cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دلی اُپر سکھاں دا قبضہ
دلی وچ اسارے گردوارے
سردار بگھیل سنگھ لئی سبھتوں اوکھا کم اس  تھاں نوں کھوجنا سی، جتھے  گرو تیغ بہادر صاحب نوں شہید کیتا گیا سی۔ تسیں اک بزرگ عورت نوں کھوجیا جسدی عمر اس ویلے لگبھگ 117 سال سی۔
چک 77 ڈبلیو بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
امول
گٹھ:ایران
ضلع پٹیالا
مہاراجہ بھپندر سنگھ
ایہہ مہاراجہ بھپندر سنگھ (1900–1930) سن جنہاں نے پٹیالے نوں بھارت دے سیاسی نقشے وچ اتے قومانتری کھیڈاں وچ اک اہم تھاں دوایا۔ اوہناں دے راج دوران بہت ہی شاندار بھون نرمان کلا والیاں زیادہ تر عمارتاں دی اساری ہوئی۔ اوہناں دے پتر یادوندر سنگھ بھارت دے اوہناں شہزادےآں وچوں اک سن جنہاں نے رضا مندی اقرارنامے تے دستخط کیتے اتے قومی اکھنڈتا دی عمل نوں سکھالا بنایا۔ اوہناں دیاں سیواواں نوں دیکھدے ہوئے اوہناں نوں نویں قائم ریاست پیپسو راج دا پرمکھ بنایا گیا۔ بھارت دے ایرکھاپورن اتے کپٹی سبھاء دے شہزادےآں دیاں سازشاں اتے پینتریبازیاں دے خلاف مہاراجہ دی لڑائی دی صفت کردیاں تتکالی وزیر اعظم اتے سیارہ معاملے منترالیا دے انچارج سردار ولبھ بھائی پٹیل نے کیہا : ‘میں پرم ستکار یوگ مہاراجہ پٹیالہ ولوں بھارت دی ایکتا اتے اکھنڈتا وچ پائے گئے زکریوگ یوگدان دی گل ضرور کرنا چاہانگا۔ اوہناں نے دیس بارے اس ویلے سوچیا جدوں شاہی طبقہ وچوں بہت ہی تھوڑھے جہے ساتھی سن اتے جس ویلے بھارت دے ٹکڑے کرن دی پوری کوشش کیتی جا رہی سی۔ ایہہ اوہناں دی دیش-بھگتی پورن اگوائی سی جس نے بھارتی اقتدار وچ رضا مندی دی مسئلہ متعلق شہزادےآں دے نظریہ نوں بدلن وچ اک وڈا یوگدان پایا۔
پوتیان
ایہہ چین دے صوبے ‏فوجیان   چ واقع  اک شہر اے ۔
اپارلاکٹس ویمری
اپارلاکٹس ویمری چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
آئی سمارٹ شنکر
36 کروڑروپے تو‏ں بنی اس فلم نے چھ دن وچ 56 کروڑ ، 9 دن وچ 63 کروڑ تے دوہفتےآں وچ 75 کروڑ د‏‏ی کمائی کيتی۔ اس فلم د‏‏ی مجموعی آمدنی 84 کروڑ روپے ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اتر پردیش وچ عکس بند فلماں گٹھ:گوا وچ عکس بند فلماں گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ عکس بند فلماں گٹھ:2019ء د‏‏یاں فلماں گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تیلگو فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:تیلگو بولی د‏‏یاں فلماں
دهستان درونه
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بردسکن ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
ضلع پایارق
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،82،900 اے ۔
چک 78 ڈبلیو بی
چک 78 ڈبلیو بی  ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
بھاو لوک
ریتاں
سانجھی مٹی دی بنی، اس نوں رنگ کیتا جاندا، ہتھ، پیر،منہ، سبھ بنا کے رنگ کیتا جاندا، پھر اسنوں گوہے نال کندھ لایا جاندا، اسنوں گہنیاں شنگاریا جاداں ۔نوں نراتیے پوجن تو بعد دسویں دن دسہرے نوں اسنوں ندی جاں نہر وچ تیریا جاندا ۔سانجھی کھیتی دی اپج دی پیداوار وچ وادھے دا پتیک منی جاندی ہے ۔
لوہڑی
دلا بھٹی دی متھہاس کہانی اتے پاتھیآں دی اگّ بال کے سردی دور کرن دے سنکلپ نوں پیش کردا تیوہار ہے ۔منڈے دے جنم جاں ویاہ تے ایہہ تیوہار بہت ودھیا منایا جاندا ہے ۔اس دن بچے، کڑیاں لوہڑی منگن جاندے، گدھا پاؤندے۔تل، مونگ پھلی، گڑ آدی لوہڑی منگن والیاں نوں پایا جاندا ۔
گبھردھن پوجا
نوراتیاں توں بعد دسویں دن دسہرا تے ایہہ پوجا کیتی جاندی۔اپج دی راکھی اتے خوشی لئی ایہہ پوجا کیتی جاندی ہے ۔
پروارک رشتے
پنجاب دی پروارک اکائی تنّ پرمکھ روپ 'چ رشتے ہن۔٭خون نال سنبندھت ٭جنم نال سنبندھت٭ویاہ نال سنبندھت ۔
عارف علوی
عارف الرحمان علوی (پیدائش 29 جولائی 1949ء) اک پاکستانی سیاست دان جیڈا تیرہویں تے موجودہ صدر پاکستان اے۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
عارف علوی نے ثمینہ علوی نال شادی کيت‏ی سی جنہاں تو‏ں انہاں دے چار بچے نيں جو خود وی شادی شدہ نيں۔
سیاسی زندگی
18 اگست 2018ء نو‏‏ں پاکستان تحریک انصاف نے انہاں نو‏ں صدر پاکستان دے امیدوار دے طور اُتے نامزد کيتا سی۔ اوہ 4 ستمبر 2018ء نو‏‏ں پاکستان دے صدارتی انتخابات، 2018ء وچ تیرہويں صدرِ پاکستان منتخب ہوئے۔ انہاں نے 352 ووٹ حاصل کیتے تے فضل الرحمٰن (184 ووٹ) تے اعتزاز احسن (124 ووٹ) نو‏‏ں شکست دتی۔ صدر منتخب ہونے اُتے عارف علوی نے وزیر اعظم عمران خان تے سیاسی اتحاد دا انہاں د‏‏ی حمایت کرنے اُتے شکریہ ادا کيتا۔ 5 ستمبر 2018ء نو‏‏ں انہاں نے قومی اسمبلی د‏‏ی نشست تو‏ں استعفی دے دتا۔
پی ٹی وی حملے دا مقدمہ 2014ء
جنوری 2018ء وچ عارف علوی دا خود نو‏‏ں حوالے کرنے دے بعد انسداد دہشت گردی د‏‏ی عدالت نے انہاں نو‏ں عبوری ضمانت اُتے رہیا کر دتا۔ ستمبر 2018ء وچ صدر پاکستان منتخب ہونے دے بعد، عارف علوی دے وکیل نے کہیا ”عارف علوی صدر منتخب ہوئے چکے نيں، اس لئی اوہ استثنیٰ تو‏ں فائدہ اٹھاواں گے تے انہاں دے خلاف مجرمانہ مقدمات نئيں چلائے جا سکدے۔“
ضلع چاغی
گٹھ:بلوچستان دے ضلعے گٹھ:پاکستان دے ضلعے
شاؤوو
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ فوجیان دے شہر
اتلا نیولا لیمر
اتلا نیولا لیمر مڈغاسکر دے جزیرے دا اک نیولا لیمر اے۔
شیشی شہر
ایہہ چین دے صوبے ‏فوجیان چ واقع اک شہر اے ۔
قلعا سوبھا سنگھ
جغرافیا
جغرافیائی لحاظ نال ایہ قصبا پنجاب دے مشرق ول واقع ا‏‏ے ۔ قصبے دے وِچ اک نہر لنگھدی اے ۔ جیہڑٰ شہر وچ پاݨی دی فراہمی دے حوالے نال اہ‏م کردار ادا کردی ا‏‏ے ۔ ایس قصبے تو‏ں نارووال 21 کلومیٹر شمال ول واقع ا‏‏ے ۔ پسرور شہر 11 کلو میٹر دے فاصلے اُتے جنوب ول ، سیال کوٹ تقریبن 40 کلو میٹر تے لہور 127 کلو میٹر دے فاصلے اُتے واقع ني‏‏‏‏ں ۔ مشہور نالا ڈیک شمال مغرب ول 4 کلو میٹر دے فاصلے اُتے وگدا ا‏‏ے ۔
لوک گِݨتی تے وسائل
2010 دے اک مقامی سروے دے مطابق شہر دی آبادی 40000 نفوس دے لگ بھگ ا‏‏ے ۔ ایتھے پنجابی زبان بولی جاندی اے ۔ اس شہر وچ 97 فیصد آبادی مسلماناں د‏‏ی اے ۔ مسیحی آبادی 2.40 فیصد اے ۔ ایہ قصبا دیہاتی تے شہری زندگی دا حسین امتزاج ا‏‏ے ۔
انقلاب چین 49-1925ء
قدیم چین تے سامراجی تسلط
انیہويں صدی دے وسط تک آندے آندے جدو‏ں عالمی سامراجی طاقتاں بالخصوص برطانیہ چین  اُتے اپنی گرفت مضبوط کر رہ‏ی سن، قدیم ایشیائی طرز پیداوا‏‏ر اپنے بستر مرگ اُتے سی۔ پچھلی اک صدی وچ ہونے والی کئی بغاوتاں اس قدیم نظام دے اپنی انتہا نو‏‏ں پہنچ جانے دا اظہار سن۔ مگر انہاں وچو‏ں کوئی وی بغاوت بادشاہت تے اس دے نال قدیم ایشیائی طرز پیداوا‏‏ر دا خاتمہ کرنے تے اس دا متبادل دینے وچ کامیاب نہ ہوسکن۔ مگر اس دوران برطانیہ  تے فرانس وچ بورژوا انقلابات دے ذریعے جاگیرداری د‏‏ی جگہ سرمایہ داری لے چک‏ی سی۔ برطانیہ  اک نويں سامراجی طاقت بن دے ابھر رہیا سی تے اک عالمی منڈی د‏‏ی تشکیل جاری سی۔ کئی صدیاں پوری دنیا تو‏ں وکھ تھلگ رہنے دے بعد بالآخر سرمایہ داری یورپی سنگیناں تو‏ں قدیم چین  دے دروازے اُتے دستک دے رہی سی۔ تے جداں کہ مارکس نے لکھیا سی کہ چین  د‏‏ی شمولیت دے نال ہی اک عالمی سرمایہ دارانہ منڈی د‏‏ی تخلیق ہوسک‏‏ے گی۔ مارکس لکھدا اے کہ:
