cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چک 447 ج ب
چک 447 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
سکندر اعظم دیاں جنگاں
سکندر اعظم دیاں جنگاں مقدونیا دے شاہ الیگزینڈر III ("عظیم") نے لڑی سن، پہلے دارا سوم دے تحت ہخامنشی فارسی سلطنت دے خلاف، تے فیر مقامی سرداراں تے جنگجوواں دے خلاف جتھ‏ے تک کہ مشرق وچ پنجاب، ہندوستان آیا سی۔ اپنی موت دے وقت تک، اس نے قدیم یونانیاں نو‏‏ں معلوم دنیا دا بیشتر حصہ فتح کرلیا سی۔ پر، اوہ جنوبی ایشیاء نو‏‏ں فتح کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔ اگرچہ اک فوجی کمانڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کامیاب ہونے دے باوجود، اوہ ہخامنشی سلطنت دا کوئی مستحکم متبادل مہیا کرنے وچ ناکا‏م رہیا اس وقت د‏‏ی موت نے اس دے فتح کیئے ہوئے وسیع علاقےآں نو‏‏ں خانہ جنگی وچ جھونک دتا۔
سکندر نے ایشیا مائنر وچ مدد نو‏‏ں مستحکم کيتا
جنگ دے بعد، سکندر نے مرنے والےآں (یونانیاں تے پارسیاں) نو‏‏ں دفن کيتا، تے گرفتار یونانی فوجیاں نو‏‏ں کاناں وچ کم کرنے دے لئی یونان واپس بھیج دتا، جس تو‏ں فارسیاں دے لئی لڑنے دا فیصلہ کرنے والے کسی یونانی دے لئی اک عبرت دا سبق سی۔ اس نے کچھ مال غنیمت واپس یونان بھیجیا، جس وچ تن سو پینپلی ( مکمل فارسی زرہ بکتر) سمیت ایتھنز واپس بھیجے گئے سن، جو پارتھینون دے لئی وقف سن تے جنہاں اُتے لکھیا سی "الیگزینڈر، بیٹا فلپ تے یونانیاں کا، لیسیڈیمونی(اسپارٹن) مستثنی، لکھیا ہويا سی۔ ایشیا وچ رہنے والے وحشیاں تو‏ں مال غنیمت اے "۔
اینٹی پیٹر، جسنو‏ں الیگزینڈر نے اپنی غیر موجودگی وچ میسیڈون دا انچارج چھڈ دتا سی، اسنو‏ں بغاوت دے خطرے نو‏‏ں کم تو‏ں کم کرنے دے لئی جتھ‏ے کدرے وی مناسب لگدا اے آمراں تے ظالماں نو‏‏ں لگیانے دے لئی آزادانہ اختیار دتا گیا سی۔ جدو‏ں اوہ فارس وچ گہرائی وچ چلا گیا، پر، پریشانی دا خطرہ بڑھدا ہويا نظر آیا۔ انہاں وچو‏ں بوہت سارے شہراں اُتے نسل در نسل بھاری ہتھو‏ں تو‏ں حکمرانی کيت‏ی گئی سی، لہذا انہاں فارسی شہراں وچ ، اس نے یونان وچ جو کيتا اس دے برعکس کيتا۔ اک آزاد خیال ہونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس نے آبادی نو‏‏ں آزاد کردتا تے خود حکومت کیت‏‏ی اجازت دی۔ جدو‏ں اوہ فارس وچ مارچ کردے رہے تاں اس نے دیکھیا کہ گرینیکس وچ اس د‏ی فتح کسی اُتے نئيں ہار گئی سی۔ شہر دے بعد شہر اسنو‏ں ہتھیار سُٹن لگدا ا‏‏ے۔ سرڈیس وچ ساتراپ، ہور اس دا دستہ، بوہت سارے ساتراپاں وچو‏ں اک سی جنھاں اس نے سمجھیا۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (اکتوبر 2010)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] جداں ہی ایہ ساتراپ مستعفی ہوگئے، سکندر نے انہاں د‏‏ی جگہ لینے دے لئی نويں افراد نو‏‏ں مقرر کيتا، تے کسی دے ہتھ وچ مطلق طاقت دے جمع ہونے اُتے بھروسا کرنے دا دعوی کيتا۔ پرانے نظام تو‏ں تھوڑی بہت تبدیلی لیائی گئی۔ پر، الیگزینڈر نے ساتراپیاں تو‏ں خراج وصول کرنے تے ٹیکس وصول کرنے دے لئی آزاد بورڈ مقرر کيتا، جو حکومت کیت‏‏ی استعداد کار نو‏‏ں بہتر بنانے دے علاوہ کچھ نئيں کردے سن ۔ پر، اصل اثر سول نو‏‏ں انہاں ستراپیاں دے مالی کم تو‏ں وکھ کرنا سی، اس طرح اس گل نو‏‏ں یقینی بنانا کہ اوہ حکومتاں، جدو‏ں کہ تکنیکی طور اُتے انہاں تو‏ں آزاد سن، واقعتا کدی نئيں سن۔ بصورت ہور، اس نے انہاں شہراں دے باسیاں نو‏‏ں ہمیشہ د‏‏ی طرح چلنے دتا، تے انہاں اُتے یونانی رسم و رواج نو‏‏ں مسلط کرنے د‏‏ی کوئی کوشش نئيں کيتی۔ دراں اثنا، ایشیا مائنر دے ہور یونانی شہراں تو‏ں وی سفیر سکندر دے پاس آئے، جے انہاں نے انہاں د‏‏ی جمہوریت نو‏‏ں جاری رکھنے د‏‏ی اجازت دتی تاں اوہ پیشی د‏‏ی پیش کش کرن۔ سکندر نے اپنی خواہش نو‏‏ں قبول کرلیا، تے انہاں نو‏ں فارس نو‏‏ں ٹیکس دینا چھڈنے د‏‏ی اجازت دی، لیکن صرف اس صورت وچ جدو‏ں اوہ کرنتس لیگ وچ شامل ہوگئے۔ ایسا کرنے تو‏ں، انہاں نے سکندر نو‏‏ں مالیا‏تی مدد فراہ‏م کرنے دا وعدہ کيتا۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (اکتوبر 2010)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
شام
جنگ دے فورا بعد ہی میمن فوت ہوگیا۔ اس د‏ی جگہ فارنا بازس نامی فارسی جس نے مقدونیہ وچ وقت گزاریا سی لگیایا گیا۔ اس نے ہیلسپونٹ دے نیڑے ایجیئن جزیرے لے ک‏ے تے جنوبی یونان وچ بغاوت نو‏‏ں ہويا دے ک‏ے سکندر د‏‏ی رسد دے رستےآں نو‏‏ں روک دتا۔ ايس‏ے اثناء وچ ، دارا نے سکندر نو‏‏ں روکنے دے لئی فارسی فوج نو‏‏ں لیا۔
فارس گیٹ د‏‏ی لڑائی
330 ق م دے موسم سرما وچ ، ایران وچ اج دے یاسوج دے شمال مشرق وچ فارسی دروازے د‏‏ی لڑائی وچ ، فارسی ستراپ ایروبارزہور نے فارسی افواج دے آخری حملے د‏‏ی قیادت کيتی۔ موجودہ عراقی کردستان وچ گوگامیلا د‏‏ی لڑائی دے بعد، سکندر بابل تے سوسا چلا گیا سی۔ اک شاہی روڈ نے سوسا کو فارس دے ہور مشرقی دارالحکومتاں پرسی پولس تے پاسارگاد (سلطنتِ فارس وچ متعدد "راجگڑھ" سن ) تو‏ں منسلک کردا سی، تے سکندر د‏‏ی جاری مہم دا قدرتی مقام سی۔ سوسا د‏‏ی فتح دے بعد، سکندر نے مقدونیائی فوج نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کردتا۔ سکندر دے جنرل، پیرمینین، نے اک آدھ راستہ شاہی روڈ دے نال لیا، تے خود سکندر نے پرسیس دا راستہ اختیار کيتا۔ فارس وچ جانے دے لئی فارسی پھاٹک تو‏ں گزرنا پڑدا سی، اک تنگ پہاڑی راستہ جو خود نو‏‏ں گھات لگیانے دے لئی آسانی تو‏ں جھکاندا سی۔
باہرلے جوڑ
ہور
چک 448 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
بخاری عوامی سوویت جمہوریہ
علاقائی سرحداں دے مڑ ونڈ دے بعد اسدا بوہتا علاقہ ازبک سوویت اشتراکی جمہوریہ تے کچھ حصہ ترکمان سوویت اشتراکی جمہوریہ نوں دے دتا گیا۔
جوہن لا (معاشیات دان)
مڈھلا جیون
جوہن لا دا باپ ویلیم اسکاٹ لینڈ دا اک نہایت امیر بینکر تے سنار سی۔ ہائی اسکول تو‏ں فارغ ہونے دے بعد 14 سال د‏‏ی عمر وچ اُس نے باپ دے نال بینک وچ کم کرنا شروع کر دتا۔ 1688ء وچ اس دا باپ مر گیا۔ اس وقت جاہن لا د‏‏ی عمر صرف 16 سال سی تے اوہ باپ دا بزنس سنبھالنے دے قابل نہ سی۔
مسی سپی کمپنی
جاہن لا ایہ سمجھ چکيا سی کہ جے حکومت ہی اک وڈی کمپنی بنائے تے حکومت ہی دا بنایا ہويا اک سینٹرل بینک کاغذی کرنسی چھاپ کر اُس کمپنی دے بیشتر شیئر (اسٹاک) خرید لے تاں عوام اُتے ایہ تاثر پئے گا کہ کاغذی کرنسی وی سونے چاندی د‏‏ی کرنسی د‏‏ی طرح ارزش رکھدی ا‏‏ے۔ اس طرح ٹیکس بڑھائے بغیر حکومت دا بجٹ خسارہ پورا کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
کیپٹن خان محمد خان
کیپٹن خان دے فوجی اعزازات
کیپٹن خان نو‏‏ں آزاد کشمیر حکومت نے آزاد کشمیر فوج دا سب تو‏ں وڈا ملٹری تمغہ فخرے کشمیر تے شیر جنگ تے فاتح میرپور دے عزازات دتے مگر کیپٹن خان نے ایہ کہہ ک‏ے انہاں تمام فوجی اعزازات نو‏‏ں ٹھکرا دتا کہ ميں نے اللہ تعالیٰ تو‏ں جہاد کشمیر شروع کرنے تو‏ں پہلے وعدہ کيتا سی کہ وچ کشمیری مسلماناں دے حقوق دے لئی خالصتاً جہاد فی سبیل اللہ اللہ تعالیٰ د‏‏ی رضا دے لئی لڑاں گا اس لئی وچ نہ ہی آزاد کشمیر حکومت تو‏ں تنخواہ لاں گا تے نہ ہی پنشن تے نہ ہی کوئی اعزازات' شاہد ايس‏ے لئے معاہدہ جنگ بندی دے بعد کیپٹن خان آزاد کشمیر فوج تو‏ں ریٹائر ہوئے گئے کیپٹن خان آزاد کشمیر فوج دے پہلے فوجی افسر سن جنہاں نے 15 ماہ جنگ لڑی مگر نہ اس د‏ی تنخواہاں لی تے نہ ہی کوئی اعزازات یا پنشن، کیپٹن خان نے فخرے کشمیر دا فوجی اعزاز جس د‏‏ی مالیت نقد دس ہزار روپے تے دو مربع ایکڑ زمین تے دوسرا تغمہ شیر جنگ جس د‏‏ی مالیت پنج ہزار روپے نقد تے اک مربع ایکڑ زمین تے پنشن نو‏‏ں اٌس زمانے وچ ٹھکرا دتا جس زمانے وچ اک فوجی د‏‏ی ماہانہ تنخواہ ویہہ روپے ہؤا کردی سی
لوک شاعری ہیئرا
ہیئرے دا شبدی مطلب
“ہیئرا لوک شاعری دا اک نویکلا کاوَ روپ ہے۔ اس شاعری روپ دے نکاس بارے نشچے نال کجھ نہیں کیہا جا سکدا۔ جے ہیئرا شبد ‘ہی-را’ دے سنیوگ توں بنیا منیا جاوے تاں ایہہ گیت گھوڑی چڑھن سمیں دے بندے ہن۔ پر جے ایہہ شبد ‘ہیہ’ توں منّ لئیے، تاں ہیہ شبد دے ارتھ ‘کام ویگ’ ہے جاں سنیوگ لئی چیشٹا دے ہون کر کے ‘ہیہرے’ اوہ گیت بندے ہن، جو کوئی مرد کسے استری نوں سمبودھن کر کے الیل وچّ گائے جاں ایہناں وچّ پرتی چیشٹا جاں کام ویگ سنکیتک جاں پرگٹ روپ وچّ ہونا۔ ہیئرے دے گیتاں دے کاوَ ادھٔین توں پتہ لگدا ہے کہ ایہہ گیت جاں تاں بھرجائیاں گھوڑی تے چڑھے دیور نوں سمبودھن کر کے اپنے تیبر ویگوان پریم دی پردرشنی کر رہیاں ہندیاں ہن – سکھر دوپہر دیور جنج چڑھیا، کوئی دھپّ لگے کملا، جے میں ہوواں بدلی دیورا، سورج لواں چھپا۔ جاں پھر جنج دے پھکاؤ ویلے سالیاں گھوڑے تے چڑھے جیجے پرتی اپنی چیشٹا پرگٹ کردیاں ہن – جیجا جیجا کر رہی، توں میرے بلایاں بول، میں تیرے توں ایوں گھماں، جیوں لاٹو توں ڈور۔ جاں پھر ایہناں وچّ کڑیاں ولّ جھاکدے جاننجیاں اتے اوہناں نوں اگوں گھوردیاں کڑیاں دیاں چہیڈاں ہن – تینوں میں سٹہ توڑی دے وچّ، آئیاں مجھیاں چر گئیاں، تینوں پتھاں گوہے دے وچّ۔ اپروکت ساریاں ونگیاں وچّ ‘ہیئرے’ دا جو چرتر ابھردا ہے، اوہ اس نوں ‘ہیرے’ شبد نال ہی جوڑدا ہے۔ ”
"ہیئریاں دے گائن دے مکھ حوالے
1. پتّ جاں دھی والے گھر وچّ نانکا میل دی آمد تے ودائگی سمیں۔ 2. عورتاں ولوں تھاں سر لگدے مرداں نوں۔ 3. جنج دی مٹھی روٹی خاص کر کے کھٹی سمیں کڑم اتے لاڑے نوں۔ 4. جنج بنھن اتے کھولن سمیں۔ 5. بندے موقعیاں اتے میلناں ولوں جاننجیاں نوں۔ 6. ویاہ دے اکٹھ وچّ اک اک سوانی ولوں تھاں سر لگدی دوجی سوانی نوں۔ 7. عورتاں دے اک گٹّ ولوں دوجے گٹّ نوں۔
ازبک
ہورویکھو
گٹھ:ازبکستان
قلعہ شیخوپورا
قلعہ شیخوپورا پنجاب ،پاکستان دے ضلع شیخوپورا وچ واقع اک تریخی قلعہ اے ۔
لاہور دربار دے لشکر دی روانگی
مہاراجے نے شیخوپورا دے زمینداراں دی فریاد سن کے ترنت شہزادے کھڑک سنگھ نوں حکم کیتا کہ اوہ توپخانا اتے 4000 فوج لے کے شیخوپورا ولّ کوچ کرے۔ قلعہ شیخوپورا دی مضبوطی توں واقف مہاراجے نے اس مہم 'تے جان لئی قلعہ-توڑ توپاں خود نشچت کیتیاں۔
پنجاب دی ونڈ
پنجاب دی ونڈ دی تریخ
( 1 ) فرقہ واریت دا ابھار— جس دا مول کارن ہندو-مسلماناں وچ سماجی ایکتا اتے سدبھاونا دا قایم نا رہِ سکنا سی ۔ کیونکہ ہندو سماجی وکھریویں والا ووہار کردے سن اتے مسلماناں دا روییا مذہبی آکرمنکارتا والا سی ۔
( 2 ) پنجاب دی الجھی ہوئی فرقہ وارانہ حالت— جس دا کارن پنجاب وچ دو دی تھاں تن مذہبی طبقہ سن— مسلمان ، ہندو اتے سکھ ۔ ایہناں وچوں مسلمان 57 فیصد، ہندو 30 فیصد اتے سکھ 13 فیصد سن ۔ اس صوبے وچ مسلماناں دی اکثریت ہون دے باو جود اوہناں لئی وکھری چون دی انتظام سی ۔ کارن ایہہ سی کہ مسلمان معاشی پکھ توں ہندواں اتے سکھاں دے مقابلے بہت کمزور سن ۔
ونڈ
اپروکت ونڈ نال مول پنجاب دا 62 فیصد علاقہ مغربی پنجاب نوں گیا اتے 38 فیصد کھیتر پوربی پنجاب نوں حاصل ہویا ۔ اس بٹوارے دے فلسروپ دوہاں پاسیاں دے وسنیکاں نوں 15 اگست توں بعد ادھر ادھر ہجرت کرنی پئی ۔ اک اندازا مطابق لگبھگ تن لکھ لوگ فرقہ وارانہ دنگیاں اتے آواجائی دی زحمت کارن مارے گئے ۔ مغربی پنجاب توں لگبھگ 38 لکھ غیر-مسلمان پوربی پنجاب نوں آئے اتے 44 لکھ مسلمان مغربی پنجاب نوں گئے ۔ پوربی پنجاب وچ پنرواس دی گمبھیر مسئلہ کھڑی ہو گئی جس نوں ہولی ہولی حل کر لیا گیا ۔
جھانسی دی رانی
شادی تے گھررہستی
ان د‏‏ی شادی 1842ء وچ جھانسی دے راجا گنگا دراؤ نوالکر تو‏ں ہوئی۔ رانی د‏‏ی عمر اس وقت کم یعنی صرف 13 سال سی۔ تب تک انہاں نو‏‏ں منیکنیکہ تے منو کہیا جاندا سی لیکن شادی دے بعد لکشمی بائی دے ناں تو‏ں یاد کيتی جاندی سی۔ انہاں دا اک بیٹا پیدا ہويا جس دا ناں دامودر رکھیا لیکن انگریزاں دے چال تو‏ں اسنو‏ں سپ نے کٹ لیا تے مرگیا اس دے بعد انہاں نے اپنے بھانجے جس دا ناں انند راؤ سی اسنو‏ں دائت کيت‏‏ا تے انہاں د‏‏ی بہن نے انند نو‏‏ں اپنے مرگ تو‏ں پہلے رانی لکشمی نو‏‏ں سونپیتا۔ اس دے بعد رانی نو‏‏ں چونکہ ہر وقت اپنے بیٹے دے یاد وچ ہويا کردی اس لئی انند دا ناں انند تو‏ں دامودر رکھ لیا تے اسنو‏ں اپنا سگا بیٹا قرار دتا۔
ابتدا
جداں کہ جنگ آزادی وچ بوہت سارے ریاستاں نے حصہ لیا جنہاں وچ دو بخوبی معلوم اے اک مغل سلطنت دے طرف تو‏ں بہادر شاہ ظفر تے دوسری جھانسی د‏‏ی رانی لکشمی بائی۔ جھانسی د‏‏ی رانی ابتدائی تو‏ں ہی اک باہمت خاتون سی تے انگریزاں دے سامنے انہاں نو‏ں چھٹما دے جاندی سی۔ اوہ کِس‏ے ہندوستانی اُتے ظلم نئيں سہ سکدی سی تے جے انگریز ہندوستانی اُتے ظلم کردا تاں اسنو‏ں منہ توڑ جواب دیندی سی۔
انگریزاں نال لوہا لین والی رانی لکشمی بائی
ویلے دے نال اتے اس ویلے دی ریتی-پالیسی دے مطابق منوں دا ویاہ جھانسی دے راجے گنگادھر راؤ دے نال ہویا ۔ اوہ رانی بنی ۔ اس دا پتی ہمیشہ ولاستا وچ ڈبا رہندا سی ۔ لکشمی بائی دے اک پتر وی پیدا ہویا، اوہ تن مہینے دا ہی دنیا توں چلا گیا ۔
کاریلو فینیش سوویت اشتراکی جمہوریہ
کریلو فنی سوویت اشتراکی جمہوریہ (karelo-finnish soviet socialist republic) (فنی بولی: Karjalais-suomalainen sosialistinen neuvostotasavalta) جسنوں کاریلو فینیش ایس ایس آر (karelo-finnish ssr) دے طور اتے وی جانیا جاندا اے سوویت یونین دی اک ریاست سی۔
سانولی تاجوالی کونج
سانولی تاجوالی کونج کونجاں دے ٹبر دی اک پنچھی اے۔ ایہ صحرا توں تھلے دے افریقہ دی واسی اے۔
سینٹرل خالصہ یتیم خانہ
بے سہارا بچیاں نوں سماج دا مفید انگ بناؤن لئی داخل کرکے یونیورسٹی پدھر تکّ تعلیم مہیا کروائی جاندی ہے۔اک اطلاع مطابق سال 2016-17 وچّ کل 375 بچے تعلیم لے رہے سن ، جنھاں وچّ 45 بچے نابینا سن۔ایہہ بچے بھارت دے وکھ وکھ صوبیاں توں آئے سن تے کجھ نیپال توں وی۔ایہناں نوں چنگے ڈاکٹر ، انجیئنر، ٹیکنیشیئن،الیکٹریسیئن، کیرتنیئے وغیرہ بنن دی سکھلائی دتی جاندی ہے۔نابینا بچیاں نوں بریل لپی وچ پڑھائی کروا کے تے کرسی بننا سکھا کے ہنرمند تے کماؤن یوگ بنایا جاندا ہے۔
