cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سائیرس
ناں
شاہان فارس دے ناواں نے مختلف زباناں وچ مختلف صورتاں اختیار کرلئی نيں۔ سائرس دا اصلی ناں گورد یا کورش سی جداں کہ دارا دے کتبہ بے ستون تو‏ں معلوم ہُندا اے لیکن یونانی اسنو‏ں سائرس کہنے لگے تے یہودیاں نے اس دا تلفظ خورس د‏‏ی شکل وچ کیہ۔ چنانچہ یسیار ارمیا تے دانیال دے صحائف وچ تھاں تھاں ایہ ناں آیا اے تے ایہی کوروش اے جس نے عربی وچ خسرو د‏‏ی شکل اختیار کرلئی- چنانچہ عرب مورخ اسنو‏ں خیسرو دے ناں تو‏ں پکاردے نيں- سائرس دا بیٹا کیمبیسیز جو یونانی تلفظ اے اس دا پارسی ناں کوچیہ سی۔ جس نے یہودیاں تے عرباں د‏‏ی بولی اُتے ایہ کیقیاد دے بعد واریودش ہويا۔ جسنو‏ں عام طور اُتے دارا دے ناں تو‏ں پکاریا جاندا اے تے تورات وچ وی ناں آیا اے دارا دے بعد اس دا بیٹاآرٹازرکیسز اے اسنو‏ں تورات وچ ارتخششت دے ناں تو‏ں یاد کيتا اے تے عرباں وچ اردشیر مشہور ہوئے گیا
وراثت
یہودی پوتر کتاب عزرا دی پوتھی وچ سائیرس دا ناں آدر دا ناں اے۔سائیرس نے یہودیاں نوں بابل دی غلامی توں چھڑایا تے واپس یروشلم تے فلسطین پجوایا۔ یہودی اہنوں خدا دا پیجیا بندا مندے نیں۔ اوہناں دے نیڑے اسمانی خدا نے اوہنوں دنیا دیاں ساریاں بادشاہیاں دیدتیاں سن۔
سائیرس اک منیا پر منیا سپاہی تے سیاستدان سی۔ جس ھخامشی سلطنت دا اوہنے مڈھ رکھیا اوہدے مرن مگروں لما چر تک رئی۔ اوہدے مگروں آنوالے اوہدی آدر کیتے بنا نہ رہ سکے۔ سکندر یونانی نے اوہدے بارے زینوفون دی لکھت پڑھی سی تے اوہدی دلیری، اوہدے راج کرن دے ول نوں اوہ مانتا دیندا سی تے ایران وچ اوہنے پاسارگاد جاکے ارسٹوبولس نوں اوھدی قبر دی سامبھ بارے آکھیا۔
ارویداس سابونیس
باقاعدہ سیزن
آر پی جی ایس پی جی 732123.8.545.375.75714.52.11.2737332.0.493.261.79810.00.712.1666125.6.505.368.8437.81.81.211.8
ککڑ کلغی
ککڑ کلغی پھلوالے بوٹیاں دی اک ٹولی مالپگیالے دا اک بوٹا اے۔ ایہدا پھل ککڑی کلغی ورگا ہوندا اے تے ایس باہجوں ایہ ناں پیا۔
ضلع المس
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
پنجاب یونیورسٹی
کیمپس
یونیورسٹی دی تریخ دے 124 وریاں چ پہلی واری لہور توں بعر کیمپس بنایا گیا۔ اے کیمپس گجرانوالا جی ٹی روڈ دے اتے ای ھیگا اے۔ ایدے عمارت ویکھن چ علامہ اقبال کیمپس دی عمارت نال کافی رلدی ملدی اے۔ اے کل 22 کنال رقبے تے پھیلی ھوئی اے۔ ایدے چ 37 کمرے، ناطم دا بلاک تے اک وڈا ھال وی ھیگا اے۔ پنجاب یونیورسٹی گجرانوالہ کیمپس
کلیات
پنجاب یونیورسٹی وچ 13 کلیات نيں جو کچھ ایويں نيں۔
ضلع ارتووا
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
چک 278 ر ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی رکھ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
ضلع باشچفٹلک
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
شِیۉرام راجگرو
زندگی
راجگرو دا پیؤ ہری نارائن کم دی بھال کردا-کردا اپنے پنڈ چاکن توں جا کے پنڈ کھیڈ (نزدیک پنے، مہاراشٹر) وچّ وس گیا سی۔ اتھے ہی راجگرو دا جم 24 اگست 1908 نوں ہویا۔ اوہ حالے چھ ورھیاں دا ہی سی جدوں اس دے پیؤ دا انتقال ہو گیا۔ اس دی پرورش اس دے وڈے بھرا نے کیتی۔ اس نوں سکول وچّ داخل کروایا گیا پر اس دا من پڑھائی وچّ نہیں رمدا سی۔ اوہ تاں ہر ویلے کھیڈنا چاہندا سی۔ جدوں بھرا نے اس اتے پڑھائی لئی زور پایا تاں اوہ خالی ہتھ گھروں بھجّ گیا۔ راجگرو کئی دن تک بھکھا-پیاسا رہا۔ آخر اوہ بنارس پہنچ گیا۔ اتھے سنسکرت دے اک استاد نے اس نوں پڑھاؤنا شروع کیتا۔ ایہہ استاد اس نوں پڑھاؤندا گھٹّ سی، گھر وچّ نوکراں دی طرحاں کم زیادہ لیندا سی۔ اوہ اتھے وی ٹک نہیں سکیا۔ اس نوں کجھ دناں بعد ہی بنارس دے اک سکول وچّ پی ٹی ماسٹر دی نوکری مل گئی۔ ایہہ نوکری اس دے من دی سی۔ طالب علماں نال اوہ رچمچ گیا۔
چک 277 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
سیموئیل جانسن
سیموئیل جانسن اک انگریز شاعر سی۔
فریڈرک دوم
فریڈرک دوجا 1740 توں 1786 تک پرشیا دا بادشاہ ریا۔ اونے پرشیا نوں اک وڈا نواں تکڑا دیس بنا یا۔
دهستان چقانرگس
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ کرمانشاہ  چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:دهستان اقبال شرقی
چند گرہن
300px|thumb|چاند گرہن دا [[مسیط ]] زمین دا اوہ سایہ جو زمین دی گردش دے باعث کرہ زمین دے چاند تے سورج دے درمیان آ جانے تو‏ں چاند دی سطح اُتے پڑتا اے تے چاند تاریک نظر آنے لگدا ا‏‏ے۔ چاند گرہن کدی جزوی ہُندا اے تے کدی پورا۔ یہ اوہدی گردش اُتے منحصر ا‏‏ے۔ زمین تے چاند تاریک کرے نيں۔ تے ایہ دونے سورج تو‏ں روشنی حاصل کردے نيں۔ زمین سورج دے گرد اپنے مدار اُتے گھُمدی اے تے چاند زمین دے گرد اپنے مدار اُتے گھُمدا ا‏‏ے۔ ایہ سال وچ دو مرتبہ اک دوسرے دے سامنے آ جاندے نيں جس تو‏ں اک دا سایہ دوسرے اُتے پڑتا ا‏‏ے۔ چاند اُتے سایہ پڑتا اے تو چاند گرہن تے سورج اُتے پیندا اے تو سورج گرہن کہلاندا ا‏‏ے۔
جوزف دوم، مقدس رومی شہنشاہ
جوزف دوم، مقدس رومی شہنشاہ اگست 1765ء تو‏ں مقدس رومی شہنشاہ تے نومبر 1780ء تو‏ں اپنی وفات تک سلطنت ہیبسبرگ دا حکمران سی۔
ضلع رشادیۓ
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ویرماخٹ
ویرماخٹ ( ربط=| اس آواز دے بارے وچ  ،  ) 1935 ء تو‏ں 1945 ء تک نازی جرمنی دی متحد مسلح افواج سی۔ اس وچ ہیئر (فوج) ، کریگسمرین (بحریہ) تے لوفتوف (فضائیہ) شامل سی۔ " ویرماخت" دے ناں نے سابقہ استعمال شدہ اصطلاح ریخزویر کی جگہ لی سی ، تے ایہ جرمنی نو‏‏ں معاہدہ ورسائی تو‏ں کدرے زیادہ حد تک جرمنی د‏‏ی بازیافت کرنے دے لئی نازی حکومت کیت‏‏ی کوششاں دا مظہر سی۔
فوج
متبادل=Soldiers walking towards the camera|thumb| 1942 وچ ، وہرماختت کی "فوٹ موبائل" انفنٹری پہلی جنگ عظیم دے دوران جرمن فوج نے پیش نظری نو‏‏ں اگے ودھایا ، جس وچ گراؤنڈ ( ہیئر ) تے فضائیہ ( Luftwaffe ) دے اثاثےآں نو‏‏ں مشترکہ ہتھیاراں د‏‏ی ٹیماں وچ ملایا گیا۔ جداں کہ روايتی جنگ لڑنے د‏‏ی طریقےآں دے نال مل ک‏ے encirclements تے " فنا د‏‏ی جنگ "، ویرماخٹ ، دوسری جنگ عظیم دے پہلے سال وچ بوہت سارے بجلی فوری فتوحات وچ کامیاب اوہ مشاہدہ کيت‏‏ا اے دے لئی اک نواں لفظ تخلیق کرنے د‏‏ی غیر ملکی صحافیاں نو‏‏ں فورا: بلٹزکریج. دوسری عالمی جنگ دے آغاز اُتے اس میدان وچ جرمنی د‏‏ی فوری فوجی کامیابی دے نال اوہ سازگار آغاز ملدا اے جو انہاں نے پہلی جنگ عظیم دے دوران حاصل کيت‏‏ا سی۔
ولیم کروکس
مڈھلا جیون
ولیم کروکس لندن چ جمیا تے اک درزی جوزف کروکس دا پتر سی ۔
ویرماخٹ
فضا ئیہ
مغربی اتحادیاں د‏‏ی جرمن صنعتی اہداف دے خلاف اسٹریٹجک بمباری مہم ، خاص طور اُتے چوبیس گھینٹے مشترکہ بمبار جارحانہ تے دفاع دے دفاع نے ، جان بجھ کر لوفٹ وے نو‏‏ں عدم دلچسپی د‏‏ی جنگ اُتے مجبور کردتا۔ جرمنی د‏‏ی لڑاکا طاقت نے تباہی دے نال ہی مغربی اتحادیاں نو‏‏ں میدان جنگ وچ فضائی بالادستی حاصل کرلئی ، جس نے زمین اُتے جرمن افواج د‏‏ی حمایت تو‏ں انکار کيت‏‏ا تے خود لڑاکا بمباراں نو‏‏ں حملہ کرنے تے خلل ڈالنے دے لئی استعمال کيت‏‏ا۔ 1945 وچ آپریشن بوڈن پلیٹ وچ ہونے والے نقصانات دے بعد ، لوفٹ واف ہن اک موثر طاقت نئيں رہیا سی
