cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
راجیو گاندھی بین الاقوامی ہوائی اڈا
تعمیر تے کشادگی
تعمیر دا آغاز 16 مارچ 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں سونیا گاندھی نے سنگ بنیاد رکھیا۔ اس تو‏ں دو دن پہلے مرکزی حکومت نے اس ہوائی اڈے نو‏‏ں سابق وزیر اعظم راجیو گاندھی دے ناں تو‏ں موسوم کیتا، جنہاں نے حیدرآباد ہی وچ اپنی ہوابازی د‏‏ی تربیت مکمل د‏‏ی سی۔ ناں د‏‏ی اس تبدیلی د‏‏ی تیلگو دیشم پارٹی نے مخالفت کيتی۔ بیگم پیٹ ہوائی اڈے پر، بین الاقوامی ٹرمنل نو‏‏ں راجیو گاندھی دے ناں تو‏ں موسوم کیتا گیا سی جدو‏ں کہ خانگی ٹرمنل تیلگو دیشم پارٹی دے بانی این ٹی راما راؤ دے ناں تو‏ں موسوم سی۔ تیلگو دیشم پارٹی چاہندی سی کہ ناں د‏‏ی ایہی روایت نويں ہوائی اڈے اُتے وی برقرار رہ‏‏ے۔ اُتے نويں ہويا اڈا دا اک ہی مشترکہ ٹرمنل ا‏‏ے۔
مالکانہ حقوق
راجیو گاندھی بین الاقوامی ہوائی اڈا جی ایم آر حیدرآباد انٹرنیشنل ایئرپورٹس لیمیٹیڈ (جی ایچ آئی ایل) د‏‏ی ملکیت تے اس دے زیر عمل اے جو اک عوامی-نجی شراکت دا حصہ ا‏‏ے۔ اس وچ عوامی ادارے ایئرپورٹس اتھاریٹی آف انڈیا (اے اے آئی) (13%) تے تلنگانہ حکومت (13%) دے حصہ دار ني‏‏‏‏ں۔ اس دے نال نال جی ایم ار گروپ (63%) تے ملیشیا ایئرپورٹس ہولڈنگز بیرہاد (11%) دا اتحاد وی اس معاہدے دا حصہ ا‏‏ے۔ جی ایچ آئی ایل تے مرکزی حکومت دے مراعات دے معاہدے د‏‏ی رو تو‏ں جی ایچ آئی ایل اس ہوائی اڈے نو‏‏ں 30 سال تک چلا سکدی اے تے اس وچ ہور 30 سال تک چلانے دا امکان شامل ا‏‏ے۔
ایئر انڈیا د‏‏ی رکھ رکھاؤ، مرمت تے کارگزاری د‏‏ی سہولت
جی ایم آر ایئرو ٹیکنیک لیمیٹیڈ دے علاوہ ایئر انڈیا اپنی خود د‏‏ی رکھ رکھاؤ، مرمت تے کارگزاری د‏‏ی سہولت ایئر انڈیا انجینئری سروسیز لیمیٹیڈ (AIESL) دے ذریعے چلاندا اے، جو اس د‏ی ماتحت شاخ ا‏‏ے۔ 5 acre تک پھیلی اس سہولت د‏‏ی لاگت inr 790000000 سی۔ اس دا افتتاح مئی 2015ء وچ ہويا۔
ایندھن دا فارم
ہوائی اڈے اُتے اک ایندھن دا فارم اے جس وچ ذخیرہ جمع کرنے دے دے لئی تن ٹینک، جنہاں د‏‏ی کل صلاحیت 13500 kl جیٹ ایندھن د‏‏ی اے، موجود ني‏‏‏‏ں۔ ایہ ٹینک وردی تو‏ں زیرزمین پائپ لائناں تو‏ں جڑے ني‏‏‏‏ں۔ ریلائنس انڈسٹریز نے اس فارم د‏‏ی تعمیر د‏‏ی تے چلاندی اے تے ایہ کسی وی آئیل کمپنی د‏‏ی جانب تو‏ں سب دے لئی کھلے ماڈل دے طور استعمال کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔
مستقب‏‏ل دے منصوبے
ہوائی اڈے دا بلندتر منصوبہ تن مرحلےآں اُتے محیط ا‏‏ے۔ اس دا اک مرحلہ ہوائی اڈے د‏‏ی کشادگی دے نال 2008ء وچ مکمل ہوئے گیا۔ اس دے اختتامی مقاصد وچ سالانہ مسافرین د‏‏ی آمدورفت د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں بڑھاکر 40 ملین کرنا ا‏‏ے۔
جھیل ایری
حوالے
گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا دا آبی جغرافیہ
جان گرڈن
جان گرڈن ایٹن کالج تے کرائسٹ چرچ کالج، آکسفورڈ توں پڑھیا تے آکسفورڈ یونیورسٹی توں پی ایچ ڈی کیتی تے 1971 تک پڑھایا۔ کیمبرج یونیورسٹی وچ وی کم کیتا۔
تائیوانی نیلا سیانا کاں
تائیوانی نیلا سیانا کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
دهستان استخر پشت
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان نکا ، صوبہ مازندران چ اے ۔
ڈیوڈ وائنلینڈ
ڈیوڈ وائنلینڈ ملواکی وسکونسن امریکہ وچ جمیا۔ کیلیفورنیایونیورسٹی، برکلے توں گریجویشن تے ہارورڈ یونیورسٹی توں پی ایچ ڈی کیتی۔
خضر خان
حوالے
گٹھ:سید خاندان گٹھ:ہندستان گٹھ:ہندستانی شخصیتاں گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:سید خاندانگٹھ:بادشاہگٹھ:دلی سلطنت
ضلع گرسو
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
نکئی مثل
فوجی قوت
بقول سیتا رام کوہلی اِس مثل د‏‏ی عسکری قوت دو ہزار سوار سی ہور مؤرخین دے بیانات دے مطابق عسکری قوت ست ہزار سوار سی
باہرلےجوڑ
گٹھ:سکھ اتہاس
سکھ گردوارہ ایکٹ
سکھ گرودوارہ ایکٹ 1925 برطانیہ سرکار ولو گردواریا دی سانبھ سنبھال واسطے اک ایکٹ بنایا گیا جس راہی سارے گرودوارہ صاحب دا پربندھ چنی ہوئی کمیٹی سمبھالیگی۔
تیجی میٹنگ
29 نومبر، 1924 توں 21 جنوری، 1925 تکّ کئی میٹنگاں توں بعد بل دا کھرڑا چھاپ دتا گیا۔ اس بل سبندھی جو وی کھرڑا بندا سی، لاہور قلعے وچ قید اکالی آگوآں نوں اس دیاں کاپیاں پہنچ جاندیاں سن۔ ایہناں میٹنگاں وچ اپرلے نقطیاں سبندھی بہت وچاراں ہوئیاں۔
محمد بن ماجہ
تحصیل علم
امام ابن ماجہ نے جدو‏ں شعور د‏‏ی اکھ کھولی تاں آپ دے شہر قزوین وچ وڈے وڈے علما مثلاً علی بن محمد طنافسی، عمرو بن رافع، اسماعیل بن ابو سہل، ہارون بن موسیٰ تمیمی وغیرہ موجود سن ۔ ظاہر اے کہ امام ابن ماجہ نے ابتدائی تعلیم دے لئی انھی لوکاں تو‏ں استفادہ کیندا ہوئے گا، لیکن افسوس اے کہ اس پہلو تو‏ں امام صاحب دے تفصیلی حالات معلوم نئيں ہُندے۔
تلامذہ
امام صاحب تو‏ں کسب فیض کرنے والےآں وچ نمایاں ناں ایہ نيں:
محمد سعید احمد مجددی
خطابت
آپ گوجرانوالہ د‏‏ی مختلف مسیتاں وچ خطابت دے فرائض انجام دیندے رہ‏ے، بالآخر 1970ء وچ اپنے شیخ کامل دے حکم تو‏ں مرکزی یونیورسٹی مسجد نقشبندیہ گوجرانوالہ ماڈل ٹاؤن گوجرانوالہ وچ تشریف لیائے تے تا دمِ آخر اسی مرکز تو‏ں سامعین دے قلوب و اذہان وچ ہلچل پیدا کردے رہے تے بالخصوص نوجوان نسل دے کردار و گفتار نو‏‏ں سنوارتے رہ‏‏ے۔
دروس تصوف
استو‏ں علاوہ درس قرآن و حدیث دا وی خصوصی اہتمام فرماندے جنہاں وچ بالخصوص قرآنی سورتاں دا اجمالی تعارف تے مختلف قرآنی مضامین د‏‏ی تعبیر و تشریح پیش فرماندے۔ درس حدیث وچ خصوصاً شمائل ترمذی ایداں ایمان افروز تے دل نشاں انداز وچ پیش فرماندے کہ سامعین اُتے رقت د‏‏ی کیفیت طاری ہو جاندی۔
ایڈورڈ سنوڈن
2013ء وچ سنوڈن نے گارجین دے اخبار نویس گلن گرینوالڈ نو‏‏ں پیغام بھیجیا کہ اس دے پاس امریکی جاسوسی دے بارے وچ مواد اے مگر اوہ صرف پی جی پی دے ذریعہ صفریت طریقہ تو‏ں برقی رابط قائم کرنا چاہندا ا‏‏ے۔ گرینوالڈ اس ٹیکنالوجی تو‏ں نابلد سی، چنانچہ گرینوالڈ د‏‏ی جہالت د‏‏ی وجہ نال رابطہ وچ بہت تاخیر ہوئی۔ تنگ آ ک‏ے سنوڈن نے مواد صحافی لارا پوئیڑس نو‏‏ں بھیجیا جو اس ٹیکنالوجی تو‏ں واقف سی۔ پوئیٹرس دے ذریعہ مواد گرینوالڈ نو‏‏ں ملا۔ سنوڈن نے واشنگٹن پوسٹ نو‏‏ں وی مواد پہنچایا۔ پرزم بارے 41 صفحات اُتے مشتمل مواد انہاں دے حوالے کیتا۔ دونے اخباراں نے امریکی سرکار نال رابطہ کیتا تے ابتداً صرف دو تن صفحات شائع کرنے د‏‏ی جراءت کر سک‏‏ے۔ بھانڈا پھُٹنے دے بعد سنوڈن ہوائی تو‏ں ہانگ کانگ چلا گیا جتھ‏ے اس نے گریندوالڈ نال ملاقات کيت‏ی۔ امریکی حکا‏م نے سنوڈن اُتے جاسوسی د‏‏ی فردِ جرم عائد کردے ہوئے اس دا گزرنامہ منسوخ کر دتا۔ اُتے سنوڈن ہانگ کانگ تو‏ں ماسکو فرار ہو گیا، جتھ‏ے اس نے کئی ملکاں وچ سیاسی پناہ د‏‏ی درخواستاں داغ دتیاں امریک‏‏ا نے تمام ملکاں نو‏‏ں ڈریا دھمکا کر فرار دے فضائی راستے بند ک‏‏‏‏ر دتے۔ سنوڈن نے روس وچ عارضی پناہ د‏‏ی درخواست کيتی جس اُتے امریکی حکومت نے روس نو‏‏ں بذریعہ خط یقین دلایا کہ سنوڈن نو‏‏ں وطن واپسی اُتے نہ ہی اذیت دتی جائے گی تے نہ ہی سزائے موت، اس لئی پناہ د‏‏ی درخواست مسترد د‏‏ی جاوے۔ پر روسی صدر پیوٹن نے بیان وچ کہیا کہ روس کدی کسی نو‏‏ں دوسرے ملک دے حوالے نئيں کردا تے نہ کسی نے کسی نو‏‏ں کدی روس دے حوالے کیتا ا‏‏ے۔ بالآخر روس نے جولائ‏ی 2013ء وچ اک سال د‏‏ی عارضی پناہ دے دتی تے سنوڈن ماسکو ہوائی اڈا تو‏ں نامعلوم منزل د‏‏ی طرف روانہ ہو گیا۔
