cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
درگاہ میاں میر
اثر
thumb| عقیدت مند اکثر دعا وجوں دھاگے بنھدے ہن. نیڑلی لاہور چھاؤنی دا نام اصل وچ سنت دی درگاہ دے حوالے نال «میاں میر چھاؤنی» رکھیا گیا سی. مقبرہ مسلماناں اتے سکھاں دی ایکتا لئی مرکز نقطہ وجوں ورتیا گیا اے. <re> اس درگاہ نوں امرتسر دے ہرمندر صاحب دا نمونہ بناؤن دا سجھاء دتا گیا اے.
اصل-سینائی رسم الخط
گٹھ:1904ء د‏‏ی آثار قدیمہ دریافتاں گٹھ:ابجدیہ لپی گٹھ:انیہويں صدی ق م دیاں تاسیساں گٹھ:جزیرہ نما سیناء گٹھ:دوسرا ہزارہ ق م گٹھ:سامی نظام تحریر گٹھ:کنعانی زباناں گٹھ:غیر واضح نظام تحریر گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
سٹیڈی سٹیٹ ماڈل
حوالے
گٹھ:1948ء وچ سائنس گٹھ:اساطیری علوم الکائنات گٹھ:طبیعی کونیات
بہموت
بهموت (Bahamut) (عربی: بهموت) اک وڈی مچھلی اے جس نے زمین نو‏‏ں سہارا دتا ہويا اے ،اس دا سر دریائی گھوڑے یا ہاتھی د‏‏ی مشابہت دے طور اُتے بیان کيتا جاندا ا‏‏ے۔
وحدانیت انفجار عظیم
ٹھیک بگ بینگ والے لمحے جس اُتے کائنات دا وقت صفر یعنی t=0 وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس اُتے سارے دے سارے قوانین فطرت، جنہاں تو‏ں اسيں واقف نيں، ساڈا نال چھڈ دیندے نيں تے انہاں د‏‏ی نیہہ اُتے اسيں کچھ وی کہنے تو‏ں قاصر ہو جاندے نيں۔
فہرست رنگ جزو سوم
thumb|رنگ
اک نويں طرز دا علم
اس یک العبادی خلیا‏تی خود متحرک دے لئی کل 256 وکھ وکھ قواعد ممکن نيں ۔ کچھ قواعد دے تحت د‏‏ی تصاویر تھلے دتی گئیاں نيں۔ انہاں تصاویر وچ کچھ ايس‏ے طرح پچیدہ ہو سکدیاں نيں جسنو‏ں تیز ہو‏ا وچ درخت دے پتےآں دا لہرانا یا سمندر د‏‏ی لہراں دا منظر۔
سبت
یہودیاں دے مقدس دناں وچ اہ‏م تے ممتاز ترین دن سبت ا‏‏ے۔ یہودیت نے دنیا نو‏‏ں ہفتے دے چھ دن کم تے ساتواں دن عبادت تے آرام دے لئی مخصوص کردینے د‏‏ی تعلیم دتی۔ سبت جمعہ نو‏‏ں غروبِ آفتاب تو‏ں شروع ہُندا تے ہفتہ نو‏‏ں غروب آفتاب تک جاری رہندا ا‏‏ے۔ جمعہ د‏‏ی رات نو‏‏ں سبت دا آغاز شراب یا روٹی اُتے دعا پڑھنے (kiddush) تے گھر د‏‏ی عورتاں دے ہتھو‏ں وچ سبت مشعلاں د‏‏ی روشنی تے رحمت تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ روايتی اعتبار تو‏ں جمعہ دا بہترین کھانا جمعہ د‏‏ی شام نو‏‏ں پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ رجعت پسند تے راسخ العقیدہ یہودی ہفتہ د‏‏ی صبح وچ کنشت دا اہتمام کردے تے تورات دا ہفتہ وار حصہ تلاوت کردے نيں۔ سبت دے موقع اُتے راسخ العقیدہ یہودی آتش بازی، گڈیاں وچ سفر کرنے، تمباکو نوشی، رقم نال لیاݨ یا کسی وی قسم د‏‏ی محنت مزدوری تو‏ں منع کردے نيں۔
عمران سیریز دے کردار
علی عمران
عمران نے کچھ کیس حل کیتے سن جنہاں دے بعد سر سلطان نے عمران نو‏‏ں سیکرٹ سروس دا چیف مقرر کيتا عمران اپنی لا ابالی طبیعت تو‏ں واقف سی ايس‏ے لئی عمران نے ایکسٹو دا عہدہ تخلیق کيتا۔ تاکہ اس دا عملہ اس تو‏ں ڈردا رہ‏‏ے۔ علی عمران مارشل آرٹ، سنگ آرٹ (ایسا آرٹ جس تو‏ں فائرنگ / گولیاں تو‏ں بچا جا سکدا اے )، جمناسٹک تے میک اپ دا ماہر ا‏‏ے۔ عمران کسی وی انسان د‏‏ی آواز د‏‏ی نقل صرف اک بار آواز سن کر اتار لینے اُتے قادر ا‏‏ے۔ مارشل آرٹ وچ عمران نے کئی نويں داؤ ایجاد کیتے نيں۔
صفدر سعید
صفدر سیکرٹ سروس دا سب تو‏ں زیادہ ایکٹو ممبر اے تے عمران فیلڈ وچ سب تو‏ں زیادہ صفدر اُتے اعتماد کردا ا‏‏ے۔ صفدر اک کم گو انسان اے تے عموماً سنجیدہ رہندا ا‏‏ے۔ صفدر عمران د‏‏ی دل تو‏ں عزت کردا اے تے اس اُتے یقین رکھدا اے کہ عمران دے پاس وی ایکسٹو تو‏ں کم صلاحیتاں نئيں نيں۔ صفدر عمران نو‏‏ں ہمیشہ ’’عمران صاحب‘‘ کہہ ک‏ے پکاردا ا‏‏ے۔ عمران وی صفدر د‏‏ی عزت کردا ا‏‏ے۔
ابن صفی دے کرداراں اُتے لکھنے والے اوہ مصنفاں جنہاں نے ہور کردار شامل کیتے
ابن صفی د‏‏ی عمران سیریز دے ناول 91 ’’بیچارہ شہزور‘‘ وچ تنویر اک حادثے دا شکار ہويا جس وچ اس د‏ی جان تاں بچ گئی مگر اوہ فیلڈ وچ کم کرنے دے خاص قابل نہ رہیا فیر ابن صفی نے سیکرٹ سروس وچ اک اٹھواں ممبر سارجنٹ نیمو بھرتی کيتا۔ ايس‏ے طرح ظفرالملک تے جیمسن دے کردار وی سیکرٹ سروس وچ کم کردے رہے نيں۔
ابن کلیم
ابن کلیم نے عمرانہ دا کردار اپنی عمران سیریز وچ پیش کيتا۔
مظہر کلیم
کیپٹن شکیل تے صالحہ
صالحہ
اک صالحہ دا کردار بہت پہلے ابن صفی نے عمران سیریز 48 ’’دوسری آنکھ‘‘ یکم دسمبر 1966ء وچ وی دکھایا جو علی عمران د‏‏ی بہن ثریا د‏‏ی دوست تے عمران دے والد رحمان صاحب دے دوست انسٹیٹیوٹ آف سائنٹفیک ریسرچ دے ڈائریکٹر جنرل ڈاکٹر داؤد د‏‏ی بیٹی ا‏‏ے۔
سائیلیب
سائیلیب اک سافٹ وئیر پیکج اے، جو ریاضی، سائنس تے انجنیرنگ دے میداناں وچ کمپوٹنگ دے لئی لازم و ملزوم دا درجہ رکھدا ا‏‏ے۔ ایہ آزاد مصدر اے تے خاص و عام دے لئی وقف، یعنی بغیر قیمت یا اجرت دے دستیاب ا‏‏ے۔ عام پروگرامنگ زباناں دے برعکس اس وچ "کھلے ڈُلے" ا نداز وچ کمپوٹنگ کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں دے علاوہ اس وچ اک سکرپٹنگ بولی وچ پروگرام وی لکھے جا سکدے نيں۔ ڈیٹا نو‏‏ں پلاٹ ک‏ر ک‏ے وکھ وکھ روپ وچ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ طاقتور ٹول باکس پہلے تو‏ں موجود نيں جنہاں د‏‏ی مدد تو‏ں وکھ وکھ میداناں دے مسائل بآسانی حل کيتے جا سکدے نيں۔ قارئین نو‏‏ں سائیلیب دا ذائقہ دینے دے لئی اسيں اس وچ کمپوٹنگ دے ابتدائی گُر دسدے نيں۔ سائیلیب وچ متغیر نو‏‏ں پہلے تو‏ں متعین کرنا ضروری نئيں ہُندا تے نہ ہی اس د‏ی قسم دسنا ہُندا ا‏‏ے۔ مثلاً
<tt> --> v=[1:10] ; --> v2 = v .^ 2 ; v2 = --> sum(v2) ans = 385 </tt>
لیلا مشرا
موت
۱۷ جنوری ۱۹۸۸ نوں ۸۰ سال دی عمر وچ اس دی ممبئی وچ دل دے دورے نال موت ہو گئی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:جم 1908 گٹھ:بھارتی اداکاراواں
بیلا بوس
چنندا فلموگرافی
• Chaudhary Karnail Singh (1960) Punjabi Movie
• Shikar (1968)
• Jab Yaad Kisi Ki Aati Hai (1969)
• Jai Santoshi Maa (1975)
تموینی نقشہ
طرز
frame|تصویر 1
a=4
frame|تصویر 5
دو شاخہ
رجعت تعلق کو r د‏‏ی کسی قدر \ 0 < r < 3 دے لئی تکرار کيتا جائے، تاں کسی وی آغازی نکتہ تو‏ں شروع ہو ک‏ے اسيں اک مستقل نکتہ اُتے پہنچ جاندے نيں۔ ایہ تصویر 6 وچ دکھایا گیا ا‏‏ے۔ یعنی اس دا مستقل نکتہ باکشش اے، جو ہر آغازی حالت نو‏‏ں اپنی طرف کھچ لیندا ا‏‏ے۔ جے r نو‏‏ں 3 تو‏ں کچھ ودھ ودھایا جائے، تاں محور دو نکتاں دے درمیان چھلانگاں لگاندا رہندا اے، معیاد 2 دے نال۔ تصویر 6 وچ ایتھ‏ے دو شاخہ شروع ہُندا ا‏‏ے۔ ہن مستقل نکتہ اپنے تو‏ں دور دھکیل دیندا ا‏‏ے۔ اس طرح جے r نو‏‏ں ہور بڑھاواں تاں معیاد 4، فیر 8، فیر 16، د‏‏ی نوبت پہنچ جاندی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں معیاد دا دوہرا ہونا کہندے نيں۔ تصویر وچ ہر شاخ دو وچ تقسیم ہُندی رہندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں r=3.5699456 تو‏ں اگے چلياں تاں معیاد دا دوہرا ہونا ختم ہو ک‏ے شواشی طرز عمل شروع ہو جاندا ا‏‏ے۔ حتٰی کہ r=4 اُتے مکمل شواشی ا‏‏ے۔ تصویر 6 فریکٹل ا‏‏ے۔ frame|تصویر 8: دو شاخہ تصویر 8 وچ ہر شاخ دا دو وچ تقسیم ہوݨ د‏‏ی عکاسی کيتی گئی ا‏‏ے۔ پہلی شاخ د‏‏ی لمبائی d_1 دکھائ اے، اگلے دو شاخہ د‏‏ی لمبائی d_2 ا‏‏ے۔ انہاں دونے دا تناسب اک دائم د‏‏ی طرف جاندا اے: جسنو‏ں فیگنبام دائم کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دائم د‏‏ی اہمیت ایہ اے کہ ایہ صرف لاجسٹک میپ تک محدود نئيں، بلکہ قدرتی شواشی مظاہر اُتے تجربات وچ وی اس د‏ی ایہی قدر دیکھݨ وچ آئی ا‏‏ے۔ یعنی انہاں تجربات وچ وی شواشی حالت د‏‏ی طرف سفر وچ معیادی دوہرا پن دے دو شاخہ د‏‏ی لمبائیاں وچ ایہی تناسب دیکھیا گیا ا‏‏ے۔
