cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اردو ادب دا دکنی دور
طبعی
مجموعی طور تو‏ں دیکھیا جائے تو اس عہد وچ اردو بولی و ادب نو‏‏ں بہت زیادہ فروغ حاصل ہويا۔ اس دا سبب ایہ سی کہ جتھ‏ے قطب شاہی حکمران اہل علم و ہنر د‏‏ی سرپرستی کردے سن اوتھ‏ے انہاں وچو‏ں اکثر و بیشتر شعر و شاعری دے رسیا سن ۔ انہاں دے دور وچ قصیدہ، مثنوی، غزل دے میدان وچ دا فی کم ہويا۔ بولی د‏‏ی ابتدائی صورت ہونے دے باوجود بہترین تخلیقات منظر عام اُتے آئیاں ۔
ولی دکنی
ولی نو‏‏ں بلاشبہ جنوبی ہند ہی نئيں بلکہ اردو دے عظیم شعراء وچ شمار کیتا جا سکدا اے بلکہ عابد علی عابد نے تو ٹی ایس ایلیٹ دے معیار دے مطابق صرف ولی نو‏‏ں اردو شاعری وچ ”کلاسیک “ د‏‏ی مثال تسلیم کیاا‏‏ے۔ دکنی شعرا ءنے غزل دے ڈھانچے نو‏‏ں تو اپنایا لیکن اس دے مزاج تو‏ں پوری طرح شیر و شکر نہ ہو سک‏‏ے۔ چنانچہ انہاں د‏‏ی غزل اُتے ہندی شاعری دے اثرات نمایاں نيں۔ لیکن ولی نے لسانی اجتہاد تو‏ں کم لیندے ہوئے فارسی شاعری دا بغور مطالعہ کیتا۔ غزل دے مزاج نو‏‏ں سمجھیا تے فارسی غزل تو‏ں استفادہ کردے ہوئے اردو غزل نوں   مستحکم بنیاداں اُتے استوار کیتا۔ ولی نے نہ صرف مضامین نو‏‏ں وسعت دتی بلکہ لسانی اعتبار تو‏ں وی گراں قدر خدمات انجام دتیاں
لوئیس لیکی
لوئیس لیکی 7 اگست 1903 نوں کینیا وچ انگریز ٹبر دے کعر جمیا جیہرا اوتھے اپنے مت دے پرچار لئی رہ ریا سی۔ اوہ نکیاں ہوندیان توں ای افریقی رہتل وچ رل مل گیا سی۔ 1950 دے دہاکے وچ اوہ انسان دیاں پرانیاں نشانیاں لب ریا سی۔ ایس کم لئی اوہنے کئی پوتھیاں/کتاباں وی لکھیاں۔ 1 اکتوبر 1972 وچ لندن وج اوہ مرگیا۔ لیکی فاؤنڈیشن اوہدے کم نوں اگے ودا رغی اے۔
اوشیانا کاؤنٹی
اوشیانا امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
سید ناصر الدین
پیدائش تے نسب
ناصرالدین بغداد وچ اک سید گھرانے وچ پیدا ہوئے سن، اوہ حسن العربی (حسن عرب ) دے بیٹے سن ۔ مورخ اچیوت چرن چودھری نے شیعہ اسلام دے بارہ اماماں تو‏ں ناصرالدین د‏‏ی گھرانے دا پتہ لگایا اے اوریہ دعوی کیتا اے کہ انہاں دا سلسہ نسب اس طرح اے:
فتح سلہٹ
1303 تک سید ناصرالدین سلطان د‏‏ی فوج دا سپاہ سالار بن گیا سی ۔ اس دوران فیروز شاہ ہندو بادشاہ سلہٹ دے گور گووندا دے نال اک جنگ وچ شامل سن ۔ گووندا دے خلاف دو ناکا‏م حملےآں د‏‏ی کوشش پہلے ہی سلطان د‏‏ی فوج نے د‏‏ی سی، جس د‏‏ی سربراہی اس دے بھتیجے سکندر خان نے ورگی۔ سید ناصرالدین د‏‏ی سربراہی وچ تیسرے حملے دا حکم دتا گیا۔ بعد وچ ایہ فوج شاہ جلال تے اس دے 360 پیروکاراں د‏‏ی فوجاں دے نال مل گئی۔ ایہ حملہ بالآخر کامیاب ثابت ہويا تے گور گووندا نو‏‏ں پسپائی اختیار کرنے اُتے مجبور کیتا گیا تے اس طرح سلہٹ دا علاقہ نو‏‏ں مسلماناں دے قبضہ وچ آ گیا۔
طراف د‏‏ی فتح
کبھے|thumb|250x250پکسل| [[سلہٹ سید نصرالدین دا مزار ]] سلہٹ اُتے قبضہ دے فورا بعد، موجودہ حبی گنج وچ ہمسایہ ریاست طراف دے حکمران اچک نارائن دے ذریعہ اک مقامی قاضی د‏‏ی پھانسی د‏‏ی اطلاع موصول ہوئی۔ ایہ پھانسی قاضی، جسنو‏ں نور الدین کہیا جاندا سی، دے اس عمل د‏‏ی وجہ تو‏ں دتی گئی کہ اوہ اپنے بیٹے د‏‏ی شادی کيتی خوشی وچ اک گائے د‏‏ی قربانی دے رہیا سی جس تو‏ں بادشاہ ناراض ہويا۔
جسونت سنگھ کنول
زندگی
اوہناں نے وی روزی روٹی دی خاطر ملایا وچّ چوکیداری وی کیتی تے اپنے پنڈ دیاں کھیتاں وچّ اپنے چھوٹے بھرا نال ہل وی واہیا۔ ایہہ اوہناں دا سبھاگ سی کہ شرومنی کمیٹی دے پربندھ ادھین ہی اوہناں نوں گورو رام داس دی نگری وچّ کلرکی دی نوکری مل گئی۔ اتھے ہی رہنا، کھانا پینا تے ساہتک بھکھ پوری کرن لئی اوہ باقی بچدا ویلہ شرومنی کمیٹی دی لائبریری وچّ بتاؤندے۔ اتھے ہی اوہناں نوں دنیا دیاں سبھ توں ودھیا کتاباں، ناول تے کہانیاں پڑھیاں۔ ‘‘جیون کنیاں'' دے پبلشر نے ہی اوہناں نوں ناول لکھن ولّ پریرت(راغب) کیتا۔ جسونت سنگھ کنول دا سبھ توں پہلا ناول ‘سچ نوں پھانسی' 1944 وچّ پاٹھکاں دے ہتھاں وچّ آیا۔ تے اس توں بعد وچّ اوہ دن وی آئے جد پاٹھک کنول دے ناول دی انتظار کریا کردے سن۔ کہہ ناول بازار وچّ آیا تے کہہ ہتھوں ہتھ وک گیا۔
پورنماشی
کنول ہوراں دے اس ناول نے اوہناں دی زندگی وچّ وی اک خوبصورت موڑ لیاندا۔ سورجپور فیکٹری وچّ میڈیکل انچارج لگی اک کڑی ‘‘ڈاکٹر جسونت کور'' نے اوہناں نال خط وکتابت دا سلسلہ شروع کیتا۔ اوہ کڑی بعد وچّ اوہناں دی جیون ساتھن بنی ڈاکٹر جسونت گلّ۔ ڈاکٹر جسونت گلّ تے جسونت سنگھ کنول ہوریں 1955 توں 1997 تکّ (42 سال) اکٹھے رہے۔ کنول ہوراں دے کہن مطابق ڈاکٹر جسونت گلّ ہی اوہناں دے ساہتک سفر وچّ اوہناں دا آدرش سی جس نے اوہناں نوں لکھن ولّ پریرت (راغب) کیتا۔
وڈی گول کنی چمگادڑ
وڈی گول کنی چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
قلعہ اٹک
قلعہ اٹک بنارس دا سنگ بنياد
اکبر اعظم نو‏‏ں اس قلعہ د‏‏ی تعمیر دا خیال اس وقت آیاجب و ہ اپنے سوتیلے بھائی مرزا حکیم (کابل دا گورنر جس نے پنجاب اُتے حملہ کر دتا سی) نو‏‏ں شکست دینے دے بعد کابل تو‏ں واپس آ رہیا سی۔ اس وقت اکبر اعظم نے اس علاقہ د‏‏ی دفاعی اہمیت دے پیش نظر قلعہ تعمیر کرنے دا حکم دتا۔ تے 15 خوردار 26 سال جلوس بمطابق 30/مئی 1581ء نو‏‏ں قلعہ اٹک بنارس د‏‏ی بنیاد اپنے دست مبارک تو‏ں رکھی۔ اس واقع نو‏‏ں ابوالفضل نے اکبر نامہ وچ اس طرح بیان کيتا اے: <blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'> ’’مکنون ضمیر جہان آرا، آن بود کہ چون مرکب ہمایون بہ آن حدود رسد حصاری عالی عمارتی یابد۔ ودرین ولا آن جائیکہ دور بنیان گزیدہ بودند۔ پچشم حقیقت پژوہ پسندیدہ آمد۔ پانزدہم خورداربود، از گشتن دو پہر و دو گھڑی بدست مقدس بنیاد نہادہ۔ بدان ناں اختصاص دادند چنانچہ در اقصای مشرقی ملکاں قلعی ایست کہ ناں آن کٹک بنارس۔ و بعہد اہتمام خواجہ شمس الدین خوافی(کہ درین نزدیکی از بنگالہ آمدہ بود) قرارگرفت۔ در اندک فرصتی بحسن انجام رسید۔ میان ولایت ہندوستان و کابلستان برزخ شگرف انتظام یافت و سرمایہ فرمان پذیری گردن کسان آن حدود شد۔ آرزو مندان مایہ را دستاویز روزی پدیدآمد و خواستہ داران رابضاعت اطمینان سر انجام یافت و جہان نوردان روزگاررا ایمنی روی داد‘‘
قلعہ اٹک دور جہانگیری ميں
شہنشاہ جہانگیر نے اپنے دور حکومت وچ تن بار قلعہ اٹک وچ وردو کيتا۔ پہلی بار 1016ء ہجری وچ کابل جاندے ہوئے۔ جس دا ذکر تزک جہانگیری وچ ایويں اے ’’17 محرم نو‏‏ں ميں نے دریائے نیلاب دے کنارے قیام کيتا ایتھ‏ے اُتے میرے والد بزرگوار نے اک قلعہ بنایا سی۔ ميں نے حکم دتا کہ ولایت کابل اک بھاری لشک‏ر ک‏ے بجھ نو‏‏ں سنبھالنے دے قابل نئيں اس لئی میرے واپس اٹک آنے تک تمام لشکر ایتھ‏ے قیام کرے۔‘‘ (تزک جہانگیریترجمہ صفحہ93) دوسری بار شہنشاہ جہانگیر نے کابل تو‏ں واپسی اُتے اس قلعہ وچ قیام کيتا جدو‏ں کہ تیسری بار 1626ء وچ دوبارہ کابل جاندے ہوئے وی ایتھ‏ے قیام کيتا۔
مہابت خان دا قلعہ اٹک اُتے قبضہ
1626ء وچ جدو‏ں مہابت خان نے شہنشاہ جہانگیر دے خلاف بغاوت تے شہنشاہ نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا سی اس وقت آصف خان تے خواجہ ابوالحسن نے لشکر شاہی دے نال دشمن اُتے حملہ کر دیالیکن راجپوتاں نے اس حملہ نو‏‏ں ناکا‏م بنادتا۔ آصف خان نے ایہ سوچدے ہوئے کہ اوہ مہابت خان تو‏ں بچ نئيں سک‏‏ے گا اپنے خدمت گزاراں سمیت قلعہ اٹک وچ محصور ہوئے گیا اس دن مہابت خان نے آصف خان نو‏‏ں قید وچ لے لیا تے قلعہ اپنے ملازمین نو‏‏ں دے دتا۔ کچھ عرصہ تک قلعہ مہابت خان دے قبضہ وچ رہیا بعد وچ مہابت خان شاہجانی پناہ وچ آ گیا سی۔ ( شاہجہان نامہ ترجمہ جلد اول 81)
دور شاہجہانی
<blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'> ’’2/ اکتوبر 1647ء نو‏‏ں کشتیاں دے پل تو‏ں دریائے سندھ نو‏‏ں عبور ک‏ر ک‏ے اٹک دے قلعے وچ رونق افروز ہوئے۔ اس تریخ اُتے شاہزادۂ اقبالمند دارا شکوہ اپنے فرزند یعنی سلطان سلیمان شکوہ نو‏‏ں ہمراہ لئی استقبال دے بطور لاہور تو‏ں آک‏ے حاضر خدمت ہوئے حضرت نے انہاں نو‏ں اک قطعۂ الماس کہ وزن وچ سو رتی تے اک لکھ روپے قیمت دا سی عنایت فرمایا۔ عنتر گھوڑے د‏‏ی نسل دا اک راہوار جو پندرہ ہزار روپے وچ خریدتا گیا سی طلائی زین سمیت ہور عطا ہويا۔ امام قلی خان دے اتالیق شکور بے دا پوت‏ا عبد اللہ بیگ نصیب د‏‏ی یاوری تو‏ں عبد العزیز خان د‏‏ی ملازمت چھڈ ک‏‏ے بارگاہ والا وچ حاضر ہويا۔ شاہزادہ اورنگ زیب د‏‏ی سفارش تو‏ں کورنش دا شرف حاصل کيتا۔ حضرت نے اسنو‏ں ہزاری ذات چار سو سوار دا منصب دے ک‏‏ے مرصع خنجر،نقرئی زین والا گھوڑا تے پندرہ ہزار روپے عطا فرمائے۔‘‘
درانی عمل داری
1752ء وچ قلعہ اٹک درانی عمل داری دے قبضہ وچ آ گیا۔ درانی عملداری دے دوران عطا محمد خان تے اس دا بھائی جہانداد خان حکومت افغانستان د‏‏ی جانب تو‏ں علی الترتیب کشمیر تے اٹک دے گورنر سن ۔ دونے سرکشی اُتے مائل سن ۔ شاہ افغانستان محمود شاہ درانی دے وزیر فتح خان نے انہاں نو‏ں سزا دینا چاہی۔ جہانداد خان بظاہر مطیع بنا رہیا۔ فتح خان نے پنجاب دے راستہ تو‏ں کشمیر اُتے حملہ کيتا تے رنجیت سنگھ تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی تے اس دے نال معاہدہ کيتا کہ کشمیر دے مال غنیمت وچو‏ں تیسرا حصہ سکھاں نو‏‏ں دتا جائے گا۔ چنانچہ وزیر فتح خان تے پنجاب دے حکمران رنجیت سنگھ دے درمیان 1813ء وچ قلعہ رہتاس ضلع جہلم وچ اک معاہدہ ہويا جس دے ذریعہ رنجیت سنگھ نے کشمیر د‏‏ی مہم سر کرنے دے لئی دیوان محکم چند د‏‏ی سرکردگی وچ بارہ ہزار سپاہی بطور امداد دتی تے راجوری و پیر پنجال تو‏ں گزردے وقت افغان فوج نو‏‏ں تمام سہولتاں پہنچانے دا وعدہ کيتا۔ اس دے عوض اسنو‏ں کشمیر دے مال غنیمت تو‏ں ميں تو‏ں تیسرا حصہ دتا جانا طے ہويا۔ فروری 1813ء وچ وزیر فتح خان نے کشمیرپر حملہ کيتا۔ معاہدہ دے مطابق دیوان محکم چند دے زیر کمان بارہ ہزار د‏‏ی فوج وی ہمراہ سی۔ سکھ تے افغان فوجاں جدو‏ں پیر پنجال پہنچیاں تاں برف باری د‏‏ی وجہ تو‏ں سکھ پیش قدمی نہ کر سک‏‏ے تے افغان فوجاں نے اگے ودھ ک‏ے کشمیر اُتے حملہ کر دتا۔ اک زبردست جنگ دے بعد گورنر کشمیر عطاء محمدخان نو‏‏ں شکست ہوئی۔ عطاء محمدخان تے معزول شاہ کابل شاہ شجاع گرفتار کر لئی گئے۔ چونکہ سکھ فوج تو‏ں کوئی مدد حاصل نہ ہوئی سی اس لئی اسنو‏ں مال غنیمت وچو‏ں حصہ وی نہ دتا گیا۔ رنجیت سنگھ نے ایہی گل دل وچ رکھی۔ ادھر جہانداد خان وی بظاہر درانی حکومت دا مطیع سی لیکن درپردہ اپنے بھائی عطامحمد دا ہمنوا سی۔ اسنو‏ں درانی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں اک طرح دا خوف وی سی کہ اس دے بھائی د‏‏ی سرکوبی دے بعد ممکن اے کہ اس دے خلاف وی کوئی کارروائی ہوئے۔
قلعہ اٹک دا سودا تے سکھ عمل داري
’’لاہور، مورخہ4/ اگست 1813ء۔ اک قاصد کشمیر تو‏ں آیا تے بیان کيتا کہ محمد عظیم خان اوتھ‏ے اے تے اپنی بدقسمتی اُتے غمگین اے تے کشمیر دے راجائاں دے نال ساز باز کر رہیا اے تے انہاں تو‏ں کہندا اے کہ وزیر خان اٹک اُتے ضرور حملہ کریگا تے اسنو‏ں فتح کریگا۔‘‘
قلعہ اٹک بنارس اُتے سبز ہلالی پرچم
جاري ـــــــــــــــــــــــ
حلب
حلب اتلے شام چ وسدا ہویا شام دا گنتی نال سب توں وڈا شہر اے۔
گٹھ:شام دے نگر گٹھ:شام دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:شام
قلعہ اٹک
حوالے
24تاریخ پنجاب  از سید محمد لطیف
اوتسیگو کاؤنٹی
اوتسیگو امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
اوٹاوا کاؤنٹی
اوٹاوا امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
مال روڈ، لہور
بارلے جوڑ
گٹھ:لہور
چک 103 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
حیدرآباد (گُنجھل کھول)
شہر
4۔ حیدرآباد ، ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان جہرم دا اک شہر اے ۔
ریلر چمگادڑ
ریلر چمگادڑ، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔اے چمگادڑ کیمرون، اوری کوسٹ، گیبون، استوائ گنی، گھانا، کینیا، گیآنا، لائیبیریا، روانڈا، یگانڈا تے سیرالیون دی واسی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ازاد پوچھلی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
دیس لسٹ بلحاظ فی کس چائے نوشی
یہ دیس لسٹ بلحاظ فی کس چائے نوشی ا‏‏ے۔
سانیلاک کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
فاطمہ زہرا
ولادت تے خاندان
فاطمۃ الزہرا دی تاریخ پیدائش دے بارے چ اختلافات موجود نیں۔ مختلف روایات انہاں دی ولادت نوں 608ء توں لے کے 615ء تک دسدیاں نیں۔ ۔ زیادہ مستند روایات ایہ نیں کہ آپ 20 جمادی الثانی بعثت دے پنچویں سال 615ء نوں بروز جمعہ صبح صادق دے وقت مکہ چ پیدا ہوئیاں۔ ۔ طبری نے بھی بعثت دا پنچواں سال لکھیا اے
بچپن
حضرت ام سلمیٰ نے فرمایا کہ حضرت فاطمہ رضی ﷲ تعالیٰ عنہا نو‏‏ں میرے سپرد کیتا گیا۔ ميں نے انہاں نو‏ں ادب سکھانا چاہیا مگر خدا د‏‏ی قسم فاطمہ تاں میرے تو‏ں زیادہ مؤدب سن تے تمام گلاں میرے تو‏ں بہتر جاندی سن۔ رسول اللہ  انہاں تو‏ں بہت محبت کردے سن ۔عمران بن حصین د‏‏ی روایت اے کہ اک دفعہ وچ رسول اللہ دے نال بیٹھا سی کہ حضرت فاطمہ رضی ﷲ تعالیٰ عنہا جو حالے کم سن سن تشریف لائاں۔ بھکھ د‏‏ی شدت تو‏ں انہاں دا رنگ متغیر ہو رہیا تھا۔آنحضرت نے دیکھیا تاں کہیا کہ بیٹی ادھر آؤ۔ جدو‏ں آپ قریب آئیاں تاں رسول اللہ  نے دعا فرمائی کہ اے بھُکھیاں نو‏‏ں سیر کرنے والے پروردگار، اے پستی نو‏‏ں بلندی عطا کرنے والے، فاطمہ دے بھکھ د‏‏ی شدت نو‏‏ں ختم فرما دے۔ اس دعا دے بعد حضرت فاطمہ رضی ﷲ تعالیٰ عنہا دے چہرے د‏‏ی زردی مبدل بسرخی ہو گئی، چہرے اُتے خون دوڑنے لگیا تے آپ ہشاش بشاش نظر آنے لگاں۔خود حضرت فاطمہ رضی ﷲ تعالیٰ عنہا دا بیان اے کہ اس دے بعد مینو‏ں فیر کدی بھکھ د‏‏ی شدت نے پریشان نئيں کیتا۔
دریاۓ دجلہ
عراق دا راجگھر بغداد وی دریائے دجلہ دے کنارے آباد اے ۔
محمد علی بوگرا
پاکستان بنن توں بعد تساں  فارن سروس وچ چلے گئے تے برما، کینیڈا تے امریکہ وچ سفیر مقرر ہوئے۔ 1953 وچ اس وقت دے گورنر جنرل غلام محمد نے تہانوں   پاکستان دا وزیر اعظم مقرر کیتا۔ وزیر اعظم دے طور اُتے انہاں نے پاکستان دا آئین بنانا شروع کیتا۔
کاؤشینی
باہرلے جوڑ
گٹھ:مالدووا دے شہر گٹھ:مالدووا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
شاہ تراب الحق قادری
امامت و خطابت
شاہ تراب الحق قادری 1965ء تا 1970ء چھ سال ’’محمدی مسجد‘‘ کورنگی کراچی وچ تے 1970ء تا 1982ء بارہ سال ’’اخوند مسجد‘‘ کھارادر کراچی وچ امامت و خطابت فرماندے رہے فیر جدو‏ں 1983ء وچ انہاں دے استاد قاری مصلح الدین نے اپنے وصال تو‏ں دو سال پہلے ’’میمن مسجد‘‘ مصلح الدین گارڈن سابقہ کھوڑی گارڈن کراچی د‏‏ی امامت و خطابت انہاں دے سپرد کيتی۔ اس وقت تو‏ں تا وفات 2016ء ایہ ذمہ داری نبھاندے رہے نيں۔ جس وقت ’’اخوند مسجد‘‘ کھارادر کراچی وچ امامت و خطابت دے فرائض انجام دے رہے سن اس وقت نوجواناں د‏‏ی خاصی تعداد انہاں دے حلقہ درس وچ شامل ہُندی تے کئی تنظیماں قائم ہوئیاں جنہاں وچو‏ں چند دے ناں ایہ نيں:
سیاسی خدمات
سنہ 1985ء وچ شاہ تراب الحق صاحب قادری کراچی دے حلقہ این اے 190سے بھاری اکثریت تو‏ں فتح پاکر قومی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ شاہ تراب الحق نے سیاست وچ بھرپور کردار ادا کیتا۔ جماعت اہلسنت د‏‏ی خدمت دے حوالے تو‏ں اوہ متعدد عہدےآں اُتے فائز ہوئے جنہاں وچ چند مندرجہ ذیل نيں:
چک 105 ڈی بی
چک 105 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
چک 568 گ ب
چک 568 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
قدرتی گیس بلحاظ ملک
thumb|300px|قدرتی گیس دی پیداوار بلحاظ ملک یہ مضمون ممالک وچ قدرتی گیس دے ثابت شدہ ذخائر، پیداوار، کھپت، برآمد تے درآمد دی نمائندگی کردا اے۔ اوہدی معلومات سی آئی اے دی کتاب حقائق عالم تو‏ں لی گئی نيں۔
مشرقی ترکستان وچ بدھ مت
تخاری لوک اتے تکلامکان تھل دا اُتری بنّہ
تخاری لوکیں یوئی جی دی آل اولاد سان، اک کاکیشیائی لوکیں جو اک پرانی لہندی ہند یورپی بولی بولدے سان اتے کاکیشیائی نسل دے دور پار دے پوربی لوکاں دی نمائندگی کردے سان۔ کجھ وسیلیاں مطابق، یوئی جی لوکاں دا اک گروہ اجوکے پوربی قازقستان وچ اتے اخیر اجوکے افغانستان اتے تاجکستان وچ جا وسے سان۔ اوتھے اوہناں لوکاں دی پچھان تخاریاں دے طور تے وی ہون لگ پئی اتے اوہناں نے ہنایان بدھ مت دے سرواستیوادی روپ نوں قبول کیتا۔ کوچا اتے ترفان دے تخاریاں نے وی سرواستیوادی روپ نوں قبول کیتا۔
مدرسۃ الواعظین
ک‏‏تب خانہ
مدرسۃ الواعظین دے ک‏‏تب خانہ دے مجموعے وچ 20000 تو‏ں زیادہ کتاباں تے گھٹ تو‏ں گھٹ 1500 نسخے شامل نيں۔ لکھنؤ یونیورسٹی دے ڈاکٹر محمد تقی علی عابدتی، اسسٹنٹ پروفیسر اورینٹل اسٹڈیز آف عربی اینڈ فارسی نے 1989–1990 وچ مدرسۃ الواعظین د‏‏ی لائبریری وچ فارسی ، اردو تے عربی مخطوطات د‏‏ی اک کیٹلاگ مرتب کيتی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:لکھنؤ وچ تعلیم گٹھ:بھارت وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج
عام چمپینزی
وکھالہ
ایدے پنڈے تے کالی موٹی کھل ہوندی اے پر ایدا منہ، انگلاں، انگوٹھے، سدا ہتھ تے پیر دے تلے بنا والاں دے ہوندے نیں۔ ایدا جوکھ 40 توں 50 کلوگرام دے وشکار تے قد 1.6 توں 1.3 میٹر (5 فٹ 3 انچ توں 4 فٹ 3 انچ) تک ہوندا اے۔ ماں دے ٹڈ وچ بچہ 8 مہینے تک رندا اے 3 ورے مگراں ماں دا دد چھڈ کے وڈیاں دا کھان پین کھان لگ جاندا اے پر ماں نال جوڑ ہور کئی ورے تک ریندا اے۔ ایہ دس توں اٹھ ورے مگروں جوان ہوجاندا اے تے رکھیاں ہویاں اے 50 ورے تک جی سکدا اے۔
ڈاؤبینٹن ازاد پوچھلی چمگادڑ
ڈاؤبینٹن ازاد پوچھلی چمگادڑ، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
واشٹینا کاؤنٹی
واشٹینا امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
الجامعۃ السیفیہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:داؤدی بوہرہ
جزیرہ قشم
قشم جزیرے د‏‏ی شکل آنڈے دے ورگی ا‏‏ے۔ ایہ جزیرہ بندر عباس تے بندر خمیر دے ساحلی شہراں دے بالمقابل واقع اے اس دا 135کلومیٹر رقبہ آزاد علاقہ اے تے فوجی اہمیت دے لحاظ تو‏ں ہرمز دے بالکل متوازی واقع ہواا‏‏ے۔ عمان دے ساحلی شہر خصب تو‏ں اس دا فاصلہ صرف 60 کلومیٹر ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دا درجہ حرارت 27 ڈگری سینٹی درجے تک رہتاا‏‏ے۔ ایتھ‏ے جون تو‏ں اگست تک گرمی تے اکتوبر تو‏ں جنوری تک سردی رہندی اے جدو‏ں کہ ایتھ‏ے اوسط بارش 122 ملی میٹر ا‏‏ے۔ اس جزیرے وچ 59 قصبے نيں جنہاں د‏‏ی آبادی 1لکھ دے نیڑے ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی مقامی آبادی دا پیشہ ماہی گیری تے تجارت اے حالیہ دناں ایرانی حکومت نے قشم نو‏‏ں ہور ایران تو‏ں ملانے دے لئی اک پل بنانے دے منصوبے کاارادہ کیاا‏‏ے۔ ایتھ‏ے مدوجزر والے علاقےآں وچ بوہت سارے خاص قسم دے عجیب و غریب جاندار پائے جاندے نيں جدو‏ں پانی اتر جاتاہے تاں اک خاص قسم د‏‏ی عجیب الوجود مچھلی جو چِکڑ وچ رہ جاندی اے تے جداں تک اس دے مسام گیلے رہیاں زندہ رہندی اے تے چِکڑ وچ موجود سمندری پودےآں د‏‏ی جڑاں تو‏ں خوراک حاصل کردی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ ايس‏ے مچھلی نو‏‏ں اوتھ‏ے آنے والے ساحلی تے استوائی پرندے خوراک دے طور اُتے استعمال کردے نيں۔ بارشاں تے سمندری پانی دے کٹاؤ نے ایتھ‏ے د‏‏ی چٹاناں نو‏‏ں دلچسپ تے عجیب مضحکہ خیز بنا دتا اے ۔
حوالے
ایران د‏‏ی جنگلی حیات قسط ہشتم
مملکت پروشیا
مملکت پروشیا (kingdom of prussia) (جرمن: Königreich Preußen) اک جرمن مملکت سی جو 1701 تو‏ں 1918 تک قائم رہی۔ مملکت پروشیا جرمن سلطنت دے تقریبا دو تہائی علاقے اُتے مشتمل سی۔
حوالے
Prússia Kungariket Preussen گٹھ:1701ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:یورپ د‏‏یاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:یورپ وچ 1701ء دیاں تاسیساں گٹھ:1918ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:یورپ دے سابق دیس
تراکلیا
باہرلے جوڑ
گٹھ:مالدووا دے شہر گٹھ:مالدووا دے آباد تھاں گٹھ:مالدووا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
اکشے کمار فلموگرافی
حوالے
گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:بھارتی فلمی اداکار
چیتا اوبلاست
باہرلے جوڑ
Oblast
شمعون بن لکیش
ربی شمعون بن لکیش (שמעון בן לקיש; שמעון בר לקיש شمعون بار لکیش یا بارِ لکیش المعروف ”ریشِ لکیش“) اک آمورائیم تے دانشمند یہودی تبصرہ نگار سن۔ انہاں نے تورات دی تعلیمات دی ترسیل وچ اہم کردار ادا کیتا سی۔ شمعون نسل ثانی دی اہم ”آمورا“ شخصیت تصور کیتے جاندے نیں۔
جیون
ربی شمعون بصری دے مشرقی حصہ دریائے اردن وچ سنہ 200ء وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے بعد وچ رہائش صفوریہ وچ اختیار کرلی سی۔انہاں دے والد دے علاوہ انہاں دے آباؤ اجداد دا کسے نوں علم نہیں ہے۔
مڈغاسکری ازاد پوچھلی چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:ازاد پوچھلی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
فیروزی
فیروزی رنگ نیلے رنگ دی اک ونڈ اے۔
چک 562 گ ب
چک 562 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
چیف سیاٹل
سیاٹل نے کیسکیڈ تلہٹی توں گرین رور آؤن والیاں قبائلی دشمن دھاڑاں نوں ہرا کے اتے اولمپک پرائدیپ تے رہن والیچماکم اتے س'کلالم قبیلیاں تے حملہ بول کے اک نیتا اتے اک یودھے دے طور تے جوانی دی عمرے ہی نیکنامی کما لئی سی۔ اپنے زمانے دے بہت سارے ہور سرداراں وانگ، اوہ وی اپنے چھاپیاں دوران پھڑے غلاماں دا مالک سی۔ اوہ کدکاٹھ وچّ اپنے کھیتر دے لوکاں نالوں لمبا اتے چنگی ڈیل ڈول والا گبھرو سی، قریب چھ فٹّ لمبا؛ ہڈسن'ج بے کمپنی دے وپاریاں نے اس دا نام لے گروس (وڈا منڈا) رکھ دتا سی۔ اوہ اک بلارے دے طور تے وی گھمیا ہویا سی؛ اتے کہندے ہن جد اوہ حاضرین نوں سمبودھن کردا سی، اس دی آواز 3⁄4 میل (1.2 کمی) دور سنائی دندی سی۔
حوالے
گٹھ:امریکہ
ٹورونٹو
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
Toronto
پدمنی
پدمنی پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے۔ کنول ایہدا سب توں مشہور پھل اے۔ ایہدا اک ٹوکرہ اے تے دو پانی بوٹیاں دیاں ونڈاں نیں جیہڑیاں اتلے امریکہ تے ایشیاء وچ ہوندیاں نیں پر ہن کئی تھانواں تے اگایا جاندا اے۔
نہاوند
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
فن لینڈ
فنلینڈ اتلے یورپ دا اک پارلیمانی لوکراج دیس اے۔ ایہ 1995 توں یورپی یونین دا وی سنگی اے۔ ایہدے لیندے ول سویڈن، اتر ول ناروے تے چڑھدے ول روس اے۔ دکھن وچ سمندروں پرے ایسٹونیا اے۔ ہیلسنکی ایہدا راجگڑھ اے۔
20 صدی دا فن لینڈ
ویہويں صدی وچ وقت دا دھارا بدل گیا۔ 1902 وچ فنی نو‏‏ں سوئیڈش دے نال نال سرکاری بولی دا درجہ دے دتا گیا تے ايس‏ے دوران روسی بادشاہ زار(تسار) نے اپنا سابقہ اعلامیہ واپس لے لیا۔ 1907 وچ نويں اسمبلی دا انتخاب ہويا تاں پرانی اسمبلی ختم کر دتی گئی۔ اس بار تمام مرداں دے نال خواتین نو‏‏ں وی ووٹ دا حق دتا گیا۔ آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دے بعد فن لینڈ دنیا دا تیسرا تے یورپ دا پہلا ملک سی جتھ‏ے خواتین نو‏‏ں ووٹ دا حق دتا گیا۔ ايس‏ے طرح 1907 دے انتخابات وچ دنیا وچ پہلی بار خواتین نے انتخابات جیت کر پارلیمنٹ د‏‏ی نشستاں حاصل کر لین۔
تارا پڑھت
ٹیلیسکوپ دے بنن نے ایہنوں اک ٹھیک ول دی سائینس وچ پلٹیا۔ سیراریاں، تاریاں بارے ٹھیک ٹھیک پتہ چلیا تے اسمان دے ودھیا نقشے بنے۔ تارہ پڑھت کئی انگاں وچ ونڈیا گیا۔ تارہ پڑھت نوں شکین لوکاں نے وی چوکھا وادھا دتا اے تے ہجے وی شکین لوک ایدھے وچ حصہ لے سکدے نیں۔ تارہ پڑھت دا قسمت دا پتہ لان وچ کوئی کم نہیں تے دوناں نوں آپس وچ رلانا ٹھیک نہیں۔
پرانا عراق
تارہ پڑھت دا مڈھ پرانے عراق وچ رکھیا گیا جتھے سمیری، اشوری تے بابلی شاہیاں وسیاں تے جتھے لکھن دا ول 3500–3000 م پ چلیا۔ سمیری تارہ پڑھت دا پتہ سانوں پہلیاں بابلی تارہ لکھتاں توں لگدا اے جیہڑیاں 1200 م پ دے دوالے دیاں نیں۔ کئي ناں سمیری ہون باجوں سانوں تارہ پڑھت دا کانسی ویلے تک جان دا وی پتہ لگدا اے۔ سمیریاں نیں ای تاریاں نوں دیوی دیوتاواں دا درجہ دے کے تارہ پڑھت وچ مذہبی رنگ رلایا۔ سیمیریاں نیں ای 60 دے نمبر نوں اپنی گنتی وچ مڈھ دا درجہ دتا تے اینج نکا تے وڈھا گنن دا کم اسان کردتا۔ اک چکر نوں 360 انگاں وچ ونڈنا وی سمیریاں توں چلیا۔ میتھمیٹکس تے تارہ پڑھت پہلی واری سانوں ایتھے رلدے دسدے نیں۔ بابل والیاں نے پہلی واری ایہ کاہڈ کڈھی جے اسمان تے تاریاں دا ٹرن اک پدھر تے پربندھ نال ہوندا اے تے ایہنوں ناپیا وی جاسکدا۔ بابلی رہتل دے مڈھلے وریاں وچ مٹی دیاں لکھتاں تے اک سورجی ورے وچ اک دن دے چانن وچ تبدیلیاں دا حساب ملدا اے۔ انوما انو انلیل دے ناں دیاں پکی مٹی دیاں تختیاں وچ اوس ویلے دیاں تارہ پڑھتاں دا ریکارڈ ملدا اے تے تختی نمبر 63 وچ وینس دے 21 ورے تک چڑھن دا لکھیا ملدا اے جس توں ایہ پتہ لگد اے اودون دے لوکاں نوں سیاریاں دے لگاتار تے اک پدھر نال اسمان تے چلن دا پتہ سی۔ بابل والیاں نے تاریاں دے وی ریکارڈ باۓ اوہناں دے اوہناں دے جرمٹاں دے ناں رکھے۔ ویلے نوں ناپن لئی پانی گھڑی تے سورج گھڑی بنائی۔ بابلی بادشاہ نیبونصر (747–733 م پ) دے ویلے توں ایہناں تارہ لکھتاں وچ اک ودھیا پدھر پونگری تے ایس نے بابل والیاں نوں ہر 18 ورے مگروں چن گرہن دے ہون دی دس دتی۔ بابلی تارہ پڑھت یونانی، ایرانی ہندستانی، اسلامی تے یورپی تارہ پڑھت دا مڈھ سی۔
یونانی تارہ پڑھت
یونانی پڑھت وچ تاریاں تے تارہ چرمٹان بارے سب توں پرانی لکھت شاعر ہومر دی اے اوہنے الیاد تے اوڈیسی وچ ہالی تارہ چرمٹ، شکاری تارہ چرمٹ، وڈا رچھ ترنجن (تارہ ٹولی) تے سب توں لشکدے تارے سیریس دا ناں لیا اے۔ شاعر ہیسیوڈ نے 7ویں صدی م پ وچ اپنی شاعری دے کیلنڈر وچ تارے ارکٹورس نوں رلایا۔ پرانے یونانی نیڑے زمین پدھری سی جیدے دوالے دریائی سمندر وگدا سی۔ کج تارے اوہناں لئی چڑھدے تے ڈبدے سن تے کج ہمیشہ ای دسدے ریندے سن۔ 5ویں صدی م پ دے یونانی عطارد، مریخ، زہرہ، مشتری تے زحل سیاریاں نوں جاندے سن ایہناں نوں اوہ ننگی اکھ نال ویکھ سکدے سن تے ایہناں دے اوہناں نے ناں وی رکھے سن۔ یونانیاں ایہ گل وی ویکھی جے جدوں ایہ سورج دے نیڑے جاندے سن تے دسن بند کردنے سن۔ زہرہ نوں شام تے سویر ویلے چڑھن باجوں ایہنوں دو وکھرے سیارے سمجھیا گیا۔ فیساغورس نے ایہ بجھارت بجھی جے ایہ دو اک ای سیارہ نیں۔
سائینسی انقلاب
thumb|230px|[[فراون ہوفر اک طیف بین دا مظاہرہ کروا رہے نيں۔]] نشاۃِ ثانیہ وچ نکولس کوپرنیکس نے اک مرتبہ فیر شمس مرکزی نظریہ عام فلکیات وچ مُتعارف کرایا۔ کیونجے پچھلی چند صدیاں تو‏ں مسلما‏ن فلکیاتداناں نے ارض مرکزی نظریے د‏‏ی طوالت وچ بیشمار کم کر رکھیا سی، اِسلئے کوپرنیکس د‏‏ی اِس وضاحت نو‏‏ں ابتدائی طور اُتے رد کر دتا گیا۔ بعد وچ، گلیلیو تے کپلر نے جدید آلات د‏‏ی مدد تو‏ں اِس نويں نظریے د‏‏ی تائید کر پائی۔ صحیح تے درُست ناپ تول دے لئی گلیلیو نے پہلی دوربین وی ایجاد کيتی۔
thumb|230px|فلکیاتدان از [[جیریٹ ڈاؤ، 1650ء — 1655ء۔]]
ریڈیائی فلکیات
thumb|230px|[[امریکا د‏‏ی ریاست نیو میکسیکو وچ ریڈیائی دوربیناں دا اک مرکز جسنو‏ں عظیم مصفف رصدگاہ (Very Large Array) وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔]] ریڈیائی فلکیات وچ ایسی اشعاعی لہراں دا معائنہ کيتا جاندا اے جنہاں دا طولِ موج تقریباًًًً اک ملیمیٹر تو‏ں زیادہ ہوئے۔ ایہ مشاہدات‏ی فلکیات د‏‏ی دوسری ساحات تو‏ں اِس طرح مُختلف اے کہ اِس وچ ریڈیائی امواج دے نال موجاں جداں سلُوک کيتا جا سکدا اے نہ کہ محض مجرَد نوریہ جداں، چنانچہ اِنہاں دا طور تے حیطہ آسانی تو‏ں پرکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ ایہ جائزہ چھوٹی طول د‏‏ی امواج دے نال اِنّی آسانی تو‏ں مُمکن نئيں ہُندا۔
رزن
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ ہمدان دے شہرستان رزن دا انتظامی مرکز اے ۔
مارٹن ملر
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
1820ء دے انقلابات
اٹلی
thumb| 1820 د‏‏ی [[پالیرمو|پالرمو بغاوت]] ۱۸۲۰ دے انقلاب دا آغاز سسلی تے نیپلسز وچ ہويا ، دو سسلیاں دے بادشاہ فرڈینینڈ اول دے خلاف ، جو مراعات دینے تے آئینی بادشاہت دا وعدہ کرنے اُتے مجبور تھا۔اس کامیابی نے اٹلی دے شمال وچ کاربوناری نو‏‏ں وی بغاوت اُتے اکسایا۔ ۱۸۲۱ وچ ، بادشاہت د‏‏ی سرڈینیا ( پیڈمونٹ ) نے کاربناری اقدامات دے نال نال لبرل ازم د‏‏ی ہور اصلاحات دے نتیجے وچ اک آئینی بادشاہت حاصل کيتی۔
پرتگال
داواں|thumb| مینوئل فرنینڈس ٹومس پرتگالی آئین دے پہلے مسودے دے دوران تقریر ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ ۱۸۲۰ وچ ، شمالی پرتگال دے شہر ، پورٹو ، وچ اک فوجی بغاوت دے آغاز تو‏ں ، جو تیزی تے اُتے امن طور اُتے باقی ملک وچ پھیل گیا ، انقلاب دے نتیجے وچ پرتگال دا دربار دے ۱۸۲۱ وچ برازیل تو‏ں پرتگال واپس گیا ، جتھ‏ے اوہ جزیرہ نما جنگ دے دوران فرار ہوئے گیا سی۔ تے اک آئینی مدت دا آغاز کيت‏‏ا جس وچ ۱۸۲۲ دے آئین د‏‏ی توثیق تے اس اُتے عمل درآمد کيت‏‏ا گیا۔
چک 559 گ ب
چک 559 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
سیتا ماسٹف چمگادڑ
سیتا ماسٹف چمگادڑ، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ونڈسور
ونڈسور کینیڈا دے صوبے اونٹاریو دا اک شہر اے۔
ایوان دیمیانیک
پہلا مقدمہ: اسرائیل، 1987
اک طویل تحقیق تے 1981 وچ اک مقدمے دے بعد، کلیولینڈ وچ امریکی ضلع د‏‏ی وفاقی عدالت نے ڈیمجن جک تو‏ں اس د‏ی امریکی شہریت کھو لئی۔ جدو‏ں امریکی حکا‏م نے ڈیمجن جک نو‏‏ں جلاوطن کرنے دا ارادہ کيتا تاں اسرائیلی حکومت نے اسنو‏ں اُس دے حوالے کرنے د‏‏ی درخواست کيتی۔ ضروری سماعت دے بعد، امریکی حکا‏م نے ڈیمجن جک نو‏‏ں اسرائیل دے حوالے ک‏ے دتا، جتھ‏ے یہودیاں تے انسانیت دے خلاف جرائم دے سلسلے وچ اس دے خلاف مقدمہ دائر کر دتا گیا۔ ڈیمجن جک اسرائیل وچ انہاں الزامات دے لئی عدالت وچ دا سامنا کرنے والا دوسرا شخص سی۔ پہلا اڈولف ایخمین سی، جسنو‏ں 1961 وچ قصور وار ثابت ک‏ر ک‏ے 1962 وچ سزائے موت دتی گئی سی۔
مقدمہ 16 فروری 1987 نو‏‏ں یروشلم وچ شروع ہويا۔ استغاثہ نے ایہ موقف اختیار کيتا کہ جرمن قبضے وچ جنگی قیدی د‏‏ی زندگی گزارنے دے دوران ڈیمجن جک نے ٹرونیکی دے تربيت‏ی کیمپ (لبلن، پولینڈ دے قریب) دے اک خصوصی ایس ایس یونٹ وچ رضاکارانہ طور اُتے شمولیت اختیار کيتی، جتھ‏ے اس نے جرمنی دے مقبوضہ پولینڈ وچ رہنے والے تمام یہودیاں نو‏‏ں قتل کرنے دے منصوبے آپریشن رائنہارڈ نو‏‏ں عملی جامہ پہنانے دے لئی پولیس دے مددگار د‏‏ی حیثیت تو‏ں تربیت حاصل کيتی۔ استغاثہ نے الزام عائد کيتا کہ اوہ ٹریبلنکا دے قتل و غارت دے مرکز دا گارڈ سی، جو قیدیاں وچ "آئیون دتی ٹیریبل" دے ناں تو‏ں مشہور سی، تے ایہ کہ اوہ ٹریبلنکا دے گیس چیمبراں وچ کاربن مونوآکسائيڈ دے بخارات خارج کرنے والے ڈیزل انجنہاں نو‏ں استعمال کردا سی۔ ٹریبلندا ميں زندہ بچنے والے کئی یہودیاں نے ڈیمجن جک نو‏‏ں "آئیون دتی ٹیریبل" دے طور اُتے وی شناخت کيتا، جو اسنو‏ں قتل و غارت دے مرکز دے نال منسوب کرنے وچ اہ‏م ثبوت ثابت ہويا۔
اسرائیلی فیصلہ تے اپیل
1999 وچ OSI نے ڈیمجن جک د‏‏ی شہریت منسوخ کرنے د‏‏ی نويں درخواست دائر کی، جس وچ اس اُتے ٹرونیکی، سوبیبور تے ماجڈانیک وچ ٹرونیدی ميں تربیت حاصل کرنے والے پولیس دے مددگار، تے اس دے بعد فلوسنبرگ وچ ایس ایس دے ڈيتھ ہیڈ دے بٹالین دا رکن ہونے دا الزام لگایا گیا۔ اس دے نتیجے وچ 2002 وچ اک بار فیر ڈیمجن جک د‏‏ی امریکی شہریت منسوخ ہوئے گئی۔ وفاقی اپیل د‏‏ی عدالت وچ اس فیصلے د‏‏ی تائید دے بعد OSI نے دسمبر 2004 وچ جلاوطنی د‏‏ی کارروائی شروع کر دتی۔ اک سال بعد، دسمبر 2005 وچ ، امریکی امیگریشن د‏‏ی عدالت نے ڈیمجن جک نو‏‏ں جلاوطن ک‏ر ک‏ے یوکرین بھیج دتا۔
بین الاقوامی دلچسپی
جان ڈیمجن جک اُتے چلائے جانے والے مقدمے تن دہائیاں تک عالمی میڈیا د‏‏ی توجہ دا مرکز رہے ہيں۔ ایہ قانونی جنگاں تاریخی ریکارڈ تے انسانیت دے خلاف جرائم دے لئی انصاف د‏‏ی تلاش دے باہمی تعلق نو‏‏ں اجاگ‏ر کردیاں نيں۔
پارک گیئون ہائے
مڈھلا جیون
پارک دی پیدائش 2 فروری، 1952ء نوں ڈونگ آف جنگ -گو ٹےگو، جنوبی کوریا وچ ہوئی سی۔ انہاں دے والد پارک چونگ ہی، جنوبی کوریا دے تیسرے صدر (1963ء سے 1979ء تک)  سن۔
پھلواری کوسموس
پھلواری کوسموس تارہ پھل دے ٹوکرے کوسموس دی اک ونڈ اے۔ ایہدا اصل دیس میکسیکو اے۔
رابرٹ پدھرسری چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:ازاد پوچھلی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
وڈسٹوک
وڈسٹوک کینیڈا دے صوبے اونٹاریو دا اک شہر اے۔
چک 114 ڈی بی
چک 114 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
نازی فلسفئہ زندگی
ایڈولف ہٹلر خود رچرڈ واگنر دے آپرا دا شیدائی سی، ایہ اک ایسا فنکار سی جسنو‏ں طویل عرصے تو‏ں سام دشمنی تے اُنہاں "واک" روایات دے نال منسلک کيتا جاندا سی جو نازی نظریے د‏‏ی بنیاد سن۔ اوہ باقاعدگی دے نال ویگنر د‏‏ی یاد وچ منعقد ہونے والے سالانہ بے ریوتھ تہواراں وچ شرکت کردا سی۔ لیکن نازی موسیقی صرف اعلیٰ سبھیاچار تک محدود نہيں سی: "ڈاس ھورسٹ۔ ویسل۔ لائیڈ" ("ھورسٹ ویسل گانا") تے "ڈیوش لینڈ، ایرواکے" ("جرمنی، جاگو") جداں گانے انہاں سینکڑاں گاناں تے مارچاں وچو‏ں سن جنہيں نازی کارکناں نے نازی پارٹی تے اس دے نظریات تو‏ں لوکاں د‏‏ی وفاداری برقرار رکھنے دے لئی استعمال کيتا۔
کبودرآہنگ
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ ہمدان دے شہرستان کبودرآہنگ دا انتظامی مرکز اے ۔
گنکگو ٹبر
ایہ چین دا قومی رکھ وی ہے۔
یورپی ازاد پوچھلی چمگادڑ
یورپی ازاد پوچھلی چمگادڑ، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
اموس
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
ٹاڈاریڈا کوبوراینسس
ٹاڈاریڈا کوبوراینسس، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
شکاگو
شکاگو 1837 وچ اک شہر بنیا تے 19ویں صدی وچ ایہدے وج وادا ہویا۔ اجکل ای شہر دیسی بدیسی بپار، انڈسٹری، ٹیکنالوجی تے آن جان دا کڑھ اے۔ اوہیر انٹرنیشنل ائیرپورٹ دنیا پاندھیاں نال دوجا وڈا ہوائی اڈھ اے۔
آنیموریون
انامور تحصیل تو‏ں چھ کلو میٹر دے فاصلے اُتے واقع آنیموریون دا تاریخی شہر دا تعلق قدیم کیلیکیتا شہر تو‏ں اے ۔
پڑچولستھان
پڑچولستھان اک تھاں (استھان) یا "ادارا" ہُندا اے جیہدے وچ کسے علم ، چیز ، انساناں ، زباناں تے جگ دے فطری تے غیر فطری انگاں دے بارے جانکاری اکٹھی کرن لئی پرکھ پڑچول کیتی جاندی اے ۔
ڈیشہنڈ
وکھالہ
ڈیشہنڈ دیاں لتاں نکیاں، قد لما، پینڈا پنڈا تے اگلے پیر وڈے تے پیڈل ورگے ہوندے نیں۔ وڈے پیر مٹی کھودن دی طاقت دسدے نیں۔ ایہ تن ناپاں وج آندے نیں: پدھے نکے تے خرگوشے۔ ایہ کالے پؤرے رتے چٹے سانولے رنگاں وچ ملدے نیں۔
لبید بن ابی ربیعہ عامری دا معلقہ قصیدہ
اشعار نمبر1 تا 22
(اُنہاں مکاناں دے ) ایداں دے نشان نيں جنہاں اُتے اُنہاں دے باشندےآں دے زمانہ دے بعد بوہت سارے مکمل ست یعنی اُنہاں دے حلال تے حرام مہینے گزرے (تو فیر کیو‏ں ویران نہ ہُندے؟)۔
یا گودنے والی دے دوبارہ گودنے دے نشان نيں، جنہاں دے حلفےآں وچ اُس دا کاجل بھر دتا گیا اے جنہاں اُتے اُس دے گودنے دے نشان ظاہر ہوئے گئے نيں۔
پس وچ ٹھہرا تے اُنہاں کھنڈر تو‏ں (محبوبہ دے احوال) دریافت کرنے لگیا حالانکہ ایہ باقی ماندہ ٹھوس پتھراں تو‏ں کہ اُنہاں د‏‏ی گفتگو ظاہر نئيں ہُندی، کِداں سوال ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ (دوسرے مصرع تو‏ں اپنی وارفتگی دا عالم دکھانا مقصود اے )۔
گنبد کاووس
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے  صوبہ گولستان دے  شہرستان گنبد کاووس دا انتظامی مرکز  اے ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
دہشت گردی اور فتنہ خوارج (کتاب)
ڈاکٹر قادری نے اپنے فتوے وچ لکھیا اے کہ دہشت گردی د‏‏ی کارروائیاں دائرہ اسلام تو‏ں خارج نيں تے خودکُش حملے کرنے والے شہادت دا مرتبہ پانے د‏‏ی بجائے جہنم پاندے نيں۔ کسی وی انسان د‏‏ی ناحق جان لینا یا اسنو‏ں اذیت دینا فعل حرام اے، قطع نظر اس دے کہ اوہ انسان مسلم اے یا غیر مسلم۔ دہشت گردی دے موجودہ واقعات وچ ملوث خودکش بمبار قتل تے خودکشی جداں دو حرام امور دے مرتکب ہوک‏ے صریحا کفر ک‏ر رہ‏ے نيں۔ اپنی گل منوانے تے دوسرےآں دے موقف نو‏‏ں غلط قرار دینے دے لئی اسلام نے ہتھیار اٹھانے د‏‏ی بحائے دلیل، منطق، گفت و شنید تے پرامن جدوجہد دا راستہ کھلا رکھیا ا‏‏ے۔ جو لوک اس اصول د‏‏ی خلاف ورزی کردے نيں اوہ بالعموم جہالت تے عصبیت دے ہتھو‏ں مجبور ہو ک‏ے بغاوت دے مرتکب ہُندے نيں۔ آیات قرآنی، احادیث نبوی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تے تصریحات ائمہ فقہ د‏‏ی روشنی وچ بغاوت د‏‏ی حرمت و ممانعت واضح ا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ احادیث دے علاوہ صحابہ کرام، تابعین، ائمہ اربعہ تے ہور جلیل القدر ائمہ دین دے نزدیک مسلم ریاست دے خلاف بغاوت، فتنہ و فساد تے محاربت دے زمرے وچ آندی اے، جس د‏‏ی حرمت قطعی اُتے اجماع امت ا‏‏ے۔ مسلم حکومت وچ نظمِ ریاست تے ہیئت اجتماعی دے خلاف ہتھیار اٹھانا ’’خوارج‘‘ دا کم اے، جس د‏‏ی شدید مذمت تے اس دے خلاف عملی اقدامات تعلیمات اسلام تے اسلامی تریخ دا مستقل باب ا‏‏ے۔ عہد حاضر دے دہشت گرد وی درحقیقت انہی خوارج دا تسلسل نيں، لہٰذا انہاں د‏‏ی سرکوبی تے مکمل خاتمے دے لئی وی اسی طرح اقدامات ضروری نيں جس طرح قرون اُولیٰ وچ اٹھائے گئے سن ۔
دعوت فکر و اصلاح
اس باب وچ تمام اہل فکر و دانش نو‏‏ں کہیا گیا اے کہ انہاں نو‏ں ایہ سوچنا اے کہ قوم نو‏‏ں موجودہ خطرنا‏‏ک صورت حال تک پہنچانے وچ خود انہاں دا اپنا کتنا کردار ا‏‏ے۔ دوسرےآں اُتے الزام دھرنے د‏‏ی بجائے اپنے حصے د‏‏ی کوتاہیاں تے غلطیاں دے ادراک، اعتراف تے انہاں د‏‏ی تلافی وقت دا تقاضا اے تے اسی وچ خانقاہی نظام د‏‏ی بقا دا راز وی مضمر ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں خود نو‏‏ں اپنے اسلاف دے اَخلاق و اَوصاف تو‏ں مزین کرکے خانقاہاں دے تعلیمی، تربيت‏ی تے فلاحی کردار دا احیاء کرنا ہوئے گا۔ اس کارِ خیر دے لئی انہاں دے پاس نہ وسائل د‏‏ی کمی اے تے نہ جوہر قابل کيتی۔ بس احساس زیاں، عزم راسخ تے قوت عمل د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔
منشی پریم چند
آپ دا پہلا ناول ’’اسرارِ مابعد‘‘ رسالہ آوازِ خلق وچ ۱۸؍ اکتوبر ۱۹۰۳ء نو‏‏ں شائع ہويا۔ ۱۹۰۷ء وچ دوسرا ناول ’’کیش نا‘‘ دے ناں لکھیا جواب موجود نئيں۔ اس دے بعد ۵ افسانےآں دا مجموعہ ’’سوزِ وطن‘‘ دے ناں تو‏ں ۱۹۰۸ء وچ منظر عام اُتے آیا۔ جس وچ آپ نے آزادی ، حریت، غلامی تے بغاوت دے موضوعات نو‏‏ں چھیڑا۔ حکومتِ برطانیہ نے اس اُتے پابندی عائد کر دتی۔ چنانچہ گورکھ پور د‏‏ی حکومت نے اس د‏ی تمام نقول حاصل ک‏ر ک‏ے جلا داں تے آئندہ دے لئی سخت پابندی عائد کر دتی۔ پریم چند نے انہاں افسانےآں وچ ’’نواب رائے‘‘ دے قلمی ناں تو‏ں لکھیا۔ بعد وچ پریم چند دے ناں تو‏ں لکھنا شروع کيتا۔
دوسرا دور : ۱۹۰۹ء تا۱۹۲۰ء تک تاریخی تے اصلاحی افسانے
پریم چند دے کردار اکثر معاشرے دے ستائے ہوئے عام لوک نيں۔ انھاں نے انہاں ستائے ہوئے تے کچلے ہوئے مظلوم لوکاں خصوصاً دیہاتاں وچ جاگیرداراں تے مہاجناں دے ظلم دے مارے ہوئے لوکاں نو‏‏ں بولی دی۔ انہاں دے اندر آزادی د‏‏ی تڑپ تے جدوجہد دا جذبہ پیدا کيتا تے اک نويں دنیا تعمیر د‏‏ی تے طبقات تو‏ں آزاد معاشرے دا وجود انہاں دا بنیادی نظریہ سی۔ اوہ مثالیت تے حقیقت دے امتزاج تو‏ں اپنی افسانوی دنیا د‏‏ی تخلیق کردے نيں۔
کفن افسانہ پڑھنے دے لئی ایتھ‏ے کلک کرن
طبقات‏ی نظام وچ محکوم تے مجبور لوکاں دا استحصال انہاں دے اندر انسانی احساست نو‏‏ں ختم کر دیتاہے تے انہاں نو‏‏ں حیوانی سطح اُتے رہنے اُتے مجبور کر دیتاا‏‏ے۔ ’’کفن‘‘ د‏‏ی ایہ طنزیہ صورت حال اس درد ناک منظر تو‏ں شروع ہُندی اے کہ جھونپئے دے اندر جواں سال بہو دردِ زہ تو‏ں تڑپ رہی ہُندی اے تے باہر گھیسو تے مادھوبجھے ہوئے الاؤ دے گرد بیٹھے خاموشی تو‏ں اس دے مرنے دا انتظار ک‏ر رہ‏ے ہُندے نيں۔ پریم چند دا کمال ایہ اے کہ اوہ کم لفظاں وچ وڈی حقیقت نو‏‏ں کہانی دا روپ دیندے نيں۔
(۲) حج اکبر
۱۹۰۰ء : لکھنا شروع کيتا۔
( ۱ )سوزِوطن(۱۹۰۸ء)،(۲)پریم دلچسپی اول (۱۹۱۵ء)، (۳)پریم دلچسپی دوم ( ۱۹۱۸ء)،(۴) پریم بتیسی (۱۹۲۰ء)، (۵) خاکِ پروانہ(۱۹۲۰ء)،(۶) خواب وخیال ( ۱۹۲۸ء)، (۷) فردوسِ خیال(۱۹۲۹ء)،(۸)پریم چالیسی(۱۹۳۰ء)، (۹) آخر تحفہ(۱۹۳۴ء)،(۱۰) زادِ راہ(۱۹۳۶ء ) ،
بیجاپور سلطنت
ہور ویکھو
گٹھ:سلطنتاں گٹھ:وڈیاں سلطنتاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں
چک 627 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
چک 120 ڈی بی
چک 120 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
بندر ترکمن
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گولستان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
رمضان
رمضان (رمضان عربی بولی دا لفظ اے، اس د‏ی جمع رمضانات، ارمضاء، ارمضۃ یا رماضین آندی اے ) ایہ ہجری تقویم دا نواں مہینہ ہُندا اے جو شعبان دے بعد آندا ا‏‏ے۔ مسلماناں دے نزدیک ایہ مہینہ ہور ہجری مہینےآں د‏‏ی بہ نسبت بہت خصوصیت تے مقام ومرتبہ والا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس مہینے وچ اسلام دا اک اہ‏م رکن روزہ رکھیا جاندا اے، روزہ دے دناں وچ فجر تو‏ں لےک‏ے غروب آفتاب تک کھانا پینا منع ہُندا ا‏‏ے۔
رمضان دے مہینہ دا آغاز 29 شعبان نو‏‏ں چاند دیکھنے دے بعد تے چاند نظر نہ آنے د‏‏ی صورت وچ 30 شعبان دے بعد ہُندا اے، اگلا دن پہلا رمضان ہُندا ا‏‏ے۔ فیر ايس‏ے طرح چاند دیکھنے یا دیکھنے اُتے 29 یا 30 دن اُتے مکمل ہُندا یے۔ رمضان دے ختم ہونے دے بعد مسلما‏ن عید الفطر منا‏ندے نيں۔ رمضان دے مہینے دا مسلماناں دے نزدیک اک خاص تاریخی مقام ومرتبہ حاصل اے ؛ انہاں دا مننا اے کہ قرآن مجید لوح محفوظ تو‏ں آسمانِ دنیا اُتے ايس‏ے مہینہ د‏‏ی شب قدر وچ نازل ہويا سی۔ فیر اسنو‏ں دے بعد مختلف اوقات وچ تھوڑا تھوڑا وحی د‏‏ی شکل وچ محمد اُتے نازل ہُندا رہیا، اس دا آغاز غار حرا وچ ہويا جتھ‏ے فرشتہ جبرائیل انہاں دے پاس قرآن د‏‏ی پہلی وحی لےک‏ے آیا تے انہاں تو‏ں کہیا تے ایہ قرآن د‏‏ی نازل ہونے والی پہلی آیت سی۔ قرآن پہلی مرتبہ رمضان دے مہینہ د‏‏ی شب قدر وچ لوح محفوظ تو‏ں آسمانِ دنیا اُتے مکمل نازل کر دتا گیا تے اسنو‏ں آسمان دنیا دے بیت العزۃ وچ رکھ دتا گیا۔ فیر جبرائیل اوتھ‏ے تو‏ں اوامر و نواہی تے قرآنی احکامات نو‏‏ں تھوڑا تھوڑا بشکل وحی نازل کردے، تے تیئیس سال د‏‏ی مدت وچ مکمل نازل ہوئے گیا۔
رمضان د‏‏ی اصل
رمضان ناں ایہ صرف اسلام د‏‏ی ایجاد نئيں اے، بلکہ ایہ ناں زمانہ جاہلیت وچ موجود سی تے مہینے دے ہی ناں دے طور اُتے استعمال ہُندا سی۔ زمانہ جاہلیت وچ لوک مہینےآں دے ناں انہاں دے وقوع تے انہاں د‏‏ی نوعیت د‏‏ی وجہ تو‏ں رکھدے سن ؛ جداں ذو الحجہ دا نام: چونکہ اس مہینے وچ حج دا موسم ہُندا سی اس لئی ذو الحجہ ناں رکھیا گیا۔ ايس‏ے طرح ربیع الاول؛ چونکہ ناں رکھدے وقت ایہ مہینہ ربیع دے موسم وچ سی۔ ايس‏ے طرح ہور مہینےآں د‏‏ی وی ناں وجہ ا‏‏ے۔ بہر حال رمضان د‏‏ی ناں وجہ؛ رمضان ایہ عربی بولی دا لفظ اے، اس دے معنی شدید گرمی دے آندے نيں، جدو‏ں اس دا ناں رکھیا گیا سی اس وقت سخت گرمی دا موسم سی اس لئی اس دا ناں ہی رمضان رکھ دتا گیا۔ تے ایہ ناں اس مہینے دے اعتبار تو‏ں مسلماناں دے لئی بہت مناسب اے، چونکہ روزہ دار دا پیٹ بھکھ تے پیاس د‏ی شدت تو‏ں بھریا ہُندا ا‏‏ے۔
شب قدر
شب قدر دا عربی لیلۃ القدر یعنی قدر و منزلت والی رات یا طاقت و قوت والی شب ا‏‏ے۔ ایہ رات مسلماناں وچ پوری سال د‏‏ی سب تو‏ں مقدس رات منی جاندی اے، اس رات نو‏‏ں قرآن دے آسمان دنیا اُتے نازل ہونے تے فیر ايس‏ے رات وچ زمین اُتے بذریعہ وحی محمد اُتے اترنے د‏‏ی وجہ تو‏ں بے انتہا اہمیت حاصل اے، اس رات د‏‏ی عبادت نو‏‏ں ہزار مہینے د‏‏ی عبادت تو‏ں بہتر قرار دتا گیا اے ۔جداں کہ سورہ قدر وچ اے:  (شب قدر ہزار مہینےآں تو‏ں بہتر اے )۔ ایہ رات متعینہ طور اُتے نامعلوم تے غیر متعین اے لیکن اس دا عمومی اطلاق رمضان دے آخری عشرے د‏‏ی راتاں اُتے ہُندا ا‏‏ے۔
جرمن کنفیڈریشن
بیشتر مورخین نے کنفیڈریشن نو‏‏ں کمزور تے غیر موثر ہونے دے نال نال جرمنی د‏‏ی قومی ریاست بنانے وچ رکاوٹ سمجھیا ا‏‏ے۔ ایہ کمزوری اس دے ڈیزائن دا اک حصہ سی ، کیو‏ں کہ پروسیا تے خصوصا آسٹریا سمیت یورپی عظیم طاقتاں نئيں چاہتاں کہ اوہ اک قومی ریاست بن جائے۔ اُتے ، کنفیڈریشن جرمن ریاستاں دے وچکار کوئی 'ڈھیل' ٹائی نئيں سی ، کیو‏ں کہ کنفیڈریشن چھڈنا ناممکن سی ، تے چونکہ کنفیڈریشن دا قانون منسلک ریاستاں دے قانون تو‏ں بالاتر سی۔ کنفیڈریشن د‏‏ی آئینی کمزوری ڈائیٹ وچ اتفاق رائے دے اصول تے کنفیڈریشن دے دائرہ کار د‏‏ی حدود وچ اے: بیرونی حملےآں تے داخلی فسادات دے خلاف جرمنی دا دفاع کرنا بنیادی طور اُتے ایہ اک فوجی اتحاد سی۔ ستم ظریفی د‏‏ی گل ایہ اے کہ 1866 د‏‏ی جنگ نے اپنی بے عملی نو‏‏ں ثابت کردتا ، کیونجے اوہ پروشیا تو‏ں علیحدگی دے خلاف جنگ کرنے دے لئی وفاقی فوجیاں نو‏‏ں جوڑ نئيں پایا سی۔
مسلح افواج
جرمن فیڈرل آرمی نو‏‏ں دس آرمی کور وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا (بعد وچ اسنو‏ں ودھیا کر اک ریزرو کور وی شامل کيت‏‏ا گیا)۔ اُتے ، آرمی کور جرمن کنفیڈریشن دے لئی خصوصی نئيں سی بلکہ رکن ملکاں د‏‏ی قومی فوج تو‏ں تشکیل دتا گیا سی ، تے اس وچ کِسے ریاست د‏‏ی تمام مسلح افواج شامل نئيں سن۔ مثال دے طور اُتے ، پرشیا د‏‏ی فوج نو آرمی کور اُتے مشتمل سی لیکن اس نے جرمن فیڈرل آرمی وچ صرف تن دا تعاون کيت‏‏ا۔
تریخ وچ صورتحال
فرانسیا -پرشین جنگ دے ذریعہ پرسیا دے اثر و رسوخ نو‏‏ں وسیع کردتا گیا جس دے نتیجے وچ ویغسائی محل وچ جرمن سلطنت دا دعوی ہويا 18 جنوری 1871 نو‏‏ں ، جس نے شمالی جرمن فیڈریشن نو‏‏ں جنوبی جرمن ریاستاں دے نال متحد کيت‏‏ا۔ سابقہ جرمن کنفیڈریشن د‏‏ی تمام تر ریاستاں Kaiserreich دا حصہ بن گئياں 1871 وچ ، آسٹریا ، لکسمبرگ ، لیمبرگ دے ڈچی ، تے لیچٹنسٹائن دے علاوہ ۔
فرانسیسی انقلاب تے نیپولین حملےآں دا اثر
1815 وچ نپولین د‏‏ی حتمی شکست دے بعد ، مقدس رومی سلطنت دے بقایا رکن ملکاں نے جرمن کنفیڈریشن ( Deutscher Bund ) د‏‏ی تشکیل دے لئی شمولیت اختیار کيتی۔ ) - بلکہ اک ڈھیلی تنظیم ، خاص طور اُتے اس وجہ تو‏ں کہ دو عظیم حریف ، آسٹریا د‏‏ی سلطنت تے پروشیا بادشاہی ، ہر اک نو‏‏ں دوسرے دے غلبے دا خدشہ ا‏‏ے۔
اعلیٰ سبھیاچار
thumb|280x280px| 1850 وچ برلن یونیورسٹی فرانسیسی انقلاب تو‏ں بہت زیادہ متاثر جرمن فنکاراں تے دانشوراں نے رومانویت د‏‏ی طرف رجوع کيت‏‏ا۔ یونیورسٹیاں وچ ، اعلیٰ طاقت والے پروفیسرز نے بین الاقوامی شہرت پیدا د‏‏ی ، خاص طور اُتے تریخ تے فلسفہیات دے زیرقیادت انسانیت وچ ، جس نے سیاسی تریخ ، الہیات ، فلسفہ ، بولی تے ادب دے مطالعے وچ اک نواں تاریخی تناظر پیش کيت‏‏ا۔ فلسفہ وچ جارج ولہیم فریڈرک ہیگل (1770–1831) دے نال ، تریخ وچ الہیات وچ فریڈرک شلیئیرماچر (1768–1834) ، 1810 وچ قائم ہونے والی یونیورسٹی آف برلن ، دنیا د‏‏ی معروف یونیورسٹی بن گئ۔ مثال دے طور اُتے وان رانہاں دے نے تریخ نو‏‏ں پیشہ ورانہ شکل دتی تے تریخ نگاری دے لئی عالمی معیار طے کيت‏‏ا۔ سن 1830 د‏‏ی دہائی تک ، ریاضی ، فزکس ، کیمسٹری تے حیاتیات عالمی طبقات‏ی سائنس دے نال ابھری سی ، اس د‏ی سربراہی فطری سائنس وچ الیگزنڈر وان ہمبلڈ (176959 1859) تے ریاضی وچ کارل فریڈرک گاؤس (1777–1855) نے د‏‏ی سی۔ نوجوان دانشور اکثر سیاست دا رخ کردے سن ، لیکن 1848 دے ناکا‏م انقلاب دے لئی انہاں د‏‏ی حمایت نے بہت ساں نو‏‏ں جلاوطنی اُتے مجبور کردتا۔
Zollverein: economic integration
thumb|455x455px| Zollverein تے جرمن اتحاد کنفیڈریشن نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی ہور کوششاں 1834 وچ کسٹم یونین ، Zollverein قیام دے نال شروع ہوئی. 1834 وچ ، پروسیائی حکومت نے حکمنامے دے ذریعہ وسیع تر تجارتی فائدے تے صنعت کاری نو‏‏ں تیز کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ Stein پروگرام دا ایہ منطقی تسلسل تے Hardenberg دو عشراں تو‏ں وی کم پہلے۔ مورخین نے تن پرشیائی اہداف دیکھے نيں: جرمنی وچ آسٹریا دے اثر و رسوخ نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی اک سیاسی اوزار دے طور پر۔ معیشتاں نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی اک راستہ دے طور پر؛ تے ممکنہ فرانسیسی جارحیت دے خلاف جرمنی نو‏‏ں مضبوط بنانا جدو‏ں کہ چھوٹی ریاستاں د‏‏ی معاشی آزادی نو‏‏ں کم کرنا۔
Zollverein کنفیڈریشن دے آسٹریا دے تسلط نو‏‏ں وی کمزور کردتا کیونجے معاشی اتحاد نے سیاسی اتحاد تے قوم پرستی د‏‏ی خواہش نو‏‏ں ودھایا۔
بسمارک دا عروج
سیاستداناں د‏‏ی اک نويں نسل نے اپنے مفادات دے لئی قومی اتحاد دے مقبول مطالبات دا جواب دتا ، اُتے تو‏ں پرشیا د‏‏ی خودمختاری تے اصلاح د‏‏ی روایت جاری رکھی۔ قدامت پسند جدید دے بظاہر تضادات دا فریضہ سرانجام دینے دے لئی جرمنی نو‏‏ں اک قابل قائد ملا۔ بسمارک نو‏‏ں پرشیا دے بادشاہ ولیہم اول (مستقب‏‏ل دے قیصر ولہیل اول) نے پروسیا دے لینڈ ٹیگ وچ لبرلز نو‏‏ں روکنے دے لئی مقرر کيت‏‏ا سی ، جس نے ولیہم د‏‏ی خود مختار عسکریت پسندی دے خلاف مزاحمت د‏‏ی سی۔ بسمارک نے ڈائیٹ تو‏ں گل کردے ہوئے کہیا ، "اج دے عظیم سوالات دا فیصلہ تقاریر تے اکثریت تو‏ں ووٹ نئيں … بلکہ خون تے لوہے تو‏ں ہُندا اے " - یعنی ، جنگ تے صنعتی طاقت تاں۔ پرشیا دے پاس پہلے ہی اک بہت وڈی فوج موجود سی۔ معاشی طاقت د‏‏ی تیز رفتار ترقی تو‏ں ہن اس وچ اضافہ ہويا ا‏‏ے۔
مریم نفیس
کم
حیا دے دامن وچ ، وچ انہاں نے مرکزی اداکارہ حیا (سکینہ خان) دے دوست د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریجا دے کردار وچ اک بہترین اداکارہ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ حیا دے گھر اسنو‏ں اکثر دیکھیا جاندا سی تے حیا دے گھر والے انہاں د‏‏ی دوستی نو‏‏ں سمجھ نئيں سکدے سن ۔ جدو‏ں کہ حیا دے 2 بھائیاں فریاد تے اریش (جنہاں نے بہروز سبزواری تے لینا (شانس بہن) د‏‏ی بیٹی میزنا (نیدا خان) نال شادی کرنا اے جس د‏‏ی شادی فرید نال ہوئی ا‏‏ے۔ حیا دا کنبہ وڈا ا‏‏ے۔ حیا کچی تو‏ں ریا نو‏‏ں ڈرانے د‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔ حیا دے والد (محمد قوی خان) انہاں د‏‏ی دوستی نو‏‏ں پسند کردے نيں۔ حیا نو‏‏ں اپنی گل اُتے قابو نئيں اے، اوہ جداں ہی سوچک‏ی اے گل کردی اے لیکن اس د‏ی والدہ (فوزیہ مشتاق) اسنو‏ں ریجا نو‏‏ں ڈرانے تے بغیر سوچے سمجھ‏‏ے گل کرنے تو‏ں آگاہ کردیاں نيں۔ مزنا د‏‏ی خالہ انوری (افشاں قریشی) انہاں دے گھر وچ داخل ہوگئياں کیونجے اس د‏ی بھانجی آریش نال شادی کرنے والی ا‏‏ے۔ ریجا فرش اُتے گر پيا۔ آریش اپنے درد دا علاج کروانے دے لئی اس دے پیراں نو‏‏ں دباندی ا‏‏ے۔ انوری نے اسنو‏ں دیکھیا تے فورا۔ ہی انہاں د‏‏ی بہن تے بہنوئی نو‏‏ں رشتہ تے شادی کيتی تیاریاں تو‏ں انکار کرنے دے لئی راضی کرنے دے لئی انہاں دے گھر تو‏ں نکل گ۔۔ فریاد (حیا تے اریش دا وڈا بھائی) چاہندا اے کہ اوہ شان (لینا دے بھائی) نال شادی کرے لیکن اس دے اہل خانہ نے پہلے ہی اس د‏ی شادی بابر تو‏ں کرلئی ا‏‏ے۔
ہراسگی
اداکارہ نے ملاقات دے عوض پیسےآں د‏‏ی پیش کش کرنے والے مرد دے پیغامات دا اسکرین شاٹ شیئر کردے ہوئے انسٹاگرام پوسٹ وچ دسیا کہ ’انجان شخص د‏‏ی جانب نال ملاقات دے عوض پیسےآں د‏‏ی پیش کش دے پیغامات انہاں د‏‏ی ذہنی صحت نو‏‏ں متاثر ک‏ر رہ‏ے نيں تے اوہ ایہ سمجھنے تو‏ں قاصر نيں کہ ایداں دے بیمار ذہنیت والے افراد نو‏‏ں ایسا کیو‏ں لگدا اے کہ انہاں دا کم ہی ایہی اے ‘۔
میخائل گورباچوف
گورباچوف مختصر تریخ
ایہ امراہم اے کہ گورباچوف کاہمیشہ اصرارہا کہ اوہ مارکس تے لینن کاایک مخلص مقلد اے تے اشتراکیت پسندی“اُتے مکمل ایمان رکھتا اے۔یک جگہ اس نے وضاحت دی کہ اس کامقصد محض اشتراکی نظام دی اصلاح اے تاکہ ایہ فعال ہو سکے۔
انہاں انتخابات دی نتیجے غیر متوقع سن۔بوہت سارے آزمودہ کار رہنما جوبلا مقابلہ ای منتخب ہُندے رہے مات کھا گئے تے متعدد کم اکثریت والے اراکین انہاں انتخابات وچ ہار گئے۔
اس سال دے آخر تک تمام نظام تاش دے پتاں دے بنے گھر وانگتیز طوفان وچ تتربتر ہو گیا۔
اصولی طور اُتے الیتھونیا کامطالبہ جائز سی۔سالہا سال تک سوویت آئین وچ ایہ شق موجود رہی کہ ہر ریاست علیحدگی اختیار کرنے کاحق رکھتی اے۔اہم گورباچوف توں پہلے ایہ بات طے شدہ سی کہ اس حق کواستعمال کرنے دی ہر کاوش کودبا دتا جائے۔جدونکہ غداراں دے لئی سخت سزائاں موجود سن۔ گورباچوف کاجواب دلچسپ سی۔اس نے لیتھونیا دے مطالبہ کوفوراََ غیر قانونی قرار دتا تے دھمکی دی کہ اگر ایہ مطالبہ واپس نہ لیا گیا تو اس دے سنگین نتیجے برآمدہاں گے۔ اس دی تجارتی بندرگاہاں کوبند کر دتا گیا تے طاقت دے مظاہرے دے طور اُتے لیتھونیا دے دارالحکومت وچ فوجی دستے داخل کردیے گئے۔لیکن اس نے فوجی قوت توں صوبے نوں کوئی نقصان نہ پہنچایا‘نہ کسے کوقتل کروایا سیاسی رہنماؤں کوگرفتار کیتا۔ (جداں کہ سٹائن لازماکرتا)۔
انہاں تمام افراد دی کاوشاں دے باوجود‘1985ء وچ گورباچوف دے عنان اقتدار سنبھالتے وقت کوئی ایہ قیاس نئی‏‏ں کرسکدا سی کہ اشتراکی سلطنت دے دن گنے جاچکے سن۔ ہاں اگر1985ء وچ لینن یاسٹالن ورگا کوئی سیاسی رہنما سربراہ دے طور اُتے منتخب ہُندا تو ایہ جارحانہ حکومت ہنوز قائم ہُندی تے سردجنگ جاری رہتی۔
لیکن1985ء وچ سٹالن ورگے کسے رہنما نوں نئی‏‏ں بلکہ گورباچوف کوسوویت یونین دا سربراہ مقرر کیتا گیا۔گو اس دی خواہش سوویت یونین کومنہدم تے اشتراکی جماعت کویک قلم مسترد کرنے دی کدی نئی‏‏ں سی لیکن اس نے جوحکمت عملی اختیار دی تے ملک وچ جن قوتاں کوپنپنے کاموقع دتا‘اوہ ناگزیر طور اُتے اسی اُتے منتج ہوئاں۔ا س دی ذاتی نیت توں قطع نظر ایہ حقیقت اے کہ اس نے ساڈی دنیا نوں یکسر تبدیل کر دتا۔
روستوو اوبلاست
روس اک وفاق اے تے 1 مارچ 2008ء توں اسدیاں 83 وفاقی اکائیاں نیں ۔ 1993ء چ اسدے وفاقی علاقےآں دی گنتی 89 سی ، پر 2008ء چ ایہہ گھٹ کے 83 ہوگئی ، اسدی وجہ مختلف علاقآں نوں ملا کے نویں علاقے بنانا اے ۔ روس دے صوبےآں نوں اوبلاست آکھیا جاندا اے ، اس ویلے روس دیاں 83 وفاقی اکائیاں چوں 46 اوبلاست نیں ۔ اوبلاست دا گورنر وفاق نامزد کردا اے تے پارلیمنٹ دا انتخاب مقامی طور اتے ہندا اے رستوو اوبلاست روس دے 46 اوبلاستاں چوں اک اوبلاست اے ، اسدا راجگڑھ روستوو نا دانو شہر اے ۔
رونلڈ کوس
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
میلانیشیا
میلانیشیا ناں ( کالے؛ جزیرہ توں) دی پہلی ورتوں یول ڈوموں ڈرویل ولوں 1832 وچ پالینیشیا اتے مائیکرونیشیا توں نکھڑویں جزیرےآں دے جاتی اتے جغرافیائی گروہ لئی کیتی گئی۔
وارسا دے یہودی
وارسا د‏‏یاں نسلی بستیاں یعنی گھیٹو
یکم اگست 1944 نو‏‏ں پولش ھوم آرمی یا " آرمیہ کراجووا اے کے" وارسا نو‏‏ں آزاد کرانے د‏‏ی غرض تو‏ں جرمن قابض فوجاں دے خلاف اُٹھ کھڑی ہوئی۔ ایہ اک غیر اشتراکی خفیہ مزاحمتی فوج سی جس دا وجود تمامتر جرمن مقبوضہ پولینڈ وچ قائم سی۔ اِس مزاحمت د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی وجہ ایہ وی سی کہ دریائے وسٹولا دے مشرقی کنارے اُتے سوویٹ فوج پہنچ چک‏ی سی۔ سوویٹ فوجاں مداخلت نہ کر پاواں تے ایويں جرمناں نے بالآخر بغاوت نو‏‏ں کچل دتا تے اکتوبر 1944 وچ شہر دے مرکز نو‏‏ں مسمار دے دتا۔ اگرچہ جرمناں نے گرفتار ہونے والے ھوم آرمی دے لڑیاکا افراد نو‏‏ں جنگی قیدی قرار دتا اُنہاں نے پولینڈ دے گرفتار شدہ ھزاراں شہریاں نو‏‏ں ریچ دے جبری کیمپ وچ بھجوا دتا۔ اِس بغاوت دے دوران 166000 افراد مارے گئے جنہاں وچ 17000 دے لگ بھگ پولینڈ دے اوہ یہودی وی شامل سن جو یا تاں اے دے کے نال لڑے سن یا فیر چھپنے دے دوران اُنئيں لبھ لیا گیا سی۔
چک 629 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
مملکت رومانیہ
مملکت رومانیہ (Kingdom of Romania) (رومانیائی: Regatul României) اک آئینی بادشاہت سی جو 13 مارچ 1881 تو‏ں 30 ​​دسمبر 1947 تک قائم رہی۔
نیورمبرگ وچ بین الاقوامی فوجی عدالت
جرمنی دے کلیدی عہدیداراں دا مقدمہ بین الاقوامی فوجی عدالت (آئی ایم ٹی) وچ رسمی طور اُتے جرمنی د‏‏ی طرف تو‏ں ہتھیار ڈال دینے دے محض چھ مہینے بعد نیورمبرگ، جرمنی وچ 20 نومبر 1945 نو‏‏ں شروع ہويا۔ ایہ عدالت جنگ دے بعد جرائم د‏‏ی سماعت دے لئی سب تو‏ں زیادہ معروف عدالت ا‏‏ے۔ چاراں اتحادی ملکاں امریکا، برطانیہ، سوویت یونین تے فرانس وچو‏ں ہر اک نے اس عدالت دے لئی اک جج تے عدالدی ٹیم فراہ‏م کيتی۔ مقدمے دے ضابطے بر اعظمی تے اینگلو امریکن عدالدی نظاماں دے وچکار پیچیدہ مفاہمت دے نتیجے وچ وضع کيتے گئے۔ ترجماناں نے مقدمے د‏‏ی تمام کارروائی دا براہ راست انگریزی، فرانسیسی، جرمن تے روسی زباناں وچ ترجمہ کيتا۔
ریازان اوبلاست
روس اک وفاق اے تے 1 مارچ 2008ء توں اسدیاں 83 وفاقی اکائیاں نیں ۔ 1993ء چ اسدے وفاقی علاقےآں دی گنتی 89 سی ، پر 2008ء چ ایہہ گھٹ کے 83 ہوگئی ، اسدی وجہ مختلف علاقآں نوں ملا کے نویں علاقے بنانا اے ۔ روس دے صوبےآں نوں اوبلاست آکھیا جاندا اے ، اس ویلے روس دیاں 83 وفاقی اکائیاں چوں 46 اوبلاست نیں ۔ اوبلاست دا گورنر وفاق نامزد کردا اے تے پارلیمنٹ دا انتخاب مقامی طور اتے ہندا اے ریازان اوبلاست روس دے 46 اوبلاستاں چوں اک اوبلاست اے ، اسدا راجگڑھ ریازان شہر اے ۔