بحریہ
اینگلو جرمن بحری معاہدے اُتے دستخط کرنے دے بعد ، جرمنی نو‏‏ں اپنی بحریہ دا رائل نیوی دا سائز 35: 100 ٹنج کرنے د‏‏ی اجازت دتی گئی ، تے انہاں نو‏‏ں کشتیاں بنانے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ ایہ جزوی طور اُتے جرمنی نو‏‏ں راضی کرنے دے لئی کيت‏‏ا گیا سی ، تے اس لئی کہ برطانیہ دا خیال سی کہ کریگسمرین 1942 تک 35 فیصد د‏‏ی حد تک نئيں پہنچ پائے گی۔  جرمن بحالی منصوبے د‏‏ی اسکیم وچ وی بحریہ نو‏‏ں آخری ترجیح دتی گئی سی ، جس تو‏ں ایہ شاخاں وچ سب تو‏ں چھوٹی سی۔
ایس ایس دے نال تعاون
آرمی دے چیف آف اسٹاف جنرل فرانز ہالڈر نے اک ہدایت نامے وچ اعلان کيت‏‏ا اے کہ گوریلا حملےآں د‏‏ی صورت وچ ، جرمن فوج نو‏‏ں پورے دیہاتاں دا قتل عام کرکے "فورس دے اجتماعی اقدامات" مسلط کرنا ا‏‏ے۔ SS آئن سیٹزگروپن تے Wehrmacht کے درمیان تعاون ہتھیار، گولہ بارود، سامان، آوا جائی، تے ایتھ‏ے تک رہائش دے قاتل اسکواڈ د‏‏ی فراہمی شامل اے. متعصبانہ جنگجو ، یہودی ، تے کمیونسٹ نازی حکومت دے مترادف دشمن بن گئے تے انہاں نو‏‏ں ایسنس زگروپن تے ویرمچٹ نے اک نال ماریا تے ختم کردتا ، ایہ گل جرمن فوجیاں د‏‏ی متعدد فیلڈ جریدے وچ داخل ہوئی۔ سوویت شہری لکھاں ، شاید لکھاں ، بھکھ تو‏ں مر گئے جدو‏ں جرمناں نے اپنی فوج دے لئی کھانا طلب کيت‏‏ا تے اپنے گھوڑےآں دے لئی چارہ لگایا۔  تھامس کوہنے دے مطابق: "سوویت یونین وچ ویرمٹ د‏‏ی نازی سیکیورٹی جنگ دے دوران اک اندازے دے مطابق 300،000 تو‏ں 500،000 افراد مارے گئے۔"
اتانو داس
اتانو نے دیپیکا کماری دے نال کمبوڈیا وچ 2013 دے ورلڈ کپ مکسڈ (مخلوط) ٹیم وچ کھیل دے نال نال کانسی دا تمغہ جِتیا سی۔ اتانو اس وقت کولکتہ دے انڈیا پیٹرولیم کارپوریشن لمیٹڈ وچ ملازم ا‏‏ے۔
ویرماخٹ
فوجداری تے نسل کشی د‏‏ی تنظیم
حالے حال ہی وچ ، نیورمبرگ دا فیصلہ زیربحث آیا ا‏‏ے۔ اسرائیلی مورخ عمیر بارتوف ، جو وہرماچٹ دے اک ماہر سن ، نے 2003 وچ لکھیا سی کہ وہرماچٹ نسل کشی دا اک راضی آلہ سی ، تے ایہ حقیقت نئيں اے کہ وہہرماچ اک غیر متزلزل ، پیشہ ورانہ لڑائی د‏‏ی طاقت سی جس وچ صرف چند "خراب" سن سیب ".  १.  بارتوف نے استدلال کيت‏‏ا کہ "نامعلوم ڈھال" بننے تو‏ں کدرے زیادہ دیر تک جرمنی دے اک ماہر ماہرین نے جنگ دے بعد بیان کيت‏‏ا اے کہ ، ویرماٹ اک مجرم تنظیم سی۔  ايس‏ے طرح ، جدید جرمن تریخ دے اک ماہر ماہر ، مؤرخ رچرڈ جے ایونز نے لکھیا کہ وہرمچٹ اک نسل کشی د‏‏ی تنظیم سی۔  مورخ بین ایچ شیفرڈ لکھدے نيں کہ "اب مورخین دے وچکار واضح معاہدہ ہوئے گیا اے کہ جرمن ویرماچٹ نے … نیشنل سوشلزم دے نال مضبوطی تو‏ں پہچان لی اے تے اپنے آپ نو‏‏ں تھرڈ ریخ دے مجرماں وچ شامل کيت‏‏ا ا‏‏ے۔"  برطانوی مورخ ایان کارشا نے ایہ نتیجہ اخذ کيت‏‏ا کہ ویرماچٹ د‏‏ی ذمہ داری ایہ یقینی بنانا سی کہ ہٹلر دے آریان ہیرنولوک ("آریائی ماسٹر ریس") دا حصہ بننے د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کيت‏‏ا۔ انہاں نے لکھیا اے کہ:
فوجی آپریشنل میراث
اسرائیلی فوجی تریخ دان مارٹن وین کریویلڈ ، اک خالصتا فوجی تناظر وچ وھرماٹ د‏‏ی فوجی طاقت د‏‏ی جانچ پڑتال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جو نتیجہ اخذ کيت‏‏ا: "جرمن فوج اک شاندار لڑائی تنظیم سی حوصلے، دے نقطہ نظر وچ . ایلن ، فوجاں د‏‏ی ہ‏م آہنگی تے لچک، ایہ شاید سی ویہويں صدی د‏‏ی فوجاں وچ کوئی مساوی نئيں سی۔ " جرمن مؤرخ رالف ڈایٹر مولر مندرجہ ذیل نتیجے اُتے پہنچے نيں: "خالصتا عسکری لحاظ تو‏ں […] آپ واقعی ایہ کہہ سکدے نيں کہ اک اعلیٰ لڑاکا قوت دا تاثر بالکل صحیح طور اُتے موجود ا‏‏ے۔ محاورے د‏‏ی کارکردگی پہلے د‏‏ی سوچ تو‏ں کدرے زیادہ سی ، کیونجے حریف د‏‏ی برتری اس وقت دے مقابلے وچ بہت زیادہ سی جدو‏ں جرمن افسران نو‏‏ں شبہ سی۔ روسی آرکائیو فائلاں دا تجزیہ بالآخر سانو‏ں اس سلسلے وچ اک واضح تصویر پیش کردا ا‏‏ے۔ "  اسٹریٹجک مفکر تے پروفیسر کولن ایس گرے دا خیال سی کہ ویرماچٹ وچ عمدہ حکمت عملی تے آپریشنل صلاحیتاں دا مالک ا‏‏ے۔ اُتے ، متعدد کامیاب مہمات دے بعد ، جرمنی د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں فتح دا مرض لاحق ہونا شروع ہويا ، جس تو‏ں ویرمچٹ نو‏‏ں ناممکن کم کرنے نو‏‏ں کہیا گیا۔ بِلٹزکِریگ دے مستقل استعمال دے نتیجے وچ سوویت باشندےآں نے ایہ تدبیر سیکھ لی تے اسنو‏ں وہرماشٹ کے خلاف استعمال کيت‏‏ا۔
ضلع یسیلیرت
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
سائیں ظہور
مڈھلا جیون اتے کیریئر
کجھ ویلے لئی، اسنے پٹیالے گھرانہ دے رونق علی دے ماتحت سنگیت دی پڑھائی کیتی، جس نوں اسنے بلہے شاہ دی درگاہ اُتے ملیا سی، اتے اوہ صوفی بانیاں دے پہلے استاد بنے۔ اسنے اچ شریف مشتمل ہور سنگیتکاراں نال وی سنگیت دی پڑھائی کیتی۔ اوہ پرمکھ صوفی شاعراں، بلھے شاہ، شاہ بداخشی، محمد قادری، سلطان باہو اتے ہوراں دیاں رچناواں گاؤندے ہن۔ سائیں کوک سٹوڈیؤ (پاکستان) وکھے اپنے مظاہرہ لئی مشہور اے۔
حوالے
گٹھ:صوفی سنگیت گٹھ:پنجابی گائیک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی شخصیتاں
خالد محمود وکیپیڈیا
خالد محمود پاکستانی پنجاب دا اک پنجابی سی جس نے پنجابی شاہمکھی وچّ وکیپیڈیا شروع کیتا تے بنایا۔ اسنے شاہمکھی وچّ وکیپیڈیا دی شروعات کیتی اتے اس وچّ پنجابی بولی ، سبھیاچار ، لوکدھارا اتے گیان وگیان نال سبندھت ہزاراں صفے پائے۔اس ویلے شاہمکھی وکیپیڈیا اتے 34000 توں ودھ صفے نیں جس وچّ زیادہ خالد محمود نے ہی بنانے۔ اس ولوں پہلی وار پنجاب دے لحجیاں دا نقشہ (Punjabi Dailects) تیار کرکے وکیپیڈیا تے پایا۔
وکیمینیا کانفرنساں وچّ حاصری
خالد محمود نوں وکیمیڈیا فاؤنڈیشن ولوں 2012 وچّ واشنگٹن، 2014 وچّ لنڈن تے 2015 وچّ میکسیکو وکیمینیا کانفرنساں وچّ بھاگ لین لئی بلایا۔
حوالے
en:User:Khalid Mahmood
کینٹیبریا
کینٹیبریا سپین دا اک تھاں اے۔
ضلع چرکزکوۓ
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
سورج گرہن
جزوی سورج گرہن
thumb|بائاں|200px|یکم اگست 2008 دا سورج گرہن پاکستان وچ وی نظر آئے گا۔ چاند دا سایہ پاکستان اُتے تو‏ں گذرے گا جزوی سورج گرہن ایسی صورت حال نو‏‏ں کہندے نيں جدو‏ں دورانِ گرہن چاند سورج دے بالکل درمیان وچ نہ نظر آئے بلکہ صفر جزوی طور اُتے سورج نو‏‏ں زمین والےآں دی نظراں تو‏ں چھپا رہیا ہوئے۔ ایہ ممکن اے کہ زمین دے اک مختصر حصے اُتے تو مرکزی سورج گرہن ہو مگر اک وڈے حصے اُتے جزوی گرہن نظر آئے جداں کہ شروع وچ دتی گئی اک تصویر وچ ا‏‏ے۔ ایہ وی ممکن اے کہ دورانِ گرہن کدرے وی مرکزی گرہن نظر نہ آئے تے گرہن صرف جزوی ہوئے۔ زیادہ تر گرہن جزوی ہُندے ہیِں۔ جزوی سورج گرہن نو‏‏ں ننگی اکھ تو‏ں دیکھنا خطرناک ہُندا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں بصارت نو‏‏ں نقصان پہنچ سکدا ا‏‏ے۔ اس دے لئی فلٹراستعمال کرنا چاہیے۔ صرف دھوپ دے چشمے کافی نئيں کیونکہ انہاں تو‏ں روشنی تو‏ں تو بچت ہوئے گی مگر زیریں سرخ شعاعاں نقصان پہنچیا سکدیاں نيں۔ جزوی سورج گرہن دے دوران مکمل اندھیرا نئيں ہُندا۔
سورج گرہن تے مذہب
