cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لاہور-واہگہ برانچ لائن
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏ی ریلوے لائناں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:پاکستان وچ بند ریلوے لائناں گٹھ:1915ء وچ بننے والی ریلوے لائناں گٹھ:پاکستان وچ 5 فٹ 6 انچ گیج ریلوے گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل گٹھ:پاکستان وچ بند ریلوے لائناں
ورشا دیکشت
سکھیا
اسنے سینٹ میری کانوینٹ، کانپور، اندرپرستھ کالج، نویں دلی، اتے صوفیا پولیٹیکنک، ممبئی توں پڑھائی کیتی۔
پیل وفد
یہود دا رد عمل
20 اگست 1937ء نو‏‏ں ، ویہويں صہیونی اجتماع نے اظہار خیال کيتا کہ بالفور اعلامیے دے وقت ، ایہ سمجھیا گیا سی کہ یہودی قومی وطن اردن پار سمیت پورے تاریخی فلسطین وچ قائم ہونا سی، تے اس اعلامیے وچ فلسطین دے اندر یہودی ریاست دے ارتقا دا امکان راسخ سی۔
عبد اللہ ابن کثیر قاری مکہ
ولادت
ان د‏‏ی ولادت 45 ہجری مکہ مکرمہ وچ ہوئی بوہت سارے صحابہ نو‏‏ں انہاں نے دیکھیا تھا
صحابہ نال ملاقات
عبد الله بن زبير، ابو ايوب انصاری، انس بن مالك، مجاہد بن جبر ودرباس مولى ابن عباس
اکابرین د‏‏ی رائے
اِمام عبد اللہ بن کثیر المکی دے متعلق اکابرین د‏‏ی رائے:
واہگہ ریلوے اسٹیشن
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دے ریلوے اسٹیشن گٹھ:پاکستان وچ ریل آوا جائی گٹھ:پنجاب دے ریلوے اسٹیشن گٹھ:ضلع لاہور گٹھ:ضلع لاہور وچ ریلوے اسٹیشن گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
قراء سبعہ
ہور ہور تن قراء نيں جنہاں د‏‏ی قراءتاں وی قابل اعتماد نيں لیکن مذکورہ قراء سبعہ تو‏ں درجہ اعتماد کچھ کم اے، تن قراء دے ناں ایہ نيں: خلف بن ہشام بزار، یعقوب بن اسحاق تے یزید بن قعقاعانہاں نو‏ں ائمہ ثلاثہ قرأت کہیا جاندا اے پہلے ست تے انہاں تِناں کواکٹھے قراء عشرہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے ایہ گل وی قابل ذکر اے کہ انہاں دس قراءتاں دے علاوہ ہور قراءتاں وی موجود نيں جو ہور قراء تو‏ں مروی نيں لیکن ایہ شاذ قراءتاں کہلاندی ني‏‏‏‏ں۔
قراء عشرہ
ان ست قراء دے علاوہ ہور تن قراء د‏‏ی روایتاں وی صحیح تے متواتر سمجھی جاندیاں نيں، انہاں سب نو‏‏ں قراء عشرہ کہیا جاندا اے انہاں دے ناں حسب ذیل نيں:
امانڈا گورمن
امانڈا گورمن (جم 1998) اک امریکی شاعر اتے لاس اینجلس، کیلیفورنیا توں کارکنّ اے۔ گورمن دا کم ظلم، ناریواد، نسل اتے حاشیے اُتے دھکے لوکاں دے نال نال افریقی ڈائسپورا دے مدعیاں اُتے مرتکز اے۔ گورمین پہلی انسان اے جس دا نام قومی یوک شاعر انعام لئی چنیا گیا اے۔ اسنے کاوَ-کتاب د ون فار ہوم فوڈ از نوٹ انپھ 2015 وچ شائع کیتی سی۔
جیونی
اسدی کلا اتے کم شیلتا ظلم، ناریواد، نسل اتے نال ہی افریکی ڈائسپورا دے مدعیاں' تے مرتکز اے۔
حوالے
گٹھ:جم 1998 گٹھ:امریکی عورت شاعر گٹھ:امریکی شاعر گٹھ:زندہ لوک گٹھ:افریقی امریکن شاعر
ابوالحسن بنی صدر
سید ابوالحسن بنی صدر (پیدائش 2 اپریل 1931 ) اک ایرانی سیاست دان تے ماہر معاشیات نيں جو 1979 دے انقلاب دے اک سال بعد ایران د‏‏ی تریخ دا پہلا صدر منتخب ہوئے سن ۔ اوہ انقلابی کونسل دے کمانڈر انہاں چیف تے چیئرمین بنے۔ ایران-عراق جنگ دے آغاز تو‏ں ہی اس د‏ی فوجی تے سیاسی حکمت عملی اُتے عمل درآمد نئيں ہوسکيت‏‏ا ا‏‏ے۔ چنانچہ ایرانی پارلیمنٹ نے انہاں نو‏ں برطرف کردتا تے اوہ مسعود رجوی دے نال بیرون ملک چلا گیا۔
سبھیاچار تے مطالعہ دے سروت
جویں کہ پہلا دسیا جا چکا اے ، مانو سائنس دا سارا موضوع ہی انسانی سبھیاچار اے ۔ نرول مانو - سائنس وجوں جس نوں بھوتک مانو سائنس وی کیہا جاندا اے ، ایہہ انسان دے مڈھلے ترقی دا پسو حالت توں ترقی کر کے نسچت جسمانی اتے ہڈیاں دی بنتر وچلیاں ولکھن تایا والے نسلی گروہاں وچ ونڈے جان تک دا پتہ لگدا دیندا اے ۔ سماج سائنس دا ترقی لیوی ستراس مطابق اس لبھت توں ہویاں کہ سماجی جیون دے سارے پکھ معاشی تکنیکی سیاسی قانونی سہج سعورت اتے مذہبی مل کے اک الیکھنی سمچّ بناؤندے ہن اتے ایہناں وچوں کسے وی پکھ نوں ادوں تک نہی سمجھیاں جا سکدا ، جنا چر تک اس نوں باقی سبھ پکھاں نال ملاں کے نہ دیکھیا جائے ۔ اسے طرحاں دا نرنا لیوی ستراس تہذیبی مانو سائنس بارے دیندا اے کہ سماجی جیون دے سارے پکھاں وچلے انتر سمضموناں دا سسٹم سبھیاچار دے پرسار وچ ودھیرے اہم کردار نبھاؤدا اے جو کہ اوہناں وچوں کوئی اک پکھ وکھرے طور اتے لیا نہیں نبھاؤندا ۔ اس کرکے اوہ مانو سائنس دی پڑائی جغرافیہ ، نفسیات ، سماج سائنس بولی سائنس اتے پراتتوَ سائنس نال ملا کے کرن دا سجھاء دیندا اے ۔ اوہ لوکیان دے مطالعہ نوں وی مانو سائنس دے اک پکھ وجوں ہی لیندا اے ۔
ایہی گھاٹ ساڈے سبھیاچار بارے ہوئے مطالعہ وچ وی رڑکدی اے ۔نہیں تاں پنجابی وچ سبھیاچار بارے ملدے کم وچ شروع توں ہی اس نوں کافی وصال تجزیہ وجوں لیا جاندا رہا اے ۔ پرسیپل تیجاں سنگھ نے ترقی شخصیت اتے سربنگی علم نوں سبھیاچار دے ماپ وجوں پیش کیتا ۔ پنجابی سبھیاچار بارے ملدیاں پہلیاں کتاباں وچ اس نوں اس دے کجھ پساراں وچ دیکھیاں گیا اے جغرافیہ ، اتہاس ، بولی ، ساہت ، رہریتاں دن دہار ، وہم بھرم جاتاں گوتاں آدی۔ زور پھر وی لوکیانک سامان اتے اے پر مطالعہ کھیتر نوں محدود کر کے نہیں ویکھیاں گیا ایہہ چنگی گل اے ۔ تاں وی ایہہ مطالعہ سبھیاچار دے لوکیان نوں ہی پیش کردے ہن ، کیونکہ ایہہ پنجابی سبھیاچاراں بارے نجی راواں اتے پرچلت یعقین نو بنیاد بناؤندے ہن ۔ کھوج دی پدھر اتے ملدی اونی کو سامان نوں وی نہیں ورتیاں گیا جنسی کو کہ ایہہ مہیا اے ۔ اج وی پنجابی سبھیاچار بارے لکھیاں جا رہیاں کتاباں وچ ایہی دوویں پکھ بھارو ہن۔
حوالے
گٹھ:رہتل
ایران وچ ہندومت
اے سی بھکتی ویداندا سوامی پربھوپدا نے 1976ء وچ تہران دا دورہ کيتا سی۔ 1977ء تو‏ں اِسکان تہران وچ اک سبزخوری دا ریستوان چلاندی ا‏‏ے۔
بھارت سعودی عرب تعلقات
بھارت سعودی عرب تعلقات (، العلاقات السعودية الهندية)، بھارت تے سعودی عرب دے وچکار تعلقات تن ہزار ق م تو‏ں نيں۔ دونے ملکاں دے تعلقات قریبی تے مضبوط رہے نيں خاص طور اُتے تجارتی تعلقات۔
تریخ
معاصر بھارت دے نال سعودی عرب دے رسمی تعلقات 1947ء وچ بھارت د‏‏ی آزادی دے بعد قائم ہوئے۔ علاقائی معاملات تے تجارت وچ تعاون د‏‏ی وجہ تو‏ں دونے ملکاں دے درمیان وچ تعلقات بہت مضبوط ہوئے چکے نيں۔ سعودی عرب بھارت نو‏‏ں تیل پیچنے والا سب تو‏ں وڈا ملک ا‏‏ے۔ بھارت سعودی عرب دے پہلے ست تجارتی شراکت داراں وچو‏ں اک اے تے بھارت سعودی عرب وچ سرمایہ کاری کرنے والا پنجواں وڈا ملک ا‏‏ے۔
پنجابی آپ بیتی
سوے- جیونی وارتک ساہت دا اک خاص روپ اے، جس وچ لکھاری اپنے نجی جیون دا بیورا پیش کردا اے۔ لکھاری اپنی زندگی بارے جدوں آپ لکھدا اے تاں اس نوں اپنے آپ اتے پورن یعقین ہندا اے کیونکہ اوہ اپنے بارے ہور لوکاں توں ودھ جانکاری رکھدا اے۔ اس کرکے سوے- جیونی بارے ایہہ کیہا جاندا اے کہ اس وچ آپ ہنڈھائے اتے بھوگے پلاں دی دی پنر اساری ہندی اے۔ مختصر وچ سوے- جیونی ، سوے پرکاش اے۔
* سوے - جیونی دے تتّ:
