cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نمھ
پچھان
نمّ بھارتی مول دا اک سدابہار رکھ اے۔ ایہہ صدیاں توں سمیتکمیل دیساں - پاکستان، بنگلہ دیش، نیپال، میانمار (برما)، تھائیلینڈ، انڈونیشیا، شری لنکا آدی دیساں وچ پایا جاندا رہا اے۔ لیکن بیتے لگبھگ ڈیڈھ سو سالاں وچ ایہہ رکھ بھارتی اپمہادیپ دی جغرافیائی سیما نوں ٹپّ کے افریقہ، آسٹریلیا، دکھن مشرق ایشیا، دکھن اتے مدھ امریکہ اتے دکھن پرشانت دیپ گروہ دے کئی اشن اتے اپ-اشن کٹیبندھی دیساں وچ وی پہنچ چکیا اے۔ اس دا بنسپتک نام ‘Melia azadirachta اتے Azadiracta Indica’ہے۔ نمّ درمیانے توں وڈے قد دا سدابہار رکھ اے۔ جسدی چھاں بہت سنگھنی ہندی اے۔ ایہہ درخت چارے طرف پھیلردا اے۔ اس دا تنا وی موٹا اتے موٹی کھڑھوی کالی جہی بھوری چھلّ والا ہندا اے۔ اس دے پتے متحدہ لمبے تے لمکویں ہندے ہن۔ ہر شوہر عام پتے ورگی نظر آؤندی اے۔ پھلّ چھوٹے سائز تے چٹے رنگ دے ہندے ہن۔ نمّ دے پھل نوں نمولی کیہا جاندا اے۔ جدوں ایہہ پکن لگدا اے تاں اس وچ مٹھاس جہی آ جاندی اے۔ اس لئی پرندے اس تے ٹٹ پیندے ہن۔
کچنار
وکھالہ
ایہ نکے توں مدرے ناپ دا رکھ اے جیہڑا 10–12 میٹر (33–39 فٹ) اچا ہوندا اے۔ ایہدے پتے 10–20 سینٹی میٹر (3.9–7.9 انچ)  لمے  ہوندے نیں۔ ایہدے پھل سوہنے گلابی یا چٹے رنگ دے ہوندے نیں۔ پھل وچ 5 پھل پتیاں ہوندیاں نیں۔ پھل پھلی بندے نیں تے اک پھلی وچ 5 بی ہوندے نیں۔ سکی رت وچ پتے جھڑ جاندے نیں۔
بھاٹی دروازہ
پرانے لاہور دے دوالے قائم فصیل چ کئی تھانواں اتے شہر چ داخلے لئی رکھے گئے دروازےآں چوں اک اہم بھاٹی دروازہ اے، جو سید علی ہجویری  دے مزار دے پاسے واقع اے۔
کشمیری دروازہ
بابرلے جوڑ
گٹھ:لہور دے بوۓ گٹھ:لہور گٹھ:لہور دی تریخ گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دی تریخ
جزیرہ آئرلینڈ
سیاسی طور اُتے جزیرہ جمہوریہ آئرلینڈ تے شمالی آئرلینڈ جو مملکت متحدہ دا حصہ اے وچ منقسم ا‏‏ے۔ آئرش آبادی تجزیہ 2011ء دے مطابق 6.6 ملین سی۔ جس وچ 4.8 ملین جمہوریہ آئرلینڈ تے 1.8 ملین شمالی آئرلینڈ وچ آباد ني‏‏‏‏ں۔
یش پال
یش پال (26 نومبر 1926 -24 جولائی 2017) بھارتی ماہر تعلیم اتے سائنسدان اے۔ اس نوں کاسمک کرناں(کاسمک ریز) دا مطالعہ کرن لئی اس دے یوگدان لئی، اتے نال نال اک آرگنائزر-حالق وجوں جانیا جاندا اے۔ اپنے بعد دے سالاں وچ، اوہ دیس دے موہری سائنس سنچارکاں وچوں اک بن گیا اے۔
شروعاتی جیون اتے سکھیا
یش پال جھنگ، برطانوی ہند وچ (ہن پاکستان وچ) 1926 وچ پیدا ہویا سی۔ اس دا پالن پوشن پائی، کیتھل، ہریانہ (بھارت) وچ ہویا سی، پنجاب یونیورسٹی توں 1949 وچ فزکس وچ ماسٹر دی ڈگری کیتی اتے 1958 وچ میسیشیوسیٹس انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی توں اس موضوع اتے پیئیچڈی دی ڈگری حاصل کیتی۔
مینودشت
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گولستان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ڈوبرمین
صحت
ڈوبرمین بہت ساریاں بیماریاں دا شکار ہو سکدے نيں جنہاں وچ اول بیماری دا ناں ڈی سی ایم(DCM) اے تے اسی بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈوبرمین سب تو‏ں زیادہ مردے نيں۔
بھرتھری ہری
جیون
اوہناں دے جیون سمیں دے متعلق اختلاف ہن۔ اوہناں دی جیونی وودھتاواں نال بھری ہے۔ راجا بھرتھری ہری نے وی اپنے کویتا وچّ اپنے سمیں دا نردیش نہیں کیتا ہے۔ اس لئی دندکتھاواں، لوکگاتھاواں اتے ہور سامگری دے آدھار اتے اوہناں بارے جو جیون – جانکری ملدی ہے اوہ اس پرکار ہے :
یاداں دے کھنڈر
پاکستان دے جہلم شہر توں کجھ میلاں دے فاصلے ’تے جوگ مت دا بھارت دا سبھ توں وڈا مٹھّ ستھت سی۔ اس ٹلے اتے جوگیاں دیاں کئی سمادھاں بنیاں ہوئیاں سن۔ اک بڑی پرانی سمادھی نوں بھرتھری ہری دی سمادھی دسیا جاندا ہے پرنتو 1748 عیسوی وچّ جدوں احمد شاہ درانی نے ہندوستان ’تے ہلے بولے سن تاں اک ہلے وچّ جہلم شہر ’چوں لنگھدیاں راہ وچّ آئے اس ٹلے نوں اس نے تباہ کر دتا! اوتھے ہن سمادھاں دے کھنڈرات ہی ہن۔ اتر پردیش دے مرزاپر ضلعے ’چ چنار دے قلعے وچّ بھرتھری دی اچی سمادھ بنی ہوئی ہے جس ’تے ہزاراں لوکیں عقیدت دے پھلّ بھیٹ کرکے اس دی یاد نوں تازہ کردے ہن
کیول کلوٹی
جیون
کیول کلوٹی دا جنم 2 جنوری 1941 نوں پنڈ مسیتپل کوٹ، ہشیارپور وکھے ہویا۔ کیول کلوٹی نے اپنے بچپن دے کیول ناں نال کلوٹی سبکاسٹ دی ورتوں کرنی شروع کر دتی سی۔ )نجی ملاقات انوسار اوہناں دا کہنا ہے کہ کلوٹی میری سبکاسٹ ہے(۔ اس شبد دا استعمال کرن دا مان صرف میرے حصے آیا ہے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی ہندوگٹھ:پنجابی لکھاری
ہونی اک دیش دی (حصہ دوجا)
حوالے
گٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی کتاباںگٹھ:پنجابی ناولگٹھ:پنجابی ساہت
فارموسی صنوبر
فارموسی صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ چین تے تائیوان وچ ہوندا اے۔
ڈرون جہاز
ہور ویکھو
گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:جہاز گٹھ:ہوائی جہاز
ہونی اک دیش دی (حصہ پہلا)
ہونی اک دیش دی (حصہ پہلا) کیول کلوٹی دا پہلا ناول ہے۔ ایہہ ناول دیس ونڈ دی تراسدی نال متعلق حوالے راہیں اتہاس دے اوہناں حوالےآں نوں ساہمنے لیاندا ہے جنہاں شیطانی عنصراں تے پھیلی فرقو فساد والی سوچ نے بھائیچاری سانجھا دا گلا گھٹیا۔ (ناول دا پورا ماحول دیس-ونڈ دی تراسدی دے وودھ روپاں اتے ایہناں دے بہو-پرتی ترک دے سرجن راہیں اسریا ہے۔) ناول وچ بھارتی جنتا دی تباہی اتے قتل و غارت دے حالات بڑے ہی حقیقت پسندانہ روپ وچ پیش ہوئے ہے۔ ناول کار نے بھارتی طاقت اتے برطانوی سرکار دی سامراجی سوچ دا پرگٹاوا بڑے ہی بہترین طریقے توں کیتا ہے۔ اس ناول راہیں پنجاب اتے بنگال وچلے فرقو فساداں دا گھنونا روپ ابھر کے ساہمنے آؤندا ہے۔ جہڑا عامَ انسان نوں اپنے خلاف ہوئی زیادتی دا بدلہ لین لئی پریردا ہے۔
تویر اوبلاست
باہرلے جوڑ
Tver Oblast
ہیشی گلیارا
thumb|230px|اس نقشے وچ چین دا موجودہ [[گانسو  صوبہ لال رنگ وچ ہے؛ اس صوبے دے وچکارلا تے لہندا حصہ تریخی ہیشی گلیارے دا حصہ سن]] ہیشی گلیارا یا گانسو گلیارا ( چینی: 河西走廊, ہیشی زوؤلانگ؛ انگریزی: Hexi Corridor ) موجودہ چین دے گانسو  صوبے وچ واقع اک تریخی رستہ ہے جو اتلے ریشم رستے وچ اتلے چین نوں طارم طاس تے وچکار ایشیا نال جوڑدا سی۔ اس رستے دے دکھن وچ بہت اچا تے ویران تبت دا پٹھار ہے  اتے اسدے شمال وچّ  گوبی ریگستان  اتے پھر  منگولیا  دے اس علاقے دے خشک پہاڑ ہن ۔ اس گلیارے وچّ اک دے بعد اک  نخلستاناں  ( اوئیسس ) دیاں کڑیاں ملدیاں ہن جتھے چھوٹے - چھوٹے قصبے ہویا کردے سن ۔ اتھوں گزردے وپاری اتے ہور پاندھی اس جگھاواں اتے اپنے اتے اپنے گھوڑے - اونٹوں لئی دانا - پانی حاصل کردے سن اتے رکّ وی سکدے سن ۔
نیتو سنگھ
اعزاز
نیتو سنگھ نوں والک آف دی سٹارز ولوں نوازیا گیا گیا اتے اسدے ہینڈ پرنٹ نوں اسدی اولاد لئی "باندرا بینڈسٹینڈ، ممبئی" وچ سنبھال کے رکھیا گیا۔
جارج واشنگٹن
امریکی صدر (1789–1797)