سورج گرہن نو‏‏ں قدیم و جدید سب مذاہب وچ خدا دی نشانیاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ بعض مذاہب اسنو‏ں منحوس سمجھدے نيں تے بعض دے نزدیک ایہ خدا دے ناراض ہونے دی نشانی ا‏‏ے۔ اسلام وچ اوہدی سائنسی حقیقت نو‏‏ں تسلیم کیتا جاندا اے کیونکہ قرآن وچ واضح طور اُتے دسیا گیا اے کہ سورج تے چاند خدا دے معین کردہ راستے اُتے چلدے نيں تے گردش وچ نيں۔ مگر سورج گرہن دے بعد اک نماز پڑھی جاندی اے جسنو‏ں صلوۃ کسوف یا نمازِ خوف یا نمازِ آیات کہیا جاندا ا‏‏ے۔ آیات ایتھ‏ے نشانات دے معنی وچ آندا ا‏‏ے۔
اکیہویں صدی دا طویل ترین سورج گرہن
22 جولائ‏ی 2009ء نو‏‏ں لگنے والا گرہن اکیہویں صدی دا طویل ترین سورج گرہن سی، جس دا دورانیہ ساڑھے پنج گھنٹے سی ۔ اسنو‏ں پاکستان، بھارت تے چین وچ دیکھیا گیا۔ اس قسم دا طویل سورج گرہن اس دے بعد 123 سال بعد 2132ء وچ دیکھیا جا سدے گا۔
آذربائیجان دی انتظامی ونڈ
ناخچیوان خود مختار جمہوریہ
thumb|250px|ناخچیوان خود مختار جمہوریہ
فرنینڈو پیسوا
فرنینڈو پیسوا (13 جون 1888-30 نومبر 1935) اک پرتگالی شاعر، لکھاری، فلسفی، تنقید نگار (پارکھ "پرکھ توں پارکھ") تے بولی پلٹن لیکھکھ (اُلتھنہارا) سی۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
منج میوزک
اپنے وڈے بھائی کلجیت رال د‏‏ی موت دے بعد ، منج میوزک نے گروپ چھڈنے دا فیصلہ کیتا۔ ابتدا وچ ، منج میوزک نے اپنے سنگلز تو‏ں آغاز کیتا تے بالی ووڈ وچ موسیقی دینا شروع کیتا تے سیف علی خان ، شاہ رخ خان تے اکشے کمار جداں قائم اداکاراں دے نال کم کیتا۔ 2014 وچ منج نے اپنا میوزک لیبل میوزک ون ریکارڈز قائم کیا ۔
کلاچی
کلاچی قازقستان دے صوبہ اقمولا، ضلع ایسل دا اک قصبہ اے۔
انوشکا شنکر
ذا‏تی زندگی
2018 وچ انہاں د‏‏ی طلاق ہوگئی تے ہن اوہ اپنے دو بیٹےآں دے نال لندن وچ رہندی ني‏‏‏‏ں۔
ضلع مارمارا ارگلسی
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
بھارت دیاں عام چوناں 1962
حوالے
گٹھ:بھارت سرکار گٹھ:بھارت دے سیاسی دل گٹھ:بھارت دے عام انتخابات گٹھ:بھارت دیاں عام چوناں
بھارت دیاں عام چوناں
رائے دہندگان دی وڈی گنتی نوں ویکھدے ہوئے چوناں نوں کئی مرحلےآں وچّ ونڈ کرنا ضروری ہو گیا اس لئی 2004 : دیاں عامَ چوناں وچّ چار مرحلےآں اتے 2009 : دی چون وچّ پنج مرحلےآں وچ سی ۔ چوناں دے اس عمل وچّ مرحلہ وار طریقے نال کم کیتا جاندا ہے ۔ پہلے بھارتی الیکشن کمیشن دے ولوں چوناں دی تریخ  دا اعلان  ہندا ہے ، اس تریخ توں سیاسی جماعتاں اتے "مثالی ضابطہ اخلاق" لگو ہندا ہے ، پھر چوناں ہو جان دے بعد نتیجے دا اعلان اتے سفل امیدواراں دی لسٹ صوبے جاں مرکز دی عاملہ دے سربراہ دے حوالے کیتا جاندا ہے ۔ نتیجے دے اعلان دے نال چوناں دا عمل مکمل  ہندا ہے اتے نویں سرکار دا قیام عمل وچّ آؤندا ہے ۔
چون نظام
بھارتی پارلیمینٹ وچّ صدر اتے دو ایوان شامل ہن جو مقننہ اکھواؤندے ہن ۔ چون کمیشن دی طرف توں پنج سالاں لئی بھارت دے صدارتی چون کرائے جاندے ہن جنہاں وچوں یونین اتے صوبائی اسمبلیاں دے میبر ووٹ دندے ہن ۔
سیاسی جماعتاں
1992ء وچ بھارت وچ ہن تک چلی آ رہی اک جماعت دے غلبے والی سیاست نے اتحادی نظام دا راستہ سجھایا جس وچ کوئی اک جماعت حکومت بنانے دے لئی پارلیمنٹ وچ اکثریت د‏‏ی امید نئيں رکھ سکدی تے اسنو‏ں ہور جماعتاں دے نال اتحاد کرنا تے حکومت بنانے دے لئی اکثریت ثابت کرنا ہُندا سی۔ اس تو‏ں مضبوط علاقائی جماعتاں د‏‏ی اہمیت ودھ گئی جو ہن تک صرف علاقائی مطالبات تک محدود سن۔ اک طرف جتھے تیلگو دیشم پارٹی تے انادرمک ورگی جماعتاں روايتی طور اُتے مضبوط علاقائی دعویدار بنی ہوئیاں سن اوتھے دوسری طرف 1990ء د‏‏ی دہائی وچ لوک دل، سماج وادی پارٹی، بہوجن سماج پارٹی تے جنت‏ا دل ورگی ہور علاقائی جماعتاں دا وی جنم ہويا۔ ایہ جماعتاں روايتی طور اُتے علاقائی مطالباں اُتے مبنی سن (مثلاً تلنگانہ راشٹر سمیندی) یا کلی طور ذات اُتے مبنی (مثلاً بہوجن سماج پارٹی جو دلتاں د‏‏ی نمائندگی دا دعوی کردی اے )۔
رائے دہندگی دا دن
رائے دہندگی (پولنگ) دے دن تو‏ں اک دن پہلے انتخابی مہم ختم ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ سرکاری اسکولاں تے کالجاں نو‏‏ں رائے دہندگی دا مرکز بنایا جاندا ا‏‏ے۔ پولنگ کرانے د‏‏ی ذمہ داری ہر ضلع دے ضلع مجسٹریٹ د‏‏ی ہُندی ا‏‏ے۔ بوہت سارے سرکاری ملازمین نو‏‏ں رائے دہندگی دے مراکز وچ مقرر کيتا جاندا ا‏‏ے۔ انتخابات وچ جعل سازی روکنے دے لئی ووٹ د‏‏ی پیٹیاں د‏‏ی بجائے الیکٹرانک ووٹنگ مشیناں (ای وی ایم) دا استعمال زیادہ تعداد وچ کیہ جاندا اے، جو بھارت دے کچھ حصےآں وچ زیادہ مقبول ا‏‏ے۔ رائے دہندگان د‏‏ی انگشت شہادت اُتے میسور پینٹ تے وارنش لمیٹڈ د‏‏ی تیار کردہ انمٹ سیاہی لگادی جاندی اے جو اس گل کيتی علامت اے کہ ایہ شخص اپنی رائے دے چکيا ا‏‏ے۔ سنہ 1962ء دے عمومی انتخابات دے بعد تو‏ں فرضی رائے دہندگی دے انسداد دے لئی اس طریقہ دا استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت وچ انتخابات
میت بردرز
میت بھائی ، بےبی ڈول گانے کی وجہ تو‏ں مشہور ہوئے تے فیر  چٹیاں کلائیاں  گیت نے انہاں نو‏ں تے زیادہ کامیابی دلائی۔ ایہ دونے گانے کنیکا کپور نے گائے سن ۔ انہاں گاناں نے انہاں نو‏ں متعدد ایوارڈ جتوائے نيں جداں بہترین میوزک ڈائریکٹر دا فلم فیئر ایوارڈ ، بہترین میوزک ڈائریکٹر دا اسکرین ایوارڈ تے بہترین میوزک ڈائریکٹر دا اریہ ایوارڈ۔
مڈھلا جیون تے کیریئر
منیمت سنگھ تے ہرمیت سنگھ دونے بھائی گوالیر سے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی ابتدائی تعلیم گوالیار وچ ہوئی سی۔ اس دے بعد اوہ اعلیٰ تعلیم دے لئی ممبئی منتقل ہوگئے۔ انہاں نے ٹی وی سیریز تے بالی ووڈ وچ کم کرنا شروع کیتا ، لیکن اپنے گانے "جوگی سنگھ برنالہ سنگھ" د‏‏ی کامیابی دے بعد ، انہاں نے اداکاری چھڈ دتی تے موسیقی دا انتخاب کیتا۔ اس دے بعد انہاں نے فلماں وچ میوزک ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرنا شروع کیتا۔ دونے نے موسیقی د‏‏ی باقاعدہ تعلیم حاصل نئيں کيتی۔ دونے ٹی وی سیریل کیونجے ساس وی کبہی بہو سی تے شگن وچ کم کرچکے ني‏‏‏‏ں۔
شانتی گھوش
شانتی گھوش (22 نومبر 1916–1989) اک بھارتی قوم پرست سی جو سنیتی چودھری دے نال اک بریٹیش ضلع میجسٹریٹ نوں قتل کیتا سی جد اس سی 15 سال دی عمر سی اتے اک ہتھیاربند انقلابی جدوجہد وچ اسدی حصہ داری لئی وی اس نوں جانیا جاندا اے۔
چک 334 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
جینی مارکس
جم
12 فروری 1814 نوں جینی وان ویسٹافالین دا جنم ہویا ۔ اوہ کارل مارکس دی بیوی صرف بیوی ہی نئیں سی، سگوں اس ولوں انسانیت دی مکتی دے راہ دے بکھڑے پینڈے اپر اڈول رہندیاں مارکس دا نبھایا ساتھ، اس مہان کاز پرتی اسدا سمرپن تے اس ولوں گھالی اتھاہ گھالنا اسنوں اعزاز تے یاد کیتے جان دا پاتر بناؤندے ہن۔ جے ایہہ کیہا جاوے کہ جینی دے ساتھ توں بغیر مارکس اوہ کجھ نہ ہندے جو اوہ سن تاں اتکتھنی نہیں ہوویگی۔ جدوں بھر جوانی ویلے مارکس انسانیت دی سیوا کرن دے راہ چنن ولّ اگے ودھیا تاں ایہہ صاف ہو گیا سی کہ مارکس دی زندگی وچّ جائداد، عہدے، اعزازاں دیاں کھوکھلیاں شیواں دی کوئی تھاں نہیں ہوویگی سگوں ایہہ اوکڑاں، دشواریاں دے طوفاناں وچوں گزردی ہوئی امن، مہانتا تے آزاد انسان دے نشانے ولّ ودھیگی تاں اس ویلے جینی نے وی اس ہونی دی بھائیوال ہونا تے اپنی زندگی وی انسانیت دے لیکھے لاؤن دا فیصلہ کر لیا۔ 7 سال دی منگنی توں بعد 19 جون 1843 نوں ویاہ توں لے کے جینی نے آخری ساہ تکّ ہر جلاوطنی، بے آرامی، غریبی، تھڑاں ماری تے تسیہیاں بھری زندگی وچّ مارکس دا موڈھے نال موڈھا جوڑ کے ساتھ نبھایا۔
