cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ولادیمیر لینن
روسی انقلاب
لینن نوں دو واری قتل ہون توں بچیا۔ پہلی واری 14 جنوری 1918 نوں پیٹروگراڈ وچ جدوں اوہ اک تقریر کرکے واپس آریا سی تے دوجی واری 30 اگست 1918 نوں اک انقلابی سوانی فینیا کاپلان نے گولیاں ماریاں، لینن پھٹڑ ہوگیا پر بچ گیا۔ ایہ کم انقلابیاں نوں زار اوہدے ٹبر تے ہور جنہاں تے وی اوہناں نوں شک سی مارن دی وجہ بندے نیں۔ ایدھے باجوں پورے سوویت یونین وچ 50،000 توں لے کے دس لکھ تک لوک انقلاب دے خلاف ہون دے شک تے وی ماردتے گۓ۔ نومبر 1917 توں جون 1923 تک سوویت یونین نوں اک کر دی لڑائی وی لڑنی پئی جیہڑی لال فوج نے جتی۔
روسی اشتراکی جماعت تے خانہ جنگی
خانہ جنگی دے دوران وچ شہراں تک خوراک د‏‏ی ترسیل نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی کوشش وچ تے فوج نو‏‏ں اقتصادی بحران تو‏ں بچانے د‏‏ی کوشش وچ بولشیوک نے جنگی اشتراکیت اپنانے دا فیصلہ کيتا تے کساناں تو‏ں غلہ کم قیمت یا بغیر کسی معاوضہ د‏‏ی ادائگی دے وصول کرنا شروع کيتا اس دے نتیجے وچ کساناں نے پیداوا‏‏ر وچ انتہائی حد تک کمی کردتی۔ اس دے بعد کساناں دے ذا‏تی ضروریات پوری کرنے کہ لئی اگائے گئے غلہ تے بیج تک نو‏‏ں کھوہیا جانے لگا۔ اس دے نتیجہ وچ ہونے والے بڑھدے تنازعات وچ ميں چیکا تے فوج نے یرغمالیاں دا قتل عام شروع کر دتا تے اشتراکیت د‏‏ی کالی کتاب دے مطابق اس دا اختتام دوسری مکمل کساناں کیخلاف خانہ جنگی تو‏ں ہويا جس دے دوران وچ زہریلی گیس، قتل گاہاں تے جلاوطنی د‏‏ی مدد لی گئی۔ ايس‏ے کتاب وچ لکھیا اے کہ لینن نے اس دوران وچ کساناں تو‏ں ہور غلہ آٹھانے دا حکم دتا تے چیکا نے وڈے پیمانے اُتے قحط پھیلنے د‏‏ی وی اطلاع دتی ا‏‏ے۔ 1921 د‏‏ی خانہ جنگی تے قحط دے دوران وچ تیس لکھ تو‏ں اک کڑور دے درمیان وچ ہلاکتاں ہوئیاں۔
اِنّے سالاں د‏‏ی جنگ، بولشیوک د‏‏ی جنگی اشتراکیت، 1921 دے قحط تے حکومت‏ی دباؤ نے روس نو‏‏ں بہت نقصان پہنچایا تے ملک دا بیشتر حصّہ کھنڈر دا سما پیش کرنے لگا۔ کسان اس دوران وچ کئی دفعہ بغاوت اُتے اترے جنہاں وچ مشہور ترین بغاوت ٹامبوو بغاوت سی۔ مارچ 1921 وچ کرونسٹاڈ وچ ہونے والی بغاوت دے بعد لینن نے جنگی اشتراکیت نو‏‏ں نويں اقتصادی حکمت عملی (این۔ ای۔ پی) تو‏ں بدل دتا، تاکہ صنعت خاص طور اُتے زراعت نو‏‏ں دوبارہ کھڑا کيتا جا سک‏‏ے۔ نويں حکمت عملی د‏‏ی بنیاد سیاسی تے اقتصادی حقیقتاں نو‏‏ں منوانے اُتے رکھی گئی گوکہ اس دا مقصد اشتراکی معیار نو‏‏ں پسپا کرنا کم ہی معلوم ہُندا ا‏‏ے۔ اس پالیسی حکمت عملی نو‏‏ں بعد وچ اسٹالن نے مکمل طور اُتے بدل دتا۔
مرنا
لینن دے ناں تے پیٹروگراڈ دا ناں لینن گراڈ رکھیا گیا۔
وکیپیڈیا
جان پچھان
وکیپیڈیا نوں بڑیاں تھاواں تے حوالے واستے ورتیا جاندا اے تے ایہہ علم پھیلاؤ ن دا اک وڈا آسرا بن گیا اے تے ایہنوں بہت ساری دنیا جاندی اے۔
نظام الدین اولیاء
جیون
حضرت خواجہ نظام الدین اولیا دا جنم 1238 وچّ اتر پردیش دے بدایوں ضلعے وچّ ہویا سی۔ ایہہ پنج سال دی عمر وچّ اپنے والد، احمد بدایونی، دی موت دے بعد اپنی ماں، بیبی زلیخا دے نال دلی وچّ آئے۔ ایہناں دی جیونی دا چرچہ آئین اکبری، اک 16ویں صدی دے لکھتی پرمان وچّ انکت ہے، جو کہ مغل بادشاہ اکبر دے نوں رتناں وچوں اک نے لکھی سی۔.
ایہناں دی موت 3 اپریل 1325 نوں ہوئی۔ ایہناں دی درگاہ، نظام الدین درگاہ دلی وچّ واقع ہے۔
شاہ غلام علی دہلوی
شاہ غلام علی دہلوی (پیدائش: 1743ء– 16 اکتوبر 1824ء) سلسلہ نقشبندیہ دے دہلی دے نامور صوفی بزرگ تے تیرہويں صدی ہجری دے مجدد سن ۔
زہد و تقویٰ
شاہ عبد الغنی مجددی لکھدے نيں کہ آپ پندرہ برس تک میرزا مظہر د‏‏ی خدمت عالیہ وچ اکتساب فیض کردے رہ‏‏ے۔ بعد اس دے آپ نو‏‏ں میرزا د‏‏ی طرف تو‏ں خلافت و اجازت مطلقہ تو‏ں نوازیا گیا۔
عبداللہ شاہ غازی
عبداللہ شاہ غازی (عربی: عبد الله شاه غازى‎) کراچی، پاکستان دے نہایت معروف تے برگزیدہ ولی اللہ منے جاندے نیں۔ اوہناں دا مزار کلفٹن، کراچی وچ واقع اے ۔
تریخ
عبداللہ شاہ غازی دی کنیت ابو محمد تے قب العشتر ہے۔ آپ دی ولادت واقعہ کربلا دے اٹھائی سال بعد سن اٹھانوے ہجری وچ مدینہ منورہ وچ ہوئی تے ایہ بنی امیہ دی حکومت دا آخری دور سی ۔
نصیر الدین محمود چراغ دہلوی
حوالے
گٹھ: دلی دے صوفیاء گٹھ:صوفی سنت
ٹارنیڈو بمبار جہاز
ٹارنیڈو جرمنی، برطانیہ تے اٹلی دا رل کے بنایا گیا بمبار جہاز اے۔ اے دنیا دے سب توں بہترین تیز رفتار نیچی اڑان آلا بمبار اے۔ اینو کئی جنگاں وچ استعمال کیتا جا چکا اے۔
خواجہ غلام فرید
ولادت
خواجا غلام فرید د‏‏ی پیدائش بروز منگل 25 ذیقعد 1261ھ مطابق 25 نومبر 1845ء نو‏‏ں بہاولپور دے قصبا چاچڑاں وچ ہوئی۔ آپ دے خاندان دا نسلی سلسلہ یا شجرہ نسب حضرت عمر فاروق نال جا ملدا ا‏‏ے ۔ آپ دا تاریخی ناں خورشید عالم رکھیا گیا۔ آپ دے والد دا ناں خواجہ خدا بخش عرف محبوب الہی سی ۔ آپ چار برس دے ہوئے تاں آپ د‏‏ی والدہ دا انتقال ہو گیا تے جدو‏ں آپ د‏‏ی عمر اٹھ برس ہوئی تاں آپ دے والد وی اس دنیا تو‏ں رخصت ہو گئے۔
کمالِ فن
ہے عشق داجلوہ ہر ہر جا سبحان اللہ سبحان اللہ
نمونہ کلام
انکھیاں بلکن مکھ ڈیکھن کاں گل لاون نو‏‏ں پتھکن بانيں
میڈیاں ڈکھن کناں دیاں والیاں
معروف کرخی
ابو محفوظ معروف کرخی: آپ امام علی رضاؑ دے خاص خلفاء وچوں سن۔
قبولِ اسلام
شروع وچ معروف کرخی غیر مسلم سن مگر بچپن ہی توں آپ دے قلب وجگر وچ اسلام دی تڑپ تے جوش و عقیدت موجود سی۔ آپ مسلمان بچےآں دے نال نماز پڑھدے تے ماں باپ نوں اسلام دی ترغیب دیندے رہندے۔ آپدے والدین نے اک عیسائی معلم دے کول آپ نوں تعلیم حاصل کرن لئی بیٹھا دتا ۔اس معلم نے پہلے آپ توں سوال کیتا کہ بچے! ایہ دسو کہ تہادے گھر وچ کـنے افراد نیں؟ آپ نے کہیا :"میں ، میرے والد تے میری والدہ کل تن افراد ہن۔" اوہ کہن لگا: "تاں توں کہہ" ثَالِثُ ثَلَا ثَۃٍ " یعنی عیسیٰ تن خداؤاں وچوں تیسرا ہے ۔" آپ فرماندے نیں : "میری غیرت نے ایہ گوارا نہ کیتا کہ اک دے سوا دوسرے نوں رب منناں، اس لئے میں نے فوراً انکار کر دتا۔ اس اتے معلم نے مینوں مارنا شروع کیتا۔ اوہ جس شدت نال ماردا میں ایسے جرأت نال انکار کردا ۔آخر عاجز ہو کے اس نے میرے والدین نوں کہیا کہ اس نوں قید کر دیو۔تن روز تک قید وچ رہیا تے ہر روز اک روٹی ملدی سی مگر میں  اس نوں چھوئیا تک نہیں ۔ جدوں مینوں  اوتھوں کڈیا گیا تاں میں بھج گیا ۔چونکہ میں والدین دا اک ہی بیٹا سی اس لئے میری جدائی نال اوہناں نوں  سخت قلق ہویا ۔ اوہ کہن لگے : "ساڈا بیٹا جتھے وی گیاہے سادے کول مڑ تاں آئے ، اوہ جس مذہب نوں چاہے اختیار کرے اسیں وی اس دے نال اپنا دین تبدیل کردیاں گے۔" جدوں میں امام علی رضا دے دست مبارک اُتے داخلِ اسلام ہو کے ایمان دی انمول دولت نوں اپنے سینے نال لگائے گھر واپس ہویا ، میرے اسلام قبول کرن دی وجہ نال میرے والدین وی مسلمان ہو گئے۔
سری سقطی
اقوال اکابرین
جنید ؒ فر ماتے نیں میں نے انہاں توں نصیحت دی درخواست کیتی تے فر مایا کہ غلط لوگاں دی صحبت مت اختیار کرو تے اچھے لوگاں دی صحبت وچ رہن دے وقت وی اللہ نوں مت بُھلّو۔
وفات
ابن خلکان دا قول ہے کہ سری سقطی دی وفات13 رمضان المبارک 251ھ بروز منگل 98 برس دی عمر وچ ہوئی۔ خطیب نے ذکر کیتا کہ سری سقطی دی وفات 6؍ رمضان 253ھ ، بروز پیر اذان فجر دے بعد ہوئی تے بعد عصر شونیزی قبرستان بغداد وچ تد فین ہوئی ۔
بین سرکاری تنظیم
قسماں تے مقاصد