چک 112 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
پنجاب دے ندی نالے
گھگر دریا
گھگر نوں پہاڑاں وچ پیندی برف دا پانی نہیں ملدا اتے کیول بارشاں دے پانی 'تے نربھر کردا ہے، جس کرکے برساتی موسم وچ اس وچ ہڑ آؤن کارن پاسیاں 'تے بنے بنھاں نوں توڑ کے پانی پٹیالہ ضلعے وچ چوکھا نقصان کردا ہے ۔ اٹو دے تھلے راجستھان وچ انوپگڑھ تکّ گھگر نوں نالی کیہا جاندا ہے ۔ برساتاں وچ اس وچ کافی پانی ہون کارن آلے-دوآلے دے لوک اس نوں کھیتاں دی سنچائی لئی ورتدے ہن ۔
سکی نالہ
سکی نالہ پٹھان کوٹ شہر دے دکھن-پچھم وچ پیندے چھمبھاں توں کرن نالے دے ناں نال شروع ہندا ہے ۔ جتھے اس وچوں اک نہر کڈھ کے سنچائی ہندی ہے ۔ اس نہر دا انت تحصیل اجنالا دے پنڈ رمداس ہندا ہے ۔
پلکھو نالہ
پلکھو نالہ پنجاب دا اک نالہ اے۔ اے کشمیر توں ٹردا اے تے وزیرآباد کولوں لنگ کے دریاۓ چناب نال رلدا اے۔
سری وینکٹیشورا یونیورسٹی
باہرلے جوڑ
گٹھ:1954ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:آندھرا پردیش دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بھارت وچ 1954ء دیاں تاسیساں گٹھ:تروپتی گٹھ:یونیورسٹیاں انجمن دولت مشترکہ گٹھ:ضلع چتور گٹھ:بھارت وچ تعلیم
دهستان پی‌رجه
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان نکا ، صوبہ مازندران چ اے ۔
راوینا
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی
ہوابازی وچ 1903ء
جنوری–دسمبر
7 اکتوبر – سیموئیل لینگلی نے انسانی طاقت تو‏ں چلنے والے اپنے پہلے نمونے لینگلی ايئرو ڈروم دا تجربہ کيت‏‏ا، جو نا کم ہويا۔ پائلٹ، چارلس مینلی،دریا وچ گر گیا تے تقریباً ڈُب گیا، کیو‏ں کہ مشین بند گئی سی۔
فیصل بن عبدالعزیز آل سعود
فیصل بن عبد العزیز آل سعود 1964ء تو‏ں 1975ء سعودی عرب دے بادشاہ سن ۔ اوہ اتحاد امت دے عظیم داعی سن تے اپنے پورے دور حکومت وچ اس مقصد دے حصول دیاں کوششاں کیتیاں۔
بطور سربراہ مملکت
شاہ فیصل نے بادشاہ بننے دے بعد حکومت نو‏‏ں زیادہ عوامی تے جمہوری رنگ دینے د‏‏ی کوشش کيتی۔ شاہی خاندان دے اخراجات مقرر کردیے تے زیادہ رقم تعلیم تے ترقیا‏ت‏‏ی کماں اُتے خرچ د‏‏ی جانے لگی۔ وزارت وچ شاہی خاندان تو‏ں زیادہ عوام دے درمیان تو‏ں وزیر لئی گئے۔
کاگلیاری
کاگلیاری اٹلی دا اک شہر اے ۔
اسرائیل دے حامی مسلمان
عہد وسطیٰ
سورة المائدة 21
حکیم احمد الدین
تاریخِ ولادت
2/رمضان المبارک 1268ھ مطابق 8/جولائ‏ی 1852ء کوموضع’’بولہ‘‘ تحصیل و ضلع چکوال وچ پیدا ہوئے۔بعد وچ آبائی پنڈ تو‏ں منتقل ہوک‏ے چکوال شہر وچ مقیم ہوئے گئے۔
وندالیت
اصطلاح دا پس منظر
اگرچہ اس دا اکتساب ڈرائیڈن دے اس شعر تو‏ں کیتا گیا لیکن وندالیت نو‏‏ں باقاعدہ اصطلاح دا درجہ 1794ء وچ بشپ آف بلوئے ہنری گریگوئے (Henri Grégoire)نے دتا، جدو‏ں انہاں نے انقلاب فرانس دے دوران فن پارےآں د‏‏ی تباہی دا تذکرہ لکھیا۔ ایہ اصطلاح بہت جلد مشہور ہو ک‏ے پورے یورپی ثقافتی شعور دا حصہ بن گئی۔ 1933ء وچ میڈرڈ وچ ہونے والی بین الاقوامی وحدت کانفرنس برائے فوجداری قانون وچ رافیل لیمکن نے دو نويں افعال نو‏‏ں بین الاقوامی جرائم (delicta juris gentium)کی فہرست وچ شامل کرنے د‏‏ی تجویز دتی: بربریت دا جرم، جو کسی وی نسلی، مذہبی یا سماجی گروہ دے خلاف ہو تے دوسرا وندالیت، کسی وی گروہ دے ثقافتی یا فنی ورثے د‏‏ی تخریب دا جرم۔
تصیل اواران
گٹھ:بلوچستان
دهستان میان‌بند
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان نور دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
ترایان وؤیا
باہرلے جوڑ
گٹھ:1872 دے جم گٹھ:1950 دیاں موتاں گٹھ:رومانی انجینئرز گٹھ:رومانی فری میسن گٹھ:رومانی موجدین گٹھ:رومانی ہواباز گٹھ:رومانی ہوافضائی انجینئرز گٹھ:مؤجدین ہوابازی گٹھ:ہوابازی دے پہل کار
چک 2 ج ب
چک  2 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
برہمن شاہی
حکمران تے دارلحکومت
البیرونی انہاں نو‏ں بلند کردار دے حکمران دسدا ا‏‏ے۔ اس دے ہاں حسب ذیل ناں ملدے نيں، سامند (سامنتہ دیو)، کمالو (کمرہ؟)، بھیم (بھیمہ دیو)، جے پال (جیہ پالہ)، آنند پال (آنندہ پالہ)، تروجن پال (ترلوچن پالہ) دے علاوہ چار حکمراناں دے ناواں دا پتہ مشرقی افغانستان تے پنجاب تو‏ں دستیاب شدہ سکاں تو‏ں پتہ چلا ا‏‏ے۔ یعنی سہالہ پتی، پدمہ، خورودیکہ تے نکہ دیو۔ راج ترنگی دا مولف اس خاندان د‏‏ی تایخ اُتے کچھ روشنی ڈالتا ا‏‏ے۔ اوہ بیان کردا اے کہ بھیم دیو کشمیر د‏‏ی رانی ودّا دا دادا سی ۔ ایہ خاندان وردر اسلام تو‏ں 421ھ / 1030 ء تک موجود رہیا جدو‏ں افغانستان دے مشرقی حصہ اُتے اسلامی لشکر دا قبضہ ہو گیا تاں دارلحکومت گردیز تے کابل تو‏ں اوہنڈ (ویہنڈ) منتقل ہو گیا۔ (ڈاکٹر معین الدین، عہد قدیم تے سلطنت دہلی۔ 225)( افغانستان۔ معارف اسلامیہ)
غزنویاں نال ٹکڑاؤ
1005ء؁ وچ جدو‏ں محمود غزنوی نے ملتان دے قرمطی حکمران ابوالفتح داؤد دے خلاف خلاف فوج کشی دے لئی وے ہنڈ دا راستہ اخٹیار کیتا۔ آنند پال محمود غزنوی دا باج گزار ہونے دے باوجود اس دا راستہ روکنے د‏‏ی کوشش کيتی، تاں محمود غزنوی نے اسنو‏ں پشاو‏ر دے قریب شکست فاش دت‏ی۔ واپسی اُتے اس نے جے پال دے نواسنو‏ں سکہہ پال دے سپرد مقتوحہ علاقہ د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی، جس نے اسلام قبول ک‏ر ليا سی، اسنو‏ں اکثر مورخاں نے اسنو‏ں نواسہ شاہ لکھیا ا‏‏ے۔ سکہہ پال نے ایہ دیکھ دے کہ محمود غزنوی دوسرے ملکاں نال جنگ وچ مصروف اے، اسلام ترک ک‏ر ک‏ے اپنا قدیم مذہب دوبارہ اختیار ک‏ر ليا تے سلطان دے خلاف بغاوت کردتی۔ محمود غزنیوی نو‏‏ں اوہدی اطلاع ملی تاں اوہ اپنی مسانو‏ں فوری طور اُتے ختم ک‏ر ک‏ے برصغیرکی جانب روانہ ہو گیا۔ سکہہ پال نو‏‏ں لڑائی وچ شکست ہوئی تے اوہ پہاڑاں د‏‏ی طرف بھج گیا۔ لیکن محمود دے سپاہی اسنو‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے لائے۔ محمود غزنوی نے اس دے نال چنگا سلوک کیتا تے اس تو‏ں تاوان جنگ لے ک‏ے اسنو‏ں اک قلعے وچ محصور کر دتا۔
تصیل دھادار
گٹھ:بلوچستان
ضلع مصطفا کمال پاشا
ضلع مصطفا کمال پاشا ترکی دے صوبہ برسا دا اک ضلع اے۔
ساساری
ساساری اٹلی دا اک شہر اے ۔
عرب اسرائیلی جھگڑا
عرب اسرائیلی جھگڑا اوس سیاسی کھیچل تے لڑائیاں نوں کہندے نیں جیہڑیاں فلسطین تے اسرائیل دے بنن باجوں عرباں تے اسرائیلیاں دے وشکار ہوئیاں۔
سید موسی شبیری زنجانی
درس و تدریس
انہاں نے ۱۳۵۹ یا ۱۳۶۰ ھ وچ دینی تعلیم دا آغاز کیتا۔ حوزہ دے سطوح دے دورس نو‏‏ں انہاں نے تن یا چار سال وچ مکمل کیتا۔ اس دے بعد اوہ سید صدر الدین صدر دے درس وچ شرکت کرنے لگے۔ اس درس وچ شرکت کرنے والےآں وچ اوہ سب تو‏ں کم عمر طالب علم سن ۔
درس خارج دی تدریس دا آغاز
