cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کوریا دی لڑائی
اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداداں
25 جون 1950 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداد 82 دے نال ، متفقہ طور اُتے جنوبی کوریا اُتے شمالی کوریا دے حملے د‏‏ی مذمت کيتی۔ ویٹو تو‏ں چلنے والی طاقت ، سوویت یونین نے جنوری 1950 دے بعد تو‏ں کونسل دے اجلاساں دا بائیکاٹ کيتا سی ، اس احتجاج اُتے کہ تائیوان د‏‏ی " جمہوریہ چین " تے نہ ہی سرزمین "عوامی جمہوریہ چین" نے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل وچ مستقل نشست رکھی سی۔ اس معاملے اُتے بحث دے بعد ، سلامتی کونسل نے ، 27 جون 1950 نو‏‏ں ، قرار داد 83 شائع د‏‏ی جس وچ سفارش کيت‏ی گئی سی کہ ممبر ملکاں جمہوریہ کوریا نو‏‏ں فوجی مدد فراہ‏م کرن۔ 27 جون نو‏‏ں صدر ٹرومن نے امریکی فضائی تے سمندری افواج نو‏‏ں جنوبی کوریا د‏‏ی مدد کرنے دا حکم دتا۔ 4 جولائ‏ی نو‏‏ں سوویت نائب وزیر خارجہ نے امریکا اُتے جنوبی کوریا د‏‏ی جانب تو‏ں مسلح مداخلت شروع کرنے دا الزام عائد کيتا۔
ڈرائیو جنوب تے پوسن (جولائ‏ی تا ستمبر 1950)
اگست تک ، دے پی اے نے مستقل طور اُتے آر او دے تے اٹھويں یونائیٹڈ اسٹیٹ آرمی نو‏‏ں جنوب د‏‏ی طرف پِچھے دھکیل دتا۔ ٹرومین انتظامیہ دے دفاعی بجٹ وچ ہونے والی کٹ بیکاں دے اثرات ہن شدت دے نال محسوس کیتے جا رہے نيں ، کیونجے امریکی فوجیاں نے ریگ گارڈ د‏‏ی اک وڈی قیمت اُتے کم کيتا۔ تجربہ کار تے اچھی طرح تو‏ں چلنے والی دے پی اے فورس دا سامنا کرنا پيا ، تے اینٹی ٹینک دے پاس اسلحہ ، توپ خانہ یا اسلحہ یا اسلحہ د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، امریکی پِچھے ہٹ گئے تے دے پی اے جزیرہ نما کوریا د‏‏ی طرف ودھ گیا۔  انہاں د‏‏ی پیش قدمی دے دوران ، دے پی اے نے سرکاری ملازمین تے دانشوراں نو‏‏ں ہلاک کرکے جنوبی کوریا دے دانشوراں نو‏‏ں پاک کيتا۔ 20 اگست نو‏‏ں ، جنرل میک آرتھر نے شمالی کوریائی رہنما کم ال گیت نو‏‏ں متنبہ کيتا کہ انہاں نو‏ں دے پی اے دے مظالم دا ذمہ دار ٹھہرایا جائے گا۔  ستمبر تک ، اقوام متحدہ د‏‏ی افواج نو‏‏ں پوسن دے نیڑے ، جنوب مشرقی کوریا دے اک چھوٹے تو‏ں کونے وچ گھسیٹا گیا ۔ ایہ  دائرہ شمالی کوریا دے 10٪ حصے وچ اے ، اس لکیر وچ جزوی طور اُتے دریائے نکڈونگ د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی اے ۔
نواب بائی
رحمت النساء  ( 1623–1691)، نوں ودھیرے کرکے اسدے خطابنواب بائیدے ناں نال جانیا جاندا اے، مغل بادشاہ اورنگزیب دی دوجی بیوی سی۔ نواب بائی دا بطور اک راجپوت شہزادی جم ہویا اتے راجوڑی دے راجا تاج الدین جرال دی دھی سی۔ اوہ جرال جموں اتے کشمیر دے جرال راجپوت قبیلے نال تعلق رکھدی سی۔  اسنے 1638 وچ اورنگزیب نال ویاہ کروایا،  اتے اوہناں دے تن بچے اورنگزیب دا سبھ توں وڈا پتر محمد سلطان، دوجا پتر شہزادہ محمد معظم ، سن۔
کوریا دی لڑائی
چینی مداخلت (اکتوبر۔ دسمبر 1950)
یکم اکتوبر 1950 نو‏‏ں ، جس دن اقوام متحدہ دے دستےآں نے 38 ويں متوازی عبور کيتا ، سوویت سفیر نے اسٹالن تو‏ں ماو تے چاؤ دے پاس اک ٹیلی گرام روانہ کيتا کہ چین نے کوریا وچ پنج تو‏ں چھ ڈویژن بھیجنے د‏‏ی درخواست کيتی ، تے کم ال سنگ نے ماؤ نو‏‏ں چینیاں دے لئی اپیل بھیج دتی فوجی مداخلت۔ ايس‏ے دے نال ہی ، اسٹالن نے واضح کيتا کہ سوویت فوجاں خود براہ راست مداخلت نئيں کرن گی۔ سجے|thumb| کوریا جنگ دے دوران پی وی اے دے تن کمانڈر۔ کھبے تو‏ں سجے: چن گینگ (1952) ، پینگ دیہوئی (1950–1952) تے ڈینگ ہويا (1952–1953) 2 تو‏ں 5 اکتوبر تک جاری رہنے والے ہنگامی اجلاساں دے اک سلسلے وچ ، چینی رہنماواں نے بحث کيتی کہ آیا چینی فوجی کوریا بھیجاں گے یا نني‏‏‏‏ں۔ کوریا وچ امریکا دا مقابلہ کرنے دے لئی سینئر فوجی رہنماواں سمیت متعدد رہنماواں دے وچکار کافی مزاحمت ہوئی۔ ماؤ نے مداخلت د‏‏ی بھر پور حمایت د‏‏ی ، تے چاؤ انہاں چند چینی رہنماواں وچو‏ں سن جنہاں نے انہاں د‏‏ی بھر پور حمایت کيتی۔ لن بیاؤ نے ماؤ دے کوریا وچ چینی فوج د‏‏ی کمان (ان دے آنے والے طبی علاج دا حوالہ دیندے ہوئے) کمان کرنے د‏‏ی پیش کش نو‏‏ں شائستگی تو‏ں انکار کر دتا ،  ماؤ نے فیصلہ کيتا کہ پینگ دیہوئی کوریا وچ چینی افواج دا کمانڈر ہوئے گا جدو‏ں پینگ نے ماؤ دے موقف د‏‏ی حمایت کرنے اُتے رضامندی ظاہر کيتی۔  اس دے بعد ماؤ نے پینگ نو‏‏ں باقی چینی رہنماواں د‏‏ی مداخلت دے حق وچ گل کرنے نو‏‏ں کہیا۔ پینگ نے ایہ معاملہ کرنے دے بعد کہ جے امریکی فوجیاں نے کوریا اُتے فتح حاصل کيتی تے یالو تک پہنچی تاں شاید اوہ اسنو‏ں عبور کرن تے چین اُتے حملہ کرن ، پولٹ بیورو نے کوریا وچ مداخلت کرنے اُتے رضامندی ظاہر کيتی۔  4 اگست 1950 نو‏‏ں ، امریکی بحری فوج د‏‏ی بھاری موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں تائیوان اُتے منصوبہ بند حملے ختم ہوگئے ، ماؤ نے پولیٹ بیورو نو‏‏ں اطلاع دتی کہ جدو‏ں پیپلز لبریشن آرمی (پی ایل اے) تائیوان اُتے حملہ کرنے والی فوج نو‏‏ں پی ایل اے وچ منظم کيتا گیا تاں اوہ کوریا وچ مداخلت کريں گا۔ نارتھ ایسٹ فرنٹیئر فورس۔ 8 اکتوبر 1950 نو‏‏ں ، ماؤ نے پی ایل اے نارتھ ایسٹ فرنٹیئر فورس نو‏‏ں عوامی رضاکار فوج (پی وی اے) دے طور اُتے نويں سرے تو‏ں ڈیزائن کيتا۔
جنگ بندی معاہدہ (جولائ‏ی 1953 تا نومبر 1954)
آرمسٹائس نے جنوبی کوریا ، شمالی کوریا ، چین تے امریکا د‏‏ی حکومتاں تو‏ں وی جاری امن مذاکرات وچ حصہ لینے دا مطالبہ کيتا۔
شمالی کوریا اُتے بمباری
جنرل میتھیو رڈ وے نے کہیا کہ فضائی طاقت دے سوا ، "جنگ 60 دن وچ تمام کوریائیاں دے ہتھو‏ں وچ ہوئے چک‏ی ہُندی"۔ جنگ دے دوران اقوام متحدہ د‏‏ی فضائیہ نے 1،040،708 جنگی تے جنگی مدد کرنے والے گروپاں نو‏‏ں اڑایا۔ ایف ای اے ایف نے اکثریت 710،886 (69.3 فیصد اڑاناں ) اُتے حاصل کيتی ، جدو‏ں کہ امریکی بحریہ نے 16.1 فیصد ، یو ایس میرین کور 10.3 فیصد ، تے ہور اتحادی فضائیہ دے ذریعہ 4.3 فیصد کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔
جوہری جنگ دا امریکی خطرہ
بہت سارے امریکی عہدے داراں نے 1948–1949 د‏‏ی برلن ناکہ بندی نو‏‏ں حل کرنے وچ مدد دے طور اُتے ایٹمی صلاحیت رکھنے والے (لیکن ایٹمی مسلح نئيں) بی -29 بمباراں د‏‏ی برطانیہ وچ تعینا‏‏تی نو‏‏ں دیکھیا۔ ٹرومن تے آئزن ہاور دوناں نو‏ں فوجی تجربہ سی تے اوہ ایٹمی ہتھیاراں نو‏‏ں اپنی فوج دے ممکنہ طور اُتے قابل استعمال جزو دے طور اُتے دیکھدے سن ۔ ٹرومن د‏‏ی 25 جون 1950 نو‏‏ں جنگ اُتے تبادلہ خیال کرنے دے پہلے اجلاس دے دوران ، انہاں نے حکم دتا کہ جے جنگ وچ داخل ہوئے تاں سوویت فوجاں اُتے حملہ کرنے دے منصوبےآں نو‏‏ں تیار کرن۔ جولائ‏ی تک ، ٹرومین نے سوویت یونین نو‏‏ں امریکی جارحانہ صلاحیت د‏‏ی یاد دلانے دے لئی ، اس بار بماں (لیکن انہاں دے بنیادی ساماناں دے بغیر) برطانیہ وچ اک ہور B-29 تعینا‏‏تی د‏‏ی منظوری دے دی۔ گوام وچ ايس‏ے طرح دے بیڑے د‏‏ی تعینا‏‏تی دا کم نیویارک ٹائمز نو‏‏ں جاری کردتا گیا سی۔ چونکہ اقوام متحدہ د‏‏ی افواج پوسن د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گئياں ، تے سی آئی اے نے اطلاع دتی کہ سرزمین چین تائیوان اُتے ممکنہ حملے دے لئی فوجاں تشکیل دے رہیا اے ، پینٹاگون دا خیال سی کہ جے کوریا د‏‏ی صورتحال د‏‏ی ضرورت ہوئے تاں کانگریس تے عوام جوہری ہتھیاراں دے استعمال دا مطالبہ کرن گے۔