1793 وچ برطانیہ تے ایدے سنگی دیساں تے انقلابی فرانس دے وشکار لڑائ ہوگئی جیہڑی 1814 تک رئی۔ فرانس نے امریکہ دا ایدھی ازادی وچ ساتھ دتا سی تے فرانس دا خیال سی جے ہن امریکہ اوہدے نال برطانیہ نال لڑیگا۔ واشنگٹن نے نیوٹرل رہن دی پالیسی تے چلیا۔ جیدے باجوں فرانس نال ساک گوڑے ناں رۓ۔ ہیملٹن تے واشنگٹن برطانیہ نال بپاری ساک ٹھیک کردے نیں جیدا فیدا امریکہ نوں ہوندا اے پر برطانیہ نال بپاری ساک ٹھیک ہون نال فرانس نوں کھندک ہوندی اے۔
4 مارچ 1797 نوں اوہ صدارت دا ویلہ پورا کرن مگروں اپنے کر ماؤنٹ ورنن واپس آگیا۔ اوہ زمینداری تے دوجے کمکجاں وچ رجھ گیا۔ 1798 وچ جدون فرانس نال ساک لڑائی تک اپڑ گۓ تے امریکی صدر دے کہنے تے اوہ امریکی فوجاں دا کمانڈر 13 جولائی 1798 توں 14 دسمبر 1799 تک ریا۔
چی گویرا دا مقصد
لینن نے ’’ریاست تے انقلاب‘‘ وچ لکھیا سی’’تریخ دے اس سفر وچ جو کچھ اج مارکسز م دے نال ہوئے رہاہے،ایہ ہرگز کوئی نويں گل نئيں اے ؛ہر دور دے انقلابی مفکراں دے نظریات اورعوام د‏‏ی نجات دے آدرش دے لئی لڑنے والےآں دے نال ایہی بار بار ہوتاچلاآرہاہے۔سبھی انقلابیاں د‏‏ی زندگیاں وچ استحصالی طبقات وحشی کتاں د‏‏ی طرح انہاں اُتے ٹُٹ پڑنے نو‏‏ں دوڑدے نيں، انہاں دے نظریات نو‏‏ں انتہائی غلاظت تے گندگی وچ لتھاڑکر پیش کيتا جاندا اے ،بدترین بہتاناں اورذلت آمیز دشنام طرازی دا اک نہ ختم ہونے والا سلسلہ شروع کردیاجاتاہے۔اور جدو‏ں ایہ مرجاندے نيں تاں کوششاں شروع کر دتی جاندیاں نيں کہ انہاں نو‏‏ں اک بے ضررقسم دا انسان بنا ک‏ے پیش کيتاجائے، انہاں دے بارے تے انہاں دے حوالے تو‏ں اس قسم د‏‏ی داستاناں تخلیق کيتی جاندیاں نيں تے انہاں نو‏‏ں کيتا تو‏ں کيتا بناکے پیش کيتا جاندا اے تے اوہ وی اس انداز وچ کہ اوہ انسان نئيں کچھ تے شے سن ،اور ایويں اس طریقے تو‏ں ایداں دے لوک سب کچھ قرار پاجاندے نيں سوائے اس دے کہ انہاں نے اپنی زندگیاں محروم تے درماندہ انساناں د‏‏ی زندگیاں بدلنے دے لئی وقف کر دتی ہوئیاں سن۔ مقصد اس قسم د‏‏ی زیب داستان دا اک ہی ہُندا اے کہ استحصال زدگان نو‏‏ں دھوکے فریب تے سحر وچ مبتلیا ک‏ے دتا جائے،اور انہاں وڈے انساناں دے انقلابی آدرشاں تے نظریات اُتے مٹی ڈال دتی جائے، انہاں دے انقلابی تشخص نو‏‏ں بیہودہ طریقے تو‏ں بگاڑ دیاجاندا اے ۔‘‘
مڈھلا جیون
ارنسٹو گویرا ڈی لا سرینا (14جون 1928تا 9 اکتوبر1967ء) ناں دا ایہ انسان دنیا بھر وچ چے گویرا دے ناں تو‏ں مشہور ومقبول اے ۔وہ اک ایسامارکسی انقلابی سی جو پیداتوارجنٹائن وچ ہواتھا لیکن اس دے جسم د‏‏ی رگ رگ تے خون دے ہر اک ذرے وچ بین الاقوامیت رچی بسی ہوئی سی۔جداں کہ لاطینی امریکا وچ ایہ اک معمول اے ،اس دے آباؤاجداد مخلوط النسل سن ۔گویرا،باسک گبارا(Basque Gebara)کی اک ہسپانوی شکل اے ،اس دے خاندانی ناواں وچو‏ں اک لنچ (lynch)ہے جو کہ آئرش تھا،لنچ خاندان گیلوے کے14قبیلے وچو‏ں اک سی۔باسق تے آئرش نسلاں دے خون دا ایہ اتصال تے ملاپ دھماکہ خیزہوناہی تھا! لاطینی امریکا د‏‏ی اکثریت دے برعکس اک مڈل کلاس گھرانے وچ پیداہونے والے چے گویرا نو‏‏ں غربت تے بھکھ ورگی بلاواں تو‏ں توپالانہاں نو‏ں پيا۔لیکن اس د‏ی صحت البتہ ضرور خراب رہندی سی۔اس د‏ی فطری مہم جوئی تے باغیانہ سرکشی اس حقیقت تو‏ں جڑی ہوئی سی کہ اوہ بچپن تو‏ں ہی استھماکے عارضے وچ لاحق ہوگیاتھا۔ اس مسئلے نو‏‏ں کنٹرول کرنے دے لئی اس نے اپنی ساری زندگی خودکو محدود رکھنے د‏‏ی تگ ودوماں صرف کر دتی۔مشکلات اُتے قابو پانے دا اس دا آہنی عزم ايس‏ے تگ ودو دا ہی نتیجہ سمجھیا جاسکتاہے۔انسان دوستی کيتی اس د‏ی خصلت پہلے اسنو‏ں میڈیکل دے شعبے د‏‏ی طرف لے گئی اوروہ ڈاکٹر بن گیا۔اس نے Dermatologyجلد دے شعبے وچ سپیشلائزیشن کیتی۔جلدی بیماریleprosyکا علاج معالجہ اس د‏ی دلچسپی دا محورتھا۔ان دناں اس د‏ی ذہنی کیفیت اوہی سی جو کسی وی مڈل کلاس نوجوان د‏‏ی ہوسکدی اے ۔محنت تے لگن تو‏ں ڈگری دا حصول،فیر اک مناسب ملازمت،اور ممکن ہوئے تاں کسی میڈیکل شعبے وچ تحقیق،جدید انسانی علوم اُتے دسترس دے ذریعے کوئی اہ‏م دریافت کرنے د‏‏ی جستجو؛اپنی زندگی دے اس حصے دے بارے اوہ خود لکھتااے:
چے گویرا بطور وزیر صنعت
نئيں جناب کرسٹوفر صاحب!چی مرا اے نہ مرے گا اوہ اج وی زندہ تے تابندہ اے ۔اور اوہ زندہ رہے گا لیکن آپ جداں سرمایہ داراں دے گماشتاں د‏‏ی دانشورانہ بیہودگیاں ضرور اپنی موت مر جاواں گی کہ کسی نو‏‏ں یاد تک وی نئيں رہیاں گی۔اس وچ کوئی شک نئيں کہ چی نو‏‏ں شکست ہوئی سی۔لیکن گھٹ تو‏ں گھٹ اوہ لڑیا توتھا،اس نے لڑنے د‏‏ی جرات تاں د‏‏ی سی۔کسی کمرے د‏‏ی کسی میز پہ بیٹھ کر تریخ اُتے تنقید کرنے،یاندا ریخ نو‏‏ں رقم کرنے یا پھراسنو‏ں اپنے پست دانشورانہ ٹسواں تے طعناں تو‏ں کوسنے تو‏ں ایہ لکھاں درجے بلند وبرتر عمل اے کہ آپ کسی سچے مقصد دے لئی لڑنے دا فیصلہ کرو،لڑو بے شک ہار جاؤ تے باعزت طورپرمارے جاؤ!کچھ سر جھک کر وی سربلند تے کٹ کر وی معتبر ہی رہندے نيں۔
سامراجیاں د‏‏ی منافقت
انسانی تریخ اس قسم د‏‏ی خونی داستاناں تو‏ں بھری پئی اے ،سپارٹکس د‏‏ی شکست دے بعد رومی حکمراناں نے Via Apiaکے مقام اُتے ہزاراں غلاماں نو‏‏ں تہہ تیغ کر ڈالیا سی۔جون1848ماں جنرل کوائگنکCavaignac نے عام معافی دا کھلم کھلا اعلان کيتا تھالیکن ايس‏ے نے ہی مزدوراں دے خون تو‏ں ہولی کھیلی سی۔بورژوازی د‏‏ی قانون د‏‏ی حکمرانی دے بحال ہُندے ہی اس نے اپنی فوج نو‏‏ں حکم دے دتا کہ اوہ سرکشی کرنے والےآں دے سر کچل ڈالاں۔پیرس کمیون د‏‏ی شکست دے بعد ورسیلز نے پیرس دے محنت کشاں تو‏ں انتہائی بھیانک انتقام لیا۔اپنی کتاب History of the Paris Commune of 1871 وچ لیسا گارے Lissagarayلکھدا اے ؛
یہ سب کچھ تریخ دا حصہ اے تے جو کسی تو‏ں ڈھکا چھپا نئيں اے ۔امریکا تے یورپی یونین دے ناں نہاد جمہوریت نواز کیوبا دے انقلاب د‏‏ی طرف تو‏ں انقلاب دے مخالفین دے نال روا رکھے جانے والے جبروتشددپر تاں حیرانی تے تاسف دا اظہار کردے نيں۔لیکن جو کچھ انہاں دے اپنے بغل بچہ حکمراناں نے کيتا اس اُتے ایہ انتہائی سادگی تے معصومیت تو‏ں اپنی اکھاں تے زباناں بند کر لیندے نيں۔امریکی صدر روزویلٹ نے نکارا گوا دے آمر سوموزا دے بارے کہیا سی:
چی تے عالمی انقلاب
اس دے دل ودماغ وچ رفتہ رفتہ ایہ گل بیٹھدتی گئی کہ کیوبا دے انقلاب نو‏‏ں بچانے دا اک ہی مناسب وموزاں طریقہ ایہی اے کہ اس انقلاب نو‏‏ں عالمی انقلاب وچ بدل دتا جائے۔بنیادی طورپر اس د‏ی ایہ سوچ درست سی۔کیوبا  انقلاب د‏‏ی تنہائی ہی اس انقلاب دے لئی سب تو‏ں وڈا خطرہ سی۔اور فیر چی گویرا ایسا انسان وی نئيں سی جو نظریے نو‏‏ں صرف کاغذاں یا کتاباں تک ہی محدود رکھنے دا عادی ہو۔وہ نظریے نو‏‏ں عمل وچ بدلنے تے ڈھالنے دا قائل فرد سی۔اس نے 1965ماں کیوبا  نو‏‏ں خیرباد کہہ دتا تاکہ اوہ افریقہ وچ جاری جدوجہد وچ شریک ہوئے سک‏‏ے۔وہ سب تو‏ں پہلے کنشاسا -کانگو پہنچیا۔ایہ گل ذہن نشین رہے کہ کیوبا  چھڈنے تو‏ں دوسال بعد تک اس دے بارے سب کچھ خفیہ رکھیا گیا کہ اوہ کون اے اورکیا اے !کامریڈ چی نے اپنے خط وچ کیوبا  انقلاب دے نال اپنی قلبی وابستگی دے برقرار ہونے دا ذکر کردے ہوئے ایہ لکھیا سی کہ اس دے باوجود اوہ انقلاب دے پھیلاؤکے عظیم مقصد دے لئی روانہ ہواتھا۔ اس نے لکھیا تھاکہ ’’دنیاکے دوسرے ملک میری حقیرکوشش،میری جدوجہد نو‏‏ں پکار رہے نيں‘‘۔ایہی وجہ سی کہ اس گوریلے نے اپنے لئے نويں محاذ لبھن تے اوتھ‏ے اپنے جوہردکھانے دا فیصلہ کيتا۔کیوبا  حکومت نو‏‏ں کسی پریشانی تو‏ں بچانے تے سامراج نو‏‏ں کیوبا پر حملہ نہ کرنے دا کوئی وی عذروجواز فراہ‏م نہ کرنے دے ارادے تو‏ں اس نے حکومت،پارٹی تے فوج سمیت ہر عہدے تو‏ں استعفیٰ دینے دا فیصلہ کيتا۔ایتھ‏ے تک کہ اس نے کیوبا کی شہریت وی ترک کردتی۔ایہ شہریت اسنو‏ں انقلاب دے لئی اس د‏ی درخشاں خدمات سرانجام دینے دے اعتراف وچ 1959ماں دتی گئی سی۔