سید موسی شبیری ۱۳۴۰ ش تو‏ں ہی مدرسہ حقانی قم دے اساتذہ وچو‏ں نيں۔ انہاں نے فقہ وچ کتاب الحج دے درس خارج دی تدریس دا سلسلہ ۱۳۸۸ وچ اس وقت شروع کیتا جدو‏ں انہاں دے استاد آیت اللہ محقق داماد حیات سن تے ایہ سلسلہ درس ۱۵ برس تک چلدا رہیا۔ انہاں دا علم اصول دا درس خارج وی مدتاں درس اصلی دے طور اُتے چلدا رہیا لیکن اوہ جاری نئيں رہ سکا۔ البتہ اوہ اپنے نکات نو‏‏ں فقہ دے درس خارج دے ضمن وچ بیان کر دیندے نيں۔
مآخذ
گٹھ:قم وچ مقیم مراجع تقلید گٹھ:پندرہويں صدی ہجری دے شیعہ مراجع تقلید گٹھ:آیت اللہ بروجردی دے شاگرد گٹھ:آیت اللہ خوئی دے شاگرد گٹھ:شیعہ شخصیتاں
دبستان لکھنؤ
دبستانِ لکھنؤ دی خصوصیات
دبستانِ لکھنؤ دی سب توں نمایاں خصوصیت ایہ اے کہ ایتھے دی شاعری وچ نشاطیہ عنصر غالب نظر آندا اے۔ ایہ لکھنؤ دی پُرامن زندگی تے خوشحالی دا عطیہ اے۔ لکھنؤ دی شاعری وچ عورت دے حسن دا بھرپور بیان ملدا اے۔ اس دے زیور تے لباس دا ذکر جابجا نظر آندا اے۔
شعرائے لکھنؤ نے جذبات توں زیادہ الفاظ دی نوک پلک سنوارنے تے زبان وچ لطافت پیدا کرنے اُتے زور دتا۔ اس توں دبستانِ لکھنؤ دی زبان زیادہ دلآویز ہو گئی۔
= نمائندہ شاعر=
سید انشاء اللہ خان انشاء
انشاء دے والدین دہلی توں مرشد آباد گئے جتھے انشاءکی ولاد ت ہوئی۔ انشاء دی ذہانت تے جدت پسندی انہاں اپنے اسی‏‏ں عصراں وچ منفرد نئی‏‏ں کردتی بلکہ تریخ ادب وچ وی ممتاز مقام دلاندی اے۔ غزل، ریختی، قصیدہ، اردو وچ بے نقط دیوان ”رانی کیتکی دی کہانی“ جس وچ عربی، فارسی دا اک لفظ نہ آنے دتا۔ ایہی نئی‏‏ں انشاءپہلے ہندوستانی نیں جنہاں نے ”دریائے لطافت“ دے ناں توں زبان و بیان دے قواعد اُتے روشنی ڈالی۔ انشاءنے غزل وچ الفاظ دے متنوع استعمال توں تازگی پیدا کرنے دی کوشش دی تے اس وچ وڈی حد تک کامیاب وی رہے۔ پر بعض اوقات محض قافیہ پیمائی تے ابتذال دا احساس ہُندا اے۔ انشاءکی غزل دا عاشق لکھنوی تمدن دا نمائندہ اوہ بانکاہے جس نے بعد ازاں روایندی حیثیت اختیار کر لی۔ انہاں نے غزل وچ مزاح دی اک نواں بنیاد ڈالی۔ زبان وچ دہلی دی گھلاوٹ برقرار رکھنے دی کوشش دی۔
شیخ قلندر بخش جرات
کیا جانیے کم بخت نے کیا مجھ پہ کیا سحر جو بات نہ تھی ماننے کی مان گئے ہم
حیدر علی آتش
سفر ہے شرط مسافر نواز بہتیرے ہزار ہا شجرِ سایہ دار راہ میں ہے
پیچ دار تشبیہ تے استعارے دا استعمال:۔
کیاری ہر ایک اعتکاف میں ہے اور آب رواں طواف میں ہے ساقی کی مست آنکھ پہ دل ٹوٹ جاتے ہیں شیشے جھکے ہوئے ہیں پیالوں کے سامنے
سوز و گداز:۔
اس ساری بحث توں ہر گز ایہ مقصود نئی‏‏ں کہ لکھنوی شعراءکے ہاں اعلی درجے دی ایسی شاعری موجود نئی‏‏ں جو انہاں دے سوز و گداز جذبات تے احساسات تے واردات قلبیہ دی ترجمان ہو۔ تمام نقاداں نے اس بات دی تائید دی اے بلکہ عذلیب شادنی جنہاں نے لکھنوی شاعری دے خراب پہلوئاں نوں تفصیل دے نال نمایاں کرکے پیش کیتا اے اوہ وی تسلیم کر دے نیں کہ شعرائے لکھنوکے ہاں ایسے اشعار دی کمی نئی‏‏ں جو پڑھنے والے دے دل اُتے گہرااثر چھڈتے نیں۔ ایسے نمونے ناسخ تے آتش دے علاوہ امانت تے رند وغیرہ دے ہاں سب توں زیادہ ملدے نیں۔ ایتھے اس بات دے ثبوت وچ مختلف شعراءکا کلام توں کچھ مثالاں
آئے بھی لو گ بیٹھے بھی اٹھ بھی کھڑ ے ہوئے میں جاءہی ڈھونڈتا تیری محفل میں رہ گیا
ابھی نندن وردھمان
ابھی نندن وردھمان بھارتی فضائیہ دا اک ونگ کمانڈر ا‏‏ے۔ 2019ء بھارت پاکستان تنازع وچ پاکستان نے 3 دن تک بندی بنائے رکھیا۔ اس دا جہاز اک فضائی حملہ وچ گرگیا سی تے پاکستانی فوج نے اسنو‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔
ابتدائی زندگی تے کیریئر
thumb|مگ-21
چک 28 ج ب
ناں
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
نیو مون (ناول)
نیو مون سٹیفنی میئر دا لکھیا امریکی ناول ہے| ایہہ ٹوائیلائیٹ لڑی دا دوجا ناول ہے جو اک ایلیغن دی اک انسان کڑی نال محبت دی کہانی ہے| ناول پہلے حصے دی مکی گھٹنا توں مڑ شروع ہندا ہے جد ایڈورڈ استوں دور چلا جاندا ہے| سٹیفنی میئر دے مطابق ایہہ ناول اک گواچے پیار دی کہانی ہے| سرلیکھ 'نیو مون' بیلا دی زندگی وچ اس نویں پکھ دا پرتیک ہے جو کہ مسیا پکھ دے ہنیرے وانگ ہنیر بھریا ہے| ناول ستمبر 6, 2006 نوں پہلی وار رلیز ہویا تے پہلی وار اسدیاں 100,000 کاپیاں چھپوائیاں گئیاں| رلیز ہندے سار ہی ایہہ ناول چرچہ دا موضوع بن گیا اتے نیویارک ٹائیمز اتے یوئیسٹوڈے دی بیسٹسیلر لسٹ وچ پہلے نمبر توں شروات کیتی ' اتے 2008 وچ 5.3 ملیان کاپیاں بکن کارن ایہہ ودھیا بال کتاب وی بنی| ایہہ 2009 دی بیسٹ سیلر کتاب سی| ایہہ 38 بولیاں وچ ترجمہ ہو چکی ہے ۔ اس ناول نوں نقاداں ولوں وی سراہیا گیا تے اسنوں جدید پریت قصیاں وچوں اک اہم کہانی اعلانیا ۔ اس ناول اپر  2009 وچ اک فلم وی بنائی گئی جو کہ اسے ناں تے  سی ۔
فیلکس باؤمگارتنر
فیلکس باؤمگارتنر 20 اپریل 1969 نوں سالزبرگ، آسٹریا وچ جمیا۔ اوہ آسٹریا دی فوج وچ سی تے اوتھے اوہ ہوا چ جہاز توں چھالاں مارن لگیا۔ 14 اکتوبر 2012 اوہ پکانے وچ بیٹھ کے سب توں اتے 127,000 فٹ یا 24 میل زمین توں اچا گیا تے اوتھوں اوہنے زمین تے چھال ماری۔ اوہ 4 منٹ تے 19 سکنٹاں وچ زمین تے اپڑیا۔
تصیل نوکنڈی
گٹھ:بلوچستان
21 دسمبر
بارلے جوڑ
گٹھ:دسمبر گٹھ:سال دے دن
ناصر الدین قاجار
ہور مطالعات
ہرات
اسد الدین اویسی
اسدالدین اویسی حیدرآباد، دکن، آندھراپردیش دے راجگڑھ وچ 13 مئی 1969 وچ پیدا ہوئے۔ اسد الدین ہندوستان د‏‏ی قومی سیا سی جماعت کل ہند مجلس اتحاد المسلمین دے قومی صدر ني‏‏‏‏ں۔ اُنئيں نقیب ملت دا لقب دتا گیا اے ۔ اوہ حیدرآباد دے مسلسل 3 مرتبہ رکن پارلیمان رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ سلطان صلاح الدین اویسی دے فرزند تے اکبر الدین اویسی دے وڈے بھائی ني‏‏‏‏ں۔ تے دکن دے شیر ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:آندھرا پردیش تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی سیاست دان گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:پندرہويں لوک سبھا دے اراکین گٹھ:تلنگانہ تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:تلنگانہ دیاں شخصیتاں گٹھ:تلنگانہ دے سیاست دان گٹھ:یونیورسٹی لندن دے فضلا گٹھ:چودہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں شخصیتاں گٹھ:حیدرآباد، بھارت دے سیاست دان گٹھ:ستارہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:سولہويں لوک سبھا دے اراکین گٹھ:فاضل یونیورسٹی عثمانیہ گٹھ:کل ہند مجلس اتحاد المسلمین دے سیاست دان
ناصر مکارم شیرازی
مرکز 110 مدرس‏ے
یہ مرکز سن ۱۳۷۹ ش وچ اس ہدف دے نال تاسیس کیتا گیا کہ ملک دے سب تو‏ں عقب افتادہ و پچھڑے علاقےآں وچ جنہاں وچ مشرقی خراسان تے سیستان و بلوچستان دے علاقے شامل نيں، مدارس تعمیر کرے گا۔ انہاں علاقےآں وچ اس مرکز دے تحت بننے والے مدارس دے نام عام طور اُتے الغدیر یا امیر المومنین ؑ رکھے جاندے نيں۔ بعض اہل خیر افراد انہاں مدارس دی تعمیر وچ حصہ لیندے نيں تے تعاون کردے نيں۔
مقدست اہل سنت دی اہانت دی حرمت
ناصر مکارم شیرازی دے فتوی دے مطابق اہل سنت دے مقدست دی توہین و اہانت کرنا جائز نئيں ا‏‏ے۔
