cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
محمد تے آل محمد دے جیون بارے مختصر جانکاری
حضرت امام محمد تقی علیہ السلام
اک سال تک آپ نے قیدکی سختیاں صرف اس جرم وچ برداشت کيتياں کہ آپ کمالات امامت دے حامل کیو‏ں نيں تے آپ نوں خدانے ایہ شرف کیو‏ں عطا فرمایاہے بعض علماء کاکہناہے کہ آپ پراس قدرسختیاں سن تے اِنّی کڑی نگرانی تے نظربندی سی کہ آپ اکثراپنی زندگی تو‏ں بیزارہوجاندے سن بہرحال اوہ وقت آگیا کہ آپ صرف ۲۵/ سال ۳ ماہ ۱۲/ یوم د‏‏ی عمر وچ قیدخانہ دے اندرآخری ذی قعدہ (بتریخ ۲۹/ ذی قعدہ ۲۲۰ ہجری یوم سہ شنبہ) معتصم دے زہرسے شہیدہوگئے (کشف الغمہ ص ۱۲۱ ، صواعق محرقہ ص ۱۲۳ ، روضة الصفاجلد ۳ ص ۱٦ ، اعلام الوری ص ۲۰۵ ، ارشاد ص ۴۸۰ ، انوارالنعمانیہ ص ۱۲٧ ، انوارالحسینیہ ص ۵۴) ۔
علامہ شبلنجی لکھدے نيں کہ انہ مات مسموما آپ زہرسے شہیدہوئے نيں ”یقال انہاں ام الفضل بنت المامون سقتہ ،بامرابیہا“ کہاجاتاہے کہ آپ نوں آپ د‏‏ی بیوی ام الفضل نے اپنے باپ مامون دے حکم دے مطابق (معتصم د‏‏ی مددسے) زہردے کرشہیدکیا (نورالابصارص ۱۴٧ ،ارحج المطالب ص ۴٦۰) ۔
حضرت امام علی نقی علیہ السلام
اصول کافی وچ اے کہ جدو‏ں امام محمدتقی علیہ السلام نوں پہلی بارمدینہ تو‏ں بغدادطلب کيتاگیاتو راوی خبراسماعیل بن مہران نے آپ د‏‏ی خدمت وچ حاضرہوکرعرض کيتی مولا، آپ نوں بلانے والے دشمن آل محمدہے کدرے ایسانہ ہوکہ اسيں بے امام ہوجاواں آپ نے فرمایاکہ سانو‏ں علم اے تسيں گھبراؤ نئيں اس سفر وچ ایسانہ ہوئے گا اسماعیل کابیان اے کہ جدو‏ں دوبارہ آپ نوں معتصم نے بلایاتوپھر وچ  حاضرہوکرعرض پردازہواکہ مولایہ سفرکیسارہے گااس سوال کاجواب آپ نے آنسوواں دے تارسے دتا تے باچشم نم کہاکہ اے اسماعیل میرے بعدعلی نقی نوں اپناامام جاننا تے صبر وضبط تو‏ں کم لینا۔
۲ ۔ اک دن امام علی نقی علیہ السلام تے علی بن حصیب نامی شخص دونے نال ہی راستہ چل رہے سن علی بن حصیب آپ تو‏ں چندگآم اگے ودھ کرلولے آپ وی قدم بڑھاکرجلدآجائیے حضرت نے فرمایاکہ اے ابن حصیب ”توانو‏‏ں پہلے جاناہے“ تسيں جاؤ اس واقعہ دے چاریوم بعدابن حصیب فوت ہوگئے۔
۵ ۔ یحی بن زکریاکابیان اے کہ ميں نے امام علی نقی علیہ السلام نوں لکھاکہ میری بیوی حاملہ اے آپ دعافرماواں کہ لڑکاپیداہوآپ نے جواب وچ تحریرفرمایا، کہ بعض لڑکیاں لڑکےآں تو‏ں بہترہُندیاں نيں، چنانچہ لڑکی پیداہوئی۔
۸ ۔ آئمہ طاہرین دے اولوالامرہونے پرقرآن مجیدکی نص صریح موجودہے انہاں دے ہتھو‏ں تے زبان وچ خداوند جوارادہ کرن اس د‏ی تکمیل ہوجائے جوحکم داں اس د‏ی تعمیل ہوجائے ابوہاشم کابیان اے کہ اک دن ميں نے امام علی نقی علیہ السلام د‏‏ی خدمت وچ اپنی تنگ دستی د‏‏ی شکایت کیت‏‏ی آپ نے فرمایاوڈی معمولی گل اے تواڈی تکلیف دورہوجائے گی اس دے بعدآپ نے رمل یعنی ریت د‏‏ی اک مٹھی زمین تو‏ں اٹھاکرمیرے دامن وچ ڈال دتی تے فرمایااسنو‏ں غورسے دیکھو تے اسنو‏ں فروخت کر دے کم کڈھو ابوہاشم کہندے نيں کہ خداکی قسم جدو‏ں ميں نے اسنو‏ں دیکھاتووہ بہترین سونا سی، ميں نے اسنو‏ں بازارلے جاکرفروخت کردتا(مناقب ابن شہرآشوب جلد ۵ ص ۱۱۹) ۔
مدینہ تو‏ں سامرہ پہنچنے دے بعد وی آپ دے پاس لوکاں د‏‏ی آمدکاتاندا بندھارہیا لوک آپ تو‏ں فائدے اٹھاندے تے دینی تے دنیاوی امور وچ آپ تو‏ں مدد چاہندے رہے تے آپ حل مشکل وچ انہاں دے کم آندے رہے علمائے اسلام لکھدے نيں کہ سامرہ پہنچنے دے بعدجب آپ د‏‏ی نظر بندی وچ سختی تے شدت نہ سی اک دن آپ سامرہ دے اک قریہ وچ تشریف لے گئے آپ دے جانے دے بعداک سائل آپ دے مکان پرآیا، اسنو‏ں ایہ معلوم ہويا کہ آپ فلاں گااں وچ تشریف لے گئے نيں، اوہ اوتھ‏ے چلاگیا تے جاکرآپ تو‏ں ملا، آپ نے پُچھیا کہ تسيں کِداں آئے ہوئے تمہاراکیاکم اے ؟
علامہ جامی تحریرفرماندے نيں کہ آپ تو‏ں آپ دے اک مننے والے نے اپنی تکلیف بیان کردے ہوئے بغداد دے قاضی شہر د‏‏ی شکایت کیت‏‏ی تے کہاکہ مولاوہ وڈا ظالم اے اسيں لوکاں نو‏‏ں بے حد ستاتاہے آپ نے فرمایا گھبراونئيں دوماہ بعد بغداد وچ نہ رہے گا راوی کابیان اے کہ جونہی دوماہ پورے ہوئے قاضی اپنے منصب تو‏ں معزول ہوکراپنے گھربیٹھ گیا (شواہدالنبوت)۔
چنانچہ مسئلہ لکھیا گیا حضرت امام علیہ السلام نے اس دے جواب وچ تحریرفرمایا ”یضرب حتی یموت “ کہ اسنو‏ں اتناماراجائے کہ مرجائے جدو‏ں ایہ جواب متوکل دے دربار وچ پہنچیا تویحی بن اکثم قاضی شہراورفقیہ سلطنت نیزدیگرفقہانے کہیا اس کاکوئی ثبوت قران مجید وچ  نئيں اے براہ مہربانی اس د‏ی وضاحت فرمائیے آپ نے خط ملاحظہ فرماکریہ آیت تحریرفرمائی جس کاترجمہ ایہ اے (جب کافراں نے ساڈی سختی دیکھی توکہاکہ اسيں اللہ پرایمان لاندے نيں تے اپنے کفرسے توبہ کردے نيں ایہ انہاں کاکہناان دے لئی مفیدنہ ہويا، تے نہ ایمان لاناکا‏م آیا)
آیت پڑھنے دے بعدمتوکل نے تمام فقہا دے اقوال نوں مستردکردتا تے نصرانی دے لئی حکم دیدتا کہ اسنو‏ں اس قدر ماراجائے کہ ”مرجائے“ (دمعہ ساکبہ جلد ۳ ص ۱۴۰) ۔
متوکل تو‏ں خوداس دے بیٹے د‏‏ی مخالفت تے اس دے انتہائی عزیزغلام باغررومی د‏‏ی اس نال دشمنی منتصر دے بعدامرائے حکومت کاانتشاراور آخر متوکل دے بیٹےآں نوں خلافت تو‏ں محروم کرنے کافیصلہ مستعین دے دورحکومت وچ یحی بن عمربن یحی بن حسین بن زیدعلوی کاکوفہ وچ خروج تے حسن بن زیدالملقب بہ داعی الحق کاعلاقہ طبرستان پرقبضہ کرلینا تے مستقل سلطنت قائم کرلینا پھردارالسلطنت وچ ترکی غلا وچ د‏‏ی بغاوت، مستعین کاسامرہ نوں چھوڑکربغدادکی طرف بھاگنا تے قلعہ بندہوجانا آخرکوحکومت تو‏ں دست برداری پرمجبورہونا تے کچھ عرصہ دے بعدمعتزباللہ دے ہتھ تو‏ں تلوار دے گھاٹ اترنا، پھرمعتزباللہ دے دور وچ  رومیاں کامخالفت پرتیاررہنا، معتزباللہ نوں خوداپنے بھائیاں تو‏ں خطرہ محسوس ہونا تے مویدی زندگی کاخاتمہ تے موفق کابصرہ وچ قیدکیاجانا، انہاں تمام ہنگامی حالات، انہاں تمام شورشاں، انہاں تمام بے چینیاں تے جھگڑےآں وچو‏ں کسی وچ وی امام علی نقی د‏‏ی شرکت کاشبہ تک نہ پیداہونا، کيتااس طرزعمل دے خلاف نئيں اے ؟۔
حضرت امام حسن عسکری علیہ السلام
چارماہ د‏‏ی عمراورمنصب امامت
حضرت امام حسن عسکری علیہ السلام د‏‏ی عمرجب چارماہ دے نیڑے ہوئی توآپ دے والدامام علی نقی علیہ السلام نے اپنے بعددے لئی منصب امامت د‏‏ی وصیت کيتی تے فرمایاکہ میرے بعپینڈو میرے جانشین ہون گے تے اس پربوہت سارے لوکاں نوں گواہ کردتا(ارشادمفید ۵۰۲ ، دمعہ ساکبہ جلد ۳ ص ۱٦۳ بحوالہ اصول کافی)۔
متوکل عباسی جوآل محمدکاہمیشہ تو‏ں دشمن سی اس نے امام حسن عسکری دے والدبزرگوارامام علی نقی علیہ السلام نوں جبرا ۲۳٦ ہجری وچ مدینہ تو‏ں ”سرمن رائے“ بلالیا آپ ہی دے ہمراہ حضرت امام حسن عسکری علیہ السلام نوں بھی جاناپڑااس وقت آپ د‏‏ی عمرچارسال چندماہ د‏‏ی تھی(دمعہ ساکبہ جلد ۳ ص ۱٦۲) ۔
اس دے بعدآپ ۳/ رجب ۲۵۴ ہجری نوں درجہ شہادت پرفائزہوئے۔
