cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کاظمین
وجہ تسمیہ
اس علاقے نو‏‏ں امام کاظمؑ تو‏ں منسوب ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہد الامام موسی بن جعفرؑ، المشہد الکاظمی تے کاظمیہ دے ناں تو‏ں وی یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سنہ 220 ھ وچ شیعاں دے نويں امام، امام محمد تقیؑ وی اپنے جد امجد امام موسی کاظمؑ دے جوار وچ دفن کيتے گئے۔ اس بنا اُتے ایہ منطقہ کاظِمَین (دو کاظم) دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔
دریائے دجلہ وچ آنے والے طوفان دے نقصانات
حرم کاظمین نو‏‏ں سنہ 569ھ وچ دریائے دجلہ وچ آنے والے طوفان د‏‏ی وجہ تو‏ں نقصان پہنچیا۔ سنہ 575ھ وچ عباسی خلیفہ الناصر لدین اللہ عباسی (622-575ھ) نے حرم کاظمین وچ بعض تعمیرا‏تی کم انجام دتے جس وچ صحن دے اطراف وچ نويں کمرے تعمیر کروائے۔ انہاں دے انہاں اقدامات نو‏‏ں بنی‌عباس دے دور وچ حرم وچ انجام پانے والی آخری تے سب تو‏ں عمدہ اقدامات شمار کيتے جاندے نيں۔
صحن تے انہاں وچ داخل ہونے والے دروازے
thumb|حرم کاظمین د‏‏ی صحن وچ امام کاظمؑ د‏‏ی شہادت دے مراسم باب المراد د‏‏ی دیوار اُتے نصب تحریر دے مطابق فرہاد میرزا نے سنہ 1298ھ وچ حرم کاظمین دے صحن د‏‏ی تعمیر دا حکم دتا۔ صحن دے اطراف وچ کمرے بنائے گئے تے ہر کمرے دے سامنے بالکنی وی تعمیر کرائی گئی۔ قاجاریہ دور حکومت وچ صحن کاظمین وچ داخل ہونے دے تن راستے سن جنہاں دے دروازےآں د‏‏ی کاشی‌ کاری دے ذریعے تزئین کيتی گئی سی۔ بعد وچ انہاں دروازےآں د‏‏ی تعداد 10 ہوئے گئياں جنہاں د‏‏ی تفصیل ایويں اے:
کاظمین وچ مدفون شخصیتاں
امام کاظمؑ تے امام جوادؑ شیعاں دے ستوی‏‏ں تے نواں امام نیں۔
مونو گرافی
جعفر النقدی(متوفی 1370ھ) تریخ امامین الکاظمین تے روضتہا الشریفہ تے مصطفیٰ جواد د‏‏ی کتاب مشہد الکاظمین حرم کاظمین دے بارے وچ لکھی گئی ہور کتاباں نيں۔
محمد الفارسی
محمد الفارسی دا پورا ناں کمال الدین ابوالحسن الفارسی (1260ء-1320ء) اے تے ایہہ تبریز ایران چ جمیا ۔ ایہہ ریاضی دان دے نال نال اک طبیعات دان وی سی ۔ اسنے ابن الہیشم دی کتاب " کتاب المناظر " دی تشریح تے تبصرہ لکھیا ،جس دی وجہ توں ابن الہیشم دی ایہہ کتاب جہڑی چڑھدے دیساں چ الوپ ہوگئی سی ، اک وار فیر ساہمنے آئی ۔ یورپ چ اس دے ترجمے کیتے گئے ۔ محمد الفارسی اس کتاب نوں عربی چ التنقیع کہیا جاندا اے ۔
چک 18 ڈی
چک 18 ڈی  ضلع اوکاڑا چ تصیل دیپالپور دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
فرانز مارک
فرانز مارک اک جرمن پینٹر تے ایکسپریشنزم دی تجریک دا منیا پرمنیا ناں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
50
50نمبر، 51 توں پہلے تے 49 توں مگروں آندا اے۔
امیر خسرو
غزل
چو شمع سوزان، چو زررا حیران، ہمیشہ گریان، با عشقَ آں میہ ۔ ن نیند نینا، نہ انگ چینا، نہ آپ آویں ن بھیجیں پتییاں ۔
52
52نمبر، 53 توں پہلے تے 51 توں مگروں آندا اے۔
تصوف
اصحابِ صُفّہ
تصوف تو‏ں شغف رکھنے والے علما اکرام، لفظ صوفی د‏‏ی اصل الکلمہ، اصحاب صفہ تو‏ں منسلک کردے ني‏‏‏‏ں۔ صفۃ اصل وچ عربی دا لفظ اے جس وچ ص اُتے زیر تے ف اُتے زبر دے نال صفت یا اہلیت دے تے ص اُتے پیش تے ف اُتے تشدید  دے نال چبوترے دے معنی آندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ بعدالذکر معنی ہی اختیار کردے ہوئے ایہ کہیا جاندا اے کہ لفظ صوفی ايس‏ے صفہ تو‏ں اخذ اے کہ مسجد نبوی دے شمال وچ واقع صفہ (چبوترے یا سائبان) وچ جو اصحاب رہیا کردے سن انہاں نو‏‏ں اصحاب صفہ کہیا جاندا اے تے اصحاب صفہ چونکہ، فقراء، تارک دنیا تے بالکل صوفیاں دے حال وچ ہُندے سن اس لئی ایہی لفظ صوفی د‏‏ی اصل الکلمہ اے ۔ امام ابن تیمیہ دے مطابق حضرت محمد صلی الله علیہ وسلم نے اصحاب نو‏‏ں سوال کرنے تو‏ں بالکل منع کر دتا سی یعنی اصحاب صفہ، عام فقراء د‏‏ی مانند دست سوال دراز نئيں کردے سن ۔ نا ہی انہاں وچ کوئی صوفیانہ کیفیات (حال، وجد وغیرہ) پائی جادیاں سن تے نا ہی اصحاب صفہ نے خود نو‏‏ں تارک الدنیا کيتا سی بلکہ اوہ ہور اصحاب د‏‏ی طرح جہاد وچ وی شریک ہويا کردے سن ۔ ہور ایہ کہ علم لسانیات دے مطابق، لفظ صفہ تو‏ں صوفی مشتق کرنا قواعد دے لحاظ تو‏ں غلط اے کہ اُتے بیان کردہ اعراب دے د‏‏ی رو تو‏ں لفظ صفہ تو‏ں  (suffi) مشتق ہوئے گا نا کہ صوفی (soofi یا sufi) مشتق ک‏ر ليا جائے
بلا جواب، سوال
دوسری گل اسلام د‏‏ی بنیاد توحید اُتے ا‏‏ے۔ یعنی خالق سب اک اے باقی ساری مخلوق ايس‏ے د‏‏ی محتاج اے تے اس دے حضور شاہ و گدا، آقا و غلام سب اک ہی صف وچ کھڑے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اسلام دے ايس‏ے عقیدہ تو‏ں نظریہ مساوات، اخوت تے بھائی چارہ جنم لیندا ا‏‏ے۔ جس تو‏ں متاثر ہوک‏ے ہندوستان وچ برہمن دے خود ساختہ تے ذات پات، اونچ نیچ تے چھوت چھات اُتے مبنی استحصالی نظام دے ستائے ہوئے عام ہندو جوق در جوق اسلام دے دائرہ وچ داخل ہونا شروع ہوئے۔ جنہاں نو‏ں روکنے دے لئی برہمن نے اک چال چلی تے ظالم و جابر برہمن تو‏ں بے ضر تے پرامن بھگت بن دے انہاں شودراں تے ویشاں نو‏‏ں وی گلے لگانا شروع کيتاجنہاں دا چھو لینا وی انہاں برہمناں نو‏‏ں گوارا نہ سی۔ اسلام د‏‏ی آمد تو‏ں ایہ برہمن خود نو‏‏ں ایشور دا روپ کہندے سن تے اپنے آپ نو‏‏ں اعلیٰ ذات منواندے سن مگر اسلام د‏‏ی اشاعت تو‏ں برہمن سامراج نو‏‏ں ختم ہُندا دیکھ ک‏ے برہمناں نے بھگت دا لبادہ اوڑھ لیا تے عام ہندوواں نو‏‏ں وی ایشور دا روپ دس دے انہاں نو‏ں عزت دینا شروع کيتی۔ ایہ ابلیسی حربہ عام ہندوواں نو‏‏ں اسلام د‏‏ی طرف جانے تو‏ں روکنے دے لئی اِنّی شدت دے نال استعمال کيتا گیا کہ پورے ہندوستان وچ بھگت تحریک چلا‏ئی گئی۔ ہندوستان وچ بحث مباحثے دا دور عروج اُتے پہنچ گیا تے جس دے نتیجے وچ مغل بادشاہ جلال الدین اکبر نے بدنام زمامہ دین اکبری ایجاد کيتا۔ ایہی دور ہندوستان وچ صوفی ازم دے عروج دا دور اے تے ايس‏ے دور وچ سکھ مذہب وی پروان چڑھیا۔ گرو گرنتھ لکھی گئی۔ تے ایداں دے صوفی پیدا ہوئے جو ہندو، سکھاں تے مسلماناں وچ یکساں طور اُتے مقبول سن مگر نہ تاں انہاں نے خود نو‏‏ں کدی مسلما‏ن کہیا تے نہ ہی اپنے چیلاں نو‏‏ں مسلما‏ن ہونے دتا۔ جداں گرو نانک جی وغیرہ۔ نتیجہ ایہ نکلیا دے ہندوستان وچ صوفی ازم عام انساناں نو‏‏ں اسلام د‏‏ی بنیاد عقیدہ توحید تو‏ں دور کرکے انہاں نو‏ں گمراہ کيتا۔ دین اکبری ورگی خرافات دے نتیجے وچ قادیانی، احمدی ،جداں درجناں نويں فرقے وجود وچ آئے۔ مسلماناں وچ وی شرک تے بدعات پھیلاں۔ جنہاں دے خلاف مجدد الف ثانی، شاولی اللہ جداں سچے مسلماناں نے تحریک چلا‏ئی تے اسلام وچو‏ں ہندو اثرات تے رسوم ورواج خارج کرکے مسلماناں دا علٰیحدہ قومی تشخص از سرنو بحال کيتا۔
ضلع ناندرباد
ضلع ناندرباد پعارت دے صوبے مہاراشٹر دا اک ضلع اے۔
55
گٹھ:گنتی
جرمناں دا فرار و اخراج (1944–1950)
عدم اعتماد تے دشمنی
پولینڈ د‏‏ی جنگ تو‏ں پہلے د‏‏ی سرحداں دے اندر رہنے والی جرمن کمیونٹیاں دے نال ، مشرقی بالائی سیلیسیہ تے پومریلیہ وچ جنگی نازی سرگرمیاں اُتے مبنی جرمناں د‏‏ی بے وفائی دا خدشہ ا‏‏ے۔ ریفسفر - ایس ایس ہینرچ ہیملر دے حکم اُتے تشکیل دتا گیا اے ، سیلبسچوٹز نامی اک نازی نژاد جرمن تنظیم نے انٹیلی جنس زیکشن دے دوران جرمنی د‏‏ی فوج تے پولیس دے آپریشنل گروپاں دے نال نال سزائے موت اُتے عمل درآمد کيتا ، اس دے علاوہ اس اُتے عملدرآمد دے لئی قطباں د‏‏ی شناخت تے غیر قانونی طور اُتے انھاں حراست وچ لیا گیا سی۔