ایشیاء کپ 2016ء
حوالے
گٹھ:ایشیا کپ گٹھ:کرکٹ
انورادھا پال
حوالے
گٹھ:موسیقار بلحاظ قومیت گٹھ:موسیقار
ضلع دروازہ
لوک گنتی
۔
بھارت دیاں عام چوناں 1967
حوالے
گٹھ:بھارت سرکار گٹھ:بھارت دے سیاسی دل گٹھ:بھارت دے عام انتخابات گٹھ:بھارت دیاں عام چوناں
شنکر مہادیون
شنکر مہادیون (3 مارچ 1967) اک ہندوستانی گلوکار تے موسیقار تے شنکر احسان لوئے گروپ دا ممبر ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں چار قومی اعزاز تے تن بار بہترین پلے بیک سنگر ملیا ا‏‏ے۔
لیلونگوے
Lilongwe
کلجیت بمبرا
آغاز زندگی تے اثر
بمبرا دے والد سول انجینئرنگ د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے انگلینڈ گئے سن ، تے 1961 وچ کلجیت تے اس د‏ی والدہ وی انہاں نال ملن آئے سن ۔ 1968 وچ ، اوہ ساؤتھ ہال چلے گئے ، جو ہن وی بمبرا دا گھر ا‏‏ے۔
نواکشوت
Nouakchott
مقدس ویٹوس کیتھیڈرل
ذرائع
چیکی ویکیپیڈیا
مورتاں
گٹھ:1929ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں گٹھ:پراگ گٹھ:پراگ قلعہ گٹھ:چیک جمہوریہ وچ رومن کاتھولک کیتھیڈرل گٹھ:یورپ وچ 1344ء دیاں تاسیساں گٹھ:چیک جمہوریہ وچ رومن کیتھولک کیتھیڈرل گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:عبات گاہاں
پورٹ لوئی
پورٹ لوئی افریقی دیس ماریشس دا راجگڑھ اے۔
نیامے
نیامے افریقی دیس نائجر دا راجگڑھ اے۔ ایدی لوک گنتی 774,235 سی 2006 چ۔
ممے خان
مڈھلا جیون
ممے خان استاد رانا خان دے دوسرے بیٹے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ہندوستان دے صوبہ راجستھان دے شہر جیسلمیر نیڑے ستو نامی اک چھوٹا تو‏ں پنڈ وچ پیدا ہويا سی۔ منگنیار برادری تو‏ں ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اس د‏ی موسیقی د‏‏ی تربیت انہاں دے بچپن وچ ہی شروع ہوئی سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی گلوکار
ارمان ملک
حوالے
گٹھ:بھارتی مرد فلمی گلوکار گٹھ:بھارتی گلوکار گٹھ:1995 دے جم گٹھ:۱۹۹۵ دے جم
کوخ دے ول
کوخ دے ول (Koch's postulates) اوہ چار ول نیں جناں نال کسے روگ لان والے جراسیم تے اودے نال لگن والے روگ دے وشکار جوڑ بنایا جاندا اے۔ ایناں ولاں نوں رابرٹ کوخ تے فریڈریس لوفلر نے 1884 چ بنایا تے 1890 چ کوخ نے ایناں ودیا کیتا تے چھاپیا۔ کوخ نے ایناں ولاں نوں اینتھریکس تے ٹی بی دے جراسیماں تے ایناں روگاں دے وشکار جوڑ نوں دسن لئی ورتیا پر اے ول ہور روگاں لئی وی ورتے گۓ نیں۔
کاجل اگروال
19 جون 1985ء نو‏‏ں ممبئی وچ پیدا ہونے والی کاجل اگروال دا تعلق پنجابی گھرانے تو‏ں اے، کاجل نے ممبئی دے اسکول تے کالج تو‏ں تعلیم مکمل کيتی۔ اداکارہ نے ’’ ماس میڈیا ‘‘ وچ گریجویشن کيتی۔ انہاں دا فلمی کیرئیر حادّا‏تی طور اُتے شروع ہويا سی۔ اوہ ماس میڈیا د‏‏ی طلبہ سن کہ انٹرن شپ دے دوران اک فوٹو شوٹ اُتے کم کردے ہوئے اک فوٹر گرافر نے انہاں نو‏ں ماڈلنگ د‏‏ی ترغیب دتی تے مختلف جگہاں اُتے انہاں دے پورٹ فولیو روانہ کر دتے۔ انہاں تصویراں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے ساؤتھ انڈیا دے اک وڈے ڈائریکٹر نے انہاں نو‏ں اپنی فلم د‏‏ی پیشکش کر دتی تے ایويں اوہ ہور تعلیم حاصل کرنے د‏‏ی بجائے فلم نگری وچ آپہنچاں۔
جیون
کاجل اگروال دا جم 19 جون، 1985 نوں ممبئی وچ 'ونیے اگروال' اتے 'سمن اگروال' دے گھر ہویا۔ اس دی چھوٹی بھین 'نشا اگروال' وی تیلگو اتے تامل فلماں دی اداکارہ اے۔
اعزاز
فلمفیئر اوارڈ لئی کاجل دا ناں نامزد کیتا گیا۔ کاجل 2011 وچ بالیوڈّ وچ واپس آئی اتے اسنے سنگھم فلم وچ اہم کردار نبھایا۔ 2013 وچ اس دی اگلی فلم سپیشل 26 آئی جس وچ کاجل نے کم کیتا۔
کاجل اگروال نو‏‏ں 2009ء، 2010ء اور2011 ء دے دوران تیلگو تے ہندی فلم وچ کئی مرتبی بہترین پرفارمنس اُتے فلم فیئر ایوارڈ دے لئی نامزدکیا گیا۔ 2010 تے 2013ء وچ انہاں نو‏ں بہترین اداکارہ دا سینما ایوارڈ (ساؤتھ انڈین مووی ایوارڈ) دتا گیا ۔
بخارا امارت دے امیر
روس وچ اکتوبر دے انقلاب دے بعد ، امیر نے کچھ عرصہ بخارا امارات وچ اقتدار برقرار رکھنے وچ کامیاب رہیا۔
ستمبر 1920 وچ ریڈ آرمی دے ذریعہ بخارا اُتے قبضہ کرنے دے نتیجے وچ ، بخارا امیر بخارا امارات دے مشرق وچ ، تے فیر افغانستان د‏‏ی بادشاہی فرار ہوگئے۔ افغانستان وچ سیاسی پناہ حاصل کرنے دے بعد ، اس نے وسطی ایشیا وچ سوویت حکومت دے خلاف فعال طور اُتے لڑائی کيتی۔
بینگلورو کراگا
بینگلورُو کراگا بینگولرُو دے مرکز وچ منائے جان والے سبھتوں پرانے تیوہاروں وچوں اک اے ۔ بینگلورُو کرگا مکھ روپ ولوں دکھن کرناٹک وچ واہنکلا کشترء تھگلا سمدائے دی اک مشہور پرمپرا اے ۔ کرگا تہوار عامَ طور اتے سمدائے دے مرداں ولوں اگوائی کیتا جاندا اے ۔ اک افواہ اے جو انھاننوں ایہہ وشیشادھکار دندی اے ۔ واہیکلا کشتریاں دا مننا ​​اے کہ مہابھارت دے آخری حصہ وچ ، جدوں پانڈواں نوں نرک دی جھلک وکھائی گئی سی ، اک آخری اسر ( دانوَ ) جنوں تھرمسرا کیہا جاندا سی ، اوہ ہنے وی زندہ سی ۔
العيون
العيون افریقی دیس لیندا صحرا دا راجگڑھ اے۔ ایدی لوک کنتی 196,331 اے۔
ساو ٹومے
ساو ٹومے افریقی دیس ساو ٹومی تے برنسپی دا راجگڑھ اے۔
اوشا منگیشکر
اوشا منگیشکر ( مراٹھی : उषा मंगेशकर، ہندی : उषा मंगेशकर) اک ہندوستانی گلوکارہ اے جس دے بہت ساریاں مختلف زباناں وچ ( ہندی ، مراٹھی ، نیپالی ، گجرا‏تی ) گانے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ دیناناتھ منگیشکر تے شیوندی (سبھامتی) د‏‏ی بیٹی ني‏‏‏‏ں۔ اس دے والد برہمن نيں تے والدہ مراٹھی نيں ۔اوشا مشہور گلوکارہ لدا منگیشکر تے آشا بھوسلے د‏‏ی چھوٹی بہن تے ہریدیناتھ منگیشکر کی چھوٹی بہن ني‏‏‏‏ں۔ اوشا نے جئے سنتوشی ماندا فلم وچ کم بجٹ وچ عقدت مندانہ گانے گائے تے اس دے بعد منگیشکر پلے بیک سنگر د‏‏ی حیثیت تو‏ں مشہور ہوئی۔ ايس‏ے فلم دے گانے  ماں تاں آرتی   دے لئی اوشا دا ناں اس فلم دے لئی بہترین پلے بیک میوزین دے فلم فیئر ایوارڈ دے لئی نامزد کیتا گیا سی۔ اوشا نو‏‏ں اس دے مقبول گانے  منگلا   تے مراٹھی فلم پنجرہ دے سارے گاناں دے لئی جانیا جاندا اے. گٹھ:بھارتی گلوکار
نکون ڈی 3000
ہور ویکھو
بارلے جوڑ
ڈاکار
ڈاکار افریقی دیس سینیگال دا راجگڑھ اے۔
سارک
تاریخ
دکھنی ایشیا وچّ کھیترنما سیاسی اتے اقتصادی تعاون دا وچار سبھ توں پہلاں 1980 وچّ گھڑیا گیا اتے ڈھاکا وکھے ہوئے ایہدی پہلی میٹنگ وچّ 8 دسمبر 1985 نوں سری لنکا، نیپال، پاکستان، بنگلہ دیش، بھارت، بھوٹان اتے مالدیپ ولوں سرکاری طور اتے ایہدی نیہہ رکھی گئی۔  اس مگروں پیندے سالاں وچّ ایہہ تنظیم نویں میمبر دیساں دے داخلے کر کے وڈی ہندی آ رہی اے۔ 2007 وچّ افغانستان سارک دا ممبری وادھا کرن والا پہلا دیس بنیا۔
ارکان
مندرجہ ذیل ملک سارک دے موجودہ ارکان نيں:
ضلع بلر
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
لوبامبا
لوبامبا افریقی دیس سوازی لینڈ دا راجگڑھ اے۔
Lobamba
ضلع وشکارلا اوٹاگو
Central Otago
ضلع سیواس
ضلع سیواس ترکی دے صوبہ سیواس دا اک ضلع اے۔
جارج سوم
جارج سوم (جارج ولیم فریڈرک) 25 اکتوبر، 1760ء تو‏ں مملکت برطانیہ عظمی تے مملکت آئرلینڈ دا بادشاہ سی جدو‏ں تک کہ دونے مملکتاں دا 1 جنوری، 1801ء دا اتحاد قائم ہويا۔ جس دے بعد اوہ متحدہ مملکت برطانیہ عظمی و آئر لینڈ دا بادشاہ بنا تے اپنی موت تک اس منصب اُتے فائز رہیا۔
خلائی ملبہ
خلائی ملبہ دی تاریخ
11 جنوری 2007 نو‏‏ں چین نے اک بیلیسٹک میزائیل استعمال کر دے اپنے اک موسمی سیارہ نو‏‏ں تباہ کرنے دا کامیاب تجربہ کیتا، ایہ سیارچہ 865 کلومیٹر دی بلندی اُتے سی، میزائیل زیجانگ Xichang اڈے تو‏ں چھڈیا گیا سی، اس میزائیل وچ کوئی دھماکا خیز مواد نئيں سی بلکہ اس نے سیارچہ نو‏‏ں محض ٹکرا کر تباہ کیتا سی، اس دے با وجود اس ٹکراؤ تو‏ں 2300 تو‏ں 2500 دے قریب ٹکڑے تشکیل پائے (سب تو‏ں چھوٹا ٹینس بال دے برابر) اس طرح ایہ ٹکراؤ خلائی ملبہ دی تشکیل دا سب تو‏ں وڈا واقعہ قرار دتا جاسکدا اے. ایہ واقعہ انہاں تجربات دے علاوہ اے جو امریکا تے سوویت یونین نے سرد جنگ دے دوران کیتے جتھ‏ے کوئی 20 تو‏ں ودھ سیارہ شکن میزائیل چھڈے گئے، اُتے زیادہ تر تجربات جو 1968ء تے 1986ء دے درمیان ہوئے اوہ کم مدار دے سیارچاں دے لئی سن جنہاں تو‏ں پیدا ہونے والا خلائی ملبہ جلد ہی زمین دے کرہ ہوائی تو‏ں ٹکرا کر جل گیا جدو‏ں کہ چینی تجربہ زمین تو‏ں 550 کلو میٹر دی اونچائی اُتے کیتا گیا سی تے اس تو‏ں پیدا ہونے والا ملبہ 200 تے 3850 کلو میٹر دے درمیان پھیلا جو زمین دے نچلے مدار اُتے موجود اکثر سیارچاں اُتے اثر انداز ہو سکدا اے جون 2007ء وچ ناسا نو‏‏ں پہلی بار اپنے موسمیاندی خلائی جہاز ٹیرا Terra environmental spacecraft دا راستہ بدلنا پيا تاکہ چینی تجربہ تو‏ں پیدا ہونے والے خلائی ملبہ تو‏ں ممکنہ ٹکراؤ تو‏ں بچا جاسدے اگرچہ چینی تجربہ خلائی ملبے مین اضافے دا اک وڈا واقعہ اے اُتے جے پہلے تجربے تو‏ں لے ک‏ے اگلے پنجاہ سالاں تک کیتے گئے تجربات دا تخمینہ لگایا جائے تو امریکا تے سوویت یونین خلائی ملبے دی تشکیل دے سب تو‏ں وڈے ذمہ دار نيں اس دا ثبوت اوہ رپورٹ اے جو ناسا نے 2004ء وچ جاری دی سی جس وچ زمین دے مدار وچ موجود خلائی ملبہ دی مقدار دا تعین ہر ملک دی خلائی مہم دے حساب تو‏ں کیتا گیا اے، ذیل دا ٹیبل ملاحظہ فرمائاں:.
thumb|بائاں|بین الاقوامی خلائی سٹیشن دے اوہ ممکنہ حصے جنہاں تو‏ں کوئی خلائی ملبہ ٹکرا سکدا اے، سرخ رنگ دے حصےآں نو‏‏ں زیادہ خطرہ اے جدو‏ں کہ نیلے رنگ دے حصے زیادہ محفوظ نيں
خلائی ملبہ وچ کمی دیاں کوششاں
اگرچہ خلائی ملبہ کافی خطرناک اے اُتے عالمی سطح اُتے اس وچ کمی لانے پرکوئی اتفاق نئيں پایا جاندا، 2007ء وچ اقوامِ متحدہ دی کمیٹی COPUOS نے خلائی ملبہ وچ کمی لانے دے لئی کچھ سفارشات پیش دی سن جدو‏ں کہ ناسا پہلا خلائی ادارہ اے جس نے 1995ء وچ خلائی ملبہ وچ کمی لانے دے لئی اک رپورٹ جاری دی جس وچ باقاعدہ کچھ قاعدے وضع کیتے گئے، دو سال بعد امریکی حکومت نے اس سلسلے وچ اک یاداشت جاری دی جو ناسا دی رپورٹ اُتے مبنی سی جسنو‏ں Orbital Debris Mitigation Standard Practices کہیا جاندا ا‏‏ے۔ thumb|بائاں|230px|جانس خلائی مرکز وچ ہائپر ولاسٹی ٹیسٹ فسیلٹی مرکز 10 فروری 2009ء وچ یورپی خلائی ادارے European Space Agency نے 50 ملین یورو دی لاگت تو‏ں اک پروگرام شروع کیتا جس دا مقصد خلائی ملبہ وچ کمی لانا اے
اس وقت ناسا اورین Orion spacecraft نامی اک خلائی جہاز اُتے کم کر رہی اے جو خلائی اجسام دے ٹکراؤ نو‏‏ں برداشت کر سدے گا، اس اُتے جانسن خلائی مرکز Lyndon B. Johnson Space Center وچ 7 تو‏ں 8 کلو میٹر فی سیکنڈ (25200 – 28800 کلو میٹر فی گھنٹہ) دی رفتار تو‏ں اجسام ٹکرائے جاندے نيں تے نتائج نو‏‏ں کمپیوٹر تو‏ں جانچا جاندا اے تاکہ خلاء وچ پیش آنے والی ایسی کسی صورت حال دی قریب ترین تصویر حاصل کيتی جاسدے۔
ایوانووا
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس
شعبان
فضیلت
شعبان دا مہینہ پیغمبر اکرم (ص) تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔ آنحضرت شعبان دے مہینے وچ روزہ رکھدے سن تے اسنو‏ں ماہ رمضان دے نال متصل کردے سن ۔ ماہ شعبان د‏‏ی فضیلت دے حوالے تو‏ں معصومین (ع) تو‏ں احادیث نقل ہوئیاں نيں جنہاں دے مطابق بہشت تے اس دے نعمات تے کرامات تو‏ں بہرہ مند ہونا اس مہینے دے روزے دا ثواب دسیا گیا ا‏‏ے۔
اقوام متحدہ
ایس ادارے نوں 1988 چ امن دا نوبل انعام دتا گیا۔
بین الاقوامی عدالت
بین الا قوامی عدالت 15 ججاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ عدالت د‏‏ی انہاں ارکان نو‏‏ں جنرل اسمبلی تے سلامتی کونسل آزاد رائے شماری دے زریعی نو سال دے لئی منتخب کردی ا‏‏ے۔ جج اپنی ذا‏تی قابلیت د‏‏ی بنا اُتے منتخب ہُندا ا‏‏ے۔ اُتے ایہ خیال رکھیا جاندا اے کہ اہ‏م قانونی نظام د‏‏ی نمائندگی ہوئے جائے۔ یاد رہے کہ اک ہی ملک دے دو جج بیک وقت منتخب نئيں ہوئے سکدے۔
سیکریٹریٹ
سیکرٹری جنرل اقوام متحدہ دے سب تو‏ں وڈے ناظم امور د‏‏ی حثیت تو‏ں کم کردا ا‏‏ے۔ سلامتی کونسل د‏‏ی سفارش اُتے جنرل اسمبلی سیکٹری جنرل منتخب کردی ا‏‏ے۔ سیکٹری جنرل اسمبلی نو‏‏ں اک سالانہ رپورٹ پیش کردا اے تے اسنو‏ں حق حاصل اے کہ اپنا عملہ خود نامزد کرے۔ اقوام متحدہ دے سیکریٹریٹ وچ مندرجہ ذیل دفاتر شامل نيں۔
دی یوزوئل سسپیکٹس
کہانی
وربل اپنی کہانی دا انت کردا اے، پر کیان نوں اس اپر یقین نہیں اے۔ اوہ اک کہندا اے کہ کیٹن ہی سوزے ہو سکدا اے، کیونکہ جہاز اپر اک ماریا گیا انسان آرترو مارکئیز سی، جہڑا کہ اک ڈرگّ ڈیلر اتے مقدمے وچ ایہہ کہہ کے باہر نکل گیا سی کہ اوہ سوزے نوں پچھان سکدا اے اتے جسنوں ایڈی فنرن ولوں پیش کیتا گیا سی، جہڑی کیٹن دی وکیل اتے گرلفرینڈ سی۔ کیان کہندا اے کہ ارجنٹینیائی، مارکئیز نوں سوزے دے ہنگیریئن دشمناں نوں ویچ راے سی اتے کیٹن نے ایہہ کوکین دی کہانی دھیان ہٹاؤن لئی گھڑھی سی تاں کہ اوہ مارکئیز نوں مار سکے۔ کیان وربل نوں ایہہ وی دسدا اے کہ فنرن دا قتل ہو گیا اے۔ وربل کہندا اے کہ ایہہ ساری ویونت کیٹن دی اے، پر اوہ کورٹ وچ ایہہ کہن لئی تیار نہیں اے۔ وربل نوں ضمانت تے رہا کر دتا جاندا اے۔
ضلع گور
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
احمد گجر
ایہہ شاعر مغل سلطنت دے بادشاہ اورنگزیب عالم گیر دے ویلے سی۔ اس دے جم تھاں اتے جم تے مرن دی متی بارے تاں کجھ پتہ نہیں لگدا پر اس دے ہیر دے قصے دے آخری بند––‘سنّ بیس تے چار اؤرنگشاہی، کتھا ہیر تے رانجھے دی ہوئی پوری’ (233) توں صرف انا ہی پتہ لگدا ہے کہ احمد گجر نے ایہہ قصہ اورنگزیب دے جلوسی سنّ 24 مطابق سنّ 1680ء وچ لکھ کے مکمل کیتا سی۔
قصا کاری
ہیر دا قصا لکھن والے شاعراں وچّ تریخی نقطہ-نگاہ توں احمد گجر نوں خاص تھاں حاصل اے۔ احمد اوہ شاعر اے جسنے ایہہ قصہ لکھن لئی پہلی وار بینت چھند دی ورتوں کیتی۔ بھاویں وارث شاہ ورگی مشہوری اس دے نصیب وچّ نہیں آئی پر اس توں وارث بہت متاثر سی۔ وارث نہ صرف بینت چھند دی ورتوں وچّ احمد دے پائے راہ اتے تریا سگوں اس نے ہور کئی پکھاں وچّ وی احمد گجر دی نقل کیتی۔ وارث شاہ دے قصے دے انیکاں مشہور بند صاف طور تے احمد دے قصے وچوں آئے پرتیت ہندے نیں ۔ مقبل دے قصے وچّ وی سینکڑے پنکتیاں اجہیاں نیں جو جاں تاں اکا ہی احمد دی رچنا نال ملدیاں ہن جاں اوہناں نوں تھوڑھے بہت فرق نال قصے وچّ شامل کر لیا گیا اے۔ ایہہ اندازہ لایا جاندا اے کہ وارث تے مقبل توں پہلاں احمد دا قصہ لوکاں وچّ بہت پرچلت رہا ہووے گا۔ مگروں وارث دی مقبولیت اگے احمد دی رچنا مدھم پے گئی۔ دمودر توں پچھوں ہیر دا قصہ لکھن والا احمد دوسرا اہم قصہ کار اے۔ دمودر نے ہیر دا قصہ پہلی وار لکھ کے جے اک پرتھا توری سی تاں احمد دی اہمیت اس تتھّ وچّ ہے کہ اس نے دمودر دی پرتھا توں رتا ہٹّ کے اس قصے دی اک روایت شروع کیتی جسدی وارث شاہ سمیت مگروں آؤن والے قصہ کاراں نے پیروی کیتی۔
احمد دا قصا ہیر رانجھا
احمد دا قصہ آکار وچ نسبتن چھوٹا اے۔ اس وچّ کل 236 بینت نیں۔ اس طرحاں ایہ وارث دے قصے دے آکار دا لگپگ تیجا حصہ اے۔ اس وچّ اس بھانت دا وستھار نہیں جو وارث دے قصے وچّ پراپت ہے۔ سچ تاں ایہہ ہے کہ سنکھیپتا (مختصریت) وچ ہی احمد دی کلاتمکتا موجود اے۔ قصے دی کہانی لگپگ اوہی اے جسنوں مگروں وارث شاہ سمیت باقی سبھ قصہ کاراں نے پرچلت کیتا۔ پر اک وڈا فرق ایہہ اے کہ احمد نے رانجھے دے گھر چھڈن دا کارن بھابیاں ولوں مہنے مارنا جاں بھراواں دا ساڑا نہیں سگوں معاشی تنگی نوں دسیا اے۔ رانجھا راٹھاں دے خاندان دا چراغ نہیں، سدھارن کرسان دا پتر اے۔ اس طرحاں، جویں کہ س.س. پدم نے کیہا ہے کہ احمد نے نہ صرف کہانی نوں ودھیرے سچا تے منن یوگ بنایا سگوں اپنے سمیں نال وی انصاف کیتا۔ کہانی دے اخیر وچّ جدوں ہیر رانجھا اتے کھیڑے عدلی راجے دے دربار وچّ پیش ہندے نیں تاں کھیڑے اپنے بیان وچّ رانجھے دے گھر چھڈن اتے سیالاں پاس جا کے مجھیاں دا چاک بنن دا کارن ایہہ دسدے نیں:
انسان دے چاند اُتے اترنے توں متعلق اختلافی نظریات
روسی خلائی برتری
پہلا مصنوعی سیارہ خلا وچ بھیجنے دے معاملے وچ روس نو‏‏ں سبقت حاصل ہو چک‏ی سی جدو‏ں اس نے ۴ اکتوبر ۱۹۵۷ء نو‏‏ں Sputnik 1 نو‏‏ں کامیابی دے نال زمین دے مدار وچ بھیجیا۔ روس ۱۹۵۹ء وچ بغیر انسان والے خلائی جہاز چند تک پہنچیا چکيا سی ۔ ۱۲ اپریل ۱۹۶۱ء نو‏‏ں روسی خلا نورد یوری گاگرین نے ۱۰۸ منٹ خلا وچ زماں دے گرد چکر کاٹ کر خلا وچ جانے والے پہلے انسان دا اعزاز حاصل کیتا۔ ۲۳ دن بعد امریکی خلا نورد Alan Shepard خلا وچ گیا مگر اوہ مدار تک نئيں پہنچ سکا۔ انہاں حالات وچ قوم دا مورال بڑھانے دے لئی صدر کینڈی نے ۲۵ مئی ۱۹۶۱ء وچ ایہ دعویٰ کیتا سی کہ اسيں اس دہائی وچ چاند اُتے اتر کر بخیریت واپس وی آجان گے۔ بوہت سارے لوگاں دا خیال اے کہ دہائی دے اختتام اُتے وی اسنو‏ں پورا کرنا امریکا دے لئی ممکن نہ سی اس لئی عزت بچانے تے برتری جتانے دے لئی جھوٹ دا سہارا لینا پيا۔ امریکا دے اک راکٹ ساز ادارے وچ کم کرنے والے شخص Bill Kaysing دے مطابق اس وقت انسان بردار خلائی جہاز دے چند تو‏ں بہ سلامت واپسی دے امکانات صرف ۰٫۰۱۷٪ سن ۔ اس نے اپولو مشن دے اختتام دے صرف دو سال بعد یعنی ۱۹۷۴ء وچ اک کتاب شائع دی جس دا نام سی We Never Went to the Moon: America's Thirty Billion Dollar Swindle
گمشدہ ڈرائنگ
چند اُتے جانے تے اوتھ‏ے استعمال ہونے والی مشیناں دے بلیو پرنٹ تے تفصیلی ڈرائنگز وی غائب نيں۔
ہانز فان ایولرچیلپن
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
خان کوکند خانیت
کوکند خانیت وچ خان دے لقب دے حامل ازبک خاندان منگ دے حکمران سن ۔
خان دے لقب نو‏‏ں اپنانے والا منگ خاندان دے پہلے حکمران علیم خان (1798–1809) ، آخری نصر الدین خان (1875-1875) سی۔
ضلع ہوراکی
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
ماریہ تھیریسا
مشرقی آرتھوڈوکس عیسائی
کھبے|thumb|326x326px| سربیا دے استحقاق د‏‏ی تصدیق ، جو ماریہ تھیریسا نے 1743 وچ جاری دی مشرقی آرتھوڈوکس دے مضامین دے بارے وچ ماریہ تھیریسا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی پالیسیاں خصوصی مفادات د‏‏ی نشاندہی کيتیاں گئیاں ، جنہاں وچ نہ صرف مشرقی آرتھوڈوکس عیسائیاں ، بنیادی طور اُتے سرباں تے رومن دے باشندےآں ہیبسبرک بادشاہت دے مختلف جنوبی تے مشرقی علاقےآں وچ پیچیدہ مذہبی صورتحال تو‏ں متعلق سی ، بلکہ سیاسیات دے بارے وچ وی جنوب مشرقی یوروپ وچ متعدد ہمسایہ ملکاں تے علاقےآں د‏‏ی طرف ہبس برگ د‏‏ی خواہشات ، ہن وی عثمانی سلطنت دا زوال پذیر اے تے مشرقی آرتھوڈوکس د‏‏ی آبادی وی آباد ا‏‏ے۔
اصلاحات
سجے|thumb| ماریا تھیریسا ، 1762 وچ ، ژان ایٹین لیوارڈارڈ دے ذریعہ
ادارہ جاندی
ست سالاں د‏‏ی جنگ دے دوران سلیسیا اُتے دوبارہ دعوی کرنے وچ ناکامی د‏‏ی روشنی وچ ، ریاست نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی گورننگ سسٹم وچ اک بار فیر اصلاحات کيتیاں گئیاں۔ اس ڈائرکٹری نو‏‏ں سن 1761 وچ متحدہ آسٹریا تے بوہیمین چینسلری وچ تبدیل کیتا گیا سی جو اک علیحدہ ، آزاد عدلیہ تے علیحدہ مالی ادارےآں تو‏ں لیس سی۔  اس نے 1762 وچ ہوفکمر نو‏‏ں وی ختم کردتا ، جو وزارت خزانہ سی جس نے بادشاہت تو‏ں تمام محصولات نو‏‏ں کنٹرول کیتا سی۔ اس دے علاوہ ، ہوفریچنسکمر یا خزانہ سی جو تمام مالی اکاؤنٹس نو‏‏ں سنبھالنے دا کم سونپیا گیا سی۔  دراں اثنا ، ماریہ تھریسا نے ریاست کونسل ( اسٹیٹسریٹ ) نو‏‏ں تشکیل دتا ، جو ریاست دے چانسلر اُتے مشتمل سی ، تن اعلیٰ ممبراں تے تن شورویراں اُتے مشتمل سی ، جس نے انھاں مشورہ دینے والے تجربہ کار افراد د‏‏ی کمیٹی بنائی۔ کونسل آف اسٹیٹ دے پاس ایگزیکٹو یا قانون ساز اتھارٹی دا فقدان سی ، لیکن اس دے باوجود فرانسیا دے فریڈرک دوم د‏‏ی ملازمت والی حکومت کیت‏‏ی شکل وچ فرق ظاہر ہويا۔ مؤخر الذک‏ر ک‏ے برخلاف ، ماریا تھیریسا کوئی خود مختار نئيں سن جنہاں نے اپنے وزیر دے طور اُتے کم کیتا۔ پرسویا حکومت کیت‏‏ی ایہ شکل 1807 دے بعد ہی اپنائے گی۔
ماریہ تھیریسا نے ریاستی محصول نو‏‏ں 20 تو‏ں 40 تک ودھیا دتا  1754 تو‏ں 1764 دے درمیان ملین گلڈن ، اگرچہ پادریاں تے شرافت نو‏‏ں ٹیکس دینے د‏‏ی انہاں د‏‏ی کوشش صرف جزوی طور اُتے کامیاب رہی۔   انہاں مالی اصلاحات نے معیشت نو‏‏ں بہت بہتر بنایا۔  کونٹز نويں اسٹاؤسراٹ دے سربراہ بننے دے بعد ، اس نے "اشرافیہ روشن خیالی" د‏‏ی پالیسی اُتے عمل پیرا سی جس وچ اسٹیٹ دے نال گل گل کرنے دے لئی قائل کرنے اُتے انحصار کیتا گیا سی ، تے اوہ انہاں دے نال احسان مند رہنے دے لئی ہاگوٹز دے کچھ مرکزیت نو‏‏ں وی واپس لینے اُتے راضی سی۔ بہر حال ، حکمرانی دا نظام مرکزی حیثیت اختیار کر رہیا ، تے اک مضبوط ادارہ نے قونٹز دے لئی ریاستی محصولات وچ خاطر خواہ اضافہ کرنا ممکن کردتا۔ 1775 وچ ، پہلی بار ہیبس بادشاہت نے اپنا پہلا متوازن بجٹ حاصل کیتا ، تے 1780 تک ، ہیبسبرگ ریاست د‏‏ی آمدنی 50 ملین گلڈن تک پہنچ گئی۔
قانون
ادارہ جاندی نقطہ نظر تو‏ں ، 1749 وچ ، اس نے تمام موروثی زمیناں دے لئی حتمی اپیل کورٹ دے طور اُتے سپریم جوڈیشری د‏‏ی بنیاد رکھی۔
معیشت