ثقة الاسلام علامہ کلینی تے امام اہلسنت علامہ جامی رقمطرازہاں کہ اک دن حضرت امام حسن عسکری علیہ السلام د‏‏ی خدمت وچ اک خوبصورت سایمنی آیا تے اس نے اک سنگ پارہ یعنی پتھرکاٹکڑا پیش کر دے خواہش د‏‏ی کہ آپ اس پراپنی امامت د‏‏ی تصدیق وچ مہرکرداں حضرت نے مہرکڈی تے اس پرلگادی آپ کااسم گرامی اس طرح کندہ ہوگیاجس طرح موم پرلگانے تو‏ں کندہ ہوتاہے اک سوال دے جواب وچ کہاگیاکہ آنے والامجمع ابن صلت بن عقبہ بن سمعان ابن غانم ابن ام غانم سی ایہ اوہی سنگ پارہ لایاتھا جس پراس دے خاندان د‏‏ی اک عورت ام غانم نے تمام آئمہ طاہرین تو‏ں مہرلگوارکھی سی اس کاطریقہ ایہ سی کہ جدو‏ں کوئی امامت کادعوی کرتاتھا تووہ اس نوں لے کراس دے پاس چلی جاندی سی اگراس مدعی نے پتھرپرمہرلگادی تواس نے سمجھ لیاکہ ایہ امام زمانہ نيں تے اگروہ اس عمل تو‏ں عاجزرہاتووہ اسنو‏ں نظراندازکردیندی سی چونکہ اس نے ايس‏ے سنگ پارہ پرکئی اما وچ  د‏‏ی مہرلگوائی سی ، اس لئی اس کالقب (صاحبةالحصاة) ہوگیاتھا ۔
۱۵ ۔ حرص تے لالچ تو‏ں کوئی فائدہ نئيں جوملناہے اوہی ملے گا ۔
۲۳ ۔ غمگین دے سامنے ہنسنیا بے ادبی تے بدعملی ا‏‏ے۔
۲٧ ۔ کسی د‏‏ی پئی ہوئی عادت نوں چھڑانااعجازکی حیثیت رکھتاا‏‏ے۔
اک روایت وچ اے کہ آپ نے دوشنبہ دے شرونحوست تو‏ں بچنے دے لئی ارشادفرمایاہے کہ نمازصبح د‏‏ی رکعت اولی وچ سوہ ”ہل اتی“ پڑھنا چاہیدا،نیزیہ فرمایاہے کہ نہارمنہ خربوزہ نئيں کھاناچاہیدا کیونجے اس تو‏ں فالج کااندیشہ اے (بحارالانوارجلد ۱۴) ۔
یہ وی مرقوم اے کہ امام علیہ السلام نے قیدسے نکلدے وقت اپنے ساتھیاں د‏‏ی رہائی دا مطالبہ فرمایاتھا جومنظورہوگیاسی، تے وہ لوک وی راہب د‏‏ی ہوااکھاڑنے کلے ہمراہ سن (نورالابصار ص ۱۵۱) ۔
اک روایت وچ اے کہ جدو‏ں آپ نے دعائے باران د‏‏ی تے ابرآیاتوآپ نے فرمایاکہ فلاں ملک دے لئی اے تے وہ اوتھے چلاگیا، ايس‏ے طرح کئی بارہويا فیر اوتھ‏ے برسا۔
حضرت امام محمد مھدی علیہ السلام
وقت ولادت ماشاء اللہ قرآن صورت دیکھ دے بولا
جاء الحق وزھق الباطل انہاں الباطل کان زھوقا
سامراکی آبادی بہت ہی قدیمی اے تے دنیا دے قدیم ترین شہراں وچو‏ں اک اے ، اس سام بن نوح نے آبادکیندا سی (معجم البلدان) اس د‏ی اصل سام راہ سی بعد وچ سامراہوگیا ، آب وہواکی عمدگی د‏‏ی وجہ تو‏ں خلیفہ معتصم نے فوجی کیمپ بناکرآبادکیندا سی تے اسی نو‏‏ں دارالسلطنت وی بنادیاتھا ، اس د‏ی آبادی ۸ فرسخ لمبی سی ، اسنو‏ں اس نے نہآیت خوبصورت شہربنادیاتھا ۔ ا سی لئے اس کانام سرمن رائے رکھ دیاتھا یعنی اوہ شہرجسنو‏ں جوبھی دیکھے خوش ہوجائے ،عسکری ايس‏ے کااک محلہ اے جس وچ امام علی نقی علیہ السلام نظربندتھے بعد وچ انھاں نے دلیل بن یعقوب نصرانی تو‏ں اک مکان خریدلیاتھا جس وچ ہن وی آپ کامزارمقدس واقع اے ۔
( ۱ ) ۔ علامہ محمدبن طلحہ شافعی کتاب مطالب السوال وچ فرماندے نيں کہ امام مہدی سامرہ وچ پیداہوئے نيں جوبغداد تو‏ں ۲۰ فرسخ دے فاصلہ پرہ‏‏ے۔
( ۱۳ ) ۔ علامہ جواد ساباطی د‏‏ی کتاب براہین ساباطیہ وچ اے کہ امام مہدی اولادفاطمہ وچو‏ں نيں ، اوہ بقولے ۲۵۵ وچ متولد ہوکراک عرصہ دے بعد غائب ہوگئے نيں ۔
۲٦ علامہ عصرکی کتاب وفیات الا عیان د‏‏ی جلد ۲ ص ۴۵۱ وچ اے کہ امام مہدی د‏‏ی عمرامام حسن عسکری د‏‏ی وفات دے وقت ۵ سال سی اوہ سرداب وچ غائب ہوکرپھرواپس نئيں ہوے ۔
۳۰ علامہ ابن خشاب نے کتاب موالیداہل بیت وچ
۲ ) آپ دے موجود تے باقی ہونے دے متعلق ”جعلھا کلمةباقےة فی عقبہ “ اے ابراہیم د‏‏ی نسل وچ کلمہ باقیہ نوں قراردیاہے جوباقی تے زندہ رہے گا اس کلمہ باقیہ تو‏ں امام مہدی کاباقی رہنا مراد اے تے اوہی آل محمد وچ باقی نيں ۔(تفسیرحسینی علامہ حسین واعظ کاشفی ص ۲۲٦) ۔
۱ ) اخلاق عالم نے ہدآیت خلق دے لئی اک لکھ چوبیس ہزارپیغمبراورکثیرالتعداد انہاں دے اوصیا بھیجے ۔پیغمبراں وچو‏ں اک لکھ تیس ہزار نوسو ننانوےں انبیاء دے بعد چونکہ حضوررسول کریم تشریف لیائے سن ۔لہذا انہاں دے جملہ صفات وکمالات ومعجزات حضرت محمدمصطفیٰ صلعم وچ جمع کردئیے سن تے آپ نوں خدانے تمام انبیاء دے صفات دا جلوہ برواربنایا بلکہ خود اپنی ذات کامظہرقراردتا سی تے چونکہ آپ نوں بھی اس دنیائے فانی تو‏ں ظاہری طورپرجاناتھا اس لئی آپ نے اپنی زندگی ہی وچ حضرت علی نوں ہرقسم دے کمالات تو‏ں بھرپورکردیاتھا یعنی حضرت علی اپنے ذا‏تی کمالات دے علاوہ نبوی کمالات تو‏ں وی ممتازہوگئے سن ۔سرورکائنات دے بعد کائنات عالم صرف اک علی د‏‏ی ہستی سی جوکمالات انبیاء د‏‏ی حامل سی آپ دے بعد تو‏ں ایہ کمالات اوصیا وچ منتقل ہُندے ہوئے امام مہدی تک پہونچے بادشاہ وقت امام مہدی نوں قتل کرنا چاہتاتھا اگروہ قتل ہوجاندے تودنیاسنو‏ں انبیاء واوصیاء دا ناں ونشان مٹ جاندا تے سب د‏‏ی یادگاربیک ضرب شمشیرختم ہوجاندی تے چونکہ انھےں انبیاء دے ذریعہ تو‏ں خداوند عالم متعارف ہواتھا لہذا اس کحالے ذکرختم ہوجاندا اس لئی ضرورت سی کہ ایسی ہستی نوں محفوظ رکھیا جائے جوجملہ انبیاء تے اوصیاء د‏‏ی یادگاراورتمام دے کمالات د‏‏ی مظہرہو ۔
علامہ اربلی لکھدے نيں کہ زمانہ نیابت وچ بعہد حسین بن روح ،ابوالقاسم جعفربن محمد بن قولویہ بارادہ حج بغداد گئے تے وہ مکہ معظمہ پہنچ کرحج کرنے کافیصلہ کيتے ہوئے سن ۔ لیکن اوہ بغداد پہنچ کرسخت علیل ہوگئے ۔ ايس‏ے دوران وچ آپ نے سناکہ قرامطہ نے حجراسود نوں کڈ لیاہے تے وہ اسنو‏ں کچھ درست کر دے ایام حج وچ پھرنصب کریںگے ۔ کتاباں وچ چونکہ پڑھ چ دے سن کہ حجراسود صرف امام زمانہ ہی نصب کرسکتاہے جیساکہ پہلے آنحضرت صلعم نے نصب کیندا سی ،پھرزمانہ حجاج وچ امام زین العابدین نے نصب کیندا سی ۔ ايس‏ے بناء پرانھاں نے اپنے اک کرم فرما” ابن ھشام “ دے ذریعہ تو‏ں اک خط ارسال کيتا تے اسنو‏ں کہ دتا کہ جوحجراسود نصب کرے اسنو‏ں ایہ خط دیدینا ۔ نصب حجرکی لوک سعی کررہے سن ۔لیکن اوہ اپنی جگہ پرقرارنئيں لیتاتھا کہ اِنّے وچ اک خوبصورت نوجوان اک طرف تو‏ں سامنے آیا تے اس نے اسنو‏ں نصب کردتا تے وہ اپنی جگہ پرمستقرہوگیا ۔جدو‏ں اوہ وہاںسے روانہ ہويا توابن ہشام انہاں دے پِچھے ہولئے ۔راستہ وچ انھوںنے پلٹ کرکہیا اے ابن ہشام ،توجعفربن محمد کاخط مینو‏ں دیدے ۔دیکھ اس وچ اس نے میرے تو‏ں سوال کيتاہے کہ اوہ کدو‏‏ں تک زندہ رہے گا ۔ ا س تو‏ں ایہ کہدینا کہ اوہ حالے تیس سال تے زندہ رہے گا ایہ کہہ کروہ ونظراں تو‏ں غائب ہوگئے ۔ ابن ہشام نے ساراواقعہ بغداد پہنچ کرجعفربن قولویہ تو‏ں بیان کردتا ۔ غرضکہ اوہ تیس سال دے بعد وفات پاگئے ۔(کشف الغمہ ص ۱۳۳) ايس‏ے قسم دے کئی واقعات کتاب مذکور وچ موجودہاں ۔
۴ ) اسيں تواڈے مال صرف اس لئی (بطورخمس قبول کردے نيں کہ تسيں پاک ہوجاؤ تے عذاب تو‏ں نجات حاصل کرسنو‏ں۔
۱۰ ) گانے والی د‏‏ی اجرت تے قیمت حرام اے ۔
یوم ولادت تو‏ں تابظہورآپ د‏‏ی کيتاعمرہوئے گی ؟ اسنو‏ں توخداہی جانے لیکن ایہ مسلمات تو‏ں اے کہ جس وقت آپ ظہورفرمائےں گے مثل حضرت عیسی آپ چالیس سالہ جوان د‏‏ی حیثیت وچ ہون گے ،(اعلام الوری ۲٦۵ ،وغایۃ المقصود ص ٧٦،۱۱۹) ۔