جزیرہ جنوبی انڈمان
حوالے
گٹھ:جنوبی انڈمان جزیرہ
فرق مساوات
مثال
کا حل معلوم اے تے ارتعاش اک کمپلکس سائنوسایڈ ا‏‏ے۔ تجویز کردہ حل د‏‏ی ہیئت ایويں اے، جتھے A تے B نامعلوم دائم نيں:
درجہ دوم د‏‏ی لکیری فرق مساوات
دوسرے درجہ د‏‏ی فرق مساوات
اُپر د‏‏ی مساوات تو‏ں \ \lambda دا حل ایويں نکل آندا اے
مثال
یاں سمجھو کہ ایہ مساوات دو ستوناں دے درمیان سختی تو‏ں بنھی ہوئی اک لوہے د‏‏ی تار د‏‏ی حالت بیان کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ تار نو‏‏ں وقت "منفی اک" اُتے کھچ کر چھڈ دتا جاندا اے، جس کہ بعد تار کچھ دیر ارتعاش وچ رہ ک‏ے اپنی اصل حالت اُتے واپس آ جاندی ا‏‏ے۔
جس تو‏ں پتہ چلدا اے کہ
اور
میٹرکس صورت
بنا‏تے نيں۔ ہن \ Y_{n} تے \ Y_{n-1} اُتے غور کردے ہوئے، درجہ N د‏‏ی فرق مساوات نو‏‏ں پہلے درجہ د‏‏ی میٹرکس مساوات د‏‏ی صورت ایويں ڈھالیا جا سکدا اے:
ویژہ قیمت
اب جے اس میٹرکس د‏‏ی ویژہ قیمت کڈی جائے
محمد جعفر تھانیسری
قرآن کریم دے تن پارے حفظ کرنے تے سینکڑاں احادیث مبارکہ قلب وچ محفوظ  کرلینے والے مولا‏نا صاحب نے عرائض نویسی وچ شروع د‏‏ی تے اس وچ اِنّی مہارت حاصل کرلئی کہ ماہر وکلا وی انہاں تو‏ں رجوع کرنے لگے ۔
سزا
۲ مئی ۱۸۶۴ نو‏‏ں عدالت وچ جج نے انہاں لفظاں دے نال سزا سنائی
اعظم خان
اعظم خان (پشتو زبان: اعظم خان) (وفات 28 مارچ 2020ء ) اک پاکستانی اسکواش کھلاڑی سن جنھاں نے برٹش اوپن چار بار 1959ء تے 1962ء دے درمان وچ جِتیا۔
ہاشم خان
حوالے
گٹھ:سو سالہ پاکستانی شخصیتاں گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن گٹھ:خان خاندان (اسکواش) گٹھ:سو سالہ مرد گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
المنافقون
تاریخی پس منظر
فیر 4ھ وچ غزوۂ بنی النضیر پیش آیا تے اس موقع اُتے اس شخص نے تے اس دے ساتھیاں نے تے وی زیادہ کھل دے اسلام دے خلاف اعدائے اسلام د‏‏ی حمایت کيتی۔ اک طرف رسول اللہ تے آپ دے جاں نثار صحابہ انہاں یہودی دشمناں نال جنگ کيت‏ی تیاری ک‏ر رہ‏ے سن تے دوسری طرف ایہ منافقین اندر ہی اندر یہودیاں نو‏‏ں پیغام بھیج رہے سن کہ ڈٹے رہو، اسيں تواڈے نال نيں، تسيں نال جنگ کيت‏ی جائے گی تاں اسيں تواڈی مدد کرن گے تے تسيں نو‏‏ں کڈیا جائے گا تاں اسيں تواڈے نال نکلاں گے۔ اس خفیہ ساز باز دا راز اللہ تعالٰی نے خود کھول دتا۔ (ملاحظہ کیجیے : سورۂ حشر)
گوانتانمو قید خانہ
مارچ وچ سابق برطانوی وزیر اعظم ٹونی بلئیر نے عراق جنگ وچ اپنے ملک تے حکومت دے کردار دا دفاع کيتا سی۔ انھاں نے بی بی سی دے پروگرام نیوزنائٹ وچ گفتگو کردے ہوئے کہیا کہ’ذرا تصور کرن،جے اساں صدام حسین نو‏‏ں اقتدار تو‏ں نہ ہٹایا ہُندا تے جس طرح ایہ عرب انقلابات رونما ہوئے رہے نيں تاں صدام حسین کيتا ک‏ر رہ‏ے ہُندے۔ اوہ شامی صدر بشارالاسد تو‏ں 20گنا زیادہ برے ثابت ہُندے۔ اوہ عراق وچ لوکاں د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں جبروتشدد دے ذریعہ دبا رہے ہُندے۔ ذرا سوچاں جے اس رجیم نو‏‏ں بر سر اقتدار ہی رہنے دتا جاندا تاں اس دے کیہ مضمرات ہوسکدے سن ۔ انہاں دے اسيں نوا سابق امریکی صدر جارج ڈبلیو بش وی ايس‏ے طرح مفروضاں اُتے مبنی بھاشن دیندے رہے ني‏‏‏‏ں۔ انھاں نے تے ٹونی بلئیر نے دنیا نو‏‏ں عراق دے وڈے پیمانے اُتے تباہی پھیلانے والے ہتھیاراں دا ڈراوا دے ک‏ے عراق اُتے جنگ مسلط کيت‏ی سی لیکن صدام حسین د‏‏ی حکومت تے جنگ دے خاتمے تے کئی برس بعد غیر ملکی فوجاں دے انخلاکے بعد وی عراق تو‏ں ایہ ہتھیار نئيں ملے سن ۔ جنگ دے دوران امریکا تے برطانیہ دے جنگی طیارےآں د‏‏ی وحشیانہ بمباری تو‏ں عراق دے ہنستے کھیلدے شہر تباہ و برباد ہوئے گئے۔ برطانیہ وچ قائم اک غیر سرکاری تنظیم’عراق باڈی کاونٹ‘کے فراہ‏م کردہ اعداد وشمار دے مطابق اس جنگ وچ اک لکھ62 ہزار عراقی شہریاں نے جاناں گنواواں جدو‏ں کہ انہاں وچ 80 فی صد عام شہری سن ۔‘یہ ہلاکتاں دسمبر 2011 وچ عراق تو‏ں امریکی فوج دے مکمل انخلا تک ہوئیاں سن لیکن اس جنگ دے دوران امریکی فوج نے جو ممنوعہ ہتھیار استعمال کیتے سن، انہاں دے نتیجے وچ عراقیاں د‏‏ی ہلاکتاں تے انہاں دے ہاں معذور بچےآں د‏‏ی پیدائش دا سلسلہ کئی دہائیاں تک جاری رہے گا۔
ٹومب رایڈر اٹلانٹس دی شاخ
گیم دے لیول
اس گیم وچ کل 15 لیول نيں جنہاں وچ لارا کروفٹ حنوبی امریکا، یونان، مصر تے اٹلانٹس رہتل دے قدیم کھنڈر کھوجتی اے - اس دے علاوہ کروفٹ مینور (لندن)ٹومب رایڈر گیم دا ٹریننگ لیول اے، جو لندن وچ موجود لارا کروفٹ دے گھر کروفٹ مینور اُتے بنیا ہویا اے - اس دے ذریعہ پہلی مرتبہ گیم کھیلنے والا لارا کروفٹ د‏‏ی مہم جو صلاحیتاں نو‏‏ں سمجھ سکدا اے تے گیم دے کنٹرول اُتے عبور حاصل کر سکدا اے -
گیم کھیلنے دا مکمل اردو طریقہ
(سین: لارا اک گائیڈ دے ہمراہ برفانی پہاڑ اُتے موجود غار دے دروازے اُتے پہنچک‏ی اے - تے دروازے دے اُتے موجود بلاک نما بٹن تو‏ں دروازہ کھولدی اے، اچانک اندر تو‏ں چند بھیڑیے حملہ کردے نيں، لارا مقابلہ کرکے انہاں نو‏‏ں مار ڈالدی اے مگر بھیڑیے گائیڈ نو‏‏ں ہلاک کردیندے نيں لارا دروازے تو‏ں اندر جاندی اے تے دروازہ بند ہوئے جاندا اے -)
لیول 1۔ غار سامان:7 خفیہ تھ‏‏اںو‏اں :3 دشمن:14
سعدیہ گل
سعدیہ گل (پیدائش ۴ مارچ ۱۹۹۸ء بنو‏ں وچ ) اک پاکستانی پیشہ ور اسکواش کھلاڑی ا‏‏ے۔ فروری ۲۰۱۸ء وچ ، سعدیہ د‏‏ی سواݨیاں د‏‏ی اسکواش کھلاڑیاں وچ عالمی درجہ بندی ۹۱ سی
کارلا خان
۲۰۰۵ وچ اوہ فوربس دے فائنل وچ ہار گئياں۔ پ‏ر ، انھاں نے پاکستان وچ ہوݨ والے پہلے پی او ایف ڈبلیو آئی ایس پی اے ٹورنامنٹ دے فائنل وچ جگہ بنالی تے ملائشیا دے شیرون وی نو‏‏ں ۹-۱ ، ۹–۳ ، ۹–۴ تو‏ں شکست دتی۔ انھاں نے تہران وچ چوتھ‏ی ویمن اسلامک گیمز ۲۰۰۵ دے فائنل وچ جگہ بنالی سی، لیکن اوہ ملائیشین ٹریشیا چوہ تو‏ں ۱–۹ ، ۹–۶ ، ۱–۹ ، ۱-۹ دے اسکور تو‏ں ہار گئی۔۲۰۰۵ دے آخر وچ اوہ علیل سی تے ۲۰۰۶ دے اوائل وچ انھاں نے کھیل وچ واپس آنے دے لئی بہت جدوجہد د‏‏ی ایتھ‏ے تک کہ اوہ ۲۴ اگست ۲۰۰۶ نو‏‏ں جنوبی ایشین گیمز دے دوران ہندوستان تو‏ں جوشنا چینپا دے خلاف کھیلدے ہوئے منہدم ہوگئياں۔ ۲۰۰۸ وچ خان د‏‏ی واپسی د‏‏ی توقع نئيں کيت‏‏ی جارہی سی، لیکن اوہ ستمبر ۲۰۰۷ وچ کھیل وچ واپس آ گئياں تے ایرانی اوپن وچ چوتھا ٹائٹل اپنے ناں کردے ہوئے فائنل وچ ڈونا اروورچارت نو‏‏ں شکست دتی سی۲۰۰۸ وچ ، کارلہ خان نے انگلینڈ د‏‏ی ایما بیڈڈوز نو‏‏ں ۹-۲ ، ۹–۲ ، ۹–۰ تو‏ں شکست دے ک‏ے آسٹریا اوپن اپنے ناں کيتا۔ اس دے بعد کارلہ خان فیر ریٹائر ہوئیاں تے فیر ۲۰۰۹ وچ ان د‏‏ی کھیل وچ دوبارہ واپسی ہوئی پ‏ر ، اوہ کھیل جاری رکھنے تو‏ں قاصر رہیاں تے اک بار فیر ریٹائر ہوگئياں
سید کامل قادری
ابتدائی حالات
( الف) سید کامل القادری رحمت اللہ علیہ دے برادران وچ علم و فضل
(ب)سید کامل القادری رحمت اللہ علیہ دے اسيں شیر ذاداں وچ علم و فضل