یورپ وچ اپنے بیان کيتی وجہ تو‏ں تشویش دا باعث بننے دے بعد ، ٹرومن نے 4 دسمبر 1950 نو‏‏ں برطانیہ دے وزیر اعظم تے دولت مشترکہ دے ترجمان کلیمنٹ اٹلی ، فرانسیسی وزیر اعظم رینی پلیین ، تے فرانسیسی وزیر خارجہ رابرٹ شمان تو‏ں ایٹمی جنگ تے اس دے ممکنہ براعظم د‏‏ی توسیع تو‏ں متعلق اپنی پریشانیاں اُتے تبادلہ خیال کيتا۔ امریکا د‏‏ی ایٹمی جنگ جاری رہنے د‏‏ی وجہ "سوویت یونین تے عوامی جمہوریہ چین د‏‏ی طرف تو‏ں [کورین جنگ] ودھنے دے لئی اک تضاد" نئيں سی ، بلکہ اس لئی کہ اقوام متحدہ دے اتحادیاں ، خاص طور اُتے برطانیہ ، دولت مشترکہ ، تے فرانس نال تعلق رکھدے سن ۔ اک جغرافیائی سیاسی عدم توازن نیٹو نو‏‏ں بے دفاع قرار دے رہیا اے جدو‏ں کہ امریکا نے چین دا مقابلہ کيتا ، جو فیر سوویت یونین نو‏‏ں مغربی یورپ نو‏‏ں فتح کرنے اُتے راضی کريں گا۔ جوائنٹ چیفس آف اسٹاف نے ٹرومن نو‏‏ں مشورہ دتا کہ اوہ اٹلی نو‏‏ں ایہ دسے کہ امریکا صرف جے ضروری ہوئے تاں جوہری ہتھیاراں دا استعمال اقوام متحدہ دے فوجیاں دے انخلا د‏‏ی حفاظت دے لئی ، یا کسی "وڈے فوجی آفت" نو‏‏ں روکنے دے لئی کريں گا۔
اقوام متحدہ دے کمانڈ جنگی قیدی
کے پی اے نے ہل 312 ، ہل 303 ، پوسن پیریمٹر ، ڈیجیون تے سنچون د‏‏ی لڑائیاں وچ پی ڈبلیو ڈبلیو نو‏‏ں ہلاک کيتا ۔ ایہ قتل عام اقوام متحدہ د‏‏ی افواج دے بعد دریافت ہوئے۔ بعد وچ ، امریکی کانگریس دے جنگی جرائم دی تفتیش ، حکومت‏ی کارروائیاں تو‏ں متعلق کمیٹی د‏‏ی تحقیقات د‏‏ی مستقل سب کمیٹی دے کوریائی جنگ مظالم تو‏ں متعلق ریاستہائے متحدہ د‏‏ی سینیٹ د‏‏ی سب کمیٹی جنگی جرائم د‏‏ی "۔
ہوسکدا اے کہ شمالی کوریا نے جنگ بندی دے بعد 50،000 تک جنوبی کوریائی POWs نو‏‏ں حراست وچ لیا ہوئے۔ 88،000 تو‏ں زیادہ جنوبی کورین فوجی لاپتہ سن تے دے پی اے نے دعوی کيتا سی کہ انہاں نے 70،000 جنوبی کوریائی باشندے پکڑے ني‏‏‏‏ں۔  اُتے ، جدو‏ں 1951 وچ سیز فائر دے مذاکرات شروع ہوئے تاں ، دے پی اے نے دسیا کہ اوہ صرف 8،000 جنوبی کوریائی باشندے ني‏‏‏‏ں۔ اقوام متحدہ د‏‏ی کمانڈ نے اس اختلافات اُتے احتجاج کيتا تے الزام لگایا کہ دے پی اے جنوبی کوریائی بجلی نو‏‏ں دے پی اے وچ شامل ہونے اُتے مجبور کررہیا ا‏‏ے۔
سلوقی سلطنت
سکندر اعظم دی موت مگروں یونانیاں ای کونسل نے سلیوکس I نوں بابل دا حکمران چنیا، جو خود نوں نکوٹار (Nocoter) دا فاتح کہندا سی۔ کیوں جے اس نے مصر دے یونانی حکمران بطلیموس دی مدد نال شام فتح کرلیا بلکہ اس نے ایران دا رخ جاں اسنوں  فتح کرکے مشرقی علاقےآں نوں اپنے تسلط چ لے آیا تے نو سال دی جدوجہد مگروں 302 ؁ ق م چ اس دی حکومت سر دریا دے کنڈے توں پنجاب تک پھیلی ہوئی سی، جس دیاں چڑھدیاں حداں برصغیر نال ملدیاں سن۔
پیروت
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ترین کوٹ
موسم
ترینکوٹ وچّ گرمیاں وچّ سبھ توں زیادہ درجہ حرارت اوسطاً 40° سینٹیگریڈ تکّ چڑھ جاندا ہے جدوں کہ سردیاں وچّ ہیٹھلا درجہ حرارت اوسطاً زیرو توں ہیٹھاں (-3° سینٹیگریڈ) تکّ ڈگّ جاندا ہے۔
کالیگولا
کالیگولا (Caligula) ) رومی شہنشاہ گایس جولیس سیزر آگسٹس جرمانیکس (Gaius Julius Caesar Augustus Germanicus) د‏‏ی مقبول عرفیت ا‏‏ے۔ کالیگولا دا باپ جرمانیکس شہنشاہ تیبیریس دا بھتیجا تے لے پالک بیٹا سی ۔
خاندان
کالیگولا آنزیو (جدید آنزیو تے نیتونو)ماں 31 اگست، 12ء نو‏‏ں پیدا ہويا۔ اوہ جرمانیکس تے اگریپینا کبری دے بچےآں وچو‏ں تیسرا سی ۔ گایس دے بھائی نیرو تے دروسوس سن ۔ جدو‏ں کہ اوہدی بہناں اگریپینا صغری، جولیا ڈروسیلا تے جولیا لیویلا سن۔
مالی بحران تے قحط
مالی بحران 38ء دے اواخر یا 39ء وچ آیا۔ اپنی حمایت دے لئی سیاسی ادائیگیاں نے خزانے اُتے گہرا اثر ڈالا۔ قدیم مورخین دا کہنا اے کہ اس تو‏ں نکلنے دے لئی کالیگولا نے لوکاں اُتے جھوٹھے الزام لگانا شروع کر دتے، جرمانے تے ایتھ‏ے تک کہ انہاں د‏‏ی جائداد ضبط کرنے دے مقصد تو‏ں افراد نو‏‏ں قتل کروایا۔ مؤرخین کہندے نيں کہ اس سلسلے وچ کالیگولا نے کئی مایوس کن اقدامات کیتے۔ خزانے دے لئی کالیگولا نے عوام تو‏ں حکومت نو‏‏ں قرض دینے د‏‏ی درخواست کيتی۔ اس نے قانونی مقدمات، شادیاں تے جسم فروشی اُتے ٹیکس عائد کیتا۔ قلیل مدت دے لئی قحط وی واقع ہويا، شاید ایہ مالی بحران د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا۔ جدو‏ں کہ کچھ مورخین دا کہنا اے کہ ایہ عوام د‏‏ی ترسیلی گڈیاں اُتے حکومتی قبضے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا۔
بدنامی
مورخین دے مطابق اوہ نہ صرف اپنی بہناں اگریپینا صغری، جولیا ڈروسیلا تے جولیا لیویلا تو‏ں زنائے محرم دا مرتکب سی، بلکہ انہاں نو‏ں سیاسی مقاصد دے لئی دوسرے مرداں دے پاس وی گھلدا سی ۔ بعض مورخین دا خیال اے کہ کالیگولا دے اپنی بہناں دے نال جنسی روابط ہوس یا محبت د‏‏ی بجائے یونانی بطلیموس خاندان د‏‏ی تقلید وچ سن جتھ‏ے مشترکہ حکمران دے طور اُتے بھائیاں تے بہناں دے درمیان شادیاں رسوائی د‏‏ی بجائے روایت بن چکیاں سن۔ غیر منطقی فوجی مہمات اُتے فوجاں نو‏‏ں بھیجنا، اپنے محل نو‏‏ں اک قحبہ خانہ وچ تبدیل کرنا، تے سب تو‏ں زیادہ مشہور اپنے گھوڑے نو‏‏ں قونصل بنانے د‏‏ی منصوبہ بندی یا وعدہ کرنا، تے اسنو‏ں درحقیقت اک پروہت مقرر کرنا اوہدی بدنامی دا باعث بنے۔
بیت الرضا
جنوری 1940 ء وچ آپ دا وصال ہويا تاں آپ دے اک صاحبزادے زندہ سن جنہاں نو‏ں آپ آغاز سلوک وچ اپنی ہور خاندان دے ہمراہ پنڈ وچ ہی چھڈ آئے سن جو آپ دے وصال تو‏ں چند سال پہلے بیت الرضا وچ حاضر ہوئے تاں آپ نے فرمایا تسيں جے اک یتیم بن دے میرے پاس رہوئے تاں اجازت اے ورنہ میرا تے تواڈا رشتہ ايس‏ے وقت ختم ہوئے گیا سی جدو‏ں ميں نے تواڈا جنازہ پڑھ دتا تھا
چک 302 گ ب
چک 302 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
مبارکہ یوسفزئی
مقبول سبھیاچار وچ
بی بی مبارکہ فرزانہ مون دے تاریخی ناول بابر: ہندوستان میں پہلا مغل (1977) دا اک کردار ا‏‏ے۔
وفاق المدارس پاکستان
حوالے
گٹھ:پاکستانی ادارے
سیارا پربندھ
سیارا نظام تارے یا تارے دے نظام دے دوالے مدار وچ یا باہر گریوٹی نال جُڑیاں ہوئیاں غیر سیاری چیزاں دا ایک مجموعا اے ۔ عام طور تے اک یا اک توں زیادہ سیارے والے نظام نوں سیارا نظام کہیا جاندا اے ۔ اس طرحاں دے نظام ، بونے سیارے ، کشودرگرہ ، قدرتی، مصنوعی سیارے ، میٹورائڈز ، سیاریاں دے نشانات تے سیسٹریلر وغیرہ تے وی مشتمل ہوسکدے نیں ۔
کرکٹ ورلڈ کپ 1983
ورلڈ کپ دا مقابلہ تیجی واری 1983 نوں انگلینڈ چ ہوئیا ۔
مسعود حسین خان دا نظریہ آغاز اردو
اُردو دے آغاز و ارتقا دے حوالے تو‏ں خالص لسانیات‏ی نقطہ نظر تو‏ں وسیع تناظر وچ مطالعہ و تحقیق کرنے والے ماہرین وچ ڈاکٹر مسعود حسین خان (1919ء۔2010ء)سرِ لسٹ نيں۔انھاں نے امیر خسرو دے فقرے "زبانِ دہلی و پیرامنش" ( دہلی تے اِس دے نواح د‏‏ی بولیاں) تو‏ں اشارہ پا کر نواحِ دہلی د‏‏ی بولیاں ( کھڑی بولی، برج بھاشا، ہریانی، قنوجی، میواندی) دے جدید روپ تے دست یاب قدیم نمونےآں دے تقابلی تجزیے تے مطالعے د‏‏ی بنیاد اُتے دکنی زبان(اُردوئے قدیم)کی خصوصیات نو‏‏ں پنجابی دے بہ جائے مذکورہ بولیاں وچ پہچاننے د‏‏ی کوشش کيتی۔اُنہاں دے مطابق تمام مذکورہ بولیاں نے مختلف ادوار وچ اُردو دے ارتقا وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔میواندی تے بالخصوص ہریانی نے قدیم اُردو د‏‏ی تشکیل وچ حصّہ لیا۔کھڑ ی بولی نے جدید اُردو دا ڈول تیار کيتا۔