فقہی موقف
آیت اللہ مکارم شیرازی نے کئی مواقع اُتے سماجی واقعات و مسائل دے سلسلہ وچ اپنا رد عمل ظاہر کیتا اے جنہاں وچ بعض دا ذکر ذیل وچ کیتا جا رہیا اے:
انہاں دے بارے وچ شائع ہونے والی کتب و آثار
رمز موفقیت، اس کتاب وچ آیت اللہ العظمی مکارم شیرازی دی زندگی دی یاداں تے خاطرات دا ذکر ا‏‏ے۔ اسنو‏ں مسعود مکارم نے تالیف تے انتشارات مدرسہ امیر المومنینؑ نے ۱۵۲ صفحات وچ شائع کیتا ا‏‏ے۔ اس کتاب دا تیسرا ایڈیشن ۱۳۸۹ ش وچ شائع ہويا ا‏‏ے۔
پنجاب دیاں نہراں
نہراں دیاں دو قسم نیں :
اپرسہاگ نہر
ایہہ نہر مہاراجہ رنجیت سنگھ دے سمیں 1816 وچ پٹی گئی اتے اس دا ہیڈّ دریا ستلج دے سجے کنڈھے پنڈ لولا دے پاس سی اتے ٹیل پنڈ بونگاحیات پاس ۔ بیڈّ 60 فٹّ اتے ڈسچارج 1540 کیوسکس ایہہ نہر 1840 تکّ چلدی رہی اتے 1855 تکّ اس ولّ کسے دا دھیان نہ آیا جد اس نوں برطانوی راج نے اپنے ہتھاں وچ لے لیا | اس دیاں کلیرواناوالا، روپسرن، ہاجیچند اتے بھنگا دھالیوال ڈسٹریبیوٹریاں سن ۔
بنوڑ نہر سسٹم
بنوڑ نہر گھگر دریا دی برساتی نہر ہے، جہڑی چھتبیڑ پاسوں نکلدی ہے ۔ اس نہر دی کارجکشلتا کجھ ودھیا نہیں ۔ اس نہر دا کھیتر ستلج-یمنا-لنک (ایس.وائی.ایل.) ادھین کر دتا گیا ہے، جہڑی بھارتی پنجاب اتے ہریانہ درمیان جھگڑے ادھین ہے ۔ پھولکیاں سٹیٹس دے گزٹ 1904 وچ اس نہر دے بارے ایوں لکھیا ہے ۔ ایہہ مہاراجہ کرم سنگھ دے سمیں بنی سی اتے مہاراجہ مہیندر سنگھ دے سمیں 1915 وچ اس نوں پربھاوشالی بنایا گیا ۔ ایہہ پرانے بنوڑ دے شہر توں پنج جاں چھ میل اپر دریا گھگر دے سجے پاسے توں نکلدی ہے ۔ اس دی ورتوں بھاری ہڑھاں وچ 25 میل تے پیندے بہادرگڑھ دے قلعے تکّ ہے ۔ پر کجھ سمیں توں اس دی ورتوں 12 میل توں اگے نہیں ودھی ۔ شاید اس دی الاٹمینٹ نوں بدلن دی لوڑ ہے ۔ صرف اک نہر ہے، جس توں پنڈ دیاں کھنڈاں جاں سوئے نکلدے ہن ۔ خریف دی فصل ویلے گھٹّ ہی سنچائی ہی ہندی ہے ۔
چڑھدی یمنا نہر
تاجیوالا دی تھاں توں یمنا دے کھبے کنڈھے توں چڑھدی یمنا نہر وی نکلدی ہے، ایہہ یو. پی. (یونائیٹڈ پروونسز آف آگرہ اینڈ اودھ) دے کھیتر نوں پانی دندی سی ۔ ایہہ نہر 1823-29 وچ برٹش حکومت ولوں پٹی گئی سی، جدوں پنجاب سلطنت وچ مہاراجہ رنجیت سنگھ دا راج سی ۔ یو. پی. نوں اس ویلے 'نارتھ ویسٹرن پروونس' کیہا جاندا سی ۔ 1864 وچ لہندی یمنا نہر اتے اس نال سنچت کھیتر نوں پنجاب وچ تبدیل کیتا گیا ۔ جد 1873 وچ دوواں نہراں دے ہیڈّ ورکس بنائے گئے، تد 'نارتھ ویسٹرن پروونسز' دی سرکار نے اپنے حصے دا خرچہ دینوں نانہہ کر دتی ۔ ایہہ جھگڑا 1892 تکّ چلدا رہا، جدکہ اک معالدے تحت ایہہ خرچہ سانجھا کیتا گیا ۔ دوواں نہراں دی سمرتھا دریا وچ پانی دی آمد اتے لوڑ انوسار سمیں-سمیں سر ودھدی گھٹدی رہی ۔ 1912 وچ چڑھدی یمنا نہر اتے لہندی یمنا نہر دی سمرتھا کرم وار 1780 کیوسکس اتے 6430 کیوسکس سی ۔ 1931 وچ چڑھدی یمنا نہر دی سمرتھا 2100 کیوسکس سی ۔ 1944 دے لاگے-چھاگے لہندی یمنا نہر دی سمرتھا 9000 کیوسکس سی ۔
ہنسلی نہر
کیونکہ ہنسلی نیویں تھاں توں لنگھدی سی، اس لئی اس نوں سنچائی لئی ورتیا نہیں جا سکدا سی ۔ انگریزی سرکار نے نہر دی الائینمینٹ اچے تھاں تے رکھ کے بالکل نویں نہر بناؤن دی سکیم بنائی اتے جتھے لوڑ سی پرانی نہر دے حصیاں نوں نویں نہر دے رجواہیاں دے طور  تے ورتیا گیا ۔ نویں نہر دا ناں دوابا باری(باری دوآب) (بیاس اتے راوی درمیان پیندا کھیتر) دے ناں 'تے باری دواب نہر رکھیا گیا | جدوں کجھ سمیں پچھوں لوئر باری دوآب نہر دی اساری دی سکیم بنی اس ویلے باری دواب نہر نوں اپر باری دوآب نہر دا ناں دتا گیا ۔ اس نوں کجھ سماں سینٹرل باری دواب نہر وی کیہا گیا کیونکہ ایہہ پنجاب دے ماجھا کھیتر نوں سنجدی سی ۔ ایہہ نہر مادھوپور دے ستھان توں کڈھنی تجویز کیتی گئی ۔ لارڈ ڈلہوزی گورنر جنرل برطانوی ہند سرکار خود نومبر 1851 وچ اس یوجنا دے صحیح ہون بارے دیکھن لئی مادھوپور آیا ۔ پہلی سٹیج وچ نہر نوں ملتان توں 90 کلومیٹر اپر راوی دریا وچ (رستے وچ سنچائی اپرنت) باقی رہندے پانی نوں سٹنا سی ۔ پہلی 288 کلومیٹر لمبائی وچ سنچائی ہونی سی اتے باقی دے حصے نوں جہازرانی لئی ورتنا سی ۔ پر پیسے دی تھڑھ کارن اتے کجھ ہورناں کارناں کرکے جہازرانی والی یوجنا(سکیم) ختم کر دتی گئی اتے نہر نوں لاہور ضلعے وچ چھانگامانگا تکّ رکھیا گیا ۔ نہر دی سمرتھا 3000 کیوسکس رکھی گئی ۔ نہر نوں 1859 وچ چالو کیتا گیا اتے سنچائی 1860-61 وچ شروع ہوئی ۔ پکا ویئر اتے نہر دا ریگولیٹنگ ہیڈّ 1875 توں پچھوں بنائے گئے ۔ پہلاں رجواہیاں دی اساری وی نہیں کیتی گئی سی اتے سنچائی نہر نوں کٹّ کے کیتی جاندی رہی ۔
سندھ طاس معاہدہ اتے بھارت اتے پاکستان نے 19 ستمبر 1960 نوں کراچی وچ دستخط کیتے جس انوسار بھارتی پنجاب نے ستلج، بیاس تے راوی دریاواں دا پانی ورتنا سی اتے پاکستان نے چناب، جہلم اتے سندھ دریاواں دا ۔ پاکستان نوں ستلج اتے راوی توں ملن والے پانی لئی بدلویں پربندھ کرن لئی دس سال دا سماں ملیا، جس نے 31 مارچ، 1970 نوں ختم ہو جانا سی ۔ اس توں پچھوں پاکستان نوں ایہناں دوواں دریاواں دے پانی نوں کلیم کرن دا کوئی حق نہیں سی ۔
لوئر چناب نہر
اس نہر دی سبھ توں وڈی برانچ گوگیرا برانچ سی، جہڑی نہر دی مین لائن دے 28ویں میل توں نکلدی سی، جس دی لمبائی 55 میل ہے، جتھے آ کے ایہہ دو برانچاں گوگیرا لوئر اتے برالا وچ ونڈی جاندی ہے، جنہاں دی کرم وار لمبائی 77 اتے 46 میل ہے ۔ جتھوں ایہہ برانچاں نکلدیاں، اتھوں ہی تھوڑھی دور سجے پاسیوں کوٹ نکا برانچ نکلدی ہے، جس دی لمبائی 18 میل ہے ۔ مین لائن چالیویں میل 'تے آ کے تنّ برانچاں جھنگ، رکھ اتے میاں علی برانچاں وچ ونڈی جاندی ہے ۔ جھنگ برانچ دی سمرتھا 3000 کیوسکس اتے لمبائی 62 میل ہے، جتھے ایہہ دو شاکھاواں جھنگ لوئر (لمبائی 38 میل) اتے بھوانا (لمبائی ساڈھے 7 میل) وچ ونڈی جاندی ہے ۔ رکھ برانچ اتے میاں علی برانچاں دی کرم وار لمبائی 55 اتے 27 میل ہے ۔
لوئر چناب نہر تے 1915 دے اخیر تکّ 1873707 ایکڑ زمین الاٹ ہوئی، جہڑی 1930 وچ 1934930 ایکڑ ہو گئی ۔ لائلپور دا پرسدھ شہر جس نوں ہن فیصل آباد کیہا جاندا ہے دی نیہہ 1896 وچ پنجاب دے لیفٹینینٹ گورنر سر جیمز لائل دے ناں 'تے رکھی گئی ۔ پنجاب دے پرسدھ انجینیئر سر گنگا رام نے اس خوبصورت شہر نوں ڈزائین کیتا، جس نوں اک وڈی ورگاکار شکل دتی گئی ، پھر اس نوں چار چھوٹے ورگاں وچ ونڈیا گیا ، جس دے مرکز وچ گھنٹہ گھر بنایا گیا ۔ اس گھنٹے گھر توں سورجی کرناں وانگ اٹھ بازار بنائے گئے ع ایہہ سارے بازار سرکولر سڑکاں نال جڑے ہوئے سن ، شہر دا پہلا رقبہ 3 مربع میل سی، جہڑا ہولی-ہولی ودھدا گیا ۔ پہلاں لائلپور جھنگ ضلعے دی تحصیل سی، پھر اک دسمبر 1904 نوں اس نوں ضلع بنا دتا گیا ۔ اس ضلعے دیاں چار تحصیلاں لائلپور، جڑانوالا، سمندری اتے ٹوبہ ٹیک سنگھ سن ۔
ستلج ویلی پراجیکٹ