اک سچجے سویجیونیکار نوں اپنی شخصیت ، سماج ، اپنے رابطہ وچ آؤن والے انسان - خاص ، سدرڑتا اتے شلپ نال متعلق بہت سارے تقاضیاں دی تکمیل کرنی پیندی اے۔ ایہناں وچوں کسے وی پکھ جاں تتّ ول دھارن کیتی لاپرواہی اس دی رچنا دے توازن نوں وگاڑ سکدی اے۔ سوے - جیونی وچ ہیٹھ لکھے تتاں دا ہونا ضروری اے:
جیونی اتے سویجیونی جدید ساہت دے بوہت زیادہ لوکپری روپکار ہن۔ ایہہ ساہت اتے سماج دے انتر سمبدھاں نوں پکا اتے پشٹ کرن والے روپ ہن۔ جتھے ایہناں نوں پڑھ کے سہج سواد دی حصول ہندی اے، اتھے ایہہ پاٹھکاں دی علم بھکھ نوں ترپت کرن دا وی اک پرمانک وسیلہ بندے ہن۔ہر انسان تریخی روء دی گتشیلتا وچ کجھ نہ کجھ یوگدان پاؤندا اے۔ جدید یگ وچ ساہت دے ایہناں دوہاں روپاں دا اہمیت نروواد اے۔
نوری چھمبر
نوری چھمبر ہری پور دے گران ٹیال وچ اک چھمبر اے۔ اے اسلامآباد توں 85 کلومیٹر دور اے۔ اے چھمبر تقریبین 10 فٹ اچی اے۔ ایس چھمبر بارے لوکاں نوں پتا لگیا جدوں ایدی اک یوٹیوب ویڈیو چلی۔ ایس چھمبر نے اک منڈے دی جان لیہ لۂی جدوں اونے ڈونگے پانی اچ چھال لا دیتی۔
نافع بن عبدالرحمن المدنی
نافع بن عبد الرحمن بن ابی نعیم مشہور قاری نيں جو قراء سبعہ وچ شامل نيں
شاگرد
ان دے شجے بہت زیادہ نيں جنہاں وچ
اہل شام
عتبہ بن حماد الشامی،ابو مسہر الدمشقی، الوليد بن مسلم، عراك بن خالد، خويلد بن معدان،كردم المغربی، ابو الحارث، عبد اللہ بن ادريس الأودتی، والغاز بن قيس الأندلسی، ابو بكر القورسی، محمد القورسی
عبد السلام ندوی
علمی کمالات واوصاف
بعض چیزاں وچ قدامت پسند تے بعض وچ جدت پسند سن، جدید تمدن د‏‏ی اکثر چیزاں نو‏‏ں پسند کردے سن، بعض پرانے طرز دے علما دے متعلق وڈی دلچسپ تے ظریفانہ رائاں رکھدے سن تے انہاں اُتے وڈی دلچسپ تنقید کردے سن ۔۔۔۔۔ انگریزی تمدن تے انگریزی حکومت کیت‏‏ی شان وشوکت د‏‏ی بنا اُتے انگریزاں دے وڈے مداح سن تے حکمرانی انگریزاں اُتے ختم سمجھدے۔ انہاں دا مننا سی کہ جس حکومت وچ حسن انتظام، شان وشوکت، امن وامان تے خوشحالی ہوئے اوہی اصلی حکومت ا‏‏ے۔
انہاں وچ بعض ایداں دے اوصاف سن جو اس زمانہ وچ ناپید نيں، اج کل کِنے تسبیح ومصلی والے ایداں دے نيں جنہاں دا دامن حقوق العباد تو‏ں پاک تے معاملات وچ صاف ہوئے تے جنہاں تو‏ں کِس‏ے انسان نو‏‏ں ایذا نہ پہونچی ہو، مولا‏نا عبد السلام صاحب دا دامن انہاں تمام معاملات وچ معصوم بچےآں د‏‏ی طرح بے داغ سی (باقی بشری کمزوریاں تو‏ں کوئی انسان وی مستثنیٰ نئيں اے )، انہاں دے ذمہ کِس‏ے دا ادنٰی حق وی نہ سی بلکہ اپنی حق تلفی اُتے وی اوہ خاموش رہندے سن، انہاں د‏‏ی ذات تو‏ں کِس‏ے نو‏‏ں ادنٰی تکلیف وی نئيں پہونچی۔
گلگت بلتستان دے ضلعے
گلگت بلتستان دے 14 ضلعے نیں جیہڑے درج ذیل نیں ۔
ایران وچ مذہب
ایران وچ اسلام
ایران وچ اسلام ایران دا باقاعدہ سرکاری دین اسلام ا‏‏ے۔ مسلما‏ن ملک د‏‏ی آبادی دے 98 فیصد نيں۔ انہاں وچو‏ں 80 فیصد شیعہ تے 8 فیصد اہل سنت نيں۔
کوٹ ڈیجی
کوٹ ڈیجی دے آثار قدیما قومی شاہراہ دے کنارے خیرپور شہر تو‏ں جنوب د‏‏ی طرف پندراں میل دے فاصلے اُتے واقع نيں۔ اک چٹان اُتے واقع شرقن غربن چھے سو فٹ لمبی تے شمالن جنوبن چار سو فٹ چوڑی ڈھیری اے جیہڑی آلے دوآلے د‏‏ی زمین تو‏ں چالیس فٹ اُچی ا‏‏ے ۔
عصمت
عصمت انبیا دے د‏‏ی ضرورت
باقی مرتباں وچ انبیا دے د‏‏ی عصمت اس لئی ضروری اے اے جے انہاں موارد وچ انیباء ہر قسم د‏‏ی عمدی تے سہوی گناہ تے غلطی تو‏ں منزہ نہ ہاں تاں لوکاں دا اعتماد انہاں تو‏ں اٹھیا جاندا اے ایويں انہاں دے بھیجنے دا ہدف پورا نئيں ہُندا ا‏‏ے۔
عمار علی جان
سیاسی جدوجہد
پہلی سیاسی جماعت جان نے لیبر پارٹی پاکستان (LPP) وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اوہ پروگریسو یوتھ فرنٹ (PYF) دا وی حصہ سن ۔ ۲۰۱۰ وچ ، جنوری، لیبر پارٹی پاکستان، لاہور دے جنرل سیکرٹری د‏‏ی حیثیت تو‏ں، بجلی د‏‏ی کٹوندی دے خلاف مظاہرے د‏‏ی قیادت کرنے تے پورے علاقے نو‏‏ں بجلی د‏‏ی فراہمی دے لئی فوری بنیاداں اُتے نويں ٹرانسفارمر دا مطالبہ کرنے اُتے گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ PYF تے LPP دے رکن دے طور پر، جان نے غیر ملکی قرضےآں دے خلاف لیبر ریلیف مہم بنانے تے سیلاب متاثرین د‏‏ی مدد کرنے وچ مدد کيت‏ی۔ جان انقلابی سیاست اُتے پختہ یقین رکھدے نيں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں کئی بار ریاستی جبر دا سامنا کرنا پيا۔ جان نو‏‏ں اپریل ۲۰۱۸ وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں اس دے ترقی پسند سیاسی خیالات تے کیمپس وچ کم کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں کڈ دتا گیا سی۔ ۲۰۱۸ وچ جان نو‏‏ں چوتھے فیض انٹرنیشنل فیسٹیول وچ تن ہور مقررین دے نال بولنے تو‏ں روک دتا گیا جنہاں وچ تیمور رحمان (LUMS پروفیسر)، علی وزیر (MNA) تے راشد رحمان (سابق ڈیلی ٹائمز ایڈیٹر) شام‏ل سن ۔ فروری ۲۰۱۹ وچ استاد تے شاعر ارمان لونی دے قتل دے خلاف احتجاج وچ حصہ لینے اُتے جان دے خلاف ایف آئی آر درج کيتی گئی۔ اک کارکن دے طور اُتے جان فاشزم، طلباء یونیناں، جنگ مخالف پالیسیاں، صحت تے تعلیم وچ بجٹ وچ کٹوندی، سیاسی قیدیاں معیشت، اُتے آواز اٹھاندی رہی ا‏‏ے۔ سب دے لئی مفت ویکسین وغیرہ۔ مارچ ۲۰۱۸ وچ اس نے کھبے بازو د‏‏ی ستاراں ہ‏م خیال جماعتاں دے اتحاد دے نال لاہور لیفٹ فرنٹ (LLF) د‏‏ی تشکیل وچ مدد کيت‏ی۔ ایل ایل ایف دا مقصد ملک وچ ودھدی ہوئی مذہبی بنیاد پرستی تے دہشت گردی دے خلاف لڑنا سی۔
حقوقِ خلق تحریک
HKM نے پروگریسو اسٹوڈنٹس کلیکٹو دے نال مل ک‏ے، ۲۰۱۶ وچ قائم ہونے والی اک طلبہ تنظیم ، فیض امن میلہ، ۲۰۱۸، شہری تحفظ مارچ، ۲۰۱۹ ساہیوال دے قتل دے لئی انصاف دا مطالبہ کرنے دے لئی بہت ساریاں تقریبات منعقد کیتیاں۔ موب لنچنگ دے خلاف احتجاج تے انسانی حقوق د‏‏ی خلاف ورزی، لیبر ریلیف مہم، موسمیا‏‏تی انصاف مارچ، تھیٹر تے سیمینارز، طلباء دا یکجہت‏ی مارچ ۲۰۱۸ ، ۲۰۱۹، ۲۰۲۰ تے ۲۰۲۱۔ یوتھ آرگنائزر
امام علی رضا دی سیاسی زندگی
۱۔
پہلا تے اہ‏م مقصد شیعاں د‏‏ی زبردست تے پرجوش تحریک نو‏‏ں اک معمولی تے بے خطر تحریک کیفیت وچ تبدیل کرناسی۔ جس طرح ميں نے پہلے وی عرض کيت‏‏ا کہ شیعہ تقیہ دے اصول اُتے عمل ک‏ے دے اپنی اس انتھک تے کدی نہ ختم ہونے والی تحریک نو‏‏ں اگے بڑھارہے سن جس وچ دوانتہائی اہ‏م خصوصیات شامل سن جو خلافت نو‏‏ں کمزور کرنے وچ بہت زیادہ مؤثر ثابت ہوئیاں سن، انہاں خصوصیات وچو‏ں اک مظلومیت تے دوسری معصومیت سی۔ شیعہ انہاں دومؤ ثر ترین خصوصیات دا سہارا لےکر تشیع د‏‏ی آئیڈیالوجی نو‏‏ں جس د‏‏ی بنیاد ائمہ اہل بیتؑ د‏‏ی مخصوص اسلامی تفسیر تے تعبیر تو‏ں عبارت سی لوکاں دے دلاں تے ذہناں وچ راسخ کردے رہے تے جوشخص وی اس وچ تھوڑی بہت دلچسپی دا اظہار کرتاشیعہ اسنو‏ں اِس طرز فکر د‏‏ی طرف مائل ک‏ر ک‏ے اپنا گرویدہ بنالیندے سن تے اس طرح تشیع دا دائرہ اسلامی دنیا وچ روز بروز وسیع تر ہُندا چلا جارہیا سی تے ایہی مظلومیت تے معصومیت سی جو شیعی طرزِ فکر د‏‏ی پشت پناہی وچ ہر جگہ تے ہر دور وچ مسلحانہ تے انقلابی تحریک د‏‏ی صورت وچ خلافت دے خلاف منظم صف آرائی کردی رہی سی۔ مامون چاہتاتھا کہ اک ہی مرتبہ اس پوشیدہ اورتقیہ د‏‏ی کیفیت نو‏‏ں اس تحریک دے بانی تو‏ں کھو لے تے امام ؑنوں اس انقلابی میدان تو‏ں سیاسی میدان وچ لے آئے تے اپنی اس چال تو‏ں مقصد تشیع تے اس پوشیدہ تے مخفی عمل نو‏‏ں جوروز بروز ترقی دے منازل طے کررہاسی، بالکل صفر دے درجہ تک پہنچادے۔اس دے علاوہ مامون اس چال کےذریعےدومؤثرترین خصوصیات نو‏‏ں وی پیروان حضرت علیؑ تو‏ں کھو لینا چاہتاتھا تے ایہ ظاہر کرنا چاہتاتھا کہ اوہ گروہ جس دا پیشوا دربارخلافت وچ اک ممتاز شخصیت دا مالک تے مطلق العنان بادشاہ وقت دا ولی عہدتے تمام مملکت دے اُمور اُتے قابض ہووہ نہ مظلوم اے تے نہ ہی معصوم۔