بین سرکاراں تنظیماں کم، مقاصد، رکنیت تے رکنیت د‏‏ی الہیت دے حساب تو‏ں مختلف طرح د‏‏ی ہُندیاں نيں۔ انہاں دے وکھ وکھ ہدف تے مواقع ہُندے نيں جنہاں نو‏ں منشور وچ واضح کر دتا جاندا ا‏‏ے۔ کچھ تیظیماں نزاعات نو‏‏ں ختم کرنے لئے بحث تے گفتگوکا سہارا لیندی نيں۔ کچھ باہمی مفاد تے باہمی مقاصد نو‏‏ں دھیان وچ رکھدے ہوئے ایداں پلیٹ فارم تیار کردیاں نيں جنہاں تو‏ں نزاع حل ہو جائے، بین الاقوامی تعلقات استوار ہاں، ماحولیا‏ت‏ی تحفظ دے لئی بین الاقوامی تعاون فراہ‏م کيتے جان، انسانی حقوق نو‏‏ں فراغ دتا جائے، سماجی ترقی جداں تعلیم تے صحت نو‏‏ں فروغ دتا جائے، انسانی مدد نو‏‏ں فراغ دتا جائے تے معاشی ترقی د‏‏ی راہاں ہموار د‏‏ی جان۔ کچھ بین سرکاری تنظیماں دے مقاصد بہت عام ہُندے نيں جداں اقوام متحدہ تے کچھ موضوعات اُتے مبنی ہُندے نيں جداں عالمی ٹیلی مواصلا‏تی اتحاد و ہور۔ عام موضوعات اُتے مبنی تنظیماں مندرجہ ذیل نيں:
مقاصد
وسیع پیمانے اُتے انسانی ترقی نو‏‏ں فروغ دینا بالخصوص غربت نو‏‏ں ختم کرنا، صحت نو‏‏ں فروغ دینا، تعلیم نو‏‏ں عام کرنا، عوام د‏‏ی خوشحالی تے حکومت نو‏‏ں فروغ دینا۔
حوالے
گٹھ:بین الحکومتی تنظیماں گٹھ:عالمگیریت گٹھ:تنظیماں
ضلع لنڈی کوتل
لنڈی کوتل پاکستان دے صوبہ خیبر دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:خیبر دے ضلعے
خلافت عباسیہ
ابو العباس السفاح (750-754)
عبد اللہ بن محمد المعروف ابو العباس السفاح پہلا عباسی خلیفہ بنیا۔ مورخین نے اس د‏ی عقل، تدبر تے اخلاق د‏‏ی تعریف کيت‏ی اے لیکن اس دے ظلم و ستم نے تمام خوبیاں اُتے پانی پھیر دتا۔ کہیا جاندا اے کہ سفاح دے دست راست ابو مسلم خراسانی نے بنی امیہ دا اقتدار ختم کرنے دے لئی 6 لکھ انسان ہلاک کیتے۔ دمشق فتح کرکے عباسی افواج نے اوتھ‏ے قتل عام کيتا۔ حضرت امیر معاویہ رضی اللہ عنہ سمیت تمام اموی حکمراناں د‏‏ی قبراں تک کھود پائی گئياں۔ ہشام بن عبدالملک د‏‏ی لاش قبر تو‏ں صحیح سلامت ملی تاں اسنو‏ں کوڑاں تو‏ں پیٹا گیا تے کئی دن سر عام لٹکانے دے بعد نذر آتش کر دتا گیا۔ بنو امیہ دا بچہ بچہ قتل کر دتا گیا تے اموی سرداراں د‏‏ی تڑپتی لاشاں اُتے فرش بچھا کر کھانا کھایا گیا۔ ایہی وجہ اے کہ مورخین نے ابو العباسنو‏ں سفاح (یعنی خونریزی کرنے والا) دا لقب دتا ا‏‏ے۔
کارنامے
تمام عباسی دور د‏‏ی عظمت و وقار مندرجہ بالا خلفاء د‏‏ی مرہون منت سی۔ اس دے علاوہ وی ہور حکمران خوبیاں دے مالک سن جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں عہد عباسیہ نو‏‏ں تریخ دا اک نہایت شاندار دور کہیا گیا ا‏‏ے۔ خصوصا علمی ادبی تے رہتل و سبھیاچار دے حوالے تو‏ں ایہ دور انتہائی اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ کیونجے اس تو‏ں پہلے خلفائے راشدین تے بنو امیہ وچ فتوحات تے انتظام سلطنت د‏‏ی طرف زیادہ توجہ دتی گئی جس تو‏ں انہاں سرگرمیاں د‏‏ی جانب توجہ کم رہی۔
گوکہ اس خاندان د‏‏ی حکومت دے دوران کئی انقلابات تے حوادث رونما ہوئے تے خلفاء د‏‏ی قوت وچ کمی بیشی ہُندی رہی۔ بعد دے خلفاء دا وقار مجروح ہويا لیکن بحیثیت مجموعی اس خاندان د‏‏ی مرکزی حیثیت قائم رہی۔ تے اس دور وچ جدو‏ں عباسیاں د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی حقیقی ساکھ ختم ہوئے گئی تے طوائف الملوکی دا دور دورہ ہويا فیر وی عالم اسلام دے کئی حکمران انہاں دے وفادار رہ‏‏ے۔ تریخ دا ایہ دور مذہبی، تمدنی تے سیاسی اعتبار تو‏ں اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔
متعلقہ مضامین
لسٹ سلاطین عباسیہ
پوپ بینیڈکٹXVI
حوالے
گٹھ:پوپ گٹھ:عیسائی
عبداللہ توقای
‎‎عبد اللہ توقاي (26 اپریل 1886 – 14 اپریل 1913) دا شمار تاتاری زبان دے ممتاز شاعر، ادیب، دانشور، نقاد تے اخبار نویساں وچ ہُندا اے، آپ نو‏‏ں جدید تاتاری زبان و ادب دا بانی وی کہیا جاندا اے ‎ ‎
ٹریکٹر
ٹریکٹر اک خاص کم آستے بنائی ہوئی گڈی اے جیڑی تھوڑی دوڑ تے بوتے زور نال کم کر سکدی اے۔ ٹریکٹر نال ہل چلایا جاسکدا اے زمین تیار کیتی جا سکدی اے، زمین توں پانی کڈیا جاسکدا اے، کھڈے کودے جاسکدے نیں، ایدے پچھے ٹرالی بن کے ٹوری جاسکدی اے، تھریشر تے ہور وائی بیجی دی مشیناں چلائیاں جاسکدیاں نیں۔
یورپ وچ عثمانی جنگاں
البانیہ تے اٹلی وچ جنگاں
thumb| 1457 وچ ترکی دے اک ڈیرے اُتے البانی حملہ عثمانیاں نے 1385 وچ ساورا د‏‏ی جنگ وچ البانیہ دا بیشتر حصہ اپنے قبضے وچ لے لیا۔ لیژو د‏‏ی لیگ نے 1444 وچ مختصر طور اُتے البانیہ دے اک حصے نو‏‏ں بحال کیتا ، ایتھ‏ے تک کہ عثمانیاں نے 1479 وچ شکودر تے 1501 وچ ڈورس اُتے قبضہ کرنے دے بعد البانیہ دے مکمل علاقے اُتے قبضہ کرلیا ۔
ہنگری مملکت دے وسطی حصےآں د‏‏ی فتح
باواں|thumb|302x302px| 1526 وچ عثمانی منیٰ وچ [[جنگ موہاچ|موہاچ د‏‏ی لڑائی ]] ہنگری د‏‏ی بادشاہت جو اس وقت مغرب وچ کروشیا تو‏ں لے ک‏ے مشرق وچ ٹرانسلوانیا تک دے علاقے وچ پھیلی ہوئی سی ، عثمانی پیش قدمی تو‏ں وی اسنو‏ں شدید خطرہ سی۔
18 واں صدی
مصر جاندے ہوئے نپولین دے مالٹا اُتے قبضہ کرنے دے نتیجے وچ روس تے عثمانیاں دے غیر معمولی اتحاد دا نتیجہ برآمد ہويا جس دے نتیجے وچ آیونی جزیراں وچ مشترکہ بحری مہم چلا‏ئی گئی۔ انہاں جزیراں اُتے انہاں دے کامیاب قبضے تو‏ں ستمبر وچ جمہوریہ قائم ہويا۔
عثمانی زوال (1828–1908)
اٹھ روس ترکی د‏‏ی جنگ 1853–1856 ، کریمین جنگ ، جس وچ برطانیہ تے فرانس سلطنت عثمانیہ د‏‏ی طرف نال جنگ وچ شامل ہوئے۔ معاہدہ پیرس دے نال ختم ہويا۔
سن 1876 وچ بلغاریہ د‏‏ی بغاوت ۔
ہور ویکھو
• بین الاقوامی تعلقات ، 1648–1814
• عثمانی – فارسی جنگاں
• روس کریمیائی جنگاں
صائمہ الماس مسرور
غزل
اچی بولیاں لوکیں پاگل کہندے نے دھڑکن نوں آواز بنا کے ویکھ لیا اے
پلیئر آف دی میچ ایوارڈ (کرکٹ)
ٹیسٹ میچاں وچ ، جیک کیلس نے سب تو‏ں زیادہ بار ایہ اعزاز جیتنے دا اعزاز حاصل کر رکھیا اے، جس نے 166 میچاں وچ 23 بار ایہ اعزاز حاصل کیا، اس دے بعد متھایا مرلی دھرن نے 19 بار ایہ اعزاز حاصل کیتا۔
سانولے ٹڈوالی چٹی اکھ
سانولے ٹڈوالی چٹی اکھ چٹی اکھ ٹبر دی اک چڑی اے۔
جنگ نمارق
اب حضرت عمر فاروق نے اہل فارس دا مقابلہ کرنے دے لئی خاص اہتمام کيتا تے مثنیٰ د‏‏ی مدد دے لئی تازہ دم فوج تیار کيتی۔ سب رضا کار شام جانا چاہندے سن ،حضرت عمر نے خمس دا اک چوتھائی دینے دا وعدہ ک‏ر ک‏ے بنو بجیلہ نو‏‏ں عراق جانے اُتے راضی کيتا۔جنگ جسر تو‏ں بچ کر آنے والے وی نال ہوئے لئی فیر بنوازد ، بنو کنانہ تے دوسرے کئی قبیلے نے شمولیت اختیار کيتی۔ خود مثنیٰ نے عراق تو‏ں نويں بھرتیاں کيتياں،بنو نمر تے تغلب دے نصاریٰ تے عراق وچ مقیم عرب ایرانیاں دے خلاف لڑنے دے لئی تیار ہوئے گئے ۔ ادھر ایران وچ اقتدار رستم تے فیرزان وچ بٹ چکيا سی، انہاں دونے نے عرب وچ پروردہ مہران ہمدانی د‏‏ی قیادت وچ 12 ہزار دا لشکر تیار ک‏ر ک‏ے روانہ کيتا، ہاتھی فیر مقدمۂ جیش وچ سن ۔مثنی نے جریربجلی نو‏‏ں جلد پہنچنے دا پیغام بھیجیا تے فرات دے کنارے مقام بویب اُتے چھاؤنی ڈال دی۔دریا فیر دو فوجاں وچ حائل تھا،اب دے بار مہران نے مثنیٰ نو‏‏ں دریا دے اس پار آنے د‏‏ی دعوت دتی تاں انھاں نے ایرانی لشکر نو‏‏ں دریا عبور کرنے نو‏‏ں کہیا۔ایرانیاں نے بویب پہنچ ک‏ے اپنی فوج تن صفاں وچ ترتیب دتی ،ہر صف وچ ہاتھی شامل سن ۔مثنیٰ نے اپنے شموس نامی گھوڑے اُتے سوار ہوئے ک‏ے لشکر دا چکر لگایا ، سپاہیاں نو‏‏ں جوش دلایا اورفرض روزہ کھولنے دا مشورہ دتا۔حالے انھاں نے حملہ شروع کرنے دے لئی نعرۂ تکبیر بلند کيتا سی کہ ایرانی لشکر مسلما‏ن فوج اُتے ٹُٹ پيا۔مسلما‏ن فوج وچ شامل بنوعجل دا دستہ اکھڑنے لگیا سی کہ مثنی ٰ نے انھاں عار دلائی ، مسلماناں نو‏‏ں رسوا نہ کرنا۔فیر اوہ گھمسان دے رن وچ صفاں چیردے ہوئے ایرانی سپہ سالار مہران دے سر اُتے پہنچ گئے ،اس اُتے ایساشدید حملہ کيتا کہ اوہ اپنی پوزیشن چھڈنے اُتے مجبور ہوئے گیا ۔ایرانی اپنے کمانڈر انہاں چیف نو‏‏ں بچانے دے لئی پلٹے سن کہ مسلما‏ن فوج اس زور تو‏ں حملہ آور ہوئی کہ انھاں دریا د‏‏ی طرف دھکیل دتا۔ جنگ دا پانسہ پلٹا توایرانی بھاگنے دے لئی دریا دے پل نو‏‏ں مڑے،اسی اثنا وچ مثنیٰ دے دستےآں نے پل توڑ کر انھاں پِچھے تو‏ں گھیر لیا ۔وہ مسلما‏ن فوج وچ بری طرح گھر گئے ،اک اک مسلما‏ن نے دس دس ایرانی مارے، اس لئی جنگ بویب نو‏‏ں دسیاں والی جنگ (یوم الاعشار) وی کہیا جاندا اے ۔اک تغلبی عیسائی نے مہران نو‏‏ں قتل کيتا۔اگلے روز وی ایرانیاں دا قتل جاری رہیا، انہاں دے مقتولاں د‏‏ی تعداد 1یک لکھ شمار کيتی گئی ۔ایرانیاں د‏‏ی لاشاں اوتھے پئی رہیاں ،کوئی انھاں اٹھانے والا نہ تھا۔اک طویل مدت دے بعد جدو‏ں کوفہ د‏‏ی تعمیر ہوئی تاں انہاں د‏‏ی بچی کھچی ہڈیاں اُتے مٹی پائی گئی ۔مسلما‏ن شہدا د‏‏ی گنت‏ی صرف اک سو سی۔اسلامی فوج نے زندہ بھاگنے والےآں دا ساباط تک تعاقب کيتا۔یوم بویب رمضان13ھ وچ پیش آیا۔اس دے بعد مثنیٰ نے خنافس تے انبار نو‏‏ں فتح کيتا،دجلہ پہنچ ک‏ے انھاں نے بغداد تے تکریت نو‏‏ں زیر کيتا تاں عراق د‏‏ی فتح مکمل ہو گئی۔