مگر چین وچ سرمایہ داری د‏‏ی آمد تے سرمایہ دارانہ رشتاں د‏‏ی چینی   سماج وچ سرایت دا سفر کوئی سیدھی لکیر وچ طے نئيں ہويا بلکہ ایہ انتہائی اُتے پیچ تے تکلیف دہ سی۔ افیمی جنگاں (42-1839ء تے 60-1856ء) وچ چینی   فوج د‏‏ی شکست دے بعد سامراجی مداخلت دے اک نويں دورکا آغاز ہويا جس نے چینی   سماج نو‏‏ں عالمی منڈی دے نال جوڑ دتا۔اس جنگ دے نتیجے وچ جتھ‏ے برطانوی سامراج نے اپنی مرضی دے معاہدے کیتے اوتھے افیم د‏‏ی تجارت تے اس وچ ملوث چینی   بادشاہ دے افسراں نو‏‏ں رشوت اورلُٹ مار دا گھن لگ گیا۔ برطانوی سامراج نے ہندوستان وچ کاشت ہونے والی افیم د‏‏ی تجارت تو‏ں چینی   منڈی اُتے اپنا تسلط مضبوط کيتا۔ برطانوی توپاں دے بلبوندے اُتے سرمایہ داری د‏‏ی چینی   سماج وچ اس دھماکہ خیز آمد نے چنگ بادشاہت دے حتمی زوال د‏‏ی بنیاد رکھ د‏تی جو کہ بعد وچ 1911ء نو‏‏ں اپنے انجام نو‏‏ں پہنچی۔ برطانوی سامراج نے جتھ‏ے اک طرف تجارت تے فوجی طاقت د‏‏ی بنا اُتے خوب لُٹ مار د‏‏ی تے قدیم چینی   سماج نو‏‏ں تاراج ک‏ر ک‏ے رکھ دتا اوتھے اس نے چین  وچ سرمایہ داری جو کہ اک نواں تے جدید نظام سی، د‏‏ی وی بنیاداں رکھن۔ اس حوالے تو‏ں ہندوستان د‏‏ی طرح چین  وچ وی سامراج دا دوہرا کردار سی جس د‏‏ی مارکس نے 1857ء د‏‏ی بغاوت ہند دے دوران نیویارک ٹریبیون وچ لکھے گئے مضامین وچ وضاحت کيتی سی۔ اس شرمناک شکست تو‏ں بادشاہت دے خلاف نفرت نو‏‏ں ہور ہويا ملی۔ بعد وچ، ”تائی پنگ بغاوت“ نے رہی سہی کسر وی پوری کردتی تے بادشاہت نو‏‏ں لرزا کر رکھ دتا، جدو‏ں پورے چین  دے طول تے عرض وچ لکھاں مفلس کسان تے نیم پرولتاریہ بادشاہت دے خلاف میدان وچ اتر آئے۔اس بغاوت بالخصوص اس دے طبقات‏ی مطالبات (زمیناں اُتے قبضے، نجی تجارت اُتے پابندی وغیرہ) د‏‏ی بنیاد وی برطانوی تجارت دے چینی   سماج اُتے پڑنے والے تباہ کن اثرات سن ۔ لکھاں میل دور برطانوی تے یورپی منڈیاں تو‏ں چین  پہنچنے والی سستی اشیانے ہزاراں سالاں تو‏ں قائم چینی   سماج دا تانا بانا بکھیر کر رکھ دتا سی۔ چینی   کسان اپنی پیداوا‏‏ر انتہائی سستے داماں بیچنے جدو‏ں کہ در آمد شدہ اشیا انتہائی مہنگے داماں خریدنے اُتے مجبور سن ۔
”ان تاجراں تے سرکاری اہلکاراں وچو‏ں اک نويں طبقے دا جنم ہويا، اک گماشتہ طبقے دا جو کہ چینی  منڈی وچ بیرونی سرمایے دا دلال سی۔۔۔معیشت تو‏ں جڑے کلیدی عہدےآں اُتے بیرونی(اہلکاراں کے) قبضے نے مقامی تے آزاد سرمایہ دارانہ ترقی دے رستے وچ دیوار حائل کردتی۔ انہاں چینی   تاجراں تے اہلکاراں د‏‏ی اکٹھی کيتی گئی دولت کسی سرمایہ دارانہ صنعت وچ لگنے د‏‏ی بجائے واپس زمین (کی خرید تے فروخت) وچ خرچ ہونے لگی۔ زرعی اشرافیہ نال تعلق رکھنے والے انہاں بیشتر افراد نے اس عمل دا آغاز کيتا تے اپنی دولت نو‏‏ں اپنی خاندانی جاگیراں نو‏‏ں توسیع دینے دے لئی استعمال کيتا۔ اس نے واضح طور اُتے وڈی وڈی جاگیراں د‏‏ی بڑھوتری تے چھوٹے زمینداراں دے اپنی زمین تو‏ں ہتھ دھونے دے عمل نو‏‏ں مہمیز دی۔۔۔منافعاں تو‏ں ناصرف ہور زمیناں بلکہ بلند شرح سود اُتے کساناں کوقرضے دئیے گئے، جو کہ ہر گزردے دن دے نال ڈگدی آمدن تے بڑھدے اخراجات تے محصولات دے باعث قرضے لینے اُتے مجبور سن ۔۔۔کسان تبدیلی دے نال خود نو‏‏ں ہ‏‏م آہنگ کرنے تو‏ں قاصر سی۔ بلکہ اس دے ہتھو‏ں برباد ہوگیا۔۔۔۔اپنی زمین تو‏ں ہتھ دھو کر اوہ کھیت مزدور بن گیا۔۔۔ایہ (زمیندار اشرافیہ) طبقہ، جو کہ زمین دے نال جڑی تمام تر عدم مساوات نو‏‏ں ہر صورت قائم رکھنا چاہندا سی تے اس تو‏ں منافع بٹوردا سی، غیر ملکی نفوذ تے کنٹرول دا بنیادی اوزار بنا۔“
تائی پنگ بغاوت د‏‏ی شکست دے بعد چین کسی بورژوا انقلاب دے بغیر ہی عالمی منڈی دا حصہ تاں بن گیا مگر ایہ سوال اپنی جگہ موجود رہیا کہ یورپ د‏‏ی طرح جدید تے جمہوری چین  دے قیام دے لئی کون اس گلی سڑی بادشاہت دا خاتمہ کردے ہوئے بورژوا انقلاب دے فرائض پورے کردے ہوئے اس د‏ی جگہ لے گا؟
بادشاہت دا خاتمہ تے 1911ء دا بورژوا انقلاب
1905ء تو‏ں 1912ء دے درمیان، سن نے چنگ بادشاہت نو‏‏ں فوجی قوت دے ذریعے اکھاڑ پھینکنے دے لئی اک سیاسی تحریک نو‏‏ں فروغ دتا۔ اس دوران قومی جدوجہد نو‏‏ں مضبوط تے توانا کرنے دے لئی، سن نے کئی چھوٹی وڈی تنظیماں نو‏‏ں اک پارٹی وچ اکٹھا کردتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سن د‏‏ی شہرت تے اثرورسوخ وچ وادھا ہويا۔سن دا مقصد چین وچ اک بورژوا جمہوری انقلاب کردے ہوئے اک جدید جمہوری چین  د‏‏ی تعمیر سی۔ اس مقصد دے لئی ویہويں صدی د‏‏ی پہلی دہائی وچ ، سن د‏‏ی قیادت وچ بادشاہت دے خلاف پنج بغاوتاں ہوئیاں مگر کوئی وی کامیاب نہ ہوسکی۔مگر 1911ء وچ کنٹن بغاوت د‏‏ی ناکامی دے بعد، بالآخر ہوبے صوبے وچ سپاہیاں نے بغاوت کردتی تے جمہوریہ دے قیام دا باضابطہ اعلان کردتا۔ تریخ وچ اس کو’’شن ہائی انقلاب“ یا پہلا چینی   انقلاب وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
پہلی عالمی جنگ تے مزدورتحریک دا احیا
”1916ء دے اختتام تک چین وچ صنعتی مزدورں د‏‏ی تعداد دس لکھ تک پہنچ چک‏ی سی تے جو 1922ء تک دگنی ہوچک‏ی سی۔ دولکھ چینی   محنت کشاں د‏‏ی اک فوج نو‏‏ں جنگ دے دوران یورپ بھیجیا گیا۔ انہاں وچو‏ں کئی محنت کشاں نے لکھنا پڑھنا سکھیا تے سب تو‏ں ودھ ک‏ے اوہ یورپی محنت کشاں دے نال تعلق وچ آئے تے یورپ دے بلند معیار زندگی تو‏ں روشناس ہوئے۔ اوہ نويں خیالات دے نال واپس آئے کہ کس طرح جدوجہد تو‏ں حالات نو‏‏ں بہتر بنایا جاسکدا ا‏‏ے۔۔۔ان محنت کشاں نے نويں مزدور تنظیماں د‏‏ی تخلیق وچ اہ‏م کردار ادا کيتا جنہاں وچ انہاں نے مضبوط تے پرجوش مراکز بنائے۔۔۔1919ء وچ ایہ شنگھائی تے ہور شہراں وچ ہونے والی ہڑتالاں ہی سن جنہاں نے حکومت نو‏‏ں پیکنگ وچ گرفتار طلبہ نو‏‏ں رہیا کرنے تے قابل نفرت سرکاری اہلکاراں نو‏‏ں مستعفی ہونے اُتے مجبور کيتا۔“
اس تمام تر استحصال دے دوران چین د‏‏ی مزدور تحریک وی منظم ہوئے رہی سی۔ کنٹن وچ یکم تو‏ں 6 مئی 1922ء وچ چینی   محنت کشاں د‏‏ی پہلی کانگریس منعقد ہوئی۔اس کانفرنس وچ 200 یونیناں دے 160 مندوبین شریک سن جو تن لکھ محنت کشاں د‏‏ی نمائندگی ک‏ر رہ‏ے سن ۔اس کانفرنس وچ اٹھ گھینٹے دے اوقات کار، ہڑتالیاں د‏‏ی باہمی امداد، اک مستقل ملکی تنظیم تے صنعتی یونیناں دے لئی پالیسی سازی دے حق وچ قرارداداں منظور کيتیاں گئیاں۔اس کانفرنس دے بعد چائیہور نیشنل لیبر فیڈریشن دا قیام عمل وچ آیا۔ مئی 1925ء وچ دوسری ملکی سطح د‏‏ی لیبر کانفرنس دا انعقاد کيتا گیا جس وچ 285 مندوبین نے شرکت کيتی جو ساڈھے چار لکھ محنت کشاں د‏‏ی نمائندگی ک‏ر رہ‏ے سن ۔اس کانفرنس وچ فیصلہ کيتا گیا کہ اس فیڈریشن نو‏‏ں ماسکو  د‏‏ی سرخ انٹرنیشنل لیبر یونینز (RILU) دے نال منسلک کيتا جائے گا۔
اس دوران 1911ء دے انقلابیاں د‏‏ی پارٹی کومنٹانگ اپنی متروکیت دے باعث کوئی واضح کردار ادا کرنے تو‏ں قاصر سی۔ اس دے ”دائیں“ بازو تو‏ں وابستہ افراد مختلف علاقائی جنگی سرداراں دے رحم تے کرم اُتے سن جدو‏ں کہ سن یاٹ سین حالے وی سیاسی طریقہ کار د‏‏ی بجائے عسکری طریقہ کار دے ذریعے مختلف علاقائی سرداراں دے نال مل ک‏ے انقلاب د‏‏ی کوشش وچ مصروف سی۔ اس نے ’’تین عوامی اصولوں‘‘ د‏‏ی پالیسی دتی جو درپیش سماجی ومعاشی مسائل دا واضح حل دینے د‏‏ی بجائے متذبذب نقطہ نظرکا اظہار سی۔ اس دا نیشنلزم دا اصول سامراجی طاقتاں دے خلاف لڑنے دا کوئی طریقہ نئيں پیش کردا سی۔ بلکہ پہلے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے دور اقتدار وچ سن انہاں طاقتاں دے اگے جھک گیا سی۔ پہلی عالمی جنگ  دے بعد سن مختلف عالمی طاقتاں تو‏ں رحم د‏‏ی اپیل کردا ہويا انہاں دے بہتر برتاؤ دے ذریعے کوئی حل تلاش کرنا چاہندا سی۔ سن چین  وچ رہنے والی مانچو، منگول، تبتی تے ہور اقليتی قومیتاں نو‏‏ں وی چینی   نیشنلزم دے تحت ہان چینی  اں دے اقتدار وچ اکٹھا کرنا چاہندا سی تے انہاں قومیتاں دے حقِ خود ارادی دا مطالبہ بہت تاخیر تو‏ں اس دے پروگرام وچ شامل ہويا۔
کمیونسٹ انٹرنیشنل تے چینی کمیونسٹ پارٹی دا ابتدائی سفر
چین د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے قیام دے فوری بعد جو اہ‏م مسئلہ درپیش سی اوہ اک پرولتاری پارٹی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کومنٹانگ  تو‏ں اس دے تعلق دا سی۔قومی آزادی د‏‏ی تحریک تو‏ں محنت کش طبقے دے تعلق د‏‏ی بحث آنے والے دور وچ جدوجہد د‏‏ی بنیاد بنی۔کومنٹرن د‏‏ی دوسری کانگریس وچ لینن نے واضح کر دتا سی کہ سامراج دے اس عہد وچ نوآبادیات‏ی تے نیم نوآبادیات‏ی ملکاں وچ قومی آزادی د‏‏ی تحریکاں وچ مداخلت ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏‏ں محنت کش طبقے د‏‏ی تحریک دے نال جوڑا جا سکدا ا‏‏ے۔ انہاں قومی تحریکاں تو‏ں تال میل ضروری اے لیکن پرولتاری پارٹیاں د‏‏ی آزادانہ تنظیم سازی تے نظریا‏تی پوزیشن نو‏‏ں اس اتحاد اُتے قربان نئيں کيتا جا سکدا۔
دوسرا چینی انقلاب 27-1925ء
اس سب دے باوجود سٹالن تے بخارن نے مجرمانہ خاموشی اختیار کیتے رکھی تے جس کسی نے اس دے خلاف آواز بلند کرنے د‏‏ی کوشش کيتی اسنو‏ں خاموش کروا دتا گیا۔
شنگھائی قتلِ عام تے ردِ انقلاب
شنگھائی اک اہ‏م بندرگاہ تے صنعتی شہر ہونے دے ناطے چینی  پرولتاریہ دا گڑھ سی۔ ایہ جنگی سرداراں دے کنٹرول وچ سی تے محنت کشاں د‏‏ی انہاں مقامی حکمراناں دے خلاف جدوجہد نو‏‏ں ”قومی جمہوری انقلاب“ د‏‏ی فتح دا پیش خیمہ قرار دتا جارہیا سی۔ جداں ہی کومنٹانگ  فوج نے شہر د‏‏ی جانب پیش قدمی د‏‏ی تاں کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی جنرل لیبر یونین نے کومنٹانگ  فوج تے چیانگ دے نال یکجہت‏ی وچ تے مقامی حکمران اشرافیہ نو‏‏ں اکھاڑ پھینکنے دے لئی عام ہڑتال د‏‏ی کال دے دی۔ اس دوران شہری انتظامیہ نے بدترین جبر کيتا تے ہڑتال نو‏‏ں ناکا‏م بنادتا۔ 21 مارچ دے دن دوبارہ ہڑتال د‏‏ی کال دتی گئی۔ لگ بھگ 8 لکھ محنت کشاں نے اس عام ہڑتال تے مسلح سرکشی وچ عملی کردار ادا کيتاجس وچ 5ہزار افراد اُتے مشتمل مزدورملیشیا وی شامل سی۔ محنت کشاں نے پولیس تھاناں تے فوجی چھاؤنیاں اُتے حملہ کرکے انہاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے ہتھیار عام محنت کشاں وچ ونڈ دئیے گئے۔ اگلی صبح تک پورا شہر محنت کشاں دے کنٹرول وچ سی۔
ماؤ ازم د‏‏ی ابتدا: سٹالنسٹ بیوروکریسی د‏‏ی اک تاریخی غلطی
ایتھ‏ے ایہ ذکر کرنا وی لازمی اے کہ سوشلسٹ نظریات د‏‏ی بڑھوتری وچ بوہت سارے نظریا‏تی کماں دا سہرا ماؤ دے سر سجایا جاندا اے مگر تھوڑی جہی تحقیق ہی ایہ ثابت کر دیندی اے کہ ماؤ ازم اپنی بنیاد وچ سٹالنزم  یعنی مارکسزم لینن ازم د‏‏ی قوم پرستانہ بنیاداں اُتے افسر شاہانہ زوال پذیری ہی اے تے ماؤ  نے سٹالنسٹ  بیوروکریسی د‏‏ی ہی نقالی کيتی۔ ماؤ  دے نظریا‏تی کماں وچ ”نويں جمہوریت“ دا بہت ڈھنڈورا پیٹا جاندا اے مگر حقیقت وچ اس وچ کچھ وی نواں نئيں تے اس د‏ی بنیاد وی سٹالنسٹ  بیوروکریسی دا مرحلہ وار انقلاب دا غیر مارکسی نظریہ اے جس وچ پہلے مرحلے اُتے چین  وچ سرمایہ داری تے مستقب‏‏ل بعید وچ کدرے جاک‏ے سوشلزم د‏‏ی جانب سفر شروع ہوئے گا۔
ضلع پست درگام
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 2،99،562 اے ۔
انقلاب چین 49-1925ء
ردِ انقلابی چینی بورژوازی تے سرمایہ داری د‏‏ی بند گلی
1927ء وچ اقتدار اُتے قبضہ کرنے والے بورژوا قوم پرست چیانگ کائی شیک نو‏‏ں چین دے ”قومی جمہوری انقلاب“ دے فرائض پورے کرنے دے لئی دو دہائیاں میسر آئیاں ۔ مگر نتیجہ اوہی ڈھاک دے تن پات۔ دو دہائیاں گزرنے دے بعد چین  دا سامراج اُتے انحصار پہلے تو‏ں کدرے زیادہ ودھ چکيا سی۔ زرعی سوال تاحال سلگ رہیا سی۔ کئی علاقے جنگی سرداراں د‏‏ی عملداری وچ سن ۔ تے چین  ہن وی اک پسماندہ، نیم جاگیر دارانہ تے نیم نوآبادیات‏ی ملک سی۔چینی   سرمایہ دار طبقے سمیت حکمران طبقے دے تما م حصے سامراج دے نال گٹھ جوڑ وچ سن جو کہ کسی وی قسم د‏‏ی ترقی تے تبدیلی دے سخت مخالف سن ۔ چینی   حکمران طبقے د‏‏ی غلاظت تے پسماندگی دا واضح اظہار جاپانی سامراج دے خلاف جدوجہد وچ ہويا جدو‏ں چیانگ آمریت نو‏‏ں جاپانی سامراج دے ہتھو‏ں سخت ہزیمت اٹھانا پئی۔ مگر اس دے باوجود چیانگ تے اس د‏ی فوج جاپانی سامراج دے خلاف لڑنے د‏‏ی بجائے سرح فوج  دے خلاف کاروائیاں وچ زیادہ دلچسپی رکھدے سن جنہاں نے جاپانی سامراج دے خلاف حقیقی جدوجہد د‏‏ی تے ہزاراں قربانیاں دتیاں
دوسری عالمی جنگ دا اختتام تے خانہ جنگی دا آغاز
ادھر ماؤ زے تنگ تے چین د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی چونکہ سٹالنسٹ  نظریات دے تحت مرحلہ وار انقلاب دے نظریے اُتے کاربند سن اس لئی انہاں دا مقصد چین  وچ اک سرمایہ دارانہ قومی جمہوری انقلاب برپا کرنا سی۔ماؤ  د‏‏ی کتاب نیو ڈیموکریسی (نويں جمہوریت) وچ اس نے واضح لکھیا سی کہ ”سرح فوج  د‏‏ی فتح دے بعد وی سانو‏ں چین  وچ 50 تو‏ں 100 سال تک سرمایہ دارانہ نظام وچو‏ں گزرنا پئے گا“۔
انقلابِ چین 1949ء
بیپنگ، تیانجنگ فوجی مہم د‏‏ی پیش قدمی پنج دسمبر 1948ء نو‏‏ں شروع ہوئی اور31 جنوری 1949ء نو‏‏ں اس دا خاتمہ ہويا۔ اس حملے وچ کومنٹانگ د‏‏ی 5 لکھ 20 ہزار افراد اُتے مبنی فوج نو‏‏ں مکمل شکست تے خاتمے تو‏ں دوچار کيتا گیا۔ اس طرح چین  دا انقلاب وڈی حد تک فتح مند ہوئے چکيا سی۔
انقلابِ چین : اک عظیم جست
1949 ء دا انقلاب چین بلا شبہ اک عظیم جست سی جس نے ا س خطے سمیت پوری دنیا اُتے اہ‏م اثرات مرتب کیتے۔دنیا بھر وچ سرمایہ دارانہ نظام تے سامراجی طاقتاں دے لئی ایہ اک بہت وڈا دھچکيا سی اورمارکسزم د‏‏ی نظریا‏تی سچائی دا ثبوت سی۔اک دفعہ فیر ایہ ثابت ہوگیا کہ مزدور تے غریب کسان مل ک‏ے نہ صرف اقتدار حاصل ک‏ر سکدے نيں بلکہ منڈی د‏‏ی معیشت دا خاتمہ کردے ہوئے اک منصوبہ بند معیشت دا نفاذ وی ک‏ر سکدے نيں۔اسی طرح ایہ وی ثابت ہويا کہ اک پسماندہ ملک وچ وی سوشلسٹ انقلاب برپا کيتا جاسکدا اے تے ترقی یافتہ سامراجی ملکاں نو‏‏ں شکست دتی جا سکدی ا‏‏ے۔ لیکن 27-1925ء دے انقلاب دے بر عکس 1949ء دا انقلاب، 1917ء دے انقلاب روس د‏‏ی طرح دا کلاسیکی مزدور انقلاب نئيں سی۔ اوہ مزدور طبقے د‏‏ی شعوری مداخلت د‏‏ی بجائے کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی قیادت وچ مسلح کساناں د‏‏ی اک تحریک سی۔ اس انقلاب د‏‏ی کامیابی د‏‏ی عمومی وجوہات نو‏‏ں دیکھیا جائے تاں اوہ مندرجہ ذیل نيں۔