ستلج اتے بیاس دریاواں دے سنگم ہریکے توں تھلے ایہناں دوواں دریاواں دی دھارا نوں ستلج ہی کیہا جاندا سی اتے اس کھیتر وچ بہت ساریاں برساتی نہراں بنیاں ہوئیاں سن، جنہاں وچ پانی دی ہوند غیر-یقینی رہندی سی کیونکہ اپر ستلج وچوں سرہند نہر اتے فروزپور ضلعے وچ گرے کینالز اتے بیاس وچوں ہشیارپور ضلعے وچ شاہ نہر کڈھن نال پانی دی کافی کھپت ہو جاندی سی ۔ ایہناں برساتی نہراں دے کھیتر وچ پانی دی سپلائی یقینی بناؤن لئی سارا سال چلن والیاں نہراں دی اساری ضروری سی ۔ اس مسئلے دے حلّ لئی ستلج ویلی پراجیکٹ ناں دی سکیم 1906-1908 وچ بنائی گئی پر اس نوں ٹالنا پیا کیونکہ بہاول پور ریاست وچ اتے برطانوی ہند حکومت وچ اس سکیم بارے کجھ متبھید سن ۔ 1906 وچ بیکانیر ریاست نے پانی لین لئی بینتی کیتی، جس دا بہاول پور ریاست نے بیکانیر دے غیر-ریپیریئن ریاست ہون کرکے ورودھ کیتا ، پر 1920 وچ ایہناں دوواں ریاستاں اتے انگریزی حکومت وچ رضامندی ہو گئی کیونکہ بیکانیر ریاست پانی لئی پنجاب سرکار نوں رائلٹی دین لئی سہمت ہو گئی ، اس پروجیکٹ ادھین گیاراں نہراں ہیٹھ لکھے انوسار بناؤنیاں تجویز ہوئیاں ۔ ایہناں نہراں دا ویروا اس پرکار ہے:-
بھاکھڑا ڈیم اتے اس نال سبندھت نہراں
ننگل ڈیم جو بھاکھڑا ڈیم دا ہی حصہ ہے تے بیراج بناؤن دا کم 1946 وچ ہی شروع کر دتا گیا سی پر بھاکھڑا ڈیم تے کم اپریل 1948 وچ شروع ہویا ۔ کم بہت تیز گتی نال ہویا ۔ کنکریٹنگ دا کم 17 نومبر، 1955 نوں شروع ہویا، جس دا ادگھاٹن پردھان منتری نہرو نے کیتا ۔ ایہہ کم 1961 دے اخیر وچ ختم ہویا ۔ پنڈت نہرو نے 22 اکتوبر، 1963 نوں بھاکھڑا ڈیم قوم نوں سمرپت کیتا ۔ اس ڈیم دی اساری اپر مانوی سمرتھا اتے مشینری دا جوڑ ادتی سی جد 13000 ورکر، 300 انجینیئر، 30 امریکن ماہر، مشیناں دا شور، گرجدے ہوئے بھار لدے ٹرکّ، کریناں، کئی قسماں دے ٹول، دنیا دے اک بہت وڈے ڈیم تے قدرت دی طاقت نال بھڑ رہے سن ۔ نہرو بھاکھڑا ڈیم نوں ماڈرن ٹیمپل کہندے ہندے سن ۔ اس ڈیم دے بنن  تے سرجے گئے سروور(جھیل) دا ناں  گرو گوبند سنگھ دے ناں 'تے گوبند ساگر رکھیا گیا ۔ بہت سارے ودیشی مہمان جویں کہ مصر دے صدر کرنل جمال عبدالناصر، جوسف ٹیٹو یوگوسلاویہ دے صدر ، چو این لائی چین دے پردھان منتری، ہوچی من اتری ویت نام دے صدر، کلیمینٹ ایاٹلی انگلینڈ دے سابقہ پردھان منتری، سوویت یونین( روس )دے پردھان منتری، نکیتا خروشچیف سوویت روس دے فسٹ سیکریٹری ؛ پرنس فلپ ڈیوک آف ایڈنسرا، دلائی لاما، پنچن لاما، ایران دے بادشاہ رضا شاہ پہلوی وغیرہ کئی مہان شخصیتاں اس ڈیم نوں ویکھ چکیاں ہن ۔
انندپور ہائیڈرل چینل
ایہہ نہر ننگل ہائیڈرل چینل دے سمانانتر ننگل ڈیم توں نکلدی ہے ۔ اس راہیں کیول بجلی ہی پیدا کیتی جاندی ہے ۔ ایہہ نہر لوہنڈ کھڈّ تکّ تجویز کیتی گئی سی جو کیرتپور صاحب توں تھلے والے پاسے پیندی ہے ۔ ایہہ ننگل ہائیڈل چینل دے کھبے پاسے ہے، جس دی سمرتھا 10150 کیوسکس ہے ۔ اس اپر گنگووال اتے نکیاں دو پاور ہاؤس پیندے ہن، جنہاں راہیں 134 میگاواٹ بجلی پیدا کیتی جاندی ہے ۔ اس نہر تے 145 کروڑ روپئے خرچ آیا ۔ نہر دی لمبائی لگپگ 33.8 کلومیٹر ہے ۔ لوہنڈ کھڈّ اپڑ کے اس نہر دا پانی اسے کھڈّ راہیں پھر ستلج دریا وچ پے جاندا ہے ۔
پسکارا
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں
ضلع اورہنگازی
ضلع اورہنگازی ترکی دے صوبہ برسا دا اک ضلع اے۔
آب گم
آب گم فارسی دا لفظ اے ، جس دا مطلب گواچیا پانی اے ۔ ایتھے دی آبادی دا ناں آب گم ایس لئی اے کہ ایتھے آ کے پانی دا اک چشمہ زمین چ گم ہو جاندا اے۔
گٹھ:پاکستان گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
صوبہ ہا گیانگ
صوبہ ویت نام دے 58 صوبےآں چوں اک اے ، اسدا راجگڑھ ہا گیانگ شہر اے ۔
دهستان شیخ فضل‌الله نوری
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان نور دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
اصول الشاشی
كتاب كى شروحات
3 - عمدۃ الحواشى تاليف مولى محمد فيض الحسن گنگوہى يہ اصول شاشى دے نال مطبوع ا‏‏ے۔
جامعہ الازہر
یونیورسٹی
تیسرے سال شعبئہ عقیدہ و فلسفہ دے مواد:
پہلے سال دے مضامین: (1) القرآن الکریم(2) النحو (3) علم اللغۃ (4) قاعۃ البحث (5) البلاغۃ(6) علم الاصوات والتجوید (7) تریخ الادب العربی(8) النصوص الادبیۃ(9) التفسیر (10) العروض والقوافی (11) الصرف(12) اللغۃ الاوروبیۃ(13) فن کتابۃ المقال(14) عبادات ( الفقہ)۔
دوسرے سال دے مضامین: (1) القرآن الکریم (2) النحو(3) قاعۃ البحث (4) البلاغۃ(5) المعاجم اللغویۃ(6) الصرف (7) تریخ الادب العربی(8) النصوص الادبیۃ(9) اوزان الشعر وموسیقاہ(10) تریخ العالم الاسلامی (11) التفسیر (12) معاملات (الفقہ) (13) اللغۃ الاوروبیۃ ۔
ضلع عثمان غازی
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
جامعہ الازہر
ک‏‏تب خانہ
2 ۔ یونیورسٹی : مسجد چ اک مدرسہ قائم کیتا گئیا جہڑا کجھ چر پچھوں دینی تے دنیاوی تعلیم دا سب توں وڈا مرکز بن گئیا ۔ کینجے ایتھے دور دور توں طالب علم آندے سن ، اس لئی اس دی حثیت اقامتی درس گاہ دی ہو گئی ۔ اج وی ادھے توں زیادہ طالب علم قامت گاہاں چ رہندے نیں ۔ شروع چ ایتھے صرف دینی تعلیم دتی جاندی سی ۔
20 دسمبر
تریخ دے آئینے وچ
1985ء بھارت وچ تروپتی وچ وینکٹ یشور د‏‏ی مورتی وچ 5 کروڑ 20 لکھ روپے مالیت دا ہیرا لگایا گیا۔
2001ء امریکی کانگریس نے افغانستان وچ جاری دہشت گردی دے خلاف جنگ دے لئی 20 ارب ڈالر دا مالی پیکج منظور کيتا۔
20دسمبر 2006ء نو‏‏ں پاکستان دے محکمہ ڈاک نے بلتت ہیریٹیج ٹرسٹ دے دس سال مکمل ہونے اُتے اک خوبصورت یادگاری ڈاک ٹکٹ دا اجرأ کيتا جس اُتے قلعہ بلتت(ہنزہ) د‏‏ی تصویر تے بلتت ہیریٹیج ٹرسٹ دا لوگو شائع کيتا گیا سی۔ اس ڈاک ٹکٹ پرانگریزی وچ Celebrating 10 YEARS OF BALTIT HERITAGE TRUST اورBALTIT FORT دے لفظاں تحریر سن ۔ اس ڈاک ٹکٹ د‏‏ی مالیت پندرہ روپے سی تے اسنو‏ں فیضی امیر صدیقی نے ڈیزائن کيتا سی۔
20 دسمبر 1980ء نو‏‏ں پاکستان دے محکمہ ڈاک نے منی آرڈر سروس دے سو سال مکمل ہونے اُتے اک یادگاری ڈاک ٹکٹ جاری کيتا جس اُتے ’’منی آرڈر فارم ‘‘ شائع کيتا گیا سی۔ 40 پیسے مالیت دا ایہ یادگاری ڈاک ٹکٹ اخلاق احمد نے ڈیزائن کيتا سی۔
=ولادت
1890ء جاروسلیو ہیروسکی ، نوبل انعام برائے کیمیا (1959ء) یافتہ چیک کیمیادان، فزکس دان، موجد ، انہاں دا شعبہ پیلوریلوگرافی سی۔ (وفات: 1967ء)
1955ء بن علی یلدرم ، تُرک انجینئر و سیاست دان ، 24 مئی 2016ء تو‏ں اٹھائیسواں وزیر اعظم ترکی
1976ء کامران اعظم سوہدروی ، پاکستانی شاعر، سیرت نگار و مصنف
1978ء تنویر احمد ، کوئیت سٹی وچ پیدا ہونے والے پاکستانی کرکٹ کھلاڑی
1994ء نظریہ ناظم ، بھارتی فلمی اداکارہ ، پس پردہ گلوکارہ ، پیشکارہ ، نمونہ کارہ
=وفیات
2017ء محمد مصطفٰی اعظمی ، عالمی شاہ فیصل اعزاز برائے مطالعہ اسلامیات (1980ء) یافتہ بھارتی نژاد سعودی محدث ، مصطفیٰ اعظمی ایگناز گولڈزیہر، ڈیوڈ مارگولیوتھ تے جوزف شاخت دے نظریات اُتے تحقیقی تنقید دے لئی مشہور سن ۔ (پیدائش: 1932ء)
20 دسمبر 1991ء نو‏‏ں ممتاز عالم دین، ماہر قانون، دانشور، مصنف تے سابق رکن قومی اسمبلی مولا‏نا ظفر احمد انصاری اسلام آباد وفات پاگئے۔ مولا‏نا ظفر احمد انصاری 1908ء وچ منڈارہ ضلع الہ آبادی وچ پیدا ہوئے سن ۔ 1930ء وچ انہاں نے الہ آباد یونیورسٹی گریجویشن تے 1933ء ايس‏ے یونیورسٹی فلسفے وچ ایم اے کيتا تے سرکاری ملازمت تو‏ں اپنی عملی زندگی دا آغاز کيتا۔ 1942ء وچ انہاں د‏‏ی ملاقات نوابزادہ لیاقت علی خان نال ہوئی جنہاں د‏‏ی تحریک اُتے آپ نے سرکاری ملازمت تو‏ں مستعفی ہوک‏ے خود نو‏‏ں قیام پاکستان د‏‏ی جدوجہد دے لئی وقف کر دتا۔ اوہ آل انڈیا مسلم لیگ دے سینٹرل پارلیمانی بورڈ دے سیکریٹری تے آل انڈیا مسلم لیگ دے اسسٹنٹ سیکریٹری دے عہدےآں اُتے فائز رہ‏‏ے۔ قیام پاکستان دے بعد انہاں نو‏ں قرارداد مقاصد دا متن تیار کرنے دا اعزاز حاصل ہويا۔ 1951ء وچ ملک دے تمام مکاتب فک‏ر ک‏ے جید علمائے کرام نو‏‏ں اک پلیٹ فارم اُتے جمع کرنے تے انہاں نو‏ں مشہور 22نکات اُتے متفق کرنے دا مشکل کم وی انہاں دا زندہ جاوید کارنامہ ا‏‏ے۔ 1956ء تے 1973ء دے دساتیر د‏‏ی تدوین تے تسوید وچ وی انہاں نے فعال کردار کيتا۔ 1970ء دے عام انتخابات وچ اوہ قومی اسمبلی دے آزاد رکن منتخب ہوئے۔ 1983ء وچ انہاں نو‏ں پاکستان دے سیاسی نظام دے تعین دے لئی دستوری کمیشن دا سربراہ مقرر کیا، ضعیف العمری دے باوجود انہاں نے دن رات اک کرکے ایہ رپورٹ مکمل د‏‏ی جو انصاری کمیشن رپورٹ دے ناں تو‏ں مشہور ہوئی۔ اس رپورٹ وچ انہاں نے انہاں اقدامات د‏‏ی سفارش کيت‏ی جو مستقب‏‏ل د‏‏ی حکومت دے لئی بنیاد بن سکدے سن مگر اس وقت دے صدر، صدر پاکستان جنرل محمد ضیاء الحق نے اس کمیشن د‏‏ی رپورٹ تو‏ں کوئی استفادہ نئيں کيتا تے ایويں مولا‏نا ظفر احمد انصاری د‏‏ی ایہ محنت رائیگاں گئی۔ مولا‏نا ظفر احمد انصاری نے اسلامی آئین تے ساڈے دستوری مسائل :نظریا‏تی پہلو دے ناں تو‏ں دو کتاباں وی تصنیف کیتیاں۔ اوہ اسلام آباد دے مرکزی قبرستان وچ آسودۂ خاک نيں۔⁦©️⁩
وڈے مذہبی گروہ
ملاحظات
گٹھ:مذہب متعلقہ لسٹاں گٹھ:مذہبی آبادیات گٹھ:مذہب
دی بلیک پرنس(فلم)
سنگیت
جورج کیلس نے فلم دا اوریجنل سنگیت دتا۔ ایہ سائیپرس وچّ امیر سنگیتی ماحول  وچ وڈا ہویا۔ اس دی ماں نے خود نوں پیانو نواز اتے اوپیرا گائکہ دے طور اُتے پرپکّ کیتا اتے خود نوں رکارڈنگ آرٹسٹ دے کئی پکھاں وچ ماہر کیتا۔ کیلس دے دادا نے اس نوں وائلن دا پہلاں پاٹھ پڑھایا۔ جارج کیلس نے اٹھ سال دی عمر توں پیانو وجانا سکھیا اتے پہلے دس سال اس سبھ توں بھجن رہن پرنت اس نے اپنا دھیان آزاد -سنگیتر ولّ موڑیا، جس وچ وجان لئی بھاری بینڈ اتے  جیز سیکسوفون سن۔
حوالے
گٹھ:پنجاب گٹھ:بھارت گٹھ:امریکہ گٹھ:انگلینڈ گٹھ:فلماں
بگ بینگ
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم گٹھ:فلکیات
وڈا میجلینی بَدّل
ایکس رے دے ماخذات
29 اکتوبر 1968ء نو‏‏ں اک ہور نائکی ٹوما ہاک راکٹ جانسٹن ایٹول تو‏ں چھڈیا گیا تاکہ اوہ وڈے میجیلینی بادل دے ایکس رے د‏‏ی کھوج کر سک‏‏ے۔ ماہی زرین دا پہلا وکھ ایکس رے دا منبع RA 69° اُتے ملیا تے ایہ وڈے میجیلینی بادل دا سی ۔ ایہ ایکس رے دا منبع 12° تک پھیلا ہويا سی تے بادل تو‏ں مطابقت رکھدا سی ۔ اوہدی 1.5–10.5 KeV دے درمیان د‏‏ی اخراجی شرح 50 کلو پار سیک دے فاصلے د‏‏ی 4x1038 ergs/s د‏‏ی ا‏‏ے۔24 ستمبر 1970ء نو‏‏ں جانسٹن ایٹول تو‏ں 300 کلومیٹر (186میل ) تو‏ں اُتے ارتفاع اُتے چھڈے جانے والے تھور میزائل اُتے اک ایکس رے فلکیا‏تی آلہ موجود سی جس دا کم چھوٹے میجیلینی بادل وچ تلاش تے وڈے میجیلینی بادل د‏‏ی توسیع کھوج دا سی ۔ وڈے میجیلینی بادل وچ موجود منبع پھیلدا ہويا لگیا تے اس وچ اک ستارہ ایپسیلو ن ماہی زرین موجود سی ۔ ایکس رے د‏‏ی تابانی 1.5–12 KeV وچ 6 × 1031 W (6 × 1038 erg/s) د‏‏ی سی۔
صوبہ توین کوانگ
صوبہ توین کوانگ ویت نام دے 58 صوبےآں چوں اک اے ، اسدا راجگڑھ توین کوانگ شہر اے ۔
یروشلم بادشاہت
لاطینی بادشاہت یروشلم (Latin Kingdom of Jerusalem) پہلی صلیبی جنگ دے بعد 1099 وچ جنوبی مشرقی بحیرہ رومی علاقیاں وچ قائم ہونے والی اک کیتھولک ریاست سی۔
بریکنگ ڈان (ناول)
کہانی
ناول پچھلے ناول ایکلپس توں اگے شروع ہندا ہے ۔ بیلا اتے ایڈورڈ نے ویاہ کرا لیا ہے۔ بیلا نے اپنی منکھی زندگی نوں قربان کر اک پشاچ دی روح نوں سویکار کر لیندی ہے تانکِ اوہ اوہ اوہناں سبھ دی جان بچا سکے جو اس دے پیارے ہن۔ اس ناول دے تنّ حصے ہن۔ پہلا اتے تیجا حصہ بیلا دے نظرئیے توں لکھے گئے ہن اتے دوجا حصہ جیکوب دے نظرئیے توں۔ ناول دے پہلے حصے وچ بیلا اتے ایڈورڈ دے ویاہتا جیون دا ورنن ہے جو اوہ برازیل دے اک ٹاپو اپر گزاردے ہن۔ ویاہ دے کجھ سمیں بعد اسنوں محسوس ہندا ہے کہ اس دے گربھ وچ اجیہا بچہ ہے جو ادھا منکھ اتے ادھا پشاچ ہے۔ جد ایہہ گلّ ثابت ہو جاندی ہے تاں ایڈورڈ اتے بیلا اس مصیبت توں بچن لئی واشنگٹن مڑ آؤندے ہن| ناول دے دوجے حصے وچ پیار وچ ہاریا جیکوب دا ورنن ہے| جد بیلا دے گربھ دی خبر اس تکّ پہنچدی ہے تاں اوہ ہور پریشان ہو جاندا ہے۔ ناول وچ سارے بیلا دے گربھ نوں ختم کرن دی کوشش کردے ہن تانکِ اسنوں اک خطرناک ستھتی توں بچایا جا سکے پر گربھ بہت تیزی نال وکاس کر جاندا ہے| اک بچی رینسمی نوں جنم دین مگروں اسدی حالت ہور خراب ہو جاندی ہے| اسدا خون اینا زیادہ وگ جاندا ہے کہ اوہ مرن کنڈے پہنچ جاندی ہے تے پھر ایڈورڈ اسنوں دل دے کول کٹّ لیندا ہے جس نال اک پشاچ دے خون دے میل نال اوہ دوبارہ جیوت ہو اٹھدی ہے پر ہن اوہ وی پشاچ بن چکی ہندی ہے| ناول دے تیجے حصے وچ بیلا دے پشاچ ہو جان کارن اسدے شریر وچ عجیب بدلاو آؤن لگدے ہن| اوہ سبھ کجھ محسوس کرن لگدی ہے جو پشاچ کردے ہن| انت وچ اوہ ایڈورڈ  نوں اسدا دماغ پڑ کے سناؤندی ہے جو اسدے پشاچ دے روپ وچ پورنتا ڈھل جان دی وضاحت کر دندا ہے۔
حوالے
گٹھ:انگریزی ناول
نکا کاں
نکا کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
صدراعظم
صدراعظم سلطنت عثمانیہ چ سلطان دے وزیراں چ سب توں اہم عہدہ سی ۔ صدراعظم نوں بے پناہ اختیارات حاصل سن تے سلیمان قنونی( سلیمان اعظم )دے دور توں محمود II دے دور تک ۔ جدوں سلطان نے دربار چ آنا تے اہم اجلاساں چ شرکت کرنا چھڈ دتا سی ، اجلاس دی قیادت صدر اعظم ای کردا سی ۔ دوجے وزیراں نالوں صدراعظم دی اہمیت ایس لئی وی ودھ سی کیونجے سلطان دی مہر وی اسدے کول ای ہندی سی تے وزیراں دا اجلاس وی ایہو ای طلب کردا ہندا سی ، جہڑا توب کاپی محل چ ہوئیا کردا سی ۔ اس دا دفتر باب عالی چ واقع ہندا سی ۔ صدراعظم دے علاوہ اسنوں وزیر اعظم ، صدر عالی ، وکیل مطلق ، صاحب دولت ، سردار اکرم ، سردار اعظم تے ذات آصفی وی آکھئیا جاندا سی ۔ سلطنت عثمانیہ دے مشہوd صدرا‏عظماں چ محمد صوقوللی ، قرہ مصطفی پاشا تے محمد کوپریلی شامل نیں ۔ 1656ء توں 1703ء تک جدوں کمزور سلطان سلطنت عثمانیہ دے تخت تے بیٹھے اس زمانے چ کوپریلی ٹبر نے سلطنت دے کماں نوں سمبھالئیا ۔
سکی نالا
سکی نالہ پٹھان کوٹ شہر دے دکھن-پچھم وچ پیندے چھمبھاں توں کرن نالے دے ناں نال شروع ہندا ہے ۔ جتھے اس وچوں اک نہر کڈھ کے سنچائی ہندی ہے ۔ اس نہر دا انت تحصیل اجنالا دے پنڈ رمداس ہندا ہے ۔
کالی بیئیں
کالی بیئیں پنجاب ، بھارت وچ وہندی اک چھوٹی ندی جاں نالہ اے۔ ایہہ ستلج اتے بیاس دریاواں دے سنگم ہریکے وچ جا ملدی اے۔ ایہہ منیا جاندا اے کہ اس ندی وچ اشنان کرن توں بعد ہی گرو نانک دیو نوں علم تے گیان دا حصول ہوئیا۔
فرحت عباس شاہ
بحیثیت شاعر و ادیب
فرحت عباس شاہ نے 13 سال د‏‏ی عمر وچ نظماں لکھنا شروع کيتیاں جو مختلف اخبارات وچ شائع ہوئیاں۔ باقاعدہ شعری مجموعہ "شام دے بعد" ماہِ جون 1989ء وچ منظر عام اُتے آیا جس تو‏ں اُنہاں د‏‏ی شہرت وچ روز افزاں اضافہ ہُندا گیا، تاحال اِس شعری مجموعہ دے 20 سالاں وچ 100 تو‏ں ودھ ایڈیشن شائع ہوچکے نيں۔ ایہ کتاب رومانوی تے محبت اُتے مشتمل نظماں دا مجموعہ ا‏‏ے۔ تقریباً 20 سالاں وچ فرحت عباس شاہ دے قلم تو‏ں 67 کتاباں منظر عام اُتے آئیاں جنہاں وچ 46 کتاباں صرف شاعری اُتے نيں تے 3 کتاباں بحیثیت نقاد شائع ہوئیاں۔ 40 سال د‏‏ی عمر تک اُنہاں دے 46 شعری مجموعہ جات شائع ہوچکے سن ۔ اکیہويں صدی عیسوی دے ابتدائی سالاں وچ اوہ رومانوی شاعر ہونے دے نال نال جنگ مخالف شاعر وی خیال کیتے جانے لگے۔ 2001ء وچ امریک‏‏ا دے افغانستان اُتے حملہ تو‏ں اوہ کافی متاثر ہوئے تے اُنہاں دے شعری خیالات وچ کافی حد تک تبدیلی دکھادی دی۔ سانحہ 11 ستمبر 2001ء دے بعد جاری ہونے والی امریکی-افغان جنگ (2001ء – 2014ء) وچ فرحت عباس شاہ د‏‏ی نظماں وچ مختلف تبدیلی نظر آئی، اوہ امریکی-افغان جنگ (2001ء – 2014ء) دے مخالف ہونے دے سبب تو‏ں مخالفانہ نظماں تحریر کردے رہ‏‏ے۔ اِس سلسلہ وچ اُنہاں دا شعری مجموعہ "ہم اکیلے نيں بہت" شائع ہويا۔ تا حال اُنہاں د‏‏ی اک تصنیف دا پنجابی ترجمہ تے 4 کتاباں دا انگریزی وچ ترجمہ ہوچکيا ا‏‏ے۔ انگریزی تراجم ایہ نيں:
چٹی بیئیں
ایہہ قدرتی ندی نوانشہر دی نیایں توں شروع ہندی ہے اتے لگبھگ 179 کلومیٹر ول کھاندی ہوئی ایہہ ستلج وچ اس دے بیاس دریا نال سنگم توں کجھ اپر جا پیندی ہے ۔ شروع وچ لگبھگ 25 کلومیٹر وچ اس دے کناریاں 'تے بنھ لگے ہوئے ہن ۔ کجھ چوء جہڑے ہشیارپور ضلعے دیاں نیویاں شوالک پہاڑیاں 'چوں نکلدے ہن، اس وچ سجے پاسے آ پیندے ہن ۔ ایہناں چوآں وچوں پرمکھ ہن، رجنیدیوی چوء، سیلا چوء، مہلانوالی چوء، کینالائیزڈ گروپ دا نسرالا چوء اتے تاراگڑھ چوء جہڑے اپروں ریت لیا کے کھلار دندے ہن ۔ برساتاں دی رتّ وچ بییں وچ 40،000 توں 45،000 کیوسک پانی ہندا ہے ۔ کئی سینکڑے سال پہلاں ایہہ جالندھر دے قلعے محلے دے کولوں لنگھدی سی اتے ہن اس دا وہاؤ پورب ولّ کھسک گیا ہے اتے ایہہ چہیڑو پاس دلی-امرتسر ریلوے لائن اتے جی. ٹی. روڈ نوں کراس کردی ہے ۔ کجھ دہاکے پہلاں اس وچ ہڑ دا پانی اتے پھر آلے-دوآلے دی زمین 'چوں رسّ کے آیا ہویا صاف-ستھرا پانی وگدا سی جو نہاؤن اتے پین یوگ سی پر ہن اس وچ نوانشہر، پھگواڑا اتے جالندھر شہراں دا گندگی بھریا پانی پا دتا گیا ہے ۔ اس وچ ہی نوانشہر، پھگواڑا دیاں ملاں دا گندہ پانی، سیلا خورد دی مل اتے چہیڑو پاس اک فیکٹری دا پانی وی پیندا ہے ۔ اس سارے کجھ نال بییں دا پانی اتیئنت گندی بدبو ماردا ہے، جس نے آلے-دوآلے دے واتاورن نوں بہت دوشت کر دتا ہے ۔ بییں دے نال پیندے پنڈاں دا دھرتی دے تھلے والا پانی وی دوشت ہویا ہے، جس نال کجھ لوکاں نوں کینسر دی بیماری وی ہوئی ہے ۔ چہیڑو توں تھلے ایہہ بییں جالندھر-نکودر-موگار سڑک اتے نکودر-لوہیاں روڈ نوں کراس کردی ہے، جتھے وڈے پکے پل بنے ہوئے ہن ۔ نکودر-فروزپور ریلوے لائن توں تھلے پنڈ نوانپنڈ کھاجیوال توں لے کے دریا ستلج اتے بیاس دے سنگم تکّ اس دے دوواں پاسیاں 'تے محکمہ جل نکاس ولوں بنھ لگائے ہوئے ہن تاں کہ آس-پاس دا کھیتر ہڑ دے پانی توں سرکھات ہو سکے ۔ نکودر دے پاس اس دے کنارے مغل راج ویلے پنڈ دکھنی پاس اک سراں بنائی گئی سی، جو ہن وی موجود ہے اتے ویکھن یوگ ہے ۔
ضلع چناکلی
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے Çanakkale
تصیل ٹمپ
گٹھ:بلوچستان
جرمن بولی
جغرافیائی ونڈ
امریکی کعراں چ بولن دے سعاب نال جرمن پنجویں وڈی (14 لکھ) بولی اے انگریزی ہسپانوی چینی تے فرانسیسی ایس توں پہلے نیں۔ انٹرنٹ تے انگریزی دے مگروں چرمن سب توں چوکھی ورتی جان والی بولی اے۔
ضلع آئیوواسک
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
بابا فخرالدین
سید بابا فخر الدین سہروردی پنگنڈہ ، آندھرا دے مشہور بزرگ نيں ایہ معروف نيں میٹھے شاہ ولی سہروردی دے ناں تاں۔
ورود کشمیر
جمنا دے جنگل وچ مختلف ریاضتاں کيتیاں آپ حج تو‏ں فارغ ہوئے ک‏ے ہندوستان وچ ترچنا پلی وچ کھمم مٹھ وچ ٹہرے آپ نو‏‏ں اک شیخ د‏‏ی تلاش ہوئی۔ آپ نو‏‏ں خواب وچ مظہر ولی نے فرمایا کہ آپ میرے پاس چلے آؤ انشاء اللہ آپ دا مقصد بر آئے گا آپ نے خواب تو‏ں بیدار ہوئے ک‏ے اپنے بھائی نو‏‏ں سنایا ایہ سن کر سب یار واحباب خوش ہوئے گئے۔
ایتھ‏ے اپنی طاقت آزمانے دے لئی سید بابافخر الدینؒ اک سنگ خارا اُتے کھڑے ہوئے ک‏ے اپنے پیر دھنسائے دونے پیر اس سنگ خارگا وچ اتر پئے اج تک ایہ یاد گار نشان ترچنا پلی وچ موجود ا‏‏ے۔
چک 29 ج ب شمالی
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
28 دسمبر
واقعے
1885ء.....ہندستان دی پہلی سیاسی جماعت  انڈین نیشنل کانگریس  دا قیام عمل چ آیا.
بارلے جوڑ
گٹھ:دسمبر گٹھ:سال دے دن
30 دسمبر
بارلے جوڑ
گٹھ:دسمبر گٹھ:سال دے دن
لَو پنجاب
لَو پنجاب اک پنجابی فلم اے جیہڑی 11 مارچ 2016 نوں رلیز کیتی گئی سی ۔ ایس فلم دے ڈریکٹر راجیو ڈھینگرا نیں تے فلم نوں امبردیپ سنگھ نے لکھیا ۔ امریندر گل، سرگون مہتا تے منویر جوہل نے فلم وچ مکھ کردار نبھایا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2016 دیاں فلماں گٹھ:پنجابی فلماں گٹھ:پنجابی فلم گٹھ:فلماں
ماؤرن
ماؤرن یورپ دے اک دیس لیختنشٹاین دی اک میونسپلٹی اے۔
نازی جرمنی
نسلی پوجا تے فیر یہودیاں نال ویر نازی جرمنی دی اک اچیچی گل سی۔ ہائینرش ہملر تھلے گسٹاپو تے شتزشتافل نے ازاد سوچ رکھنوالیاں, کمیونسٹاں، سوشلسٹاں، یہودیاں تے ہور ناں چاہے جانوالے لوکاں نوں تباہ کردتا۔ 19ویں صدی اک نسلی سوج تے کاہڈ نیں اریا نسل نوں اک آگویں نسل بنا کے دسیا تے جرمن لوک ایس نسل دا سب توں خالص دے ودھیا انگ سن۔ ہر جرمن نیانا ہٹلر یوتھ دا سنگی سی۔ جرمن سوانیاں نوں نوکریاں کرن توں موڑن تے گھر جلان تے نیانے پالن ول موڑیا گیا۔ لوکاں نوں خوش کرن تے پھرن ٹرن ول پان لئی مزے ولوں طاقت ورگے پروکرام شروع کیتے گۓ۔ آرٹ دیاں کج ونڈاں تے روک لادتی گئی. ہٹلر دے پراپیگنڈا وزیر جوزف گوئیبلز نے جلوساں، فلماں تے ہٹلر دیاں تقریراں نوں لوکاں دیاں سوچاں نوں پلٹن تے ہٹلر ول کرن لئی ورتیا۔ 1936 دیاں اولمپک کھیڈاں نے نازی جرمنی نوں دنیا اگے اپنے آپ نوں دسن دا وڈا موقعہ دتا۔
نازی جرمنی دے طاقت پکڑن نال اوہدیاں مانگاں تے تانگاں وددیاں گئیاں۔ جرمنی نال جیہڑیاں پہلی وڈی لڑائی مگروں زیادتیاں ہوئیاں سن جرمنی اوہناں نوں پلٹنا چاہندا سی۔ برطانیہ تے فرانس جرمنی دیاں کلاں مندے گۓ جے اوہدا غصہ ٹھنڈا ہووے۔ 1938 وج جرمنی آسٹریا نوں نال رلاندا اے۔ 1938 وچ ای سوڈٹن لینڈ جرمنی نال رلایا گیا۔ ریندا چیکوسلویکیا 1939 وچ رلایاگیا۔ ہٹلر نے جوزف سٹالن اک سانجھ کیتی تے ستمبر 1930 وچ پولینڈ تے ہلہ بولیا جس نال دوجی وڈی لڑائی دا مڈھ بجیا۔ اٹلی دے بنیتو مسولینی نال رل کے فرانس تے چڑھائی کردتی۔ 1940 تک جرمنی فرانس تے جوکھے سارے یورپ تے مل مارچکیا سی۔ برطانیہ خطرے وچ سی۔ مل مارے تھانواں تے جرمن لوک راج کر رے سن تے اوہناں کیمپ کھولے جتھے ویری لوکاں نون رکھیا جاندا سی۔ 1941 وچ جرمنی جدوں سوویت یونین تے ہلہ بولیا تے سٹالن گراڈ دی لڑائی تے کرسک دی لڑائی مگروں ایہدی قسمت نے پلٹا کھادا تے 1943 مگروں ایہ ہار ول آکیا۔ جرمن شہر، ریلوے لیناں تے کارخانے بمباری کرکے تباہ کردتے گۓ۔ 1945 وچ سوویت فوجاں نے چڑھدے پاسیوں تے اتحادیاں نیں لیندے پاسیوں آکے جرمنی تے مل مار لیا۔ جرمنی نوں ونڈ دتا گیا تے ایہدے آگو عدالت وچ لیاۓ گۓ۔ جرمنی، جرمن لوکاں تے یورپ نوں نازی جرمنی باہجوں اپنی تریخ دی سب توں وڈی بربادی سہنی پئی۔
تاریخی پس منظر
جدو‏ں 24 اکتوبر 1929 نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ وچ اسٹاک مارکیٹ کریش ہوئی تاں جرمنی وچ اس دا اثر سنگین سی۔ [15] لکھاں افراد نو‏‏ں کم تو‏ں باہر سُٹ دتا گیا تے متعدد وڈے بینک گر پئے۔ ہٹلر تے نازیاں نے اپنی پارٹی د‏‏ی حمایت حاصل کرنے دے لئی ہنگامی صورتحال تو‏ں فائدہ اٹھانے نو‏‏ں تیار کيتا۔ انہاں نے معیشت نو‏‏ں مستحکم کرنے تے روزگار د‏‏ی فراہمی دا وعدہ کيتا۔ [16] بوہت سارے ووٹرز نے فیصلہ کيتا کہ نازی پارٹی نظم و ضبط د‏‏ی بحالی ، شہری بدامنی نو‏‏ں دور کرنے تے جرمنی د‏‏ی بین الاقوامی ساکھ نو‏‏ں بہتر بنانے د‏‏ی اہلیت رکھدی ا‏‏ے۔ 1932 دے وفاقی انتخابات دے بعد ،پارٹی سب تو‏ں وڈی جماعت سی ، جس نے 37.4 فیصد عوامی ووٹ دے نال 230 نشستاں حاصل کیتیاں۔
تريح
نازیاں نے اک تکڑی سرکار، امن، تیز کم کاج وچ اگے ودھن والیاں سوچاں (جیدے وج ساریاں لئی روزکار)، جرمن لوکاں دے رہن لئی تھاں تے نسل دے مڈھ تے بنن والی قوم دے وعدے کیتے۔ نازیاں نے لوک سوج نوں آسرا دین، ریتاں نون اگے لیان، لڑائی دی تیاری، جتیاں دیساں نوں پیسے ناں دین تے ورسائی ٹریٹی باہجوں کھوۓ گے جرمن تھانواں نوں واپس لین دے وی وعدے کیتے۔ 1932 دیاں چوناں وج نازی پارٹی 320 ووٹاں نال ریشتاگ دی سب توں وڈی پارٹی بن گئی۔
فروری 1938 نوں ہٹلر نے آسٹری چانسلر شوشنگ نوں اپنے گھر برگہاف بلایا تے جرمنی تے آسٹریا دے اک ہون دی گل کیتی۔ یرکے ہوۓ شوشنگ نے 13 مارچ نوں لوکاں کولوں ایس بارے صلآ منگی پر ہٹلر نے ایس نوں روکن دی مانگ کیتی تے جرمن فوج نوں 12 مارچ نوں آسٹریا پیج دتا جتھے آسٹری نازیاں اوہناں نوں جی آیاں نوں آکھیا۔
ہٹلر د‏‏ی کابینہ نے گلیش شاٹنگ ("کوآرڈینیشن") دے عمل نو‏‏ں شروع کرنے دے لئی ریچ اسٹگ فائر ڈرائیو د‏‏ی شرائط تے بعد وچ اینبلنگ ایکٹ دا استعمال کيتا ، جس نے زندگی دے تمام پہلوآں نو‏‏ں پارٹی قابو وچ لایا۔ [29] انفرادی ریاستاں نو‏‏ں جو منتخب نازی حکومتاں یا نازی زیرقیادت اتحاداں دے زیر کنٹرول نئيں نيں ، ریاستاں نو‏‏ں مرکزی حکومت کیت‏‏ی پالیسیاں دے مطابق لیانے دے لئی ریخ کمیسار د‏‏ی تقرری اُتے راضی ہونے اُتے مجبور سن ۔ انہاں کمیساراں نو‏‏ں ایہ اختیار حاصل سی کہ اوہ مقامی حکومتاں ، ریاستی پارلیمنٹس ، عہدیداراں تے ججاں د‏‏ی تقرری تے انہاں نو‏‏ں ختم کردتیاں اس طرح تو‏ں جرمنی اک ایسی واحد ریاست بن گیا جتھے تمام ریاستی حکومتاں مرکزی حکومت دے زیر انتظام نازیاں دے ماتحت سن۔ []०] []1] جنوری 1934 وچ ریاستی پارلیمنٹس تے ریخسرت (وفاقی ایوان بالا) نو‏‏ں ختم کردتا گیا ، []2] تمام ریاستی اختیارات مرکزی حکومت نو‏‏ں منتقل کردتے گئے۔ []1]
حوالے
گٹھ:نازی جرمنی گٹھ:جرمنی دی تریخ گٹھ:یورپ د‏‏ی تریخ گٹھ:جدید جرمنی دی تریخ گٹھ:جرمنی وچ 1930ء د‏‏ی دہائی گٹھ:جرمنی وچ 1940ء د‏‏ی دہائی گٹھ:سابقہ جمہوریتاں گٹھ:ضد سامیت گٹھ:نازیت گٹھ:یک جماعتی ریاستاں گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک گٹھ:جرمنی وچ 1945ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:1945ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:نازی جرمنی گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی سلطنتاں
خواجہ امیر احمد بسالوی
خواجہ امیر احمد بسالوی دا شمار بسال شریف دے عظیم برزگاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ آپ دے دربار عالیہ تونسہ شریف، گولڑہ شریف تے میرا شریف تو‏ں بہت اچھے تعلقات سن ۔ آپ نو‏‏ں خواجہ اللہ بخش تونسوی تے خواجہ احمد میروی نے خلافت تو‏ں نوازیا۔
صوبہ سون لا
صوبہ سون لا ویت نام دے 58 صوبےآں چوں اک اے ، اسدا راجگڑھ سون لا شہر اے ۔
شآن
شآن یورپ دے اک دیس لیختنشٹاین دی اک میونسپلٹی اے۔ اے راجکعر وادوس دے اتلے پاسے اے۔
چک 274 ج ب
چک 274 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
30 فروری
باہرلے جوڑ
کیلنڈر کی تبدیلی
عالمی بنک
عالمی بنک یاں عالمی بنک گروپ کل پنج عالمی تنظیماں تے مشتمل اے ۔ جہڑیاں رکن دیساں نوں غربت دے خاتمے لئی قرضہ فراہم کردیاں نیں یاں اس لئی مشورے دیندیاں نیں ۔ اس دا قیام برٹین وڈز دے معاہدے دے تحت 27 دسمبر 1945ء چ عمل چ آئیا سی ۔ اس نے 25 جون 1946ء چ کم شروع کیتا ۔ اسدیاں پنج ذیلی تنظیماں ایہہ نیں ۔
پرومیتھیئس (2012 فلم)
فلم دی تیاری سنّ 2000 توں پہلاں ہی ہی ایلئن فرینچائجی دی پنجویں قسط وجوں شروع ہو چکیا سی۔ سکاٹ اتے ڈریکٹر جیمس کیمرون اس وچار نوں جٹّ چکے سن کہ اوہ اسنوں سکاٹ دی 1979 دی رلیج ہارر سائنس-فنٹیسی مشتمل فلم ایلئن دی بطور پرکول پیش کرنگے۔ لیکن 2003 وچّ، ایلئن ورسیز پریڈیٹر دے نرمان نوں پرمکھتا ملن دے بعد، سال 2009 وچّ سکاٹ نے دوبارہ اس بند پئے پروجیکٹ لئی دلچسپی واضع کیتی۔ جان سپیہیٹس نے فلم ایلئن دیاں تمام گھٹناواں نوں دھیان دندے ہوئے اسدے مقالمے لکھے، لیکن سکاٹ اپنیاں ہی  ڈریکٹ کیتیاں فلماں اتے دوبارہ کم نہیں کرنا چاہندا سی۔ 2010 دے اخیر وچّ، لنڈیل دے پروجیکٹ نال جڑن اتے اوہناں نے سپیہٹس دے ڈائیلاگ اتے مڑ لکھن کیتا۔ اس دے اتے سکاٹ ولوں ترقی یافتہ کہانی دا ایہی ہدف سی کہ ایہہ فلم ایلئن توں پہلاں گھٹت تاں ہووے پر پرتکھ طور تے اس فرینچائجی نال متعلق نہ ہووے۔ سکاٹ دے مطابق، ہانلاکِ اس فلم نال اوہ اوہناں ایلئناں دے ڈیئینئے دی، اک طرحاں دی شروعات بھر ہی کہہ سکدے ہن، جنہاں نوں پرومیتھیئس اوہناں نال جڑیاں متھکاں اتے خلاضےآں نوں کھوجدی اے۔
ارض مقدسہ
اصطلاح توں موجودہ دور وچ جدید ریاست اسرائیل، فلسطین، اردن، لبنان تے جنوب مغربی شام دا علاقہ مراد اے۔ ایہ یہودیاں، مسیحیاں تے مسلماناں دے لئی مقدس اے۔
اسلامی نقطہ نظر
ترجمہ: "اے میری قوم! داخل ہوجاؤ اس پاک زمین وچ جسنوں لکھ دتا اے اللہ تعالیٰ نے تواڈے لئی تے نہ پیچھے ہٹو پیٹھ پھیردے ہوئے ورنہ تسیں پرتو گے نقصان اٹھاندے ہوئے"
امام ابو جعفر طبری نے کہیا اے کہ ارض مقدسہ نوں عموم تے اطلاق اُتے رکھنا چاہیے تے اس نوں کسی علاقہ دے نال خاص نہیں کرنا چاہیے ‘ کیونکہ بغیر کسی حدیث دے ارض مقدسہ دی تعیین جائز نہیں اے تے اس سلسلہ وچ کوئی حدیث وارد ننیں اے۔ ڈاکٹر وھبہ زحیلی نے کہیا اے کہ اس توں مراد سرزمین فلسطین اے۔ اس نوں مقدس اس لئی فرمایا اے کہ ایہ جگہ شرک توں پاک اے ‘ کیونکہ ایہ جگہ انبیا علیہم السلام دا مسکن اے ‘ یا اس لئی کہ اس جگہ عبادت کرنے توں انسان گناہاوں توں پاک ہوجاندا اے۔
ضلع اسیابت
ضلع اسیابت ترکی دے صوبہ چناکلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے