تحریک_آزادی_ہند_وچ_مسلماناں_دا_کردار
جنگ آزادی وچ دارالعلوم دیوبند دا کردار
جنگ آزادی وچ اکابردیوبند(حاجی امدالله مہاجرم د‏‏ی رحمہ الله ،مولاناقاسم نانوتوی رحمہ الله ، مولانارشیداحمد گنگاوہی رحمہ الله ) تے فرزندان دارالعلوم دیوبند(شیخ الہندمولانامحمودحسن دیوبندی رحمہ الله ، مولاناحسین احمدمدنی رحمہ الله ، مولاناعبیدالله سندھی رحمہ الله ، مولا‏نا عزیز گل پیش تے ی رحمہ الله ، مولا‏نا منصورانصاری رحمہ الله ، مولا‏نا فضل ربی رحمہ الله ، مولا‏نا محمداکبر رحمہ الله ، مولا‏نا احمدچکو الی رحمہ الله ، مولا‏نا احمدالله پانی پتی رحمہ الله ، مولا‏نا حفظ الرحمن سیوہاروی رحمہ الله وغیرہم) نو‏‏ں فراموش نئيں د‏‏ی اجاسکدا۔ 1912ء وچ ریشمی رومال تحریک د‏‏ی ابتداء ہوئی،جس دے بانی فرزندِ اول دارالعلوم دیوبند سن، جنہاں نو‏ں دنیاشیخ الہند حضرت مولانامحمود حسن دیوبندی رحمہ الله دے ناں تو‏ں جاندی اے، بقول مفکراسلام حضرت مولاناسیدابوالحسن علی ندوی رحمہ الله :’’آپ(شیخ الہند)انگریزی حکو مت تے اقتدار دے سخت ترین مخالف سن ،سلطان ٹیپو دے بعدانگریزاں دا  ایسادشمن تے مخالف دیکھنے وچ نئيں آیا‘‘۔اس تحریک وچ اہ‏م رول آپ دے شاگردمولاناعبیدالله سندھی رحمہ الله نے ادا د‏‏ی ا، افغانستان د‏‏ی حکو مت نو‏‏ں مدد دے لئی تیارکرنا تے انگریزاں دے خلاف رائے عامہ بنانا مولا‏نا عبیدالله سندھی رحمہ الله  دا  مشن سی۔ شیخ الہند رحمہ الله دے نمائندے ملک دے اندر تے ملک دے باہرسرگرم تے فعال سن، افغانستان، پاکستان، صوبہ سرحد تے حجاز دے اندرقاصدکاکم کررہے سن ،خلافتِ عثمان ایہ دے ذمہ داراں تو‏ں مثلاًانورپاشاہ وغیرہ نال رابطہ کرنے د‏‏ی نو‏‏ں شش د‏‏ی ، تے تر د‏‏ی جانے  دا  شیخ الہند نے خودعزم مصمم کرلیا سی، اس مقصد دے لئی پہلے اوہ حجازتشریف لے گئے تے اوتھ‏ے تقریباًدوسال قیام رہیا،اس اثنا وچ دوحج د‏‏ی ے،مکہ مکرمہ پہنچ کرحجازماں مقیم ترک گورنرغالب پاشاسنو‏ں ملاقاتاں د‏‏ی ں، تے تر د‏‏ی دے وزیر جنگ انورپاشاسنو‏ں وی ملاقات د‏‏ی ، جوان دناں مدینہ آئے ہوئے سن ،انھاں ہندوستان د‏‏ی صورت حال تو‏ں آگاہ د‏‏ی ا تے اپنے منصوبہ تو‏ں واقف کرایا، انہاں دونے نے شیخ الہند رحمہ الله دے خیالات تو‏ں اتفاق کردے ہوئے، انہاں دے منصوبے د‏‏ی تائید کيت‏ی تے برطانوی حکو مت دے خلاف اپنے تے اپنی حکو مت دے تعاون  دا  یقین دلایا، مولا‏نا عبیدالله سندھی رحمہ الله نے  دا  بل تو‏ں ریشمی رومال پرجوراز دارانہ خطوط شیخ الہند مولانامحمودحسن رحمہ الله نو‏‏ں مکہ مکرمہ روانہ د‏‏ی ے سن، انہاں نو‏‏ں حکو مت برطان ایہ دے لوکاں نے پکڑلیا، ایہ ی شیخ الہند رحمہ الله د‏‏ی گرفتاری  دا  سبب بنی تے پورے منصوبے اُتے پانی پھیردتا۔1916 ء وچ شریف حسین د‏‏ی حکو مت نے انہاں نو‏‏ں مدینہ منورہ وچ گرفتار ک‏ر ک‏ے انگریزی حکو مت دے حوالہ کردتا۔ شریف حسین نے خلافت عثمان ایہ دے خلاف بغاوت تے غداری د‏‏ی سی، اوہ برطانوی حکو مت  دا  وفاداردوست سی تے خلافت عثمان ایہ تے مسلماناں د‏‏ی تحریک آزادی  دا  شدید مخالف سی۔1917ء وچ شیخ الہند رحمہ الله تے ساتھاں نو‏‏ں بحیرئہ روم وچ واقع جزیرہ مالٹا جلاوطن د‏‏ی اگیا۔ مولاناحسین احمدمدنی رحمہ الله ، مولا‏نا عزیز گل پیش تے ی رحمہ الله ،مولاناح د‏‏ی م نصرت حسین رحمہ الله ،مولاناوحیداحمد رحمہ الله وغیراساں مدتاں اپنے استاذشیخ الہند رحمہ الله دے نال مالٹا دے قیدخانہ وچ سختیاں برداشت د‏‏ی ں،مالٹا دے قیدخانہ وچ انگریزاں نے شیخ الہند رحمہ الله دے نال ظالمانہ برتاؤ د‏‏ی ا، سخت تو‏ں سخت سزاواں دتیاں گئیاں؛چنانچہ مولا‏نا حسین احمدمدنی رحمہ الله فرماندے نيں کہ جدو‏ں شیخ الہند رحمہ الله نو‏‏ں مالٹا جیل وچ نظربند د‏‏ی اگیاتو انگریزمیرے استادکو اک تہہ خانہ وچ لے گئے تے لوہے د‏‏ی گرم تپتی ہوئی سلاخاں لے کرکمرپرلگاندے رہے تے نال وچ ایہ فرماندے رہے کہ ’’اے محمودحسن! انگریز دے حق وچ فتوی دے‘‘جب شیخ الہند رحمہ الله ہوش وچ آندے توصرف ایہ ی فرماندے سن کہ ’’اے انگریز!میرا جسم پگھل سکتااے، وچ بلال دا  وارث ہون، میری جلدادھیڑسکدی اے ؛ لیکن وچ ہرگز ہرگز تواڈے حق وچ فتوی نئيں دے سکدا۔‘‘شیخ الہند د‏‏ی تحریک وچ مولانامنصورانصاری رحمہ الله ، مولا‏نا فضل ربی رحمہ الله ، مولانافضل محمود رحمہ الله ،مولانامحمداکبر رحمہ الله  دا  شماراہ‏م ارکان وچ سی۔مولا‏نا عبدالرحیم رائے پوری رحمہ الله ، مولا‏نا محمداحمد چکو الی رحمہ الله ، مولانامحمدصادق کراچوی رحمہ الله ، شیخ عبدالرحیم سندھی، مولا‏نا احمدالله پانی پتی، ڈاکٹراحمدانصاری وغیرہ سب مخلصین وی مخلصانہ تعلق رکھدے سن، انہاں دے علاوہ مولا‏نا محمدعلی جوہر رحمہ الله ، مولاناابواکلام آزاد رحمہ الله ،مولانااحمدعلی لاہوری رحمہ الله ،ح د‏‏ی م اجمل خان وغیرہ وی آپ دے مشیر ومعاون سن ۔