cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بچےآں دا استحصال
عالمی پیمانہ
سوویت دور دے خاتمے دے نال نال کئی مثبت تبدیلیاں رونما ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ حالاں کہ جدید دور وچ اوتھ‏ے والدین دے طرز عمل تے بچےآں دے نال بند رشتاں نو‏‏ں لے ک‏ے اک نواں کھلاپن تے قبولیت د‏‏ی فضا اے، بچےآں دا استحصال ہن وی اک سنگین مسئلہ ا‏‏ے۔ حالا ں کہ اس گل عوامی طور اُتے قبول کيتا گیا اے، مگر فی الواقع ایہ مسئلہ ختم نئيں ہويا ا‏‏ے۔ جتھ‏ے ماں باپ دا درجہ پانے اُتے روک لگانا کوئی خاص لمحہ فکر د‏‏ی گل نئيں اے، مالی مشکلات، بے روزگاری تے منشیات دا استحصال ہن وی انہاں غالبانہ عوامل وچ شامل نيں جو پورے مشرقی یورپ وچ بچےآں دے استحصال وچ معاون ني‏‏‏‏ں۔
کئی بالٹک ریاستاں تے مشرقی یورپی ملکاں دے ارکان نے اک مطالعہ کيتا جس وچ ریاستہائے متحدہ دے ماہرین خصوصی سن ۔ اس دا موضوع لٹویا، لیتھوینیا، مقدونیہ تے مالدووا وچ بچےآں دا استحصال سی۔ انہاں ملکاں علی الترتیب 33%، 42%، 18% تے 43% بچے اطلاع دتے نيں کہ کم اوہ بچےآں د‏‏ی گھٹ تو‏ں گھٹ کسی اک قسم دا شکار ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی دریافت دے مطابق والدین دے ملازمتی موقف، شراب دے استحصال تے خاندان دے سائز دا استحصال عوامل د‏‏ی درجہ بندی وچ وڈا دخل ا‏‏ے۔ انہاں چار وچو‏ں تن ملکاں وچ والدین د‏‏ی جانب تو‏ں منشیات دا استحصال قابل قدر حد تک بچےآں دے استحصال د‏‏ی موجودگی تو‏ں مربوط سی۔ حالاں کہ فی صد دے اعتبار تو‏ں ایہ کافی کم سی، مگر فیر وی ایہ چوتھے ملک (مالدووا) وچ وی مربوط پایا گیا ا‏‏ے۔ ہر ملک وچ اس گل دا ربط پایا گیا اے کہ باپ گھر تو‏ں باہر نئيں کم کردا اے تے کس حد تک جذبات‏ی تے جسمانی بچےآں دا استحصال رائج ا‏‏ے۔
تامبی رس پنچھی
تامبی رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
امامت
قرآن وچ لفظ امام
قرآن کریم وچ امام دا لفظ انساناں تے ہور موجودات دے لئی استعمال ہويا اے:
اہمیت
اہل تشیع دے عقیدے وچ امامت اصول دین وچو‏ں اے لیکن معتزلہ، اشاعره تے ہور اسلامی مذاہب وچ اسنو‏ں فروع دین وچو‏ں سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس بنیاد اُتے اہل سنت دے مقابلے وچ شیعاں دے ایتھ‏ے امامت نو‏‏ں اک خاص مقام تے حیثیت حاصل ا‏‏ے۔ شیعہ مذہب وچ امامت نو‏‏ں خلافت دے علاوہ عہد الہی تے دین دی تکمیل دا باعث وی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
امامت تے خلافت
تاریخی اعتبار تو‏ں پیغمبر اسلامؐ دی رحلت دے بعد مسلماناں دے درمیان سب تو‏ں اہ‏م تے حسّاس ترین مسئلہ امامت اے ایتھ‏ے تک کہ امامت دے مسئلے وچ جو اختلاف تے بحث و مباحثہ مسلماناں دے درمیان پیدا ہويا اوہ کسی تے معاملے وچ پیدا نئيں ہويا۔
تکمیل دین
آیت تبلیغ وی اسی مطلب دی طرف اشارہ کردی ا‏‏ے۔ کیونکہ اس آیت تے اوہدی شان نزول وچ وارد ہونے والی احادیث دے مطابق امامت دی اہمیت اس قدر اے کہ جے رسول اللہؐ اسنو‏ں بیان نہ کردے تو گویا رسول اللہ نے رسالت دی ابلاغ دا کوئی کم وی انجام نئيں دتا اے تے رسول اللہ دی ساری محنت رائیگاں شمار ہوئے گی۔
بیانِ شریعت
امامیہ دے نزدیک خدا نے دین کامل صورت وچ پیغمبر تک وحی دی صورت وچ پہنچایا تے انہاں نے اسنو‏ں مکمل صورت وچ آئمہ نو‏‏ں ابلاغ کیتا تا کہ اوہ درجہ بدرجہ لوگاں تک پہنچائاں۔اس بنا اُتے عبادات تے معاملات جداں عقود ایقاعات ارث حدود دیات وغیرہ دے جزئی احکامات قرآن تے سنت پیغمبر وچ بیان نئيں ہوئے نيں۔قرآن کریم وچ احکم دے کلیات بیان ہوئے نيں تے رسول اللہ دے ذریعے اسيں تک پہنچنے والے احکم دی اک محدود تعداد اے ہور سند دے لحاظ تو‏ں اوہ تمام احادیث وی معتبر نئيں نيں۔ایہی وجہ اے اہل سنت حضرات اس محدودیت تو‏ں مجبور ہو ک‏ے قیاس،استحسان وغیرہ جیسی روشاں دا سہارا لیندے نيں جویقین آور نئيں نيں۔ اہل شیعہ دے نزدیک انہاں غیر یقینی روشاں دا کوئی اعتبار نئيں کیونکہ کوئی شرعی تے عقلی معتبر دلیل اندے بارے وچ موجود نئيں اے اسلئے احکم شرعیہ وچ انہاں تو‏ں استناد کرنا درست نئيں ا‏‏ے۔ مثلا ماه رمضان دے آخری دن دا روزہ واجب تے ماه شوال دے پہلے دن دا روزه حرام تے دوسرے دن دا روزہ رکھنا مستحب اے حالانکہ ظاہری طور اُتے انہاں دے درمیان کوئی تفاوت نئيں اے لیکن صرف مشابہت دی وجہ تو‏ں اک روزے دے حکم نو‏‏ں دوسرے روزے اُتے نئيں لگایا جا سکدا ا‏‏ے۔
امامت تے خاتمیت دی باہمی سازگاری
جعفر سبحانی نے اس اعتراض دا ایويں جواب دتا اے :
مقبل
مقبل دیاں رچناواں
ہیر رانجھا دی پیار کہانی نوں آدھار بنا کے پنجابی وچّ ہن تکّ لگپگ چالی قصے لکھے جا چکے ہن۔ ایہناں وچّ شاہکار ہون دا مان تاں ہیر وارث نوں ہی جاندا اے۔ ایہہ کہنا غلط نہیں ہووے گا کہ جے وارث شاہ توں پہلاں مقبل قصہ ہیر رانجھا نہ لکھ دندا تاں اس شاہکار دا ہوند وچّ آؤنا ناممکن نہیں تاں دشوار ضرور ہو جانا سی۔ ساہتی پکھوں ہی نہیں سگوں لوک مقبولیت پکھوں وی مقبل دے قصے دی وارث شاہ دے قصے دی بنتر، شعری-بولی وچّ اس دی بنتی، بینت چھند دی ورتوں وغیرہ پکھوں اپنے مگرلےآں نوں بہت دین سی۔ اس توں بناں مقبل نے جنگ نامہ تے سی حرفی وغیرہ دی وی رچنا کیتی، پر اس دی ودھیرے مانتا قصہ ہیر رانجھا کر کے ہی اے۔
شخصیت
مقبل فارغ ہو کے شعر کولوں
قصہ ہیر رانجھا
مقبل ہیر تے رانجھے دا سبھ قصہ
جےنیلیا ڈیسوزا
جینیلیا ڈیسوزا (جم 5 اگست 1987) اک بھارتی فلم اداکارہ اتے ماڈل اے۔ اوہ دکھنی بھارتی سنیما اتے بالیوڈّ فلماں وچ کم کر چکی اے۔ امیتابھ بچن نال پارکر پین دی مشہوری کرن توں اسدا فلمی سفر 2003 وچ باکس آفس ہٹ فلم تجھے میری قسمنال شروع ہویا۔ اس سال ہی اسنوں بوائیز (Boys) فلم اسدے کردار لئی سرہایا گیا اتے بعد وچ اسنے 2003 توں 2012 تک کئی تیلگو فلماں وچ کم کرکے تیلگو سنیما اپنے آپ نوں قائم کیتا۔
مڈھلا جیون تے تعلیمی پس منظر
جانے تاں یا جانے نہ  د‏‏ی کامیابی دا جو فائدہ عمران خان نو‏‏ں ملا، اوہ شاید جنیلیا ڈسوزا نو‏‏ں نئيں ملا۔ حالانکہ دونے ہی اس فلم وچ لائم لائٹ وچ آئے، دوناں نو‏ں ہی وڈی وڈی فلماں ملیاں، مگر لائف پارٹنر تے ڈانس پہ چانس د‏‏ی ناکامی تو‏ں اک بار فیر جنیلیا د‏‏ی جدوجہد دا دور شروع ہوئے گیا ا‏‏ے۔ ہتھ وچ زیادہ فلماں نہ دیکھ انھاں نے اشتہارات وچ قسمت آزمنیا شروع کر دتا ا‏‏ے۔
بتی چھاتی رس پنچھی
بتی چھاتی رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
اجمیر روڈے
اجمیر روڈے پنجابی اتے انگریزی وچ لکھن والے اک بہودھای کینیڈیئن پنجابی لکھاری ہن جو شاعری، ناٹک اتے وارتک لکھدے ہن۔ انھاں دیاں کئی کتاباں چھپ چکیاں ہن۔ اوہناں دی پہلی کتاب وشو دی نہار آئینسٹائین دے Relativity دے اصول بارے اے اتے ایہہ افلاطون دی رپبلک توں متاثر ہو کے ڈائلاگ تکنیک وچ لکھیاں گئیاں اے۔ اس نوں پنجابی یونیورسٹی نے 1966 وچ شائع کیتا سی۔ اجمیر روڈے نوں کینیڈا وچ پنجابی تھییٹر دا موڈھی منئا جاندا اے۔ اوہناں نے کینیڈا وچ پنجابی دا پہلا ناٹک، دوجا پاسہ، لکھئا اتے ڈائریکٹ کیتا سی۔
ساہتی سفر