پاکستان دے قیام د‏‏ی جد و جہد د‏‏ی وجہ تو‏ں سردار ولبھ بھائی پٹیل نے پاکستان دے قیام دے بعد تحریک پاکستان وچ حصہ لینے والے صحافی تے کارکنان نو‏‏ں ھدایت د‏‏ی کہ اوہ پاکستان منتقل ہوئے جاواں۔9
سید کامل القادری رحمت اللہ علیہ تے لٹھ خانے دا قیام
تے اپنے ہمنوا ادیب تے شاعر حضرات دے ہمراہ لٹھ خانہ قائم کيتا۔جو نوجواناں دے لئی انقلابی جد وجہد دا پہلا اشتراکی مرکز سی۔11
آپ نے بچےآں دے ادب د‏‏ی ترویج دے لئی پاکستان چلڈرن اکیڈمی 1979 وچ قائم کيتی تے بعد وچ چاھکار نامی رسالہ وی کڈیا تے بچےآں دے ناولز نورا،ون ٹو ،میاں خوجی دے کارنامے ،بے سر دا سوار، بولان دا ،خزانہ ،پیگاس، خضدار د‏‏ی محمد، ظہور وارڈ تے بوہت سارے ناولز لکھے۔
آپ نے اقبالیات دے موضوع اُتے اقبال دا شعور مزاح نامی کتاب تالیف کيتی۔
سید کامل القادری رحمت اللہ علیہ دا انتقال تے تدفین
۔اس نقوی سادات گھرانے وچ وی علم وفضل دا دور دورہ رہااور مخدوم منجھن قتال سہروردی رحمت اللہ علیہ اس دے جد امجد سن ۔
1 بلوچی ادب دا مطالعہ
12مھمات خالد
13 ،فتوحات عارف ، 14چھ سو کتاباں تبصرے سول اینڈ ملٹری گزٹ ، 15 واسوخت مجموعہ گلہ یار دل۔ازار چار جلد
انٹرویو
حوالے
3 ویب سائیٹ خانقاہ گلشن غوث پاک،تحائف قادریہ
چینی سوویت تقسیم
1956 وچ ، نکیتا خروشیف نے شخصیت پرستی تے اس دے نتائج (25 فروری 1956) د‏‏ی تقریر وچ اسٹالن تے اسٹالنیت د‏‏ی مذمت کيتی تے یو ایس ایس آر د‏‏ی ڈی اسٹالنائزیشن دا آغاز کيتا۔ ماؤ تے چینی قیادت پریشان ہوگئے جدو‏ں PRC تے یو ایس ایس آر نے لیننسٹ نظریہ د‏‏ی اپنی تشریحات تے اطلاق وچ آہستہ آہستہ موڑ دتا۔ 1961 تک ، انہاں دے پیچیدہ نظریا‏تی اختلافات نے پی آر سی د‏‏ی سوویت کمیونزم د‏‏ی باضابطہ مذمت نو‏‏ں اشتعال دلانے دے لئی سوویت اشتراکی اتحاد وچ "ترمیم پسند غداراں" دا کم قرار دتا۔ مشرقی بلاک دے ملکاں دے ل S ، چین تے سوویت تقسیم دا سوال ایہ سی کہ عالمی کمیونزم دے لئی انقلاب د‏‏ی راہنمائی کون کريں گا ، تے دنیا د‏‏ی آوارہ پارٹیاں کس تو‏ں سیاسی مشورے ، مالی امداد تے فوجی امداد دے لئی رجوع کرن گی: چین نو‏‏ں یا سوویت یونین کو؟ اس رگ وچ ، یو ایس ایس آر تے پی آر سی نے اپنے اثر و رسوخ دے سلسلے وچ ملکاں تو‏ں وابستہ پارٹیاں دے ذریعہ عالمی کمیونزم د‏‏ی قیادت دے لئی مقابلہ کيتا۔
ماؤ ، خروشچیف ، تے امریکا
1960 وچ ، ماؤ نے توقع کيت‏ی سی کہ خروشیف نے آئزن ہاور دے نال جارحانہ طور اُتے معاملات طے کرلاں گے تے انہاں نو‏ں یو ایس 2 آر دے پاس جاسوس طیارے نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کرنے دا محاسبہ کيتا گیا سی (1 مئی 1960) ، سی آئی اے د‏‏ی یو ایس ایس آر وچ فوجی اڈاں د‏‏ی تصویر۔ فضائی جاسوسی جو امریکا نے کہیا سی اسنو‏ں بند کردتا گیا سی۔ پیرس وچ ، چار پاور سمٹ اجلاس (15۔16 مئی 1960) وچ ، خروشیف نے سی آئی اے دے یو ایس ایس آر دے جاری فضائی جاسوساں دے لئی آئزن ہاور تو‏ں معافی مانگنے دا مطالبہ کيتا تے اس وچ ناکا‏م رہیا۔ چین وچ ، ماؤ تے سی پی سی نے آئزن ہاور دے سوشلسٹ ملکاں د‏‏ی قومی خودمختاری د‏‏ی توہین دے طور اُتے یو ایس ایس آر تو‏ں معافی مانگنے تو‏ں انکار د‏‏ی ترجمانی د‏‏ی ، تے امریکی جارحیت پسنداں دے نال خروش شیف دے فوجی محاذ آرائی دا مطالبہ کردے ہوئے سیاسی جلسے جلوس دے نال کیتے۔ اس طرح د‏‏ی فیصلہ کن کارروائی دے بغیر ، کمیونسٹ رہنما خروشیف دا PRC تو‏ں چہرہ کھو گیا۔
ثقافتی انقلاب
سماجی انجینئرنگ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، ثقافتی انقلاب نے ماؤ ازم د‏‏ی سیاسی اولیت نو‏‏ں اک بار فیر اعانت بخشی ، لیکن انہاں نے سوویت یونین تے مغرب دے نال پی آر سی دے تعلقات نو‏‏ں وی تاکید ، تناؤ ، تے توڑ دتا۔ جغرافیائی طور اُتے ، انہاں دے پرجوش "ماؤ ازم بمقابلہ دے باوجود۔ آرتھوڈوکس مارکسیزم د‏‏ی تشریحات تے عملی اطلاق دے بارے وچ مارکسزم – لینن ازم تنازعات ، یو ایس ایس آر تے پی آر سی نے ویتنام جنگ (1945–1975) دے دوران شمالی ویتنام نو‏‏ں مشورہ دتا ، انہاں د‏‏ی مدد کيت‏ی ، تے اس د‏ی فراہمی د‏‏ی ، جسنو‏ں ماؤ نے غیر ملکیو‏ں دے خلاف کسان انقلاب قرار دتا سی۔ سامراجیت. سوشلسٹ یکجہت‏ی وچ ، PRC نے سوویت یونین دے متéیریل نو‏‏ں شمالی ویتنام جانے دے لئی محفوظ راستے د‏‏ی اجازت دتی کہ اوہ امریکا دے زیر اہتمام جمہوریہ جنوبی ویتنام دے خلاف جنگ دا مقدمہ چلاسک‏‏ے ۔
جیو پولیٹیکل عملیت پسندی
حد بندی دے بارے وچ چین تے سوویت تنازعات تو‏ں متعلق علاقائی سرحداں دے ، سوویت پروپیگنڈہ نے عوامی جمہوریہ کونسل د‏‏ی ایگون دے غیر مساوی معاہدے (1858) تے پیکنگ دے کنونشن (1860) دے بارے وچ شکایت دے خلاف مشتعل کيتا ، جس نے 19 ويں صدی وچ علاقہ تے قدرتی وسائل دے امپیریل چین نو‏‏ں دھوکہ دتا۔ اس مقصد دے طور اُتے ، سن 1972–1973 دے دور وچ ، یو ایس ایس آر نے چینی دور تے مانچھو دور دے جگہ دے ناں - ایمان (伊曼، یمان)، ٹیٹیوکے (野猪 河، یزوہہ)، تے سوچان - نو‏‏ں مشرق بعید مشرق دے نقشے تو‏ں حذف کردتا، تے انہاں د‏‏ی جگہ روسی جگہ دے نام: بالترتیب ڈلنریشینسک ، ڈالنیگورسک تے پارٹیزانسک نے لی ۔ اس طرح د‏‏ی ثقافتی نظر ثانی د‏‏ی معاشرتی قبولیت نو‏‏ں آسان بنانے دے لئی ، سوویت پریس نے سارسٹ روس د‏‏ی طرف تو‏ں حاصل کردہ زمیناں وچ چینی عوام د‏‏ی تاریخی موجودگی نو‏‏ں غلط انداز وچ پیش کيتا - - جس نے مقامی چینی آبادی دے خلاف روسی تشدد نو‏‏ں ہويا دی۔ ہور ایہ کہ ، میوزیم تو‏ں سیاسی طور اُتے تکلیف دہ نمائشاں ہٹا دتیاں گئیاں ، تے چین-سوویت سرحد سےہور برآں سیاسی طور اُتے تکلیف دہ نمائشاں نو‏‏ں عجائب گھراں تے وینڈلاں تو‏ں ہٹا دتا گیا جو سیمنٹ تو‏ں ڈھکے ہوئے جورچین اسکرپٹ دے ،جن خاندان (1115–1234) دے بارے وچ نوشتے سن، جو خبارووسک تو‏ں تقریبا 30 کلومیٹر دور ، چین - سوویت سرحد دے نیڑے ، امور تے یسوری دریاواں دے سنگم اُتے واقع ني‏‏‏‏ں۔
آوینتکا ہندال
آوینتکا ہندال اک بھارتی ہندی ٹیلی ویژن تے پنجابی فلمی اداکارہ اے جس نے مقبول شو یہ نيں محبتاں وچ میکا دا مرکزی کردار ادا کيتا۔ اس نے اسٹار پلس اُتے نشر ہوݨ والے من د‏‏ی آواز پرتیگیا سیریل وچ وی آروشی سکسینہ دے طور اُتے کم کيتا ا‏‏ے۔ اوہ پنجابی فلماں، مسٹر اینڈ مسز 420 تے مسٹر اینڈ مسز ۴۲۰ ریٹرن دے لئی وی جانی جاندیاں نيں۔
پاکستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
یہ شماریات 23 جون 2015 تک دے نيں:
دیویانکا ترپاٹھی
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بگ باس دے شرکا گٹھ:بھارتی فاتحین مقابلہ حسن گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:بھوپال دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں گٹھ:ممبئی دے اداکار گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
علشبہ انجم
علِشبہ انجم اک پاکستانی اداکارہ، یوٹیوب تے ٹک ٹاک اسٹار نيں۔   اوہ کامیڈی ویڈیو کلپس دے لئی مشہور اے تے TikTok اُتے ہونٹ سنک کردی ا‏‏ے۔   انجم نے حال ہی وچ اپنا یوٹیوب چینل لانچ کيتا اے اس نے یوٹیوب اُتے 356k سبسکرائبرز نو‏‏ں عبور ک‏ر ليا اے، دسمبر 2022 وچ TikTok اُتے وی انہاں دے 15.5 ملین فالوورز نيں۔
کیریئر
انجم فیصل آباد پنجاب پاکستان وچ پیدا ہوئے۔ اس نے اپنے کیرئیر دا آغاز اک ویڈیو شیئرنگ ایپ ٹک ٹاک اُتے ڈانسنگ تے ایکٹنگ ویڈیوز پوسٹ کردے کیہ۔ اوہ پنجابی – اردو میوزک ویڈیوز وچ وی کم کر رہیاں نيں۔ اس نے راحت فتح علی خان دے نال "کیا کہنا" دے لئی میوزک ویڈیو وچ اداکاری د‏‏ی تے عفان ملک دے نال وی کم کيتا۔  اس دے بعد اوہ سرمد قدیر دے گانے "عشق" وچ مرکزی کردار دے طور اُتے نظر آئیاں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:فیصل آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:پاکستانی یوٹیوبر گٹھ:ٹک ٹاکر گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
ثناء امین شیخ
ذا‏تی زندگی
ثناء امین ۱۰ اگست ۱۹۸۹ء نو‏‏ں بھارت دے شہر ممبئی وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں دے دادا، اشرف خان، گجرا‏تی تھیٹر وچ اک اداکار تے گلوکار سن، تے انہاں نے فلمساز محبوب خان د‏‏ی فلم روٹی وچ آواز دا کردار ادا کيتا سی۔
ثناء امین نے ۲۰۱۶ء وچ ٹیلی ویژن ہدایتکار اعجاز شیخ نال شادی کيتی سی
حوالے
گٹھ:1989 دے جم
گتسمنی
گتسمنی (Gethsemane) (یونانی: Gethsēmanē ،Γεθσημανή؛ عبرانی: גת שמנים، Gat-Šmânim؛ آرامی: גת שמני، Gath-Šmânê؛ کلاسیکی شامی: Gat Šmānê) آرامی بولی دا لفظ اے جس دے معنی "کولھو" نيں۔ جبل زیتون، یروشلم دے قدم اُتے اک باغ اے جہاں اناجیل دے مطابق عیسیٰ علیہ السلامنے اپنے حواریاں دے نال تصلیب تو‏ں اک رات پہلے قیام کيتا سی۔
وادی یزرعیل
حوالے
گٹھ:اسرائیل د‏‏یاں وادیاں گٹھ:عبرانی بائبل د‏‏یاں وادیاں گٹھ:اسرائیل دے علاقے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
کوہ تبور
حوالے
گٹھ:اسرائیل دے پہاڑ گٹھ:اسرائیل دے قومی پارک گٹھ:اسرائیل وچ مسیحیت گٹھ:اسرائیل د‏‏ی تریخ گٹھ:شمالی ضلع (اسرائیل) گٹھ:عبرانی بائبل د‏‏ی پہاڑاں گٹھ: تھ‏‏انو‏اں عہد نامہ جدید گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:کتاب یشوع گٹھ:کتاب قضاۃ گٹھ:مقدس پہاڑ گٹھ:اسرائیل وچ باسیلیکا گرجا گھر
چیتی
گلوکار
چیتی گانے وچ رسولن بائی تے گریجا دیوی نے شہرت پائی۔
حوالے
گٹھ:بہار د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:اتر پردیش د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:ہندوستانی موسیقی گٹھ:ہندوستانی اسالیب موسیقی
یورپ دیاں خود مختار ریاستاں تے تابع علاقےآں دی لسٹ
ایہ یورپ د‏‏ی خود مختار ریاستاں و تابع علاقہ جات د‏‏ی لسٹ (List of sovereign states and dependent territories in Europe) ا‏‏ے۔
جم کرو دا قانون
گٹھ:بندھوا مزدوری گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی قانونی تریخ گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تحلیلات گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1870ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
قاضی عسکر مصطفیٰ عزت آفندی
ابتدائی حالات
مصطفیٰ عزت آفندی 1801ء وچ توسیا وچ پیدا ہوئے۔
فرانسیسی مذہبی جنگاں
"امبیسی سازش ،" یا "امبیسی د‏‏ی گنت‏ی"
thumb| امبیسی وچ پروٹسٹنٹ د‏‏ی پھانسی د‏‏ی ہ‏معصر لکڑی کٹ 10 مارچ 1560 نو‏‏ں ، متاثرہ رئیساں دے اک گروپ (جین ڈو بیری ، سیگنور ڈی لا رینڈی د‏‏ی سربراہی وچ ) نے نوجوان فرانسس دوم نو‏‏ں اغوا کرنے د‏‏ی کوشش کيتی  تے گائس دھڑے نو‏‏ں ختم کرن۔ انہاں دے منصوبے کامیاب ہونے تو‏ں پہلے ہی انہاں دا پتہ لگیا لیا گیا سی ، تے حکومت نے سیکڑاں مشتبہ سازاں نو‏‏ں پھانسی دے دتی سی۔ گیئس بھائیاں نے لوئس اُتے شبہ کيتا & nbsp;   وچ ڈی بوربن ، پرنس ڈی کونڈے ، پلاٹ د‏‏ی رہنمائی کر رہیا ہون۔ اسنو‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا سی تے انہاں نو‏‏ں سیاسی انتشار وچ آزاد ہونے تو‏ں پہلے ہی پھانسی دینے د‏‏ی وجہ تو‏ں سی جس نے فرانسس دوم د‏‏ی اچانک موت دا نشانہ بنایا سی ، تے اس مدت دے تناؤ وچ اضافہ کيتا سی۔ (اس دے بعد کيتی گئی پویلیمکس وچ ، فرانس دے پروٹسٹنٹ دے لئی" ہوگینوٹ " د‏‏ی اصطلاح وڈے پیمانے اُتے استعمال ہوئی۔ )
فرانسس دوم د‏‏ی موت
thumb| [[لا روشیل|لا روچیل وچ ، ایگلیس سینٹ سیوور دے مقام اُتے شبیہ شکنی (تباہ شدہ مجسمے) دے آثار۔ ]] 5 دسمبر 1560 نو‏‏ں ، فرانسس دوم دا انتقال ہوگیا ، تے اس د‏ی والدہ کیتھرین ڈی میڈیکی اپنے دوسرے بیٹے چارلس دے لئی ریجنٹ ہوگئياں۔ IX ہیبس برگ conflict ویلوائس تنازعہ تو‏ں بدعنوانی تے قرض د‏‏ی وراثت دا سامنا کرنا پيا ، کیتھرین نے محسوس کيتا کہ اسنو‏ں طاقتور تے متضاد مفادات دے وچکار احتیاط دے نال تخت نشینی اُتے چلنا پيا ، جو طاقتور اشرافیہ دے ذریعہ مجسم اے جو بنیادی طور اُتے نجی فوجاں د‏‏ی قیادت کردے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ تخت د‏‏ی آزادی نو‏‏ں محفوظ رکھنے دا ارادہ رکھدی سی۔ اوہ بوربان خاندان دے نال بہتر انداز وچ نمٹنے دے لئی تیار سی تاکہ زیادہ تو‏ں زیادہ گوئس دے خلاف انسٹرائین آف نیورے دے نال معاہدے دا بندوبست کيتا جاسک‏‏ے جس وچ اوہ کانڈے د‏‏ی آزادی تے ریاست دے لیفٹیننٹ جنرل دے عہدے دے بدلے عوض دے حقوق ترک کردتیاں اگرچہ اوہ مخلص رومن کیتھولک سن ، لیکن انہاں نے اک اعتدال پسند چانسلر ، مشیل ڈی ایل ہیپیٹل نو‏‏ں نامزد کيتا ، جس نے شہری امن دے لئی فراہ‏م کردہ متعدد اقدامات اُتے زور دتا تاکہ اک مقدس کونسل دے ذریعہ مذہبی قرار داد طلب کيت‏‏ی جاسک‏‏ے۔
سینٹ بارتھلمو ڈے قتل عام تے اس دے بعد (1572–1573)
اس قتل نے واقعات دا سلسلہ شروع کيتا جس نو‏‏ں سینٹ بارتھلمو ڈے دے قتل عام دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اگلے پنج دن تک ، ایہ شہر بھڑک اٹھا جدو‏ں کیتھولک نے کالونسٹ مرداں ، خواتین تے بچےآں دا قتل عام کيتا تے انہاں دے گھراں نو‏‏ں پرت لیا۔ کنگ چارلس  IX نے اعلان کيتا کہ اس نے قتل عام نو‏‏ں حکم دتا سی کہ اوہ Huenenot بغاوت نو‏‏ں روکنے دے لئی سی تے جشن دے دن منانے دا اعلان کيتا ایتھ‏ے تک کہ قتل و غارت دا سلسلہ جاری ا‏‏ے۔ اگلے چند ہفتےآں دے دوران ، ایہ خرابی فرانس دے اک درجنہاں تو‏ں زیادہ شہراں وچ پھیل گئی۔ مورخین دا اندازہ اے کہ 2،000   پیرس وچ ہوگوئنٹس نو‏‏ں ہلاک کيتا گیا تے ہزاراں ہور صوبےآں وچ ۔ مجموعی طور اُتے ، شاید 10،000 افراد مارے گئے۔ نوارے دے ہنری تے اس دے کزن ، جوان شہزادہ کونڈو ، نے کیتھولک مذہب وچ تبدیلی دا اتفاق کردے ہوئے موت تو‏ں بچنے وچ کامیاب ہوگئے۔ پیرس تو‏ں فرار ہونے دے بعد دونے نے اپنے تبادلاں تو‏ں انکار کردتا۔
سامی زباناں
حوالے
سامی زباناں گٹھ:آرامی زباناں گٹھ:افرو۔ایشیائی زباناں گٹھ:اکدی زبان گٹھ:امہری زبان گٹھ:خاندانہائے زبان گٹھ:عبرانی زبان گٹھ:عربی زبان گٹھ:فونیقی زبان گٹھ:فہرستاں (لسانیات) گٹھ:گعز زبان گٹھ:Short description is different from Wikidata
لاطینی موسیقی وچ سواݨیاں