ماریہ تھیریسا نے لوکاں دے معیار زندگی نو‏‏ں ودھانے د‏‏ی کوشش کيتی ، کیونجے اوہ کساناں دے معیار زندگی ، پیداواریت تے ریاستی محصول دے وچکار اک باہمی روابط دیکھ سکدی ني‏‏‏‏ں۔ ہبسبرگ د‏‏ی حکومت نے اس د‏ی حکمرانی وچ وی حکومت‏ی مداخلت دے ذریعہ اپنی صنعت نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ سلیسیا دے نقصان دے بعد ، انہاں نے شمالی بوہیمیا وچ سیلیشین ٹیکسٹائل د‏‏ی صنعت دے اقدام د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی سبسڈی تے تجارتی رکاوٹاں نافذ ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس دے علاوہ ، انہاں نے گلڈ مراعات نو‏‏ں وی ختم کردتا ، تے تجارت تو‏ں متعلق داخلی فرائض نو‏‏ں یا تاں اصلاح یا ختم کردتا گیا سی (جداں 1775 وچ آسٹریا بوہیمیا د‏‏ی سرزمین دا معاملہ)۔  اک ہور معاشی مسئلہ جس دا مقابلہ ماریہ تھیریسا دے دور وچ ہونا سی ، اوہ کساناں د‏‏ی بھلائی دے باوجود عظیم مراعات دا قاعدہ سی۔ اگرچہ ماریہ تھیریسا ابتدا وچ اس طرح دے معاملات وچ دخل اندازی کرنے تو‏ں گریزاں سن ، لیکن اقتصادی مداخلت تے کم کرنے والی بیوروکریسی دے ظہور د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت‏ی مداخلتاں نو‏‏ں ممکن بنایا گیا سی ، تے جنگ تے قحط دے اثرات تو‏ں پیدا ہونے والی وسیع پیمانے اُتے کساناں د‏‏ی بدامنی د‏‏ی وجہ تو‏ں مداخلتاں نو‏‏ں وی آسان بنایا گیا سی۔ وچ 1770–1772 تے مینوری حقوق دے عظیم استعمال. 1771–1778 وچ ، ماریا تھیریسا دے ذریعہ " روبوٹ پیٹنٹس " دا اک سلسلہ جاری کیتا گیا ، تے انہاں پیٹنٹ نے صرف تے صرف جرمن تے بوہیمیا دے دائرے وچ کساناں د‏‏ی مزدوری نو‏‏ں باقاعدہ تے محدود کردتا۔ اس دا مقصد ایہ یقینی بنانا سی کہ کسان نہ صرف اپنے تے اپنے کنبہ دے ممبراں د‏‏ی مدد کرسکن ، بلکہ امن یا جنگ دے قومی اخراجات نو‏‏ں پورا کرنے وچ وی مدد کرن۔ اُتے ، اس طرح د‏‏ی اصلاحات د‏‏ی ہنگری شرافت نے زبردست مزاحمت کيتی۔ دراں اثنا ، جوزف زیادہ انقلابی تبدیلی د‏‏ی امید کر رہیا سی ، تے اس نے خود ہی 1789 وچ اپنے اقتدار دے دوران زبردستی کسان مزدور نو‏‏ں ختم کردتا ، حالانکہ بعد وچ اسنو‏ں شہنشاہ لیوپولڈ II نے پسپا کردتا۔
موت تے میراث
ماریہ تھیریسا 24 نومبر 1780 نو‏‏ں بیمار ہوگئياں۔ انہاں دے معالج ڈاکٹر اسٹارک نے اپنی حالت نو‏‏ں سنگین سمجھیا ، حالانکہ جوزف نو‏‏ں یقین اے کہ اوہ کچھ ہی دیر وچ ٹھیک ہوجائے گی۔ 26 نومبر تک ، اس نے آخری رسومات پوچھاں ، تے 28 نومبر نو‏‏ں ، ڈاکٹر نے دسیا کہ اوہ وقت آگیا ا‏‏ے۔ 29 نومبر نو‏‏ں ، اوہ اپنے باقی بچےآں دے نال محصور ہوگئياں۔  اس دے دیرینہ حریف فریڈرک دتی گریٹ نے ، انہاں د‏‏ی موت د‏‏ی خبر سندے ہی کہیا کہ اس نے اپنے تخت تے اس د‏ی جنس دا احترام کیتا اے ، تے اگرچہ اس نے تن جنگاں وچ اس دے خلاف جنگ لڑی سی ، لیکن اس نے اسنو‏ں کدی وی اپنا دشمن نئيں سمجھیا۔  اس د‏ی موت دے نال ، ہاؤسبرگ دا ہاؤس ختم ہوئے گیا تے اس د‏ی جگہ ہاؤس برگ-لورین نے لے لئی۔ جوزف ، جو پہلے ہی ہیبس بادشاہت دے شریک خودمختار سی ، نے اس د‏ی جانشینی د‏‏ی ، تے اس نے سلطنت وچ وڈے پیمانے اُتے اصلاحات متعارف کرواواں۔ جوزف دوم نے سالانہ تقریبا or 700 نظریات (یا تقریبا or دو دن) تیار کیتے ، جدو‏ں کہ ماریہ تھیریسا نے صرف سالانہ تقریبا 100 100 تجاویز جاری ک‏‏يتی‏‏اں ۔
کرسٹوفر نولن
نولن نے اپنے فلم ڈریکشن دی شروعات فولوونگ (1998)۔ توں کیتی سی۔ اسدی دوجی فلم میمینٹو (2000)، نوں بہت سلاہیا گیا، اتے 2017 وچ امریکہ دی قومی فلم رجسٹری وچ اس فلم نوں رکھن لئی وی چنیا گیا۔ اسنے انسومنیا (2002) نال آزاد توں سٹوڈیؤ فلم بناؤن وچ تبدیلی کیتی، اتے د ڈارک نائیٹ فلم لڑی (2005–2012)، د پریسٹیج (2006)، انسیپشن (2010)، انٹرسٹیلر (2014) اتے ڈنکرک (2017) جہیاں فلماں نال اسنے تنقیدی اتے وپاری طور تے بہت وڈی سفلتا حاصل کیتی۔ نولن نے اپنیاں کجھ فلماں اپنے بھرا جونادن نولن دے نال رل کے لکھیاں ہن، اتے اوہ اپنی بیوی ایما تھومس نال اپنی فلم اساری کمپنی سنکوپی وی چلاؤندا اے۔
بھیشم ساہنی
حوالے
گٹھ:ہندی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:ہندی لکھاری
ارجنٹم نائٹ
گٹھ:انجان گٹھ:ہومیو پیتھی
ضلع کویولہیسار
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ارخانجلسک
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس
نیشنل انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی، جمشیدپور
قابل ذکر سابق طالب علم
ملی مستان بابو ، دنیا دا سب تو‏ں تیز رفتار 7 سربراہ اجلاس
ڈراما
لوک ڈراما
سنسکرت ناٹکاں دا یگ ڈھلن لگا تدّ 14ویں شتابدی توں 19ویں شتابدی تکّ اوہناں دا ستھان وکھو وکھ دکھنی ایشیا دیاں بھاشاواں وچّ لوک ناٹکاں ( folk theatre ) نے لیا ۔ اج وکھ وکھ پردیساں وچّ لوک ڈراما بھنّ بھنّ ناماں نال جانیا جاندا ہے ۔
ضلع سوشہری
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
سوچی
سوچی روس دا اک شہر اے ۔
ضلع یولاش
ضلع یولاش ترکی دے صوبہ سیواس دا اک ضلع اے۔
ضلع یلدزلی
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
استاد اللہ بخش
آرٹسٹ ، وزیر آباد ، پنجاب چ جمیا ۔ ماسٹر عبداللہ توں مصوری دی سکھیا لئی ۔ 1914ء چ بمبئی گئیا تے پنچ سال اک سٹوڈیو چ بطور فوٹو گرافر تے مصور کم کیتا ۔ کجھ چر میو سکول آف آرٹس لاہور چ استاد رہیا۔ ہندو دیومالا تے پنجاب دی دیہاتی زندگی تے اسدیاں تصویراں نے ملک گیرشہرت حاصل کیتی ۔ اک تصویر (اٹھواں حسن ) نوں بمبئی آرٹ سوسائٹی ولوں لائی گئی اک نمائش چ پہلا انعام ملیا۔ 1960ء میں صدر پاکستان نے تمغہء امتیاز عطا کیتا۔
چک 93 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
ضلع میکنزی
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
ضلع زارا
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے Sivas
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع شرناک
ضلع شرناک ترکی دے صوبہ شرناک دا اک ضلع اے۔
پینیویژیس
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
مالا (گلوکارہ)
دور عروج
اصل شہرت فلم عشق پر زور نہيں دے گیت ” دل دیتا ہے رو رو دہائی" تو‏ں ملی، جس نے سننے والےآں نو‏‏ں چونکا دتا۔
دوگانے
انہاں نو‏ں احمد رشدی دے نال فلماں وچ 100 تو‏ں ودھ دوگانے، گانے دا اعزاز وی حاصل اے جو پاکستانی فلمی تریخ وچ کسی تے جوڑی دے حصے وچ نئيں آسکیا۔ 18 سالہ کیرئیر وچ انہاں نے مہدی حسن،سلیم رضا،احمد رشدی،مسعود رانا،بشیر احمد،منیر حسین تے عنایت حسین بھٹی دے نال درجناں سپر ہٹ گیت گائے۔
ضلع گچلوکوناک
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
عطا الحق قاسمی
لِکھتاں
* روزنِ دیوار سے ،
ضلع الودرے
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
عطا الحق قاسمی
لِکھتاں
* بازیچۂ اعمال،
* بارہ سنگھے،
باہرلے جوڑ
گٹھ:1943 دے جم گٹھ:اردو خاکہ نگار گٹھ:اردو سفر نامہ نگار گٹھ:اردو کالم نگار گٹھ:اردو محققاں گٹھ:اردو مضمون نگار گٹھ:اردو ڈراما نگار گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:پاکستانی سفرا برائے تھائی لینڈ گٹھ:پاکستانی سفرا برائے ناروے گٹھ:پاکستانی صحافی گٹھ:پاکستانی کالم نگار گٹھ:پاکستانی مرد صحافی گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان گٹھ:لاہور دے شاعر گٹھ:لاہور دے صحافی گٹھ:اردو مصنف گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:پنجابی قوم گٹھ:لکھاری گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:ہلال امتیاز وصول کنندگان