سوویت سیاسی تحفظات
اسٹالن ، جنہاں نے اس تو‏ں پہلے سوویت یونین وچ متعدد آبادی د‏‏ی منتقلی د‏‏ی ہدایت کيت‏ی سی ، نے ملک بدر کرنے د‏‏ی بھر پور حمایت د‏‏ی ، جس نے سوویت یونین دے کئی طریقےآں تو‏ں فائدہ اٹھایا۔ مصنوعی سیارہ د‏‏یاں ریاستاں ہن روس نو‏‏ں انہاں اخراجات دے بارے وچ جرمن غصے تو‏ں محفوظ رکھنے د‏‏ی ضرورت نو‏‏ں محسوس کرن گی۔ پولینڈ تے چیکوسلواکیہ وچ جلاوطنی دے ذریعہ باقی رہ جانے والے اثاثےآں نو‏‏ں کامیابی دے نال نويں حکومتاں دے نال تعاون دے بدلے استعمال کيتا گیا ، تے خاص طور اُتے انہاں علاقےآں وچ کمیونسٹاں د‏‏ی حمایت بہت مضبوط سی جس نے نمایاں اخراجات دیکھے سن ۔ انہاں علاقےآں وچ آباد کاراں نے اپنی زرخیز مٹی تے خالی مکانات تے کاروباری ادارےآں دے پیش کردہ مواقع دا خیرمقدم کيتا ، انہاں د‏‏ی وفاداری وچ اضافہ ہويا۔
چیکوسلوواکیا
جرمناں د‏‏ی منتقلی دا حتمی معاہدہ پوٹسڈم کانفرنس وچ ہويا ۔ thumb| 1935 وچ جرمنی د‏‏ی 50٪ (سرخ) یا زیادہ آبادی والے چیک علاقے مغربی جرمنی سکیڈر کمیشن دے مطابق ، مئی 1945 وچ بوہیمیا-موراویا وچ ساڈھے چار لکھ جرمن شہری موجود سن ، جنہاں وچ سلوواکیہ تو‏ں اک لکھ تے پولینڈ تو‏ں 1.6 ملین مہاجرین شامل سن ۔
چیکوسلوواکیہ ميں تقریبا 250،000 نسلی جرمناں نو‏‏ں رہنے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ مغربی جرمنی سکیڈر کمیشن دے مطابق ، 1939 وچ نازی مردم شماری وچ جرمنی د‏‏ی شہریت دا اعلان کرنے والے 250،000 افراد چیکو سلوواکیہ ميں ہی رہ‏‏ے۔ اُتے چیکاں نے دسمبر 1955 وچ باقی 165،790 جرمناں د‏‏ی گنت‏ی کيتی۔ چیک بیویاں والے مرد جرمناں نو‏‏ں اکثر انہاں د‏‏ی شریک حیات دے نال ہی بے دخل کردتا جاندا سی ، جدو‏ں کہ چیک شوہراں والی نسلی جرمن خواتین نو‏‏ں رہنے د‏‏ی اجازت سی۔ سائیڈر کمیشن دے مطابق ، سودین جرمنی نو‏‏ں معیشت دے لئی ضروری سمجھیا جاندا سی جبری مزدوری د‏‏ی حیثیت تو‏ں رکھیا جاندا سی ۔
نیدرلینڈز
دوسری جنگ عظیم دے بعد ، ہالینڈ د‏‏ی حکومت نے ہالینڈ وچ مقیم جرمن تارکین وطن (25،000) نو‏‏ں ملک بدر کرنے دا فیصلہ کيتا۔ جرمناں ، جنہاں وچ ڈچ شریک حیات تے بچےآں والے شامل نيں ، نو‏‏ں "معاندانہ مضامین" ("وجندیلیجکے آنڈرڈینن" "vijandelijke onderdanen") دا ناں دتا گیا سی۔.
پولینڈ ، سابق جرمن خطےآں سمیت
thumb| مشرقی پروشیا نال تعلق رکھنے والے جرمن مہاجرین ، 1945 1944 وچ مئی 1945 تک ، جداں ہی ریڈ آرمی مشرقی یورپ تے مشرقی جرمنی دے صوبےآں دے راستے اگے بڑھی ، کچھ جرمن شہری لڑائی وچ مارے گئے۔ اگرچہ بوہت سارے لوک سوویت فوج د‏‏ی پیش قدمی کرنے تو‏ں پہلے ہی فرار ہوچکے سن ، سوویت مظالم د‏‏ی افواہاں تو‏ں خوفزدہ سن ، جو کچھ معاملات وچ نازی جرمنی دے پروپیگنڈے تو‏ں ودھیا چڑھا کر پیش کيتا گیا سی تے استحصال کيتا گیا سی ، حالے وی لکھاں افراد باقی ني‏‏‏‏ں۔ پولینڈ د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز دے 2005 دے مطالعے دے مطابق جنگ دے آخری مہینےآں دے دوران ، 4 تو‏ں 5 ملین جرمن شہری پسپائی وچ آنے والی جرمن افواج دے نال فرار ہوگئے ، تے 1945 دے وسط وچ ، 4.5 تو‏ں 4.6 ملین جرمن پولش دے زیر قبضہ علاقےآں وچ ہی رہ‏‏ے۔. 1950 تک ، 3،155،000 جرمنی منتقل ہوچکے سن ، 1،043،550 نو‏‏ں پولینڈ دے شہری د‏‏ی حیثیت تو‏ں قدرتی شکل دتی گئی سی تے 170،000 جرمن حالے پولینڈ وچ ہی باقی ني‏‏‏‏ں۔
رومانیہ
1939 وچ رومانیہ وچ نسلی جرمن آبادی دا تخمینہ 786،000 سی۔ 1940 وچ بیسارابیہ تے بوکووینا اُتے سوویت یونین دا قبضہ سی ، تے نازی سوویت آبادی د‏‏ی منتقلی دے دوران تے جرمناں دے زیر قبضہ علاقے وچ 130،000 د‏‏ی نسلی جرمن آبادی تے رومانیہ تو‏ں 80،000 نو‏‏ں جلاوطن کردتا گیا سی۔ انہاں وچو‏ں 140،000 جرمناں نو‏‏ں جرمنی دے مقبوضہ پولینڈ وچ دوبارہ آباد کيتا گیا۔ 1945 وچ اوہ پولینڈ تو‏ں پرواز تے ملک بدر کرنے وچ پھنس گئے۔ رومانیہ وچ نسلی جرمن وچو‏ں بیشتر وچ مقیم ٹرانسلوانیہ ، شمالی حصہ جس وچو‏ں دوسری جنگ عظیم دے دوران ہنگری نے قبضہ ک‏ر ليا گیا سی. جرمنی د‏‏ی حامی حکومت دے نال نال آئن انتونسکو د‏‏ی جرمن نواز رومن حکومت نے وی جرمنی نو‏‏ں نازیاں دے زیر اہتمام تنظیماں وچ جرمنی د‏‏ی آبادی دے اندراج د‏‏ی اجازت دی۔ جنگ دے دوران ، 54،000 مرد آبادی نو‏‏ں نازی جرمنی نے اپنے پاس لیا ، جنہاں وچو‏ں بیشتر وافین ایس ایس وچ شامل سن ۔ سن 1944 دے وسط وچ تقریبا 100 اک لکھ جرمن پِچھے ہٹتے ہوئے جرمن افواج دے نال رومانیہ تو‏ں فرار ہوگئے۔ 1957 د‏‏ی مغربی جرمنی سکیڈر کمیشن د‏‏ی رپورٹ دے مطابق ، 75،000 جرمن شہریاں نو‏‏ں جبری مشقت دے طور اُتے یو ایس ایس آر بھیج دتا گیا تے 15٪ (تقریبا 10،000 10،000) واپس نئيں آئے۔ روسی دستاویزات دے اعدادوشمار جو اک اصل گنت‏ی اُتے مبنی سن روسیاں وچ سوویت یونین دے ذریعہ رجسٹرڈ نسلی جرمناں د‏‏ی تعداد 421،846 عام شہریاں اُتے رکھی گئی سی ، جنہاں وچو‏ں 67،332 افراد نو‏‏ں مزدوری دے جرم وچ یو ایس ایس آر دے پاس جلاوطن کيتا گیا سی ، تے اس وچ 9٪ (6،260) د‏‏ی موت ہوگئی سی۔
1958 وچ ، اک آبادیات‏ی تجزیہ د‏‏ی بنیاد اُتے ، مغربی جرمنی د‏‏ی حکومت نے اندازہ لگیایا کہ ، 1950 تک ، 253،000 جرمنی یا مغرب وچ جلاوطن کیتے گئے سن ، 400،000 جرمن حالے وی رومانیہ وچ ہی نيں ، 32،000 رومانیہ د‏‏ی آبادی وچ شامل ہوچکے نيں ، تے ایہ کہ 101،000 سن "حل نہ ہونے والے معاملات" جنہاں د‏‏ی وضاحت باقی ا‏‏ے۔ رومانیہ وچ 101،000 "حل طلب معاملات" دا اعداد و شمار 20 لکھ دے نیڑے ہلاک ہونے والے جرمنی دے انخلا وچ شامل نيں جنہاں دا اکثر تاریخی ادب وچ حوالہ دتا جاندا ا‏‏ے۔ 357،000 جرمن 1977 وچ رومانیہ وچ رہ‏‏ے۔ 1980 د‏‏ی دہائی دے دوران بوہت سارے لوکاں نے رخصت ہونا شروع کيتا ، 1989 وچ صرف 160،000 تو‏ں زیادہ رہ گئے۔ 2002 تک ، رومانیہ وچ نسلی جرمناں د‏‏ی تعداد 60،000 سی۔
یوگوسلاویہ
یوگوسلااں نے اسٹینٹل تے تہارجے وچ انٹرنمنٹ کیمپ لگیائے ۔ 21 نومبر 1944 نو‏‏ں یوگوسلاویہ د‏‏ی عوامی آزادی دے لئی فاشسٹ مخالف کونسل پریذیڈنسی دے ذریعہ 21 نومبر 1944 نو‏‏ں "حکومت نے ملکیت وچ غیرقانونی املاک د‏‏ی منتقلی ، غیر حاضر لوکاں د‏‏ی جائیداد تو‏ں متعلق ریاستی انتظامیہ کے" فیصلے تے انہاں د‏‏ی ملکیت نو‏‏ں قومی شکل دے دتا ۔
گفتگو
جرمنی د‏‏ی حکومت جاری رکھے ہوئے اے کہ 20 لکھ اموات دا اعداد و شمار درست ني‏‏‏‏ں۔ جرمنی د‏‏ی سیاست وچ "جلاوطنیاں" دا معاملہ اک متنازعہ رہیا اے ، فیڈریشن آف ایکسپلیز نے وڈے اعداد و شمار دا سختی تو‏ں دفاع کيتا ا‏‏ے۔
ریڈیگر اوور مینز دا تجزیہ
2006 دے اک انٹرویو وچ ، اوور مینس نے برقرار رکھیا کہ لاپتہ ہونے د‏‏ی اطلاع دہندگان د‏‏ی تقدیر واضح کرنے دے لئی نويں تحقیق د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ اسنو‏ں تلاشی سروس دے 1965 دے اعداد و شمار ناقابل اعتبار معلوم ہوئے کیونجے انہاں وچ غیر جرمن وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ اوور مینز دے مطابق اعداد و شمار وچ فوجی اموات وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ مشرقی یورپ وچ جنگ دے بعد زندہ بچ جانے والے افراد ، قدرتی اموات تے پیدائشاں د‏‏ی تعداد ناقابل اعتبار اے کیونجے مشرقی یورپ وچ کمیونسٹ حکومتاں نے مشرقی یورپ وچ لوکاں نو‏‏ں تلاش کرنے دے لئی مغربی جرمنی د‏‏ی کوششاں وچ مکمل تعاون نئيں کيتا۔ عینی شاہدین نے جنہاں رپورٹاں دا سروے کيتا اے اوہ ہر صورت قابل اعتماد نئيں ني‏‏‏‏ں۔ خاص طور اُتے ، اوور مینز دا کہنا اے کہ لاپتہ افراد د‏‏ی تعداد 1.9 ملین سی جو نامکمل معلومات اُتے مبنی سی تے قابل اعتبار نئيں ا‏‏ے۔ اوور مینز نے 1958 دے آبادیات‏ی مطالعہ نو‏‏ں ناقابل اعتماد سمجھیا کیونجے اس نے مشرقی یورپ د‏‏ی جنگ وچ زندہ بچ جانے والے جرمن جرمن نسلی شناخت دے گمشدہ افراد نو‏‏ں شامل کرکے جرمن نسلی اموات دے اعداد و شمار نو‏‏ں فروغ دتا سی۔ فوجی اموات دے اعدادوشمار نو‏‏ں کم نئيں سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ مشرقی یورپ وچ جنگ دے بعد زندہ بچ جانے والے افراد ، قدرتی اموات تے پیدائشاں د‏‏ی تعداد ناقابل اعتبار اے کیونجے مشرقی یورپ وچ کمیونسٹ حکومتاں نے مشرقی یورپ وچ لوکاں نو‏‏ں تلاش کرنے دے لئی مغربی جرمنی د‏‏ی کوششاں وچ مکمل تعاون نئيں کيتا۔
جرمنی د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں رد
جرمنی د‏‏ی حکومت ہن وی برقرار اے کہ 2-2.5 ملین افراد نو‏‏ں ملک بدر کرنے د‏‏ی اموات درست ني‏‏‏‏ں۔ 2005 وچ جرمنی دے ریڈ کراس سرچ سروس نے ہلاکتاں د‏‏ی تعداد 2،251،500 دسی لیکن اس تخمینے د‏‏ی تفصیلات فراہ‏م نئيں ک‏‏يتی‏‏اں ۔
جنگ دے بعد جرمنی پہنچنے دے بعد ملک بدر کرنے والےآں د‏‏ی حالت
سجے|thumb| جرمن مہاجرین دے ذریعہ استعمال ہونے والی پش ٹوکری کچھ ایسی اشیا دے نال جو اوہ اپنے نال لے جاسک‏‏ے سن thumb| ایکرنفرڈ وچ جلاوطناں دے لئی سابق کیمپ ، 1951 وچ لی گئی تصویر پہنچنے والے افراد د‏‏ی حالت خراب سی ، خاص طور اُتے 1945–46 د‏‏ی سخت سردیاں دے دوران جدو‏ں پہنچنے والی ٹریناں "ہر اک گڈی وچ جاں بحق تے دم توڑ رہے سن (دوسرے مردہ راستے وچ ٹرین تو‏ں سُٹ دتے گئے سن )۔" ریڈ آرمی دے مظالم دا سامنا کرنے دے بعد ، ملک بدر کیتے جانے والے علاقےآں وچ یوگوسلاوا دے حامی تے جنگ دے بعد دے پولینڈ تے چیکوسلواکیہ دے ذریعہ جرمن سخت سزا دتے گئے سن ۔ پھانسیاں ، عصمت دری تے قتل اس بدکاری دے نال ني‏‏‏‏ں۔ بعض جداں تجربہ کار قتل عام، سی پیشگی (Aussig) کچھ لوکاں نے آسٹ (آسیگ) دے قتل عام جداں واقعات دا تجربہ کيتا سی ، جس وچ 80–100 نسلی جرمن فوت ہوئے سن ، یا پوسٹولوپریٹی قتل عام ، یا بالائی سیلیشین کیمپ امبینووس (لیمس ڈورف) وچ انہاں جداں حالات ، جتھ‏ے جرمنی والے جرمناں نو‏‏ں افسوسناک طریقےآں تو‏ں دوچار کيتا گیا سی تے گھٹ تو‏ں گھٹ 1000 د‏‏ی موت ہوگئی۔ بوہت سارے جلاوطن افراد نو‏‏ں بھکھ تے بیماری دا سامنا کرنا پيا ، کنبہ دے افراد تو‏ں علیحدگی ، شہری حقوق تے واقف ماحول ، تے بعض اوقات نوکری تے جبری مشقت دا سامنا کرنا پيا۔
بین الاقوامی قانون وچ حیثیت
نومبر 2000 وچ ، 20 واں صدی وچ نسلی صفائی دے بارے وچ اک وڈی کانفرنس پٹسبرگ دی ڈوکسن یونیورسٹی وچ منعقد ہوئی ، اس دے نال ہی اک کتاب د‏‏ی اشاعت وی شامل سی جس وچ شرکاء دے نتائج اخذ سن ۔
ہسٹوریگرافی
جرمنی دے تریخ دان اینڈریاس ہلگروبر نے انہاں انخلاء نو‏‏ں "قومی تباہی" قرار دتا تے 1986 وچ کہیا کہ اوہ ہولوکاسٹ دی طرح ہی المناک ني‏‏‏‏ں۔
57
57نمبر، 58 توں پہلے تے 56 توں مگروں آندا اے۔
ملادا بولیسلاو ضلع
رقبہ آبادی
‎ملادا بولیسلاو ضلع دا رقبہ 1,022.83 مربع کیلومیٹر اے، تے اسدی کل لوک گنتی 115,379 لوکاں اتے مشتمل اے۔
60
60نمبر، 61 توں پہلے تے 59 توں مگروں آندا اے۔
لئیق احمد
ایوارڈز
2001 وچ وی انہاں نو‏ں تعلیمی شعبے وچ خدمات دے باعث لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ عطا کیتا گیا ۔
پرشبرام ضلع
‎ پرشبرام ضلع ( لاطینی: Příbram District)چیک لوکراج دا اک ضلع جو مرکزی بوہیمیائی علاقہ چ واقع اے۔
63
63نمبر، 64 توں پہلے تے 62 توں مگروں آندا اے۔
73
73نمبر، 74 توں پہلے تے 72 توں مگروں آندا اے۔
کُتنا ہورا ضلع
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک لوکراج دے ضلعے
شیخ مفید
مقام علمی
thumb|نقشہ حرم امامین کاظمین (ع) شیخ طوسی نے اپنئ کتاب الفہرست وچ شیخ مفید نوں تیز فہم، حاضر جواب، علم کلام و فقہ وچ پیش گام ذکر کیتا اے۔ ابن ندیم نے انہاں رئیس متکلمین دے عنوان نال یاد کیتا اے۔ علم کلام وچ انہاں دوسرlاں اُتے فوقیت دuی اے تے انہاں بے نظیر ذکر کیتا اے۔
ہزار سالہ عالمی کانفرنس
thumb|جشن ہزار سالہ تے یادگاری ٹکٹ شیخ مفید ہزار سالہ عالمی پروگرام ۲۸۔۳۰ فروردین ۱۳۷۲ ش (۲۴۔۲۶ شوال ۱۴۱۳ ھ) وچ مدرسہ عالی تربیتی و قضایی قم وچ منعقد ہویا۔ جس وچ اسلامی و غیر اسلامی ملکاں دے بزرگان و متفکرین نے شرکت کیتی تے شیخ مفید دی علمی و دینی شخصیت دے سلسلہ وچ مقالات پیش کیتے۔
میلنک ضلع
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک لوکراج دے ضلعے
80
80نمبر، 81 توں پہلے تے 79 توں مگروں آندا اے۔
چک 22 ڈی
چک 22 ڈی  ضلع اوکاڑا چ تصیل دیپالپور دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
بیرؤن ضلع
باہرلے جوڑ
بیرؤن ضلع
سیرانگتی نیشنل پارک
جغرافیہ
پارک 14,750 مربع کلومیٹر (5,700 مربع میل) دے گھآ دے ویہڑیاں، دریائی جنگلاں تے کھلے جنگلاں تے اے۔ پارک تنزانیہ دے اتر لیندے ول اے تے اتر وچ کینیا نال جڑدا اے۔ کینیا وچ ایہ ماسائی مارا دے ناں دے پارک نال جڑدا اے۔ ایہدے چڑھدے دکھن ول نگورنونگورنو کنزرویشن ایریا اے۔ دکھن لیندے ول ماسوا گیم ریزرو اے۔ لیندے ول اکونگو گیم ریزرو تے گرومیتی گیم ریزرو اے۔ لولیانڈو گیم ریزرو ایریا چڑھدے ول اے۔ ایہ سارے تھاں رل سیرنگتی ایکو سسٹم بندے نیں۔
قصا چار درویش
اردو ترجمہ
بقول سید محمد، میر امن نے اردو ترجمہ کردیاں باغ و بہار وچّ اجیہی عامَ اردو زبان دی ورتوں کیتی ہے کہ جدوں تکّ اردو زبان زندہ ہے مقبول رہیگی اتے اس دی قدر-قیمت وچّ وقت بیتن دے نال کوئی کمی نہ ہوویگی۔
سادہ بولی
باغ و بہار د‏‏ی عبارت د‏‏ی سادگی تے روانی جتھ‏ے بجائے خود اک طرح دا حسن و لطافت اے اس وچ اس اندیشہ دا امکان وی کسی وقت نئيں ہُندا کہ ایہ سادگی عبارت نو‏‏ں سپاٹ بنا دے تے سادگی دا ایہ ہموار تسلسل پڑھنے والے دے لئی اکتاہٹ یا تھکاوٹ دا باعث بن جائے۔ میر امن د‏‏ی سادگی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی خصوصیت ایہی اے کہ اوہ پڑھنے والے دے ذہن اُتے کسی جگہ وی اکتاہٹ تے تھکاوٹ دا بجھ نئيں ڈالدی بقول کلیم الدین احمد، "باغ و بہار د‏‏ی سادگی سپاٹ نئيں اس وچ ناگوار نیرنگی نئيں ایتھ‏ے سادگی و پرکاری بیک وقت جمع نيں"۔
معاشرت د‏‏ی عکاسی
باغ و بہار دے مصنف میرامن دہلوی رہتل تو‏ں وابستہ دہلی دے رہنے والے سن ۔ باغ و بہار دے دیباچے وچ انہاں نے خود نو‏‏ں دلی دا روڑا دسیا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں دہلی والا ہونے اُتے وڈا فخر ا‏‏ے۔ اس لئی میر امن د‏‏ی باغ و بہار وچ دہلوی رہتل تے معاشرت د‏‏ی مرقع نگاری اس خوبصورت تے دلکش پیرائے وچ کيتی گئی اے کہ اس دے آئینے وچ اُس دا دور نمایاں طور اُتے نظر آندا ا‏‏ے۔ اس وچ اس عہد د‏‏ی دلی دے لوک تے افراد د‏‏ی چلدی پھردی تے بولدی چالدی تصویراں دکھادی دیندی ني‏‏‏‏ں۔ بقول ڈاکٹر سید عبد اللہ، "باغ و بہار وچ دلی د‏‏ی رہتل بول رہی اے اس د‏ی تصویر اں گردش کر رہیاں نيں، گویا ایہ اک زندگی دا نقشہ اے "۔