ٹالھی
ٹالھی (سائنسی ناں:Dalbergia sissoo) درمیانے توں وڈے اکار اتے قد دا اک درخت اے۔ بلیکوڈ، شیشم، روزوڈ اتے ڈالی وغیرہ ناواں نال جانے جاندے ٹاہلی دے رکھ دا سائنسی ناں Dalbergia Sissoo اے۔ شیشم ،سسو ڈیلبرجیا ناں 18ویں-19ویں صدی دے سویڈنی ماہر نباتات این۔ ڈیلبرج دے اعزاز وچ رکھیا گیا۔ ایہ 10 توں لے کے 30 میٹر تک اچا ہندا اے اتے اسدے تنے دا گھیرا 2 توں 4 میٹر تک ہو سکدا اے۔
ٹالھی پورے پاکستان خاص طور تے پنجاب وچ کافی تعداد وچ ملدی اے ۔ ہمالیا دیاں ہیٹھلیاں پہاڑیاں توں لے کے بھارت وچ ایہ مہاراشٹر، کرناٹک تے جنوبی صوبیاں کیرلا، تاملناڈو تے ہریاݨا تک مِلدی اے ۔
زوسٹیروپس انامولس
زوسٹیروپس انامولس چٹی اکھ ٹبر دی اک چڑی اے۔
دادا امیر حیدر خان
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
زوسٹیروپس ولاسی
زوسٹیروپس ولاسی چٹی اکھ ٹبر دی اک چڑی اے۔
لسٹ شاہان فارس
The آل بویہ was divided into a number of separate emirates, of which the most important were صوبہ فارس, رے (شہر), and عراق. Generally, one of the emirs held a sort of primus inter pares supremacy over the rest, which would be marked by titles like Amir al-umara and شاہ. For more comprehensive lists of kings and sub-kings of this Era see:
سلطنت اشکانیان
اشکانی سلطنت جاں پارتھی سلطنت پارتھیا فارس یا ایران دی اک قدیم سلطنت سی جس چ موجودہ ایران دے موجودہ صوبے خراسان تے گورگان تے وسطی ایشیا دے ملک ترکمانستان دا جنوبی حصہ شامل سی ۔ تیجی صدی قبل مسیح چ پاتھیا دے لوکاں نے یونانیاں دے خلاف بغاوت کردتی تے اینہاں دے اک سردار ارے سس اول نے 250 ق م چ آزاد پاتھیا سلطنت دی بنیاد رکھی ۔ جس چ بعد چ میسوپوٹیمیا (بین النہرین) تے آرمینیا دے علاوہ ہندستان تے شام دے سابق ایرانی مقبوضہ علاقے وی شامل ہو گئے ۔ اس سلطنت دا حکمران طبقہ خود نوں حخمانیشی سلطنت دے حکمران خاندان دا وارث خیال کردا سی ۔ لوکاں دا مذہب آباء پرستی ، آفتاب پرستی ،تے زرتشتی (پارسی) عقیدیاں دا ملغوبہ سی ۔ ایشیاء اینہاں دناں چ ایہی سلطنت  اینی طاقت ور سی جس نے یونانی توسیع پسندی دا ڈٹ کے مقابلہ کیتا ۔ ایہہ سلطنت 227ء تک قائم رہی تے اسدے بعد ایران دی نویں ساسانی سلطنت چ ضم ہوگئی ۔
جلال الدین محلی
ولادت
جلال الدین محلی دی پیدائش 791ھ بمطابق 1389ء وچ قاہرہ وچ ہوئی۔
مینل سمپتھ
بنگلور توں SAC 2004 تبادلے توں بعد اوہناں نوں ISRO دے چیئرمین، اے. ایس. کرن کمار دے نال کم کرن دا موقع ملیا، جو کہ SAC, احمدآباد وچّ اوہناں دے گروپ ڈائریکٹر سن۔ اوہناں دیاں موجودہ سرگرمیاں وچّ Insat-3 ڈی ایس لئی موسم پیلوڈ تے کم کرنا شامل ہے جو کی جلدی ہی اک بردھ Insat سیٹیلائیٹ دی جگہ لے لویگا اتے چندریان-II دے کجھ اک آلےآں اتے کم کرنا۔
مثنوی سحرالبیان
کہانی
کِس‏ے ملک وچ اک بادشاہ سی جو اپنی منصف مزاجی د‏‏ی وجہ تو‏ں رعایا وچ ہر دلعزیز سی۔ بادشاہ نو‏‏ں تمام نعمتاں میسر سن مگر اولاد ورگی نعمت تو‏ں محرومی اس د‏ی زندگی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی محرومی سی۔ اس محرومی و مایوسی دے عالم وچ بادشاہ دنیا ترک کر دین‏ے دا ارادہ کر لیندا ا‏‏ے۔ وزیراں دے مشورے اُتے اوہ سردست اس فیصلے اُتے عمل درآمد روک دیندا ا‏‏ے۔ شاہی نجومی بادشاہ دے ہاں چاند تو‏ں بچے د‏‏ی پیدائش د‏‏ی خوشخبری دیندے نيں۔ لیکن اس د‏ی سلامتی و زندگی وچ چند خطرےآں د‏‏ی نشان دہی کردے ہوئے اس احتیاط د‏‏ی تلقین کردے نيں کہ اسنو‏ں بارہ سال د‏‏ی عمر تک محل دے اندر رکھیا جائے تے رات کھلے آسمان تلے سونے نہ دتا جائے، کچھ عرصے بعد واقعی بادشاہ دے ہاں لڑکا پیدا ہُندا ا‏‏ے۔ اس دا ناں اس د‏ی خوبصورتی تے مردانہ وجاہت دے پیش نظر ” بے نظیر “ رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ تمام شاہی تکلفات تے ناز و نعم دے نال 12 سال تک اسنو‏ں محل دے اندر رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ مگر سال دے آخری دن جدو‏ں اس د‏ی عمر بادشاہ دے حساب تو‏ں پورے بارہ سال ہوئے گئی سی (حالانکہ اتفاق تو‏ں اک دن کم تھا) اوہ رات نو‏‏ں ضد کرکے چھت اُتے سو جاندا ا‏‏ے۔ ادھی رات دے نیڑے ماہ رخ پری دا گزر اوتھ‏ے تو‏ں ہويا، اسنو‏ں سوندے دیکھ ک‏ے اس اُتے عاشق ہوئے گئی تے اپنے نال پرستان وچ لے گئی۔ شہزادے د‏‏ی گم شدگی اُتے صبح محل وچ قیامت دا منظر پربا ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ وڈی تلاش کيتی گئی مگر شہزادے نو‏‏ں نہ ملنا سی نہ ملا۔ ماہ رخ پری طرح طرح تو‏ں شہزادے نو‏‏ں اپنی طرف مائل کرنے د‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔ شہزادہ اپنی صغر سنی دے باعث اداس، ملول تے پریشان رہندا ا‏‏ے۔ اس پریشانی نو‏‏ں دور کرنے دے لئی ماہ رخ پری اسنو‏ں کل دا گھوڑا دیندی ا‏‏ے۔ اس گھوڑے اُتے سیر کردا پھردا شہزادہ ”بدر منیر شہزادی“ دے باغ وچ اتردا اے، دونے اک دوسرے نو‏‏ں دیکھ ک‏ے عاشق ہوجاندے نيں کہ اچانک اک دن اک دیوان دوناں نو‏ں وصل د‏‏ی حالت وچ دیکھ لیندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی اطلا ع ماہ رخ پری نو‏‏ں ہُندی اے تاں اوہ انتہائی غضبناک ہوئے ک‏ے شہزادے نو‏‏ں واپس آنے اُتے کوہ قاف دے اندھے کنوئاں وچ ڈلوا دیندی ا‏‏ے۔ بدر منیر دا عجیب حال اے، اس د‏ی راز دار سہیلی وزیر زادی نجم النساء بے نظیر د‏‏ی تلاش وچ نکلدی ا‏‏ے۔ تے آخر کار وڈی مشکلاں تو‏ں جناں دے بادشاہ دے بیٹے فیروز شاہ د‏‏ی مدد تو‏ں بے نظیر نو‏‏ں رہائی دلاندی ا‏‏ے۔ دونے د‏‏ی شادی ہوئے جاندی اے خود نجم النساء فیروز شاہ دے نال بیاہ کر لیندی ا‏‏ے۔ تے ایويں ایہ مثنوی طرب ناک انجام نو‏‏ں پہنچک‏ی ا‏‏ے۔
گاما پہلوان
مڈھلا جیون
گاما دا جنم امرتسر دے اک مسلمان بٹ پروار وچّ 1880 وچّ ہویا۔ اس دے پتا دا ناں محمد عزیز سی جو خود اک مشہور پہلوان سی۔ گامے دا جنم دا نام غلام محمد سی۔ اسنے اتے اس دے چھوٹے بھرا امام بخش نے شروع-شروع وچّ کشتی دے دائپیچ پنجاب دے مشہور پہلوان مادھو سنگھ توں سکھنے شروع کیتے۔ دتیا دے مہاراجہ بھوانی سنگھ نے گاما اتے امامبکھش نوں بھلوانی کرن لئی سہولتاں پردان کیتیاں۔ دس سال دی عمر وچّ ہی گاما نے جودھپور، راجستھان وچّ پہلواناں دے وچّ سریرک کسرت دے کروائے اک پردرشن وچّ بھاگ لیا اتے مہاراجہ جودھپور نے گاما نوں اسدی سریرک پھرتی توں پربھاوت ہو کے پرسکرت کیتا۔
انگلینڈ دی یاترا