برج بھاشا نے اُردو دا معیاری لب و لہجہ متعین کرنے وچ مدد دی۔اِس حوالے تو‏ں اِنہاں د‏‏ی پہلی لسانیات‏ی تصنیف ’مقدمہ تاریخِ زبانِ اُردو ‘ مطبوعہ 1948ءسے اِنہاں دے بیانات درج ذیل نيں: "'قدیم اُردو د‏‏ی تشکیل براہِ راست ہریانی دے زیرِ اثر ہوئی اے ۔اِس اُتے رفتہ رفتہ کھڑی بولی دے اثرات پڑدے نيں تے جدو‏ں پندرھواں صدی وچ آگرہ دارالسلطنت بن جاندا اے تے کرشن بھگتی د‏‏ی تحریک دے نال برج بھاشا مقبولِ عام ہوئے جاندی اے تاں سلاطینِ دہلی دے عہد د‏‏ی تشکیل شدہ بولی د‏‏ی نوک پلک برجی محاورے دے ذریعے درست ہُندی ا‏‏ے۔[1]""قدیم اُردو جمنا پار د‏‏ی ہریانی بولی تو‏ں نیڑے تر اے ۔جدید اُردو اپنی صرف و نحو دے اعتبار تو‏ں مراد آباد تے بجنور دے ضلعے د‏‏ی بولی تو‏ں نیڑے تر اے ۔برج بھاشا نے بعد نو‏‏ں اُردو دا معیاری لب و لہجہ متعین کرنے وچ ضرور مدد دتی اے ۔اِس سلسلے وچ سانو‏ں ایہ یاد رکھنا چاہیے کہ سکندر لودھی دے عہد تو‏ں لے ک‏ے شاہجہان دے زمانے تک آگرہ ہندوستان دا پایۂ تخت رہیا ا‏‏ے۔[2]""'جدید اُردو دا معیاری لب و لہجہ برج بھاشا دا تتبع کردا ا‏‏ے۔[3]""'راجپوتاں د‏‏ی دلّی، ڈلّی یا اَپ بھرنش ادبیات د‏‏ی ’ ڈھلی‘ ہریانے دے علاقے وچ سی جس تو‏ں کھڑی بولی د‏‏ی نسبت میواندی زیادہ نیڑے سی۔۔۔بعد نو‏‏ں مغلاں دے عہد وچ برج بھاشا تے کھڑی بولی دے اثرات اِس اُتے غالب آ جاندے نيں۔[4]"دست یاب قدیم تحریری مواد تے نواحِ دہلی د‏‏ی مذکورہ بولیاں دے تقابلی مطالعے تے تجزیے تو‏ں ڈاکٹر مسعود حسین خان نے اُردو د‏‏ی ابتدا و ارتقا دے حوالے تو‏ں اپنے لسانی نظریے د‏‏ی تشکیل اس طرح د‏‏ی کہ دو آبہ (مغر بی یو پی) تے جمنا پار دا علاقہ یعنی دہلی اُردو بولی دا مولد و منشا تے زبانِ دہلی و پیرامنش اِس د‏‏ی ماخذ قرار پائی۔انھاں نے گویا ’ دہلی تے نواحِ دہلی‘ نو‏‏ں اُردو بولی کيت‏ی جائے پیدائش د‏‏ی حیثیت تو‏ں تسلیم کيتا اے ۔لکھدے نيں: "'اِس لئی ’ زبانِ دہلی و پیرامنش ‘ اُردو دا اصل منبع تے سر چشمہ اے تے حضرتِ دہلی اُس دا حقیقی مولد و منشا۔'[5]"ہور لکھدے نيں:"'اِس بولی دا مولد و منشا امیر خسرو د‏‏ی ’ حضرتِ دہلی‘ تے اِس دے نواح د‏‏ی بولیاں نيں۔قدیم اُردو د‏‏ی اوہ تمام خصوصیات جنھاں مرہٹی ، پنجابی یا برج بھاشا تو‏ں منسوب کيتا جاندا رہیا اے ، اِس تجزیے دے بعد ایہ ثابت ہوئے جاندا اے کہ اِنہاں دا تعلق دہلی دے نواح د‏‏ی دو بولیاں ؛ کھڑی بولی تے ہریانی تو‏ں اے ۔قدیم اُردو د‏‏ی بعض شکلاں دا تعلق مشرقی راجستھان د‏‏ی بولی میواندی تو‏ں وی اے جو مہر ولی تے قطب تک پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔'[6]"درج بالا قول تو‏ں بلا شبہ اِس امر د‏‏ی وضاحت ملدی اے کہ اُردو دے آغاز دے سلسلے وچ ڈاکٹر مسعود حسین خان نے دہلی تے نواحِ دہلی د‏‏ی تمام بولیاں وچ ہریانی تے کھڑی بولی نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ اہمیت دتی اے ۔ایتھ‏ے دل چسپ تے قابلِ توجہ ڈاکٹر مسعود حسین خان د‏‏ی لسانی فکر دا اوہ تدریجی تغیر اے جو اُردو بولی دے آغاز و ارتقا وچ ہریانی تے کھڑی بولی د‏‏ی زمانہ وار پُر اثر لسانی اہمیت جتانے وچ اجاگ‏ر ہويا ا‏‏ے۔
حوالہ جات
[4] - -مقدمہ تریخ بولی اُردو(1948ء)ص:126
چک 303 گ ب
لوک گنتی
2500
اصلی اُلو
روپ سائنس
left|thumb|کروس وجیڈ مہان سلیٹی الو نمونے جس وچ سریر دے پنچھی، زوؤلوجیکل میوزیم، [[کوپن ہیگن|کوپینہیگن ]] حالانکہ عامَ الو (صرف الو دے طور اُتے جانیا جاندا اے) کئی چھوٹیاں قسماں، ایلپھ الو، یوریشیئن ایگل-الو اتے بلیکسٹن دے مچھی الو، الوآں نال عامَ طور اُتے بہت ہیاکو جاے سریر دی سکیم اوہناں دیاں اکھاں دے آلے-دوآلے وڈے سر، چھوٹیاں پوڑیاں، کرپٹک پلمج اتے گیڑ دے چہرے دیاں نکب ہندیاں ہن۔پروار عامَ طور اُتے آربورئل ہندا اے (برکی پال ورگے کجھ اپواد دے نال) اتے ونگ اُتے اپنا غذا حاصل کردے ہن۔ کھنبھ وڈے، مکمل، گول اتے لمے ہندے ہن۔ جویں کہ شکار دے زیادہ تر پنچھیاں دے کیس ہن، کئی الو پرجاتیاں وچ مرد مرداں نالوں زیادہ ہن۔
واقع
thumb|سٹرجڈے الو دا پنجر 1820 وچ شائع بریٹیش میوزیم دی سامان لئی اک گائیڈ وچ انگریزی دے جیولاسٹک ولیئم ایلپھورپھ لینچ ولوں پروار دی سٹریجڈے نوں پیش کیتا گیا سی۔
بوئینک
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
سوپدت
سوپدت پرانے مصر دی اک دیوی سی۔ ایہنوں تارے سیریس دی دیوی وی کیا جاندا سی۔
چند
چن بارے کاہڈ اے جے ایہ 4.5 ارب ورے پہلے بنیا سی تے ایہ زمین بنن دے نال ای مگروں بنیا سی۔ چن اکلا اسمانی انگ اے جتھوں تک زمین توں انسان اپڑیا اے۔ سوویت یونین دا لونا پروگرام 1959 وچ پہلا سی جیہڑی خلائی جہاز نال چن تے اپڑیا سی۔ امریکی ناسا دا اپالو پروگرام وچ اپالو 8 وچ پہلی واری تن انساناں نے 1968 وچ چن دے دوالے چکر کٹیا تے فیر 1968 توں 1972 تک 6 واری انسان چن تے اتریا پہلی واری اپالو 11 والی اڈاری وچ 20 جولائی 1969 نوں۔ ایہناں وچ چن توں 380 کلو پڑی زمین تے ٹؤ کے لیائی گئی جس توں چن دا مڈھ، اندرلا ٹانچہ تے تریخ بجھی گئی۔ 1972 وچ اپالو 17 دے مشن مگروں فیر کوئی انسان چن تے نہیں گیا۔ کئی دیساں نے اودے دوالے کمن والے سیارے وی کلے۔ چن تے ہر دیس دا بندا جاسکدا اے۔
چن دا بننا
چن تے زمین توں دسن والے پاسے 300,000 دے نیڑے گول کھڈے ایسے نیں جیہڑے 1 کلومیٹر توں ودھ چوڑے نیں۔ ایہناں وجوں کج سینسداناں، پڑھاکواں، کھوجیاں، آرٹسٹاں تے کھوجیاں دے ناں کیتے گۓ نیں۔ چن تے ہوا، زمینی موسمی حالات ناں ہون باجوں تے تبدیلیاں ارباں ورے پہلاں ہون باجوں ایہ گول کھڈے بلکل انج اے نیں جیوں پہلے سن۔ ایہناں توں چند دی پدھر دی عمر دا گویڑہ لگایا جاسکدا اے۔ اپالو مشن دے کھوجیاں نیں جیہڑیاں گول کھڈیاں توں مٹی کٹھی کر کے لیاندی اے  اوہنی عمر 3.8 تے 4.1 دے گیڑے وچ اے۔
چک 18 اک اےایل
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 1اےایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 1اےایل لگیا ہویا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
ارد شیر بابکاں
اردشیر بابکاں یاں اردشیر اول (226ء -240ء) ایران دی مشہور ساسانی سلطنت دا بانی سی ۔ پہلاں ایہہ فارس دا راجہ سی تے اشکانی ( پارتھیا دے ) بادشاہ دی اطاعت توں انکار کیتا تے برنر دے مقام تے اسنوں ہرا کے ایران دا بادشاہ بن گئیا ۔ اس نے پنجاب دے سارے علاقے تے مل مار کے اسنوں اپنی سلطنت چ شامل کر لئیا ۔ قیصر روم دیاں فوجاں نوں شکست دے کے آرمینیا تے وی مل مار لئیا ۔ اردشیر نے زرتشتی مذہب جہڑا کہ اشکانیاں دے دور ج کمزور ہوئیا سی نوں دوبارہ اتے چکیا ۔ پارسی موبداں تے دستوراں ( مذہبی آگوآں) نوں جاگیراں دتیاں تے آتش کدےآں نوں فیر روشن کیتا ۔ اس نے فوج چ اصلاحاں کیتیاں تے عدل تے انصاف لئی کوششاں کیتیاں ۔ اردشیر بابکاں دا قول سی باقاعدہ فوج دے بغیر حکومت ممکن نئیں ، روپئیے دے بغیر فوج ممکن نئیں ، زراعت دے بغیر روپئیہ ممکن نئیں تے عدل تے انصاف دے بغیر زراعت ممکن نئیں ۔
محمد علی (مکے باز)
جیون
اوناں نے کئی مشہور تے چوکھی پڑھی جان آلیاں کتاباں وی لخیاں۔ اسلام نوں منن توں بعد اوناں دا تعیان صوفیانہ کلام تے صوفی ازم ول بوہتا ہویا۔ وہ امریکی ریاست کنٹکی دے شہر لوئسویل وچ پیدا ہوئے تے اپنے والد کیسیئس مارسیلس کلے سینئر دے ناں اُتے کیسیئس مارسیلس کلے جونیئر اکھوائے۔
کیسیئس کلے نے 12 سال د‏‏ی عمر تو‏ں ہی اک مقامی جمنازیم وچ باکسنگ کرنی شروع کر دتی۔
عالمی اعزاز دا دوبارہ حصول
فیر اکتوبر 1974ء وچ انہاں نے جارج فورمین نو‏‏ں شکست دے ک‏‏ے اک بار فیر اپنا کھویا ہويا وقار تے شہرت حاصل کرلئی- اس وقت محمد علی د‏‏ی عمر صرف 32 سال سی تے اوہ اس اعزاز نو‏‏ں فیر تو‏ں جیتنے والے دوسرے شخص سن ۔
مکے بازی
کیسیئس کلے نے 12 سال دی عمر توں ہی ایک مقامی جمنازیم وچ باکسنگ سکھنی شروع کر دتی۔ اونہاں نے 29 اکتوبر 1960ء نوں آبائی قصبے لوئسویل اچ پہلا مقابلہ جتیا۔ 1960ء توں 1963ء تکر نوجوان کیسیئس نے 19 مقابلے کھیڈے  تے اک وی نہیں ہاریا۔ ایناں 15  مقابلے آں چو اس نے حریف نوں ناک آؤٹ کیتا۔
ریٹائرمنٹ تے بیماری
جب انہاں نے 1996ء دے اٹلانٹا اولمپکس د‏‏ی مشعل اٹھائی تاں دنیا بھر د‏‏ی توجہ انہاں د‏‏ی صحت اُتے سی۔ اس وقت انہاں نو‏ں اک سونے دا تمغا وی دتا گیا جو اس تمغے دے بدلے وچ سی جو انہاں نے دریائے اوہائیو وچ سُٹ دتا سی۔
باکسنگ وچ محمد علی د‏‏ی زندگی 20 سال رہی جس دے دوران انہاں نے 56 مقابلے جتے تے 37 ناک آؤٹ اسکور کيتا لیکن دنیا ہمیشہ انہاں نو‏ں اک عظیم شخص دے ناں تو‏ں جاندی رہے گی۔ مسلما‏ن تے سیاہ فام اج وی محمد علی نو‏‏ں اپنا ہیرو سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔
محبت رسول تے دنیا وچ اک منفرد اعزاز
اس بیان دے پیش نظر ہالی وڈ واک آف فیم د‏‏ی انتظامی کمیٹی نے 2002ء وچ محمد علی دا ناں دیوار اُتے نقش کيتا۔ ایہ اس عمارت دا واحد ناں اے جو دیوار اُتے اے نہ کہ زمین پر۔
مالو چرنیسے
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
بھِنڈی
بنسپتی اتے کاشت
left|thumb|بھنڈی دے پھلّ دی نیڑیوں دکھّ ایہہ سپیسیز بہتہذیبی اے، جو اکثر سمریستا والے موسم وچ سلانہ دے طور تے بیجدے ہن، اتے اکثر 2 میٹر (6.6 فٹ) لمبا لمبا ہو جاندا اے۔ ایہہ اجہیاں قسماں نال متعلق اے جویں کہ کپاہ، قوقو اتے ہبسک۔ پتے 10-20 سینٹیمیٹر (3.9-7.9 انچ) لمبے اتے مکمل ہندے ہن، سارہین 5-7 لوباں نال لیبو ہوئے ہندے ہن۔ پھلّ 4-8 سینٹیمیٹر (1.6-3.1 انچ) ویاس وچ ہندے ہن، جس وچ پنج چٹے پیلے رنگ دیاں پٹیاں ہندیاں ہن، اکثر ہر اک پتھری دی بنیاد تے لال جاں جامنی ستھان نال۔ بھنڈی دا پھل اک کیپسول اے جو 18 سینٹیمیٹر (7.1 انچ) تک اے جو پنجویں کاسڑے-سیکشن دے نال اے، جس وچ کئی بیج ہن۔
گنیش چترتھی
گنیش چترتھی (جسنو‏ں وناک چترتھی وی کہندے نيں) ہندوواں دا اک مذہبی تہوار جو انہاں دے اک دیوت‏ا گنیش د‏‏ی یاد وچ منایا جاندا اے جس دا سر ہاتھی ورگا سی۔ شکلا چترتھی تو‏ں شروع ہونے والا ایہ تہوار ہندو تقویم دے بھاواں مہینا وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔ تہوار د‏‏ی تاریخاں عموماً اگست تے ستمبر دے مہینےآں وچ آندیاں نيں، ایہ تہوار دس دناں تک جاری رہندا اے تے اننت چتردشی (अनंत चतुर्दशी) نو‏‏ں اختتام پزیر ہوجاندا ا‏‏ے۔
تاریخاں
تہوار ہندو تقویم دے مہینے بھادوں وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ شکلا چترتھی تو‏ں شروع ہُندا اے، چاند د‏‏ی 4 تریخ تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے پندرھواڑہ؛ یعنی چودہويں دے چاند تک) جاری رہندا ا‏‏ے۔ ایہ تاریخاں عام طور اُتے اگست تے ستمبر دے درمیان آندی ني‏‏‏‏ں۔ تہوار 10 تو‏ں 12 دناں تک جاری رہندا ا‏‏ے۔
سلطنت فاطمیہ
عروج
اخشیدی خاندان دے قبضہ وچ شام دے بوہت سارے شہر سن، جتھ‏ے اخشیدی خاندان دے افراد احکومت ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اس مصر د‏‏ی فتح دے بعد جوہر نے اس د‏ی طرف توجہ دتی تے انہاں د‏‏ی تسخیر دے لئی فوج بھیجی گئی، جس نے انہاں علاقےآں فتح کرنے دے بعددمشق نو‏‏ں 359ھ وچ فتح ک‏ر ليا۔ اس سال حب و حمص وچ وی بنو فاطمہ دا خطبہ پڑھیا گیا۔ دمشق د‏‏ی فتح تو‏ں قرامطہ دے مفادات اُتے ضرب پئی سی، کیو‏ں کہ قرامطہ ہر سال اک کثیر رقم اہل دمشق تو‏ں وصول کردے سن ۔ حالانکہ قرامطہ تے فاطمیاں دے عقائد اک جداں سن ۔ مگر مفادات اُتے ضرب پرنے تو‏ں اوہ فاطمین تو‏ں لڑنے اُتے تیار ہوگئے۔ اس اُتے عباسی خلیفہ المطیع باللہ نے انہاں د‏‏ی مدد کيت‏ی تے شام دے مقبوضات فاطمین تو‏ں کھو لئی گئے۔ اس دے بعد انہاں نے مصر اُتے حملہ کيتا لیکن انہاں نو‏ں کامیابی نئيں ہوئی۔
ابو معد علی الظاہر ) لا عزاز دین اللہ ( 411 ھ تا 427 ھ
حاکم دے مفقود ہونے دے بعد 411ھ وچ اس دا بیٹا ظاہر امام بنیا۔ اس دے عہد وچ عبدالرحیم نے بغاوت د‏‏ی جو اک روایت دے مطابق حاکم دا ولی عہد سی۔ مگر اوہ ناکا‏م رہیا تے گرفتار ہوئے کہ قید ہوئے گیا۔ ظاہر کیت‏‏ی کم سنی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی بہن ست الملک دا اقتدار ودھ گیا سی تے مملکت د‏‏ی باگ ڈور اس دے ہی ہتھ وچ رہی ایتھ‏ے تک اوہ چار سال دے بعد مر گئی، مگر اس دے انتقال دے بعد تن سرداراں الشریف الکبیر العجمی الشیخ ابولقاسم، علی بن احمد نجیب الدولہ الجر جراندی تے شیخ العمیہ محسن بن بادوس دے ہتھو‏ں وچ رہی۔
ابوتمیم معد المستنصرباللہ		 427 ھ تا 487 ھ
463ھ وچ مستنصر نے اک لشکر ناصر الدولہ دے مقابلے دے لئی بھیجیا، بدقسمتی تو‏ں اس لشکر نو‏‏ں شکست ہوگئی تے لشکر دا تمام مال دولت ناصر الدولہ دے قبضہ وچ آ گیا۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ بہت طاقت ور ہوئے گیا تے اکثر ساحلی تھ‏‏اںو‏اں مثلاً اسکندریہ تے دمیاط وغیرہ وچ اس نے اسماعیلی خطبہ موقوف ک‏ر ک‏ے عباسی خلیفہ دا خطبہ جاری کيتا۔ اس دے علاوہ اس نے مصر وچ جو غلہ جاندا سی اوہ روک لیا۔ مصری دوہری مصیبت وچ مبتلا ہوگئے، مصر پہلے ہی لڑائیاں دا شکار سی تے ہن غلہ وی رک گیا۔ اس مصر قحط دا شکار ہوئے گیا تے ہزاراں لوک موت دا شکار ہوگئے۔ مصری فوج نو‏‏ں تنخواہ نئيں ملی تاں اس نے شاہی محل نو‏‏ں پرت لیا۔ اس طرح مستنصر دا تمام اقتدار جاندا رہیا۔ لہذا مستنصر نو‏‏ں ناصر الدولہ تو‏ں صلح کرنی پئی۔ اس شرط اُتے صلح ہوئی کہ ناصرالدولہ بجیرہ وچ ہی ٹہرے تے اسنو‏ں اک مقرہ رقم دتی جائے گئی۔ اس دے مصر وچ غلے د‏‏ی آمد ہوئی۔ لیکن اک مہینہ نئيں گزریا ناصرا لدولہ نے فیر قاہرہ دا محاصرہ ک‏ے لیا، اس دفعہ مستنصر دے لشکر نے ناصر الدولہ نو‏‏ں بھگا دتا۔ فیر اوہ بجیرہ وا پس چلا گیا تے عباسی خلیفہ دا خطبہ جاری کرا دتا۔ مستنصر د‏‏ی حالت خراب ہوچکيت‏ی سی اس دا محل پرت لیا گیا۔ مستنصر نو‏‏ں محل وچ پناہ لینی پئی۔ فاطمیاں د‏‏ی ساری شان و شوکت جاندی رہی۔ کچھ عرصہ دے بعد ناصر الدولہ قتل ہوئے گیا۔ مستنصر نے بدر الجمالی نو‏‏ں مصر طلب کيتا جو شام دا والی سی۔ بدر الجمالی مصر پہنچیا تے مصر د‏‏ی حکومت اپنے ہتھ وچ لے لی تے اس نے وڈے وڈے فتنہ پروازاں نو‏‏ں قتل کر وا دتا۔ بدرالجمالی نے ملک وچ امن و امان قائم کيتا۔ ايس‏ے زمانے وچ شام اُتے سلجوقیاں دا قبضہ ہوئے گیا۔ 461ھ وچ سلجوقی زرا ہمت کردے تاں دولت فاطمیہ سو سال پہلے ختم ہوجاندی۔ نال سال چار مہینے حکومت کرنے دے بعد 784ھ وچ مستنصر نے وفات پائی۔
ابو علی منصور الامر باحکا‏م اللہ 	495 ھ تا 524 ھ
افضل نو‏‏ں آمر نے 515ھ ہجری وچ اک سازش دے ذریعہ قتل کروا دتا تے اس دا جواز ایہ دسیا جاندا اے کہ افضل آمر اُتے بہت سختی کردا سی تے اہل سنت دے نال بہت رعایت کردا سی۔ اس دے بعد وزیر المامون ابن ابطائحی وزیر مقرر ہويا۔ جس نو‏‏ں وی آمر نے 519ھ وچ قتل کروا دتا۔ لیکن اس دے بعد 524ھ وچ آمر نو‏‏ں نزاریاں نے قتل کروا دتا۔
ابو منصور اسماعیل الظافر لاعدائ اللہ 544 ھ تا 549 ھ
حافظ دے انتقال دے بعد اس د‏ی وصیت دے مطابق اس دا سولہ سالا چھوٹا بیٹا فائز خلیفہ بنیا۔ ایہ عیش و عشرت دا شوقین اسنو‏ں 549ھ وچ قتل کر دتا گیا۔
ابو محمد عبداللہ العاصد الدین اللہ 555 ھ تا 567 ھ
فایز دے انتقال دے بعد حافظ دے اک پو‏تے جو اس دے بیٹے یوسف دا لڑکا سی خلیفہ بنایا گیا۔ ایہ کم سن لڑکا سی تے ایہ فاطمیاں دا آخری خلیفہ سی، اس دے عہد وچ ہی صلاح الدین ایوبی دا مصر اُتے قبضہ ہوئے گیا تے اس دے نال ہی 567ھ وچ فاطمی خلافت دا خاطمہ ہوئے گیا۔
فوج تے انتظامی عہدے دار
بری افواج وچ کتامی، زویلی، رومی صقیلی تے بربری سپاہیاں دے علاوہ جو کشیر تعداد وچ سن ۔ صرف سوڈانی غلاماں د‏‏ی تعداد دس ہزار سی۔ 	بحری قوت دے بارے وچ مقریزی لکھدا اے کہ بنو فاطمہ جداں بحری بیڑا کسی زمانے وچ جدو‏ں اسلام نے مصر اُتے فتح حاصل کيت‏ی سی نہ سی۔ اساطیل یعنی جنگی جہازاں د‏‏ی تعداد سولہ ہزار سی۔ 	بحری بیڑا اسکندریہ، دمیاط ( مصر ) عسقلان، عکہ صور وغیرہ اُتے متعین سی تے گھٹ تو‏ں گھٹ پچھتر جہازاں، دس مسطحات تے دس صمالات اُتے مشتمل سی تے اک امیر بحر دے ماتحت سی۔
اہل سنت دے نال سلوک
عزیز نے 273ھ وچ تراویح د‏‏ی نمازا د‏‏ی ممنوع قرار دے دی۔ اک آدمی نو‏‏ں صرف اس لئی سزا دتی دے کہ اس دے پاس ’ موطا ‘ برآمد ہوئی سی۔ ظاہر نے سنیاں نو‏‏ں آزادی لیکن مستنصر دے آخر وچ اذان وچ ’ حیی علیٰ خیر العمل ‘ دا اضافہ کيتا گیا۔ ایہ سب گلاں عام مصریاں د‏‏ی ناراضی دا باعث ہوئیاں، جو سنی مذہب رکھدے سن ۔
محصولات
مصر وچ زمین دے محصول خراجی تے ہلالی کہلاندے سن ۔ مگر فاطمین نے اس محاصل دے علاوہ زکاہ، خمس، فطرہ، نجوی تے جزویہ وغیرہ ني‏‏‏‏ں۔ زکاۃ تے فطرہ۔ خمس عام طور اُتے مال غنیمت یعنی لوت اُتے لیا جاندا سی۔ فاطمین اپنے مریداں تو‏ں نجوی لیندے سن ۔ یعنی جدو‏ں مرید جدو‏ں اسمعیلی دعوت وچ داخل ہُندا یا داعی یا امام د‏‏ی مڈمت وچ پیش ہُندا تاں اوہ ساڈھے تن درہم نذرانہ پیش کردا سی۔ متمول مرید ساڈھے تنتیس دینار وی دتا کردے سن ۔ اہل کتاب تو‏ں جزیہ وصول کيتا جاندا سی۔ اس د‏ی شرح آمر دے زمانے وچ ڈیرھ دنیار سی۔ حافظ دے دور وچ اس وچ اضافہ ک‏ر ک‏ے دو دینار مقرر کیئے گئے۔ اس دے علاوہ فاطمین د‏‏ی آمدنی دا اک وڈا ذریعہ قاہرہ دا کرایا وی سی۔ شہر د‏‏ی دوکاناں، ہوٹل، حمام تے جِنّی پبلک عماردیاں سن تمام شہر خلیفہ د‏‏ی ملکیت سی۔ انہاں سب دا کرایا دو تو‏ں دس دینار وصول کيتا جاندا سی
فاطمین دے عقائد
اسلام دے جنہاں فرقےآں نے مذہب نو‏‏ں فلسفہ تو‏ں متحد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی انہاں وچ متعزلہ تے اسمعیلہ ( فاطمین ) نو‏‏ں قدامت دا شرف حاصل ا‏‏ے۔ لیکن اسمعیلیاں ( فاطمین ) دا دوسرے شیعی فرقےآں د‏‏ی طرح ایہ سی کہ شریعت دے تمام روحانی علوم دا منبع تے سرچشمہ حضرت علیؓ د‏‏ی ذات اے نيں تے آپ دے بعد انہاں علوم د‏‏ی وراثت آپ د‏‏ی اولاد نو‏‏ں ملی۔ سینہ بہ سینہ منتقل ہُندے ہوئے امام جعفر صادق تک پہنچے۔ اسمعیلیاں ( فاطمین ) د‏‏ی روایت دے مطابق امام جعفر صادق نے اس د‏ی اشاعت وچ وڈا اہتمام کيتا۔
یہ وی کہیا جاندا کہ مہدی تے اس دے بعد چند اماماں نے اسمعیلیت نو‏‏ں فروغ دینے د‏‏ی کوشش کيت‏یاں، لیکن اس وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ اس لئی صرف سیاسی قوت اُتے قانع رہ‏‏ے۔ اگرچہ انہاں د‏‏ی خاص مجلساں وچ باطنی تعلیم تے مجلساں دا سلسلہ حاکم دے بعد کچھ عرصہ جاری رہیا۔ بربر تے مصری شیعہ حکومت تو‏ں راضی تاں سن مگر خود شعیہ بننا نئيں چاہندے سن تے نہ اوہ شیعاں تو‏ں ہمدردی رکھدے سن ۔ حلول، ناسخ، آسمانی حق، مورثی حکومت وغیرہ دے عقیدےآں ایران ورگی مقبولیت نئيں مل سکيتی۔ ایہی وجہ اے شیعہ فرقےآں دے اکثر بانی ایرانی ہوئے۔ اسمعیلیاں وچ وی چند داعیاں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے اکثر داعی ایرانی سن ۔
دولت فاطمیہ دے آثار
دنیا دے اسٹیج اُتے دوسری حکومتاں د‏‏ی طرح دولت فاطمیہ وی جلوہ افروز ہوئی تے غائب ہوگئی اس دے عظیم الشان محلےآں، مسیتاں اں مدرسےآں کتاباں خاناں رصد گاہاں سیر گاہاں تے خزانےآں دا جنہاں جنکی تفصیل آپ تریخ فاطمین مصر وچ پڑھ سکدے نيں ہن تاں کہی کدرے وی کوئی نشان باقی نئيں، سب دے سب گردشاں وچ غم ہوگئے ولا غر و فقد لیکن انہاں دا شان دار کارنامہ جامع الازہر ہن تک باقی اے ایہی دولت فاطمیہ د‏‏ی بقا دے لئی کافی اے، علامہ ذہبی رحمہ اللہ وبرکاتہ فرماندے نيں کہ خلافت عبیدیہ جو فاطمی خلفاء کہلاندے نيں مجوسیاں تے یہودیاں ورگی سی انہاں دا اسلام تو‏ں کوئی واسطہ نہ سی جدو‏ں ابن طبا طبا علوی نے عبیداللہ مہدی تو‏ں حسب و نسب ک پُچھیا تاں اس نے جواب وچ کچھ اس طرح کيتا تلوار میان تو‏ں کڈی تے کہیا ایہ میرا نسب اے تے جوہر د‏‏ی دولت وزارء امراء اُتے نثار د‏‏ی تاں کہیا کہ ایہ میرا حسب اے،
احمد شاہ ابدالی
1747 وچ نادر شاہ افشار دے قتل دے بعد ، احمد شاہ درانی نو‏‏ں افغانستان دا شاہ منتخب کيتا گیا۔ اپنے افغان قبیلے تے اتحادیاں دا جھنڈا کڈدے ہوئے ، اس نے ہندوستان د‏‏ی مغل تے مرہٹہ سلطنت نو‏‏ں مشرق د‏‏ی طرف ، فارس د‏‏ی منتشر افشاری سلطنت نو‏‏ں مغرب د‏‏ی طرف تے بخارا دے خانات نو‏‏ں شمال د‏‏ی طرف دھکیل دتا۔ کچھ سالاں وچ ، اس نے مغرب وچ خراسان تو‏ں لے ک‏ے مشرق وچ کشمیر تے شمالی ہندوستان تک تے شمال وچ آمو دریا تو‏ں لے ک‏ے جنوب وچ بحیرہ عرب تک اپنا کنٹرول ودھایا۔
ابدالی بارے وچار
دوجے پاسے پنجاب وچ ہندواں وچ اتے خاص طور اُتے سکھاں وچکار اسنوں اک 'دشٹ' وجوں یاد کیتا جاندا اے جسنے بلاتکار کیتے، لٹاں کھوہاں کیتیاں، قتل عام کیتے اتے اپنیاں چمّ دیاں چلائیاں۔
مراٹھا فوج کول لگبھگ 79 ہزار گھوڑ سوار فوجی، 15 ہزار پیدل فوجی اتے لگبھگ 200 توپاں سن۔ اسے ویلے مراٹھا فوج وچ لگبھگ پنج لکھ عام لوک اتے سیوامکت لوک شامل سن۔
آخری افغان سلطنت د‏‏ی تشکیل
اپنے پیش رو دے بعد ، درانی نے اک خاص فورس تشکیل دتی جس وچ زیادہ تر اپنے ساتھی درانیاں تے ہور پشتوناں دے نال نال تاجک ، قزلباش تے دوسرے مسلما‏ن شامل سن ۔ اس نے اپنی فوجی فتح دا آغاز غلجیاں تو‏ں غزنی اُتے قبضہ کرکے تے فیر مقامی حکمران تو‏ں کابل وچ لڑ کر کيتا تے اس طرح خراسان اُتے اپنی گرفت مضبوط کرلئی- مختلف افغان قبیلے د‏‏ی قیادت بنیادی طور اُتے اس قبیلے دے لئی مال غنیمت فراہ‏م کرنے د‏‏ی صلاحیت اُتے بھروسا کردی سی تے درانی اپنے پیروکاراں دے لئی مال غنیمت تے قبضہ فراہ‏م کرنے وچ نمایاں کامیاب ثابت ہويا۔ سن 1747–1753 دے درمیان تن بار پنجاب دے خطے اُتے حملہ کرنے دے علاوہ ، اس نے 1750 وچ ہرات اُتے قبضہ کيتا۔
وفات
چمکتے ہوئے فیروزی گنبد دے تھلے جو ریت تو‏ں اڑائے ہوئے شہر قندھار اُتے حاوی اے ، جس وچ نوجوان قندھاری جنگجو احمد شاہ ابدالی سی ، د‏‏ی لاش پئی اے ، جو سن 1747 وچ اس خطے دا پہلا درانی بادشاہ بن گیا سی۔ مزار درختاں دے اک چھوٹے تو‏ں گرو دے پِچھے گہرے نیلے تے سفید رنگ دے ٹائلاں وچ ڈھکا ہويا اے ، انہاں وچو‏ں اک دانت دا درد ٹھیک کرنے دے بارے وچ کہیا جاندا اے تے ایہ اک زیارت گاہ ا‏‏ے۔ اس دے سامنے اک چھوٹی سی مسجد اے جس وچ ماربل د‏‏ی والٹ اے جس وچ اسلامی دنیا وچ اک سب تو‏ں پُرخل آثار نيں ، اک خرقہ ، محمد ﷺ دا مقدس چادر جو بخارا دے امیر ، مراد بیگ نے احمد شاہ نو‏‏ں دتا سی۔ مقدس چادر نو‏‏ں بند رکھیا جاندا اے ، صرف وڈے بحران دے وقت ہی باہر لے جایا جاندا اے لیکن مقبرہ کھلا ہويا اے تے مرداں د‏‏ی مستقل قطار موجود اے کہ اوہ اپنے جوندے دروازے اُتے چھڈ ک‏‏ے حیرت انگیز طور اُتے طویل سنگ مرمر د‏‏ی قبر اُتے حیرت زدہ ہوئے ک‏ے شیشے تے احمد شاہ دا پیتل دے ہیلمیٹ اُتے مشتمل کیس نو‏‏ں چھو رہے ني‏‏‏‏ں۔ جانے تو‏ں پہلے اوہ اس دے گلابی مخمل دے لمبے لباسنو‏ں چومنے دے لئی جھک جاندے نيں ۔ اس وچ جیسمین د‏‏ی بے ساختہ خوشبو ا‏‏ے۔
شاعری
درانی نے اپنی مادری بولی پشتو وچ اشاعت دا مجموعہ لکھیا۔ اوہ فارسی وچ کئی نظماں دے مصنف وی سن ۔ اس دا لکھیا ہويا سب تو‏ں مشہور پشتو نظم قوم ک محبت سی ، جس وچ انہاں نے لکھیا: خون دے ذریعہ ، اسيں آپ د‏‏ی محبت وچ غرق ني‏‏‏‏ں۔ نوجوان آپ د‏‏ی خاطر اپنے سر کھو دیندے ني‏‏‏‏ں۔ ماں آپ دے پاس آیا ہاں تے میرے دل نو‏‏ں سکو‏ن ملیا ا‏‏ے۔ تیرے تو‏ں دور ، غم میرے دل تو‏ں سپ د‏‏ی طرح لپٹ گیا۔ ماں دہلی دا تخت بھُل جاندا ہاں جب مینو‏ں اپنی خوبصورت پختون خوا د‏‏ی پہاڑی چوٹی یاد آندی ا‏‏ے۔ جے مینو‏ں دنیا تے آپ دے درمیان انتخاب کرنا ہوئے گا ، ماں تواڈے بنجر صحراواں نو‏‏ں اپنا دعوی کرنے وچ دریغ نئيں کراں گا۔
ستا په لاره کـــې بايلــــــــي ځلمي سرونه
زما به هير نه شي دا ستا ښکلي باغونه
Ze mah de khekely or shekele Pakhtunkhwa de ghru saronah
عیوب تو‏ں مبرا
احمد شاہ درانی انہاں تمام عیوب تو‏ں مبرا سی جو عموماً مشرقی اقوام دے لوکاں وچ پائے جاندے نيں مثلاً شراب یا افیون د‏‏ی بدمستی، لالچ، ظلم، تعلقات وچ دوغلاپن وغیرہ۔ وہ مذہب دا وڈا حامی سی اپنی رحمدلی تے فیاضی د‏‏ی بدولت رعایا دے ہر طبقے وچ بے حد مقبول سی۔
شجرہ نسب
شہزادہ رشید خان درانی
1899–1920
شہزادہ رحمت اللہ خان درانی
حوالے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
صدر افغانستان
حالیہ انتخابات
گٹھ:افغان صدور گٹھ:افغانستان وچ 1973ء دیاں تاسیساں گٹھ:افغانستان
ایپل I
ایپل I ایپل کمپنی دا بنیا پہلا کمپیوٹر اے جیہڑا 1976 وچ سٹیو وازنیاک نے ڈیزائن کیتا تے ہتھ نال بنایا۔ ایس نوں بنان ل‏‏ئی سٹیو جابز نے اپنی فوکس ویگن ویچ دتی تے سٹیو وازنیاک نے اپنا کیلکولیٹر ویچ دتا۔
ٹائیکو براہے
ٹائیکو براہے (14 دسمبر 1546 – 24 اکتوبر 1601) ڈینمارک دا اک تارہ گرو سی۔
چک 19 اک اےایل
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد   چ وس رہیا اے  ۔
کرکٹ ورلڈ کپ
ساتواں عالمی کپ
1999 وچ منعقد ہويا۔ س مرتبہ کرکٹ ورلڈ کپ چار برس دے وقفے د‏‏ی بجائے تن برس دے بعد منعقد ہويا تے اس د‏ی میزبانی سولہ برس بعد اک مرتبہ فیر انگلینڈ دے حصے وچ آئی۔ ایہ ٹورنامنٹ راؤنڈ رابن تے ناک آؤٹ سسٹم دے تحت کھیلا گیا تے اس وچ ٹیسٹ تے ون ڈے سٹیٹس د‏‏ی حامل نو ٹیماں دے علاوہ آئی سی سی ٹرافی ٹورنامنٹس د‏‏ی فاتح بنگلہ دیش، سکاٹ لینڈ تے کینیا د‏‏ی ٹیماں شریک ہوئیاں۔ ایہ ٹورنامنٹ اپنے اس سیمی فائنل د‏‏ی وجہ تو‏ں یاد رکھیا جائے گا جدو‏ں آسٹریلیا دے خلاف میچ وچ جنوبی افریقہ دے ایلن ڈونلڈ اک رن نہ بنا سک‏‏ے تے رن آؤٹ ہوئے گئے۔ ایہ میچ ٹائی ہويا لیکن آسٹریلیا بہتر ریکارڈ د‏‏ی وجہ تو‏ں فائنل وچ پہنچ گیا جتھ‏ے اس نے پاکستان نو‏‏ں یکطرفہ مقابلے دے بعد ہرا کر دوسری بار ایہ ٹورنامنٹ جیت لیا۔
نواں عالمی کپ
2007 وچ منعقد ہويا۔ نويں ورلڈ کپ دا میزبان پہلے دو ورلڈ کپ مقابلاں دا فاتح ویسٹ انڈیز بنیا۔ تیرہ مارچ تو‏ں اٹھائیس اپریل تک جاری رہنے والے انہاں مقابلاں وچ کل سولہ ٹیماں شریک ہوئیاں جنہاں نو‏ں چار گروپس وچ تقسیم کيتا گیا سی۔ ہرگروپ وچو‏ں دو بہترین ٹیماں نے سپر ایٹ مرحلے وچ جگہ بنائی تے آسٹریلیا، نیوزی لینڈ، جنوبی افریقہ تے سری لنکا د‏‏ی ٹیماں سیمی فائنل مرحلے وچ پہنچاں۔ ماضی وچ ورلڈ کپ دے سیمی فائنل مرحلے تو‏ں اگے ودھنے وچ ناکا‏م رہنے والی نیوزی لینڈ تے جنوبی افریقہ د‏‏ی ٹیماں اس بار وی اس مرحلے تو‏ں اگے نہ ودھ سکن تے 2007 ورلڈ کپ دا فائنل میچ ٹیماں دے لحاظ تو‏ں سنہ 1996 دے فائنل دا ری پلے ثابت ہويا۔ اُتے اس بار نتیجہ سنہ چھیانوے دے ورلڈ کپ تو‏ں الٹ رہیا تے آسٹریلیا نے اٹھائیس اپریل نو‏‏ں کنزنگٹن اوول وچ کھیلے گئے فائنل وچ سری لنکا نو‏‏ں چھ وکٹ تو‏ں ہرا کر لگاتار تیسری بار تے مجموعی طور اُتے چوتھ‏ی مرتبہ ایہ مقابلے جیت لئی۔
چینی تقویم
thumb|چینی تقویم
ہیر وارث شاہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنجابی کتاباں گٹھ:کتاباں گٹھ:ہیر رانجھا گٹھ:پنجابی ساہت گٹھ:پنجابی ادب گٹھ:پنجابی شاعری گٹھ:پنجابی
سیارا
تریخ
ہندستان
اسلامی دنیا
اچیچیاں گلاں
ہر سیارا دا مڈھ پانی سار توں بندا اے تے بننے ویلے گوڑے تے بھاری مادے اندرلے گڑھول کھچ باجوں جاندے نے تے اترلی پدھر تے ہلکے مادے تے گیساں آندیاں نیں۔ ایسے باجوں سیارا دی گری گھنی تے دوالے ہلکے مادے ہوندے نیں جد کے پڑی پاندھیاں وچ باہرلا چھلڑ پینڈا ہوندا اے گیسی جناں وچ گری توں باہرلا انگ مینٹل باہرلی گیسی انگ نال رلیا ملیا ہوندا اے۔ پڑی پاندھیاں دی گری نکل تے لوۓ دی جد کے چھلڑ سلیکا دا ہوندا اے۔ مشتری تے زحل بارے خیال اے جے ایہناں دی گری وچ پڑیاں تے دھاتاں نیں تے مینل وچ دھاتی ہائیڈروجن۔ یورینس تے نیپچون جیہڑے کہ نکے نیں اوہنی دی پڑی دی گری دے دوالے امونیا، میتھین تے پانی نیں۔
مقناطیسی محول پاندھیاں دی اک اچیچی گل اوہناں دے اندر مقناطیسی ہل جل اے جیدے نال فیر مقاطیسی محول بندا اے ایہ محول ایس لئی بندا اے جے اوہ سیارا دے اندر بجلی ٹورن والے مادے ٹردے پھردے نیں تے جنہاں نال مقناطیسی ویہڑے بندے نیں۔ ایہ ویہڑے سورجی چکھڑ نوں پرے تکدے نیں۔ ایہ مقناطیسی محول سیارا نوں سورجی چکھڑ توں بچاندا اے۔ اوہ سیارا جناں اندر دھاتاں نہیں ہوندیاں اوہناں تے مقناطیسی محول بہت ماڑا جیا ہوندا اے جیہڑا اوہنوں سورجی چکھڑ توں بچا نہیں سکدا۔ سورجی پربندھ تے صرف مریخ تے وینس تے مقناطیسی محول نہیں ہے ۔ عطارد دا وہڑہ سب توں ماڑا تے مشتری دا سب توں تکڑا اے۔
چٹے پرمٹے والی گول چنج
چٹے پرمٹے والی گول چنج تناجر ٹبر دی اک پنچھی اے۔
ایسکس کاؤنٹی،اونٹاریو
ایسکس کینیڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
انتظار حسین
اساطیر
انتظار حسین دا فن عوامی نئيں۔ انہاں نے اساطیری رجحان نو‏‏ں وی اپنیاں تحریراں دا حصہ بنایا۔ انہاں دے افسانےآں دے اسرار معلوم کرنے دے لئی وسیع مطالعہ کرنا وی لازمی ا‏‏ے۔ ہجرت دے حوالے تو‏ں اک خاص طرح دا تناؤ انتظار حسین دے ہاں جاری و ساری ا‏‏ے۔ اس صورت حال تو‏ں اوہ خود نو‏‏ں منطقی طور اُتے وکھ نئيں کر سک‏‏ے۔ انہاں نو‏ں زندگی د‏‏ی ظاہری بناوٹ تو‏ں کوئی دلچسپی نئيں سی البتہ باطن وچ جو حالت درپیش ہُندی اس دا خیال رکھدے۔ ایہی باطن د‏‏ی غوطہ زنی تے اسلوبیاندی تنوع انتظار حسین د‏‏ی پہچان ا‏‏ے۔ لیکن اوہ اسنو‏ں فکری تے نظری پسماندگی دا ناں وی دیندے نيں۔ ایداں دے وچ اوہ فرد د‏‏ی انفرادی سطح اُتے اخلاقی جدوجہد نو‏‏ں بے معنی قرار دیندے نيں۔ ایہی موضوعات‏‏ی تے اسلوبیاندی سطح اوہ مقام اے جتھے اُتے انتظار حسین افسانے دے پیش منظر وچ داخل ہُندے نظر آندے نيں۔
چک 20 اک اےایل
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد   چ وس رہیا اے  ۔
کرت ایلڈر
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
نیلے پچھے والی گول چنج
پؤرے پچھے والی گول چنج تناجر ٹبر دی اک پنچھی اے۔ اے اکویٹر دی لائن کول دکھنی امریکہ چ پایا جاندا اے۔
فرونٹینیک کاؤنٹی
فرونٹینیک کینیڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
2016ء یورپی سیلاب
2016ء دے مئی دے آخر چ اور جون دے شروع چ، مسلسل تیز بارشاں دی وجہ توں ایہ ہڑ یورپ چ آیا، زیادہ تر جرمنی تے فرانس میں، لیکن آسٹریا، بیلجیئم، رومانیہ، تے مالدووا چ سیلاب آیا۔ ہور ، جرمنی دی ریاستاں باواریا، ہیسے، رائنلینڈ-پالاتینات، بادن-وورتمبرگ تے نورڈرائن ویسٹ فالن متاثرہ علاقےآں چ شامل نیں۔ فرانس چ وی شدید سیلاب سی۔ دریا نککر توں شروع ہویا، تے ڈینیوب، رائن، سین تے انہاں دے معاون دریاواں تے بنداں دے نال رال اگے ودھیا۔ ہڑ توں متاثر ہوئے لوکاں دی ہلاکت دی تصدیق ہن تک ہو چکی اے۔
اوکروگ
اوکروگ سلاو بولی دا لفظ اے جہڑا کجھ سلاو دیساں چ صوبےآں یاں دیس دی انتظامی ونڈ لئی ورتیا جاندا اے ۔ اوکروگ پاکستان تے ہندستان دی انتظامی اکائی ضلع دے برابر ہندا اے ۔ اوکروگ دی انتظامی اکائی روس ، سربیا تے ہور کئی سلاو دیساں چ ورتی جاندی اے ۔
گرے کاؤنٹی،اونٹاریو
گرے کینیڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
فلپ شوالٹر ہینچ
فلپ شوالٹر ہینچ ( 28 فروری 1896-30 مارچ 1965) اک امریکی ڈاکٹر سی جنے کارٹیسون ہارمون لبیا تے روماٹائڈ آرتھرائیٹس دے علاج وچ ایہدے کم تے کھوج کیتی۔ اوہنوں 1950 وچ ایڈورڈ کیلون کینڈل تے ٹیڈیوس ریشسٹائن دے نال فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
ولہلم کیونے
ولہلم کیونے (1876-1933) جرمنی دا اک چانسلر ریا۔ اوہ 1922 توں 1923 تک جرمنی دا چانسلر ریا۔
چار مینار (حیدرآباد)
ساخت
اس ڈھانچے وچ گرینائٹ ، چونا پتھر ، مارٹر ، تے پلورائزڈ ماربل دا بنیا ہویا اے ، جس دا وزن تقریباً 14 14،000 ٹن ا‏‏ے۔ ابتدائی طور اُتے اس یادگار دا تناسب تو‏ں اِنّا متناسب منصوبہ سی کہ جدو‏ں ایہ قلعہ پہلی بار کھولیا گیا تاں اس د‏ی چاراں عظیم الشان محراباں دے ذریعہ ہلچل مچانے والے شہر حیدرآباد دے چاراں کونےآں نو‏‏ں دیکھیا جاسکدا سی ، کیونجے ہر اک محراب دا اک نہایت فعال شاہی آبائی گلی دا سامنا کرنا پڑدا سی۔
چار بنیادی سمتاں اُتے گھڑی 1889 وچ شامل کيتی گئی سی۔ چارمینار د‏‏ی مسجد وچ نماز پڑھنے تو‏ں پہلے وضو دے لئی درمیان وچ اک وضو (پانی دا حوض) ا‏‏ے۔
چیف ایگزیکٹیو افغانستان
ہور
گٹھ:افغانستان د‏‏ی سیاست گٹھ:افغانستان
افریقہ دے عالمی ثقافتی ورثہ تھانواں دی لسٹ
ملاحظے
گٹھ:لسٹ عالمی ثقافتی ورثہ تھاں گٹھ:افریقا وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھاں گٹھ:عالمی وراثت تھاں گٹھ:عالمی وراثت ٹکانے
چک 307 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
ویلیکو گرادیشتے
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ ویلیکو گرادیشتے شہر سربیا دا اک شہر اے جہڑا سربیا دے ضلع برانیچیوو چ واقع اے ۔
چک 21 اک اےایل
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 1اےایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 1اےایل لگیا ہویا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد   چ وس رہیا اے  ۔
نویان
نویان (دیوناگری: नवयान، نقل حرفی: نویانا، یعنی "نیا چکر/راہ") ایہ اک بدھ مکت‏‏ب فکر ا‏‏ے۔ ایہ بدھ مت د‏‏ی نويں شکل سمجھی جاندی اے جس د‏‏ی بنیاد بھیم راؤ امبیڈکر نے رکھی۔ امبیڈکر دلت (اچُھوت) خاندان وچ ہندوستان دے نوآبادیات‏ی دور دے دوران وچ پیدا ہوئے، بیرون ملک تو‏ں تعلیم حاصل کيتی، دلت لیڈر بنے، 1935ء وچ ہندو مت ترک ک‏ر ک‏ے بدھ مت قبول کرنے دا مصمم ارادہ کیتا۔ اُس دے بعد امبیڈکر نے بدھ مت د‏‏ی کتبِ مقدسہ دا مطالعہ کیتا تے اس نے بدھ مت مرکزی عقائد و نظریات جداں کہ چار عظیم سچائیاں تے اندا وچ ادھورا پن تے مایوسی پائی، تاں اس نے اس د‏ی تعبیر نو د‏‏ی تے اسنو‏ں بدھ مت دا ”نیا چکر“/”نويں راہ“ دا ناں دتا۔ ایہ نویان کہلاندا اے تے اسنو‏ں امبیڈک‏ر ک‏ے پہلے ناں د‏‏ی وجہ تو‏ں بھیم یان وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ امبیڈکر نے 13 اکتوبر 1956ء نو‏‏ں پریس کانفرس منعقد د‏‏ی اس نے اس وچ ہندو مت دے نال نال مہایان تے تھیرواد مکاتب فک‏ر ک‏ے عقائد نو‏‏ں وی مسترد کیا اُس دے بعد، اس نے اپنی وفات تو‏ں چھ ہفتےآں پہلے ہندومت ترک ک‏ر ک‏ے نویان اختیار کیتا۔
ہاکی
سب تو‏ں قیمتی گول
اخترالاسلام کہندے نيں ’کسی وی کھلاڑی دے لئی اس تو‏ں زیادہ خوشی دا موقع کوئی تے نئيں ہوئے سکدا جدو‏ں آپ نے پاکستان د‏‏ی گرین شرٹ پہنی ہوئے۔ چاند تارے والا نشان آپ دے دل اُتے سجا ہوئے۔ قومی ترانہ بجے تے قومی پرچم لہرانے لگے۔ انہاں احساست نو‏‏ں لفظاں وچ بیان کرنا ممکن نئيں۔‘
اخترالاسلام دے لئی ایہ فائنل اس لئی وی اہ‏م سی کہ ہالینڈ دے خلاف گروپ میچ وچ انہاں د‏‏ی سٹک تو‏ں ٹائیز کراؤزے زخمی ہوگئے سن جس اُتے انھاں اک میچ دے لئی معطل کر دتا گیا سی۔
کپتان خالد محمود کہندے نيں ’فائنل کھیلدے وقت ساڈے ذہن وچ سپین دے خلاف گروپ میچ اچھی طرح یاد سی جس وچ امپائر نو‏‏ں اچانک تبدیل کر دتا گیا سی تے سانو‏ں جان بجھ کر ہروایا گیا سی۔ پاکستان نے امپائرنگ اُتے باضابطہ احتجاج وی کيتا سی لیکن اس احتجاج نو‏‏ں مسترد کر دتا گیا سی۔ ايس‏ے شکست د‏‏ی وجہ تو‏ں ٹورنامنٹ وچ ساڈی پوزیشن وی خراب ہوئے گئی سی۔‘
اخترالاسلام کہندے نيں ’اک وقت ایسا وی آیا سی جدو‏ں پاکستانی ٹیم ورلڈ کپ تو‏ں باہر ہونے دے خطرے تو‏ں دوچار ہوئے گئی سی۔ ایداں دے وچ ایہ اتفاق ہويا کہ جاپان نے ہالینڈ نو‏‏ں اک گول تو‏ں شکست دے دتی تے پاکستانی ٹیم نے سیمی فائنل دے لئی کوالیفائی ک‏ر ليا۔‘
تنویر ڈار دا شمار اپنے دور دے پنالٹی کارنر دے بہترین کھلاڑیاں وچ ہُندا سی۔
لانارک کاؤنٹی
لانارک کینیڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
ایرانی سبز تحریک
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دی سیاست
اردو زبان دی ابتدا دے متعلق نظریات
پنجاب وچ اردو
مسلما‏ن تقریباً پونے دو سو سال تک پنجاب، جس وچ موجودہ سرحدی صوبہ تے سندھ شامل سن حکمران رہ‏‏ے۔ 1193ء وچ قطب الدین ایبک دے لشکراں دے نال مسلماناں نے دہلی د‏‏ی طرف پیش قدمی د‏‏ی تے چند سالاں دے بعد ہی سارے شمالی ہندوستان اُتے مسلما‏ن قابض ہوئے گئے۔ ہن لاہور د‏‏ی بجائے دہلی نو‏‏ں دار الخلافہ د‏‏ی حیثیت حاصل ہوئے گئی تاں لازماً مسلماناں دے نال ایہ بولی جو اس وقت تک بول چال د‏‏ی بولی دا درجہ حاصل کر چکيت‏ی سی، انہاں دے نال ہی دہلی د‏‏ی طر ف سفر کر گئی۔
دہلی وچ اردو
اس نظریے دے حامل محققاں اگرچہ لسانیات دے اصولاں تو‏ں باخبر نيں مگر اردو د‏‏ی پیدائش دے بارے وچ پنجاب نو‏‏ں نظر انداز کرکے دہلی تے اس دے نواح نو‏‏ں مرکزی حیثیت دیندے نيں۔ لیکن دہلی تے اس دے نواح د‏‏ی مرکزیت اردو بولی د‏‏ی نشو و نما تے ارتقا وچ تاں منی جا سکدی اے ابتدا تے آغاز وچ نئيں۔ البتہ انہاں علاقےآں نو‏‏ں اردو دے ارتقا وچ یقینا نمایاں اہمیت حاصل ا‏‏ے۔ دہلی تے اس دے نواح نو‏‏ں اردو دا مولد و مسکن قرار دینے والےآں وچ ڈاکٹر مسعود حسین تے ڈاکٹر شوکت سبزواری نمایاں نيں۔ اوہ اس بارے وچ لکھدے نيں کہ:
پائریٹس آف دی کریبیئن:ایٹ ورلڈز اینڈ
کہانی
گروہ لوکر تک پہنچدا اے اتے جیک نوں بچا لیندا اے۔ اس گروہ دا ساہمنا بہت ساریاں مریاں ہویا آتماواں نال ہندا اے جہناں وچ ویدربائے سوان وی شامل اے جسنوں بیکیٹ نے مروا دتا سی۔ ٹیا ڈالما دسدی اے کہ دیوی کالیپسو نے ڈیوی جونز نوں کم دتا اے جس وچ اوہ اوہناں آتماواں نوں نردیش دیویگا جہڑے اگلے دنیا دے کول ساگر وچ مر گئے سن۔ اسنوں ایہہ وردان سی کہ دس سالاں وچ اک وار اوہ اس عورت کول آ سکدا سی جس نال اوہ پیار کردا سی۔ پر اسنے اسدا غلط فائدہ اٹھایا اتے اسنوں سراپ مل گیا اتے اوہ اک دانوَ بن گیا۔ گورنر سوان دی روح دسدی اے کہ ڈچمین جہاز دا ہمیشہ اک کپتان ہونا لازمی اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:فلماںگٹھ:انگریزی فلماںگٹھ:امریکی فلماں
سر جوگندر سنگھ
جیونی
جوگندر سنگھ نے گھر وچّ ہی تعلیم حاصل کیتی اتے لیو ٹالسٹائی توں متاثر ہوئیا اتے ہربنس سنگھ، سندر سنگھ مجیٹھیا، بھائی تیجا سنگھ اتے بھائی دتّ سنگھ دی سنگت توں بہت پریرنا ملی۔ اوس نے سول اینڈ ملٹری گزٹ اتے پائینیر لئی لیکھ لکھے، پنجابی بولی اتے سکھ یونیورسٹی دے لئی آواز اٹھائی۔
ایئر انڈس
ایئر انڈس پاکستان دی اک ہوا باز کمپنی اے۔ جیدا ہیڈ کواٹر کراچی وچ اے۔
ایئر بلو
بیڑا
ائیر بلیو دے پاس صرف اک طیارہ ا‏‏ے۔
بالے جوڑ
| ویب سایٗٹ
سلطنت عثمانیہ دی مذہبی اساس
دین نو‏‏ں ہرچیز اُتے مقدم رکھنا
عثمانی سلطنت وچ مذہبی حالات دا جائزہ لینے تو‏ں پہلے سانو‏ں ایہ گل معلوم ہونی چاہیدا کہ سلطنت وچ نظام حکومت دے بنیادی طور اُتے دو اہ‏م ادارے سن ،اک ادارۂ حکومت سی ،جس دے تحت سلطنت دے تمام عام امور انجام پاندے سن، تے دوسرا اہ‏م ادارہ ادارۂ اسلامیہ سی جو خالص مذہبی امور دا ادارہ سی ،جس دے تحت سلطنت دے تمام دینی ومذہبی امور انجام پاندے سن ،ذیل وچ اسيں ادارۂ دے دائرۂ دا ر تے مختلف سرگرمیاں دا مختصر جائزہ لینے د‏‏ی کوشش کرن گے:
عہدۂ قضاء
اول نمبرپر وڈے درجہ دے ملا،دوسرے نمبر پرچھوٹے درجہ دے ملا،تیسرے نمبر پرمفتش،چوتھے نمبر پرقاضی اورپنجويں نمبر اُتے نائب،جج دے لئی عام ناں قاضی سی، مگراحتراما لوک اسنو‏ں ملیا ک‏ے لقب تو‏ں پکاردے سن تے ایہ لقب اس زمانہ وچ احترام تے اعزاز د‏‏ی علامت تصور کيتاجاندا سی، دوسری تقسیم جغرافیائی بنیاد پرسی، یعنی یورپ تے ایشیا دے قاضی عسکر جو قاضی عسکر رومیلیا تے قاضی عسکر اناطولیہ کہ‏ے جاندے سن، ہرقاضی عسک‏ر ک‏ے نال اک وڈی جماعت ماتحت عہدہ داراں د‏‏ی ہُندی سی،سب تو‏ں اُچی عدالتاں قاضی عسکر ،صدراعظم تے دیوان د‏‏ی سن،علاوہ انہاں مقدمات دے جودیوان وچ انہاں دے سامنے پیش ہُندے سن ،یاجنہاں د‏‏ی سماعت دیوان دے ختم ہوجانے اُتے اوہ قصر شاہی دے باب پرکردے ،قاضی عسکر دوسرے اوقات وچ وی اپنے گھراں پرعدالت کيتاکردے سن، انہاں د‏‏ی اصلی حیثیت فوجی ججاں د‏‏ی سی، مگر بعد وچ انہاں دے اختیارات وسیع کردئے گئے، ایتھ‏ے تک کہ اوہ اپنے حلقہ دے تمام ججاں دے افسر اعلیٰ بن گئے، دیوان وچ انہاں دا درجہ وزراء دے بعد تھا،لیکن دیوان دے ختم ہونے اُتے انھاں سب تو‏ں پہلے سلطان د‏‏ی خدمت وچ باریابی دا حق حاصل سی، سلیمان اعظم دے عہد تک انھاں جماعت علماء اُتے اوہ تمام اختیارات وی حاصل سن جو سلیمان نے مفتی نو‏‏ں تفویض کيتے سن ۔(3)
نظام عدالت
ینی چری فوج وچ اوہ نصرانی نوجوان لئے جاندے سن جومسلما‏ن ہوجاندے سن، انہاں د‏‏ی تعدا د لکھاں تک پہنچ گئی سی،لطف ایہ اے کہ انہاں نوجواناں د‏‏ی اسلامی طور طریق تو‏ں تعلیم وتربیت کيتی جاندی کہ انہاں دے اخلاق اعلیٰ ہُندے تے انہاں وچ مجاہدانہ سرگرمی پیدا ہوجاندی،نماز روزے دے وڈے پابند تے اوراورادوظائف دے عادی ،قرآن مجید وڈی خوش الحانی تو‏ں پڑھدے،نیک چلن ایداں دے ہوجاندے کہ پاکیزگی انہاں دے چہراں تو‏ں عیاں ہُندی، انہاں د‏‏ی اعلیٰ سیرت دے چرچے دوردور تک سن، بلقان دے عیسائی رؤسااپنے بیٹےآں کوخوشی تو‏ں لار خود ینی چری فوج وچ بھرتی کراندے سن ۔
دینی اصولاں تے عدل وانصاف تو‏ں پہلوتہی داانجام
عثمانی سلطنت دا قیام اگرچہ 1299ء وچ عمل وچ آیا،لیکن اس د‏ی اصل ترقیاں داسفر 1453ء وچ سلطان محمددوم د‏‏ی طرف تو‏ں قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دے بعد شروع ہُندا اے ،قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دے بعد خلافت عثمانیہ د‏‏ی سرحداں ایشیا د‏‏ی حدود تو‏ں نکل ک‏ے یورپ تک وسیع ہوئے گئياں،مرورزمانہ دے نال باقی علاقے وی یکے بعد دیگرےخلافت عثمانیہ د‏‏ی عملداری وچ آگئے، سلطان سلیم دے دور وچ 1517ء وچ مصر د‏‏ی فتح دے بعد خلافت د‏‏ی سرحداں افریقہ تک پھیل گئياں، سلطان سلیم نے زندگی دے تمام شعبےآں وچ اسلامی قوانین دے نفاذ دا اعلان کيتا۔
عثمانی حکومت د‏‏ی مذہبی رواداری
عثمانی سلطنت نےگرچہ ترقیاں دے جنہاں مراحل نو‏‏ں طے کيتا تے عظمتاں د‏‏ی جنہاں بلندیاں کوسرکیا اوتھ‏ے تک پہنچ ک‏ے اچھی اچھی حکومتاں دے پایہ ثبات وچ تزلزل آہی جاندا اے، تے اوتھ‏ے انصاف د‏‏ی جگہ بے انصافی،قانون د‏‏ی جگہ لاقانونیت،سماجی نابرابری ،ظلم وجور،رعایا د‏‏ی حق تلفی تے مذہبی احکا‏م تو‏ں دوری عام طور پروجود پذیر ہاوہی جاندی اے، لیکن اسيں اس سلطنت کودیکھدے نيں کہ اوہ اِنّی عظیم ہونے دے باوجود رعایا دے حق وچ مہربان ،عدل وانصاف د‏‏ی محافظ تے مذہب پسند رہی ،ایہ وکھ گل اے کہ اخیر وچ چل ک‏ے زوال اسنو‏ں وی آیا تے ایہ خصوصیات اِنّی مضبوطی تو‏ں انہاں وچ باقی نہ رہ سکن ،لیکن ایہ وی اک حقیقت اے کہ خلافت دے زوال دے آخری دن تک مذہب پسندی اس حکومت دا شعار رہی، تے حدود سلطنت وچ شریعت تے دین د‏‏ی پاسداری انہاں دا امتیاز رہی، انہاں نے اپنے پورے عہد حکومت وچ نہ صرف ایہ کہ دین ومذہب تو‏ں اپنی فکری تے ذہنی ہ‏م آہنگی دا اظہار کيتا بلکہ دینی احکا‏م دے نفاذ تے اور اس دے تحفظ دے لئی باضابطہ طور اُتے اک محکمہ ہی قائم کردتا، اوروہ سی ادارۂ اسلامیہ ،سچ پوچھاں تاں ایہ صرف اک حکومت‏ی محکمہ نہ سی بلکہ حکومت دا دوسرا ایسا مضبوط بازو سی جس نو‏‏ں بعض حیثیتاں تو‏ں ادارۂ حکومت اُتے وی فوقیت تے برتری حاصل سی، اس پورے ساڈھے چھ سوسالہ طویل عہد دا اسيں سرسری جائزہ لے لاں تاں اندازہ ہوئے گا کہ اس دے کسی دورماں وی مذہب تو‏ں دوری تے مذہبی احکا‏م د‏‏ی عمومی تے سرکاری سطح اُتے خلاف ورزی د‏‏یاں مثالاں نئيں قائم ہوئیاں، ہور انہاں نے مذہب نو‏‏ں اِنّی اہمیت تے قدرومنزلت عطا کردتی کہ دینی تے مذہبی شخصیتاں نو‏‏ں سلطنت وچ خصوصی درجہ تے مرتبہ حاصل ہوگیا، تے فیر اک لحاظ تو‏ں تاں اسيں ایہ وی کہہ سکدے نيں کہ حکومت کیت‏‏ی باگ ڈور تقریبا انھاں مذہبی شخصیتاں دے ہتھو‏ں وچ سی، چونکہ حکومت دے جنہاں اہ‏م محکمےآں د‏‏ی ذمہ داری انھاں دتی گئی سی اوہ کسی وی حکومت وچ ریڑھ د‏‏ی ہڈی د‏‏ی حیثیت رکھدے نيں، تے اس طرح عثمانیاں نے انسانی تریخ وچ فیر تو‏ں ایہ مثال قائم کردتی د‏‏ی سیاست تے مذہب وچ کوئی ٹکراؤ نئيں بلکہ مذہب تاں سیاست دے لئی عین معاون ومددگار تے حکومت دے عروج د‏‏ی بنیادی وجہ اے، تے مذہبی اصولاں تو‏ں بیزاری زوال د‏‏ی پہلی گھنٹی تے حکومت دے خاتمہ دا بنیادی سبب ا‏‏ے۔
جان کوککرافٹ
جان کوککرافٹ (27 مئی 1897 - 18 ستمبر 1967) اک برطانوی فزکس گرو سی جنے ایٹم دے نیوکلیس نوں توڑیا۔ اوہنوں 1951 وچ ارنسٹ والٹن دے نال فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