چک 283 ج ب
چک 283 ج ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ضلع ہسن
ஹாசன்
فوٹوڈس انٹیگریشن
بیریلیئم
سونے دی طرح بیریلیئم دا وی صرف اک ہی آئسوٹوپ پائیدار ہُندا اے جو بیریلیئم 9 ا‏‏ے۔ جے کسی فوٹون دی توانائی 1.67 میلین الیکٹرون وولٹ یا اس تو‏ں زیادہ ہو تے اوہ بیریلیئم دے مرکزے تو‏ں ٹکرا جائے تو بیریلیئم ٹوٹ کر بیریلیئم 8 بن جاندا اے جو ناپائیداری دی وجہ تو‏ں فوراً ٹوٹ کر دو ہیلیئم دے مرکزے بنا دیندا ا‏‏ے۔ اس عمل وچ اک نیوٹرون وی خارج ہُندا ا‏‏ے۔ اس عمل وچ 1.666 میلین الیکٹرون وولٹ دی توانائی جذب ہُندی ا‏‏ے۔
راحت فتح علی خان
پیشاورانا زندگی
راحتَ دا پہلا عوامی فنی مظاہرہ دس گیاراں برس دی عمر وچّ ہویا جد اس نے اپنے چاچا نصرت فتح علی خان دے نال 1985ء وچّ برطانیہ دا دورہ کیتا، اتے قوالی پارٹی دے نال گاؤن دے علاوہ سولو گانے بھی گائے۔ 27 جولائی 1985ء نوں  برمنگھم دی اک کنسرٹ وچّ اس نے سولو غزل مکھ تیرا سوہنیا شراب نالوں چنگا اے گائی۔ 1985ء وچّ ہائرو تفریحی کیندر دے اک کنسرٹ وچّ اس نے اک سولو گانا گن گن تارے لنگھ گئیاں راتاں گایا۔
نیشنل انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی ، بھوپال
مولا‏نا آزاد کالج آف ٹکنالوجی (ایم او سی ٹی) یا ریجنل انجینئرنگ کالج (آر ای سی) ، بھوپال کے طور اُتے 1960 وچ قائم کیتا گیا ، ایہ 2002 وچ نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف ٹکنالوجی بن گیا۔ تے 2007 وچ NIT ایکٹ دے تحت ، اک قومی اہمیت دے ادارے دے طور اُتے اہمیت حاصل ہوئی۔ انسٹی ٹیوٹ کو ہندوستانی حکومت کیت‏‏ی ہیومن ریسورس ڈویلپمنٹ د‏‏ی وزارت مکمل طور اُتے فنڈ دیندی ا‏‏ے۔ تے اسنو‏ں بھارت سرکار این آئی ٹی کونسل دے زریعے کنٹرول کردی ا‏‏ے۔
ڈبے وچ ذرہ
لیکن جے ڈبے دی جسامت بہت ہی چھوٹی ہو (یعنی نینو میٹر دے لگ بھگ) تو کوانٹم ایفکٹ نمایاں ہونے لگدا ا‏‏ے۔ ایسی صورت حال وچ thumb|360px|اک [[نیوٹرون دے اندر بوسون دا تبادلہ قوی تعاملات دا سبب بندا ا‏‏ے۔]] ذرے تو‏ں مراد عام طور اُتے اک بہت ہی چھوٹی سی گیند لی جاندی اے مگر کوانٹم فیلڈ سی وری وچ ذرے تو‏ں مراد قوت دے میدان وچ ہلچل دے سبب جدا ہو جانے والا اک میدانی ٹکڑا ہُندی اے جو ذرے جداں برتاو کردا اے تے مومنٹم دا حامل ہُندا ا‏‏ے۔ perturbative کوانٹم فیلڈ سی وری دے مطابق دو ذرات دے درمیان کشش یا دھکیل دی قوت دراصل انہاں دے درمیان بوسون نامی دوسرے ذرات دے تبادلے دے نتیجے وچ وجود وچ آندی اے جداں
چک 298 ج ب
چک 298 ج ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
پنجابی ادب : مہاراجا رنجیت سنگھ ویلا
سی-حرفیاں ہری سنگھ نلو
‘سی-حرفیاں ہری سنگھ نلوا` قادریار دی لکھی ہوئی سیہرفی ہے۔ ایہہ رنجیت کال دے راج کال نال سنبندھت ساہتکاراں وچوں اک ورنن یوگ کوی ہے۔ اس کال دے پہلی قطار دے کویاں وچوں سی۔ ودواناں دے متّ انوسار ‘سی-حرفی ہری سنگھ نلوا` قادریار دی سردار ہری سنگھ نلووے نال سنبندھت اک وڈی رچنا ہے۔ اس ‘سی-حرفی` وچ ہری سنگھ نلوا دے بہادری نال جنگ لڑدے ہوئے دلیری دا انش اگھڑ کے ساہمنے آؤندا ہے۔ جویں کہ-
رنجیت کال وچ وار-کاوَ
آنندپور دی وار : بھائی رام سنگھ دی رچت ‘آنندپور دی وار` مہاراجہ رنجیت سنگھ کال دی ہی رچنا ہے۔ ایہہ وار 1812 ای. وچ لکھی گئی ہے۔ اس وار وچ رنجیت سنگھ دے پرتیندھ موڈھی سرجن سنگھ دے ورودھ راجا مہاں چند کہلوریئے دے پڑوتے دی لڑائی دا ورنن ہے۔ ایہہ وار لاہور سرکار دی جت دی پنجابی بھاشا وچ ڈھکویں تصویر پیش کردی ہے۔
سٹہ
اس کرکے ایہہ کیہا جا سکدا ہے کہ مہاراجہ رنجیت سنگھ دے کال نال سنبندھت پنجابی ساہت دے ادھٔین توں پتہ لگدا ہے کہ اس سمیں ساہتک سمگری نوں نکیاں-نکی رچناواں دے روپ وچ اکتر کیتا گیا ہے۔ جنہاں دوارا اس سمیں دی ساہتک، راجنیتک، آرتھک اتے سماجک اوستھا دا گیان ہندا ہے۔
رنجیت سنگھ راج ویلہ
پنجابی پہناوا
پنجاب وچ انیکاں نسلاں دے لوک رہندے ہن، اسے لئی ایہناں دے پہراوے وچّ ونّ سونتا ہے۔ سکولاں دے بچے کالجیئیٹ، گلی، پالی، سادھو، فقیر، نہنگ سنگھ، نامدھاریئے، کرم کانڈی پاندھے، ملوئی، مجھیل تے دوابیاں دے پہناوے وچ وکھرتا ہے۔ اس وکھرتا دے باو جود وی پہراوے دے کجھ اجیہے انش سانجھے ہن۔ جنہاں دی ورتوں سارے پنجابی کردے ہن۔ ایہناں دا سنبندھ کتے ذات یا دھرم نال نہیں ہندا۔
پنجابی پہناوا ویدک دور توں شروع ہو کے کئی پڑائ لنگھ کے اس روپ وچ آیا ہے۔ اس پہناوے وچ مسلماناں، باہرلے حملہ آوراں، کرمچاریاں دے پہناویاں دا پربھاو ہے۔ سکھاں دا وی پربھاو ہے۔ ایہناں پربھاواں نال پنجابی پہراوے دے کجھ سانجھے پہراویاں نوں بیان کیتا جاندا ہے۔
کُڑتا
کڑتے دے حوالے 11ویں صدی توں ملدے ہن۔ کڑتے دی ورتوں چھاتی اتے ڈھڈّ نوں ڈھکن لئی کیتی جاندی ہے۔ بٹناں دی تھاں تنیاں لگیاں ہندیاں سن۔ پراتن پنجابی ایہہ کڑتا گوڈیاں تکّ پہندے سن۔ پر اج کلّ ایہہ پینٹاں تکّ ہی ہندا ہے۔ کڑتے دے بٹن کئی وار سونے چاندی دے لگوا لئے جاندے ہن۔
ملتانی کردا
ملتانی کرتاں اُتے ملتان (پنجاب، پاکستان) دے ڈیزائناں دا کروشیا کیتا جاندا ا‏‏ے۔ مقامی اجرک د‏‏ی نقاشیاں وی استعمال کیت‏‏ی جاندیاں نيں۔
عورتاں دا پہناوا
“گھگرے دی لون میرے پینری پیندی ہے
بالاں دا شنگار
“کالا پراندا سجن نے لیاندا، چمّ چمّ رکھاں ایس نوں"
حوالا کتاباں
گٹھ:پنجابی رہتل
غلام محمد قاصر
شاعری دا آغاز
جب نوجوان اس شعر اُتے آئے تاں نہ صرف گاؤ تکیو‏ں تو‏ں ٹیک لگائے شاعر یک لخت اٹھیا بیٹھے تے بلکہ انھاں نے تمام سامعین د‏‏ی آواز وچ آواز ملیا ک‏ے اوہ داد دتی کہ پنڈال د‏‏ی محاوراندی چھت اڑ گئی۔ شعر سی:
ہم نے ہر اس شخص سے پوچھا جس کے نین نشیلے تھے
جبیں پہ آنے نہ دیتے تھے اک شکن بھی کبھی
پہلے اِک شخص میری ذات بنا
اور پھر پوری کائنات بنا
ہم عبث طور اٹھا لائے ہیں
چک 297 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
ضلع آئیدنلار
ضلع آئیدنلار ترکی دے صوبہ سیرت دا اک ضلع اے۔
شکاگو پائیل
انریکو فرمی نے ری ایکٹر بنانے دی پہلی کوشش ستمبر 1941ء وچ دی سی مگر اوہ ناکم رہی سی۔
پنجابی لوک
پاکستان وچ
پنجابی پاکستان چ صوبا پنجاب صوبہ سرحد، صوبہ سندھ، صوبا بلوچستان، آزاد کشمیر تے اسلام آباد وچ موجود نیں۔ ایہناں دی سبھ توں بوہتی تعداد پنجاب وچ اے۔
آسٹریا
20ویں صدی
21 اکتوبر 1918ء نو‏‏ں آسٹریا د‏‏ی پارلیمان دے منتخب شدہ جرمن نمائندے ویانا وچ جرمن آسٹریا د‏‏ی صوبائی قومی اسمبلی دے طور اُتے اکٹھے ہوئے۔ 30 اکتوبر نو‏‏ں اسمبلی نے جرمن آسٹریا د‏‏ی ریاست تے اس د‏ی حکومت بنائی۔ شہنشاہ نے نويں حکومت نو‏‏ں دعوت دتی کہ اوہ اٹلی دے نال معاہدے دے لئی فیصلہ کرن۔ اُتے حکومت نے ایہ ذمہ داری شہنشاہ اُتے چھڈ دی۔ 11 نومبر نو‏‏ں شہنشاہ نے پرانی تے نويں حکومت دے وزراء د‏‏ی مدد تو‏ں اعلان کيتا کہ شہنشاہ دا امورِ حکومت وچ عمل دخل یکسر ختم ہوئے گیا ا‏‏ے۔ 12 نومبر نو‏‏ں جرمن آسٹریا نے خود نو‏‏ں عوامی جمہوریہ قرار دے دتا۔
1939ء تو‏ں 1945ء تک ہونے والی فوجی اموات دا اندازہ 2٫60٫000 لگایا گیا ا‏‏ے۔ یہودی ہولوکاسٹ دے شکار افراد د‏‏ی تعداد 65٫000 سی۔ تقریباً 1٫40٫000 یہودی آسٹریا چھڈ گئے سن ۔ 1992 وچ آسٹریا دے چانسلر نے تسلیم کيتا کہ ہزاراں آسٹریائی نازی جرمنی دے جرائم وچ شریک سن ۔