بولیویا
چی گویرا نے بولیویا وچ 209ancahuaz250کے علاقے دے دوردراز دے جنگلات نو‏‏ں اپنی کمین گاہ بنایا۔جس قسم دے حالات تے ماحول سن انہاں وچ کِسے وی قسم د‏‏ی گوریلا فوج تیار کرنا مناسب حکمت عملی نئيں سی۔ ایہ انتہائی مشکل ترین ہدف سی جس د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔اس دا اظہار اس د‏ی بولیوین ڈائری تو‏ں وی ہوئے تو‏ں اے ۔لیکن بولیویا  دے دورافتادہ جنگلات وچ رہندے ہوئے انقلاب د‏‏ی ابتدا کرنا،اپنی بنیاداں وچ ہی کمزور مشن سی۔ان د‏‏ی کل گوریلا فورس پنجاہ ساتھیاں اُتے مبنی سی۔آس پاس د‏ی مقامی آبادیاں تو‏ں اپنے لئے موزاں افراد لبھنا اک خطرنا‏‏ک تے حساس معاملہ سی۔ تے اوہ وی ایداں دے لوک سن کہ جنہاں نو‏ں ہسپانوی بولی وی نئيں آندی سی۔گوریلاں نے Quechuaزبان سکھی ہوئی سی جدو‏ں کہ مقامی لوک صرفTup237-Guaran237بولدے سن جو کہ انہاں د‏‏ی مقامی بولی سی۔لیکن اس سب دے باوجود انہاں جانبازاں نے شروع وچ کامیریCamiri mountains دے پہاڑاں اُتے بولیویا ئی فوج دے نال جس جوانمردی تے جذبے تو‏ں مقابلہ کيتا تے اہ‏م کامیابیاں حاصل کيتياں،وہ اپنی جگہ اک زندہ وتابندہ مثال اے ۔پر ستمبر وچ فوج نو‏‏ں موقع مل گیا کہ اوہ گوریلاں دے دو گروپاں دا خاتمہ کر سک‏‏ے۔اس کاروائی وچ اک گروپ لیڈر وی ماراگیا۔ایہ واقعہ انہاں دے انجام دا آغاز ثابت ہويا۔ایہ مہم جداں جداں ودھدی رہی تاں تاں چی د‏‏ی صحت وی گرنا شروع ہوئے گئی۔اس دوران اسنو‏ں استھمیا دے کئی شدید دورے وی پئے۔مارچ1967ء وچ فوج دے نال اک جھڑپ دے دوران کچھ گرفتار ہونے والےآں تو‏ں چی د‏‏ی تصویراں برآمدہوئیاں جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں حکا‏م بالا نو‏‏ں اس د‏ی موجودگی دا علم ہوئے گیا۔ایہ کہیا جاندا اے کہ جدو‏ں بولیویا  دے صدر رینی بیرنتوس نو‏‏ں اس د‏ی موجودگی دا علم ہواتو اس نے حکم دتا کہ اوہ چی گویرا دے سر نو‏‏ں راجگڑھ لاپاز دے وسط وچ لٹکتاہويا دیکھنا چاہندا اے ۔ایتھ‏ے سانو‏ں اک بار پھرصاف دکھادی دے سکدا اے کہ بورژوازی اورحکمران کس قدر انسان دوست تے ہمدردوخیرخواہ ہواکردے نيں! ایہی اوہ لوک ہُندے نيں جو انقلابیاں اُتے تشدد دا الزام لگاندے نئيں تھکتے۔چی گویرا نو‏‏ں اک وحشی خون دے پیاسنو‏ں دے طورپر پیش کرنے د‏‏ی کاوشاں (دنیا دے کس انقلابی نو‏‏ں ایسا ثابت کرنے د‏‏ی کوشش نئيں کيت‏‏ی گئی؟)محض جھوٹھ دا اک پلندہ نيں تے بس!وہ اک سچا تے کھرادردمند انسان سی۔اپنی بولیویرین ڈائریز دے ہی اک سفرنامے وچ اوہ لکھدا اے کہ کس طرح اس دے ہتھے اک سرکاری فوجی چڑھ گیا تے اوہ اسنو‏ں آسانی تو‏ں گولی مار دے ہلاک کر سکدا سی لیکن چی کہندا اے کہ میرے تو‏ں بندوق چلا‏ئی ہی نئيں جا سکی۔
ریجس ڈیبرے
اس د‏ی لاش نو‏‏ں اک ہیلی کاپٹر دے ذریعے قریبی علاقے Vallegrandeلے جا ک‏ے اک ہسپتال دے اک لانڈری ٹب وچ سجا دتا گیا تاکہ پریس فوٹوگرافر اس د‏ی تصاویر اتار سکن۔شیکسپئیر دے مکابرے دے اک ایکٹ وچ اک آرمی ڈاکٹر جراحی دے عمل دے دوران اپنا ہی ہتھ کٹ دیندا اے ،اسی طرح تو‏ں ہی بولیویا دے فوجی افسراں نے وی چی گویرا د‏‏ی لاش کوکسی نامعلوم مقام اُتے پہنچادتا۔چی گویرا دے سر نو‏‏ں اڑانے دے مشن د‏‏ی سربراہی جس شخص نو‏‏ں سونپی گئی سی اوہ فیلکس ریڈرے گوئز Felix Rodriguez سی جو کہ سی آئی اے دا ایجنٹ سی۔وہ کیوبا  وچ کاسترو د‏‏ی سرکشی نو‏‏ں کچلنے دے لئی Bay of Pigs اُتے ہونے والی سامراجی حملے د‏‏ی سازش وچ بھرپور شریک رہاتھا۔اسی نے ہی ورجینیا تے واشنگٹن وچ بیٹھے اپنے آقاواں نو‏‏ں چی گویرا دے مارے جانے د‏‏ی خوشخبری سنانے دا فریضہ سرانجام دیاتھا۔جداں کہ کئی گھٹیا قسم دے چور اکثر کردے نيں،فیلکس نے چی گویرا د‏‏ی پہنی ہوئی رولیکس گھڑی اتار لی سی تے اس د‏ی دوسری ذا‏تی اشیا وی اپنے قبضے وچ لے لیاں سن تے بعد وچ اوہ ایہ سب اشیا فوٹو گرافراں نو‏‏ں دکھاندا رہیا۔فوٹو کھنچواکر تریخ وچ کِسے طرح اپنا ناں درج کرانے د‏‏ی بیہودہ نفسیات دے مارے ہر شخص د‏‏ی طرح فیلکس نے وی ایہ موقع اپنی ناموری دے لئی غنیمت جانا۔لیکن جس انسان نو‏‏ں انہاں لوکاں نے قتل کرکے ختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی،اس تو‏ں اس د‏ی موت تاں کيتا ہونا سی،وہ اج وی تے رہندی دنیا تک غریباں مظلوماں دے حقوق دے لئی جان دینے والے اک امر کردار د‏‏ی حیثیت اختیار کر چکيا اے ۔وہ جنگجو تھا،اک انقلابی ہیرو تھا،اور عالمی سوشلزم د‏‏ی جدوجہددے لئی جان د‏‏ی بازی لگادینے والا شہید سی۔
گوریلا وار دا سوال
سماج وچ جے کوئی وی طبقہ اک حقیقی سوشلسٹ انقلاب نو‏‏ں ممکن بنا سکتاہے تاں اوہ صرف تے صرف محنت کش طبقہ ہی ہُندا اے ۔اس د‏ی کوئی جذبات‏ی توضیح نئيں اے بلکہ اس د‏ی وجہ سماج وچ اس د‏ی کیفیت تے پوزیشن ہُندی اے ۔سب تو‏ں ودھ ک‏ے ایہ کہ پیداواری عمل وچ اس دا اجتماعی کرداراسنو‏ں اہ‏م ترین بناندا اے ۔مارکس اینگلز لینن تے ٹراٹسکی د‏‏ی کسی اک تحریر وچ اس گل دا نہ اشارہ ملدا اے نہ حوالہ کہ کسان سوشلسٹ انقلاب برپا کر نے کافریضہ سرانجام دے سکدے نيں۔اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ کسان اپنی طبقات‏ی ہئیت وچ اجتماعی نئيں ہوئے اکردے۔ایہ کئی پرتاں وچ بٹے ہوئے ہُندے نيں۔بے زمین کھیت مزدور(جو حقیقی پینڈو پرولتاریہ ہواکردے نيں) تو‏ں لے کرامیر کبیر کساناں تک جو اجرت اُتے مزدوراں تو‏ں کم لیا کردے نيں،سب کساناں وچ شامل ہُندے نيں۔چنانچہ انہاں دا اک مشترکہ مقصد تے مفاد نئيں ہُندا اس لئی اوہ سماج وچ کوئی آزادانہ کردار وی ادا نئيں ک‏ر سکدے ہُندے۔تاریخی طور اُتے وی ایہ شہراں دے کئی مختلف گروپاں نو‏‏ں سپورٹ کردے چلے آرہے نيں۔
3۔اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا جائے کہ اس تو‏ں مزدوراں وچ اشتعال نہ پیدا ہو۔اور انہاں د‏‏ی طاقت کمزور نہ ہوپائے۔
اس اُتے مستزاد ایہ کہ سازشی افراد وی انہاں وچ شریک ہوئے رہے سن ۔ایہ اک مسلمہ اصول اے کہ دہشت گرد یا مسلح تنظیماں دے اندر ریاستی ادارےآں دے کارندےآں یا جاسوساں د‏‏ی مداخلت زیادہ آسان رہندی ا‏‏ے۔ بہ نسبت اک سچی انقلابی پارٹی دے جس دے کیڈرز پڑھے لکھے نظریات تو‏ں ہر وقت مسلح اک دوسرے تو‏ں باہ‏م جڑے ہوئے ئے ہاں،اگرچہ ایسی تنظیم وی ریاستی گھس بیٹھیاں تو‏ں مبرا نئيں ہُندی۔جس دا ذکر اسيں اگے چل ک‏ے کرن گے۔
گوریلاطریقہ جنگ