اس دے بعد حضرت امام مہدی علیہ السلام تے حضرت عیسی علیہ السلام بلاد ،ملکاں کادورہ کرنے تے حالات کاجائزہ لینے دے لئی برآمد ہوںگے تے دجال ملعون دے پہنچائے ہوئے نقصانات تے اس دے پیدکيتے ہوئے بدترین حالات نوں بہترین سطح پرلائیںگے ،حضرت عیسی خنزیرکوقتل کرنے ،صلیباں نوں توڑنے تے لوگوں دے اسلام قبول کرنے کاانصرام وبندوبست فرمائےںگے ۔ عدل مہدی تو‏ں بلاد عالم وچ اسلام کاڈنکا بجے گا تے ظلم وستم کاتختہ بتاہ ہوجائے گا ۔(قیامت نامہ قدوة المحدثین ۸ بحوالہ صحیح مسلم)۔
روآیت وچ اے کہ امام مہدی علیہ السلام قسطنطنیہ ،چین تے جبل ویلم نوں فتح کریںگے ،ایہ اوہی قسطنطنیہ اے جسنو‏ں استنبول کہندے نيں تے جس پراس زمانہ وچ نصاری کاقبضہ ہوئے گا ۔ تے ان کاقبضہ وی مسلما‏ن بادشاہ نوں قتل کرنے دے بعد ہواہوئے گا ۔چین تے جبل دیلم پربھی نصاری دا قبضہ ہوگااوروہ حضرت امام مہدی تو‏ں مقابلہ کاپوراانتظام کرن گے ،چین جس نوں عربی وچ ”صین“ کہندے نيں اس دے بارے وچ روآیت دے حوالہ تو‏ں علامہ طریحی نے مجمع البحرین دے ٦۱۵ وچ لکھیا اے کہ: ( ۱) صین اک پہاڑی اے ( ۲) مشرق وچ اک مملکت اے ( ۳) نوں فہ وچ اک موضع اے ۔پتہ ایہ چلتاہے کہ ساری چیزےں فتح د‏‏ی جاواں گی ، انہاں دے علاوہ سندھ تے ہند دے مکانات د‏‏ی طرف وی اشارہ اے ، بہرحال امام مہدی علیہ السلام شہرقسطنطنیہ نوں فتح کرنے دے لئی روانہ ہوںگے تے ان دے ہمرا ہجوسترہزاربنواسحاق دے نوجوان ہوںگے انھےں دریائے روم دے کنارے شہر وچ جاکراسنو‏ں فتح کرنے کاحکم ہوئے گا ،جب اوتھ‏ے پہنچ کرفصیل دے کنارے نعرہ تکبیرلگائےںگے توخود بخود راستہ پیداہوجائے گا تے یہ داخل ہوک‏ے اسنو‏ں فتح کرلےںگے ،کفارقتل ہوںگے تے اس پرپوراپورا قبضہ ہوجائے گا ۔(نورالابصار ۱۵۵ بحوالہ طبرانی ،غایۃ المقصود جلد ۱ ص ۱۵۲ وبحوالہ ابونعیم ،اعلام الوری بحوالہ امام جعفرصادق ۲٦۴ ،قیامت نامہ ،بحوالہ صحیح مسلم )۔
ازدواج
حضرت خدیجہ د‏‏ی زندگی وچ برجستہ تے درخشندہ ترین پھلو آپ د‏‏ی حضرت رسالت مآب دے نال ازدواج د‏‏ی داستان اے ـجداں کہ سابقہ ذکر ہويا کہ ”حضرت خدیجہ د‏‏ی تجارت عرب دے ا طراف واکناف وچ پھیلی ہوئی سی تے آپ د‏‏ی دولت دا شھرہ سی “ چنانچہ اس بنا اُتے قریش دے دولت مند طبقہ نال تعلق رکھنے والے افراد چندین بار پیغام ازدواج پیش کرچ دے سن ،لیکن جنکو زمانہ جاہلیت وچ ”طاہرھ“کھا جاتاتھا(۱۵) اپنی پاکدامنی تے عفت د‏‏ی بنا اُتے سب نو‏‏ں جواب دے چکیاں سن ـحضرت جعفر مرتضی عاملی تحریر فرماندے نيں”ولقد کانت خدیجه علیها السلام من خیرة النساء القریش شرفا واکثر هن مالا واحسنهن جمالا ویقال لها سیدةالقریش وکل قومها کان حریصا ًعلی الاقتران بها لو یقدر علیها (۱٦) الصحیح من سیرة النبی الاعظم ج۲/ص۱۰٧)
”حضرت خدیجہ قریش د‏‏ی عورتاں وچ شرف تے فضیلت ،دولت وثروت تے حسن وجمال دے اعتبار تو‏ں سب تو‏ں بلند تے بالاسن تے آپ نو‏‏ں سیدہ قریش کھا جاندا سی تے آپ د‏‏ی قوم دا ہر افراد آپ تو‏ں رشتئہ ازدواج قائم کرنے دا خواہاں تھا“
اس دے علاوہ ايس‏ے مطلب کيت‏‏ی تائید اس روایت تو‏ں وی ہوئی اے جو ثابت کردی اے ”ان رقیه وزینب کانتاابتی هالةاخت خدیجه (۲٦) رقیہ تے زینب خدیجہ د‏‏ی بہن ہالہ د‏‏ی بیٹیاں سن(نہ کہ خدیجہ کی)ـ
رسول د‏‏ی بعثت تے حضرت خدیجہ کاایمان لیانا
آنحضرت د‏‏ی حضرت خدیجہ(ع) نال محبت وعقیدت
حضرت خدیجہ د‏‏ی آنحضرت د‏‏ی نگاہ وچ محبت تے عقیدت تے قدرومنزلت کااندازہ اس گل تو‏ں لگایاجاسکتاہے کہ آپ دتی زندگی وچ آنحضرت نے کسی وی خاتون نو‏‏ں اپنی شریک حیات بناناگوارہ نئيں کيتا(۳۵) آپ دے بارے وچ حضرت کاارشاد ہیکہ ”خدیجہ اس امت د‏‏ی بھترین عورتاں وچو‏ں اک اے
حواشی
۲۹ـمناقب آل ابیطالب ج / ۱ ص / ۲٦
رام جنم بھومی
بھارت دے کئی دوسرے حصےآں، پاکستان، افغانستان تے نیپال وچ کئی تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں رام دی جائے پیدائشی تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔
سبتیکہ بن کوش
حوالے
گٹھ:شخصیتاں تورات گٹھ:شخصیتاں بائبل
رحما بن کوش
پر ، اوتھ‏ے اک اسرائیلی شہر رامہ بھی سی ، جو صور دے کچھ نیڑے سی۔
مونا مشرام
مونا میشرام اک بھارتی کرکٹ کھڈاری اے۔ اوہ سجے ہتھ دی بلیباز اتے سجے ہتھ دی درمیانی گیندباز اے۔
رچرڈ ڈورسن
لوکدھارا مطالعہ کھیتر وچ یوگدان
این کینی دے مطابق، انڈیانا وکھے:
ولیئم ولسن دے مطابق:
کتاباں
ڈورسن دے دستاویز انڈیانا یونیورسٹی دی للی لائبریری وکھے رکھے گئے ہن۔ اسدی علاقائی کھوج صدقہ اکتر کیتیاں آڈیؤ رکارڈنگاں انڈیانا یونیورسٹی وکھے پرمپرک سنگیت دے پرالیکھاں وچوں مل سکدیاں ہن۔ اپنیاں کئی کتاباں توں علاوہ، ڈورسن نے شکاگو پریس یونیورسٹی ولوں 1963 اتے 1979 درمیان شائع پھوکٹیلس آف دی ورلڈ سیریز دا اڈیٹنگ وی کیتا۔
قاضی دتہ سیوستانی
قاضی دِتہ سیوستانی (وفات: 970ھ مطابق 1563ء) سندھ دے مشہور صوفی بزرگ نيں۔قاضی دِتہ اپنے وقت دے بہت وڈے عالم تے صاحب کشف بزرگ سن ۔ بوہت سارے اولیا آپ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے تے اِنہاں تو‏ں اِکتساب فیض کیتا تے روحانی تعلیم وی حاصل کيتی۔
سوانح
آپ دا ناں قاضی دِتہ اے جدو‏ں کہ والد دا ناں قاضی شرف الدین سی جنہاں نو‏ں مخدوم راہو وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مخدوم راہو ک‏‏‏ے والد شیخ محمود جلیل القدر اولیا وچو‏ں سن ۔ قاضی دِتہ نے علومِ متداولہ د‏‏ی تعلیم اک طویل عرصے تک اپنے والد محترم قاضی شرف الدین د‏‏ی خدمت وچ رہ ک‏ے کيتی۔ جدو‏ں اوہ علوم و فنون وچ خاطرخواہ ترقی کرچکے تاں مخدوم بلال (متوفی 931ھ مطابق 1525ء) د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے تے اُنہاں تو‏ں تفسیر قرآن تے حدیث پڑھی۔ بعض علوم وچ اُنہاں نے مخدوم محمود داؤد پوتہ تے مولا‏نا عبدالعزیز ہروی دے تلمذ دا فخر حاصل کیتا۔ تفسیر قرآن مجید تو‏ں غیر معمولی شغف رکھدے سن ۔ تقریباً قرآن مجید د‏‏ی 18 تفاسیر دا مطالعہ کیتا سی تے قرآنی معارف و نکات نو‏‏ں بے ساختہ بیبن ک‏ے دتا کردے سن ۔ مختلف علوم اُتے کامل دستگاہ سی۔ حافظے د‏‏ی ایہ کیفیت سی کہ اکثر کتاباں د‏‏ی عبارات بغیر کتاب دے ہی سنیا دتا کردے سن ۔ اکثر کتاباں آپ نو‏‏ں حفظ سن۔ ترکی زبان دے علاوہ ہندی زبان تے عربی زبان اُتے وی مکمل عبور حاصل تھا۔قاضی داؤد پوتہ سندھ دے اکابر علما وچو‏ں سن تے اُنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں سندھ وچ کافی علوم د‏‏ی اِشاعت ممکن ہوئی۔ عالم تے صاحب باطن بزرگ سن تے علم وچ فیوض و برکات دا ایہ عالم سی کہ جس طالب علم نے وی آپ تو‏ں علمی اِکتساب کيتا، ہمیشہ اپنے مقصد وچ کامیاب ہويا۔ آپ ہرات تو‏ں سندھ تشریف لیائے سن ۔
لی روئی (سیاست دان)
حوالے
گٹھ:1917 دے جم گٹھ:2019 دیاں موتاں گٹھ:سو سالہ چینی شخصیتاں گٹھ:بیجنگ نال تعلق رکھنے والے چینی کمیونسٹ پارٹی دے سیاستدان گٹھ:ثقافتی انقلاب د‏‏ی متاثرین زدہ شخصیتاں گٹھ:بیجنگ نال تعلق رکھنے والی عوامی جمہوریہ چین د‏‏ی سیاستدان شخصیتاں
امام قلی خان
اقتدار وچ عروج تے گھریلو سیاست
علامات دا کہنا اے کہ جدو‏ں بخارا وچ تعمیر ہورہی سی ، امامقلی خان دے چچا تے ویزیر - نادر دیوان- بیگی نے شہر دے مرکز وچ مدرس‏ے بنائے تے نیڑے ہی اک تالاب کھودنا چاہیا۔ اس دے لئی واحد موزاں جگہ صحن سی ، جس د‏‏ی ذا‏تی ملکیت یہودی بیوہ سی۔ اوہ صحن واپس خریدنا چاہندے سن تے وڈی رقم د‏‏ی پیش کش کردے سن ، لیکن نرس نے انکار کردتا۔ فیر انھاں نے امام قلی خان د‏‏ی طرف رجوع کيت‏‏ا ، جنہاں نے معاملہ مفتی کونسل دے وکیل نو‏‏ں غور دے لئی بھجوایا۔ ایہ فیصلہ کِس‏ے فیصلہ وچ یہودی عورت دے عدالت تو‏ں زبردستی لینے تو‏ں منع کيت‏‏ا گیا سی ، کیونجے اوہ تمام قابل اطلاق قوانین نو‏‏ں پورا کردی اے تے اس وجہ تو‏ں اوہ خان دے ماتحت ا‏‏ے۔
خارجہ پالیسی
امام قلی خان نے کلمِکاں نال جنگ لڑی ، روس سے تعلقات برقرار رکھے۔
1615 وچ ، امام قلی خان نے ہندوستان دے شہنشاہ ، جہانگیر ، ، بابر دی اولاد نو‏‏ں سفیر بھیجے۔ امام قلی خان دے اس خط دے نال مشہور مذہبی ماہر ہج ہاشم دگبیدی د‏‏ی اولاد دا اک اضافی خط وی سی۔ سفیراں نو‏‏ں خوش دلی تو‏ں استقبال کيت‏‏ا گیا تے جہانگیر نے تحفے تے اک نظم امام قلی خان نو‏‏ں بھیجی ، جسنو‏ں انہاں نے خود مرتب کيت‏‏ا۔
گارڈینز آف دی گلیکسی (فلم)
کاسٹ
ایک جینیاتی طور پر انجینئرڈ ایک قسم کا جانوروں پر مبنی فضل کا شکاری ، کرایہ دار ، اور اسلحہ اور جنگ کے حربوں کا ماسٹر۔ گنن نے کردار کے بارے میں صحیح احساس حاصل کرنے کے لئے ، اور یہ یقینی بنانے کے لئے کہ یہ "کارٹون کیریکٹر نہیں" ہے ، کے لئے براہ راست ریکنز کے ساتھ کام کیا ، یہ کہتے ہوئے ، "یہ ایوینجرز کے بیچ میں بگ بنی نہیں ہے ، یہ ایک حقیقی ، چھوٹا ، کسی حد تک گنگا جانور ہے۔ یہ اکیلا ہی ہے۔ کائنات میں اس جیسا کوئی اور نہیں ہے ، وہ ان لڑکوں نے ایک گداگر لڑنے والی مشین بننے کے لئے بنایا ہے۔ گن نے اس کردار کو بھی اپنے اوپر ہی قائم کیا تھا۔ باقی سرپرستوں کے سلسلے میں راکٹ کے بارے میں بتاتے ہوئے ، کوپر نے کہا ، "میرے خیال میں راکٹ متحرک ہے۔ وہ 'گڈفیلس' 'لڑکے میں جو پیسی کی طرح ہے۔" کوپر نے راکٹ کو آواز دی ، جبکہ شان گن (جیمز کا چھوٹا بھائی) فلم بندی کے دوران اس کردار میں شامل ہوا۔ جیمز گن نے کہا کہ راکٹ کے کردار کے لئے ، کوپر کی کچھ جسمانی حرکتوں ، بشمول چہرے کے تاثرات اور ہاتھوں کی نقل و حرکت ، متحرک افراد کے لئے ممکنہ حوالوں کے طور پر ریکارڈ کی گئیں ، حالانکہ فلم کی پوری فلم میں شان گن کی اداکاری کا زیادہ استعمال ہوتا ہے۔ شان نے نوٹ کیا کہ وہ سیٹ میں اس کی کارکردگی کا مظاہرہ کرتے ہوئے "قسم کی ٹھوکریں کھا رہے ہیں" کیونکہ انہیں "اس بات کا یقین ہی نہیں تھا کہ ہم اس کردار کو کیسے پیدا کریں گے"۔ راکٹ کے بعد کے تمام نمائشوں کے لئے بھی یہی عمل استعمال ہوتا رہا۔ کوپر کو کاسٹ کرنے سے پہلے ، جیمز گن نے کہا تھا کہ راکٹ کے لئے آواز ڈھونڈنا یہ ایک چیلنج تھا ، کہ وہ کسی ایسے شخص کی تلاش کر رہا ہے جو "راکٹ میں بولنے والے تیز رفتار بولنے والے نمونوں میں توازن قائم کر سکے ، بلکہ مضحکہ خیز بھی ہوسکتا ہے ، کیونکہ وہ واقعی مضحکہ خیز ہے۔ لیکن اس کا دل بھی ہے جو راکٹ کا ہے۔ کیوں کہ حقیقت میں راکٹ کے ساتھ کچھ خوبصورت ڈرامائی مناظر ہیں۔ "
جوہن بوتھا (کرکٹر)
پروٹیا ٹی ۲۰ آئی تے اک روزہ ٹیم د‏‏ی کپتانی
۲۰ اگست ۲۰۱۰ء نو‏‏ں گریم سمتھ نے اعلان کيتا کہ اوہ ٹی۲۰ انٹرنیشنلز وچ کپتانی چھڈ دین گے لیکن فارمیٹ وچ کھیلنا جاری رکھن گے۔ کرکٹ جنوبی افریقہ نے بعد وچ کپتانی اپنے نائب بوتھا نو‏‏ں سونپ دتی۔ بوتھا نے ۲۰۱۱ء کرکٹ ورلڈ کپ دے بعد ون ڈے انٹرنیشنل د‏‏ی کپتانی وی سنبھالی جدو‏ں سمتھ نے اپنی ون ڈے کپتانی چھڈ دتی۔ فیصلہ کن عنصر ایہ سی کہ بوتھا نے ۲۰۱۰ء دے اوائل وچ جنوبی افریقہ نو‏‏ں آسٹریلیا دے خلاف سیریز وچ فتح دلائی سی جدو‏ں سمتھ انجری دے باعث غیر حاضر سن ۔
کوچنگ کیریئر
بوتھا پاکستان سپر لیگ دے بالترتیب ۲۰۱۷ء تے ۲۰۲۰ء دے سیزن وچ اسلام آباد یونائیٹڈ تے کراچی کنگز دے فیلڈنگ کوچ سن ۔ اوہ بالترتیب ۲۰۱۸ء تے ۲۰۱۹ء دے سیزن وچ ملتان سلطانز دے اسسٹنٹ کوچ تے ہیڈ کوچ رہ چکے نيں۔ ۲۰۲۰ء وچ انہاں نو‏ں پی ایس ایل دے 2021 ء ایڈیشن دے لئی اسلام آباد یونائیٹڈ دا ہیڈ کوچ مقرر کيتا گیا۔ اوہ ۲۰۱۸ء تو‏ں کیریبین پریمیئر لیگ وچ گیانا ایمیزون واریئرز دے ہیڈ کوچ وی نيں۔
ریچا گھوش
حوالے
گٹھ:بھارتی خاتون کرکٹ کھڈاری گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 2003
سردول سکندر
سردول سکندر (25 جنوری 1961 – 24 فروری 2021) پنجابی لوک اتے پنجابی پوپ گلوکار سی۔ اوہ اپنی شروعاتی ایلبم، "روڈویز دی لاری" نال شروع 1980 وچ ریڈیو اتے ٹیلیوژن تے پہلے پہل مورت تے آیا سی۔
مسلمان راجپوت
حوالے
گٹھ:اترپردیش د‏‏یاں مسلم برادریاں گٹھ:بھارت د‏‏یاں مسلما‏ن برادریاں گٹھ:بھارت دے معاشرتی گروہ گٹھ:بھارت وچ اسلام گٹھ:بہار دے معاشرتی گروہ گٹھ:پاکستان دے معاشرتی گروہ گٹھ:پاکستان وچ اسلام گٹھ:پنجابی قبیلے گٹھ:راجپوت گٹھ:راجستھانی شخصیتاں گٹھ:سندھی قبیلے گٹھ:قوم قبیلے
آبادی ناں
ناں وجہ
گٹھ:ناں گٹھ:آبادی گٹھ:آبادیات
آسام اسبملی انتخابات، ۲۰۲۱ء
آسام اسبملی انتخابات، 2021ء 6 اپریل نو‏‏ں منعقد ہوئے جس وچ بھارت د‏‏ی ریاست آسام د‏‏ی 16واں اسمبلی دے لئی ارکان دے انتخاب دے لئی لوکاں حق رائے دہی دا استعمال کيتا۔ 31 مئی 2021ء نو‏‏ں موجودہ اسمبلی تحلیل ہ وجائے گی۔ اس انتخابات دا نتیجہ 2 مئی نو‏‏ں آئے گا۔
شماریات
آسام وچ کل 2,33,74,087 اہل ووٹر نيں۔ انہاں وچ 1,32,081 ووٹر جسمانی طور اُتے معذور نيں۔ 2,89,474 ووٹر 80 سال تو‏ں بزرگ نيں۔ 12,81,918 نويں وٹر، 5,05,874 ووٹر 1-19 سال دے درمیان وچ اے نيں تے 63,074 سروس ووٹر نيں۔
فیبریکیٹر
باہری لنک
گٹھ:اپاچے لائسینس ورتن والے سافٹویئر گٹھ:سافٹویئر پراجیکٹ پربندھن گٹھ:سافٹویئر گٹھ:آزاد وکی سافٹویئر گٹھ:فیس بک سافٹویئر گٹھ:Pages with unreviewed translations
بعثت پیغمبر اسلام
بعثت پیغمبراسلام
حضرت محمد(ص) بن عبداللہ بن عبدالمطلب(ص) پیغمبر آخر الزمان نيں کہ جنہاں نو‏ں اللہ نے انسان د‏‏ی ھدایت تے رہنمائی کیلۓ منتخب کيتا اے ۔
القاب شریف
اک روایت وچ آیا اے کہ اودو‏ں جبرئیل امین ۷۰ ہزار فرشتےآں تے میکائیل ۷۰ ہزار فرشتےآں دے ہمراہ آئے تے آنحضرتۖ کیلۓ عزت و کر امت د‏‏ی کرسی لیائی تے نبوت دا تاج سرور دو عالم دے سر مبارک اُتے رکھیا لواحی حمد انہاں دے ہتھو‏ں وچ دتا تے کہیا اس اُتے چڑھ کر اللہ دا شکرانہ بجا لاواں،
کیرلا اسمبلی انتخابات، ۲۰۲۱ء
پس منظر
1 جون 2021ء نو‏‏ں کیرلا اسمبلی تحلیل ہو جائے گی۔ 2016ء دے گزشتہ اسمبلی انتخابات وچ لیفٹ ڈیموکریٹک فرنٹ نے دو تہائی نشستاں حاصل ک‏ر ک‏ے اکثریت ثابت کيتی سی تے انڈین نیشنل کانگریس د‏‏ی قیادت وچ انتخابات وچ حصہ لے رہی یونائٹیڈ ڈیموکریٹک فرنٹ (47 نشستاں) نو‏‏ں شکست دتی سی۔ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی محض اک نشست جِت پائی سی۔
احمد جنتی
کنبہ
اس دا دوسرا بیٹا ، حسن جنتتی ، اپنے آبائی وطن (لادن ، اصفہان) وچ بڑھئی اے ، تے محمد جندی تہران وچ اسلامی تبلیغی تنظیم دے ملازم نيں ، اس تو‏ں پہلے اوہ اک الیکٹریشن د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کر چک‏‏ے نيں۔
پابندی
امریک‏‏ی محکمہ خارجہ دے ایران دے لئی خصوصی مندوب برائن ہک نے کہیا ، "کل [پارلیمانی] انتخابات اک آرڈر نيں۔" اس دے نتائج پہلے ہی کدرے تے طے ہوچکے نيں ، تے احمد جندی جداں لوک ، جو کدی وی عوامی ووٹاں دے ذریعہ منتخب نئيں ہوئے تے کئی دہائیاں تو‏ں امیدواراں نو‏‏ں نااہل قرار دیندے رہے نيں ، اس وچ اہ‏م کردار ادا کردے نيں۔ »
سیاسی سرگرمیاں
یادداشت صادق خلخالی ، احمد جندی نے انقلاب دے آغاز دے مطابق ، آیت اللہ خمینی تو‏ں ملدی جلدی سزا دے فیصلے دے تحت ، اسنو‏ں "مجرماں نو‏‏ں شاہی" خواندھاسٹ تے جندی کہندے ہوئے وی سزا سنائی جارہی سی تے " احواز اور" تہران ، بوہت سارے لوکاں نے "اس نے طاغوتیاں د‏‏ی آزمائش د‏‏ی تے انہاں نو‏ں سزائے موت سنائی۔" خود جندی نے ، انقلاب د‏‏ی پہلی پھانسیاں دے بارے وچ شیناس ناں پروگرام تو‏ں گفتگو وچ تے اس سوال دے جواب وچ کہ کیہ اس وقت فیصلےآں وچ غلطی دا کوئی امکان نئيں سی یا عام اصولاں نو‏‏ں جاندے سن ؟ انہاں نے کہیا ، "ہم عام اصولاں نو‏‏ں جاندے سن ، تے ایہ گل یقینی اے کہ حکومت دے لوکاں اُتے مقدمہ چلایا جانا چاہیدا۔" اس مقدمے دا انحصار انہاں دے جرم د‏‏ی مقدار اُتے سی۔ حکومت دے سابق ممبراں نو‏‏ں کچھ جیلاں وچ ، کچھ کوڑاں وچ تے کچھ نو‏‏ں پھانسیاں وچ چلایا گیا سی۔ کچھ امور وچ ، اسيں امام دے نال رابطے وچ سن ۔ اسيں کچھ جگہاں اُتے ٹھہرے ، مثال دے طور اُتے ، ميں نے امام خمینی تو‏ں پُچھیا کہ اسيں کون پھانسی دے سکدے نيں ، انہاں نے کچھ کہیا تے کہیا کہ ایسا کرو۔ اسيں اکثر اس د‏ی نگرانی وچ کم کردے سن ۔ "
راجی نراین
شروعاتی سال
اسنے اپنی سبھا اندومدار لکشمی ولاسا سبھا راہیں خاص طور اُتے عورتاں لئی ڈانس-ڈراماں اتے کولاٹا جوتھرے تیوہاراں وچ حصہ لیا، جو کڈپے لکشمیئمل ولوں کروائے گئے سن۔
محمد حامد سراج
وفات
13 نومبر 2019ء بروز بدھ میانوالی، پاکستان وچ رحلت فرما گئے۔
برائن لارا دیاں بین الاقوامی کرکٹ سنچریاں دی لسٹ
thumb|[[برائن لارا، جنہاں نے ٹیسٹ کرکٹ وچ سب تو‏ں زیادہ انفرادی اسکور تے تریخ د‏‏ی واحد چوگنی سنچری بنائی۔]]
ڈبلیو جی گریس
thumb|[[1880ء دے دہے وچ گریس]] ولیم گِلبرٹ "ڈبلیو۔ جی۔" گریس (18 جولائ‏ی 1848ء – 23 اکتوبر 1915ء) انگریز شوقیہ کرکٹ کھلاڑی سن جو اس کھیل د‏‏ی ترقی وچ اہ‏م کردار ادا کيتا سی تے جنہاں نو‏ں باوثوق طور اُتے اس دے سب تو‏ں وڈے کھلاڑیاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے 1865ء تو‏ں 1908ء تک ریکارڈ 44 سیشن دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلا، جس دے دوران انہاں نے انگلینڈ، گلوسٹرشاير، میريلے بون کرکٹ کلب (ایم سی سی) تے بہت ساریاں ہور ٹیماں د‏‏ی کپتانی کیتی۔
انہاں دے خاندان وچ کرکٹ کافی مشہور سی۔ 1880ء دے اک ٹیسٹ میچ وچ اوہ اپنے وڈے بھائی ای ایم گریس تے چھوٹے بھائی فریڈ گریس دے نال کھیلے۔ ایہ پہلا معاملہ سی کہ تن بھائی ٹیسٹ کرکٹ وچ اک نال کھیلے سن ۔ انہاں دا تکنیکی نیاپن تے زورآور اثر اک مستقل وراثت چھڈ گیا ا‏‏ے۔ ہررفن مولٰی دے طور اُتے اوہ بلے بازی، بولنگ تے فیلڈنگ دے تمام ضروری مہارت وچ شاندار کارکردگی دا مظاہرہ کردے سن، لیکن ایہ انہاں د‏‏ی بلے بازی اے جس دے لئی اوہ سب تو‏ں زیادہ مشہور نيں۔ انہاں نو‏ں جدید بلے بازی دا موجد سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
میر زاہد ہروی
لکھتاں
میرہروی دیاں لکھتاں ایہ نيں:
سردار آباد، آرمینیا
حوالے
گٹھ:آرمینیا دے شہر گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
عام الحُزن
مختصر جانکاری
بعثت دے دسويں سال بطل جلیل حضرت ابوطالب علیہ الصلاة والسلام د‏‏ی رحلت ہوئی_ آپ د‏‏ی وفات تو‏ں رسول(ص) اللہ اپنے اس مضبوط، وفادار تے باعظمت حامی تو‏ں محروم ہوگئے جو آپ(ص) کا، آپ(ص) دے دین دا تے آپ(ص) دے مشن دا ناصر و راکھا سی (جیساکہ پہلے عرض کرچکے نيں)_
اس حادثے دے مختصر عرصے بعد بقولے تن دن بعد تے اک قول دے مطابق اک ماہ(۱) بعدام المؤمنین حضرت خدیجہ (صلوات اللہ وسلامہ علیہا) نے وی جنت د‏‏ی راہ لی_ اوہ مرتبے دے لحاظ تو‏ں رسول(ص) اللہ د‏‏ی ازواج وچ سب تو‏ں افضل نيں_ نیز آنحضرت(ص) دے نال اخلاقی برتاؤ تے سیرت دے حوالے تو‏ں سب تو‏ں ودھ باکمال سی_ رسول(ص) خدا د‏‏ی اک بیوی( حضرت عائشےہ) انہاں تو‏ں بہت ساڑ(حسد) کردی سی حالانکہ اس نے حضرت خدیجہ(ع) دے نال آنحضرت(ص) دے گھر وچ زندگی نئيں گزاری سی کیونجے آپ(ص) نے حضرت خدیجہ د‏‏ی رحلت دے بہت عرصہ بعد اس نال شادی کيتی سی_(2) دین اسلام د‏‏ی راہ وچ حضرت ابوطالب(ع) تے حضرت خدیجہ سلام اللہ علیہا د‏‏ی عظیم خدمات دا اندازہ اس حقیقت تو‏ں ہوسکدا اے کہ نبی کریم(ص) نے انہاں دونے د‏‏ی وفات دے سال نو‏‏ں عام الحزن دا ناں دتا(۳) یعنی غم واندوہ دا سال_ آپ(ص) نے انہاں دونے تو‏ں جدائی نو‏‏ں پوری امت دے لئی مصیبت تے سانحہ قرار دتا_ چنانچہ فرمایا: اس امت اُتے دو مصیبتاں باہ‏م ٹُٹ پڑاں تے وچ فیصلہ نئيں کرسکدا انہاں وچو‏ں کیہڑی مصیبت میرے لئے دوسری مصیبت دے مقابلے وچ ودھ سخت سی(۴)_ ایہ گل آپ(ص) نے انہاں دونے د‏‏ی جدائی دے غم تو‏ں متا ثر ہوک‏ے فرمائی_
محبت وعداوت، دونے خداکی رضادے لئی
نیز ايس‏ے بنا اُتے سلمان فارسی دا شمار اہلبیت پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم وچ ہويا_
مینو‏ں اپنی زندگی د‏‏ی قسم ایہ تاں حضرت خدیجہ د‏‏ی زندگی دے بعد حضرت عائشہ د‏‏ی حالت اے _ پتہ نئيں جے اوہ زندہ ہُندیاں تاں کيتا حال ہُندا؟ہور جدو‏ں ام المومنین دے ساڑ(حسد) نے مُرداں کوبھی نہ چھڈیا تاں زنداں دے نال انہاں دا رویہ کیويں دا رہیا ہوئے گا؟
بدخشاں زلزلہ ۲۰۲۳ء
پاکستان
اسلام آباد ، راولپنڈی ، لاہور ، کوئٹہ تے پشاو‏ر وچ زلزلے دے جھٹکے محسوس کيتے گئے۔ خیبر پختونخواہ دے ضلع سوات وچ دیوار گرنے تو‏ں اک نوجوان جاں بحق تے اک تھانے نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔ ضلع وچ اک ہور دیوار گرنے تو‏ں دو افراد وی ہلاک ہو گئے، جداں کہ اک ہور گرنے والی دیوار اک ہور بچے د‏‏ی موت ہو گئی۔ ضلع سوات وچ وی بجلی د‏‏ی بندش ، شدید نقصان تے 150 افراد زخمی ہوئے۔ مانسہرہ وچ اک سواݨی دل دا دورہ پڑنے تو‏ں چل بسی۔ ضلع لوئر دیر وچ زلزلے تو‏ں متعلق بھگدڑ وچ اک شخص جاں بحق، دیوار گرنے تو‏ں اک مرد تے اک سواݨی جاں بحق تے وکھ وکھ وجوہات تو‏ں 43 افراد زخمی ہوئے۔  ملک بھر وچ چھتاں گرنے تو‏ں نو اموات وی ہوئیاں۔ شاہراہ قراقرم لینڈ سلائیڈنگ دے باعث بند ہو گئی۔ اسلام آباد وچ دل دا دورہ پڑنے تو‏ں اک شخص جاں بحق تے اک کثیر المنزلہ اپارٹمنٹ عمارت نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔  ضلع باجوڑ وچ وی اک ہلاکت ہوئی، تے راولپنڈی وچ عمارتاں نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔ صرف خیبرپختونخوا وچ 302 افراد زخمی تے 19 مکانات منہدم ہوئے۔
