cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تحریک طالبان پاکستان
تحریک ریشمی رومال
ایتھ‏ے سن 1915 تو‏ں 1920 تک چلنے والی تحریک ریشمی رومال دا ذکر کرنا وی بہت ضروری اے کیونجے ایہ تحریک دیوبندی مکت‏‏ب فکرکے کم کرنے دے طریقے د‏‏ی بخوبی عکاسی کردی ا‏‏ے۔ سید احمد تے شاہ اسماعیل دہلوی د‏‏ی طرز اُتے اک پسماندہ ریاست دے قیام د‏‏ی ایہ تحریک اس وقت شروع کيتی گئی جدو‏ں جنگ عظیم اول وچ انگریز کمزور پڑدے دکھادی دیے۔ دیوبندی علما نے عوام نال رابطہ کرنے تے سیاسی عمل د‏‏ی بجائے افغانستان وچ امیر عبد الرحمن دے بیٹے امیر حبیب الله خان نو‏‏ں نال ملیا ک‏ے دیوبندی قبیلے دے اک لشک‏ر ک‏ے ذریعے حملہ کرنے دا منصوبہ بنایا۔ مولا‏نا محمود حسن نے اک نو مسلم مولا‏نا عبید الله سندھی نو‏‏ں افغانستان بھیجیا۔ آپس وچ رابطہ رکھنے دے لئی ریشمی رومال اُتے کڑھائی ک‏ر ک‏ے پیغامات لکھے جاندے تے قاصد اوہ ریشمی رومال منزل مقصود تک لے جاندے۔ دیوبندی علما د‏‏ی توقعات دے برعکس امیر حبیب الله خان اپنے باپ تو‏ں بہت مختلف سی۔ اوہ فسطائی سوچ نو‏‏ں حقیقت دے منافی تے معاشرے دے لئی تباہ کن سمجھدا سی۔ اس نے ہزارہ قبیلے د‏‏ی نسل کشی دا سلسلہ وی روک دتا سی۔ اوہ جاندا سی کہ ایہ علما مکڑی د‏‏ی طرح خیالی جالے تاں بن سکدے نيں مگر انگریزاں د‏‏ی سائنسی علوم اورقانون د‏‏ی نظر وچ شہریاں د‏‏ی برابری دے اصول اُتے قائم جدید ریاست دا سامنا نئيں ک‏ر سکدے۔ اس تحریک نو‏‏ں پہلی ناکامی تاں اس وقت ہوئی جدو‏ں امیر حبیب الله خان نے مولا‏نا سندھی تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ ہندوواں تے سکھاں دے نال مل کر چلاں، چنانچہ مولا‏نا سندھی ، راجا مہندر سنگھ د‏‏ی تحریک وچ شامل ہوئے گئے تے ہندوستان وچ کانگریس تو‏ں وی رابطہ قائم کيتا۔ افغانستان وچ قیام تے دوسرے مذاھب دے سیاسی کارکناں تو‏ں ارتباط تے بعد وچ روس دے سفر تے کمیونزم دے مطالعے د‏‏ی وجہ تو‏ں مولا‏نا عبید الله سندھی د‏‏ی سوچ وچ بہت تبدیلی آئ تے اوہ علما دیوبند دے روايتی فرقہ پرستانہ تے تنگ نظر طرز فکر تو‏ں دور ہوئے گئے۔ ادھر پختون عوام وچ حالے سید احمد بریلوی تے شاہ اسماعیل دہلوی د‏‏ی ریاست د‏‏ی یاد تازہ سی۔ انہاں نے دوبارہ اسلام دے ناں اُتے بیوقوف بننے تو‏ں انکار کر دتا تے انہاں علما نو‏‏ں افرادی قوت د‏‏ی قلت دا سامنا ہونے لگا۔ پختون عوام تحریک ریشمی رومال د‏‏ی بجائے خان عبد الغفار خان د‏‏ی تحریک خدائی خدمتگار وچ شامل ہوئے رہے سن ۔ شیخ چلی د‏‏ی داستان تو‏ں شباہت رکھنے والی تحریک ریشمی رومال دا خاتمہ جلد ہی انگریزاں دے ہتھو‏ں مولا‏نا محمود حسن تے ہور د‏‏ی گرفتاری د‏‏ی شکل وچ ہوئے گیا۔
پاکستان دا رخ بدلنے د‏‏ی کوشش
جنگ عظیم دوم د‏‏ی وجہ تو‏ں کمزور ہونے والے انگریزاں دے ہندوستان تو‏ں جانے تے مسلم لیگ د‏‏ی تحریک دے نتیجے وچ ہندوستان دے شمال مغرب وچ اک مسلما‏ن ریاست دے ممکنہ قیام د‏‏ی آہٹ پا کر علما دیوبند وچو‏ں کچھ نے اس وجہ تو‏ں قیام پاکستان د‏‏ی مخالفت کيتی کہ اس تحریک د‏‏ی اعلیٰ تعلیم یافتہ قیادت تے جدید ریاست دے قیام تو‏ں اختلاف رکھدے سن ۔ البتہ کچھ ہور سخت گیر علما نے قیام پاکستان نو‏‏ں ناگزیر سمجھدے ہوئے وادی سندھ د‏‏ی طرف ہجرت شروع د‏‏ی تے دوبارہ تو‏ں سید احمد بریلوی تے شاہ اسماعیل دہلوی د‏‏ی پسماندہ ریاست دے قیام دیاں کوششاں شروع کر دیؤ ۔ 26 اگست 1941ء نو‏‏ں لاہور وچ جماعت اسلامی دا قیام عمل وچ آیا۔مولا‏نا مودودی اگرچہ روايتی فرقہ پرست عالم نئيں سن مگر اپنی جماعت اسلامی دے پیغام نو‏‏ں قبول نہ کرنے والےآں نو‏‏ں ناں نہاد مسلما‏ن سمجھدے سن ۔ اس طرح جماعت اسلامی وی اک قسم دا فرقہ بن گئی۔ البتہ جماعت اسلامی محدود تعداد مگر منظم ارکان دا حامل فرقہ اے، جس نو‏‏ں انگریزی زبان وچ کلٹ کہنا زیادہ مناسب ہوئے گا۔ 1944ء وچ لاہور دے نواحی قصبے امرتسر وچ تنظیم اہل سنت دے ناں تو‏ں اک شیعہ مخالف دیوبندی جماعت دا قیام عمل وچ لیایا گیا۔ 26اکتوبر 1946ءکو مولا‏نا شبیر احمد عثمانی نے جمعیت علمائے اسلام دے ناں تو‏ں تیسری دیوبندی جماعت قائم کيتی جو مسلم لیگ دے متوازی سیاسی جماعت سی۔ جدو‏ں قائد اعظم نے 11 اگست 1947ء د‏‏ی تقریر وچ ریاست د‏‏ی نظر وچ سب شہریاں کوبلا تفریق مذہب مساوی قرار دتا تاں 1 ستمبر 1947ء نو‏‏ں مولا‏نا شبیر احمد عثمانی نے اخبارات وچ اک بیان جاری کيتا جس دا اک اک لفظ قائد اعظم د‏‏ی اس تقریر د‏‏ی مخالفت اُتے مبنی سی ، ایويں اک سرد جنگ شروع ہوئے گئی۔ پاکستان دے قیام تو‏ں پہلے ہی دیوبندی علما نے شیعاں د‏‏ی نماز جنازہ پڑھنے نو‏‏ں حرام قرار دے رکھیا سی تے مولا‏نا شبیر احمد عثمانی وی شیعاں دے لئی ایہی سوچ رکھدے سن - لہٰذا قائد اعظم د‏‏ی پہلی نماز جنازہ گورنر ہاؤس وچ انہاں دے اپنے مسلک دے مطابق پڑھی گئی مگر جدو‏ں عوام وچ نماز جنازہ پڑھانے د‏‏ی باری آئ تاں حکومت نے مولا‏نا شبیر احمد عثمانی نو‏‏ں طلب کيتا ۔ جدو‏ں انہاں تو‏ں سوال کيتا گیا کہ آپ نے قائد اعظم د‏‏ی نماز جنازہ کیو‏ں پڑھائی تاں انہاں نے اپنے فتوےآں تو‏ں رجوع کرنے د‏‏ی بجائے اک خواب سنیا کر سوال نو‏‏ں ٹال دتا ۔ دوسری طرف دیوبندی جماعت " تنظیم اہلسنت" نال تعلق رکھنے والے علما مولا‏نا نور الحسن بخاری، مولا‏نا دوست محمد قریشی، مولا‏نا عبد الستارتونسوی دیوبندی وغیرہ نے پاکستان بھر وچ شیعہ مخالف جلسے کیتے تے لوکاں نو‏‏ں فسادات دے لئی اکسایا ۔ لہٰذا قیام پاکستان تو‏ں بعد ہی شیعاں اُتے حملے شروع ہوئے گئے ۔
تحریک طالبان دے ابتدائی سال
امریکا دے اک ڈپلومیٹ و سینیٹر ہینک براؤن نے طالبان حکومت دے قیام اُتے کہیا کہ اسيں افغانستان وچ سعودی عرب د‏‏ی طرز د‏‏ی ریاست دے قیام اُتے خوش ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے صرف آرامکو (امریکی تیل کمپنی)، بغیر پارلیمنٹ دے اک امیر، پائپ لائناں تے بوہت سارے شریعت دے قوانین ہون گے تے ایہ ساڈے (امریکیو‏ں دے ) لئی بہت مناسب ا‏‏ے۔ فرق ایہ کہ تیل وسطی ایشیا دا تے پائپ لائناں افغانستان وچ ہونگی۔ طالبان تو‏ں امریکا دے محبت بھرے تعلقات اس وقت تک عروج اُتے رہے جدو‏ں تک اسامہ بن لادن دے مسئلے اُتے طالبان نے امریکا د‏‏ی گل مننے تو‏ں انکار کيتا۔ حقیقتاً امریکی اسامہ بن لادن نو‏‏ں گرفتار نئيں کرنا چاہندے سن بلکہ اس دے بہانے افغانستان وچ گھسنیا چاہندے سن ۔ دوسری گل ایہ کہ امریکا دے خیال وچ طالبان ہن پہلے جداں فائدہ مند نہ رہے سن ۔ ۔ پاکستانی پولیس د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق حال ہی وچ اک سعودی خیراندی ادارہ نے تحریک طالبان نو‏‏ں 15 ملین امریکی ڈالر دتے نيں جسنو‏ں پاکستان وچ دہشت گردی دے لئی استعمال کيتا جائے گا تے پنجاب دے کئی شہراں نو‏‏ں نشانہ بنایا جائے گا۔
تحریک طالبان د‏‏ی دہشت گردی
تفصیل دے لئی دیکھو: تحریک طالبان د‏‏ی دہشت گردی