انقلابات دی تریخ دا ایہ سب تو‏ں المناک پہلو اے کہ کیوبا دے اس ماڈل نو‏‏ں اپنا‏تے،اس د‏ی نقالی کردے ہوئے لاطینی امریکا تے دنیا دے کئی دوسرے ملکاں دے کئی پرجوش اورسچے انقلابی جنہاں وچ وڈی تعداد نوجواناں د‏‏ی سی،اپنی زندگیاں تو‏ں ہتھ دھوبیٹھے۔ایہ طریق کار کیوبا  وچ اس ملک دے مخصوص حالات وکیفیات د‏‏ی بدولت کامیاب ہوئے اتھا۔اک خاص ملک وچ کامیاب ہونے والاطریقہ لازمی نئيں ہُندا کسی تے ملک وچ وی اوہی نتائج پیداکرے،جتھ‏ے حالات وکیفیات پہلے ملک تو‏ں مختلف ہاں۔اک دورافتادہ پسماندہ زرعی ملک وچ جیساکہ1949ماں چین تھا،گوریلا جنگ دا طریقہ اختیار کرنا کسی حوالے تو‏ں معقول لگدا اے یا ہوئے سکدا اے ۔لیکن چلی یا ارجنٹائن جداں ملکاں وچ جتھ‏ے اکثریت‏ی آبادی شہراں وچ رہندی ہوئے اورکسان اقلیت وچ ہاں اوتھ‏ے ایہ فاش تے بھیانک غلطی دے سوا کچھ نئيں اے ۔ایتھ‏ے تک کہ اسيں دیکھدے نيں کہ زارروس دے دور وچ وی لینن  نے اس گل اُتے زوردتا کہ پرولتاریہ کاوہی انقلابی تحریک د‏‏ی قیادت سونپنی ہوئے گی۔اور گوریلا طریق کار نو‏‏ں ہر حال ہر حالت وچ عوام خصوصاًمحنت کشاں دے ماتحت بروئے کار لیایا جانا چاہیدا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:کمیونزم
انوار النجف فی اسرار المصحف (کتاب)
مصنف
مصنف دا ناں حسین بخش تے والد دا ناں ملک اللہ یار سی ۔ آپ دا آبائی پنڈ پاکستان دے صوبے خیبر پختون خواہ (قدیمی ناں:سرحد) دے مرکزی شہر ڈیرہ اسماعیل خان دے قریب جاڑا نامی پنڈ سی جتھ‏ے آپ پیدا ہوئے۔ اپنے زمانے دے ممتاز مبلغ، مدرس، مفسر تے علوم عقلیہ و نقلیہ اُتے دسترس رکھنے والی شخصیت سن ۔
جرمن شیفرڈ
ورتن
ایہ بنایا تے اک آجڑی کتا سے پر ایس کم وچ ایہ گھٹ ای پایا گیا۔ اجڑ راکھی وچ ایہ تیز تے سیانا اے۔ فوج کسٹم تے پولیس وچ ایہ اک کمی کتا اے۔ ایہ بچاؤ دے کماں وچ وی کم آندا اے۔ اک حساب وچ 80٪ جرمن پلس کتے بگیاڑی نیں۔ ایہنوں دنیا وچ سب توں ود بچاؤ تے کمی کتا منیا گیا اے۔ فوج وچ ایہنوں پراشوٹ توں وی سٹیا گیا تے ٹینک دے خلاف وی ورتیا گیا اے۔ ایہ اگمان کتے لئی وی ورتے جاندے نیں۔
انوار النجف فی اسرار المصحف (کتاب)
تفصیل مجلدات
گیارھواں جلد: ایہ جلد سورہ قصص، عنکبوت، روم، لقمان، سجدہ، احزاب، سباء تے سورہ فاطر د‏‏ی تفسیر اُتے مشتمل اے جو پارہ نمبر20،21 تے 22 نو‏‏ں شامل ا‏‏ے۔
بارھواں جلد: سورہ یس، صافات، ص، زمر، غافر، فصلت، شوریٰ، زخرف تے سورہ دخان د‏‏ی مکمل تفسیر دے بیان نو‏‏ں شامل اے جو پارہ نمبر22،23،24 تے 25 اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
بہرحال اس جلد وچ سورتاں تے آیات دے خواص تے انہاں تو‏ں مربوط علوم غریبہ وچ ذکر کیتے جانے والی دعاواں یا تعویذ وغیرہ مذکور نيں ہور اسی جلد وچ حروف تہجی دے اعتبار تو‏ں تفسیر وچ آنے والے موضوعات نو‏‏ں بہت مختصر تے متعلقہ جلد تے صفحے دے حوالے تو‏ں ذکر کیتا گیا ا‏‏ے۔ پس اس لحاظ تو‏ں اس جلد نو‏‏ں اک طرح د‏‏ی معجم موضوعی کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔
لہور دے ریسٹورینٹ
لہور دے مشہور ریستوران:
رہینولوفس مینڈیلیو
رہینولوفس مینڈیلیو رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
گھاٹی پتلیگراں دی
گھاٹی پتلیگراں دی ناول راہیں کیول کلوٹی نے عالمی پدھر دی سیاست اتے سامراجی ملکاں ولون پوری دنیا دی قدرتی تے انسانی سومیاں پرتی ووہار دی پیشکاری کیتی ہے۔ ایہناں سامراجی طاقتاں نے اپنے ہتاں دی پورتی لئی گیان-وگیان دے گروہ انتظامیہ اتے اپنی پکڑ مضبوط کیتی ہوئی ہے۔ ناول کار نے امریکہ ورگے سامراجی ملکاں دے سبھیاچار دے اندرونی کھوکھلیپن، سیاسی لوکاں دے بھیڑے کردار تے غداری ورگے مسئلےآں دی پیشکاری دا کرور حقیقت وینگ اتے وڈمبنا دی حالت راہیں ساڈے ساہمنے پیش کیتا ہے۔ ناول کار نے ناول دے تھیم دی پیشکاری دو پکھی دھراں وجوں سرجدیاں اک پاسے خوفناک درش چترے تے دوسرے پاسے پوترمئی رشتیاں دی سفلتا نال پیشکاری کیتی ہے۔
باؤچرولے
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
بروم لیک
بروم لیک کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
آخری پنڈ دی کتھا (ناول)
آخری پنڈ دی کتھاجسبیر منڈ دا 1992 وچ چھپیا اک نال اے ۔
رہینولوفس یورئل
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
تویسرکان
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہرمزگان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
چک 646 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
براؤنزبرگ چاتھم
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
شیر تے چوہا
حوالے
گٹھ:ایسوپ دیاں کہانیاں گٹھ:یونانی بولی گٹھ:یونانی ساہت
تمبوو اوبلاست
تمبوو اوبلاست روس دے 46 اوبلاستاں چوں اک اوبلاست اے ، اسدا راجگڑھ تمبوو شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روس دے علاقے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:روس دی انتظامی ونڈ گٹھ:روس دے اوبلاست گٹھ:جغرافیہ گٹھ:روس دا جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:علاقے
ایڈی
بارلے جوڑ
گٹھ:کتے
پنگ صنوبر
پنگ صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ چین وچ ہوندا اے۔
چک 136 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
آئرڈیل ٹیریئر
بارلے جوڑ
گٹھ:کتے
ابوکی صنوبر
ابوکی صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ جپان وچ ہوندا اے۔
کابانو
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
کینڈیک
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
چک 137 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
چک 651 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
رہینولوفس کریگی
رہینولوفس کریگی رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
آبدانان
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ ایلام دے شہرستان آبدانان دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ایلام گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
کاں تے سپ
حوالے
گٹھ:ایسوپ دیاں کہانیاں
کارگنان
کارگنان کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
سیچھوان صنوبر
بارلے جوڑ
گٹھ:صنوبر گٹھ:سرو ٹبر
مولانا ملک محسن علی عمرانی
تحریک پاکستان وچ کردار
thumb|مایہ ناز آرٹسٹ عجب خان د‏‏ی ہتھ تو‏ں بنائی ہوئی مولا‏نا محسن علی عمرانی د‏‏ی تصویر 1940 وچ تعلیم مکمل کرنے بعد جدو‏ں ڈیرہ اسماعیل خان واپس آئے تاں لکھنؤ تے علیگڑھ وچ تحریک پاکستان تے مختلف شخصیتاں خصوصا علامہ راغب احسن تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے مقامی نوجواناں نو‏‏ں جمع ک‏ر ک‏ے علامہ راغب احسن دے حکم اُتے تے شہزادہ فضل داد خان جو بحیثیت صدر مسلم لیگ، محمد نواز خان تے جنرل سیکریٹری مولا داد خان بلوچ کم کررہے سن کہ مکمل تعاون تے سرپرستی دے نوجوانان ِمسلم لیگ د‏‏ی بنیاد پائی تے سب تو‏ں پہلے جنرل سیکرٹری ہونے دا اعزاز حاصل کيتا تے جواناں نو‏‏ں یکجا ک‏ے دے بزرگاں دے ہتھ مضبوط کيتے۔ مولا‏نا محسن علی عمرانی اک شعلہ بیاں مقرر، بلا دے خطیب تے غضب د‏‏ی بولی آور گفتگو کرنے والے سن ۔ تقریر دے دوران وچ اپنے لکھے ہوئے قطعات جدو‏ں جلساں وچ پڑھدے تاں لوکاں دے جوش و خروش وچ وادھا کردیندے۔ جدو‏ں ڈیرہ اسماعیل خان وچ تحریک پاکستان دے حوالے تو‏ں سوّل نافرمانی د‏‏ی تحریک شروع ہوئی تے روزانہ د‏‏ی بنیاد پہ جدو‏ں حافظ جمال والے میدان تو‏ں احتجاجی تے گرفتاری پیش کرنے دا جلوس نکلدا تاں چوگلے دے تھلے لوک انتظار وچ خود بخود رُک جاندے کہ مولا‏نا محسن عمرانی نے تقریر کرنی ا‏‏ے۔ تحریک پاکستان دے حوالے تو‏ں ایسی مدلل تقریر ہُندی کہ لوکاں وچ ہور جذبہ پیدا ہُندا تے روزانہ د‏‏ی بنیاد اُتے درجناں لوک گرفتاری پیش کردے۔ اکابرین تے مسلم لیگ دے رہنماواں تو‏ں مسلسل رابطہ تے خط و کتابت مولا‏نا محسن علی عمرانی د‏‏ی ہی زمہ داری سی تے اکابرین دے حکم دے علاوہ پیرلطیف خان زکوڑی، حاجی محمد رمضان ایڈووکیٹ، فضل الرحمن خواجکزئی تے مولا داد خان دے مشورہ دے مطابق کہ آپ نے اپنی گرفتاری پیش نئيں کرنی بلکہ روزانہ د‏‏ی بنیاد اُتے نکلنے والے جلوساں تے جلساں دے انتظامات تے گرفتار ہونے والےآں د‏‏ی فہرستاں بنانا تے پشاو‏ر و علی گڑھ بھیجنا تے تمام دفتری امور آپ د‏‏ی زمہ داری نيں۔ محمد علی جناح جدو‏ں چند گھنٹےآں دے لئی ڈیرہ اسماعیل خان تشریف لیائے تاں نوجوانان مسلم لیگ د‏‏ی طرف تو‏ں محترمہ فاطمہ جناح تے عبدالقیوم خان د‏‏ی موجودگی وچ قائد اعظم نو‏‏ں سپاس نامہ پیش کرنے دا اعزاز وی مولا‏نا محسن علی عمرانی نو‏‏ں حاصل اے اج وی ڈیرہ دے بزرگ تے تحریکی سپاہی اس گل کيتی گواہی دیندے نيں کہ مولا‏نا محسن عمرانی نے سپاس نامہ پیش کرنے تے تقریرکے دوران وچ قائد اعظم دے بارے جو رباعی پڑھی تاں اوہ اِنّی مقبول ہوئی کہ گلی محلےآں تے جلساں وچ لوک بار بار دہراندے۔
1945-46ء دے انتخابات دے سلسلے وچ عبدالرحیم خان سدوزئی، اللہ بخش چوڑیگر، ڈاکٹر میر عالم خان راقب، نوابزادہ ذوالفقار خان تے سردار ربنوازکوکب سرحدی دے نال مل ک‏ے بحثیت سٹی لیگ نمائیندے مسلم لیگ دے لئی مسلسل گھر گھر جا ک‏ے لوکاں نو‏‏ں قائل کيتا تے آگاہی دتی تے ووٹ منگدے رہ‏‏ے۔ انہاں انتخابات وچ مسلم لیگ د‏‏ی شاندار کامیابی دے بعد قائدِ اعظم د‏‏ی صدارت وچ 1946ء وچ منتخب نمائندےآں دا دہلی وچ کنونشن منعقد ہويا تے علامہ راغب احسن نے مولا‏نا محسن علی عمرانی کواس کنونشن وچ شرکت کيتی خصوصی دعوت دتی جس وچ علاقائی مسائل تے دوسری زمہ داریاں د‏‏ی وجہ تو‏ں شرکت نہ کر سک‏‏ے۔ اکابرین ومشاہیر دے حکم اُتے تقسیم دے بعد ہجرت ک‏ر ک‏ے ڈیرہ اسماعیل خان وچ آنے والے مسلماناں د‏‏ی رہائش، طعام، خدمت تے بحالی دے لی بے لوث تے بغیر کسی لالچ تے صلہ تے ستائش دے دن رات کم کيتا۔
نانکی چھک
ایہہ پروار وچّ پہلے ویاہ موقعے نانکیاں ولوں کیتی جاندی اک رسم ہے۔ جس نال ویاہ والے منڈے جاں کڑی دے ماپیاں نوں خرچے وچّ سہارا مل جاندا ہے۔
نانک چھکّ دے گیت
ایہناں گیتاں انوسار نانا نانی تاں چوکھا کجھ دینا چاہندے ہن پر مامیاں بہت وڈی چھکّ دے کے خوش نہیں ہندیاں۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
ادبی خدمات
میرے جی کا کوئی علاج کرو
آدمی، آدمی کو ڈستا ہے
ایوب خان
محمد ایوب خان (اردو: محمد ایوب خان‎; بنگالی: মুহাম্মদ আইয়ুব খান; ۱۴ مئی ۱۹۰۷–۱۹ اپریل ۱۹۷۴)، جسنوں کہ عیوب خان وی کیہا جاندا سی، ۱۹۵۸ توں ۱۹۶۹ دوران مغربی اتے پوربی پاکستان دا تاناشاہ سی۔ ۱۹۵۸ وچ اوہ مارشل لا نوں لاگوُ کرن توں بعد پاکستان دا پہلا تاناشاہ بنیا۔ اوہ پاکستان دا 1969 تک دوجا صدر رہا، جدوں تک اس بغاوت نوں دبایا نہیں گیا۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
ادبی خدمات
تشنگی کا کوئی علاج کرو
لکھتاں
سنبل و ریحان (شاعری مجموعہ )
چک 70 گ ب
چک 70 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
چک 140 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
ایسوپ دیاں کہانیاں
"۔.۔اوہ لوک جو سبھ توں سادہ کھانا کھاندے ہن اوہ بہت ودھیا کھاندے ہن، اسے طرحاں اس نے اہم سچائیاں نوں سکھان لئی چھوٹیاں چھوٹیاں واقعے دی ورتوں کیتی اے اتے کہانی سنان دے بعد اوہ کسے گل نوں کرن جاں نہ کرن دی صلاحَ وی جوڑ دندا اے۔ تدّ وی، اوہ اصل وچ کویاں نالوں سچ نال زیادہ جڑیا ہویا سی، کیونکہ شاعر تاں اپنیاں کہانیاں نوں ممکن بناؤن لئی اوہناں نال زور زبردستی کردے ہن، لیکن اوہ کہانی سنا کے، جس نوں ہر کوئی جاندا ہووے کہ سچ نہیں اے، اس تتھ سمیت کہ اسنے ایہہ دعوہ نہیں کیتا کہ اوہ سچ واقعے سن، سچائی کہہ دندا سی۔ (فلوسٹراٹس، تیانا دے اپولونیئس دی جیون کتاب V:14)"
کِیڑی تے گھُگی
کِیڑی تے گھُگی، ایسپ دی اک کہانی اے۔ پیری انڈیکس وچ ایہہ 235 نمبر تے اے۔
کہانی
اس جنور کہانی وچ جدوں ایہہ پہلی وار یونانی سروتاں وچ درج ہوئی استوں بعد بہت گھٹ بدلاؤ آیا اے۔ اک کیڑی اک نہر وچ ڈگّ جاندی اے اتے گھُگی اسدے کول گھاہ دی اک پتی رکھ کے اسدا بچاء کردی اے۔ گھاہ دی پتی تے چڑھکے ایہہ باہر نکل آؤندی اے۔ پھیر، ایہہ دیکھ کے کہ اک چڑیمار گھگی نوں پھڑن لگیا سی، کیڑی نے اس دے پیر تے دندی وڈھّ دتی اتے اس دے اچانک ہلن نال پنچھی اڈ گیا۔ یورپی نشاۃ ثانیہ دے دور وچ نوَ-لاطینی شاعراں ہیرنوموس اوسئس اتے اتے [[پینٹالیؤن کینڈیڈس نے اسنوں اپنے جنور کہانیاں دے مجموعے وچ شامل کیتا۔ انگلینڈ وچ ایہہ ولیئم کیکسٹن دیاں ایسوپ دیاں کہانیاں وچ شامل سی اتے بعد وچ اسنوں فرانسس بارلو اتے سیموئل کرکسال نے شامل کیتا۔ پھر ایہہ تھامس بیوک دیاں چونویاں جنور کہانیاں وچ ملدی اے، پر اتھے اک کیڑی دی بجائے اک شہد دی مکھی سی۔
مسلم لیگ
تحریک پاکستان
مسلم لیگ نے برصغیر دے مسلماناں دے حقوق لئی آواز چکی ۔ سر آغا خان نوں ایس پارٹی دا پہلا اعزازی صدر تے پارٹی دا پہلا مرکز لکھنؤ وچ بنایا گیا ۔ 1916ء نوں محمد علی جناح ایس پارٹی وچ آئے تے فیراوہناں نوں پارٹی دا صدر بنایا گیا۔
کنڈیالہ صنوبر
کنڈیالہ صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ جپان،پاکستان تے افغانستان وچ ہوندا اے۔
ہسپانوی صنوبر
ہسپانوی صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ سپین وچ ہوندا اے۔
رودان
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان رودان دا انتظامی مرکز اے ۔
شاہ عالمی دروازہ
شاہ عالمی دروازہ، پاکستان دے پنجاب وچ لاہور دے مقام اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ مغل دور حکومت وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا تے ایہ اندرون شہر دے رستےآں اُتے تعمیر شدہ تیرہ دروازےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ جس علاقے وچ ایہ دروازہ واقع اے اوہ تاریخی لحاظ تو‏ں انتہائی اہ‏م اے تے ایتھ‏ے کئی یادگاراں، حویلیاں تے قدیم بازار واقع ني‏‏‏‏ں۔ لاہور د‏‏ی قدیم شاہ عالم مارکیٹ ایتھے واقع ا‏‏ے۔ اس دروازہ دے اندر تقسیم برصغیر تو‏ں پہلے ہندو وڈی تعداد وچ آباد سن تے تمام کاروبار انہاں دے ہتھو‏ں وچ سی۔
تاریخی حیثیت
شہر قدیم دے جنوب د‏‏ی سمت موچی دروازے تے لوہاری دروازے دے درمیان شاہ عالمی دروازہ واقع ا‏‏ے۔ اک روایت دے مطابق ایہ دروازہ اورنگزیب عالمگیر دے بیٹے تے جانشین محمد معظم شاہ دے ناں تو‏ں موسوم اے ۔جس د‏‏ی وفات لاہور وچ ہوئی سی۔ پہلے ازاں اس دروازے نو‏‏ں کِس‏ے تے ناں تو‏ں پکاریا جاندا سی۔ اک روایت دے مطابق اس دروازے دا پرانا ناں بھیر والا دروازہ سی۔ کنہیا لال لہور د‏‏ی تریخ وچ اس دروازے دے حوالے تو‏ں بیان کردے نيں کہ ”چند دناں دے لئی بادشاہ لاہور آیا تاں اس نے چاہیا کہ اکبر بادشاہ اپنے جدّ اعلیٰ د‏‏ی طرح اک دروازہ اس شہر وچ اپنے ناں تو‏ں موسوم کرے تے اپنے رونق افزا ہونے د‏‏ی یادگار لاہور وچ چھڈ جائے۔ اس نے ایہ تجویز قائم ک‏ر ک‏ے منادی کرادتی کہ آئندہ ایہ دروازہ شاہ عالمی پکاریا جائے گا۔ چنانچہ اس روز تو‏ں اج تک شاہ عالمی دروازہ کہلاندا اے “۔ انگریز دور وچ اس دروازے د‏‏ی پرانی عمارت نو‏‏ں گرا کر از سر نو تعمیر کيت‏‏ا گیا سی تے محققاں دے مطابق اس دروازے د‏‏ی وضع قطع پرانی عمارت ورگی ہی سی۔
جان ایف کینیڈی
گٹھ:امریکی صدر
چک 74 گ ب
چک 74 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
نازی اقتدار
23 مارچ 1933
نازی پارٹی دے پارلیمنٹ وچ اکثریت حاصل کرنے وچ ناکا‏م ہونے دے بعد ہٹلر نے اک بل متعارف کروایا جس تو‏ں اس د‏ی حکومت نو‏‏ں قانون سازی دا اختیار دے دتا گیا۔ نازی، روایت پسند تے کیتھلک مرکزی پارٹی نے اس "اجازت دینے دے قانون" د‏‏ی حمایت کيتی۔ اس قانون دے تحت ہٹلر د‏‏ی حکومت نو‏‏ں چار سال تک پارلیمنٹ وچ ووٹ دے بغیر قوانین جاری کرنے دا اختیار دتا گيا۔ ووٹ تو‏ں پہلے کمیونسٹ تے کئی سوشلسٹ مخالفین نو‏‏ں گرفتار کرلیا گيا سی۔ آخر وچ صرف باقی سوشلسٹ قانون د‏‏ی مخالفت کردے ہيں۔ بل منظور ہوگیا۔ جلد ہی ہٹلر نے جرمنی وچ نازی پارٹی دے علاوہ تمام سیاسی پارٹیاں نو‏‏ں غیرقانونی قرار دے دتا۔
ایس ایس د‏‏ی پولیس ریاست
ہٹلر دے اقتدار وچ آنے دے کچھ مہینےآں بعد، ایس اے تے گسٹاپو ہٹلر دے دشمنان د‏‏ی تلاش وچ گھر گھر گئے۔ سوشلسٹ، کمیونسٹ، تجارتی یونین دے قائدین تے نازی پارٹی دے خلاف آواز اٹھانے والےآں نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا تے کچھ نو‏‏ں قتل کردتا گیا۔ 1933 دے وسط تک، نازی پارٹی اکلوت‏ی سیاسی پارٹی سی تے حکومت دے خلاف تقریبا تمام ہی منظم مخالفت نو‏‏ں ختم کردتا جاچکيا سی۔ جرمنی وچ جمہوریت ختم ہوچک‏ی سی۔
17 جون 1936
ہائنرخ ہملر جرمن پولیس دا سربراہ بن گیا
رہینولوفس ڈارلنگی
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
سید صدر الدین صدر
وفات
سید صدر الدین صدر نے ۱۹ ربیع الاول ۱۳۷۳ وچ وفات پائی۔ آیت اللہ بروجردی نے انہاں د‏‏ی نماز جنازہ پڑھائی تے انہاں نو‏ں حرم حضرت معصومہ (ع) وچ شیخ عبد الکریم حائری د‏‏ی قبر دے پاس دفن کیتا گیا۔
مآخذ
گٹھ:چودہويں صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:چودہويں صدی ہجری دے شیعہ مفسرین گٹھ:چودہويں صدی ہجری دے شیعہ رجالی گٹھ:حرم حضرت معصومہ وچ مدفون افراد گٹھ:خاندان صدر گٹھ:قم وچ مقیم مراجع تقلید گٹھ:شیعہ شخصیتاں
الزبتھ II
تاجپوشی
فروری ۱۹۵۲ وچ جدوں اوہناں دے پیؤ دی موت ہوئی تاں اوہ کامنویلتھ دی مکھی اتے ستّ آزاد کامنویلتھ دیساں یونائیٹڈ کنگڈم، کینیڈا، آسٹریلیا، نیوزیلینڈ، دکھنی افریقہ، پاکستان اتے سیلون دی رانی بنی۔ اسنے مکھ آئينی تبدیلیاں راہیں راج کیتا، جویں کہ یونائیٹڈ کنگڈم وچ وبھاگیکرن، کینیڈیئن عہدیداراں اتے افریقہ دے نلوکیشن۔ ۱۹۵۶ اتے ۱۹۹۲ دے وچکار، اس دے ادھکارک کھیتراں دی گنتی وکھو-وکھری سی جویں کہ دکھنی افریقہ، پاکستان اتے سیولن (جسنوں شری لنکا دا ناں دتا گیا) سمیت رپبلک بن گئے۔ اس دیاں بہت ساریاں تریخی ملاقاتاں اتے میٹنگاں وچ آئرلینڈ دے گنراج دے راج دورے اتے پنج پوپاں دے دورے شامل ہن۔ ۲۰۱۷ وچ، اوہ اک نپھیر جبلی تک پہنچن والی پہلی بریٹیش سلطان بن گئی۔ اوہ سبھ توں لمی راج کرن والی بریٹیش راجشاہی اے اتے نال ہی دنیا دا سبھ توں لمبا راج کرن والی رانی شہزادی اے اتے راج دی خواتین مکھی، سبھ توں پرانی اتے سبھ توں لمی سیاسی حکمران اے اتے راج دے سبھ توں پرانے تے سبھ توں لمے ویلے توں سیوا کر رہی راج دی مکھی اے۔
دو ووہٹیاں والا بندہ
حوالے
گٹھ:ایسوپ دیاں کہانیاں
چک 143 ڈی بی
چک 143 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
رہینولوفس فیرومیکوینم
رہینولوفس فیرومیکوینم رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
چیپائس
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیوبک دے شہر
محمد صادقی تہرانی
فقہی روش
تے اس طرح دی احادیث حروف مقطعہ تے آیات قرآن دے رمز تو‏ں ماخوذ اے کہ سورہ کہف دی 27واں آیت تمام احکم دا سرچشمہ قرآن نو‏‏ں جاندی اے تے بس ،نتیجتاً سنت قرآن دے رموز تے اسی قرآنی وحی تو‏ں ماخوذ مرحلہ حقائق وچ یا تا ویل اے لہذٰا سنت کسی صورت قرآن دے مقابلہ وچ نئيں اے کہ اوہدی ناسخ ہو سکے۔ قرآن وچ موجود نص یا ظاہر جے نسخ ہوئے گا تو اس وچ موجود ظاہر تے نص تو‏ں ہی ہوئے گا۔
علامہ صادقی تہرانی علم رجال دے کردار نو‏‏ں زیادہ تر موضوعات وچ جاندے نيں تے معتقد نيں کہ پوری تاریخ وچ اسلام دے آغاز تو‏ں اج تک خود غرض اورجدال کرنے والےآں نے بہت ساری احادیث دی عبارت نو‏‏ں جعلی اسناد دے ضمیمہ دے نال جعل تے گڑھ لیا اے تے نتیجتاً صحیح السند احادیث دے عنوان تو‏ں قرآن دے ثابت و پائیدار نص یا ظاہر دے خلاف ساڈے حوالہ کر دتا اے، آپ اپنی کتاب "غوص فی البحار" وچ تقریباً شیعہ تے سنی دی حدیث دی 180 جلد کتاباں دی کتاب تے سنت دی بنیاد اُتے نقد دی اے۔
ویسٹ انڈیز صنوبر
ویسٹ انڈیز صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔
پنجابی ناٹک دی تریخ (کتاب)
پنجابی ناٹک دا ادبھو
پنجابی ناٹک دے اتہاس دے اتہاس دا سبھ توں مہتوپورن پڑائ پنجابی وچ ناٹک دی ودھا دا ابھرنا ہے۔ پنجابی ناٹک دے ادبھو بارے کئی پرکار دے وچار ہن۔ پہلے اوہ ہن جو پنجابی ناٹک نوں ورثے وچوں لبھن دی کوشس کردے ہن۔ ایہناں وچ ناٹک رتناکر دے لیکھک گیانی پیارا سنگھ گلّ تے ایل.ایس. کیہر سنگھ ‘اجیت’ اتے کئی ہور ودوان ہن۔
جے پنجابی اسیں پنجابی تھیٹر دے اتہاس نوں دیکھیئے تاں پتہ چلدا ہے کہ 1895 وچ مخمور چند دا ناٹک ‘شراب کور’ خالصہ ٹیپریس سوسائٹی ولون امرتسر تے لاہور وچ کھیڈیا گیا۔ 1913 توں بعد لکھے ناٹک ایہہ سپشٹ کردے ہن کہ ناٹک منچن لئی ہی لکھیا جا رہا ہے۔
پنجابی ناٹک دی سرجنا
19 ویں صدی دے انتم دہاکیا وچ پچھمی پربھاو کرکے ناٹک دی چیتنا وکست ہوئی۔ جسنے پنجابی ناٹک دے وکاس دا راہ پدھرا کیتا۔ 20 ویں صدی دے آرنبھ وچ بھائی ویر سنگھ تے باوا بدھ سنگھ دوارا لکھے ناٹکاں وچ وچ ورودھ دیکھن نوں ملدا ہے۔
حوالے
گٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی کتاباںگٹھ:پنجابی ناولگٹھ:پنجابی ساہت
رہینولوفس ہلورم
رہینولوفس ہلورم رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
برمودا صنوبر
برمودا صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ برمودا وچ ہوندا اے۔
بلانکو صنوبر
بارلے جوڑ
گٹھ:صنوبر گٹھ:سرو ٹبر
رہینولوفس سلوسٹرس
رہینولوفس سلوسٹرس رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
پاکستان فٹ بال فیڈریشن
بورڈ آف ڈائریکٹرز
گٹھ:1947ء وچ قائم ہونے والی کھیلاں د‏‏ی تنظیماں گٹھ:پاکستان وچ 1947ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ فٹ بال
مریا سمندر
