جرمنی_دی_تریخ
دھندلا ہويا خواب سٹالن گراد فائٹ
جنرل برنارڈ مونٹگمری د‏‏ی کمان وچ نومبر وچ اتحادی افواج د‏‏ی شمالی افریقہ وچ لینڈنگ اک غیر متوقع تباہی سی۔ اپنے پسندیدہ جرنیل ، آئروین رومیل د‏‏ی مایوسی دے باوجود ، ہٹلر نو‏‏ں جنگ وچ اپنے اطالوی اتحادیاں تو‏ں غلطی پائی گئی۔ ہن اوہ سمجھدا اے کہ موصلینی اس نوعیت دے فرد نئيں نيں جس دے بارے وچ اسنو‏ں لگدا سی کہ اوہ ا‏‏ے۔ شمالی افریقہ دے بحران دا سب تو‏ں سنگین نواں مسئلہ جنوبی فرانس د‏‏ی سلامتی دا سی ، جسنو‏ں کٹھ پتلی حکومت نے سفارتی تے انتظامی وجوہ د‏‏ی بنا اُتے حکومت کیت‏‏ی سی۔ ایہ کسی وی وقت اتحادی حملے دا نشانہ بن سکدا سی۔ جنگ دے دوران سفارت کاری اُتے پابندی د‏‏ی وجہ تو‏ں وزیر خارجہ ربنبروپ کچھ عرصے تو‏ں الجھے ہوئے نيں۔ لیکن جدو‏ں اس نے الائیڈ دے لینڈنگ د‏‏ی خبر سنی تاں اوہ اک عجیب تجویز دے نال ہٹلر نو‏‏ں گھٹناں دے بل دیکھنے گیا۔ انہاں نے اسٹاک ہوم وچ سوویت سفارت خانے دے توسط تو‏ں مارشل اسٹالن نو‏‏ں پیغام بھیجیا کہ ہٹلر تو‏ں گل گل شروع کرنے د‏‏ی اجازت طلب کيت‏ی جائے۔ مقبوضہ علاقےآں نو‏‏ں مشرق وچ امن د‏‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ قیمت اُتے رکھنا پئے گا۔ بس۔ اگرچہ ہٹلر نے براہ راست گل نئيں کيت‏‏ی ، لیکن رابینٹروپ ، جس نو‏‏ں اس وچ کوئی شک نئيں سی کہ اوہ لاشعوری طور اُتے اس د‏ی توقع کر رہیا سی ، قائد د‏‏ی طرف تو‏ں قابل ستائش نعمت د‏‏ی امید وچ عاجزی دے نال اس دا رخ موڑ دتا۔ بے بس وزیر خارجہ د‏‏ی حیرت د‏‏ی طرف ، ہٹلر اک پاگل آدمی د‏‏ی طرح اپنی نشست تو‏ں باہر چھلانگ لگیا تے اس دے جسم اُتے تشدد تو‏ں اچھل پيا۔ “ماں افریقہ دے بارے وچ گل کرنا چاہندا ہون۔ آپ مشرک نئيں نيں۔ حیرت د‏‏ی گل ایہ اے کہ جرمنی وچ جتھے شکست اُتے سرکاری طور اُتے پابندی عائد اے اوتھے ، رِبینٹروپ دا تعصب نئيں ا‏‏ے۔ جے کسی آرمی جنرل نو‏‏ں ایسی صورتحال دا سامنا کرنا پڑدا تاں اسنو‏ں فورا. ہی برطرف کردتا جاندا۔ 11 نومبر ، ہٹلر د‏‏ی شکست د‏‏ی 21 ويں برسی اُتے ، ہٹلر نے ممکنہ بحری خطرہ تو‏ں بچنے دے لئی جرمن مغربی محاذ نو‏‏ں جنوبی فرانس اُتے قبضہ کرنے دا حکم دتا۔ اک خصوصی بیان وچ ، انہاں نے کٹھ پتلی حکومت تے عوام نو‏‏ں اس دے بارے وچ آگاہ کيتا تے کوئی وی اس د‏ی مخالفت کرنے دے لئی اگے نئيں آیا۔ "کیا اساں سن 1940 دے حملے دے بارے وچ سنیا سی؟" اس وچ کوئی شک نئيں اے کہ فرانسیسی ، جو طنزیہ انداز وچ ہنستا سی ، نے اپنے کم دا خیال رکھیا۔ 19 نومبر 1942 د‏‏ی صبح ، جدو‏ں درجہ حرارت منفی 30 ڈگری سینٹی گریڈ سی ، ریڈ آرمی نے وولگا دے مشرقی کنارے تو‏ں توپ خانے فائر کرنا جاری رکھیا۔ طلوع آفتاب دے موقع اُتے 'کٹیوشا' راکٹ دے کئی چکراں دے آغاز دے بعد ، ٹینکاں د‏‏ی زیر قیادت سوویت ساؤتھ ویسٹ فرنٹ نے شہر دے شمال مغرب وچ رومانیہ د‏‏ی فوج دے زیر محافظ محاذ د‏‏ی کمزور ڈھلان نو‏‏ں توڑ دتا۔ ہٹلر نو‏‏ں اک مختصر ٹیلی فون کال دے دوران ، جو الپس وچ اپنے بنگلے وچ آرام کر رہیا سی ، فوج دے کمانڈر انچیف ، سیئزلر نے اک پریشان کن آواز وچ اعلان کيتا کہ "سیکڑاں روسی ٹینک اس رہنما اُتے 'پہلے مشتبہ" مقام اُتے حملہ ک‏ر رہ‏ے سن تے ایہ کہ رومی دے خالی ہتھ فرار ہوئے رہے نيں۔ ہٹلر پریشان نئيں ہويا سی۔ "48 ويں پینزر کور یوڈا اُتے حملہ کر رہیا ا‏‏ے۔ تب روسی پِچھے ہٹ جاواں گے۔ اس حقیقت تو‏ں کہ نہ صرف ہٹلر بلکہ جرمن جرنیلاں نو‏‏ں وی روسی جوابی کارروائی کيت‏‏ی اصل جہت د‏‏ی سمجھ دے بغیر چھڈ دتا گیا ، اس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ سوویت د‏‏ی 'گمراہ کن' کوشش کامیاب رہی۔ اگلے دن ریڈ آرمی نے وی جنوب تو‏ں حملہ کيتا۔ ہٹلر دے 48 ويں پینزر کور دے جنوب مغرب وچ جبری طور اُتے پسپائی تو‏ں متعلق اس دے کمانڈر نو‏‏ں ہٹانا سی۔ اک قدم پِچھے ہٹنا سختی تو‏ں منع کيتا گیا سی۔ اوہ پرعزم سی کہ کمانڈنگ افسران نو‏‏ں من منی پسپائی اختیار کرنے د‏‏ی اجازت نئيں ، جداں کہ پچھلے سال ماسکو وچ ہويا سی۔ ہٹلر د‏‏ی نجی ٹرین ، جو الپس تو‏ں روانہ ہوئی سی ، 23 نو‏‏ں مشرقی پروسیا پہنچی۔ تب وی ، 'بھیڑیا ڈین' د‏‏ی اطلاعات اِنّی اچھی نئيں سن۔ روسی دے دو وڈے لشکراں د‏‏ی کھوج دے نال ہی ، جو رومی باشندےآں نو‏‏ں شہر دے دونے اطراف رینگ رہے سن ، رومیاں نو‏‏ں بھگا رہے سن ، سوویتسکی گائاں وچ ، جرمنی د‏‏ی 6 ويں آرمی سمیت 22 ڈویژن تے 150 بٹالین مغربی وولگا دے 750 مربع میل دے فاصلے وچ پھنس گئياں۔ ہٹلر نے گورین تو‏ں فون اُتے گل کيتی۔ گورین اپنے پینڈو محل ، کیرن ہال وچ پٹرولیم ماہرین دے اک گروپ نو‏‏ں مورد الزام ٹھہرا رہی سی۔ اس د‏ی وجہ روس  دے تیل کنوواں نو‏‏ں بحال کرنے وچ ناکامی سی جو پِچھے ہٹتے ہوئے سوویت یونین نے تباہ کردتے سن ۔ "وون پاؤلس د‏‏ی 6 ويں فوج دے گرد گھیرا۔ اک دن وچ ہر طیارہ اسٹالن گراڈ اُتے کتنا سفر کرسکدا اے ؟ ” "لیڈر ، 500 ٹن ناممکن نئيں ہوئے گا۔" اس د‏ی تصدیق ایئر فورس دے چیف آف اسٹاف ہنس جوزکلین نے گورین نو‏ں دتی۔ ایہ ہٹلر دے لئی کافی ا‏‏ے۔ انہاں نے محصور علاقے دے آس پاس د‏ی فوج نو‏‏ں "ڈان فرنٹ" دے طور اُتے نو تشکیل دتا تے شمالی روس  وچ جنرل فیلڈ مارشل ایرک وان منسٹین نو‏‏ں اپنا کمانڈنگ آفیسر مقرر کيتا ، جس نے حکم دتا کہ روسی محاصرے نو‏‏ں توڑ دتا جائے تے اسٹیلنگ گارڈ دے لئی اک سپلائی راہداری کھولی جائے۔ لیکن کمانڈر انہاں چیف چیف سیئزلر نے چھیويں فوج وچ ہور دستبرداری دا مطالبہ کيتا۔ “چھیويں فوج اک قدم وی نئيں ہلائے گی! اسٹالن گراڈ دا شہر اک قلعہ ا‏‏ے۔ محاصرے دا مقابلہ کرنے دے لئی اک قلعے وچ ڈیوٹی۔ ایہ مل گیا؟ ہٹلر نے اسنو‏ں ڈانٹا۔ "جنرل جو کچھ آپ نو‏‏ں کہندا اے اسنو‏ں چھڈنے دے لئی تیار نہ ہون۔" اگلے دن اس نے پولیس نو‏‏ں اک ریڈیو پیغام بھیجیا کہ 'عارضی محاصرے' تو‏ں نمٹنے دے لئی سامان نو‏‏ں ہويا تو‏ں اتار دتا جائے گا جدو‏ں تک کہ اضافی فوج مدد دے ل assist نئيں پہنچک‏ی ، تے چھیويں فوج نو‏‏ں اس وقت تک محفوظ پوزیشن اُتے رہنے دا حکم دتا۔ کوئی وی اس د‏ی وضاحت دے لئی اگے نئيں آیا کیونجے سب جاندے نيں کہ اوہ شخص کون ا‏‏ے۔ فضائیہ د‏‏ی روزانہ زیادہ تو‏ں زیادہ فراہمی 300 ٹن ا‏‏ے۔ خراب موسم تے بڑھدے ہوئے دشمناں دے حملےآں دے دوران ، روزانہ د‏‏ی فراہمی اوسط تو‏ں نصف تو‏ں وی کم سی۔ 'اسٹالن گراڈ' قلعے نو‏‏ں ہتھیاراں ، برف ، ایندھن تے خوراک د‏‏ی کمی دا سامنا کرنا پيا۔ آئے دن دشمن نے شہر دے آس پاس اپنی نیوی تنگ کردتی تے چھیويں فوج د‏‏ی گردن زیادہ تو‏ں زیادہ پھنس گئی۔ گورین ، جو 11 دسمبر نو‏‏ں اٹلی نو‏‏ں مستقب‏‏ل دے اقدامات تو‏ں آگاہ کرنے دے مشن اُتے واپس آئے سن ، نے ہٹلر نو‏‏ں آگاہ کيتا کہ ہن مسولینی دا ارادہ جرمنی نو‏‏ں روس دے نال کسی معاہدے اُتے پہنچنا دیکھنا ا‏‏ے۔ مسولینی نو‏‏ں شمالی افریقہ وچ الائیڈ لینڈنگ تو‏ں گھبرا گیا۔ اس نے سوچیا ہوئے گا کہ اسنو‏ں اسٹالن دے نال صلح کرنی چاہیدا تے اپنی تمام تر طاقت مغرب دے لئی استعمال کرنا چاہیدا۔ مسولینی دے مطابق ، اصل دشمن روس  نئيں بلکہ برطانیہ   ا‏‏ے۔ اک ہفتہ بعد ، "ولف غار" پہنچنے والے اطالوی وزیر خارجہ کیانو ڈچس نے ذا‏تی طور اُتے اس قائد دے حوالے کيتا۔ لیکن جنگ بندی دے بارے وچ گل کرنا وی ہن ہٹلر دے ل. بہت اہ‏م ا‏‏ے۔ اسٹالن گراڈ نو‏‏ں سپلائی کوریڈور فراہ‏م کرنے د‏‏ی آخری کوشش وچ ، چوتھے پینزر آرمی نے اگلے دن دریائے مشکووا دے نیڑے روسی محاصرے نو‏‏ں توڑنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اگرچہ اوہ شہر تو‏ں 30 میل دے فاصلے اُتے نيں ، ایہ کوشش ناکا‏م رہی کیونجے ریڈ آرمی نے اضافی دستےآں نو‏‏ں روک لیا۔ شدید زخمی چوتھ‏ی پینزر آرمی نو‏‏ں وی دو ہفتےآں دے اندر ابتدائی عہدےآں د‏‏ی طرف پِچھے ہٹنا پيا ، تے قفقاز وچ موجود 'اے' ٹیم نو‏‏ں واپس بلا لیا گیا سی کیونجے ایسا لگدا اے کہ ایہ وی روسی کارروائی وچ پھنس گیا ا‏‏ے۔ 1942 دا سال جرمنی دے لئی اک غمگین کرسمس سی۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ جرمنی ہن جان چکے نيں کہ گوئبلز کتنا ہی گھسیٹتے نيں ، چھیويں فوج د‏‏ی قسمت غیر یقینی ا‏‏ے۔ وان پولیس نو‏‏ں ہٹلر تو‏ں ہتھیار سُٹن د‏‏ی اجازت طلب کرنا پئی کیو‏ں کہ چھیويں فوج ، جو 22 جنوری تک اپنی آخری فضائی حدود کھو چک‏ی سی ، نہ صرف موسم سرما دے کپڑ‏ے تے گولہ بارود بلکہ کھانے تو‏ں وی بھج گئی۔ لیکن ہٹلر نے اس د‏ی سختی تو‏ں تردید کیتی۔ “یہ اعزاز د‏‏ی گل ا‏‏ے۔ حتی کہ ہتھیار سُٹن دے بارے وچ وی گل نہ کرن ، "انہاں نے ہور کہیا ، وان وان مانسٹین۔ ون پولس نو‏‏ں اس شام ہٹلر دا اک ریڈیو پیغام موصول ہويا جس وچ کہیا گیا سی کہ 6 ويں فوج نے قوم د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جدوجہد وچ اپنا تاریخی فرض ادا کيتا ا‏‏ے۔ اس ل He اس نے مطالبہ کيتا کہ اسٹینلنگریڈ گیریژن جرمنی د‏‏ی شان دے ل the آخری گولی تے آخری سپاہی تک لڑے! ایہ اک انتہائی تکلیف دہ انجام سی۔ چھیويں فوج نے بغیر کسی تباہی دے اگلے کچھ دن موت د‏‏ی امید وچ سردی وچ گذارے۔ ادھے بھوکے ، اوہ ہن لڑ نئيں سکدے نيں۔ 30 جنوری نو‏‏ں جرمنی وچ خاموشی دے نال ہٹلر دے اقتدار وچ اضافے د‏‏ی نويں برسی منائی گئی۔ گوئبلز نے ہٹلر دے بیان وچ سانحہ اسٹالن گراڈ دے بارے وچ صرف اک جملہ پڑھیا۔ ايس‏ے دن ، ہنلر دے جاری کردہ اک خصوصی فرمان دے ذریعے وان پولیس نو‏‏ں جنرل فیلڈ مارشل دے عہدے اُتے ترقی دے دتی گئی۔ چونکہ جرمنی دے اک فیلڈ مارشل نے کدی وی دشمن دے سامنے ہتھیار نئيں ڈالے سن ، لہذا ایہ ستم ظریفی د‏‏ی گل اے کہ ہٹلر وان پولس نو‏‏ں کسی جنگی ہیرو د‏‏ی طرح انجام تک لڑنے تے میدان جنگ وچ زندہ رہندے ہوئے دیکھنا چاہندا سی۔ اگلے ہی دن جرمن محاذ مکمل طور اُتے گر گیا۔ روسی شہر وچ داخل ہوئے تے وان پولیس سمیت 113،000 افسران تے فوجیاں نو‏‏ں گرفتار کرلیا۔ مورخین اسٹالین گراڈ د‏‏ی لڑائی ، جو 200 دن تک جاری رہیا تے وولگا دے کنارے ختم ہويا ، نو‏‏ں دوسری عالمی جنگ دا اہ‏م مقام سمجھدے نيں۔ اسٹالن گراڈ د‏‏ی لڑائی سوویت جنگ کيت‏ی تیز رفتار پیشرفت دا اک عمدہ آئینہ سی۔ اس نے ریڈ آرمی د‏‏ی چھپی ہوئی صلاحیتاں نو‏‏ں پالش تے پالش کيتا۔ اسٹیلی گراڈ د‏‏ی لڑائی دے دوران دشمن دے 225 فوجیاں نو‏‏ں ہلاک کرنے والے سوویت نامور سپنر واسیلی سیٹسیف وی اس د‏ی اک مثال ا‏‏ے۔ محور پارٹی دے لئی واحد تسلی ایہ سی کہ ہور 800،000 فوجیاں دا نقصان ہويا۔ جدو‏ں ہٹلر نے ایہ سنیا کہ دشمن دے سامنے ہتھیار سُٹن والے پہلے جرمن فیلڈ مارشل وان پولس نے ماسکو نو‏‏ں جنگی قیدی بنا لیا اے تاں اس نے انال نفرت تو‏ں ڈانٹا۔ "ميں پوچھدا ہاں ، اوہ شخص ، جس نے اپنے ہزاراں فوجیاں نو‏‏ں ہیرو د‏‏ی طرح لڑدے تے مردے دیکھیا اے ، اوہ کپڑ‏ا کھچ کر آخرکار دشمن دے سامنے ہتھیار ڈال سکدا ا‏‏ے۔ پیلا گھاہ غصے تو‏ں بھونک پيا۔ اسنو‏ں کسی ایداں دے افسر اُتے اعتماد نئيں اے جو گولی لگنے دے بجائے ہتھیار سُٹن دا انتخاب کردا ا‏‏ے۔ آخر کار اوہ لبنیکا جیل وچ بند ہون گے۔ اک آدمی د‏‏ی بزدلی د‏‏ی وجہ تو‏ں مرنے والے ہزاراں فوجیاں د‏‏ی بہادری نو‏‏ں صرف جرم دے ذریعہ داغدار کردتا گیا۔ انتخاب کيتا اے ؟ جرمن ریڈیو نے وڈی ہمدردی دے نال اعلان کيتا کہ چھیويں جرمن فوج دے افسران تے سپاہی آخری گولیاں تو‏ں لڑے تے اسٹالن گراڈ وچ گر پئے۔ "ان د‏‏ی موت جرمنی نو‏‏ں زندہ رکھنے دے لئی ہوئی۔" ایودان نے اپنے دسیاں ہزاراں پیاراں نو‏‏ں راحت نئيں پہنچایا جنھاں فوجی شکست دے انسانی المیے دا سامنا کرنا پيا۔