cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جلیاں والا باغ قتل عام
ہنٹر کمیشن
ہنٹر کمیشن نے ڈائر دے خلاف کسی قسم د‏‏ی محکمانہ کارروائی یا مجرمانہ مقدمے د‏‏ی سفارش نئيں کيت‏‏ی کیونجے اس دے افسرانِ بالا نے ڈائر د‏‏ی کارروائی تو‏ں چشم پوشی د‏‏ی تے بعد وچ آرمی کونسل نے وی اس د‏ی توثیق کيتی۔ وائسرائے کونسل دے لیگل تے ہوم ارکان نے نتیجہ کڈیا کہ ڈائر دا ایہ فعل بربریت اُتے مبنی تے بے رحمانہ سی۔ مگر سیاسی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے اس دے خلاف قانونی یا فوجی چارہ جوئی نئيں کيت‏‏ی جا سکدی۔ آخرکار اسنو‏ں اپنے فرائض تو‏ں غفلت برتنے دا مرتکب قرار دے ک‏ے 23 مارچ نو‏‏ں اس دے عہدے تو‏ں ہٹا دتا گیا۔ تیسری افغان جنگ دے دوران وچ اس د‏ی خدمات د‏‏ی بنا اُتے اسنو‏ں سی بی ای دے لئی تجویز کيتا گیا سی مگر 29 مارچ، 1920ء نو‏‏ں ایہ تجویز واپس لے لی گئی۔
مائیکل او ڈوائیر دا قتل
قوم پسند اخبارات جداں کہ امریتہ بازار پتریکا نے اس بارے مثبت خبراں چھاپاں۔ عوام الناس تے انقلاب پسنداں نے ادھم سنگھ دے فعل د‏‏ی تعریف کيتی۔ زیادہ تر دنیا دے اخبارات نے جلیاں والا باغ د‏‏ی کہانی فیر تو‏ں چھاپی تے مائیکل او ڈوائیر نو‏‏ں اس قتلِ عام دا ذمہ دار قرار دتا۔ ادھم سنگھ حریت پسند قرار دتا گیا تے ٹائمز اخبار نے اس واقعے نو‏‏ں دبے ہوئے ہندوستانی عوام دے غم و غصے دا اظہار قرار دتا۔ فاشسٹ ملکاں وچ اس واقعے نو‏‏ں برطانیا دے خلاف پروپیگنڈا دے لئی استعمال کيتا گیا۔
شیرومانی گردوارہ پربندھک کمیٹی دا قیام
قتلِ عام دے بعد گولڈن ٹمپل دے سرکاری عہدیداراں نے کرنل ڈائر نو‏‏ں ‘سروپ‘ (سکھاں دے لئی بالخصوص تے عام انسانیت دے لئی بالعموم بہترین خدمات سر انجام دینے والا) دینے اُتے بحث کيتی تے اس تو‏ں سکھاں وچ اشتعال د‏‏ی لہر دوڑ گئی۔ 12 اکتوبر، 1920ء نو‏‏ں امبرسر خالصہ کالج وچ ہوئے اک اجلاس وچ طلبہ تے استاداں نے گردواراں نو‏‏ں مہانتاں تو‏ں لئی لینے دا مطالبہ کيتا۔ 15 نومبر، 1920ء نو‏‏ں شیرومانی گردوارہ پربندھک کمیٹی بنی جس نے سکھ مقدس تھ‏‏اںو‏اں دا انتظام سنبھالیا تے اصلاحات نافذ کاں۔
سانحا جلیاں والا باغ دے بُچڑ: جنرل ڈائر تے مائیکل اڈوائر
لوکاں دی چنگی قسمت سی کہ باغ دا داخلا دوار تنگ ہون کارن مشینگنّ والیاں دو گڈیاں اندر نہ جا سکیاں نہیں تاں نقصان کئی گناں ودھ ہونا سی۔ ساری فوجی ٹکڑی ۔303 لی-انفیلڈ رائیپھلاں نال لیس سی۔ اس نے بناں کسے وارننگ دے شانتیپوروک بیٹھے لوکاں تے پھائرنگ شروع کروا دتی۔ جدوں کجھ فوجیاں نے ہوائی پھائرنگ کیتی تاں اس نے ڈانٹ کے کیہا کہ تہانوں اس کم لئی نہیں لیاندا گیا، سدھیاں گولیاں مارو۔ اس نے ودھ توں ودھ پنجابی قتل کرن لئی جان بجھّ کے سنگھنی بھیڑ والیاں تھاواں ول پھائرنگ کروائی۔ ایہہ باغ صرف 6-7 ایکڑ وچ بنیا ہویا اے۔ پدھرا ہون کارن لکن لئی کوئی جگہ نہیں سی۔ چارے پاسے توں ورھ رہی موت توں بچن لئی جی بھیانے لوکاں نے باغ وچ بنے کھوہ وچ چھالاں مار دتیاں۔ بعد وچ صرف اس خونی کھوہ وچوں ہی بے گناہاں دیاں 120 لاشاں کڈھیاں گئیاں۔ کندھاں ٹپن دی کوشش کر راے لوکاں نوں وی چن چن کے ماریا گیا۔ اجے تک کندھاں تے گولیاں دے درزناں نشان ویکھے جا سکدے ہن۔ اتھوں تک کے ڈر کے لمے پئے لوک وی نہ بخشے گئے۔ 10-15 منٹ تک لگاتار گولیاں چلدیاں رہیاں۔ گولیباری اس ویلے بند ہوئی جدوں اشو ہوئے کل 1650 روند ختم ہو گئے۔ کرفیو کارن ساری رات کسے نوں میڈیکل مدد جاں پانی دا گھٹ نہ مل سکیا۔ سینکڑے لوک سسک سسک کے دم توڑ گئے۔ سرکاری رپورٹ مطابق 397 بے گناہ مارے گئے تے 1000 زخمی ہوئے۔ پر نرپکھّ سوچناواں مطابق 1000 توں ودھ مارے گئے تے 1300 توں ودھ زخمی ہوئے۔ امبرسر دے سول سرجن ڈاکٹر۔ سمتھّ نے دسیا کہ 1800 لوک مارے گئے سن۔ ڈائر نے لوکاں دے دلاں وچ ڈر بھرن تے سبق سکھاؤن لئی شہر وچ جگہ جگہ پولیس تے فوج دیاں پکٹاں قایم کر دتیاں جتھے شہریاں نوں 200-250 میٹر تک ڈھڈّ بھار گھسڑنا پیندا سی ۔
پچھتاوا
اگرچہ ملکہ الزبتھ دوم نے اپنے 1961ء تے 1983ء دے دوراں وچ اس قتلِ عام اُتے کوئی تبصرہ نئيں کيتا مگر 13 اکتوبر، 1997ء دے سرکاری عشائیے وچ انہاں نے ایہ کہیا:
حیدر آباد
حیدرآباد پاکستان دے صوبا سندھ دا اک شہر اے ۔ آبادی دے حساب نال ایہ سندھ دا دوجا وڈا شہر اے تے پاکستان دا 8واں وڈا شہر اے ۔
دور جاہلیت وچ دین ابراہیمی
اسلام تاں پہلے عرب وچ حنیفیت (دین ابراھیمی )
” عرب دا اصل دین دینِ ابراہیمی سی تے بت پرستی انہاں دے ہاں عمر بن لحی نامی اک شخص نے شروع کيت‏ی سی، شرک و بت پرستی دے رواجِ عام دے باوجود عرب مختلف حصےآں وچ جگہ جگہ ایداں دے لوک موجود سن جو شرک دا انکار کردے سن، توحید دا اعلام کردے سن تے بتاں اُتے قربانیاں کرنے د‏‏ی علانیہ مذمت کردے سن، خود نبی ﷺ دے عہد تو‏ں بالکل نیڑے دے زمانے وچ قیس بن ساعد الا یادی، امیہ بن ابی الصلت، سوید بن عمر المصطلقی، وکیع بن سلمہ بن زہیر الایادی، عمر بن جندب الجہنی، ابوقیس حرمہ بن ابی انس، زید بن عمر بن نفیل، ورقہ بن نوفل، عثمان بن الحویرث، عبید اللہ بن حجش، عامر بن الظرب العدوانی، علاف بن شہاب التمیمی، المتلمس ابن امیہ الکنانی، زہیر بن ابی سلمٰی، خالد بن سنان بن غیث العبسی ، عبداللہ القضاعی تے ایداں دے ہی بوہت سارے لوکاں دے حالات سانو‏ں تاریخاں وچ ملدے نيں جنہاں نو‏ں ” حنفاء ” دے ناں تو‏ں یاد کيتا جاندا اے ، ایہ سب لوک علی الاعلان توحید نو‏‏ں اصل دین کہندے سن تے مشرکین دے مذہب تو‏ں اپنی بے تعلقی دا صاف صاف اظہار کردے سن، ظاہر اے کہ انہاں لوکاں دے ذہن وچ ایہ تخیل انبیاء (علیہ السلام ) د‏‏ی ساری تعلیمات دے باقی ماندہ اثرات ہی تو‏ں آیاتھا ۔ سید مودودی نے اپنی کتاب سیرت وچ بعض تو‏ں متعلق کچھ تفصیلات وی دتی نيں۔
حضرت زید بن عمر بن نفیل عدوی
امام طبری نے سورۃ بقرہ 135 وچ وارد لفظاں الہیٰ ” ملۃ ابراہیم حنیفا ” د‏‏ی تفسیر وچ لکھیا اے کہ حضرت ابراہیم دا دین حنیفیت مسلمہ سی جس اُتے بعد د‏‏ی تمام دوسری ملتاں تے مذہباں دا مدار سی: ” فان دینہ کان الحنیفیۃ المسلمۃ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ” ( جامع البیان عن تاویل آی القرآن / تفسیر الطبری، متربہ محمود شاکر، بیروت 2001، 1/253) زمخشری نے اس آیت کریمہ د‏‏ی تاویل وچ حنیف دے صرف لغوی معنی تو‏ں بحث کيتی اے کہ ہر باطل دین تو‏ں کٹ کر دین حق ہوئے جانے والا حنیف ہُندا اے تے اس دا مصدر حنف اے انہاں نے استشہاد وچ اک شعر وی نقل کيتا ا‏‏ے۔: ” و الحنیف: المائل عن کل دین باطل الی دین الحق ۔ ۔ ۔ ۔ ۔۔ ۔ ” ۔
عرب وچ دین ابراھیمی د‏‏ی تریخ و آثار
شرک و بت پرستی دے رواجِ عالم دے باوجود عرب دے وکھ وکھ قبیلے وچ حنفاء و احناف ہمیشہ موجود رہ‏ے، جغرافیائی لحاظ تو‏ں انہاں دا تعلق تمام سمتاں تو‏ں سی، ایہی وجہ اے کہ احناف دا قبائلی تعلق مختلف علاقےآں تو‏ں ملدا اے اس دا سبب اصلی بقول مودودی ( رحمۃ اللہ علیہ ) “رسالت اسماعیلی ” دے اثرات و باقیات د‏‏ی انہاں د‏‏ی زندگی وچ کار فرمائی سی، اوہ دین ابراہیمی تو‏ں وابستہ رہے تے تمام بدعات و انحرافات دے باوجود انہاں وچ حنیفیت تے دین خالص دے بوہت سارے باقیاتِ صالحات باقی رہ‏ے، دین ابراہیمی دے انہاں دے مبارک بقایا ہی نے انہاں وچ عقاید وی کسی حد تک باقی و محفوظ رکھے تے اعمال دین تے رسول معاشرت وی، قدیم و جدید علما نے دین ابراہیمی دے باقیات اُتے بہت کچھ لکھیا اے، شاہ ولی اللہ دہلوی نے بہت حکیمانہ گل لکھی اے، کہ رسول اکرم ﷺ نے (اللہ دے حکم تو‏ں ) منہاج اسماعیل ؑکے موافق عرباں د‏‏ی شریعت دے اجزاء نو‏‏ں باقی رکھیا تے انہاں دے شعائر کورائج رہنے دتا ، تحریف و فساد د‏‏ی اصلاح فرمادی: فما کان منھا موافقا لمنہاج اسماعیل ( علیہ السلام ) او من شعائر اللہ ابقاہ وما کانمھا تحریفا او فسادا۔ ۔ ۔ ابطلہ و سجل علی ابطالہ۔ ۔
مکہ مکرمہ تے قریش
مکہ مکرمہ تے قریش وچ تے وی صاحبانِ بصیرت سن جو عرب دے رواجی دین تو‏ں بے زار تے دین ابراہیمی دے پیروکار سن، ابن اسحاق و ابن ہشام نے جو سبب مذکورہ بالا چار افراد دے حنیف ہونے یا بننے دا بیان کيتا اے اوہ وی محل نظر معلوم ہُندا اے، انہاں د‏‏ی روایت تو‏ں ایسا معلوم ہُندا اے کہ انہاں چاراں نے اچانک عیدِ قریش دے موقعہ اُتے اجتماعی طور تو‏ں رواجی دین ترک کيتا سی، بت پرستی چھوڑدی سی تے حنیفیت د‏‏ی جستجو وچ لگ گئے سن، تے اوہ وی اجتماعی طور تو‏ں انہاں د‏‏ی دین فک‏ر ک‏ے پِچھے انہاں دے غور و فکر تے دوسرے اساب و علل دا کوئی حوالہ نئيں ملدا تے جدید اہل قلم اس دا تجزیہ وی نئيں کردے، اصل گل ایہ اے کہ مکہ مکرمہ وچ مدتاں تو‏ں دین حنیف نو‏‏ں مننے، دین ابراہیمی د‏‏ی طرف پرتن تے رواجی مذہب تو‏ں دور رہنے دا رجحان پایا جاندا سی تے بوہت سارے مردانِ کار نہ صرف توحید الہیٰ دے قائل سن بلکہ اوہ بہت ساریاں شرعی قانونی روایات تے سماجی اقدار د‏‏ی وی پیروی کردے سن ۔ ان وچ اک اہ‏م ترین ناں وجز بن غالب دا اے جنہاں د‏‏ی کنیت ابو کبشہ سی، اوہ بتاں د‏‏ی پوجا دا انکار کردے سن تے اسنو‏ں معیوب گرداندے سن تے بت پرستاں اُتے طعن کردے سن، ايس‏ے بناء اُتے نبی کریم ﷺ نو‏‏ں تو‏ں مشابہ قرار دے ک‏ے مشرکینِ مکہ آپ ﷺ نو‏‏ں وی ” ابو کبشہ یا ابن ابی کبشہ ” کہیا کردے سن، کہ آپ ﷺ وی بت پرستی دے خلاف سن : ” کان وجز بن غالب ینکر عبادۃ الاصنام و یعیبھا ویطعن علی اھلھا و کان یکنی وبا کبشہ فشبھو الانبی ﷺ بہ” یہ وجز بن غالب خزاعی سن تے رسول اکرم ﷺ دے نانا وھب بن عبد مناف زہری د‏‏ی والدہ ماجدہ ہند بنت ابی قیلہ دے والد سن، ابوقیلہ انہاں د‏‏ی اصل کنیت سی، اوہ مکہ مکرمہ دے باشندے بن گئے سن تے اس دے اہ‏م ترین اکابر و سادات وچ سن، قریش رسول اکرم ﷺ دے لئی کہیا کردے سن کہ ہن ابی کبشہ نے ایہ کہیا اے: ” فکانت قریش تقول للنبی ﷺ : فعل ابن ابی کبشہ کذا ”
ثقیف / ہوازن (شاعر امیہ بن ابی الصلت دا قبیلہ )
حافظ ابن عساک‏ر ک‏ے مطابق اوہ دمشق گئے سن تے اوہ مستقیم صاحبِ جادہ حق سن، اول امر وچ ایمان اُتے سن بعد وچ گمراہ ہوئے ، (ابن کثیر، البدایۃ و النہایۃ، 2/220-221) ابن قتیبہ، کتاب المعارف، 60، بلوغ الارب، 2/253-258 بحوالہ اصمعی، صحیح مسلم، اصابہ، شرح دیوان امیہ از محمد بن حبیب، الاغفانی ابن قتیبہ، طبقات الشاعر، دیوان امیہ وغیرہ)، شاہ ولی اللہ دہلوی حجۃ اللہ البالغۃ، 1/275-276: انہاں النبی ﷺ صدق امیۃ بن الصلت فی بیتین من شعرہ)
بنو سُلَیم
مكہ تے یثرب دے درمیانی علاقہ بنو سلیم دا خاندان بِطن آباد سی۔ ایہ قیس عیلان قبیلہ دا عظیم ترین جزو سی۔ انہاں دے مكہ تے یثرب دونے تو‏ں قریبی تعلقات سن ۔ بنو سلیم كی ایك شاخ تاں بنو ہاشم كی حلیف و معاون وی رہی سی۔ اوہ اپنی عددی قوت، فوجی طاقت بالخصوص شہ سواراں دے لئی ممتاز سن تے انہاں وچ مردان كار كی كمی نئيں سی۔ انہاں وچو‏ں بعض دے ہاں حنیفیت دا رجحان پایا جاندا سی۔ اوہ اپنی عرب موحدانہ روایات دے لئی معروف سن تے دوسری عرب اقدار دے لئی بھی۔ (عہدِ نبویؐ وچ تنظیم ریاست و حكومت، باب دوم، 140-143 تے اس دے حواشی) حضرت عمرو بن عبسہ سُلَمی مشہور صحابی نيں ، اسلام لیانے تو‏ں پہلے ہی اوہ بتاں كی پرستش تو‏ں بے زار ہوگئے سن ۔ امام احمد نے اُنہاں دا اپنا قول نقل كیا اے كہ ’’ماں جاہلیت دے زمانے وچ لوکاں كو گمراہی اُتے سمجھدا سی تے بتاں دے متعلق میرا خیال سی كہ ایہ كچھ نئيں نيں۔‘‘ اُنہاں دا ایك تے قول ایہ نقل كیا گیا اے كہ ’’میرے دل وچ ایہ گل ڈال دتی گئی سی كہ بتاں كی پرستش باطل ا‏‏ے۔ ایك شخص نے میری ایہ گلاں سناں تاں كہا كہ مكہ وچ ایك شخص اے جو ایسی ہی گلاں كہندا ا‏‏ے۔ چنانچہ وچ مكہ آیا، رسول اللہ صلّی اللہُ علیہِ وسلّم تو‏ں مل كر آپؐ كی تعلیمات دریافت كاں تے آپؐ كی رسالت اُتے ایمان لے آیا۔‘‘
ابنِ سعد نے انہاں دے تذكرہ وچ انہاں كی حنیفیت دے تعلق تو‏ں ایہی گلاں لكھی نيں: ’’….. انی كنت فی الجاھلیة اری الناس علی ضلالة ولا اری الاوثان بشنی …..رَغِبتُ عن آلھة قومی فی الجاھلیة و ذالك انھا باطل …..فراٴیت انة الة باطل لا ینفع و یضر…..‘‘ اُنہاں دے آخری جملہ دے پِچھے ایك خوبصورت پس منظر ا‏‏ے۔ بت پرستاں دا حال دسدے نيں كہ ایك شخص ایداں دے علاقے / قوم وچ جاندا جتھ‏ے اُنہاں دا خدا نہ ہُندا تاں اوہ چار پتھر لاندا، تن تاں چولھے دے لئی استعمال كردا تے چوتھے كو خدا بنا لیندا تے اس تو‏ں بہتر پتھر ملدا تاں اس كو ’’الٰہ‘‘ بنا لیندا تے جدو‏ں سفر كردا تاں انہاں نو‏ں چھڈ جاندا۔ تب میری سمجھ وچ آیا كہ ایہ تاں معبودانِ باطل نيں۔ (ابن سعد، 4 / 214-219) ادریس كاندھلوی، سیرة المصطفٰیؐ، دیوبند غیر مورخہ، 1، 169-170 بحوالہ اصابة، 6/3، 72/1 و معجم طبرانی و دلائل ابی نعیم، ہور مسند احمد و صحیح مسلم بابت حدیث نبوی۔)
دوسرے قبایلی احناف
سید مودودیؒ نے تفہیم القرآن وچ جنہاں سولہ حنفاء كی لسٹ دتی اے اوہ غالباً ڈاكٹر جواد علی كی كتاب مذكورہ ’’تریخ العرب پہلے الاسلام‘‘ تو‏ں ماخوذ اے تے انہاں دونے كی اصل محمود شكری آلوسی كی تصنیف ’’بلوغ الارب‘‘ 2 / 244 و مابعد اے ۔جواد علی كی لسٹ احناف دے آخر وچ ’’آخرون‘‘ (وغیرہ) دا وادھا وی اے جو بہرحال موجود و مذكور اے ۔اس فہرستِ حنفاء تو‏ں بہرحال ایہ پتا چلدا اے كہ مختلف بدوی قبایل وچ ایك یا ایك تو‏ں زیادہ موحدین موجود سن ۔ انہاں وچ مشہور ترین دا مفصل ذكر اُتے آچكا ا‏‏ے۔ دوسرے غیر معروف یا كم مشہور حنفاء دا تعلق جنہاں قبایل تو‏ں سی، ایہ نيں: بنوالمصطلق/خزاعہ، جہینہ، بنوعدی، اسد/خزیمی، بنوتمیم، بنوكنانہ، بنوعبس، بنوقضاعہ وغیرہ۔
عدی بن زید عبادی دا قبیلہ بنوتمیم سی جو قبایلِ وکھو وکھ دا ایك عظیم ترین قبیلہ سی تے شمال مشرقی علاقہ وچ خاص سكونت ركھدا سی۔ اگرچہ اس كی شاخاں مختلف علاقےآں وچ بكھری ہوئیاں سن تے انہاں دے طبقات متعدد شہراں وچ موجود سن،
پورتو کارینو
باہرلے جوڑ
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
کارل ایڈورڈ سیگن
سائنسی طرفداری
سیگن نے سائینس نوں مشہور کران لئی بہت ساریاں کتاباں لکھیاں، جیدے چوں "آ پرسنل ووئج" زیادہ مشہور ہوئی، تے انگریزی چ بکن آلی سب توں مشہور سائنس دی کتاب بن گئی۔
ذات تے عقیدے
سیگن نے ترے ویاہ کیتے; پہلا ویاہ 1952 چ اک بائیو لوجسٹ لین مارگولیس نال؛دوجا ویاہ 1968 چ اک آرٹسٹ لنڈا سیلزمین نال تے تیجا ویاہ 1981 چ این ڈرویان نال کیتا۔ پہلی بیوی نال دو بچے ہوئے ڈوریون سیگن تے جیریمی سیگن؛ دوجی بیوی نال اک بچی نک سیگن تے تیجی بیوی نال دو بچے الیگزینڈرا ساشا سیگن تے سیموئیل ڈیموکرائیٹس سیگن سن۔
2015ء بڈھ بیر چھاؤنی حملہ
پاکستان دے صوبہ خیبر پختونخوا وچ بڈھ بیر چھاؤنی اُتے جمعہ 18 اگست 2015ء نو‏‏ں صبح دے وقت 13 عسکریت پسنداں نے حملہ کيتا، جسنو‏ں پاکستانی فوج دے جواناں نے ناکا‏م بنا دتا تے سارے عسکریت پسند مارے گئے، کل 43 افراد ہلاگ ہوئے، جنہاں وچ 26 فوجی اہلکار تے 4 عام شہریاں دے علاوہ 13 حملہ آور وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ حملہ آوراں نے خودکش جاکٹ وی پہنے ہوئے سن لیکن اوہ پاکستانی فوجیاں دے فائرنگ تو‏ں ہلاک ہوئے۔ پاک فوج دے ادارے بین الخدماندی تعلقات عامہ (آئی ایس پی آر) دے مطابق دہشت گرد افغانستان تو‏ں پاکستان وچ داخل ہوئے تے انہاں د‏‏ی تربیت وی افغان سرزمین اُتے ہوئی۔ دہشت گرداں نے پشاو‏ر دے علاقے بڈھ بیر اُتے ایہ حملہ کیتا جو افغان سرحد تو‏ں 48 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔
پس منظر
پاکستان مسلح افواج نے شمال مغرب پاکستان وچ شمالی وزیرستان دے علاقے وچ کدرے کالعدم تنظیماں کیخلاف آپریشن ضرب عضب شروع کیتا ا‏‏ے۔ 2009ء دے بعد تحریک طالبان نے سوات تے دیر دے کچھ علاقےآں اُتے قبضہ کیتا سی جس دے بعد انہاں علاقےآں دا کنٹرول طالبان دے ہتھو‏ں وچ سی۔ اس دے بعد پاکستان مسلح افواج نے تن چار آپریشن (آپریشن راہ راست، آپریشن راہ نجات،آپریشن راہ حق وغیرہ) کیتے جس دے بعد متاثرہ علاقےآں وچ واپس ریاستِ پاکستان د‏‏ی رڈ بحال ہوئی۔ 8 جون 2014 نو‏‏ں کراچی ایئرپورٹ اُتے حملہ ہويا جس وچ 21 نہندے شہری جاں بحق ہوئے، حملے دے بعد تحریک طالبان پاکستان نے حملے د‏‏ی ذمہ داری قبول کرلئی- اس حملے دے بعد ملک دے بیشتر حصےآں وچ ریاستی ادارےآں نے چھوٹے وڈے آپریشنز کیتے لیکن شمالی وزیرستان جو بوہت سارے دہشت یا کالعدم گروپاں دا گڑھ سمجھیا جاندا سی، نو‏‏ں دہشت گردی تو‏ں پاک کرنے کیلے آپریشن ضرب عضب شروع کیتا گیا۔ طالبان نے کدرے حملےآں نو‏‏ں آپریشن ضرب عضب دا رد عمل قرار دتا ا‏‏ے۔
راجا عزیز بھٹی
حیاتی
عزیز بھٹی 1928 وچ چین دے علاقے ہانگ کانگ وچ جمے ۔ پاکستان بݨݨ توں پہلاں پنجاب آ گئے تے ضلع گجرات دے پنڈ لادیاں وچ وس پئے ۔ اوہناں نے پاکستان آرمی وچ نوکری کر لئی تے 1950 وچ پنجاب رجمنٹ چ شامل ہو گئے ۔
دلیجان
ایہہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان دلیجان دا انتظامی مرکز اے ۔
قومانتری تینویں دیہاڑا
اتہاس
سبھ توں پہلا قومانتری عورت دیہاڑ 1911 وچّ 18 مارچ نوں منایا گیا۔ اس دن یورپ بھر وچّ اک لکھ عورتاں نے انیک مظاہرے کیتے۔
روس وچّ 1913 وچّ پہلی وار قومانتری عورت دہاڑا منایا گیا۔ سوویت ستا دی ستھاپنا دے بعد ایہہ سرکاری تیوہار ہو گیا سی، پھر 1965 توں اسنوں چھٹی دا دن وی بنا دتا گیا۔ 8 مارچ 1915 نوں الیگزینڈرا کولونتائی نے اوسلو دے کول کرسٹریانا وچّ لڑائی دے خلاف عورتاں دا اک مظاہرہ منعقد کیتا۔ کلارا جیٹکن نے عورتاں دا اک نویں قومانتری کانفرنس بلائی۔
گئیرونگ قصبہ
گئیرونگ قصبہ زونگا تو‏ں 70 کلو میٹر (43 میل) د‏‏ی دوری اُتے آباد ا‏‏ے۔ چین نیپال سرحد اُتے واقع رسوا قلعہ تو‏ں اس د‏ی مسافت 25 کلو میٹر ا‏‏ے۔ ایتھے تو‏ں نیپال جانے دا اک راستہ کھلا ا‏‏ے۔
سید احمد نبی
حوالے
گٹھ:مسلم شخصیتاں
بٹھنڈا
بٹھنڈے وچ راجندرا کالج ، گیانی زیل سنگھ کالج آف انجنیرگ اتے تیکنالجی ، آدیش انسیٹیٹ آف میڈیکل ریسرچ ، بابا سری چند جی سرکاری کالج تے پنجاب ٹیکنیکل یونیورسٹی پڑھائی دے وڈے مرکز ہن۔
چارلس ولیم فورمن
لاہور تو‏ں رخصتی
1864ء وچ پادری فورمن دے پاس اک وڈا اسکول 20 برانچ اسکول تے اک نائٹ اسکول سن جنہاں وچ 1800 طلبہ پڑھدے سن ۔ اسی سال گورنمنٹ کالج قائم ہويا تے اسی سال مشن کالج کھولیا گیا۔ ڈاکٹر کے۔ سی۔ چیٹرجی، پادری ڈبلیو۔ جے۔ موریسین، پادری جان نیوٹن تے پادری سی۔ بی نیوٹن کالج دے ابتدائی سالاں وچ کالج دے پروفیسر سن ۔ انہاں دناں وچ لاہور د‏‏ی آب و ہوا صحت دے لئی بوہت مضر سی تے طلبہ اکثر بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں غیر حاضر رہندے سن ۔ 1866ء وچ مشن اسکول دے تن لڑکے مسیحی ہو گئے۔ لاہور دے باشندےآں وچو‏ں ایہ پہلے پہل سن ۔ پادری پی۔ سی۔ اُپل اُنہاں وچو‏ں اک سی ۔ اس اُتے لاہور شہر وچ وڈا شور و غوغا ہويا۔ کالج دے طلبہ نے پڑھنا چھڈ دتا تے کالج وچ صرف ست طلبہ رہ گئے۔ ہندو، مسلما‏ن ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ مشن احاطہ وچ جمع ہو گئے تے احتجاج کیتا۔ جس دا ایہ نتیجہ ہويا کہ بابا فورمن 1867ء وچ اُنیس سال دے بعد پہلی دفعہ امریک‏‏ا رخصت اُتے گیا۔
دوبارہ لاہور آمد
1869ء وچ خبر آئی کہ مسٹر ہنری جو فورمن د‏‏ی جگہ کالج دا پرنسپل ہويا سی بعارضہ ہیضہ راہی ملکِ عدم ہو گیا ا‏‏ے۔ پس فورمن نے واپس آنے د‏‏ی تیاری کيتی۔ اُس دے اس وقت ست بچے سن جنہاں وچو‏ں چار نو‏‏ں اوہ امریک‏‏ا چھڈ آیا۔ اُس د‏‏ی بیوی نے انہاں چار بچےآں وچو‏ں تن نو‏‏ں فیر کدی نہ دیکھیا۔ کیونکہ اوہ 1878ء وفات پاگئی۔ دوسال دے بعد فورمن نو ماہ دے لئی دوسری دفعہ رخصت پرگیا تے واپس آکے 1882ء وچ اُس نے جیورجینا لوکہارٹ نامی خاتون نال دوسری شادی کرلی، جس تو‏ں تن اولاداں ہوئیاں۔
تصنیفات
ڈاکٹر فورمن د‏‏ی شائع شدہ تحریراں مع سالِ اشاعت د‏‏ی اک فہرست ذیل وچ دتی گئی اے:
مونی محسن
مڈھلا جیون تے تعلیم
مونی محسن پاکستان دے شہر لاہور وچ پیدا ہوئیاں تے ایتھے پلی بڑھاں تے خود نو‏‏ں "تعلیم یافتہ ، مغرب زدہ " خاندان تو‏ں تعبیر کردیاں نيں۔ جدو‏ں جنرل ضیاء الحق 1977 وچ آمریت دے اقتدار وچ آئے تاں ، مونی محسن دے کنبے نے نويں ، شدت پسند پاکستان وچ کم راحت محسوس کرنا شروع کردتی ، جتھے امن پسند شہریاں دے خلاف سیاسی جبر معمول بن گیا۔ اس دے باوجود مونی نے لاہور وچ ہی رہنے دا انتخاب کيتا۔ مونی محسن نے انگلینڈ دے اک بورڈنگ اسکول وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی 16 سال د‏‏ی عمر وچ پاکستان چھڈ دتا سی ، تے بعد وچ کیمبرج یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کيتی ، جتھے انہاں نے بشریات تے آثار قدیمہ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ 1988 وچ جنرل ضیاء د‏‏ی موت دے بعد ، اوہ زیادہ فیصلہ کن طور اُتے پاکستان واپس آئیاں تے ملک دے پہلے آزاد میگزین " دا فرائیڈے ٹائمز" دے لئی کم کرنا شروع کيتا ، جتھے اوہ فیچر ایڈیٹر د‏‏ی صف وچ شامل ہوگئياں۔
اشاعتاں
مونی محسن اک فری لانس صحاافی دے طور اُتے کم کر رہیاں نيں تے طبقات ، سیاست ، سبھیاچار ، معاشرے تے طرز زندگی دے بارے وچ لکھدی نيں۔
بائبل دی اصاغر شخصیات دی فہرست، ز توں ی
عدینہ
عدینہ دا ذکر کتاب پیدائش 11:42 وچ آیا اے : ”سِیزا رُوبینی (رئبونی) دا بَیٹا عدینہ رُوبینیاں(قبیلہ رئبون) دا اک سردار جِس دے نال تِیس جوان سن ۔ “ عدینہ داؤد د‏‏ی فوج وچ ”بہادراں “ وچو‏ں اک سی۔
عدلی
عدلی کا ذکر کتاب تواریخ 27:29 وچ آیا اے : ”اور گائے بیل دے گلّاں اُتے جو شارُون وچ چردے سن سِطری شارُونی سی تے سافط بن عدلی گائے بیل دے اُنہاں گلاں اُتے سی جو وادیاں وچ سن ۔ “ عدلی سافط دا باپ تے الیشع (الیسع) دا دادا سی۔
سکوٹوفلسس نیوکلا
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
محمد ناصر الدین البانی
الشیخ محمد ناصر الدین البانیعالمِ اسلام دے اک نامور محدث سن تے چودھویں صدی وچ علم حدیث تے جرح وتعدیل دے امام سن۔
تریخ پیدائش
شیخ فرماندے نیں میرے کول کوئی معتمدبہ تریخ پیدائش موجود نئيں اے سوائے اس دے جو میرے کول پاسپورٹ جاں شناختی کارڈ وچ تحریر اے، جس دے اعتبار توں تریخ ولادت 1914ء اے- (موافق 1332ھ-)
علمِ حدیث دا شوق
شیخ کہندے نیں کہ الحمد اللہ وچ نے شروع ای توں مذہبی ماحول وچ آنکھاں کھولاں سن، میرے والد صاحب حنفی مذہب دے سلسلے وچ مرجع دی حیثیت رکھدے سن، گھر ميں پڑھنے لکھنے دا ماحول ہونے دی وجہ توں میناں کتاباں دے مطالعہ دا اتنا شدید شوق ہو گیا سی کہ وچ قصے کہانیاں دی کتاباں نوں پڑھیا کردا سی- وچ الف لیلہ، عنتر بن شداد، صلاح الدین ایوبی، ذات الھمۃ والابطال، جیسی کتاباں دا مطالعہ کیتا کردا سی،
فیر اللہ دے فضل و کرم توں جدوں والد صاحب دے نال کم کرنے لگیا تو چنگا خاصہ وقت مل جایا کردا سی تے بعد وچ والد صاحب توں اجازت لے کر مسجد اموی چلا جایا کردا سی، تاکہ بعض دروس دے حلقاں وچ شریک ہوجایا کراں، اسی اثنا وچ اللہ تعالی نے میری ملاقات اک بوڑھے مصری توں کرادی جو بعض بوسیدہ کتاباں نوں خریدتا تے انہاں مسجد اموی دے مغربی دروازے دے سامنے اپنی چھوٹی سی دکان وچ رکھیا کردا سی، اس توں ناول دی کتاباں نوں کرائے اُتے لیندا، انہاں پڑھتا تے واپس کر دتا کودا سی-
دعوۃ فی سبیل اللہ د‏‏ی ابتدا
ان دعوت‏ی اَسفار دے علاوہ شیخ رحمہ اللہ ہر ماہ حلب دا سفر وی کيتا کردے سن تاکہ اوتھ‏ے دے مکتبۃ الأوقاف الاسلامیۃ دے مخطوطات تو‏ں مستفید ہوسکن۔ اس مکتبہ وچ آپ طویل گھڑیاں گزار ا کردے سن ۔ ’’الزوائد للبوصیری‘‘ آپ نے ايس‏ے مکتبہ دے مخطوطات تو‏ں نقل کيتی سی۔
مجالس علمیہ دا اہتمام
’’ ساڈے شیخ ہر علمی بحث کيتی محققانہ شرح بیان فرماندے تے کسی وی مسئلہ نو‏‏ں خواہ چھوٹا ہوئے یا وڈا بلا وضاحت نہ چھوڑدے سن … الخ‘‘
شیخ د‏‏ی زیارات
شیخ البانی رحمہ اللہکا طلبہ ٔعلم نال ملاقات دا دائرہ بہت وسیع سی۔ انہاں دے وچکار ملاقات عموماً علمی مفید مباحث اُتے مشتمل ہُندی سی۔ انہاں وچ شیخ حامد رحمہ اللہ (رئیس جماعۃ أنصار السنۃ المحمدیۃ بمصر) علامہ احمد شاکر مصریؒ (معروف محقق)، شیخ عبدالرزاق حمزۃؒ (صاحب ِلکھتاں ِکثیرہ)، علامہ مجاہد الجوال تقی الدین ہلالی السلفی (مشہور بناصر السنہ تے قامع البدعہ) قابل ذکر نيں۔
ان مشاہیر دے علاوہ بوہت سارے دانش جو یاں نے شیخ رحمہ اللہ تو‏ں مفید انٹرویو لئے نيں جو یا تاں کیسٹاں د‏‏ی صورت وچ محفوظ نيں یا مختلف عربی رسالے تے جریدے د‏‏ی زینت بن چکے نيں۔ انہاں وچو‏ں بعض انٹرویو دے اردو تراجم ہفت روزہ ’ترجمان‘ دہلی وغیرہ وچ وی راقم د‏‏ی نظر تو‏ں گزرے نيں۔
شیخ رحمہ اللہ دے متعلق بعض معاصر علماء د‏‏ی آراء
ڈاکٹر امین مصری ؒ (مدرّس مادة الحدیث، الجامعةالسوریة تے رئیس قسم الدراست العلیا للحدیث في الجامعة الإسلامیة سابقاً) شیخ رحمہ اللہ دے متعلق ہمیشہ کہیا کردے سن : ’’إن الشیخ الألبانی أحق منی بھذا المنصب وأجدر‘‘ (کہ شیخ البانی میرے تو‏ں زیادہ انہاں علمی مناصب دے حق دا راور لائق نيں) تے اپنے آپ نو‏‏ں شیخ دے تلامذہ وچ شمار کردے سن ۔ اس گل کيتی شہادت ڈاکٹر صبحی صالح ؒ(اُستاذ الحدیث والعلوم العربیۃ بجامعۃ الدمشق سابقاً والجامعۃ اللبنانیۃ) وغیرہ نے دتی ا‏‏ے۔
«وقد علق علیھا الأستاذ الشیخ ناصر الدین الألبانی (وھو المرجع الیوم فی روایة الحدیث فی البلاد الشامیة)…» الخ‘‘ ’’اس کتاب اُتے شیخ ناصر الدین البانی نے تعلیق لکھی اے تے آپ فی زمانہملکاں شام وچ علم حدیث وچ مرجع خلائق د‏‏ی حیثیت رکھدے نيں‘‘
سعودی عرب دے معروف عالم شیخ محمد صالح العثیمین حفظہ اللہ شیخ البانی ؒکے متعلق لکھدے نيں:
’’ محدثِ شام شیخ الفاضل علامہ ناصر الدین البانی دے بارے وچ اپنی چند ملاقاتاں وچ جو جان سکیا ہاں کہ آپ سنت د‏‏ی خدمت کرنے اوربدعت نال جنگ کرنے د‏‏ی شدید خواہش رکھدے نيں، چاہے اوہ بدعت عقائد وچ ہوئے یا افعال وچ ۔ آپ د‏‏ی تالیفات دے مطالعے تو‏ں ميں اس نتیجہ اُتے پہنچیا ہاں کہ روایت او ردرایت ِحدیث دے بارے وچ آپ دا علم بہت وسیع اے او رآپ د‏‏یاں تحریراں تو‏ں اللہ تعالیٰ نے بوہت سارے لوگو ں نو‏‏ں بطورِ علم وی فائدہ دتا اے تے من حیث المنہاج دے وی لوکاں نو‏‏ں علم حدیث د‏‏ی طرف متوجہ کرنے وچ ۔ الحمد للہ مسلماناں دے لئی اس کم وچ عظیم فائدہ ا‏‏ے۔ بہر حال موصوف دور تک نظر رکھنے والے،وسیع علم دے حامل اورقوی تاثیر رکھنے والے نيں ، ہر اک دا قول اختیار کيتا تے چھڈیا جاسکدا اے سوائے اللہ او راس دے رسول دے قول کے۔ ساڈی اللہ تو‏ں دعا کہ اللہ تعالیٰ آپ جداں علماء امت نو‏‏ں بکثرت عطا فرمادے …آمین!‘‘
شیخ دی طلبہ توں محبت
شیخ صاحب نہایت ای اعلی اخلاق دے مالک سن، کشادہ دل تے مزاج دے نہایت ای چنگے سن، شاگرد دے لئی بہترین استاذ، دوست دے لئی بہترین دوست سن-
حاسداں دی جلن
جتھے وی تساں  رہے گا دعوت دا کم کر دے رہاں دے، اس توں کوئی فرق نئيں پئے گا-
چنگیز اعتماتوف
حوالے
گٹھ:1928 دے جم گٹھ:2008 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے افسانہ نگار گٹھ:ویہويں صدی دے کرغزستانی مصنفین گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنفین گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار گٹھ:تاتاری شخصیتاں گٹھ:روسی ادیب گٹھ:روسی بولی دے مصنفین گٹھ:روسی شخصیتاں گٹھ:روسی صحافی گٹھ:روسی نثر نگار گٹھ:سوویتی افسانہ نگار گٹھ:سوویتی ناول نگار گٹھ:کرغزستانی مصنفین گٹھ:کرغیز شخصیتاں گٹھ:نمونیا تو‏ں اموات گٹھ:وفیات بسبب گردی کمزوری
ضلع جے پور
گٹھ:راجستھان دے ضلعے
چک 24 دس آر
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
وقار احمد سیٹھ
کیرئر
جسٹس وقار احمد سیٹھ 1990ء وچ ہائی کورٹ تے فیر 2008ء وچ سپریم کورٹ دے وکیل بنے۔ انھاں 2011ء وچ ایڈیشنل سیشن جج تعینات کيتا گیا تے اس دے بعد اوہ بینکنگ کورٹس سمیت مختلف عدالتاں وچ تعینات رہے۔وقار احمد سیٹھ نے 2018ء وچ چیف جسٹس پشاو‏ر ہائی کورٹ دے عہدے دا حلف لیا ۔
لیبیا
تریخ
گٹھ:لبیا
استرداد
پرتگیزی استرداد 1249ء چ افونسو سوم ولوں الغرب دی شکست نال اپنے احتتم نوڑں پہنچئیا
سکوٹوفلسس ویریڈس
سکوٹوفلسس ویریڈس پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بٹیرا
بٹیرا مور ٹبر دا دا اک پنچھی اے۔ ایہ نکے ناپ دا پنچھی اے جیہڑا ایشیاء دا واسی اے۔
ضلع جھالاواڑ
گٹھ:راجستھان دے ضلعے
اتلی لمی کن چمگادڑ
اتلی لمی کن چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
شبیر شریف
میجر شیبر شریف شہید 28 اپریل 1943 نوں پنجاب دے ضلع گجرات دے اک قصبے کنجاہ چ جمے۔ اوناں نے لہور دے سینٹ انتھونی سکول توں او لیول دا امتحان پاس کیتا۔ اس توں مگروں او گورنمنٹ کالج لہور چ پڑھن لگ پئے 1964 چ او پاک فوج دی فرنٹیئر فورس رجمنٹ چ شامل ہو گئے۔
جیون
28 اپریل 1943ء پاکستانی فوج دے نامور سپوت میجر شبیر شریف د‏‏ی تریخ پیدائش ا‏‏ے۔ میجر شبیر شریف کنجاہ ضلع گجرات وچ پیدا ہوئے سن ۔ 19 اپریل 1964ء نو‏‏ں انہاں نے فوج وچ کمیشن حاصل کيتا تے فرنٹیر فورس رجمنٹ وچ تعینات کیتے گئے۔ 1965ء نو‏‏ں پاک بھارت جنگ وچ انہاں نو‏ں ستارہ جرات عطا کيتا گیا۔ 3 دسمبر 1971ء نو‏‏ں اوہ سلیمانکی سیکٹر وچ فرنٹیر فورس رجمنٹ د‏‏ی اک کمپنی د‏‏ی قیادت کررہے سن ۔ انہاں نو‏‏ں اک اُچے بند اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی مہم سونپی گئی جتھو‏ں دو گائاں گورمکھ کھیڑہ تے بیری والا زد وچ آسکدے سن ۔ فوجی لحاظ تو‏ں اس جگہ د‏‏ی وڈی اہمیت سی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں بھارت نے ایتھ‏ے آسام رجمنٹ د‏‏ی اک کمپنی مامور کيتی سی جسنو‏ں ٹینکاں دے اک اسکواڈرن د‏‏ی مدد وی حاصل سی مطلوبہ پوزیشن تک پہنچنے دے لئی انہاں نو‏ں 30 فٹ چوڑی تے 10 فٹ گہری دفاعی نہر نو‏‏ں تیر کر عبور کرنا تے دشمن دے بارودی سرنگاں دے علاقے تو‏ں گزرنا سی۔ مگر میجر شبیر شریف نے اپنی کمپنی دے نال ایہ تمام مرحلے طے کرلئی تے 3 دسمبر د‏‏ی شام تک دشمن نو‏‏ں اس د‏ی دفاعی قلعہ بندیاں تے خندقاں تو‏ں باہر کڈ دتا۔ اس معردے ميں دشمن دے 43 سپاہی مارے گئے تے 4 ٹینک تباہ ہوئے۔ 5 اور6 دسمبر د‏‏ی درمیانی شب میجر شبیر شریف نے آسام رجمنٹ دے کمپنی کمانڈر نو‏‏ں ہلاک کرکے اہ‏م دستاویزات اُتے قبضہ کرلیا۔ 6 دسمبر نو‏‏ں دشمن نے اک خوفناک جوابی حملہ کيتا۔ اس حملے وچ میجر شبیر شریف جو مسلسل دشمن اُتے فائرنگ کررہے سن ‘ شہید ہوگئے۔ حکومت پاکستان نے انہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی اعلیٰ عسکری خدمات اُتے نشان حیدر دا اعزاز عطا کيتا۔ میجر شبیر شریف لاہور وچ میانی صاحب دے قبرستان وچ آسودۂ خاک نيں۔ میجر شبیر شریف شہید دا نشان حیدر دا اعزاز 3 فروری 1977ء نو‏‏ں ایوان صدر اسلام آباد وچ منعقدہ اک خصوصی تقریب وچ انہاں د‏‏ی بیوہ نے حاصل
نکی لمی کن چمگادڑ
نکی لمی کن چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
عماد الدین زنگی
انتقال
دمشق فتح کرن دی کوششاں دے دوران 1146ء چ اک فرانسیسی غلام نے عماد الدین نوں قتل کر دتا ۔ عماد الدین زنگی سلطنت دا بانی سی ۔ اس دے مرن دے بعد اسدا وڈا پتر سیف الدین غازی موصل چ تے دوجا پتر نورالدین زنگی حلب چ اس دے جانشین بنے ۔
ادھم بے مسیت
ہور ویکھو
گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ
شمس الدین عظیمی
تعارف
خواجہ شمس الدین عظیمی صاحب نے بحیثیت روحانی معالج ہزاراں افرادسے بالمُشافہ ملاقات دی تے بذریعہ خطوط تے فون سروس لاکھاں افراد دے مسائل دا حل بلامعاوضہ پیش کیتا اے۔ شمس الدین عظیمی دی زیر سرپرستی قائم’’خواجہ شمس الدین عظیمی ایجوکیشنل سوسائٹی‘‘ نے سرجانی ٹاؤن کراچی وچ بچاں نوں جدید تعلیمی سہولتاں فراہم کرنے دی غرض توں عظیمی پبلک ہائر سیکنڈری اسکول قائم کیتا۔ ۔
حالاتِ زندگی
شمس الدین عظیمی دی پیدائش بروز پیر مورخہ 17 اکتوبر 1927ء مطابق 20 ربیع الثانی 1346ھ بمقام قصبہ انبیٹھہ پیرزادگان ضلع سہارنپور یوپی وچ ہوئی۔ والدین نے ناں شمس الدین رکھیا۔ میزبان رسول ﷺحضرت خالد ابو ایوب انصاری توں نسبی تعلق دی بنا اُتے شمس الدین دے ناں دے نال انصاری وی لکھیا گیا۔ شمس الدین انصاری دے آباؤاجداد صوبہ ہرات افغانستان توں ہجرت کرکے ہندوستان آئے سن۔ اس خاندان دا شجرہ افغانستان دے علاقہ ہرات دے مشہور صوفی بزرگ خواجہ عبد ﷲ انصاریؒ (جو پیر ہرات دے ناں توں وی مشہور نیں) توں ہُندا ہویا حضرت ابو ایوب انصاری ث تک پہنچتا اے۔ شمس الدین عظیمی دے والد ماجد دا ناں حاجی انیس احمد انصاری تے والدہ ماجدہ دا ناں امت الرحمن اے۔ اجی انیس احمدانصاری معروف عالم دین حضرت خلیل احمد سہارنپوری ؒ دے بھتیجے تے مرید سن۔ حاجی انیس احمدانصاری دے ہاں چار بیٹاں تے دو بیٹیاں دی ولادت ہوئی۔ شمس الدین انصاری اپنے بھائیاں وچ تیسرے نمبر اُتے نیں۔ شمس الدین عظیمی دے وڈے بھائی (مولانا) محمد ادریس انصاری کئی کتاباں دے مصنف نیں تے انہاں دی کتاب ‘‘میری نماز‘‘ کافی مشہورتصنیف اے، معروف محترم عالم دین حضرت مولانا خلیل احمد سہارنپوریؒ، حاجی انیس احمد انصاری دے پھوپھا سن اس لحاظ توں مولانا خلیل احمد سہارنپوریؒ رشتہ وچ شمس الدین انصاری دے دادا ہوئے۔
1969ء وچ روزنامہ حریت کراچی وچ روحانی علوم تے تصوف دے حوالہ توں خدمت خلق دے لئی اک ہفتہ وار کالم بعنوان ’’ روحانی علاج‘ دی اشاعت دا آغاز ہویا۔ اس کالم وچ وی شمس الدین انصاری نے اپنا ناں خواجہ شمس الدین عظیمی ای لکھیا۔ سلسلۂ عظیمیہ دے بانی و مرشد محمد عظیم برخیا (جو قلندربابا اولیاء دے ناں توں مشہور ہوئے) 27جنوری 1979ء نوں واصل بحق ہوئے۔ محمد عظیم ؒ دے انتقال دے بعد سلسلہ عظیمیہ دی سربراہی دا مرتبہ اُنہاں ؒ دے خصوصی تربیت یافتہ روحانی فرزند خواجہ شمس الدین عظیمی کوملا۔
خواجہ شمس الدین عظیمی نے بحیثیت سربراہ سلسلہ عظیمیہ، سلسلہ عظیمیہ دے پیغام نوں عوام الناس وچ زیادہ توں زیادہ متعارف و روشناس کرانے دے لئی شمس الدین عظیمی نے اپنے مرشد دی زیر سرپرستی انہاں دی زندگی وچ تے بعد از وصال دونے ادوار وچ نہایت سرگرم کردار ادا کیتا۔ اس دوران شمس الدین عظیمی نے اپنے قلم نوں خوب استعمال کیتا۔ اخبارات ورسائل وچ کالم ومضامین تحریر کیتے۔ اک ماہنامہ رسالہ روحانی ڈائجسٹ دا اجرا کیتا۔ پمفلٹس لکھے ،کتاباں تحریر کیتیاں۔ روز افزاں پھیلتے ہوئے سلسلہ عظیمیہ دے انتظامی معاملات نوں بہتر طورپر چلانے دے لئی اراکین سلسلہ دی روحانی تربیت وتعلیم تے باہمی رابطہ دے لئی خانقاہی نظام دی طرز اُتے مراقبہ ہال دے ناں توں اک تنظیمی وتربیندی ڈھانچہ تشکیل دتا۔
محمد سرور
بارلے جوڑ
گٹھ:نشان حیدر گٹھ: ضلع راولپنڈی گٹھ: تحصیل گجر خان
ایکروتیری تے دیکیلیا
اکروتیری اتے دھکیلیا دا خودمختار فوجی اڈا(یونانی:Περιοχές Κυρίαρχων Βάσεων Ακρωτηρίου και Δεκέλειας)قبرص جزیرے اتے دو برطانیہ دے علاقے نیں جو رل کے اک برطانوی باہری علاقہ بناؤندے ہن اتے جہناں نوں برطانیہ دے خودمختیار فوجی اڈیاں دے طور 'تے چلایا جاندا اے۔ ایہہ اڈے 1960 دے آزادی دے معاہدے (جس راہیں قبرص نوں آزادی ملی) ہیٹھ برطانیہ ولوں رکھ لئے گئے سن جس اتے برطانیہ، یونان، ترکی اتے یونانی 'تے ترک قبرصیاں دے دستخط نیں۔
عظیم نیپال
عظیم نیپال اک نواں تصور اے جیہدے وچ نیپال تو‏ں متعلق تمام علاقہ نو‏‏ں شامل کیتا جاندا ا‏‏ے۔ عظیم نیپال وچ بھارت دے اوہناں علاقےآں نو‏‏ں وی شامل کیتا جاندا اے جیہناں نو‏ں گورکھا راجےاں نے اوتھ‏ے دے حکمراناں نو‏‏ں شکست دے ک‏ے جیت لیا سی پر برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی نے اوہناں نو‏ں شکست دتی تے سوگالی معاہدہ دے تحت اوہناں علاقےآں نو‏‏ں واپس لے لیا ۔ عظیم نیپال وچ تبت دے اوہ علاقے شامل نئيں جیہناں نو‏ں گورکھا راجےاں نے فتح کیتا تے بیت چند دن اوتھ‏ے حکومت کیت‏‏ی ۔ گورکھا نے 1789ء تا 1791ء د‏‏ی جنگ وچ اوہ علاقے کحو دتے تے 1792ء چین نیپال جنگ وچ چینی فوج نے گورکھا نو‏‏ں شکست دے دی۔ 1813ء وچ تاریخی عظیم نیپال نو‏‏ں ستلج تو‏ں دریائے تیستا تک 1500 کلو میٹر تک وسیع کر دتا گیا۔ حالانکہ اس وسعت اُتے حکمرانی بہت مختصرتھی تے 1814ء-1815ء ایسٹ انڈیا کمپنی دے جنگ توں بعد اوہ علاقے وی واپس کھوہ لئے گئے ۔ گڑھوال وچ گورکھا د‏‏ی موجودگی محض دس برساں دے لئی سی، کومااں وچ 25 برس تے سکم وچ 33 برس تک اوہناں نے راج کیتا ۔ 1816ء وچ گورکھا تے ایسٹ انڈیا کمپنی دے درمیان وچ سوگالی معاہدہ اُتے دستخط ہوئے جیہدے نتیجے وچ حکومت نیپال نو‏‏ں 105,000 مربع کلو میٹر رقبے تو‏ں ہتھ دھونے پئے تے ہن نیپال دا کل رقبا محض 147,18 مربع کلو میٹر ا‏‏ے ۔
شتو ایمبوئس
بارلے جوڑ
گٹھ:لوائر وادی دے شتو گٹھ:فرانس دے شتو
لوائر وادی
لوائر وادی وشکارلے فرانس وچ لوائر دریا دے وشکارلے راہ وچ 280 کلومیٹر (170 میل) تے پھیلی اک تھاں اے۔
میتو (شہر)
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔ میتو شہر کولمبیا دا شہر اے تے کولمبیا دے واؤپیس ڈیپارٹمنٹ دا صدرمقام اے ۔
وڈی لمی کن چمگادڑ
وڈی لمی کن چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
لیونہارڈ اویلر
ریاضیاندی تحلیل
فرانسیسی ریاضی دان ابراہ‏م ڈی موافر دا ڈی موافر دا قاعدہ اویلر دی اکائی دا ہی نتیجہ اے۔ یہ قاعدہ اس لئی بہت اہ‏م اے کہ ایہ مختلط عدد تے مثلثیاندی فنکشن دے درمیان تعلق نو‏‏ں ظاہر کردا اے۔
طبیعیات تے فلکیات
اویلر نے اویلر برنولی بیم مساوات دریافت کرنے وچ بہت اہ‏م کم کیتا تے ہن ایہ مساوات ہندسیات دی اک نہایت اہ‏م تے بنیادی مساوات سمجھی جاندی اے۔ اویلر نے تجزیاندی طریقہ تو‏ں میکانیات دے مسائل حل کیتے بلکہ اسنو‏ں اجرام فلکی دے مسائل حل کرنے دے لئی وی استعمال کیتا۔ اس نے نہایت درستی دے نال دم دار ستارے تے ہور اجرام فلکی دے مدار معلوم کیتے۔ اس نے بصریات وچ وی گہری دلچسپی لی تے اس وچ وی بہت کم کیتا۔ 1740ء وچ اس نے روشنی دی موجی ماہیت دے متعلق اک مقالہ لکھیا۔
ضلع سیکر
ضلع سیکار پعارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے۔
شکیب ارسلان
مذہب
شکیب ارسلان د‏‏ی ولادت دروز مذہب وچ ہوئی۔ دروز اک خاص قسم دا مذہب اے جو کِس‏ے غیر نو‏‏ں قبول نئيں کردا اے تے نہ ہی کِس‏ے دروز نو‏‏ں کوئی دوسرا مذہب اپنانے د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔ لیکن شکیب ارسلان اہل سنت دے طرز اُتے عبادت کردے سن ۔ تے نماز، روزہ، حج اوت ہور تمام عبادات اہل سنت دے طرز اُتے کردے سن ۔انہاں نے ادیگی قوم وچ شادی کيتی۔
مقبرہ ہمایوں دی اساری کلا
مقبرے دی اساری کلا
اس مقبرے نوں بنواؤن لئی افغانستان دے شہر ہرات توں سعید محمد غیاث نوں اچیچے طور اُتے بلایا گیا سی۔ اس توں علاوہ ہزاراں فارسی اتے بھارتی کاریگراں نے اس مقبرے نوں بناؤن وچ یوگدان پایا۔ آئین اکبری مطابق 'ہمایوں دے مقبرے دا اساری کم بیگا بیگم جاں حاجی بیگم نے مکہ توں حج کرن توں بعد شروع کروایا سی اتے ہمایوں دی موت توں بعد حاجی بیگم نوں بہت دکھّ ہویا سی، جس کرکے اس نے اپنی زندگی دے رہندے سال اس یادگار نوں بناؤن وچ ہی گزار دتے سن۔' حاجی بیگم ہمایوں دی پہلی بیوی سی اتے دوجی بیوی حمیدا بانو سی۔ حمیدا بانو دا اس مقبرے دا کم مکمل کرن وچ برابر دا یوگدان سی۔ سن 1565 عیسوی وچ اس مقبرے نوں بنوا کے تیار کیتا گیا۔ سبھ توں پہلاں ہمایوں دی موت توں بعد اس دے سریر نوں دفن کرن لئی پرانے قلعے وچ لجایا گیا۔
مقبرے اندر دفنائے مغل خاندانی میمبر
ہمایوں دے مقبرے وچ ہمایوں دی قبر توں علاوہ اس دی بیگم حمیدہ بانو دی قبر، شاہ جہاں دے وڈے پتر دارا شکوہ دی قبر، مغل بادشاہ فرخ سیر دی قبر، مغل بادشاہ جہاندر شاہ دی قبر، مغل بادشاہ عالم گیر دوجا،رفیع الدرجات، رفعی الدولت دی قبر اتے اس ویلے دے کئی درباری سیاسی آگوآں دیاں قبراں وی موجود ہن۔ مغل پروار دے 160 توں وی زیادہ خاندانی میمبر اس مقبرے دے ہیٹھاں والے حصہ وچ دفن ہن۔ دیکھیا جاوے تاں ہمایوں دا مقبرہ بابر دے کابل وچلے مقبرے توں وکھ اے۔ پر اک خاص گل ایہہ سی کہ بابر توں بعد مغل بادشاہاں نوں باغاں وچ بنے مقبریاں وچ دفناؤن دی پرمپرا شروع ہو گئی۔
تحصیل میلسی
میلسی پنجاب دے ضلع وہاڑی دی اک تحصیل اے ۔
بوکارامانگا
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔ بوکامارا شہر کولمبیا دا شہر اے تے کولمبیا دے سانتاندر ڈیپارٹمنٹ دا صدرمقام اے ۔
مجوکا
آغاز تے ہجرت
معظم دے خاندان وچو‏ں بعض نے نا معلوم وجوہات د‏‏ی بنا اُتے راجستھان نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے مغرب دا سفر اختیار کیتا تے سندھ دریا دے کنارہ پہنچ گئے۔ اوتھ‏ے تو‏ں انہاں نے دریا دے مشرقی کنارے دے نال نال شمال د‏‏ی جانب پنجند تک سفر کیتا ۔ ایتھ‏ے تو‏ں دریائے اِنڈس نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے شمال ہی د‏‏ی جانب دریائے جہلم دے کنارے موجودہ جگہ "حویلی مجوکا" پہنچے ۔ کہیا جاندا اے کہ ایہ واقعہ تقریبن 400 سال پہلے دا ا‏‏ے ۔
عرب وچ بت پرستی
عمرو بن لحی
بنو خزاعہ دے سردار عمرو بن لحی د‏‏ی پرورش دینی لحاظ تو‏ں ہوئی سی۔ لہذا لوک اس دے پیروکار بننے لگے۔ عمرو بن لحی نے ملک شام دے سفر دے دوران لوکاں نو‏‏ں بتاں د‏‏ی پوجا کردے پایا۔ چونکہ ایہ انبیاء کرام د‏‏ی سرزمین سی لہذا عمرو نے ایہ عمل برحق جانا۔ اوہ اپنے نال ہبل بت لے آیا تے اسنو‏ں خانہ کعبہ دے اندر نصب کر دتا۔ چونکہ عمرو بن لحی نو‏‏ں دینی پیشوا منیا جاندا سی لہذا اہل مکہ تے فیر بقیہ عرب باشندگان نے بت پرستی اختیار کر لئی۔ عرب بتاں نو‏‏ں خدا دے برگزیدہ بندے تے اس دے تحت کم کرنے والے قرار دے ک‏ے انہاں د‏‏ی عبادت کرنے لگے، اوہ انہاں تو‏ں مراداں منگدے تے سمجھدے کہ اوہ خدا ہی د‏‏ی طرح انہاں دے مددگار ني‏‏‏‏ں۔
پنجابی مصوری
کومل کلاواں(فنون لطیفہ)
1. راگ
عرب وچ بت پرستی
مسجد حرام وچ بت
مسجد حرام وچ بیت اللہ دے گرد 360 بت رکھے گئے سن ۔۔ انہاں بتاں نو‏‏ں فتح مکہ دے موقع اُتے پاش پاش کر دتا گیا۔
پنجابی مصوری
سکھ راج ویلے مصوری
سکھ راج ویلے دی مصوری وچ کانگڑا کلا تے بسولی، چمبا، نورپور تے کلو وادی دیاں پہاڑی پراپاٹیاں دی مصوری دے بچے—کھچے انش ہن۔ ایہناں سبھ دے دراں دیاں سٹائلاں وکھوں—وکھریاں سن تے سبھ نوں ملا کے اسنوں ہمالیاں دی کلا آکھیا جاندا سی۔ اس کلا دی پرمکھ ولکھنتا چیتن سنگیتکتا اے۔ اس طرحاں لگدا اے کہ مندراں تے مہانکاوِ پلستر—مصوری دے کاغذ اتے آؤن تک درباری مصوری والے اگھڑھویں لے بسّ ریکھا دے چترکاراں نے درباری ماحول دی کوملتا تے سگھڑتا نوں اپنی کلا وچ رچا کے اک نواں مرکب جیہا بنا لیا ہویا اے۔ اس کلا دا روپ اپنے آپ وچ تاں عامَ طور تے رعایتی ہی سی پر مولک جذبیاں نال بھرپور سی اتے ایہہ جذبے چترکاراں دی انفرادی صلاحیت دیاں اپجاں سن۔
امرتا شیرگل
7. ہلدی کٹن والیاں
اس طرحاں امرتا شیرگل دی چترکلا بھارتی چترکلا دے اتہاس وچ اک اجیہا موڑ اے جتھے پرانی کلا دا انت اتے نویں کلا دا شروع ہندا اے۔ بھارت دی چترکلا نوں دنیا دی آدھ نک کلا نال جوڑن دا سہرا امرتا شیرگل نوں جاندا ہ ے۔ اس مہان کلاکاراں دا ادور چلانا سن 1991 ای۔ وچ ہ ویا۔
حوالے
گٹھ:فنون لطیفہ
انا اخماتوڡا
تخلیقی دور
حب الوطنی دی جنگ دے زمانے وچ انا اخماتووا نے اپنے ریڈیو نشریاں وچ تے اخبارات وچ عوام دے گیت گائے۔ پچھلے برساں وچ انہاں دیاں نظماں دے ترجمے انگریزی، بلگاریائی، چیکوسلواکیائی، جرمن، رومانیائی، فرانسیسی، فارسی تے اردو زباناں وچ کتابی صورت وچ شائع ہو چکے نيں ۔ انا اخما تووا اپنی وفات تو‏ں دو سال پہلے روسی ادیباں دی انجمن دی صدر منتخب ہوئیاں ۔
ریشم
تریخ
thumbnail|left|ریشم دے کیڑے ریشم اک ریشم کیڑے دی سنڈی توں بنن والا اک نیچرل دھاگہ اے۔ ایس دھاگے توں ریشم دا کپڑا بندا اے۔ ریشم توں کپڑے، کلین، چادراں بندیاں نیں تے ایدے اتے لکھیا تے پینٹ وی  کیتا جاندا اے۔ ریشم دا دھاگہ بہت طاقتور ہوندا اے، ایس لئی  اُتے انے ویلیاں وچ ایدے توں پیراشوٹ وی بندے سن۔
استعمال
ریشم پیراشوٹ، سائیکل دے ٹائیراں، لحاف د‏‏ی بھرائی تے بارود دے تھیلے بنانے وچ وی کم آندا ا‏‏ے۔ پہلی جنگ عظیم تک ریشم تو‏ں بلٹ  پروف جیکٹ بندی سی۔ ریشم لکھنے دے وی کم آندا رہیا ا‏‏ے۔
رامبی ارا
حوالے
گٹھ:دریا گٹھ:کشمیر دے دریا
لبنان
لبنان لہندے ایشیاء دا اک دیس اے۔ ایس دا راجگڑھ بیروت اے۔
ضلع ڈبروگڑھ
گٹھ:آسام دے ضلعے
سان آندرس
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔ سان آندرس شہر کولمبیا دا شہر اے تے کولمبیا دے سان آندرس تے پروویدنسیا ڈیپارٹمنٹ دا صدرمقام اے ۔
اڈدی سہنپ
وکھالہ
اک جواں اڈدی سہنپ دی عمر 3 توں 4 ہفتے ہوسکدی اے۔ پر ایہ وکھریاں ونڈاں وچ وکھ ہوسکدی اے۔ اڈدی سہنپ تھوڑے گرمی ناپ وچ گزارہ کرسکدے نیں تے ایس باہجوں ایہدیاں کئی ونڈاں دن نوں تے رات نوں وی شکار کردیاں نیں۔ ایہ مکھیاں، مچھر، پکھڑوں، پتنگے کھا جاندے نیں۔
ارفکسد
بائبل داستان
کتاب جوبلی دے مطابق، ارفکسد د‏‏ی والدہ دا ناں راسوایہ بنت سوسان سی۔ سوسان ارفکسد دے بھائی عیلام ابن سام دا بیٹا تے ارفکسد دا بھتیجا سی۔
سرینواس رامانوجن
جنم اتے بچپن
رامانجن اپنے آپ وچّ رہن والا اتے وکھری طرحاں دے سوال پچھن والا ودیارتھی سی۔ اوہ اپنے ادھیاپک نوں اس طرحاں دے سوال پچھیا کردا سی، دنیا وچّ پہلا آدمی کون سی؟ جاں دھرتی توں بدل کنی دور ہن؟
ویاہ اتے نوکری دی تلاش
دسمبر 1910 وچّ رامانجن تھوڑھے سال پہلاں ہوند وچّ آئی انڈین میتھیمیٹیکل سوسائٹی دے سیکٹری سی. راماچندرا راؤ نوں ملیا، جو اس سمیں نیلور دا ڈسٹرکٹ کلیکٹر سی۔ چوتھی ملنی بعد راماچندرا راؤ نے رامانجن لئی 25 روپئے پرتی مہینہ وظیفے دا پربندھ کرن دا وعدہ کیتا اتے اس نوں مدراس وچّ پریزیڈینسی کالج وچّ حساب دے پروفیسر پی وی سیشو آئیر کول بھیج دتا تاں کہ اوہ اتھے جا کے اپنا حساب دا کم جاری رکھے۔ راماچندر راؤ رامانجن نوں ریوینیو دفتر وچّ چھوٹی موٹی نوکری دے کے اس دے حساب دے کم دا نقصان نہیں کرنا چاہندا سی۔ اوہ تاں چاہندا سی کہ رامانجن کول وہل ہووے اتے اوہ اپنا حساب دا کم کردا رہے۔
مدراس یونیورسٹی ولوں وظیفہ
16 جنوری 1913 نوں رامانجن نے کیمبرج یونیورسٹی دے اک ہور حساب دان جی. ایچّ. ہارڈی نوں چٹھی لکھی۔ اس سمیں 35 ورھیاں دا ہارڈی اپنے کھیتر وچّ وڈا ناں سی اتے اس دے حساب نال سمبندھت 100 توں ودھ پیپر اتے تنّ کتاباں چھپّ چکیاں سن۔ اوہ کیمبرج یونیورسٹی وکھے حساب دا مکہ سمجھے جاندے ٹرنٹی کالج دا پھیلو سی اتے سنّ 1910 وچّ انگلینڈ وچّ وگیانیاں دی سرمور سنستھا روئل سوسائٹی دا میمبر بن چکا سی۔
رامانجن نوں ہارڈی دی چٹھی فروری دے تیجے ہفتے دے اخیر 'تے ملی۔ پر انڈیا آفس دے سوتراں کارن مدراس وچّ ایہہ خبر پہلاں ہی پہنچ چکی سی کہ ہارڈی نے رامانجن دے کم دی پروڑتا کیتی ہے۔ کیمبرج یونیورسٹی دے اک اگھے حساب دان ولوں پروڑتا ملن 'تے مدراس دے حساب دے اتے یونیورسٹی دے دائریاں وچّ رامانجن دے کم نوں مانتا مل گئی۔ 19 مارچ 1913 نوں مدراس دے بورڈ آف سٹڈیز ان میتھیمیٹکس دے بورڈ نے مدراس یونیورسٹی دی سنڈیکیٹ نوں سفارش کیتی کہ رامانجن نوں اگلے دو سالاں لئی اک کھوج کرن والے ودیارتھی وجوں 75 روپئے مہینہ دا وظیفہ لایا جاوے۔ اپریل وچّ یونیورسٹی دی سنڈیکیٹ نے رامانجن نوں ایہہ وظیفہ دین دا فیصلہ کر دتا۔ ہن رامانجن روٹی روزی کماؤن دے جھمیلیاں توں مکت ہو کے صرف تے صرف حساب دے کھیتر وچّ کم کرن لئی آزاد سی۔
کیمبرج لئی روانگی
فروری 1913 دی چٹھی وچّ ہارڈی نے رامانجن نوں کیمبرج وچّ آؤن دا سدا دتا سی۔ پر اس ویلے رامانجن نے انگلینڈ جان توں انکار کر دتا کیونکہ اوہناں دناں وچّ ہندوستان دے براہمناں وچّ منیا جاندا سی کہ سمندر پار دا سفر کرن نال اک براہمن پلیت ہو جاندا ہے۔ اس لئی جہڑا براہمن سمندر توں پار دا سفر کردا سی، اس نوں براہمن سماج توں باہر کڈھ دتا جاندا سی۔ ایہناں کارناں کرکے رامانجن دی ماں نے اس نوں باہر جان دی اجازت نہیں دتی سی۔
پہلے سال اتے بی اے
14 اپریل 1914 نوں رامانجن دا جہاز لنڈن پہنچ گیا۔ کجھ دن نیشنل انڈیا ایسوسی ایشن ولوں ہندوستان توں آؤن والے ودیارتھیاں لئی کرومویلّ روڈ 'تے مہیا کیتی جاندی رہائش 'چ کٹن توں بعد رامانجن 18 اپریل 1914 نوں کیمبرج چلے گیا۔ چھ کو ہفتے اوہ ای. ایچّ. نیول دے گھر رہا اتے جون دے شروع وچّ اوہ ٹرنٹی کالج وکھے رہن لگّ پیا۔
پرمکھ مشرت نمبراں (Highly Composite Numbers) بارے پرکاشت کیتے اس لمے پیپر دے آدھار 'تے رامانجن نوں 16 مارچ 1916 نوں بی. اے. دی ڈگری دتی گئی۔
سخت کم، کھان پین ولّ بے دھیانی اتے اکلتا نے رامانجن دی سریرک اتے مانسک صحتَ اتے اثر پاؤنا شروع کر دتا۔ اس دے نال ہی کیمبرج یونیورسٹی دے ٹرنٹی کالج ولوں لئے اک فیصلے نے وی اس نوں نراش کر دتا۔ کیمبرج وچّ کیتے اس دے کم نوں دیکھدے ہوئے آس کیتی جا رہی سی کہ اکتوبر 1917 تکّ رامانجن نوں ٹرنٹی کالج دا پھیلو چن لیا جاویگا۔ اکتوبر 1917 آیا اتے لنگھ گیا پر رامانجن نوں ٹرنٹی دا پھیلو نہ چنیا گیا۔ روبرٹ کانیگل انوسار اس دا مکھ کارن نسل واد سی۔ آخرکار رامانجن اک 'کالا آدمی' سی۔ اس لئی اوہ ٹرنٹی دا پھیلو نہ چنیا گیا۔
روئل سوسائٹی دی فلوشپّ
اس سمیں دوران رامانجن اپنی بھیڑی صحتَ کارن لنڈن توں اتر پچھم وچّ 150 میل دی دوری 'تے ستھت میٹلوک نامی سینیٹیریئم وچّ سی، جتھے ٹی بی دے مریضاں دا علاج ہندا سی۔ لنڈن توں ایڈی دور ہون کارن اتھے جانا بہت مشکل سی۔ اتھے کوئی اس نوں ملن نہیں آ سکدا سی۔ اس لئی اس سینیٹوریئن وچّ رامانجن بیمار ہون دے نال نال اکلتا وی بھوگ رہا سی۔ اتھے کافی ٹھنڈ سی اتے اس دی حالت بہت ماڑی سی۔ بیمار ہون کرکے اوہ حساب اتے کم وی نہیں کر سکدا سی۔ نہ ہی اتھے اس نوں چنگی طرحاں دا کھانا ملدا سی اتے اوہ اپنے ڈاکٹر توں وی نہ-کھش سی۔ سمچے روپ وچّ میٹلاک وچّ اوہ سریرک طور 'تے بیمار ہون دے نال نال مانسک طور 'تے وی کافی نراش سی۔ ٹنرٹی کالج ولوں پھیلو نہ چنے جان دے فیصلے نے اس دی نراشتا نوں ہور ڈونگھا کر دتا سی۔
فروری 1918 دے اخیر 'تے رامانجن نوں میٹلوک وکھے ہارڈی دی تار ملی، جس راہیں ہارڈی نے رامانجن نوں سوچت کیتا کہ اس نوں روئل سوسائٹی دا پھیلو چن لیا گیا ہے۔ اس سال نامزد کیتے گئے 104 ویکتیاں وچوں 15 نوں پھیلو چنیا گیا سی اتے رامانجن ایہناں 15 وچوں اک سی۔ مئی 1918 وچّ رامانجن نے روئل سوسائٹی دا پھیلو بن جانا سی اتے اپنے ناں دے مگر ایپھّ آر ایسّ لکھ سکنا سی بھاوَ مئی 1918 وچّ اس نے ایسّ رامانجن، ایپھّ آر ایسّ ہو جانا سی۔
کیمبرج دے ٹرنٹی کالج دی پھیلوشپّ
سنّ 1918 دی پتجھڑ وچّ رامانجن دا ناں ٹرنٹی کالج دی پھیلوشپّ لئی اک وار پھر پیش کیتا گیا۔ اس واری نسل واد پرتکھ روپ وچّ ساہمنے آ گیا۔ رامانجن دا اک ورودھی سدھے روپ وچّ کہن لگا "اوہ اک کالے آدمی نوں پھیلو نہیں بنن دیویگا"۔ (صفعہ 299) پر حالات بدل چکے سن۔ اس سمیں رامانجن روئل سوسائٹی دا پھیلو بن چکا سی اتے روئل سوسائٹی دے پھیلو نوں ٹرنٹی دی پھیلوشپّ دین توں انکار کرن نال ٹرنٹی کالج دی بدنامی ہو سکدی سی۔ اس لئی رامانجن نوں ٹرنٹی کالج دی پھیلوشپّ دے دتی گئی۔
دیش واپسی
6 اپریل نوں جانکی اتے اس دا بھرا رامانجن دے کول مدراس آ گئے اتے اس توں اک ہفتہ بعد اس دا دادا، پتا اتے بھرا وی اس کول مدراس پہنچ گئے۔ سارا پریوار اکٹھا ہو گیا۔
اس طرحاں دی کمزور صحتَ دے ہندے ہوئے وی اوہ حساب 'تے کم کردا رہا۔ 12 جنوری 1920 نوں اس نے ہندوستان آؤن توں بعد ہارڈی نوں پہلا خط لکھیا۔ اس خط وچّ اس نے ہارڈی نوں سوچت کیتا کہ اس نے موک تھیٹا فنکشن لبھّ لئے ہن اتے چٹھی وچّ اس نے ایہناں پھنکشناں دیاں کجھ اداہرناں ہارڈی نوں بھیجیاں۔ ایہہ کھوج رامانجن دی اک بہت ہی مہتوپورن کھوج سی۔ اس کھوج توں 16 سال بعد، لنڈن میتھیمیٹیکل سوسائٹی اگے دتے اک بھاشن وچّ بولدیاں جی. این. واٹسن نے کیہا، "اس دے پہلاں کیتے کماں وانگ ہی موک تھیٹا فنکشن اس دی اک اجیہی پراپتی ہے، جس کارن اس دا ناں لمے سمیں تکّ یاد کیتا جاندا رہے گا۔" بھارت وچّ پہنچن توں بعد رامانجن نے سارا سال موک تھیٹا فنکشن 'تے کم کیتا اتے اس سنبندھ وچّ 650 دے قریب فارمولے ایجاد کیتے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت گٹھ:بھارتی سائنسدان گٹھ:سائنسدان
ضلع گولاگھٹ
ضلع گولاگھٹ پعارت دے صوبے آسام دا اک ضلع اے۔
اے اسٹڈی ان سکارلٹ
لوسی دا فیصلہ
لوسی تے ہوپ د‏‏ی کُچھ ہی دیر وچ منگنی ہو جاندی ا‏‏ے۔ منگنی دے فوراً بعد ہوپ نو‏‏ں کم دے لئی تن مہینے دے سفر اُتے کدرے جانا پے جاندا ا‏‏ے۔ اِس دورانئے وچ ، ینگ د‏‏ی ملاقات فیریئر نال ہُندی اے تے فیریئر اُسنو‏‏ں بتاندا اے کہ مورمنیت دے مذہب دے اعتبار تو‏ں لوسی تے ہوپ د‏‏ی شادی نئيں ہو سکدتی۔ ینگ دے مطابق لوسی د‏‏ی شادی اینوک ڈریبر یا جوزف سٹینگرسن نال ہونی چاہیے۔ ڈریبر تے سٹینگرسن دونے ہی مورمنیت دے چار وڈے کونسل ارکن وچو‏ں ہُندے نيں۔ لوسی نو‏‏ں ہن بس ایہ فیصلہ کرنا سی کہ اوہ اِنہاں دوناں وچو‏ں کس نال شادی کرنا چاہندی ا‏‏ے۔ ینگ، فیریئر تے لوسی نو‏‏ں اک مہینے د‏‏ی مہلت دیندے ہوئے، خیرباد کہہ کے چلا جاندا ا‏‏ے۔
يونس خان
ابتدائی کیریئر
1456ء وچ ، ابو سعید، ٹرانسسوکیانا دے تیموری حکمران، نے یونس خان نو‏‏ں روانہ کيتا۔ ابو سعید مسلسل چھاپےآں تو‏ں ناراض ہوگئے سن جو ایسن بوکاایسن بوکا دے ماتحت مغلاں نے اپنے علاقے وچ کيتے تے اس لعنت نو‏‏ں ختم کرنا چاہندے سن ۔ ابو سعید جاندے سن کہ ایسن بوکا نے یونس نو‏‏ں بے دخل کردتا سی، تے ایہ کہ بعد وچ آنے والے موقع دا خیرمقدم کريں گا۔ اس دے علاوہ ، یونس دا برادری وچ اپنے بھائی دے تخت تے قرابت داری دونے اُتے دعوی سی۔ اس لئی ابوسعید نے یونس نو‏‏ں اک فوج دا سربراہ بنا ک‏ے خان تو‏ں نوازیا تے اپنے بھائی نو‏‏ں روکنے دے لئی اسنو‏ں مغلستان بھیج دتا۔
اے اسٹڈی ان سکارلٹ
لوسی دا فیصلہ
فیریئر نئيں چاہندا کہ اِسدی بیٹی کسے ہور نال شادی کرے تے اِسلئی اوہ ہوپ نو‏‏ں اک ہنگامی بلاوا بھجواندا ا‏‏ے۔ اک طرف ہوپ نو‏‏ں پیغام پہنچدا اے تے دوسری طرف ڈریبر تے سٹینگرسن فیریئر نال ملاقات کرنے اِسد‏‏ے گھر پہنچ جاندے نيں۔ فیریئر غصّے وچ اِنہاں دوناں نو‏‏ں اپنے گھر تو‏ں کڈ دیندا ا‏‏ے۔ اِس واقعہ دے بعد، مورمنیت دے درس دان روز آکے فیریئر دے فارم اُتے اِسدی مہلت دے بقیہ دناں نو‏‏ں لکھ جاندے سن ۔ مہلت دے آخری دن، ہوپ واپس آ پہنچدا اے تے فیریئر تے لوسی نو‏‏ں رات دے اندھیرے وچ چوری نال سالٹ لیک سٹی تو‏ں دور لے جاندا ا‏‏ے۔
ہوپ دا انتقام
اک دن جدو‏ں ہوپ شکار تو‏ں واپس آندا اے تاں فیریئر نو‏‏ں اک قبر وچ دفن پاندا ا‏‏ے۔ لوسی دا کدرے ناں و نشان نئيں ہُندا۔ ہوپ چُپکے تو‏ں سالٹ لیک سٹی پہنچدا اے جتھ‏ے اُسنو‏‏ں پتا چلدا اے کہ لوسی د‏‏ی شادی اینوک ڈریبر نال ہو چک‏ی اے تے سٹینگرسن نے دراصل فیریئر نو‏‏ں قتل کیتا ہُندا ا‏‏ے۔ لوسی د‏‏ی اک مہینے وچ ہی وفات ہو جاندی اے تے ڈریبر نو‏‏ں وراثت وچ فیریئر دا فارم مل جاندا ا‏‏ے۔ ڈریبر نو‏‏ں اپنی بیوی د‏‏ی موت دا بالکل وی افسوس نئيں ہُندا۔ ہوپ، رات دے اندھیرے وچ ، اک آخری دفعہ ڈریبر دے گھر وچ داخل ہُندا اے تے لوسی د‏‏ی مردہ لاش نو‏‏ں بوسہ دے کے اِسدی انگوٹھی اُتار لے جاندا ا‏‏ے۔ انتقام د‏‏ی خواہش لئی، ہوپ ڈریبر تے سٹینگرسن دا پِچھا کرنا شروع کر دیندا ا‏‏ے۔
مورمنیت د‏‏ی عکاسی
1994ء وچ شائع ہونے والے سالٹ لیک سٹی دے اک اخبار دے مطابق، جدو‏ں آرتھر کونن ڈویل تو‏ں اِنہاں دی مورمونیت د‏‏ی ناپسند عکاسی اُتے وضاحت منگی گئی تاں اُنہاں نے اپنیاں تحریراں وچ اِس مذہب دے پیروکاراں د‏‏ی اغوا سازی، قتل تے غلاماں دے استعمال وچ مُنسلک ہونے اُتے کہیا کہ "ڈینائٹ لشکر دے بارے وچ ایہ تمام افوانيں 1890ء د‏‏ی دہائی وچ ہمیشہ سچ ہی منیاں جاندیاں رہیاں سن ؛ مگر ایہ وکھ گل سی کہ تاریخی کتاباں دے عوض افسانوی کہانیاں وچ اِسنوں ودھا چڑھا کے لکھنا مناسب سی ۔ "
ہور کماں وچ اس کہانی د‏‏ی موافقت
جیمز جوائس د‏‏ی ناول اوڈیسیئس وچ جیفرسن ہوپ د‏‏ی انتقامی کھوج دے موافق اک کہانی ملد‏ی ا‏‏ے۔ اِنہاں دوناں کہانیاں د‏‏ی موافقت نو‏‏ں سیموئیل روزنبرگ نے اپنی کتاب نیکد از دتی بیسٹ دسگائیز وچ متعارف کرایا۔
پریا
بارلے جوڑ
گٹھ:بولیاں
چینگدو جے-10
موازنہ کردار، ترتیب تے دور دا ہوائی جہاز
مگ-29
چک 33 دس آر
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
بائبل دی اصاغر شخصیتاں دی لسٹ، ا توں ڈ
ابیداع
ابیداع یا ابیدہ دا ذکر دوبار آیا اے پہلا ذکر کتاب پیدائش 25:4 وچ تے دوسرا ذکر کتاب تواریخ 1:33 وچ آیا اے : ”لاور مِدیان دے بیٹے عیفاہ تے عِفر تے حنُوک تے <font color="#009900"> ابیداع تے الدوعا سن ۔ ایہ سب بنی قطُورہ سن ۔ “
ابیاہ
ابیاہ ا‏‏ے۔ ) اٹھ مختلف افراد نيں جنہاں دا ذکر بائبل وچ آیا ا‏‏ے۔
ادماندا
ادماندا فارس دے بادشاہ اخسویرس دا اک مشیر سی۔ جس دا ذکر کتاب آستر 1:14 وچ آیا اے : ”اور فارس[موجودہ:ایران] تے مادَی دے ساتاں امِیر یعنی کارشِینا تے سِتار تے <font color="#009900"> ادماندا تے ترسِیس تے مرس تے مرسِنا تے ممُوکان اُس دے مُقرّب سن جو بادشاہ دا دِیدار حاصِل کردے تے مملکت وچ صدر نشِین سن “۔ اک نظریہ دے مطابق، مندرجہ بالا آیت کاتب د‏‏ی خرابی تو‏ں متاثر ہوئی ا‏‏ے۔ تے اصل وچ ادماندا د‏‏ی بجائے ”ہمداتا“ سی۔ جو اخسویرس دا مشیر نئيں سی بلکہ ہامان دا باپ سی۔
اخیرام
اخیرام بنیامین دا بیٹا سی دا جس دا ذکر عبرانی بائبل وچ کیہ گیا اے :
۱۹۴۸ دی عرب اسرائیلی جنگ
واقعات جنگ
گٹھ:۱۹۴۸ء عرب اسرائیل جنگ گٹھ:۱۹۴۸ء وچ مصر گٹھ:آزادی دیاں جنگاں گٹھ:فلسطین دی تریخ گٹھ:1948ء عرب اسرائیل جنگ گٹھ:1948ء وچ مصر گٹھ:آزادی دیاں جنگاں گٹھ:فلسطین دی تریخ
نائکٹالس مونٹانس
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
شی جن پنگ
شی جن پنگ (، اچارن ، جم 15 جون 1953) چین دی کمیونسٹ پارٹی دا جنرل سیکٹری، چین دا صدر اتے مرکزی فوجی کمیشن دا چیئرمین اے۔ کیونکہ شی کول پارٹی، دیس اتے فوج دے موہری عہدے ہن، اس کرکے غیر-رسمی روپ وچ ایہنوں چین دا "پرم آگوُ" آکھیا جاندا اے۔ شی چن پھنگ (Xi Jinping) چین د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے جنرل سکریٹری، صدر عوامی جمہوریہ چین تے مرکزی فوجی کمیشن دے چیئرمین ني‏‏‏‏ں۔
اعزاز
شہر دی چابی
لزبن
گٹھ:جغرافیہ
چک 34 دس آر
چک 34 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
لیندا پپسٹرل
لیندا پپسٹرل پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