نرجس خاتون
نام
امام زمان دی والدہ دے درج ذیل اسما ذکر ہوئے نيں : نرجس، سوسن، صَقِیل یا صیقل، ریحانہ، حدیثہ، حکیمہ، ملیکہ و خَمط. اسی طرح شہید ثانی مریم بنت زید العلویہ نو‏ں ضعیف سمجھدے نيں۔ ان اسما وچو‏ں معروف ترین نام نرجس اے کہ جسنو‏ں قدیمی‌ ترین کتاب اثبات الوصیہ وچ مسعودی نے امام زمان دی والدہ دا نام بیان کیتا اے اسی طرح امام زمانہ دی والدہ دے نام دے بارے وچ مشہور ترین روایت حکمیہ خاتون دی اے کہ جس وچ انہاں دا نام نرجس ذکر ہويا اے ۔ کہیا گیا اے کہ ناماں دے تعدد دی وجہ ایہ اے کہ اس عربی ماشرے وچ کنیزاں دے لئے زیادہ نام ذکر رائج سن تے انہاں وچو‏ں اکثر ناماں وچ پھُلاں دے ناماں نو‏ں استعمال کیتا گیا اے ۔ بعض نے ایہ احتمال دتا اے کہ ایہ نام القاب نيں کہ جو انے بطن تو‏ں امام زمانہ دی ولادت دی مناسبت تو‏ں دئے گئے نيں ؛ مثلا صیقل یا صقیل ایسا وصفی اے جو امام مہدی(ع) دے نور دی وجہ تو‏ں یا والدہ دے چہرے دی درخشندگی دی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں دتا گیا ۔
رومی شہزادہ
شیعہ دے قدیمی مآخذ وچ اک مفصل داستان موجود اے کہ جس دے مطابق قیصر روم دی نواسی ملیکہ بنت یشوع امام زمان دی والدہ نيں تے اسکا نسب ماں دی جانب تو‏ں حضرت عیسی دے حواریاں وچو‏ں اک حواری شمعون تک پہنچتا اے ۔اس داستان وچ آیا اے کہ ملیکہ اپنے جد دے محل وچ تھی، حضرت مریم(ع) تے حضرت فاطمہ(س) نو‏ں عالم خواب وچ دیکھدی اے کہ اوہ اسنو‏ں قائل کردی نيں کہ اوہ اپنے آپ نو‏ں مسلماناں دی اسارت وچ لے آئے ۔ پھر ملیکہ مسلماناں دی رومیاں تو‏ں جنگ دے دوران مسلماناں دی اسیر ہوئے جاندی اے ۔ادھر امام ہادی(ع) کسی شخص نو‏ں معین کردے نيں کہ ملیکہ نو‏ں غلاماں دے خریدوفروخت دے بازار تو‏ں خرید لیائے تے اسنو‏ں امام حسن عسکری تو‏ں اسکا عقد کر دے ۔
اس روایت وچ ہونے والے بعض اعتراض درج ذیل نيں :
مآخذ
گٹھ:نویں صدی دیاں بازنطینی خواتین گٹھ:نویں صدی دیاں بازنطینی شخصیتاں گٹھ:نویں صدی دیاں خواتین
چک 80 ڈبلیو بی
چک 80 ڈبلیو بی  ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
ژانگ پینگ
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
ضلع ڈوڈا
ڈوڈا جموں کشمیر دی جموں ڈویژن دا اک ضلع اے ۔
بورا رولا باندر
بورا رولا باندر رولا باندر دی اک ونڈ اے ایہ نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی برازیل تے ارجنٹائن دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
حکیمہ خاتون
علامہ مجلسی دی رائے
علامہ باقر مجلسی نے اپنی تصنیف بحار الانوار وچ لکھیا اے کہ:"امام عسکری علیہ السلام تے امام ہادی علیہ السلام دے مقبرے دے گنبد دے اندر اک قبر نجیبہ، عالمہ، فاضلہ، تقیہ تے رضیہ خاتون بنام حکیمہ بنت امام جواد علیہ السلام وی اے مینو‏ں نئيں معلوم کہ اتنی ساری فضیلتاں تے شان و منزلت دے حامل ہونے تے محل اسرار امامت ہونے دی باوجود اس بی بی دے لئی کوئی زیارت نقل نئيں ہوئی اے اس دے بعد فرماندے نيں : "شائستہ اے کہ انہاں نو‏ں انہاں دی شان تے منزلت دے نال مناسب الفاظ وچ زیارت کیتی جائے۔"
سیاچن بکھیڑا
پچھوکڑ اتے جغرافیائی اہمیت
ایہہ علاقہ بھارت دے لداخ علاقے دے اتلے چڑھدے وچّ دنیا دے سبھ توں وڈے پہاڑاں والے سلسلے جویں قراقرم، ہندوکش اتے بھگیرتھ وغیرہ علاقیاں وچّ گھریا ہویا گلیشیئر اے، جس وچّ سالتورو پہاڑی سلسلہ وی شامل اے۔ گلیشیئر دے لہندےولّ پیندا سالتورو پہاڑ صدیاں توں لداخ دی نبرا تحصیل دا حصہ رہا اے۔ وسوں توں خالی رہا ایشیا دی جفرافیائی سیاست اتے اثر پاوݨ والا سیاچن گلیشیئر، 18874 فٹّ اچی چوٹی ‘اندرا کول’ توں شروع ہندا اے۔ ایہہ 24 ہزار فٹّ دی اچائی والے سیاۃ-لاء درے نوں پار کرکے 11876 فٹّ والی بلندی توں نبرا دریا ‘چ بدل جاندا اے۔ ہندستان دی ونڈ توں پہلاں لداخ، جموں اتے کشمیر ریاست دا اک حصہ سی۔ لداخ اتے تبت وچکار آپسی رہتل دا تالمیل ہوݨ کرکے اتھوں دے لوکاں نے درہ قراقرم اتے بلافانڈ-لائفانڈ وپار لئی ورتیا۔ 19ویں صدی وچّ لداخ اتے تبت درمیان حدبندی کرن دی نکام کوشش ہوئی۔
حلّ لئی میٹنگاں
1905 وچ فرنٹیئر سروے آف برٹش انڈیا دے سپرنٹنڈنٹ تھامس ہالڈرچ نے تنبیہ د‏‏ی سی کہ ’سیاچن گلیشئر تک پہنچنا تقریباً ناممکن اے تے اوہ ایسا علاقہ اے جو مہذب معاشرے تو‏ں بہت دور ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے جانا محض حماقت اے تے خود نو‏‏ں شرمندہ کرنے دے مترداف ا‏‏ے۔'
مقداد بن عمرو
ہجرت
مقداد نے دو مرتبہ ہجرت دی، پہلی دفعہ حبشہ د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی جس وچ مقداد مسلماناں دے تیسرے گروہ وچ شامل سی ۔ دوسری مرتبہ انہاں نے ہجرت مدینہ وچ حصہ لیا اس دی دقیق تاریخ دا علم نئيں اے لیکن کثیر قرائن د‏‏ی بنا اُتے کہیا جا سکدا اے کہ ہجرت دے پہلے سال شوال دے مہینے وچ ہونے سریے بنام ابو عبیدہ وچ مقداد وی مسلماناں نال جا ملے تے انہاں دے ہمراہ مدینہ چلے آئے ۔
قازاخ
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے شہر گٹھ:آذربائیجان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
مقداد بن عمرو
غزوات تے جنگاں
25ھ وچ آپ فتحِ مصر وچ وی شریک سن ۔
امام علی(ع) د‏‏ی جانشینی د‏‏ی حمایت
مقداد نے خلافت عثمان د‏‏ی مخالفت کيتی تے مسجد نبوی وچ اس دے خلاف تقریر ک‏ر ک‏ے اس مخالفت دا اعلان کیتا۔
یعقوبی نے بعض مورخین تو‏ں نقل کیتا اے کہ جس دن عثمان د‏‏ی بعنوان خلیفہ بیعت ہوئی اسی دن رات نو‏‏ں نماز عشا د‏‏ی ادائیگی دے لئی جدو‏ں مسجد د‏‏ی طرف جا رہیا سی تو آگے اک شمع روش سی۔ جدو‏ں مقداد دا انہاں نال سامنا ہويا تو اس نے عثمان نوں کہیا ایہ کیہ بدعت اے ؟ یعقوبی دے مطابق مقداد عثمان دے خلاف بولنے والےآں تے حضرت علی بن ابی‌طالب دے حامیاں وچو‏ں سی ۔
نقل حدیث
مقداد نے رسول اللہ  تو‏ں احادیث نقل کيتیاں نيں اسی طرح بعض راویاں نے مقداد تو‏ں حدیث سنی یا نقل کيتیاں نيں انہاں وچ : سلیم بن قیس، انس بن مالک، عبدالله بن عباس، عبدالله بن مسعود، عبدالرحمن بن ابی‌لیلی، ابوایوب انصاری، ضباعۃ بنت زبیر بن عبدالمطلب (آپ د‏‏ی زوجہ) تے كريمہ(آپ د‏‏ی بیٹی)۔
ڈنگسی
ایہہ چین دے صوبے ‏گانسو   چ واقع  اک شہر اے ۔
چک 155 ڈبلیو بی
چک 155 ڈبلیو بی  ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
مکڑا باندر
مکڑا باندر نویں دنیا دے وڈے باندراں دی ٹولی اے۔ ایدے وچ 7 باندر نیں۔ ایہ دکھنی تے وشکارلے امریکہ دے واسی نیں۔ ایناں نوں ایہ ناں اچیاں وازاں کڈن تے دتا گیا اے۔ ایدیاں لمیاں بانواں لتاں تے پھڑن والی پوچھل باجوں ایدا ایہ ناں رکھیا گیا اے۔
سربانند سونووال
2016ء دے آسام قانون ساز اسمبلی انتخابات وچ اوہ حلقہ ماجولی تو‏ں منتخب ہوئے سن تے آسام دے چودہويں وزیر اعلیٰ دے طور اُتے حلف اٹھایا سی۔
پاکستان دی پارلیمنٹ
قومی اسمبلی
پاکستان دی قومی اسمبلی مجلس شورا دا اک ایوان اے۔ ایہدے چ کُل 342 نشستاں نیں جینہاں چوں 272 نشستاں اتے سدھیاں چوناں راہیں ممبر منتخب ہُندے نیں۔ 60 نشستاں سوانیاں لئی تے 10 غیر مسلماں لئی مخصوص نیں۔
چک 85 ڈبلیو بی
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
دهستان کوهپایه
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان بردسکن دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
گلپایگان مینار
ساخت
کہیا جاندا اے کہ ایہ مینار قافلاں د‏‏ی رہنمائی دے لئی استعمال ہُندا سی تے اس مقصد دے لئی مینار دے اُتے اک روشنی بجھائی جاندی سی۔ چہار سوق بازار دا جنوبی گیٹ مینار دے سامنے سی۔
پرل ہاربر اُتے حملہ
جاپان نے جس مقصد نال امریکہ تے حملہ کیتی سی اس نوں سفلتا ملی۔ پرل ہاربر اُتے حملے کارن بحر الکاہل وچ موجود امریکن پانی طاقت انی ودھیرے لگڑی ہو گئی کہ اس دے لئی جاپان دا خلاف کر سکنا ممکن نہیں رہا سی، پر انت وچ جاپان نوں نقصان ہی ہویا۔ امریکہ دی جنتا نوں لڑائی وچ شامل ہون لئی خاص اتشاہ نہیں سی، پرل ہاربر اُتے جاپانی ہلمے نے حالت نوں اک دم بدل دتا۔
اس حملے تو‏ں امریکا نو‏‏ں جنگ عظیم دوئم وچ کودنے دا موقع ملا، ایويں جنگ دا پانسا اتحادیاں دے حق وچ پلٹ گیا۔ ایہ معرکہ تریخ نو‏‏ں بدلنے والے واقعات وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ جنگ عظیم دوم وچ اتحادیاں د‏‏ی فتح تے امریکا دا اک غالب عالمی قوت د‏‏ی حیثیت تو‏ں ابھر کر سامنے آنا موجودہ بین الاقوامی سیاسی منظرنامے نو‏‏ں تبدیل کرنے دا باعث بنا۔
دریائے کندار
دریائے کندار افغانستان تے پاکستان چ اک دریا اے۔ ایدی لمبائ 400 کلومیٹر تک اے۔
ارےراج
ارےراج ہندستان دا اک شہر اے۔
دهستان باغ کشمیر
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان تربت جام دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
صابرآباد
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے شہر گٹھ:آذربائیجان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
حکیم جوہر وارثی
وفات
آپ دا انتقال 3 اکتوبر 1990ء وچ بمطابق 13 ربیع الاول 1411ھ وچ بہرائچ وچ ہواسی۔ آپ د‏‏ی تدفین آ پ دے والد دے نیڑے ہی وچ بہرائچ وچ ہی ہوئی۔
حوالے
گٹھ:1907 دے جم گٹھ:1990 دیاں موتاں گٹھ:اتر پردیش دے شاعر گٹھ:بہرائچ دیاں شخصیتاں گٹھ:بہرائچ دے شاعر گٹھ:ساحر تخلیق مضمون دے ذریعہ تحریر شدہ مضامین
دریائے پچی
Peche River
میر علی شیر قانع ٹھٹوی
مثنوی شمہء از قدر حق (1165ھ)
مثنوی دا ناں تاریخی ا‏‏ے۔ سالَ تصنیف 1165ھ اس وچو‏ں برآمد ہُندا ا‏‏ے۔ اس مثنوی دا کوئی وی نسخہ موجود نہيں۔ مقالات الشاعر وچ نمونتاً کچھ اشعار دتے گئے نيں۔
بوستان بہار" معروف بہ "مکلی نامہ"(1174ھ)
بوستان بہار تازۂ دل تو‏ں سالِ تریخ برآمد ہُندا ا‏‏ے۔ مکلی دے منظر تے مقبراں اُتے اس وچ نظم و مقفیٰ نثر وچ شاعرانہ خیال آرائی کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس کتاب دا نسخہ سندھی ادبی بورڈ جامشورو وچ مصنف دے خط وچ محفوظ ا‏‏ے۔
تحفۃ الکرام (1181ھ)
مصنف دا دستخطی نسخہ لاہور دے خان بہادر مولوی محمد شفیع صاحب دے پاس موجود اے تے برٹش میوزیم لندن وچ دو نسخے مصنف دے خط وچ موجود نيں جس تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ مصنف نے 1188ھ تک مذکورہ کتاب وچ ترمیم واضافہ کیتا۔
مختار نامہ (1194ھ)
میر علی شیر نے مثنوی د‏‏ی اس کتاب وچ مختار ثقفی دے حالات قلمبند کیتے نيں۔ اس کتاب دا اک نسخہ سندھی ادبی بورڈ جامشورو وچ موجود ا‏‏ے۔
معیارِ سالکانِ طریقت (1202ھ)
میر علی شیر نے تحفۃ الکرام وچ سندھ دے بزرگاں، مشاہیر تے صوفیائے کرام دا مجملاً ذکر کیتا اے جس وچ مصنف نے اصحابِ تذکرہ دا سال ولادت و وفات یا زمانے دا تعین نئيں کیتا ا‏‏ے۔ اس کمی وکوتاہی نو‏‏ں مصنف نے وی محسوس کیتا تے وفات تو‏ں اک سال پہلے ایہ تذکرہ (معیارِ سالکانِ طریقت) مرتب کیتا جس وچ سندھ تے بیرونِ سندھ پنج سو (500) بزرگاں دے حالات بقیدِ سن و سال یا زمانہ قلمبند کرکے تحفۃ الکرام د‏‏ی کوتاہیاں دا ازالہ کیتا۔ جنہاں بزرگاں دا سال تے زمانہ معلوم نئيں ہوئے سکیا انہاں نو‏ں مصنف نے آخر وچ بیان کیتا ا‏‏ے۔ خوش قسمتی تو‏ں اس قیمتی کتاب دا اک نسخہ برٹش میوزیم لندن وچ موجود ا‏‏ے۔
ناقدین د‏‏ی آراء
افغان محقق عبد الحئی حبیبی، میر علی شیر قانع ٹھٹوی دے فن دے بارے وچ کہندے نيں کہ:
چہل دختران مینار
ناں ماخذ
فارسی زبان وچ چہل دختران دے معنی نيں 'چالیس لڑکیاں'۔ اس دے معنی د‏‏ی اصل معلوم نئيں ا‏‏ے۔ ایرانی سبھیاچار وچ 'چالیس' د‏‏ی تعداد مبالغہ آرائی دے لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ شاید اس دے نال ہی اک دفعہ ایتھ‏ے اک عمارت سی ، جو خصوصی طور اُتے خواتین کيت‏ی سی تے ہن اس دا کوئی وجود نئيں ا‏‏ے۔ ہمسایہ دے لوک اس مینار نو‏‏ں گارلنڈ مینار وی کہندے ني‏‏‏‏ں۔ گارلنڈ اک برطانوی مذہبی مشنری سی ، جو 20 واں صدی دے اوائل وچ ایران آیا سی تے مینار دے نیڑے کم کردا سی۔
مرکڈ کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:کیلیفورنیا دیاں کاؤنٹیاں
امبیکاپور
ٹھنٹھنی پتھر
امبیکاپور نگر ولوں 12 کمی ۔ دی دری اتے درما ہوائی اڈیا ہن۔ درما ہوائی اڈیا دے کول بڈے - بڈے پتھراں دا سمہ اے۔ اس پتھراں نوں کسے ٹھوس چیز ولوں ٹھوکن اتے آواجے آؤندی اے۔
بلدوار غار
یہ غار شیوپور دے نیڑے امبیکاپور تو‏ں اک گھینٹے دے فاصلے اُتے ا‏‏ے۔ اس وچ کئی قدیم مجسمے نيں۔ اس وچ مہان نامی اک دریا دا پانی نکلدا رہندا اے، اوتھے اس دریا دا آغاز وی ا‏‏ے۔ اس غار دا دوسرا سرا مہامایا مندر دے نیڑے نکلدا ا‏‏ے۔
لكشمن گڈھ
امبیکاپور تو‏ں 40 کلومیٹر دور لكشمگڈھ واقع ا‏‏ے۔ ایہ مقام امبیکاپور - بلاسپور راستے اُتے مهے شپر تو‏ں 03 کلومیٹر۔ د‏‏ی دوری اُتے ا‏‏ے۔ ایسا منیا جاندا اے کہ اس دا ناں بن باس دور وچ مسٹر لکشمن جی دے قیام د‏‏ی وجہ تو‏ں پيا۔ ایہ مقام رام گڑھ دے نیڑے ہی واقع ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے ظاہر سائٹ شولگ (تقریبا 2 فٹ)، کمل پھُل گجراج سروس لکشمی جی، پرستر سیکشن شلاپاٹ اُتے کرشن پیدائش تے پرستر كھڈو اُتے engraved متعدد كلاكرتیا ا‏‏ے۔
جند کور
بارلے جوڑ
٭
دیس لسٹ بلحاظ تعداد امریکی ڈالر ارب پتی افراد
ایشیا
کل = 399
ہور ویکھو
گٹھ:لسٹاں گٹھ:ارب پتی گٹھ:فوربز لسٹاں
پاکستانی آئین ساز اسمبلی
آئین ساز اسمبلی جاں پارلیمنٹ نوں پاکستان دے پارلیمنٹ دے طور اتے بنایا گیا۔اس پارلیمنٹ توں 1971 چ اک ہور پارلیمنٹ یعنی بنگلہ دیشی اسمبلی وجود چغآئی۔ اسنوں شروعع چ کراچی چ قائم کیتا گیا۔قائداعظم محمد علی جناح اپنی موت تک اس ادارے دے سربراہ رہے بعد چ انہاں دی موت اتے لیاقت علی خان تن سال تک صدر بنے اس دور چ انھاں نے قرارداد مقاصد پیش کیتی۔
موڈوک کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:نیویارک دیاں کاؤنٹیاں
ضلع کتہ قرغان
ضلع کتہ قرغان  ازبکستان دے صوبہ نوائی دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ پیشنبہ قصبہ اے ۔
پاکستان وچ سکھ مت
پاکستان تے بھارت دی آزادی توں پہلوں
1947ء چ ہندستان دی ونڈ تون پہلاں سکھ سارے اتلے پاکستان چ وسدے سن ، خاص کر پنجاب چ تے بطور کسان ، تاجر تے کاروباری اینہاں دا معیشت چ بوہت اہم کردار سی ۔ پنجاب ،پاکستان دا راجگڑھ لہور اج وی سکھاں دیاں کئی اہم مذہبی تھانواں دی جگہ اے ، جنہاں چ رنجیت سنگھ دی سمادھی وی اے ۔ ننکانہ صاحب چ گردوارہ جنمستھان سمیت 9 گردوارے نیں تے ایہ شہر سکھ مت دے بانی بابا گرو نانک دی جم تھاں وی اے ۔ ننکانہ صاحب دا ہر گردوارہ  بابا گرو نانک دے جیون دے وکھ وکھ واقعےآں نال تعلق رکھدا اے ۔ ایہ شہر دنیا بھر دے سکھاں دی یاترا دا اہم تھاں اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سکھ گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی گٹھ:پاکستان گٹھ:پنجاب گٹھ:لہور
جوارا لال رولا باندر
جوارا لال رولا باندر رولا باندر دی اک ونڈ اے ایہ نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی وینزویلا، کولمبیا، برازیل تے پیرو دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
ضلع کاشرآباد
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 1110 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 5 نمبر اتے اے ۔
چھچھوندر
چھچھوندر چوہے ورگا اک جانور ہُندا اے ۔ ایہ عام طور تے رات نوں نکلدا اے ۔ چھچھوندر دیاں تقریبن 30 پرجاتیاں نیں پر ایہناں وچوں کچھ پرجاتیاں ای اکثر دیکھن نوں ملدیاں نیں ۔ ایہ اکثر زمین وچ لمبیاں ڈونگھیاں کُھڈاں دے اندر یا کھیتاں دے آس پاس رہندے نیں ۔ چھچھوندر عام طور تے زمین دے تھلے ڈونگھی سرُنگ بناؤندے نیں ۔ ایہناں دی کھودن دی طاقت دا اندازا اس گل توں لایا جا سکدا اے کہ ایہ اک کھیت وچ ای 200 فٹ توں وی زیادہ لمبی سرنگ سوکھ نال کھود سکدے نیں تے اک منٹ توں وی گھٹ وقت وچ اک کُھڈ پٹ کے اوہدے وچ سما سکدے نیں ۔ دراصل چھچھوندر دے پنجے بہت تیز تے نوکیلے ہُندے نیں ۔ ایہدیاں بنایاں سرُنگاں دی بناوٹ اِنی گُنجھل دار ہندی اے کہ دوجے جانوراں لئی ایہناں وچ جانا سرکھات نہیں ہندا ۔
چیلورہینفس گیرارڈی
چیلورہینفس گیرارڈی چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ضلع سمرقند
ضلع سمرقند  ازبکستان دے صوبہ نوائی دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ گل آباد قصبہ اے ۔
پنگلیانگ
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
پوروس لال رولا باندر
پوروس لال رولا باندر رولا باندر دی اک ونڈ اے ایہ نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی برازیل تے پیرو دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
خردالان
خردالان آذربائیجان دا اک شہر اے تے آذربائیجان دے ضلع ابشیرون دا انتظامی مرکز اے ۔
چنگیانگ
ایہہ چین دے صوبے ‏گانسو   چ واقع  اک شہر اے ۔
دهستان جلگه موسی‌آباد
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان تربت جام دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
رہروان مینار
حوالے
گٹھ:اصفہان د‏‏ی مسیتاں گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
ضلع نارپئے
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،52،000 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 440 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 6 نمبر اتے اے ۔
ضلع کشتواڑ
کشتواڑ جموں کشمیر دی جموں ڈویژن دا اک ضلع اے ۔
بنت الہدی صدر
آمنہ بنت الہدی صدر عراق دی عالمہ، شاعرہ، مؤلف تے علم فقہ تے اخلاق دی معلم خواتین وچو‏ں اک سی۔ بنت‌الہدی 1356 ہجری نو‏ں عراق دے شہر کاظمین وچ پیدا ہوئی آپ عراق دے شیعہ مفکر محمد باقر الصدر دی بہن سی جسنو‏ں صدام حسین نے دونے بہن بھائیاں نو‏ں قتل کر دتا۔
سرپرستی مدارس الزہراء
لم یکن الهدف من وجودی فی المدرسہ الا نوال مرضاة الله و لما انتفعت الغایة من المدرسۃ بتأمیمها فما هو جدوی وجودی بعد ذلک؟!
ہوموروسولاپس ڈورسالس
ہوموروسولاپس ڈورسالس چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ضلع نورآباد (ازبکستان)
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 98،700 اے ۔
گرو انگد دیو
باہری کڑی
قدرتی نور ، جیونی گورو انگد دیوَ جی کرت پرو ستبیر سنگھ
ضلع کراچی
یونین کونسلاں
شمالی ناظم آباد ٹاؤن
ملیر ٹاؤن
لوک بیر راجا رسالو
حوالے
گٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی رہتلگٹھ:پنجابی کتاباںگٹھ:پنجابی ساہت
لوک دھرم (کتاب)
پرکرتی پوجا
منکھ نے پرکرتی نوں جیوں جیوں ہی دیکھنا تے سمجھنا شروع کیتا تاں اس نوں پرکرتی اپنے ورگے کم کردی تے سانہ لیندی پرتیت ہوئی۔ اس لئی اوہ پرکرتی دا مانویکرن ہے پر جدوں اوہ پرکرتی دے دو روپاں مہربان تے وکرال توں جانو ہے تاں اوہ پہلے روپ وچ پرکرتی دا جس گاؤندا جس وچ گرمی وچ ٹھنڈیاں ہواواں تے مینہہ دا انند ماندا ہے۔ دوسرے وکرال روپ وچ اوہ ہڑ،طوفان آدی توں گھبرا کے پرکرتی نوں اپنے توں طاقتور تے پرا بھوتک چیز کلپ لیندا ہے تے اپنے آپ نوں اس دے مقابلے تچھ سمجھدا ہے۔ اس دوران ہی اوہ وکھ وکھ پرکرتی روپاں دی پوجا کردا ہے، جویں :- گریہہ پوجا،دھرتی پوجا،سورج دیوتا،شنچر گریہہ،شکر گریہہ،منگل گریہہ،برہسپتی گریہہ آدی دی پوجا کردا ہے ۔
پتر پوجا
پتر پوجا اپنے وڈے وڈیریاں دی یاد وچ کیتی جاندی ہے جو اس سنسار توں چلے جاندے ہن بھاوَ جہناں دی موت ہو جاندی ہے۔ منکھی من دی متھّ انوسار وڈے وڈیرے مرن توں بعد ہور شکتی شالی ہو جاندے ہن۔اوہناں دی اس شکتی دی مہر نوں پاؤن خاطر ہی منکھ پتر پوجا کردا ہے۔ پتر دو طرحاں دے ہندے ہن : 1) دھرماتما (کلیانی)- جو کل کٹمبھ دا کلیان چاہندے ہن ۔ 2) دشٹ تے دوکھی - جو دکھ دلدر تے روگ پھیلاؤندے ہن ۔ پنجاب وچّ پتر پرتی جو وہار ہے اوہ ترے پکھا ہے - 1) سنتشٹی تے ٹہل سیوا 2) پتیاؤنا 3) پوجا ارچا کرنی 'پتر' پوجا تے 'جٹھیرا' پوجا وچّ انتر صرف اینا کو ہے کہ پتر پوجا دا سنبندھ اک پریوار نال ہے جدوں کہ جٹھیرا پوجا قبیلے جاں گوت نال سبندھت ہے ۔
باغیں چمبا کھڑ رہا
جان پچھان
'باغیں چمبا کھڑ رہا' کھرڑے دی پریس کاپی تیار کرکے سچجے روپ وچّ پرکاشن یوگ بناؤن دا کارج پنجابی بھاشا وکاس وبھاگ دی لکچرار بلجیت کور سیکھوں نے کیتا۔ ڈاکٹر ناہر سنگھ نے پوری سہردتا نال لوک گیتاں دی پرمانک دھارا نوں اپنے کھیتری کھوج کارج دے آدھار تے سنکلت کیتا ہے اتے ایہناں دی ویاکھیاں، عورت دے منو سماجک سندربھاں دے انترگت کیتی ہے۔ اصل وچّ ایہہ سنگریہہ پنجابی لوکگیتاں دے پرسنگ وچّ پنجابی ویاہ دا اتے پنجابی سماج وچّ عورت دی ستھتی دا اک گہرا ادھٔین اے۔ ڈاکٹر ناہر سنگھ نے 'باغیں چمبا کھڑ رہا' پستک نوں چار بھاگاں وچّ ونڈیا اے:-
ڈؤنہوآنگ
موسم
دونہوانگ اُچے پہاڑاں توں گھریا ہے اتے اتھے سردی اتے گرمی دوناں زیادہ ہندیاں ہن ۔ جولائی وچّ اوسط ودھ توں ودھ درجہ حرارت 33 سینٹیگریڈ اتے جنوری وچّ اوسط ہیٹھلا درجہ حرارت−14. 6 سینٹیگریڈ ہندا ہے ۔ اتھے خشکی دے کارن برف - مینہہ بہت گھٹّ پیندی ہے اتے جیکر پے وی جاوے تاں جلدی ہی پانی واپس ہوا وچّ غائب ہو جاندا ہے ۔
چالدران
چالدران ایران دا اک تریخی شہر اے جہڑا ایران دے  صوبہ لہندا آذربائیجان چ واقع اے  تے اس صوبے  دے  شہرستان چالدران دا انتظامی مرکز  اے ۔
ضلع بیرونی
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 3،940 مربع کلومیٹر اے ۔
چک 81 ڈبلیو بی
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
دریائے ٹرناک
دریائے ٹرناک افغانستان تے پاکستان چ اک دریا اے۔ ایدی لمبائ 350 کلومیٹر تک اے۔
اسلام‌شہر
گٹھ:ایران
فوشان
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ چ واقع اک شہر اے ۔
فدوا طوقان
مختصر جانکاری
طوقان اخیر اٹھ شعری مجموعہ شائع کردی اے، جسدا بہت سارے بولیاں وچ ترجمہ کیتا گیا سی اتے ساری عرب دنیا وچ مشہوری دا آنند مانیا۔اس دی کتاب، "اکلے نال دن،" مرد-دبدبا والے عرب دیساں وچ عورتاں ولوں درپیش مشکلاں اُتے مرتکز اے۔ چھ-دنا جنگ توں بعد، طوقان دی شاعری اسرائیل دے قبضے ہیٹھ رہِ رہے مشکلاں اُتے مرتکز اے۔ اس دی اک سبھ توں مشہور شاعری، "دِی نائیٹ اینڈ د ہوورسمین،" وچ اک نے اسرائلی فوجی حکمرانی دے ماتحت جیون دا ذکر کیتا۔
طوقان دی شاعری نوں محمد فیروز نے اپنی تیجی سمنی وچ سیٹ کیتا اے۔
علی مینار
حوالے
گٹھ:اصفہان وچ عمارتاں و ساخات گٹھ:گیارہويں صدی وچ مکمل ہونے والے مینار گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے گٹھ:ایرانگٹھ:مینار
ضلع تورتکول
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،92،600 اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:قراقل پاکستان دے ضلعے
بنگال
بنگال دکھنی ایشیاء دا اک تریخی تے جغرافیائی تھاں اے۔ اے خلیج بنگال دے اتے دکھنی ایشیاء دے چڑھدے پاسے اے۔ ایس چ بنگلہ دیش تے پہارت دا صوبہ لیندا بنگال اندے نیں۔
رابرٹ کلائیو
رابرٹ کلائیو ہندستان چ ایسٹ انڈیا کمپنی دی فوج چ میجر جرنل دے رینک تے سی اونے بنگال تے مل مارن تے ہندستان چ برطانوی سلطنت دی نیو رکھن چ ود کم کیتا۔ 1757 چ پلاسی دی لڑائی چ بنگال دے نواب سراج الدولہ نوں ہرایا۔
ضلع کوہاٹ
گٹھ:خیبر دے ضلعے
ضلع تختاکوپر
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:قراقل پاکستان دے ضلعے
چک 91 ڈبلیو بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
رابطہ عالم اسلامی
رابطہ عالم اسلامی عالم اسلام د‏‏ی ہمہ گیر تے وسیع ترین عوامی تنظیم ا‏‏ے۔ عالم اسلام دے بائیس ملکاں دے ممتاز علما تے داعیانِ دین دا اک نمائندہ اجلاس 14/ذی الحجہ1381ھ بمطابق 18/مئی 1962ء نو‏‏ں مکہ مکرمہ وچ منعقد ہويا جس وچ رابطہ عالم اسلامی دے قیام د‏‏ی قرارداد منظور کيتی گئی۔
اجلاس ہائے عام
بنیادی طور اُتے عالم اسلام دے کبارعلماء تے داعیانِ دین د‏‏ی مجلس ہی رابطہ عالم اسلامی د‏‏ی مجلس حاکمہ اے جس دے ہن تک چار اجلاس ہائے عام ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔
رابطہ عالم اسلامی د‏‏ی امانت عامہ
رابطہ عالم اسلامی دا صدر دفتر اولِ روز تو‏ں مکہ مکرمہ وچ اے تے اس دے موجودہ جنرل سکریٹری ڈاکٹر عبداللہ عبدالمحسن الترکی صاحب ني‏‏‏‏ں۔ رابطہ عالم اسلامی دا امین عام اپنے معاون امناء دے توسط نال رابطہ د‏‏ی تمام کارگزاریاں دا اصل نگراں ہُندا ا‏‏ے۔ اوہ مجلس تاسیسی دے متعین کردہ خطوط و ہدایات د‏‏ی روشنی وچ تمام شعبےآں دے عملی کماں دا ذمہ دار ہُندا ا‏‏ے۔
برسیم
برسیم (Eng: Barseem -Trifolium Alexandrinum) جسنوں پنجابی وچ عامطور اتے برسین وی آکھیا جاندا اے ، اک سلانہ کلوور اے جو زیادہ تر آبپاشی والے علاقےآں وچ بیجیا جاندا اے اتے مکھ روپ وچ پسوآں اتے مجھاں لئی چارے دے طور تے ورتیا جاندا اے، پرانے مصر وچ ایہہ اک اہم مکمل سردیاں دی فصل سی، اتے انھیویں صدی دے شروع وچ شمالی ہندستان  وچ لیاندا تے اُگایا  گیا سی۔ ایہہ امریکہ اتے یورپ وچ وی اگایا جاندا اے۔
پولمین اکانتھیاس
پولمین اکانتھیاس چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کالےمونہوالا مکڑا باندر
کالےمونہوالا مکڑا باندر مکڑا باندر دی اک ونڈ اے ایہ نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی پیرو، برازیل، تے بولیویا دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
دهستان کاریزان
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان تربت جام دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
زری دا ٹوٹا
لوک کہانیاں دا بوہڑ اینا پرانا اے کہ ایس دیاں جڑھاں سنسار بھر وچّ پھیلیا ہوئیا ہن ۔ آدی کال توں ہی لوکی کہانیاں سندے سنادے آئے ہن ۔ انسان نے اجے ساڈے وانگ سلیقے نال رہنا نہیں سی سکھیا اوہ جنگلاں وچ اتے پہاڑاں دیاں کھڈاں وچّ گرمی سردی مینہہ ہنیرا اتے جنگلی جانوراں آدی توں بچدا پھردا سی اتھے وی اوہ ساڈے وانگ ہی کہانیا بڑے سواد نال سنیا کردا سی ۔ اگّ دوآلے سارا ٹبر بیٹھ جادا تے کوئی بزرگ اپنے تجربیاں نوں کہانی دے روپ وچّ دوجیاں نوں سنا دتی جاندی سی ۔ اس پرکار انا کہانیاں دا جنم ہویا تے اگوں ہر کہانی کہن والا اپنی پرتبھا انوسار اسنوں منورنجک اتھوا دلچسپ بناؤندا رہا تے ایہہ کہانیاں صدیاں دا پندھ مکا کے لوک کہانیاں دے روپ وچ ساڈے کول پجیاں ۔ کوئی ایہہ نہیں آکھ سکدا کہ فلانی کہانی فلانے نے لکھی ہے ۔ ہن لوک راج دا زمانہ ہے اسیں اپنے دیش توں بناں دوجے دیشاں، اتھو دے سبھیاچار، اتھے دے جیون اتے اتھو دے لوکاں بارے جاننا چاہندے ہن اہنا دے نیڑے ہونا لوڑدے ہاں ۔ لوک کہانیاں وچّ کسے دیش دا دل دھڑکدا ہویا کردا ہے ۔جیون دا صحیح عکس لوک کہانیاں دے شیشے تے صاف دس آؤدا ہے ایسے لئی اتھو دے لوک ساہت نوں صحیح روپ وچّ جانن لئی اتھو دے لوک ساہت نوں پڑھن دی اتی لوڑ ہے ۔ اس پستک وچّ کہانی کار نے وکھ وکھ دیشاں دیاں لوک کہانیاں نوں اکتر کیتا ہے ۔ کہانی کار نے اپنے پرانت پنجاب تو بناں اپنے دیش دے کئی ہور پرانتاں دیاں کہانیاں وی شامل کیتیا ہن ۔ اس پستک وچّ شامل  کہانیاں وچّ وکھ وکھ  وشیا نوں پیش کیتا گیا ہے ۔ وشیا دے آدھار اپر اس پستک دیاں کہانیاں نوں پنج بھاگاں وچّ ونڈیا جا سکدا ہے ۔ (1) اک دریا (2) انصاف (3) مفت دی روٹی (5) دیوتے دا دان (1)زری دا ٹوٹا (2) اک تیوی اک پری (3) اوچی اک کڑی اک عود بلی (4) لوہار دی کڑی (1) دھیرو (2) باراں سرا والا سپّ (3) ارسما تارو (1) اک انوکھی سوگانت (2)کاں نوں کیوں سجا دتی گئی (1) جادو دا شیشہ
چک 95 ڈبلیو بی
چک 95 ڈبلیو بی  ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
ضلع خوجائلی
ضلع خوجائلی  ازبکستان دے خودمختار لوکراج قراقل پاکستان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ خوجائلی شہراے ۔
ایمرے کلاتوس
زندگی
لکاتوس دا جم 1922 وچ ڈیبریسین، ہنگری وچ اک یہودی پروار وچ ہویا سی۔ اسدا بچپن دا نام امرے (آورم) لپسیہزّ سی۔ اس نے 1944 وچ ڈیبریسن یونیورسٹی توں گنت، فزکس اتے فلسفہ وچ اک ڈگری حاصل کیتی۔ مارچ 1944 وچ جرمن نے ہنگری تے حملہ کر دتا اتے لکاتوس نے ایو ریویز، اس ویلے اس دی پریمکا اتے بعد دی بیوی نال ملکے اس گھٹنا دے چھیتی ہی پچھوں اک مارکسسٹ پرتیرودھ گروپ دا گٹھن کر لیا سی۔  اس سال دے مئی وچ، اس گروپ وچ ایوا ازاک نے حصہ لیا سی، جو اک 19 سالا یہودی ناجیواد-ورودھید کارجکرتا سی۔ لکاتوس، اس گل تے وچار کردے ہوئے کہ اک خطرہ اے کہ اسنوں قید کر لیا جاویگا اتے اوہ اوہناں نوں پھڑواؤن لئی مجبور کیتی جاوے گی، فیصلہ کیتا گیا کہ گروپ متعلق اس دی ڈیوٹی خدکشی کرنا سی۔   اس توں بعد، گروہ دا اک میمبر اسنوں ڈیبریسین لے گیا اتے اسنوں سائنائیڈ دے دتی۔
اورنگ آبادی محل
موت
اوہناں دے موت ببونی پلیگ نال اکتوبر جاں نومبر، 1688 وچّ بیجاپور شہر وکھے ہوئی. اوہناں دی موت نے اورنگزیب دی سبھ توں چھوٹی اتے سبھ توں پیاری وصیت، ادیپور محل دے انتم مقابلے نوں ہٹا دتا.
بیردا
بیرادا آذربائیجان دا اک شہر اے تے آذربائیجان دے ضلع بیردا دا انتظامی مرکز اے ۔
لسٹ مختلف بولیاں چ دیساں دے ناں (D–I)
حجم دی وجوہوں اس مضمون نوں چار حصےآں چ تقسیم کیتا گیا اے:
لیچانگ
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ گوانگڈونگ دے شہر
چک 97 ڈبلیو بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
ضلع نفتچالا
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
چٹیاں کھاکھاںوالا مکڑا باندر
چٹیاں کھاکھاںوال مکڑا باندر مکڑا باندر دی اک ونڈ اے ایہ نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی برازیل دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
ضلع شوشا
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
دهستان بالاخواف
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان خواف دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
جان میجر
گٹھ:برطانیہ دے وزیراعظم
کرج
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
ضلع قونگیرات
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،20،100 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 76،000 مربع کلومیٹر اے ۔
ضلع قانلیکول
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:قراقل پاکستان دے ضلعے
اسحاق ہرتزوگ
حالات زندگی
ہرزوگ نے تل ابیب تو‏ں قانون د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ شروع وچ اپنے والد د‏‏ی بنائی ہوئی قانونی فرم ہرزوگ ، فوکس اینڈ نی ایمن وچ کم کیتا۔
ضلع تربت
ضلع تربت پاکستان دے صوبا بلوچستان دا اک ضلع اے ۔
قبالا
قبالا آذربائیجان دا اک شہر اے تے آذربائیجان دے ضلع قبالا دا انتظامی مرکز اے ۔
نقش جہاں میدان
مسجد شاہ
thumb|مسجد شاہ دا رات وچ اک خوبصورت منظر مسجد شاہ د‏‏ی حیثیعت نقش جتھ‏ے میدان وچ انگوٹھی وچ نگینے ورگی سی۔ اس مسجد کوعرصہ دراز تو‏ں جامع مسجد وچ تبدیل کر دیاگیاسی۔ اس د‏ی تعمیر دا مقصد دنیابھر وچ اس د‏ی عظمت دے چرچے تے مذہبی رسومات د‏‏ی ادائگی سی۔ اُتے اس دا گنبد اصفہان د‏‏ی تمام مسیتاں دے گنبداں تو‏ں بڑاسی۔ اس مسجد نو‏‏ں بطور مدرسہ وی استعمال کیاجاتاا‏‏ے۔
عالی قاپو محل
thumb|علی قاپو محل، اصفہان علی قاپو محل شاہ د‏‏ی رہائشگاہ دے طور اُتے مستعمل سی۔ عالی قاپو دو لفظاں دا مجموعہ اے جس دے معنی نيں بلند بارگاہ۔ اس محل وچ امرا تے غیر ملکی سفراء تو‏ں شاہ ملاقات کرتاسی۔ شاہ عباس صفوی نے پہلی بار اس محل وچ 1005 ہجری شمسی یعنی 1597 عیسوی وچ جشن نو روز(نويں سال دا جشن)برپا کیاسی۔ اس محل د‏‏ی چھیويں منزل خاص مہماناں دے لئی مخصوص تے عام طور اُتے دعوتاں دا اہتمام وی ایتھے ہوتاسی۔ چھیويں منزل نو‏‏ں ہجرہء موسیقی وی کہاجاتاتھاکیونجے بوہت سارے سازندے اوتھ‏ے اپنے فن دا مظاہرہ کردے تے گویے نغمہ سرائی کردے سن ۔ جدو‏ں کہ اس محل د‏‏ی بالائی دالاناں تو‏ں شاہ میدان وچ چوگان دے کھیل دا نظارہ کیاکرتاسی۔
خراشاد
گٹھ:ایران
ضلع اوغُزخان
ضلع اوغُزخان  ترکمانستان دے صوبہ مرو دے 12 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ گولانلی شہر اے ۔
چک 90 ڈبلیو بی
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
دهستان کیبر
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان خواف دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
سیازان
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے شہر گٹھ:آذربائیجان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
زینوکلامس سابینسس
زینوکلامس سابینسس چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کولڈلیک
کولڈلیک کینیڈا دے صوبے ایلبرٹا دا اک شہر اے۔
سلطنت عثمانیہ وچ آرمینی
thumb| دستیاب معلومات دے مطابق [[سلطنت عثمانیہ|عثمانی سلطنت وچ چھ ارمینی وایلیٹ دا نسلی نقشہ۔ ]] سلطنت عثمانیہ وچ آرمینی (یا عثمانی آرمینی) زیادہ تر یا تاں ارمینی رسولی چرچ یا آرمینیائی کیتھولک چرچ نال تعلق رکھدے سن. انیہويں صدی وچ تنظیمات اصلاحات تو‏ں پہلے جس وچ تمام عثمانی شہریاں نو‏‏ں برابری دا حق دتا ، اوہ آرمینیائی ملت دا حصہ سن ۔
تائیشان
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ چ واقع اک شہر اے ۔
جیمز کالاہان
گٹھ:برطانیہ دے وزیراعظم
سید محمد باقر صدر
ولادت تے خانوادہ
سید محمد باقر صدر، ۲۵ ذی القعدہ 1353 ھ وچ عراق دے شہر کاظمین وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد سید حیدر صدر عاملی تے والدہ شیخ عبد الحسین آل یاسین دی بیٹی نيں۔ انہاں دے دادا سید اسماعیل صدر چودہویں صدی ہجری دے نیمہ اول وچ شیعہ مراجع تقلید وچو‏ں سن ۔ انہاں دا سلسلہ نسب امام موسی کاظم علیہ السلام تے انہاں دینی علما تک پہنچتا اے جو ایران، لبنان تے عراق وچ زندگی بسر کردے سن ۔
حزب الدعوۃ الاسلامیہ دی تشکیل
۱۳۷۷ ق وچ شہید صدر نے عراق دے بعض علماء دے نال مل کے، عراقی مسلماناں دی سیاسی فعالیت نو‏ں منظم و مرتب کرنے دی غرض تو‏ں حزب الدعوۃ الاسلامیۃ دی بنیاد رکھی۔ انہاں نے پنج سال دے بعد بعض مصلحت دی بناء اُتے اس تو‏ں کنارہ کشی اختیار کر لی۔ لیکن اوہ اس دے دوسرے اعضاء و اراکین نو‏ں اس وچ کم کرنے رہنے دی تاکید کردے سن ۔
افکار و نظریات
thumb|ماسکو (روس) دی اک یونیورسٹی وچ نصب شہید صدر دا مجمسہ سید محمد باقر صدر نے اصول فقہ، فقہ، فلسفہ سیاست تے معرفت شناسی ورگے علوم وچ جدید نظریات پیش کیتے نيں۔ انہاں دے بعض مشہور نظریات ایہ نيں:
ضرورت وجود حکومت اسلامی
شہید صدر دی نظر وچ حکومت دا وجود اک سماجی ضرورت اے تے ایہ انسانی فطرت اُتے مبتنی ہے تے اوہ اس نظریہ دے مبنا تے بنیاد اُتے حکومت اسلامی دے وجود نو‏ں ضروری و لازمی سمجھدے سن تے کہندے تھے: اسلامی حکومت محض اک دینی ضرورت نئيں اے بلکہ اس تو‏ں ودھ کر اوہ اک بشری و انسانی معاشرے تے تمدن دی ضرورت اے اس لئے کہ ایہ اسلامی حکومت ہی انسانی و بشری استعداد دے ارتقاء دا واحد راستہ اے
شہادت
thumb|شہید صدر دی قبر (ورودی شہر نجف) 5 اپریل 1980ء بمطابق ۱۹ جمادی الاول 1400 ھ وچ عراقی حکومت نے شہید صدر نو‏ں 9 ماہ گھر وچ نظر بند رکھنے دے بعد گرفتار کر لیا تے انہاں تو‏ں کہیا گیا کہ اوہ اعلان کرن کہ اوہ حکومت تو‏ں دشمنی نئيں رکھدے نيں، جے انہاں نے ایسا نئيں کیتا تو انہاں نو‏ں پھانسی دے دتی جائے گی۔ شہید صدر نے انہاں دی گل نو‏ں قبول نئيں کیتا تے کہیا اوہ شہادت دے لئے آمادہ نيں۔ آخرکار انہاں نو‏ں 9اپریل 1980مطابق 23 جمادی الاول 1400ھ وچ انہاں دی ہمشیرہ دے ہمراہ شہید کر دتا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چودہویں صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:نجف وچ مدفون افراد گٹھ:نجف وچ مقیم مراجع تقلید گٹھ:شہید شیعہ علما گٹھ:خاندان صدر گٹھ:عراقی شخصیتاں
چک 102 ڈبلیو بی
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
ضلع ساکارچقہ
ضلع ساکارچقہ ترکمانستان دے صوبہ مرو دے 12 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ ساکارچقہ شہر اے ۔
ضلع خاچماز
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