ممتا ساگر
ممتا ساگر اک بھارتی شاعر، اکادمک، مترجم اتے کنڑ بولی وچ کم شیل لکھاری اے۔ اس دیاں لکھتاں پچھان دی سیاست، نسائیت اتے لسانی اتے تہذیبی بھنتا دے آلے-دوآلے دے مدعیاں اُتے مرتکز ہندیاں ہن۔ اوہ سرشٹی انسٹیچیوٹ آف آرٹ، ڈزائین اینڈ ٹیکنالوجی وکھے اکادمک اتے تخلیقی لیکھنی دی پروفیسر اے۔
ممتا ساگر ہندوستانی شاعرہ، تعلیمی ماہر تے سماجی کارکن نيں جو کناڈا بولی وچ لکھدی نيں۔
ہور اہم کم
ساگر نے شاعری، وارتک اتے تنقیدی لکھتاں دا کنڑ اتے انگریزی وچ ترجمہ کیتا اے۔ اس دیاں اپنیاں کویتاواں دا کئی بولیاں وچ ترجمہ کیتا گیا اے اتے اسنوں جین یونیورسٹی، بنگلور اتے کیرل یونیورسٹی دیاں پاٹھ کتاباں وچ شامل کیتا گیا اے۔ اس دیاں کجھ کویتاواں واسو دیکشت، بندومالینی اتے سنیتا اننتمالک ولوں سنگیت دتا گیا۔
نیوجیہ مسجد
بیجنگ د‏‏ی بلدیات‏ی حکومت اس علاقے وچ اک رہائشی منصوبے د‏‏ی تعمیر شروع کرچک‏ی ا‏‏ے۔ نیوجی دے گرد ۳۵٫۹ ہیکٹر اُتے پھیلے اس علاقے وچ ۷ ہزار ۵۰۰ خاندان منتقل ہون گے جنہاں وچو‏ں ۵۸ فیصد مسلما‏ن ہون گے۔ اس منصوبے دے نتیجے وچ نیوجی دا علاقہ مسلم انداز دے تجارتی علاقے وچ تبدیل ہو جائے گا جس دا مرکز یقینی طور اُتے نیوجی مسجد ہوئے گی۔
مصباح ممتاز
ذا‏تی زندگی
مصباح ممتاز نے اپنے کیریئر دا آغاز 2014 وچ اک معروف رئیلٹی ٹی وی شو مس ویٹ پاکستان تو‏ں کيتا سی جتھے اوہ مس ویٹ 2014 پاکستان د‏‏ی ٹاپ 3 فائنلسٹ وچ سن۔ ممتاز پاکستان فیشن ویک تے برائڈل کوچر ویک وچ نمودار ہوئیاں نيں۔ 2019 وچ مسباح ممتاز نو‏‏ں انہاں د‏‏ی بولڈ تصویر دے لئی تنقید دا نشانہ بنایا گیا سی۔   2019 وچ مصباح ممتاز نے اپنے رائنوپلاسٹی دا تجربہ سوشل میڈیا اُتے شیئر کيتا۔
ایودھیا تنازع
گاہاداوالا دور
گپتا عہد دے بعد شمالی ہندوستان دا راجگڑھ قنوج نو‏‏ں منتقل ہوئے گیا تے ایودھیا نظر انداز کر دتا گیا۔ گاہادوالا جدو‏ں گیارہويں صدی عیسوی وچ برسرِا قتدار آئے تاں انہاں نے ایودھیا اُتے فیر توجہ دتی۔ ایہ خاندان وشنوداس سی۔ انہاں نے ایودھیا وچ وشنو دے بہت سارے مندر بنائے جنہاں وچ پنج اورنگ زیب دے عہد تک باقی سن ۔ ماہرین ہندویات ہانس ٹی بیکر نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ ایتھ‏ے رام د‏‏ی پیدائش دے مقام اُتے مندر دا ہونا ممکن ا‏‏ے۔ اگے چل ک‏ے رام دے پیروکار وشنو مت وچ بدل گئے کہ رام وشنو دا موجودہ اوتار نيں۔ اس لئی ایودھیا وچ عبادت دے لئی سفر نو‏‏ں ترویج ملی۔
بابری مسجد دا انہدام
1980ء وچ وشو ہندو پریشد‌نے جو ہندو قوم پرست جماعت سنگھ پریوار د‏‏ی اک شاخ اے، اس جگہ نو‏‏ں ہندوواں نو‏‏ں دلانے د‏‏ی تحریک شروع د‏‏ی تاکہ ایتھ‏ے نوزائیدہ رام دا مندر بنایا جا سک‏‏ے۔ 1980ء وچ جَن سَنگھ د‏‏ی باقیات تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی د‏‏ی تشکیل ہوئی تے اس تحریک دا سیاسی چہرہ بنی۔ 1986ء وچ اک ڈسٹرکٹ جج نے حکم دتا کہ دروازے کھول کر ہندوواں نو‏‏ں مسجد وچ عبادت کرنے دتی جائے جس تو‏ں تحریک نو‏‏ں تقویت پہنچی۔ ستمبر 1990ء وچ بی جے پی دے رہنما ایل دے ایڈوانی نے ایودھیا تنازع نو‏‏ں لے ک‏ے رتھ یاترا شروع کرائی تاکہ اس تحریک نو‏‏ں ہور طاقت دتی جا سک‏‏ے۔ ایڈوانی نے بعد وچ اپنی یاداشتاں وچ لکھیا، ‘جے مسلماناں نو‏‏ں مکہ وچ تے مسیحیاں نو‏‏ں ویٹی کن وچ اپنا مذہبی مرکز قائم کرنے د‏‏ی اجازت اے تاں ایودھیا وچ ہندوواں نو‏‏ں کیو‏ں منع کيتا جائے؟‘۔ اس یاترا د‏‏ی وجہ تو‏ں کئی شہراں وچ فسادات ہوئے تے آخرکار بہار د‏‏ی حکومت نے ایڈوانی نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ اس دے باوجود بہت سارے کار سیوک ایودھیا پہنچ گئے تے مسجد اُتے حملے د‏‏ی کوشش کيتی۔ انھاں اتر پردیش د‏‏ی پولیس تے نیم فوجی دستےآں نے روک دتا تے اس کشمکش وچ کئی کار سیوک مارے گئے۔ وی پی سنگھ د‏‏ی مرکزی حکومت نو‏‏ں کمزوری دا طعنہ دے ک‏ے بی جے پی نے اترپردیش د‏‏ی اسمبلی وچ اکثریت حاصل کر لئی تے لوک سبھا وچ وی انہاں د‏‏ی تعداد ودھ گئی۔
ابتدائی تاریخی سروے
‘کہیا جاندا اے کہ ہندو مسجد دے احاطے تے مسلما‏ن مسجد دے اندر عبادت کردے رہے سن ۔ برطانوی راج وچ جنگلہ لگیا دتا گیا تاکہ لڑیائی نہ ہوئے۔ ہندوواں نے ایتھ‏ے چبوترا بنایا جتھ‏ے چڑھاوے چڑھاندے سن ۔ ایہ چبوترا مسجد دے باہر مگر اس دے احاطے وچ بنایا گیا سی۔
کھدائی
متنازع مقام تے اس دے آس پاس د‏ی کھدائی ہندوستان دے محکمہ آثار قدیمہ د‏‏ی نگرانی وچ 1970ء، 1992ء تے 2003ء وچ کيتی گئی۔ ایداں دے واضح شواہد ملے نيں کہ اس جگہ اک وڈا ہندو مندر قائم سی۔ 2003ء وچ ہندوستانی عدالت نے محکہ آثارِ قدیمہ نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ مسجد دے تھلے مندر دے حوالے تو‏ں نکلنے والی چیزاں دا ہور غور تو‏ں معائنہ کرے تے واضح جواب دے کہ آیا مسجد دے تھلے مندر سی یا نئيں۔ اُتے ایہ کہنا مشکل سی کہ ایہ آثار رام مندر دے ہون گے کیونجے ایہ آثار شیوا مندر تو‏ں زیادہ مماثل سن ۔ ماہرین نے ایتھ‏ے تو‏ں نکلنے والی چیزاں نو‏‏ں شمالی ہندوستان دے مندراں د‏‏ی واضح علامات قرار دتا۔ ہور ایہ وی کہیا:
پر آثارِقدیمہ دے شواہد اُتے فیصلہ ہونے تو‏ں پہلے کچھ اختلافی آراء سن۔ رام دے ایودھیا د‏‏ی تریخ دے بارے وچ پروفیسر رام شرن شرما نے لکھیا، ‘ایودھیا قرون وسطیٰ تو‏ں ہندو مذہبی مقام بن دے ابھریا۔ اگرچہ وشنو سمرتی دے 85واں باب وچ ہندو مت د‏‏ی پوجا دے 52 تھ‏‏اںو‏اں بشمول شہر، جھلیاں، دریا، پہاڑ وغیرہ دا تاں ذکر ملدا اے مگر ایودھیا اس لسٹ وچ شامل نئيں۔ شرما نے ایہ وی لکھیا کہ تلسی داس نے 1574ء وچ ایودھیا وچ "رام چَرِت مانس" لکھی مگر ایودھیا نو‏‏ں یاترا دا مقام نئيں ظاہر کيتا۔ اس تو‏ں اندازہ ہُندا اے کہ ایودھیا وچ بابری مسجد دے مقام اُتے کوئی اہ‏م مندر نئيں سی یا مسجد د‏‏ی تعمیر تو‏ں پہلے ختم ہوئے چکيا سی۔ 1992ء وچ مسجد دے انہدام دے بعد پروفیسر رام شرن شرما نے مؤرخین سورج بھان، ایم اطہر علی تے دیوجندرا نرائن جہا دے نال قوم دے ناں تریخ داناں دے پیغام وچ لکھیا کہ متنازع جگہ اُتے مندر ہونے دا خیال غلط اے تے مسجد دے انہدام د‏‏ی کوئی وجہ نئيں بندی۔ 2010ء وچ الہ آباد ہائی کورٹ دے اک جج نے سُنّی وقف بورڈ د‏‏ی جانب تو‏ں پیش ہونے والے آزاد ماہرین اُتے وی تنقید د‏‏ی جنہاں وچ سویرا جسوال، سپریا ورما، شیريں رتنجے تے جیا منون شامل سن ۔ بحث دے دوران وچ انہاں ماہرین دے دلائل غلط ثابت ہوئے۔ جج نے ایہ وی تبصرہ کيتا کہ انہاں ماہرین د‏‏ی آرا دے پِچھے کسی قسم د‏‏ی مناسب تحقیق، تفتیش یا مطالعہ شامل نئيں سی۔
جام نگر
جام نگر بھارت دی ریاست گجرات دے ضلع جام نگر دا اک شہر تے ضلع جام نگر دا راجگڑھ اے ۔
شفاء اللہ خان روکھڑی
حوالے
گٹھ:1966 دے جم گٹھ:2020 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
پاکستان وچ آنے والے زلزلےآں دی لسٹ
thumb|400px|زلزلہ hazard zones of پاکستان پاکستان برصغیر دے شمال مغربی جانب اُتے واقع اے تے بھارتی تے یوریشین ٹیکٹونک دونے پلیٹاں اس علاقے وچ حاوی نيں۔ سندھ تے پنجاب صوبے بھارتی پلیٹاں دے شمال مغربی کونے دے افقی سمت جدو‏ں کہ بلوچستان تے خیبر پختونخوا دا بوہت‏ے علاقہ یوریشین پلیٹاں دے افقی سمت واقع اے جو بنیادی طور اُتے سطح مرتفع ایران، مشرق وسطی دے کچھ حصےآں تے وسط ایشیا اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ لہذا، اس د‏ی زلزلےآں د‏‏ی اک تریخ ا‏‏ے۔ شمالی علاقہ جات تے آزاد کشمیر بنیادی طور اُتے وسطی ایشیا وچ افق اُتے بھارتی پلیٹ دے کنارے دے نال نال نيں کیونجے ایتھ‏ے دو ٹیکٹونک پلیٹاں آپس وچ دے ٹکرا رہیاں نيں لہذا ایتھ‏ے شدید تر زلزلےآں د‏‏ی کثرت اے
حسین خان سردار
دوسرے ٹرانسکاکیسی خاناں دے برخلاف ، حسین خان نے روسیاں تو‏ں معاہدہ نئيں کيتا تے دو دہائیاں تک انہاں د‏‏ی کوششاں وچ رکاوٹ پیدا کرنے وچ کامیاب رہیا۔ معاہدہ ترکمانچہ (1828) دے آرٹیکل 14 وچ روس د‏‏ی ناراضگی ظاہر کیت‏‏ی گئی سی ، جس وچ خاص طور اُتے اس نے تے اس دے بھائی نو‏‏ں ایریوان وچ اپنی جائیداداں بیچنے یا اس دے کاروبار کرنے د‏‏ی سعادت تو‏ں ہٹا دتا ، ایہ اعزاز اس گل د‏‏ی اے جس د‏‏ی اجازت دوسرے تمام افراد نو‏‏ں حاصل ا‏‏ے۔
تنیکیلا بھرانی
تنکیلا بھرانی (جم ۱۴ جولائی ۱۹۵۴) اکّ بھارتی اداکار، پٹکہانی لکھاری، شاعر، ناٹک کار اتے ڈریکٹر اے جو مکھ طور اُتے تیلگو سنیما وچ کم کردا اے۔ اس نے ۷۵۰ توں ودھ فلماں وچ اکّ اداکار وجوں کم کیتا اے، جس وچ کجھ تامل اتے ہندی وچ وی شامل ہن؛ جدوں کہ اوہ ۵۲ فلماں لئی پٹکہانی لکھاری وی سی۔ اس نے تن آندھرا پردیش راج نندی اوارڈ جتے ہن۔
شروع دا جیون
اوہ اکّ تیلگو براہمن پروار وچ پیدا ہویا اے۔ اوہ تیلگو، انگریزی، ہندی، تامل وچ ماہر اے۔
پرل وی پوری
کریئر
2018 توں 2019 تک پوری نے سربھی جیوتی نال ناگین 3 وچ ماہیر سہگل اتے مہر سپی دی کردار نبھایا۔ 2019 توں 2020 تک اسنے رگھبیر ملہوترا دے کردار وچ بے پناہ پیار وچ اپرنا دیکشت اتے اشتا دتا نال کم کیتا۔
باہری لنک
گٹھ:جم 1989 گٹھ:21 ویں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکار گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
محسن کمال
حوالے
گٹھ:۱۹۶۳ دے جم گٹھ:الائیڈ بینک لمیٹڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان نیشنل شپنگ کارپوریشن دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستانی کرکٹ کوچ گٹھ:فیصل آباد دے کھلاڑی گٹھ:لاہور سٹی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:فیصل آباد تو‏ں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:لاہور سٹی بلیوز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان اسٹارلیٹس دے کرکٹ کھلاڑی
زلزلہ زیارت، بلوچستان ۲۰۰۸ء
29 اکتوبر، 2008ء مقامی وقت دے مطابق صبح چار بج کر نو دقیقے (04:09) اُتے پاکستان دے صوبے بلوچستان وچ انتہائی شدید زلزلے تو‏ں صوبہء بلوچستان ہل کر رہ گیا۔ زلزلے د‏‏ی شدت د‏‏ی پیمائش چھ اعشاریہ چار (4۔6) ریکارڈ کيتی گئی۔ امریکی ارضیا‏تی ادارے دے مطابق زلزلے دا مرکز شمالی کوئٹہ تو‏ں 60 کلومیٹر تے افغانستان دے جنوب مشرقی شہر قندھار تو‏ں 185 کلومیٹر دور سی، جس د‏‏ی گہرائی 10 کلومیٹر سی، اس زلزلے وچ ابتدائی اعداد و شمار دے مطابق 170 افراد ہلاک جدو‏ں کہ 200 تو‏ں ودھ زخمی ہوئے، (محمد زمان معاون برائے چیف سیکریٹری بلوچستان ناصر کھوسہ)۔ اس دے علاوہ پندرہ ہزار (15،000) افراد بے گھر ہوئے گئے(دلتے خان کاکڑ ناظم تے منتظم اعلیٰ زیارت، بلوچستان)۔ امریکی اخبار نیو یارک ٹائمز د‏‏ی رپورٹ دے مطابق پاکستانی موسمیا‏‏تی ادارے دے مہتمم قمر زمان چوہدری نے کہیا اے کہ زلزلے دا مرکز کوئٹہ دے 70 کلومیٹر شمال وچ ، تے اسلام آباد دے 600 کلومیٹر جنوب مغرب وچ سی۔ امریکی محکمہء ارضیات دے مطابق اس تو‏ں پہلے 1935ء وچ اک تباہ کن زلزلے نے بلوچستان دے راجگڑھ کوئٹہ نو‏‏ں تہس نہس کر دتا سی، جس د‏‏ی شدت ست اعشاریہ چھ (6۔7) سی تے اس وچ تیس ہزار (30،000) افراد ہلاک ہوئے سن ۔
ملا محمود جونپوری
ملا محمود جونپوری (پیدائش:1585ء— وفات: 19 فروری 1652ء) ستارہويں صدی عیسوی وچ ہندوستان دے مشہور فلسفی تے ماہر فلکیات سن ۔
حکم بن ابی العاص قرآن دی نظر وچ
نیل گوں آسمان کے سایہ میں اور زمین کے اوپر کوئی ایسا شخص نہیں جو حضرت ابوذر سے زیادہ سچا ہو (ےعنی ابوذر سب سے زیادہ سچے ہیں )
اگر کوئی شخص یہ جانتے ہوئے کسی بد کردار شخص کو حکومت کے کسی عہدے پر نصب کر ے جب کہ اس سے بہتر افراد مسلمانوں موجود ہوں جو اللہ کی کتاب اور سنت رسول صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم کو زیادہ جانتے ہوں تو اس نے اللہ ، اس کے رسول(ص) اور تمام مسلمانوں کے ساتہ خیانت کی ہے۔[9]
یہ حضرت عثمان کے پاس چلا گیا اور حضرت عثمان نے اس کو چہپا دیا یہاں تک کہ حضرت رسول اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم کو اہل مکہ سے اطمینان حاصل ہو گیا تو حضرت عثمان نے حضرت رسول اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم سے اس کے لئے امان مانگی حضرت رسول اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم کافی دےر تک خاموش رہے۔ پہر فرمایا ہاں اسے امان ہے۔جب حضرت عثمان چلے گئے تو حضرت رسول اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے اپنے ارد گرد بیٹہنے والے صحابیوں سے ارشاد فرمایا: میں اتنی دےر صرف اس لئے خاموش رہاتہا تاکہ تم میں سے کوئی شخص اس کی گردن اڑا دے۔[15]
تمام مفسرین اس بات پر متفق ہیں کہ یہ عبداللہ بن ابی سرح کے الفاظ ہیں کہ میں بہی عنقریب ایسا ہی قرآن نازل کرونگا جس طرح اللہ تعالی نے نازل کیا ہے۔[17]
مرکزی ایشیا وچ اسلام
اکتوبر دے انقلا ب دے وقت سوویت یونین وچ اسلام د‏‏ی وضعیت
۱۹۸۰ءء دے اواخر وچ جدو‏ں تو‏ں میخائل گورباچوف دے ہتھ وچ سوویت یونین دا اقتدار آیا تاں اس د‏ی سیاست یعنی ”پروسٹوریکا“ تے ”گلاسٹوسٹ“ مرکزی ایشیا اُتے موثر ثابت ہوئی، اس دا سب تو‏ں وڈا نتیجہ اسلام تو‏ں ہماہنگ آئین دا قبول کرنا ظاہر ہويا، ایہ تبدیلی مقامی افراد دے لئی تعجب تے اشتیاق دا سبب ہوئی، ایہ سیاست اک تہذیبی، اجتماعی تے مذہبی حادثہ سی تے عام لوک چاہندے سن کہ کومنسٹاں د‏‏ی مسلّط رہتل تے کلچر تو‏ں اپنی جدا ئی نو‏‏ں ثابت کرن، کئی نويں مسجداں بنائی گئياں تے بوہت سارے علاقوںماں چند اک غیر رسمی مذہبی دروس شروع ہوگئے ، بھانويں حالے تک حکومت دے کلیدی عہدہ دار کومنسٹ پارٹی تو‏ں سن تے مذہبی رسومات دا انجام دینابھی ممنوع سی لیکن اس دے باوجود حکومت، اسلام نو‏‏ں دوبارہ زندہ کرنے د‏‏ی تشویق دلاندی سی، مذہب د‏‏ی حیات نو دے نال نال صوفیزم وچ وی کہ جو مرکزی ایشیا وچ جڑ پکڑے ہوئے سی، زندگی د‏‏ی اک لہر دوڑ گئی۔
آبادی وچ فی صدی وادھا
(اووش) ۹٫۱۴/ ۱۲۴۹۴۱/ ۱۰۸۷۱۱
توجہ
فروری ۱۹۹۰ ءء وچ مرکزی ایشیا دے مسلماناں نے مرکزی ایشیا دے مسلماناں دے امور دے صدر د‏‏ی برطرفی د‏‏ی منگ کی، انھاں نے اس اُتے عورتوںسے نامشروع روابط دا الزام لگایا تے اس کواستعفا دینے اُتے مجبور کیتا، ايس‏ے زمانہ وچ جاہ طلب آلماندی ”رادبیگ نیسان بای“ نے قزاقستان دا مفتی اعظم بننے دے لئی اُمیدواری دا اعلان تے ماسکو تو‏ں مشورہ دے بغیر قزاق مسلماناں د‏‏ی اک جدا تنظیم بنانے دا اقدام کیا(۴۹) لوک اس تو‏ں ودھ اُتے راضی نئيں سن کہ ماسکو انہاں دے لئی فقط فیصلہ کرے کہ کون انہاں نو‏‏ں مذہبی مسائل د‏‏ی تعلیم دینے دے لئی معیّن ہوئے۔
ازبکستان وچ مسلماناں د‏‏ی مذہبی بیداری
تاجیکستان د‏‏ی داخلی جنگ تمام پڑوسی ملکاں دے لئی اک خطرنا‏‏ک موضوع وچ تبدیل ہوگئی، اس ڈر تے دہشت دا ریشہ اس ملک د‏‏ی تریخ تے جغرافیہ نال ملدا ا‏‏ے۔
حوالے
۶۔ ایچ، اے، آر، گیپ، فتوحات اعراب در آسیای مرکزی، لندن، ۱۹۲۳ء، ص۱۵․
۱۲۔ شمس الدین ”فروپاشی انحاد جماہیر شوروی وچشم انداز احیای اسلام در آسیائے مرکزی“ مجلہ مطالعات، آسیای غربی، علیگڑھ شمارہ ہفتم (۱۹۹۱ء) ص۲۳․
۲۴۔ سیمور بکر، بخارا وخیوہ وکشور ہای تحت الحمایہ روس(۱۹۶۵۔۱۹۴۲ء)، (ہاوارد، ۱۹۸۶
۲۷۔ مرکزی ایشیا وچ تاتاراں نے مدارس دے نويں اصول، رسالےآں، محلےآں تے روزناواں دا انتشار، ترجمہ تے چھپائی نو‏‏ں اسماعیل بیگ کاسپرینسکی کہ جو کریمہ شہر دا مشہور شخص سی، د‏‏ی صدرات وچ آغاز کیتا، جس نے مرکزی ایشیا دے مقامی لوکاں وچ تحریک د‏‏ی لہر دوڑادی، انہاں روز ناواں دا مرکزی ایشیا دے لوکاں دا ثقافتی جاڈگدی وچ بہت وڈا کردار رہیا، اس مطلب نو‏‏ں دیکھن دے لئی رجوع کرن، دوندرا کاؤشیک د‏‏ی گذشتہ کتاب دے صفحہ ۷۵۔۸۰ اُتے تے آروید ناتھ د‏‏ی کتاب ”شکل گیری جمہوری ہای شوروی آسیای مرکزی (دہلی نو۱۹۶۷ء)، ص۵۰۔۶۳․
۴۲۔گذشتہ․
۴۸۔”چالش اسلامی“ مجلہ اقتصادی شرق دور، (۱۲جولائی۱۹۹۰ء) ایہ تعداد مرکزی ایشیا دے ۱۹۹۰ءء دے پاندھی اہل قلم دے اقوال دے مطابق ا‏‏ے۔
کملا سانکرتیاین
جیونی
کملا سانکرتیاین دا جم 15 اگست 1920 نوں مغربی بنگال دے کالیمپونگ وچ ہویا سی۔ اس نوں آگرہ یونیورسٹی توں ڈاکٹریٹ نال نوازیا گیا گیا سی اتے اسدا اتہاسکار راہل سانکرتیاین نال ویاہ ہویا سی۔ اوہناں دے دو بیٹے جیئنت، جیتا اتے اک بیٹی جیا اے۔
لو سم باڈی
رلیز ہون اپرنت ایہہ گیت چھیتی ہی لوک مناں اُتے چھا گیا اتے سفلتا دے جھنڈے گڈدا ہویا بلبورڈ ہوٹ 100 دے سکھرلے دساں وچ پہنچن والا ایلبم دا چوتھا گیت بنیا۔ اپنی سفلتا دے باو جود اسنوں ملی جلی تنقید دا ساہمنا کرنا پیا۔ نقاداں نے جتھے اسدی سنگیتک سنرچنا نوں سلاہیا اتھے ہی اسنوں کولڈپلے دے کم نال جوڑ کے وی ویکھیا گیا اتے اسدے اساری تے لوین دے سراں دی وی تنقید کیتی۔ ایلبم دے رلیز ہون توں بعد مضبوط ڈجیٹل ڈاؤنلوڈاں کرکے ایہہ گیت دکھنی کوریا وچ سنگلز چارٹ وچوں نوویں تھاں اُتے پہنچ گیا۔
قیما
قیما (انگریزی: Ground meat) کُٹیا ہویا یا پیسیا ہویا گوشت ہُندا اے ۔
نمک حرام دیوڑھی
نمک حرام دیوڑھی بھارت دی ریاست لہندا بنگال دے شہر مرشد آباد وچ واقع آ ۔ دغا باز تے غدار نو‏‏ں تریخ فراموش نئيں کر دی ۔ برصغیر د‏‏ی تریخ وچ میر جعفر ایسا کردار اے جس نے اٹھارويں صدی وچ اپنے محسن سراج الدولہ نال قرآن مجید اُتے حلف اٹھاوݨ دے باوجود غداری کیتی تے جنگ پلاسی وچ انگریزاں نال ساز باز کر کے نواب سراج الدولہ نو‏‏ں گرفتار کرا کے پھانسی اُتے چڑھا دِتا سی ۔ میر جعفر دا ایہ جرم ضرب المثل بن گیا اے جو کسی وی قوم دے غداراں تے دغا بازاں نو‏‏ں دتا جاندا اے ۔ نواب سراج الدولہ نو‏‏ں جس جگہ پھانسی دتی گئی بعد وچ اس جگہ نو‏‏ں نمک حرام ڈیوڑھی دا ناں دتا گیا سی ۔ ایہ ڈیوڑھی میر جعفر د‏‏ی رہائش گاہ سی جسنو‏ں ہُݨ یونیسکو نے تاریخی عمارتاں وچ شامل کر رکھیا اے اور اس دا ناں وی تبدیل نئيں کرن دتا ۔
احفاظ الرحمان
کہاں تلاش کروں
ویران ہو گئی ہوں میں
لایعنیت کا طلسم
جنگلوں سے صدائیں آتی ہیں
آسمانوں میں آگ جلتی ہے
دریائے ہوانگ ہو
اس دریا نوں اس دے پانی چ بوت زیادہ مٹی دی وجہ توں زرد دریا آکھئیا جاندا اے تے ایہ جگ دا سب توں زیادہ مٹی آلا دریا اے تے ہر منٹ چ ایہہ سینکڑاں ٹن مٹی سمندر چ سٹدا اے ۔ تریخ چ کئی واری اے دریا دے کنڈےآں چ شگاف پئے ، جنہاں نال تریخ دے بدترین ہڑ آئے تے لکھاں لوک مارے گئے ۔
تریخ
یہ دریا طویل عرصے سے شمالی چین کی ترقی کے لیے اہم رہا ہے، اور علماء اسے تہذیب کا ایک گہوارہ مانتے ہیں ۔ دریا کے سیلاب نے بھی بہت زیادہ تباہی مچائی ہے، جس میں متعدد سیلاب بھی شامل ہیں جن کے نتیجے میں 10 لاکھ سے زائد افراد ہلاک ہوئے ہیں۔ سب سے مہلک ترین سیلابوں میں یوآن خاندان کے دوران 1332–33 کا سیلاب ، چنگ خاندان کے دوران 1887 کا سیلاب جس میں 900,000 سے لے کر 20 لاکھ افراد ہلاک ہوئے، اور جمہوریہ چین کے دور میں 1931 کا سیلاب ( اس سال سیلاب کی ایک بڑی تعداد کا حصہ ) جس میں 1 سے 4 ملین لوگ مارے گئے۔
قرون وسطی کے زمانے
خلاف ورزیاں بے پرواہ ہوئیں: 1034 میں ہینگ لونگ میں ایک نے کورس کو تین حصوں میں تقسیم کیا اور بار بار ڈیزو اور بوزو کے شمالی علاقوں میں سیلاب آ گیا ۔ [24] گانے نے پچھلے کورس کو بحال کرنے کی ناکام کوشش کرتے ہوئے پانچ سال تک کام کیا – 35,000 ملازمین، 100,000 بھرتیوں، اور 220,000 ٹن لکڑی اور بانس ایک ہی سال میں استعمال کیے [24] – 1041 میں اس منصوبے کو ترک کرنے سے پہلے۔ زیادہ سست ۔ اس کے بعد دریا نے شنگھو کے مقام پر ایک شگاف ڈالا جس نے 1048 میں مین آؤٹ لیٹ شمال کو تیانجن کی طرف بھیج دیا  – before abandoning the project in 1041. The more sluggish river then occasioned a breach at Shanghu that sent the main outlet north towards Tianjin in 1048
1128 میں، کیفینگ کے گورنر ڈو چونگ (杜充, Dù Chōng, d. 1141) کے ماتحت سونگ فوجیوں نے آگے بڑھنے والی جن فوج کو روکنے کی کوشش میں دریائے پیلے کے جنوبی کنارے کو توڑا ۔ اس کے نتیجے میں بڑے دریا کے اخراج نے پیلے رنگ کو سی اور دریائے ہوائی کی دیگر معاون ندیوں پر قبضہ کرنے کی اجازت دی ۔ [25] ریکارڈ شدہ تاریخ میں پہلی بار، دریائے زرد مکمل طور پر شیڈونگ جزیرہ نما کے جنوب میں منتقل ہوا اور بحیرہ زرد میں بہہ گیا ۔ 1194 تک ہوائی کا منہ بند ہو چکا تھا۔ [26]گاد کے ذخائر کی تعمیر اس طرح تھی کہ بعد میں دریائے زرد کے اپنا راستہ تبدیل کرنے کے بعد بھی، ہوا اپنے تاریخی راستے کے ساتھ بہہ نہیں سکتا تھا، بلکہ اس کے بجائے، اس کا پانی ہونگزے جھیل میں جاتا ہے اور پھر جنوب کی طرف دریائے یانگسی کی طرف بہتا ہے ۔ [27]