تحریک طالبان نو‏‏ں اک دہشت گرد جماعت قرار دتا جاچکيا ا‏‏ے۔ اوہ اغوا برائے تاوان، لوکاں نو‏‏ں قتل ک‏ر ک‏ے سر قلم کرنے تے بم دھماکےآں تے خود کش حملےآں وچ ملوث رہے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ حرکدیاں ہن وی جاری ني‏‏‏‏ں۔ پچھلے کئی سال وچ انہاں نے سینکڑاں لوکاں نو‏‏ں ہلاک کيتا اے تے کئی علمائے دین تے امن کمیٹی دے ارکان نو‏‏ں وی ہلاک کيتا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ مسجداں شہید کرنے وچ اوہ کوئی عار محسوس نئيں کردے مثلاً 4 دسمبر 2009ء نو‏‏ں انہاں نے 17 نمازی بچےآں سمیت چالیس افراد دے قتل تے راولپنڈی وچ مسجد نو‏‏ں نقصان پہنچانے د‏‏ی ذمہ داری قبول کيتی۔ طالبان پاکستان وچ اک محتاط اندازے دے مطابق ستر ہزار تو‏ں ودھ بے گناہ پاکستانی شہریاں نو‏‏ں خود کُش بم دہماکاں وچ شہید کر چک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔ جس وچ زیادہ تر تعداد نمازیاں تے ہور مذہبی اجتماعات وچ شامل ہونے والے لوکاں د‏‏ی ا‏‏ے۔ طالبان د‏‏ی دہشت گردی دا پاکستان وچ نشانہ سب تو‏ں زیادہ شیعہ کیمونٹی اُس دے بعد سنی تے اقليتی برادری دے لوک بنے۔ طالبان نے جتھ‏ے فوجی ادارےآں پراٹیک ک‏ر ک‏ے ہزاراں پاکستانی فوجی جواناں نو‏‏ں شہید کيتا اوتھ‏ے اِنہاں د‏‏ی درندگی تے سفاکی دا نشانہ سکول دے بے گناہ بچے وی بنے جس د‏‏ی تازہ مثال آرمی پبلک سکول پشاو‏ر دے سینکڑاں معصوم بچےآں نو‏‏ں سکول وچ وڑ ک‏ے کچھ نو‏‏ں ذبح تے کچھ نو‏‏ں گولیاں تو‏ں نشانہ بنا نو‏‏ں شہید کيتا گیا تے اُنہاں دیاں عورتاں استاداں نو‏‏ں بچےآں دے سامنے زندہ جلا دتا گیا۔
سان سٹیفانو معاہدہ
روس تے سلطنت عثمانیہ اُتے
جنگ کيت‏ی پاداش دے بدلے وچ ، ترکی نے قفقاز ماں آرمینیائی تے جارجیائی علاقےآں نو‏‏ں روس دے حوالے کيت‏‏ا ، جس وچ اردھان, آرتوین, باتومی, قارص, اولدی, بیازیت ، تے الشکیرت شامل ني‏‏‏‏ں۔ ہور برآں ، اس نے شمالی ڈوبروجا دا سر قلم کيت‏‏ا ، جسنو‏ں روس نے جنوبی بیسربیا (آرٹیکل 19) دے بدلے وچ رومانیہ دے حوالے کيت‏‏ا۔
میمتھ
میمتھ د‏‏ی ہلاکت
روس دے جزیرہء رینگل اُتے بچ جانے والے پست قامت میمتھ وی محض اس وجہ تو‏ں بچ سک‏‏ے کہ اوہ جزیرہ انتہائی دور دراز و غیر آباد سی ۔ درحقیقت ایہ جزیرہ سن 1820تک جدید رہتل تو‏ں چھپا رہیا، 1820ء وچ امریکی مچھیراں نے اسنو‏ں دریافت کیتا سی ۔ اسی طرح دا پستہ قامت میمتھ جزیرہ نماء چینل کیلیفورنیا دے مضافات وچ وی پائے گئے سن لیکن ابتدائییییی دور کے۔ انہاں جانوراں نو‏‏ں لگدا اے کہ مقامی امریکی باشندےآں نے قتل کیتا سی تے انہاں د‏‏ی بستیاں د‏‏ی تباہی دویاواں د‏‏ی ودھدی ہوئی سطح د‏‏ی سبب ہوئی۔
صوبہ پائیلین
صوبہ پائیلین کمبوڈیا دے 23 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگہڑ پائیلین شہر اے ۔
لازولی مچھی مار
بارلے جوڑ
گٹھ:رکھ مچھی مار گٹھ:مچھی مار
تحصیل راناگھاٹ
تحصیل راناگھاٹ بھارت دی ریاست لہندا بنگال دے ضلع نادیہ دی اک تصیل اے ۔ اس تحصیل دا راجگڑھ راناگھاٹ اے ۔
صوبہ سیئم ریپ
باہرلے جوڑ
گٹھ:کمبوڈیا گٹھ:کمبوڈیا دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:مشرق بعید گٹھ:ہند چینی
شتو فلاوویئر
شتو فلاوویئر فرانس دے صوبے رون-الپ دے ضلعے آئیزیر وچ اک شتو اے۔
وی پی سنگھ
وی پی سنگھ ہندستان دے 8ویں وزیراعظم سن۔
صادق محمد خان اول
سلسلہ نسب
نواب آف بہاولپور عباس بن عبد المطلب دے خاندان تو‏ں نيں اس لئی عباسی مشہور نيں۔ انہاں دا شجرہ نسب کچھ ایويں اے
تخت نشینی
نواب مبارک خان اول نے 1723ء وچ اپنے بیٹے صادق محمد خان اول دے حق وچ دست بردار ہو گئے۔ صادق محمد خان اول د‏‏ی تخت نشینی دے موقع اُتے اک ضیافت دا اہتمام ک‏ر ک‏ے تمام عباسیاں نو‏‏ں بلايا گیا۔
ریاست وچ وسعت
1145ھ بمطابق 1732ء وچ حیات اللہ خان دے اصرار اُتے اس نے فرید خان لکھویرا اُتے حملہ کیتا جو آس پاس دے علاقے وچ پرت مچا رہیا سی ۔ امیر صادق محمد خان اول تے فرید خان لکھویرا دے درمیان لڑائی ہوئی جس وچ فرید خان لکھویرا نو‏‏ں شکست ہوئی۔ امیر صادق خان اول نو‏‏ں اس فتح وچ انعام دے طور اُتے شہر فرید د‏‏ی حکومت مل گئی۔ 1146ھ بمطابق 1733ء وچ نواب صادق محمد خان اول نے قلعہ دراوڑ وی راول اکھی سنگھ تو‏ں کھو لیا۔
چک 54 ڈی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
صوبہ بانٹیئے مینچے
کمبوڈیا براعظم ایشیاء دا اک دیس ا ے ، اسدا پرانا ناں کمپوچیا سی ۔ کمبوڈیا ایشیاء دے ہند چینی (انڈو چائنا) علاقے چ واقع اے ۔
صوبہ بانٹیئے مینچےکمبوڈیا دے 23 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگہڑ سیسوپھون شہر اے ۔
بیسارابیہ تے شمالی بوکووینا اُتے سوویت قبضہ
بین جنگ سوویت رومانیہ تعلقات
thumb| انٹروار رومانیہ (1920–1940) بیسارابیئن سوال سیاسی تے قومی نوعیت دا سی۔ 1897 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ، بیسارابیہ ، جو اس وقت روسی سلطنت دا اک گبرنیہ سی ، اس د‏ی مجموعی آبادی 47.6٪ مالڈوواین ، 19.6٪ یوکرینائی ، 8٪ روسی ، 11.8٪ یہودی ، 5.3٪ بلغاریائی ، 3.1٪ جرمن تے 2.9٪ گیگاز کيت‏ی سی ۔ اعدادوشمار وچ 1817 د‏‏ی مردم شماری دے مقابلے وچ مالڈوواں / رومیاں دے تناسب وچ زبردست کمی واقع ہوئی ، جو 1812 وچ روسی سلطنت بیساربیہ تو‏ں الحاق کرنے دے کچھ ہی عرصہ بعد عمل وچ آئی سی ، جس وچ مولڈوواں / رومیاں نے 86٪ آبادی د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی سی۔ 1897 د‏‏ی مردم شماری وچ پائے جانے والے کمی د‏‏ی وجہ روس د‏‏ی ہور قومیتاں نو‏‏ں آباد کرنے تے بیسارابیا وچ روسی سازی د‏‏ی روسی پالیسیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا۔
1924 وچ ، تاتاربونار بغاوت د‏‏ی ناکامی دے بعد ، سوویت حکومت نے یوکرائن ایس ایس آر دے اندر دریسٹر ڈینیسٹر دے کھبے کنارے اُتے اک مولڈویان خودمختار سوویت سوشلسٹ جمہوریہ تشکیل دتا۔ رومانیہ د‏‏ی حکومت نے دیکھیا کہ رومانیہ اُتے کمیونسٹ حملے دے لئی خطرہ تے ممکنہ اسٹیجنگ کيت‏ی حیثیت تاں۔ سن 1920 د‏‏ی دہائی دے دوران ، رومانیہ اپنے آپ نو‏‏ں کورڈ سینیٹیئر دا اک ستون سمجھدا سی ، بالشویک دے خطرے نو‏‏ں روکنے د‏‏ی پالیسی سی تے سوویت یونین دے نال براہ راست تعلقات تو‏ں گریز کردا سی۔
بین الاقوامی سیاق و سباق
2 جون ، 1940 نو‏‏ں ، جرمنی نے رومانیہ د‏‏ی حکومت نو‏‏ں آگاہ کيتا کہ علاقائی ضمانتاں حاصل کرنے دے لئی ، رومانیہ نو‏‏ں سوویت یونین دے نال مذاکرات اُتے غور کرنا چاہیے۔
رومانیہ د‏‏ی واپسی
28 جون ، صبح 9 بجے ، رابطہ نمبر رومانیہ د‏‏ی فوج دے جنرل اسٹاف دے 25 افراد نے باضابطہ طور اُتے الٹی میٹم دے مندرجات دا اعلان کيتا ، رومانیہ د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں اس د‏ی قبولیت تے فوج تے انتظامیہ نو‏‏ں دریائے پروت تک منتقل کرنے دے ارادے تو‏ں 14:00 تک ، تن اہ‏م شہراں ( کیشیناؤ ، کرینویسی تے سیٹیٹا البی ) نو‏‏ں سوویتاں دے حوالے کرنا پيا۔ فوجی تنصیبات تے مقدمہ ساز ، جو سوویت حملے د‏‏ی صورت وچ ویہہ سال دے عرصے دے دوران تعمیر ہوئے سن ، بغیر کسی لڑائی دے ترک کر دتے گئے سن ، رومانیہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں اپنی کمانڈ دے ذریعہ اشتعال انگیزی دا جواب نہ دینے دے سخت احکامات دے تحت رکھیا گیا سی۔ thumb| بیسارابیہ وچ سوویت مارشل سیمیون تیموشینکو مقامی آبادی نو‏‏ں اک اعلامیے وچ ، سوویت کمانڈ نے کہیا: "رومانیہ دے بوائیراں ، زمینداراں ، سرمایہ داراں تے سیگورانیا دے جوئے تو‏ں آپ د‏‏ی آزادی دا عظیم وقت آگیا اے "۔
منسلک علاقےآں نو‏‏ں سوویت یونین وچ شامل کرنا
معاشی ڈومین وچ سوویت انتظامیہ د‏‏ی تنصیب دے نال ہی وڈی تبدیلیاں وی آئیاں ، کیونجے درمیانے تے وڈے تجارتی تے صنعتی ادارےآں نو‏‏ں قومی قرار دتا گیا سی۔ سوویت حکومت نے زمینی اصلاحات دے ذریعے 229،752 ہیکٹر رقبے نو‏‏ں 184،715 غریب کسان گھراناں وچ تقسیم کيتا تے جنوب وچ 20 ہیکٹر تے 10 ہیکٹر ہور جگہاں تک محدود جائیداداں تقسیم ک‏‏يتی‏‏اں ۔ A اک اجتماعی مہم وی 1941 وچ شروع کيتی گئی سی ، لیکن زرعی مشینری د‏‏ی عدم فراہمی نے اس پیشرفت نو‏‏ں انتہائی سست بنا دتا ، جدو‏ں کہ سال دے وسط تک 3.7 فیصد کسان گھرانے نو‏‏ں کلخوز یا سوخوز وچ شامل ک‏ے لیا گیا۔ ٹی پی نے حکومت کیت‏‏ی شبیہہ نو‏‏ں تقویت بخشی ، 1941 دے بجٹ دا زیادہ تر حصہ معاشرتی تے ثقافتی ضروریات د‏‏ی طرف سی ، 20 فیصد صحت د‏‏ی خدمات دے لئی مختص کيتا گیا سی تے 24 فیصد تعلیم تے خواندگی د‏‏ی مہمات دے لئی مختص کيتا گیا سی۔ چیانوؤ وچ مذہبی انسٹی ٹیوٹ نو‏‏ں بند کر دتا گیا سی ، لیکن چھ نويں اعلیٰ تعلیمی ادارے بنائے گئے سن ، جنہاں وچ اک کنزرویٹری تے اک پولی ٹیککنک بھی شامل ا‏‏ے۔ ہور ایہ کہ صنعتی کارکناں تے انتظامی عملے د‏‏ی تنخواہاں وچ سوویت تو‏ں پہلے د‏‏ی سطح تو‏ں دو تو‏ں تن گنیااضافہ کيتا گیا سی۔
رومانیہ وچ سیاسی پیشرفت
thumb| مہاجرین دے نال اک ٹرین 1940 د‏‏ی علاقائی مراعات نے رومانیہ دے باشندےآں وچ گہرے رنج و غم تے ناراضی پیدا د‏‏ی تے رومانیہ دے شاہ کیرول II د‏‏ی سربراہی وچ حکومت کیت‏‏ی مقبولیت وچ کمی نو‏‏ں تیزی تو‏ں تیز کر دتا۔ الحاق دے تن دن بعد ، رومانیہ نے 1939 د‏‏ی اینگلو فرانسیسی ضمانت ترک کردتی۔ آئن گگرٹو د‏‏ی اک نويں حکومت نے 5 جولائ‏ی ، 1940 نو‏‏ں حلف اٹھایا ، جس نے ملک نو‏‏ں لیگ آف نیشن (11 جولائ‏ی ، 1940) تو‏ں دستبردار کر دتا تے ایکسس کیمپ وچ شامل ہونے د‏‏ی خواہش دا اعلان کيتا (13 جولائ‏ی ، 1940)۔ جولائ‏ی تے اگست 1940 وچ جرمنی دے نیورمبرگ قوانین تو‏ں متاثر یہودیاں اُتے سرکاری طور اُتے ظلم و ستم سمیت رومانیہ دے وزیر اعظم آئن گیگورتو نے اٹھائے گئے اقدامات دا اک سلسلہ 30 اگست 1940 نو‏‏ں جرمنی نو‏‏ں دوسرے ویانا ایوارڈ وچ ہنگری نو‏‏ں شمالی ٹرانسلوینیہ دینے تو‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہیا۔ سجے|thumb| سرکاری خبراں وچ [[بین الاقوامی انجمن صلیب احمر و ہلال احمر|ریڈ کراس رومانیہ وچ مہاجرین د‏‏ی مدد کردا اے ]] اس دے نتیجے وچ ملک وچ بغاوت دا آغاز ہويا۔ 5 ستمبر نو‏‏ں ، کنگ کیرول II نے جنرل (بعد وچ مارشل) آرمی چیف ، جنرل انتونیسکو نو‏‏ں نويں حکومت تشکیل دینے د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ انتونیسکو دا پہلا کم ایہ سی کہ اوہ چوتھ‏ی تے آخری بار بادشاہ نو‏‏ں ترک کر دیؤ تے رومانیہ تو‏ں فرار ہوئے گئے۔ آئن انتونسکو نے آئرن گارڈ لیجینری موومنٹ د‏‏ی باقیات دے نال اک اتحاد تشکیل دتا سی (جزوی طور اُتے 1938 وچ تباہ ہويا سی۔ آئرن گارڈ دیکھو ) ، جو اک سامی مخالف فاشسٹ جماعت اے تے اس نے 6 ستمبر 1940 نو‏‏ں اقتدار سنبھالیا سی۔ میہائی ، کیرول II دے بیٹے ، نے رومانیہ دے بادشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں د‏‏ی جانشین کيتی۔ ملک نو‏‏ں قومی لیجنری ریاست قرار دتا گیا۔ اکتوبر 1940 تو‏ں جون 1941 دے درمیان تقریبا 550،000 جرمن فوج رومانیہ وچ داخل ہوئی۔ نومبر وچ ، انتونسکو نے سہ فریقی (محور) معاہدے اُتے دستخط کیتے ، جس نے رومانیہ نو‏‏ں فوجی طور اُتے جرمنی ، اٹلی تے جاپان تو‏ں جوڑ دتا سی۔ جنوری 1941 وچ ، لیجنری موومنٹ نے بغاوت د‏‏ی کوشش کيتی ، جو ناکا‏م ہوئے گئی تے انتونیسکو نو‏‏ں مضبوطی تو‏ں اقتدار وچ رکھیا ، ہٹلر د‏‏ی منظوری تاں۔ انٹونسکو د‏‏ی آمرانہ حکومت (1940–1944) نے سیاسی جماعتاں تے منتخب جمہوریت نو‏‏ں بحال نئيں کيتا بلکہ حکومت وچ متعدد انفرادی شہریاں دا انتخاب کيتا۔
وینوآٹو مچھی مار
وینوآٹو مچھی مار رکھ مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
پلزین شمالی ضلع
رقبہ آبادی
‎‎‎‎‎‎پلزین شمالی ضلع دا رقبہ 1,286.79 مربع کیلومیٹر اے، تے اس دی کل آبادی  73,061  لوکاں اتے مشتمل اے۔
فریڈرک کاؤنٹی، میری لینڈ
بارلے جوڑ
گٹھ:میری لینڈ دیاں کاؤنٹیاں
مسدس حالی
عشق رسول
خطا کا ر سے درگزر کرنے والا
طبقات اکبری
اشاعت
طبقات اکبری پہلی بار مطبع منشی نول کشور توں 1875ء وچ لکھنؤ توں شائع ہوئی۔
تحصیل براکپور
تھاں ٹکانہ
ایہ تصیل ہندستان دے صوبے لہندا بنگال چ ضلع اتلا 24 پرگنہ دا اک حصہ اے ۔
اکبر نامہ
اکبر نامہ تیجے مغل بادشاہ اکبر دے راج ویلے (1556–1605) دا اکبر دے دربار دے فارسی-ودوان اتے وزیر، اکبر دے نورتناں وچوں اک، ابو الفضل ابن مبارک دا اکبر دے کہن تے لکھیا سرکاری اتہاس ہے۔
دوناؤ-رائس
دوناؤ-رائس جرمنی دے صوبے باویریا دا اک ضلع اے۔
صوبہ اوڈر مینچے
صوبہ اوڈر مینچےکمبوڈیا دے 23 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگہڑ سامراؤنگ شہر اے ۔
ہاورڈ کاؤنٹی
ہاورڈ امریکی صوبے میری لینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
کالروالا مچھی مار
کالروالا مچھی مار رکھ مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
مارٹن بوبر
حوالے
گٹھ:1878 دے جم گٹھ:1965 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۶۵ دیاں موتاں گٹھ:آسٹریائی اشتراکیت پسند گٹھ:آسٹریائی صیہونی گٹھ:آسٹریائی فلسفی گٹھ:آسٹریائی یہودی گٹھ:اخلاقیات دے فلسفی گٹھ:اسرائیلی اشتراکیت پسند گٹھ:اسرائیلی امن پسند شخصیتاں گٹھ:اسرائیلی فلسفی گٹھ:اسرائیلی یہودی گٹھ:انیہويں صدی دے فلسفی گٹھ:انیہويں صدی دے یہودی الٰہیات دان گٹھ:ویہويں صدی دے آسٹریائی مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے فلسفی گٹھ:ویہويں صدی دے مترجمین گٹھ:ثقافتی ناقدین گٹھ:حسیدی یہودیت گٹھ:سیاسی فلاسفہ گٹھ:صیہونی گٹھ:لیویو دیاں شخصیتاں گٹھ:ماہرین اخلاقیات گٹھ:ماہرین مابعد الفزکس گٹھ:معاشرتی فلاسفہ گٹھ:معاشرتی ناقدین گٹھ:ویانا دے مصنفاں گٹھ:یروشلم دیاں شخصیتاں گٹھ:یہودی الٰہیات دان گٹھ:یہودی امن پسند شخصیتاں گٹھ:یہودی فلاسفہ گٹھ:یہودیت دے فلسفی
کنٹ کاؤنٹی
کنٹ امریکی صوبے میری لینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
فریسنگ
فریسنگ جرمنی دے صوبے باویریا دا اک ضلع اے۔
شتو سیلز
بارلے جوڑ
گٹھ:فرانس دے شتو
محمد حسین شہریار التبریزی
ناں
محمد حسین شہریار دا اصل ناں " سید محمد حسین بہجت التبریزی" اے لیکن اوہ اپنے تخلص " شہریار " د‏‏ی نسبت مشہور ہوئے۔
ولادت
محمد حسین شہریار 1324ھ مطابق 1906ء وچ ایران دے شہر تبریز وچ پیدا ہوئے۔
ابوالصلاح حلبی
ولادت تے وفات
اور سنہ ۴۴٧ ق وچ حج دے سفر تو‏ں واپسی پر، فلسطین دے شہر "رملہ" وچ وفات پائی۔
فقہی نظریے
اگرچہ حلبی دے فقہی نظریے مشہور نظریے تو‏ں کافی حد تک سازگاری رکھدے نيں، لیکن فیر وی بعض جگہ اُتے آپ دے نظریے مشہور نظریاں دے خلاف نيں۔
ڈیرون روبلز
ڈیرون روبلز کیوبا دا اک کھڈاری سی جینے 110 میٹر روکاں والی دوڑ نسن دا ورلڈ دیکاڈ بنایا۔
ضلع کانڈے
گٹھ:سری لنکا دے ضلعے
ڈومینیکس زمرمان
ڈومینیکُس زمرمان (30 جون1685, گائیپوئنٹ–16 نومبر 1766, ویئز) اک جرمن روکوکو آرکیٹیکٹ تے سٹوکوئسٹ سی.
ملکھا سنگھ
راکیش مہرا نے سنگھ دی زندگی دی کہانی بیان کردی اک بالیوڈ فلم، بھاگ ملکھا بھاگ، بنائی ہے جس وچّ مکھ کردار فرحان اختر اتے سونم کپور نے نبھائے ہن۔[2]
سنمان
پدم شری
حوالے
گٹھ:کھیڈاری گٹھ:سکھ گٹھ:بھارتی کھیڈاری گٹھ:کھیڈ گٹھ:کھیڈاں
رام پرشاد بسمل
بنكم چندر چٹوپادھیائے نوشتہ وندے ماترم دے بعد رام پرساد بسمل د‏‏ی تخلیق سرفروشی د‏‏ی تمنا نے کارکنانِ تحریکِ آزادی وچ بہت مقبولیت پائی۔ رام پرساد بسمل (11 جون 1897 – 19 دسمبر 1927 ) بھارت دے مہان انقلابی اتے موہری آزادی کارکن اتے شاعر، مترجم ، بہبھاشائی اتے اتہاسکار سن جہناں نے بھارت دی آزادی لئی اپنے پراناں دی آہوتی دے دتی۔ جمعہ جیٹھ شکل اکادشی (نرجلا اکادشی) وکرمی سنوت 1954 نوں اتر پردیش دے شاہ جہان پور وچ جمے رام پرساد جی نوں 30 سال دی عمر وچ سوموار پوہ کرشن اکادشی (سپھلا اکادشی) وکرمی سنوت 1984 نوں برطانوی سرکار نے گورکھپور جیل وچ پھانسی دے دتی۔ بسمل اوہناں دا اردو تخلص سی جسدا ہندی وچ مطلب ہندا اے روحانی طور تے آہت۔ بسمل دے علاوہ اوہ رام اتے اگیات دے نام نال وی لیکھ اتے کویتاواں لکھدے سن۔ اوہناں نے سن 1916 وچ 19 سال دی عمر وچ انقلابی رستے تے قدم رکھیا اتے 30 سال دی عمر وچ پھانسی چڑھ گئے۔ گیاراں سال دے انقلابی جیون وچ اوہناں نے کئی کتاباں لکھیاں جہناں وچوں گیاراں اوہناں دے جیون دور وچ شائع وی ہوئیاں۔ برطانوی سرکار نے اوہناں دیاں ساریاں کتاباں نوں ضبط کر لیا۔
دادا تے والد
بسمل دے دادا نارائن لال دا آبائی پنڈ بربائی سی جو اس وقت ریاست گوالیر وچ دریائے چمبل دے بیهڑو دے درمیان واقع تومرگھار علاقے دے مورینا ضلع ( موجودہ مدھیہ پردیش ) وچ اج وی ا‏‏ے۔ بربائی دے دیہاندی وڈے ہی غیر ملنسار فطرت دے سن ۔ اوہ آئے دن انگریزاں تے انہاں دے قبضہ والے دیہاتیاں نو‏‏ں تنگ کردے سن ۔ خاندانی اختلاف د‏‏ی وجہ تو‏ں نارائن لال نے اپنی بیوی وچترا دیوی تے دونے بیٹےآں مرلیدھر تے كلیان مل سمیت اپنا آبائی پنڈ چھڈ دتا۔ انہاں دے پنڈ چھڈنے دے بعد بربائی وچ صرف انہاں دے دو بھائی - امن سنگھ تے سمان سنگھ ہی رہ گئے جنہاں دے خاندان اج وی ايس‏ے پنڈ وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ اج بربائی پنڈ دے اک پارک وچ مدھیہ پردیش حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں رام پرساد بسمل دا اک مجسمہ نصب کر دتا گیا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ مورینا وچ بسمل دا اک مندر وی بنا دتا گیا ا‏‏ے۔ وقت گزرنے دے نال نال ایہ خاندان اترپردیش دے تاریخی شہر شاہجہان پور آ گیا۔ شاہجہان پور وچ منوگنج دے دروازے دے نیڑے واقع اک عطار د‏‏ی دکان اُتے صرف تن روپے ماہانہ اُتے نارائن لال نے نوکری کر لئی۔ اِنّے کم پیتو‏ں ميں انہاں دے خاندان دا گزاریا نہ ہُندا سی۔ دونے بچےآں نو‏‏ں روٹی بنا ک‏ے دتی جاندی لیکن شوہر تے بیوی نصف بھوکے پیٹ ہی اُتے گزاریا کردے۔ نال ہی کپڑےآں تے کرایہ دا مسئلہ وی سی۔ بسمل د‏‏ی دادی وچترا دیوی نے اپنے شوہر دا ہتھ بٹانے دے لئی مزدوری کرنے اُتے غور کيتاسی، لیکن نامعلوم خاتون نو‏‏ں کوئی وی آسانی تو‏ں اپنے گھر وچ کم اُتے نہ رکھدا سی۔ آخر انہاں نے اناج پیسنے دا کم شروع کر دتا۔ اس کم وچ انہاں نو‏‏ں تن چار گھینٹے اناج پیسنے دے بعد اک یا ڈیڑھ پیسہ مل جاندا سی۔ ایہ سلسلہ تقریباً دو تن سال تک چلدا رہیا۔
پیدائش، مڈھلا جیون تے تعلیم
تقریبًا 14 سال د‏‏ی عمر وچ رام پرساد نو‏‏ں اپنے والد دے صندوقچے تو‏ں رقم چرانے د‏‏ی لت پڑ گئی۔ چرائے گئے روپے تو‏ں اس نے ناول وغیرہ خرید کر پڑھنا شروع کر دتا تے سگریٹ پینے تے بھانگ چڑھانے د‏‏ی عادت وی پڑ گئی سی۔ مجموعی طور اُتے روپیے چوری دا سلسلہ چلدا رہیا تے رام پرساد ہن اردو دے عشق ایہ ناولاں تے غزلاں د‏‏یاں کتاباں پڑھنے دا عادی ہوئے گیا سی۔ اتفاق تو‏ں اک دن بھانگ دے نشے وچ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں رام پرساد نو‏‏ں چوری کردے ہوئے پھڑ لیا گیا۔ خوب پٹائی ہوئی، ناول تے ہور کتاباں پھاڑ پائی گئی لیکن روپیے چرانے د‏‏ی عادت نئيں چھوٹی۔ اگے چل ک‏ے جدو‏ں انہاں نو‏‏ں تھوڑی سمجھ آئی تبھی اوہ اس لت تو‏ں آزاد ہوئے سک‏‏ے۔
دتی ریوولیوشنری " (اعلامیہ) د‏‏ی اشاعت
انقلابی پارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں 1 جنوری، 1925ء نو‏‏ں کسی گمنام جگہ تو‏ں شائع تے 28 تو‏ں 31 جنوری، 1925ء دے درمیان پورے ہندوستان دے تمام اہ‏م تھ‏‏اںو‏اں اُتے تقسیم 4 صفحہ دے پمفلٹ " دتی ریوولیوشنری " وچ رام پرساد بسمل نے وجے کمار دے تخلص تو‏ں اپنے دل د‏‏ی خیالات دا تحریری طور اُتے اظہار کردے ہوئے صاف لفظاں وچ اعلان کر دتا سی کہ انقلابی اس ملک دے نظام حکومت وچ کس طرح د‏‏ی تبدیلی کرنا چاہندے نيں تے اس دے لئی اوہ کایہ کیہ ک‏ر سکدے نيں؟ صرف اِنّا ہی نئيں، انہاں نے موہن داس گاندھی د‏‏ی پالیسیاں دا مذاق بنا‏تے ہوئے ایہ سوال وی کيتا سی کہ جو شخص خود نو‏‏ں روحانی کہندا اے اوہ انگریزاں تو‏ں کھل دے گل کرنے وچ ڈردا کیو‏ں اے ؟ انہاں نے ہندوستان دے تمام نوجواناں نو‏‏ں ایداں دے فرضی مہاتما دے بہکاوے وچ نہ آنے دا مشورہ دیندے ہوئے انہاں د‏‏ی انقلابی پارٹی وچ شامل ہوئے ک‏ے انگریزاں تو‏ں ٹکر لینے دا کھلا مطالبہ کيتا سی۔ دی ریوولیوشنری دے ناں تو‏ں انگریزی وچ شائع اس انقلابی ( منشور ) وچ انقلابیاں دے نظریا‏تی تفکر نو‏‏ں بہ حسن طرز سمجھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس خط دا عکس ہندی كاویانواد وچ ہن دستیاب ا‏‏ے۔
گرفتاری تے مقدمہ
سی آئی ڈی نے بہ تعمق چھان بین کرکے حکومت نو‏‏ں اس گل کيتی تصدیق د‏‏ی کہ كاكوری ٹرین ڈکيت‏ی انقلابیاں د‏‏ی اک منصوبہ بند سازش ا‏‏ے۔ پولیس نے كاكوری سانحہ دے بارے وچ معلومات دینے تے سازش وچ شامل کسی وی شخص نو‏‏ں گرفتار کروانے دے لئی انعام دا اعلان کرکے اشتہار تمام اہ‏م تھ‏‏اںو‏اں اُتے لگیا دتا۔ اس دا نتیجہ ایہ ہويا کہ پولیس نو‏‏ں جائے واردات اُتے ملی چادر وچ لگے دھوبی دے نشان تو‏ں اس گل دا پتہ چل گیا کہ چادر شاہجہان پور دے ہی کسی شخص د‏‏ی ا‏‏ے۔ شاہجہان پور دے دھوبیاں تو‏ں تفتیش اُتے معلوم ہويا کہ چادر بنارسی لال د‏‏ی ا‏‏ے۔ بنارسی لال تو‏ں مل ک‏ے پولیس نے سارا ماجرا حاصل ک‏ر ليا۔ ایہ وی پتہ چل گیا کہ 9 اگست 1925ء نو‏‏ں شاہجہان پور تو‏ں اس د‏ی پارٹی دے کون کون لوک شہر تو‏ں باہر گئے سن تے اوہ کدو‏‏ں کب واپس آئے؟ جدو‏ں خفیہ طور تو‏ں اس گل کيتی تصدیق ہوئے گئی کہ رام پرساد بسمل، جو ایچ آر اے دا لیڈر سی، اس دن شہر وچ نئيں سی تاں 26 ستمبر 1925ء د‏‏ی رات وچ بسمل دے نال پورے ہندوستان تو‏ں 40 تو‏ں وی زیادہ لوکاں نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔
پھانسی د‏‏ی سزا تے اپیل
انہاں دے کہنے دا مطلب سی کہ ملازم اوہ ( بسمل ) نئيں، بلکہ ملا نيں جو حکومت تو‏ں تنخواہ پاندے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ( بسمل وغیرہ ) تاں سیاسی قیدی نيں اس لئی انہاں دے نال تمیز تو‏ں پیش آئیاں ۔ اس دے نال ہی ایہ انتباہ وی دے پائی کہ اوہ سمندر د‏‏ی لہراں تک نو‏‏ں اپنے حوصلہ تو‏ں پلٹنے دا دم رکھدے نيں ؛ مقدمے د‏‏ی بازی پلٹنا کیہڑی وڈی گل اے ؟ ملا نے اس دن کوئی جرح نئيں کيت‏‏ی کیونجے اوہ اس حاضرجوابی دے لئی تیار نئيں سن ۔
پھانسی د‏‏ی سزا دے لئی بسمل تے اس د‏ی ماں د‏‏ی آمادگی
بسمل د‏‏ی سزائے موت د‏‏ی تعمیل تو‏ں اک رات پہلے انہاں د‏‏ی ماں انہاں نال ملن آئیاں ۔ بسمل آبدیدہ ہوئے جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی ماں اس اُتے سوال پُچھنے لگی: "ہو گیا انقلاب، ہوئے گئی کراندی؟ کیو‏ں کایراں (بُزدلاں) د‏‏ی طرح آنسو بہا رہے ہو؟" اس اُتے بسمل گویا ہوئے: "تواڈا بیٹا کایر نئيں ا‏‏ے۔ آنسو اس لئی اے کہ نہ تواڈی ورگی ماں تے نہ تواڈی ورگی گود فیر ملے گی"۔ حالانکہ بسمل د‏‏ی ماں کدی وی عملی سیاست دا حصہ نئيں رہی، اُتے بسمل د‏‏ی سزائے موت دے بعد اک تقریر وچ اس نے اپنے دوسرے بیٹے دا ہتھ اٹھاکر کہیا کہ ملک دے لئی دینے دے لئی اس دے پاس اک ہور بیٹا وی موجود ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اس نے وضاحت کيتی کہ اس قربانی دے بدلے اوہ کچھ نئيں چاہندی۔
جیل وچ سوانح نگاری تے اس د‏ی روانگی
پرتاپ پریس کانپور تو‏ں كاكوری دے شہید نامی کتاب دے اندر جو سوانح عمری شائع ہوئی سی اسنو‏ں برطانوی حکومت نے نہ صرف ضبط کيتا بلکہ انگریزی زبان وچ ترجمہ کراکر پورے ہندوستان د‏‏ی خفیہ پولیس تے ضلع كلیكٹرس نو‏‏ں سرکاری تبصرے دے نال بھیجیا سی۔ سرکاری تبصرے وچ صاف لکھیا سی کہ اپنی آپ بي‏تی وچ جو کچھ رام پرساد بسمل نے لکھیا اے اوہ اک دم سچ نئيں ا‏‏ے۔ اس نے حکومت اُتے جو الزام لگائے گئے نيں اوہ بے بنیاد ني‏‏‏‏ں۔ کوئی وی ہندوستانی، جو سرکاری خدمت وچ اے، اسنو‏ں سچ نہ مانے۔ اس سرکاری بیان تو‏ں اس گل دا انکشاف اپنے آپ ہوئے جاندا اے کہ برطانوی حکومت نے بسمل نو‏‏ں اِنّا خطرنا‏‏ک سازشی سمجھ لیا سی کہ انہاں د‏‏ی سوانح عمری پڑھنے تک تو‏ں اسنو‏ں سرکاری معاملات وچ بغاوت پھیل جانے دا خوف ہوئے گیا سی۔ موجودہ دور دے یو پی دے سی آئی ڈی ہیڈ کوارٹر، لکھنؤ دے خفیہ محکمہ وچ اصل سوانح عمری دا انگریزی ترجمہ اج وی محفوظ رکھیا ہويا ا‏‏ے۔ بسمل د‏‏ی جو سوانح كاكوری سازش دے ناں تو‏ں موجودہ پاکستان دے سندھ صوبے وچ اس وقت کتاب پبلیشر بھجن لال بكسیلر نے آرٹ پریس، سندھ ( موجودہ پاکستان ) تو‏ں پہلی بار 1927ء وچ بسمل نو‏‏ں پھانسی دتے جانے دے کچھ دناں بعد ہی شائع کر دتی سی اوہ وی سرفروشی د‏‏ی تمنا گرنتھاولی (مجموعہ کلام) دے تن حصےآں وچ مدون ہوئے ک‏ے 1927ء وچ آ چک‏ی ا‏‏ے۔
جذبہ شہید
(بسمل د‏‏ی مشہور اردو مخمس)
بھگت سنگھ دے افکار
" مسٹر رام پرساد بسمل وڈے ذہین نوجوان سن ۔ غضب دے شاعر سن ۔ دیکھنے وچ وی بہت خوبصورت سن ۔ قابل بہت سن ۔ جاننے والے کہندے نيں کہ جے کسی تے جگہ یا کسی تے ملک یا کسی تے وقت پیدا ہوئے ہُندے تاں چیف بندے۔ پوری سازش دا لیڈر منیا گیا ا‏‏ے۔ چاہے بہت زیادہ پڑھے ہوئے نئيں سن لیکن فیر وی پنڈت جگت نارائن جداں سرکاری وکیل د‏‏ی سدھ بدھ ہلا دیندے سن ۔ چیف کورٹ وچ اپنی اپیل خود ہی لکھی سی، جس تو‏ں کہ ججاں نو‏‏ں کہنا پيا کہ اسنو‏ں لکھنے وچ ضرور ہی کسی ذہین تے قابل شخص دا ہتھ ا‏‏ے۔"
ابراہیم عادل شاہ دوجا
ابراہیم عادل شاہ ثانی (1556 – 12 ستمبر 1627) بیجاپور سلطنت عادل شاہی سلطنت دے اک سلطان سن۔
مراکش
تریخ
thumb|250px|آيت بن حدّو دا شہر فصیل دے اندر قائم اے
مراکش 1666ء تو‏ں 1912ء
بعد وچ سلطنت علویہ نے عروج حاصل کيتا جسنو‏ں اسپین تے مسلسل مغرب د‏‏ی جانب توسیع پانے والی سلطنت عثمانیہ د‏‏ی جارحیت دا سامنا کرنا پيا ۔ علوی اپنی حیثیت نو‏‏ں برقرار رکھنے وچ کامیاب رہے حالانکہ انہاں د‏‏ی حکومت گذشتہ حکومتاں دے مقابلے وچ چھوٹی لیکن کافی دولت مند سی۔ 1684ء وچ انہاں نے طنجہ اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا۔
بنت سنگھ پھولپوری
جیون
بنت سنگھ پھولپوری دا جم 25 اکتوبر 1952 نوں کپور سنگھ دے گھر ماں بھگوان کور دی ککھوں ضلع بٹھنڈہ دے پنڈ پھول وچّ ہویا۔ 1968 وچ بنت سنگھ نے سرکاری ہائی سکول پھول توں دسویں پاس کیتی۔ بعد وچ اسنے آئی ٹی آئی بٹھنڈہ توں لیکٹریشن ٹریڈ دا ڈپلوما کیتا تے بجلی بورڈ وچ ے ایلّ ایمّ دی نوکری کیتی۔ 1968 وچ ہی اسدا ویاہ جسویر کور نال ہویا۔ کجھ ویلے بعد ہی بجلی بورڈ دی نوکری چھڈّ کے اکتوبر 1971 وچ پنجاب پولیس وچ سپاہی بھرتی ہو گیا۔ ہولی ہولی اوہ سپاہی توں حولدار تے حولدار توں تھانیدار بن گئا۔ اکتوبر 2010 وچ اوہ چالی سال دی سروس پوری کرکے ریٹائرڈ ہو گیا۔
شتو واؤکلیر
شتو واؤکلیر فرانس دے صوبے پواتو شارنت دے ضلعے شارنتے-میریٹائیم وچ اک شتو اے۔
پراخاتیتسے ضلع
پراخاتسے ضلع ( لاطینی: Prachatice District)  چیک لوکراج دا اک ضلع جو  جنوبی بوہیمیائی علاقہ چ واقع اے۔
عبدالغفور نساخ
فروری 1864 وچ سرسید نو‏‏ں نواب عبداللطیف دے گھر تو‏ں واپس جانے دے پنج ماہ بعد مغل شہزادے مرزا ہمایو‏ں بخت د‏‏ی بیٹی تو‏ں نسّاخ د‏‏ی شادی ہوئی۔ گیارہ ماہ بعد اک لڑکی پیدا ہوئی جس دا پیدائش دے دو گھینٹے بعد ہی انتقال ہوگیا۔ دسمبر 1866 وچ بیٹا ابوالقاسم پیدا ہويا۔ تاریخی ناں مظہر الحق، ادبی دنیا وچ اوہ شمس کلکتوی دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔ شادی دے تن سال بعد جدو‏ں اوہ بھاگلپور کمشنری دے ضلع باندا ميں مقیم سن، منھ تو‏ں خون آنے لگا، اوداں بچپن تو‏ں کدی کدائيں ایسا ہُندا رہیا سی اس لئی بہت گھبرائے نئيں لیکن جدو‏ں کئی دناں تک متواتر خون آیا تے مقامی حکیماں تو‏ں کوئی افاقہ نئيں ہويا تاں دو ماہ د‏‏ی رخصت لے ک‏ے کلکتہ آگئے تے بھائی دے مشورے تو‏ں پہلی بار1868 وچ بغرض علاج دہلی دے لئی روانہ ہوئے۔ پٹنہ،الٰہ باد، علی گڑھ ٹھہردے ہوئے دہلی پہنچے، تے باقاعدہ علاج کراکے آگرہ، علی گڑھ، کانپور، لکھنؤ ہُندے ہوئے بانکا پرت آئے۔ دوسری مرتبہ جنوری 1870 وچ بغرض علاج فیر دہلی گئے۔ ادبی محفلاں وچ شریک ہوئے، تاریخی عمارتاں د‏‏ی ریارت کيت‏ی۔آگرہ، باندہ، کانپور، اناؤ، لکھنؤ د‏‏ی سیر کردے ہوئے بھاگلپور واپس آگئے۔ تیسری مرتبہ اکتوبر 1880 وچ کلکتہ تو‏ں دہلی دے لئی روانہ ہوئے تے چوتھ‏ی مرتبہ 2اکتوبر 1885 نو‏‏ں بغرض علاج دہلی گئے۔ دورانِ سفر متعدد شاعر نال ملاقات ہوئی جنہاں وچ غالب، مومن، شیفتہ، حالی تے داغ د‏‏ی اہمیت اے کہ نسّاخ انہاں سب تو‏ں متاثر سن تے موصوف نے خود اِنہاں دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔ کیو نکہ ادبی مباحثہ دے علاوہ گفتگو دے تے وی موضوع سن مثلاً غالب دا مقدمۂ پنشن تے بھائی دے تعلق تو‏ں حالی تاں، سرسید د‏‏ی گفتگو نکلدی تاں داغ تو‏ں منّی بائی حجاب خاص موضوع ہُندا۔
صادق محمد خان دوم
میر سهراب تالپور دے حملے
اسی سال میر سہراب خان نے بہاولپور سرحد اُتے حملہ کیتا۔ اس نے سرحدی محافظاں نو‏‏ں رشوت دے ک‏‏ے نال ملایا تے سازش دا پول کھولنے تے قرار واقعی تادیبی کارروائی ہونے اُتے اوہ اس دا نال چھڈ گئے۔ چنانچہ میر سہراب واپس جانے اُتے مجبور ہويا۔
نواب مظفر خان دے خاندان تو‏ں سلوک
24 رجب 1233ھ بمطابق 21 جون 1818ء نو‏‏ں مہاراجا رنجیت سنگھ دے بیٹے کنور کھڑک سنگھ نے ملتان قلعے اُتے قبضہ جمایا تے اس لڑائی وچ نواب مظفر خان اپنے پنج بیٹےآں سمیت ہلاک ہو گیا۔ نواب دے چھیويں بیٹے نے اطاعت اختیار کے لئی تے ساتواں بیٹا قید ہو گیا۔ آٹھواں چودہ سالہ بیٹا میر باز خان اک خادم دے ہمراہ بھج نکلیا جو اسنو‏ں بہاولپور وچ ملتانی گیٹ د‏‏ی اک چھوٹی سی مسجد وچ لیایا (27 رجب 1233ء)۔ احمد پور ایسٹ (شرقیہ) وچ جدو‏ں نواب نو‏‏ں اوہدی خبرملی تاں اوہ واپس بہاولپور آیا تے میر باز خان دے نال وڈا مہربانہ سلوک کردے ہوئے اسنو‏ں 313 احمد پوری روپاں (196 انگلش روپے) دا وظیفہ جاری کیتا تے 9 کنوئاں بطور انعام دیے۔ میر باز خان دے بھتیجے رب نواز خان نو‏‏ں وی 160 احمد پوری (100انش روپے) دا وظیفہ تے 3 کنويں بطور انعام ملے۔
شہراں د‏‏ی تسخیر
اس دور وچ ڈیرہ غازی خان علاقہ وچ یا اس دے قریب کھوسہ قبیلے تو‏ں تعلق رکھنے والے شہراں سانگھڑ (تونسہ)، قلعہ گجری، ٹبی تے قلی دلانا نو‏‏ں تسخیر کیتا گیا تے اس مہم وچ کھوسہ قبیلے دا سردار غلام حیدر خان 1236ھ بمطابق 1820ء وچ لڑتے ہوئے ماریا گیا۔ اس دے چھوٹے بھائیاں کوڑا خان تے اسد خان نوٹکانی نے سرتسلیم خم کیتا تے نواب نو‏‏ں اپنی بیٹیاں دے رشتے دیے۔ انہاں دے نال نواب وڈی فراخدلی تو‏ں پیش آیا تے 1237ھ بمطابق 1821ء وچ قلعہ گجری کوڑا خان نو‏‏ں واپس کے دتا۔
عمر خیام
دھرم
در پیش ن کھانند او امامت ن کنند"
ضلع پولننارووا
گٹھ:سری لنکا دے ضلعے
ستراکونیتسے ضلع
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک لوکراج دے ضلعے
کاماگاٹامارو دے مسافراں دی لسٹ
29 ستمبر 1914 نوں کاماگاٹامارو بجبجّ گھاٹ اُتے پہنچ گیا۔ اتھے مسافراں اتے پولیس وچکار ہوئی جھڑپ کارن پولیس ولوں مسافراں اُتے گولی چلائی گئی، جس دے نتیجے وجوں 19 مسافر مارے گئے اتے 23 ہسپتال لجائے گئے۔
ضلع فیروزپور
7. رام سنگھ: پنڈ تنگوالی، عمر 20 سال، انویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 6 اکتوبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔
10. کیہر سنگھ: پنڈ تنگوالی، عمر 30 سال، انویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 29 ستمبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔
11. بنسی لال: پنڈ تنگوالی، عمر 21 سال، انویاہیا ہویا۔
15. تھمن سنگھ: پنڈ تنگوالی، عمر 40 سال، ویاہیا ہویا۔ اس توں پہلاں سنّ 1906 توں 1912 تکّ کینیڈا وچّ رہِ چکا سی۔ اس وار اس نے اوشیئن پھالز ملّ وچّ جانا سی۔ اس نوں کینیڈا وچّ اتر لین دتا گیا سی۔
17. سندر سنگھ: پنڈ ملہن
22. دیوا سنگھ: پنڈ لنگیانا، عمر 25 سال، ویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 24 ستمبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا۔
23. پورن سنگھ: پنڈ ڈھڈیکے
29. شاہزادہ سنگھ: پنڈ ابلو
36. جیمل سنگھ: پنڈ سیکھا
ضلع امرتسر
79. سرین سنگھ: پنڈ سرہالی، عمر 35 سال، ویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد 5 اکتوبر 1914 نوں گرفتار کر لیا گیا سی۔
84. شیہاں سنگھ: پنڈ کوٹداتا، عمر 25 سال، ویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ دوران اس دی موت ہو گئی سی۔
86. سادھو سنگھ: پنڈ کوٹداتا، عمر 20 سال، ویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 3 اکتوبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔
87. فوجا سنگھ: پنڈ تمووال، عمر 5 سال، پیؤ دا ناں سندر سنگھ اتے ماں دا ناں کشن کور۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں پہلاں گڈی راہیں پنجاب بھیج دتا گیا۔
94. تیجا سنگھ: پنڈ کسیل، عمر 30 سال، ویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد 2 اکتوبر 1914 نوں گرفتار کرکے جیل بھیج دتا گیا سی۔
95. شیہاں سنگھ: پنڈ جوہل بھیل
99. نرائن سنگھ: پنڈ کلا
105. بیلا سنگھ: پنڈ خان چھابڑی، عمر 25 سال، ویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکڈھ توں بعد 30 ستمبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا۔
106. اعلیٰ سنگھ: پنڈ ویرووال، عمر 21 سال، پنڈ ویرووال، انویاہیا سی۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 29 ستمبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا۔
108. دیال سنگھ: پنڈ ککڑ، عمر 20 سال، پنڈ ککڑ ضلع امرنتسر، انویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 12 اکتوبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا۔ شپّ کمیٹی دا میمبر
125. سجن سنگھ: پنڈ پھور، عمر 30 سال، ویاہیا ہویا۔ اس توں پہلاں سنّ 1906 توں 1912 تکّ اوہ کینیڈا وچّ رہِ چکا سی۔ اس وار اس نے اوشیئن پھالز ملّ وچّ جانا سی۔ اس نوں کینیڈا وچّ اتر لین دتا گیا سی۔
133. سنتا سنگھ: پنڈ قد گلّ
136. بھگوان سنگھ: پنڈ موسو، عمر 25 سال، ویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 10 اکتوبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔ کاماگاٹامارو جہاز اُتے بنی شپّ کمیٹی دا میمبر سی۔
ضلع لدھیانہ
143. دان سنگھ: پنڈ اچروال، عمر 36 سال، ودھر۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 2 اکتوبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا۔ کاماگاٹامارو جہاز اُتے بنی شپّ کمیٹی دا میمبر سی۔
157. دان سنگھ: پنڈ پھولیوال، عمر 30 سال، انویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں پہلاں گڈی وچّ پنجاب بھیج دتا گیا۔
161. لال سنگھ: پنڈ مان، عمر 22 سال، ویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 2 اکتوبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔
171. ہرنام سنگھ: پنڈ دھالیا، عمر 25 سال، ودھر۔
184. لال سنگھ: پنڈ جڑتولی، عمر 25 سال، ویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 7 اکتوبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔
187. گرمکھّ سنگھ: پنڈ للتوں، عمر 20 سال، ویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 29 ستمبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا۔ بعد وچّ غدر پارٹی دے سرگرم کارکنّ بنے اتے گرمکھّ سنگھ للتوں دے ناں نال جانے گئے۔
188. پورن سنگھ: پنڈ جنیتپرا، عمر 27 سال، انویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 2 اکتوبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔
ریاست پٹیالہ
191. پرتاپ سنگھ: پنڈ بیہلا، عمر 23 سال، انویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 29 ستمبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔
196. اندر سنگھ: پنڈ ٹھیکریوالا، عمر 25 سال، انویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 29 ستمبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔
197. چندہ سنگھ: پنڈ ٹھیکریوالا، عمر 23 سال، انویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 2 اکتوبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا۔
213. ہردتّ سنگھ: پنڈ ڈھڈے، عمر 30 سال، ویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 2 اکتوبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔
223. شیر سنگھ(چیت سنگھ): پنڈ وڈالی شیر سنگھ ، عمر 32 سال، ودھر۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 2 اکتوبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا۔
227. سنتا سنگھ: پنڈ کالیکے، عمر 25 سال، انویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 2 اکتوبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔ کاماگاٹامارو جہاز اُتے بنی شپّ کمیٹی دا میمبر سی۔
ضلع جالندھر
243. حصہ سنگھ: پنڈ رندھاوے، عمر 20 سال، انویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں پہلاں گڈی راہیں پنجاب بھیج دتا گیا۔
253. موتا سنگھ: پنڈ بھرولی، عمر 22 سال، انویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں پہلاں گڈی راہیں پنجاب بھیج دتا گیا سی۔
255. شیر سنگھ: پنڈ الیوال
258. پیر بخش: پنڈ نور محل، عمر 25 سال، ویاہیا ہویا۔ ہندوستان پہنچن اُتے میڈیکل کالج دے ہسپتال نوں بھیج دتا گیا سی۔
263. سندر سنگھ: پنڈ کالے، عمر 45 سال، ویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 30 ستمبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔
278. گربچن سنگھ: پنڈ شرینہ، عمر 35 سال، پنڈ شرینہ ضلع جالندھر۔
ضلع لاہور
286. متّ سنگھ: پنڈ گدے، عمر 30 سال، انویاہیا ہویا۔
291. منگل سنگھ: پنڈ دھنّ، عمر 30 سال، انویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 29 ستمبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔
300. حصہ سنگھ: پنڈ موکی ساوا، ویاہیا ہویا۔
303. امر سنگھ: پنڈ سانپرا، عمر 28 سال، انویاہیا سی۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 2 اکتوبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔ ایہہ امر سنگھ نہنگ دے ناں نال وی جانیا جاندا سی اتے کاماگاٹامارو جہاز اُتے مسافراں دے جانے جاندے لیڈراں وچوں اک سی۔
304. نر سنگھ: پنڈ کوٹ رائے بوٹا
ضلع شاہ پور
323. یٰسین: پنڈ جاہلر، عمر 30 سال، انویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں پہلاں گڈی راہیں پنجاب بھیج دتا گیا سی۔
ضلع ہشیارپور
342. منشا سنگھ: پنڈ ٹوٹو مزارا، عمر 30 سال، ویاہیا ہویا۔
ضلع انبالہ
353. رام سنگھ: پنڈ ڈپر، عمر 49 سال، ویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 6 اکتوبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔
ضلع سیالکوٹ
374. مہنگا سنگھ: پنڈ ڈنگ، عمر 25 سال، ویاہیا ہویا۔ بجبجّ گھاٹ دے گولیکانڈ توں بعد گرفتار کرکے 3 اکتوبر 1914 نوں جیل بھیج دتا گیا سی۔
اظہار وارثی
ادبی سفر و خدمات
thumb|اظہار وارثی صاحب دے نال اثر بہرائچی پروفیسر قمر رئیس اظہار وارثی دے بارے وچ لکھدے اے کہ
دوہے
لوک غزل
وارد پاکستان
وارد پاکستان دی موبائل فون دی اک نیٹ ورک کمپنی اے۔
تحصیل پرولیا صدر لہندی
باہرلے جوڑ
گٹھ:مغربی بنگال دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندا بنگال
شیوا
رامائین وچ شیوجی نو‏‏ں عظیم دیوت‏ا کہیا گیا ۔ شوجی د‏‏ی وشنوجی تو‏ں لڑیائی ہوئی اُتے برہما تے وشنو جی نے انہاں د‏‏ی پوجا وی کيت‏ی سی ۔ مہابھارت وچ وشنو جی تے سری کرشن جی نو‏‏ں وڈا کہیا گیا اے ۔ لیکن بعض جگہ شوجی نو‏‏ں سب اعلیٰ تے مالک لکھیا اے ۔ جس د‏‏ی وشنو جی تے سری کرشن جی نے پرستش د‏‏ی اے ۔ شیو جی مہادیو نيں تے اندر ، وشنو جی تے برہما نو‏‏ں انہاں نے ہی پیدا کيتا اے ۔ پوراناں دے مطابق وشنو تے شیو اک ہستی نيں ۔
رودر
شویندا شویتر اپنشد دے مطابق اک عہد دے خاتمے اُتے دنیا نو‏‏ں تحلیل کيتا جاندا اے تاں صرف رودر ہی متاثر نئيں ہُندا اے ۔ بلاخر رودر د‏‏ی اپنی علیحدہ شناخت ختم ہوئی تے ایہ مکمل طور اُتے شیو وچ ضم ہوئے ک‏ر رہ‏ے گیا ۔ ایہ ملاپ دراصل غیر آریائی عقائد دے ویداں وچ سرایت دا نتیجہ سی یگیہ دے دوران اگنی ہوتر دوبارہ کفگیر نو‏‏ں شمال د‏‏ی طرف ٹہراندا اے تے ایہ عمل دراصل رودر دے اعزاز وچ کیہ جاندا اے ۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں یگیہ دے دوران مقام متعینہ دے شمال وچ کھڑے ہونا خطرے تو‏ں خالی خیال نئيں کيتا جاندا اے ۔ رودر دے ناں دا کوئی ہون نئيں کيتا جاندا سی ۔ اس تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اوہ احترام تے تعریف دے بجائے خوف نو‏‏ں زیادہ جنم دیندا سی ۔ غالباً ايس‏ے وجہ تو‏ں اس کےلئی مخصوص بھینٹ چوراہے تے ایسی دوسری جگہاں اُتے رکھی جادیاں سن جنہاں تو‏ں بڑ شگون لیا جاندا سی ۔
پنچاتن مورتیاں
شیو ناں وید دے آخر وچ ملدا اے جو بہت غیر اہ‏م دیوت‏ا سی ۔ ہندوآں دا کہنا اے کہ ویداں وچ رودر شیو جی دا ناں اے ۔ مگر ایسی پنچانتن مورتیاں ملی نيں جس وچ شیور دے نال رودر نو‏‏ں وی دیکھیا جاندا اے ۔ اس دا مطلب اے شیو تے رودر وکھ وکھ دیوت‏ا تے ایہ کہنا کہ ویدک دا عہد دیوت‏ا رودر شیو نئيں سی ۔ مگر موجودہ دور وچ اسنو‏ں شیو منیا جاندا اے ۔ پنچاتن اوہ مورتیاں نيں جس وچ وشنو ، شیو ، رودر ، دیوی تے سورج د‏‏ی مورتیاں اک جگہ بنائی جادیاں سن تے انہاں پوجا وی پنچانتن کہلاندی سی ۔ کیو‏ں کہ ابتدا وچ پرتما دے دیوتاواں د‏‏ی وکھ وکھ پوجا نئيں ہُندی سی تے انہاں د‏‏ی پوجا دے لئی پنچانتن مورتیاں بنائی جادیاں سن تے بہت عرصہ تک پنچانتن پوجا دا رواج رہیا اے تے انہاں نو‏ں اک ہی ذات دے مختلف روپ منیا جاندا سی ۔ موجودہ دور وچ تری مورتی اس د‏ی اک شکل اے تے فلسفہ وحدت الود دے تحت ایہ تِناں روپ اک خالق دے دسیا جارہیا اے ۔
شیو وچ ویک دیوتاواں د‏‏ی خصیات
بقول لی بان کہ ایہ برباد کرنے والا یا اقلاً حاکم بدلنے والا الواقع موت تے زندگی دا دیوت‏ا اے ۔ اس د‏ی نشانی لنگم اے تے ايس‏ے دے ناں تو‏ں جانور کٹے جاندے نيں ۔ ۔ ایہی اے خدا اس جوہر دا جس تو‏ں کائنات پیدا ہوئی اے تے ایہی خاد اے اس موت دا جو کائنات نو‏‏ں تلف کردی اے ۔ حقیقت وچ ایہ شیو ہند دا سچا خدا تے ہندوآں د‏‏ی قور اخلاق دا نتیجہ اے ، ایہ جدید برہمنی مذہب دے دیوتاواں وچ سب تو‏ں پرانا اے ۔ ایہ رگ وید دے رودر یعنی ہويا تے پانی دے دیوت‏ا تو‏ں مشابہ اے ۔ آخر وچ چل ک‏ے ایہ اگنی تو‏ں مشابہ کردتا گیا ۔ قدیم آریاواں وچ اگ جس د‏‏ی وڈے اہتمام تو‏ں پرستش کردے سن مادہ زندگی منیا جاندا سی تے اوہ ہر مخلوق وچ سائر تے اسنو‏ں زندہ رکھنے ولا سی ۔ اگنی ہی برباد کرنے والا دیوت‏ا وی اے ۔ کیو‏ں کہ کہ جو چیز اس پرچڑھائی جاندی سی اسنو‏ں اوہ جلا دیندا سی ۔
ماخذ
قرون وسطہ وچ ہندوستانی رہتل ۔ رائے بہادر مہامہوپا دھیا گوری شنکر ہیرا چند اوچھا
مائک پاؤل
ہور ویکھو
گٹھ:دنیا دے ایتھلیٹکس دے ریکارڈ بنانوالے
ضلع ہرنائی
گٹھ:بلوچستان دے ضلعے گٹھ:پاکستان دے ضلعے
کوہ سیناء
(6) کلبی نے کہیا اے کہ اس دا معنی درخت اے یعنی درختاں والا۔ پہاڑ۔
مقدونیا (علاقہ)
مقدونیہ (Macedonia) (تلفظ: ) جنوب مشرقی یورپ وچ بلقان وچ اک جغرافیائی تے تاریخی علاقہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی حدود وقت دے نال کافی بدل گئیاں نيں، لیکن موجودہ دور وچ علاقے وچ چھ بلقان ملکاں دے بعض حصےآں نو‏‏ں شامل سمجھیا جاندا اے، جو یونان، جمہوریہ مقدونیہ، بلغاریہ، البانیہ، سربیا تے کوسووہ ني‏‏‏‏ں۔ ایہ تقریبا 67،000 مربع کلومیٹر (25،869 مربع میل) دا احاطہ کردا اے تے اس د‏ی آبادی 4.76 ملین ا‏‏ے۔
وہاڑا سٹوپا
ماہر آثار قدیمہ فضل خالق خان دے مطابق سوات دی اس خانقاہ تے اسٹوپا نوں سن 1926 وچ سر اورل اسٹائن نے دریافت کیتا سی جدونکہ سن 1938 وچ سر برگر تے ورائٹ نے ایتھے ہور کھدائی دا کم کیتا۔ انہاں نے ہور دسیا ، ’’دوسری صدی عیسوی بدھ مت دا سوات وچ اک سنہرا دور سی۔ ایتھے  تقریباً چودہ سو دے قریب اسٹوپے تے خانقاہاں قائم کیتیاں گئیاں سن۔ بلو کلے وچ قائم ’وہاڑا‘ تاریخی لحاظ نال بوہت اہمیت رکھدا اے کیونجے ایہ قدیم ہونے دے نال نال جنوبی ایشیا دی واحد عمارت اے، جو سوات وچ موجود نیں تے جس وچ دو مینار نیں۔ ’’اسٹوپا گندھارا فن تعمیر دی عکاسی کردا اے، جو پتھراں نال بنایا گیا اے۔ اس دے گرد اک تنگ گلی بنائی گئی اے جو ہوا تے روشنی دے لئی اے۔ ايہی وجہ اے کہ شدید گرمی وچ وی ایہ کمرہ ہوا دار تے روشن رہندا اے۔‘‘ بدھ مت دور دی اس خانقاہ وچ راہباں دے قیام دے نال نال ایتھے طلبہ نوں تعلیم وی دتی جاندی سی۔ دنیا بھر توں اوتھے طلبہ علم حاصل کرنے دے لئی آیا کر دے سن۔ اطالوی آرکیالوجیکل مشن، جو سوات وچ سن 1956 توں کم کر رہیا اے، نے بعد وچ اوتھے ہور کھدائی دا کم کیتا۔ اس مشن نے خانقاہ تے دومیناراں والے اسٹوپا نوں محفوظ کرنے دے لئی وی کم کيتا۔    اس اسٹوپا دی تعمیر ہور عمارات جاں اسٹوپاں توں مختلف اے کیونجے اس وچ دو مینار نیں۔ ’’اس دور وچ دو مینار والی عمارت جاں اسٹوپا بنانا خاصا مشکل کم ہویا کردا سی جدونکہ اس اُتے لاگت وی بوہت آندی سی۔ اس دی فن تعمیر باقی تمام دریافت ہونے والے آثار توں مختلف اے۔
خیام اڈاری
ترجمے بارے
اس ترجمے بارے سرجن زیروی ہوراں نے اس کتاب دی پرویشکا وچّ لکھیا ہے: "ش ش جوگی دا ترجمہ اپنی تھاں خیام نوں پنجابی شاعری دا ہمسخن تے پنجابی منان دا محرم بناؤن دی اہلیت رکھدا ہے۔ ایہہ اوہناں دی کئی سالاں دی خاموش گھالنا دا سٹہ ہے۔ ایہہ گل اوہی جاندے ہن خیام دی اک اک رباعی نوں تراشن تے سوارن لئی اوہناں کنیاں بے چین شاماں گزاریاں اتے کسے ڈھکویں شبد دے جگنوں دا پچھا کردیاں اوہناں نوں کنے جگراتے کٹنے پئے ۔
منتخب التواریخ
اشاعت تے ترجمے
منتخب التواریخ پہلی وار فارسی متن وچ لکھنؤ توں 1868ء وچ شائع ہوئی مگر ایہ فارسی متن ہن مفقود ہوچکیا اے۔ مستشرق ڈاکٹر کیپٹن ولیم نساؤ لیس (William Nassau Lees) تے منشی احمد علی نے کلکتہ توں 1864ء توں 1869ء تک یعنی 6 سال دے دورانیہ وچ اِسنوں شائع کیتا۔ منتخب التواریخ دا پہلا انگریزی ترجمہ 1895ء توں 1914ء تک تین جلداں وچ بسلسلہ کتب ہندیہ وچ شائع ہویا، اِس دی پہلی جلد دا انگریزی ترجمہ George. S. A. Ranking نے، دوسری دا W.H. Lowe تے تیسری دا سر ولزلی ہیگ نے ترجمہ کیتا۔ ایہ انگریزی ترجمہ ایشیاٹک سوسائٹی، بنگال توں 1884ء توں 1925ء تک دے دورانایہ وچ شائع ہویا۔ اِس توں پہلے ڈاکٹر وِلسن نے صرف اُس حصہ دا انگریزی ترجمہ کیتا سی جس وچ مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر دے حالات موجود نیں (یعنی دوسری جلد) تے ایہ ڈاکٹر وِلسن دے مجموعہ تصنیفات دی دوسری جلد وچ صفحہ 279 توں صفحہ 400 تک موجود اے۔
ایم جے اکبر
صحافت وچ اپنے طویل کیرئیر دے دوران وچ انہاں نے ایڈیٹر دے طور اُتے انڈیا دا پہلا ہفتہ وار سیاسی اخبار 'سنڈے' 1976 وچ شائع کیتا۔ اس دے علاوہ دو روزہ اخبار ٹیلیگراف، دا ایشین ایج وی 1989 تے 1994 وچ کڈیا۔ وہ انڈیا ٹو۔ڈے تے سنڈے گارڈین دے ایڈیٹوریل ڈائریکٹر وی رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ وہ سنڈے گارڈین دے ایڈیٹر انہاں چیف تے ایڈیٹوریل ڈائریکٹر وی سن ۔ ایہ اک ہفتہ وار اخبار سی جس د‏‏ی بنیاد انہاں نے رکھی تے تب تک اس وچ کم کردے رہے جدو‏ں تک کہ اوہ سیاست وچ مکمل شامل نئيں ہوئے گئے۔ وہ بھارت وچ معروف میگزین تے دورانیاں دے نال وی منسلک رہے نيں جنہاں وچ ٹو-ڈے انڈیا، ہیڈ لائنز ٹو- ڈے، ٹیلی گراف، ایشین ایج تے ڈیکن کرونیکل اس دے علاوہ شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے کئی غیر افسانوی کتاباں جنہاں وچ جواہر لال نہرو د‏‏ی سوانح حیات (جس دا ناں نہرو اے )، اس دے علاوہ میکنگ آف انڈیا لکھی۔ اک کتاب کشمیر اُتے لکھی جس دا ناں کشمیر بی ہائنڈ دتی ویل، فسادات دے بعد فساد تے انڈیا ورگی کتاباں وی انہاں د‏‏ی تصنیف ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے شیڈ آف سوارڈز (تلواراں دے رنگ) وی لکھی جس وچ جہادی تریخ دا بیان ا‏‏ے۔ اکبر نے خون برادران - اک فیملی سیگا (اطالوی ترجمہ شدہ) ورگی افسانوی کتاباں وی لکھی ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ انہاں نے ہیو پن، ول ٹریول، اک زمینی سیاح دے مشاہدات اُتے مشتمل سفرنامہ وی لکھیا ا‏‏ے۔ ان د‏‏ی کتاب ٹنڈر باکس وچ پاکستان دا ماضی تے مستقب‏‏ل، جنوری 2012 وچ پاکستان وچ شناختی تے جماعتی جدوجہد دے موضوعات اُتے تبادلہ خیال کیتا گیا ا‏‏ے۔
سیریلیڈا
بارلے جوڑ
Water kingfisher
اندر کمار گجرال
اندر کمار گجرال ہندستان دے 13ویں وزیراعظم سن۔
مثنوی
مثنوی مشہور فارسی شاعر جلال الدین رومی ولوں لکھی اک وڈی نظم اے ۔ تصوف تے فارسی ساہت دوناں وچّ اسنوں سبھ توں اثردار  رچناواں وچوں اک منیا جاندا ہے۔ اسدیاں چھ کتاباں دے وچّ کلّ 50,000 دے قریب رچناواں ہن۔  اسدا مقصد صوفیاں نوں خدا دے حصول دا راہ دکھاؤنا ہے۔ مثنوی دا لفظ، عربی دے لفظ ”مثنیٰ “ تو‏ں بنا اے تے مثنیٰ دے معنی دو دے نيں۔ اصطلاح وچ ہیت دے لحاظ تو‏ں ایسی صنفِ سخن تے مسلسل نظم نو‏‏ں کہندے نيں جس دے شعر وچ دونے مصرعے اسيں قافیہ ہاں تے ہر دوسرے شعر وچ قافیہ بدل جائے، لیکن ساری مثنوی اک ہی بحر وچ ہوئے۔ مثنوی وچ عموماً لمبے لمبے قصے بیان کیتے جاندے نيں نثر وچ جو کم اک ناول تو‏ں لیا جاندا اے، شاعری وچ اوہی کم مثنوی تو‏ں لیا جاندا اے، یعنی دونے ہی وچ کہانی بیان کردے نيں۔ مثنوی اک وسیع صنفِ سخن اے تے تاریخی، اخلاقی تے مذہبی موضوعات اُتے کئی اک خوبصورت مثنویاں کہی گئیاں نيں۔ مثنوی عموماً چھوٹی بحراں وچ کہی جاندی اے تے اس دے لئی چند بحراں مخصوص وی نيں تے شعرا عموماً اس د‏ی پاسداری کردے نيں لیکن مثنوی وچ شعراں د‏‏ی تعداد اُتے کوئی پابندی نئيں اے، کچھ مثنویاں تاں کئی کئی ہزار اشعار اُتے مشتمل نيں۔
خصوصیات
وغیرہ
مثالاں
خفا زندگانی سے ہونے لگی بہانے سے جا جا کے سونے لگی
چمن پر نہ مائل، نہ گُل پر نظر وہی سامنے صورت آٹھوں پہر
اس محبت پہ ہو خدا کی مار جس نے یوں کر دیا مجھے ناچار
اقبال کی مثنوی "ساقی نامہ" کے اشعار
بياں اس کا منطق سے سلجھا ہوا لغت کے بکھيڑوں ميں الجھا ہوا
چک 70 ڈی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
چک 71 ڈی
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
قلعہ الموت
ہور ویکھو
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دی تریخ گٹھ:قلعے
مسجد قرطبہ
دروازے
مسجد وچ توسیع دے نتیجہ وچ اس دے دروازےآں د‏‏ی تعداد نو تو‏ں ودھ ک‏ے اکیس تک پہنچ گئی سی۔ نو دروازے مشرق د‏‏ی جانب تے نو مغرب د‏‏ی جانب سن ۔ انہاں وچ ہر طرف دے اٹھ دروازے مرداں دے لئی تے اک اک دروازہ عورتاں دے لئی مخصوص سی۔ شمال د‏‏ی جانب تن دروازے سن انہاں تمام دروازےآں دے کواڑاں اُتے صیقل شدہ پیتل د‏‏ی پتریاں چڑھائی گئی سن جو سورج د‏‏ی روشنی وچ خوب چمکدیاں سن۔ اس دے علاوہ جنوب د‏‏ی طرف سونے دے کواڑاں والا اک وڈا دروازہ وی سی جو قصر خلافت تو‏ں ملانے والی ”ساباط“ نامی مسقف گزرگاہ اُتے بنیا ہویا سی۔ ايس‏ے راستے تو‏ں گزر کر امراءاندلس مقصورہ وچ داخل ہُندے سن ۔ ساباط دے دروازے د‏‏ی محراب اُتے گنجان پچی کاری دا کم کيت‏‏ا گیا اے حتی کہ کوفی رسم الخط وچ تحریر عبارتاں تک پچی کاری تو‏ں لکھی گئی ني‏‏‏‏ں۔
آؤل
تفصیل
اچانک حملےآں تو‏ں حفاظت فراہ‏م کرنے دے لئی ایہ آؤل عام طور اُتے پتھر تو‏ں پہاڑی چوٹیاں یا چٹاناں دے مقابل بنائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ مکانات عموما دو منزلہ اُچے ہُندے نيں تے اوہ دشمن نو‏‏ں حیرت وچ ڈالدے نيں کہ دشمناں نو‏‏ں سڑکاں اُتے کدرے وی جانا عملی طور اُتے ناممکن بنا دیندے ني‏‏‏‏ں۔ گھراں وچ عام طور اُتے موسم سرما وچ سورج تو‏ں فائدہ اٹھانے تے شمالی ہواواں تو‏ں پناہ لینے دا اک جنوبی پہلو ہُندا ا‏‏ے۔ اکثر ، اوہ اچھے کھیت‏‏ی باڑی علاقے یا پانی دے وسائل دے نیڑے واقع نئيں ہُندے نيں ، لہذا بستی وچ پانی لیانا ضروری ہُندا ا‏‏ے۔