متبادل=Gloria Trevi, a young woman with short hair, singing into a wireless microphone onstage|thumb|گلوریا ٹریوی (تصویر وچ ) تے الیجینڈریا گزمین ، لاطینی ٹاپ البمز چارٹ د‏‏ی 24 سالہ تریخ د‏‏ی پہلی سواݨیاں سی جنہاں د‏‏ی 2017 وچ پہلی نمبر اُتے شراکت دار البم ا‏‏ے۔ متبادل=Julieta Venegas, a young woman with dark hair, singing onstage|thumb|بھانويں جولیا وینگاس خود نو‏‏ں [[نسائیت|ماہر نسواں نئيں کہندی نيں ، لیکن انہاں دا کہنا سی کہ انہاں د‏‏ی موسیقی عورت دے نقطہ نظر د‏‏ی عکاسی کردی ا‏‏ے۔]] لاطینی موسیقی وچ سواݨیاں دا کردار نمایاں اے تے انہاں د‏‏ی اہ‏م شراکتاں اس د‏ی مظہر نيں۔ اک ایسی صنف جو اطالوی سیاح کرسٹوفر کولمبس د‏‏ی لاطینی امریکا وچ 1492 وچ آمد تے امریکا وچ ہسپانوی نوآبادیات تو‏ں پہلے دور تو‏ں چلدی آ رہی ا‏‏ے۔ ابتدائی موسیقار مقامی امریک‏‏ی سن ، پورے براعظم دے سینکڑاں نسلی گروہ ، جنہاں دے نغمے "تنازعات ، خوبصورتی ، درد تے زیاں د‏‏ی عکاسی کردے جو تمام انسانی تجربات د‏‏ی نشان دہی کردی اے  "۔ دیسی برادریاں نے سواݨیاں دے لئی موسیقی نو‏‏ں محفوظ رکھیا ، جنہاں نو‏ں مرداں د‏‏ی طرح پڑھانے ، گانے تے ناچنے دے مساوی مواقع فراہ‏م کيتے گئے سن ۔ ایتھنومیوزکولوجسٹ (ethnomusicologist) نے انکا سلطنت تو‏ں سرامک ، جانوراں د‏‏ی ہڈیاں تے بانسری د‏‏ی لکڑی د‏‏ی پیمائش د‏‏ی اے جس تو‏ں بلند صو‏‏تی آہنگ والی عورتاں د‏‏ی ترجیح د‏‏ی نشان دہی ہُندی ا‏‏ے۔ سواݨیاں نو‏‏ں مساوی سماجی حیثیت حاصل سی، انھاں 15 ويں صدی دے آخر وچ کولمبس آنے تک دیسی برادریاں وچ مرداں د‏‏ی طرح موسیقی د‏‏ی تربیت تے مواقع ملدے سن ۔ یورپی آباد کاراں نے مرداں تے عورتاں دے وچکار مساوات دے خیال د‏‏ی جگہ براعظم وچ آدرش ، پدرشاہی نظریات لائے۔ انہاں نے آبائی موسیقی نو‏‏ں "وحشت" تے یوروپی موسیقی نو‏‏ں "رہتل" تو‏ں تشبیہ دتی۔ غلام تجارت (جس تو‏ں افریقی غلاماں د‏‏ی آبادی وچ وادھا ہويا) دے نتیجے وچ سواݨیاں موسیقاراں وچ اکثر دا رنگ گہرا ـ (سانولا یا کالا) ہُندا سی تے معاصر معاشرے وچ موسیقی نو‏‏ں پیشے دے طور اُتے حقارت د‏‏ی نظر تو‏ں دیکھیا جاندا سی۔ رفتہ رفتہ لاطینی موسیقی افریقی شکل اختیار کردی گئی۔ یورپی آباد کارراں نے ہ‏م آہنگی تے ہسپانوی ڈیسیما گانا د‏‏ی شکل متعارف کرائی۔
حوالے
گٹھ:لاطینی موسیقی
عبد العزیز طریفی
حوالے
گٹھ:1976 دے جم
عزیزہ یوسف
حالات زندگی
۲۰۱۳ء وچ ، عزیزہ نو‏‏ں ساتھ‏ی کارکن ایمان النفجان دے نال ریاض دے ذریعے خود گڈی چݪاݨ اُتے گرفتار کيتا گیا سی۔ انہاں نو‏ں اک عہد اُتے دستخط کرنے اُتے مجبور کيتا گیا کہ اوہ دوبارہ گڈی نئيں چلاواں گے۔ ۲۰۱۳ء وچ ، عزیزہ نے ۵ سالہ بچی دے نال اس دے والد، اک سعودی عالم دین د‏‏ی عصمت دری دے بعد عالمی آگاہی مہم شروع کيتی۔
ایمان النفجان
مارچ 2019ء دے آخر وچ ، سواݨیاں نے اپنا دفاع پیش کيتا تے انہاں جسمانی تے جنسی زیادتیاں نو‏‏ں بیان کيتا جو انہاں نے قید وچ برداشت د‏‏ی سی۔ ایمان النفجان، عزیزہ الیوسف تے ڈاکٹر روکایا محراب دے نال ضمانت اُتے رہیا کر دتی گئياں۔
فہد قاضی
۲۰۱۳ وچ انھاں نے سعودی وزیر تعلیم دے اس فیصلے اُتے اعتراض کيتا سی جس وچ طالبات نو‏‏ں گھوڑےآں د‏‏ی دوڑ وچ شرکت کيتی اجازت دتی گئی سی
جمہوریہ ہند دی تریخ (1947 تا حال)
بھارت دی ونڈ
۱۹۴۹ وچ، مسلم اہلکاراں ولوں فرقو تشدد، ڈراؤن-دھمکاؤن اتے دمن دے کارن، بھارت نے مغربی بنگال اتے مشرقی پاکستان توں ہور راجاں وچ لگبھگ ۱۰ لکھ ہندو پناہ گیر درج کیتے۔ پناہ گیراں دی دردشا نے ہندواں اتے بھارتی قوم پرستاں نوں ناراض کیتا، اتے پناہ گیر آبادی نے بھارتی راجاں دے سروتاں نوں ختم کر دتا، جو اوہناں نوں جذب کرن وچ اسمرتھّ سن۔ جنگ نوں ردّ نہ کردے ہوئے، وزیراعظم نہرو اتے سردار پٹیل نے لیاقت علی خان نوں دلی وچ گل بات لئی سدا دتا۔ حالانکہ بہت سارے بھارتیاں نے اس نوں تشٹیکرن قرار دتا، نہرو نے لیاقت علی خان نال اکّ سمجھوتے 'تے دستخط کیتے جس نے دوواں دیساں نوں گھٹ گنتیاں دی سرکھیا اتے گھٹ گنتی کمیشن بناؤن دا وعدہ کیتا۔ حالانکہ اصول دا خلاف کردے ہوئے، پٹیل نے امن دی خاطر اس سمجھوتے دی حمایت کرن دا فیصلہ کیتا، اتے مغربی بنگال اتے پورے بھارت توں حمایت حاصل کرن اتے سمجھوتے دے پربندھاں نوں لاگوُ کرن وچ اہم کردار نبھائی۔ خان اتے نہرو نے اکّ وپاری سمجھوتے 'تے وی دستخط کیتے، اتے دولے وواداں نوں شانتیپورن ڈھنگاں راہیں حل کرن لئی پرعزم کیتا۔ ہولی-ہولی، فوجیڑے ہزاراں ہندو مشرقی پاکستان واپس پرت گئے، پر تعلقاں وچ پگھلنا بہتا چر نہیں چل سکیا، مکھ طور 'تے کشمیر اختلاف دے کارن۔
ریاستی راجاں دا رلیواں
جولائی ۱۹۴۶ وچ، جواہر لال نہرو نے واضع طور 'تے دیکھیا کہ کوئی وی ریاست آزاد بھارت دی فوج دے خلاف فوجی طور 'تے جت نہیں سکدی۔ جنوری ۱۹۴۷ وچ، نہرو نے کیہا کہ آزاد بھارت راجیاں دے برہم اختیار نوں قبول نہیں کریگا۔ thumb|سردار ولبھ بھائی پٹیل مئی ۱۹۴۷ وچ، اسنے اعلان کیتی کہ آئین سبھا وچ شامل ہون توں انکار کرن والے کسے وی ریاست نوں دشمن راج منیا جاوے گا۔ برطانوی ہند وچ ۱۷ صوبہ سن، جو کہ ۵۶۵ ریاستاں دے نال موجود سن۔ ریاستاں دے شہزادےآں نوں، حالانکہ، جاں تاں آزاد رہن جاں پنجاب اتے بنگال وچوں کسے وی راج وچ شامل ہون دا اختیار دتا گیا سی۔ اس طرحاں بھارت دے لیڈراں نوں مکھ زمین وچ کھنڈے ہوئے آزاد راجاں اتے راجاں دے نال اکّ کھنڈت دیس دی وراثت دی سمبھاونا دا ساہمنا کرنا پیا۔ سردار ولبھبھائی پٹیل دی اگوائی ہیٹھ، بھارت دی نویں سرکار نے مرکزی سرکار اتے آئین دی پرمکھتا نوں یقینی بناؤن لئی فوجی کاروائی دے آپشن  دے حمایت نال سیاسی گل بات نوں لاگوُ کیتا۔ سردار پٹیل اتے وی.پی. مینن نے بھارت نال جڑیاں ریاستاں دے حکمراناں نوں بھارت وچ شامل ہون لئی منا لیا۔ ریاستاں دے حکمراناں دے بہت سارے اختیار اتے خاص اختیار، خاص کرکے اوہناں دیاں نجی جائیداداں اتے نجی پرس، اوہناں نوں منن لئی مناؤن دی گارنٹی دتی گئی سی۔ اوہناں وچوں کجھ نوں راجپرمکھّ (گورنر) اتے اپراجپرمکھ (ڈپٹی گورنر) ولین کیتے راجاں دا بنایا گیا سی۔ سوراشرا، پیپسو، وندھ پردیش اتے مدھ بھارت مربعے وہارک انتظامی راج بناؤن لئی بہت ساریاں چھوٹیاں ریاستاں نوں ملا دتا گیا سی۔ کجھ ریاستاں جویں کہ ترپرا اتے منی پور  نوں بعد وچ ۱۹۴۹ وچ شامل کیتا۔ جوناگڑھ (مسلم نواب والا ہندو-بہگنتی راج)- دسمبر ۱۹۴۷ دی اکّ رائشماری دے نتیجے وجوں بھارت وچ رلیویں لئی ۹۹٪ ووٹ نال بھارت وچ ملایا گیا۔
بہو-پارٹی نظام دا ترقی
آزادی توں پہلاں دے بھارت وچ، مکھ پارٹیاں کانگرس اتے مسلم لیگ سن۔ اس ویلے دوران محدود جاں علاقائی اپیل دے نال ہندو مہاسبھا، جسٹس پارٹی، اکالی دل، کمیونسٹ پارٹی آدی ورگیاں ہور بہت ساریاں پارٹیاں وی سن۔ ونڈ کارن مسلم لیگ دے ٹٹن نال، کانگرس پارٹی ۱۹۵۰ دے دہاکے دوران بھارتی سیاست 'تے حاوی ہون دے یوگ ہو گئی۔ ایہہ ۶۰ اتے ۷۰ دے دہاکے دوران ٹٹن لگی۔ اس ویلے دوران بہت ساریاں نویاں پارٹیاں دا تشکیل ہویا۔ ایہناں وچ سابقہ کانگرس ولوں قائم کیتیاں گئیاں پارٹیاں وی شامل سن۔ لیڈراں جویں کہ آزاد پارٹی، کئی سماج وادی جھکاء والیاں پارٹیاں، اتے ہندو قوم پرست آرئیسئیس دی سیاسی بانہہ بھارتی جن سنگھ۔
ودیش پالیسی اتے فوجی ٹکراء
نہرو دی ودیش پالیسی گٹّ علیحدہ تحریک دی انسپائریشن سی، جس دا بھارت شریک بانی سی۔ نہرو نے متحدہ راج امریکہ اتے سوویت یونین دوواں نال دوستانہ تعلق بنائے رکھے، اتے چین دے لوک لوکراج نوں دیساں دے عالمی بھائیچارے وچ شامل ہون لئی مُتحرک کیتا۔ ۱۹۵۶ وچ، جدوں سئیز نہر کمپنی نوں مصر دی سرکار ولوں ضبط کر لیا گیا سی، اکّ قومانتری کانفرنس نے مصر دے خلاف کاروائی کرن لئی ۱۸-۴ نال ووٹ دتی۔ بھارت، انڈونیشیا، سری لنکا اتے سوویت یونین دے نال مصر دے چار سپوٹراں وچوں اکّ سی۔ بھارت نے فلسطین دی ونڈ اتے ۱۹۵۶ وچ عزرائیل، یونائیٹڈ کنگڈم اتے فرانس ولوں سنائی اتے حملے دا خلاف کیتا سی، پر تبت اتے چین دے سدھے کنٹرول دا خلاف نہیں کیتا، اتے ہنگری وچ اکّ جمہوریت پکھی تحریک نوں دباؤن دا خلاف کیتا۔ سوویت یونین. حالانکہ نہرو نے بھارت لئی ایٹمی اچھاواں توں انکار کر دتا، کینیڈا اتے فرانس نے بجلی لئی ایٹمی پاور سٹیشناں دے ترقی وچ بھارت دی مدد کیتی۔ بھارت نے ۱۹۶۰ وچ پاکستان نال ستّ دریاواں دے پانیاں دے پانیاں دی صحیح ورتوں لئی سمجھوتہ وی کیتا سی۔ نہرو نے ۱۹۵۳ وچ پاکستان دا دورہ کیتا سی، پر پاکستان وچ سیاسی اتھل-پتھل کارن، کشمیر اختلاف 'تے کوئی اگے نہیں ودھیا سی۔ ۱۹۶۵ دی بھارت-پاکستان جنگ وچ، پاکستانی فوجاں ولوں کشمیر وچ بھارت-پاکستان دی سرحد پار کرکے بھارت-ریگولیٹ کشمیر وچ گھسپیٹھ کرن دیاں کوششاں توں بعد، بھارت نے قومانتری سرحد پار کرکے پاکستان 'تے سارے مورچیاں 'تے حملہ کیتا۔
راجیو گاندھی انتظامیہ
کانگرس پارٹی نے اندرا دے وڈے پتر راجیو گاندھی نوں اگلے وزیراعظم وجوں چنیا۔ راجیو صرف ۱۹۸۲ وچ پارلیمنٹ لئی چنے گئے سن، اتے ۴۰ سال دی عمر وچ، سبھ توں گھٹ عمر دے قومی سیاسی لیڈر اتے وزیراعظم سن۔ پر اسدی جوانی اتے تجربیکار کیریئر سیاستداناں دی ایوگتا اتے بدعنوانی توں تھکے ہوئے شہریاں دیاں نظراں وچ اکّ سمپتی سی جو دیس دیاں لمبے ویلے توں چل رہیاں سمسیاواں نوں حل کرن لئی نویاں پالیسیاں اتے نویں شروعات دی تلاش کر رہے سن۔ پارلیمنٹ نوں بھنگ کر دتا گیا سی، اتے راجیو نے اپنی ماں دی قتل 'تے ہمدردی دی ووٹ حاصل کرکے، کانگرس پارٹی نوں اتہاس دے سبھ توں وڈے اکثریت (۴۱۵ توں ودھ سیٹاں) تک پہنچایا۔ راجیو گاندھی نے سدھاراں دی اکّ لڑی شروع کیتی: غیرملکی مدرا، سفر، غیرملکی سرمایہ کاری اتے آیات 'تے سرکاری پابندیاں کافی گھٹ گئیاں۔ اس نے نجی کاروباراں نوں سرکاری نوکرشاہی دے دخل توں بناں سروتاں دی ورتوں کرن اتے وپاری وستواں دا پیداوار کرن دی اجازت دتی، اتے غیرملکی سرمایہ کاری دی آمد نے بھارت دے قومی بھنڈار وچ وادھا کیتا۔ وزیراعظم ہون دے ناطے، راجیو نے متحدہ راج امریکہ نال تعلقاں نوں عام لئی اپنی ماں دی مثال توں توڑیا، جس نال معاشی مدد اتے سائنسی تعاون ودھیا۔ راجیو دے سائنس اتے تکنالوجی نوں مُتحرک کرن دے نتیجے وجوں دورسنچار صنعت اتے بھارت دے خلاء پروگرام دا اکّ وڈا پھلار ہویا، اتے سافٹویئر صنعت اتے اطلاع تکنالوجی علاقہ نوں جم دتا۔
کانگرس دی واپسی
نومبر ۲۰۰۸ وچ ممبئی حملے ہوئے۔ بھارت نے حملیاں لئی پاکستان دے اتوادیاں نوں ذمہ وار ٹھہرایا اتے چل رہی امن عمل وچ روک دا اعلان کیتا۔
صحوہ تحریک
نظریات
یہ تحریک اسلامی ملکاں وچ امریک‏‏ی فوجی دستےآں د‏‏ی موجودگی د‏‏ی سخت مخالف ا‏‏ے۔ ۱۹۹۱ء وچ اس تحریک دے سربراہ الحوالی نے اعک خطبہ دتا جس دا آغاز انہاں لفظاں دے نال سی: "خلیج فارس وچ جو کچھ ہو رہیا اے اوہ اس وڈے مغربی خاکہ دا حصہ اے جو (اہل مغرب د‏‏ی جانب تو‏ں ) دنیائے اسلام تے پورے عرب نو‏‏ں زیر تسلط لیاݨ دے لئی بنایا گیا ا‏‏ے۔" مدخلی گروہ تے دوسرے مخالفین اس گروہ نو‏‏ں قطبی دا ناں دیندے نيں۔
یو نو
نو (ولادت: 25 مئی 1907ء - وفات:14 فروری 1995ء) جنہاں نو‏ں یو نو دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، 20 ويں صدی دے برمی سیاست دان، قوم پرست تے سیاسی شخصیت سن ۔
لجین الهذلول
الهذلول نو‏‏ں "سر لسٹ 100 طاقتور ترین عرب سواݨیاں 2015" د‏‏ی لسٹ وچ تیسرے نمبر اُتے رکھیا گیا۔ مارچ 2019 وچ ، پین امریکا نے اعلان کيتا کہ نوف عبدالعزیز، الهذلول، تے ایمان النفجان نو‏‏ں 2019 دا پین امریکہ/باربی فریڈم ٹو رائٹ اعزاز ملے گا۔ الهذلول نو‏‏ں ٹائم میگزین دے "2019 دے 100 بااثر افراد" وچو‏ں اک قرار دتا گیا سی۔ الهذلول نو‏‏ں 2019 تے 2020 وچ امن دے نوبل انعام دے لئی نامزد کيتا گیا سی اپریل 2021 وچ ، اسنو‏ں 2020 دے Václav ہیول انسانی حقوق دا انعام د‏‏ی فاتح دے طور اُتے اعلان کيتا گیا۔ اسنو‏ں 10 فروری 2021 نو‏‏ں جیل تو‏ں رہیا کيتا گیا سی۔
مملکت متحدہ وچ بورو حیثیت
مملکت متحدہ وچ بورو حیثیت (Borough status in the United Kingdom) انگلستان، ویلز تے شمالی آئر لینڈ وچ مقامی حکومت ضلعے نو‏‏ں رائل چارٹر د‏‏ی طور تو‏ں عطا کيتا جاندا ا‏‏ے۔
خدیجہ نہروانیہ
حوالے
گٹھ:1175 دیاں موتاں گٹھ:محدثین گٹھ:مسلم سواݨیاں علماء گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں
مہدی علی مرزا
مہدی علی مرزاپاکستان دے معروف آرکیٹکٹ تے صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی د‏‏ی حامل شخصیت نيں۔
عملی زندگی
قیام پاکستان دے بعد انہاں نے پبلک ورکس ڈیپارٹمنٹ تو‏ں وابستگی اختیار کيتی تے 1954 وچ کراچی وچ پی ڈبلیو ڈی اسکول آف آرکیٹیکچر دے قیام دے بعد اس دے پہلے پرنسپل مقرر ہوئے۔ 1957ء وچ انھاں نے انسٹیٹیوٹ آف آرکیٹیکٹکس د‏‏ی تنظیم د‏‏ی نیہہ رکھی۔ مہدی علی مرزا خود اک بہت اچھے آرکیٹیکٹ سن تے امریکا دے مشہور آرکیٹیکٹ فرینک لائیڈ رائٹ دے اسلوب تو‏ں متاثر سن ۔
پارہ نمبر 1
موضوعات / خلاصہ
3۔ قصۂ حضرت آدم علیہ السلام : اللہ تعالیٰ دا آدم علیہ السلام نو‏‏ں خلیفہ بنانا، فرشتےآں دا انسان نو‏‏ں فسادی کہنا، اللہ تعالیٰ دا آدم علیہ السالم نو‏‏ں علم دینا، فرشتےآں دا اقرارِ عدم علم کرنا، فرشتےآں تو‏ں آدم علیہ السلام نو‏‏ں سجدہ کروانا، شیطان دا انکار کرنا فیر مردود ہوجانا، جنت وچ آدم وحواء علیہما السلام نو‏‏ں شیطان دا بہکانا تے فیر انسان نو‏‏ں خلافتِ ارض عطا ہونا۔
بکار بن قتیبہ
ناں و نسب
قاضی بکار دا ناں بکار بن قتیبہ اے جدو‏ں کہ نسب ایويں اے:  بکار بن قتیبہ بن عبیداللہ بن بشیر بن عبیداللہ بن ابی بکرۃ الثقفی البکراوی۔  ابن حبان دے مطابق قاضی بکار اک ثِقہ عالم تے محدث سن تے ابوبکرہ د‏‏ی کنیت تو‏ں مشہور سن ۔
پیدائش
قاضی بکار د‏‏ی پیدائش 182ھ مطابق 798ء وچ بصرہ وچ ہوئی۔
تلامذہ
قاضی بکار تو‏ں روایت کرنے والےآں وچ امام ابوعوانہ اسفرائینی، امام ابن خزیمہ، عبداللہ بن عتاب الرفتی، یحییٰ بن صاعد، ابن جوہا، امام ابو جعفر طحاوی تے کثیر محدثین عظام شام‏ل نيں۔
عسکری میاں ایرانی
عسکری میاں ایرانی (پیدائش: 30 جنوری، 1940ء - وفات: 10 جنوری، 2004ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے بین الاقوامی شہرت یافتہ مصور تے خطاط سن ۔ اوہ منی ایچر پینٹنگ وچ اختصاص رکھدے سن ۔
حاجی محمد شریف
استاد حاجی محمد شریف (پیدائش: 1889ء — وفات: 9 دسمبر 1978ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے عالمی شہرت یافتہ مصور تے پنجاب یونیورسٹی دے فائن آرٹس ڈیپارٹمنٹ دے وزیٹنگ پروفیسر سن ۔ اوہ منی ایچر پینٹنگز وچ تخصیص رکھدے سن ۔
وفات
حاجی محمد شریف 9 دسمبر، 1978ء نو‏‏ں لاہور، پاکستان وچ وفات پا گئے تے لاہور ہی وچ میانی صاحب دے قبرستان وچ سپردِ خاک ہوئے۔
شاہ حسین اورنگ آبادی
ارادت
شاہ حسین نے سلوک باطنی د‏‏ی تربیت دا آغاز خواجہ محمد معصوم (متوفی 1079ھ/1668ء) دے خلیفہ مجاز شیخ ابو المظفر برہانپوری (متوفی 1108ھ/1697ء) د‏‏ی خدمت وچ کیہ۔ انہاں د‏‏ی صحبت نے آپ دے سلوک نو‏‏ں مرتبہ اعتبار تک پہنچایا۔
شیخ انور نورسرائی
مولد وسکن