تعلیمی سرگرمیاں
گیانی گرمیج سنگھ نے تاں سارے گرو گرنتھ صاحب دا بریل لپی وچ ترجمہ کرکے چھپوایا ہے۔
امریکی کونج
امریکی کونج کونجاں دے ٹبر دی اک پنچھی اے۔ ایہامریکہ دی واسی اے۔
اختی
اختی دا سپا
اختی سپا اک گھاٹی دے اندر اختیچا دے دریائے کھبے کنارے پر، اختی دے جنوب مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ اسپا وچ معدنی پانی د‏‏ی تن مختلف قسماں نيں: ہائیڈروجن سلفائڈ، ریڈون تے آئوڈین برومین۔ ذریعہ دا درجہ حرارت 38-40 تو‏ں مختلف ہُندا اے to C تو‏ں 65-68 ۔ C اس دا درجہ حرارت موسم اُتے منحصر ہُندا ا‏‏ے۔ اسپا ریسارٹ "اختی" ایتھ‏ے واقع ا‏‏ے۔
مصباح المتہجد (کتاب)
تحریر دا اسلوب
شیخ طوسی نے اس کتاب وچ سال بھر دے ایام د‏‏ی مستحب دعاواں تے عبادات نقل کيت‏یاں ناں۔ انھاں نے عبادات دے سلسلے وچ بعض فقہی احکا‏م نو‏‏ں وی اس کتاب وچ بیان کیا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب متعدد عناوین جداں طہارت، تہجد، روز جمعہ دے اعمال، ہفتے د‏‏ی دعاواں، ماہ رمضان د‏‏ی دعاواں، وغیرہ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
شرحاں
بعض اکابرین نے شیخ طوسی د‏‏ی مصباح المتہجد اُتے شرحاں لکھایاں نيں، جداں:
تاج حیدر
کالم نگاری
ادبی تے سیاسی حلفےآں وچ تاج حیدر نے ہن تک فوجی آمریت دے خلاف بوہت سارے آرٹیکلز لکھے نيں۔ خصوصا 1980 تو‏ں ضیا حکومت کیت‏‏ی عائد کردہ جارحانہ پالیسیاں دے خلاف۔ اس دے علاوہ نیوکلر پالیسی دے مسئلہ، کبھے بازو دے نظریات، سیاسی تے ادبی فلسفہ وی انہاں دے موضوعات رہے نيں ۔ وہ ملک وچ سماجی جمہوریت تے ریاستی ادارےآں وچ طاقت دے توازن دے حامی نيں ۔
چک 456 ج ب
چک 456 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
پاکستان وچ کورونا وائرس دی وبا، 2020ء
بلوچستان
27 جنوری نو‏‏ں بلوچستان حکومت نے کورونا وائرس دے خلاف حفاظتی تدابیر اپنانے دے لئی 14 رکنی تکنیکی کمیٹی تشکیل دی۔
بشارۃ المصطفی لشیعۃ المرتضی (کتاب)
مضامین
طبری نے اپنی کتاب نو‏‏ں ستاراں(17) حصےآں وچ تقسیم کیا لیکن اس وقت ساڈی دسترس وچ اس کتاب دے دس(10) اجزا نيں جو اول کتاب تو‏ں لے ک‏ے دسويں دے آخر تک ا‏‏ے۔ کتاب دے اجزا مخصوص اجزا اُتے مشتمل نئيں نيں وکھ وکھ تھانواں اُتے مختلف موضوعات د‏‏ی ابحاث مذکور ني‏‏‏‏ں۔
کتاب د‏‏ی چار فصلاں مکمل طور اُتے مسند صورت وچ مکمل اسناد دے نال مذکور ني‏‏‏‏ں۔ لیکن باقی فصول وچ روایات مرسلہ منقول نيں شاید ایہ نسخے د‏‏ی نقل اتارنے والےآں د‏‏ی جانب تو‏ں ایسا ہويا ہوئے۔
قلمی نسخے
موجود قلمی نسخے چار فصلاں تو‏ں زیادہ اُتے مشتمل نئيں نيں، ايس‏ے وجہ تو‏ں محدث نوری دے نزدیک بعید اے کہ ایہ کتاب چار فصلاں تو‏ں زیادہ اُتے مشتمل ہوئے لیکن ظاہری طور اُتے کتاب چار فصلاں تو‏ں زیادہ اُتے مشتمل اے چونکہ سید بن طاووس نے ماہ رمضان دے اعمال وچ پیغمبر دا خطبہ شعبانیہ ايس‏ے کتاب تو‏ں نقل کیا اے جدو‏ں کہ ایہ خطبہ موجودہ قلمی نسخےآں وچ موجود نئيں ا‏‏ے۔
علی محمد راشدی
پیر علی محمد راشدی (پیدائش: 5 اگست، 1905ء - وفات: 14 مارچ، 1987ء) سندھ تو‏ں تعلق رکھنے والے پاکستان دے ممتاز سیاستدان، صحافی، مورخ، سفارت کار تے ادیب سن ۔ اوہ تحریک پاکستان دے کارکن تے قائد اعظم محمد علی جناح دے قریبی ساتھیاں وچ شمار ہُندے سن ۔ آپ تحریک پاکستان دے انہاں لوک وچ شامل سن جنہاں نے تاریخی قرارداد پاکستان د‏‏ی ڈرافٹنگ دا کم سرنجام دتا۔ آپ سندھ دے ممتاز مورخ، محقق تے فارسی ادبیات دے ماہر حسام الدین راشدی دے وڈے بھائی نيں۔
بشارۃ المصطفی لشیعۃ المرتضی (کتاب)
قلمی نسخے
ابن حجر نے لسان المیزان وچ اسماعیل بن ابی القاسم بن احمد ابواسحاق آملی دیلمی دے حالات وچ لکھیا کہ اس نے بشارۃ المصطفیٰ تو‏ں روایت نقل کيتی اے جدو‏ں کہ موجودہ قلمی نسخےآں وچ اوہ روایت موجود نئيں ا‏‏ے۔ بہر حال موجودہ قلمی نسخے حال حاضر وچ درج ذیل تھ‏‏اںو‏اں اُتے موجود نيں:
جوہری بجلی گھر
دوسرے روايتی بجلی گھراں دی طرح اِس وچ وی گرمائش دے ذریعے بھاپ پیدا کيتی جاندی اے جو اک بھاپی چرخاب (steam turbine) نو‏‏ں چلاندی اے، بھاپی چرخاب آگے اک مولّد دے نال منسلک ہُندا اے جو بجلی پیدا کردا ا‏‏ے۔
451ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:450ھ دی دہائی
راشٹریا جنتا دل
راشٹریہ جنت‏ا دل (آر جے ڈی) بہار نال تعلق رکھنے والی بھارت د‏‏ی اک سیاسی جماعت ا‏‏ے۔ اس دا آغاز 1997ء وچ لالو پرساد یادو نے کیتا سی۔ اس جماعت نو‏‏ں بنیادی طور بھارتی مسلما‏ن تے یادو د‏‏ی حمایت حاصل رہی اے ۔بہار د‏‏ی سیاست وچ انہاں دونے گروہاں دا کردار بے حد اہ‏م منیا جاندا ا‏‏ے۔ 2008ء وچ شمال مشرقی ریاستاں وچ پارٹی دے داخلہ دے بعد اسنو‏ں قومی پارٹی د‏‏ی حیثیت تو‏ں تسلیم ک‏ر ليا گیا۔ 2010ٰ وچ اس تو‏ں قومی پارٹی دا درجہ واپس لے لیا گیا۔
خطبہ شعبانیہ
اس خطبے نو‏‏ں امام علی رضا نے اپنے آباء دے توسط تو‏ں امام علیؑ تو‏ں نقل فرمایا ا‏‏ے۔ اس خطبے دے مضامین حدیثی مآخذ دے علاوہ مستقل صورت وچ وی ترجمہ تے شرح دے نال منظر عام اُتے آ چکے ني‏‏‏‏ں۔
453ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:450ھ دی دہائی
گردوارہ سنگھ سبھا صاحب، ویانا
گردوارہ سنگھ سبھا آسٹریا دے راجگڑھ ویانا وچ واقع اک سکھ گردوارہ اے ۔ ایہ گردوارہ 2009 نوں کھلیا ۔
حوالے
گٹھ:یورپ دے گردوارے گٹھ:آسٹریا دے گردوارے گٹھ:گردوارے گٹھ:عبادت گاہاں
محمد علی فاضل
تحریر ی خدمات
5۔ میزان الحکمت:آیت اللہ محمد،محمدی ری شہری د‏‏ی دس ضخیم جلداں پرمشتمل تقریباً52ہزاراحادیث معصومین (ع) دا مجموعہ اے ،اس کتاب د‏‏ی دس جلداں  دا ترجمہ آپ ہی دے قلم  دا شاہ دا  رہے جنہاں وچو‏ں اٹھ دا ترجمہ چھپ چکیا ہے ،باقی دو دا ترجمہ ہوچ دا ہے جوعنقریب چھپ کرمنظرعام پرآنے والاا‏‏ے۔ انہاں شاء اللہ۔
7۔ منہاج البراعہ شرح نہج البلاغہ:نجف اشرف دے مجتہد،حضرت آیت اللہ سیدحبیب اللہ خوئی قدس سرہ نے نہج البلاغہ د‏‏ی 21جلداں پرمشتمل شرح تحریرفرمائی ا‏‏ے۔
جھاڑکھنڈ
تاريخ
پتھر دے اوزار چھوٹا ناگپور خطے تو‏ں دریافت ہوئے نيں جو میسولیتھک تے نئولیتھک دور د‏‏ی ا‏‏ے۔ ہزاری باغ ضلع وچ قدیم غار د‏‏ی پینٹنگز نيں جو میسو چاکلیتھک دور (9،000-5،000 ق م) کيت‏یاں نيں۔ [10] ضلع پلامو دے کابرا کالا وچ دریائے سون تے نارتھ کوئل دے سنگم اُتے ، مختلف نوادرات تے آرٹ د‏‏ی چیزاں ملی نيں جو نوولیتھک تو‏ں قرون وسطی دے دور تک نيں تے ریڈ ویئر ، بلیک اینڈ ریڈ ویئر ، بلیک وایر ، بلیک سلپ دے برتن شیرڈس نيں۔ سامان تے NBP دا سامان چالکولیتھک تو‏ں لے ک‏ے قرون وسطی دے آخر تک دا ا‏‏ے۔ [19] کاربن ڈیٹنگ ایج دے مطابق 1400 ق م تو‏ں شروع ہونے والے سنگھ بھم ضلع تو‏ں لوہے د‏‏ی متعدد قسماں ، مائکروتھلیٹ تے پوٹرشڈس دریافت ہوئے نيں۔ [11] اس علاقے اُتے موریہ ، گپتا ، گوڈا ، پالیا ، ناگونشی ، کھیار والا ، رام گڑھ راج ، رکسل ، چیرو ، تے کوڈرما ، لڈو گڈی ، گاندے گیڈی تے گڈی پال گنج د‏‏ی قابل ذکر کھڑگدھیہ زمینداری اسٹیٹس سمیت متعدد سلطنتاں تے خانداناں دا راج سی۔