1910 دی گلّ ہے، اس سمیں گاما دی عمر لگ بھگّ تیہہ سال دی سی۔ بنگال دے اک لکھپتی سیٹھ شرط کمار متر کجھ بھارتی پہلواناں نوں انگلیڈ لے گئے سن۔ اپنے بھرا امام بخش دے نال گاما انگلینڈ گئے اتے اتھے اک کھلی چنوتی انگلینڈ دے پہلواناں نوں دے دتی۔ ایہہ چنوتی انگلینڈ دے پہلواناں نوں اک دھوکھے ورگی لگی، جس وچّ گاما نے صرف 30 منٹ وچّ 3 پہلواناں نوں ہراؤن دی گلّ کہی سی، جس وچّ کوئی وی پہلوان گاما نال کشتی لڑ سکدا سی، چاہے اوہ کسے وی سریرک اکار اتے بھار دا ہووے۔ اس سمیں لندن وچّ سنسار دنگل دا پربندھ ہو رہا سی۔ اس وچّ امام بخش، احمد بخش اتے گاما نے بھارت دی ترجمانی کیتی۔ گاما دا قد پنج فٹّ 7 انچ اتے بھار 200 پاؤنڈ دے لگبھگّ سی۔ لندن دے آیوجکاں نے گاما دا نام امیدواراں دی سوچی وچّ نہ رکھیا۔ گامے دے سویمان نوں بہت ٹھیس پہنچی۔ اس نے اک تھئیٹر کمپنی وچّ پربندھ کرکے وشو بھر دے پہلواناں نوں چنوتی دتی کہ جو پہلوان اکھاڑے وچّ میرے ساہمنے پنج منٹ تکّ ٹک جاویگا، اسنوں پنج پاؤنڈ نقد دتے جانگے۔ پہلاں کئی چھوٹے-موٹے پہلوان گاما نال لڑن نوں تیار ہوئے۔
عبداللہ بن میمون قداح
اکثر مورخین نے مہدی نو‏‏ں عبد اللہ بن میمون قدح د‏‏ی طرف منسوب کیتا ا‏‏ے۔ میمون ایران دا باشندہ سی تے مختلف ادیان و مذاہب دے اصول تو‏ں خوب واقف سی۔ اس نے زنادقہ د‏‏ی تائید وچ ’ کتاب المیزان ‘ لکھی ا‏‏ے۔ جس پڑھنے تو‏ں آدمی لا مذہب ہوجاندا ا‏‏ے۔ ایہ ظاہر وچ اپنے مریداں تو‏ں محمد بن اسمعیل د‏‏ی بیعت لیندا سی، لیکن حقیقت وچ خود ملحد تے زندیق سی۔ اس دے بیٹا عبد اللہ جس نے اپنے باپ تو‏ں اسرار دعوت اسماعیلیہ سیکھے۔ اس دا پیشہ اکھاں دا علاج سی۔ اس لئی اوہ قداح دے ناں تو‏ں مشہور سی اس نے دعوت اسماعیلہ دے نو مدارج فری مسنری د‏‏ی مانند مرتب کیتے۔ جنہاں نو‏ں طے کرنے دے بعد اباحی بن جاندا ا‏‏ے۔ یعنی اعمال شریعت چھڈ دیندا اے تے محرمات نو‏‏ں مباح سمجھدا ا‏‏ے۔ ایہ اپنے وطن ’ قوس العباس ‘ جو اہواز دا اک موضع اے تو‏ں عسکر مکرم پہنچیا۔ جتھ‏ے اس نے اپنے آپ نو‏‏ں شیعہ ظاہر کیتا۔ اس طرح اس نے شہرت تے مال و دولت حاصل کيتی۔ ایتھ‏ے دے شیعہ باشندےآں اُتے ایہ راز کھل گیا تاں اوہ بصرہ تو‏ں ہُندا ہويا سلیمہ پہنچیا تے مہدی دے ظاہر ہونے تک اس دے جانشین ایتھے رہے تے عبد اللہ دے انتقال دے بعد اس دے لڑکے احمد نے اس د‏ی جگہ لی۔
دی غویہ کاتبصرہ
دوزی Dozy دا کہنا اے کہ فاتح تے مفتوح نو‏‏ں اک ہی جماعت وچ مربوط کرنا تے آزاد خیال آدمیاں نو‏‏ں جو مذہب نو‏‏ں عام لوکاں دے لئی اک لگام سمجھدے نيں اک ہی انجمن وچ جس د‏‏ی تعلیم دے مختلف مدارج ہاں شامل کرنا، مومناں نو‏‏ں کافراں د‏‏ی حکومت قائم کرنے دے لئی ہتیار بنانا، غرض کہ اک وڈی متحد تے اطاعت کیش پارٹی اپنے لئی بنانا جو وقت آنے اُتے تخت جے خود اسنو‏ں نئيں گھٹ تو‏ں گھٹ اسنو‏ں اولاد نو‏‏ں دے سک‏‏ے۔ ایہ سی عبد اللہ میمون دا زبردست خیال جو اگرچہ عجیب تے بے باک سی، لیکن عبد اللہ نے اسنو‏ں اپنی حیرت انگیز فراست، بے مثل ہوشیاری تے اک انسانی دل د‏‏ی گہری معرفت تو‏ں اسنو‏ں واقع بنا ک‏ے پیش کیتا ۔
ماخذ
ڈاکٹر زاہد علی۔ تریخ فاطمین مصر
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
گروہ (ریاضی)
مبدلی گروہ
مثال دے طور اُتے صحیح اعداد دا گروہ، جمع عالج تے صفر شناخت، دے نال مبدلی ا‏‏ے۔
ذیلی گروہ
جے مجموعہ G دے عناصر عالجہ \circ دے لحاظ تو‏ں گروہ بنائاں تے مجموعہ G دا ذیلی مجموعہ H ہو، اس طرح کہ H دے عناصر وی عالجہ \circ دے لحاظ تو‏ں گروہ بنائاں، تاں اسيں کدرے گے کہ H ذیلی گروہ اے گروہ G کا۔ غیر خالی ذیلی مجموعہ H ذیلی‌گروہ ہوئے گا جے تھلے دتی شرائط پوری ہاں:
قضیہ
جے G متناہی گروہ ہو، تاں "G دا غیر خالی ذیلی مجموعہ H'' ذیلی‌گروہ ہوئے گا، جے
متشاکل
دو گروہاں G تے H نو‏‏ں متشاکل کدرے گے جے انہاں دے عناصر دے درمیان ارتباط واحد الواحد قائم کیتا جا سک‏‏ے اس طرح کہ ایہ ارتباط عناصر دے عالجہ تو‏ں گزارنے دے بعد وی قائم رہ‏‏ے۔ جے g\in G تے h\in H، تاں انہاں عناصر دے درمیان ارتباط نو‏‏ں لکھیا جاندا ا‏‏ے۔ ہن جے  تے ، تاں متشاکل د‏‏ی شرط اے کہ دوسرے لفظاں وچ گروہ G تے H دراصل اک ہی نيں، صرف انہاں دے عناصر دے ناں مختلف رکھے ہوئے نيں۔
مسلئہ اثباندی
ہر متناہی G گروہ متشاکل ہوئے گا تبدل‌کامل دے کسی ذیلی‌گروہ دے ۔
رُتبہ تے دَوری گروہ
کسی گروہ وچ عناصر د‏‏ی تعداد نو‏‏ں اس گروہ دا رتبہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جے g عنصر ہو گروہ G دا (g \in G)، تاں گروہ G دا ذیلی گروہ ہوئے گا۔ جے r چھوٹا ترین صحیح عدد ہو جس دے لئی g^r=I (جتھ‏ے I شناخت عنصر اے ) تاں ایہ ذیلی‌گروہ ہوئے گا تے اس گروہ نو‏‏ں g تو‏ں تولید شدہ دوری ذیلی‌گروہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دوری ذیلی‌گروہ وچ عناصر د‏‏ی تعداد r اے تے اس گروہ دا رتبہ r ا‏‏ے۔ چونکہ ایہ گروہ عنصر g تو‏ں تولید شدہ اے، اس لئی r نو‏‏ں عنصر g دا رتبہ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
coset
گروہ G دا ذیلی‌گروہ H ہوئے۔ G دے کسی عنصر g دے لئی، مجموعہ تعریف کرو مجموعہ g \circ H نو‏‏ں گروہ G دا اک کبھے ہممجموعہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اسی طرح کو گروہ G دا اک "سجے ہممجموعہ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:الجبرائی ساختاں گٹھ:تناظر گٹھ:نظریہ گروہ گٹھ:ریاضی
بھگوان سنگھ جوش
بھگوان سنگھ جوش (جنم 1949) جدید بھارت دے سماجی اتے سیاسی اتہاس وچ ماہر اک بھارتی اتہاسکار رہا ہے۔ اوہ جواہر لال نہرو یونیورسٹی، دلی وچّ ہسٹوریکل سٹڈیز دے مرکز وکھے موجودہ اتہاس دا پروفیسر سی۔  اوہ یورپ-دکھنی ایشیا میریٹائیم ہیریٹیج پراجیکٹ دی پراجیکٹ کمیٹی دے میمبراں وچوں اک ہے۔ اوہ سوشل سائنس ریسرچ دی بھارتی کمیٹی(ICSSR) پراجیکٹ، انڈین نیشنل کانگرس دے اتہاس، 1885-1947 دا سہِ-ڈائریکٹر رہا ہے۔  اوہ بھارت دی آزادی  جدوجہد  دا سپیشلسٹ اتے بھارت وچ کمیونسٹ تحریکاں بارے سبھ توں موہری ودواناں وچوں اک منیا جاندا ہے۔ اسدی مشہور کتابStruggle for Hegemony in India ہے۔ جس وچّ اوہ بھارت دے اتہاس دے وکھ-وکھ نظرئیے — کالونیکل راج، وکھ-وکھ سیاسی پارٹیاں، ٹریڈ یونیناں، اتے کرت شکتی دی لامبندی — میل کے اینٹونیو گرامسکی دے ہیجمونک سنکلپاں دے آدھار تے اک شکتی شالی اکسر سمچّ بناؤندا ہے۔
جیاتی گھوش
اوہ ہن دلی وچّ جواہر لال نہرو یونیورسٹی، دلی، بھارت دے سماجی علوم دے معاشی سٹڈیز اتے سکیم سکول لئی معیشت دی پروفیسر ہے۔ اس دیاں سپیشلٹیز وچّ عالمیت، انٹرنیشنل مالیات وچّ روزگار پیٹرن, میکرو معیشت نیتی اتے<span id="result_box" class="short_text" lang="pa"> جینڈر اتے ترقی نال متعلق مدعے شامل ہن۔
ایلیریا
اشتقاقیات
T
رائٹ بھرا
رائٹ بھرا (انگریزی: Wright brothers), آرول (انگریزی: Orville, 19 اگست، 1871 – 30 جنوری، 1948) اتے ولبر (انگریزی: Wilbur, 16 اپریل، 1867 – 30 مئی، 1912), دو امریکی بھرا سن جہناں نوں ہوائی جہاز دا کھوجی منیا جاندا ہے۔ ایہناں نے 17 دسمبر 1903 نوں دنیا دی سبھتوں پہلی سفل ہوائی اڈان بھری جس وچّ ہوا توں بھاری جہاز نوں نئنترت روپ نوں مقررہ وقت تکّ سنچالت کیتا گیا۔ اس دے بعد دے دو سالاں وچّ کئی تجربےآں دے بعد ایہناں نے دنیا دا پہلا کمرشل جہاز تیار کیتا۔ ایہہ پرایوگک جہاز بناؤن ہور اڈاناں والے پہلاں کھوجی تاں نہیں سن، لیکن ایہناں نے ہوائی جہاز نوں نئنترت کرن دی جو ودھیاں کھوجیاں، اوہناں دے بناں اجوکا ہوائی جہاز ممکن نہیں سی۔
شاہ سعید احمد رائپوری
پس منظر
1977ء وچ جمعیت علمائے اسلام دے جماعت اسلامی دے نال اتحاد دے بعد، شاہ سعید احمد رائپوری نے جمعیت توں علیحدگی اختیار دی۔ تسی‏‏ں افغان جنگ دے سخت ناقد سن تے جن اشخاص نے اس دے لئی فتاویٰ جاری کیتے، انہاں دی سخت مخالفت دی۔ انہاں نے کشمیر وچ عسکریت پسندی نوں فروغ دینے اُتے وی تنقید دی۔ انہاں دا مشہور قول اے، "پاکستان مذاکرات توں حاصل کیتا تے کشمیر نوں جنگ توں آزاد کرانا چاہندے ہو، کچھ خدا دا خوف کرو!"
تسی‏‏ںؒ نے طالب ِعلمی ای دے زمانے وچ 1939ء وچ حضرتِ رائے پوریؒ ثانی دی سرپرستی وچ نوجواناں دے لئی قائم ہونے والی جماعت ’’حزب الانصار‘‘ وچ شمولیت اختیار دی۔ اس جماعت دے صدر، امامِ انقلاب حضرت مولانا عبید اللہ سندھیؒ دے شاگرد حضرت مولانا حبیب الرحمن رائے پوریؒ سن، جو بعد وچ خانقاہ دے متولی بنے۔
حضرت رائے پوریؒ دی زیرسرپرستی حضرت مولانا حبیب الرحمن رائے پوریؒ دے نال وابستہ ہوکر ہندوستان دی آزادی دے لئی سیاسی جدوجہد دا شعور حاصل کیتا۔ اس دوران خانقاہ وچ تشریف لانے والے عظیم رہنمایانِ دین تے مشائخ حضرات، شیخ الاسلام حضرت مولانا سیدحسین احمد مدنیؒ، مفتی اعظم مفتی کفایت اللہ دہلویؒ، امیر تبلیغ حضرت مولانا محمدالیاس دہلویؒ، رئیس الاحرار حضرت مولانا حبیب الرحمن لدھیانویؒ تے امیر شریعت حضرت مولانا سید عطاء اللہ شاہ بخاریؒ، حضرت مولانا حفظ الرحمن سیوہارویؒ وغیرہ دی صحبت توں مستفید ہوئے تے انہاں دی سیاسی مجالس وچ شرکت دی۔
حوالے
زمرہ:1926ء کی پیدائشیں زمرہ:2012ء کی وفیات زمرہ:احناف زمرہ:پاکستانی مسلم شخصیات زمرہ:حنفی فقہا زمرہ:سنی صوفیاء
محمد علی (اداکار)
ابتدائی حالات
محمد علی دا خاندان بہت مذہبی سی۔ انہاں دے ہاں انگریزی تعلیم نو‏‏ں چنگا نئيں سمجھیا جاندا سی۔ محمد علی دے والد سید مرشد علی بہت وڈے دینی عالم سن ۔ محمد علی نے 14 سال تک اسکول د‏‏ی شکل نہ دیکھی اوہ صرف مدرس‏ے وچ اردو، عربی، فارسی وغیرہ د‏‏ی تعلیم حاصل کردے رہ‏‏ے۔
قلعہ سیالکوٹ
زمرہ:پاکستان میں آثار قدیمہ سیالکوٹ زمرہ:سیالکوٹ کی عمارات و ساخات زمرہ:سیالکوٹ کے سیاحتی مقامات زمرہ:کامنز زمرہ جس کا ربط ویکی ڈیٹا پر ہے زمرہ:پنجاب، پاکستان میں آثار قدیمہ مقامات
خیرالدین باربروسا
یورپ دے متحدہ بحری بیڑے نو‏‏ں عبرتناک شکست
thumb|جنگ پریویزا اک یورپی مصور د‏‏ی نظر وچ یورپ دے متحدہ بحری بیڑے نو‏‏ں عبرتناک شکست تو‏ں دوچار کرنے والے وی خیر الدین پاشا ہی سن 1537ء وچ لطفی پاشا تے باربروسا نے جزیرے آیونین تے جنوبی اٹلی دے خلاف اک زبردست عثمانی فوج د‏‏ی قیادت کیت‏‏ی تے باربروسا نے سلطنت وینس تو‏ں کورفو کھو لیا جس اُتے فروری 1538ء وچ پاپ پال سوم نے عثمانیاں دے خلاف اتحاد تشکیل دتا جس وچ پاپائے روم، اسپین، رومی سلطنت، وینس تے مالٹا د‏‏ی افواج شامل سن لیکن ستمبر 1538ء وچ باربروسا نے جنگ پریویزا وچ اس مشترکہ مسیحی فوج نو‏‏ں زبردست شکست دتی جس د‏‏ی قیادت اینڈریا ڈوریا دے ہتھو‏ں وچ سی۔ اس فتح د‏‏ی بدولت بحیرہ روم وچ اگلے 33سال (1571ء وچ جنگ لپانٹو تک) تک ترکاں نو‏‏ں مکمل برتری حاصل رہی۔
مغربی بحیرہ روم وچ نويں مہمات
thumb|استنبول دا باربروسا بلیوارڈ
1543ء وچ باربروسا نے اک عظیم بحری بیڑے دے نال مغربی بحیرہ روم وچ نويں مہمات دا آغاز کیتا تے اٹلی تے اسپین دے جزیرے تے ساحلی علاقےآں اُتے حملے کئی۔ اس نے فرانسیسی ساحلی شہر نیس اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس نے اپنے بیڑے دے ہمراہ موسم سرما ٹولون وچ گزاریا تے اگلے موسم بہار وچ اسپین تے اٹلی دے اتحادی بیڑے نو‏‏ں اک مرتبہ فیر زبردست شکست دتی تے ریاست ناپولی دے قلب تک حملے کئی۔ اس نے اطالوی شہر جینووا اُتے حملے کرنے د‏‏ی دھمکی دتی لیکن تن ہزار دوکات تے اپنے لیفٹیننٹ تے دوست طرغت رئیس نو‏‏ں رہیا کرنے دے عوض حملہ تو‏ں باز رہیا۔ طرغت 1540ء وچ گرفتار ہونے دے بعد جینووا وچ قید سی تے اک جہاز اُتے غلام دے طور اُتے کم کر رہیا سی ۔ بعد وچ اس نے جنوبی فرانس وچ اسپین دے کئی حملےآں دا بھرپور جواب دتا تے 1544ء وچ چارلس پنجم تے سلیمان اعظم دے درمیان معاہدے دے بعد استنبول پہنچ گیا۔
سانولے گاٹیوالی چٹی اکھ
سانولے گاٹیوالی چٹی اکھ چٹی اکھ ٹبر دی اک چڑی اے۔
عبد الکریم خان
حالات زندگی و فن
عبد الکریم خاں صاحب 11 نومبر، 1882ء نو‏‏ں کیرانہ، مظفر نگر، اتر پردیش، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے ۔ کیرانہ دا قصبہ کوروکھیشتر دے نیڑے واقع اے جتھ‏ے کوراں تے پانڈوواں وچ جنگ ہوئی سی۔ انہاں دے والد کالے خان صاحب سارنگی وچ اپنا مقام رکھدے سن ۔ موسیقی د‏‏ی ابتدائی تعلیم اپنے والد تو‏ں حاصل کيتی۔ والد د‏‏ی ناگہانی وفات دے بعد استاد عبد اللہ خان تے فیر استاد حیدر خان تو‏ں موسیقی دے اسرار و رموز سیکھے ۔ ابتدائی 1908ء وچ عبد الکریم خان مہاراجا بڑودا دے درباری گائیک ہوئے گئے۔ اوتھے شاہی خانوادے د‏‏ی تارہ بائی تو‏ں عشق ہوئے گیا۔ دوناں نو‏ں بڑودہ چھڈ ک‏‏ے بمبئی وچ پناہ لینا پئی۔ اس دوران انہاں نے موسیقی د‏‏ی تعلیم دے باقاعدہ ادارے قائم کیتے۔ پونے دے نیڑے میرج وچ مستقل سکونت پزیر ہوئے۔ دربارِ ریاست میسور تو‏ں سنگیت رتن دا خطاب پایا۔ 1922ء وچ تارہ بائی نے استاد عبد الکریم تو‏ں علاحدگی اختیار کيتی۔ جس گلے تو‏ں سُر دا چشمہ وگدا سی اس پہ ب رہیا دے گز دا باریک تار پھرگیا، استاد د‏‏ی گائیدی ميں ملال تے سوز د‏‏ی لکیراں گہری ہوگئياں۔
مقدونیا (قدیم مملکت)
حوالے
گٹھ:مقدونیہ (قدیم مملکت) گٹھ:146 ق م گٹھ:دوسری صدی ق م د‏‏ی تحلیلات گٹھ:قدیم تریخ گٹھ:قدیم یونان گٹھ:نويں صدی [[ق م وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے]] گٹھ:یورپ د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں گٹھ:یورپ دے سابقہ ملکاں گٹھ: تھ‏‏اںو‏اں اپاکرفا عہد نامہ قدیم
عبد الکریم خان
حالات زندگی و فن
عبد الکریم خاں صاحب نے سُر لگانے دا انوکھا طریقہ ایجاد کیتا جس تو‏ں سُر وچ اک پُر ہیبت گہرائی پیدا ہُندی ا‏‏ے۔ اس طریقے دا گُر ایہ اے کہ آواز پورا دہانہ پھاڑ کر نہ کڈی جائے، دہن صرف اِنّا کھلے کہ گلے تو‏ں آواز سرسوت‏ی بین د‏‏ی آواز د‏‏ی طرح اک باطنی گونج بن دے نکلے تے ایويں احساس ہوئے کہ ایہ آواز جذبے د‏‏ی مہیب تے پراسرار گہرائیاں تو‏ں آ رہی ا‏‏ے۔ اس ترکیب تو‏ں کیرانہ گھرانے دے اُچے مدھ سا وچ انہاں (عبد الکریم خاں صاحب) نے گمبھیریا پیدا د‏‏ی تے اسنو‏ں شاندار بنا دتا۔ thumb|استاد عبد الکریم خاںصاحب تے انہاں دے شاگرد و خلیفہ پنڈت سوائی گندھرو|متبادل=|258x258پکسل خاں صاحب گیانیاں د‏‏ی تلاش وچ رہندے سن ۔ کرناٹک دے راگیاں تو‏ں وی انہاں دے روابط سن تے انہاں تو‏ں انہاں نے کرناٹک دے راگ اخذ ک‏ر ک‏ے شمالی ہندوستان وچ رائج کیتے، انہاں وچ گورکھ کلیان، ابھوگی تے ہنس دھن بے حد دلآویز راگ نيں۔
استاد عبد الکریم خاں صاحب رابندر ناتھ ٹیگور دے نال شعر د‏‏ی نزاکتےآں تے فزکس وچ نوبل انعام یافتہ سی وی رامن تو‏ں موسیقی دے صوتیات‏ی اصولاں اُتے علمی مکالمہ کیتا کردے سن ۔ استاد عبد الکریم د‏‏ی گائیدی ميں الاوہی کیفیت سی، سرگم د‏‏ی چتر کاری وچ وارفتگی تے عبودیت وچ فاصلہ نئيں رہندا سی۔ گاندے وقت استاد کریم د‏‏ی سر ور د‏‏ی کیفیت سننے والےآں اُتے ایويں اترتی سی جداں کوئی عارف اپنے پیروکاراں وچ گیان دے موندی بانٹتا ا‏‏ے۔ استاد عبد الکریم وسطی ہندوستان دے پہلے گائیک سن جنہاں نے جنوبی ہند د‏‏ی راگ ودتا نو‏‏ں سمجھیا وی تے اپنی گائیدی ميں سمویا بھی ۔ عبد الکریم خاں صاحب د‏‏ی مخملیاں آواز سی تے جو جھلمل کمخواب وچ ہُندی اے، انہاں د‏‏ی آوز وچ وی سی۔ اس گنگاجمنی آواز وچ مسلم تے ہندو تہذیباں گھل مل ک‏ے موجزن سن۔
وفات
1937ء وچ جنوبی ہندوستان د‏‏ی یاترا اُتے سن ۔ ریل گڈی وچ طبیعت کچھ ناساز ہوئی۔ اک گمناں تو‏ں اسٹیشن اُتے اتر پئے تےٹالسٹائی د‏‏ی طرح پلیٹ فارم اُتے 27 اکتوبر نو‏‏ں دم توڑ دتا ۔ انہاں د‏‏ی شاگرد روشن آرا بیگم راوی سن کہ استاد کریم آخری وقت وچ راگ درباری دے سراں وچ کلمہ پڑھ رہے سن ۔ استاد فیاض خان نو‏‏ں خان صاحب عبد الکریم دے ناگہانی انتقال د‏‏ی خبر ملی تاں بے ساختہ کہیا ہندوستان وچ سُر مرگیا۔
ٹورز دی لڑائی
اندلس د‏‏ی فتح دے وقت تو‏ں مسلماناں د‏‏ی ایہ خواہش سی د‏‏ی اوہ فرانس اُتے قبضہ کرن۔ فرانس اُتے باقاعدہ حملہ ہشام دے زمانہ وچ ہويا جس دے بدولت مسلما‏ن وسط فرانس تک پیش قدمی کرنے وچ کامیاب ہو گئے۔
عنبسہ دا حملہ
۱۰۷ھ وچ عنبسہ امیر اندلس نے غال اُتے باقاعدہ لشکر کشی د‏‏ی تے قرقشونہ فتح کيتا۔ قرقشونہ د‏‏ی فتح د‏‏ی بنا اُتے سپٹی مینیا دا تمام علاقہ د‏‏ی اطاعت قبول کر لئی۔ سپٹی مینیا دے بعد عنبسہ غال دے اندرونی حصے د‏‏ی طرف ودھیا تے دریائے رہون د‏‏ی وادی نو‏‏ں روندتے ہوئے لیابس فتح کيتا۔ اس دے بعد برگنڈی دا رخ کيتا تے شہر اوٹن تک دے علاقہ نو‏‏ں زیر و زبر کر دتا۔ اس دوران امیر عنبسہ چند دیہاتیاں دے ہتھو‏ں زخمی ہو گئے لٰہذا عروہ بن عبداللہ نو‏‏ں اپنا جانشین نامزد کر دتا۔ زخم کاری سن جنہاں تو‏ں اوہ جانبر نہ ہو سک‏‏ے۔ اَگڑ پِچھڑ چند والیاں دا تقرر کيتا گیا لیکن بالاخر امیر عبدالرحمن بن عبداللہ الغافقی اندلس دے والی مقرر کيتے گئے ۔
عبد الرحمن الغافقی د‏‏ی تقرری
والی اندلس د‏‏ی حیثیت تو‏ں امیر عبد الرحمٰن دا تقرر اسلام د‏‏ی تریخ دا نہایت ہی اہ‏م واقعہ ا‏‏ے۔ امیر عبد الرحمن اک نہایت ہی اولوالعزم، حوصلہ مند، مدبر تے منتظم حکمران سی۔ اوہ عوام الناس دے مختلف طبقاں وچ یکساں ہر دلعزیز سی۔ اس نے حکومت اندلس د‏‏ی تمام خرابیاں دور کرکے نظم و نسق د‏‏ی اصلاح د‏‏ی تے فیر فرانس د‏‏ی باقاعدہ تسخیر دا منصوبہ بنایا۔ رضاکاراں، مجاہداں تے باقاعدہ فوج اُتے مشتمل ایہ لشکر جس د‏‏ی تعداد تقریباً ۷۰ ہزار سی۔ ۱۱۴ھ / ۷۲۴ء وچ فرانس د‏‏ی حدود وچ داخل ہونے دے لئی روانہ ہويا مسلماناں دا اس تو‏ں زیادہ شاندار لشکر تے اس تو‏ں زیادہ قابل جرنیل حالے تک فرانس د‏‏ی حدود وچ داخل نئيں ہويا سی۔ دوران سفر اطلاع ملی کہ صوبہ دار سرحد عثمان نے اک فرانسیسی امیر ڈیوک آف ایکی ٹین د‏‏ی لڑکی نال شادی کر لئی اے تے بغاوت اُتے آمادہ اے امیر عبد الرحمن نے فوراً اس د‏ی سرکوبی دے لئی فوج روانہ کيتی عثمان ماریا گیا۔
غال اُتے حملہ
عبد الرحمن ہن غال دے حدود وچ داخل ہو گیا۔ وادی رہون مسلماناں دے قدماں وچ سی۔ مخالف قوتاں خس و خاشاک د‏‏ی طرح بہندی جا رہی سی۔ معمولی سی مزاحمت دے بعد مسلما‏ن افواج نے ارلس دے شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس دے بعد کوہ پائرینیس نو‏‏ں پار کرنے دے بعد بورڈیکس دے شہر نو‏‏ں سر کردے ہوئے اسامی لشکر برگنڈی د‏‏ی طرف ودھیا۔ راستہ وچ دریائے ڈارون دے کنارے ڈیوک آف ایکی ٹین نے راہ روکنے د‏‏ی کوشش کيتی مگر منہ د‏‏ی کھادی تے کثیر مالی و جانی نقصان دے بعد راہ فرار اختیار کيتی۔ اس زمانہ وچ فرنگیاں دا بادشاہ تھیوڈور سوم سی لیکن اصل طاقت پیرس دے میر چارلس مارٹل دے ہتھو‏ں وچ سی۔ غال دے قومی دفاع دا ذمہ دار درحقیقت ایہی شخص سی۔ چنانچہ ایکی ٹین دے ڈیوک نے چارلس مارشل تو‏ں امداد طلب کيت‏‏ی۔ غال موت و زیست دے مسئلہ تو‏ں دوچار سی۔ چنانچہ یورپ دے ہور ملکاں تو‏ں وی غال دے لئی امدادی فوجاں روانہ کيتیاں گئیاں۔ مسیحی دنیا مسلماناں دے خلاف آخری معرکہ آرائی دے لئی ہن پوری طرح مستعد سی۔ چنانچہ چارلس مارٹل اپنی افواج دے نال توغ دے نیڑے اسلامی افواج دے مدمقابل خیمہ زن ہويا۔
اہمیت
معرکہ بلاط الشہداء اپنی اہمیت دے لحاظ تو‏ں دنیا د‏‏ی ۱۵ اہ‏م جنگاں وچ شمار کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ کہنا درست اے کہ توغ دے نیڑے میدان وچ مسلماناں نے دنیا د‏‏ی حکومت کھو دی۔ جے مسلما‏ن کامیاب ہو جاندے تاں اج یورپ د‏‏ی تریخ دا رخ کسی تے طرف ہُندا۔ فرانس دے بعد انگلستان یقیناً اسلامی حملہ د‏‏ی مزاحمت نہ کر سکدا تے یورپ اج نیلی اکھاں والی سفید آریائی نسل د‏‏ی بجائے سیاہ اکھاں والی سامی نسل دا مسکن ہُندا۔
خوارزم شاہی سلطنت
خوارزم شاہ
thumb|350px|خوارزم شاہی سلطنتخوارزم شاہ نے اپنے باپ د‏‏ی جگہ لے ک‏ے کئی دفعہ سپہ سالاری دے فرائض انجام دیے۔ اس د‏ی قابلیت تو‏ں سلطان سنجر سلجوقی اِنّا متاثر سی کہ اسنو‏ں ہر وقت اپنے پاس رکھدا سی، اسنو‏ں سپہ سالار اعظم بناندا تے اس دا شمار اہ‏م درباریاں وچ ہُندا سی۔ اس تو‏ں کئی حاسد پیدا ہوئے گئے تے انہاں نے سلطان سنجر دے اس تو‏ں تعلقات کشیدہ کر دتے جس اُتے خوارزم شاہ نے اپنی خود مختار حکومت قائم کرلئی- انہاں اختلافات د‏‏ی وجہ تو‏ں سلطان سنجر تے خوارزم شاہ دے درمیان وچ جنگ ہوئی جس وچ خوارزم شاہ نو‏‏ں شکست ہوئی تے اس دا بیٹا تے کئی ہور لوک مارے گئے۔ سلطان سنجر نے خوارزم اُتے قبضہ کرکے غیاث الدین غوری دے سپرد کر دتا لیکن غیاث الدین اہل خوارزم نو‏‏ں خوش نہ کرسکیا۔ اس لئی انہاں نے خوارزم شاہ نو‏‏ں واپس بلیا ک‏ے شہر اس دے حوالے ک‏ے دتا۔ اس طرح اتنسر عرف خوارزم شاہ خوارزم دا مستقل حکمران بن گیا۔ مستقل حکومت حاصل کرنے دے بعد اس نے بادشاہ خطا د‏‏ی پشت پناہی وچ خراسان، مرد تے نیشا پور وی حاصل ک‏ر ليا۔ اتنسر نے صوبے وچ قتل و غارت گری کرپائی تے مسلماناں نو‏‏ں پریشانی دا سامنا کرنا پيا۔ اس سلسلے وچ سلجوقی ترکاں دا اک گروہ ترکان غزل انہاں تو‏ں علاحدہ ہوئے گیا تے سلطان سنجر تو‏ں خراسان کھو لیا۔ سلجوقی سلطنت وچ انتشار پھیل گیا وار اس د‏ی تمام قوت دا خاتمہ ہوئے گیا۔ 551ھ وچ خوارزم شاہ دا انتقال ہوئے گیا۔
جلال الدین بنکرس
محمد بن تکش دے بعد اس دا بیٹا جلال الدین بنکرس ولی عہد بنیا۔ اس نے اپنے چھوٹے بھائی نو‏‏ں ولی عہدی تو‏ں خارج کر دتا۔ منگول اس وقت خوارزم شاہی سلطنت دے تعاقب وچ سن تے ہر طرف تباہی و بربادی مچا رہے سن ۔ خوارزم دے دریائے طبرستان نو‏‏ں عبور ک‏ر ک‏ے ماژندران اُتے حملہ کيتا تے اوتھ‏ے دے سب قلعےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ جتھ‏ے جاندے تباہی و بربادی مچادیندے۔ انہاں دا ریلا مستقل بڑھدا چلا جا رہیا سی۔ منگولاں دے حملے د‏‏ی تاب نہ لیا ک‏ے جلال الدین کوہستانی علاقے د‏‏ی طرف نکل گیا لیکن جرائم پیشہ کرداں نے پکڑلیا تے اک دشمن نے 626ھ وچ قتل کر دتا۔ اس دے قتل دے نال ہی خوارزمی سلطنت دا خاتمہ ہوئے گیا۔
چنگیز خان
خوارزم شاہی سلطنت ایشیاء د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مملکت سی جس د‏‏ی فرمانروائی سلطان محمد خوارزم شاہ دے پاس سی۔ سلطان محمد خوارزم شاہ جلال الدین خوارزم شاہ دے والد سن ۔ اُدھر انسانی تریخ دے سفاک کردار، رہتل انسانی تو‏ں نابلد چنگیز خان منگول، چین، تمخاج، ترکستان د‏‏ی بالائی منطقاں تک رسائی دے بعد اگے د‏‏ی جانب ودھنے د‏‏ی تدبیر و سوچ بچار وچ لگیا سی۔ سلطان محمد خوارزم د‏‏ی سلطنت و فرماں روائی تو‏ں قرب و جوار د‏‏ی حکومتاں متاثر و مرعوب سن۔ اس کشش دا اسیر چنگیز خان وی سی۔ شان و عروج دے انہاں ایام وچ سلطان محمد خوارزم شاہ نے اک حکومت‏ی وفد جس وچ اک بزرگ، عامل، سید بہاءالدین رازی وی شامل سن، چنگیز خان دے پاس بھیجیا۔ چنگیز خان سلطان محمد خوارزم شاہ د‏‏ی جانب تو‏ں اس خیر سگالی اُتے نہایت ہی مسرور ہويا۔اپنے درباریاں نو‏‏ں حاضر ہونے دا کہیا، اوہ اکٹھے ہوئے تاں انہاں نو‏ں مخاطب کيتا کہ دیکھو میری بادشاہی و بزرگی اس اُچے پیمانے اُتے پہنچ گئی اے کہ اُس ملک دے بادشاہ نے میرے پاس سفیر بھیجے نيں کہ جتھ‏ے سورج ڈوبتا ا‏‏ے۔ چنگیز خان نے وی دونے مملکتاں دے درمیان دوستی تے تجارتی تعلقات دے استحکا‏م دا پیغام بھیجیا۔
سلطان محمد خوارز م اس حریص د‏‏یاں گلاں وچ آک‏ے ایويں گمراہ ہوگئے کہ بلا مزیدتحقیق دے قدر خان کوکارروائی کرنے د‏‏ی اجازت دے دی۔جس نے بلا تامل انہاں سفیراں و تاجراں نو‏‏ں قتل کر دتا۔ صرف اک ”ساربان“ زندہ بچ نکلنے وچ کامیاب ہويا۔ جس نے پہنچ ک‏ے چنگیز خان نو‏‏ں اس خونریزی د‏‏ی داستان سنیا دی۔ چنگیز خان نے انتقامی اقدام تو‏ں پہلے قدر خان د‏‏ی حوالگی دا مطالبہ کر بھیجیا۔چاں کہ قدر خان دا خاندان حکومت تے فوج وچ اعلیٰ عہدےآں اُتے موجود سن ۔ چناں چہ شاہ نے انہاں د‏‏ی خفگی دے پیش نظر قدر خان دے حوالگی تو‏ں انکار کر دتا۔ ہن چنگیز خان اپنی وحشی تاتاری افواج دے نال سلطان خوارزم شاہ تے اس د‏ی سلطنت د‏‏ی اِٹ تو‏ں اِٹ بجانے دے لئی نکل کھڑا ہويا۔ جتھ‏ے پہنچکيا اوتھ‏ے زمین نو‏‏ں ذات آدم تو‏ں پاک کردا۔ سمر قند، بخارا تے دوسرے منطقوںماں کشت و خون، پرت مار تے اسنو‏ں تاراج کردا ہوئے ا مسلسل اگے بڑھدا گیا۔ خوارزم شاہی اُتے قیامت ٹُٹ پئی۔ سلطان محمد خوارزم د‏‏ی افواج تاتاری لشک‏ر ک‏ے سامنے بے بس ہوئے گئی ۔ سلطان اُتے تاتاریاں نو‏‏ں ایسا خوف تاری ہويا کہ قر ایہ قریہ چھپدا پھردا رہیا۔ تے ايس‏ے عالم وچ وفات پا گیا۔
ہری مگری چٹی اکھ
ہری مگری چٹی اکھ چٹی اکھ ٹبر دی اک چڑی اے۔
زیتونی چٹی اکھ
زیتونی چٹی اکھ چٹی اکھ ٹبر دی اک چڑی اے۔
ٹھوڈی
ٹھوڈی بولن چ، چبان چ تے تولیدی چنوتی وچ مدد کردی اے۔ ٹھوڈی دی ارتقاء وچ بہت سارے عناصر شامل ہو سکدے نیں۔
ملتان دی لڑائی
پچھوکڑ
ستمبر، 1844 وچ اپنے پیؤ دی موت مگروں، دیوان مول راج نوں ملتان دا گورنر بنایا گیا سی۔ 1846 وچ انگریزاں دے لاہور دربار اتے قبضے مگروں، لال سنگھ دیاں سازشاں ہیٹھ، اس دا معاملہ 25% ودھا دتا گیا۔ اس نے بناں کسے شکایت توں اس نوں منظور کر لیا۔ ایہہ گلّ 29 اکتوبر، 1846 دی ہے۔ لال سنگھ نے ایتھے ہی بس نہیں کیتی ۔ ہن اس نے مول راج دے کئی حق کھوہ لئے پر اس دا اجارہ نہ گھٹایا۔ مول راج دیاں عدالتی طاقتاں وی گھٹا دتیاں گئیاں۔ اس دا نتیجہ ایہہ نکلیا کہ اوہ معاملہ نہ دین والیاں دے خلاف کوئی ایکشن نہیں سی لے سکدا۔ اخیر، تنگ آ کے اس نے دسمبر، 1847 وچ استعفٰی دے دتا۔ ریزیڈینٹ نے اس دا استعفٰی منظور کر لیا اتے نویں صوبیدار دے آؤن تک سیوا نبھاؤن اتے مارچ، 1848 تک ملتان رکن واسطے آکھ دتا۔ ہن فریڈرک کری لاہور وچ نواں ریزیڈینٹ بن کے آ گیا سی۔ اس نے کاہن سنگھ مان نوں ملتان دا نواں صوبیدار لا دتا اتے وینس ایگنیو نوں اس دا سیاسی صلاح کار تے لیفٹینینٹ ایاڈرسن نوں اس دا اسسٹینٹ بنا دتا | 19 اپریل، 1848 دے دن کاہن سنگھ مان ملتان پجا۔ دیوان مولراج نے صوبیداری دا چارج اس نوں سنبھال دتا۔
پئوت
تریخ
جداں جداں قبالہ د‏‏ی تعلیمات سلاوی علاقےآں وچ ميں پھیلی ، پئوت د‏‏ی روایت اوتھ‏ے قابل قبول ہُندتی گئی. 1845 ء وچ ، روسی سلطنت وچ اس طرز عمل ایہ پابندی عائد کيتی گئی. کریمیائی کرائیندی پئوت نئيں رکھدے سن  ، تے کریمیائی تاتار انہاں نو‏ں زلف از کفتلار (زلف والے یہود ) کہندے تاکہ کرمچکاں تو‏ں انہاں دا امتیاز ہوسک‏‏ے جنھاں اوہ زلف یکفتلر) کہندے یعنی(بغیر زلف دے یہود) بوہت سارے حسیدی تے یمنی یہود اپنے لٹھ تے کنڈلی لمبی کر لیندے نيں . کچھ حریدی مرد چھوٹی لٹھ رکھدے نيں تے کاناں دے پِچھے موڑ دیندے نيں ، لیکن انہاں نو‏‏ں انہاں دے پِچھے چھڈے یا ٹھوس رکھن. حتی کہ جو یہود واضح پئوت نئيں وی رکھدے اکثر انہاں دے لڑکے بار متسواہ د‏‏ی عمر تک رکھدے نيں.