مریا سمندر دنیا دا سَبھ توں لوݨا سمندر اے۔ ایہدے لوݨے ہوݨ باجھوں ایہدے وچ کوئی جاندار نئیں، اس وجہ توں ایہنوں مریا سمندر کہیا جاندا اے۔ مریا سمندر لیہندے ایشیا وچ اردن دے لیہندے پاسے تے فلسطین دے چڑھدے پاسے آ۔ ایہ زمین اُتے سبھ توں نیواں تھاں اے۔ ایہ 420 میٹر یا 1378 فٹ سمندری پدھر توں تھلے آ ،اس توں علاوا ایہ جگ دی سبھ توں ڈونگھی نمکیں پاݨی دی جھیل وی اے، ایہدی گہرائی 330 میٹر یا 1083 فٹ اے ۔ ایہ جبوتی دی جھیل اسال توں بعد دنیا دا سبھ توں نمکین پاݨی دا ذخیرا وی اے ۔ 30 فیصد لوݨ ناݪ ایہ، سمندر دے پاݨی توں 8 اعشاریا 6 گُݨا نمکین اے۔ ماہرین، مریا سمندر دی شوریدگی 31 اعشاریا 5 فیصد دسدے نیں ۔ مریا سمندر 76 کلومیٹر لمبا تے ودھ توں ودھ 18 کلومیٹر چوڑا اے۔
چارلیمیگنی
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
رہینولوفس الوکونز
رہینولوفس الوکونز رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
پیسفک ساگر
گٹھ:جغرافیا گٹھ:آبی جغرافیہ
قرامطہ
قرامطہ د‏‏ی اسمعلیاں تو‏ں علیحدیگی
قرمطہ دا بانی حمدان بن اشعث پندرہ سال تک احمد بن عبد اللہ ( مستور ) د‏‏ی طرف تو‏ں کوفہ دے علاقے وچ دعوت کردا سی تے کوفہ تے سلمیہ وچ برابر مراسلت جاری رہی۔ 242 ہجری وچ احمد نے وفات پائی۔ اس دے جانشین حسین نے حمدان نو‏‏ں اک خط لکھیا، جس دا مضمون حمدان د‏‏ی روایت دے مطابق پہلے خطاں تو‏ں مختلف سی ۔ اس لئی اس نے اپنے مدد گار داعی عبد انہاں نو‏‏ں حقیقت حال معلوم کرنے دے لئی سلمیہ روانہ کیتا۔ عبد انہاں جدو‏ں سلمیہ پہنچیا تو اسنو‏ں معلوم ہويا کہ احمد دا نتقال ہوچکيا اے تے اس دا بیٹیا حسین جانشین ہويا ا‏‏ے۔ عبد انہاں نے حسین تو‏ں پُچھیا کہ اوہ حجت تے امام کون اے جس د‏‏ی طرف دعوت د‏‏ی جا رہی ا‏‏ے۔ حسین نے اس تو‏ں الٹا سوال کیتا۔ تساں دسو اوہ امام کون ا‏‏ے۔ عبد انہاں نے کہیا، اوہ امام محمد بن اسماعیل بن جعفر صاحب الزمان ا‏‏ے۔ حسین نے کہیا کوئی امام سوائے میرے باپ دے نئيں اے تے وچ اس دا قائم مقام ہون۔ ایہ سن کر عبد انہاں حمدان ( قرمط ) دے پاس آیا تے اسنو‏ں سلیمہ دے واقعے تو‏ں مطلع کیتا۔ حمدان نے اپنے تمام مدگاراں نو‏‏ں جمع کرکے انہاں نو‏‏ں سلمیہ د‏‏ی دعوت تو‏ں علاحدہ ہو جانے دا حکم دتا۔ انہاں مدد گاراں نے اپنی اپنی جگہاں اُتے تو اس دے حکم د‏‏ی تعمیل کی، لیکن دوسرے مقامات اُتے کچھ نئيں کرسک‏‏ے۔ کیو‏ں کہ دعوت کوفہ دے تمام علاقےآں وچ پھیل چک‏ی سی۔
ذکرویہ د‏‏ی تنظیم نو
دو سال تک ذکرویہ تے اس دے طرف دار روپوش رہ‏‏ے۔ عباسی خلیفہ معتضد نے انہاں دا زور ٹورنے دے لئی لشکر بھیجیا تے کئی لڑائیاں ہوئیاں جنہاں وچ قرمطہ کثرت تو‏ں مارے گئے۔ اس لئی عبد انہاں د‏‏ی جماعت کمزور ہو گئی تے اس دے افراد ذکرویہ نو‏‏ں بھول گئے۔ لیکن ذکرویہ نے خفیہ طور اُتے اپنا کم جاری رکھیا تے رفتہ رفتہ اپنی قوت بڑھالی۔ ہن ذکرویہ نے انہاں شہراں د‏‏ی طرف توجہ د‏‏ی جو کوفہ دے قریب سن ۔ انہاں شہراں دے باشندےآں نو‏‏ں اپنے زیر اثر لیانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ مگر اس کوشش وچ اوہ ناکا‏م رہیا۔ اس لئی اس نے289 ہجری وچ اپنے تن بیٹےآں یحییٰ، حسین تے علی نو‏‏ں بلاد شام د‏‏ی طرف بھیجیا تے انہاں نو‏ں ایہ حکم دتا کہ اوہ بنو کلب وچ جاکر کم کرن تے ایہ دعویٰ کرن کہ اوہ اسماعیل بن صادق د‏‏ی نسل تو‏ں نيں۔ یحییٰ نو‏‏ں اپنی اس تبلیغ وچ وڈی کامیابی ہوئی تے بوہت سارے شامی اس دے پیرو بن گئے۔ اوہ ’ شیخ ‘ دے نام تو‏ں مشہور ہو گیا تے ایہ دعویٰ کرنے لگیا کہ اوہ خود محمد بن عبد اللہ بن محمد بن اسماعیل بن جعفر صادق ا‏‏ے۔ اس طرح قرامطہ نے بلاد شام اُتے اپنا سکہ جما لیا۔ عباسی خلیفہ معتضد دے غلام ’ شبل ‘ رفاصہ د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں اُتے حملہ کر دتا۔ شبل ماریا گیا۔ قرامطہ نے رفاصہ د‏‏ی جامع مسجد جلادی تے پرت مار شروع کردتی۔ اس دے بعد احمد بن محمد طائی نے انہاں دا مقابلہ کیتا تے انہاں دے رئیس ابو الفورس نو‏‏ں گرفتار کرکے معتضد دے پاس بغداد بھیج دتا۔ معتضد نے اسنو‏ں وڈے عذاب تو‏ں قتل کیتا۔
بحرین دے بنو جنابی
315 ہجری وچ قرامطہ کوفہ وچ داخل ہوئے تے بصرہ تو‏ں زیادہ اس شہر نو‏‏ں تاراج کیتا۔ اس دے بعد اس دیاں فوجاں عراق وچ پھیل گئياں تے بار بار عباسی خلیفہ نو‏‏ں شکست دتی۔ مقتدر نے آخر دو فوجی سردار ہارون بن غریب تے صافی نو‏‏ں بصرے د‏‏ی طرف روانہ کیتا۔ انہاں نے قرامطہ نو‏‏ں زبردست شکست دتی۔ اس دے بعد قرامطہ نے عراق وچ سر نئيں اٹھایا۔
قرامطہ دا آغازتے ارتقاء
امام غزالی ؒ دے مطابق دعوت دے اک داعی حمدن قرامط د‏‏ی دعوت اُتے لبیک کہنے والے قرامطہ اکھوائے ۔ بعض علمائے تریخ جداں دے ذکر کيتا گیا قرامطہ نو‏‏ں اک وکھ فرقہ دے طور اُتے ذکر کردے ہیںاس دتی وجہ شاید ایہ ہوئے کہ سیاسی و سماجی منظر نامہ اُتے اسماعیلیہ قرمطہ دے ناں تو‏ں ظاہر ہوئے۔
قرامطہ مختلف ادوار وچ مختلف جگہاں اُتے خروج کردے رہے 286ھ وچ بصرہ دے نواح وچ ابو سعید جنابی نے خروج کيتا تے قطیف تے ہجر دے علاقے وچ بہت زیادہ فساد برپا کيتا اصل وچ ایہ جنابہ نامی شہر دا باشندہ سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ جنابی کہلایا[19]۔
311ھ وچ قرامطہ دا سردار ابو طاہر ستاراں ہزار شہ سواراں دے نال رات د‏‏ی تاریدی ميں بصرہ وچ داخل ہويا خوب قتل و غارت د‏‏ی تے پرت مار دے کے روانہ ہوئے گیا خلیفہ نے اس دے پِچھے لشکر روانہ کيتے مگر ایہ جس شہر وچ ہُندا اسنو‏ں ویران ک‏ر ک‏ے دوسری طرف بھج جاندا، آخر دا ر ایہ واپس ہجر جا پہنچیا[22]۔سیوطی لکھدے نيں کہ :اس سال خلیفہ نے منصور ویلمی نو‏‏ں امیر حج بنا ک‏ے بھیجیا جو بخیریت مکہ پہنچ گیا مگر طاہر قرامطی وی 8 ذولحجہ نو‏‏ں مکہ آ گیا اس نے حجاج کرام دا قتل عام کرایا تے لاشاں چاہ زمزم وچ پھینکوا داں۔حجر اسود نو‏‏ں گرز ماما کر خانہ کعبہ د‏‏ی دیوار تو‏ں جدا کر دتا تے ایہ گیارہ روز تک ایداں دے پيا رہیا فیر اوہ اسنو‏ں نال لے گیا تے چوبیس برس اس دے پاس رہیا۔حجر اسود لےک‏ے جانے والے چالیس اونٹھ راستے وچ مر گئے مگر واپسی اُتے صرف اک کمزور اونٹھ حجر اسود نو‏‏ں مکہ لے آیا۔ ابو طاہر اس واقعے دے بعد زیادہ عرصہ زندہ نہ رہیا تے چیچک وچ مر گیا[23]۔
قرامطہ نے حجر اسود نو‏‏ں اپنے پاس تقریباً چوبیس برس رکھیا تے کہندے سن جس دے حکم تو‏ں لے گئے نيں ايس‏ے دے حکم تو‏ں واپس کرن گے فیر ایہ 339ھ وچ اسنو‏ں کوفہ لے آئے۔ طاہر دے اک بھائی نے خط لکھ ک‏ے نال رکھ دتا کہ جس دے حکم تو‏ں لیائے سن ايس‏ے دے حکم تو‏ں واپس کر دتا تے ايس‏ے سال ذیقعد 339ھ وچ قرامطہ حجر اسود نو‏‏ں بغیر کسی مطالبے دے واپس مکہ چھڈ گئے[26]۔
باطنیان و قرمطیان خط باریک کہ آنرا خط مقرمط خوانند نیک نوشتی وازاین جھت تے اقر مطویہ لقب کردندی مردیی را از شہر اھواز با این مبارک دوستی بود ناں ابو عبداللہ میمون قداح۔ قرامطن حسن جنابی وپسرش طاہر مردمان از بیم شمشیر خویشتن را در چاہ می افگندند و برسر کوہ میشدند و حجر الاسود را از خانہ جدا کردند۔ بطنی قرامطی دراصل عبداللہ بن میمون قداح دے پیرو کار نيں جس دا لقب قرامطہ سی ۔فیر حسن جنا بی تے اس دا بیٹا طاہر جس نے چاہ زمزم نو‏‏ں حجاج کرام د‏‏ی لاشاں تو‏ں بھر دتا تے حجر اسود نو‏‏ں خانہ کعبہ د‏‏ی دیوار تو‏ں جدا کر دتا[28]۔