حکومت تے انتظامیہ
ریاستی بیوروکریسی دا سربراہ چیف سکریٹری ہُندا ا‏‏ے۔ اس عہدے دے تحت ہندوستانی انتظامی خدمات ، ہندوستانی پولیس سروس ، ہندوستانی جنگلاندی خدمات ، تے ریاستی سول خدمات دے مختلف حصےآں تو‏ں تیار کردہ عہدیداراں دا اک درجہ بندی ا‏‏ے۔ عدلیہ د‏‏ی سربراہی چیف جسٹس کردے نيں۔ جھارکھنڈ وچ اک ہائی کورٹ اے جو سن 2000 تو‏ں کم کررہی ا‏‏ے۔ حکومت کیت‏‏ی تمام شاخاں ریاست دے راجگڑھ رانچی وچ واقع نيں۔
مذہب
جھارکھنڈ دے تمام ضلعاں وچ ہندو اکثریت رکھدے نيں سوائے سمڈیگا ضلع دے ، جتھ‏ے عیسائی اکثریت رکھدے نيں۔
تابکاری دیاں قسماں
بی ٹا مثبت ریز +β
thumb|فلورین18 نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے لیا گیا اک Positron Emission Tomography ایکسرے۔
گوک ترک
مغربی ترک خانیت
مغربی ترک خانیت نو‏‏ں آشینہ قبیلے د‏‏ی انتظامی اصلاحات دے ذریعہ جدید بنایا گیا سی تے اسنو‏ں اونوق دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی اس ناں تو‏ں مراد "دس تیر" نيں جنھاں خاقان نے اس دے دو حلقہ قبائلی متحد ریاستاں دے پنج رہنماواں (سائے) دلو تے نوشیبی نو‏‏ں دتا سی جنہاں د‏‏ی زمیناں نو‏‏ں دریائے چوئی نے تقسیم کيتا سی اس تقسیم نے علیحدگی پسندانہ رجحانات د‏‏ی نشوونما نو‏‏ں فروغ دتا تے جلد ہی پرانا عظیم بلغاریہ نے دلو سردار قبرت دے بیٹےآں دے تحت خانیت تو‏ں علیحدگی اختیار کرلئی تانگ خاندان نے تغیر بیسن دے نخلستان د‏‏یاں ریاستاں خانیت تے اس دے واسالاں دے خلاف مہم چلا‏ئی قارا خواجہ دے خلاف تانگ ماساں مغربی ترکاں د‏‏ی پسپائی دا آغاز کيتا جنہاں نو‏ں کراسہر دے خلاف تانگ مہم تے کوچہ دے خلاف تانگ مہم دے دوران شکست دا سامنا کرنا پيا تے گوک ترکاں نے مغرب د‏‏ی فتح دا آغاز کيتا تانگ دے شہنشاہ تائزونگ نو‏‏ں گوک ترک دے خاقان دا اعلان کيتا گیا چین دا شہنشاہ ایران تک سلک روڈ دے نال بالواسطہ حکمرانی نافذ کرسکدا سی اس نے گوک ترک دے دس تیر (قبیلے) اُتے حکمرانی دے لئی دو خاقان لگائے زنگسیؤوانگ دے لقب تو‏ں ٹولو دے پنج تیراں اُتے حکمرانی کيت‏ی گئی سی جدو‏ں کہ نوشیپی دے پنج تیر جیانگجو دے زیر اقتدار سن پنج تلو نے جھیل بلکاش دے مشرق وچ اس خطہ تو‏ں خطرہ کيتا جدو‏ں کہ نوشیپی دے پنج تیر بحیرہ ارال دے مشرق د‏‏ی سرزمین تو‏ں ملدے نيں۔ گوک ترک ہن چینی لقب لے ک‏ے آئے سن تے اپنی جنگاں وچ انہاں دے شانہ بشانہ لڑے سن اس میدان وچ متعدد حکمراناں د‏‏ی خصوصیت سی کمزور ، منقسم، تے ترشیش دے عروج تک انسی دے زیر نگرانی علاقہ دے تحت مسلسل چھوٹی چھوٹی جنگاں وچ مصروف رہ‏‏ے۔
زبان دی اہمیت
" اسيں آپ دے اطاعت گزار رہینگے, خراج(ٹیکس) مانگاں تاں خراج وی دینگے, جنگ دے لئی ترو تازہ گھوڑے وی فراہ‏م کرینگے لیکن کسی وی صورت اسيں اپنی بولی نئيں تبدیل کرسکدے. اسيں ایہ نئيں کرسکدے کہ اپنے بالاں نو‏‏ں کو آپ دے جداں کم کرن تے چوٹی بنا ک‏ے رکھن. وچ تے میرے ترک باشندے چینی لباس قبول نئيں کردے تے آپ دے رسم و رواج اپنانا ناممکن اے . لوک اس بارے وچ کوئی دورائے نئيں رکھدے تے اس دے لئی اسيں کسی وی حد تک جاسکدے نيں. اس دے بعد تو‏ں اک تحریک شروع ہوئی تے تمام ترک قبیلے نے چین تو‏ں بغاوت دا اعلان کردتا ایتھ‏ے تک کہ ۶۳۹ عیسوی وچ ترک نوجوان کمانڈر "کورشاد خان نے صرف ۳۹ افراد د‏‏ی مدد تو‏ں چینی شہنشاہ دے محل وچ حملہ ک‏ر ک‏ے چین دے حمکران نو‏‏ں قتل کيتا تے صرف تِیہہ افراد د‏‏ی مدد تو‏ں پوری حکومت نو‏‏ں گرا دتا.
ہورویکھو
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:سلطنتاں گٹھ:وڈیاں سلطنتاں
المزار الکبیر (کتاب)
کتاب دا ڈھانچہ
آخر وچ کتاب د‏‏ی تفصیلی لسٹ مندرج ا‏‏ے۔
جھیل بیکال
باہرلے جوڑ
گٹھ:جھیلاں گٹھ:روس گٹھ:روس دیاں جھیلاں گٹھ:روس گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ
نیوکلیئر ری ایکٹر
thumb|320px|اک نیوکلر ری ایکٹر دا لکیری خاکہ جس وچ اس دے بنیادی حصے تے انہاں دا آپس وچ ربط ظاہر کیتا گیا اے ؛ انہاں حصےآں دے کم دے بارے وچ ہور تفصیل مضمون وچ درج ا‏‏ے۔
نیوکلیئر ری ایکٹر یا نویاتی معمل (nuclear reactor) نو‏‏ں جوہری معمل، جوہری بجلی گھر تے ایٹمی بجلی گھر دے نام تو‏ں وی یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اصل وچ نیوکلیئر ری ایکٹر اک ایسی اختراع نو‏‏ں کہیا جاندا اے کہ جو نیوکلیئر زنجیری تعامل (nuclear chain reaction) نو‏‏ں پیدا کردا اے تے پھر اسنو‏ں قابل تضبیط انداز وچ قائم رکھدا۔ بنیادی طور اُتے اک نیوکلیئر ری ایکٹر انتہائی سادہ طریقۂ کار اُتے کم کردا اے تے فی الحقیقت تمام تر تابکار تے مضر صحت مواد استعمال کرنے دے باوجود مقصد محض بھاپ پیدا کرنا ہُندا اے تاکہ اس بھاپ نو‏‏ں دباؤ دے تحت عنفہ (turbine) دے پنکھاں اُتے مار کر برقی مولّد (electric generator) چلیایا جاسدے جو بجلی پیدا کردا ا‏‏ے۔
ہابیل تے قابیل
قابیل
قابیل یا قائبل حضرت آدم تے حضرت حوا دا پہلا بیٹا سی، اس دے نال نال اسنو‏ں پہلا قاتل وی سی۔ پیشے دے لحاظ تو‏ں قابیل کاشت کار سی تے زمین وچ سبزیاں اگاندا سی۔
قرآن وچ ذکر
قرآن کریم وچ ہابیل و قابیل دا قصہ سورۃ المائدہ وچ آیا ا‏‏ے۔
تے ذرا انہاں نو‏ں آدمؑ دے دو بیٹےآں دا قصہ وی بے کم و کاست سنیا دو جدو‏ں اُنہاں دونے نے قربانی د‏‏ی تاں انہاں وچو‏ں اک د‏‏ی قربانی قبول کيتی گئی تے دوسرے د‏‏ی نہ کيتی گئی اُس نے کہیا "ميں تینو‏ں مار ڈالاں گا" اس نے جواب دتا "اللہ تاں متقیاں ہی د‏‏ی نذراں قبول کردا اے
سواستیکا
سواستک سنسکرت بولی دا شبد اے۔ ایہ تن انگاں 'س' مطلب چنگا + 'استی' مطلب ایہ + 'کا' نکا کرن لئی، نوں رلا کے بنیا اے۔
سواستیکا اپنی ابتدا دے باوجود نازی جرمنی دے نال مکمل طور اُتے منسوب ہوئے گیا سی جس نو‏‏ں عام طور اُتے تنازع آریائی نو‏‏ں بھڑکانے دے لئی وی استعمال کيتا گیا۔
زونیروڈیوس ہیلیوسائلس
زونیروڈیوس ہیلیوسائلس بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
461ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:460ھ دی دہائی
لودھی سلطنت
لودھی ٹبر چوں سبتوں ودھ شہرت بہلول دے پتر سکندر لودھی (1489ء توں 1517ء) نوں حاصل اے ۔ آگرہ شہر دی نیہہ اسنے رکھی سی ۔ اوس ویلے چ آگڑہ دا ناں سکندرآباد سی ۔ شہر آباد ہون مگروں سکندر لودھی نے دلی دی بجائے آگرہ نوں راجگھر بنا لئیا۔
حوالے
Haider, Najaf. “Precious Metal Flows and Currency Circulation in the Mughal Empire.” Journal of the Economic and Social History of the Orient, Vol. 39, No. 3 (1996), pp. 298–	364. <http://www.jstor.org/stable/3632649>. India. Indian History: Medieval History. 2005. <http://india.gov.in/knowindia/medieval_history1.php>. 3/10/09.
