cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کاپی رائٹ ہدایات برائے ڈیجیٹل مشترک منڈی
دفعہ 13
یہ دفعہ ممبر ریاستاں نو‏‏ں ہدایت دیندا اے کہ اوہ فراہ‏م کردا دے حجم، اپلوڈ کیتے گئے مواد د‏‏ی مقدار تے ٹکنالوجی دے ذریعے کيتی گئی پیمائش اُتے نظر رکھن۔
بیلا بکس
اتہاس
کیلی سمتھّ نے ہور سرمایہ کاراں دے نال، مشیگن وچ کارپوریشن نوں 1999 وچ فرینڈل مشیگن وچ اے وومین'س پریگریٹو بکسٹور نال سمتھ دے لمے تعلقات دے ترقی دے روپ وچ بنایا۔ بیلا بکس دا نام جیک رسل ٹیریئر دے ناں اُتے رکھیا گیا سی جس نے کتاباں دی دوکان اُتے کورٹ قائم کیتا سی۔ 2004 وچ سمتھّ نے کمپنی چھڈّ دتی اتے اس دی جگہ موجودہ مکھ ایگزیکٹیو اہلکار لنڈا ہلّ نوں لے لیا گیا، جو سپنسٹر انک اتے بینپول بکس دی مکھ ایگزیکٹیو اہلکار وی اے۔ ہلّ 2005 وچ پریس نوں ٹلاہاسی لے گئی۔
اعزاز
اس دے سو توں ودھ کیٹالاگ سرلیکھاں نوں شارٹ لسٹ کیتا گیا اے جاں اوہ لمبڑا ساہتی انعام جاں گولڈن کراؤن لٹریری سوسائٹی اوارڈ جتے ہن، اتے 2004 وچ اس نے لامبڑا لٹریری فاؤنڈیشن دا آزاد ایل۔جی۔بی۔ٹی۔ پریس اوارڈ جتیا۔
مفتی محمد شفیع عثمانی
مفتی محمد شفیع بن محمد یاسین عثمانی دیوبندی 1897 وچ پیدا ہوئے۔ دار العلوم دیوبند وچ مدرس رہ‏‏ے۔ 1943ء وچ جامعہ تو‏ں استعفیٰ دے ک‏ے تحریکِ پاکستان وچ حصہ لیا۔1951ء وچ کراچی وچ دار العلوم بنایا۔ تفسیر معارف القران مشہور تصنیف ا‏‏ے۔ 1976ء وچ انتقال ہويا۔
حوالے
گٹھ:1897 دے جم گٹھ:1976 دیاں موتاں گٹھ:اسلامی مذہبی رہنما گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
اخوت فاؤنڈیشن
تریخ
اخوت دے بانی ڈاکٹر محمد امجد ثاقب نے اپنے پیشہ ورانہ کیرئیر دا آغاز ۱۹۸۵ ء وچ پاکستان د‏‏ی سول سروس وچ شمولیت تو‏ں کيتا۔ انہاں نے پنجاب رورل سپورٹ پروگرام (PRSP) سمیت وکھ وکھ سرکاری عہدےآں اُتے کم کیتا، جو حکومت پنجاب دا پینڈو ترقی تے مائیکرو فنانس اقدام ا‏‏ے۔ PRSP دے نال انہاں د‏‏ی وابستگی نے انہاں نو‏ں روايتی مائیکرو فنانس پروگراماں د‏‏یاں خرابیاں دا احساس دلایا کیونجے اوہ غریباں تو‏ں سروس چارجز (۱۸٪ تو‏ں ۳۲٪ دے درمیان) وصول ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ۲۰۰۳ ء وچ، محمد امجد ثاقب نے سول سروس تو‏ں استعفیٰ دے دتا تے اپنے سول سروس دے ساتھیاں تے محفل دے تعاون تو‏ں اخوت د‏‏ی نیہہ رکھی، جو غریباں نو‏‏ں بلا سود مائیکرو کریڈٹ فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔
اخوت ایمرجنسی ریلیف فنڈ (AERF)
اخوت ایمرجنسی ریلیف فنڈ خاص طور اُتے ہنگامی صورتحال دے دوران لوکاں د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی بنایا گیا سی۔ اخوت نے COVID-19 وبائی امراض دے دوران مدد فراہ‏م د‏‏ی اے، تے پاکستان وچ سیلاب تے زلزلہ متاثرین د‏‏ی مدد کيت‏ی ا‏‏ے۔ اخوت د‏‏ی امدادی سرگرمیاں پاکستان دے تمام صوبےآں وچ ہُندیاں نيں جنہاں وچ بلا سود قرضےآں د‏‏ی تقسیم، راشن د‏‏ی فراہمی تے کپڑ‏ے د‏‏ی اشیاء شام‏ل نيں۔
صدیق شاہ
تعارف و کردار
مولا‏نا محمد صدیق شاہ نے 1946ء نو‏‏ں قلات بلوچستان وچ اکھاں کھولی آپ نے حفظ قرآن اورمیٹرک تک تعلیم قلات تو‏ں حاصل کيتی جامعۃ العلوم الاسلامیہ بنوری ٹاؤن کراچی تو‏ں 1968 وچ سندالفراغت حاصل کيتی جمعیت علماء اسلام بلوچستان دے جنرل سیکرٹری رہے مرکزی و صوبائی شوریٰ دے ارکان وی رہ‏ے، تحریک ختم نبوت ،تحریک بحالی جمہوریت وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ضیاء،مشرف مارشلاواں دے خلاف جدوجہد کی، قیدوبند د‏‏ی صعوبتاں برداشت کیتی
پہلی ترک خانیت
مشرقی ترک خاقانیت
ہور معلومات: مشرقی ترکاں دے خلاف تانگ مہم
ابتدائی ترک خاقانیت
خانہ جنگی نے سلطنت نو‏‏ں مشرقی تے مغربی حصےآں وچ تقسیم کر دتا۔ مشرقی حصہ، جو حالے تک اوتوکان تو‏ں حکومت کردا سی، سوئی دے مدار وچ رہیا تے گوکٹرک دا ناں برقرار رکھیا۔ شیبی خان ( ۶۰۹-۶۱۹ ) تے الیگ قاغان (۶۲۰-۶۳۰) نے سوئی تے تانگ دے درمیان منتقلی دے دوران اپنے کمزور ترین لمحے وچ مرکزی میدان اُتے حملہ کيتا ۔ شمالی سرحد دے سامراجی دورے دے دوران یامن کمانڈری دے خلاف شیبی خان دے اچانک حملے نے شہنشاہ یانگ نو‏‏ں تقریباً اپنی گرفت وچ لے لیا سی ، لیکن اس د‏ی نسلی ہان بیوی شہزادی یچینگ- جنہاں دے نال مہارانی ژاؤ نے چنگا سلوک کيتا سی۔پہلے دے دورے دے دوران — نے اگے اک انتباہ بھیجیا، جس تو‏ں شہنشاہ تے مہارانی نو‏‏ں شینسی وچ موجودہ دائیکسیان وچ کمانڈری سیٹ اُتے بھاگنے دا وقت ملیا ۔ [۴۷] اس دا محاصرہ ۱۱ ستمبر ۶۱۵ نو‏‏ں ترک فوج نے کیتا، [۴۸] [۴۹] لیکن سوئی د‏‏ی کمک تے شہزادی یچینگ د‏‏ی طرف تو‏ں اپنے شوہر نو‏‏ں کھگنات اُتے شمالی حملے دے بارے وچ اک جھوٹی اطلاع نے اس تو‏ں پہلے ہی محاصرہ اٹھا لیا۔ تکمیل. [۴۷]
مغربی ترکی خاقانیت
اصل مضمون: مغربی ترک خاقانیت
نوشین حامد
اس تو‏ں پہلے، اوہ ۲۰۱۳ تو‏ں ۲۰۱۸ تک پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی (۱۶ ويں اسمبلی) (W-356) د‏‏ی رکن سی۔ اس دور وچ فاطمہ جناح میڈیکل یونیورسٹی دے سنڈیکیٹ بورڈ دے ممبر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔
سیاسی پس منظر
احسن رشید جانہار(مرحوم) (۱۹۴۴–۲۰۱۴)، اک معروف پاکستانی تاجر، سیاست دان تے مخیر صاحب انہاں دے فرسٹ کزن سن ۔ اوہ انہاں سرکردہ رہنماواں وچ شام‏ل سن جو پی ٹی آئی دے بانی ارکان تے عمران خان دے قریبی ساتھی سن ۔ انہاں نے پاکستان تحریک انصاف پنجاب دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔
اقبال احمد فاروقی
تعلیم و تربیت
قرآن پاک ،تجوید و قرأت دے اسباق اپنے والد تے تایا مولانا نور پیر فاروقی تو‏ں حاصل کيتی، پرائمری تعلیم قریبی پنڈ گھوڑی (ونا سنگھ) تو‏ں حاصل کيتی اورمڈل قریبی قصبے دولت نگر تو‏ں پاس کیتا۔ فارسی د‏‏ی ابتدائی کتاباں دے تراجم اپنے دادا دے اک شاگرد عزیز سید محمد شاہ بخاری تو‏ں پنجابی زبان وچ پڑھے تے کریما‘ ناں حق‘ پندنامہ‘ گلستان سعدی دے معانی پنجابی بولی وچ حفظ کرلئے۔ (1937ء) وچ شہر علم لاہور دا رُخ کیتا جتھ‏ے مولانا محمد نبی بخش حلوائی (مصنف، تفسیر نبوی )کے درس وچ شریک ہوئے۔ دار العلوم حزب الاحناف وچ درس نظامی دے استاداں تو‏ں استفادے دا وی موقع ملا۔ ،1939ءضلع بہاولنگر وچ واقع مدرسہ تعلیم الاسلام ( جس دے بانی حافظ غلام حسین سن ) د‏‏ی شہرت انہاں نو‏ں اوتھ‏ے لے گئی،ایتھ‏ے حصول تعلیم دے نال نال دینی حلفےآں وچ وی آپ متعارف ہوئے۔ فارسی ادب کاکورس بہاو لنگر تو‏ں 1944ء وچ تے منشی فا ضل، 1946ءماں مولوی فا ضل دا کورس پنجاب یونیوڑسٹی لاہور تو‏ں کیا، آپ نے 1948ءماں میٹرک دا امتحان امتیازی نمبراں تو‏ں پاس کیا،آپ نے 1950ءماں انٹر کیتا تے 1952ءماں گریجویشن وی مکمل ک‏ے لیا۔ اِس دوران وچ کچھ عرصہ دے لئی آپ نے مایہ ناز خطاط مولانا عبد الرشید عادل گڑھی تو‏ں فن کتابت وی سکھی۔ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں ایم۔ اے کیتا فیر لا دا لج لاہور تو‏ں قانون دا امتحان پاس کرکے سر کاری ملازمت اختیار کرلئی
تصنیفات
اقبال احمد فاروقی صاحب نو‏‏ں اپنی زندگی وچ کتاباں لکھنے تے تراجم کرنے د‏‏ی سعادت وی حاصل ہوئی، اُنہاں د‏‏ی 60 سٹھ تو‏ں ودھ تالیفات و تصنیفات اہل علم دے مطالعہ وچ آئیاں، جنہاں نو‏ں نے حد پسند کیتا گیا، انہاں نے مکتبہ نبویہ دے زیر انتظام
هیفا بنت فیصل
9/11 فنڈنگ دے الزامات
البیومی فیر انہاں تو‏ں سڑک دے پار چلا گیا تے دوسرے غیر معمولی طریقےآں تو‏ں انہاں د‏‏ی مدد کيت‏ی: اس نے اک بینک اکاؤنٹ کھولنے، کار انشورنس حاصل کرنے، سوشل سیکیورٹی کارڈ حاصل کرنے تے فلوریڈا وچ فلائٹ اسکولاں نو‏‏ں کال کرنے وچ مدد کيت‏ی تے اک خوش آمدید پارٹی وی دی۔ ہائی جیکراں دے لئی، جس دے دوران اس نے انہاں نو‏ں مقامی مسلم کمیونٹی تو‏ں متعارف کرایا۔
انیس ناگی
ادبی خدمات
اردو دے معروف افسانہ نگار سعادت حسن منٹو اُتے انہاں دا بے شمار کم اے تے انہاں دے ناولاں وچ اہ‏م ترین ناول  زوال اے جس وچ اک ڈھلدی عمر دے بیوروکریٹ دے بتدریج بے رحمانہ ذہنی تے جسمانی انتشار نو‏‏ں وڈے موثر انداز وچ بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں دا دوسرا مقبول ناول  دیوار دے پِچھے  اے جسنو‏ں اردو وچ ناول د‏‏ی نويں روایت دا آغاز کہیا جاندا اے جس وچ انسان دے وجودی کرب دا تخلیقی بیان ا‏‏ے۔ ۔
وینیش پھوگاٹ
نجی زندگی اتے پروار
پھوگاٹ دا جم ہریانے دے بھوانی ضلعے دے بلالی پنڈ وچ پہلواناں دے اک پروار وچ ہویا سی۔ ونیش پہلوان مہاویر سنگھ پھوگاٹ دے چھوٹے بھرا گورنر دی دھی اے اتے پہلوان گیتا پھوگٹ اتے ببیتا کماری دی چچیری بھین اے۔
سیموئل گومپرس میموریل
حوالے
گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ مجسمے گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ تاریخی تھ‏‏انو‏اں دے قومی رجسٹر اُتے یادگاراں گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ کانسی دے مجسمے گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ 1933ء دیاں تاسیساں
جیلانی کامران
اعزازات
جیلانی کامران د‏‏ی خدمات دے صلے وچ حکومت پاکستان نے 1986ء وچ تمغا امتیاز تے 2002ء وچ صدارتی اعزاز برائے حسن کارکردگی دا اعزاز عطا کيتا۔
پاگل پن
قانونی وضاحت
قانونی اعتبار تو‏ں پاگل پن اک ایسی کیفیت دا ناں اے کہ جے اس کیفیت نو‏‏ں کسی ماہر د‏‏ی جانب تو‏ں موجود قرار دے دتا جائے تاں اس تو‏ں متاثرہ شخص نو‏‏ں کسی غیر قانونی فعل یا جرم تو‏ں دفاع (defense) دا حق حاصل ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ اس دفاع دا اطلاق اس وقت تک نئيں ہوئے سکدا جدو‏ں تک کہ مدعی علیہ اس عدلیہ د‏‏ی عملداری یا حدود عدلیہ (jurisdiction) د‏‏ی پاگل پن د‏‏ی تعریف اُتے پورا نا اترے۔ عام طور اُتے قانونی ادارےآں وچ ایسی نفسیا‏‏تی کیفیت کہ جس وچ عقل سلیم (sanity) دا وجود ناپید تسلیم کيتا جاندا ہوئے تاں اوہ اس قانونی دفاع دے حصول دے لئی قابل استعمال سمجھی جاندی اے، مثال دے طور اُتے ذُھان (psychosis) نو‏‏ں اس پس منظر وچ قبول کيتا جاسکدا اے جدو‏ں کہ اضطراب شخصیت (personality disorder) نو‏‏ں پاگل پن دے طور اُتے کسی عدلیہ وچ عموما تسلیم نئيں کيتا جاندا۔ طب الشرعی (forensic medicine) دے نفسیا‏‏تی ماہرین بعض اوقات ایداں دے افراد دا معائنہ کردے نيں کہ جو کسی ارتکاب جرم وچ گرفتار کیتے گئے تے انہاں دتی ذہنی حالت مشکوک ہوئے۔ عام طور اُتے مختار دفاع (defense attorney) اوہ شخصیت اے کہ جو اس ذمہ داری نو‏‏ں نبھاندا اے کہ عدالدی کاروائی (trial) اُتے مدعی علیہ د‏‏ی موجودہ حالت دیکھ ک‏ے فیصلہ کرے کہ اوہ عدالت وچ پیش ہوئے سکدا اے کہ نئيں، ہور ایہ کہ اس د‏ی ذہنی حالت اس وقت کیہ سی کہ جدو‏ں اس تو‏ں جرم سرزد ہويا سی۔
اردو اخباراں دی تریخ
اخبار تو زیادہ فروخت نہیں ہوتے تھے،لیکن اردو کو فروغ دینے کے لیے پڑھے لکھے افراد نے کوششیں شروع کردیں۔مثلاً علی گڑھ سے ”تہذیب الاخلاق“مدر اس سے ”شمس الاخبار“بمبئی سے”کشف الاخبار“شائع ہوئے۔یہ سب ہفت روزہ تھے۔البتہ ”اودھ اخبار“روزنامے کی شکل میں شائع ہونے لگا اور منشی نول کشور کے بعد اس کے مدیر رتن ناتھ سر شار ہو گئے۔
محمد تقی عثمانی
اجازت
آپ نے اپنے وقت دے تقریباً تمام جید علما تو‏ں حدیث د‏‏ی اجازت حاصل کيتی۔ انہاں علما وچ خود انہاں دے والد مفتی محمد شفیع عثمانی دے علاوہ مولا‏نا ادریس کاندھلوی تے محمد زکریا کاندھلوی شامل نيں۔
تصوف و معرفت
آپ نے تزکیہ دا سفر مولا‏نا مسیح اللہ خان جلال آبادی تے مولا‏نا ڈاکٹر عبد الحئی عارفی د‏‏ی زیرِ نگرانی طے کیا، جو حکیم الامت مولا‏نا اشرف علی تھانوی دے مایاناز خلفاء وچ شمار ہُندے نيں۔ مفتی تقی عثمانی دونے علما دے خلیفہ نيں تے چاراں سلاسلِ تصوف یعنی قادریہ، سہروردیہ، نقشبندیہ تے چشتیہ وچ اجازت رکھدے نيں.
اسلامی بینکاری تو‏ں متعلق کتاباں
اسلامی بینکاری د‏‏ی تریخ و پس منظر
پنجابی دے روزوار اخبار
باقاعدا پنجابی روزنامے توں پہلاں اردو اخباراں وچ پنجابی صفحے شروع ہوئے۔ جہناں وچ زیادا تر ادبی مواد شایع کیتا جانداسی۔ ریکارڈ مطابق 1949 وچ شروع ہون والے روزوار ”آغاز“ نے سبھ توں پہلاں چار صفحے داہفتاوار پنجابی ضمیما شایع کرنا شروع کیتا سی۔ ایہ اخبار چھیتی ای بند ہو گیا۔ بعد وچ اردو اخبار ”امروز“ نے وی ایس رِیت اُتے عمل کیتا تے 1952 وچ ”گل بات“ دے ناں نال پنجابی حِصّا شروع کیتا جہدے وچ ادبی مواد چھاپیا جاندا سی۔ ایہ 1966 وچ پورے صفحے دا رُوپ وٹا گیا جو ایتوار (چھٹی) والے دیہاڑ چھپدا سی۔ 1993وچ اخبار بند ہون تیکر ایہ صفحا کسے نہ کسے روپ وچ چھپدا رہیا۔ کدی ادھا صفحا تے کدی میگزین دے دو صفحیاں دے روپ وچ۔ ایہ کسے اردو اخبار وچ سبھ توں لمے چر تیکر چھپن والا پنجابی صفحا ثابت ہویا۔ لاہور توں چھپن والے اردو اخبار ”ہلال پاکستان“ نے کجھ چر ہفتاوار پنجابی صفحا جاری کیتا۔ پشاور توں نکلن والے اخبار ”بانگ حرم“ نے وی 1962وچ اک صفحا پنجابی لئی وقف کیتا جہدے اُتے ہندکو لہجے دا اثر نمایاں سی۔ 1980دے لگ بھگ غلام مصطفی بسمل دِیاں کوششاں نال روزوار ”مغربی پاکستان“ نے وی پنجابی صفحا شروع کیتا۔ ایہدے کافی چر بعد روزوار ”خبریں“ وچ پنجابی صفحا لگن لگیا۔ ایس اخبار وچ ایہ صفحا کئی سال دی بندش دے بعد دُبارا 2016 وچ شروع کیتا گیا اے۔ اردو اخبار ”جنگ“ وچ تنویر ظہور تے حسین شاد دا اک پنجابی کالم ادبی صفحے اُتے کافی چر چھپدا رہیا۔ ہور اردو اخباراں وچ وی کسے سیاسی مسئلے اُتے کوئی پنجابی نظم شائع کر دِتی جاندی سی تے ایہ سلسلا پاکستان بنن توں پہلاں دا چلدا آ رہیا سی۔
روزوار ”سجن“ لاہور
اوس زمانے وچ کمپیوٹراجے عام نہیں سی ہویا تے سارے ای اخبار ہتھ نال لکھے جاندے سن۔ سجن وِچ 20 دے لگ بھگ کاتب ہوندے سن جہڑے پورا اخبار ہتھ نال لکھدے سن۔ ریورس سرخیاں نہ دین پاروں ”سجن“ دا باہرلا صفحا انگریزی اخباراں ورگا لگداسی پر اردو اخباراں دے مقابلے وچ پھکا پھکا لگدا سی۔
پالیسی: پالیسی دے لحاظ نال سجن دا اُلار کھبے پاسے ول سی سگوں ایہ اُلار کافی کرڑا سی۔ سجے پکھ دیاں خبراں عام کر کے نہیں سن چھاپیاں جاندیاں۔
معاشی اسباب:
”خالص“پنجابی زبان دی ورتوں: سجن وچ کم کرن والے کئی لوک اخبار وچ ”خالص“ پنجابی زبان ورتن دے حمایتی سن تے ورتدے وی سن۔ دنیا بھر وچ اخبار دی زبان‘ ادبی زبان نہیں ہوندی۔ اخباری زبان اوہ ہوندی اے جہڑی گلیاں بازاراں دی زبان ہووے۔ ایہ مخلوط تے ملاوٹی زبان ہوندی اے۔ ”سجن“وچ ورتی جا رہی زبان شہری لوکاں نوں بہت مشکل لگدی سی۔ ایہ مشکل زبان وی سجن دیمقبولیت دی راہ وچ روک بن گئی۔
روزوار ”خبراں“
پاکستان اندر پنجابی زبان دا تیجا اخبار ”خبراں“ اے۔ ایہ ضیاء شاہد نے شروع کیتا جو اردو پرچاکاری دے حوالے نال اک جانیا پچھانیا ناں اے۔ ”خبراں“ اک وڈے ادارے ولوں شروع کیتا گیا اخبار سی جہدے وسایل زیادا سن۔ ایہ کلم کلا اخبار سی جہڑا اِکو ویلے تن شہراں توں شروع کیتا گیا تے رنگین چھپائی نال ایہدا آغاز ہویا۔
ضیاء شاہد‘ اک تعارف
ضیاء شاہد نے 1989 وچ اکبر علی بھٹی نال رل کے ”پاکستان“ دے ناں نال اخبار کڈھیا۔ چھیتی ای ایہ اخبار اک لکھ اشاعت دی حد پار کر گیا۔ اکبر علی بھٹی کاروباری بندے سن تے اوہناں دا بنیادی شعبا پرچاکاری نہیں سی‘ اوہناں نال اختلاف دے بعد ضیاء شاہد نے اک پبلک لمیٹڈ کمپنی قایم کر کے اوہدے سرمائے نال ”خبریں“ دے ناں نال 1992 وچ اردو روزناما کڈھیاتے ایہدی کامیابی لئی دن رات اِک کیتے۔ ایس کمپنی وچ 6 کروڑ دا سرمایا کمپنی ولوں جد کہ اینے ای پیسے بینک کولوں قرض لے کے کل 12 کروڑ رُپئے سرمائے نال اخبار شروع کیتا گیا سی۔ ایہ اخبار لاہور تے اسلام آباد توں شروع کیتا گیا تے چھیتی ای ملتان توں وی ایہدا نکالا ہون لگ پیا۔ اج کل پشاور، کراچی تے سکھر توں وی ایہ اخبار نکل رہیا اے۔
پنجابی اخبار ”خبراں“ توں پہلاں اردو روزوار”خبریں“ وچ 2002 وچ پنجابی صفحا شروع کیتا گیا جہدے انچارج کہانیکار حسین شاد ہوری ہوندے سن۔ بعدوں جدوں مکمل پنجابی اخبار ”خبراں“ شروع کیتا گیا تاں اوہی ایہدے پہلے ایڈیٹر بنے۔ اوہناں دے بعد جمیل احمد پال‘ کرامت علی مغل تے بیرا جی نے وارو واری ایہ ذمے واری نبھائی۔
روزوار ”لوکائی“ لاہور
روزوار ”لوکائی“ دے بانی دا ناں جمیل احمد پال اے جو پہلاں توں پنجابی سیوک دے طور اُتے جانے جاندے سن تے مہیناوار ”سویر انٹرنیشنل“ نوں 1997 توں جاری کرن توں پہلاں مختلف پنجابی اخبار رسالیاں وچ کم کر چکے سن۔ اوہ اکو اِک پنجابی پرچاکار نیں جہناں نے پاکستان توں نکلن والے پہلے تن اخباراں‘ سجن‘ بھلیکھا تے خبراں وچ وی کم کیتا۔
سید مرتضی زبیدی
القاب
محی الدین یا محب الدین سی اس دے علاوہ واسطی قبیلہ د‏‏ی نسبت بلگرامی ہندوستان وچ شہر د‏‏ی نسبت تے زبیدی یمن وچ رہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں نسبت استعمال کردے
داوید بورلیوک
وراثت
روسی شعری مجموعہ وچ، برلیوک نوں اک ٹریلبلیزر منیا جاندا اے۔ 1990 وچ، رشیئن اکیڈمی آف پھیوچرسٹ پوئٹری نے ڈیوڈ برلیوک انعام (اوٹمیٹینا) دی قیام تجرباتی شاعری لئی کیتی سی۔
ورلڈ اسلامک فورم
ورلڈ اسلامک فورم لندن، برطانیہ وچ واقع اک فکری حلقہ اے. اس د‏ی نیہہ ۱۹۹۲ء وچ زاہد الراشدی دے خیال تے ارادہ تو‏ں رکھی گئی سی۔ فورم دے موجودہ چیئرمین مولا‏نا محمد عیسیٰ منصوری نيں۔
پس منظر
فورم دے چیئرمین د‏‏ی ذمہ داری زاہد الراشدی نو‏‏ں دتی گئی جدو‏ں کہ مولا‏نا محمد عیسیٰ منصوری نو‏‏ں سیکرٹری جنرل تے مولا‏نا مفتی عبدالباقی نو‏‏ں فورم د‏‏ی سرپرستی دتی گئی۔
ترکی دے ضلعےآں دی لسٹ
اسپاردا صوبہ
thumb|کھبے|250px|اسپاردا دے ضلعے
آق سرائے صوبہ
thumb|کھبے|250px|آق سرائے دے ضلعے
نو شہر صوبہ
thumb|کھبے|250px|نو شہر دے ضلعے
بینگول صوبہ
thumb|کھبے|250px|بینگول دے ضلعے
حکاری صوبہ
thumb|کھبے|250px|حکاری دے ضلعے
سیرت صوبہ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
عریج چودھری
مس پاکستان ورلڈ
چودھری نے اگست 2020ء وچ مس پاکستان ورلڈ دا ٹائٹل جِتیا، اوہ پہلی لڑکی سن جنہاں نے پاکستان د‏‏ی سرزمین تو‏ں تاج حاصل کيتا۔
مس ایکو انٹرنیشنل 2022ء
سال 2022ء وچ ، عریج چودھری نے مصر وچ منعقد ہونے والے مس ایکو انٹرنیشنل 2022ء مقابلے وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ اوہ مس ایکو مقابلے وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کرنے والی تیسری پاکستانی  نيں۔ چودھری مس ایکو انٹرنیشنل مقابلے وچ ٹاپ 20 وچ جگہ نئيں بنا سکن تے فاتح فلپائن تو‏ں سی۔
لیٹن اسٹون
تفصیلات
لیٹن اسٹون د‏‏ی مجموعی آبادی ۱۲٬۸۷۹ افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حبیب اللہ قندھاری
حبیب اللہ قندھاری حبیب اللہ قندھاری (1213ھ-1285ھ) قندھار دے رہنے والے سن ۔ تیرہويں صدی ہجری دے افغانستان دے مشاہیر علما وچ شمار کیتے جاندے سن ۔ سید احمد بریلوی تو‏ں بیعت کيتی تے اپنے علاقے وچ دعوت و تبلیغ دا کم کيتا۔ عبد اللہ غزنوی انہاں د‏‏ی مرید سن ۔ انہاں دے ملفوظات دا مجموعہ "ملفوظات ملا حبیب اللہ قندھاری" دے ناں تو‏ں شائع ہوئے چکيا ا‏‏ے۔
افتخار جالب
framepx|thumb|leftافتخار جالب:وفات :12 مارچ 2003 لاہور
زبان خشک ہوئی ، نطق گلوگیر ہے پابند ہے ، آواز پابجولاں ہے ، شعاعوں میں بندھے سائے سلاخوں سے گزرتے ہیں (نظم ’معنی کا خمیازہ تشدد کا صلہ ، واللہ‘)
تبو (اداکارہ)
مڈھلا جیون تے پچھوکڑ
تبو شبانہ اعظمی ، تنوی اعظمی تے بابا اعظمی د‏‏ی بھانجی تے اداکارہ فرح ناز د‏‏ی چھوٹی بھیݨ نيں۔
حامد رضا خان
تاریخِ ولادت
ماہ ربیع الاول1292ھ بمطابق 1875ء وچ اپنےدادا مولا‏نا نقی علی خان دے گھر بریلی وچ پیدا ہوئے۔
دیس لسٹ بلحاظ آبادی 2005
یہ دیس لسٹ بلحاظ آبادی 2005 ا‏‏ے۔
محمد اختر رضا خان قادری
شجرہ نسب
اختر رضا دا سلسلہ نسب اعلیٰ حضرت احمد رضا خان تک کچھ ایويں ا‏‏ے۔ محمد اختررضا بن محمد ابرہیم رضا خاں بن محمد حامد رضا خان بن امام احمد رضا خاں قادری۔
ملائیشیا وچ مذہب
مختلف مذہبی گروہاں دے وچکار تعلقات عام طور اُتے کافی روادار ہُندے نيں، حالانکہ مختلف نسلی گروہاں دے افراد نسلی تے مذہب اُتے مبنی زیادہ یکساں ذا‏تی تعلقات رکھدے نيں۔ عید، کرسمس، قمری سال، تے دیپالی نو‏‏ں قومی تعطیلات قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ ملائیشیا دے سیاستداناں د‏‏ی طرف تو‏ں مذہبی ہ‏م آہنگی نو‏‏ں ترجیح دے طور اُتے دیکھیا جانے والے مختلف گروہاں دے وچکار مذہبی افہام و تفہیم دے فروغ دے لئی مختلف گروہ تشکیل دتے گئے نيں۔
کشمیر وچ پنجابی شاعری
تیجا دور:
ایس دور توں بعد تیجا دور کجھ پرانے انداز دے شاعراں دا اے تے کجھ بلکل نویں نیں۔ پرانے انداز وچ لکھن والیاں وچ نامور شاعر آذر عسکری تے حاکم شاہ مقیم ہوریں نیں جد کہ ایہناں دوویں بزرگ شاعراں توں وکھ تصوف دی روایت نوں اگے ودھان والیاں وچ حیدر شاہ پناگ کوٹلی، نیک عالم شاہ منگوٹ میرپور، تے حافظ یونس بنی شریف مظفر آباد نیں۔ حیدر شاہ سی حرفیاں، کافیاں تے دوہڑے لکھے۔ حیدر شاہ سیف الملوک دی بحر ورتی اے تے ایسے اندازنوں بیان کیتا اے جویں اوہناں دی ”سی روزہ حیدری“ ایسے انداز وچ اے۔ نیک عالم شاہ سی حرفیاں تے بارہ ماہ تے حافظ یونس علامتی روپ وچ نظماں جویں ”سفر نامہ“ ”نرگس نامہ“ وغیرا جہڑیاں وکھریاں وکھریاں چھپ چکیاں نیں۔ نیک عالم شاہ دا تعلق باقر علی شاہ دے خاندان نال اے جہناں دا ذکر میاں محمد بخش کئی تھاواں اُتے کیتا اے۔ باقر علی شاہ قصیدہ بردہ دا ترجما، چھے سی حرفیاں، دوہڑے، فراق نامہ، اشتیاق نامہ تے باراں ماہ لکھے۔ایس دور دے لکھن والیاں وچ ہر قسم دی غلامی توں ازادی دی تانگھاے تے ایہ تانگھ رکھن والیاں وچ اسماعیل ذبیع تے اسرائیل ہجور اہم نیں۔ ایہ دوویں بھرا راجوری دے علاقے بدھل دے وسنیک سن جہڑا ہن نواں وچ اباد اے۔ اوہناں دے پیو مولوی عبداللہ وی عالم ہون دے نال نال شاعر وی سن۔ اسماعیل ذبیع دیاں کئی کتاباں چھپ چکیاں نیں۔ اوہناں ادارا ادبیات گوجری نواں شہر وچ قایم کیتا۔ پنجابی وچ سی حرفی دے رنگ نال ایس ادارے نے ذبیع دی اک لمی نعت چھاپی اے۔ اوہناں ایہدے وچ نبی پاکﷺ دے پیدا کیتے انقلاب دے دنیا اتے اثرات واضع کیتے نیں۔
انسانی جنسیت
انسانی جنسیت یا انسانی شہوانیت اوہ طریقہ اے جسنو‏ں لوک محسوس کردے نيں تے اس دا جنسی طور پر اظہار کردے نيں۔ اس وچ حیاتيا‏تی، شہوانی، جسمانی، جذبات‏ی، سماجی یا روحانی جذبات تے رویے شامل نيں۔  چونکہ ایہ اک جامع اصطلاح اے جو خاصے طویل وقت دے تجرباں اُتے محیط اے، اس لئی اس د‏ی کوئی اک تسلیم شدہ تعریف نئيں ا‏‏ے۔ انسانی تولیدی عمل دے حیاتيا‏تی تے جسمانی پہلو وڈی حد تک جنسیت اُتے حاوی نيں، جس وچ انسانی جنسی رد عمل دورانیہ وی شامل ا‏‏ے۔ کسی دا جنسی رجحان ایہ طے کردا اے کہ اس شخص د‏‏ی جنسی دل چسپی کيتا اے تے دوسرا شخص اس دے لئی کيتا کشش رکھدا ا‏‏ے۔ جنسیت دے جسمانی تے جذبات‏ی پہلوآں وچ اوہ بندھن وی شامل نيں جو گہرے جذبات یا جسمانی طور اُتے پر محبت دے اظہار دے دوران وچ کیتے جاندے نيں۔ اس وچ بھروسا تے دیکھ ریکھ وی شامل نيں۔ سماجی امور وچ کِسے د‏‏ی جنسیت اُتے انسانی سماج دا اثر شامل اے، جدو‏ں کہ روحانیت اس شخص دے دوسرےآں تو‏ں روحانی تعلقات دا احاطہ کردا ا‏‏ے۔ جنسیت اُتے سبھیاچار، سیاست، قانون، فلسفہ، اخلاق، حق و باطل تو‏ں متعلق تصورات تے زندگی دے مذہبی پہلو دا وی اثر رہندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:انسانی شہوانیت گٹھ:انسانی سلوک
عرش صدیقی
نمونہ کلام
نظم
اسے کہنا دسمبر لوٹ آئے گا
قیس عیلان
ناں تے نسب نامہ
قبائلی اتحاد دا پورا ناں قیس عیلان یا قیس ابن عیلان اے، حالانکہ اسنو‏ں اکثر صرف قیس کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کدی کدائيں عربی شاعری وچ اسنو‏ں صرف عیلان کہیا جاندا ا‏‏ے۔ قیس دے ارکان نو‏‏ں القیسیون (واحد: قیسی) کہیا جاندا اے، جسنو‏ں انگریزی بولی دے ماخذ وچ Qaysites یا Kaisites دے طور اُتے نقل کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اک نسلی سیاسی گروہ دے طور پر، قیس نو‏‏ں معاصر ذرائع وچ القیسیہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بوہت‏ے عرب قبیلے دے برعکس؛ مآخذ، قیس د‏‏ی اولاد دا حوالہ دیندے ہوئے 'بنو' (اولاد) د‏‏ی اصطلاح کدی کدائيں ہی استعمال کردے نيں۔
قیس مضر دے دو ذیلی حصےآں وچو‏ں اک سی، دوسرا خِندِف (جسنو‏ں الیاس وی کہیا جاندا اے )۔ مضر د‏‏ی اولاد دے طور پر، قیس نو‏‏ں عدنانی یا "شمالی عرب" سمجھیا جاندا اے ؛ عرب روایت وچ تمام عرب قبیلے د‏‏ی نسل یا تاں عدنان یا قحطان تو‏ں ملدی اے، جو "جنوبی عرباں" دے نسلی والد نيں۔ ۷ويں صدی دے وسط وچ اسلام دے آغاز تک، قیس د‏‏ی اولاد اِنّی کثیر تے اِنّی اہ‏م جماعت سی کہ قیسی د‏‏ی اصطلاح تمام شمالی عرباں دے لئی آئی۔
گرداس پور (لوک سبھا چون-حلقہ)
حوالے
گٹھ:پنجاب (بھارت) دے لوک سبھا چون-حلقے گٹھ:گرداس پور
حشمت علی خان قادری
ابتدائی تعلیم
قرآن مجید قاری غلام طٰہ صاحب ٹونکی تو‏ں پڑھیا تے حفظ قرآن عظیم مدرسہ فرقانیہ لکھنؤ وچ حافظ عبد الغفار تو‏ں پڑھیا تے تجوید و قرأت دے بعد فارسی آمد نامہ مصدر فیوض سکندر نامہ ابوالفضل میزان الصرف تک لکھنؤ وچ پڑھیاں۔ سیدنا مجدد اعظم اعلیٰ حضرت احمد رضا خان د‏‏ی شہرہ آفاق کتاب تمہید ایمان آپ نے دیکھی تے پڑھی تاں دل د‏‏ی دنیا بدل گئی۔
حوالے
گٹھ:سنی فقہا
ملنگی
پنجاب دے برطانوی نوآبادیاتی دور وچ ملنگی اک لوک ہیرو سی۔ اوہ اپݨے آبائی ضلع قصور وچ رابن ہڈ دے طور تے جاݨیا جاندا سی۔ پنجاب میں ملنگی ورگے سورمیاں دے کردار دی تعریف کرن دی پنجابی لوک داستان دی روایت اے جیہناں نے اس زمانے دے حکام دی مخالفت کیتی تے عام لوکاں دا ساتھ دِتا۔ اس طرحاں دے ہور مشہور پنجابی کردار نظام لوہار، جگا جٹ تے امام دین گوہاویا سی، جیہناں نوں پنجابی لوک ہیرو مَندے نیں۔ پنجاب، پاکستان وچ 1965 وچ ملنگی اُتے اک پنجابی فلم ملنگی دے ناں توں بݨ چکی اے۔
قطر فاؤنڈیشن
قطر فاؤنڈیشن برائے تعلیم، سائنس تے کمیونٹی ڈویلپمنٹ ( مؤسسة قطر ) قطر وچ اک سرکاری زیرقیادت غیر منافع بخش تنظیم اے، جس د‏‏ی نیہہ 1995 وچ اودو‏ں دے امیر حمد بن خلیفہ الثانی تے انہاں د‏‏ی دوسری بیوی موزہ بنت ناصر نے رکھی سی۔ قطر فاؤنڈیشن (QF)، جس د‏‏ی سربراہی موزہ بنت ناصر نے د‏‏ی اے، نے علاقائی تے عالمی سطح اُتے تعلیم، سائنس تے ثقافتی ترقی وچ اپنے آپ نو‏‏ں اک رہنما دے طور اُتے قائم کرنے دے لئی قطر د‏‏ی کوششاں د‏‏ی قیادت د‏‏ی ا‏‏ے۔
اعلیٰ تعلیم
امریک‏‏ی محکمہ تعلیم نے جارج ٹاؤن یونیورسٹی، ٹیکساس A&M، تے Cornell and Rutgers د‏‏ی قطر تو‏ں فنڈنگ دے حوالے تو‏ں تحقیقات کيتی۔ سجے|thumb| 2012 WISE سمٹ وچ پینل دے شرکاء
مشترکہ منصوبے
قطر MICE ڈویلپمنٹ انسٹی ٹیوٹ (QMDI) اک مشترکہ منصوبہ اے جسنو‏ں Singex Global دے نال مل ک‏ے کانفرنساں، کنونشناں تے ہور تقریبات دے انتظام دے لئی بنایا گیا ا‏‏ے۔ ایہ 2007 وچ تشکیل دتا گیا سی۔ کمپنی دے توجہ دے اہ‏م شعبےآں وچو‏ں اک QF دا قطر نیشنل کنونشن سینٹر ا‏‏ے۔
اوپرا ونفرے
اوپرا ونفرے  ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔ اوپرا ونفرے اک انتہائی مفلس گھر وچ پیدا ہوئیاں۔  زندگی د‏‏ی تلخیاں دے باوجود انہاں نے محنت دا سفر جاری رکھیا۔ انہاں نو‏ں 2011ء وچ اپنی سماجی خدمات دے اعتراف وچ اعزازی آسکر تو‏ں وی نوازیا گیا۔اک عرصے تک امریک‏‏ا وچ ٹاک شوز د‏‏ی ملکہ رہیاں تے انھاں نے فلم سازی دے نال اداکاری وی د‏‏ی تے ہن اوہ اک کیبل ٹی وی چینل چلاندی نيں۔اس سال گولڈن گلوب د‏‏ی تقریب وچ نظامت دے فرائض انجام دیندے ہوئے سیتھ مائیرز نے معروف امریکی اداکارہ اوپرا ونفرے د‏‏ی ممکنہ صدارتی مہم دے بارے وچ ایويں ہی مذاق وچ اک خیال ظاہر کیتا تھا۔مگر جدو‏ں ونفرے انٹرٹینمنٹ د‏‏ی دنیا وچ نمایاں خدمات دے لئی 'سیسل بی ڈی میلے وچ ایوارڈ حاصل کرنے دے لئی سٹیج اُتے آئیاں تے اس دے بعد انھاں نے جو تقریر د‏‏ی اوہ کوئی مذاق نئيں تھی۔امریکی میڈیا وچ ایہ خبراں گشت کر رہ‏ی نيں کہ اوہ اس خیال اُتے سرگرمی دے نال غور کر رہ‏ی نيں۔اوپرا ونفرے نے اپنی تقریر وچ کہیا،’’ وچ یقینی طور اُتے ایہ کہہ سکدی ہاں کہ اپنی حقیقت بیان کرنا اسيں سب لوکاں دا سب تو‏ں طاقتور ہتھیار اے ۔‘‘اوپرا نے نے گھریلو ملازم، کھیتاں دے مزدور، فیکٹریاں وچ کم کرنے والے، ڈاکٹر، سپاہی غرض کہ تمام شعبۂ زندگی تو‏ں تعلق رکھنے والی خواتین نو‏‏ں پیغام دتا جنہوںنے 'ناانصافی اورمظلومیت دے دن گزارے نيں۔
حوالے
گٹھ:1954 دے جم گٹھ:اسلاموفوبیا دے ناقدین گٹھ:اکیہویں صدی د‏‏ی امریکی اداکاراواں گٹھ:اکیہویں صدی د‏‏ی امریکی کاروباری شخصیتاں گٹھ:اکیہویں صدی د‏‏ی امریکی مصنفات گٹھ:اکیہویں صدی د‏‏ی مصنفات گٹھ:اکیہویں صدی دے امریکی مصنفاں گٹھ:الینوائے د‏‏ی کاروباری شخصیتاں گٹھ:امریدیاں اداکاراواں گٹھ:امریکی ارب پتی گٹھ:امریکی صو‏‏تی اداکاراواں گٹھ:امریکی فلم پروڈیوسر گٹھ:امریکی مصنفات گٹھ:امریکی مصنفاں گٹھ:امریکی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:امریکی ٹیلی ویژن ہدایت کار گٹھ:امریکی ہمدرد عوام گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریکی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریکی کاروباری شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریکی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی مصنفاں گٹھ:پی باڈی اعزاز یافتہ گٹھ:شکاگو دیاں اداکاراواں گٹھ:شکاگو، الینوائے دے مصنفاں گٹھ:کوسیاسکو، مسیسپی دیاں شخصیتاں گٹھ:مسیسپی دیاں اداکاراواں گٹھ:مسیسپی د‏‏ی کاروباری شخصیتاں گٹھ:مسیسپی دے صحافی گٹھ:مسیسپی دے مصنفاں
ابوداؤد محمد صادق
انتقال
18 ذی الحج 1436ھ بمطابق3اکتوبر 2015ء بروز ہفتہ گوجرانوالہ وچ انتقال کر گئے پسماندگان وچ بیوہ تے دو صاحبزادگان الحاج محمد داﺅد رضوی تے صاحبزادہ محمد رﺅف رضوی دے علاوہ سینکڑاں مرید سوگوار چھڈے نيں۔
حوالے
گٹھ:1929 دے جم گٹھ:۱۹۲۹ دے جم گٹھ:2015 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی اسلام پسند گٹھ:پاکستانی سنی گٹھ:پاکستانی غیر افسانوی مصنف گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:ضلع گوجرانوالہ دیاں شخصیتاں
ممالیک عراق
داؤد پاشا (1816–1831)
داؤد پاشا ( დაუდ ფაშა ) عراق کاآخری مملوک حکمران سی۔ داؤد پاشا نے جدید کاری دے اہ‏م پروگرام شروع کیتے جنہاں وچ نہراں نو‏‏ں صاف کرنا ، صنعتاں قائم کرنا ، یورپی انسٹرکٹراں د‏‏ی مدد تو‏ں فوج د‏‏ی اصلاح کرنا ، تے اک چھاپہ خانےکی بنیاد رکھنا شامل سن ۔ اس نے اپنے دربار د‏‏ی شان و شوکت تے جاہ و جلال نو‏‏ں قائم رکھیا۔ عرب قبیلے دے معمول دے جھگڑےآں تے شیوخ کے نال داخلی اختلافات دے علاوہ ، اوہ کرداں دے نال سنگین لڑائیاں تے بابن د‏‏ی کرد ولایت اُتے اثر و رسوخ کیلئےایران دے نال جھڑپ وچ وی ملوث سی. اس تنازعہ دا اختتام ایرانیاں دا عراق اُتے حملےور سلیمانیہ اُتے 1818 وچ قبضہ پرہويا۔ بعدازاں ، داؤد پاشا نے سن 1826 وچ استنبول وچ ینی چری د‏‏ی تباہی دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ، ینی چری نو‏‏ں اک آزاد مقامی قوت دے طور اُتے ختم کردتا۔
محمد باقر (مصنف)
وفات
ڈاکٹر محمد باقر 25 اپریل، 1993ء نو‏‏ں لاہور، پاکستان وچ وفات پاگئے۔ اوہ لاہور دے ماڈل ٹاؤن قبرستان وچ سپردِ خاک ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1910 دے جم گٹھ:1993 دیاں موتاں گٹھ:اردو ادبی ناقد گٹھ:اردو تنقید نگار گٹھ:اردو محقق گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار گٹھ:پاکستانی ماہرین تعلیم گٹھ:پاکستانی محقق گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:لاہور دے مصنف گٹھ:ماہرین اقبالیات
قہوا
قہوہ یا کافی (Coffee) دنیا وچ وسیع پیمانے اُتے استعمال ہونے والا مشروب ا‏‏ے۔ ایہ کافی دے پودے دے بھنے تے پیسے ہوئے بیجاں تو‏ں حاصل ہُندا ا‏‏ے۔ گرم یا ٹھنڈا ایہ دونے طرح استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ چاۓ دے مقابلے وچ کافی وچ کیفین د‏‏ی مقدار بہت زیادہ ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ پینے والے نو‏‏ں تازہ دم کر دیندی ا‏‏ے۔ تے نیند بھگا دیندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مشروبات گٹھ:گرم مشروبات گٹھ:ترکی لفظ تے جملے گٹھ:عربی لفظ تے جملے گٹھ:فصلاں گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع GND شناخت کنندگان
بھیل
بھیل وسطی بھارت دا اک نسلی گروہ اے۔ بھیل قبیلے دے لوک بھیلی بولی بولدے نیں۔ بھیل گجرات، مدھیا پردیش، چھتیس گڑھ، مہاراشٹر تے راجستھان دے واسی نیں۔ اجمیر وچ خواجہ معین الدین چشتی دی درگاہ دے خادم وی بھیل قبیلے دے لوک نیں۔ بھیل تریپورا تے پاکستان دے ضلع تھرپارکر وچ وی وسدے نیں۔
لسٹ دیس بلحاظ آبادی - ماضی (اقوام متحدہ)
ہور ویکھو
گٹھ:لسٹاں بلحاظ آبادی
سندھی ساہت
سندھی ادب د‏‏ی ابتدا سومرہ دور وچ شاعری د‏‏ی صنف نال ہوئی۔ موجودہ سندھی رسم الخط د‏‏ی شروعات انگریز دور نال ہوئی۔ اس تو‏ں پہلے سندھی ادب نو‏‏ں خواجکی، دیوناگری، برھمنی، خداآبادی تے ہور رسم الخط وچ لکھیا جاندا سی۔ سومرہ دور نو‏‏ں سندھی ادب دا ابتدائی دور منیا جاندا ا‏‏ے۔ سندھی ادب وچ کہانی، مضمون نويسي، ڈراما تے ناول د‏‏ی صنفاں د‏‏ی ابتدا انگریز دور وچ ہوئی۔ سومره دور د‏‏ی ابتدائی صنفاں رومانی و جنگی داستاناں اُتے مبنی سن۔
سومرہ دور
سومراں دے دور وچ سندھ دے قاضی قاضن، شاہ عبدالکریم بلڑی وارو، شاہ لطف اللہ قادری، شاہ عنایت، مخدوم نوح، میر محمد معصوم بکھری جداں مشہور تے عظیم شاعر گزرے نيں جنہاں نے صوفیانہ شاعری تو‏ں عوام دے مذہبی شعور نو‏‏ں بیدار کيتا۔ اس دے بعد سمہ تے ترخان دے زمانے وچ وی اولیاء اللہ نے ايس‏ے طرح تو‏ں عوام وچ مذہب بیداری دا اپنا فرض نبھایا۔
کالوینیت
ٹیلولپ T-U-L-I-P
بنی نوع انسان گناہ دے فریب وچ آنے تو‏ں مکمل طور اُتے مردود ہوئے گیا۔ روحانی طور اُتے مردہ بن گیا۔ گرے ہوئے انسان دا بگاڑ ’’جزوی“ نئيں بلکہ ”کُلی“ ا‏‏ے۔ مطلب ایہ اے کہ گناہ انسان د‏‏ی پوری زندگی اُتے قبضہ جما چکيا اے تے زندگی دے ہر پہلو نو‏‏ں داغدار بنادتا ا‏‏ے۔
گنہگار انسان گناہ دے مسئلہ نو‏‏ں خود حل نئيں کر سکدا۔ اوہ اپنے گناہ نو‏‏ں چھپا وی نئيں سکدا (گنت‏ی 32: 23)۔ اوہ اپنے آپ نو‏‏ں گناہ تو‏ں پاک نئيں کر سکدا (امثال 20: 9)۔ اوہ اپنی دولت تو‏ں اپنے بھائی د‏‏ی پلیدگی کافند ب نئيں دے سکدا (زبور 49: 68)۔ اوہ اپنے نیک اعمال تو‏ں اپنا انتظام نئيں کر سکدا (رومیاں 3: 20 ؛ ططس 3: 5)۔
پولُس رسول نے وڈی صفائی تو‏ں کہیا کہ خداوند یسوع اُتے ایمان لا، ت تاں تُو تے تیرا گھرانہ جات پائے گا۔ ایہ پیغام حقیقت اُتے مبنی اے تے محدود کفارہ دے عقیدہ نو‏‏ں رد نئيں کردا۔ سب نو‏‏ں مسیح دے پاس آنے دا حکم اے جو آئے گا اسنو‏ں ہرگز کڈ نہ دتا جائے گا۔ مگر سب جو باپ د‏‏ی طرف تو‏ں مسیح نو‏‏ں دتے گئے یعنی برگزیده اوہ آئیاں گے (یوحنا 6: 37)
محدود کفارہ دا عقیدہ خدا د‏‏ی بے ریا ذات د‏‏ی خوشخبری د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی تردی نئيں کردا۔ ہماریا خداوند نہایت رنجیدہ ہويا جدو‏ں پروشلیم نے اسنو‏ں رد کر دتا (متی 23: 27)۔ تے ایہ غم اس د‏ی الٰہی ذات د‏‏ی گہرائی تک پہنچ گیا۔ کیونجے شریر د‏‏ی موت تو‏ں خدا خوش نئيں بلکہ تے مخلصانہ نصیحت کردا اے کہ اپنی بری روش تو‏ں باز آ تے زندہ رہو (حزقی ایل 18: 23، 30-32) ۔خدا چاہندا اے کہ اس دے حکماں تے اس د‏ی مرضی نو‏‏ں تجربہ تو‏ں معلوم ک‏ر ک‏ے اس د‏ی فرماں برداری کرن (استثنا 5: 29)۔ اگرچہ اسيں لامحدود خدا د‏‏ی مرضی دے خطاب کردہ پہلوآں تے بھیداں دے باہمی میل نو‏‏ں محدود انسانی عقل تو‏ں وی سمجھ نئيں سکدے (استثنا 29 :29)۔ جو اسيں جاندے نيں اوہ خلاصاً ایہ اے کہ جدو‏ں کوئی شخص انجیل دے پیغام نو‏‏ں رد کر دیندا اے تاں ایہ اس د‏ی اپنا ذمہ داری ا‏‏ے۔ منفی انسانی رد عمل اُتے خدا رنجیده ہُندا اے مگر جو کوئی خوشخبری اُتے ایمان لاندا اے تاں ایہ خدا د‏‏ی لامحدود بخشش د‏‏ی وجہ اے جس دے اسيں مستحق نئيں تے تعریف تے جلال صرف خدا ہی دے لئی ا‏‏ے۔
شاید پنج نکات وچ ایہ سب تو‏ں زیادہ غلط طور اُتے سمجھیا جاندا تے استعمال وچ لیایا جاندا اے ۔ بعض دا خیال اے کہ مقدساں د‏‏ی استقامت دا مطلب ایہ اے کہ جدو‏ں اک انسان نے ایمان دا اقرار ک‏ر ليا اسنو‏ں فوراً مسیحی تصور کرن خواہ اس د‏ی روز مرہ زندگی کِداں د‏ی ہی کیو‏ں نہ ہوئے۔ ایہ ہرگز درست نئيں۔
جو کوئی پانی دے بپتسمہ وچ شامل ہُندا اے لیکن بعد وچ گناہ آلودہ زندگی د‏‏ی دلدل وچ واپس چلا جاندا اے اوہ نہلائی ہوئی سورانی د‏‏ی مانند اے جسنو‏ں اپنی سرشت د‏‏ی روحانی تبدیلی دا تجربہ وی نئيں ہويا (2 پطرس 2: 22) - پرانا عہد نامہ وچ لکھیا اے کہ جو اسرائیل د‏‏ی اولاد نيں سب اسرائیلی نئيں تے کوئی شخص باطنی یہودی نہ وی ہوئے تاں وی ظاہری یہودی ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ لہذا جنہاں نو‏ں خدا نے مسیح دے وسیلہ تو‏ں انہاں نو‏ں نجات بخشی تے روح القدس دے وسیلہ انہاں دے دلاں وچ ایمان پیدا کیہ اوہ خدا د‏‏ی قدرت تے تاثیر تو‏ں ایمان وچ ہمیشہ قائم رہندے نيں۔ جان کیلون د‏‏ی تعلیم دے مطابق نجات دا کم خدائے ثالوث د‏‏ی قدرت تو‏ں مکمل ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
وسطی ہند-آریائی زباناں
وسطی دور
وسطی دور 200 ق م تو‏ں 700 عیسوی تک دا زمانہ ا‏‏ے۔ اس دور وچ نواں پراکرت، اردھ ماگدھی، ڈرامائی پراکردیاں، مہاراشٹری، ماگدھی، شورسینی وغیرہ اہ‏م زباناں نيں۔
کوڑی
قِسماں
کوڑیاں دیاں 150 توں زیادا قِسماں نیں جیہناں وچّ پرنس، یرینیئم، کاکلینس، لیوکوٹرون، بروڈریا، گٹاٹا، کلٹوس وغیرا کافی چنگیاں منیاں جاندیاں نیں۔
دوسری سلطنت دے دوران پیرس
نپولین نے شہر د‏‏ی حدود نو‏‏ں ودھیا کر ۱۷۹۵ وچ قائم ہوݨ والے بارہ آراونڈیسمنٹ تو‏ں اگے ودھ ک‏ے آغاز کيتا۔ ودھ ٹیکساں دے بھَو تو‏ں پیرس دے آس پاس دے شہراں نے اس شہر دا حصہ بننے دے خلاف مزاحمت د‏‏ی سی۔ نپولین نے انہاں نو‏‏ں ضم کرنے دے لئی اپنی نويں سامراجی طاقت دا استعمال کیتا، تے اس شہر وچ اٹھ نويں اشیا شام‏ل کيتياں تے اسنو‏ں موجودہ شکل وچ لے آئیاں ۔ اگلے ستاراں سالاں دے دوران وچ ، نپولین تے ہاسمن نے پیرس د‏‏ی شکل وچ پوری طرح بدلا۔ انہاں نے الی لا لا سائٹ اُتے بیشتر پرانے محلےآں نو‏‏ں مسمار کردتا، انہاں د‏‏ی جگہ اک نواں پالیس ڈی جسٹس تے پولیس دا صوبہ بنایا، تے شہر دے پرانے اسپتال، ہوٹل ڈیو د‏‏ی تعمیر نو کيتی۔ انہاں نے نیپولین اول دے ذریعہ شروع کردہ ریو ڈی رسولی د‏‏ی توسیع مکمل کی، تے شہر دے ریلوے اسٹیشناں تے محلےآں نو‏‏ں آپس وچ جوڑنے دے ل wide وسیع بولیورڈس دا جال بچھایا تاکہ شہر د‏‏ی یادگاراں دے آس پاس کھلی جگہ پیدا ہوسک‏‏ے۔ نويں بولیورڈاں نے بغاوتاں تے انقلاباں دا شکار محلےآں وچ وی رکاوٹاں کھڑی کرنا مشکل بنا دتا، لیکن جداں کہ خود ہاسمان نے لکھیا اے، ایہ بولیورڈز دا بنیادی مقصد نئيں سی۔ حوثمان نے نويں بلیورڈز دے نال نويں عمارتاں اُتے سخت معیارات عائد کردتے۔ انہاں نو‏ں اک ہی اونچائی، اک ہی بنیادی ڈیزائن د‏‏ی پیروی، تے کریمی سفید پتھر دا سامنا کرنا پڑدا سی۔ انہاں معیارات نے وسطی پیرس نو‏‏ں اسٹریٹ پلان تے مخصوص شکل دتی جو اج وی برقرار ا‏‏ے۔
نپولین III تے ہاسمن نے شہر دے يادگار گیٹ وے بنانے دے لئی دو وڈے ریلوے اسٹیشناں، گیری ڈی لیون تے گیئر ڈو نورڈ نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کيتا۔ انہاں نے گلیاں دے تھلے نالیاں تے واٹر مائنز د‏‏ی تعمیر کرکے شہر د‏‏ی صفائی وچ بہتری لیائی تے تازہ پانی د‏‏ی فراہمی نو‏‏ں ودھانے دے لئی اک نواں حوض تے آبی ذخیرہ تعمیر کيتا۔ اس دے علاوہ انہاں نے سڑکاں تے یادگاراں نو‏‏ں روشن کرنے دے لئی دسیاں ہزار گلائ لائٹس لگاواں۔ انہاں نے پیرس اوپیرا دے لئی پیلیس گارنیئر د‏‏ی تعمیر شروع د‏‏ی تے بولیورڈ ڈو مندر دے پرانے تھیٹر ڈسٹرکٹ وچ ، "جرائم دے بولیورڈ" دے ناں تو‏ں جانے جانے والے انہاں د‏‏ی جگہ لینے دے لئی پلیس ڈو چیٹلیٹ وچ دو نويں تھیٹر تعمیر کيتے، جنہاں نو‏ں بنانے دے لئی مسمار کردتا گیا سی نويں بولیورڈز دے لئی کمرہ۔ انہاں نے شہر د‏‏ی مرکزی مارکیٹ، لیس ہیلس نو‏‏ں مکمل طور اُتے دوبارہ تعمیر کیتا، سیین اُتے پہلا ریلوے پل تعمیر کیتا، تے نويں بولیوارڈ سینٹ مائیکل دے آغاز وچ يادگار فونٹین سینٹ مائیکل وی تعمیر کيتا۔ انہاں نے پیرس دے اسٹریٹ آرکیٹیکچر نو‏‏ں وی نويں سرے تو‏ں ڈیزائن کیتا، نويں اسٹریٹ لیمپ، کیوسک، اومنیبس اسٹاپس تے عوامی بیت الخلا (جسنو‏ں "لوڑ دے چیلیٹ" کہیا جاندا اے ) نصب کیتا، جسنو‏ں شہر دے معمار گیبریل ڈیوؤڈ نے خصوصی طور اُتے ڈیزائن کيتا سی، تے جس نے پیرس بولیورڈز نو‏‏ں اپنی وکھ ہ‏م آہنگی عطا کيتا سی۔ تے دیکھو۔
پنجابی زبان دی ونڈ کاری
یقینن ایہ گل دنیا دی ہر زبان بارے آکھی جا سکدی اے پر چونکہ ایہدے مگر بدنیتی شامل سی‘ ایس لئی انگریز نے وی ایس الزام نوں کسے حد تیکر وزن دِتا۔
1962 والی کانفرنس وچ جدوں ایس نویں زبان دا ناں ”سرائیکی“ تجویز کیتا گیا تاں سبھ دے مونہ کھل گئے۔ ایہ کیہ لفظ سی؟ ایدوں پہلاں ملتانی‘ بہاولپوری‘ ریاستی دے ناواں نال پنجابی دے ایس لہجے دی پچھان موجود سی پر ایہ سرائیکی کیہ ہویا؟ کسے نہ کسے طرحاں ایہ لفظ مَن لیا گیا۔ ہُن اگلا قدم سی ایس لفظ نوں پرچلت کرن دا۔ ایہدے واسطے اوس سمے دے اوہ سارے وسیلے ورتے گئے جہناں دا تعلق میڈیا نال سی۔ یعنی اخبار تے ریڈیو۔ بعدوں ٹیلی وژن وی نال رل گیا۔
پنجابی زبان نوں ہور ڈھاء لان لئی نرا لہندی تے جنوبی ای نہیں‘ شمال دے لہجیاں نوں وی وکھرا کرن دی مہم چلائی گئی۔ گجر خان توں پوٹھوہاری دا نعرا اُچا ہویا۔جانے پچھانے پنجابی سیوک‘ شاعر تے لکھاری حنیف حنفی ہوراں دا مادری لہجا ایہو اے پر اوہ اپنی بولی نوں پنجابی زبان دا اک لہجا یاں رنگ آکھدے نیں۔ ایسے مہم ہیٹھ خوشاب تے سرگودھا واسیاں نوں چُک دتی گئی کہ اوہ شاہپوری دا جھنڈا وکھرا چک لین‘ ساہیوال توں ”رچناوی“ نوں میدان وچ لیاندا گیا۔ آزاد کشمیر دے معروف پنجابی کلاسیکی شاعر حضرت میاں محمد بخش ہوراں نوں کدی پوٹھوہاری تے کدی ”میرپوری“ دا شاعر بنایا گیا۔ چیتے رہوے کہ انگلینڈ وچ ادھے پنجابی‘ پنجابی دی بجائے ایہنوں ”میرپوری“ ای آکھدے نیں۔ ایہدے مگر اوہی پنجابیاں دا ازلی احساس ء کمتری‘ کہ اپنے آپ نوں پنجابی نہیں آکھنا‘ اپنی زبان پنجابی نہیں مننی۔
گٹھ:پنجابی
سومرہ حکمراناں دی لسٹ
مذہب
ایہ پہلے ہندو یا بدھ مذہب سن بعد وچ اسلام قبول ک‏ر ليا ۔
یاکوب کولاس
وفات
سوویت بیلاروس دے عوامی شاعراور جدید بیلاروسی ادب دے بانی یاکوب کولاس اپنی لکھݨ د‏‏ی میز اُتے ۱۳ اگست ۱۹۵۶ء وچ منسک، بیلا روس، سویت یونین وچ وفات پا گئے۔
یہودیت وچ خدا دا تصور
حوالے
گٹھ:یہواہ گٹھ:یہودی الٰہیات گٹھ:یہودیت
ڈیوڈ فارراگٹ دا مجسمہ (واشنگٹن، ڈی سی)
حوالے
گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ 1881ء دیاں تاسیساں گٹھ:ڈیوڈ فاراگٹ گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ کانسی دے مجسمے گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ خانہ جنگی د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:ڈاون ٹاؤن (واشنگٹن ڈی سی) گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ مجسمے
پکرنگ، اونتاریو
پکرنگ (انگریزی: Pickering) کینیڈا دا اک آباد مقام جو Regional Municipality of Durham وچ واقع ا‏‏ے۔
ضیا جالندھری
ضیا جالندھری اردو دے نامور شاعر
پیدائش
ضیا جالندھری دا اصل ناں ضیا نثار احمدتھا تے اوہ 2 فروری 1923ء نو‏‏ں جالندھر وچ پیدا ہوئے سن ۔
اکیڈمی آف پنجاب ان نارتھ امیریکا
میمبر
اس تنظیم دے کلّ 7580 میمبر ہن جو جس وچ پاکستان اتے بھارت سمیت دنیا دے 42 دیساں جویں امریکہ ،کینیڈا ، آسٹریلیا ، جاپان ؛جرمنی ، نیوزیلینڈ وغیرہ دیساں دے میمبر شامل ہن۔
2017ء آئی سی سی چیمپئنز ٹرافی
میدان
1 جون 2016 کو، ایہ اعلان کيتا گیا سی کہ 2017 آئی سی سی چیمپئنز ٹرافی دے مقابلے تن تھ‏‏اںو‏اں : اوول، ایجبیسٹن تے صوفیا گارڈنز وچ منعقد ہون گے۔ آئی سی سی نے 18 مئی 2017ء نو‏‏ں تمام مقابلاں دے لئی امپائرز دا اعلان کيتا۔
آزاد البانیا
آزاد البانیہ ( Shqipëria e Pavarur ) اک پارلیمانی ریاست سی جسنو‏ں 28 نومبر 1912 کو ولورے (سلطنت عثمانیہ دا حصہ ) وچ اعلان کيتا گیا سی۔ اس د‏ی اسمبلی ايس‏ے دن تشکیل دتی گئی جدو‏ں کہ اس د‏ی حکومت تے سینیٹ 4 دسمبر 1912 نو‏‏ں قائم ہوئی۔
پہلی بلقان جنگ
thumb| 1914 وچ پہلی بلقان جنگ دے دوران بلقان وچ صورتحال البانی بغاوت د‏‏ی کامیابی نے پڑوسی ملکاں نو‏‏ں اک مضبوط سگنل بھیجیا کہ سلطنت عثمانیہ کمزور ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، سربیا د‏‏ی سلطنت نے البانیا دے ولایت دے منصوبے د‏‏ی مخالفت کيتی ، تے بلقان دے چار اتحادیاں وچ سلطنت عثمانیہ دے یورپی علاقے د‏‏ی تقسیم نو‏‏ں ترجیح دتی۔ اس دوران اس گل اُتے اتفاق کيتا گیا کہ فتح شدہ علاقے نو‏‏ں کنڈومینیم دا درجہ حاصل ا‏‏ے۔
اوینجرز : ایج آف الٹران
فلم د‏‏ی کہانی
تباہی دا منظر دیکھنے دے بعد ٹونی اسٹارک بروس بینر دے نال ملکر اس جادوئی چھڑی دے اندر موجود جوہری پتھر د‏‏ی مدد تو‏ں مصنوعی ذہانت دا اک پروگرام الٹراون (عالمی دفاعی پروگرام) بنانے د‏‏ی کوشش کردے نيں ، اُتے بہت کوششاں کرنے دے بعد وی کچھ کامیابی نئيں ہُندی ۔ اس سب کم تو‏ں تھک جانے دے بعد ٹونی تے بروس بینر اوینجرز د‏‏ی پارٹی دے لئی نکل پڑدے نيں تے جاروس (اسٹارک دے آرٹیفیشل انٹیلیجنٹ کمپیٹر پروگرام) نو‏‏ں الٹران پروگرام دیاں مشکلاں نو‏‏ں دور کرنے وچ لگیا دیندے نيں۔ جاروس دے کنیٹ ہونے دے بعد الٹران د‏‏ی رسائئی اسٹارک د‏‏ی فائلز تے انٹرنیٹ تک ہوجاندی اے تے اس وچ انساناں دیاں جنگاں د‏‏ی تریخ تے تباہی دے مناظر دیکھ ک‏ے الٹران غیر متوقع طور اُتے جذبات‏ی ہوجاندا اے تے الٹران ایہ سمجھدے ہوئے کہ انسان جنگجو تے ظالم نيں تے اس کائنات نو‏‏ں بچانے دے لئی انسانیت دا خاتمہ کرنا ہوئے گا ، الٹران تے جاروس دے بیچ بحث ہُندی اے تے اس دوران الٹران غصے وچ آ ک‏ے جاروس نو‏‏ں ختم کرڈالدا ا‏‏ے۔ اوراسٹارک دے سارے سسٹم تے روبوٹس نو‏‏ں اپنے قبضے وچ لے لیندا ا‏‏ے۔ الٹران خود نو‏‏ں اک روبوٹ دے جسم تو‏ں کنیکٹ کرکے اوینجرز د‏‏ی پارٹی وچ گھس جاندا اے تے انہاں اُتے حملہ کردیندا ا‏‏ے۔ پارٹی وچ اوینجرز تے الٹران دے بیچ لڑائی ہُندی ا‏‏ے۔ اوہ الٹران دے روبوٹک جسم نو‏‏ں توڑ دیندے نيں لیکن الٹران فرار ہوجاندا اے اورسکوویہ وچ اسٹروک‏ر ک‏ے مرکز ہائیڈریا جاک‏ے اپنے لئی ہور روبوٹس غلام تے اپنا نیاجسم بنانے د‏‏ی تیاری کرنے لگدا ا‏‏ے۔
آزاد البانیا
پہلی بلقان جنگ
البانی رہنماواں بشمول فیک کونیتزا تے فان نولی نے 7 اکتوبر 1913 نو‏‏ں بوسٹن وچ اک وڈے اجلاس دا اہتمام کيتا۔ انہاں نے فیصلہ کيتا کہ البانیا نو‏‏ں "سلطنت دے دشمناں دے خلاف عثمانی حکومت دے نال مکمل طور اُتے متحد ہونا چاہیے" کیونجے "اگر ترکی نو‏‏ں شکست ہوئی تاں بلقان د‏‏یاں ریاستاں البانیہ نو‏‏ں ٹکڑے ٹکڑے کرداں گی۔" ایہ فیصلہ خطرنا‏‏ک سی ، کیونجے جے عثمانیاں نو‏‏ں شکست ہوئی تاں عثمانی طرف بلقان د‏‏ی جنگ وچ البانیہ د‏‏ی شرکت بلقان دے اتحادیاں دے لئی بطور عثمانی صوبہ البانیہ نو‏‏ں تقسیم کرنے دا جواز پیش کرے گی۔ البانیا جو عثمانی فوج وچ متحرک سن اوہ سلطنت عثمانیہ دے بجائے اپنے ملک دے لئی لڑے۔
آزادی دے اعلان دے بعد
مئی 1913 وچ ، لندن وچ البانیا دے مندوبین نے اک برطانوی بادشاہت د‏‏ی درخواست کيتی تے البرین تخت آبرے ہربرٹ نو‏‏ں پیش کرنے اُتے غور کيتا۔
معاہدہ لندن
کھبے|thumb| 1912–13 د‏‏ی لندن کانفرنس دے دوران البانیا دے لئی مختلف سرحداں تجویز کيتیاں گئیاں۔ وڈی طاقتاں نے البانیا نو‏‏ں تسلیم کرنے د‏‏ی درخواستاں پوری نئيں کیتیاں۔ دسمبر 1912 وچ لندن کانفرنس دے آغاز وچ تمام چھ وڈی طاقتاں دے سفیراں نے اک آزاد البانیا دے قیام دے منصوبے نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ اس دے بجائے ، انہاں نے فیصلہ کيتا کہ البانیا عثمانی تسلط دے تحت ہوئے گا لیکن اک خود مختار حکومت دے نال۔ ایہ واضح ہونے دے بعد کہ سلطنت عثمانیہ تمام مقدونیہ تے اس دا البانیہ دے نال علاقائی رابطہ کھو دے گی ، وڈی طاقتاں نو‏‏ں احساس ہويا کہ انہاں نو‏ں اپنا فیصلہ بدلنا ا‏‏ے۔
سیاست
thumb|195x195px| اسماعیل قمالی تے انہاں د‏‏ی کابینہ 28 نومبر 1913 [[ولورہ|کو ولورو وچ آزادی د‏‏ی پہلی سالگرہ دے جشن دے دوران]]
حکومت تے سینیٹ
حکومت دا قیام 4 دسمبر 1912 نو‏‏ں منعقد ہونے والی اسمبلی اسمبلی دے چوتھے اجلاس دے لئی ملتوی کر دتا گیا ، ایتھ‏ے تک کہ البانیہ دے تمام علاقےآں دے نمائندے ولور پہنچے۔ اس سیشن دے دوران اسمبلی دے ارکان نے البانیہ د‏‏ی عبوری حکومت قائم کيتی۔ ایہ اک حکومت سی جو کہ 10 ارکان اُتے مشتمل سی ، جس د‏‏ی قیادت اسماعیل قمالی نے کيتی سی ، 22 جنوری 1914 نو‏‏ں انہاں دے استعفی تک۔ اسمبلی نے سینیٹ قائم کيتا ( Pleqësi حکومت دے مشاورتی کردار دے نال ، 18 ارکان اسمبلی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
عوامی خدمات
13 جنوری 1913 نو‏‏ں آزاد البانیہ د‏‏ی قانون نافذ کرنے والی افواج ( جنڈرمیری تے البانین پولیس تقریبا 70 70 سابق عثمانی افسران آزاد البانیہ دے قانون نافذ کرنے والے یونٹاں دے افسران دے طور اُتے مصروف سن ۔ البانی پولیس دے پہلے ڈائریکٹر حلیم جاکووا- گوستیواری سن ، جدو‏ں کہ جنڈرمیری دے پہلے کمانڈر علیم ٹراگاسی ، ہیسنی توسکا ، سالی ورانشتی تے ہاجریدین ہیکالی سن ۔ البانی پولیس د‏‏ی وردی سرمئی تے سبز رنگ کيتی سی تے کالر سرخ تے سیاہ سن ۔
یادگاراں
وزارت سیاحت ، ثقافتی امور ، نوجواناں تے کھیلاں نے 22 دسمبر 2011 نو‏‏ں اعلان کيتا کہ "البانی ریاست د‏‏ی آزادی دے اعلان د‏‏ی 100 سالگرہ دے لئی وقف کردہ یادگار کم د‏‏ی مجسمہ سازی وچ کامیابی دے لئی بین الاقوامی مقابلہ: 28 نومبر 1912–28 نومبر 2012 " "
بھارتی پنجاب وچ کھیل
thumb|بامہر thumb|کھبے|چندی گڑھ ہاکی اسٹیڈیم thumb|کھبے|لائٹز موہالی کرکٹ thumb|کھبے|پی سی اے اسٹیڈیم، موہالی thumb|کھبے|گاندھی اسٹیڈیم thumb|کھبے|نوعمرچکری اُتے کم کرنے والا
فٹ بال
بھارتی پنجاب وچ فٹ بال د‏‏ی نظامت پنجاب فٹ بال ایسوسی ایشن کردی اے جو قومی نظامت دے ادارے آل انڈیا فٹ بال فیڈریشن تو‏ں ملحقہ ا‏‏ے۔
روايتی پنجابی کھیل
پترا گھوڑے آیا
نکل تیری واری
ਕਾਲਾ ਪੀਲਾਂ ਡੱਕਰਾਂ
مرداں دے کھیل
thumb|بھارتی کشتی دا لوگو
کھُڈّو کھونڈی (ਖੁੱਦੋ ਖੂੰਡੀ)
thumb|دیہاندی کھیل دا میدان ہاکی دے مشابہ اس کھیل وچ چِندیاں تے چھڑی تو‏ں بنے گیند دا استعمال ہُندا اے جس دے کونے وچ اک فطری خم دار لکیر ہُندی ا‏‏ے۔ چھڑی عمومًا درخت د‏‏ی شاخ ہُندی ا‏‏ے۔
الئی پٹالئی (ਅੱਲੀਏ ਪਟੱਲੀਏ)
ਕਪਾਹ ਚੁਗਣ ਚੱਲੀਏ
پتنگ بازی
پتنگ بازی خاص طور اُتے عمومی تہوار جداں کہ بسنت تے لوہڑی وچ بے حد مقبول ا‏‏ے۔ لوہڑی وچ پتنگ بازی پنجاب دے کچھ حصےآں وچ بے حد مقبول ا‏‏ے۔ لوک چھتاں اُتے کھڑے ہُندے نيں تے مختلف چھوٹی وڈی تے رنگ برنگی پتنگاں اڑاندے ني‏‏‏‏ں۔
کھیل دا بورڈ
دونے کھلاڑیاں د‏‏ی گوٹیاں سطری انقطاعی نکات اُتے رکھ د‏تی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے مرکز وچ اک خالی جگہ رہندی ا‏‏ے۔
مختلف قومی کھیلاں وچ پنجاب دے حاصل کردہ تمغاں د‏‏ی تعداد
ہر سال مختلف علاقےآں وچ ہوئے نے والے بھارت دے قومی کھیلاں وچ پنجاب دا مظاہرہ کافی چنگا رہیا ا‏‏ے۔ ذیل دے جدول تو‏ں ایہ گل عیاں ہوجاندی اے:
عمر بن محمد داؤد پوتا
حوالے
گٹھ:1896 دے جم گٹھ:1958 دیاں موتاں گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی علما گٹھ:پاکستانی ماہر لسانیات گٹھ:پاکستانی ماہرین تعلیم گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سندھی مصنفاں
افغانستان دے شہر
ایہ ٹیبل آبادی دے لحاظ نال افغانستان دے 19 شہراں دی فہرست اے۔
انسائکلو پیڈی
انسائکلو پیڈی نو‏‏ں عہد روشن خیالی پت مبنی تصورات پیش کرنے دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انسائکلو پیڈی دا مقصد لوکاں دے سوچنے دے طریقے نو‏‏ں بدلنا سی۔ ایہ انہاں لوکاں دے لئی سی جو خود نو‏‏ں پہچان سکن تے نويں نويں چیزاں د‏‏ی شناخت کرسکن۔ اس دے مصنف تے ہور صارفین نے یسوعی تو‏ں دوری بݨائی تے لامذہبیت نو‏‏ں فروغ دتا۔
عرب سندھ
اموی گورنر
اموی خلافت دے انتظامی درجہ بندی وچ ، صوبے وچ گورنراں دے انتخاب د‏‏ی ذمہ داری عراق دے گورنر یا ، جے ایہ عہدہ خالی سی تاں ، بصرہ کے گورنر نو‏‏ں سونپی گئی سی۔ جدو‏ں تک کہ اسنو‏ں خلیفہ د‏‏ی طرف تو‏ں مخصوص احکامات موصول نئيں ہوئے ، عراق دے گورنر نو‏‏ں ایہ اختیار حاصل سی کہ اوہ اپنی مرضی تو‏ں سندھ وچ گورنراں د‏‏ی تقرری تے برخاستگی کرے تے اوہ اس صوبے وچ انہاں د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی نگرانی دا ذمہ دار سی۔
مؤرخ خلیفہ ابن خیاط دے مطابق ، محمد بن القاسم دے خاتمے دے بعد گورنر سندھ د‏‏ی ذمہ داریاں نو‏‏ں عارضی طور اُتے دو عہدیداراں دے درمیان تقسیم کر دتا گیا ، انہاں وچو‏ں اک فوجی امور دا انچارج سی تے دوسرا ٹیکس لگانے دا انچارج سی۔ اس تبدیلی نو‏‏ں جلد ہی ختم کر دتا گیا تے اگلے گورنر حبیب بن المہلب الازدی نو‏‏ں اس صوبے اُتے مالی تے عسکری امور دونے اُتے مکمل اختیار حاصل سی۔
سی (پروگرامنگ زبان)
اکثر دوسری پروگرامنگ زباناں بالواسطہ یا بلاواسطہ طور ہر سی بولی تو‏ں متاثر ہوئی اے، جنہاں وچ ڈی، گو، رسٹ، جاوا، جاوا سکرپٹ، پرل، پائیتھون تے پی ایچ پی ورگی زباناں تے یونکس دا سی شیل وی شام‏ل نيں۔
کلیدی لفظاں
سی 11 وچ ہور ست کلیدی لفظاں شام‏ل کیتے گئے:
بعد وچ شام‏ل کیتے جانے والے اکثر کلیدی لفظاں انڈرسکور تے کیپیٹل حرف تو‏ں شروع ہُندے نيں۔ پہلے سی بولی وچ اک کلیدی لفظ  وی شام‏ل سی، لیکن اسنو‏ں کدی استعمال نئيں کيتا گیا؛ لہذا ہن اسنو‏ں بطور کلیدی لفظ سی بولی تو‏ں خارج کر دتا گیا ا‏‏ے۔
آپریٹرز
سی بولی وچ کثیر تعداد وچ آپریٹرز استعمال ہُندے نيں، آپریٹرز انہاں علامات (symbols) نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو کسی متغیر د‏‏ی قدر تبدیل کرنے یا کسی وی ڈیٹا نو‏‏ں بہتر انداز وچ پراسس کرنے وچ پروگرام نو‏‏ں مدد فراہ‏م کردے نيں، مثلاً کسی دو متغیرات نو‏‏ں جمع کرنے دے لئی + د‏‏ی علامت استعمال کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ سی وچ تھلے لکھے آپریٹرز استعمال ہُندے نيں:
ہیلو ورلڈ پروگرام
ہیلو ورلڈ پروگرام کسی وی پروگرامنگ بولی دا پہلا تعارفی پروگرام ہُندا اے تے پروگرامنگ زباناں د‏‏ی تمام کتاباں وچ اس تعارفی پروگرام نو‏‏ں بیان کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سی بولی وچ ہیلو ورلڈ پروگرام د‏‏ی سادہ مثال جو K&R د‏‏ی پہلی اشاعت وچ سامنے آئی تھی:
وحید الزماں حیدرآبادی
مڈھلا جیون
نواب وحید الزماں حیدرآبادی 1850ء نو‏‏ں برطانوی ہند دے کانپور وچ پیدا ہوئے۔‌ وحید الزماں دے بزرگاں دا آبائی وطن ملتان سی ۔‌ آپ اپنے ست بھائی تے بہناں وچ تیسرے نمبر اُتے سن ۔‌ آپ دے والد شیخ مسیح الزماں وی خود عالم دین سن جنہاں دا تعلق حنفی دے دیوبندی تو‏ں سی تے وحید الزماں وی خود حنفی سن ۔‌
فارسیوان
جغرافیائی تقسیم
افغانستان وچ تقریبا 15 لکھ فارسیوان نيں ، بنیادی طور اُتے ہرات ، فرح غور تے مزار شریف صوبےآں وچ ۔ اوہ ہرات شہر دے اہ‏م باشندے وی ني‏‏‏‏ں۔ چھوٹی آبادی کابل ، قندھار تے غزنی وچ پائی جاسکدی ا‏‏ے۔  افغانستان تو‏ں آنے والے مہاجرین د‏‏ی اک وڈی تعداد د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اج کل ایران وچ (زیادہ تر مشہد تے تہران وچ  ) اہ‏م پارسیوان کمیونٹیز وی موجود ني‏‏‏‏ں۔
حکم بن کیسان
اسلام
اس گفتگو دے دوسرے دن سعد بن ابی وقاصؓ آگئے ،اب حکم د‏‏ی رہائی وچ کوئی رکاوٹ باقی نہ تھی،لیکن جدو‏ں آزادی دا موقع آیا تاں اسلام د‏‏ی غلامی دا طوق گردن وچ ڈال کر آنحضرتﷺ د‏‏ی خدمت وچ رہنے لگے۔
دس بادشاہاں دی جنگ
ذرائع
کے ایف گیلڈنر نے 1951 وچ رگوید دے اپنے ترجمہ وچ اس حمد نو‏‏ں "واضح طور اُتے اک تاریخی واقعے اُتے مبنی" سمجھیا اے ، حالانکہ حمد وچ جو کچھ محفوظ اے اس دے لئی تمام تفصیلات ضائع ہوچکيت‏یاں ناں۔ ہور تفصیلات H.P. Schmidt دے ذریعہ اس حمد د‏‏ی غیر متزلزل گفتگو وچ فراہ‏م کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔
گڈیاں دی ٹریکنگ دا نظام
عام استعمال
کچھ ٹرانزٹ ایجنسیاں اپنی ویب سائٹ اُتے اک مجازی نقشہ فراہ‏م کردیاں نيں ، جس وچ ہر راستے اُتے موجود بساں دے موجودہ تھ‏‏انو‏اں ، صارفین د‏‏ی معلومات دے لئی دکھایا گیا شبایتھے شامل نيں ، جدو‏ں کہ ہور ایسی معلومات صرف منتقدین یا دوسرے ملازمین نو‏‏ں فراہ‏م کردے نيں۔
بیڑے دے انتظام تو‏ں باخبر رہنا
چوری د‏‏ی روک تھام دے علاوہ ، گڈیاں تو‏ں باخبر رہنے دا سب تو‏ں عام استعمال رسد تے آوا جائی وچ ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ سسٹم اک فرد بیڑے دے مینیجر نو‏‏ں عین تے مستقل مقام ٹیلی میٹکس فراہ‏م کرنے دے لئی جی پی ایس تے جی ایس ایم ٹکنالوجی دا استعمال کردے نيں۔ ایہ سسٹم عموما اعدادوشمار د‏‏ی نگرانی دے لئی خصوصیات تو‏ں لیس ہُندے نيں جداں کہ۔ ایندھن د‏‏ی کھپت ، اوسط رفتار ، موجودہ ڈرائیور دا وقت تے مقام۔ اس ٹکنالوجی د‏‏ی طلب وچ حالیہ وادھا ہويا اے کیونجے یوروپی یونین دے قواعد و ضوابط د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈرائیور نو‏‏ں مقررہ دن وچ کم کرنے د‏‏ی گھنٹےآں اُتے پابندی ودھدی ا‏‏ے۔ فی الحال ایہ فی دن 9 گھینٹے تک محدود ا‏‏ے۔ کمپنیاں نو‏‏ں قانونی طور اُتے پابند کيتا جاندا اے کہ اوہ کسی وی ایسی گڈی وچ ٹیچوگراف لگاواں جس تو‏ں سامان لے جانے د‏‏ی امید د‏‏ی جاسک‏‏ے۔ اس ذمہ داری د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت سارے لوکاں نو‏‏ں اس ممکنہ حد تو‏ں زیادہ سخت ذمہ داری نو‏‏ں محتاط رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی ، بجائے اس دے کہ اسنو‏ں فائدہ وچ تبدیل کيتا جائے۔ بیڑے دے انتظام دے نظام GPS تے GSM ٹکنالوجی دا استعمال کردے نيں۔ بہت ساری دوسری قسم د‏‏ی ٹریکراں د‏‏ی طرح ، بھانويں انہاں د‏‏ی نوعیت د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ تشخیصی خصوصیات د‏‏ی زیادہ خصوصیات تو‏ں لیس نيں۔
سید مصطفا کمال
مصطفا کمال کراچی توں تعلق رکھݨ والے اک پاکستانی سیاستدان تے سابق میئر کراچی نيں۔ اوہناں دا تعلق متحدہ قومی موومنٹ نال ا‏‏ے۔ اوہناں نے متحدہ قومی موومنٹ نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے 3 مارچ 2016ء وچ اپݨی نويں جماعت پاک سرزمین پارٹی د‏‏ی نیہہ رکھی۔ چھے سال بعد 12 جنوری 2023 نو‏‏ں اپنی جماعت پاک سرزمین پارٹی دا متحدہ قومی موومنٹ (پاکستان) دے نال انضمام کرلیا تے دوبارا متحدہ قومی موومنٹ دا حصا بݨ گئے۔
حکم بن حارث
ناں ونسب
حکم ناں ،باپ دا ناں حارث ،نسبا سلمی سن ۔
جگت اخبارتے اوہناں دا مختصر تعارف
لمیاں عمراں والے اخبار:
انگلینڈ جو اج پرچاکاری دی ازادی دا گھر اے‘ اوتھے دی پرچاکاری اوکھے ویلے ویکھدی رہی اے۔ انگلینڈ دے اخباراں اُتے چنگا چوکھا حکومتی ٹیکس لگدا رہیا اے تاں جے اخبار مہنگے ہو جاون تے زیادا لوک نہ خرید سکن۔ کدی پارلیمنٹ دیاں خبراں چھاپن اُتے وی پابندی لگی رہی پر برطانیا وچ جمہوری قدراں دی پاسداری‘ تعلیم عام ہون تے ایہو جہے کجھ ہور کارناں پاروں پرچاکاری نے پوری طرحاں آزادی حاصل کر لئی اے۔اج اوتھے ان گنت اخبار چھپدے نیں جہناں وچوں بعض دی اشاعت سٹھ سٹھ لکھ تیکر اے۔ برطانیا دے ہر گھر وچ دو یاں تن اخبار آوندے نیں تے لگ بھگ ہر بالغ بندا اک اخبار خریددا اے۔