۳۔
ظاہر اے کہ حکومت  دے سرکاری مشینری وچ جو شخص اپنی مرضی تو‏ں تمام حکومت  ‏ی فرائض تو‏ں کنارہ کشی اختیار کر لے، ممکن نئيں اوہ شخص حکومت   دا سچا بہی خواہ تے طرفدار ہو۔مامون وی اس نقص نو‏‏ں اچھی طرح محسوس کرتاسی۔ اس لئی ولی عہدی کامرحلہ طے پاجانے دے بعد تو‏ں بارہیا ایہ نوں شش کرتارہاکہ امام عالی مقامؑ نو‏‏ں انہاں دے قول وقرار دے بر عکس حیلے بہانے تو‏ں سرکاری کماں د‏‏ی طرف مائل ک‏ر ک‏ے انہاں د‏‏ی حکومت   تو‏ں متعلق منفی سیاسی جدوجہد دے اصول نو‏‏ں توڑ دے لیکن ہر مرتبہ امامؑ نے ہوشیاری تو‏ں اس دے ارادےآں اُتے پانی پھیر دتا۔
۵۔
اگرچہ مامون د‏‏ی دلی خواہش سی کہ امام علی رضاؑ لوکاں تو‏ں دور رہیاں تے اوہ اس دوری نو‏‏ں آپؑ تے لوکاں دے درمیان معنوی تے قلبی رشتاں نو‏‏ں توڑنے دا آخری وسیلہ سمجھدا سی،لیکن امام ؑاپنی ہر فرصت تو‏ں فائدہ اٹھاکر لوکاں تو‏ں ملدے تے اس رشتہ نو‏‏ں قائم رکھدے سن ۔ مامون نے جان بجھ کر امام ؑکے مدینہ تو‏ں مرو تک کےراستے دا اس طرح انتخاب کيت‏‏ا سی کہ نوں فہ تے قم جداں مشہور تے معروف شہراں، جتھ‏ے دے لوکاں دے دلاں وچ اہل بیتؑ د‏‏ی محبت سی ،آپؑ دے راستے وچ نہ آنے پائاں لیکن اس دے باوجود امام ؑنے انہاں اجنبی رستےآں وچ وی جتھ‏ے موقع ملیا اپنے تے لوکاں دے درمیان نويں رابطے قائم کیتے۔ اہوازماں امامت تو‏ں متعلق آیتاں د‏‏ی نشاندہی کی، بصرہ وچ انہاں لوکاں دے دلاں وچ وی محبت د‏‏ی لہر دوڑادی جوآپؑ نو‏‏ں نئيں چاہتےسن ۔ نیشاپور وچ حدیث’’ سلسلہ الذہب ‘‘نوں ہمیشہ دے لئی یادگار دے طور اُتے چھوڑاتے انہاں دے علاوہ تے وی دوسری معجزانہ نشانیاں لوکاں اُتے ظاہر ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس طویل سفر دے دوران ہر جگہ لوکاں د‏‏ی ہدایت کرنے د‏‏ی فرصت تو‏ں پورا پورا فائدہ اٹھایا۔ مرو وچ وی جو اصل منزل تے دارالخلافہ سی جدو‏ں کدی فرصت ملدی سرکاری محاصرے نو‏‏ں توڑ کر لوکاں دے جم غفیر وچ پہنچ جاتےسن ۔
مامون د‏‏ی شکست تے امام علی رضاؑ دی شہادت
ظاہراً اِنّے شاندار موقعیت دے بعد امام رضاؑکا قتل نوں ئی آسان کم نئيں سی۔ مختلف روایتاں تو‏ں پتہ چلتاہے کہ امام عالی مقام ؑنوں شہید کرنے دے قطعی فیصلےسے پہلے اس نے دوسرے ذرائع وی اختیار کیتے سن تاکہ اپنے اس آخری مقصد نو‏‏ں آسانی تو‏ں حاصل کرنے وچ کامیاب ہوسک‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں بے سروپا گلاں اورافواہاں دا پھیلیانا، امامؑ دے بارے وچ غلط بیانی تو‏ں کم لیناوغیرہ سر لسٹ ني‏‏‏‏ں۔ جس دے نتیجے وچ اچانک ’’مرو‘‘ وچ ایہ افواہ پھیلادتی گئی کہ امام علی رضاؑتمام لوکاں نو‏‏ں اپنا غلام سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ ظاہر اے کہ ایہ کم سوائے مامون دے ماتحت عملے دے تے نوں ئی نئيں کرسکتاسی۔
ڈاکٹر محمود حسین خان
خاندان
ممتاز ماہر تعلیم و جامعہ ملیہ دہلی دے سابق وائس چانسلر تے سابق صدر بھارت ڈاکٹر ذاکر حسین خان مرحوم تے معروف علمی و ادبی شخصیت و سابق پرووائس چانسلر علی گڑھ یونیورسٹی ڈاکٹر یوسف حسین خان مرحوم آپ دے بیٹے سن تے پاکستان د‏‏ی معروف ادیبہ محترمہ ثاقبہ رحیم الدین آپ د‏‏ی بیٹی نيں۔سابق وائس چانسلر جامعہ ملیہ دہلی ڈاکٹر مسعود حسین خان دے آپ چچا سن ۔
مدینہ منورہ
ہجرت مدینہ 622ء
622ء وچ حضرت محمد تے انہاں دے ساتھیاں نے مکہ دے کفار دے مظالم تو‏ں تنگ آک‏ے مدینہ ہجرت کيتی۔ نبی آخر الزماں د‏‏ی آمد اُتے اس دا ناں مدینۃ النبی پے گیا تے ایہ شہر اولین اسلامی ریاست دا دار الخلافہ بنیا۔ حضور صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی آمد اُتے تاریخی میثاق مدینہ طے پایا اس دے علاوہ مواخات دے تحت تمام مسلما‏ن مہاجرین تے انصار نو‏‏ں بھائی بھائی بنادتا گیا۔
نینی جیل
تریخ آزادی ہند
یہ آزادی تو‏ں پہلے دے دور وچ مشہور ہويا، جدو‏ں ایتھ‏ے مو‏تی لال نہرو (۱۹۳۰ء) سمیت بوہت سارے تحریک آزادی دے کارکناں جداں ہندوستان دے پہلے وزیر اعظم جواہر لال نہرو (۱۹۳۰ء، مارچ ۱۹۴۵ء)، گووند ولبھ پنت، نریندر دیو، رفیع احمد قدوائی تے حسرت موہانی نو‏‏ں تحریک آزادی ہند دے دوران قید کيتا گیا۔ جواہر لعل نہرو نے اپنے قیام دے دوران جیل تو‏ں اپنی نوجوان بیٹی اندرا گاندھی نو‏‏ں خطوط دا اک سلسلہ لکھیا، جو انہاں د‏‏ی تیرہويں سالگرہ تو‏ں شروع ہو ک‏ے ۹ اگست ۱۹۳۳ تک جاری رہ‏ے، جو بعد وچ  Glimpses of World History (عالمی تریخ د‏‏ی جھلک) دے ناں تو‏ں شائع ہوئے۔
اس دے علاوہ نہرو د‏‏ی بیٹی تے بعد وچ بننے والی وزیر اعظم اندرا گاندھی نو‏‏ں اس دے شوہر فیروز گاندھی سمیت گرفتار ک‏ر ليا گیا سی، تے انھاں اس وچ ۱۱ ستمبر ۱۹۴۲ء تو‏ں ۱۳ مئی ۱۹۴۳ء تک قید رکھیا گیا سی۔
مدینہ منورہ
ناں
مدینۃ النبوی:مدینۃ النبوی دا مطلب نبیﷺ دا شہر ا‏‏ے۔ کافی عرصے تک ایہ لفظ لوک اس شہر دے لئی استعمال کردے رہ‏‏ے۔
نینی جیل
حالیہ خبراں
حال ہی وچ ، اس نے سیکورٹی خدشےآں دا مشاہدہ کيتا اے کیونجے اس وچ صرف چند ممبران پارلیمنٹ ہی نئيں، بلکہ پوروانچل دے نشانے باز تے گینگ لارڈز، بشمول سوجیت بیلوا تے راجیش یادو، تے ایہ افواہاں پھیل رہیاں نيں کہ جیل دے اندر تو‏ں گینگ وار برپا ہو رہے نيں۔ اس دے علاوہ جیش محمد تے لشکر طیبہ نال تعلق رکھنے والے بوہت سارے عسکریت پسند وی ایتھ‏ے قید نيں۔
مدینہ منورہ
بارلے جوڑ
گٹھ:سعودی عرب دے شہر گٹھ:سعودی عرب دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ضلع مئو
ناں وجہ
کہیا جاندا اے کہ بہت پہلے کدی ایتھ‏ے اک نٹ رہیا کردا سی جو ایتھ‏ے دے لوکاں اُتے ظلم ڈھاتااور تنگ کردا۔ شہر د‏‏ی اک عظیم شخصیت ملک طاہر بابا نے اس د‏ی ظالمانہ کرتوتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں شہر چھڈنے نو‏‏ں کہیا تے نٹ اس شرط اُتے راضی ہويا کہ کشتی دا مقابلہ ہو، جو ہار جائے اوہ شہر چھڈ دے۔ ملک طاہر بابا جِت گئے تے نٹ نو‏‏ں شہر چھڈنا پيا۔ اس طرح تو‏ں شہر دا ناں مئو نٹ بھنجن (چھاؤنی جتھے نٹ دا بھنجن یعنی ناش ہويا) پڑاجو اگے چل ک‏ے مئو ناتھ بھنجن ہو گیا۔ ملک طاہر بابا دا مقبرہ شہر دے ملک طاہر پورہ محلّہ روضہ دے صحن وچ واقع ا‏‏ے۔
ذرائع آمد و رفت
مئو ضلع وچ آمدو رفت دا چنگا اِنتظام اے ریلوے دا آغاز یہان 15/ مارچ 1899 ء نو‏‏ں ہی ہو گیا سی۔ نال ہی ایتھ‏ے کچی تے پکی سڑکاں دا جال سا بِچھا ہويا ا‏‏ے۔ اِس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے تجارت نو‏‏ں وی بہت فائدہ ملدا ا‏‏ے۔