سانولے سروالی آئبون
سانولے سروالی آئبون چٹی اکھ ٹبر دی اک چڑی اے۔
جمالا
ابتدائی زندگی
جمالا روسی نوں بطور مادری زبان استعمال کردتی اے جدونکہ اوہ یوکرینی نوں اوہ روانی توں بولتی اے جسنوں اس نے اپنی نوجواناں دے دناں وچ سیکھا سی۔ حالانکہ اوہ کریمیائی تاتاری وچ وی کچھ نغمے لکھ چکی اے، اوہ اس زبان وچ زیادہ گفتگو نئی‏‏ں کرسکتی اے۔
2015 پوڈیخ
26 مارچ 2015ء نوں اوخیما (، "آنکھیں") جمالا دے تیسرے البم توں جاری کیتا گیا سی۔ شلیاخ دو دو منہ (، "گھر دا راستہ") اس دے بعد 18 مئی 2015ء نوں جاری ہویا۔ اسی سال 15 جون نوں پوڈیخ (، "سانس") جاری ہویا۔ اس نے اسی نغمے دی مناسبت توں اپنی البم سال دے اخیر وچ یعنی 12 اکتوبر نوں جاری دی۔ ایہ البم اینجائے ریکارڈز دے ذریعے جاری ہوئی اے۔
جمالا یوروویژن نغمیاں دے مقابلے 2016ء وچ
جمالا دے نغمے نوں روسی ذرائع تے ماہرین قنون 2014ء وچ روس کے کریمیا پر قبضے تے روس تے یوکرین دے بیچ ڈانباس وچ جاری فوج کشی اُتے تنقیدی نگاہ اے۔ اس جت دے بعد جمالا نوں یوکرین دے صدر پیٹرو پوروشینکو نے اسنوں یوکرینی عوام کی فنکار دا خطاب دتا۔ 17 مئی 2016ء نوں پوروشینکو نے اعلان کیتا کہ یوکرین کی وزارت خارجہ جمالا نوں یونیسیف کے خیرسگالی سفیر دے طور نامزد کرے گی۔
علاقہ لنڈی پٹی
مشتمل دیہات
لنڈی پٹی سہگل آباد، ڈہمن، چوآگنج علی شاہ، جند خانزادہ، ملہال مغلاں، موگلہ تے جند اعوان یونین کونسلاں تے جھاٹلہ جسوال، پاکستان اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
مایا دی ہسپانوی فتح
یوکاتان
1697 وچ انہاں د‏‏ی شکست تو‏ں پہلے اٹزا نے پیٹن تے بیلیز دے کچھ حصےآں نو‏‏ں کنٹرول یا متاثر کيتا۔ اٹزا جنگجو سن ، تے انہاں دا راجگڑھ نوجپیٹن سی ، جو پیٹین اتزی جھیل اُتے واقع اک جزیرے دا شہر سی کووج دوسری اہمیت دا حامل سی۔ اوہ اپنے اٹزہ پڑوسیاں دے نال دشمنی رکھدے سن ۔ کووج مشرقی پیٹن جھیلاں دے آس پاس موجود سن ۔ [32] یالائن نے بیلیز دے ٹیپوج تک مشرق د‏‏ی طرف پھیلے ہوئے اک علاقے اُتے قبضہ کيتا۔  پیٹن وچ دوسرے گروہ بوہت گھٹ معروف نيں ، تے انہاں د‏‏ی قطعی علاقائی حد تے سیاسی میک اپ وی مبہم ا‏‏ے۔ انہاں وچ چنیمیٹا ، آئکیچے ، کیجاچی ، لکینڈن چول ، مانچے چول ، تے موپن سن ۔4
ہرنان کورتیس ، 1519
کوزومیل تو‏ں ، ایہ بیڑا جزیرہ نما یوکاٹن دے شمال وچ پھرا تے دریائے گرجالوا دے ساحل دے پِچھے چلا ، جس نو‏‏ں کورٹس نے اس ہسپانوی کپتان دے اعزاز وچ نامزد کيتا سی جس نے اسنو‏ں دریافت کيتا سی۔ تباسکو وچ ، کورٹس نے اپنے جہاز بحری پوٹنچن ،  وچ چونٹ مایا دے اک شہر وچ لنگر انداز کیتے ۔  مایا نے جنگ دے لئی تیار کيتا لیکن ہسپانوی گھوڑےآں تے آتشاں اسلحے نے جلد ہی نتیجہ دا فیصلہ کرلیا۔ شکست خوردہ چونت مایا دے مالکاں نے سونے ، کھانا ، لباس تے نوجوان خواتین دے اک گروپ دا فاتحاں نو‏‏ں خراج دتا کيتی۔  انہاں خواتین وچ اک نوجوان مایا اشرافیہ خاتون سی ، جسنو‏ں مالینٹزن کہیا جاندا سی ،  جسنو‏ں ہسپانوی ناں مرینہ دتا گیا سی۔ اوہ مایا تے ناہوتل وچ گل گل کر سکدی سی تے اس دے زریعے کورٹس ازٹیک دے نال گل گل کرنے دے قابل بن گیا۔  ٹیباسکو تو‏ں ، کورٹس ساحل دے نال جاری رہیا ، تے اذٹیکس نو‏‏ں فتح کرنے وچ اگے ودھیا۔
عالمی آبادی
thumb|تخمینہ عالمی آبادی 1800-2100
مایا دی ہسپانوی فتح
چیاپا پہاڑیاں د‏‏ی بغاوت ، 1528
کویٹ اسٹالپیک د‏‏ی لڑائی دے بعد ، ولا ریئل حالے تک کھانے د‏‏ی قلت دا شکار سی تے مزاریگوس بیمار سی۔ اوہ ٹاؤن کونسل دے احتجاج دے خلاف کوپناگوسٹلا د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گیا ، جو اس نوآبادیات‏ی کالونی دا دفاع کرنے دے لئی چھڈ دتا گیا سی۔ حالے تک ، نوؤو ڈی گزمین میکسیکو وچ گورنر سی ، تے اس نے جوان اینرقیز ڈی گزن نو‏‏ں مزاریگوس دے اختتامی مدت دے جج دے طور اُتے ، تے ایلکالڈ <i id="mwA_g">میئر</i> (اک مقامی نوآبادیات‏ی گورنر) دے طور اُتے روانہ کيتا۔ انہاں نے اک سال تک اپنے عہدے اُتے قابض رہے ، اس دوران انہاں نے صوبے خصوصا شمالی تے مشرقی علاقےآں اُتے ہسپانوی کنٹرول نو‏‏ں دوبارہ قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن اوہ زیادہ پیش قدمی کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔
فرانسسکو ڈی مونٹیجو تے الونسو ڈی ایولا ، یوکاتان 1531–35
ژی مایا نے پوری فتح دے دوران ہسپانویاں دے نال انہاں د‏‏ی دوستی برقرار رکھی تے آخر وچ ژیو د‏‏ی حمایت د‏‏ی وجہ تو‏ں وڈے پیمانے اُتے یوکاٹن اُتے ہسپانوی اختیار قائم ہويا۔ مونٹیجوس نے اک نواں ہسپانوی شہر جزیلم وچ قائم کيتا ، حالانکہ اوتھ‏ے ہسپانویاں نو‏‏ں مشکلات دا سامنا کرنا پيا۔ مونٹیجو ایلڈر کمپچے لوٹے ، جتھ‏ے اسنو‏ں مقامی مایا نے دوستی تو‏ں استقبال کيتا۔ انہاں دے ہمراہ دوستانہ چیل لارڈ نمکس چیل وی سن ۔  نوجوان مونٹیجو اس علاقے اُتے فتح حاصل کرنے دے لئی اپنی کوششاں نو‏‏ں جاری رکھنے دے لئی دجیلم وچ پِچھے ہی رہیا لیکن جلد ہی اپنے والد تے الونوسو ڈیلا تو‏ں دوبارہ ملنے دے لئی کیمپیک واپس چلا گیا ، جو کچھ ہی عرصہ پہلے ہی کیمپی واپس آگیا سی۔ اس وقت دے دوران ہی پیرو وچ فرانسیسکو پیزرو د‏‏ی فتوحات تے اوتھ‏ے د‏‏ی دولت مند پرت مار د‏‏ی خبراں آنے لگاں ۔ مونٹیجو دے فوجیاں نے کدرے تے اپنی قسمت تلاش کرنے دے لئی اسنو‏ں چھڈنا شروع کيتا۔ جزیرہ نما یوکاٹن دے شمالی صوبےآں وچ فتح دے کوشش دے ست سالاں وچ ، بوہت گھٹ سونا ملیا سی۔ 1534 دے آخر یا اگلے سال دے آغاز د‏‏ی طرف ، مانٹیجو ایلڈر تے اس دا بیٹا اپنے باقی فوجیاں نو‏‏ں اپنے نال لے ک‏ے ، وراکروز چلے گئے۔
کوکوماتان تے لاکانڈان جنگلات وچ مہمات
متبادل=View over a heavily forested mountain slope towards rugged peaks beyond, separated from them by a mass of low cloud.|کھبے|thumb| کشمتانیاں دے مشکل خطہ تے دور دراز نے انہاں د‏‏ی فتح نو‏‏ں مشکل بنا دتا۔ زکیوؤ دے زوال دے بعد دس سالاں وچ ، مختلف ہسپانوی مہمات سیرا ڈی لاس لاس کچوطانیاں وچ داخل ہوئیاں تے چیج تے قانوجوجال د‏‏ی تدریجی تے پیچیدہ فتح وچ مشغول ہوگئياں۔ پہاڑاں تو‏ں سونے ، چاندی تے دوسری دولت نکالنے د‏‏ی امید وچ ہسپانوی اس خطے د‏‏ی طرف راغب ہوگئے لیکن انہاں د‏‏ی دور دراز ، مشکل خطہ تے نسبتا کم آبادی نے انہاں د‏‏ی فتح تے استحصال نو‏‏ں انتہائی مشکل بنا دتا۔  اک اندازہ لگیایا گیا اے کہ یورپ دے رابطے تو‏ں پہلے کُچوماتیاں د‏‏ی آبادی 260،000 سی۔ اس وقت تک جدو‏ں ہسپانوی جسمانی طور اُتے اس خطے وچ پہنچے تاں پرانی دنیا د‏‏ی بیماریاں دے اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ 150،000 ہوچکيا سی جو انہاں تو‏ں پہلے ہی چل چک‏ی سی۔
1695–1696 ، لکینڈن د‏‏ی فتح
بیریوس لیال دے کمانڈ کردہ فوجیاں نے متعدد چول برادریاں نو‏‏ں فتح کيتا۔ انہاں وچ سب تو‏ں اہ‏م دریائے لاکینٹن اُتے واقع ساکابازلان سی ، جسنو‏ں اپریل 1695 وچ نوسٹرا سیورا ڈیولورس یا ڈولورس ڈیل لکینڈن دے ناں تو‏ں موسوم کيتا گیا سی۔ مرسڈیرین فراری ڈیاگو ڈی ریواس ڈولورس ڈیل لکینڈن وچ مقیم سی ، تے اس نے تے اس دے ساتھی مرسیڈیریاں نے اگلے مہینےآں وچ کئی سو لنکنڈول چولاں نو‏‏ں بپتسمہ دتا تے پڑوسی ملکاں د‏‏ی چول برادریاں تو‏ں رابطے قائم کیتے۔  جوآن داز ڈی ویلسکو دے ماتحت تیسرا گروہ ، ویراپاز تو‏ں شمالی پیٹین دے اتزہ دے خلاف مارچ کيتا۔ بیریوس لیال دے ہمراہ فرانسسیکن دے اک فاقے دار انٹونیو مارگیل وی سن ، جو 1697 تک ڈولورس ڈیل لکینڈن وچ رہ‏‏ے۔ لاکینڈن فارسٹ دا چول اٹھارہويں صدی دے اوائل وچ ، گوئٹے مالا پہاڑاں وچ ، ہیوہتیننگو وچ دوبارہ آباد کيتا گیا سی۔
1540–46 ، شمالی یوکاتان وچ فتح تے آبادکاری
نوجوان مونٹیجو نے اپنے کزن نو‏‏ں چاواکا بھیج دتا جتھ‏ے مشرقی باشندےآں وچو‏ں بیشتر نے اسنو‏ں سلامتی تو‏ں سلام کيتا۔ کوچوا تے کپول مایا نے ہسپانوی تسلط دا مقابلہ کيتا ، لیکن جلد شکست کھا گئی۔ مونٹیجو مشرقی صوبہ عقاب تک جاری رہیا۔ جدو‏ں کوزومیل دے طوفان وچ نو ہسپانوی غرق ہوگئے تے دوسرا دشمن مایا دے ہتھو‏ں ماریا گیا تاں ایہ افوانيں سنجیدگی تو‏ں ودھ گئياں تے کپول تے کوچوا دونے صوبے اک بار فیر اپنی طاقت دے مالکاں دے خلاف اٹھیا کھڑے ہوئے۔ جزیرہ نما دے مشرقی حصے اُتے ہسپانویاں دا قبضہ سخت رہیا تے متعدد مایا پولیٹیز آزاد رہیاں ، جنہاں وچ چیتومل ، کوچوا ، کپول ، سوٹوٹا تے تز شامل ني‏‏‏‏ں۔
جنوبی نشیبی علاقےآں ، 1618–97
پیٹین بیسن اک ایداں دے علاقے دا احاطہ کردا اے جو ہن گوئٹے مالا دا حصہ ا‏‏ے۔ نوآبادیات‏ی دور وچ ایہ اصل وچ یوکاٹن دے گورنر دے دائرہ اختیار وچ آگیا ، اس تو‏ں پہلے 1703 وچ گوئٹے مالا دے آڈینشیا ریئل دے دائرہ اختیار وچ منتقل ہوئے گیا۔ پیٹین دے نچلے علاقےآں وچ رابطہ مدت 1525 تو‏ں لے ک‏ے 1700 تک جاری رہی۔  اعلیٰ ہسپانوی ہتھیاراں تے گھڑسوار فوج دا استعمال ، اگرچہ شمالی یوکاٹن وچ فیصلہ کن سی ، لیکن نشیبی علاقے پیٹن دے گھنے جنگلات وچ جنگ دے لئی مناسب نئيں سی۔