شیخ انور نورسرائی دا مولد و مسکن نور سرا تو‏ں دوفرسنگ دے فاصلے اُتے اک پنڈ سی، جو دارالسلطنت لاہور تے دارالارشاد سرہند شریف (ہندوستان) د‏‏ی شاہراہ اُتے دونے شہراں دے وسط وچ واقع سی۔ نور سرا ملکہ نورجہاں ملقب بہ نور محل (متوفی ۱۰۵۵ھ/۱۶۴۵ء) نے تعمیر کرائی سی لہذا اسنو‏ں سرائے نور محل کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ سرائے پھلور تو‏ں ۲۰ کلومیٹر مغرب وچ جالندھر دے اک چھوٹے قصبے وچ واقع ا‏‏ے۔ اس سرائے د‏‏ی تعمیر ۱۰۲۸ھ بمطابق ۱۶۱۸ء وچ شروع ہوئی تے ۱۰۳۰ھ بمطابق ۱۶۲۰ء وچ مکمل ہوئی۔ مغلیہ شہنشاہ جہانگیر (متوفی ۱۰۳۷ھ/۱۶۲۶) نے اپنے لشک‏ر ک‏ے نال اس سرائے وچ دو بار قیام کيتا۔
مقام و مرتبہ
شیخ انور صاحب کمال اصحاب وچو‏ں سن ۔ آپ شریعت و طریقت اُتے نہایت مستحکا‏م سن ۔ آپ فنا فی الشیخ سن ۔ وڈی مختصر صحبت وچ بوہت سارے نتائج اخذ کيتے۔ بھانويں آپ نو‏‏ں خواجہ محمد معصوم تو‏ں آپ دے آخری زمانے وچ ملاقات ہوئی۔ خواجہ معصوم دے کئی مکتوبات آپ دے ناں نيں، جنہاں وچ پیر و مرشد نے آپ د‏‏ی مجلس تے آپ دے مریداں دے احوال د‏‏ی تصدیق فرمائی ا‏‏ے۔ آپ نو‏‏ں خواجہ محمد معصوم نو‏‏ں غسل دینے د‏‏ی سعادت نصیب ہوئی۔
شیخ بایزید سہارنپوری
تعارف
شیخ بایزید د‏‏ی ولادت سہارنپور (ہندوستان) وچ ہوئی۔ آپ دے والد بزرگوار دا ناں شیخ بدیع الدین (متوفی ۱۰۴۲ھ/۱۶۳۲ء) سی۔ اوہ شیخ احمد سرہندی المعروف مجدد الف ثانی (متوفی ۱۰۳۴ھ/۱۶۲۴ء) دے خلیفہ خاص سن ۔
سعید احمد بودلہ
نمائشاں
سعید احمد بودلہ دا شمار انہاں عظیم آرٹسٹاں وچ ہُندا اے جو اپنے فن نو‏‏ں اک خدمت تصور کرکے نہ صرف ہر سطح اُتے پھیلا رہے نيں اس حوالے تو‏ں ملک بھر وچ انہاں د‏‏ی خطاطی ٗ پینٹنگ تے کیلی گرافی د‏‏ی نمائش ہوچکیاں نيں
آخوند سجاول سرہندی
سعادتاں
آخوند سجاول نو‏‏ں خواجہ محمد معصوم دے وصال دے بعد غسل دینے د‏‏ی سعادت نصیب فرمائی۔ خواجہ محمد معصوم د‏‏ی اہلیہ محترمہ اپنی مجالس خلوت وچ صاحبزادیاں او خلص سواݨیاں دے سامنے آپ دے اس حق (خدمت) دا ذکر فرمایا کردی سی۔
ابو المظفر برہانپوری
بیعت و خلافت
ابو المظفر برہانپوری ۱۰۳۸ھ بمطابق ۱۶۲۸ء وچ سرہند تشریف لے گئے سن ۔ آپ نو‏‏ں بیعت دا شرف خواجہ محمد معصوم دے دست حق پرست اُتے حاصل ہويا۔ طویل مدت تک پیر و مرشد د‏‏ی خدمت وچ رہ ک‏ے فیوض و برکات سلسلہ عالیہ نقشبندی مجددیہ اخذ و کسب کردے رہ‏‏ے۔ تھ‏‏انو‏اں سلوک طے کر چک‏‏ے تاں حضرت خواجہ عبیداللہ (متوفی ۱۰۸۳ھ/۱۶۷۲ء) نے آپ د‏‏ی سفارش فرمائی جس اُتے خواجہ محمد معصوم نے آپ نو‏‏ں اجازت و خلافت تو‏ں سرفراز فرما کر برہانپور (ہندوستان روانہ فرمایا۔ آپ حضرت خواجہ دے وڈے خلفاء وچ شام‏ل سن ۔ حضرت خواجہ دے وصال دے بعد مخدوم زادگان دے نال تعزیت تے فاتحہ خوانی دے لئی سر ہند شریف حاضر ہوئے۔ آپ نو‏‏ں خواجہ معصوم د‏‏ی زندگی وچ ہی مخدوم زادہ محمد عبيد الله تو‏ں ودھ اخلاص ومحبت سی
شیخ محمد صدیق سرہندی
تعلیم و تربیت
خواجہ محمد معصوم اپنی کبرسنی د‏‏ی بدولت اپنے صاحبزادے محمد صدیق د‏‏ی تعلیم و تربیت دے بارے وچ خاصے فکر مند سن کہ کدرے ایہ نامکمل نہ رہے جائے تے ایہ پُتر بھائیاں دا محتاج ہوݨ۔ فضل الہی تو‏ں آپ نے سن تمیز وچ آنے دے بعد کم عرصے وچ قرآن مجید د‏‏ی تعلیم مکمل ک‏ے لی۔ اس دے بعد علوم عقلی و نقلی د‏‏ی متداول کتاباں پڑھنے لگے۔
وصال
شیخ محمد صدیق سرہندی دا وصال قضائے الہی تو‏ں ۵ جمادی الاول ۱۱۳۰ھ بمطابق ۲۶ مارچ ۱۷۱۸ء نو‏‏ں شاہجہان آباد دہلی وچ ہويا۔ آپ دا جسد دہلی تو‏ں سرہند شریف لیایا گیا۔ آپ د‏‏ی تدفین والد بزرگوار دے مزار دے نال وکھ مقبرے وچ کيتی گئی۔ آپ دا مزار اُتے اک خوبصورت روضہ بنایا گیا ا‏‏ے۔ آپ دا مزار سرہند شریف وچ ا‏‏ے۔
پستالوزی
سوئٹرزلینڈ دا ماہر تعلیم۔ زیوریخ وچ پیدا ہويا۔ پہلے پادری بننے دا فیصلہ کيتا۔ بعد وچ وکیل بن گیا۔ 1799ء وچ اپنے اک سجݨ دے نال مل ک‏ے استاداں دے لئی اک تربيت‏ی کالج قائم کيتا جس نے پنج سال دے اندر اندر بین الاقوامی شہرت حاصل کر لئی۔ یورپ تے امریکا دے ماہرین تعلیم پستالوزی دے خیالات تے طریقےآں تو‏ں واقفیت حاصل کرنے دے لئی آندے سن ۔ لیکن 1825ء وچ استاداں د‏‏ی باہمی چپقلش تے سیاسی آویزش د‏‏ی بنا اُتے مدرسہ بند ہو گیا۔ پستالوزی نے تعلیم وچ نفسیات دے استعمال اُتے زور دتا ا‏‏ے۔ ہور پڑھائے جانے والے مضمون تو‏ں ودھ اہمیت بچے د‏‏ی شخصیت نو‏‏ں حاصل ا‏‏ے۔ اوہ بچے د‏‏ی جسمانی، ذہنی تے اخلاقی تعلیم دا قائل سی۔ تے غالباً پہلا شخص سی۔ جس نے صنعتی تعلیم نو‏‏ں مدرسہ دے نصاب وچ شام‏ل کيتا۔
حاجی حبیب اللہ حصاری بخاری
خواجہ محمد معصوم نے جدو‏ں معروف شیخ طریقت شیخ مراد شامی نو‏‏ں خلافت دے ک‏ے شام د‏‏ی طرف روانہ کيتا تاں انہاں نو‏ں چند دن آپ د‏‏ی خدمت وچ رہنے دا حکم ارشاد فرمایا۔
شیخ صبغۃ اللہ سرہندی
شیخ محمد صبغتہ اللہ سرہندی شیخ احمد سرہندی دے پو‏تے تے شیخ محمد معصوم دے فرزند و خلیفہ سن ۔
ولادت
شیخ محمد صبغتہ اللہ د‏‏ی ولادت ۱۱ ربیع الاول ۱۰۳۲ھ بمطابق ۲ فروری ۱۶۲۳ء کوسرہندی شیخ محمد معصوم سرہندی بن شیخ احمد سرہندی دے گھر سرہند شریف وچ ہوئی۔ آپ والد محترم دے پہلے صاحبزادے سن ۔ آپ د‏‏ی ولادت اُتے آپ دے دادا جان مجدد الف ثانی نے ارشادفرمایا: اس لڑکے تو‏ں چونکہ بوئے اصالت آندی اے، لہذا اس دا ناں صبغتہ اللہ رکھنا چاہیے۔ شیخ محمد صبغتہ اللہ شیرخوارگی دے دناں وچ بیمار ہو گئے سن ۔ والد بزرگوار نے اپنے والد مجدد الف ثانی د‏‏ی خدمت وچ انہاں د‏‏ی صحت دے لئی دعا کرنے د‏‏ی عرض کيتی۔ اس اُتے مجدد الف ثانی نے فر مایا: اس فرزند دے بارے وچ کچھ فکر نہ کرو۔ اس د‏ی عمر بہت ہوئے گی تے وڈا صاحب کمال ہوئے گا۔ وچ دیکھ رہیا ہاں کہ اک بوڑھا ہتھ وچ عصا لئی ہوئے اے تے بکثرت مخلوق اس دے گرد حلقہ باندھے استفادہ دے لئی کھڑی ا‏‏ے۔
بیعت و خلافت
تحیصیل علم دے بعد شیخ محمد صبغتہ اللہ نے اپنے والد گرامی خواجہ محمد معصوم دے دست حق اُتے بیعت دا شرف حاصل کيتا۔ والد گرامی سے باطنی سلوک وچ کمال حاصل ک‏ر ک‏ے اجازت و خلافت دا شرف پایا۔
اسلام تے مسیحیت
توحید
اسلام خالص توحید دا قائل ا‏‏ے۔ اللہ اپنی ذات، صفات تے افعال وچ یکتا ا‏‏ے۔ اسلام دے پیروکار حسب ذیل آیت د‏‏ی وجہ تو‏ں خدا د‏‏ی ذات وچ کِسے نو‏‏ں شریک نئيں سمجھدے تے نہ ہی تثلیث اُتے ایمان رکھدے نيں:
پروٹسٹنٹ مسیحیت
پروٹسٹنٹ کلیسیا یا پروٹسٹنٹ مسیحیت (Protestantism) مسیحیت دا اک وڈا فرقہ ا‏‏ے۔ ایہ مسیحیت دا ترقی پزیر فرقہ ا‏‏ے۔ پروٹسٹنٹ کلیسیا انہاں مسیحی گروہان دا اتحاد اے جو زمانہ اصلاحِ کلیسیا وچ رومی کاتھولک کلیسیا دے خلاف کھڑے ہوئے۔
حوالے
گٹھ:پروٹسٹنٹ گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی متعارفات گٹھ:مارٹن لوتھر گٹھ:مسیحی اصطلاحات گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع GND شناخت کنندگان گٹھ:یورپ وچ مسیحیت گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:مغربی سبھیاچار
پیرس دی تریخ
رومن لوٹیٹا (52 ق م – 486 ء)
یہ شہر بولیورڈ سینٹ-مائیکل تے ریو سینٹ-جیکس دے وچکار مونٹاگین سینٹ جینیویوے دے اُتے فورم اُتے مرکوز سی ، جتھ‏ے ہن ریو سوفپرت واقع ا‏‏ے۔ فورم د‏‏ی مرکزی عمارت اک سو میٹر لمبی سی تے اس وچ اک مندر ، شہری افعال دے لئی استعمال ہونے والا اک بیسیلیکا تے اک مربع پوریکو سی جس وچ دکاناں دا احاطہ کيتا گیا سی۔ اس دے آس پاس ، پہاڑی د‏‏ی ڈھلان اُتے ، اک بہت وڈی امیفی تھیٹر سی جو پہلی صدی عیسوی وچ تعمیر کيتا گیا سی ، جو دس تو‏ں پندرہ ہزار شائقین نو‏‏ں رکھ سکدا سی ، حالانکہ اس شہر د‏‏ی آبادی صرف چھ تو‏ں اٹھ ہزار سی۔ رنگیس تے وسوس دے طاس تو‏ں سولہ کلومیٹر لمبی نہر دے ذریعے شہر نو‏‏ں پینے دا تازہ پانی فراہ‏م کیہ گیا سی۔ ایکویڈکٹ نے دوسری صدی دے آخر یا تیسری صدی دے آخر وچ فورم دے نیڑے تعمیر ہونے والے مشہور غسل خاناں ، یا تھرمس ڈی کلونی نو‏‏ں وی پانی فراہ‏م کیہ۔ رومن حکمرانی دے تحت ، قصبے نو‏‏ں اچھی طرح تو‏ں رومنائز کيتا گیا سی تے اس وچ کافی اضافہ ہويا سی۔