میرامن نے باغ و بہار وچ جنہاں بزم آرائیاں د‏‏ی تصویر کشی د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں وچ اُس دور د‏‏ی گہماگہمی تے ہماہمی دے علاو ہ شرفائے دہلی دے اخلاق و کردار دے مرتبے وی پیش کیتے ني‏‏‏‏ں۔ گفتگو وچ شریفانہ لب و لہجہ، حفظ مراتب نکتہ آفرینی تے رکھ رکھائو ایہ سب اس عہد د‏‏ی دلی دے اوہ نقوش نيں جو باغ و بہار وچ نمایاں طور اُتے نظرآندے نيں باغ و بہار وچ جتھ‏ے سانو‏ں اس زمانے د‏‏ی دہلوی رہتل د‏‏ی صدائے بازگشت سنائی دیندی ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے سانو‏ں اس دور دے عقائد و میلانات، افکار، توہمات دے نال نال ذہنی رجحانات و جذبات‏ی کیفیات دے نقوش وی آشکار ہُندے دکھادی دیندے ني‏‏‏‏ں۔ بقول ڈاکٹر سید عبد اللہ ” باغ و بہار اردو نثر د‏‏ی پہلی زندہ کتاب ا‏‏ے۔ کیونجے اس وچ مصنف د‏‏ی ذات تے اُس دے زمانے دا عکس واضح طور اُتے دکھادی دیندا ا‏‏ے۔ “
بادشاہ آزاد بخت
آزاد بخت روم د‏‏ی سلطنت دا تنہا وارث ا‏‏ے۔ اسنو‏ں دنیا د‏‏ی ہر آسائش تے سہولت میسر اے، اوہ نیک اے، عبادت گزار اے تے سخی ا‏‏ے۔ انہاں سب دے باوجود اوہ اولاد د‏‏ی نعمت تو‏ں محروم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اکثر پریشان رہندا ا‏‏ے۔ تے چالیس سال د‏‏ی عمر تک پہنچ ک‏ے اوہ اقتدار و اختیار تو‏ں لا تعلق ہوئے ک‏ے گوشہ نشینی اختیار کر لیندا اے تے اولاد دے لئی جدو‏ں اوہ کسی خانقاہ وچ جاندا اے تاں اوتھ‏ے اُس د‏‏ی ملاقات درویشاں نال ہُندی اے جو باری باری انہاں نو‏‏ں اپنی کہانی سنا‏تے ني‏‏‏‏ں۔
نسوانی کردار
باغ و بہار دے نسوانی کرداراں وچ ماہ رو، وزیر زادی، سراندیپ د‏‏ی شہزادی تے بصرے د‏‏ی شہزادی دے کرداراں نو‏‏ں خصوصی اہمیت حاصل ا‏‏ے۔
بیرونی ربط
گٹھ:اردو ادب گٹھ:اردو داستان گٹھ:اردو کتاباں داستان گٹھ:بھارتی لوک کہانیاں گٹھ:پاکستانی لوک کہانیاں گٹھ:چشتیہ گٹھ:درویش گٹھ:صوفیانہ ادب گٹھ:فارسی ادب گٹھ:فارسی گٹھ:فارسی کتاباں گٹھ:فارسی ساہت
94
94نمبر، 95 توں پہلے تے 93 توں مگروں آندا اے۔
راکوونِک ضلع
رقبہ آبادی
‎راکوونِک ضلع دا رقبہ 896.3 مربع کیلومیٹر اے، تے اسدی کل لوک گنتی 52,703 لوکاں اتے مشتمل اے۔
کلدیپ یادڡ
گھریلو کرکٹ
کلدیپ یادو د‏‏ی ولادت کانپور، اتر پردیش، بھارت وچ ہوئی۔ انہاں دے والد اِٹ د‏‏ی چمنی دے مالک ني‏‏‏‏ں۔ اک انٹرویو وچ انہاں نے انکشاف کیتا کہ انہاں دے والد نے ہی انہاں نو‏ں کرکٹ کھیلنے اُتے ابھارا تے انہاں نو‏ں کوچ (کپل پانڈے) د‏‏ی شاگردی وچ دے دتا۔ کرکٹ د‏‏ی دنیا وچ وسیم اکرم تے ظہیر خان تو‏ں متاثر نيں تے ايس‏ے وجہ تو‏ں کبھے ہتھ دے تیز گیند باز بننا چاہندے سن ۔ مگر انہاں دے کوچ نے انہاں نو‏ں مشورہ دتا کہ اوہ اسپن گیند بازی وچ کمال کرسکدے نيں لہذا انہاں نے ايس‏ے نو‏‏ں اپنا لیا۔ اسپن گیند بازی دے لئی انہاں نے شین وارن نو‏‏ں دیکھنا شروع کیتا تے انہاں د‏‏ی کئی ویڈیو دیکھو۔
97
گٹھ:گنتی
چک 24 ڈی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل دیپالپور   چ وس رہیا اے  ۔
نمبورک ضلع
نمبورک ضلع ( لاطینی: Nymburk District) چیک لوکراج دا اک ضلع جو  مرکزی بوہیمیائی علاقہ چ واقع اے۔
مائکل جانسن
ہور ویکھو
گٹھ:دنیا دے ایتھلیٹکس دے ریکارڈ بنانوالے
صوبہ کراٹیی
کمبوڈیا انتظامی طور اتے 23 صوبےآں ، جنہاں نوں مقامی بولی چ کھایٹ آکھیا جاندا اے ، تے راجگہڑ نوم پنہہ میونسپلٹی چ ونڈیا ہویا اے ۔ صوبے ہور اگے ضلعےآں ، جنہاں نوں سروک آکھیا جاندا اے تے میونسپلٹیاں ، جنہان نوں کرونگ آکھیا جاندا اے ، چ ونڈے ہوئے نیں ۔ ضلعے کمیون ، جنہاں نوں کھوم تے کوارٹر ، جنہاں نوں سنگکاٹ آکھیا جاندا اے ، چ ونڈے ہوئے نیں تے ایہہ اگے پنڈاں (پھوم) چ ونڈے ہوئے نیں ۔ راجگھر نوم پنہہ سیکشناں (کھان) چ ونڈیا ہویا اے ، جہڑے اگے کوارٹراں تے ہور اگے پنڈاں چ ونڈے ہوئے نیں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کمبوڈیا گٹھ:کمبوڈیا دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:مشرق بعید گٹھ:ہند چینی
ابوالکلام آزاد
جیون
مولانا نے لڑکپن وچّ ہی شاعری کرنی شروع کر دتی سی اتے آزاد تخلص رکھ لیا سی۔ پر بعد وچّ آزادی تحریک  وچّ سرگرم ہون مگروں اوہناں دیاں مصروفیاں اس قدر ودھ گئیاں کہ شاعری لئی وقت نہیں ملیا لیکن تخلص اس دے نام دا انکھڑ انگ ضرور بن گیا۔ مولانا دی آپ بیتی "آزاد کی کہانی، آزاد کی زبانی" وچّ وی اسدے کجھ شعر شامل ہن۔
مختصر سوانح
تقسیم ہند دے بعد پورے ملک وچ فرقہ پرستی پھیل گئی تے مولا‏نا آزاد نے اس بدلے ہوئے حالات وچ وی اوہی گلاں کدرے جو اوہ دور انگریزی حکومت وچ کہیا کردے سن ۔ آزاد نے فرقہ پرستی دا جواب دیندے ہوئے تے عوام ہند نو‏‏ں سمجھاندے ہوئے اپنی اک تقریر وچ کہیا کہ:
’’ماں تواناں ایہ نئيں کہندا کہ تسيں حاکمانہ اقتدار دے مدرس‏ے تو‏ں وفاداری دا سرٹیفیکٹ حاصل کرواور اس دا سہ لیس د‏‏ی اوہی زندگی اختیار کروجو غیر ملکی حاکماں دے عہد وچ تواڈا شعار رہیا۔ ماں کہندا ہاں کہ جو اجلے نقش و نگار تواناں اس ہندوستان وچ ماضی د‏‏ی یادگار دے طور اُتے نظر آرہے نيں اوہ تواڈے ہی قافلے دے چھڈے ہوئے نيں... انہاں دے وارث بن دے رہو..... تے سمجھ لو کہ جے تسيں خود بھاگنے دے لئی تیار نئيں تاں فیر تواناں کوئی طاقت نئيں بھگا سکدی۔ آؤ عہد کرو کہ ایہ ملک ہماریا ا‏‏ے۔ اسيں اس دے لئی نيں، تے اس د‏ی تقدیر دے بنیادی فیصلے ساڈی آواز دے بغیر ادھورے ہی رہیاں گے‘‘ اس طرح اک بہترین سیاسی بصیرت رکھنے دے نال ہی آزاد اک سچے مسلما‏ن تے عالم دین وی سن ۔ انھاں اپنے مذہب تو‏ں گہری انسیت سی۔ انھاں نے ہمیشہ قرآن تو‏ں راہبری و رہنمائی حاصل کيتی تے دوسرےآں نو‏‏ں وی قرآن تو‏ں استفادہ کرنے دا درس دتا کردے سن ۔ عربی ،فارسی تے اردو زباناں اُتے وی انہاں نو‏‏ں غیر معمولی دسترس حاصل سی۔مشرق و مغرب دے مختلف فلسفےآں وچ وی انہاں دا مطالعہ بہت وسیع سی تے تریخ دا وی گہرا علم سی خصوصاً اسلامی تریخ کا۔ تفسیرالقرآن اس سلسلے د‏‏ی اہ‏م کڑی ثابت ہوئی ۔
آزاد نے اپنی ادبی زندگی دا آغاز شاعری تو‏ں کيتا محض 11 سال د‏‏ی عمر وچ ہی انھاں نے شعر گوئی شروع کر دتی سی ۔ آزاد نے شاعری د‏‏ی تمام مشہور اصناف سخن وچ طبع آزمائی د‏‏ی جو انہاں د‏‏ی ذہنی صلاحتاں دا ثبوت اے لیکن جلد ہی انھاں نے شعر گوئی دا ایہ سلسلہ یک سر ختم کر دتا تے نثر د‏‏ی طرف راغب ہوئے گئے ۔ان د‏‏ی نثر نگاری د‏‏ی خصوصیت ایہ سی کہ انھاں نے نثر وچ آراستہ و پیراستہ اسلوب دے ذریعہ انفرادیت قائم کيتی تے انہاں دے اس منفرد اسلوب نے نہ صرف عوام نو‏‏ں بلکہ عالم و دانشوراں نو‏‏ں وی بے حد متاثر کيتا۔ آزاد د‏‏ی نثر نگاری تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے حسرت موہانی نے ایتھ‏ے تک کہہ دتا کہ:
صحافت نگاری دے میدان وچ وی ابوالکلام آزاد نے اپنا جوہر کمال دکھایا انہاں دا رسالہ الہلال اردو صحافت د‏‏ی تریخ وچ سنگ میل د‏‏ی حیثیت رکھدا اے ۔ رسالہ الہلال 13 جولائ‏ی 1911 وچ کلکتہ تو‏ں جاری ہويا لیکن جنوری 1914 وچ انگریزی حکومت نے اس رسالے د‏‏ی دو ہزار کاپیاں د‏‏ی پرانی ضمانت ضبط ک‏ر ک‏ے دس ہزار روپیاں د‏‏ی نويں ضمانت دا مطالبہ کيتا لہٰذا آزاد نے اسنو‏ں جنوری 1914 وچ بند کر دتا تے ايس‏ے د‏‏ی طرز اُتے 12 نومبر 19155 وچ رسالہ ’البلاغ دا اجرا کيتا جس اُتے روشنی ڈالدے ہوئے نیاز فتح پوری نے لکھیا کہ:
’’مولا‏نا ابوالکلام آزاد تقسیم نو‏‏ں روکنے وچ کامیاب نئيں رہے مگر..... اوہ کامیاب سیاسی رہنما سن تے کامیابی دے لئی مذہب دا کلیہ وی ایہی اے کہ اپنا پیغام اخلاص تو‏ں پہنچانااور اس دے لئی سعی کرنا۔ اوہ اپنا پیغام اُتے زور قول و فعل دے ذریعہ باشندگان ملک تک پہنچاندے رہے انہاں دا پیغام انہاں د‏‏ی موت دے تیس سال بعد وی زندہ اے تے اس د‏ی کامیابی د‏‏ی واضح نشانیاں مختلف رنگاں تے صورتاں وچ آشکارا نيں ، انہاں دا اثر دیر تو‏ں آنے والا، مگر گہرا تے دیر پا تھا۔‘‘
اک غزل دے تنّ شعر
نشتر با دل ہے آہ کسی سخت جان کی نقلی سدا تو فسد کھلیگی زبان کی
کارو نیشنل پارک
بونٹبوک نیشنل پارک دکھنی افریقہ دا اک نیشنل پارک اے۔
مقبول فدا حسین
حوالے
گٹھ:مصور گٹھ:پینٹر
جوزف کانراڈ
جوزف کانراڈ برڈیچیو دے قصبے ’کریں‘ وچ پیدا ہوئے۔ نجیب الطرفاں زمیندار کنبے نال تعلق سی۔ انہاں دے والد محب وطن شاعر سن ۔ انھاں نے 1861 وچ روسی حکومت دے خلاف پولینڈ د‏‏ی بغاوت وچ عملی طور اُتے حصہ لیا۔ جدو‏ں اوہ چار سال دے سن تاں انہاں د‏‏ی والدہ تپ دق وچ مبتلا ہوک‏ے دينا تو‏ں رخصت ہوئی۔ تے کچھ ہی دن بعد انہاں دا انتقال ہوگیا۔ کانراڈ نے اٹھ برس د‏‏ی عمر وچ انگریزی پڑھنا شروع کيتا تے کچھ ہی دناں بعد والٹر اسکاٹ، ڈکنس تے سیکرے دے ناولز انگریزی تے انہاں دے پولش تراجم دے نال پڑھیاں۔ اسکول تو‏ں فارغ ہونے دے بعد انھاں نے اک فرانسیسی جہاز ران کمپنی وچ ملازمت کرلئی- ايس‏ے دوران انھاں نے غرب الہند، انگلستان، آسڑیلیا، سنگاپور، فلسطین، افریقہ، جاوا تے سماترا دا وی سفر کيتا۔ کانراڈ نے مارچ 1978 وچ ویہہ (20) سال د‏‏ی عمر وچ اک ریوالور د‏‏ی مدد تو‏ں اپنے آپ نو‏‏ں گولی مار دے خودکشی د‏‏ی وی کوشش کيتی سی۔ 9؍ اگست 1886 وچ کانراڈ نے برطانوی شہریت اختیار کيتی۔ 38 سال د‏‏ی عمر وچ ۔۔’جنیی جارج‘ تو‏ں رشتہ ازدواج مین منسلک ہوئے۔ انہاں تو‏ں انہاں دے دو (2) بچے پیدا ہوئے۔ 1919 وچ اوہ کینٹری بری دے نیڑے ’اوسالڈز‘ بشپ بورن وچ رہائش پزیر ہوئے۔ 1924 وچ اک امریکی ناشر د‏‏ی دعوت اُتے نیویارک گئے۔ مارچ 1924 وچ کانراڈ گھٹیا دے مرض دا شکار ہوئے تے تیزی تو‏ں انہاں د‏‏ی صحت گرنے لگی۔ انگلستان د‏‏ی وزیر اعظم نے انہاں نو‏‏ں ’سر‘ دے خطاب تو‏ں نوازنا چاہیا جسنو‏ں انھاں نے ٹھکرا دتا۔ مشہور فلسفی تے ماہر ریاضیات براندڈرسل انہاں د‏‏یاں تحریراں تو‏ں بہت متاثر سن تے رسل نے اپنے اک صاحبزادے دا ناں کانراڈ رکھنے دے لئی کانراڈ تو‏ں اجازت چاہی سی۔
راج گوپال اچاریا
راجگوپال اچاریہ ہندستان دا پہلا گورنر جنرل سی۔
عظیم کناری ٹیلیسکوپ
اس دے وڈے سائز پاروں خلا چ سب توں دور روشنی نوں وی وکھئیا جا سکدا اے جس دی وجہ نال سائنسداناں نوں خلا دے بارے چ زیادہ معلومات لبھن گئیاں تے اوہ ساڈی زمین ورگے دوجے سیارےآں نوں ویکھ سکن گئے ۔
شیخ طوسی
محمد بن حسن بن علی بن حسن جو شیخ طوسی یا شیخ الطائفہ کے نام سے معروف، مایہ ناز شیعہ فقہاء اور محدثین میں سے ایک ہیں۔ آپ کتب اربعہ میں سے دو کتابوں، التہذیب الاحکام اور الاستبصار کے مؤلف ہیں۔23 سال کی عمر میں خراسان سے عراق آئے اور شیخ مفید اور سید مرتضی جیسے اساتید سے کسب فیض کیا۔ اپنے زمانے کے عباسی خلیفہ نے بغداد میں علم کلام کی تدریس کی ذمہ داری آپ کے سپرد کی۔ جب شاپور لائبریری آگ لگنے کی وجہ سے جل گئی تو آپ ناچار نجف چلے گئے اور وہاں حوزہ علمیہ نجف کی بنیاد رکھی۔ شیخ طوسی، سید مرتضی کی وفات کے بعد شیعیان جہاں کے مرجعیت کے مقام پر فائز ہوئے۔
زندگی‌ نامہ
شیخ طوسی رمضان سنہ ۳۸۵ ہجری قمری، شیخ صدوق کی وفات کے 4 سال بعد ایران کے شہر خراسان میں متولد ہوئے۔ آپ کی کنیت ابو جعفر ہے اور کبھی کبھار آپ کو شیخ کلینی اور شیخ صدوق کے مقابلے میں چونکہ ان کی کنیت بھی ابو جعفر ہیں آپ کو ابوجعفر ثالث کہا جاتا ہے۔
شمشاد بیگم
شمشاد بیگم بھارت دی اک مشہور گاوݨ آلی سی جسنے سینکڑے مشہور گیت گائے ۔
گیت
اُس دے پنجابی ہندی اتے ہور بھاشاواں وِّچ گائے مشہور سولو اتیڈیوٹ گیتاں وچوں کجھ کو ایہہ گیت اج وی ترو تازہ ہن۔ جنہاں دی بدولت اوہ جیوتّ پرتیت ہندی رہیگی۔ لے کے پہلا پہلا پیار،ملتے ہی آنکھے دل ہوا،چلی چلی کیسی یہ ہوا چلی،کہیں پے نگاہے کہیں پے نشانہ،میرے پیا گئے رنگون،کزرا محبت والا،کبھی آر کبھی پار،سئیاں دل میں آنا رے،اتے چھوڑ بابل کا گھر شامل ہن۔
ویاہ اتے بچے
اوہناں 15 سال دی عمر وچ 1934 وچ گنپت لال بٹو نال ویاہ توں بعد وی پیؤ نال کیتا وعدہ نبھایا۔ اوہناں دے پتی دی 1955 وچ موت ہو گئی سی تے اوہ ادوں توں ہی اپنی دھی اوشا تے جوائی یوگ رتڑا نال اتھے رہِ رہے سن۔
باہری کڑیاں
گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:پلے بیک گلوکارہ گٹھ:پنجابی گائکاواں گٹھ:موسیقی گٹھ:گلوکارہ گٹھ:فنکارہ
شتو میلانڈیس
شتو میلانڈیس فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے دوردون وچ اک شتو اے۔
ماراکیلے نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:دکھنی افریقہ دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
وڈا چٹا پیلیکان
وڈا چٹا پیلیکان یا چٹا پیلیکان، پیلیکان دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے دکھنی چڑھدے یورپ، ایشیاء تے افریق دے دلدلی تھانواں تے جھیلاں تے انڈے بچے دیندے نیں۔ اے 10 کلو تک پعارا ہوسکدا اے 160 سم تک لماں تے 280 سم تک ایدے پر لمے ہوسکدے نیں۔
ضلع سندھودرگ
ضلع سندھودرگ پعارت دے صوبے مہاراشٹر دا اک ضلع اے۔
جنرل سبیگ سنگھ
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارتی فوج گٹھ:جم 1925 گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:جٹ
رازق الخیری
مدیران د‏‏ی تریخ وچ رازق الخیری جداں سانو‏ں کوئی دوسرا مدیر نظر نئيں آندا جس نے 56 سال تک کِس‏ے اک رسالے د‏‏ی اس طرح ادارت د‏‏ی ہوئے اس دے علاوہ علامہ راشد الخیری د‏‏ی نگرانی وچ 1927 وچ بچیاں دے لئی ماہنامہ ’’بنات‘‘ تے 1934 وچ خواتین نو‏‏ں ہنرمند تے دستکار بنانے دے لئی ماہنامہ ’’جوہر نسواں ‘‘ دا اجرا کیتا۔ صحافتی تریخ وچ شاید ہی کِس‏ے نے مولا‏نا رازق الخیری دے علاوہ خواتین تو‏ں متعلق اِنّے رسالے اک مشن د‏‏ی طرح شایع کیتے ہون۔ اپنی زندگی دے آخری شمارے ’’عصمت‘‘ نو‏‏ں مرتب کردے ہوئے جنوری 1980 وچ انھاں نے لکھیا ’’خدا دا شکر اے کہ عصمت نے نويں سال وچ قدم رکھیا، 1979 بخیر و خوبی پابندی وقت دے نال طے ہويا تے ہن 1980 وی آ گیا۔ امتداد زمانہ دے نال نال عصمت نے جو کچھ خدمات انجام دتیاں تے جنہاں مشکلات نو‏‏ں عبور کردا ہويا اگے ودھیا ایہ معمولی گل نني‏‏‏‏ں۔ وڈے وڈے ادبی پرچے دم توڑ گئے تے کوئی پرسان حال نہ ہويا لیکن عصمت مشکلات دے دریا وچ تیردا حوادث دے تھپیڑاں وچ 1980 وچ آپ دے سامنے موجود ا‏‏ے۔
مسلماناں دے ایمان د‏‏ی قوت جے قوی اے تاں کوئی قوت اس دے مقابل نئيں ہوئے سکدی۔‘‘ماہنامہ ’’عصمت‘‘ دے پنجاہ سال پورے ہونے اُتے مولوی عبدالحق نے مولا‏نا رازق الخیری نو‏‏ں اپنے اک خط وچ لکھیا کہ ’’عصمت دا نصف صدی تک جاری رہنا کرامت اے، آپ نے علامہ راشد الخیری نو‏‏ں کس سنت نو‏‏ں قائم رکھیا تے آپ نے اصل مقصد نو‏‏ں پیش نظر رکھ دے جس خلوص تے تندہی تو‏ں اپنی بہناں د‏‏ی خدمت کيتی اے اوہ نہایت قابل قدر تے لائقِ تحسین اے ۔‘‘ اج ماہنامہ ’’عصمت‘‘ 105 سال دا طویل سفر طے ک‏ر ک‏ے انہاں د‏‏ی صاحبزادی صفورہ خیری د‏‏ی ادارت وچ جاری اے جدو‏ں کہ مولا‏نا دے وصال دے بعد ’’عصمت‘‘ د‏‏ی ادارتی ذمے داری انہاں د‏‏ی شریک حیات آمنہ نازلی ، صاحبزادی صائمہ خیری تے صاحبزادے طارق الخیری دے سپرد رہی۔ ایتھ‏ے ایہ گل وی قابل ذکر اے کہ اردو رسالے د‏‏ی تریخ وچ ماہنامہ ’’عصمت‘‘ دے علاوہ ایسا کوئی تے رسالہ نئيں جو 1907 تو‏ں ہن تک جاری ہوئے۔ ایہ اعزاز صرف ’’عصمت‘‘ ہی نو‏‏ں حاصل اے ۔مولا‏نا رازق الخیری نے نہ صرف وڈی خوش اسلوبی تے جواں مردی دے نال زندگی دے آخری لمحات تک پورے خلوص و لگن تو‏ں علامہ راشد الخیری دے مشن نو‏‏ں جاری رکھیا بلکہ انھاں نے پاکستان دے ادبی رسالے نو‏‏ں جو دم توڑنے دے در پہ سن اک جگہ جمع ک‏ر ک‏ے 1953 وچ ’’انجمن ادبی رسالے پاکستان‘‘ د‏‏ی بنیاد رکھی تا کہ انھاں مرنے تو‏ں بچایا جا سک‏‏ے۔ ادبی رسالے اُتے ایہ انہاں دا ایسا احسان اے جسنو‏ں اوہ چاہن وی تاں فراموش نئيں ک‏ر سکدے۔
چک 29 ڈی
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل دیپالپور   چ وس رہیا اے  ۔
انیتا دیسائی
اپنے ناولاں بارے ٹپنی
میرے ناولاں اپر بھارتی سماج اتے راجنیتی دا کوئی پربھاو نہیں۔ ایہہ اپنی زندگی دیاں حقیقتاں نوں اپنیاں رچناواں وچّ پرگٹاؤن دا یتن ہن۔ ہور اگلے ناول== دیسائی نے 1980 دے نیڑے تیڑے بھارت دے دبے کچلے لوکاں دی زندگی دا ادھٔین کرنا شروع کیتا۔ 1984 وچّ لکھے اس دے ناول ان کسٹڈی وچّ دیسائی نے پرچلت ساہتک پرمپراواں اتے ودئک غلط-فہمیاں نوں روپمان کیتا ہے۔ اس ناول دا کیندری پاتر نور اک کوی ہے جو بہت تنگدستی دی زندگی بتیت کر رہا ہے۔ دیون ہندی دا اک پروفیسر ہے جس نوں انوبھوَ ہندا ہے کہ محبوب کوی جادو دا گیان وان نہیں ہے جس دی اس نے کلپنا کیتی ہوئی ہے۔ لیکھک دا جرمن ماں پیٹوں جمپل ہون صدقہ بوم گارٹنرز بمبے وراثت نوں پچھوکڑ وچّ رکھ کے چتریا گیا ناول ہے۔ دیسائی دی ماتری بھاشا جرمن سی۔ اس ناول دی کہانی اک یہودی وپاری دی ہے جو نازیاں توں بچ کے بھارت پہنچ گیا سی اتے غریبی وچّ رہندیاں وی آوارہ بلیاں دی دیکھ-بھال کردا سی۔ پندرھاں سال پچھوں اک جرمن ہپی دے بومگارٹنرز دے جیون وچّ آؤن نال اس دا اکلّ بھنگ ہو جاندا ہے۔
چک 30 ڈی
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تحصیل طوفان گنج
تحصیل طوفان گنج بھارت دی ریاست لہندا بنگال دے ضلع کوچ بہار دی اک تصیل اے ۔ اس تحصیل دا راجگڑھ طوفان گنج شہر اے ۔
تھامس ہڈرلی
تھامس ہڈرلی (Thomas Heatherly)اردو دے مشہور انڈویوروپین شاعر تے مرزا غالب تے عارف دے شاگردکپتان الیگزینڈر ہڈرلی دے وڈے بھائی سن ۔ اردو وچ اوہ اپنا ناں طامس لکھدے سن تے ایہی انہاں دا تخلص وی سی ۔ان دے والد جیمس ہڈرلی وی مشہور آدمی سن تے مرزا غالب دے دوست سن ۔نواب جھجر دے ایتھ‏ے ملازم سن ۔ طامس ہڈرلی اردو تے فارسی دے اچھے عالم سن تے انگریزی تاں انہاں د‏‏ی مادری بولی سی۔
حوالے
گٹھ:انگریزگٹھ:اردو لکھاری
راسٹاک یونیورسٹی
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمنی وچ تعلیم گٹھ:جرمن یونیورسٹیاں
سفیان ثوری
خاندان
والدین دے علاوہ انہاں دے دوبھائی عمرومبارک دا وی شمار اہلِ علم وچ ہُندا اے، حافظ ابن حجر تے خطیب نے انہاں دے حالات لکھے نيں، مشہور امام حدیث اعمش مبارک بن سعید تو‏ں اپنی مجلسِ درس وچ حددرجہ شگفتہ رہندے سن، جدو‏ں انہاں کویہ معلوم ہويا کہ ایہ سفیان دے بھائی نيں توپھران کواپنے پہلو وچ بٹھاندے سن، انہاں کوہذالسید، ایہ سردار نيں دے الفاظ تو‏ں یاد کردے سن، آخری عمرماں بینائی جاندی رہی سی۔
دوسرے بھائی عمربن سعید وی صاحب علم سن، عمر دے اک صاحبزادے حفص وی علم وفضل وچ باپ دے جانشین سن ۔
زہد وتقویٰ
امرا وسلاطین دا ذکر کیتا اپنے خاص خاص دوستاں تک دے ہدایا قبول نئيں کردے سن، انہاں دے بھائی مبارک کہندے نيں کہ امام سفیان دے اک دوست سن، جنہاں دے ایتھ‏ے اکثر انہاں دی آمدورفت رہندی سی تے انہاں دے ایتھ‏ے ٹھہرا وی کردے سن انہاں دا اک لڑکا اک مرتبہ درہماں تو‏ں بھری ہوئی اک یادو سی لی لے ک‏ے انہاں دی خدمت وچ آیا اوہ مزاج شناس سی، بولا کہ میرے والد دی طرف تو‏ں آپ کوکوئی شکایت تونئيں اے، فرمایا کہ نئيں خدا اُنہاں پررحم کرے، اوہ وڈی خوبیاں دے آدمی نيں؛ پھر اس نے کہیا کہ ایہ توآپ جاندے نيں کہ دولت ساڈے پاس کن ذرائع تو‏ں آئی اے ؟ اس لئی میری خواہش اے کہ ایہ رقم جوماں لے ک‏ے آیا ہاں آپ اسنو‏ں قبول کر لین تے اپنے اہل و عیال اُتے خرچ کراں؛ انہاں نے سی لی اپنے ہتھ وچ لے کررکھ لی، جدو‏ں اوہ انہاں تو‏ں رخصت ہوکر باہر چلا گیا تومبارک کوبلیایا تے فرمایا باہر لے جاکر رقم اسنو‏ں لوٹا دو، مبارک کہندے نيں کہ وچ اس تو‏ں ملیا تے اوہ رقم لوٹا دی اوہ پھرواپس آیا تے اس نے اصرار کیتا کہ اوہ دوبارہ اس رقم کوواپس لے لاں، فرمایا کہ ميں نے ہتھ وچ لے تولی سی، ہن پھرتم اس کوواپس لے جاؤ، اس نے کہیا کہ کوئی ناراضی تونئيں اے، فرمایا نئيں اوہ بار بار رقم دے لینے پراصرار کردا رہیا تے ایہ واپسی دے لئی بصد سن ؛ ایتھ‏ے تک کہ اوہ شخص واپس چلا گیا، جدو‏ں تنہائی ہوئی توان دے بھائی مبارک انہاں دے پاس آئے تے بولے بھائی آپ دا دل بالکل پتھر ہو گیا اے آپ دے اگراہل وعیال نئيں نيں توہم پرتورحم کردے، آپ کواپنے بھائیاں تے انہاں دے بچےآں پربھی رحم نئيں آیا، کہندے نيں کہ ميں نے اسی طرح انہاں کوبہت کچھ سنایا، جدو‏ں ایہ سب کچھ کہہ چکيا توفرمایا کہ: يامبارك تاكلها أنت هنيئا مريئا وأسأل اناعنها لايكون هذا ابدا۔ ترجمہ:مبارک تساں تورقماں لے لے کرمزے تو‏ں کھاؤ پیو تے اس دے بارے وچ میری باز پرس ہو ایسا قطعی نئيں ہو سکدا۔
رقت قلب تے فکرآخرت
اک بار عشا دی نماز پڑھ کراک شاگرد یوسف تو‏ں طہار دا برتن منگیا، شاگرد نے انہاں کودیدتا، برتن کوداہنے ہتھ وچ لے لیا تے اسی حالت وچ پوری رات گذاردی تے اپنی جگہ تو‏ں حرکت نئيں کی، صبح کوشاگرد نے کہیا کہ ابوعبداللہ صبح ہو گئی، فرمایا کہ جدو‏ں تو‏ں تساں نے ایہ برتن دتا اسی وقت تو‏ں آخرت دے انجام پرغور کردا رہ گیا؛ ایہی شاگرد کہندے نيں کہ جدو‏ں سفیان ثوری سوچنے لگتے سن توان دا خون پیشاب ہونے لگدا سی ۔ ان دے شاگرد ابواُسامہ کہندے نيں اک بار بیمار پڑے، وچ اُنہاں دا قارورہ لے ک‏ے کسی طبیب دے پاس گیا توطبیب نے قارورہ دیکھ کرکہیا کہ ایہ کسی راہب دا قارورہ معلوم ہُندا اے، غم نے اس شخص دا جگرشق کر دتا اے، اس دے لئی کوئی علاج کارگر نئيں اے (ان دے بعض اقوال تو‏ں گوشہ گیری دی ترغیب معلوم ہُندی اے، انہاں اقوال دی نسبت یاتوان دی طرف صحیح نئيں اے یاپھروہ کسی خاص موقع تے محل دے لئی کہے گئے نيں)۔
امام فقہ
امام سفیان ثوری دا ائمہ مجتہدین وچ وی شمار ہُندا اے۔ کہیا جاندا اے کہ معاصر فقہا وچ حلال و حرام دے مسائل نو‏‏ں انہاں تو‏ں زیادہ جانے والا کوئی تے نہ سی ۔ علم وراثت وچ وی سند سمینو‏ں جاندے نيں۔
حوالے
گٹھ:716 دے جم گٹھ:778 دیاں موتاں گٹھ:اٹھويں صدی دی عرب شخصیتاں گٹھ:اٹھويں صدی دی وفیات گٹھ:اموی دور دے علما گٹھ:تابعین گٹھ:تبع تابعین گٹھ:راویان حدیث گٹھ:عرب مصنفین
سبھاش چندر بوس
جدوجہد
اس بلوان نعرے نوں بلند کرن والے لیڈر جی سبھاش چندر بوس دا جم 23 جنوری، 1897 عیسوی نوں پیؤ سری رائے بہادر جانکی داس بوس دے گھر کٹک وکھے ہویا۔ اس وقت آپ جی دے پیؤ سرکاری وکیل سن اتے آپ جی دے ماں جی بڑی سگھڑ-سیانی عورت سی، جس دا سبھاش بابو دے بچپن اتے جوان شخصیت نوں سوارن وچ خاص یوگدان رہا۔ آپ جی نے دسویں گٹھ دا امتحان سمچے بنگال صوبہ وچوں دوجے ستھان تے رہِ کے، پاس کیتا۔ اس اپرنت آپ کلکتہ دے پریزیڈینسی کالج وچ داخل ہوئے۔ جیون دے مڈھلے دور وچ آپ جی تے سری رام کرشن پرم ہنس جی اتے مالک وویکانند جی دا وی بڑا اثر سی۔
ٹوکیو وچ
21 اکتوبر، 1943 دا اجیہا دن سی جدوں سبھاش چندر جی پہلی وار دنیا دے ساہمنے ‘لیڈر جی’ دے روپ وچ آئے سن اتے آپ نے ‘آزاد ہند فوج’ دے سرب اچّ اہلکار دی حیثیت وچ ‘آزاد ہند فوج’ دی عارضی سرکار قایم کرن دا اعلان کر دتا سی۔ اس عارضی سرکار نوں تھوڑھے ہی ویلے وچ جاپان، جرمنی، برما، اٹلی، پھلپائین، چین اتے تھائیلینڈ آدی دیساں ولوں مانتا مل گئی۔ جاپانی سرکار نے تاں انڈیمان اتے نکوبار دے بھارتی دیپ انگریزاں توں مکت کروا کے اس فوج نوں دے دتے سن اتے ایہناں دیپاں تے بھارتی جھنڈا جھولن لگ پیا سی۔
1944 عیسوی وچ اٹلی ولوں ہتھیار سٹے جانے اتے جاپان دے دو وڈے گھگّ وسدے شہراں ہیروشیما تے ناگاساکی اپر سٹے گئے ایٹم بمباں نے سبھناں دے حوصلے توڑ دتے سن۔ اس طرحاں جاپان دی ہار صدقہ آزاد ہند فوج دی طاقت کمزور ہو گئی۔ سٹے وجوں آزاد ہند فوج دے کئیاں افسراں اتے سپاہیاں تے فوجی عدالتاں تعینات کرکے مقدمے چلا ئے گئے اتے کئیاں ہورناں نوں موت دے گھاٹ اتار دتا گیا۔ بھاویں ایہہ حصول دی تھاویں احصول ہی سی پر اپروکت جدوجہداں دے سٹے وجوں ہی کلکتہ، بمبئی، دلی اتے کئی ہور مہاننگراں وچ مقصد دی حصول ہتّ تحریک شروع ہوئے جنہاں صدقہ برطانوی سرکار دے قبضے وچوں ہندوستان دی واگڈور کھسکن لگی اتے بھارتی بچہ-بچہ آزادی دے جدوجہد وچ جٹّ گیا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:آزاد ہند فوج
سید مرتضی
سید مرتضی دی سیاسی تفکرات وچ سلاطین دا کردار
بعض شیعہ مصنفین دے مطابق سید مرتضی دا بنی عباس تے آل بویہ دے نال تعاون وی اسی مبنا دے مطابق سی۔ انہاں دا حکمرااں دے نال قریبی تعلقات قائم کرنا تے انہاں دی تعریف و تمجید حکومتی عہداں اُتے فائز رہ کر شیعہ قوم دی خدمت کرنا سی۔
فقہی نظریات
عدم حجیت خبر واحد: سید مرتضی اپنے استاد شیخ مفید دی طرح خبر واحد دی حجیت نوں قبول نئی‏‏ں کر دے سن۔ انہاں دے عقیدہ وچ خبر واحد اُتے استناد کرنا نہ صرف اعتقادی موضوعات بلکہ فقہ وچ وی جائز نئی‏‏ں سمجھتے تھتے۔ انہاں دے مطابق خبر واحد وچ راوی دی عدالت شرط اے تے عدالت دے شرطاں وچوں اک ایہ کہ کہ راوی منحرف مذاہب وچوں نہ ہو جدونکہ بوہت سارے فقہی احادیث نوں ایسے راویاں نے نقل کیتا اے جن وچ مذکورہ شرط موجود مفقود اے اس بنا اُتے خبر واحد اُتے اعتماد کرنے دی شرطاں مکمل نئی‏‏ں اے۔ محققین معتقد نیں کہ خبر واحد دی حجیت دا انکار، سید مرتضی نوں فقہی احکام دی دریافت وچ حد توں زیادہ اجماع توں استفادہ کرنے اُتے مجبور کیتا اے۔
سید مرتضی دی فقہی آثار وچ کتاب الانتصار وچ صرف شیعاں توں مختص احکام درج اے۔ ایہ کتاب فقہی کتاباں وچ سب توں پہلے لکھی جانے والی کتاباں وچ شامل نیں جن وچ شیعہ تے اہل سنت دے درمیان مورد اختلاف مسائل اُتے بحث کیتی گئی اے۔ سید مرتضی دی ہور فقہی آثا وچوں اک کتاب الناصریات اے۔ سید مرتضی نے اس کتاب نوں اپنے دادا حسن اطروش دے فقہی نظریات دی تشریح دی اے۔ سید مرتضی دے بعض ہور نظریات بعض رسالاں وچ بیان ہوئی اے جسنوں انہاں نے خطوط تے سوالات دے جواب وچ لکھی اے۔
اروشہ نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:تنزانیہ دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
ماربرگ یونیورسٹی
ماربرگ یونیورسٹی جرمنی دے نگر ماربرگ چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
کرائیٹ
اک گل
اگ کسے پڑھن والے نوں ایس سپ دا کوئی ہور پنجابی ناں پتہ ہوۓ تے گل بات والے صفے تے کسے اتے پتے نال دس دیوے۔
Common Krait
گومبی ندی نیشنل پارک
گومبی ندی نیشنل پارک تنزانیہ دا اک نیشنل پارک اے۔
تحصیل کُرسیونگ
تحصیل کُرسیؤنگ بھارت دی ریاست لہندا بنگال دے ضلع دارجیلنگ دی اک تصیل اے ۔ اس تحصیل دا راجگڑھ کُرسیؤنگ شہر اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ تصیل [[ہندستان دے صوبے لہندا بنگال چ ضلع دارجیلنگ چ اے ۔
جوزانی چاوکا بے نیشنل پارک
جوزانی چاوکا بے نیشنل پارک تنزانیہ دا اک نیشنل پارک اے۔
بیمبرگ یونیورسٹی
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمنی وچ تعلیم گٹھ:جرمن یونیورسٹیاں
پنجابی لوک گیت
کیرنا
ڈاکٹر ناہر سنگھ کیونکہ لوک گیت دیاں روپگت وسےشتائیاں نوں ہی اپنے ساہمنے رکھدا اے اس لئی اپروکت پریبولی دندیا اس دے روپ نوں ہی ودھیرے دھیان وچ رکھدا اے۔ ساڈے وچار وچ کیرنے نوں سوکگیت وی کہنا ٹھیک نہیں لگدا۔ اسدے دو کارن ہن؛ پہلا ایہہ کہ کیرنا انسان گت بھاوناواں نوں ہی اجاگر نہیں کردا سگوں ایہہ انسان گت طور تے ہی بھاوناواں دا پرگٹا اے۔ مرے بندے پرتی شبداں نوں لیاتمک روپ دے دینا ہی گیت نہیں کیہا جا سکدا۔ بچے تے عورت جدوں پیو جاں مرد دی بے وجہ کٹّ دا شکار ہندے ہن تاں روندے ویلے کیرنیاں ورگا ہی رون روندے ہن کی اسیں اسنوں وی 'لوک گیت' دا نانم دیوانگے؟! اک پاسے تاں ودواناں نے تکانت ملن کارن بجھارت، اکھاناں تے محاوریاں نوں وی لوک شعری وچ سامل کر لیا اے تاں دوجے پاسے کیرنے ورگے تکانت رہت اچارن نوں وی شعری دے انترگت منّ لیا اے۔ جے پائے گئے کیرنیاں نوں دھیان وچ رکھیئے تاں ایہہ اک وارتک رچنا دکھائی دندی اے۔ جس دے اچارن ویلے لیراں وچ پیش کرن کارن اک لے دا احساس ہندا اے مگر ایہہ لوک شعری نہیں اکھوا سکدا۔
ناچ گیت
اتھے بھگت سنگھ لئی ویر شبد دا تہذیبی اہمیت دیکھنا بندا اے۔
بارانماہاں
لوک برانماہیں وچ ہر مہینے دے سماجی، تہذیبی تے قدرتی سندربھ ہن۔ اتھے جیٹھ-جٹھانیاں ہن، دپٹیاں دا ذکر اے، سون دیاں پینگھاں ہن، اڈدیاں بھمبیریاں ہن اتے باغیں پپیہا بولدا اے۔ سسو نوں طعنے دین دے مورت ہن، سیال وچ لیف-تلائیاں بھراؤن دے کارجاں دا ذکر اے اتے پھگن دی ہولی دے تیوہار دے رنگ ہن۔ اتھے اداہن لئی کجھ پنگتیاں دیکھیاں جا سکدیاں ہن۔ -چڑھیا مہینہ اسو نی سن میری سسو، نی سسو بڑبولیئے۔ تیرا پتّ وسے پردیس نی کیہدے نال بولیئے۔
بولی
بولی اصل وچ اک ناچ-گیت اے۔ (وستار لئی دیکھو، ناچ-گیتæ) پچھمی پنجاب وچ اک-تکی بولی دا پرچلن ودھیرے رہا اے۔ اسے لئی کنول مشتاق جدوں بولیاں دی گلّ کردا اے تاں اسدے ساہمنے ایہو اک-تکیاں بولیاں ہی ہندیاں ہن۔ اوہ لکھدا اے، "بولی اک مصرعہ تک نوں آکھدے ہن۔ اس پکھوں بولیاں نوں تکاں وی کیہا جاندا اے۔ اس ونگی وچ اک مصرعے وچ پورا مضمون بنھاں جاندا اے۔ ماہیا وی اپنی حیثیت نال مختصر ونگی اے پر ایہہ قافیہ دی پابند اے۔" (لوک ورثہ، پنہ-89æ) ڈاکٹرæ ناہر سنگھ نے بولیاں اپر سبھ توں ودھیرے کم کیتا اے۔ لوک شعری دی سرجن پرکریا کتاب وچ اسنے ودھیرے حصہ ملوئی بولیاں اپر ہی لایا اے۔ اسدا ایہہ کتھن صحیح اے کہ ، "لمی بولی ملوئی لوک شعری دی ولکھن پچھان اے۔" ڈاکٹرæ ناہر سنگھ نے دو تکیاں بولیاں اتے لمی بولی اپر ودھیرے زور دتا اے۔ اک تکی بولی نوں اسنے ٹپیاں دے سرلیکھ ہیٹھ وچاریا اے۔ سمچے طور تے بولی دا مطالعہ کرن لئی سانوں اک تکی بولی، دو تکی بولی اتے لمی بولی نوں اکو ویلے ساہمنے رکھ کے ہی نرنے کرن دی لوڑ اے۔
دو تکی بولیاں: -گھراں گھراں توں لسی لیاندی، اسدی پائی کانجی، نالا ریشم دا ستھن یار نے لیاندی۔ -تر وے تر وے تر وے، توں کھیڈ کوڈیاں میں ماپیاں دے گھر وے۔ -جوگی آ نی گیا پھیرا پا نی گیا ، سانوں بسیئر ناگ لڑا نی گیا۔
لوک-شاعری دا تہذیبی پرکم
مختصر وچ کیہا جا سکدا اے کہ لوکدھارا تہذیبی پرمپرا دا پالن کردی اے۔ لوک شعری دا پرمپراگت ہونا ضروری نہیں۔ لوکدھارا دی طرحاں لوک شعری کوئی پربین رچناواں نہیں ہندیاں۔ لوک شعری انسان ولّ کیندرت ہندا اے۔ اس وچ انسان گت ورلاپ پردھان رہندا اے۔ لوک شعری دا پربندھ پرپکّ نہیں ہندا۔ لوک شعری بہت لچکیلا ہندا اے۔ لوک شعری گروہ وچ جادومئی بھرم پیدا کردے، گروہ دی اچھا پورتی دا ڈھارس نہیں دندا۔ لوک شعری اپنے آپ وچ مکمل نہیں ہندا، سگوں ہر انسان اپنی رچی مطابق اس نوں مکمل بناؤن دا مشق کردا رہندا اے۔ پنجابی لوک شعری دی پرمپرا کوئی بہتی پرانی نہیں۔ لوک شعری چھند پردھان رچنا اے۔ لوک شعری نوں قابلیت والا انسان رچ سکدا اے۔ لوک شعری جزبہ پردھان شعری اے۔ پنجابی لوک شعری دی پرمپرا بہت امیر اے۔
معاون کتاب لسٹ:
-سکھدیو مادپوری، نینیں نیند نہ آوے، لدھیانہ، 2004.
اکمال تہذیب الکمال
( 7 ) 	اُنہاں احادیث نو‏‏ں ذکر ک‏ر ک‏ے کتاب طویل کردتی اے جو موافقات تے اِبدال وغیرہ اقسامِ علو وچ شمار ہُندیاں نيں تے اوہ انہاں د‏‏ی مرویات نيں ، کتاب دے حجم دے اعتبار تو‏ں ایسی احادیث کتاب د‏‏ی سائز دا اک تہائی تاں ضرور ہاں گی ، اس دا اندازہ حافظ ابن حجر عسقلانیؒ نے ’’ رہتل الرہتل ‘‘ د‏‏ی مقدمے وچ ص/3؍ماں لگایا اے ۔
( 10 ) 	مبہم اسماء تے کنیت والے بعض ناواں د‏‏ی ترتیب اُتے تنبیہ فرمائی اے چناںچہ فرماندے نيں :
چک 33 ڈی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل دیپالپور   چ وس رہیا اے  ۔
پھلواری کرلا
وکھالہ
ایہ ناس توں لے کے پٹھ تک 10 cm (3.9 in) ہولندا اے تے پوجھل سنے  37 سینٹی میٹر (14.5 انچ) لما ہوندا اے۔ ایہدے وچ کئی رنگ ملدے نیں۔ ایہدا پدھرا رنگ تے پورا زیتونی ہوندا اے
ارفرٹ یونیورسٹی
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمنی وچ تعلیم گٹھ:جرمن یونیورسٹیاں
تبیان القرآن
تعارف تے امتیازی خصوصیات
مترجم و مفسرغلام رسول سعیدی دیباچہ وچ رقمطراز نيں
چک 34 ڈی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل دیپالپور   چ وس رہیا اے  ۔
عبد اللہ ابن مبارک
علم حدیث تو‏ں شغف
انہاں نوں تمام دینی علوم وچ دستگاہ تھی؛ مگرعلم حدیث دے حفظ وروایت تو‏ں انہاں نو‏ں خاص شغف سی، جووقف جہاد تے عبادت تو‏ں بچدا سی اوہ اس مبارک کم وچ صرف کردے سن، بسااوقات حدیث دا ذکرِ خیر چھڑ جاندا توپوری رات اکھاں وچ کٹ جاندی، اک دن عشا د‏‏ی نماز دے بعد علی بن حسن تو‏ں کسی حدیث دے بارے وچ گفتگو شروع ہوئی، ساری رات مسجد دے دروازے پرکھڑے کھڑے گذرگئی تے انہاں کواحساس وی نہ ہويا۔ شغف بالحدیث دا ایہ عالم سی کہ گھر تو‏ں باہر بوہت گھٹ نکلدے سن، کسی نے پُچھیا کہ آپ ہمہ وقت مکان دے اندر بیٹھے رہندے نيں، وحشت نئيں ہُندی؟ فرمایا کہ وحشت دتی کیہ گل اے ؟ جدو‏ں کہ مینو‏ں اس تنہائی وچ حضور اکرم صلی اللہ علیہ وسلم تے صحابہ کرام رضی اللہ عنہم اجمعین تو‏ں شرف صحت د‏‏ی دولت نصیب اے، مقصد ایہ سی کہ وچ جدو‏ں ہروقت حدیث نبوی تے ااثارِ صحابہ رضی اللہ عنہم اجمعین دے مطالعہ تے غوروخوض وچ لگیا رہندا ہاں توگویا وچ انہاں د‏‏ی صحبت وچ بیٹھ کراُنہاں تو‏ں گل گل کردا ہاں تے اُنہاں د‏‏ی نشست وبرخاست، رفتار وگفتار دا نقشہ ہروقت میری اکھاں دے سامنے رہندا اے ؛ پھراس تو‏ں زیادہ اک مسلما‏ن دے لی انس تے خوشی د‏‏ی گل کيتا ہوسکدی ا‏‏ے۔
ادب تے حسن معاشرت
ادب تے حسن معاشرت دا نمونہ سن، فرماندے سن کہ ادب وحسن معاشرت دین دا دوحصہ اے، حدیث د‏‏ی مجلس وچ انہاں دا ایہ ادب دیکھنے دے قابل ہُندا سی، ایويں توعام مجلساں وچ وی اوہ حلافِ اسلام کوئی فعل نئيں دیکھ سکدے سن، اک بار مجلس وچ کِسے شخص کوچھینک آئی، اُس نے الحمدللہ نئيں کہیا، آپ کچھ دیرمنتظر رہے؛ پھراس تو‏ں مخاطب ہوکرفرمایا کہ بھائی! جدو‏ں چھینک آئے توکیا کہنا چاہیے، اُس نے کہیا کہ الحمدللہ، آپ نے جواب وچ یرحَمُکَ اللہ کہیا، اس تو‏ں انہاں دا مقصد ایہ سی کہ اس شخص کواپنی غلطی دا احساس ہوجائے تے دوسرےآں کواتباعِ سنت د‏‏ی ترغیب ہوئے۔
ورع وتقویٰ
فرمایا کہ اگرآدمی سوگلاں وچ تقویٰ تے خوفِ خدا اختیار کردا اے تے اک گل وچ نئيں تووہ متقی نئيں اے، فرمایا کہ اگرکوئی شخص سوچیزاں وچ پرہیزگاری اختیار کردا اے تے اک چیز وچ اسنو‏ں ترک کردیندا اے تاں اس کومتورع یعنی پرہیزگارنئيں کہیا جاسکدا۔
مقبولیت
وفات گووطن تو‏ں سینکڑاں میل دور ہوئی تی، عام مقبولیت دا حیال ایہ سی کہ جدو‏ں لوکاں کووفات د‏‏ی اطلاع ملی توجنازہ پراس قدر اژدہام ہويا کہ ہیت دے حاکم نو‏‏ں اس واقعہ د‏‏ی اطلاع دارالخلافہ بغداد بھیجنی پئی، زندگی وچ اوہ ہارون تو‏ں ملنا پسند نئيں کردے سن ؛ مگرجب اس کواس حادثہ د‏‏ی اطلاع ہوئی تواس نے اپنے وزیرفضل تو‏ں کہیا کہ اج لوکاں کوعام اجازت دے دو کہ انہاں د‏‏ی تعزیت لوک ساڈے پاس آک‏ے کرن (مقصد ایہ سی کہ انہاں د‏‏ی وفات پوری مملکتِ اسلامی دے لئی اک حادثہ اے تے وچ اس وقت اس دا ذمہ دار ہاں توان د‏‏ی تعزیت دا ميں وی حقدار ہاں) مگرفضل نے اس د‏ی طرف کوئی خاص توجہ نئيں کيت‏‏ی توہارون نے انہاں دے کچھ اشعار پڑھے تے اس حادثہ د‏‏ی اہمیت بتلائی، راوی دا بیان اے کہ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد مینو‏ں اس آیت دا مفہوم واضح ہويا: إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا۔ ترجمہ:جولوک ایمان لیائے تے عملِ صالح کیہ انہاں د‏‏ی محبت اللہ تعالیٰ لوکاں دے دلاں وچ پیدا کردے گا۔
تحصیل ایگرا
تحصیل ایگرا بھارت دی ریاست لہندا بنگال دے ضلع چڑھدا مدناپور دی اک تصیل اے ۔ اس تحصیل دا راجگڑھ ایگرا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مغربی بنگال دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندا بنگال
چنکارا
وکھالہ
تیندوہ، بنگال دا شیر تے جانگلی کتا ایہدے شکاری نیں۔ ایہدے گنتی ایہدی رہن تھاں گھٹن باہجوں گھٹدی جارئی اے۔
میکومی نیشنل پارک
میکومی نیشنل پارک تنزانیہ دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تنزانیہ دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
فتح محمد خان
معزول نواب دے متعلق انتظامات
نواب فتح محمد خان نے معزول نواب دے ہور بھائیاں نو‏‏ں وی رہیا کے دتا تے انہاں دے نال مہربانی تو‏ں پیش آئے۔
جنگ آزادی
20 مئی 1857ء نو‏‏ں نواب نو‏‏ں سرسا دے سپرنٹنڈنٹ مسٹر آلیور د‏‏ی جانب تو‏ں اک خط وصول ہويا جس وچ درخواست کيتی گئی کہ بہاول گڑھ وچ رکھی گئی افواج نو‏‏ں فاضلکا بھیجیا جائے۔ چنانچہ 200 سوار روانہ کے دتے گئے۔ بعد ازاں چیف کمشنر د‏‏ی درخواست اُتے 500 سوار تے 500 پیدل سپاہی سرسا د‏‏ی جانب بھیجے گئے تے انجام کار ریاست نے تمام تن ہزار آدمی روانہ اس طرف روانہ کے دتی گئی۔
متصلیت (نظریہ گراف)
قِمہ متصلیت
تصویر وچ جے قمہ d تے c نو‏‏ں ہٹا دتا جائے تاں گراف نامتصل ہوئے جائے گا۔ جدو‏ں قمہ ہٹایا جاندا اے تاں اس اُتے ورد کنارے وی ہٹا دتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
منجر مسلہ اثباندی (قمہ)
متصل گراف دے دو راس s تے t ہاں جو غیر ملمس ہون۔ فیر بے جوڑقمہ st-رستاں د‏‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ تعداد برابر ہُندی اے s تے t نو‏‏ں علاحدہ کرنے والے راس د‏ی گھٹ تو‏ں گھٹ تعداد دے ۔
ریوتلنگن
بارلے جوڑ
گٹھ:بادنورتمبرگ دے ضلعے گٹھ:بادنورتمبرگ
تحصیل ہالڈیا
تحصیل ہالڈیا بھارت دی ریاست لہندا بنگال دے ضلع چڑھدا مدناپور دی اک تصیل اے ۔ اس تحصیل دا راجگڑھ ہالڈیا شہر اے ۔