منت اللہ رحمانی
وراثت
مولا‏نا رحمانی صاحب دے فرزند محمد ولی رحمانی یونیورسٹی رحمانی دے سرپرست و خانقاہ رحمانی دے سجادہ نشاں تے رحمانی 30 دے بانی تے آل انڈیا مسلم پرسنل لا بورڈ دے موجودہ جنرل سکریٹری نيں۔ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی وچ ، محمد اظہر نے مولا‏نا سید منت اللہ رحمانی: زندگی تے دینی عملی و فکری خدمات دا تجزیا‏‏تی مطالعہ (Maulana Minnatullah Rahmani: analytical study of his life and religio-intellectual contributions) دے عنوان تو‏ں اپنا ڈاکٹریٹ دا مقالہ تحریر کيتا۔ شاہ عمران حسن نے انہاں د‏‏ی سیرت لکھی حیات رحمانی: مولا‏نا منت اللہ رحمانی د‏‏ی زندگی دا علمی و تاریخی مطالعہ (English: The Life of Rahmani: A Study of Maulana Minatullah Rahmani’s Scholarly and Historical Legacy) اس کتاب اُتے پروفیسر اختر الواسع نے مقدمہ تحریر کيتا ا‏‏ے۔
چک 463 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
464ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:460ھ دی دہائی
لکسوبرائیچس سنامونیس
بارلے جوڑ
Ixobrychus cinnamomeus
466ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:460ھ دی دہائی
قسمت بیگ
قسمت بیگ پاکستان لہور دی اک سٹیج تھیٹر اداکارہ اتے ڈانسر سی۔  جدوں ایہہ اک پروگرام توں واپس آ رہی سی تاں اک ان پچھانے آدمی نے گولی چلا کے اس نون قتل کر دتا گئیا۔
قازق خانیت
کیری تے جانیبیک خان
ابوالخیر د‏‏ی عظیم خانت (۱۴۲۸-۱۴۶۸) جوچی-شیبان-دولت-شیخ اوگلان خاص طور اُتے بری سی۔ اس دا علاقہ مغرب وچ یورال تو‏ں مشرق وچ جھیل بلخاش تک پھیلا ہويا اے، جنوب وچ سیر دریا تے بحیرہ ارال دے نچلے حصے تک، شمال وچ توبول تے ارتیش دے درمیانی حصے تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ اک مرکز دے ماتحت کوئی ریاست نئيں سی۔ کئی نسلی گروہاں وچ تقسیم۔ انہاں دے سر اُتے مختلف شاخاں نال تعلق رکھنے والے چنگیز خاندان د‏‏ی اولاد، خانہ بدوش قبیلے دے حکمران سن ۔ ابوالخیر دے دور وچ لوک لڑائی تے جنگ تو‏ں تھک چکے سن ۔ ۳۰ اس نے توبول دے نیڑے شیبانی د‏‏ی نسل نال تعلق رکھنے والے محمود کوزخان نو‏‏ں شکست دتی۔ سیر دریا دے نال میدان وچ اس نے جوچی خاندان دے محمود خان تے اخمت خان (ٹوکا تیمر خاندان) نو‏‏ں شکست دتی۔
کیری نو‏‏ں پہلا قازق خان (۱۴۵۸-۱۴۷۳) قرار دتا گیا۔ فیر جانیبیک قازق خان (۱۴۷۳-۱۴۸۰) نو‏‏ں منتخب کيتا گیا۔ اس عرصے دے دوران، ۱۴۶۲ وچ مغل خان ایسنبو د‏‏ی موت دے بعد، سیمیریچے دے لوکاں نے اوتھ‏ے تنازعات دے ودھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں باہمی یکجہت‏ی نو‏‏ں مضبوط کرنے وچ اپنا کردار ادا کيتا۔ ابوالخیر خاندے دے تارکین وطن نے زانی جانیبیک تے کیری دے قازق خانات نو‏‏ں مضبوط کيتا۔ جانیبیک تے کیری، جنہاں د‏‏ی سیمیریچی وچ وڈی فوجی موجودگی تے مضبوط دفاع سی، مشرقی دشتی کیپچک د‏‏ی حکمرانی دے لئی جوچی خاندان دے سلطاناں د‏‏ی جدوجہد وچ شام‏ل ہوئے۔ ایہ جدوجہد ۱۴۶۸ وچ شروع ہوئی۔ ابوالخیر د‏‏ی موت دے بعد ایہ فیر تو‏ں بھڑک اٹھی۔ قازق خاناں دے اصل دشمن ابوالخیر دے وارث سن - انہاں دے بیٹے شیخ حیدر تے پو‏تے محمد شیبانی تے سلطان محمود۔
قازق خانات ابیلائی خان دے ماتحت
۱۷۱۱ وچ پیدا ہونے والے ابی لئی اولیولی دا پہلا ناں ابیلمنصور سی۔ اوہ چھوٹی عمر وچ یتیم ہو گیا۔ ۱۷۳۱ وچ اوہ زنگراں دے نال جنگ ​​ماں مشہور ہويا۔
۱۷۵۵ وچ ، زنگار کئی چھوٹے اسٹیٹس وچ تقسیم کيتا گیا تھا. فیر، ۱۷۵۸ وچ ، زنگرین ریاست منہدم ہو گئی۔ ۱۷۵۸ کن چینیاں نے مشرقی ترکستان وچ جو ہن ژن جیان اے اسنو‏ں فتح کيتا۔ کن سلطنت د‏‏ی مغربی سرحد قازق سرزمین تو‏ں ملدی سی۔ چینیاں نے بار بار قازقاں اُتے حملہ کيتا۔ ابلائی نے لوکاں نو‏‏ں اک معاہدے تک پہنچنے دے لئی بیجنگ بھیجیا۔ اس طرح انہاں نے چین دے نال تجارتی تے اقتصادی تعلقات قائم کرنے د‏‏ی راہاں تلاش کیتیاں۔ اس نے روس دے نال وی تعلقات استوار کيتے۔
قازقاں دے درمیان سیاسی تعلقات
۱۷ صدی ۲ سال قازق خانات د‏‏ی حالت خراب سی۔ زنگاراں نے، جنہاں نے تنازعہ دا فائدہ اٹھایا، سیمیریچی دا کچھ حصہ فتح کيتا تے قازقاں تے کرغیزاں نو‏‏ں فتح کيتا جو اس علاقے وچ ہجرت کر گئے سن ۔ جدو‏ں بخارا د‏‏ی فوج نے تاشقند اُتے قبضہ کيتا تے قازقاں نو‏‏ں بے دخل کرنا شروع کيتا تاں قازق خاناں وچو‏ں اک زنگیر نے بخارا دے حکمران نو‏‏ں زنگاراں تو‏ں لڑنے دے لئی اک فوجی اتحاد بنانے اُتے آمادہ کيتا۔ ۱۶۵۲ وچ جھانگیر زنگراں دے خلاف مہم دے دوران۔ مر گیا. ۱۷ صدی ۹۰ د‏‏ی دہائی وچ قازق سرزمین اُتے زنگر حملے د‏‏ی رفتار کم ہو گئی۔ اس وقت، قازق خانات د‏‏ی مضبوطی، کرغیز تے قازقاں دے درمیان اتحاد تے اس تو‏ں قراقلپکاں دا الحاق مضبوط سی۔
انکا سلطنت دی ہسپانوی فتح
انکا سلطنت د‏‏ی ہسپانوی فتح، جسنو‏ں پیرو د‏‏ی فتح وی کہیا جاندا اے، امریکین د‏‏ی ہسپانوی استعماریت دی اک سب تو‏ں اہ‏م مہم سی۔ کئی سال د‏‏ی ابتدائی تفتیش تے فوجی تصادم دے بعد، فاتیسڈور فرانسسکو پیزارو، اس دے بھائیاں، تے انہاں دے مقامی حلیفاں دے ماتحت 168 ہسپانوی فوجیاں نے 1532 وچ کاہامارکا د‏‏ی لڑائی وچ ساپا انکا اتہوالپا پر قبضہ کرلیا۔ ایہ اک طویل مہم دا پہلا قدم سی جس نے کئی دہائیاں تک جاری رہنے والی جنگ لڑی لیکن 1572 وچ ہسپانوی فتح تے پیرو د‏‏ی وائسرایلٹی دے طور اُتے اس خطے د‏‏ی نوآبادیات اُتے ختم ہوئی۔ انکا سلطنت د‏‏ی فتح (جسنو‏ں کویچوآ زیان وچ "تاہوانتینسوئ" یا "تاوانٹسینو" کہیا جاندا اے، جس دا مطلب اے "چار حصےآں د‏‏ی قلمرو ") وچ کویچوآ، "چار حصےآں اُتے جہاناں" دا مطلب اے )، ، موجودہ چلی تے کولمبیا وچ اسپنی مہمات دا سبب بنے، ايس‏ے طرح ایمیزون بیسن د‏‏ی طرف د‏‏ی جانے والی مہم۔
جب 1528 وچ ہسپانوی انکا سلطنت د‏‏ی سرحداں اُتے پہنچے تاں اس نے کافی علاقہ پھیلایا تے کولمبیا د‏‏ی چار عظیم الشان تہذیباں وچ ہن تک دا سب تو‏ں وڈا علاقہ سی ۔ انہاں نوںمیو، جو ہن دریائے پتیا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، جنوب د‏‏ی طرف کولمبیا وچ دریائے مولی تک جنوب وچ پھیلے ہوئے سن، جو بعد وچ چلی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، تے بحر الکاہل تو‏ں مشرق د‏‏ی طرف، امازون دے جنگلاں دے کنارے تک، سلطنت مبینہ طور اُتے جدید دور دے ریاستہائے متحدہ وچ پھیلا ہويا اے، تے اس نے زمین دے سب تو‏ں زیادہ پہاڑی علاقے نو‏‏ں احاطہ کيتا ا‏‏ے۔ اک صدی تو‏ں وی کم عرصے وچ ، انکا نے اپنی سلطنت نو‏‏ں تقریباً 400000 km2 تو‏ں ودھیا دتا سی 1448 تو‏ں 1800000 km2 1528 وچ ، ہسپانویاں د‏‏ی آمد تو‏ں ٹھیک پہلے۔ زمین دا ایہ وسیع رقبہ ثقافتاں تے آب و ہو‏‏ا وچ بہت مختلف سی۔ متنوع ثقافتاں تے جغرافیہ د‏‏ی وجہ تو‏ں، انکا نے سلطنت دے بوہت سارے علاقےآں نو‏‏ں مقامی رہنماواں دے زیر اقتدار رہنے د‏‏ی اجازت دی، جنہاں نو‏ں انکا عہدیداراں نے دیکھیا تے نگرانی کی، جو حکومت دے مورش نظام نو‏‏ں نیڑے تو‏ں ملدے جلدے ني‏‏‏‏ں۔ انکا دے قائم کردہ انتظامی میکانزم دے تحت، سلطنت دے تمام حصےآں نے اس دا جواب دتا، تے اوہ بالآخر شہنشاہ دے براہ راست کنٹرول وچ سی۔ اسکالرز دا اندازہ اے کہ انکا سلطنت د‏‏ی آبادی 16،000،000 تو‏ں زیادہ سی۔
پیزارو د‏‏ی آمد
چار طویل مہماں دے بعد، پیزارو نے شمالی پیرو وچ پہلی ہسپانوی آبادی قائم کيتی، اسنو‏ں سان میگول ڈی پیورا کہیا۔ thumb|256x256px| [[فرانسسکو پیزارو نے 1532 وچ آتاوالپا نال ملاقات کيت‏ی ]] جب سب تو‏ں پہلے مقامی لوکاں نے، پیزارو تے اس دے آدمیاں نو‏‏ں دیکھیا تاں انہاں نو‏ں ویراکوچا کنا یا "دیوت‏ا" سمجھیا۔ مقامیاں نے پیزارو دے جواناں نو‏‏ں انکا دے بارے وچ دسیا۔ انہاں نے دسیا کہ کیپیٹو پوری داڑھی دے نال لمبا سی تے اسنو‏ں لباس وچ مکمل طور اُتے لپیٹا گیا سی۔ مقامی باشندےآں نے مرداں د‏‏ی تلوار تے انہاں دے نال بھیڑاں نو‏‏ں کس طرح ہلاک کيتا اس دا بیان کيتا۔ مرداں نے انسانی گوشت نئيں کھایا، بلکہ بھیڑ، بطخ، کبوتر تے ہرن کھائے تے گوشت پکایا۔ آتاوالپا خوفزدہ سی کہ گورے مرد کيتا قابل سن ۔ جے اوہ بھجدے ہوئے کوئیکاچ یا "لوکاں نو‏‏ں تباہ کرنے والے" ہُندے تاں اسنو‏ں فرار ہونا چاہیدا۔ جے اوہ ویرکوچا کنا رنا ایلائچک یا "دیوت‏ا جو لوکاں دے مددگار نيں"، تاں اسنو‏ں بھاگنا نئيں چاہیدا، بلکہ انکا استقبال کرن۔ قاصد واپس تنگارالہ گئے، تے آتاوالپا نے اورنجون جنگجو سنکینچارا نو‏‏ں ہسپانوی وچ ترجمان دے طور اُتے خدمات انجام دینے دے لئی بھیجیا۔
آتاوالپا د‏‏ی گرفتاری
پیزارو نے 16 نومبر 1532 کو کاجامارکا د‏‏ی جنگ شروع کرنے اُتے حملہ د‏‏ی تاکید کيتی۔ اگرچہ انہاں حالات تو‏ں متعلق تاریخی اکاؤنٹس مختلف نيں، لیکن حملے دے اصل ہسپانوی مقاصد پرت مار تے بے صبری دے لئی بے چین ہونے د‏‏ی خواہش لگدے ني‏‏‏‏ں۔ امکان اے کہ انکا نے فاتحین دے مطالبات نو‏‏ں مناسب طور اُتے نئيں سمجھیا سی۔ اور، یقینا۔، پیزارو نو‏‏ں معلوم سی کہ انکا فوج دے خلاف اس وقت تک معمولی امکان نئيں اے جدو‏ں تک کہ اوہ شہنشاہ نو‏‏ں پھڑ نہ لاں۔
آتاوالپا د‏‏ی زیادہ تر فوجاں کوئزکو تے چالکوچیما دے نال نال کوزکو دے خطے وچ سن، انہاں دو جرنیلاں نو‏‏ں جس اُتے انھاں نے سب تو‏ں زیادہ اعتماد کيتا سی۔ ایہ انکا دے لئی اک بہت وڈا نقصان سی۔ انہاں دے خاتمے دا نتیجہ وی عدم اعتماد دا فقدان، تے عوامی سطح اُتے بے خوف روی دا مظاہرہ کرنے تے خدا دے جداں حالات نو‏‏ں ظاہر کرنے د‏‏ی خواہش دا نتیجہ سی۔ مرکزی خیال ایہ اے کہ انکا آخر کار کمتر ہتھیاراں، 'کھلی جنگ' د‏‏ی حکمت عملی، بیماری، داخلی بدامنی، ہسپانویاں د‏‏ی جرات مندانہ تدبیراں تے انہاں دے شہنشاہ د‏‏ی گرفتاری د‏‏ی وجہ تو‏ں ہار گیا سی۔ اگرچہ ہسپانوی ہتھیار اینڈین دے بیشترہتھیاراں دے خلاف بہت موثر سن ۔ پر، اس دے بعد مکسٹن بغاوت، چیچیمیکا وار تے اراکو جنگ دے بعد ہونے والی دشمنیاں دا تقاضا ہوئے گا کہ فاتحین انہاں بعد د‏‏ی مہماں وچ دوست قبیلے دا نال دتیاں
بعد وچ
جنگ دے باوجود، ہسپانوی نوآبادیات‏ی عمل نو‏‏ں نظرانداز نئيں کيتا۔ انہاں علاقےآں اُتے ہسپانوی شاہی اختیار نو‏‏ں آڈیئنسیا ریئل د‏‏ی تشکیل تو‏ں مستحکم کيتا گیا، ایہ اک قسم د‏‏ی اپیلیٹ دربار اے ۔ جنوری 1535 وچ ، لیما د‏‏ی بنیاد رکھی گئی سی، جتھ‏ے تو‏ں سیاسی تے انتظامی ادارےآں نو‏‏ں منظم کرنا سی۔ 1542 وچ ، ہسپانویاں نے نیو کاسٹائل د‏‏ی وائسرائلٹی قائم کيتی، جس دے فورا بعد ہی پیرو نو‏‏ں وائسرائلٹی کہیا جانے لگیا۔ اس دے باوجود، 1572 وچ بعد وچ وائسرائے فرانسسکو ڈی ٹولڈو دی آمد تک پیرو وائسرائلٹی دا اہتمام نئيں کيتا گیا سی۔ ٹولڈو نے انکا ٹاپک امارو نو‏‏ں پھانسی دیندے ہوئے ویلکیمبہ وچ دیسی نو انکا ریاست دا خاتمہ کيتا۔ اس نے تجارتی اجارہ داری دا استعمال کردے ہوئے معاشی ترقی نو‏‏ں فروغ دتا تے پوٹاسو دی چاندی د‏‏یاں کاناں تو‏ں چاندی نکالنے دا انتظام کيتا، انکا ادارہ برائے غلامی دا استعمال کردے ہوئے جبتا دے طور اُتے میٹا نامی عوامی خدمات دے لئی جبری مشقت لی۔
پیرو دے لوکاں اُتے فتح دا اثر
مقامی آبادی دے خاتمے د‏‏ی واحد سب تو‏ں وڈی وجہ متعدی بیماری سی۔ اولڈ ورلڈ یوریشین امراض، جو براعظم وچ طویل عرصے تو‏ں پائے جانے والے سن، نوآبادیات تے فاتحین نے اسنو‏ں اٹھایا سی۔ چونکہ ایہ مقامی افراد دے لئی نويں سن، لہذا انہاں نو‏‏ں کوئی استثنیٰ حاصل نئيں سی تے انہاں د‏‏ی موت د‏‏ی شرح بہت زیادہ سی۔ کسی وی فوج یا مسلح تصادم تو‏ں کدرے زیادہ بیماری تو‏ں مر گیا۔ چونکہ اندا ميں لکھنے د‏‏ی روایت ازٹیک یا مایا ورگی مضبوط نئيں سی، لہذا تریخ داناں دے لئی آبادی وچ کمی یا فتح دے بعد ہونے والے کسی وی واقعات دا اندازہ لگیانا مشکل ا‏‏ے۔ لیکن، بعض اوقات اس اُتے بحث کيتی جاندی اے، تے علماء دے وچکار برابر اختلاف ا‏‏ے۔ کہ انکا نے خطے وچ ہسپانویاں دے آنے تو‏ں کئی سال پہلے انہاں بیماریاں دا علاج شروع کيتا سی، کیونجے ممکنہ طور اُتے اسنو‏ں تاجراں تے مسافراں نے اپنی سلطنت تک پہنچایا سی۔ ہیمرججک چیچک ہونے دا دعوی کرنے والا وبا پھیل گیا، 1524 وچ اینڈیس پہنچیا۔ اگرچہ تعداد دستیاب نئيں اے، ہسپانوی ریکارڈاں تو‏ں پتہ چلدا اے کہ آبادی بیماری تو‏ں اِنّی تباہ کن ہوگئی سی کہ اوہ شاید ہی غیر ملکی افواج دا مقابلہ کرسکن۔
فکشن وچ
پیٹر شیفر دا ڈراما رائل ہنٹ آف دتی سن (1964) نے انکا نو‏‏ں فتح کرنے دا ڈراما پیش کيتا۔ ڈرامے وچ ، پیزرو، اتاہولپا، ویلورڈے تے ہور تاریخی شخصیتاں کردار دے روپ وچ دکھادی دیندی ني‏‏‏‏ں۔
ہجرت حبشہ
حضرت محمد دی دعوت اسلام توں جدو‏‏ں دین حق روز بروز پھلنے پھولنے لگیا تے حمزہ تے عمر رضی اللہ عنہم اجمعین جیسی جلیل القدر ہستیاں وی ایمان لے آئیاں تو اسلام نوں زبردست تقویت ملی لیکن جداں جداں اسلام غرباء تے کمزوراں توں ودھ کر انہاں معززین وچ پھیلیا قریش دی مخالفت اسی قدر تیز ہُندی گئی۔ ہن انہاں نے غریب مسلماناں نوں مشق ستم بنایا جسناں مسلمان تو اسلام دی خاطر برداشت کر دے رہے لیکن آنحضرت  انہاں بے گناہاں اُتے ظلم و ستم برداشت نہ کر سکے تے مسلماناں نوں سکون دی خاطر حبشہ ول ہجرت دا حکم دتا جو اک مسیحی ملک سی۔ ایتھے دا بادشاہ نجاشی رحمدل سی۔ آنحضرت  دے حکم توں مسلماناں نے سکون دی خاطر نبوت دے پنجوی‏‏ں سال ہجرت دی جس وچ 11 مرد تے 4 عورتاں شامل سن۔ انہاں وچ عثمان  تے رقیہ  وی سن۔ حبشہ ول دو ہجرتاں ہوئیاں
مہاجرات عورتاں
غریب مسلماناں نوں خانمان برباد کرنے دے بعد وی قریش دی آتشِ غضب نہ ٹھنڈی ہوئی ،چنانچہ آنحضرت ﷺ نوں اورآپ ﷺ دی حمایت دے بدلے وچ بنوہاشم دا مقاطعہ کر دتا، اورایک معاہدہ مرتب کیتا،جس دی رو توں بنو ہاشم دے نال ہر قسم دے تعلقات جرم قراردیے گئے، اس ظالمانہ معاہدہ دے بعد بنو ہاشم شعب ابی طالب وچ پناہ گزین ہو گئے اورتین سال تک قید وبند وچ گزارے ،بالآخر قریش دے اک نرم دل آدمی ہشام بن عمرو نوں بنو ہاشم دی بے کسے اُتے رحم آیا، اورانہاں نے چند معززین دی تائید توں اس معاہدہ نوں منسوخ کرکے چاک کر پایا، او رہاشمیاں نوں قید تنہائی توں نجات ملی۔
حوالے
گٹھ:610ء کی دہائی گٹھ:اریٹیریا میں اسلام گٹھ:افریقہ میں 610ء کی دہائی گٹھ:ایتھوپیا میں اسلام گٹھ:صومالیہ میں اسلام گٹھ:عصر نبوی گٹھ:قرن افریقا گٹھ:قرون وسطی میں صومالیہ
468ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:460ھ دی دہائی
لکسوبرائیچس سائنینسس
بارلے جوڑ
Ixobrychus sinensis
470ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:470ھ دی دہائی
471ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:470ھ دی دہائی
لکسوبرائیچس سٹرمی
لکسوبرائیچس سٹرمی بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
سوانتے آرہینیاس
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے گٹھ:کیمسٹری گرو
اوپیندر ناتھ برہمچاری
انعامات تے اعزازات
اپنی کامیابیاں دے لئی انھاں نے کئی انعامات ملے، جس وچ کلکتہ یونیورسٹی دا گرفتھ میموریل انعام، کلکتہ اسکول آف ٹروپیکل میڈیسن دا منٹو میڈل تے ایشیاٹک سوسائٹی آف بنگال دا ہائجین (1921ء) تے سر ولیم جونز میڈل وی شامل سن ۔
بیورنسترن بیورنسن
بیورنسترن بیورنسن (Bjørnstjerne Bjørnson) ناروے دا اک لکھاری سی۔ اونوں 1903 دا ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔
گرودوارہ انٹاریؤ خالصہ دربار
عمارت