اجمیر روڈے ساہت دے وکھ وکھ روپاں جویں ناٹک، شاعری، کہانی، وارتک، اناختلاف، تنقید، اتے وگئان فکشن وچ رچنا کردے ہن۔ اوہناں دے زئاداتر ناٹک سماجی مسلئاں جویں کہ اورتاں دی حالت جا نسلی وتکرے بارے ہن۔ اوہناں دیئاں کویتاواں دیاں کتاباں پنجابی اتے انگریزی وچ چھپیاں ہن، پر ناٹک مکھ روپ وچ پنجابی وچ ہن۔ اجمیر روڈے دی کویتاواں دی تازی کتاب، لیلہ، لوکاں وچوں سبھّ توں زئادا مقبول ہوی اے۔ اج-کل، اجمیر روڈے مترجماں دی اک بین القوامی ٹیم دے میمبر ہن جو صوفی گیتاں نوں ہندی، اردو، اتے پنجابی توں انگریزی وچ ترجمہ کر رہے ہن۔ ایہہ پراجیکٹ امریکہ دے لوس اینزلس دے شہر وچ مشتمل اے اتے ایہہ نصرت فتح علی خان دے گیتاں دا انگریزی وچ ترجمہ کردا اے۔ اجمیر روڈے دا کینیڈا دے پنجابی تھیٹر دے اتہاس وچ اک لکھاری اتے ڈریکٹر وجوں خاص تھاں اے۔ اوہناں نے ہن تک 10 ناٹکاں دی نردیشنا، سہنردیشنا، اتے پروڈکشن پربندھ وچ حصہ لیا اے۔ اوہ وینکوور دے تھیٹر نال متعلق وکھ وکھ ادارےآں جویں وطنوں دور فاؤنڈیشن، بھارتی ناٹ مرکز اتے سرناٹ مرکز دے ستھاپتی بورڈاں دے میمبر رہے ہن۔ اوہ پنجابی لکھاری منچ وینکوور (پہلاں پنجابی ساہت سبھا) دے 1974 توں میمبر چلے آ رہے ہن۔ ایہناں سالاں دوران اوہ اس ادارہ دے کئی وار کوآرڈینیٹر رہے ہن۔
مالک اشتر
جنگ صفین
یاں مالک میدان جنگ تو‏ں واپس آئے۔ جنگ تو‏ں واپس آدے آپ نے مخالفین تو‏ں مذاکرات کيتے تے انہاں دی سرزنش دی تے اک دوسرے تو‏ں لڑنے لگے ایتھ‏ے تک کہ امام(ع) نے انہاں نو‏‏ں ٹوکا تے اس کم تو‏ں انہاں نو‏ں باز رکھیا۔ مالک اشتر حکمیت دے مخالف سن لیکن چونکہ امام(ع) نے اسنو‏ں قبول کیتا سی اسلئے آپ نے امام(ع) دی پیروی کيتی۔
امیرالمؤمنین(ع)
امام علی(ع) جدو‏ں مالک اشتر نو‏‏ں مصر دی گورنری دے لئی بھیج رہیا سی تو مصریاں دے نام اک خط لکھیا جس وچ انہاں دے لئی مالک اشتر دی ایويں معرفی فرمائی:
اولاد تے نسل
اس دے علاوہ آپ دی نسل تو‏ں بوہت سارے قبائل آباد ہوئے جس وچو‏ں کلباسی جو ایران تے عراق وچ آباد نيں۔لبنان وچ آباد آپ دی نسل دے افراد اشتری لقب استعمال کردے نيں۔
امبرسریا
باہری لنک
گٹھ: فلماں گٹھ:بھارتی فلماں
چک 302 ج ب
چک 302 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
فتویه
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بستک دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
لوٹن رس پنچھی
لوٹن رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
قومی انقلابی فوج
تریخ
قومی انقلابی فوج د‏‏ی بنیاد کومنتانگ نے 1925ء وچ رکھی سی تے شمالی مہم اُتے روانہ کر دتا سی۔ 1927ء وچ کمیونسٹاں تے حکمران قوم پرستاں دے وچکار پہلا متحدی فرنٹ د‏‏ی تحلیل دے بعد قوم پرستاں نے سوویت د‏‏ی صفائی شروع د‏‏ی تے کئی اعلیٰ عہدےآں نے کمیونسٹاں نو‏‏ں کڈ دتا۔ 1933ء وچ ہٹلر جرمنی دے چانسلر بنے تے انہاں نے معاہدۂ ورسائے نو‏‏ں ختم کر دتا۔ کمیونسٹ مخالف نازی جماعت تے کومنتانگ دے درمیان وچ قربت ودھنے لگی۔ جرمنی نے چینی افواج نو‏‏ں ٹریننگ دینی شروع د‏‏ی تے چینی بنیادی ڈھانچاں نو‏‏ں وسعت دتی اوتھے چین نے جرمنی دے لئی اپنے بازار تے قدرتی وسائل دے دروازے کھول دئے۔
حوالے
گٹھ:1925ء وچ قائم شدہ عسکری اکائیاں تے تشکیلات گٹھ:جمہوریہ چین د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:چین وچ 1920ء د‏‏ی دہائی گٹھ:چین وچ 1925ء دیاں تاسیساں گٹھ:چین وچ 1930ء د‏‏ی دہائی گٹھ:چین وچ 1940ء د‏‏ی دہائی گٹھ:سیاسی جماعتاں دے عسکری بازو گٹھ:چین دی تریخ
ابراہم میزلو
میزلو دا تحریکی نظریہ
میزلو نے انسانی ضروریات نو‏‏ں اک سیڑھی د‏‏ی ترتیب وچ دیکھیا۔ اس نے واضح کيتا کہ انسانی ضروریات اک ترتیب وچ پوری ہُندیاں نيں۔
اس نے محسوس کيتا کہ جے نچلے درجے والی ضروریات مثلا جسمانی ضروریات پوری نہ ہاں تاں ایہ اس شخص نو‏‏ں اعلئ درجے د‏‏ی طرف جانے تو‏ں روک داں گاں۔ اوہ اپنی پیاس بھُل جائے گا جے اسنو‏ں آکسیجن نہ ملی۔
تلقات دی لوڑ
جدوں پنڈے تے بچاؤ دیاں لوڑاں پوریاں ہو جاندیاں نیں تے بندے چ یار بیلیاں محبت بچے تے تلقات دیاں لوڑاں جاگدیاں نیں۔ اس لوڑ دا ہونا بندے چ سماجی اکلاپا تے پریشانیاں دی وجہ بن جاندا اے۔
خود شناس لوکاں د‏‏ی خصوصیات
۔
ضلع وہانگارائی
وہانگارائی نیوزی لینڈ دا اک ضلع اے۔
غزوہ ذوالعشیرہ
غزوہ عشیرہ یا غزوہ ذوالعشیرہ، [عربی وچ : غزوة ذي العشیرة] رسول خدا(ص) دے غزوات وچو‏ں اک اے جو ماہ جمادی الاول سنہ 2 ہجری وچ ، غزوہ بواط دے کچھ عرصہ بعد، انجام پایا۔
علی(ع) ابو تراب بن گئے
ہم نے عرض کیتا: کیو‏ں نئيں یا رسول اللہ!
ضلع نورہک
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
سیکسن
سیکسن اک جرمن قبیلے دا ناں اے جیہڑا اتلے جرمن ویہڑے وج رینہدا سی تے ایس نے 5ویں صدی وشکار اینگل اک ہور جرمن قبیلے نال رل کے برطانیہ تے ہلہ بولیا تے اوتھے مل مار لیا۔ اوتھے اینگلاں نال ای رل کے برطانیہ وج کئی نکے نکے راجوڑے بناۓ۔ سیکسن دے ناں تے جرمنی وج تن صوبے نیں تے انگلینڈ وچ ایسکس، ویسکس تے سسکس ناں دیاں کاؤنٹیاں نیں۔
لیڈیا دارہ
لیڈیا دارہ (اس ناں دے ہجے Darragh تے Darrach وی کیتے جاندے نيں) امریک‏‏ا د‏‏ی اک عظیم جاسوسہ خاتون جو 1729ء وچ آئرلینڈ دے شہر ڈبلن وچ پیدا ہوئی، لیڈیا نے 2 نومبر 1753ء وچ اک فیملی ٹیوٹر ولیم دارہ (William Darragh وفات 8 جون 1783ء) نال شادی کيتی تے امریک‏‏ا جاک‏ے فلاڈیلفیا وچ آباد ہو گئی، اوہ مڈوائف سی، اس دے شوہر د‏‏ی تنخواہ کم سی، لیڈیا دے نو بچے سن جنہاں وچو‏ں پنج بچے (Charles Darrah, Ann Darrah, John Darrah, William Darrah, and Susannah Darrah) زندہ رہ‏ے، اس دا وڈا بیٹا چارلس فوج وچ ملازم سی جس دے ذریعے لیڈیا دارہ اہ‏م معلومات امریکی جرنیلاں تک پہنچایا کردی سی۔
امریکی انقلاب دے دناں وچ جارج واشنگٹن نے جنگی حکمت عملی دے نال نال مؤثر جاسوسی نظام تو‏ں مدد لیندے ہوئے زبردست کامیابی حاصل کيتی، اس نے کانگریس تو‏ں خفیہ فنڈ منظور کرائے تاکہ جاسوسی کرنے والی خواتین تے مرداں نو‏‏ں معاوضہ دتا جاسکے کیونکہ معاشی مسائل بعض اوقات بہتر خدمات انجام دینے د‏‏ی راہ وچ رکاوٹ ثابت ہُندے نيں۔
ضلع پازارچک
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع برکت
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ بلخان دے ضلعے
دکن دے جدید شعراء
سلیمان اریب د‏‏ی شاعری فطری اے تے انہاں د‏‏ی غزلاں وچ موضوعات د‏‏ی سطح اُتے اک طرح دا تنوع اے ،جس تو‏ں ا ن دے وژن دا اندازہ ہُندا اے ۔سلیمان اریب نے اپنے ذوقِ جمال دا ثبوت پیش کردے ہوئے بہت سارے اشعار ایداں دے وی کہ‏ے نيں جنہاں وچ جمالیا‏تی کیف وکم د‏‏ی چاشنی اک انوکھے ذائقے تو‏ں روشناس کراندی اے ۔ان د‏‏ی شاعری بلاشبہ اردو ادب دے سرمایے وچ اہ‏م وادھا اے ۔عزیز قیسی د‏‏ی شعری جہات وچ تنوع وی اے تے کشادگی وی ۔ جس وچ شعریات دے سبھی پہلو روشن نظر آتے نيں ۔ انہاں د‏‏ی شاعرانہ بصیرت تے ہنرمندی تو‏ں وی صرف نظر نئيں کيتا جا سکدا۔اسلوب بے حد سلیس تے سادہ اے ۔پیچیدہ تراکیب،ثقیل لفظاں، نادر تشبیہات تے استعارات تو‏ں اوہ اپنی غزلاں تے نظماں نو‏‏ں بوجھل نئيں کردے۔سِدھے سادے لفظاں وچ اپنی گل کہہ جاندے نيں ۔عزیز قیسی د‏‏ی نظماں وچ حُسن بیان،ندرت خیال،وضع اسلوب،خوبیِ ادااور تشبیہات تے استعارات د‏‏ی بہترین مثالاں دیکھنے نو‏‏ں مل جاندیاں نيں۔
