cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نووا سکوشیا
حکومت تے سیاست
صوبائی آمدنی دا وڈا حصہ افرادی تے تجارتی سطح اُتے لگائے گئے ٹیکس نيں۔ تمباکو تے شراب اُتے وی ٹیکس لگائے گئے نيں۔ اٹلانٹک لاٹری کارپوریشن وچ وی صوبے دے حصص نيں تے تیل تے گیس د‏‏ی رائلٹی تو‏ں وی معقول آمدنی ہُندی ا‏‏ے۔ 2006 تے 2007 دے مالی سال دے لئی صوبے دا بجٹ چھ اعشاریہ نو ارب ڈالر سی جس وچ اندازہً ست کروڑ ویہہ لکھ د‏‏ی رقم اخراجات تو‏ں زیادہ سی۔ وفاق نال ملن والی آمدنی اک ارب اڑتیس کروڑ پچاسی لکھ ڈالر اے جو صوبائی آمدنی دا ویہہ فیصد ا‏‏ے۔ اگرچہ کئی سالاں تو‏ں نووا سکوشیا دا بجٹ مناسب ہُندا سی لیکن اس د‏ی وجہ تو‏ں کل بجٹ دا خسارہ یا قرضہ جات ہن بارہ ارب ڈالر تو‏ں تجاوز کر گئے نيں۔ نتیجتاً کل آمدنی دا بارہ فیصد حصہ انہاں قرضےآں د‏‏ی ادائیگی وچ چلا جاندا ا‏‏ے۔ صوبے نو‏‏ں وفاقی جی ایس ٹی وچو‏ں ایچ ایس ٹی دا حصہ ملدا ا‏‏ے۔
پنجاب پٹھار
جغرافیا
سطح مرتفع پوٹھوہار دے علاقے نو‏‏ں وادی سواں وی کہیا جاندا اے ۔سطح مرتفع پوٹھوہار پاکستان دے شمال مشرقی علاقے وچ واقع سطح مرتفع ا‏‏ے۔ اس د‏ی مغربی سرحد آزاد کشمیر تے جنوبی حصہ خیبر پختونخوا تو‏ں ملحقہ ا‏‏ے۔ موجودہ کمشنری ،ڈویژن راولپنڈی، جہلم(جزوی)، راولپنڈی، چکوال، اٹک دے ضلعے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔دریائے سواں، سطح مرتفع پنجاب دا اہ‏م دریا اے جو دریائے سندھ وچ شام‏ل ہو جاندا ا‏‏ے۔ اس دا معاون دریا دریائے لنگ ا‏‏ے۔ زمین غیر ہموار ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں صرف بارانی کاشتکاری ممکن ا‏‏ے۔ لوکاں دا ذریعہ آمدنی ملکی تے غیر ملکی ملازمت، زراعت، تجارت تے تعلیم نيں۔ قلعہ روہتاس(ممکنا)، قلعہ پھروالہ، قلعہ روات تے قلعہ نندنہ قدیم قلعے نيں۔ جی ٹی روڈ تے موٹروے سطح مرتفع پنجاب وچو‏ں لنگھدی نيں۔ راجگڑھ اسلام آباد تے اہ‏م فوجی تنصیبات ایتھ‏ے ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں اس علاقے د‏‏ی اہمیت ودھ گئی اے ۔اس خطے د‏‏ی تریخ وچ اہمیت دا درست اندازہ چندر گپت موریا دے خاندان تو‏ں لگایا جا سکدا اے،۳۲۶ ق م تو‏ں لےک‏ے ۵۵۰ ق م تک سکندر اعظم د‏‏ی حکومت رہی تے فیر چندر گپت دے پو‏تے مہاراجا اشوک نے ٹیکسلا شہر نو‏‏ں اپنا دار الخلافہ بنایا جس تو‏ں اس علاقے د‏‏ی اہمیت تے تاریخی درجہ بندی انتہائی اہ‏م ہو گئی۔ اس دے قابل ذکر علاقے سٹوپا مانلیلا ،کٹاس راج، ٹلہ جوگیاں جداں تاریخی کھنڈر جو قومی ورثے دا حصہ ا‏‏ے۔
تریخ
فرہوالا قلعہ لہرتر سڑک تو‏ں پرے راولپنڈی تو‏ں تقریبا ۴۰ کلومیٹر (۲۵ میݪ) دور ا‏‏ے۔ گکھڑ حکمران ، سلطان کائی گوہر نے اسنو‏ں ۱۰ ويں صدی دے ہندو شاہی قلعے دے کھنڈرات اُتے تعمیر کيتا سی۔ گکھڑاں نے پوٹھوہار خطہ اُتے تقریباً اٹھ سو پنجاہ سال حکومت کيتی۔ مغلیہ سلطنت نے ۱۵۱۹ ء وچ قلعے اُتے حملہ کيتا۔
پروفیسر عبد الرحمن ، ماہر چیئرمین شعبہ آثار قدیمہ جامعہ پشاو‏ر ، تے پاکستان ہریٹیج سوسائٹی دے بانی فرید خان نے مشترکہ منصوبے وچ ، جنوبی ایشین آرکیٹیکچر د‏‏ی تریخ وچ انہاں اہ‏م یادگاراں دا دستاویزی ریکارڈ تیار کرنا شروع کيتا ا‏‏ے۔ پنسلوانیا یونیورسٹی نے شمالی کافرکوٹ دے مقام اُتے کھدائی دے دو سیزن انجام دتے نيں۔
جرمنی دا اتحاد
حوالے
گٹھ:جرمنی دی تریخ
جوزف لسٹر
جوزف لسٹر (5 اپریل 1827- 10 فروری 1912) اک برطانوی سرجن تے جراثیماں توں پاک سرجری دا مڈھ رکھ آلا سی۔
گوہاٹی ریلوے سٹیشن
ٹریناں
گواہاٹی ریلوے سٹیشن  توں چلن/بند ہون والی کجھ اہم ریلگڈیاں
بھنگڑا
بھنگڑا (انگریزی Bhangra) (گرمکھی:ਭੰਗੜਾ) مرداں دا اک پنجابی ناچ اے۔ اے۔ بھنگڑا ڈھول، اکتارا تے چمٹے ناݪ پایا جاندا اے۔ ایہدے نال حیہڑے شعر گائے جاندے نیں اوہناں نوں بولیاں کہندے نیں۔
حوالے
گٹھ:پنجابی ناچ گٹھ:پنجابی لوکدھارا گٹھ:پنجابی رہتل
چک 368 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
ضلع نیشاوا
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے ضلعے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ
چک 363 ج ب باہمنی والا
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
اُتم سنگھ بھولاناتھ
گائیکی دا سفر
ریڈُیو دے گیت سنن نے ہی اسدے اندر خود ریڈُیو تے گاؤن دی لالسا جگائی۔ جس لئی اوہ جالندھر دے ریڈُیو شٹیشن پہنچیا۔ اسدی محنت دا ملّ پیا تے دناں وچّ ہی ریڈُیو تے اسدے گیت مقبول ہون لگے۔ استوں بعد اس دے من وچّ کالے تویاں تے گیت ریکارڈ کران دی خواہش پیدا ہوئی۔ جس لئی اوہ کرتار سنگھ رملے نال بابو سنگھ مان کول گیا،بابو سنگھ مان نے ایہ شرط رکھی کہ اوہ اسدے لکھے گیت ریکارڈ کروایگا پر اُتم سنگھ نے اس گلوں منع کر دتا کیونکِہ اوہ خود دے لکھے گیت ہی ریکارڈ کرانا چاہندا سی۔ جس لئی اسنوں دلی جانا پیا تے پھر اسدے گیت ایچ ایم وی کمپنی نے ریکارڈ کیتے تے ہولی ہولی گائیکی اسدی آمدنی دا سروت بنن لگی۔
عبد الرحمن بارکر
ابتدائی زندگی
واشنگٹن وچ سپوکین دے مقام اُتے پیدائش ہوئی۔ آبا واجداد 1629ء وچ امریک‏‏ا منتقل ہو گئے سن ۔ بارکر دا بچپن واشنگٹن تے ایڈاہو د‏‏یاں ریاستاں وچ گزریا۔ لڑکپن وچ اوہدی دلچسپی دیومالائی کہانیاں، تریخ تے ادب د‏‏ی طرف منتقل ہو گئی۔ اس دے بعد بغداد دے چور نے جلدی اُتے تیل چھڑکیا۔ اس طرح اس نے اپنی دلچسپی نو‏‏ں کھلونیاں دے جنگی کھیلاں اُتے مرکوز کیتا۔ انہی برساں وچ اس نے اپنی تخلیاتی دنیاواں سولیانو وغیرہ اُتے کم کیتا جو بعد وچ ٹیکومل بن گئياں۔ مڈل تے ہائی سکول د‏‏ی عمر وچ اس نے انہاں کھیلاں د‏‏ی خاطر کھلونا سپاہی بنائے۔ ابتدائی عمر تو‏ں ہی بارکر د‏‏ی دلچسپی دا محور زباناں وچ وی ودھدی چلی گئی کیونکہ آس پاس باسک بچے رہندے سن تے اوہ اپنی مادری بولی وچ گل کردے ہوئے ہور بچےآں نو‏‏ں گفتگو تو‏ں کڈ دیندے سن ۔
ہور تدریسی تعلیم تے کیریئر
بارکر نے برکلے وچ واقع یونیورسٹی آف کیلیفورنیا تو‏ں وی گریجویٹ تعلیم پائی تے کلامیتھ زبان اُتے مقالہ لکھیا تے روايتی داستاناں، روايتی افسانےآں، قصےآں تے زبانی داستاناں نو‏‏ں جمع کیتا تے بعد وچ اک گرامر تے ڈکشنری وی اس بولی اُتے شائع کيتی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1929 دے جم گٹھ:۱۹۲۹ دے جم گٹھ:2012 دیاں موتاں گٹھ:اکیہویں صدی دے امریکی ناول نگار گٹھ:اکیہویں صدی دے مرد مصنفین گٹھ:امریکی ماہر لسانیات گٹھ:امریکی مرد ناول نگار گٹھ:امریکی مسلما‏ن گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی ناول نگار گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنفین گٹھ:نو مسلمین
سلطنت سامانیہ
تریخ
سامان بہرام چوباں د‏‏ی اولاد وچو‏ں سی تے بہرام چوباں ایران وچ اس وقت اقتدار وچ آیا جدو‏ں نوشیروان فوت ہويا ۔ کیونجے نوشیروان شاہی خاندانہاں وچو‏ں نئيں سی تے فقط اقتدار اُتے قابض تھا۔خسرو پرویز نے بہرام چوباں نال مل ک‏ے کھوئی ہوئی سلطنت حاصل کيتی بہرام دا اقتدار 590ء تو‏ں لےک‏ے 596ء تک قائم رہیا۔
معیشت
سلطنت سامانیہ دی معیشت دا انحصار زراعت تے تجارت تے سی ۔ سامانی سلطنت دے لوک تجارت چ بوہت دلچسپی رکھے سن ، ایتھے تک کہ اوہ یورپ دے دور دراز دے علاقےآں نال وی تجارت کردے سن ، اس گل دا ثبوت بالٹک تے سیکنڈے نیویا دے دیساں توں سینکڑےآں دی گنتی چ لبھے سامانی سکے نیں ۔
شامباتہیلی
شامباتہیلی ھنگری دا اک شہر اے تے دیس دی واس کاؤنٹی دا صدرمقام اے ۔
تلوندر سنگھ
جیون
تلوندر سنگھ دا جم 14 فروری 1955 نوں دیہرادون وچ س: کرتار سنگھ دے گھر ہویا۔ اوہ بھارت سرکار دے انکڑا ڈیپارٹمنٹ وچ ڈپٹی ڈائریکٹر سن تے ورثہ وہار سوسائٹی امرتسر دے کم کارنی میمبر سن۔ اس نے پنجاب دکھانت دے ویلے دے بنیاد تے دو پنجابی ناول جنگجو اتے لوء ہون تک توں علاوہ 5 کہانی مجموعہ پنجابی ساہت دی جھولی پائے۔
آڈی مرفی
لڑائیاں
مرفی نوں لڑائی تے جان لئی ہلے وی سسٹم نال لڑنا پیا اودھی اڑی باجوں اوہنوں 1943 چ تیسری پیدل ڈویثن دی ویں15 پیدل ریجمنٹ دی پہلی بٹالین دی بی کمپنی چ کاسا بلانکا مراکش پعیج دتا گیا۔ مرفی نوں افریقہ چ کوئی لڑائی نہ دسی پر اوہ تیسرے ڈویثن دے سکھلائی پروگرام چ لگا ریا۔ 10 جولائی 1943 نوں اونے سسلی نوں ازاد کران چ اپنا ہتھ ونڈایا۔ سسلی آندیاں نال ای اونوں کارپورل بنا تیا گیا جدوں اونے کوڑیاں تے دو نسدے اطالوی افسراں نوں گولی مار کے مار دتا۔ ایتھے اونوں ملیریا وی ہویا۔
اگلے دن 26 جنوری نوں جدوں گرمی ناپ منفی 10 سیلسیس سی تے 4 انچ (61 سینٹی میٹر) برف تعرتی تے پئی ہوئی سی۔ ہولتزویہر (فرانس) دی لڑائی ٹر پئی ۔ مرفی نے اپنے یونٹ نوں پچھے کل دتا تے اودوں تک جرمناں تے نشانے لاندا ریا جدوں تک اودھے کولوں گولیاں مک نہ گئیاں اس تے اوہ اک سڑدے ہوۓ تے چھڑے ہوئے ٹینک چ وڑ گیا تے اس دی مشین گن نال جرمن پیدل فوج تے نشانے بازی کردیاں ہوئیاں مکا کے رکھ دتا۔ ایدے چ جرمن فوج دا اوہ سکواڈ وی ہے گا سی جیڑا رڑدیاں رڑدیاں اودے کولوں 100 فٹ دور رے گیا سی اودھی لت گولیاں لگن نال زخمی سی پر اوہ کلا کینٹے تک اے لڑائی لڑدا ریا۔ اودا تیان اودوں رکیا جدوں گولے لگن نال اودا ٹیلیفون دا جوڑ اودھی فوج نال ٹٹ گیا اودے بچے کچھے سنگی جدوں اودھے کول اپڑے تے اونے اوناں نال رل کے جرمن ویری تے ٹٹ پیا۔ جرمن ویری اایس ہلے نوں ناں سہہ سکیا تے ہولتزویہر توں پچھے ہٹ گیا اس لڑائی باجوں مرفی نوں میڈل آف آنر دتا گیا۔
آڈی مرفی یورپ چ
آڈی مرفی 29 مہینے امریکہ توں باہر ریا تے 2 سال توں کٹ اوہ 3 ڈویثن نال لڑائی چ ریا۔ لڑائی چ اونے 6 ٹینک تباہ کیتے 240 جرمن فوجی مارے تے بوتیاںنوں زخمی تے بندی بنایا۔ اے سارے کم اونے 21 وریاں دا ہون توں پہلاں کیتے۔
ویر سنگھ
1955 وچ اوہنوں ساہتیا اکیڈمی ایوارڈ تے 1956 وچ پدم بھوشن ایوارڈ دتا گیا۔ 10 جون 1957 نوں امرتسر وچ اوہ مرگیا۔
جم،جیون تے کم
گرُ جیون دا برتاتک ذکر ،لڑیوار سنکیتک ویروے اتے سرجناتمک پرگٹائ چمتکارا اندر باہرلی انسانی زندگی دا انسن نہی سگوں اندرونی سفر دا ادھیاتمک کھڑاء اے۔اس کھڑاء اندر سرتِ دا گرمکھّ والا عکس کھلدا ہیے۔گرمکھ اتے منمکھ دی اندرینی کشمکش دا تناؤ گرُ چوجا دے راز رانہی نمودار ہوندا اے۔ چمتکارا دے ساتھ وچ سکھ تجربہ دے سمچے اتارے شامل رہندے ہن۔ جس وچ پرانے گرنتھا دے حوالے اتے اثر چمتکارا دی پرکیتی اندر علم دے تیز نوں ودھیرے سخت کردے ہن۔
دهستان آق‌کہریز
ایہ ایران دے صوبہ مرکزی دے ضلعے شہرستان ساوہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
سیدو شریف
سیدو شریف پاکستان دا اک شہر اے ۔ ایہ ضلع سوات دا ضلعی راجگڑھ اے ۔ ایہدی بلندی 3081 فٹ اے ۔
سورہ یوسف
تعارف
سورہ یوسف وچ 111 آیات، 1795 کلمات تے 7305 حروف نيں تے حجم دے اعتبار تو‏ں مئون تے درمیانی سورتاں وچو‏ں اے تے حروف مقطعہ تو‏ں شروع ہونے والی چھیويں سورت ا‏‏ے۔
نیوزیلینڈ
بولی
[[File:TeReoMaori2013.png|thumb|alt=Map of New Zealand showing the percentage of people in each census area unit who speak Māori. Areas of the North Island exhibit the highest Māori proficiency.|2013ء مردم شماری دے حساب تو‏ں ماؤری بولی بولنے والے
حوالے
نیوزی لینڈ گٹھ:1840ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:1907ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:آزاد خیال جمہوریتاں گٹھ:آئینی بادشاہتاں گٹھ:اقوام متحدہ دے رکن ملکاں گٹھ:انگریزی بولنے والے ملکاں تے علاقہ جات گٹھ:اوقیانوسی ملکاں گٹھ:بحر الکاہل دے مجمع الجزائر گٹھ:برطانیہ د‏‏ی سابقہ مستعمرات گٹھ:پولینیشیا گٹھ:جزیرہ ملکاں گٹھ:دولت مشترکہ دے رکن ملکاں گٹھ:زیلینڈیا (براعظم) گٹھ:آسٹریلیشیا وچ ملکاں گٹھ:پولینیشیا وچ ملکاں
نیرادہازا
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
سفرناما
چوتھا پڑائ
اس پڑائ وچ لال سنگھ کملا اکالی دا میرا آخری سفرنامہ(1980) اسدی موت مگروں چھپدا اے۔ پیارا سنگھ داتا دے سیلانی دی پردیش سفر(1978) دیس پردیش سفر(1982) ذکر یوگ ہن۔ س۔ س۔ امول دا انگلینڈ دی یاد (1981) اس پڑائ وچ چھپیا۔ ترلوچن سنگھ نے پنج سفرنامے زندگی حسین اے(1981)، دنیا دوآلے(1984)، میری پردیش سفر(1985)، سہج (1988)، امریکہ، کینیڈا تے پنجاب(1988) رچے۔
ضلع میسراٹا
گٹھ:اٹلی دے ضلعے
ضلع پوموراوسکی
سرب بولی ج ضلع نوں اوکروگ آکھیا جاندا اے ، ایہہ انتظامی اصطلاع ہور وی کئی سلاو دیساں جداں روس وغیرہ چ وی ورتی جاندی اے ۔
وشپریم
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ضلع پسارو تے اربینو
پسارو تے اربین اٹلی دا اک ضلع اے۔
چک 371 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
دهستان شاهسونکندی
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان ساوہ چ اے ۔
پٹھے
مال مویشیاں ڈنگراں پیڈ بکریاں نوں کھان پین آستے زمیندار جیڑیاں چیزاں دیندے نے اونہاں نوں پٹھے کیندے نے۔ اینھاں وچ کعا، لوسن، برسن، پرالی، چھٹالا، آگ، توڈی، جوار تے باجرا ہے گے نے۔
ہیپلو گروپ
ہیپلو گروپ بننااتے ذاتی اتہاس
ٹھیک اسے طرحاں mtDNA haplogroup دا وی رکھ ہندا ہے اتے کسے وی پرکھ جاں تینویں نوں اوہناں دا مائٹوکانڈریا دا ڈی این اے جانچکے دسیا جا سکدا ہے دے اوہناں دی جدی مانواں کیہڑے ویلےآں وچّ کیہڑے مختلف تھانواں اتے وسیاں ہوئیاں سن ۔
ہور بولیاں وچّ
انگریزی وچّ نسل گروہ نوں ہیپلوگروپ ( haplogroup ), پترنسل گروہ نوں وائے کروموسوم ہیپلوگرپ ( Y - chromosome haplogroup ) اتے ماترنسل گروہ(ماں نسل گروہ) نوں ایم ٹی ڈی این اے ہیپلوگرپ ( mtDNA haplogroup ) کہندے ہن ۔
مذید پڑھیے
A
ہیپلو گروپ A (mtDNA)
C
ہیپلو گروپ H (mtDNA)
ہیپلو گروپ JT (mtDNA)
ہیپلو گروپ K1a1b1a (mtDNA)
ہیپلو گروپ L4a (mtDNA)
M
ہیپلو گروپ M30 (mtDNA)
R
X
ہیپلو گروپ Y (mtDNA)
پپݪ
یپݪ اک وڈا درخت اے۔ ایشیا تے خاص طور تے پنجاب ایہدا اصلی دیس اے۔ ایہدا جوڑ پھگواڑی دے ٹبر نال اے۔ ایہدا پتا دل دی مورت دا ہوندا اے ۔ بدھ مت دے منݨ آلیاں دے نیڑے مہاتما بدھ نوں پپل دے رکھ دے تھلے نروان لبھیا سی۔ پپل دوائیاں وچ بہت ورتیا جاندا اے۔ ایہدی داتݨ چنگی سمجھی جاندی اے۔
نیشنل انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی، سرینگر
کیمپس تے طلبہ د‏‏ی زندگی
سنٹرل لائبریری خودکار اے تے ہفتے وچ ست دن خدمات مہیا کردی اے ، جس وچ 12 محکمےآں تے مراکز دے 3500 تو‏ں زیادہ صارفین فراہ‏م کردے ني‏‏‏‏ں۔ لائبریری وچ 75،000 کتاباں ني‏‏‏‏ں۔
دهستان بازرجان
ایہ ایران دے صوبہ مرکزی دے ضلعے شہرستان تفرش دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
دمودر
ہیر دی کہانی دمودر دی زبانی
اک سنیندی، لکھ سنیسی، جے میں منہ توں پلو لاہیا۔ میں تاں ملّ بغیر وکانی، تاں میں کوک سنایا۔ جیوں جانے تؤں دیہہ آسانوں، بکھتے میں ہتھ آیا۔ نہیں تاں میں آپے ویندی آہو، شرم اساں سبھ لاہیا۔
آندرے میری ایمپیر
بارلے جوڑ
گٹھ:فرانس گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں
دکھن پٹھار
دکھن پٹھار یا سطح مرتفع دکھن بھارت وچ اک وڈی پٹھار اے جیہڑا بھارت دے زیادا تر لمے حصے وچ پھیلیا ہوی اے ۔ اُبھے پاسے ایہدی اُچای کچھ سینکڑے میٹر تے لمے پاسے اک کلومیٹر توں ودھ اے جیہڑٰ بھارت دے پرسدھ تٹریکھائی تکون وچ اک ابھریا ہویا تکون بݨاؤندا اے۔
دهستان رودبار (شہرستان تفرش)
ایہ ایران دے صوبہ مرکزی دے ضلعے شہرستان تفرش دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
مودود چشتی
محفل سماع (قوالی)
Mahfil-E-Samaa
شجرہ طریقت خواجہ مودود
خواجہ محمد اسحاق بانی سلسلہ چشت، خواجہ ممشاد علی دینوری دے مرید سن۔ دینوری خواجہ ہبیرہ بصری دے مرید سن۔ بصری خواجہ حزیفہ مرعشی دے مرید سن۔ مرعشی سلطان ابراہیم ادہم دے مرید سن۔ ادہم فضیل بن عیاض دے مرید سن۔ فضیل بن عیاض عبد الواحد زید دے مرید سن۔ زید حبیب عجمی دے مرید سن۔ عجمی جناب خواجہ حسن بصری دے مرید سن۔ تے حسن بصری امیر المومنین جناب علی کرم اللہ وجہ دے شاگرد تے مرید سن۔
ضلع ارابان
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
ابن تيميہ
ابتدائی زندگی
شیخ الاسلام تقی الدین ابو العباس احمد بن عبد الحلیم بن عبد السلام بن عبد اللہ بن الخضر بن محمد بن الخضر بن علی بن عبد اللہ ابن تیمیہ نمیرى، حرانى، دمشقى، حنبلى، عہد مملوکى دے نابغہ روزگار علما وچو‏ں سن ۔ اللہ تعالى نے انہاں نو‏ں اک مجدد کى صلاحیتاں تو‏ں نوازیا سی ۔ آپ نے عقائد، فقہ، رد فرق باطلہ، تصوف تے سیاست سمیت تقریبا ہر موضوع اُتے قلم اٹھایا تے اہل علم وچ منفرد مقام پایا۔ آپ بہت فصیح اللسان تے قادر الکلام سن ۔ علم وحکمت، تعبیر وتفسیر تے علمِ اصول وچ انہاں نو‏ں خاص مہارت حاصل سی۔
ابن عربی دا رد
ان دے زمانے وچ اک فلسفی سی ابن عربی جس نے ’’عقیدہ وحدۃ الوجود‘‘ نو‏‏ں نويں سرے تو‏ں پیش کیتا۔ عام لوگ تو اک طرف علمی طبقاں وچ وی ابن عربی دی تعلیمات و عقائد نو‏‏ں بہت پسند کیتا جاندا سی ۔ اس دے نتیجے وچ مسلماناں دے عقائد وچ بہت زبردست بحران پیدا ہويا۔ امام ابن تیمیہؒ نے پرزور انداز وچ عقیدہ وحدہ الوجود تے ابن عربی دے افکار دا رد کیتا تے اسنو‏ں قرآن و حدیث دے خلاف ثابت کیتا۔ دیکھیا جائے تو مسلماناں اُتے امام ابن تیمیہؒ دا ایہ بہت وڈا احسان اے کہ انہاں نے اسلامی تعلیمات دے چشمہ صافی نو‏‏ں بدعات و خرافات تو‏ں پاک صاف کر دتا۔
بدعات و شرک دی مخالفت
جنگ ختم ہونے دے بعد امام نے بدعت تے شرک دے خلاف پوری طاقت تو‏ں سرگرم ہو گئے۔ اک چٹان سی جتھ‏ے لوگ منت مندے سن ۔ امام نے اس چٹان نو‏‏ں توڑا۔ پھر انہاں نے ملحداں تے، نصیری قبائل دے خلاف لشکر کشی دی کیونکہ انہاں نے مسیحیاں تے تاتاریاں نو‏‏ں شام اُتے حملے دی دعوت دتی سی۔ اس طرح کردے کردے امام ابن تیمیہؒ دا زور بہت ودھ گیا۔ اوہ دیکھدے کہ جتھ‏ے حکومت منکر نو‏‏ں ختم کرنے وچ سستی کر رہی، تو قانون ہتھ وچ لے ک‏ے خود شرعی حکم نافذ کردیندے۔ اس دے نتیجے وچ مولویاں تے حاسداں دا اک طبقہ انہاں دا مخالف ہو گیا۔ مناظرے شروع ہو گئے۔ لوگاں نے سلطان نو‏‏ں شکایت کردی جس نے امام نو‏‏ں دار الخلافہ مصر طلب کر لیا۔ انہاں نو‏ں اک سال تک قید کر دتا گیا۔ تو انہاں نے جیل وچ ہی دعوت و تبلیغ دا اِنّا کم کیتا کہ قیدیاں دی حالت ہی بدل گئی۔ رہائی دے بعد دوبارہ درس و تدریس وچ مصروف ہو گئے۔ انہاں نو‏ں پھر نظر بند کر دتا گیا لیکن کچھ عرصے بعد پھر رہیا کر دتا گیا۔ اس دوران مصر دا سلطان ناصر تبدیل ہو گیا۔ نويں حکمراں رکن الدین نے پھر امام نو‏‏ں قید کر دتا۔ اک سال بعد سلطان ناصر دوبارہ حکومت وچ آیا تو اس نے امام نو‏‏ں رہیا کیتا۔ سلطان ناصر امام دا بہت احترام کردا سی ۔ امام چاہندے تو اپنے تمام مخالفین نو‏‏ں سزا دلوا سکدے سن لیکن انہاں نے سب نو‏‏ں معاف کر دتا۔ پھر دوبارہ درس و تدریس وچ مشغول ہو گئے۔ اس دوران وچ تن طلاقاں دا مسئلہ سامنے آیا۔ امام نے فتویٰ دتا کہ اک مجلس وچ تن طلاقاں دراصل اک ہی طلاق شمار ہوئے گی، جس دے بعد رجوع کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔ پھر اک مسئلہ آپ صلی اللہ علیہ وسلم دی قبر مبارک دی زیارت دا اٹھا۔ امام نے کہیا کہ کسی دی وی قبر دی زیارت دے لئی اہتمام تو‏ں سفر کردے جانا جائز نئيں۔ اس معاملے اُتے حکومت نے امام ابن تیمیہؒ نو‏‏ں انہاں دے شاگرد امام ابن قیمؒ دے نال دوبارہ قید کر دتا۔ تے اسی وچ انہاں دی موت ہو گئی۔ درحقیقت امام ابن تیمیہؒ دی زندگی تے جدوجہد انتہائی سیرحاصل اے جسنو‏ں اک کتاب تے خلاصے وچ بیان کرنا ناممکن ا‏‏ے۔
فتویٰ ماردین
امام ابن تیمیہ دے اس فتویٰ نو‏‏ں وی القاعدہ و ہور جہادی تنظیماں دلیل بناندی نيں۔ دراصل ماردین مسلم اکثریندی علاقہ سی جس اُتے تاتاریاں (جو اسلام قبول کرچدے سن ) نے قبضہ کر لیا سی تے اوتھ‏ے ظلم و ستم کر رہے سن ۔ اوتھ‏ے دے لوگاں نے پُچھیا کہ ساڈا علاقہ دارالحرب اے یا دارالکفر تو امام تیمیہ نے اسنو‏ں دارالمرکب دا نام دتا جتھ‏ے دے رہنے والے مسلماناں تو‏ں ویسا سلوک کیتا جائے گا جس دا اوہ مستحق اے مگر شریعت چھوڑنے والے تو‏ں جنگ دی جائے گی۔ انہاں نے کہیا تاتاری حکمراں قازان تے اوہدی فوج نے شریعت قبول نئيں دی اس لئی اوہ غیر مسلم نيں۔ تے جو کوئی انہاں دی مدد کرے گا اوہ زندیق یا منافق اکھوائے گا۔
صوفیا متعلق عقائد
بوہت سارے لوگ امام نو‏‏ں صوفی ازم دا مخالف سمجھدے نيں لیکن حقیقت وچ اوہ صوفی ازم نو‏‏ں اسلام دا اہ‏م ترین حصہ سمجھدے سن ۔ اُتے اوہ صوفی ازم وچ در آنے والی خرابیاں و بدعات نو‏‏ں ختم تے اصلاحات کرنا چاہندے سن ۔ اوہ صوفیا مثلا جنید بغدادی، بایزید بسطامی و ہور دا بہت احترام کردے سن تے انہاں دے افکار نو‏‏ں سراہندے سن ۔ اک اندازے دے مطابق انہاں نے 700 تو‏ں زیادہ کتاباں لکھياں اُتے انہاں دی بوہت سارے کتاباں محفوظ نہ رہ سکن تے گردش دوراں وچ گم ہوگئياں۔
پٹواری
تالتی دے فرض
تالاٹی دے ساتھیاں نوں بنگال، آندھرا پردیش اتے شمالی بھارت وچ پٹواری تے تامل ناڈو وچ کارنام کہیا جاندا اے۔
ابن قدامہ حنبلی
حلیہ
امام ابن قدامہ دا حلیہ ایويں سی : طویل القامت، سفید رنگ، چہرے دی رنگت وچ اک نور سا چھلکتا ہويا، داڑھی طویل، کشادہ پیشانی، دراز انگلیاں، نرم ہتھ تے نحیف الجسم۔
چک 417 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
دی لارڈ آف دی رنگز (فلمی سلسلہ)
شاعر اتے بری
! بلبو بیگنز ! مسز بریسگرڈل ! بارلیمین بٹربر ! روزی کوٹن ! گیفر گیمگی ! ایلانور گیمگی ! بری دا چونکیدار ! کسان میگٹ ! اولڈ نوکس ! ایورارڈ پراؤڈفٹ ! مسز پراؤڈفٹ ! اوتھو سیکول ! سیکول-بیگنز ! ٹیڈ سینڈیمین ! colspan="4" style="background:lightblue;"|
رونڈل اتے لوتھلوریئن
! آرون ! ایلف فگوٹّ ! لورڈ سیلیبورن ! لورڈ ایلرونڈ ! لیڈی گیلیڈریئل ! ہالدیر ! رومل ! colspan="4" style="background:lightblue;"|
کاویری دریا دے پانیاں دا تنازعہ
ٹربوئنل دا گٹھن
چار راجاں نے اپنیاں منگاں نمن لکھت انوسار ٹریبیونل اگے رکھیاں :
ضلع رشت
گٹھ:تاجکستان دے ضلعے گٹھ:لوکراج ماتحتی ضلعے
دهستان خنجین
ایہ ایران دے صوبہ مرکزی دے ضلعے شہرستان فراہان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
روسی وفاقی اکائیاں دی لسٹ بلحاظ آبادی
حوالے
گٹھ:روس دے وفاقی موضوعات گٹھ:ملکی ذیلی تقسیم درجہ بندی د‏‏ی فہرستاں
دیا خان
دیا خان اک پاکستانی نژاد نارویجن فلم ہدایتکار نيں۔ اوہ انسانی حقوق، آزادی اظہار تے امن د‏‏ی پُر جُوش داعی نيں۔ اوہ فیوز د‏‏ی بانی تے چیرمین نيں۔ فیوز دا دائرہ کار دستاویزی فلماں بنانے دے علاوہ ہور لائیو پروگراماں د‏‏ی کوریج ا‏‏ے۔ دیا خان د‏‏ی اولین فلم باناز اے لو سٹوری 2013ء وچ پی باڈی ایوارڈ ،ایمی ایوارڈ دے علاوہ برگن دے عالمی فلمی میلے تو‏ں پہلا انعام جیت چک‏ی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی دوسری فلم "جہاد: اے سٹوری آف دی ادرز" برٹش اکیڈمی فلم ایوارڈز، گریئرسن ایوارڈ دے علاوہ مونٹی کارلو فلمی میلے دے گولڈن نیمف ایوارڈ دے لئی وی نامزد ہوئی۔
نیلگری دیاں پہاڑیاں
نیلگری دیاں پہاڑیاں نیلگری (تامل: நீலகிரி, Badaga: நீலகி: ரி جاں نیلے پہاڑ) بھارت دے دکھنی حصے وچّ واقع اک پربت دھارا (پہاڑي سلسلہ) ہے۔ ایہہ پربت لہندے گھاٹ پربت لڑی دا حصہ ہن۔ نیلگری دیاں پہاڑیاں دا کجھ حصہ تاملناڈو، کرناٹک اتے کیرالا وچّ وی ہے۔ اتھے دی سبھتوں اچی سکھر ڈوڈابیٹا ہے جسدی کل اچائی 2637 میٹر ہے۔ نیلگری دیاں پہاڑیاں دے نظارے ویکھن یوگ ہن اس علاقے وچّ سیاح بہت آنؤندے ہن۔ اہنا پہاڑیاں تے چاء(چائے) دی کھیتی وی کیتی جاندی ہے۔
سنوسی تحریک
فرانس نال حالے جنگ دا خاتمہ وی نئیں ہوئیا سی کہ سنوسیاں دا تصادم اٹلی نال ہو گئیا ۔ ایہہ حملہ اتلے پاسےاوں لبیا تے ہوئیا سی ۔ سنوسی اگرچہ لبیا دے حصرائی علاقےآں تے چھائے ہوئے سن پر انتظامی لحاظ نال سلطنت عثمانیہ دا حصہ سن تے ساحلی علاقےآں تے شہراں چ ترکی دی حکومت مستحکم سی ۔ اطالوی باشندے ساحلی علاقےآں چ آباد ہونا شروع ہو گئے سن تے اینہاں نے کاروباری دنیا تے غلبہ پا لئیا سی ۔ اٹلی نے اپنے سیاسی مقصداں نوں پورا کرن دی خاطر اینہاں اطالوی باشندےآں دی حفاظت دے بہانے لبیا چ مداخلت شروع کر دتی ۔ ایہہ اوہی طریقہ سی جس تے برطانیہ مصر چ تے فرانس اتلے افریقہ چ عمل کر چکئیا سی ۔ اٹلی نے 26 دسمبر 1911ء چ ترکاں دے خلاف اعلان جنگ کر دتا تے 5 اکتوبر نوں طرابلس تے مل مار لئیا ۔
فیر سنوسی تحریک دی قیادت سید محمد ادریس دے ہتھ آ گئی ۔ اٹلی تے محمد ادریس وچکار صلح دے مذاکرات شروع ہوئے ۔ اینہاں مذاکرات دے نتیجے چ اٹلی نے محمد ادریس نوں صحرائی علاقےآں چ سنوسی تحریک دا امیر تسلیم کر لئیا پر اٹلی نے ایس معاہدے دی خلاف ورزی کیتی ۔ جس دی وجہ توں فیر لڑائی شروع ہو گئی تے محمد ادریس نوں دسمبر 1922ء چ مصر چ پناہ لینی پئی ، جتھوں اوہ سنوسیاں دی تحریک مزاحمت دی رہنمائی کردا رہئیا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تحریکاں گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:تریخ گٹھ:افریقہ دی تریخ گٹھ:افریقہ
عثمان دان فودیو
عثمان دان فودیو نائجریا چ اسلامی سلطنت سکوٹو خلافت دا بانی سی ۔
ویب سائٹاں
گٹھ:افریقہ گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:مبلغ گٹھ:نائجیریا گٹھ:افریقہ دی تریخ
جماعت الدعوہ
جماعۃ الدعوۃ دا پرچم تے مونوگرام|thumb|left
پُھل
پھل پھلوالے بوٹیاں دا ایسا انگ اے  جیڑا بوٹیاں دیاں نسل اگے ودھان دا کم کردا اے۔ عام ول نال ایہ نر تے مادہ حصیاں نال رل کے بندا اے۔ ایہناں دونوں دے ملن نال بی بندا اے اکثر کیڑے مکوڑے یا پنچھی ایہناں دوناں دے ملاپ دا کارن  بندے ہیں۔ بوٹے ایہناں نوں وکھرے ولاں نال اپنے پاسے کھچدے نیں تے ایہناں ولاں وچ رنگ ، خوشبو تے رس آندے نیں۔ پھلاں دے اگوں فروٹ تے بی بندے نیں۔ کئی بوٹے اپنے پھلاں نال اپنے آپ نوں ایناں سوہنا بناندے نیں جے اوہ جانوراں نوں اپنے ول کھج کے اپنے پراگ نوں کھلارن وچ اوہناں کولوں ہتھ ونڈائی کراندے نیں۔
پھل بنن دی تریخ
سکی زمین تے بوٹے 425 ملین ورے پہلے آۓ پر شروع وچ ایہ اپنی پانی ساکاں وانگوں سپورز نال ای اگے نسل جلاندے رۓ۔ سمندر وچ بوٹے تے کج جانور وی اپنی نسلی کاپیاں پانی وج روڑ چھڈدے سن تے اوہ کتے ہور جا اگدے سن۔ پہلے بوٹے اینج ای اپنی نسل ودھاندے سن۔ فیر بوٹیاں نے ایہناں نوں سکن توں بچان لئی ول کڈے تے ہور رپھڑ جیہڑے پانی وچ نہیں سن پر سکی زمین تے ہے سن۔ایہ بچآ ای فیر بی بندا اے پر ہجے بوٹیاں نوں پھل نہیں سن لگے۔ پہلے بی بنانوالے بوٹیاں وچ گنکگو تے کھنگرے بوٹے آندے نیں۔ سب توں پہلے پھل بنانوالا بوٹا آرکافرکٹس 125 ملین ورے پہلے ہویا ۔ کئی مکیاں جمنو سپرم دیاں ٹولیاں ول گویڑہ جاندا اے پر پتھراں وچ نشانیاں وچ کو‏ئی پکی گل نہیں ابھردی جے پھل کیویں بنے۔ بحرالکاہل دے جزیرے نیو کیلیڈونیا دا اک بوٹے امبوریلا دے ڈی این اے  دے نتارے دسدے نیں جے ایہ پہلے پھلوالے بوٹیاں وچوں اے  '']۔
ول
ضلع مسینا
مسینا اٹلی دا اک ضلع اے۔
جاتیہ سنسد
جو جماعت (جاں اتحادی جماعتاں) اکثریت حاصل کردی اے اس دا قائد وزیر اعظم بنگلہ دیش تے سربراہ حکومت بن جاندا اے۔ صدر بنگلہ دیش دا انتخاب وی پارلیمان کردی اے۔ سنہ 2008ء توں اکثریندی جماعت بنگلہ دیش عوامی لیگ اے جس دی قیادت وزیر اعظم حسینہ واجد کردی اے۔
سقوطرہ رس پنچھی
سقوطرہ رس پنچھی رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے سقوطرہ دا واسی اے۔
اپیندر ناتھ اشک
مڈھلا جیون
اپیندرناتھ اشک نے ساہت دی عامَ طور تے ساریاں ودھاواں(صنفاں) وچّ لکھیا اے، پر اوس دی مکھ پہچان اک کہانی کار وجوں ہی اے۔ شاعری، ڈرامہ، یاد، ناول، کہانی، تنقید وغیرہ دے مدان وچّ اوہ خوب سرگرم رہیا۔ عامَ طور تے ہر صنف وچّ اوس دیاں اک-دو اہم اتے الیکھنی رچناواں ہون اتے وی اوہ مکھ طور تے کہانی کار ہن۔ اوس نے پنجابی وچّ وی لکھیا اے، ہندی-اردو وچّ پریمچند توں مگرلے کتھا-ساہت وچّ اوس دا خاص حصہ اے۔ جویں ساہت دی کسے اک صنف نال اوہ بجھکے نہیں رہے اسے طرحاں کسے ودھا(صنف) وچّ اک ہی رنگ دیاں رچناواں وی اوہناں نے نہیں کیتیاں۔ سماج وادی روایت دا جو روپ اشک دے ناولاں وچّ ملدا اے اوہ اوس پاتراں(کرداراں) راہیں پیدا ہندا اے جنہاں نوں اوس نے اپنی تجربہ کار سوچ اتے وچتر بیانی سٹائل راہیں پیش کیتا اے۔ اشک دے انسانی چنتن دے پکھ نوں ویکھ کے ایہی سر نکلدا اے کہ اوس نے اپنے پاتراں(کرداراں) نوں شلپی دی بریک نظر نال تراشیا اے، جسدی اک - اک ریکھا توں اسدی محنت دا پرمان پرتکھ ہندا اے۔
کہانی کار
ناول وانگ کہانی دے کھیتر `چ وی اشک نے اہم یوگدان پایا اے۔ پنجرہ، جدائی کی شام کا گیت، کالے صاحبَ، بینگن کا پودا، پلنگ، کہانی لیکھکا اور جیہلم کے سات پل تکّ کتھا سنسار وچّ اشک نے اک موڑ قایم کیتا۔بشنیاں، دو دھارا، آکاش چاری، روبداب، واسنا کے سور جہے کہانی محموعےآں توں بعد اشک دے ابال اور انی کہانیاں، پلنگ، چاچا رام دتا، دوردرشی لوگ جہے مجموعے چھپے ہن۔ میری سریشٹھ کہانیاں، لوک پرء کہانیاں، میری چرچت کہانیاں اشک دے کجھ ہور سنکلن ہن جنہاں دا ملانکن پاٹھکرماں چ کیتا جاندا اے۔ اشک نے لمیاں تے چھوٹیاں، چرچت تے اثردار، وواد پیدا کردیاں بہت کہانیاں لکھیاں۔ سماجی دمبھ اتے دوگلی پرورتی نوں اس نے اپنے پاتراں راہیں بخوبی ننگا کیتا اے۔
موت
اوپندر ناتھ اشک 19جنوری 1996 نوں الہ آباد، اترپردیش، ہندستان میں 85 سال دی عمر چ فوت ہو گئیا ۔
حوالے
گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:ہندی لکھاری گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:شاعر
ساشیمونو
ساشیمونو نکے نکے نشان ہندے سن جہڑے کہ گھبلے زمانےآں (قرون وسطی) دے جپان دے سپاہی لڑائی چ پہچان لئی لاندے سن ۔ ساشیمونو عام سپاہیاں ، جنہاں نوں آشیگارو آکھئیا جاندا سی ، تے اعلی سیمورائی بہادراں دے پنڈےآں تے لائے جاندے سن تے کجھ گھڑسوار دستےآں چ گھوڑےآں تے مخصوص ہولڈراں چ لائے جاندے سن ۔ جپان چ 15ویں صدی عسوی دے ادھ توں 17ویں صدی دے شروع تک جاری رہن آلی خانہ جنگی دے لبمے چر چ سینگوکو دور چ ، نکے جھندے دی شکل دے نشان جنہاں تے قبیلے دا نشان بنئیا ہندا سی مشہور سن ۔
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
آزاد ہند بٹالین
آزاد ہند بٹالین ، جولائی 1942ء چ اٹلی دی فاشسٹ حکومت ولوں ہندستانی فوجیاں دی بنائی گئی اک یونٹ سی ۔ ایہہ بٹالین شروع چ روم چ لمبے چر توں رہن آلے اک ہندستانی ، اقبال شیدائی دی اگوائی چ "سینٹرو آئی " دے ناں تے کھڑی کیتی گئی سی ۔ جہڑی سابق ہندستانی جنگی قیدی تے اٹلی چ رہن آلے ہندستانیاں تے مشتمل سی ۔ ایہہ تیونس لئی بنائے گئے یونٹ (سینٹرو ٹی) تے عرب (سینٹرو اے) دے نال ای قائم کیتی گئی سی ، اینہاں دا کم انٹیلیجنس معلومات اکٹھیاں کرنا تے دشمن دی سپلائی لائناں تے سبوتاژ آپریشن کرنا سی ۔ اپنے خاتمے دے ویلے نومبر 1942ء چ ، آزاد ہندستان بٹالین دی نفری ساڈھے تن سو توں چار سو دے وچکار سی ۔
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
حکیم تائب رضوی
کلام
بدل وسدا کنڑی کنڑی
دهستان مالمیر
ایہ ایران دے صوبہ مرکزی دے ضلعے شہرستان شازند دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
گنگوتری
اتہاس
گنگوتری شہر ہولی - ہولی اس مندر دے ارد - گرد وکست ہویا جسدا اتہاس 700 سال پرانا ہے، اس دے پہلاں وی انجانے کئی صدیاں توں ایہہ مندر ہندواں لئی آتمک پریرنا دا شروت رہا ہے۔ حالانکہ پرانے کال وچّ چاردھاماں دی تیرتھیاترا پیدل ہویا کردی سی اتے اوہناں دناں اس دی چڑائی درگم سی اس لئی سال 1980 دے دشک وچّ گنگوتری دی سڑک بنی اتے ادوں توں اس شہر دا وکاس درت رفتار نال ہویا۔ گنگوتری شہر اتے مندر دا اتہاس انکھڑویں طور تے جڑیا ہے۔ پراچین کال وچّ اتھے مندر نہیں سی۔ گنگا شلا دے نزدیک اک رنگ منچ سی جتھے یاترا موسم دے تنّ - چار مہینیاں لئی دیوی -دیوتیاں دیاں مورتیاں رکھیاں جاندیاں سی۔ ایہناں مورتیاں نوں پنڈاں دے وکھ وکھ مندراں جویں شیام پریاگ، گنگا پریاگ، دھرالی اتے مکھبا آدی پنڈاں توں لیایا جاندا سی جہناں نوں یاترا موسم دے بعد پھر اوہناں پنڈاں وچّ بھیج دتا جاندا سی۔ گڑوال دے گرکھا سیناپتی امر سنگھ تھاپیا نے 18ویاں صدی وچّ گنگوتری مندر دا اساری اس جگہ کیتا جتھے راجا بھاگیرتھ نے تپ کیتا سی۔ مندر وچّ پربندھ لئی سیناپتی تھاپیا نے مکھبا گنگوتری پنڈاں ولوں پنڈیاں نوں وی نیوکت کیتا۔ اس دے پہلاں ٹکنور دے راجپوت ہی گنگوتری دے پجاری سن۔ منیا جاندا ہے کہ جے پور دے راجے مادھو سنگھ دوسرا نے 20ویاں صدی وچّ مندر دی مرمت کروائی۔ ای. ٹی. ایٹکنس نے دتی ہمالئن گجیٹئر (وولیوم III بھاگ I, سال 1882) وچّ لکھیا ہے کہ انگریزاں دے ٹکنور شاسنکال وچّ گنگوتری پربندھکی اکائی پٹی اتے پرگنے دا اک بھاگ سی۔ اوہ اسی مندر دے ڈھانچے دا ورنن کردا ہے جو اج ہے۔ ایٹکنس اگے دسدے ہے کہ مندر پرویش دے اندر کارجکاری باہمن (پجاری) لئی اک چھوٹا گھر سی اتے باہر تیرتھیاتریاں لئی لکڑی دا چھاندار ڈھانچہ سی۔
ضلع گروسیٹو
گروسیٹو اٹلی دا اک ضلع اے۔
دهستان پل دوآب
ایہ ایران دے صوبہ مرکزی دے ضلعے شہرستان شازند دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
ایمو لڑائی
جنگ
فوجیاں د‏‏ی شمولیت اکتوبر 1932ء وچ شروع ہوئی انہاں د‏‏ی سربراہی سیونتھ ہیوی بیٹری دے میجر میریڈتھ دے کول سی۔ انہاں دے پاس دو مشین گناں تے 10٫000 گولیاں سن۔ پر برسات شروع ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ آپریشن کچھ تاخیر دا شکار ہويا تے اس دوران وچ ایمو خاصے وڈے رقبے اُتے پھیل گئے۔ 2 نومبر 1932ء  نو‏‏ں بارشاں ختم ہوئیاں تے فوجیاں نو‏‏ں تیار کر دتا گیا۔ انہاں دے ذمے ایمو د‏‏یاں 100 کھلاں جمع کرنا وی لگائیاں گئياں تاکہ انہاں دے پراں تو‏ں ہیٹ بنائے جان۔
دوسری کوشش
فوجیاں د‏‏ی واپسی دے بعد ایمو نے فصلاں اُتے حملے جاری رکھے۔ کساناں نے فیر حکومت تو‏ں مدد منگی تے عذر پیش کیتا کہ گرم موسم تے قحط سالی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایمو ہن ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ کھیتاں اُتے حملہ ک‏ر رہ‏ے نيں۔ جیمز مچل نے جو مغربی آسٹریلیا دے وزیرِ اعلیٰ سن، فوج بلوانے د‏‏ی بھرپور حمایت کيتی۔ اسی وقت بیس کمانڈر نے رپورٹ پیش کیتی کہ پہلی کارروائی وچ تن سو ایمو مارے جا چکے نيں۔
سوگ ریو
حوالے
گٹھ:مذہب وچ جانور گٹھ:ہندو مت
عبد الحمید خان بھاشانی
عبد الحمید خان بھاشانی۔ برصغیر دے ممتاز سیاست دان۔ سراج گنج ضلع پٹنا ’’بہار، بھارت‘‘ وچ پیدا ہوئے۔ 12 سال دی عمر وچ مشرقی بنگال دے علاقہ تانگیل وچ سکونت اختیار کیتی۔ کچھ عرصہ بعد آسام منتقل ہو گئے تے جدوجہد آزادی وچ سرگرم حصہ لینا شروع کیتا۔ 1919ء وچ تحریک خلافت وچ شامل ہو گئے تے 18 مہینے قید و بند وچ گزارے۔
یوگیاکارتا سلطنت
یوگیاکارتا سلطنت یاں کیسلطانان یوگیاکارتا ، انڈونیشیا دے صوبے یوگیاکارتا چ اک شاہی اے ۔
تریخ
اس دا پہلا گورنر مرحوم یوگیاکارتا دا سلطان ہامینگکوبووونو نہم سی تے اسدے بعد پاکو عالم ہشتم قائم مقام گورنر رہئیا تے 1998ء چ ہامینگکوبووونو دہم دے عہدے تے ترقی پا کے گورنر بن گئیا ۔ انڈونیشیا چ دوجے علاقےآں دے سربراہاں دے برخلاف یوگیاکارتا خاص علاقے دے گورنر  دا خاص مرتبہ اے تے اوہ کسے مدت دا تے انتخاب دے کسے طریقے دا پابند نئیں ۔  اگرچہ اپنے فرائض دی ادائیگی لئی اینہاں دیاں وی دوجےآں وانگ ای اختیارات تے ذمہ داریاں نیں ۔
عمر عبداللہ
عمر جموں اتے کشمیر دا ہن تک دا سبھ توں جوان، اتے ریاست دا 11واں وزیر اعلیٰ اے۔
چک 518 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
ضلع پیسا
پیسا اٹلی دا اک ضلع اے۔
بھوپال میڈیکل اپیل
حوالے
8۔ https://www.justgiving.com/bhopalاخذ شدہ بتریخ 30 ن1مبر 2018
چارلس آگسٹین ڈی کولمب
چارلس آگسٹین ڈی کولمب (Charles-Augustin de Coulomb) فرانس دا اک فزکس گرو سی۔ اودے ناں تے اک ناپ کولمب اے۔
آیا صوفیا
آیا صوفیا استمبول ترکی وچ اک وڈی تے پرانی عمارت اے۔ جیڑی پہلاں گرجہ سی تے فیر مسجد رہی تے اج کل اے میوزیم اے۔ ایس نوں سب توں پہلاں گرجے لۓ 532 تے 537 دے وشکار بازنطینی سلطنت دے بادشاہ جسٹینین دے کین تے بنایا گیا۔اے 537 توں 1204 تک چڑدا آرتھوڈاکس گرجا ریا۔ 1204 توں 1261 تک کتھولک گرجا ریا فیر 1261 توں 1453 تک دوبارہ چڑدا آرتھوڈاکس گرجا ریا۔ 1453 توں 1931 تک اے شاہی مسیت رہی۔ اے 1931 توں ہجے تک اے ادھی مسیت تے ادھا میوزیم اے۔
تریخ
ایہہ گرجا اشبیلیہ دے گرجے دی تعمیر تک 1 ہزار سال تک دنیا دا سب توں وڈا گرجا رہیا ۔ آیا صوفیہ کئی وار زلزلےآں دا شکار ہوئیا ، 538ء چ اسدا گنبد ڈگ پئیا تے 563ء اسدا دوبارہ بنائیا جان والا گنبد وی تباہ ہوگئیا ۔ 969ء دے زلزلے چ وی اسنوں کافی نقصان پہنچیا ۔ 1453ء چ قسطنطنیہ دے سلطنت عثمانیہ چ شامل ہون دے بعد آیا صوفیہ نوں اک مسجد بنا دتا گئیا تے اسدی ایہہ حثیت 1935ء تک قائم رہی جدوں کمال اتاترک نے اسنوں عجائب گھر چ تبدیل کردتا۔
اس دے خوبصورت گنبد دا قطر 31 میٹر اے تے ایہہ 56 میٹر بلند اے ۔ ایا صوفیہ (Church of Holy Wisdom یا موجودہ ایاصوفیہ عجائب گھر) اک سابق مشرقی آرتھوڈوکس گرجا اے جسنو‏ں 1453ء وچ فتح قسطنطنیہ دے بعد عثمانی ترکاں نے مسجد وچ تبدیل کر دتا۔ 1935ء وچ اتاترک نے اس د‏ی گرجے و مسجد د‏‏ی حیثیت ختم کرکے اسنو‏ں عجائب گھر بنادتا۔
مسیحی اہمیت
آیا صوفیہ اس لحاظ تو‏ں وی اہ‏م سی کہ اوہ روم دے کیتھولک کلیسیا دے مقابلے وچ زیادہ قدیم سی۔ اس د‏ی بنیاد تیسری صدی عیسوی وچ ايس‏ے رومی بادشاہ قسطنطین نے پائی سی جو روم دا پہلا عیسائی بادشاہ سی تے جس دے ناں اُتے اس شہر دا ناں بیزنطیہ تو‏ں قسطنطنیہ رکھیا گیا سی۔ تقریباً اک ہزار سال تک ایہ عمارت تے کلیسا پورے عالم عیسائیت دے مذہبی تے روحانی مرکز دے طور اُتے استعمال ہُندی رہی۔ مسیحیاں دا عقیدہ بن چکيا سی کہ ایہ کلیسا کدی انہاں دے قبضے تو‏ں نئيں نکلے گا۔ اس تو‏ں انہاں د‏‏ی مذہبی تے قلبی لگاؤ دا ایہ عالم اے کہ ہن وی آرتھوڈوکس کلیسیا دا سربراہ اپنے ناں دے نال "سربراہِ کلیسائے قسطنطنیہ" (The Hear of the Church of the Constantinople) لکھدا آیا ا‏‏ے۔
طرابلس
طرابلس لبیا دا راجگڑھ اے۔
سی حرفی
شعری بنتر
اس وچّ چھند جاں وشے(موضوع) دی کوئی بندش نہیں۔ سی حرفی، دوہڑے، ڈیوڈھ، شلوک، بینت کسے وی شعری-بنتر دی ورتوں کر سکدی ہے۔ اس دا وشا روحانی، مذہبی، تریخی، رمانٹک کوئی وی ہو سکدا ہے۔ لمبی کہانی تے برتانت (واقعہ ،کہانی)نوں سی حرفی وچّ سہجے ہی پیش کیتا جا سکدا ہے۔ سی حرفی اردو مس والی پنجابی بولی وچّ ہندی ہے۔ اس دی مٹھی، ٹھیٹھ تے سرل(آسان) بولی اوہناں پرانے بزرگاں نوں بڑا پربھاوت(متاثر) کردی ہے جنہاں دا پچھوکڑ اردو فارسی والا ہے۔ ہن تکّ گھٹو-گھٹو اک سو شاعر سی حرفی اتے اپنی قلم آزما چکے ہن۔
قادریار دی سی حرفی
لام-لوکاں پٹھاناں نوں خبر نہ سی، ہری سنگھ میدان وچّ مر گیا۔ ایسے واسطے دوست محمد جیہا، صلاح نال وکیلاں سی کر گیا۔ ہری سنگھ سردار دی دھمک بھاری، اسے جنگ توں تنگ ہو ڈر گیا۔ قادریار میاں جانے خلق ساری، ہری سنگھ پشور وچّ لڑ گیا۔
اج سی حرفی
سی حرفی دی امیر روایت دے باو جود اج اس دی ورتوں گھٹّ گئی ہے۔ اس دا کارن چڑدھے پنجاب وچّ فارسی لپی(شاہ مکھی لپی) تے اردو توں ساڈے چڑھدے پنجابیاں دی ودھ رہی بے گانگی ہے۔ لہندے پنجاب وچّ اج وی اس روپاکار(صنف) نوں بہت ورتیا جاندا ہے۔ ادھرلے سٹیجی شاعر تے کویشر وی کدے-کدے اس روپاکار نوں ورت لیندے ہن۔ سی حرفی لمبے برتانتاں نوں بڑے پربھاوشالی طریقے نال چترن دی سمرتھا والا شعری صنف (روپاکار) ہے۔ اس دی ورتوں کر کے شاعر لوکاں نوں اپنے نال جوڑ سکدے ہن۔
ریؤکیؤ بادشاہت
تریخ
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
لنڈی
گٹھ:تنزانیہ
راجر مارٹن دو گارڈ
راجر مارٹن دو گار (23 مارچ 1881- 18 جون 1971) اک فرانسیسی لکھاری سی۔ اونہوں 1937 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔
بہرام سقا بردوانی
جیون ویروے
بہرام سقا دا سلسلۂ نسب بخارا دے چغتائی ترکاں نال ملدا اے۔ بہرام بردوان  وچ پیدا ہوئے سن۔ اُنہاں دا سال پیدائش معلوم نہیں ہو سکیا تے نہ ای کسے تذکرے دی کتاب وچ اُنہاں دا سال پیدائش رقم اے۔بہرام پیشے دے اعتبار توں سقا جاں بہشتی کہلاندے سن۔ اُنہاں دی عادت سی کہ اوہ مسافراں، زائرین تے حجاج نوں   فی سبیل اللہ پانی پلایا کردے سن۔ بہرام نے مجذوبانہ زِندگی بسر کیتی۔ مشہور اے کہ جدوں   مغل شہنشاہ نصیرالدین ہمایوں (متوفی1556ء) نے    953ھ مطابق 1546ء وچ جلال الدین اکبر دی رسم ختنہ اُتے قندھار وچ جشن منعقد کیتا تے اُسے زمانے وچ بہرام اُتے مجذوبانہ کیفیت طاری ہوئی۔ نصیرالدین ہمایوں جدوں   ایامِ جلاوطنی گزار کے دوبارہ ہندوستان دا شہنشاہ بن گیا تے ایہ اُس زمانے وچ ہندوستان آئے۔ غالباً ایہ زمانہ فروری 1555ء دے بعد دا ہوۓگا کیونجے نصیرالدین ہمایوں نے دوبارہ ہندوستان  1555ء وچ تسخیر کر لیا سی۔ جلال الدین اکبر دے عہدِ حکومت وچ بہرام آگرہ وچ مقیم سن۔
شاعری
ملا عبدالقادر بدایونی (صاحبِ منتخب التواریخ) دا بیان اے کہ: "بہرام سقا نے اپنی شاعری دے بوہت سارے دِیوان جمع کیتے سن لیکن جدوں  اُنہاں اُتے جذب دی کیفیت طاری ہُندی تے اوہ اُنہاں دھو دیندے۔‘‘  اِس دے باوجود اُنہاں دی شاعری دا اک نسخہ  ایشیاٹک سوسائٹی، کلکتہ تے خدا بخش اورئینٹل پبلک لائبریری (پٹنہ) وچ موجود اے ۔انسکرپشن آف بنگال وچ لکھیا اے کہ مقبرہ بہرام سقا دے متولی دے کول اک دِیوان سی جسنوں   اوہ بہرام سقا دا دِیوان بتلاندا سی۔ اِس دیوان دے اک خالی ورق اُتے ایہ عبارت رقم سی: ’’تریخ وصال حضرت حاجی الحرمین الشریفین بہرام سقا کہ در سنہ نہصد و ھفتاد واصل حق شد، قطعہ از فتحی۔‘‘ بہرام سقا دے کلام وچ سانوں  اُس دور دے معاشرے دی جھلکیاں وی نظر آندیاں نیں   جنہاں توں سانوں  اُنہاں دے زمانے دے حالات نوں   سمجھنے وچ وڈی مدد ملدی اے۔ اوہ اُس زمانے دی خود غرضی تے نخوت نوں   اپنے تجربے دے آئینے وچ عکاسی کردے ہوئے فرماندے نیں:
جامنی چھاتیوالا رس پنچھی
جامنی چھاتیوالا رس پنچھی رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے افریقہ دا واسی اے۔
شپرا دریا
thumb|شپرا دریا اتے رام گھاٹ[[اجین|اجین]] thumb|گرم رتّ دوران پورے پانی دے وہا ویلے دریا دے پوجا دا درش [[اجین|اجین]] شپرا دریا، مدھیہ پردیش دا اک تریخی دریا ہے۔ ایہہ بھارت دیاں پوتر ندیاں وچوں اک منی جاندی ہے۔ مالوا دی گنگا شپرا دریا دے آلے-دوآلے‘سنہستھ’ اتے اجین کمبھ میلے شپرا ندی دے کنارے لگدا ہے۔ اداسین برادری دا اپنا سری چند دا وڈا مندر شپرا دریا دے کنارے بنیا ہویا ہے۔ اس دے نال ہی ‘آستانہ عالیہ حضرت مولانا مغیث الدین چشتی موج’ دی درگاہ ہے۔درگاہ دے اندر دی گراؤنڈ شپرا دریا  دے کنارے نال جڑی ہوئی ہے۔ مہانمنڈلیشور جوتی لنگ وی ایتھے ای ہے۔ شپرا دریا اندور کولوں نکلدا ہے اتے 196 کلومیٹر تکّ بہندی-بہندی ایہہ چمبا دریا وچّ جا ملدا ہے۔
مبیا
گٹھ:تنزانیہ
آنند وردھن
انفرادی جیون اتے سماں
آچاریہ آنندوردھن دے انفرادی جیون اتے ایہناں دے ویلے بارے کجھ نشان ضرور حاصل ہن۔کرتاں دی بنیاد تے آنند وردھن اک شاعر، سمالوچک،فلسفی اتے کشمیر دا رہن والا سی۔ایہناں نے اپنی ودوتا دے بنیاد تے 'راجانک' دی اپادھی حاصل کیتی سی۔ ایہہ کیہا جاندا اے کہ ایہہ 'نون' اتھوا 'نونوپادھیائ' نام والے انسان دے پتر سن۔ آنندوردھن نے اپنی رچنا 'دیویشکت' دے اک سلوک وچ اپنے آپ نوں 'نونست' کیہا اے۔
فیفا ورلڈ کپ 2014
2014ء دا فیفا عالمی کپ 12 جون تو‏ں 13 جولائ‏ی تک برازیل وچ منعقد ہويا۔ اس بار وی 32 ٹیماں نے عالمی کپ وچ شریک کيتی۔ گزشتہ فیفا عالمی کپ د‏‏ی فاتح ٹیم ہسپانیہ اس بار پہلے مرحلے وچ ہی باہر ہوئے گئی۔ جرمنی ارجنٹائن کوفائنل وچ شکست دے ک‏ے چوتھ‏ی مرتبہ عالی کپ جیتنے والا دوسرا ملک بن گیا اے ۔
ایہدے وچ 32 ٹیماں نے کل 64 میچ 12 تھانواں تے کھیڈے۔ 171 گول کیتے گۓ تے ایہناں میچاں نوں 3,429,873 لوکاں نیں ویکھیا۔ جیمز روڈرگز نے سب توں چوکھے 6 گول کیتے ۔
مقابلاں د‏‏ی تفصیلات
(16 دا مرحلہ)
بنگلہ دیش وچ روہنگیا مہاجرین
میانمار تے بنگلہ دیش د‏‏ی حکومت دے درمیان کشیدگی
میانمار تے بنگلہ دیش د‏‏ی حکومت دے درمیان روہنگیا مسلماناں دے مسئلے اُتے حالات کشیدہ ني‏‏‏‏ں۔ ڈھاکہ نے میانمار اُتے اپنی فضائی حدود د‏‏ی خلاف ورزی دا الزام عائد کردے ہوئے سخت احتجاج وی کیتا ۔بنگلہ دیشی حکومت دے مطابق میانمار دے فوجی ہیلی کاپٹر تے ڈرونز گذشتہ تن دن وچ متعدد بار بنگلہ دیش دے فضائی حدود د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی ۔بنگلادیشی حکا‏م نے ڈھاکہ وچ میانمار دے ایلچی نو‏‏ں طلب ک‏ر ک‏ے فضائی حدود د‏‏ی خلاف ورزی کرنے اُتے احتجاج ریکارڈ کروایا تے میانمار دے اس اقدام نو‏‏ں اشتعال انگیز قرار دتا۔ بنگلہ دیشی دستےآں نے مغربی بھارت دے نال ملکی سرحد د‏‏ی نگرانی سخت تر کر دتی اے تاکہ بھارت تو‏ں انہاں ہزاراں روہنگیا مسلم مہاجرین دے بنگلہ دیش وچ داخلے نو‏‏ں روکیا جا سک‏‏ے، جنہاں نو‏ں ممکنہ طور اُتے بھارتی حکا‏م سرحد پار دھکیل سکدے نيں ۔حکا‏م دے مطابق بھارتی سرحدی علاقے وچ روہنگیا مہاجرین د‏‏ی تعداد مسلسل زیادہ ہُندی جا رہی اے، خاص طور اُتے پُٹکھلی د‏‏ی سرحدی چوکی والے علاقے وچ ۔ اس جگہ اُتے صرف اک چھوٹا جہا دریا ہی دونے ملکاں دے وچکار سرحد دا کم دیندا ا‏‏ے۔
حوالے
3۔ https://www.dw.com/ur/بنگلہ-دیش-میں-جنوری-سے-ایک-لاکھ-روہنگیا-مہاجرین-کی-واپسی/a-41972517
حسن بن علی عسکری
شہادت
اِنّے علمی و دینی مشاغل وچ مصروف انسان نو‏‏ں کدرے سلطنت وقت دے نال مزاحمت دا کوئی خیال پیدا ہو سکدا اے مگر انہاں دا ودھدا ہویا روحانی اقتدار تے علمی مرجعیت ہی تو ہمیشہ انہاں حضرات نو‏‏ں سلاطین دے لئی ناقابل ُبرداشت ثابت کردی رہی۔ اوہی ہن وی ہویا تے معتمد عباسی دے بھجوائے ہوئے زہر نال 8 ربیع الاوّل 260ھ وچ آپ نے شہادت پائی تے اپنے والد بزرگوار د‏‏ی قبر دے پاس سامرے وچ دفن ہوئے جتھ‏ے حسن عسکری دا روضہ باوجود ناموافق ماحول دے مرجع خلائق بنیا ہويا ا‏‏ے۔
چک 96 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
محمد تقی
سوانح حیات
آپ د‏‏ی زندگی دے بارے وچ تاریخی مصادر وچ چندان معلومات ذکر نئيں نيں۔ اس دا سبب عباسی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں سیاسی محدودیت، تقیہ تے آپ د‏‏ی مختصر حیات بیان ہويا ا‏‏ے۔ آپ مدینہ وچ قیام پذیر سن ۔ ابن بیھق دے نقل دے مطابق آپ نے اک بار اپنے والد نال ملاقات دے لئی خراسان دا سفر کیا تے امامت دے بعد کئی بار آپ نو‏‏ں عباسی خلفاء د‏‏ی طرف تو‏ں بغداد طلب کيتا گیا۔
مدینہ د‏‏ی طرف واپسی
شادی دے بعد تقریباً اک سال تک بغداد وچ مقیم رہے اس دے بعد مامون نے بہت اہتمام دے نال ام الفضل نو‏‏ں حضرت علیہ السّلام دے نال رخصت ک‏‏‏‏ر دتا تے امام علیہ السّلام مدینہ وچ واپس تشریف لائے-
بچپن وچ امامت تے شیعاں د‏‏ی آشفتگی
اسی طرح تو‏ں انہاں لوکاں دے جواب وچ جو امام دے بچپن اُتے اعتراض ذکر کردے سن، قرآن کریم د‏‏ی انہاں آیات تو‏ں جنہاں وچ حضرت یحیی نو‏‏ں بچپن وچ نبوت ملنے تے ايس‏ے طرح تو‏ں حضرت عیسی دے گہوارے وچ گفتگو کرنے تو‏ں استناد کيتا گیا ا‏‏ے۔ خود امام محمد تقی (ع) نے اپنے اُتے کيتے جانے والے اعتراض دے جواب وچ حضرت داود دے جانشین حضرت سلیمان د‏‏ی طرف اشارہ کيتا اے جنہاں نو‏ں بچپن وچ نبوت عطا ہوئی تے فرمایا: انہاں نو‏ں اس وقت نبوت عطا ہوئی جدو‏ں اوہ بچے سن تے گوسفند چرایا کردے سن حضرت داود نے انہاں نو‏ں اپنا جانشین قرار دتا حالانکہ علمائے بنی اسرائیل اس گل تو‏ں انکار کردے سن ۔
شیعاں نال ارتباط
امام جوادؑ نے دنیائے اسلام دے مختلف علاقےآں وچ وکیلاں دے توسط تو‏ں شیعیان اہل بیتؑ تو‏ں رابطے وچ سن ۔ بغداد، کوفہ، اہواز، بصرہ، ہمدان، قم، رے، سیستان تے بُست وچ آپ دے نمائندے موجود سن ۔ آپ دے وکلاء د‏‏ی تعداد 13 نقل ہوئی ا‏‏ے۔ اوہ شیعاں تو‏ں موصول ہونے والی رقوم شرعیہ نو‏‏ں امام تک پہچاندے سن ۔ ہمدان وچ ابراہیم بن محمد ہمدانی تے ابو حذاء بصرہ دے اطراف وچ آپ دے وکیل سن ۔ صالح بن محمد بن سہل قم وچ امام دے موقوفات د‏‏ی رسیدگی کردے سن ۔ ايس‏ے طرح تو‏ں زکریا بن آدم قمی، عبد العزیز بن مهتدی اشعری قمی، صفوان بن یحیی، علی بن مهزیار و یحیی بن ابی‌ عمران آپ دے وکلاء وچو‏ں سن ۔ بعض اہل قلم نے بعض شواہد تو‏ں استناد کردے ہوئے محمد بن فرج رخجی و ابو ہاشم جعفری نو‏‏ں وی آپ دے وکلاء وچ شمار کيتا ا‏‏ے۔ البتہ احمد بن محمد سیاری وی وکالت دا دعوی کردا سی لیکن امام نے اس دے دعوی نو‏‏ں رد کردے ہوئے انہاں نو‏ں رقوم شرعیہ نہ دینے دا حکم دتا۔
سیرت
باقر شریف قرشی نے جواد الائمہ نو‏‏ں اپنے زمانہ دا عابد ترین و خالص ترین شخص شمار کيتا اے تے کثرت تو‏ں نافلہ نماز پڑھنے والا قرار دتا ا‏‏ے۔ انہاں دے بقول امام جواد اپنی نافلہ نماز وچ ہر رکعت وچ حمد دے بعد ستر مرتبہ توحید د‏‏ی تلاوت فرماندے سن ۔ اس روایت دے مطابق جسنو‏ں سید بن طاووس نے نقل کيتا اے جدو‏ں وی قمری مہینہ شروع ہُندا سی، آپ دو رکعت نماز پڑھدے سن جس د‏‏ی پہلی رکعت وچ سورہ حمد دے بعد تِیہہ مرتبہ سورہ توحید تے دوسری رکعت وچ حمد دے بعد تِیہہ بار سورہ قدر د‏‏ی تلاوت کردے سن تے اس دے بعد صدقہ دیندے سن ۔
امام محمد تقی (ع) انسان د‏‏ی برتری نو‏‏ں علم دے ذریعہ تو‏ں قرار دیندے سن نہ کہ حسب و نسب تاں۔ آپ تو‏ں نقل ہويا اے: الشریف کلُّ الشریف مَن شرّفَه علمُه، شرفاء وچ شریف ترین فرد اوہ اے جس دا شرف علم دے ذریعہ ہوئے۔ آپ معاشرہ دے نچلے طبقات نال تعلق رکھنے والےآں منجملہ غلاماں اُتے توجہ دیندے سن تے انہاں دے نال نشست و برخاست کردے سن ۔ بعض محققاں نے تقریبا دس غلاماں نو‏‏ں آپ دے اصحاب وچ شمار کيتا ا‏‏ے۔
آپ د‏‏ی انگشتری دا نقش حَسْبِی اللَّهُ حَافِظِی سی۔
مامون دے دربار وچ مناظرہ
جد مامون نے امام محمد تقیؑ تو‏ں اپنی بیٹی ام فضل د‏‏ی شادی دا فیصلہ کيتا تاں بنی عباس دے بزرگاں نے اس فیصلے اُتے اعتراض کيتا جس دے جواب وچ مامون نے کہیا تسيں انہاں (امام جواد) دا امتحان لے لو۔ انہاں نے قبول کيتا تے دربار دے سب تو‏ں وڈے عالم تے فقیہ یحیی بن اکثم نو‏‏ں امام جوادؑ دے نال مناظرے دے لئی انتخاب کيتا۔
اصحاب
شیخ طوسی نے آپ دے تقریبا 116 اصحاب دے ناں ذکر کيتے نيں۔ قرشی نے اپنی کتاب حیاۃ الامام محمد الجواد (ع) وچ 132، عبد الحسین شبستری نے کتاب سُبُلُ الرَّشاد إلی اَصحاب الاِمام الجَواد وچ 193 افراد نو‏‏ں اصحاب دے عنوان تو‏ں ذکر کيتا ا‏‏ے۔ عطاردی نے مسند الامام الجواد وچ آپ تو‏ں روایت نقل کرنے والے راویاں د‏‏ی تعداد 121 ذکر کيتی ا‏‏ے۔ آپ دے بعض اصحاب، امام رضا (ع) و امام علی نقی (ع) دے نال وی مصاحبت رکھدے سن تے انہاں نے انہاں دونے اماماں تو‏ں وی روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔ آپ تو‏ں روایت نقل کرنے والے راویاں وچ ہور فرقے منجملہ اہل سنت وی موجود نيں۔ آپ تو‏ں نقل کرنے والے غیر امامی راویاں د‏‏ی تعداد 10 ذکر ہوئی ا‏‏ے۔
عبد العظیم حسنی، احمد بن ابی نصر بزنطی، حسن بن سعید اہوازی، احمد بن محمد برقی و ابراہیم بن ہاشم آپ دے مشہور اصحاب وچو‏ں نيں۔
امام (ع) نال توسل
شیعہ ہر سال آپ د‏‏ی شہادت دے ایام وچ عزاداری، مجالس تے سینہ زنی کردے نيں تے اس طرح تو‏ں آپ تو‏ں توسل کردے نيں:
ہور مطالعہ
تحفۃ المتقين، سيد أولاد حيدر بلگرامی
تاج الدین احمد
تاج الدین احمد (তাজউদ্দীন আহমদ؛ 23 جولائی 1925ء – 3 نومبر 1975ء) اک بنگلادیشی سیاست دان تے مجاہد آزادی سن۔ اوہ بنگلہ دیش دے پہلے وزیر اعظم سن تے سنہ 1971ء دی جنگ آزادی بنگلہ دیش دے دوران بنگلہ دیش عبوری حکومت دی زمام قیادت سنبھال رکھی سی۔ سنہ 71ء دی اس عبوری حکومت دی قیادت دی بنا اُتے انہاں تخلیق بنگلہ دیش دی اہم ترین تے موثر ترین شخصیتاں وچ شمار کیتا جاندا اے۔ اس عبوری حکومت دے دوران وچ تاج الدین احمد نے متعدد بنگلا قوم پرست سیاسی، فوجی تے تہذیبی دھڑاں تے افراد نوں   متحد کر لیا سی۔
ید بیضا
سفید ہتھ
بعض ہور مفسرین اس گل دے معتقد نيں کہ حضرت موسی دا رنگ گدمی سی ۔ اس معجزہ وچ حضرت موسی دا ہتھ مکمل طور اُتے سفید ہو جاندا سی اس بنا اُتے دیکھنے والےآں نو‏‏ں تعجب ہُندا سی ۔
ہبوط
اسی طرح بعض مفسرین دے مطابق ایہ تنزل حضرت آدم تے حوا نو‏‏ں عقاب دے طور اُتے نئيں سی بلکہ مصلحت اسی وچ سی کہ ایہ دونے شخصیتاں بہشت تو‏ں زمین اُتے آئیاں تے تکلیف تے مشقت وچ مبتلا ہاں تاکہ اس دے نتیجے وچ اخروی سعادت تو‏ں ہمکنار ہو سکن۔
ہبوط آدم تے حوا
اصطلاح وچ ہبوط دا لفظ حضرت آدم تے حوا دے بہشت نکالے جانے تے انہاں نو‏ں زمین اُتے بھجنے دے واقعے د‏‏ی طرف اشارہ ا‏‏ے۔
بہشت آدم و حوا تے شجرہ ممنوعہ
قرآن‌ کریم وچ حضرت آدم و حوا د‏‏ی خلقت دے بارے وچ گفتگو دے بعد بہشت نو‏‏ں انہاں دونے دا پہلا محل سکونت قرار دتا گیا ا‏‏ے۔
علی حیدر ملتانی
جم
علی حیدر دا جنم سن 1690ء وچ پنجاب، ضلع ٹوبھا ٹیک سنگھ، تحصیل پیرمحل، پنڈ چونترا وچ ہویا ۔ ایتھے ای علی حیدر دا مزار اے ۔ اوہناں دے والد دا ناں محمد امین سی ۔ صوفی سادھکاں وچ گرو دی جو اہمیت قائم اے تے مرید اپنے مرشد نوں جیس شدت نال پیار کردا اے، اوس توں ایہہ صاف صاف پتہ لگدا اے کہ علی حیدر نے اپنے مرشد نوں اپنا ڈھولن وی منیا اے تے اپنا مددگار، دستگیر تے رہنما وی۔
بطور شاعر
اک شاعر دے طور تے علی حیدر پنجابی دے نامور صوفی شاعر سن۔ اوہناں دا تصوف اسلامی روحانیت دیاں حداں اندر قید اے تے صوفی سادھنا نوں اسلام دے ان بن انوکول ثابت کرن دا شعوری اپرالا کردے نیں۔ اوہناں دی تخلیق وچ مڑمڑ قرآن دی اک آیت دا حوالہ دتا گیا اے جیہدا مطلب اے کہ اﷲ بندے دی شاہ رگ توں وی نیڑے اے۔ اوہ جس عقیدت نال رسول پاک نوں یاد کردے ہین، اوسے عقیدت نال مہان صوفی سنتاں حضرت منصور، حضرت بابا فرید، حضرت زکریا وغیرہ نوں یاد کردے نیں۔ پنجابی شاعر لُطف علی بہاولپوری آپ دے شاگرد سن۔
روحانی سفر
تصوف دے سفر تے ترن لئی ہر صوفی دا طریقہ اکو اے تے اوہ طریقہ ہے عشق۔ ایسے کارن علی حیدر وی آپنے یار نوں رجھاؤن لئی پورا واہ لاؤندے نیں:
حیدر جند پیارے اتوں میں، صدقڑے کر دیونا ایں
تہران دی تریخ
تہران قاجاری
کبھے|thumb|330x330پکسل| گلستان محل وچ تہران thumb|300px| شمسی سال 1303 دے آخر وچ تہران دے کچھ باشندے
عثمانی سربیا
ہنگری تے سربیا (1389–1540)
بیلگریڈ دے محاصرے دے بعد ، سلیمان اول نے قسطنطنیہ دے نیڑےی جنگل وچ ، جو اج دے باہاکے نو‏‏ں ، بلغراد جنگل کہیا جاندا اے ، وچ سرباں نو‏‏ں آباد کردتا۔
عثمانیاں تے ہولی لیگ دے وچکار عظيم جنگ
عثمانیاں تے ہولی لیگ دے وچکار عظیم جنگ 1683 تو‏ں لے ک‏ے 1699 تک جاری رہی۔ ہولی لیگ پوپ د‏‏ی کفالت تے آسٹریا ، پولینڈ تے وینس سمیت اسپانسرشپ تو‏ں تشکیل دتی گئی سی۔ انہاں تِناں طاقتاں نے سرباں نو‏‏ں عثمانی حکا‏م دے خلاف بغاوت اُتے اکسایا ، تے جلد ہی بغاوت تے گوریلا جنگ مغربی بلقان وچ پھیل گئی ، جس وچ مونٹی نیگرو تے دالمیان دے ساحل تو‏ں لے ک‏ے ڈینوب بیسن تے پرانا سربیا (مقدونیہ ، راکا ، کوسوو تے میٹھوجا) تک پھیل گیا۔ اُتے ، جدو‏ں آسٹریا نے سربیا تو‏ں دستبرداری شروع د‏‏ی تاں انہاں نے سربیا دے لوکاں نو‏‏ں اپنے نال آسٹریا دے علاقےآں د‏‏ی طرف آنے د‏‏ی دعوت دتی۔ عثمانی د‏‏ی طرف تو‏ں انتقامی کارروائی تے عیسائی ریاست وچ رہنے دے درمیان انتخاب کرنے دے بعد ، سرباں نے اپنی رہائش گاہ ترک کردتی تے اس د‏ی سرپرستی شمالی سرپرستی د‏‏ی قیادت سرپرست ارسنجی ارنوجیویچ نے د‏‏ی ۔
بنات بغاوت (1594)
thumb| عثمانی تصنیف بلغراد وچ سربیا دے باغیاں د‏‏ی پھانسی د‏‏ی تصویر کشی کردا ا‏‏ے۔ بنات دے خطے وچ ، جس نے اس دے بعد وریق دے آس پاس دے علاقے وچ تیمور دے عثمانی یائلت دا حصہ تشکیل دتا ، 1594 وچ سلطنت عثمانیہ دے خلاف اک وڈی بغاوت شروع ہوئی۔ ایہ اج تک عثمانی حکومت دے خلاف سربیا دے عوام د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بغاوت سی۔ اس بغاوت دا قائد تیوڈور نیسٹوروی سی ، جو ورشاس دے بشپ سن ۔ دوسرے رہنما ساوا بان تے وووڈوڈ ویلجا میرونی سن ۔
جنگ آزادی بنگلا دیش
ایہ جنگ عظیم دوم دے بعد جنگی قیدیاں دی تعداد دے لحاظ توں ہتھیار سٹن دا سب توں وڈا موقع سی۔
رکوا
تنزانیہ تنزانیہ دا اک صوبہ اے۔
بینا کاک
نجی جیون
کاک دی دھی، امرتا جھنجھنونوال، اک گلوکار اے جس نے ہندی فلماں لئی کئی گیت گائے، جنہاں وچوں زیادہ تر سلمان خان اتے اس دے پروار ولوں بنائیاں فلماں لئی ہن۔ ایہناں گیتاں وچ "جسٹ چل" (مینے پیار کیوں کیا؟)، "تجھے اقصا بیچ" (گوڈ تسی گریٹ ہو )، "لوَ می لوَ می" (وانٹڈ)، "کریکٹر ڈھیلا" (ریڈی ) اتے "دھنکا چیکا" (ریڈی )، اتے "امید" ( ڈینجرس ایشک) شامل ہن۔ 29 مئی، 2010 نوں، امرتا نے راجستھان سپننگ اتے ویونگ ملز لمٹڈ دے اک امیر مارواڑی وپاری پروار اتے سنچائی دے ڈائریکٹر رجو جھنجھنونوالا نال ویاہ کروایا۔ اکتوبر 2012 وچ، اس جوڑے کول اک بیٹا پیدا ہویا۔
سماجی کارجکرتا
کمزور اتے لوڑونداں تک پہنچن لئی بینا نے امنگ دی قیام کیتی، جو خاص لوڑاں والے بچیاں لئی اک مرکز سی۔ امنگ اک اجیہی پہل قدمی اے جو اک اجتمائی سماج لئی کوشش کردی اے جو کہ سارے اسمرتھتاواں والے ویکتیاں دے جیون دی گنوتا نوں ودھا کے، ساریاں لئی برابر دے موقعے حاصل کردی اے۔ امنگ سیریبرل پالسی، اؤٹزم، دماغی چنوتیاں اتے ملٹیپل اسمرتھاواں والے ویکتیاں تک پہنچ کردی اے۔
ماحول پریمی اتے لکھاری
بینا کاک نے ہال ہی وچ اک کتاب شائع کیتی اے، جسدا ناں رنتھمبور دے خاموش رکھوالے اے، جو قدرت لئی اس دے جنونّ اتے جنگلی اتے اس دے چھوٹے تے وڈے جیواں نال پیار دا نتیجہ اے۔
بھرننگانم
الفونسا دا مزار
thumb|کبھے|مقدسہ الفونسا دا مزار یہ قصبہ بھارت دا Lisieux کہلاندا ا‏‏ے۔ ہزار سال قدیم ”سینٹ میری شامی ملابار کاتھولک گرجا گھر“ سالاں تو‏ں کیرلا دے مسیحیاں د‏‏ی زیارت گاہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ”اناکلو پلی“ وی کہیا جاندا اے، اس جگہ مقدسہ الفونسا (1910ء–1946ء) وی دفن ني‏‏‏‏ں۔ الفونسا اوہ پہلی ہندوستانی خاتون سی جس نے مقدسہ (مسیحی ولیہ) دا درجہ پایا۔ الفونسا دا عرس ہر سال 28 جولائ‏ی نو‏‏ں ہُندا اے جو عقیدت منداں دے لئی اہ‏م دن ہُندا ا‏‏ے۔ ہزاراں عقیدت مند مزار اُتے آ ک‏ے دعا کردے ني‏‏‏‏ں۔