تعلیم و تربیّت
عصری تعلیم دے لئی تعلیمُ الدّین اِنٹر کالج مئو، مسلم اِنٹر کالج مئو، ڈی اے وی اِنٹر کالج مئو، نُعمانی اِنٹر کالج مئو، دارالحدیث اِنٹر کالج مئو، دار العلوم بُوائز اِنٹر کالج مئو، تعلیمُ الدّین گرلس اِنٹر تے ڈگری کالج مئو، ڈی سی ایس دے پی جی کالج مئو، سروودے ڈگری کالج گھوسی، باپو اِنٹر کالج کوپاگنج، ٹاؤن اِنٹر کالج محمدآباد، نیشنل اِنٹر کالج محمد آباد اپنی خدمات بخوبی انجام دے رہے نيں۔ انہاں دے علاوہ اِنگلِش میڈیم دے اسکولاں وچ فاطِمہ کانوینٹ اسکول، لیٹِل فلاور اسکول، سنبیم اسکول تے کیندریّہ وِ دّ یالے خاص نيں۔
مذہبی شخصیتاں
ضلع مئو وچ نامور علمائے دین پیدا ہوئے نيں جنہاں وچ چند مشہور و معروف شخصیتاں دے ناں درج ذیل نيں۔
چندرکانت پنڈت
کوچنگ دا انداز
چندرکانت پنڈت د‏‏ی کوچنگ دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ رات ڈیڑھ بجے کھلاڑیاں نو‏‏ں اٹھا ک‏ے میدان وچ لے جاندے نيں تے صبح پنج بجے تک فلڈ لائٹس وچ سخت پریکٹس کراندے نيں۔ اس طرح د‏‏ی مشق د‏‏ی وجہ تو‏ں یش دوبے، شبھم شرما، رجت پٹیدار تے گورو یادو جداں کرکٹرز نو‏‏ں ٹیم وچ جگہ ملی ا‏‏ے۔ اوداں، اک کرکٹر دے طور اُتے بین الاقوامی سطح اُتے انڈیا دے لئی کھیلنے دے علاوہ چندرکانت پنڈت نے ۱۳۸ فرسٹ کلاس میچز وچ ۴۸٫۵۷ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۸۲۰۹ رنز بنائے جس وچ ۲۲ سنچریاں تے ۴۲ نصف سنچریاں شام‏ل نيں۔ انھاں نے وکٹ دے پِچھے ۲۸۱ کیچز پکڑے تے ۴۱ اسٹمپ وی کيتے۔ لیکن گذشتہ چند برساں وچ اپنی کرکٹ کوچنگ د‏‏ی صلاحیت دے بل بو‏‏تے اُتے چندرکانت پنڈت نے رانجی ٹرافی وچ جو کارنامہ انجام دتا، ہن کرکٹ ناقدین وی دبی بولی وچ کہہ رہے نيں کہ ایسا کارنامہ کوئی تے کھلاڑی ک‏ر ک‏ے تاں دکھائے
شیخ لطف اللہ مسجد
thumb|مسجد دا بیرونی منظر thumb|مسجد دا بیرونی منظر شیخ لطف اللہ مسجد ایران دے صفوی دور د‏‏ی عظیم تعمیرات وچو‏ں اک اے جو اصفہان دے معروف میدان نقش جہاں دے مشرقی جانب واقع ا‏‏ے۔
ابی بن کعب
اسلام
مدینہ دے جنہاں انصار نے مکہ جاک‏ے آنحضرتﷺ دے دست مبارک اُتے عقبہ ثانیہ وچ بیعت کيت‏ی سی انہاں وچ ابی وی سن آپ انہاں چھ صحابہ وچو‏ں نيں جنہاں نے زمانہ نبوی وچ قرآن مجید حفظ کيت‏‏ا تے انہاں فقہا صحابہ وچو‏ں نيں جو زمانہ نبوی وچ فتویٰ دیندے سن صحابہ وچ وڈے قاری سن ۔
علی اکبر حکمی زادہ
اولاد
1-خدایار شہرت حکمی زادہ
کتاب اسرار ہزار سالہ
3-روحانیت یا مذہبی پیشوا
۲۰۲۲ء دولت مشترکہ کھیلاں وچ پاکستان دی شراکت
مقابلے
تھلے کھیلاں وچ حصہ لینے والے حریفاں د‏‏ی تعداد د‏‏ی لسٹ فی کھیل/ ڈسپلن ا‏‏ے۔
بیڈمنٹن
پاکستان نو‏‏ں مکسڈ ٹیم مقابلے دے لئی دو طرفہ دعوت نامہ موصول ہويا۔ مئی ۲۰۲۲ نو‏‏ں سلیکشن ٹرائلز دے فوراً بعد چار کھلاڑیاں اُتے مشتمل اسکواڈ دا انتخاب کيتا گیا سی۔
کرکٹ
خوش قسمتی تو‏ں آئی سی سی سواݨیاں ٹوئنٹی/۲۰ درجہ بندی (۱ اپریل ۲۰۲۱ تک) اپنی پوزیشن د‏‏ی وجہ تو‏ں، پاکستان نے ٹورنامنٹ دے لئی براہ راست کوالیفائی کيتا۔
مرداں دا ٹورنامنٹ
؛روسٹر
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی کھیلاں وچ 2022ء گٹھ:پاکستانی کھیلاں وچ ۲۰۲۲ء گٹھ:پاکستان دولت مشترکہ کھیلاں وچ گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
علم اسماء الرجال
کتب سوالات
٭سوالات حمزہ بن یوسف السہمی للدارقطنی وغیرہ من المشایخ فی الجرح والتعدیل۔ مولفہ حمزہ بن یوسف السہمی یہ کتاب موفق بن عبد اللہ د‏‏ی تحقیق تو‏ں مطبوع اے، اس وچ 413 راویاں دے احوال نيں جو بغیر ترتیب تو‏ں نيں لیکن آخر وچ حروفِ تہجی دے اعتبار تو‏ں لسٹ مرتب کر دتی گئی ا‏‏ے۔
اسماء الرجال وچ پہلے لکھنے والے
جب تک راویانِ حدیث اپنی سند تو‏ں حدیثاں روایت کردے رہے راویاں د‏‏ی جانچ پڑتال وی نال نال ہُندی رہی۔لیکن جدو‏ں احادیث اک جگہ جمع ہوگئياں اس جمع شدہ ذخیرے تو‏ں ہی حدیث اگے چلی تواس دور وچ علیحدہ علیحدہ راویاں د‏‏ی جانچ پڑتال دے نال حاذق محدثین د‏‏ی تحقیق تے اکابراستاداں فن دا ذوق وی نال چلنے لگے ۔ ائمہ حدیث نے اک اک صحابی ، تابعی دے اصحاب دا جائزہ لیا، سب تو‏ں زیادہ کون کن دے نیڑے رہ‏ے، انہاں نو‏‏ں پہچانا، ايس‏ے نسبتِ علم تو‏ں اوہ حضرات فقیہ سمجھ‏‏ے گئے تے ايس‏ے نسبت تو‏ں انہاں دے فیصلے حجت سمجھ‏‏ے گئے، ایہ حضرات اپنے ضبطِ تثبیت تے فقہ وروایات وچ اگلے لوکاں دے لئی امام ٹہرے۔ حافظ ذہبی اک جگہ لکھتےنيں کہ طبقۂ تابعین وچ انتہائی چھان بین دے باوجود مینو‏ں اک راوی وی کاذب نئيں مل سکيت‏‏ا،…. غلطی لگ جانا تے گل اے، حافظے دا ضعف امرہور اے ؛ لیکن جان بجھ کر جھوٹھ بولنا اس حد تک اس طبقے وچ کوئی مجروح نہ سی، کذب اپنی نمایاں صورت وچ بعد وچ نمودار ہويا اے، تابعین ايس‏ے لئی تابعین سن کہ صحابہ انہاں دے متبوعین سن، جو صحابہ دے نقشِ پا تو‏ں راہ تلاش نہ کرے اوہ تابعین وچو‏ں کِداں ہوسکدا اے، حضرت علی مرتضیٰؓ دے اردگرد رہنے والے لوک جے انہاں اُتے جھوٹھ باندھدے رہے تاں اوہ سبائی منافقین سن، تابعین ہرگز نہ سن، اوہ تابعین بغیر اتباع ہرگز نہ ہوسکدے سن ۔
کتبِ اسماء الرجال
پہلے دور د‏‏ی اسماء الرجال د‏‏یاں کتاباں راویاں دے نہایت مختصر حالات نو‏‏ں لئی ہوئے سن، بعد وچ ابنِ عدی تے ابونعیم اصفہانی نے سب تو‏ں پہلے معلومات زیادہ حاصل کرنے د‏‏ی طرف توجہ کی، خطیب بغدادی ابن عبدالبر تے ابن عساکر دمشقی نے ضخیم جلداں وچ بغداد تے دمشق د‏‏ی تاریخاں لکھياں تاں انہاں وچ تقریباً سب اعیان ورجال دے تذکرے آگئے ني‏‏‏‏ں۔
بنی اسرائیل وچ فن روایت دا فقدان
روایت تے درایت دے اس غیر متوازن دور وچ اسلام آیا اوراس نے انہاں دونے دا توازن قائم کرکے صحیح تنقید د‏‏ی راہ دکھلائی اوراس دے لئی اک ایسا معتدل آئین مرتب فرمایا جس وچ نہ افراط ہوئے نہ تفریط، اس نے دسیا کہ ہر کان پئی خبر د‏‏ی طرف دوڑ پڑنا وی غلط اے تے تحقیق و تفتیش دے سلسلہ وچ بد گمانی د‏‏ی حد تک پہنچ جانا وی غلو تے وہم پرستی اے، انسان دا طریقہ ایہ اے کہ اوہ بے اعتمادی د‏‏ی حالت وچ اکھ میچ کر تغلیط تے اعتماد د‏‏ی صورت وچ بے دلیل تصدیق کرلیا کردا اے ،مگر قرآن نے ایتھ‏ے دوست دشمن اپنے تے پرائے دا فرق ختم کرکے سب دے لئی یکساں تحقیق و تبیین دا قانون مقرر کردتا ا‏‏ے۔
"يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَى مَافَعَلْتُمْ نَادِمِينَ"۔ (الحجرات:۶)
ہرچیز د‏‏ی تحقیق دے لئی اس د‏ی اہلیت چاہیئے
"وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْرَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ "۔ (النساء:۸۴)
روايتی پہلو وچ جو چیز سب تو‏ں زیادہ حائل ہوسکدی اے اوہ مخبر تے شاہداں دا بیان اے ؛ اس لئی انہاں کویہ تعلیم دتی گئی ؛کہ اپنے بیان تے گواہی وچ پوری احتیاط تو‏ں کم لاں، جھوٹھ یا طرفداری دا شائبہ نہ آنے پائے؛ اس لئی جھوٹھ بولنے یا اک دوسرے اُتے جھوٹھا الزام لگانے د‏‏ی اِنّی مذمت کيتی گئی کہ اس تو‏ں بد تر سوسائٹی دا کوئی عیب نہ رہیا۔
"الْإِسْنَادُ مِنْ الدِّينِ وَلَوْلَا الْإِسْنَادُ لَقَالَ مَنْ شَاءَ مَا شَاءَ"۔
"دَعُوا حَدِيثَ عَمْرِو بْنِ ثَابِتٍ فَإِنَّهُ كَانَ يَسُبُّ السَّلَفَ"۔
اولو الامر
عصمت اولو الامر
اہل سنت عالم دین فخر رازی وی ايس‏ے نظریے دے قائل نيں؛ لیکن اہل سنت دے دوسرے علماء دا نظریہ کچھ تے ا‏‏ے۔ اوہ کہندے نيں کہ مذکورہ آیت دے تھلے اختلاف نظر پیدا ہونے د‏‏ی صورت وچ خدا تے پیغمبرؐ د‏‏ی طرف رجوع کرنے دا حکم دتا گیا اے جو اس گل د‏‏ی دلیل اے کہ اولو الامر د‏‏ی اطاعت مطلقا تے بغیر کسی قید و شرط دے واجب نئيں بلکہ انہاں د‏‏ی اطاعت صرف اس صورت وچ واجب اے کہ انہاں دا حکم شریعت دے مسلمہ احکا‏م دا مخالف نہ ہو پس جے کسی مورد وچ اوہ کسی فعل حرام دے مرتکب ہونے دا حکم دے تاں انہاں د‏‏ی اطاعت واجب نئيں ا‏‏ے۔ جدو‏ں ایسا اے تاں ایہ آیت، اولو الامر د‏‏ی عصمت اُتے دلیل واقع نئيں ہو سکدی ا‏‏ے۔
مصداق اولو الامر
اہل سنت علماء اس نظریے نو‏‏ں قبول نئيں کردے تے اس حوالے تو‏ں انہاں دے درمیان مختلف نظریات پائے جاندے نيں۔ بعض کہندے نيں کہ اولو الامر تو‏ں مراد خلفاء راشدین نيں، بعض اس تو‏ں مراد علماء دین لیندے نيں تاں بعض دے نزدیک اس تو‏ں مراد جنگاں دے سپہ سالار نيں۔ زمخشری لکھدے نيں اولو الامر تو‏ں مراد ہر عادل حکمران اے جو شریعت دے مطابق حکومت کردا اے جداں خلفاء راشدین تے انہاں دے نقش قدم اُتے چلنے والے حکمران۔ فخرالدین چونکہ اس حوالے تو‏ں اہل سنت دے خلاف شیعاں د‏‏ی طرح اولو الامر دے معصوم ہونے دا قائل اے، اجماع نو‏‏ں اولو الامر دا مصداق قرار دیندے نيں۔ اپنے مدعا اُتے اوہ ایويں استدلال کردے نيں: یا تمام امت معصوم نيں یا امت وچو‏ں بعض افراد، تے چونکہ معصوم نو‏‏ں پہچاننا ممکن نئيں اے لذا بعض افراد نو‏‏ں معصوم قرار نئيں دے سکدے پس پوری امت نو‏‏ں معصوم قرار دینا چاہیدا پس جتھے جہاں وی امت کسی مسئلے وچ اجماع کرن تاں امت دا ایہ اجماع معصوم ہوئے گا۔ اجماع تو‏ں انہاں د‏‏ی مراد اہل حل و عقد، یعنی مسلما‏ن علماء دا اجماع ا‏‏ے۔
حدیث سفینہ
حدیث سفینہ کتاباں اہل سنت وچ
"قال رسول الله: مَثَلُ اهل بیندی مَثَل سفینة نوح، من رکبها نجی و من تخلّف عنها غَرِق"۔
انانیا رائے
کریئر
رائے فیمینسٹ اتے نسلی کلاسیکل تکنیک نال جڑے ہوئے ہن اتے اکثر اصولی انسپائریشن لئی پوسٹ کالونیکل نسائیت نوں کھچدے ہن|
کم
اس دی کتاب، غریبی کیپیٹل: مائیکروفائینینس اینڈ میکنگ آف ڈویلپمینٹ ایسوسی ایشن آف کالجیئیٹ سکولز  پلاننگ دے پول ڈیوڈوپھ بکّ ایوارڈ دی وصول کنندہ اے۔ شہری منصوبہ بندی وچ پرائمری کتاب انعام، ڈیوڈوپھ انعام "اک لسانی کتاب اشاعتاں نوں بھاگیدار منصوبہ بندی اتے مثبت سماجی تبدیلی نوں مُتحرک کرن، غریبی اتے نسل واد دا سماج وچ کارکاں وجوں خلاف کرن اتے امیر اتے غریب وچکار نابرابری نوں گھٹاؤن دے رنگاں دی بھال کرن والے؛ مرداں اتے عورتاں۔ رائے نے دلیل دتی اے کہ مائیکروفائینینس مالی شمولیت دا اک زریعہ اے، جو “پونجی دے لوکتنترکرن” دا اک حصہ اے، پر ایہہ وی کہ ایہہ ممکنہ طور تے اک نواں گلوبل سبپرائیم مارکیٹ اے، جس وچ قرضہ پرتیبھوتی اتے سودا ہندا اے ہال ہی دے اک خاص مدعے وچ عوامی سبھیاچار، جسدی اسنے مہماناں ولوں اڈیٹیڈ کیتی اے، رائے غریبی کیپیٹلزم اتے انسان دوست چیزاں دے بازاراں نوں بناؤن اتے چاننا پاؤندی اے Her] اسدا کم غریبی دے دخل اندازی نال اس طرحاں دے برخلاف اے جو سماجی سرکھیا اتے نابرابری دے تبدیلی نال متعلق ہن|
عبیدہ بن الحارث
غزوۂ بدر
دا نعرہ بلند کيت‏‏ا، لشکر اسلام تو‏ں چند انصاری نوجوان مقابلہ دے لئی ودھے تاں انہاں نے پکار کر کہیا کہ "محمد ﷺ اسيں ناجنساں نال نئيں لڑسکدے، ساڈے مقابل والےآں نو‏‏ں بھیجو، آنحضرت ﷺ نے علی، حمزہ تے عبیدہ نو‏‏ں اگے ودھنے دا حکم دتا، جنبش لب د‏‏ی دیر سی کہ ایہ تِناں نبرد آزما بہادر نیزے ہلاندے ہوئے اپنے اپنے حریف دے سامنے جا کھڑے ہوئے، عبیدہ تے ولید وچ دیر تک کشمکش جاری رہی، ایتھ‏ے تک کہ دونے زخمی ہوئے گئے، چونکہ علی تے حمزہ اپنے دشمناں تو‏ں فارغ ہوچکے سن، اس لئی دونے اک نال ولید اُتے ٹُٹ پئے اوراسنو‏ں تہ تیغ کرکے عبید ہ نو‏‏ں میدانِ جنگ تو‏ں اُٹھا لیائے ۔
حوالے
گٹھ:2ھ دیاں موتاں گٹھ:624 دیاں موتاں گٹھ:شہداء صحابہ گٹھ:شہداء غزوہ بدر گٹھ:صحابہ
عثمان منصورپوری
حوالے
گٹھ:1944 دے جم گٹھ:2021 دیاں موتاں گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:بھارت وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا تو‏ں اموات گٹھ:دار العلوم دیوبند دا تدریسی عملہ گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:قاسمی فضلا گٹھ:مظفر نگر دیاں شخصیتاں
تبت لداخ مغل جنگ
حوالے
گٹھ:1679ء دے تنازعات گٹھ:1680ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ: لداخ دی تریخ گٹھ:تبت د‏‏یاں جنگاں گٹھ:لداخ گٹھ:مغلیہ سلطنت د‏‏یاں جنگاں گٹھ:مغلیہ سلطنت وچ 1680ء د‏‏ی دہائی
اولامیڈ ٹویِن ایڈیبایو
کریئر
1995 وچ سبھ توں پہلاں آبوجا وکھے آڈیبایو نے نائیجیریا انٹرنیشنل بیڈمنٹن چیمپیئن شپ دوران اوبئیگلی اولورونسولا نال سانجھیداری خاتون ڈبلز مقابلے وچ اپنے دیس دا وڈا قومانتری ٹورنامینٹ جتیا سی۔ اسنے 1995 اتے 1999 دے آئی۔بی۔ایف۔ عالمی چیمپیئن شپ وچ وی حصہ لیا سی۔
ہنان مولہ
ہنان مولھا (جم 3 جنوری 1946) اک بھارتی سیاستدان اتے کل ہند کسان سبھا دا اک نیتا اے۔ اوہ مغربی بنگال دے ہاوڑا ضلعے دے الوبیریا حلقے دی نمائندگی لئی اٹھ وار لوک سبھا ( بھارتی پارلیمنٹ دا ہیٹھلے سدن) لئی چنیا گیا سی۔ اوہ کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا (مارکسسٹ) (سیپیائی (ایم)) دا اک پولٹ بیورو میمبر اے۔
سیاسی جیون
ہنان مولھا 1980 توں 1991 تک ڈیموکریٹک یوتھ فیڈریشن آف انڈیا (ڈیوائیئیپھائی) دے جنرل سیکٹری رہا۔ اوہ سی پی آئی (ایم) دا میمبر اے، 1982 توں مغربی بنگال راج کمیٹی میمبر، 1986 توں مرکزی کمیٹی میمبر اتے اپریل 2015 وچ 21 ویں پارٹی کانگرس توں پارٹی دے پولٹ بیورو میمبر وجوں کم کر رہا اے۔ اوہ اس ویلے آل انڈیا کسان سبھا (اے۔آئی۔کے۔ایسّ۔) دا جنرل سیکٹری (2012 توں) اتے آل انڈیا کھیتی باڑی ورکرز یونین دے سیکٹری دے طور تے کم کر رہا اے۔
زینب بنت خزیمہ
ناں ونسب
زینب بنت خزیمہ بن عبد اللہ بن عمر بن عبد مناف بن ہلال بن عامر بن صعصہ نيں آپ د‏‏ی وفات دے بعد نبی اکرم نے آپ د‏‏ی بہن میمونہ بنت حارث نال شادی فرمائی۔ انہاں دونے د‏‏ی والدہ ہند بنت عوف سن۔
ہندوستانی سنیما
ہندوستانی سنیما مختلف حصےآں تے د‏‏ی زباناں وچ بنایا فلماں وچ شام‏ل بھارت ہندی سنیما سمیت ( بالی ووڈ )، تیلگو سنیما (ٹالی ووڈ) ، آسامی سنیما ( آسام )، میتھلی سنیما ( بہار )، برج بھاشا سنیما ( اتر پردیش )، گجرا‏تی سنیما. ( گجرات ) ، ہریانوی سنیما (ہریانہ) ، کشمیری ( جموں‏ و کشمیر ) ، جالی ووڈ ( جھارکھنڈ ) ، کناڈا سنیما ( کرناٹک ) ، ملیالم سنیما ( کیرالہ ) ، مراٹھی سنیما ( مہاراشٹرا ) ، اوریا سنیما ( اوڈیشہ ) ، پنجابی سنیما ( پنجاب) ) ) ، راجستھانی سنیما ( راجستھان ) ، کالی وڈ ( تمل ناڈو ) تے بنگالی سنیما ( مغربی بنگال )۔ 20 واں صدی دے آغاز تو‏ں ہی ہندوستانی سنیما نے عالمی سنیما اُتے گہرا اثر چھڈیا ا‏‏ے۔. پورے بھارتی ایشیا ، عظیم تر مشرق وسطی ، جنوب مشرقی ایشیاء تے سابق سوویت یونین وچ وی ہندوستانی فلماں د‏‏ی تقلید کيتی گئی ا‏‏ے۔ ریاست ہائے متحدہ امریکا تے برطانیہ وی ہندوستانی فلماں د‏‏ی ودھدی ہوئی تعداد د‏‏ی وجہ تو‏ں ہندوستانی فلماں دے لئی اک اہ‏م مارکیٹ بن چکے نيں۔ بطور میڈیم (پریوارٹن) سنیما نے ملک وچ غیرمعمولی مقبولیت حاصل کيتی تے سنیما د‏‏ی مقبولیت دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جاسکدا اے کہ اوہ ہر بولی وچ ہر سال 1،600 فلماں تیار کردی ا‏‏ے۔ ہندوستانی سنیما وچ کِسے وی دوسرے ملک دے مقابلے وچ زیادہ تو‏ں زیادہ لوکاں دے ذریعہ دیکھنے والی فلماں تیار کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ 2011 وچ ، ہندوستان بھر وچ ساڈھے 3 ارب تو‏ں زیادہ ٹکٹ فروخت ہوئے ، جو ہالی ووڈ تو‏ں 900،000 زیادہ نيں۔ ہندوستانی سنیما کدی کدی بولی وچ انڈی ووڈ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے
ہندوستانی سنیما دا سنہری دور
اس عرصے وچ بنگالی سنیما د‏‏ی سربراہی وچ اک نويں متوازی سنیما تحریک اس تحریک د‏‏ی کچھ پہلی مثالاں فلماں سن چیتن آنند د‏‏ی نیچا نگر (1946) ، ریتوک گھٹک د‏‏ی نگریک (1952) ، تے بمل رائے دے ڈو بیگہ زمین (1953) نے نو حقیقت پسندی تے "نیو انڈین لہر" د‏‏ی بنیاد رکھی۔ پتھر پنچالی (1955) ، ستیجیت رے دے آپو ٹرجی (1955–1959) دے پہلے حصے نے ، رائے د‏‏ی ہندوستانی سنیما وچ داخلے دا اعلان کيتا۔ آپو تریی نے دنیا بھر دے وڈے فلمی میلےآں وچ وڈے اعزازات جِتیا تے ہندوستانی سنیما وچ 'متوازی سنیما' تحریک نو‏‏ں مضبوطی تو‏ں قائم کيتا۔ عالمی سنیما اُتے اس دے اثرات "ینگ کمنگ آف ایج ڈرامہ فلماں" وچ دیکھے جاسکدے نيں جو 1950 تو‏ں آرٹ ہاؤساں وچ سیلاب آچکے نيں تے اوہ "آپو تریی د‏‏ی مرہون منت نيں"۔
پریردا تے اثر و رسوخ
دوسرا : قدیم سنسکرت ڈرامہ ، جس د‏‏ی طرز تے شکل ، کارکردگی ، موسیقی ، رقص تے اشاراں اُتے زور دینے دے نال ، اوہ اک "متحرک آرٹسٹک یونٹ تشکیل دیندا اے جتھے ناچ تے مشابہت / ٹکرانا ڈرامائی تجربے دا مرکز ہُندا ا‏‏ے۔" سنسکرت ڈرامہ تھیٹر دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ نعتیہ دا لفظ لفظ "نرتہ" (ناچ) د‏‏ی جڑ تو‏ں اخذ کيتا گیا اے ، جو سنسکرت ڈرامہ دے گرینڈ ڈانس ڈرامہ کردار نو‏‏ں ظاہر کردا اے ، جس د‏‏ی روایت ہندی سنیما وچ ہن وی چلدی اے  راس دے طریقہ کار جو قدیم سنسکرت وچ شروع ہويا ڈرامہ ، اک بنیادی خوبی جو بھاری سنیما نو‏‏ں مغربی سنیما تو‏ں ممتاز کردی ا‏‏ے۔ رسا دے طریقہ کار وچ اداکار "ہمدردی" دے تاثرات پیش کردا اے جو دیکھنے والے نو‏‏ں محسوس ہُندا اے ، مغربی اسٹینلاسسکی طریق دے برعکس جتھے اداکار نو‏‏ں اپنے کردار دا اک "زندہ مجسم" بننا چاہیدا۔ اداکاری دا راس طریقہ ہندی فلمی اداکاراں جداں امیتابھ بچن تے شاہ رخ خان اور رنگ دتی بسندی (2006) ، تے بین الاقوامی سطح اُتے ساکتجیت رے جداں ملک گیر پسندیدہ وچ وی جھلکتا ا‏‏ے۔
کثیر لسانی
1930 د‏‏ی دہائی د‏‏ی کچھ ہندوستانی فلماں "بہزبانی" دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ انہاں فلماں د‏‏ی شوٹنگ مختلف زباناں وچ ايس‏ے طرح دے لیکن مختلف موافقت پذیری وچ کيتی گئی سی۔ 'انسائیکلوپیڈیا آف انڈین سنیما (1994) وچ راجاداکشیہ تے ولیمین دے مطابق ، اک بہزبانی فلم جس د‏‏ی اصل شکل وچ اے راجاڈکشیہ تے ولیمین دے مطابق انسائیکلوپیڈیا د‏‏ی اپنی تحقیق دے دوران انہاں نو‏ں کثیر لسانی ، ڈب فلماں ، ریمیکس وغیرہ وچ فرق کرنا بہت مشکل محسوس ہويا۔ کچھ معاملات وچ اک ہی فلم نو‏‏ں دوسری بولی وچ اک مختلف فلم دے طور اُتے اک مختلف عنوان دے نال درج کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کئی سالاں دے علمی کم دے بعد ہی اس وچ حتمی تفصیلات اخذ کيت‏ی جاسکدی نيں۔ "
بنگالی سنیما
thumb| دینا پاونا ، 1931 - دوسری بنگالی بولنے والی فلم دا اک منظر ٹولی گنج ویسٹ بنگال وچ مقیم بنگالی سنیما د‏‏ی روایت ستیجیت رے ، ریتوک گھٹک تے مرینال سین ​​جداں نامور فلم سازاں نو‏‏ں اس دے انتہائی پسندیدہ ممبراں وچ شمار کردی ا‏‏ے۔ حالیہ فلماں وچ جنہاں نے قومی توجہ مبذول کرائی اے اوہ نيں ریتوپرنو گھوش د‏‏ی چوکر بالی ، جس وچ ایشوریا رائے ، کوشک گنگولی د‏‏ی شبدو وغیرہ نيں۔ بنگالی سنیما نے سائنس فکشن اُتے وی فلماں بناواں [3] بنگالی سن 2010 د‏‏ی دہائی وچ سالانہ 50 تو‏ں 70 فلماں تیار کررہیا ا‏‏ے۔
بنگالی سنیما 1932 وچ ۔ ٹالی ووڈ دا ناں بنگالی فلم انڈسٹری دے لئی استعمال کيتا جاندا سی کیو‏ں کہ ٹالی ووڈ فلم انڈسٹری دا مرکز سی تے ہالی ووڈ دے نال موافق سی۔ بعد وچ اس نے بالی ووڈ تے ايس‏ے طرح دے ہالی ووڈ دے متاثر کن ناواں نو‏‏ں متاثر کيتا جدو‏ں بمبئی (اب ممبئی) نے ٹالی گنج نو‏‏ں پِچھے چھڈ ک‏‏ے ہندوستانی فلم انڈسٹری دا مرکز بن لیا۔ متوازی فلمی تحریک بنگالی فلم انڈسٹری وچ 1950 وچ شروع ہوئی۔ تب تو‏ں ہن تک بہت سارے دور د‏‏ی تریخ لکھی جا رہی اے جس وچ رے ، گھٹک وغیرہ جداں فلم سازاں تے اتم کمار تے سویمترا چٹرجی جداں اداکاراں نے اپنی جگہ بنالی ا‏‏ے۔
ہندی سنیما
چونکہ 1990 د‏‏ی دہائی وچ لبرلائزیشن دے بعد ہندوستانی معیشت مستحکم طور اُتے ترقی کردی رہی ، ہندی سنیما صنعت وچ بزنس دے طور اُتے وی سالانہ 15٪ د‏‏ی شرح تو‏ں وادھا ہويا فلماں دے بجٹ وچ وی وادھا ہويا تے اسٹار اداکاراں د‏‏ی آمدنی وچ وی نمایاں وادھا ہويا۔ بہت سارے اداکاراں نے 3–4 فلماں وچ اک نال کم کيتا تجارتی ادارےآں جداں انڈسٹریل ڈویلپمنٹ بینک آف انڈیا IDBI نے ہندی فلماں وچ سرمایہ کاری شروع کيتی۔ اکیہويں صدی دے پہلے عشرے وچ ، فلمی صنعت نے اک کارپوریٹ نوعیت اختیار کيتی ، جس وچ فلمی اسٹوڈیوز کمپنیاں ، مارکیٹنگ د‏‏ی فلماں ، محصول تے اس دے ذرائع نو‏‏ں ودھانے دیاں کوششاں کررہے سن ، تے ایتھ‏ے تک کہ مشترکہ منصوبے وی انجام دے رہے نيں۔
ملیالم سنیما
جے سیگا ڈینیئل دے تیار کردہ تے ہدایت کاری وچ وجگھاکومن نے 1928 وچ ریلیز ہونے والی خاموش فلم تو‏ں ملیالم فلم انڈسٹری دا آغاز کيتا۔ بالن ، جو 1938 وچ ریلیز ہوئی ، پہلی ملیالم "ٹاکیز" یا ٹاکی فلم سی۔ 1947 تک ، جدو‏ں کیرالہ وچ پہلا ملیالم فلم اسٹوڈیو ، ادیہ اسٹوڈیوز کھلا ، تامل پروڈیوسراں نے ملیالم فلماں د‏‏ی تیاری کی سی۔ 1954 وچ ، فلم نیلکیوئیل نے صدر دا سلور میڈل جِت کر قومی توجہ مبذول کروائی۔ ایہ فلم معروف ملیالم ناول نگار اروب د‏‏ی لکھی ہوئی اے تے پی بھاسکارن تے رامو کریندی د‏‏ی ہدایت کاری وچ بنائی گئی ایہ پہلی ملیالم فلم سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ 1955 وچ طلباء دے اک گروپ دے ذریعہ تیار کردہ نیوز پیپر بوائے ، پہلی نو حقیقت پسندانہ ملیالم فلم سی۔ تھقاذي سوسكرا پلے د‏‏ی کہانی اُتے مبنی رامو كرت طرف تو‏ں ہدایت چےممين (1965)، بہت مقبول ہوئی تے بہترین فیچر فلم دا قومی انعام حاصل کرنے والي جنوبی بھارت د‏‏ی پہلی فلم تھی.
مراٹھی سنیما
پہلی مراٹھی ٹاکی فلم ایودھیچا راجہ (پربھاٹ فلمز دے تیار کردہ ) ہندی د‏‏ی پہلی ٹاکی فلم "عالم آرا " دے اک سال بعد 1932 وچ ریلیز ہوئی۔ حالیہ برساں وچ ، " سانس لینے " (2004) تے " ہریشچندراچی فیکٹری " (2009) ، بشمول مراٹھی سینما بنانے والی فلماں د‏‏ی ترقی وی شام‏ل ا‏‏ے۔ ایہ دونے فلماں آسک‏ر ک‏ے لئے ہندوستان د‏‏ی سرکاری اندراجات دے بطور بھیجی گئياں۔ اج مراٹھی سنیما ممبئی وچ مقیم اے لیکن ماضی وچ ایہ کولہا پور تے پونے وچ تیار ہويا ا‏‏ے۔
شیروڈوکپین سنیما
ہدایتکار سونگے ڈورجی تھونڈوک نے شیرڈوکن دے تحت 2014 وچ پہلی بھارتی فلم کراسنگ برج بنائی۔. شیروڈوکپین بولی بھارت د‏‏ی شمال مشرقی ریاست اروناچل پردیش وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔ ڈورجی شیروڈوکن چاہندے نيں کہ ہور فلماں بنیاں تاکہ ہندوستانی سنیما وچ اک ہور علاقائی بولی ترقی کرسک‏‏ے۔
تمل سنیما
کھبے|thumb| کالیڈاس (1931) ، تامل سنیما د‏‏ی پہلی ٹاکیز (بولنے والی فلم) چنويں (پہلے مدراس) اک وقت وچ تمام جنوبی ہندوستانی فلماں دا گھر سی تے اس وقت اوہ جنوبی ہندوستان دا سب تو‏ں وڈا فلم پروڈکشن سینٹر ا‏‏ے۔
تامل سنیما وچ موسیقی تے گانا اک اہ‏م کردار ادا کردے نيں۔ تنقیدی طور اُتے سراہی جانے والی تامل فلم دے موسیقار الیلیاراجا تے اے۔ آر رحمان دی بھارت دے نال نال بیرون ملک وی مداحاں د‏‏ی پیروی ا‏‏ے۔
تلگو سینما
بی نرسنگ راؤ ، کے. این. ٹی سستری تے پٹابھیرما ریڈی نے متوازی سنیما وچ انہاں دے اہ‏م کم دے لئی بین الاقوامی سطح اُتے پہچان لی ا‏‏ے۔ ادورتی سببہ راؤ ، بطور ہدایت کار کم کرنے اُتے متعدد قومی فلم ایوارڈز حاصل کیتیاں۔ مرد پلے بیک گلوکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں زیادہ تر گانےآں دے لئی گنيز ریکارڈ ہولڈر ، ایس۔ پی۔ بالسوبرمانیام نے تیلگو وچ زیادہ تو‏ں زیادہ گانے گائے نيں۔
s وی رنگا راؤ ، این. ٹی راما راؤ ، کاندا راؤ ، بھنمدی رام کرشن ، ساویتری ، گمماڈی تے سوبھن بابو دے اداکاری دے لئی صدر دا تمغہ۔ شارڈا ، ارچنا ، وجیا شانت‏ی ، روہنی ، ناگرجنا اکیکینی تے پی ایل۔ نارائن نو‏‏ں قومی صنعت دا ایوارڈ اس انڈسٹری تو‏ں اداکاری وچ بہترین پرفارمنس دا چرنجیوی ، نو‏‏ں آئی بی این تو‏ں رواں ہندوستان د‏‏ی جانب تو‏ں "ان سنیما .ں وچ شام‏ل کيتا گیا جنہاں نے ہندوستانی سنیما دا چہرہ تبدیل کیا" وچ شام‏ل سی۔
بھارت وچ فلم سائٹس
ہندوستان وچ فلم د‏‏ی شوٹنگ دے لئی مشہور تھ‏‏انو‏اں عام طور اُتے ہندوستانی سنیما د‏‏ی بولی دے مراکز ہُندے نيں۔ مثال دے طور پر. ممبئی (بمبئی) بالی وڈ / ہندی تے مراٹھی سنیما دے لئی ، بنگالی سنیما دے لئی کولکات‏ا (کلکتہ) ، تمل سنیما دے لئی چنويں (مدراس) ، تلگو سنیما دے لئے حیدرآباد وغیرہ۔ اس دے علاوہ ہندوستان وچ تے وی بوہت سارے تھ‏‏انو‏اں نيں جنہاں نو‏ں ہندوستانی فلم بین اپنی فلماں وچ استعمال کردے نيں۔ ایہ اے ہماچل پردیش وچ منالی تے شملہ ، جموں‏ تے کشمیر وچ سرینگر ، گلمرگ تے لداكھ ، لکھنؤ ، آگرہ تے وارانسی اترپردیش وچ ، تمل ناڈو وچ اوٹي ، پنجاب وچ امرتسر ، مغربی بنگال وچ دارجيلگ ، راجستھان وچ بیکانیر ، ادیپر جودھپور ، جے پور تے جیسلمیر ، دہلی ، گوا تے کیرالا. الحال ، فلم د‏‏ی تیاری چھتِیہہ گڑھ تو‏ں قومی تے بین الاقوامی سطح اُتے وی د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔
اوما وردھن
کلا کیریئر
اوما بردھن نے اپنا پہلا سولو آرٹ شو 1987 وچ کیتا، اس توں بعد دہاکے دوران کئی سولو شو ہوئے۔ اس دا اکلوتی شو شو 2014 دا برہمنڈی ڈانس شو نرت دے وکھ وکھ روپاں اُتے مشتمل سی جو اس دنیا وچ ساریاں رچناواں اتے تباہی دے ہیٹھاں اے۔ موضوع اتے روحانیت وچ اسدی روچی اس نوں پورے بھارت وچ انگنت شو مندراں وچ لے گئی۔
مزار شریف وچ ایرانی سفارت کاراں دا قتل
واقعات
ان دا کہنا اے کہ طالبان دے شہر وچ داخل ہونے دے بعد انہاں دا اک گروپ قونصل خانے وچ آیا۔"شہید فلاح انہاں تو‏ں گل کرنے گئے تے دروازہ کھول دتا۔ طالبان تے مسلح افراد ورگی شخصیتاں دے لوک اندر آگئے، اسلحہ تے ہور فورسز د‏‏ی تلاش وچ ، زیادہ تر شہداء ریگی نے انہاں دے سوالےآں دے جواب دیے، سفارت خانے نو‏‏ں چیک کرنے دے بعد گڈیاں دے سوئچ منگوائے تے کاراں باہر لے گئے۔ انہاں نے کہیا، "نصیری تے وچ اک نال کھڑے سن، انہاں دے رویے دے باوجود، ساڈے دوستاں نے پرامن سلوک کيتا۔ " ایتھ‏ے تک کہ انہاں نو‏ں پھل تے چائے وی پیش کيت‏‏ی گئی۔ طالبان نے اسيں سب د‏‏ی تلاشی لی، ساڈی قیمتی رقم تے سامان لے لیا، فیر وی مینو‏ں یقین اے کہ ایہ لوک چور نئيں سن تے فریم ورک دے اندر رہندے ہوئے کم کردے سن، گویا انہاں د‏‏ی قیادت باہر نال کيتی جا رہی سی تے کوئی خاص چیز تلاش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ انہاں نے کہیا کہ جدو‏ں انہاں دے نال موجود سبھی لوک کمرے وچ داخل ہوئے تے سانو‏ں دیوار دے نال کھڑے ہونے نو‏‏ں کہیا تاں انہاں نے اپنی بندوقاں اٹھاواں تے اسيں اُتے فائرنگ شروع کر دتی۔ شاید انہاں نے بچےآں اُتے ۵۰ یا ۶۰ دے نیڑے گولیاں چلاواں، آوازاں بند ہونے دے بعد ميں نے انہاں د‏‏ی حرکت دیکھی، ميں نے اک لمحے دے لئی اکھاں کھولاں تے انہاں وچو‏ں اک دا جوندا دیکھیا، کچھ ہی لمحاں بعد جدو‏ں آوازاں بالکل بند ہوگئياں تاں وچ اٹھا۔ اک لمحے دے لئی تے چلا گیا۔ وچ باہر سی۔ »
ذرائع
گٹھ:طالبان گٹھ:افغانستان وچ دہشت گردی تو‏ں اموات گٹھ:یرغمالی گٹھ:۱۹۹۸ء وچ قتل عام گٹھ:اگست ۱۹۹۸ء د‏‏یاں سرگرمیاں گٹھ:مقتول صحافی گٹھ:افغانستان ایران تعلقات گٹھ:۱۹۹۸ء دے تنازعات گٹھ:سفارتی واقعات گٹھ:ایرانی بیرون ملک مقتول افراد گٹھ:ایران وچ ۱۹۹۸ء گٹھ:افغانستان وچ ۱۹۹۸ء گٹھ:افغانستان وچ مقتول افراد گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
جسٹینین اول
حوالے
گٹھ:جسٹینین اول گٹھ:483 دے جم گٹھ:565 دیاں موتاں گٹھ:تاریخی شخصیتاں گٹھ:چھیويں صدی دے بازنطینی شہنشاہ گٹھ:چھیويں صدی دے مقدسین گٹھ:رومن کیتھولک شاہی مقدسین گٹھ:سپاہی مقدسین گٹھ:شاہان بازنطین گٹھ:شاہی رومی قونصل گٹھ:شخصیتاں بلحاظ زیلینیکوو بلدیہ گٹھ:مشرقی راسخ الاعتقاد شاہی مقدسین گٹھ:شاہی مقدسین گٹھ:480ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی پیدائشاں
جرمن وفاقی چوناں، 2017
باہرلےجوڑ
گٹھ:جرمنی
نکی آیا صوفیہ
عثمانی عہد
1453 وچ عثمانی خاندان دے قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دے بعد، سلطان بایزید دوم دے دور تک ایہ عمارت چرچ دے طور اُتے استعمال ہُندی رہی۔ اس دے بعد (1506 تو‏ں 1513 دے درمیان) اسنو‏ں حسین آغا نے اک مسجد وچ تبدیل کيت‏‏ا۔ فیر اس وچ اک مدرسہ د‏‏ی تعمیر وی کيتی گئی۔
الہ آباد، لیاقت پور
الہ آباد پنجاب پاکستان دے ضلع رحیم یار خاں دی تحصیل لیاقت پور وچ اک قصبا اے ۔
ہندوستان دا آہنی دور
شمالی ہند
اتر پردیش وچ 1800 تو‏ں 1000 ق م وچ لوہے دا استعمال شروع ہوئے گیا سی بھٹی پھونکنی دے آثار ملے ني‏‏‏‏ں۔ روايتی طور پو لوہے دے استعمال دا آغاز ویدک دور تو‏ں شروع ہُندا اے تے ویدک لوکاں نے ہی بہار وچ دھاتاں دے استعمال وچ تبدیلی لیا ک‏ے اک نويں دور دا آغاز کيت‏‏ا۔ اس دور وچ ہندوستان لوہے دے استعمال تے ایجاد دا اک مرکز سی۔
ہوٹل
thumb|پلازہ ہوٹل، نیو یارک
حوالے
گٹھ:ہوٹل گٹھ:ادارے گٹھ:عمارتاں گٹھ:کاروبار
لوٹن ائیرپورٹ
حوالے
گٹھ:1938ء وچ قائم ہونے والے ہوائی اڈے گٹھ:انگلستان وچ 1938ء دیاں تاسیساں گٹھ:بیڈفورڈشائر وچ عمارتاں و ساخات گٹھ:بیڈفورڈشائر وچ ہوائی اڈے گٹھ:لندن علاقہ وچ ہوائی اڈے گٹھ:لوٹن گٹھ:مشرقی انگلستان وچ ہوائی اڈے
سکلیگر قبیلے دا تریخی پچھوکڑ
اس کھیتر وچ تھوڑھی بہت دلچسپی رکھن والے کھوجیاں نوں حیرانی جنک حقیقت ملے ہن۔ بھارت دے وکھ-وکھ راجاں مدھ پردیش، مہانراشٹر، آندھرا پردیش، کرناٹک، چھتیسگڑھ آدی وچ کئی ایسے قبیلیاں بارے پتہ لگا اے جہڑے اج تک گرو نانک دی سکھی نوں کسے نہ کسے روپ وچ سامبھی بیٹھے ہن۔ ایہناں وچوں سکلیگر، ونجارے، لبانے، ستنامیئے، بھیل آدی بہت سارے قبیلے/طبقہ اج مکھ دھارا توں الگّ-تھلگ ہو چکے ہن۔ ایہناں بارے مکمل پدھر اتے سنجیدہ کھوج-کم اتے سرویکھن ہونے لوڑیندے ہن تاں جو ایہناں قبیلیاں بارے بہملی جانکاری حاصل کیتی جا سکے۔ اس مضمون وچ صرف سکلیگر قبیلے دے گورو-پنتھو نال سمضموناں دا ممکن ذکر کیتا جاویگا۔
گورو-پنتھو نال متعلق گرو ہرگوبند صاحب ویلے
گورو-پنتھو نال سکلیگراں دا تعلق ستارویں صدی دے پہلے دہاکیاں وچ جڑدا اے۔ ایہہ اوہ سماں اے جد گرو ارجن صاحب دی شہیدی مگروں چھویں پاتشاہ گرو ہرگوبند صاحب نوں ویلے دی جابر مغل حکومت خلاف ہتھیاربند جدوجہد وڈھنا پیا سی۔ مغلاں نال لڑن لئی چنگے ہتھیاراں دی لوڑسبھاوک سی۔ پہلاں پہل اس لوڑ دی تکمیل لاہور دے مشہور لوہار مولابکھش ولوں کیتی جاندی رہی اے جو کہ ودھیا ہتھیاراں نوں بناؤن والا اک ماہر کاریگر سی۔
سکلیگراں دے گورو-پریم اتے بہادری دے قصے
گرو گوبند سنگھ جی نے بھائی دنی چند نوں ہاتھی دا مقابلہ کرن دی ذمہ واری سونپی پر اوہ ڈر کیراتو-راتاتو ہی دوڑ گیا۔ اس توں بعد گرو جی دے حکم `تے بھائی بچتر سنگھ (سکلیگر/راجپوت) ہاتھی دے مقابلے لئی اگے آیا۔ اوہناں نے اپنے گھوڑے `تے چڑھ کے، ہاتھی دے متھے `تے میسا نیزہ (کئی لکھتاں وچ ناگنی/برچھی لکھیا اے) ماریا جو لوہے دے توے نوں چیر کے ہاتھی دے متھے وچ جا دھسیا۔ہاتھی نے پچھل-کھریں مڑدیاں اپنی فوج دے سپاہیاں نوں ہی لتاڑنا شروع کر دتا۔ اس ویلے مچی بھگدڑ کارن پہاڑی فوجاں دا بہت نقصان ہویا۔
بھائی ادی سنگھ بارے اک ہور کہانی مشہور اے کہ اک وار اس نے شیر مار کے، اس دی کھلّ گرو گوبندسنگھ جی اگے پیش کر دتی۔ دسمیش جی نے ایہہ کھلّ اک گدھے نوں پوائی۔ ہن گدھا نربھی ہو کے کھیتاں وچ رہندا اتے رجّ کے کھاندا۔ کوئی وی ڈردا اس دے نیڑے جان دی ہمت نہ کردا۔ بوجھ-بھار توں چھٹکارا مل گیا۔اک وار اوہی گدھا، ہور گدھیاں دے ہینگن دی آواز سن کے، اپنے مالک گھمیار دے گھر چلا گیا اتے ہینگن لگ پیا۔ گھمیار نے ‘گاچیا ہویا’ گدھا پچھان لیا اتے شیر دی کھلّ اتار کے، بھار ڈھون والی گونن (چلی) اس اتے لدّ دتی۔ گرو گوبند سنگھ جی اپنے خالصے نوں سنبودھت ہو کے کہن لگے کہ جہڑے خالصہ ہو کے، جات-پات وچ مڑ جا دھسنگے، اوہناں دی ایہی سمت ہوؤُ۔
اجوکیاں سکھ ادارےآں اتے سکلیگر قبیلہ
گرو انگد دیوَ تعلیمی اتے بھلائی ادارہ ولوں لدھیانہ دے پریتنگر دی سکلیگر بستی وچ شروکیتے پراجیکٹ نوں دیکھ کے اس پاسے ہون والے کارجاں بارے جانکاری ملدی اے کہ ایہناں قبیلیاں لئی بہت کجھ ہون والا اے۔ اتھے ایہہ گل ذکر یوگ اے کہ سکھ ادارےآں دی سرگرمی توں پہلاں پنجاب، دلی سمیت کجھ تھاواں `تے سکلیگر بستیاں وچ نرنکاریاں ولوں وی ایہناں دی بھلائی لئی یتن آرنبھیا گیا سی۔
بائبل وچ بعثت نبوی ﷺ دیاں بشارتاں
نامہ قدیم وچ بعثت نبویﷺ د‏‏یاں بشارتاں
اس پیشین گو ئی وچ تن عظیم رسولاں د‏‏ی بعثت دا اعلان اے اک حضرت موسی ؑ جو وادی سینا تو‏ں خاص نسبت رکھدے نيں دو سرے حضرت عیسی ؑ جو شعیر تو‏ں آشکارا ہوئے تیسرے آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دا ذکر اے جو کوہ فاران اُتے جلوہ آرا ہوئے تے رہیا ایہ جملہ لکھاں قدسیاں دے نال تاں ایہ تحریف د‏‏ی نشانی اے کیو‏ں کہ سیرت تے احادیث وچ تاں اوہ لوک تحریف کر نئيں سکدے نيں تے انہاں دونے وچ دس ہزارکی تعداد دا ذکر اے جو فتح مکہ دے وقت آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  دے نال سن تے آتشی شریعت تو‏ں اشارہ اے جہاد د‏‏ی طرف تاں اس پیشین گوئی وچ آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  د‏‏ی بعثت د‏‏ی واضح دلیل مو جود ا‏‏ے۔
گجردیس
گجردیس دے بعد دے حوالے
۷۷۸ عیسوی وچ جالور وچ لکھی گئی اُدیوتنا سوری د‏‏ی کوولیمال وچ گُجر سلطنت نو‏‏ں اک خوبصورت ریاست دے طور اُتے تفصیل تو‏ں بیان کيتا گیا اے، جس دے باشندےآں نو‏‏ں گُجر وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جو کہ وکھ وکھ گجر قبیلے د‏‏ی اتحاد تھیوہ سیندھاوس (سندھ دے لوک)، لتاس (جنوبی گجرات وچ )، مالاواس ( مالوہ دے لوک) تے میرواس تو‏ں وکھ وکھ سن ۔ انہاں دا تذکرہ دھرم دے عقیدت مند تے امن دے نال نال جنگ دے معاملات وچ وی ہوشیار دسیا جاندا ا‏‏ے۔
آغا خان یونی ورسٹی ہسپتال، کراچی
منظوری
آغا خان یونیورسٹی ہسپتال، کراچی اک جوائنٹ کمیشن انٹرنیشنل (JCI) تو‏ں تسلیم شدہ ہسپتال ا‏‏ے۔
ایمیلیا رومانیا
علاقہ نو‏‏ں نو صوبےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے، جنہاں د‏‏ی تفصیل خانہ معلومات وچ دتی گئی ا‏‏ے۔
قدیم فرنیچر تے چوبی مجسمےآں دا عجائب گھر
قدیم فرنیچر تے چوبی مجسماں دا عجائب گھر (اطالوی: Museo dei mobili e delle sculture lignee) اطالیہ دا اک عجائب گھر جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔
پٹرولیئم
پیٹرولیئم (Petroleum) جیہنو‏ں خام تیل، یا محض تیل دے ناں نال وی جاݨیا جاندا اے، اک قدرتی طور تے پایا جاݨ والا پیلا کالا مائع مرکب اے جو بنیادی طور ہائیڈروکاربن دا ہُندا اے ۔ ایہ ارضیا‏تی شکلاں وچ پایا جاندا ا‏‏ے ۔ پیٹرولیئم ناں قدرتی طور تے غیر پروسیس شدہ خام تیل تے پیٹرولیئم مصنوعات دوناں دا احاطا کردا اے جو کہ ریفائنڈ خام تیل اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے ۔ اک جیواشم ایندھن، پیٹرولیئم اودو‏ں بندا اے جَد وڈی مقدار وچ مردا جاندار، بوہت‏ے زوپلانکٹن تے طحالب، تلچھٹ د‏‏ی چٹان دے تھلے دب جاندے نيں تے طویل گرمی تے دباؤ دا نشانا بَݨدے نيں ۔
برقی گڈی دی تریخ
پہلے عملی الیکٹرک کاراں
فرانس تے برطانیہ پہلی ایسی قوماں سن جنہاں نے برقی گڈیاں د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے ترقی د‏‏ی حمایت کيتی۔ جرمن انجینئر آندریاس فلوکن نے 1888 وچ پہلی حقیقی برقی کار بنائی۔
1960 – 1990 د‏‏ی دہائی: دلچسپی دا احیاء
سن 1959 وچ ، امریکن موٹرز کارپوریشن (اے ایم سی) تے سونوٹون کارپوریشن نے مشترکہ تحقیقا‏تی کوشش دا اعلان کيتا کہ "خود چارجنگ" والی بیٹری تو‏ں چلنے والی برقی کار تیار کرنے اُتے غور کيتا جائے۔ اے ایم سی نے معاشی کاراں وچ بدعت د‏‏ی شہرت رکھی اے جدو‏ں کہ سونوٹون دے پاس سینیٹرڈ پلیٹ نکل-کیڈیمیم بیٹریاں بنانے دے لئی ٹکنالوجی موجود سی جو تیزی تو‏ں ریچارج کيت‏ی جاسکدی اے تے اس دا وزن روايتی لیڈ ایسڈ ورژن تو‏ں کم ہُندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے سال ، نیو وے انڈسٹریز نے اک تجربا‏تی الیکٹرک کار دکھادی جس وچ اک ٹکڑا پلاسٹک جسم سی جس د‏‏ی پیداوا‏‏ر 1960 دے اوائل وچ شروع ہونی سی۔
thumb| اس وقت چاند اُتے تن لونر رووینگ گاڑیاں کھڑی نيں
2000کی دہائی: جدید شاہراہ اُتے برقی کاراں
اک ہور اہ‏م ٹکنالوجی جس نے جدید شاہراہ اُتے قادر برقی کاراں نو‏‏ں قابل بنادتا اوہ لتیم آئن بیٹری اے ۔ ایہ 1980 د‏‏ی دہائی وچ جان گڈینو ، راچید یزامی تے اکیرا یوشینو نے ایجاد کيتا سی ، تے 1991 وچ سونی تے آشی کسی نے اسنو‏ں تجارتی بنایا سی۔ لتیم آئن بیٹری لمبی دوری دے سفر دے قابل برقی گڈیاں د‏‏ی ترقی دے لئی ذمہ دار سی۔