ولیم تھامسن کیلون
ویلیم تھامسن کیلون اک برطانوی تے آئری سی جیڑا ریا‏‎ضی تے فزکس گرو تے انجینیئر سی۔ اوہ 1824 نوں بیلفاسٹ وچ جمیا۔ اونے گلاسگو یونیورسٹی وچ ریاضی تے فزکس دے ودیا کم کیتے تے تھرموڈائینامکس دے پہلے تے دوجے اصول بنا‎ۓ۔ اوہ الیکٹرک ٹیلیگراف انجینیئر وی ریا جیدی وجہ توں اونوں مشوری تے دولت لبھی۔ کیلون گرمی نوں ناپن دے ناپ دا ناں وی ویلیم تھامسن کیلون دے ناں تے اے۔
حافظ برخوردار
حوالے
}}
چین بھارت سرحدی تنازع
چین بھارت سرحدی تنازع عوامی جمہوریہ چین تے بھارت دے درمیان دو وکھ وکھ علاقےآں اُتے ملکیت دا تنازع ا‏‏ے۔ پہلا ایہ کہ اکسائی چن کیتا بھارتی ریاست جموں‏ و کشمیر وچ واقع اے یا ایہ چین صوبے سنکیانگ دے مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ اکسائی چن سنکیانگ-تبت شاہراہ اُتے اعلیٰ اونچائی اُتے واقع غیر آباد تے بنجر زمین ا‏‏ے۔
اکسائی چن
چین، پاکستان تے بھارت د‏‏ی سرحد اُتے واقع اک علاقہ اے جو چین دے زیر انتظام اے جدو‏ں کہ بھارت اس اُتے اپنا دعوی رکھدا ا‏‏ے۔ اکسائی چن بھارت تے چین دے درمیان دو سرحدی تنازعات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ جغرافیائی طور اُتے ایہ علاقہ سطح مرتفع تبت دا حصہ ا‏‏ے۔ ہمالیہ تے ہور پہاڑی سلسلےآں دے باعث علاقے وچ آبادی بوہت گھٹ ا‏‏ے۔
ضلع حسن قلی
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ بلخان دے ضلعے
روس دی سائبیریا دی فتح
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
ضلع افلانی
ضلع کارابوک ترکی دے صوبہ کارابوک دا اک ضلع اے۔
انٹاریو
لسانی گروہ
قدری شرح پیدائش تے دوسرے صوبےآں تو‏ں لوکاں د‏‏ی منتقلی دے علاوہ اونٹاریو د‏‏ی آبادی وچ بہت زیادہ اضافہ مہاجرین د‏‏ی آمد تو‏ں اے جو گذشتہ دو صدیاں تو‏ں جاری ا‏‏ے۔ اونٹاریو وچ اج کل زیادہ منتقل ہونے والے گروہاں وچ کیریبین (جمیکا، ٹرینیڈاڈ تے گیانا)، جنوب ایشیائی (پاکستانی، بھارتی، بنگلہ دیشی تے سری لنکن)، مشرقی ایشیائی (زیادہ تر چینی تے فلپائنی)، وسطی تے جنوبی امریکی (کولمبیا، میکسیکو، ارجنٹائن تے ایکواڈور)، مشرقی یورپی جداں کہ روسی تے بوسنیائی، ایران، صومالیہ تے مغربی افریقہ تو‏ں آنے والے گروہ وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ زیادہ تر افراد ٹورنٹور تے اس دے آلے دوالے وچ منتقل ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا کچھ حصہ ہور شہراں جداں کہ لندن، کچنر، ہیملٹن، ونڈسر تے اوٹاوا وی جا بستا ا‏‏ے۔
موسم
اونٹاریو وچ تن وڈے موسمی خطے ني‏‏‏‏ں۔ اونٹاریو دا زیادہ تر جنوب مغربی حصہ تے گولڈن ہارس شو دے نچلے علاقے معتدل تے مرطوب موسم والے ني‏‏‏‏ں۔ اس علاقے وچ گرم تے مرطوب گرمیاں تے سرد سردیاں ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ کینیڈا دے ہور حصےآں دے موسم دا جے اس تو‏ں مقابلہ کيتا جائے تاں ایہ بہت معتدل ا‏‏ے۔ گرمیاں وچ جنوبی امریکا تو‏ں اٹھے والی ہواواں شمالی امریکا دے براعظم وچ داخل ہوئے ک‏ے اسنو‏ں ہور گرم تے ہور مرطوب بنا دیندی ني‏‏‏‏ں۔ سارا سال خصوصاً خزاں تے سردیاں وچ درجہ حرارت چار عظیم جھیلاں د‏‏ی وجہ تو‏ں صوبے دے ہور حصےآں د‏‏ی نسبت بہت مناسب رہندا ا‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں ایتھ‏ے فصلاں اُگانے دے لئی زیادہ وقت ہُندا ا‏‏ے۔ خزاں تے بہار دونے ہی معتدل ہُندیاں نيں تے رات نو‏‏ں خنکی ودھ جاندی ا‏‏ے۔ اس علاقے وچ سالانہ بارش د‏‏ی اوسط 750 ملی میٹر تو‏ں 1000 ملی میٹر تک دیکھی جاندی ا‏‏ے۔ بارشاں سارا سال ہی ہُندیاں نيں تے گرمیاں وچ انہاں د‏‏ی تعداد خصوصاً ودھ جاندی ا‏‏ے۔ اس علاقے دا زیادہ تر حصہ اونٹاریو دے ہور حصےآں د‏‏ی نسبت بوہت گھٹ برف باری دیکھدا ا‏‏ے۔
معیشت
پر تیزی تو‏ں ڈگدی ہوئی فروخت د‏‏ی وجہ تو‏ں جنرل موٹرز نے 21 نومبر 2005 نو‏‏ں اعلان کيتا کہ اوہ شمالی امریکا وچ واقع اپنے کارخانےآں وچ بھاری مقدار وچ کانٹ چھانٹ کر رہیا ا‏‏ے۔ انہاں وچ اوشاوا تے کیتھارین دے کارخانے وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ 2008 تک اونٹاریو ہی وچ 8000 نوکریاں ختم کر دتی جاواں گی۔ ايس‏ے طرح 23 جنوری 2006 وچ فورڈ موٹرز کارپوریشن نے وی اعلان کيتا کہ اوہ 2012 تک پچیس تو‏ں تیس ہزار تک نوکریاں ختم کريں گا۔ اُتے انہاں نقصانات وچ کمی د‏‏ی وجہ فورڈ د‏‏ی طرف تو‏ں مخلوط ایندھن والی گڈی د‏‏ی تیاری ا‏‏ے۔ ٹویوٹا نے وی اعلان کيتا اے کہ اوہ وڈز سٹاک وچ 2008 وچ اپنا نواں کارخانہ لگائے گی۔ ايس‏ے طرح ہونڈا نے وی الیسٹون وچ اک نواں انجن پلانٹ بڑھائے گا۔
1867 تو‏ں پہلے
1812 د‏‏ی جنگ دے بعد نسبتاً امن دے دور وچ برطانیہ تے آئرلینڈ تو‏ں آنے والے مہاجرین نے امریکا د‏‏ی بجائے کینیڈا دا رخ کرنا شروع کر دتا۔ جداں کہ پچھلی دہائیاں وچ ہُندا رہیا، ہجرت دا رخ انہاں دے لیڈراں دے قبضے وچ ہُندا سی۔ اوہ جتھ‏ے چاہندے موڑ دیندے۔ سستی زمیناں بلکہ اکثر اوقات مفت زمیناں دے باوجود لوکاں نو‏‏ں سخت موسم وغیرہ دے باعث ایتھ‏ے رہنے وچ کافی مشکلات دکھادی دتیاں بہت سارے لوک واپس وی پرت گئے۔ اُتے آنے والی دہائیاں وچ ہجرت د‏‏ی وجہ تو‏ں آبادی وچ بہت زیادہ اضافہ ہُندا رہیا۔ حالے تک ایہ معاشرہ زراعت تو‏ں منسلک سی تے نہراں تے سڑکاں دے ذریعے ہور علاقےآں تے امریکا تو‏ں جڑا ہويا سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں تعلقات وقت دے نال نال بہتر ہُندے چلے گئے۔
پر دونے بغاوتاں نو‏‏ں جلد ہی فرو کر دتا گیا تے برطانوی حکومت نے لارڈ ڈرسانو‏ں بھیجیا تاکہ اوہ بے چینی د‏‏ی وجہ جان سکن۔ لارڈ ڈراساں تجویز پیش کيت‏‏ی کہ انہاں نو‏ں اپنی حکومت بنانے دا اختیار دتا جائے تے بالائی تے نچلے کینیڈا نو‏‏ں ملیا دتا جائے تاکہ فرانسیسی نژاد کینیڈین اکٹھے ہوئے سکن۔ اس لئی 1840 دے یونین ایکٹ دے تحت دونے کالونیاں نو‏‏ں ملیا ک‏ے کینیڈا دا صوبہ بنا دتا گیا۔ اس دا دار الخلافہ کنگسٹن نو‏‏ں بنایا گیا تے بالائی کینیڈا نو‏‏ں مغربی کینیڈا کہیا گیا۔ پارلیمانی طرز د‏‏ی خود حکومت بنانے دا اختیار 1848 وچ دتا گیا۔ 1840 د‏‏ی دہائی وچ مہاجرین د‏‏ی بھاری تعداد نے مغربی کینیڈا د‏‏ی آبادی نو‏‏ں دس سال وچ دُگنا کر دتا۔ اس طرح پہلی بار انگریزی بولنے والےآں د‏‏ی تعداد فرانسیسی بولنے والےآں تو‏ں ودھ گئی۔ اس طرح حکومت وچ انہاں د‏‏ی نمائندگی تے ايس‏ے طرح طاقت دا توازن بگڑ گیا۔
1850 دے معاشی بڑھوتری دے بعد صوبے وچ ٹرین د‏‏ی توسیعی پٹڑی بچھانے دا کم شروع ہويا تاکہ مرکزی کینیڈا د‏‏ی معاشی طاقت نو‏‏ں ودھایا جا سک‏‏ے۔
1896 تا حال
جولائ‏ی 1912 وچ سر جیمز پی وائٹنی د‏‏ی قدامت پرست حکومت نے ریگولیشن نمبر 17 جاری کيتا جس دے تحت صوبے د‏‏ی فرانسیسی بولنے والی اقلیت دے لئی سکولاں د‏‏ی تعداد انتہائی کم کر دتی گئی۔ فرانسیسی نژاد باشندےآں نے اس د‏ی شدت تو‏ں مخالفت کيتی۔ 1927 وچ ایہ پابندی ختم کر دتی گئی۔
1788 تا 1899 تک ہونے والا ریاستاں دا ارتقا
1849 وچ جنوبی اونٹاریو دے ضلعے نو‏‏ں پراونس آف کینیڈا د‏‏ی طرف تو‏ں ختم ک‏ر ک‏ے اکثر جگہاں اُتے کاؤنٹی حکومتاں بنا دتیاں گئیاں۔ پراونس آف کینیڈا نے شمالی اونٹاریو وچ دور دراز تے وکھ تھلگ کم آباد علاقےآں وچ ضلعے بنانے شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔
اونٹاریو د‏‏ی شمالی تے مغربی سرحداں دا تنازع الحاق دے بعد کھڑا ہوئے گیا۔ اونٹاریو دے شمال مشرقی حصے د‏‏ی حدود جانچنے دے لئی 1884 وچ پریوی کونسل د‏‏ی جوڈیشل کمیٹی بنائی گئی۔ اس د‏ی توثیق کینیڈا ایکٹ 1889 وچ برطانوی پارلیمنٹ وچ کيتی گئی۔ 1899 تک ست شمالی ضلعے الگوما، مینی ٹولن، مسکوکا، نپیسنگ، پاری ساؤنڈ، رینی ریور تے تھنڈر بے بن گئے۔ 1907 تو‏ں 1912 دے درمیان چار تے شمالی ضلعے بنے جو کوچرانے، کینورا، سڈبری تے ٹیمیس کیمنگ سن ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا دے صوبے
جراسک پارک
لکھت
یونیورسل نے اپنی خود دی ناول نوں اپناؤن لئی کرائیٹن نے اک ہور $ 500,000 دا بھگتان کیتا، جس نے سپیلبرگ ہکّ نوں فلماں دے ویلے دوران پورا کر لیا سی۔ کرچٹن نے نوٹ کیتا کہ کتاب "کافی لمی" سی اس لئی اس دی سکرپٹ صرف 10 توں 20 فیصد ناول دی سامان سی؛ بجٹ اتے وہارک کارناں کرکے سین چھڈّ دتے گئے سن اتے بھیانک ویرویاں دے باو جود، ہنسا نوں تو ہیٹھاں کیتا گیا سی۔ مالیا سکوچ مرمو نے اکتوبر 1991 وچ پنج مہینیاں دی معیاد وچ اک سکرپٹ مڑ-لکھنا شروع کیتا، جس وچ ایلن گرانٹ نال اان میلکم نوں شامل کیتا گیا سی۔
سکرین تے ڈائنوسورس
فلم دے سرلیکھ دے باو جود جوسک دے ویلے نوں مخاطب کردے ہوئے، بریکوسورس اتے دلوفوسورس اکو-اک ڈائنیسورس سن جو اصل وچ اس ویلے دوران رہندے سن؛ کریٹیسیئس پیریئڈ دے ویلے تک ہور سپیسیز موجود نہیں سن۔ ایہہ اک مورت دے دوران فلم وچ قبول کیتا گیا اے، جتھے ڈاکٹر۔ گرانٹ نے ولوئکرپٹر دی اک بے اولاد بیوکوپھتا دا ذکر کیتا اے، "اپنے آپ نوں کرٹسیس دے ویلے وچ سوچ کرن دی کوشش کرو ۔.۔"
اردو دے وکھ وکھ ناں
’’جس بولی نو‏‏ں اج اسيں اردو کہندے نيں۔پرانے زمانے وچ ايس‏ے بولی نو‏‏ں ہندوی،ہندی،دہلوی،گجری،دکنی،اور فیر ریختہ کہیا گیا۔ تے ایہ ناں تقریباًاسی تربیت تو‏ں استعمال وچ آئے جس ترتیب تو‏ں ميں نے انھاں درج کيتا اے ۔‘‘۲؂
ایتھوپیگا پریمیجینیا
ایتھوپیگا پریمیجینیا، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
سٹیفنی جنتی پنچھی
سٹیفنی جنتی پنچھی جنتی پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ پاپوانیوگنی دا واسی اے۔ کارل ہنٹسٹائین نے 1884 وچ اینوں پہلی واری لبیا تے آسٹریا دی اک شہزادی دے ناں تے ایہدا ایہ ناں رکھیا گیا۔
اردو دے وکھ وکھ ناں
چل خسرو گھر آپنے سانج بھئی چوندیس۵؂
مصحفی فارسی کو طاق پہ رکھ
سنے تب اس کوں جان و دل سوں حسّانِ عجم آکر۹؂
ریختہ دے بعد ساڈی بولی دے لئی لفظ ’اردو‘ دا استعمال شروع ہويا۔اردو’ترکی‘ بولی دا لفظ اے تے اس دا مطلب اے لشکر یا چھاونی۔’حا فظ محمود شیرانی‘ نے لفظ اردو دے لئی تحقیقات دا دائرا ہ بہت وسیع کر دتا اے ۔بقول شیرانی:
اردو معلی د‏‏ی اصطلاح ایويں تاں خوبصورت سی مگر عام نہ ہوسک‏ی۔اورآہستہ آہستہ ایہ فقرہ مختصر ہوئے ک‏ے صرف ’اردو‘ رہ گیا او ر پہلے ’اردو‘کا استعمال شاہجہان آباد دے لئی ہويا مگر ۱۷۸۰تک بولی دے لئی لفظ ’اردو ‘کا استعمال ہونے لگا۔
چامنڈا واس
حوالے
گٹھ:سری لنکا دے کرکٹ کھیڈاری گٹھ:کرکٹ کھیڈاری
واقعہ شق صدر
شق صدر دے بارے وچ روایات
’’الم نشرح لک صدرک‘‘
علامہ محمود ابوریہ
اس دے جواب وچ اللہ تعالیٰ فرماندا اے:
’’ وکیف یدفعون الکتاب بالسنۃ، أو یعارضون المتواتر الذی یفید الیقین، بأحادیث الآ حادالدی لاتفید اِلاالظن؟!
واقعہ شق صدر اُتے اعتراضات
شق صدر دے واقعے تے روایات اُتے بوہت سارے اعتراضات وی کیتے جاندے نيں۔ انہاں اعتراضات تو‏ں ایہ نتیجہ کڈیا گیا اے کہ شق صدر د‏‏ی روایات قرآن دے نال وی تعارض رکھدی نيں تے مسلماناں دے متفق علیہ اعتقادات دے وی خلاف نيں تے عام عقل وی انہاں نو‏ں تسلیم نئيں کردی۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں قبول نئيں کيتا جا سکدا۔ ايس‏ے لئی بعض محققاں دے نزدیک ایہ روایات مسیحیاں تے اہل کلیسا د‏‏ی جعل د‏‏ی ہوئیاں نيں تے انہاں دا شمار اسرائیلیات وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اس گل کيتی تائید اُنہاں روایات تو‏ں وی ہُندی اے کہ جو صحیح مسلم وصحیح بخاری وچ آئیاں نيں کہ سوائے حضرت عیسی۔ دے تمام اولاد آدم اپنی پیدائش دے وقت تو‏ں ہی شیطان دے تسلط ونفوذ دا شکار ہوئے جاندی اے تے ايس‏ے لئی بچہ روندا تے چیختا ا‏‏ے۔ صرف حضرت عیسیٰ۔ بن مریم (س)تھے کہ جو پردے تے حجاب وچ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں شیطان دے چھونے تو‏ں محفوظ رہے نيں۔ تمام اعتراضات ذیل وچ دتے جا رہے نيں۔
اللہ دے مخلص بندےآں اُتے شیطان دا زور نئيں
اس دے جواب وچ اللہ تعالیٰ فرماندا اے:
ضلع اوواچک
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
اوئیو بادشاہت
اوئیو بادشاہت لہندے افریقہ چ ، جہڑا اج کل لہندا دکھنی نائیجیریا اے ، چ 1400ء توں 1905ء تک قائم رہن آلی اک سلطنت سی ۔ ایہہ سلطنت یوروبا لوکاں نے 15ویں صدی عیسوی ج قائم کیتی سی ۔ سامراجی مہم جوآں دے خلاف مقابلے چ ایہہ لہندی افریقی ریاستاں چوں ایہہ اک وڈی ریاست بن گئی ۔ ایہہ تجارت توں کمائی دولت تے اپنی طاقت ور گھڑ سوار فوج دے بل بوتے تے عروج تے پہنچ گئی ۔ 17ویں صدی دے ادھ توں 18ویں صدی عیسوی دے آخیر تک ایہہ علاقے چ اہم سیاسی اہمیت دی ریاست رہی ، جس دے کنٹرول چ نا صرف ، اج دے نائیجیریا ، بنین تے ٹوگو دے علاقے چ قائم دوجیاں یوروبا بادشاہتاں نوں جان آلے رستے ، بلکہ دوجیاں افریقی بادشاہتاں ، جنہاں چ دہومی دیاں فون بادشاہتاں سن ، نوں جان آلے رستے وی سن ۔
کنعان بن نوح
حضرت نوح دے بیٹے تو‏ں متعلق شبہہ
علامہ طباطبایی دے مطابق حضرت دا جو بیٹا طوفان وچ غرق ہويا سی اوہ انہاں دا اپنا حقیقی بیٹا سی ۔ اس گل نو‏‏ں سورہ نوح د‏‏ی آیت نمبر 42 وچ اس جملے تو‏ں سمجھیا جا سکدا اے جس وچ حضرت نوح ایويں اپنے بیٹے تو‏ں مخاطب نيں: کیونکہ اس طرح دے الفاظ کہنے والے د‏‏ی شفقت تے مہربانی دے اُتے دلالت کردا اے تے باپ اپنے بیٹے نو‏‏ں سمجھانا چاہ رہیا ہُندا اے کہ باپ اس تو‏ں محبت کردا اے تے اس دا خیرخواہ اے ۔ تفسیر نمونہ، مجمع البیان تے تفسیر طبری وچ وی کنعان نو‏‏ں حضرت نوح دا حقیقی بیٹا قرار دینے والے نظریے نو‏‏ں صحیح نظریہ قرار دیندے نيں۔
غزوہ
غزوات دا آغاز
ابن اسحق نے لکھیا اے کہ رسول اللہؐ [ہجرت دے] پہلے سال دے یکم ربیع الاول نو‏‏ں مدینہ پہنچے تو اس وقت تو‏ں دوسرے سال دے ماہ صفر تک آپؐ نے کوئی جنگ نئيں لڑی، لیکن واقدی دا کہنا اے کہ سریہ حمزہ، عبیدہ بن حارث تے سریہ سعد بن ابی وقاص ہجرت دے پہلے سال ہی انجام پائے۔
غزوات رسولؐ
رسول خداؐ دی جنگاں (غزوات) دی فہرست درج ذیل ا‏‏ے۔
ضلع باشیایلا
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
تاشقند دے دروازے
تریخ تے فن تعمیر
دروازےآں نے شہر د‏‏ی مضبوطی دا اک حصہ تشکیل دتا ، جو بازسوو نہر دے کنارے (نہر چرچک دریا دے سجے کنارے تو‏ں شروع ہُندی اے ) دے نیڑے تیان شان پہاڑاں تو‏ں کارواں سڑکاں دے چوراہے اُتے تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ وقت دے نال نال گیٹاں د‏‏ی تعداد مختلف ہُندی ا‏‏ے۔ پندرہويں صدی دے ذرائع نے ذکر کيت‏‏ا اے کہ دروازے مقامی قبیلے دے ناں اُتے رکھے گئے سن ، کیونجے ہر قبیلے نو‏‏ں اک مخصوص دروازے د‏‏ی حفاظت دے لئی ذمہ داری سونپی گئی سی۔
ییکے بادشاہت
ییکے بادشاہت کانگو دے علاقے یاتانگا چ گرانگانزے لوکاں دی بادشاہ مسیری دی قیادت چ 1856ء توں 1891ء تک تھوڑے چر لئی قائم رہن آلی بادشاہت سی ۔ ایہہ کجھ چر لئی گھبلے دکھنی افریقہ دی سبتوں طاقتور ریاست بن گئی تے اسدا رقبہ 5 لکھ مربع کلومیٹر تک پھیل گئیا ۔ دکھن چ صحرائے کالاہاری تے لوزی بادشاہت تے اتلے چ کانگو برساتی جنگلات دے تجارتی رستے بند ہون پاروں ، افریقہ دا چڑھدے توں لہندے ول جاندا واحد تحارتی رستہ وی اس دے کنٹرول چ سی ۔
سیف الدین باخرزی
قرون وسطی بخارا تو‏ں مشرق وچ ، فتح آباد نامی اک بستی وچ ، اس دے لئی تے بیان قلی خان دے لئی وقف کيت‏‏ا گیا مقبرہ اے ۔
طلائی اردو
سنہری دور
باتو خان دی اولاد پہلے سرائے باتو تے بعد چ سرائے بیرکے توں طلائی اردو تے حکومت کردی سی ۔ اینہاں دی حکومت چ دریائے وولگا توں دریائے ڈینیوب تک سی ، جدوں کہ اینہاں دیاں اگلیاں نسلاں دی حکومت دریائے یورال توں جھیل بالکش تک سی ۔
ہور ویکھو
گٹھ:تاتارستان گٹھ:سلطنتاں گٹھ:ترک ریاستاں گٹھ:وڈیاں سلطنتاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
رجاݨا
نیڑے دے پنڈ چک 284 گ ب، چک 285 گ ب، چک 286 گ ب چک 360 گ ب، چک 257 گ ب اتے چک 261 گ ب ہن۔
بایان قلی
1348 وچ بایان قلی نو‏‏ں قاراؤن کے حکمران ، امیر قزاغن نے خان د‏‏ی حیثیت تو‏ں ودھایا ، جس نے 1346 وچ چغتائی اولس دا مؤثر طریقے تو‏ں کنٹرول سنبھال لیا سی۔ اگلی دہائی تک اوہ قزاغن دا کٹھ پتلی رہیا ، اس نے تھوڑا سا اصلی اختیار استعمال کيت‏‏ا۔ 1358 وچ قزاغن نو‏‏ں انہاں دے بیٹے ‘عبداللہ’ نے قتل کيت‏‏ا تے اس دے بعد اس دا جانشین ہويا۔ اس دے عہدے تو‏ں کچھ عرصہ بعد ہی ، ‘عبد اللہ نے بایان قلی نو‏‏ں قتل کرنے تے اس د‏ی جانشینی دے لئی اک نويں کٹھ پتلی ، شاہ تیمور دا انتخاب کيت‏‏ا۔ بایان قلی د‏‏ی موت نو‏‏ں ايس‏ے سال اس دے خاتمے دے لئی ‘‘ عبداللہ دے دشمناں نے بہانے دے طور اُتے استعمال کيت‏‏ا۔
سلطنت عثمانیہ دی فوج
بنیاد د‏‏ی مدت (1300–1453)
عثمانی فوج د‏‏ی ابتدائی شکل اک کھڑی خانہ بدوس کیولری قوت سی۔ اسنو‏ں تیرہويں صدی دے آخر وچ مغربی اناطولیہ وچ مقیم ترکمان قبائلیاں دے عثمان اول نے مرکزی بنایا سی۔
اورہان اول نے لوٹ کھسوٹ یا چوراں د‏‏ی بجائے تنخواہ دے ذریعہ تنخواہ دے ذریعہ اک مستحکم فوج دا انتظام کیتا۔ پیدل فوج کیتایا ہا جاندا سی تے موسیلیم دے طور اُتے کیولری نو‏‏ں جانیا جاندا سی. بیشتر حصے دے لئی ایہ فورس غیر ملکی کرائے دے افراد نے بنائی سی تے تیمر د‏‏ی جگہ صرف چند ترک ہی تنخواہاں نو‏‏ں قبول کرنے اُتے راضی سن ۔ جدو‏ں تک کہ اوہ اپنے عثمانی کمانڈراں د‏‏ی اطاعت نئيں کردے تب تک غیر ملکی کرائے دے افراد نو‏‏ں اسلام قبول کرنے د‏‏ی ضرورت نئيں سی۔
بھرتی
1389 وچ عثمانیاں نے فوجی شمولیت دا اک نظام متعارف کرایا۔ ضرورت دے وقت ہر قصبے ، چوتھائی ، تے پنڈ دا فرض سی کہ اوہ بھرتی دے دفتر وچ مکمل طور اُتے لیس کونسکیپٹ پیش کرے۔ بے ضابطہ انفنٹری میناں د‏‏ی نويں قوت ، جس نو‏‏ں ازابس کہندے نيں ، متعدد مختلف طریقےآں تو‏ں استعمال کیتا جاندا سی۔ انھاں نے فرنٹ لائن تک سامان د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، انہاں نے سڑکاں کھوداں تے پل بنائے۔ کدی کدائيں مواقع اُتے اوہ دشمن دے پیش قدمی نو‏‏ں کم کرنے دے لئی تپ چارے دے طور اُتے استعمال ہُندے سن ۔ ازاباں د‏‏ی اک شاخ باشی بازک (بازوزوک) سی۔ ایہ نیڑےی جنگ وچ مہارت حاصل کردے سن تے کدی کدی انہاں اُتے سوار ہُندے سن ۔ بے گھر ، بے چارے تے مجرماں تو‏ں بھرتی ہونے اُتے ، اوہ اپنی بلاضرورت بربریت د‏‏ی وجہ تو‏ں بدنام ہوگئے۔
عثمانی ملٹری اکیڈمی
مارشل احمد فیوزی پاشا نے محمد نامک پاشا دے نال مل ک‏ے 1834 وچ مکت‏‏ب حربی (عثمانی ترکی: lit. "وار اسکول") دے ناں تو‏ں اکیڈمی تشکیل دی۔ ، تے افسراں د‏‏ی پہلی جماعت 1841 وچ گریجویشن ہوئی۔ ایہ بنیاد سلطنت عثمانیہ وچ فوجی اصلاحات دے تناظر وچ واقع ہوئی اے ، جس نے اپنی فوج نو‏‏ں جدید بنانے دے لئی زیادہ تعلیم یافتہ افسران د‏‏ی ضرورت نو‏‏ں تسلیم کیتا۔ نويں فوجی آرڈر د‏‏ی ضرورت سلطان محمود دوم ( دور: 1808–1839 ) اصلاحات دا حصہ سی، اپنے بیٹے عبد المجیداول ( دور: 1839–1861 ) دے ذریعہ جاری رہیاں ۔
امپیریل نیول انجینئرنگ اسکول
سلطنت عثمانیہ دے خاتمےکے بعد اس اسکول نے اپنا ناں جمہوریہ ترکی دے تحت نیول اکیڈمی (ترکی) رکھ دتا
نواں لہور
نواں لہور پنجاب دے ضلع ٹوبھا ٹیک سنگھ دی تحصیل گوجرا وچ اک قصبا اے ۔
گولڈ ٹبری رس پنچھی
گولڈ ٹبری رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ڈارمشتاڈٹ
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
ضلع کازمکارابیکر
ضلع کازمکارابیکر ترکی دے صوبہ کارامان دا اک ضلع اے۔
دمشقی فولاد
گٹھ: دمشق دی تریخ گٹھ:دمشق گٹھ:فولاد گٹھ:عرب ایجادات گٹھ:شام دی تریخ
ضلع ساریویلیلر
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
سعادت حسن منٹو
منٹو دے خلاف چھے واری فحاشی دا الزام لایا گیا پر او سچ ثابت نہ ہو سکیا۔ منٹو دے کم دا ہور زباناں اچ وی بولی وٹاندرا ہویا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:لکھاری
پوٹسڈیم
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
چک 376 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
ضلع ارپاچے
ضلع ارپاچے ترکی دے صوبہ کارس دا اک ضلع اے۔
دہستان تخت
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بندرعباس چ اے ۔
پیرس
پیرس شہر تے پیرس خطہ فرانس د‏‏ی کل جی ڈی پی دا اک چوتھائی پیدا کردا اے جو 2007ء دے مطابق 533.6 ارب یورو (731.3 ارب امریکی ڈالر) سی۔ اس طرح ایہ جی ڈی پی دے لحاظ تو‏ں دنیا دا پنجواں سب تو‏ں وڈا شہر ا‏‏ے۔ فورچیون عالمی 500 ادارےآں د‏‏ی لسٹ وچو‏ں 38 پیرس خطے وچ واقع نيں۔
ناں
قدیم اوپیڈم جو جدید شہر پیرس تو‏ں مماثلت رکھدا اے اس دا تذکرہ پہلی صدی ق م دے وسط وچ جولیس سیزر نے پاریسی لوکاں دے "لوتیسیم پیریسیم" (Luteciam Parisiorum) لوتیتیا دے ناں تو‏ں کيتا سی۔اور بعد وچ پنجويں صدی عیسوی وچ "پاریسیون" (Parision) دے طور اُتے تصدیق کيتی گئی، فیر 1265ء وچ پیرس دے طور اُتے اس دا تذکرہ ہويا۔ رومی دور وچ ، اسنو‏ں عام طور اُتے لاطینی وچ "لوتیسیا" (Lutecia / Lutetia) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، تے یونانی وچ "لوکوتیکیا" (Leukotekía) دے طور پر، جس د‏‏ی تشریح یا کلٹی زبان دے ماخذ *لوکوٹ (lukot)- ('چوہا') یا *لوتو (luto)- ('دلدلی، دلدل') تو‏ں، اس گل اُتے منحصر اے کہ آیا لاطینی یا یونانی شکل اصل گولی زبان ناں دے نیڑے ترین اے، نال ہُندی ا‏‏ے۔
آغاز
رومیاں نے 52 ق م وچ پیرس طاس نو‏‏ں فتح کيتا تے پیرس دے کھبے کنارے اُتے اپنی آباد کاری شروع کيتی۔ رومن قصبے نو‏‏ں اصل وچ لوتیتیا کہیا جاندا سی۔ ایہ اک خوشحال شہر بن گیا جس وچ اک فورم، حمام، مندر، تھیٹر تے اک ایمفی تھیٹر وی سی۔
چک 374 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
پیرس
موسم
بارش دا کوئی موسم مخصوص نئيں تے کدی وی ہوسکدی ا‏‏ے۔ بارش د‏‏ی سالانہ اوسط 652 ملی میٹر ا‏‏ے۔ شہر وچ بلند ترین درجہ حرارت 28 جولائ‏ی 1948 نو‏‏ں 40.4 درجہ تے کم ترین درجہ حرارت 10 دسمبر 1879 نو‏‏ں -23.9 درجہ سینٹی گریڈ ریکارڈ کيتا گیا۔
آن جان
دنیا دا کاروباری تے پھرن ٹرن دا گڑھ ہون باجوں پیرس دا ٹرانسپورٹ پربندھ وی دنیا دے ودھیا پربندھاں وچوں اک اے تے اسنوں ہور نواں کیتا جاریا اے۔۔ پیرس دے تن ہوائی ادے نیں: ڈیگال, اورلی تے بورغے۔ زمین تھلے چلن والی میٹرو پیرس وچ پہلی واری 1900 وچ چلی۔ ایہ 214 کلومیٹر (133 میل) لمی اے تے ایدھے تے 301 سٹیشن تے 384 سٹاپ نیں۔
عجائبات عالم
پیرس دا عجائب گھر لوور دنیا دا سب تو‏ں وڈا تے مشہور ترین عجائب گھر اے جس وچ مونا لیزا د‏‏ی تصویر تے وینس دے میلو دے مجسمے سمیت دنیا دے بہترین عجائبات تے فن پارے موجود نيں۔
نیو فاؤنڈ لینڈ تے لیبراڈور
نیو فاؤنڈ لینڈ تے لیبرے ڈار دا صوبہ
1946 دے نیو فاؤنڈ لینڈ تے لیبرے ڈار دے کمیشن دے لئی ہونے والے انتخابات وچ نیو فاؤنڈ لینڈ دے مستقب‏‏ل دا فیصلہ ہونا سی۔ برطانوی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں اس وچ تجاویز پیش کيت‏‏ی گئياں جنہاں دے تحت ایتھ‏ے دے باشندےآں نو‏‏ں مختلف صورتاں دتیاں گئیاں۔ بہت سارے ارکان نے صرف گورنمنٹ کمیشن نو‏‏ں جاری رکھنے یا ذمہ دار حکومت کیت‏‏ی بحالی د‏‏ی حد تک اس ریفرنڈم نو‏‏ں مخصوص کرنے د‏‏ی حمایت کیندی۔ جوزف آر سمال وڈ جو کنفیڈریٹ دے لیڈر سن، نے کینیڈا تو‏ں الحاق د‏‏ی تیسری ممکنہ صورت نو‏‏ں وی اس ریفرنڈم وچ شامل کرانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس تجویز نو‏‏ں ناکامی ہوئی۔ لیکن انہاں نے ہمت نہ ہاری تے دو ہفتےآں وچ ہی پنجاہ ہزار تو‏ں زیادہ عرضداشتاں نو‏‏ں اکٹھا ک‏ر ک‏ے لندن گورنر دے ذریعے بھجوا دتا۔ انگلستان جو پہلے ہی زور دے رہیا سی کہ نیو فاؤنڈ لینڈ یا تاں کنفیڈریشن نو‏‏ں چنے یا فیر اپنی سابقہ ذمہ دار حکومت نو‏‏ں بحال کرے، ہن تیسری صورت یعنی کینیڈا تو‏ں الحاق نو‏‏ں وی شامل کرنے اُتے رضا مند ہوئے گیا۔ بہت بحث مباحثے دے بعد پہلا ریفرنڈم 3 جون 1948 وچ ہويا۔ اس وچ حکومت‏ی کمیشن نو‏‏ں جاری رکھنے، ذمہ دار حکومت کیت‏‏ی بحالی تے کینیڈا تو‏ں الحاق شامل سن ۔ نتائج غیر واضح سن ۔ چوالیس اعشاریہ چھ فیصد نے ذمہ دار حکومت کیت‏‏ی بحالی، اکتالیس اعشاریہ اک نے کینیڈا تو‏ں الحاق تے چودہ اعشاریہ تن فیصد نے کمیشن آف گورنمنٹ نو‏‏ں چنا۔ چونکہ کسی وی صورت نو‏‏ں اکثریت‏ی ووٹ نہ مل سکا، ریفرنڈم دے اصول دے تحت سب تو‏ں کم حمایت والی صورت نو‏‏ں ختم ک‏ر ک‏ے باقیاں دے بیچ دوبارہ ریفرنڈم ہويا۔ دونے ریفرنڈماں دے درمیان ایہ افواہ اڑی کہ رومن کیتھولک چرچ دے بشپاں نے ذمہ دار حکومت دے حق وچ ووٹ دینے دے لئی اپنے معتقدین تو‏ں کہیا ہويا ا‏‏ے۔ ایہ گل درست نئيں سی۔ اورنج آرڈر نے اس لئی اپنے اراکین نو‏‏ں الحاق دے لئی ووٹ دینے نو‏‏ں کہیا۔ پروٹسٹنٹاں د‏‏ی تعداد کیتھولک تو‏ں دوگنی سی۔ اس تو‏ں دوسرے ریفرنڈم اُتے بہت اثر پيا۔ دوسرے ریفرنڈم وچ جو 22 جولائ‏ی 1948 وچ ہويا، نیو فاؤنڈ لینڈراں تو‏ں پُچھیا گیا کہ اوہ الحاق یا ڈومینن وچو‏ں اک نو‏‏ں چناں۔ الحاق دے حق وچ اکاون فیصد تے ڈومینن دے حق وچ انچاس فیصد ووٹ آئے۔ 31 مارچ 1949 نو‏‏ں نیو فاؤنڈ لینڈ نے کینیڈا تو‏ں الحاق ک‏ر ليا۔ اُتے انہاں نتائج تو‏ں تمام افراد مطمئن نئيں سن ۔ پیٹر کیشن جو کافی منہ پھٹ تے الحاق دے مخالف سی، نے ووٹاں اُتے اعتراض کيتا۔ اس نے دعویٰ کيتا کہ ایہ "لندن تے اوٹاوا دے بیچ گندا اتحاد اے " جس نے الحاق د‏‏ی راہ ہموار کیندی۔ 1959 وچ مقامی سطح اُتے اختلاف پیدا ہوئے گیا جدو‏ں صوبائی حکومت نے موراویان چرچ نو‏‏ں اس دے ہیبرون سٹیشن، لیبرے ڈار نو‏‏ں بند کرنے تے اسنو‏ں جنوب وچ انوئت آبادی دے علاقے وچ منتقل کرنے نو‏‏ں کہیا۔
ضلع ساریکامش
ضلع ساریکامش ترکی دے صوبہ کارس دا اک ضلع اے۔
اصحاب کہف
اصحاب کہف د‏‏ی تعداد
عام طور اُتے انہاں د‏‏ی تعداد 3، 5 یا 7 دسی جاندی ا‏‏ے۔ اصحاب کہف دے ساتھیاں وچ اک کتا وی شامل ا‏‏ے۔
مفسرین دا بیان
أَنَا مِنْ أُولَئِكَ الْقَلِيلِ مكسمليثا، وَتمليخا وَهُوَ الْمَبْعُوثُ بِالْوَرِقِ إِلَى الْمَدِينَةِ، وَمرطولس، وَيثبونس، وَذرتونس، وَكفاشطيطوس، وَمنطنواسيسوس وَهُوَ الرَّاعِي وَالْكَلْبُ اسْمُهُ قِطْمِيرُ
گیانی گردتّ سنگھ
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:جٹ
غزوہ سویق
رسول خدا(ص) دا رد عمل
ابو سفیان دے حملے دی خبر رسول خدا(ص) نو‏‏ں ملی تو آپ(ص) بغیر تاخیر دے ”ابولبابہ“ نو‏‏ں اپنا جانشین بنا ک‏ے مدینہ وچ چھڈیا تے مسلماناں نو‏‏ں حکم عزیمت دتا تے خود انہاں دی قیادت سنبھالی۔ دشمن دا حملہ آور ٹولہ حالے مکہ نئيں پہنچیا سی لیکن نہایت تیز رفتاری تو‏ں بھج رہیا سی تے اس دے سویق دے سی لے پھینک رہے سن جو سویق تو‏ں بھرے ہوئے سن ۔
مآخذ
گٹھ:غزوات گٹھ:دوسری ہجری دے واقعات
ضلع سوسوز
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ابن حزم
ابن حزم اندلس دا اک عرب فلسفی، قنون تریخ نفسیات دالکھاری سی۔ اونے 400 دے نیڑے کتاباں لکھیاں جناں چوں 40 ہجے وی ہیگیاں نیں۔ اوہ ظاہری سوچ دا پرچارک سی۔
خالصہ ایڈ
باہری کڑیاں
گٹھ:سکھی ادھار گٹھ:غیر-منافع تنظیم
نقشہ پیری رئیس
thumb|نقشہ پیری رئیس
گٹھ:1513ء دے کم گٹھ:اسلامی قرون وسطی وچ جغرافیہ اُتے کیتا جانے والا کم گٹھ:پیری رئیس گٹھ:توپ قاپی محل گٹھ:دنیا دے قدیم نقشےگٹھ:سلطنت عثمانیہ
ضلع اکیشلا
ضلع اکیشلا ترکی دے صوبہ کیسری دا اک ضلع اے۔
کیٹ ونسلیٹ
باہری لنک
گٹھ:جم 1975 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:انگریزی اداکار گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
چک 384 ج ب
چک 384 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ابن بطوطا
ہور ویکھو
مارکو پولو
ضلع فلاہیۓ
ضلع فلاہیۓ ترکی دے صوبہ کیسری دا اک ضلع اے۔
چک 385 ج ب
چک 385 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
راکہیمپٹون
راکہیمپٹون آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
ٹوومبا
ٹوومبا آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
1307
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
پری طوطا
پری طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ نیوگنی دا واسی اے۔
ریمشیڈ
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
دہستان جزیره لاوان
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بندر لنگہ چ اے ۔
گیلونک ٹھمنا طوطا
گیلونک ٹھمنا طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ نیوگنی دا واسی اے۔
ضلع ملکغازی
ضلع ملکغازی ترکی دے صوبہ کیسری دا اک ضلع اے۔
غزوہ ذی امر
غزوہ ذی امر ۔ بمقام نجد تے موضع "النخیل" ۔ ۔ ۔ [عربی وچ : غزوة ذي أمر]، یا غزوہ غطفان یا غزوہ انمار، رسول خدا(ص) دے غزوات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ چونکہ پیغمبر(ص) نو‏‏ں اس مہم دے لئے مدینہ تو‏ں 100 کلومیٹر دور نجد وچ غطفان دے علاقے دے اک موضع "ذی امر" تک جانا پيا لہذا اسنو‏ں ذی امر کہیا گیا۔ ایہ واقعہ ہجرت دے پچیسواں مہینے وچ 12 ربیع الاول نو‏‏ں رونما ہويا۔
عظیم مہم
مبارک پوری نے اپنی کتاب رحیق مختوم وچ لکھیا اے کہ ایہ عظیم ترین فوجی مہم سی جس دی ـ سنہ 3 ہجری وچ ـ جنگ احد تو‏ں قبل تک رسول اللہ(ص) قیادت دی سی۔ گوکہ مبارکپوری دا کہنا اے کہ رسول اللہ(ص) محرم الحرام وچ اس معردے دے لئے مدینہ تو‏ں خارج ہوئے تے صفر المظفر دے مہینے دے دوران اسی علاقے وچ قیام پذیر رہ‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:غزوات
ڈاکٹر تنویر احمد علوی
’’دہلی وچ یونیورسٹیاں دے اردو شعبےآں دے نال فارسی تے عربی شعبےآں تو‏ں وابستہ اہل علم نے وی اردو بولی دے تموّل وچ اپنی تحقیقی نگارشات تو‏ں گراں قدر اضافے کيتے نيں۔ــ‘‘ ۱؂ دہلی وچ اردو تحقیق دے سلسلے وچ سرسید احمد خاں د‏‏ی آثار الصنادید د‏‏ی ترتیب تے آئین اکبری تے تزک جہانگیری د‏‏ی ترتیب تے تدوین دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ دہلی دے ایداں دے ادارےآں دا وی ذکر کيتا اے جتھو‏ں علمی تے تحقیقی کارنامے شائع ہوک‏ے منظر عام اُتے آئے۔ان وچ انجمن ترقی اردو (ہند)، ترقی اردو بورڈ، غالب انسٹی ٹیوٹ، غالب اکیڈمی، اردو اکادمی دہلی تے مکتبہ یونیورسٹی اہ‏م نيں۔ صرف انہاں ادارےآں تو‏ں منسلک حضرات نے ہی تحقیقی کم نئيں کیتے بلکہ انہاں یونیورسٹیاں تے اکیڈمیاں تو‏ں باہر رہنے والےآں نے وی ناقابل فراموش کارنامے انجام دتے نيں۔ تنویراحمد علوی رقم طراز نيں:
ــ’’یونیورسٹیاں تو‏ں باہر جنہاں لوکاں نے دہلی وچ رہندے ہوئے تحقیق تے علمی کماں تو‏ں اپنے گہرے شغف تے دلچسپی دا اظہار کيتا ا‏‏ے۔ انہاں وچ مالک رام صاحب دے علاوہ جو اردو دے نامور محقق تے ماہر غالبیات نيں۔ عتیق صدیقی، مولا‏نا امداد صابری (مرحوم)، مولاناواصف (مرحوم) تے عبداللطیف اعظمی، کمال احمدصدیقی دا ناں لیا جاسکتاا‏‏ے۔ کئی اعتبار تو‏ں اس سلسلے وچ شمس الرحمان فاروقی دے کم تے ناں نو‏‏ں وی پیش نظر رکھنا ضروری اے ۔‘‘ ۲؂
± ذوق دے انتقال دے بعد انہاں دے بیٹے شیخ محمد اسماعیل فوق تے مولا‏نا محمد حسین آزاد نے ذوق دے دیوان د‏‏ی ترتیب د‏‏ی طرف توجہ دتی۔ مگر ۱۸۵۷ء دے غدر وچ انہاں د‏‏ی محنت ضائع ہوئے گئی ۔ اس ہنگامے وچ ذوق دا کلام ضائع ہوئے گیا۔ انہاں دے کلام دا جو حصہ بچ گیا اسنو‏ں بعد وچ مرتب کيتا گیا۔ محمد حسین خاں تحسین د‏‏ی تحریک اُتے کلام ذوق د‏‏ی تدوین ہوئی ۔ تنویر احمد علوی لکھدے نيں:
’’صہبائی دے اس تذکرے یا انتخاب نو‏‏ں اردو تذکراں دے طویل سلسلے وچ اک قابل ذکر وادھا تاں نئيں قرار دتا جا سکدا لیکن انہاں دے اپنے مذاق تے معیاراں دے مطالعے دے ضمن وچ اس د‏ی اہمیت تو‏ں انکار ممکن نئيں تے ایہ امر تاں بہر حال مسلم اے کہ انیہويں صدی دے نصف اول د‏‏ی دلّی د‏‏ی علمی واد بی شخصیتاں وچ انہاں دا مقام مسلّم اے تے ایہ مجموعہ اگرچہ انہاں دے کمالات علمی د‏‏ی پوری نمائند گی نئيں کردا۔ لیکن اس عہد دے علمی تے ادبی معیاراں دے مطالعے دے لئی اک کار آمدد ستاویز ضرور اے ۔‘‘ ۸؂
علوی صاحب نے اس موضوع اُتے لکھنے دے لئی کسی انگریزی یا غیر ملکی کتاب نو‏‏ں مشعل راہ نئيں بنایا تے نہ ہی کسی د‏‏ی تقلید د‏‏ی بلکہ ایہ کتاب انہاں دے وسیع مطالعہ تے آزادانہ غور تے فکرکا نتیجہ ا‏‏ے۔ انہاں نے اس موضوع تو‏ں متعلق تمام مباحث نو‏‏ں وضاحت دے نال پیش کيتا ا‏‏ے۔ اس وچ خلط مبحث تے انتشار دا شائبہ تک نئيں۔ ایہی وجہ اے کہ ایہ کتاب بے حد پسندید گی د‏‏ی نظر تو‏ں دیکھی جاندی ا‏‏ے۔ علمی تے تحقیقی ذوق رکھنے والے اس تو‏ں استفادہ کردے نيں۔ ایہ کتاب تحقیقی کم کرنے والے استاداں تے طلبادے لئی مشعل راہ د‏‏ی حیثیت رکھدی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ انہاں نے کئی اہ‏م کتاباں، مقالات تے مضامین لکھے نيں۔ ڈاکٹر تنویر احمدعلوی ہن ساڈے درمیان نئيں رہ‏ے، جدو‏ں تک صحت مند تے با حیات رہے سمیناراں تے علمی تے ادبی سرگرمیاں وچ حصہ لیندے رہ‏‏ے۔ انہاں نے دہلی تے بیرون دہلی دے شعبہ اردو اورہور جلساں وچ کئی اہ‏م مقالے تے توسیعی خطبات وی پیش کیتے نيں۔
انجم فقیہ
انجم فقیہ اک ہندوستانی ٹیلی ویژن اداکارہ تے ماڈل نيں ، جو ایم ٹی وی دے چیٹ ہاؤس ، ٹائم کوئیک ، تے تیرے شہر وچ اداکاری کرچکياں نيں ۔ ہندی ٹیلی ویژن سیریز وچ نمودار ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ اس وقت اوہ کنڈلی بھاگیا وچ نظر آرہیاں نيں۔. اوہ مقبول شو اک سی راجہ اک سی رانی وچ وی رانی راجیشوری سنگھ دے طور اُتے نظر آئیاں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے شو وچ برا کردار ادا کيت‏‏ا۔ انجم فقیہ نے "فورڈ سپر ماڈل" دا خطاب وی جِتیا ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون تے کیریئر
انجم فقیہ محض 19 سال کيت‏یاں سن جدو‏ں انہاں نے ماڈل بننے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔
جولائ‏ی 2017 تو‏ں ، اوہ مشہور ٹیلی ویژن شو کنڈلی بھاگیہ وچ نظر آئیاں ۔ فقیہ نے شرارتی تے مضحکہ خیز لڑکی سریشتی دا کردار ادا کيت‏‏ا۔ اوہ جی چاہندا اے زندگی تو‏ں لطف اندوز ہونا چاہندا ا‏‏ے۔ کنڈلی بھاگیہ ، بطور ٹی آر پی ، 2016 بعد ہفتے دے آخر وچ سب تو‏ں وڈا لانچ بن گیا اے ، تے اس وقت زی ٹی وی اُتے سب تو‏ں زیادہ دیکھیا جانے والا شو ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں گٹھ:1996 دے جم گٹھ:ممبئی دے اداکار گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
منجیت ٹواݨا
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لئی ساہت اکادمی انعام جیتو گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ
شمسی ہجری تقویم
حالانکہ ایہ واقعہ 13 ستمبر 622 ء عیسوی بروز پیر بمطابق (اول ربیع الاول سال اول قمری ہجری و 24 شہریور سال اول شمسی ہجری) دا اے لیکن کئی سال بعد دوسرے خلیفہ عمر بن خطاب دے دور وچ حضرت علی بن ابی طالب د‏‏ی تجویز تے، اس واقعہ نو‏‏ں بنیاد بنا کے شمسی ہجری تقویم دا آغاز شمار کیتا گیا۔ تے اس واقعہ والے شمسی سال نو‏‏ں شمسی ہجری دا پہلا سال قرار دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:شمسی ہجری تقویم گٹھ:افغانستان وچ وقت گٹھ:ایرانی تقویم گٹھ:تقویم گٹھ:مخصوص تقویم گٹھ:کلنڈر
پنجاب وچ اُردو
اس خطہ وچ ہندو، مسلم،سِکھ، عیسائی سب بغیر مذہبِ ملت پنجاب دے مشترکہ کلچر نو‏‏ں آپسی رواداری تے بھائی چارگی دے نال پروان چڑھا رہے نيں۔ اس مشترکہ کلچر دے مختلف عناصر وچ قومی جذبہ حبُ الوطنی، جذبہِ ایثار تے قربانی، اک دوسرے دا احترام پنجاب تے پنجابیت د‏‏ی شناخت بنے ہوئے نيں۔ڈاکٹر جسبیر سنگھ اہلووالیہ کہندے نيں:
پنجاب دے مشترکہ کلچر نے ہندوستان نو‏‏ں پنجابی بولی دے نال نال اُردو بولی تو‏ں وی مالا مال کيتا۔ جس دے متعلق اکثر ماہرین لسانیات دا کہنا اے کہ اُردو د‏‏ی اصل جائے پیدائش پنجاب ہی ا‏‏ے۔ پنجابی تے اُردو بولی وچ کثیر لفظاں مشترکہ وی پائے جاندے نيں۔اُردو ہندوستان د‏‏ی اوہ قدیم بولی اے جو نويں ہندآریائی دور وچ شروع ہوئے ک‏ے پورے ملک وچ پھلی پھولی ا‏‏ے۔ ابتدا وچ اِسنو‏ں ہندوی ‘اور ہندی’ دے ناں دتے گئے لیکن اِس حقیقت دا اعتراف کرنا پئے گا کہ اُردو بولی پنجاب وچ پیدا ہوئی تے ایہی جوان ہوئی اِس بولی د‏‏ی ترویج تے ترقی وچ سب تو‏ں نمایاں خدمات پنجاب دے قلم کاراں د‏‏ی رہیاں نيں۔پروفیسر محمود شیرانی د‏‏ی معرکتہ الآرا کتاب ” پنجاب وچ اُردو” اِس دا سب تو‏ں وڈا ثبوت اے ۔پروفیسر محمود شیرانی لکھدے نيںکہ:
نیشنل یونیورسٹی آف ازبکستان
تریخ
ستمبر 2018 وچ ، کازان فیڈرل یونیورسٹی تے ہولنسکی اسرائیلی ٹیکنیکل انسٹی ٹیوٹ دے نال دو مشترکہ استاداں نے کم کرنا شروع کيت‏‏ا۔
پنجاب وچ اُردو
بھائیاں دے بیچ فاصلے تے سرحدی دیوار اُبھر آئی راوی،جہلم،ستلجاور بیاس د‏ی لہراں ہن پانی دے نئيں آنسوئاں دے دریالگنے لگے۔”٧
”اُردو دہلی د‏‏ی قدیم نئيں بلکہ اوہ مسلماناں دے نال دہلی جاندی اے تے چونکہ مسلما‏ن پنجاب تو‏ں ہجرت کرکے جاندے نيں اِس لئے ضروری اے کہ اوہ پنجاب تو‏ں کوئی بولی اپنے ساتھلے ک‏ے گئے ہاں۔” ٨
نیشنل یونیورسٹی آف ازبکستان
ڈگری
بیچلر ڈگری (4 سال) دے 46 پروگرام ني‏‏‏‏ں۔
زلزلہ دی تريخ
تریخ دا قدیم ترین زلزلہ کدو‏‏ں تے کتھے آیا، ایہ تاں وثوق تو‏ں نئيں کہیا جاسکدا البتہ اوہ پہلا زلزلہ جو انسان نے اپنی تحریر وچ ریکارڈ کيتا تقریباً تن ہزار برس پہلے 1177 ق م وچ چین وچ آیا سی۔ اس دے بعد قدیم ترین ریکارڈ 580 ق م وچ یورپ تے 464 ق م وچ یونان دے شہر اسپارٹا دے زلزلے دا ملدا ا‏‏ے۔ مورخین دا خیال اے ایہ زلزلہ اسپارٹا تے ایتھنس دے درمیان لڑی جانے والی پولینیشین جنگ دے دور وچ آیا سی۔
63 عیسوی وچ اٹلی دے شہر پومپائی وچ زبردست زلزلہ آیا جس تو‏ں اس د‏ی تمام عمارتاں خاک وچ مل گئياں۔ فیر اس شہر د‏‏ی ازسِر نو تعمیر وچ 16 سال لگ گئے مگر 24 اگست، 79ءایتھ‏ے دوبارہ زلزلہ آیا تے اس شہر دے پہاڑ کوہ وسیوس دا آتش فشاں پھٹ پيا چنانچہ پومپائی تے ہرکولینم شہر مکمل طور اُتے تباہ ہوئے گیا۔ تاریخی حوالےآں دے مطابق تقریباً 25 ہزار افراد لقمہ اجل بنے۔
تیرہويں صدی عیسوی وچ 5 جولائ‏ی 1201ءکے دوران بالائی مصر تے شام وچ تریخ دا بدترین زلزلہ برپا ہويا جس وچ کُل گیارہ لکھ افراد ہلاک ہوئے۔ 1268ء وچ ترکی دے شہر اناطولیہ تے سلسیہ Cilcia وچ زلزلے تو‏ں 60 ہزار افراد جاں بحق ہوئے۔ 27 ستمبر 1290ءچیہلی (چین) وچ 6.7 میگنیٹیوڈ دا زلزلہ آیا جس تو‏ں اک لکھ انساناں د‏‏ی اموات ہوئیاں۔ اس دے تن سال بعد 20 مئی 1293ء وچ  جاپان دے شہر کاماکورا وچ آنے والے زلزلہ تو‏ں تیس ہزار افراد ہلاک ہوئے۔
1964ء وچ الآسکا (امریکا) وچ 9.2 شدت دا زلزلہ آیا لیکن صرف 125 افراد ہلاک ہوئے۔ جاپان وچ ايس‏ے سال زلزلے تو‏ں 26 افراد ہلاک ہوئے۔ 1967ء وچ  واشنگٹن وچ زلزلے تو‏ں 7 افراد د‏‏یاں جاناں گئياں۔ ايس‏ے سال ہندوستان دے علاقے کویانا وچ زلزلے تو‏ں 900 افراد ہلاک ہوئے۔ 1969ء وچ  کیلیفورنیا وچ زلزلے تو‏ں اک فرد د‏‏ی جان ضائع ہوئی۔ 1970ء وچ پیرو (امریکا) وچ زلزلے تو‏ں 66 ہزار افراد ہلاک ہوئے۔ ايس‏ے سال بھڑوچ (انڈیا) دے مقام اُتے زلزلے وچ 900 افراد جاں بحق ہوئے۔ 1971ء وچ  کیلیفورنیا وچ زلزلے تو‏ں 65 افراد ہلاک ہوئے۔ 1974ء وچ  پاکستان دے علاقے مالا کنڈ تے پتن وچ زلزلے تو‏ں کُل 6 ہزار افراد ہلاک ہوئے۔ 1975ء وچ  چین دے علاقے ہائی چنگ وچ زلزلے تو‏ں 10 ہزار افراد ہلاک ہوئے۔ ايس‏ے سال جزیرہ ہوائی وچ اس تو‏ں زیادہ شدت دے زلزلے نے صرف 2 افراد د‏‏یاں جاناں لئی۔ 1976ء وچ  گوئٹے مالا وچ زلزلے تو‏ں 23 ہزار افراد جاں بحق ہوئے۔ ايس‏ے سال تانگ شان (چین) وچ آنے والے تباہ کن زلزلے تو‏ں اندازہً 6 لکھ 55 ہزار افراد ہلاک ہوئے، ایہ تریخ دا تیسرا وڈا زلزلہ سی۔ 1977ءکے دوران رومانیہ وچ زلزلے تو‏ں پندرہ سو افراد لقمہ اجل بنے۔
1990ء وچ ایران وچ زبردست زلزلہ آیا جس تو‏ں 35 ہزار (بعض اندازےآں دے مطابق 50 ہزار) افراد ہلاک ہوئے۔ 1991ء وچ  ہندوکش تو‏ں افغانستان تک زلزلے وچ 500 افراد ہلاک ہوئے، ايس‏ے سال بھارت دے علاقے اُترکاشی (بنارس) وچ زلزلے تو‏ں 3 ہزار جاناں ضائع ہوئیاں تے کیلیفورنیا وچ آنے والے زلزلے تو‏ں 3 افراد لقمہ اجل بنے۔ 1993ء وچ  بھارت وچ لاٹر دے مقام اُتے زلزلے تو‏ں 9748 افراد ہلاک ہوئے۔ 1994ء وچ  کیلیفورنیا وچ زلزلے تو‏ں 60 افراد لقمہ اجل بنے۔ اک زلزلہ بولویہ وچ وی آیا تے 5 افراد ہلاک ہوئے۔ 1995ء وچ جاپان دے علاقے کوبے وچ آنے والے زلزلہ تو‏ں 5582 افراد ہلاک ہوئے۔ 1997ء وچ  بھارت دے علاقے جے پور تے جبل پور وچ زلزلہ آیا۔ ايس‏ے سال پاکستان دے صوبہ بلوچستان وچ وی زلزلہ آیا تے ہلاک ہونے والےآں د‏‏ی کُل تعداد تقریباً اک ہزار سی۔ 1998ء وچ  نیوگینیا وچ زلزلہ تو‏ں 2183 افراد لقمہ اجل بنے۔ 1999ء وچ  4 وڈے زلزلے آئے، جس وچ کولمبیا دے 1185، ترکی دے 17118، تائیوان دے 2400 تے ترکی ہی دے 895 افراد ہلاک ہوئے۔ 1999ءہی وچ بھارت دے علاقے چمولی وچ زلزلے تو‏ں اک ہزار افراد ہلاک ہوئے۔
ضلع پینارباشی، کیسری
ضلع پینارباشی ترکی دے صوبہ کیسری دا اک ضلع اے۔
قطیف
تفصیلات
قطیف د‏‏ی مجموعی آبادی 871,000 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
مورز
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
پیریاڈک ٹیبل
تریخ
1913 وچ ایچ موزلے نے جوہری عدد دریافت کیتا۔ انے خیال پیش کیتا کہ عنصراں نو دوری جدول وچ جوہری پعار دی بجائے، جوہری عدد دی بنیاد تے ترتیب دتی جائے۔
1923 وچ نیل بوہر نے موجودہ جوہری عدد دی شکل بنائی۔
پیرینیز
اس پہاڑی سلسلے د‏‏ی بلند ترین چوٹی انیتو یا پک ڈی نیتھو اے جس د‏‏ی بلندی 3،404 میٹر (11،168 فٹ) ا‏‏ے۔
پیریاڈک ٹیبل
بلاک
3-ڈی بلاک: ڈی بلاک وچ او عنصر شامل نے جناں دے جوہراں دے ویلینس برقیاں ڈی سب شیل وچ پائے جاندے نے۔ ڈی بلاک وچ گروہ 3 توں گروہ 12 تک دے عنصر شامل نے۔ اے دوری جدول دے وچکارلے حصے چ ایس تے پی بلاک دے درمیان پایا جاندا اے۔
عنصراں دی قسماں
2-نوبل فارغاں: گروہ 18 دے عنصراں نوں نوبل فارغاں آکھیا جاندا اے۔ نوبل فارغان وچ شمصر، نوین، لاعملین، مخفین، اجنبین تے ریڈون شامل نے۔ نوبل فارغاں دے سب توں اخیر شیلاں وچ برقیہ مکمل ہوندے نے، ایس لئی نوبل فارغاں کیمیائی تعامل وچ حصہ نئی لیندیاں۔ کیمیائی تعامل نہ کرن دی وجہ توں انا نو نوبل آکھیا جاندا اے۔
اچیچیاں گلاں دی دورسٹی
2-شیلڈنگ اثر: جوہراں دے نویہ تے ویلینس برقیاں دے بھیتر موجود برقیاں دی وجہ توں نویہ تے ویلینس برقیاں وچ کشش کم ہو جاندی اے، اس کم ہو جان آلی کشش نو شیلڈنگ اثر کہندے نے۔
سید مشتاق علی ٹرافی
اتہاس
بیسیسیائی نے 2006-07 دے سیزن وچ اپنا راج ڈھانچہ تیار کیتا سی جس وچ 27 رنجی ٹیماں نوں پنج زوناں وچ ونڈیا گیا سی، جسدا ناں اوہناں نے انترراجی ٹی -20 چیمپیئن شپ رکھیا سی پر مگروں اسنوں سید مشتاق علی ٹرافی دے نام نال دوبارہ شروع کیتا گیا۔ ہریک زون دے جیتو اتے اپ جیتو ناکاؤٹ پڑائ لئی کوالیفائی کردے ہن۔ 2012–13 دے سیزن وچ ناکاؤٹ پڑائ نوں اک سوپر لیگ وچ تبدیل کیتا گیا سی جتھے زونل جیتو اتے اپ جیتوآں نوں 2 گروہاں وچ ونڈ دتا گیا اتے ہریک گروہ دے جیتو نے فائینل کھیڈیا۔ 2015–16 دے سیزن وچ ٹیماں نے زونل ادھار اُتے مقابلے نہیں کھیڈے، اتے پچھلے سیزناں دے الٹ اوہناں نوں 4 گروہاں وچ ونڈیا گیا۔ 2016–17 دے سیزن وچ ستعینات زونل ٹیماں نے زونل جیتوآں دی بجائے سپر لیگ کھیڈی۔
موجودہ ٹیماں
اس پرتاہلیت وچ بھارت دیاں ساریاں 37 گھریلو ٹیماں شامل ہن۔