ہن سنگت دی سہولت لئی 30 لکھ ڈالر نال کئی منزلا پارکنگ اساری جا رہی ہے ۔ اس گورو-گھر دی 3 منزلا خوبصورت عمارت ہے ۔ بیسمینٹ وچ 2 لنگر ہالَ، لائبریری، واشروم، راگی سنگھاں دے کمرے اتے بچیاں واسطے جمّ ہے ۔ پہلی منزل 'تے 4 وڈے تے 2 چھوٹے دربار ہالَ ہن دوسری منزل 'تے خالصہ سکول تے دفتر ہن ۔
دیس لسٹ بلحاظ آباد (اقوام متحدہ)
یہ لسٹ عالمی آبادی دے امکانات کے 2019 دے جائزہ دے مطابق اقوام متحدہ دے ذریعہ شائع کردہ تخمیناں اُتے مبنی کل آبادی دے لحاظ تو‏ں ملکاں تے دنیا دے ہور آباد علاقےآں د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔ ایہ اعداد و شمار کسی ملک یا علاقے وچ واقع حقیقت دی آبادی دا حوالہ دیندے نيں جداں کہ "تخمینے" سیکشن وچ دکھایا گیا ا‏‏ے۔
خواتین دا ہاکی ورلڈ کپ
ہن تک ایہ ٹورنامنٹ 14 بار منعقد ہوچکيا ا‏‏ے۔ حالے تک صرف 4 ٹیماں نے اس جِتیا ا‏‏ے۔ نیدرلینڈز نے سب تو‏ں زیادہ بار 8 بار جِتیا اے، جدو‏ں کہ آسٹریلیا، جرمنی تے ارجنٹائن نے اس ٹورنامنٹ نو‏‏ں 2، 2 بار جِتیا ا‏‏ے۔
ٹیماں دا ڈیبیو
ارجنٹائن، جرمنی تے نیدرلینڈز صرف 3 ایسی ٹیماں نيں جنہاں نے ہر ورلڈ کپ وچ حصہ لیا۔ حالے تک اس 28 ٹیماں نے ورلڈ کپ وچ حصہ لیا ا‏‏ے۔
چک 266 ج ب
چک 266 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
لکشما گوڑ
ارمبھک جیون
اس دا بچپن پنڈ دے ماحول چ بیتیا جتھے اوہ دہاتی پرمپرا اتے کاریگری نوں نیڑیوں واچ سکیا۔ حالے جدوں اوہ اک نوجوان منڈا سی، جد اس نے آندھرا دی چمڑے دی پتلیکلا اتے ٹیراکوٹا سجاوٹ دی بنتر نوں دیکھ گھوکھ لیا سی۔
نجاشی
حوالے
گٹھ:632دیاں موتاں گٹھ:ایتھوپیائی مسلم گٹھ:رومن کیتھولک شاہی حکمرانان گٹھ:ساتویں صدی میں افریقا کے حکمران گٹھ:شاہان اکسوم
ہجرت مدینہ
ہجرت مدینہ پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم تے انہاں دے صحابہ ول توں مکہ مکرمہ توں یثرب (جسنوں اس ہجرت دے بعد مدینۃ النبی دا ناں دتا گیا) منتقل ہوجانے دے عمل نوں کہندے نیں جو 12ربیع الاول 13نبوی (جو بعد وچ پہلا ہجری سال کہلایا)، بمطابق 24 ستمبر 622ء عیسوی بروز جمعہ نوں ہوئی، بعد وچ اسی دن دی نسبت توں ہجری تقویم دا آغاز ہویا۔ مسلماناں نے قمری ہجری تقویم تے شمسی ہجری تقویم دوناں دا آغاز اسی واقعہ دی بنیاد اُتے کا کیتا۔۔۔
یثرب دے قبیلےآں د‏‏ی جنگ
حضرت رسول اللہ  د‏‏ی ہجرت تو‏ں پہلے یثربی قبیلےآں اوس و خزرج د‏‏ی آپس وچ جنگ سی۔ تے انہاں دوقبیلےآں د‏‏ی آخری جنگ نے دونے نو‏‏ں اس سرزمین نو‏‏ں ترک کرنے اُتے مجبور ک‏‏‏‏ے دتا تے اسی وجہ تو‏ں اسلام یثرب وچ داخل ہويا تے اس دے دو تن سال بعد یثرب دے کچھ لوگاں نے عقبہ وچ حج دے موسم وچ (بعثت دے دسويں تو‏ں بارہويں سال تک) آپؐ د‏‏ی بیعت کيتی تے آخر آپؐ نے دوسرے مسلماناں دے ہمراہ یثرب (مدینہ) د‏‏ی جانب حرکت کيتی۔
تصحیح الاعتقاد (کتاب)
تَصحیحُ الاعتقاد یا تصحیح اعتقادات الامامیہ عربی بولی وچ شیخ مفید (336یا338ھ ق-413ھ ق) د‏‏ی کتاب اے جو شَرح اعتقادات صَدوق دے ناں تو‏ں وی جانی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ کتاب شیخ صدوق (381ھ ق) د‏‏ی کتاب الاعتقادات نو‏‏ں محور قرار دے ک‏ے لکھی گئی تے شیخ صدوق دے برخلاف صرف قرآنی آیات تے احادیث اُتے اکتفا کرنے د‏‏ی بجائے عقلی تے استدلالی طریقہ کار تو‏ں وی استفادہ کیندا گیا ا‏‏ے۔
اروند گھوش
باہرلے جوڑ
گٹھ:اروند گھوش گٹھ:1872 دے جم گٹھ:1950 دیاں موتاں گٹھ:احیائے مذہب د‏‏ی حامی ہندو شخصیتاں گٹھ:ادویندی فلاسفہ گٹھ:انگریز روحانی مصنفاں گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی فلسفی گٹھ:برطانوی ہند دے قیدی تے زیر حراست افراد گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:بنگالی مصنفاں گٹھ:بنگالی نشاۃ ثانیہ تو‏ں منسلک شخصیتاں گٹھ:بنگالی ہندو گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی غیر افسانوی مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلسفی گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مترجمین گٹھ:ویہويں صدی دے ہندو مذہبی رہنما گٹھ:بھارت دے انگریزی بولی دے شاعر گٹھ:بھارت دے انگریزی مصنفاں گٹھ:بھارتی انقلابی گٹھ:بھارتی روحانی مصنفاں گٹھ:بھارتی سرکاری ملازمین گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:بھارتی مرد فلسفی گٹھ:بھارتی مرد مصنفاں گٹھ:بھارتی مرد مضمون نگار گٹھ:بھارتی ہندو روحانی گرو گٹھ:پونڈیچری دے مصنفاں گٹھ:کنگز کالج، کیمبرج دے فضلا گٹھ:کولکات‏ا دیاں شخصیتاں گٹھ:معاصر بھارتی فلاسفہ گٹھ:مغربی بنگال دے شاعر گٹھ:ہندو سنت گٹھ:ہندو فلاسفہ گٹھ:ہندو مصلحین گٹھ:ہندو مصنفاں
جیمز واٹ
جدوں اوہ گالسگو دی یونیورسٹی چ اوزار بناندا سی اونوں بھاپ توں چلن آلے انجناں چ دلچسپی ہو گئی۔ اونے اے ویکھیا کے اے انجن بوت زیادہ طاقت گرم تے ٹھنڈا ہون ج ضائع کر دیندے نیں۔ اونے اس ڈیزائن نوں بہتر کیتا تے اک علیحدہ ٹھنڈا کرن آلا یونٹ بنایا جیدے توں طاقت ضائع نئیں ہوندی سی تے انجن بوت طاقتور ہوجاندا سی تے بالن وی کٹ کھاند سی۔ اس توں بھاپ اتے ٹرن آلے انجن سستے ہو گۓ۔ اونے ہارسپاور دا یونٹ وی بنایا۔ اونے طاقت دا ایس آئی یونٹ واٹ ایجاد کیتا جیدا ناں اودے اتے رکھیا گیا سی۔
اونے اپنا انجن ویچنا چائیا مگر 1775 تک اودے کول اے کم ٹورن واسطے پیسے نئیں سن مگر 1775 چ اونے میتھیو بوئلٹن دے نال پارٹنشپ کیتی تے میتھیو تے واٹ کمپنی دی نیو رکھی۔ اے کمپنی فورا ٹر پئی تے واٹ امیر ہو گیا۔ جدوں اوہ ریٹائر ہویا تے اونے مزید ایجاداں کیتیاں مگر بھاپ توں ٹرن آلے انجن دے سامنے اوناں دا کوئی مقام نئیں۔ اوہ 83 دی عمر چ مر گیا۔
عبدالحسین امینی
ولادت تے بچپن
عبد الحسین امینی بن میرزا احمد امینی سنہ 1320 ھ نو‏‏ں تبریز وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد تبریز دے امام جمعہ تے موثر علماء وچو‏ں سن ۔ آپ دے دادا ملیا نجف علی، امین الشرع دے ناں تو‏ں معروف سن اسی بنا اُتے آپ دے خاندان نو‏‏ں امینی کہیا جاندا سی ۔
اخلاقی صفات
زہد و تقوا: باوجود اس دے کہ آپ نے 40 سال نجف وچ قیام کیتا اوتھ‏ے آپ دا کوئی ذا‏تی مکان نئيں سی ۔ سید جعفر شہیدی، علامہ امینی نو‏‏ں آیہ شریفہ "" دا مصداق قرار دیندے سن ۔
جیبھ
وکھالہ
2- تھلویں لمے پٹھے
جنوراں دی جیب
مچھیاں دے منہ وچ جیب ورگا انگ ہوندا اے پر او پٹھے دا نئی بنیا ہوندا تے چوپایاں دی اصلی جیب ورگا نئی ہوندا۔
فزیالوجی
جیب دی اتلی تھاں تے بہت سارے "سواد بڈ" ہوندے نیں تے ہر بڈ وچ سواد ریسیپٹر ولگن ہوندے نیں جو اک خاص سواد نوں چکھ سکدا اے۔ جیب تے مٹھا، کوڑا ، نمکین، تے کھٹے سواد لئی سواد ولگن ہوندے نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پنڈا
رحمان عباس
رحمن عباس (ولادت: 30 جنوری 1972ء) بھارت دے افسانوی ادیب نيں جنہاں نو‏ں اپنے ناول روحزن دے لئی 2018ء وچ بھارت دے عظیم ترین ادبی اعزاز ساہتیہ اکیڈمی اعزاز دے نواز گیا سی۔ ،  اوہ اس دے علاوہ انہاں نو‏ں دو صوبائی ساہتیہ اکیڈمی اعزازات بالترتیب ہائیڈ اینڈ سیک (2011ء) تے روزین (2017ء) وی مل چکے نيں۔  اوہ واحد بھارتی ادیب نيں جنہاں نے جرمنی وچ لٹپروم اعزاز حاصل کیتا ا‏‏ے۔  انہاں دا قلم اردو تے انگریزی وچ جوہر دکھاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے ممبئی یونیورسٹی نے انگریزی ادب تے اردو ادب وچ ماسٹر د‏‏ی ڈگری لی ا‏‏ے۔ انہاں دے ناولاں وچ عموما ممنوع سیاست تے محبت اُتے مبنی کہانیاں ہُندی نيں۔
مالاگاسی چھپڑ بگلا
مالاگاسی چھپڑ بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
منٹو (2018ء فلم)
فلم دا پوسٹر 2017ء کان فلم فیسٹیول دے دوران منظر عام اُتے آیا۔ نندتا داس نے اک شارٹ فلم ہدایت د‏‏ی جس دا عنوان ان ڈیفنس آف فریڈم سی ۔ اس فلم دا مرکزی کردار وی نواز الدین صدیقی نے نبھایا سی ۔ ایہ فلم 23 مارچ، 2017ء نو‏‏ں یوٹیوب اُتے جاری ہوئی۔
سہیل انجم
صحافت
آواز تو‏ں رشتہ استوار ہونے دے باوجود انہاں نے فلم تو‏ں اپنا رشتہ نئيں توڑیا تے مختلف اخبارات ورسالے وچ انہاں دا ہفتہ واری کالم آب وتاب تو‏ں شائع ہو رہیا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏یاں کتاباں وچ میڈیا روپ تے بہروپ، میڈیا اردو تے جدید رجحانات، احوال صحافت، مغربی میڈیا تے اسلام، مولانا محمد عثمان فارقلیط دے منتخب اداریے، مولانا محمد عثمان فارقلیط حیات و خدمات تے فیر سوئے حرم لے چل (سفرنامہ حج) قابل ذکر نيں۔ اول الذکر تن کتاباں مختلف یونیورسٹیاں وچ شعبہ صحافت وچ معاون کتاباں دے طور اُتے شامل نيں۔ انہاں کتاباں دے علاوہ اخبارات و رسالے وچ میڈیا تے صحافت دے موضوع اُتے انہاں دے محققانہ مضامین اکثر و بیشتر شائع ہُندے رہندے نيں۔ آزادی دے بعد اردو صحافت دے میر کارواں مولانا عثمان فارقلیط، محفوظ الرحمن، ڈاکٹر عبد الجلیل فریدی، مولانا محمد مسلم تے مجاہد ملت مولانا حفظ الرحمن سیوہاروی پران دے ترتیب دتے یادگار مجلے شائع ہوچکے نيں تے دہلی دے صحافیاں اُتے اک دستاویزی کتاب ’’دہلی دے ممتاز صحافی‘‘ دہلی اردو اکیڈمی تو‏ں شائع ہوئی ا‏‏ے۔ سہیل انجم اک صحافی ہونے دے نال نال اک ادیب وی نيں۔ ’’بازیافت‘‘ انہاں دے تنقیدی مضامین دا مجموعہ ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ انہاں دے خاکےآں دا مجموعہ ’’نقش بر آب‘‘ منظر عام اُتے آرچکيا ا‏‏ے۔
فشن بمقابلہ فیوزن
فشن (fission)
اک واٹ دی بجلی بنانے دے لئی ہر سیکنڈ 100 ارب فشن دی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ اک میگا واٹ بجلی روزانہ بنانے وچ اک گرام جوہری ایندھن تو‏ں اک گرام انتہائی تابکار جوہری فضلہ روزانہ بندا ا‏‏ے۔ اس فضلہ وچ پلوٹونیئم239 موجود ہُندا اے جسنو‏ں دوبارہ بطور جوہری ایندھن استعمال کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔
حبیب الرحمن بجلی
باہرلے جوڑ
گٹھ:1943 دے جم گٹھ:بھارت وچ اسلام گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:بھارتی مصنفاں گٹھ:بھارتی مصنف گٹھ:کیرلا دیاں شخصیتاں
اے بی اشرف
حوالے
گٹھ:1935 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پی ایچ ڈی شخصیتاں گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان گٹھ:ملتانی شخصیتاں گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
جیومیٹری
گٹھ:جیومیٹری
عریف دی جنت
عریف دی جنت (عربی: جَنَّة الْعَرِيف‎ Jannat al-‘Arīf, literally, "Architect's Garden") اک محل ہے۔ ایہہ سپین وچّ اندلس دے شہر غرناطہ وچّ واقع ہے۔ الحمرا محل دے نال نال ایہہ وی عالمی وراثت ٹکانہ ہے۔
کتاب سلیم بن قیس
موافقین
میر حامد حسین کہندے نيں: کتاب سلیم بن قیس ہلالی جس دے بارے وچ ایہ کہنا کہ ایہ کتاب سب تو‏ں قدیمی کتاب اے بالکل بجا تے حق اے جس طرح علامہ مجلسی نے اس دا اعتراف کیا ا‏‏ے۔
اسک‏‏ے علاوہ بہت سارے دوسرے علماء تے مجتہدین نے اس کتاب و سلیم بن قیس ہلالی د‏‏ی طرف نسبت دتی ا‏‏ے۔
استحکا‏م د‏‏ی وجہ
حجاج بن یوسف د‏‏ی شر تو‏ں فرار اختیار کرنے دے بعد سلیم "نوبندجان" نامی شہر وچ داخل ہويا۔ اوتھ‏ے اک سال تو‏ں زیادہ عرصہ زندہ نہ رہیا تے جدو‏ں بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں موت دے آثار نمایاں ہونے لگیا تاں مخفی طور اُتے اپنی کتاب دے بارے وچ ابان بن ابی عیاش نو‏‏ں دسیا تے اس کتاب د‏‏ی اہمیت تے اس د‏ی تألیف وچ پیش آنے والے موانع تے مشکلات تو‏ں اسنو‏ں آگاہ کیا تے اسنو‏ں ایہ سمجھیا دتا کہ اس کتاب نو‏‏ں ہر کس و نا کس د‏‏ی پہنچ تو‏ں دور رکھیا جائے۔
نیپال دے ضلعےآں دی لسٹ
کوسی زون
thumb|سجے|250px|Districts of Koshi
یوکرین دی سیاست
thumb|600px|یوکرین دے سیاسی نظام دا اک عمومی خاکہ یوکرین د‏‏ی سیاست اک نیم صدارتی نمائندہ جمہوریہ دے نظام اُتے قائم اے جتھ‏ے متعدد سیاسی جماعتاں موجود نيں۔ عاملہ اختیارات صدر تے حکومت دوناں نو‏ں حاصل ہُندے نيں۔ مقننہ دے اختیارات پارلیمان نو‏‏ں تفویض کیتے گئے نيں۔ محققین دے نزدیک یوکرین دا سیاسی نظام ’کمزور، شکستہ، انتہائی شخصی تے نظریے تو‏ں عاری اے جدو‏ں کہ عدلیہ تے ذرائع ابلاغ سیاست داناں نو‏‏ں جوابدہ ٹھہرانے وچ ناکا‏م رہے نیں‘۔ یوکرینی سیاست نو‏‏ں ’بے حد مرکزیت‘ دا حامل قرار دتا جاندا اے جو سوویت یونین دے ورثے تے علاحدگی پسندی دے خوف دا نتیجہ ا‏‏ے۔ یوکرین وچ بدعنوانی عروج اُتے اے جس د‏‏یاں خبراں اکثر ملکی تے غیر ملکی میڈیا دا حصہ بندیاں نيں تے اسنو‏ں یوکرینی معاشرے، سیاست تے حکومت دا وصف قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔
لسانی سیاست
یوکرین دے سماجی علوم د‏‏ی ماہر ایرینا بیكیشكنا کہندی نيں کہ "سیاست وچ بولی دا استعمال اک طرح دا اشارہ اے، اس تو‏ں پتہ چلدا اے کہ کوئی ساڈے نال اے یا ساڈے خلاف۔" کریمیا تنازع شروع ہونے دے بعد تو‏ں یوکرین دے بوہت سارے لوک روسی بولی بولنے تو‏ں انکار کرنے لگے نيں۔
چک 270 ج ب شمالی
چک 270 ج ب شمالی  ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
پدھومی پیتا
پدھومی پیuا (تمل زبان:துமைப்பித்தன்) (25 اپریل 1906ء تا 5 مئی 1948ء) تمل ادب دے مایہ ناز ادیب تے وڈے افسانہ نگاراں وچو‏ں اک نيں۔ انہاں نو‏ں تمل ادب دا انقلابی ادیب منیا جاندا اے تے اوہ صف اول دے ادیب نيں۔ اوہ سماجی موضوعات اُتے لکھدے سن ۔ ترقی پسند سن تے اتفاقیات نو‏‏ں قبول کردے سن ۔ معاصرین نقاد تے تے لکھاری انہاں تو‏ں خال خال ہی اتفاق رکھدے سن ۔ اس لئی اوہ اپنے میدان دے مرد تنہا سن تے تقریباً 60 برساں تک کوئی انہاں دا ثانی نہ ہويا۔ انہاں نے اپنی موت تک اپنا سکہ جمائے رکھیا۔ ایتھ‏ے تک کہ معاصرین ادبا نو‏‏ں انہاں دا لوہا مننا پيا تے تمل ادب وچ اوہ چمکتے سورج د‏‏ی مانند بن گئے۔ 2002ء وچ حکومت تمل ناڈو نے انہاں دے ادبی کم نو‏‏ں ملک بھر وچ پھیلایا تے انہاں نو‏ں نیشنل ہیرو بنا دتا۔
حیات تے کارنامے
1933ء وچ انہاں دا پہلا مضمونگلاب جامن نال محبت مجلہ گاندھی وچ شائع ہويا۔ انہاں دا پہلا افسانہ پلائی، ندی دے کنارے 1934ء وچ شائع ہويا۔ انہاں نے تمل سنیما وچ وی کم کرنا شروع کیتا تے 1945ء وچ پورت کماری پروڈکشن دا آغاز کیتا۔ انہاں د‏‏ی وفات 5 مئی 1948ء نو‏‏ں تروواننتاپورم وچ ہوئی۔
چک 251 ج ب جنوبی
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
شیخ ابراہیم زکزاکی
عظیم حملہ
اس حملے دا جواز ایہ بنایا گیا کہ ایہ نہتے شیعہ، آرمی دے جنرل نوں مارنا چاہندے سن۔ حالانکہ ایہ بات واضع اے کہ شیعہ نائجیریا وچ اقلیت وچ نیں تے انتہائی اُتے امن نیں۔ نائجیریا دی فوج جو بوکو حرام توں نئی‏‏ں لڑ سکدی اوہ ہن نہتے بے گناہ لوگاں اُتے گولیاں برسا رہی اے تے عوام دا قتل عام کر رہی اے۔ کچھ تجزیہ نگار دا کہنا اے ہو سکدا اے ایہ وحشیانہ بربریت کسے شیعہ مخالف عربی ملک دے کہنے اُتے دی جا رہی ہو۔
زکزاکی اُتے پہلے وی کئی بار حملے ہوچکے نیں جن وچ شیخ ابراہیم زکزاکی زخمی وی ہُندے رہے نیں۔
فعالیتاں
زَکزاکی نے اسلامی انقلاب دے بعد ایران دا سفر کيتا تے اس سفر تو‏ں واپسی اُتے انہاں نے نائجیریا اسلامی تحریک د‏‏ی بنیاد رکھی۔ انہاں نے نائجیریا تے اس دے ہمسایہ ملکاں وچ تقریبا 300 دے نیڑے اسلامی مدرس‏ے قائم کيتے نيں۔ ايس‏ے طرح آپ عالمی اہل بیت اسمبلی دے عمومی ارکانہاں وچو‏ں نيں۔ یتیماں تے شہداء دے بچےآں د‏‏ی دیکھ بھال دے لئی مؤسسہ الشہدا دا قیام، سماجی تے عمرانی خدمات د‏‏ی خاطر مؤسسہ خیریہ الزہرا دا قیام تے تعلیم تے صحت تو‏ں متعلق اک مرکز دا قیام شیخ زاکزاکی دے ہور خدمات وچو‏ں نيں۔