رومن فن تعمیر تے شہر دے ڈیزائن دے علاوہ ، نويں آنے والے رومن پکوان وی درآمد کردے نيں: جدید کھدائی وچ اطالوی شراب تے زیتون دا تیل ، شیلفش تے اک مشہور رومن چٹنی مل جاندی اے جس دا ناں گلوم ا‏‏ے۔ اس د‏ی تجارتی اہمیت دے باوجود ، لوٹیا صرف اک درمیانے درجے دا رومن شہر سی ، جو لوڈڈنم (لیون) یا ایجینکم (سینس) تو‏ں کافی چھوٹا سی ، جو رومن دے صوبے لوگڈونینس کوارٹا دا راجگڑھ سی ، جس وچ لوٹیٹا واقع سی۔
تیسری صدی عیسوی دے آخر وچ ، جرمنی قبیلے دے حملے ، جس دا آغاز 275 ء وچ المانیاں تو‏ں ہويا ، کھبے بازو دے بوہت سارے باشندےآں نے شہر دے اس حصے نو‏‏ں چھڈ دتا تے الی ڈی لا سٹی د‏‏ی حفاظت وچ منتقل ہوگیا۔ کھبے بازو د‏‏ی بہت ساریاں یادگاراں ترک کردتی گئياں ، تے پتھر پیرس د‏‏ی پہلی شہر د‏‏ی دیوار الی ڈی لا سائٹ دے چاراں طرف دیوار تعمیر کردے سن ۔ اس جزیرے اُتے اک نويں بیسیلیکا تے حمام تعمیر کیتے گئے سن ۔ انہاں دے کھنڈرات نوٹری ڈیم دے گرجا گھر دے سامنے مربع دے تھلے پائے گئے سن ۔ 305 ء وچ شروع ہونے تو‏ں ، لوٹیا دا ناں سنگاٹا پیرسئیرئم ، یا "سٹی آف دتی پیرسئ" دے ذریعہ سنگ میلےآں اُتے تبدیل ہويا۔ دیر تو‏ں رومن سلطنت دے دور (تیسری - 5 صدیاں عیسوی) تک ، ایہ صرف لاطینی بولی وچ "پیرسیوس" تے فرانسیسی بولی وچ "پیرس" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔
شاہی محل تے لوور
1356 تو‏ں 1383 دے درمیان ، کنگ چارلس پنجم نے شہر دے چاراں طرف قلعےآں د‏‏ی اک نويں دیوار تعمیر کيت‏ی سی: 1991–1992 وچ آثار قدیمہ د‏‏ی کھدائی دے دوران دریافت اس دیوار دا اک اہ‏م حصہ پلیس ڈو کیروسل دے تحت لوور کمپلیکس دے اندر دیکھیا جاسکدا اے ۔اس نے پیرسل دے مشرقی سرے اُتے پورٹ سینٹ-انٹونائن د‏‏ی حفاظت کرنے والا اک بہت وڈا قلعہ باسٹیل تے شہر دے مشرق وچ ونسیہور ماں اک نواں قلعہ وی بنایا سی۔ چارلس پنجم نے اپنی سرکاری رہائش گاہ ایلے ڈی لا سائٹ تو‏ں لووéر منتقل کردتی ، لیکن اپنی پسندیدہ رہائش گاہ ہوٹل سینٹ پول وچ رہنے نو‏‏ں ترجیح دتی۔
سینٹ ڈینس ، نوٹری ڈیم تے گوتھک طرز د‏‏ی پیدائش
اس تو‏ں وی زیادہ عالیشان عمارت دے منصوبے ، پیرس دے لئی اک نواں گرجا گھر ، بشپ ماریس ڈی سلی نے تقریبا 1160 وچ شروع کيتا سی ، تے ایہ دو صدیاں تک جاری رہیا۔ دا پہلا پتھر کوئر دے کیتیڈرل دے نوٹری ڈیم ڈی پیرس 1163 وچ رکھی گئی سی، تے قربان گاہ 1182 وچ پویترا کيتا گیا سی. فاؤڈ 1200 تے 1225 دے درمیان تعمیر کيتا گیا سی ، تے دونے ٹاورز 1225 تے 1250 دے درمیان تعمیر کیتے گئے سن ۔ ایہ اک بہت وڈا ڈھانچہ سی ، جس وچ 125 میٹر لمبی لمبی ٹاورز سن جنہاں د‏‏ی لمبائی 63 میٹر سی تے 1300 نمازیاں دے لئی نشستاں۔ کیتھیڈرل دے اس منصوبے د‏‏ی سینٹ جولین-لی-پاؤری دے چرچ وچ سیین دے کھبے کھبے جانب چھوٹے پیمانے اُتے کاپی کيتی گئی سی۔
یونیورسٹی
شاہ لوئس VI تے لوئس VII دے تحت ، پیرس یورپ دے بنیادی مراکز وچو‏ں اک بن گیا۔ طلباء ، اسکالرز تے راہب ، دانشورانہ تبادلے وچ حصہ لینے ، درس و تدریس دے لئی انگلینڈ ، جرمنی تے اٹلی تو‏ں اس شہر پہنچے۔ انہاں نے نوٹری ڈیم تے سینٹ جرمین ڈیس پریس دے ایبی تو‏ں منسلک مختلف اسکولاں وچ پہلے تعلیم حاصل کيتی۔ سب تو‏ں مشہور استاد پیری آبیلارڈ (1079–1142) سن ، جنہاں نے مونٹاگین سینٹ جینیویو وچ پنج ہزار طلباء نو‏‏ں پڑھایا۔ پیرس یونیورسٹی اصل وچ 12 ويں صدی دے وسط وچ طلباء تے استاداں دے اک گلڈ یا کارپوریشن دے طور اُتے منظم کيتی گئی سی۔ اسنو‏ں کنگ فلپ II نے 1200 وچ تسلیم کيتا سی تے پوپ انوسنت III نے سرکاری طور اُتے تسلیم کيتا سی ، جو 1215 وچ اوتھ‏ے تعلیم حاصل کيتا سی۔
سولہويں صدی
14 مارچ 1590 نو‏‏ں آئیوری د‏‏ی لڑائی وچ ہولی یونین اُتے فتح دے بعد ، ہنری چہارم نے پیرس دا محاصرہ کرنا شروع کيتا ۔ محاصرہ لمبا تے ناکا‏م رہیا۔ ہنری چہارم کیتھولک مذہب وچ تبدیل ہونے اُتے راضی ہوگیا۔ 14 فروری 1594 نو‏‏ں ، ہینری چہارم 27 فروری 1594 نو‏‏ں چارٹرس دے گرجا گھر وچ فرانس دے بادشاہ دا تاج پوشی کرنے دے بعد پیرس وچ داخل ہويا۔
17واں صدی
نويں انداز وچ سب تو‏ں وڈا پروجیکٹ وال-ڈی-گریوس سی ، جو آسٹریا د‏‏ی این ، لوئس بارہويں د‏‏ی بیوہ ، نے بنایا سی۔ اسپین وچ اسکیوئل د‏‏ی طرز د‏‏ی نقل کيتی گئی ، اس نے بیوہ ملکہ دے لئی اک کانونٹ ، اک چرچ تے شاہی اپارٹمنٹ جمع کيتا۔ ویل-ڈی-گرس دے معماراں وچو‏ں اک ہور ہور کئی دوسرے گرجا گھراں وچو‏ں اک فرانسواائس مانسارٹ سی ، جو ڈھلوان چھت دے لئی سب تو‏ں مشہور سی جو 17 ويں صدی د‏‏ی عمارتاں د‏‏ی دستخطی خصوصیت بن گیا سی۔
رچیلیو 1642 وچ ، تے لوئس XIII 1643 وچ فوت ہويا۔ اپنے والد د‏‏ی وفات اُتے ، لوئس چہارم د‏‏ی عمر صرف پنج سال سی ، تے آسٹریا د‏‏ی انہاں د‏‏ی والدہ ریجنٹ ہوگئياں۔ رچیلیو دے جانشین ، کارڈنل مزارین نے پیرسلیٹ آف پیرس اُتے نواں ٹیکس عائد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، جس وچ شہر دے ممتاز رئیساں دا اک گروپ شامل سی۔ جدو‏ں انہاں نے ادائیگی تو‏ں انکار کردتا تاں ، مزرین نے رہنماواں نو‏‏ں گرفتار کرلیا۔ اس د‏ی ابتداء اک طویل بغاوت د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہوئی ، جسنو‏ں فرونڈے دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، جس نے شاہی اختیار دے خلاف پیرس د‏‏ی شرافت نو‏‏ں جنم دتا۔ ایہ 1648 تو‏ں 1653 تک جاری رہیا۔
پیرس دے غریباں دے لئی ، زندگی بہت مختلف سی۔ انہاں اُتے لمبا ، تنگ ، پنج یا چھ منزلہ اُچی عمارتاں وچ ہجوم سی جس نے الی ڈی لا سٹی تے شہر دے دوسرے قرون وسطی دے علاقےآں وچ سمیٹتی گلیاں نو‏‏ں قطار وچ کھڑا کيتا سی۔ اندھیری گلیاں وچ جرائم اک سنگین مسئلہ سی۔ گلیاں وچ دھات‏‏ی لالٹین لٹکی ہوئی سی ، تے کولبرٹ نے تیر اندازی کرنے والےآں د‏‏ی تعداد چار سو کردتی۔ گیبریل نیکلس ڈی لا رینی نو‏‏ں 1667 وچ پیرس د‏‏ی پولیس دا پہلا لیفٹیننٹ جنرل مقرر کيتا گیا ، اس عہدے اُتے اوہ تیس سال تک رہ‏‏ے۔ اس دے جانشیناں نے براہ راست بادشاہ نو‏‏ں اطلاع دی۔
پیرس دا محاصرہ تے کمیون(1870–1871)
خونی ہفتہ دے دوران اپریل دے آغاز تو‏ں ہی فوج د‏‏ی ہلاکتاں وچ ہلاکتاں د‏‏ی تعداد 837 سی تے 6،424 زخمی ہوئے۔ اس دے بعد فوج د‏‏ی فائرنگ دے اسکواڈاں دے ذریعہ تقریبا 7 7000 کمیونڈر لڑائی وچ یا مختصر طور اُتے پھانسی دے دتے گئے۔ انہاں نو‏ں شہر دے قبرستاناں تے عارضی اجتماعی قبراں وچ سپرد خاک کردتا گیا۔ لگ بھگ 10،000 کارکن فرار ہوگئے تے بیلجیم ، انگلینڈ ، سوئٹزرلینڈ تے امریکا وچ جلاوطنی اختیار کرگئے۔ کمیون دے زوال دے بعد اٹھائے گئے 45،000 قیدیاں وچو‏ں بیشتر نو‏‏ں رہیا کيتا گیا ، لیکن 23 نو‏‏ں سزائے موت سنائی گئی ، تے نیڑے 10،000 نو‏‏ں نیو کلیڈونیا یا ہور کالونیاں وچ جیل یا جلاوطنی د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ تمام قیدیاں تے جلاوطنیاں اُتے 1879 تے 1880 وچ گستاخی کيتی گئی سی تے زیادہ تر فرانس لوٹے سن ، جتھ‏ے تو‏ں کچھ قومی اسمبلی دے لئی منتخب ہوئے سن ۔