قرامطہ ملتان وچ
قرامطہ ہن صرف حجاز یا مغرب تک محدود نہ سن بلکہ اوہ برصغیر وچ خصوصاً ملتان وچ بہت زیادہ طاقتور سن تے ایتھ‏ے دے حکمران سن جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی مقابل غزنی د‏‏ی حکومت انہاں دے برعکس عباسی خلیفہ د‏‏ی وفادار تے فرمانبردار سی۔ قرامطہ نہ صرف عالم اسلام کیلے دردِ سر بنے رہے بلکہ محمود دے نال وی مسلسل نبرد آزما رہے تے محمود گاہے بگاہے انہاں د‏‏ی قوت توڑدا رہیا کدی مشرقی سمت وچ ملتان وچ اس فتنے نو‏‏ں دبایا تاں کدی مغرب ایرانی علاقے وچ انہاں دے اثر دا خاتمہ کيتا جداں دے مشاہیر اسلام وچ بیان کيتا گیا اے کہ، سلطان محمود نے رے اُتے حملے دے وقت انہاں قرامطیاں د‏‏ی خوب خبر لی اکثر مارے گئے تے انہاں د‏‏ی کتاباں نو‏‏ں سلطان نےجلادتا۔سلطان کےدور وچ قرامطہ دا سب تو‏ں اہ‏م و مضبوط مرکز ملتان سی جس دا حاکم عبدالفتح داؤد سی جس کومحمود نے حملے دے دوران گرفتار کر کےغور کےقلعہ وچ قید کردتا تے ایہ اوتھے مرگیا[31]۔
ابو نصرمحمد عتبی جس د‏‏ی کتاب تریخ یمینی محمود دے دور دا اہ‏م ماخذ اے اس نے ا پنی ا س مشہور کتاب تریخ یمینی وچ سلطان محمود غزنوی د‏‏ی ملتان د‏‏ی مہم دا تذکرہ کچھ ایويں کيتا اے:
ایران دی تریخ
مغربی دیساں وچ ایران نوں عام طور تے فارس دے ناں نال جانیا جاندا اے، اس دے اتہاس نوں اک وڈے کھیتر دے اتہاس نال جوڑیا جاندا اے، جس نوں گریٹر ایران دے ناں نال وی جانیا جاندا اے، جس اندر پچھم وچ اناتولیا، باسفورس اتے مصر، مشرق وچ پرانے ہندستان دی سرحد اتے سر دریا اتے اتر وچ کوہ قاف اتے یوریشیئن سٹیپی اتے دکھن وچ فارس دی کھاڑی اتے اومان دی کھاڑی تک دے علاقے شامل سن۔
مسلماناں دی فارس اتے فتح (633-654) نے ساسانی سامراج نوں ختم کر دتا اتے ایہہ ایران دے اتہاس وچ اک موڑ اے۔ ایران دا اسلامیکرن اٹھویں توں دسویں صدی دوران ہویا، جس نال ایران وچ نال-نال اس دیاں کئی ماتحت رجواڑاشاہیاں وچ وی زرتشتیت دا پتن ہو گیا۔ حالانکہ، پچھلیاں فارسی رہتلاں دیاں کامیابیاں اجائیں نہیں گئیاں سن، ایہناں نوں نویں اسلامی سیاست اتے رہتل نے آتمسات کر لیا سی۔٭
مچھیرا تے نکی مچھی
حوالے
گٹھ:ایسوپ دیاں کہانیاں
لومبڑی تے بلی
لومبڑی اتے بلیپرانی جنور کہانی اے۔ اس دے مغربی اتے مشرقی دونوں کئی روپ ملدے ہن جہناں وچ وکھ وکھ جانور شامل ہن۔ یورپ وچ پرنٹنگ دے شروع توں لے کے ایسپ دیاں کہانیاں وچ ایہہ شامل رہی اے۔ پیری انڈیکس وچ ایہہ 605 نمبر تے اے۔ مول کہانی وچ لومبڑی اتے بلی ایہہ بحث کر رہیاں ہن کہ اوہناں کول کنیاں چترائیاں اتے چلاکیاں ہن۔ لومبڑی کہندی اے کہ اس کول تاں بہت ہن؛ بلی منّ لیندی اے کہ اس کول تاں بس اکو اے۔ جدوں کتیاں والے شکاری آؤندے ہن بلی ترت اک رکھ تے چڑھ جاندی اے، پر لومبڑی کتیاں دے قابو آ جاندی اے۔
چک 146 ڈی بی
چک 146 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
شہرستان سرپل ذہاب
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان سرپل ذہاب ایران دے صوبہ کرمانشاہ دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز سرپل ذہاب شہر اے۔
بیگل
بیگل نکے توں مدرے ناپ دا اک کتا اے۔ ایہدا پرکھ مڈھ رپھڑی اے تے کج پتہ نہیں۔ ایہ 11ویں صدی فرانس وچ جنگلی سہیاں دے شکار لئی لیایا گیا سی۔ انگلینڈ وچ ایہدیاں دو ونڈاں ملدیاں نیں: پدھر بیگل تے شکاری بیگل۔ بیگل دا کوٹ موٹا تے نکا ہوندا اے۔ ایہدے شکاری کتیاں دے سارے رنگاں وچ ملدا اے۔ اک گل پکی اے جے پوچھل دا سرا چٹا ہوندا اے۔
کاݪا سمندر
کاݪا سمندر (Black Sea)، چڑھدے لمے یورپ، اناطولیا تے قفقاز دے وچکار اک سمندر اے۔ ایہنوں کاݪا سمندر اس لئی آکھیا جاندا اے کیونکہ سیاݪ وچ اس سمندر اُتے اینی دھند چھائی رہندی اے کہ کوئی شے نئیں دِکھدی ۔ ایہ سمندر وڈا سمندر اوقیانوس دا ای اک انگ اے تے رومی سمندر دے راہیں ایہدے ناݪ ملیا ہوئیا اے۔ ایہ باسفورس تے مرمرا سمندر دے نال رومی سمندر تے پانی گلی کرچ دے راہیں ازوف سمندر نال جڑیا ہوئیا اے۔ کاݪا سمندر وچ ڈگھݨ آݪا سبھ توں اہم دریا دریائے ڈینیوب اے ۔ ایہ سمندر 4 لکھ 22 ہزار مربع کلومیٹر دے رقبے تے پھیلیا ہوئیا اے۔ ایہدی دی ودھ توں ودھ ڈونگھائی 2210 میٹر اے ۔ کاݪا سمندر دے کنڈے دے دیساں چ ترکی ، بلغاریا ، رومانیا ، یوکرین ، روس تے جارجیا آؤندے نیں۔ کریمیا وی ایہدے کنڈھے اُتے آ۔
شیر تے لومبڑی
حوالے
گٹھ:ایسوپ دیاں کہانیاں
رہینولوفس الکیون
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
رڑدا صنوبر
رڑدا صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ اتلا امریکہ وچ ہوندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:صنوبر گٹھ:سرو ٹبر
کوٹیکوک
کوٹیکوک کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
امریکی سمندری فوج
امریکی سمندری فوج امریکی فوجاں دا اوہ انگ اے جیہڑی سمندراں چ لڑدی اے۔ امریکی سمندری فوج دنیا دی سب توں وڈی سمندری فوج اے۔
روسل ایلن ہلس
روسل ایلن ہلس اک امریکی فزکسگرو تے فزکس اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
رومی سمندر
رومی سمندر 25 لکھ مربع کلومیٹر تے پھیلیا ہوئیا اے تے اسنوں وڈا سمندر اوقیانوس نال ملان والی آبنائے جبرالٹر صرف 14 کلومیٹر چوڑی اے۔ ایہہ سمندر درہ دانیال تے باسفورس راہیں مرمرہ سمندر تے کالا سمندر نال جڑیا ہوئیا اے ۔ نہر سوئز رومی سمندر دے چڑھدے کنڈے تے اے جہڑی اسنوں لال سمندر نال ملاندی اے۔
چک 150 ڈی بی
چک 150 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
پنجابی ساہت تنقید:مڈھ تے ترقی
پنجابی ساہت تنقید :- مڈھ تے ترقی
بھوگلے ایتھے ڈاکٹر۔ ہرنام سنگھ شان دی اس دھارنا دے حامی ہن جس مطابق پنجابی ساہت تنقید بابا فرید توں شروع ہندی اے: کجھ کنتو کیتے جا سکدے ہن جنہاں نال اپروکت دھارنا دی وقعت جاں نرارتھکتا ستے سدھ ہو جاندی اے۔پہلا کنتو تاں ایہہ کہ اسیں گرو نانک نوں ساہت سمالوچک منن نوں تیار ہاں؟ دوجے کہ گرو ارجن دیوَ ولوں آدی گرنتھ دا اڈیٹنگ تنقید دا کارن اے اتے آدی گرنتھ تنقید دا گرنتھ اے؟ اتر نشچے ہی نانہواچی ہن۔
اصولی تنقید:
گلاب رائے لکھدا اے، جدوں لوک رچی سوتربدھّ ہو جاندی اے اتے یگ پلٹاؤُ شاعراں دیاں امر رچناواں دا تجزیہ کرکے اوہناں دے نمونیاں دے بنیاد تے اصول اتے نیم بنائے جاندے ہن تاں اصولی الوچنا دا جم ہندا اے۔
ویاکھیاتمک تنقید
اس تنقید دا الزام ایہہ اے کہ ایہہ سہج سواد اتے کلا پکھ نوں بالکل نظر انداز کرکے وستو مادہ اپر بل دتا جاندا اے۔دوسرا اس وچ انفرادی صلاحیت دے چمتکاری اثر نوں پہل دین دی تھاں اجتمائی ہتّ ہی پرکھے جاندے ہن۔انجھ کئی وار تنقید کردیاں شاعری وچوں شاعر دی شخصیت ختم ہو جاندی اے۔اس توں علاوہ اس تنقید میتھڈ دا اک ہور نقص ایہہ وی اے کہ اوہ معاشی ملاں نوں ایناں اہم مندی اے کہ اسدے دباء ہیٹھ آ کے سماج دے دوسرے ملّ اتے سروکار غائب ہو کے رہِ جاندے ہن۔پر اسدی جو وڈی دین اے اوہ ایہہ اے کہ اس تنقید نے ساہت وچ داخلہ پلائنوادی رچیاں دا ناکارن کیتا۔
روپکی: