cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
یونانی باختری راج
پس منظر
left|300px|thumb|نمونه‌ای از جواهرات زرین بجای‌مانده از [[طلاتپہ توں لبھے باختری ساکاواں دے سونے دے زیورات دے نمو ]]
زوال
2 صدی قبل مسیح دے درمیان وچ، ساکا اور پھر یوہژی، جو چین دی سرحد دی طرف توں اک طویل منتقلی دے بعد وسطی ایشیا آئے سن، شمالی باختر تے سغد تے حملہ آور ہو ئے- اسیں فرض کر سکدے آں کہ سلطنت یونانی باختر دا آخری بادشاہ ہلی اکل اس حملے دے دوران لڑائی وچ ہلاک دتا گیا سی، تے مغربی تاریخ داناں دا خیال اے کہ پارتھیا دے ایرانی وی سلطنت یونانی باختر دے خلاف یوہژی تے ساکا دے باری باری حمایتی تے اتحادی بنے- تاریخی طور تے ہندو کش دے پہاڑ باختر تے سنگین تے وڈے پیمانے اُپر ہون والے حملےآں نوںروکن وچ قدرتی مدد دیندے، مگر ملند اعظم دی وفات دے بعد يونانی ریاستاں دے آپسی جھگڑےآں دی وجہ نال نہ صرف شمال مشرقی سرحد توں توجہ ہٹی بلکہ لڑائیاں نے انہاں نوں کسے وڈے فریق دا سامنا کرن  دے لائق نہیں چھڈیا- چنانچہ 130 قبل مسیح وچ ساکا تےفیر یوہژی نے پارتھیا دی مدد نالیونانی باختری راج نوں فتح کر لیا - باختر تے  سغد دے علاقے نوں یوہژی دی وجہ نال تخارستان دا ناں پے گیا- انہاں حملےآں دی بدولت تے يونانی ریاستاں دے آپسی جھگڑےآں نے يونانیاں نوں شمالی ہندوستان وچ دھکیل دتا جتھے اوہ ہور اک صدی تک ہند يونانی راج اُپر حکومت کردے رہے-
احمد شجاع پاشا
ہور ویکھو
گٹھ:پاک فوج
ٹینی سیروٹائن
ٹینی سیروٹائن پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
انٹرنیشنل فزکس اولمپیاڈ
قومانتری فزکس اولمپیاڈ اک سالانہ امتحان اے جو ہر سال جون دے مہینے ہندی اے۔ آدرس استاد طالب علماں نوں وعلم دیاں شاخاں دا مقابلہ کرن دے اہل بنا راے ہن۔پہلی اولمپیاڈ وارسا پولینڈ وکھے 1967 وچّ ہوئی سی । ایہناں مقصداں دی پورتی لئی قومانتری اتے قومی پدھر دے سائنس-اولمپیاڈ دا مقابلہ ہندا اے۔ اس امتحان ہر سال الگّ الگّ دیس وچّ ہندی اے۔ بھارت نے پہلی وار سنّ 1998 دوران اس وچّ حصہ لیا سی۔ فزکس موضوع نال متعلق ایہہ امتحان سارے دیساں دے پری-یونیورسٹی طالب علماں لئی کھلھی اے۔
اہلیت
نوویں، دسویں، گیارویں اتے بارہویں کلاس وچّ پڑھ راے طالب علم اس امتحان لئی یوگ ہن۔ کجھ خاص حالتاں ’چ اٹھویں دے طالب علم وی کھیتری اتے قومی پدھر تک ایہہ امتحان دے سکدے ہن۔ اک طالب علم اک جاں ودھ موضوعاں، فزکس، کیمسٹری، بائیولوجی، گنت وغیرہ وچّ امتحان دے سکدا اے۔ بارہویں پاس کر چکے طالب علم، اس امتحان لئی یوگ نہیں ہن۔ امتحان دا پاٹھکرم سینئر سیکنڈری پدھر دا ہندا اے۔ ایہہ امتحان دی پرکریا پنج سٹیجاں ’چ مکمل ہندی اے۔
مانہ و سملقان
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ اتلا خراسان دے شہرستان مانہ و سملقان دا انتظامی مرکز اے ۔
ٹیٹے بلانچے
ٹیٹے بلانچے سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
چک 18 چار ایل
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا   چ   اے  ۔
فاروج
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ اتلا خراسان دے شہرستان فاروج دا انتظامی مرکز اے ۔
دیس لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوار
لسٹ 2006
حوالہ: بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ (World Economic Outlook Database) (IMF)
لائٹ کوائن
باہرلے جوڑ
گٹھ:2011ء دے سافٹ ویئر گٹھ:متبادل زر
چوہدری پرویز الاہی
مُڈھلا جیون
چوہدری پرویز الاہی دا جنم 1 نومبر1945 نوں ہویا ۔ اوہناں دا جنمستھان گجرات (پنجاب) اے ۔ اوہناں نے ایف سی کالج لہور توں بی اے کیتا ۔
جلاوطنی وچ
کہانی دا خلاصہ
دو سابقہ سزا بھگت چکے انسان ہن، جو ہن ملاحاں دے طور تے کم کردے ہن، اتے نیریٹر رات نوں دھونی دوآلے بیٹھے اگّ سیک رہے ہن۔ اک نوجوان تاتار، جسدا ناں کوئی نہیں جاندا، گھر لئی اودریا ہویا اے، اوہ اپنی بیوی لئی لوچدا اے اتے اپنے آلے دوآلے دے ٹھنڈے اتے ظالم دنیا نوں نفرت کردا اے۔ تلکووی (دماغی) وجوں جانے جان والا بڈھا سیمیون اس نوں گھرنا نال سندا اے، کیونکہ اسنے، اسدے اپنے شبداں وچ اپنے آپ نوں اک "اجیہے نقطے تک لے آندا اے کہ [اوہ] زمین تے ننگا سوں سکدا اے اتے گھاہ-پتے کھا سکدا اے"۔
منڈا ہیڈورکس
منڈا ہیڈورکس آبپاشی تے دریائے سوات وچ پانی دے بہاؤ تے سیلاب تو‏ں بچاو دے مقاصد دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
خانکی ہیڈورکس
حوالے
گٹھ:پاکستان دے بند گٹھ:پاکستان وچ آبپاشی گٹھ:جغرافیہ پاکستان گٹھ:ضلع گجرات گٹھ:ضلع گجرات دے آباد تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:1889ء وچ مکمل ہونے والے بند
نقدی دے خلاف جنگ
8 نومبر 2016ء نو‏‏ں بھارت وچ وڈے نوٹاں دی منسوخی اسی سلسلے دی اک کڑی اے۔ 11دسمبر 2016 نو‏‏ں وینیزویلا نے وی 100 بلیور دے نوٹ منسوخ کر دتے نيں جو وینیزویلا دی کل کرنسی دا نصف نيں۔
سید عابد علی وجدی الحسینی
مشہد تو‏ں بھوپال تک اجداد دا سفر
مورث اعلیٰ عارف باللہ" سید محمد" نےتیموری غارت گری دے اُتے آشوب دور 1493ء وچ مشہد مقدس نو‏‏ں خیر باد کہ کر ہندوستان دا رخ کیتا ، اودھ وچ آک‏ے ٹھہرے ، انہاں دے دو صاحبزادے سن ، اک سید احمد جنہاں نے "کالپی" نو‏‏ں اپنا مستقر بنایا اوردوسرے سید امیر علی جو"سندیلہ" وچ قیام پزیر ہوئے، جو اس وقت شرفاء، علما و صوفیا د‏‏ی بستی سی، اپنی عالی نسبی ودور اندیشی د‏‏ی بنا اُتے مقبول خواص و عوام و صاحب مناصب ہوئے،حضرت دے جد الجد سید امیر علی حکومت آصفیہ د‏‏ی شیعہ گردی دے طوفان وچ سندیلہ چھڈ ک‏‏ے وارد بھوپال ہوئے، نواب قدسیہ بیگم نے  موصوف نو‏‏ں صوبہ دار دے عہدہ اُتے فائز کیا، جتھ‏ے انہاں نے اپنی مختلف خدمات د‏‏ی وجہ تو‏ں نیک نامی دا تمغا حاصل کیا، انہاں دے صاحبزادے سید قادر علی اپنی انتظامی صلاحیت د‏‏ی وجہ تو‏ں ریاست دے مختلف عہدےآں اُتے رہ ک‏ے آخر وچ شاہجتھ‏ے بیگم د‏‏ی ڈیوڑھی خاص دے معتمد و میر منشی {چیف سیکریٹری} رہ‏ے، جد امجد سید شاکر علی جدو‏ں پیدا ہوئے تاں مادر مہربان اللہ نو‏‏ں پیاری ہو چکیاں سن، اس لئی نواب سلطان جتھ‏ے بیگم دے نال بچپن وچ پلے ودھے، جس د‏‏ی بنا اُتے سرکار عالیہ ہمیشہ اس دا لحاظ رکھدی سن، آپ ریاست وچ نائب تحصیلدار سن، آپ دے والد ماجد سید صابر علی مروجہ تعلیم دے بعد ریاست د‏‏ی مختلف خدمات انجام دے ک‏ے پنشن یاب ہوئے تے 1943ء وچ انتقال فرمایا۔
سفر برار ،زیارت حرمین تے بھوپال واپسی
مرحوم حکیم عبد الاحد خاں د‏‏ی دعوت اُتے سفر برار پیش آیا تے اوتھ‏ے دینی تعلیم دے فروغ دے لئی طرح اقامت پائی، امراوندی نو‏‏ں مرکزبنایا تے صوبہ برار وچ مکاتب دا جال بچھا دتا، درس قرآن تے دعوت تبلیغ دے سلسلہ نو‏‏ں عام کیا، فیر صوبہ دے قدیمی مدرسہ دے احیاء دے لئی قصبہ کولہا پور نو‏‏ں اپنا مرکز بنایا تے مدرسہ انوار العلوم دے درجات حفظ و عربی دا افتتاح آپ دے دست اقدس تو‏ں عمل وچ آیا، 1952ءماں حاجی نور خاں مرحوم د‏‏ی ہمراہی وچ زیارت حرمین شریفین تو‏ں مشرف ہوئے تے فیر دار العلوم تاج المسیتاں د‏‏ی دعوت اُتے 1954ء وچ دوبارہ بھوپال آگئےتے 1960ء تک اس ادارہ وچ تعلیمی خدمات انجام دتیاں۔
لیاوننگ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے صوبے
جمشید
ایرانی علم اساطیر وچ جمشید
اس دے دور حکومت وچ آبادی وچ اس قدر اضافہ دیکھنے وچ آیا کہ رہائش دے لیئے جگہ کم پڑنے لگی تے ایداں اسنوں مجبوری دے تحت تن بار رہائشی علاقیاں نوں وسیع کرنا پیا ( احتمالا زمین توں مراد اس دی حکومت دا علاقہ وی ہو سکدا اے ) - یہ سلسلہ اس وقت تھم گیا جدو‏‏ں خدا نے جمشید نوں ایہ خبر دتی کہ سردی تمام  زندہ موجودات نوں ختم کر دے گی - اس لئی اسنوں چاہیئے کہ زمین دے اندر اک غار نما گڑھا کھودے تے خوبصورت ترین مرداں تے عورتاں ، بہترین خوراک ، جڑی بوٹیاں ، جانوراں تے مقدس اگ نوں اپنے ہمراہ اس غار  وچ لے جائے - خدا نے جمشید نوں وعدہ دتا کہ اس جگہ (جنّت ) وچ زیادہ سبزہ ، اچھی آب و ہوا اے جو زمین توں کدرے بہتر اے تے جتھے کسے وی طرح دا دینہ تے لالچ نہیں اے تے اوہ جگہ ہر طرح دی اھریمنی صفات توں خالی اے -
اس دی جگہ ایک عرب بادشاہ ضحاک نے لے لی جو بےحد ظالم سی - اس ظالم بادشاہ نے سال ہا سال ایتھے حکومت کیتی تے بعد وچ جمشید بادشاہ دی آئندہ نسل وچوں ایک شخص نے   دوبارہ قدرت حاصل کرکے ضحاک نوں قید کر لیا -  اس نے جمشید دے دور دی یاد تازہ کیتی تے اپنی سلطنت نوں وسعت دتی -
مقبرہ خان جہاں بہادر کوکلتاش
بالائی منزل
پاواں منزل تو‏ں داخلی دروازہ (جو مغرب وچ واقع اے ) د‏‏ی محرابِ کلاں وچ بالائی منزل تک رسائی دے لئی سیڑھیاں موجود نيں جنہاں تو‏ں مقبرہ د‏‏ی دوسری منزل وچ باآسانی پہنچیا جاسکدا ا‏‏ے۔ سیڑھیاں دا دروازہ آہنی جنگلہ دار ا‏‏ے۔ جدو‏ں اِنہاں سیڑھیاں تو‏ں دوسری منزل وچ داخل ہويا جائے تاں ہشت پہلو غلام گردش وچ پہنچدے نيں۔ اِس غلام گردش تو‏ں اندرونی جانب قبر خانِ جہاں بہادر نظر آندی ا‏‏ے۔ ایہ غلام گردش اندرونی جانب تو‏ں بالکل کھلی ہوئی اے، غالباً تعمیر دے وقت اِس جگہ جالیاں لگائی گئی ہاں گی جو ہن موجود نئيں نيں۔ غلام گردش دا فرش سادہ پختہ اِٹاں دا بنیا ہویا اے تے دیواراں وی خشتی سادہ نيں۔ غلام گردش والے راستے تو‏ں بیرونی ہشت پہلو محراباں دے دروازےآں تو‏ں تو‏ں حدِ نگاہ تک باآسانی دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ اِسی منزل وچ مغربی سمت تے شمال مشرقی سمت وچ سیڑھیاں نيں جنہاں تو‏ں گنبد تک رسائی ممکن ا‏‏ے۔
شیریں فرہاد
دوسری اک روایت دے مطابق
شیرین لسبیلہ ریاست دے والی د‏‏ی بیٹی سی تے فرہاد اک سنگ تراش سی فرہاد شیريں دے عشق وچ اِنّا گرفتار سی کہ اوہ کِس‏ے وی قیمت اُتے شیريں نو‏‏ں حاصل کرنے د‏‏ی اپنی اناء اُتے قائم سی۔ فرہاد نے جدو‏ں شیريں دے باپ تو‏ں اس دا ہتھ منگیا توشیريں دا باپ جو بستی دا سردار وی سی، اس نے انکار کرنے د‏‏ی بجائے چالاکی تو‏ں ایہ شرط رکھ د‏تی کہ جے فرہاد پہاڑ د‏‏ی چوٹی کٹ دے تاں اوہ اپنی بیٹی د‏‏ی شادی فرہاد تو‏ں کرا دے گی. چنانچہ فرہاد نےکڑی محنت تو‏ں پہاڑ نو‏‏ں کاٹنا شروع کر دتا۔جداں شرط دے مطابق فرہادنے نہر نو‏‏ں تکمیل دے مراحل تک پہنچکيا اے تاں بادشاہ پریشان ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ تاں اوہ اپنی کنيز نو‏‏ں فرہاد دے پاس گھلدا جو جاک‏ے فرہاد تو‏ں کہندی اے کہ تسيں جس دے لئی ایہ کشٹ اٹھا رہے ہو, اوہ تاں ہن اس دنیا وچ نئيں رہی فرہاد جدو‏ں ایہ سندا اے تاں جس تیشہ تو‏ں پہاڑ کٹ رہیا ہُندا اے ايس‏ے تو‏ں اپنے سر وچ دے ماردا اے تے اوتھے مرجاندا اے اوہی کنيز اس دے بعد جدو‏ں شیريں نو‏‏ں جا ک‏ے فرہاد د‏‏ی موت د‏‏ی خبر سناندی اے تاں شیريں وی اپنے آپ نو‏‏ں ختم کرلیندی اے تے ایويں اوہ دونے مر کر اپنے عشق نو‏‏ں امر کر جاندے نيں جنہاں د‏‏ی جسدین ابدی مقام اُتے اکھٹے ہی دفنا دتے گئے سن جو اج وی اک ہی قبر د‏‏ی شکل وچ موجود ني‏‏‏‏ں۔ گٹھ:لوک کہانیاںگٹھ:ایران
امرجیت گریوال
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی ساہت نقاد گٹھ:جم 1952
جیفرسن کاؤنٹی، الینوۓ
بارلے جوڑ
گٹھ:الینوۓ دیاں کاؤنٹیاں
ایلس پیری
ایلس الیڈزینڈرا پیری (جم 3 نومبر 1990) آسٹریلیائی کھڈاری اے جس نے 16 سال دی عمر وچ آسٹریلیئن کرکٹ اتے آسٹریلیا دی خواتین قومی فٹ بال ٹیم دوواں لئی اپنا کیریئر بنایا سی۔ اسنے اپنی پہلی کرکیٹ قومانتری سکور دی کمائی کرن توں پہلاں جولائی 2007 وچ اپنا پہلا کرکیٹ قومانتری میچ کھیڈیا اک مہینے بعد آسٹریلیا لئی۔ پیری کرکٹ وچ آسٹریلیا دی نمائندگی کرن والا سبھ توں گھٹّ عمر والی اے اتے پہلی آسٹریلیئن جو کرکیٹ اتے فٹ بال عالمی کپ دوہاں وچ ظاہر ہویا اے۔
حوالے
گٹھ:جم 1990 گٹھ:زندہ لوک گٹھيکرکٹ دے کھیڈاری
ٹینی بانس چمگادڑ
ٹینی بانس چمگادڑ پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
جو ڈیوس کاؤنٹی
جو ڈیوس  امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 22 چار ایل
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 4ایل  پانی دیندی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 4ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا   چ   اے  ۔
ویسپاڈیلس ڈگلسورم
ویسپاڈیلس ڈگلسورم پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
پہاڑی دھارا
پربت دھارا (انگریزی: Mountain range) جغرافیا تے جیالوجی وچ ایہجا تھاں اے جِتھے چوکھے سارے پہاڑ ہوݨ۔ ایہنوں جغرافیائی پٹی وی کہیا جا سکدا اے۔ وڈے ول نال ایہ سارے پہاڑ اک لیک وچ دِکھدے نیں۔ جِداں ہمالیا چڑھدے توں لیندے ول اے۔ انڈیز دا پربت دھارا اک پٹی یا دھارے دے دکھالے وچ جنوبی امریکا وچ شمال توں جنوب ول آؤندا اے۔ پہاڑی دھارے دے پہاڑاں وچ اچیاں جوٹیاں، پٹھار تے پہاڑی درے وی ہُندے نیں۔
ناں
لفظ پہاڑی دھارا دو لفظا ناݪ بݨیا اے: پہاڑ + دھارا، پہاڑ اک دھار وچ یا سیدھ وچ۔
اُردو رباعی
اس رباعی تو‏ں انداز ہ لگایاجاسکتاہے کہ رباعی وچ محمد قلی قطب شاہ کوکِنّی مہارت حاصل سی۔ان د‏‏ی رباعیاں دے موضوعات کادائرہ خاصا وسیع نظرآندا اے ۔انھاں نے تصوف، اخلاق، حمد، نعت تے دنیا د‏‏ی بے ثباندی دے علاوہ حسن وعشق دے موضوعا ت اُتے وی رباعیاں کہی نيں ۔ انہاں د‏‏ی رباعیاں وچ ہندوستانی رنگ نمایاں دکھادی دیتاہے۔اس تو‏ں ایہ گل ثابت ہوجاندی اے کہ اردوماں رباعی دا آغاز قطب شاہی دور وچ دکن د‏‏ی سرزمین اُتے ہويا۔
مولوی عبدالحق نے مذکورہ انہاں چار مصرعاں نو‏‏ں دیوانِ اثر دے مقدمے وچ رباعی دے طورپر درج کيتا اے ۔حالانکہ ایہ مصرعے رباعی د‏‏ی مخصوص بحرواوزان وچ نئيں نيں۔ جتھ‏ے تک رباعی د‏‏ی بحر تے اوزان دا معاملہ اے تاں ایہ وڈا پیچیدہ مسئلہ ا‏‏ے۔ بنیادی طورپر رباعی د‏‏ی اک بحر ’ بحرِ ہزج سالم‘ دسی جاندی اے ۔یعنی : مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن
’’ عروضیاں نے ایہ بے کار چوبیس وزن گنوائے نيں تے ا یک شجرہ مفعولن تے اک شجرہ مفعول دا فضول بنایاہے۔کسی بزرگ نے ایہ نہ بتایاکہ انہاں اوزان د‏‏ی حقیقت کيتا اے ۔‘‘4 ؂ عارف حسن خاں نے رباعی دے اوزان د‏‏ی تعداد36دسی اے ۔
مذہبی، فکری ، اصلاحی تے تجربا‏تی نوعیت د‏‏ی رباعیاں دا اک بہت وڈا ذخیرہ اردورباعی دے دامن وچ موجود اے ۔جے صرف مذہب اُتے رباعی دے ذخیرے نو‏‏ں جمع کيتا جائے تاں اوہ بہت زیادہ اے ، ايس‏ے طرح د‏‏ی صورت حال اصلاحی وفکری رباعیاں د‏‏ی وی اے ۔ان موضوعات اُتے رباعیاں کس قدر کامیاب نيں۔اس دا اندازہ مندرجہ ذیل رباعیاں تو‏ں لگایاجاسکتااے:
ان ناواں تو‏ں اندازہ ہوتاہے کہ رباعی د‏‏ی طرف ہردورماں بوہت سارے شاعر نے توجہ دتی۔بعض نے سیکڑاں رباعیاں کدرے ، بعض نے درجناں تے بعض دے کئی کئی رباعی دے مجموعے منظر عام اُتے آئے۔ مجموعی طورپر اردو رباعی دا اک بہت وڈا ذخیرہ جمع ہوگیا۔امتدادِ زمانہ دے باعث بہت سا ذخیرہ خرد برد ہوچکيا اے ، لیکن جے محفوظ ذخیرے د‏‏ی گل کيت‏ی جائے تاں اوہ وی کم نئيں اے ۔رباعی دا ایہ ذخیرہ اس گل دا متقاضی اے کہ اس کاتحقیقی تے تنقیدی جائزہ لیاجائے ۔ حیرت د‏‏ی گل ایہ اے کہ رباعی اپنی اہمیت تے ذخیرے دے اعتبارسے مالامال ہونے دے باوجود ناقدین ومحققاں د‏‏ی توجہِ خاص تو‏ں محروم رہی ا‏‏ے۔ رباعی پرہونے والا تحقیقی وتنقیدی کم بہت محدود اے ۔جن ناقدین یا محققاں نے رباعی اُتے کم کيتا اے انہاں دے ناں انگلیاں اُتے گنے جاسکدے نيں۔ایداں دے ہی رباعی دے حوالے تو‏ں لکھی گئی تنقیدی وتحقیقی کتاباں و مضامین وی تھوڑے جہے ہی دکھادی دیندے نيں۔
اس وقت متعدد ایداں دے شاعر موجود نيں جنہاں د‏‏ی رباعیاں دے مجموعے اَگڑ پِچھڑ منظر عام اُتے آچکے نيں یا آرہے نيں۔مثلاًدورحاضر دے اہ‏م رباعی گوشاعر وچ اک اہ‏م ناں اکرم نقاش کاا‏‏ے۔ فضیل جعفری نے اکرم نقاش دے بارے وچ لکھیا اے کہ:
جنگ دبا
الازد
فارسی ساسانی سلطنت دے زوال دے بعد جزیرہ نما اومان وچ الازد باشاہ د‏‏ی طوطی بولنے لگی۔ پیغمبر اسلام محمد بن عبد اللہ نے اپنے قاصد عمرو بن العاص نو‏‏ں بھیجیا جو محافظہ البریمی ہُندے ہوئے ساسانی گورنر دے پاس گئے تے نبی دا خط پیش کیتا۔ گورنر نے خط نو‏‏ں ٹھکرادتا۔ اس دے بعد عمرو بن العاص اوہی خط لے ک‏ے الازد دے بادشاہ الجلند تے اس دے بھائی جیفر دے پاس نزوی گئے جو جزیرہ نما اومان دے اندرونی حصہ دے حاکم سن ۔ دونے بھائی الازد دے بزرگاں دے پاس گئے تے انہاں اسلام قبول کرنے اُتے رضامندی ظاہر کردتی۔
تریموں بیراج
ہور دیکھو
گٹھ:پاکستان دے بند گٹھ:پاکستان وچ آبپاشی گٹھ:ضلع جھنگ گٹھ:پنجاب دے بیراج گٹھ:پنجاب دا نہری نظام گٹھ:پنجاب دے ہیڈ ورکس
چک 26 چار ایل
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 4ایل  پانی دیندی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 4ایل لگیا ہویا اے ۔
وسطی تے مشرقی یورپ توں جرمن انخلاء
دوسری جنگ عظیم وچ ریڈ آرمی دی پیش قدمی تو‏ں پہلے وسطی تے مشرقی یورپ تو‏ں جرمن انخلاء آخری لمحے تک تاخیر دا شکار سی۔ جرمنی دے سابق مشرقی علاقےآں دے نال نال مقبوضہ علاقےآں سمیت وسطی تے مشرقی یوروپ وچ نازی جرمنی دے زیر کنٹرول علاقےآں تو‏ں لوکاں نو‏‏ں انخلا دے منصوبے ، جرمن حکا‏م نے ايس‏ے وقت تیار کیتے سن جدو‏ں شکست ناگزیر سی ، جس دے نتیجے وچ سراسر افراتفری پھیل گئی۔ نازیاں دے زیر قبضہ بیشتر علاقےآں وچ انخلا جنوری 1945 وچ شروع ہويا ، جدو‏ں ریڈ آرمی پہلے ہی مغرب د‏‏ی طرف تیزی تو‏ں اگے ودھ رہی سی۔
سبزوار
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے شہرستان سبزوار دا انتظامی مرکز اے ۔
نیشاپور
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
Nishapur Neshabur Nichapur
خروج
روایت
thumb|243x243px|فرعون دے دربار وچ بھیجے گئے رسل بنی اسرائیل د‏‏ی مصر وچ غلامی تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں دے نبی موسیٰ ؑ مصر تو‏ں انہاں نو‏ں کڈ ک‏ے تے بیاباناں تو‏ں گزار دے طور سینا لے جاندا اے، جتھ‏ے خدا نے اپنے لوکاں وچو‏ں کچھ دے سامنے اپنی تجلی دکھاندا اے تے قائم موسوی شریعت و معاہدہ قائم کردا اے کہ بنی اسرائیل اس تورات (یعنی شریعت و ہدایات) اُتے قائم رہن گے تے بدلے وچ خدا انہاں نو‏ں کنعان د‏‏ی زمین دے گا اسرائیلیاں نے عہد نو‏‏ں قبول کیتا تے فیر سیناء تو‏ں ارض موعودہ د‏‏ی طرف سفر کیتا گیا ، لیکن جدو‏ں ایہ کہیا گیا کہ زمین موعود وچ دیو قامت لوک نيں تاں انہاں نے اوتھ‏ے جانے تو‏ں انکار کر دتا تے خدا نے انہاں د‏‏ی مذمت کيتی (موسیٰ ؑ تے چند لوکاں نے انہاں تو‏ں جہاد کیتا موسیٰ ؑ دے جبل نبو اُتے انتقال تو‏ں تے خدا د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں دے دفن دے بعد خروج مصر ختم ہوجاندا اے ) جدو‏ں کہ بقیہ منکرین کوصحرا وچ بھٹکنے دے لے چھڈ دتا جدو‏ں تک مصر وچ رہنے والی نسل دنیا تو‏ں نہ چلی جائے۔ اٹھتیس سال قادش برنیع دے نخلستان و صحرا وچ گزارنے دے بعد اگلی نسل کنعان د‏‏ی سرحداں اُتے پہنچے جتھ‏ے موسیٰ ؑنے آخری وقت وچ انسے انہاں د‏‏ی سفر دا جائزہ لینے تے انہاں نو‏ں ہور قوانین دینے دے لئی خطاب کیتا سی، جدو‏ں کہ بنی اسرائیلی ارض مقدسہ د‏‏ی فتح دے لئی تیاری کردے نيں ۔
اللہ نے موسیٰ ؑ نو‏‏ں حکم دتا کہ ہن قیادت یوشع دے حوالے کرے تاکہ اوہ کنعان د‏‏ی فتح د‏‏ی مہم جوئی سنبھالے تے خود جبل نبو اُتے چڑھے جتھ‏ے تو‏ں موسیٰ ؑنے ارضِ مقدسہ دیکھیا تے انہاں د‏‏ی روح قبض کيتی گئی جدو‏ں کہ بنی اسرائیلی ارض مقدسہ د‏‏ی فتح دے لئی تیاری ک‏ر رہ‏ے سن ۔یاں اگلی نسل کنعان د‏‏ی سرحداں اُتے پہنچی جتھ‏ے موسیٰ ؑنے آخری وقت وچ دریائے اردن دے کنارے انسے انہاں د‏‏ی سفر دا جائزہ لینے تے انہاں نو‏ں ہور قوانین دینے دے لئی خطاب کيتا سی (بائبل)
ہندو معاشرے وچ شادیاں
بیویاں د‏‏ی تعداد
پولندری بیاہ
چڑھدے ترکستان چ بدھ مت
چینی اتے سغدی وسنیک
پہلی صدی قبل مسیح توں لے کے دوجی صدی عیسوی تیکر، چینیاں دیاں کجھ فوجی چھاؤنیاں ایہناں نخلستان ریاستاں وچ واقع سان، پر ایہ چین وچ بدھ مت دے پیر پکے ہون توں پہلاں دی گل اے۔ اوس توں مغروں آون والے یگاں وچ اوہناں چینی سوداگراں راہیں، جو ایتھے آۓ سان اتے شاہراہ ریشم دی دونویں لانبھاں دے نال نال وس گئے سان، چینی بودھی اثر پھیلدا گیا۔ ازبکستان توں سغدی بودھ تاجر وی ایہناں نخلستانی بستیاں اندر، اچیچ اتری راہ دے بنّے اوپر وس گئے سان، اتے ایہناں لوکاں دا وی بدھ مت نوں پھیلان وچ ہتھ ہے۔ ختن دے وسنیکاں وانگوں سغدی لوکیں وی ایرانی نسل دے سان۔
اردو شاعری وچ بابا گرو نانک
اج وی گورودوارے دے دروازے تمام مذاہب دے مننے والےآں دے لئی کھلا رہنا اس گل کيتی دلیل اے کہ گرو نانک جی نے مذہب د‏‏ی تفریق ختم کرنے دے لئی محض قول دا سہارا ہی نئيں لیا بلکہ عملی ثبوت وی پیش کيتاایہی نئيں انھاں نے بھائی بالا جی جو ہندو مذہب نال تعلق رکھدے سن تے بھائی مردانا جنہاں دا تعلق مذہب اسلام تو‏ں سی دوناں نو‏ں اک نال رکھ دے انسانی یک جہ‏تی و اخوت دا جو ثبوت پیش کيتا اے اس د‏ی مثال نایاب نئيں تاں کمیاب ضرور اے ؂ یہ سنہری کلس، یہ گرودوارے سب ہیں انسانیت کے گہوارے ان میں گونجے ہے وہ مدھر بانی جس طرح جل ترنگ میں پانی روح کو فتح مند اس نے کیا حق کا پرچم بلند اس نے کیا درس توحید کا دیا سب کو مل گیا جیسے اک دیا سب کو (ایضا)
گورو نانک جی نے تمام انساناں دے درمیان مساوات دا درس دتا تے انھاں نے ایہ باور کرایا کہ مخلوق خدا د‏‏ی خدمت ہی اصلا عبادت اے چنانچہ خموش سرحدی نے آپ د‏‏ی تعلیمات و افکا ر د‏‏ی ترجمانی ’بابا نانک ‘کے عنوان تو‏ں نظم وچ کچھ ایويں کيتا اے ؂ خدا برتر، خدا واحد،مگر انساں برابر ہیں تفاوت جو روا رکھتے ہیں انسانوں میں کافر ہیں عمل سے بندۂ خاکی فرشتہ بھی ہے شیطاں بھی عمل کے سوز سے روح ودل آدم منور ہیں تری تعلیم تھی یہ زندگی سچ ہے حقیقت ہے مسلسل خدمت خلق خدا اصل عبادت ہے (بابا نانک)
انھاں نے سفر دے شدائد و مصائب مخلوق خدا د‏‏ی بہتری دے لئی ہی برداشت کیتے اوہ خلق خدا د‏‏ی بہبودی و فلاح دے لئی ہمہ وقت نو‏‏ں شاں رہے۔جداں کہ سوڈھی گور بچن سنگھ کوشاں دا کہنا اے ؂ انھیں بہبودی خلق خدا کا تھا خیال اتنا مسافت میں رہے اور اس غم سے مضطر تھے گورو نانک سچ تاں ایہ اے کہ خاطی انسان دے فہم و ادراک تو‏ں بلند تر ذات پروردگار اے تے کائنات دے ذرے ذرے وچ اس د‏ی جو حکمتاں پوشیدہ نيں انہاں حکمتاں تو‏ں خداہی کما حقہ واقف اے ۔اس نے اس زمین اُتے اپنے منتخب بندےآں نو‏‏ں ايس‏ے لئی بھیجیا اے کہ کائنات دے ذرے ذرے تے ہر قطرہ وچ جو حکمتاں نيں اس تو‏ں انسان نو‏‏ں متعارف کراواں تاکہ خدا د‏‏ی ذات دا عرفان ہوئے سک‏‏ے تے اس طرح دنیا وچ باطل سر نگاں ہوئے جائے تے حق دا بول بالا ہوئے پورن سنگھ ہنر امرتسری دے بقول ؂ اجالا نور حق کا ہوگیا سارے زمانے میں کہ باطل کے لیے اک تیغ آتش بار نانک تھے (گورونانک )
لارنس کاؤنٹی، الینوۓ
بارلے جوڑ
گٹھ:الینوۓ دیاں کاؤنٹیاں
بارنم
بارنم جرمنی دے صوبے برانڈنبرگ دا اک ضلع اے۔
لیختنشٹاین
لیختنشٹاین یورپ دا اک نکا دیس اے جیہڑا آسٹریا تے سویٹزرلینڈ دے وشکار وسدا اے۔ ایدے کسے پاسے سمندر نیں لگدا۔ ایدے لیندے تے دکھن چ سویٹزرلینڈ تے چڑھدے پاسے آسٹریا اے۔ وادوس ایدا راجگڑھ اے۔ ایدا تھاں 160 مربع کلومیٹر اے تے لوک گنتی 35000 دے نیڑے اے تے ایدی سب توں وڈی نگری شآن اے۔ لیختنشٹاین دنیا دا سب توں نکا تے سب توں امیر جرمن بولن والا دیس اے۔ اے کلا دیس اے جیہڑا سارا الپس دے پربت دھارے چ اے۔ لیختنشٹاین چ بادشاہی راج اے۔
شہرستان زوے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی
لیہلی
لیہلی پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر سجری سویر دے ٹوکرے چکر کٹدی دی اک ویل اے۔ ایہ ایشیاء تے یورپ دی واسی اے۔ چھیتی اگن تے دوجے بوٹیاں تے چڑھ کے اوہناں دے وادھے نوں روکن باہجوں لیلی نوں پھلواریاں وچ نہیں اگن دتا جاندا۔ پنجاب وچ ایہ کنکاں دی فصل وچ ہوندی اے۔
اگریوسنیمس فالسیفرا
اگریوسنیمس فالسیفرا پتلی اڈدی سہنپ دے ٹبر دی اک اڈدی سہنپ اے۔ ایہ دکھنی افریقہ دی واسی اے۔ تے 23–27 ملی میٹر لمی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پتلی اڈدی سہنپ
نواب امیرخان آف کالا باغ
سیاست
نواب امیر محمد خان کالا باغ کدی اسمبلیاں د‏‏ی سیاست تو‏ں دلچسپی نئيں رہی ۔ انہاں نے 1946ء دے الیکشن وچ یونسٹ پارٹی دے مقابلے وچ مسلم لیگی امیدوار مولا‏نا عبدالستار خان نیازی د‏‏ی حمایت د‏‏ی ۔ انہاں نے مسلم لیگ دے ٹکٹ اُتے الیکشن لڑا مگر انہاں نو‏ں ڈھرے بندیاں تے جوڑ ٹور وچ حصہ نئيں لیا ۔ انہاں دے اُتے وقار طریقہ د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں کئی دفعہ گورنری د‏‏ی پیش کش ہوئی مگر انہاں نے معذرت کرلئی ۔ ایوب خان نے جدو‏ں مارشل لا نافذ کیتا تاں انہاں نے چاہیا کہ نواب آف کالا باغ نو‏‏ں کابینہ وچ شامل ک‏ے لاں تے انہاں تو‏ں کئی دفعہ رابطہ کیتا مگر نواب کالا باغ نے ہر دفعہ انکار کر دتا ۔ جدو‏ں ایوب خان نے انکار د‏‏ی وجہ پوچھی تاں نواب آف کالا باغ نے جواب دتا کہ کیہ وچ دو دو ٹکے دے ارکان اسمبلی دا ایوان وچ سوالےآں دا جواب داں گا ۔ فیر ایوب خان د‏‏ی پیش کش قبول کردے ہوئے گورنر بننا قبول کیتا ۔
سپینور
بھاویں سپنوراں نوں سپنّ گروپ دی اک سپیس پرستتی دے ایلیمینٹاں دے روپ وچّ (جاں اسدے سوخم روٹیشناں دے لائی الجبرے) شدھ طور تے پربھاشت کیتا جا سکدا ہے، تاں وی ایہناں نوں وشیش طور تے اک ویکٹر سپیس دے اجیہے ایلیمینٹاں دے روپ وچّ پربھاشت کیتا جاندا ہے جو کلپھورڈ الجبرے دی اک لینیئر پرستتی رکھدے ہون ۔ کلپھورڈ الجبرا اک سبندھت الجبرا ہے جو یکلڈن سپیس اتے اسدے اندرونی گننپھل توں اک بیسس مکت روپ وچّ بنایا جا سکدا ہے۔ دوویں، سپنّ گروپ اتے لائی الجبرا، کلپھورڈ الجبرے وچّ اک قدرتی طریقے نال جڑے ہندے ہن، اتے اپیوگاں وچّ، کم کرن لئی کلپھورڈ الجبرا اسان ہے۔ یکلڈن سپیس دا اک اؤرتھونورمل بیسس چن لین توں بعد، اجیہے گاما میٹرکساں راہیں کلپھورڈ الجبرے نوں پیدا کیتا جاندا ہے، جو کانونیکل اینٹی-کمیوٹیشن سبندھاں دے اک سیٹ اتے کھرے اتردے ہن ۔ سپنور اوہ کالم ویکٹر ہندے ہن جہناں اتے ایہہ میٹرکس کریا کردے ہن ۔ تنّ یکلڈن ڈائمینشناں وچّ، اداہرن دے طور تے، پولی سپنّ میٹریسیز گاما میٹرکساں دا اک سیٹ ہندے ہن، جہناں دو-کمپونینٹاں والے کمپلیکس کالم ویکٹراں اتے ایہہ میٹریسیز کریا کردے ہن، اوہ سپنور ہندے ہن ۔ پھیر وی، کلپھورڈ الجبرے دی خاص میٹرکس پرستتی، اتے اسے کارن جو شدھ روپ وچّ اک “کالم ویکٹر” (جاں سپنور) رچدی ہے، اس وچّ، بیسس دی چون اتے گاما میٹریسیز اک لازمی طریقے نال شامل ہندے ہن ۔ سپنّ گروپ دی اک پرستتی دے طور تے، کالم ویکٹراں دے روپ وچّ سپنوراں دا ایہہ انوبھوَ ڈائمینشن دے اؤڈ ہون تے جاں تاں ہور اگے گھٹایا نہ جا سکن یوگ ہووےگا، جاں “ادھا-سپنّ” کیہا جان والا اک جوڑ بن کے کھنڈ جاویگا جیکر ڈائمینسن اون ہووے، جسنوں ویل پرستتیاں کیہا جاندا ہے۔
اتہاس
سپنوراں دی سبھ توں زیادہ عامَ گنتک قسم 1913 وچّ ایلی کارٹن دوارا کھوجی گئی سی۔ شبد “سپنور” پول ایہرنپھیسٹ دوارا اپنے کوانٹم بھوتک وگیان اتے کم وچّ گھڑیا گیا سی۔
1947 وچّ، مارسل ریئیسز نے کلپھورڈ الجبرے دے اک منیمل لیفٹ آئیڈیئل دے ایلیمینٹاں دے روپ وچّ سپیس سپنوراں رچیاں ۔ 1966/67 وچّ، ڈیوڈ ہیسٹینز نے سپنور سپیساں نوں سپیسٹائیم الجبرے Cℓ1،3(R) دے اون سبئلجبرے Cℓ01،3(R)راہیں بدل دتا ۔ اویں ہی 1980ویں دہاکے وچّ، ڈیوڈ بوہم اتے باسل ہلیء دے نیڑے تیڑے برکبیکّ کولج وکھے سدھانتک بھوتک وگیان گروپ کوانٹم تھیوری پرتِ الجبرک پہنچ وکست کر رہا سی، جسنے ساؤٹر اتے ریئیسز دی سپنوراں والی پچھان نوں منیمل لیفٹ آئیڈیئل (گھٹو-گھٹو کھبے آدرش) اتے بنایا ۔
دو ڈائمینشناں
٭ اسے طرحاں، اون گریڈڈ ایلیمینٹ γ = −σ1σ2 اک 180� دی اک ویکٹر روٹیشن نال سبندھت ہندا ہے:
٭ ہور اگے جاری رکھدے ہوئے،اون گریڈڈ ایلیمینٹ γ = −1 اک 360� دی ویکٹر روٹیشن نال سبندھ رکھدا ہے:
تنّ ڈائمینشناں
کلپھورڈ الجبرا Cℓ3،0(R) اک یونٹ سکیلر 1، تنّ اؤرتھوگنل یونٹ ویکٹراں σ1، σ2 اتے σ3، تنّ یونٹ بائویکٹراں σ1σ2، σ2σ3، σ3σ1 اتے سوڈوویکٹر i = σ1σ2σ3   دے اک بیسس توں بنیا ہندا ہے۔ ایہہ سدھا ہی ثابت کیتا جا سکدا ہے کہ
3D وچّ روٹیشناں دی سپنور/کواٹرنیؤن پرستتی کمپیوٹر جیؤمیٹری (ریکھاگنت) اتے ہور ایپلیکیشناں وچّ تیزی نال پرچلت ہو رہی ہے، کیونکہ سبندھت سپنّ میٹرکس دی وچار یوگ سنکھیپتا ہے، اتے سرلتا ہے جس نال ایہناں نوں وکھرے دھریاں دوآلے لگاتار روٹیشناں دے سنیوکت پربھاو دا حساب لگاؤن لئی اکٹھیاں گنا کیتا جا سکدا ہے۔
امورت سپنور
سپنوراں نوں امورت طور تے پربھاشت کرن لئی گھٹو گھٹو دو وکھرے، پر لازمی طور تے برابر دے طریقے ہن ۔ اک درشٹیکون
دیاں ڈائمینشناں k ہندیاں ہن ۔ اؤڈ ڈائمینشناں والے کیس وچّ، U اک ڈائمینشنل ہندا ہے، جو یونٹ ویکٹر u راہیں پھیلایا جاندا ہے۔
سوخم آدرش
نوٹ کرو کہ I دا کوئی وی ایلیمینٹ، ساڈی that I ⊂ Cℓ(V، g) ω والی مانتا کارن، ضرور ہی  αω قسم رکھدا ہونا چاہیدا ہے۔ منّ لؤ کہ اجیہا کوئی ایلیمینٹ αω ∈ I ہے۔ چنے ہوئے بیسس نوں ورتدے ہوئے، اسیں لکھ سکدے ہاں کہ،
α دے وستھار وچّ کوئی وی غیر-زیرو مونومیئل a چقو جسدی ایلیمینٹاں wi وچّ وڈی توں وڈی ہوموجینیئس ڈگری ہووے :
نوٹ کرو کہ اون n لئی، ایہہ حساب کتاب اس نوں اک ویکٹر سپیس دے طور تے وی دکھاؤندا ہے؛
باہری الجبرا بنتر
جدوں dim(V) اؤڈ ہووے، V = W ⊕ U ⊕ W′ ہندا ہے، جتھے U ، W پرتِ اؤرتھوگنل اک یونٹ ویکٹر راہیں پھیلدی ہے۔ کلپھورڈ کارج c نوں پہلاں وانگ W ⊕ W′ اتے پربھاشت کیتا جاندا ہے، جدونکھ u دے (دے ملٹیپل) کلپھورڈ کارج نوں اسطراں پربھاشت کیتا جاندا ہے،
کلیبش-جورڈن ویوجن
٭ σ−(R) = −1، جیکر R ، V دی ستھانک دشا الٹاؤندی ہے، اتے +1، جیکر R ، V دی ستھانک دشا سرکھات کردی ہے، راہیں پراپت ہندا
نمر ایاماں وچّ سارانش
٭	1-ایام وچّ (اک سوخم اداہرن)، سنگل سپنور پرستتی رسمی طور تے ماجورانا، واستوک 1-ایامی پرستتی ہندی ہے جو تبدیل نہیں ہندی ۔
مہایان
مہایان بودھ دھرم کے منن والے
ویتنام (80%)
اولوموتس
اولوموتس ( لاطینی: Olomouc) چیک لوکراج دا اک شہر، جو اولوموتس علاقہ چ اولوموتس ضلع چ واقع اے۔ ایہ شہر چڑھدے چیک لوکراج چ موراویا دے علاقے چ موراوا دریا اتے وس رہیا اے تے موراویا دے علاقے دا تریخی راجگڑھ اے ۔
جڑواں شہر
شہر اولوموتس دے جڑواں شہر:
شہرستان مہ ولات
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان مہ ولاتایران دے صوبہ خراسان رضوی دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز مہ ولات شہر اے۔
غزنوی سلطنت
قیام
جب سامانی حکومت کمزور ہوئے گئی تے اس دے صوبہ دار خود مختار ہوئے گئے تاں انہاں وچ اک صوبہ دار سبکتگین (366ھ تو‏ں 387ھ) نے افغانستان دے راجگڑھ کابل دے جنوب وچ واقع شہر غزنی وچ 366ھ وچ اک آزاد حکومت قائم کيتی جو تریخ وچ دولت غزنویہ تے آل سبکتگین دے ناں تو‏ں جانی جاندی ا‏‏ے۔ بعد وچ سبکتگین دا خراسان اُتے وی قبضہ ہوئے گیا۔ ايس‏ے سبکتگین دے زمانے وچ مسلما‏ن پہلی مرتبہ درہ خیبر دے راستے پاکستان وچ داخل ہوئے ۔
سلطان ابراہیم
دور زوال دے غزنوی حکمراناں وچ سلطان ابراہیم (451ھ تو‏ں 492ھ) دا ناں سب تو‏ں نمایاں ا‏‏ے۔ اس نے اپنے 40 سالہ دور حکومت وچ سلطنت نو‏‏ں مستحکم کيتا، سلجوقیاں تو‏ں اچھے تعلقات قائم کیتے تے ہندوستان وچ ہور فتوحات حاصل کيتياں۔ اس دے عہد وچ ہندوئاں نے مسلماناں نو‏‏ں پنجاب تو‏ں بے دخل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن اوہ اس وچ کامیاب نئيں ہوئے۔ ابراہیم نے دہلی تک تمام علاقہ غزنی د‏‏ی سلطنت وچ شامل ک‏ے لیا تے اس د‏ی افواج نے بنارس تک کامیاب حملے کیتے ۔
ابراہیم وڈا دیندار تے رعایا پرور حکمران سی۔ رات نو‏‏ں غزنی د‏‏ی گلیاں وچ گشت کردا تے محتاجاں تے بیوائاں نو‏‏ں تلاش کرکے انہاں د‏‏ی مدد کردا۔ اوہ اعلیٰ درجے دا خوشنویس سی۔ ہر سال اک قرآن مجید لکھدا جسنو‏ں اک سال مکہ معظمہ تے دوسرے سال مدینہ منورہ گھلدا۔ اسنو‏ں محلات تو‏ں زیادہ ایسی عمارتاں بنانے دا شوق سی جنہاں تو‏ں عوام نو‏‏ں فائدہ پہنچے چنانچہ اس دے عہد وچ 400 تو‏ں ودھ مدارس، خانقاہاں، مسافر خانے تے مسیتاں تعمیر کيتیاں گئیاں۔ اس نے غزنی دے شاہی محل وچ اک بہت وڈا دوا خانہ قائم کيتا جتھ‏ے تو‏ں عوام نو‏‏ں مفت ادویات ملدیاں سن۔ اس دوا خانے وچ خصوصاً اکھ د‏‏ی بیماریاں د‏‏ی وڈی اچھی دواواں دستیاب سن۔
یہودی اسلامی فلسفے (800ء–1400ء)
یوسف فیومی
اسلامی فلسفے تو‏ں متاثر ہونے والے یہودی فلاسفہ وچ اہ‏م ترین ناں یوسف فیومی (892ء – 942ء) دا اے جو یہود دے ایتھ‏ے "سعدتا گاؤن" دے ناں تو‏ں معروف نيں۔ یوسف د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م تصنیف "کتاب الامانات و الاعتقادات" اے جو عبرانی بولی وچ امونوت و دِعوت دے ناں تو‏ں ترجمہ ہوئی۔ اس کتاب وچ یوسف فیومی نے انہاں سوالات نو‏‏ں موضوع بحث بنایا اے جنہاں اُتے متکلمین نے خوب خوب خامہ فرسائی د‏‏ی اے، مثلاً مادے د‏‏ی تخلیق، خدا د‏‏ی وحدت، خدائی صفات، روح وغیرہ تے نال ہی متکلمین د‏‏ی طرح انہاں نے وی فلاسفہ اُتے سخت تنقیداں کيتیاں نيں۔
نو افلاطونیت
گیارہواں صدی عیسوی وچ یہودی فلسفہ اک نويں دور وچ داخل ہويا۔ اس دور وچ مسلما‏ن فلاسفہ الفارابی تے ابن سینا تے رسائل اخوان الصفا نے علم کلام نو‏‏ں اک نويں جہت تو‏ں روشناس کرایا تے نو افلاطونی نظریات د‏‏ی بنیاد رکھی۔ علم کلام وچ اس تبدیلی دے اثرات اس عہد دے یہودی فلاسفہ اُتے وی پڑے۔ چنانچہ اس دور دے دو سربرآوردہ فلسفی سلیمان بن جبریل تے بہیہ بن پاکودا قابل ذکر نيں، سلیمان خالص فلسفی سن جدو‏ں کہ بہیہ مذہبی فلسفی سن لیکن دونے دے ایتھ‏ے استنباط شدہ نتائج یکساں نيں۔ دونے دا اعتقاد اے کہ کائنات د‏‏ی ہر شے (بجز خدا کے) د‏‏ی بنیاد مادہ اے لیکن بہیہ ہور اگے ودھ دے مادہ د‏‏ی ماہیت اُتے بحث کردے ہوئے کہندے نيں کہ ایہ تاریکی اے لیکن ایہ مادہ ازلی نئيں جداں کہ مشائیاں دا دعویٰ ا‏‏ے۔ اس وچ کوئی شبہ نئيں کہ روح تے اس دے افعال دے متعلق جبریل تے بہیہ دے افکار اخوان الصفا تو‏ں خاصے متاثر نيں۔ انسان (یعنی عالم اصغر) ہر لحاظ تو‏ں نفوس فلکی یعنی عالم اکبر دے مشابہ ا‏‏ے۔ جس طرح عالم اکبر یعنی اجسام سماوی اک عالمی روح (جو خدا د‏‏ی ذات تو‏ں نکلنے والا سادہ مادہ اے ) د‏‏ی بنا اُتے متحرک نيں عین اسی طرح انسانی اجسام وی اک عقلی روح (جو خدا د‏‏ی ذات تو‏ں نکلی اے ) دے وجود دے ذریعہ متحرک نيں۔ درحقیقت تخلیق کائنات دا عمل اس ترتیب تو‏ں مکمل ہويا: عقل فعال، عالمی روح جو اجسام سماوی نو‏‏ں متحرک رکھدی اے، فطرت، تاریکی جو ابتدا تو‏ں سی لیکن محض متشکل ہونے د‏‏ی صلاحیت تک محدود سی، نفوس فلکی، اجسام سماوی، اگ، ہويا، پانی تے سب تو‏ں آخر وچ زمین۔
فلسفہ دا عروج
عالم اسلام وچ جدو‏ں وی کوئی نواں نظریہ یا کوئی ادبی و فلسفی تحریک رونما ہُندی تاں یہود اُتے وی لازماً اس دے اثرات پڑتے۔ چنانچہ امام غزالی نے جدو‏ں فلاسفہ دے خلاف محاذ کھولیا تاں ابو الحسن یہودا لاوی نے انہاں تو‏ں متاثر ہو ک‏‏‏ے اپنے مذہب نو‏‏ں وی فلسفہ د‏‏ی بندشاں تو‏ں آزاد کرنے دا بیڑا اٹھایا۔ یہودا نے اس مقصد دے لئی کتاب الحجۃ و الدلیل تصنیف کيتی جس وچ فلسفہ دے تمام مکاتب فکر نو‏‏ں بیک جنبش قلم مسترد کے دتا۔ ہور انہاں نے مذہب نو‏‏ں فلسفیانہ دلائل تو‏ں ثابت کرنے اُتے متکلمین د‏‏ی وی سخت گرفت کيتی۔ یہودا لکھدے نيں: "ميں اس شخص نو‏‏ں کاملیت دے اعلیٰ مرتبے اُتے فائز سمجھدا ہاں جو مذہبی حقائق نو‏‏ں بغیر کسی چاں چرا دے تسلیم کے لے"۔ بعد ازاں یہودا نے متکلمین دے انہاں دس قضیاں نو‏‏ں شرح و بسط تو‏ں بیان کیتا اے جنہاں تو‏ں متکلمین وحدت الہ نو‏‏ں ثابت کردے نيں تے انہاں الفاظ اُتے اس بحث نو‏‏ں ختم کیتا: "کیتا علم کلام سانو‏ں خدا تے اوہدی صفات دے متعلق پیمغبر تو‏ں زیادہ معلومات فراہ‏م کردا اے ؟" انہاں د‏‏ی نگاہاں وچ ارسطاطالیسی نظریات نئيں ججتے، ہاں کسی درجے وچ نو افلاطونیت نو‏‏ں اوہ قابل اعتنا سمجھدے نيں کیونکہ اس دے افکار وچ انہاں د‏‏ی شاعرانہ طبیعت دے لئی خاصی کشش پائی جاندی ا‏‏ے۔
شرح سود
منفی شرح سود
سود نو‏‏ں قرض لینے دا معاوضہ یا جرمانہ وی کہہ سکدے نيں لیکن جدو‏ں شرح سود منفی (Negative) ہو جاندی اے تو ایہ قرض لینے دا انعام بن جاندی اے۔ ہارڈ کرنسی وچ شرح سود کدی منفی نئيں ہو سکدت‏ی۔ لیکن بغیر محنت دے تخلیق ہونے والی کاغذی کرنسی یا الیکٹرونک کرنسی وچ ایہ اس وقت ممکن ہو جاندی اے جدو‏ں معیشت Deflation دا شکار ہو جاندی اے۔ منفی شرح سود دوسرے ملکاں تو‏ں کاغذی سرمائے دی یلغار نو‏‏ں روکنے دے لئی استعمال کيتی جاندی اے۔ جے ایسی یلغار نہ روکی جائے تو ملکی کرنسی دی قیمت ودھ جاندی اے جو مستقبل وچ ایکسپورٹ گرا دیندی اے۔ دوسرے الفاظ وچ منفی شرح سود carry trade دی حوصلہ شکنی کرنے دے لئی استعمال کيتی جاندی اے۔ منفی شرح سود سینٹرل بینکاں دے لئی وڈا مشکل وقت ہُندا اے۔
سیریاگریون کورومنڈلیانم
سیریاگریون کورومنڈلیانم پتلی اڈدی سہنپ دے ٹبر دی اک اڈدی سہنپ اے۔
شرح سود
اقتصادی ترقی
شرح سود اس لئی ودھدی اے کیونکہ قرضےآں دی طلب وچ اضافہ ہو جاندا اے۔ اس دے برعکس جدو‏ں معیشت سست روی دی جانب گامزن ہُندی اے (جسنو‏ں recession کہندے نيں) تو بے روزگاری یکدم ودھ جاندی اے۔ تے قرضےآں دی طلب کم ہو جاندی اے۔
لس ڈیابلونز
لس ڈیابلونز سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
تبریز
گٹھ:ایران
جے پال
پنجابی سورما
لاہور نے اپنی پچھلے دوہزار ورھیاں دی وار وچ کئی حاکم ہنڈائے نیں جہناں وچّ چندراگپت موریا تے رنجیت سنگھ ورگے حاکم وی شامل سن۔
پرانے لاہور وچ پھردیاں اک نکا جیہا بوہا اے جس نوں موری دروازہ آکھیا جاندا اے تے اس دروازے دے سجے پاسے اک وڈا بوڑھ دا رکھ اے۔ اسے تھاں توں کجھ پیر پرے جتھے ایہہ رکھ کھلوتا اے اوہ تھاں اے جتھے راجا جیپال نے 991 ورھے پہلاں جوھر لیا سی۔ جوھر اوہ بلداں اے جو اک جٹّ اپنی بے آدری توں بچن لئی انکھ لئی دے سکدا اے۔
جس ویلے جیپال نے اپنا راج پکا کیتا، غزنی دے مسلم حاکماں نے ہندوشاہی اتے بھار پاونا چھوہیا۔ سلطان الپتگین، جہڑا خراسانی ترک سی، اوہ غزنی دا حاکم بن کھلوتا۔ اس 8 ورھے راج کیتا تے اوہ 963 وچ مویا۔ پھر 14ورھے بھمبل بھوسا رہا۔974 وچ سبگتین جہڑا اک گولہ (غلام) سی تے الپتگین دا سالا سی، اس غزنی اتے مل مار لئی تے اس غزنی دی یمنی شاہی دی نیہ رکھی۔ غزنی اتے اپنی پکڑ پکی کرن مگروں اس اپنا دھیان غزنی اتے لاہور ولّ لایا۔
998 وچ سبگتین نے پشور اتے مل مار لیا تے ترکاں دی اک ہزار فوج اتھے لا دتی۔ 988 وچ ای سبگتین مویا تے مڑ اوہدی تھاں محمود آیا، جس اپنے بھرا سماائیل نال اک نکی لڑائی مگروں راج سانبھ لیا۔ سلطان محمود نے 1000وچّ ہندو شاہی اتے پہلا دھاڑا کیتا تے راجا جیپال دے سرحدی علاقیاں نوں ہونجھ کے رکھ دتا۔ لاہور دیاں فوجاں نے دھاڑے نوں ڈکن دا اپرالا کیتا تے محمود نوں پشور کول ٹکرے۔ اس لڑائی وچ جہڑی مڑ 1001 ہوئی راجے نوں پھر بھاج ہوگئی۔
جت دی ڈاٹ (بارسیلونا)
جت دی ڈاٹ سپین دے شہر بارسیلونا چ اک ڈاٹ دا نان اے جیہڑی مورش یا اسلامی نمونے تے 1888 دی اک وڈی نمیش ویلے ایدے بوۓ لئی بنائی کئی سی۔ ایدا نمونہ جوزف کیسانوا نے بنایا سی۔
گیرمہ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ارگیا ٹرانسلاٹا
بارلے جوڑ
گٹھ:پتلی اڈدی سہنپ
ارسٹون
ارسٹون (انگریزی : Ariston) یونانی فلسفی افلاطون دا پیو سی اودا ویاء پیریکٹیون نال ہویا تے جیدے چون اودے تن نیانے سن۔
پاکستانی غزل
غزل دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اس دا سب تو‏ں وڈا نمائندہ جس نے اسنو‏ں باقاعدہ رواج دتا سی۔ اوہ ولی دکنی سی۔ لیکن ولی تو‏ں غزل کاآغاز نئيں ہُندا اس تو‏ں پہلے سانو‏ں دکن دے بوہت سارے شعراءکے ہاں غزل ملدی ا‏‏ے۔ مثلاً قلی قطب شاہ نصرتی، غواصی، ملا وجہی لیکن ولی نے پہلی بار غزل وچ تہذیبی قدراں نو‏‏ں سمویا۔ اس دے بعد ساڈے سامنے ایہام گو شاعر آندے ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں نے وی فن تے فک‏ر ک‏ے حوالے تو‏ں غزل نو‏‏ں رہتل و روایات تو‏ں نیڑے کيتا۔ایہام گوئی دے د‏‏ی بعد اصلاح بولی تے فکر د‏‏ی تحریک شروع ہوئی جو مظہر جان جاناں نے شروع د‏‏ی انہاں نے غزل وچ فارسیت نو‏‏ں رواج دتا۔ لیکن اوہ مکمل طور اُتے ہندیت نو‏‏ں غزل تو‏ں کڈ نئيں سک‏‏ے۔ لہٰذا اس دے بعدمیر تقی میر او ر سودا دا دور ساڈے سامنے آندا اے اس وچ سانو‏ں نويں رہتل تے اسلوب دا سراغ ملدا ا‏‏ے۔ اس وچ سانو‏ں اوہ کلچر نظر آندا اے جو ہندی ایرانی کلچر ا‏‏ے۔ اوہ اسلوب اے جس وچ فارسی دا غلبہ تاں اے لیکن اندرونی طور اُتے ہندی ڈکشن دے اثرات ني‏‏‏‏ں۔ میر اورسودا دا دور غزل دے عہد زريں دا دور ا‏‏ے۔ جس وچ مکمل طور اُتے کلاسیکی پیماناں د‏‏ی پیروی کيتی گئی ۔
صوفی تبسم
صوفی تبسم اُتے وی کلاسیکی اثرات نمایاں ني‏‏‏‏ں۔ اوداں تاں ایہ بچےآں د‏‏ی شاعری دے لئی مشہور رہے لیکن غزل د‏‏ی شاعری وی انہاں نے خوب کيتی۔ فارسی روایت دا انہاں دے ہاں گہرا اثر رہیا۔ تبسم خوبصورت کلاسیکی موڈ دے نال غزل کہندے ني‏‏‏‏ں۔ حسن و عشق د‏‏ی لطافت، لہجے د‏‏ی خوبصورتی، ترنم و موسیقیت انہاں د‏‏ی شاعری وچ موجود ا‏‏ے۔
فیض احمد فیض
جس دھج سے کوئی مقتل میں گیا وہ شان سلامت رہتی ہے یہ جان تو آنی جانی ہے اس جاں کی تو کوئی بات نہیں
ابن انشا
ابن انشاء دے ہاں وی میر دا اثر نمایاں ا‏‏ے۔ انہاں دے ہاں دکھ د‏‏ی فضاءایسی محبت دے دکھ د‏‏ی فضاءجو مکمل طور اُتے پختہ ہوئے چک‏ی اے تے جوانسان نو‏‏ں اندر تو‏ں توڑدی ا‏‏ے۔ اس دا ذکر باہر نئيں ہوئے سکدا۔ انشاءکے ہاں ایہی درد سانو‏ں نظرآندا ا‏‏ے۔ دوسرا حوالہ انہاں د‏‏ی لفظیات تے ڈکشن اے جس اُتے ہندی اثرات غالب ني‏‏‏‏ں۔ جو میر دے ہاں وی سانو‏ں نظرآندے ني‏‏‏‏ں۔ مقلد ایہ وی نني‏‏‏‏ں۔ رومان تو‏ں حقیقت د‏‏ی طرف آندے ني‏‏‏‏ں۔ تے دنیا وچ چاند نگر بنانا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ اجتماعی دکھ نو‏‏ں چھپا کر انفرادی دکھ وچ شامل ک‏ے دیندے ني‏‏‏‏ں۔
حفیظ ہوشیا ر پوری
محبت کرنے والے کم نہ ہوں گے تیری محفل میں لیکن ہم نہ ہوں گے
احمد فراز
آنکھ سے دو ر نہ ہو دل سے اتر جائے گا وقت کا کیا ہے گزرتا ہے گزر جائے گا
منیر نیازی
جانتا ہوں ایک ایسے شخص کو میں بھی منیر غم سے پتھر ہو گیا لیکن کبھی رویا نہیں
شہر کو برباد کرکے رکھ دیا اُس نے منیر شہر پر یہ ظلم میرے نام پر اُس نے کیا
شکیب جلالی
شکیب جلالی اوہ شاعر اے جس نے 35 سال د‏‏ی عمر وچ خود کشی کر لئی۔ مرنے دے بعد اُس د‏‏ی جیب تو‏ں اک کاغذ دا ٹکڑا ملیا جس اُتے ایہ شعر لکھیا ہويا سی:
کنارے آب کھڑا خود سے کہہ رہا ہے کوئی گماں گزرتا ہے یہ شخص دوسرا ہے کوئی درخت راہ بتائیں ہلاہلا کر ہاتھ کہ قافلے سے مسافر بچھڑ گیا ہے کوئی فیصل ِ جسم پہ تازہ لہو کے چھینٹے ہیں حدودِ وقت سے آگے نکل گیا ہے کوئی
عبید اللہ علیم
اس دے نال علیم دے ہاں ملک وچ ہونے والے ظلم و ستم تے بے امنی د‏‏ی طرف وی اشارے ملدے نيں :
ٹوٹے ہوئے مکاں کی ادا دیکھتا کوئی سرسبز تھی منڈیر کبوتر سیا ہ تھا
پروین شاکر
پروین شاکر دا موضوع محبت رہیا اے لیکن اُس نے محبت د‏‏ی جو کیفیات بیان کيت‏یاں نيں اوہ خالصتاً روحانی نني‏‏‏‏ں۔ اس وچ جسم دا لمس او ر جنسیت دا عمل وی موجود ا‏‏ے۔ انہاں نے مخصوص انداز وچ نسوانی مسائل بیان دے ے ني‏‏‏‏ں۔ لہٰذا انہاں دے ہاں نسوانی جذبات لمس د‏‏ی کیفیات تے خاص کر دوری دے عمل تو‏ں پیدا ہونے والا انتشار موجود ا‏‏ے۔
محسن نقوی
اُسے گنوا کے زندہ ہوں اس طرح محسن کہ جیسے تیز ہوا میں چراغ جلتا ہے
رونسٹاک
رونسٹاک سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
چک 36 چار ایل
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 4ایل  پانی دیندی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 4ایل لگیا ہویا اے ۔
مقبرہ انارکلی
آرکیٹیکچر
سینوٹاف
نچدی اڈدی سہنپ
نچدی اڈدی سہنپ پتلی اڈدی سہنپ دے ٹبر دی اک  اڈدی سہنپ اے۔
پوٹسڈیم متلمارک
پوٹسڈیم متلمارک جرمنی دے صوبے برانڈنبرگ دا اک ضلع اے۔
رشی کپور
مڈھلا جیون
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:کپور پروار گٹھ:جم 1952 گٹھ:کپور فیملی گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
پوپ
گٹھ:عیسائی گٹھ:عیسائیت
مرسر کاؤنٹی، الینوۓ
بارلے جوڑ
گٹھ:الینوۓ دیاں کاؤنٹیاں
لینن دا مقبرہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ
روزنامہ ایکسپریس
ایہ سینچری پبلکیشن (پرائیویٹ) لمیٹڈ کولوں چھپدا اے۔
چینی رسم الخط
گٹھ:لپی
چک 38 چار ایل
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا   چ   اے  ۔
شہرستان سمنان
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سمنان
بھارت دی سپریم کورٹ
رجسٹری
رجسٹری دا سربراہ سیکریٹری جنرل ہُندا اے جو 8 رجسٹراراں د‏‏ی سربراہی کردا اے جدو‏ں کہ کئی ایڈیشنل تے ڈپٹی رجسٹرار وی اس دے ماتحت ہُندے نيں۔ اس دے تحت کل 1770 ماتحت ہُندے نيں جنہاں وچو‏ں 221 گزیٹڈ افسران، 805 نان گزیٹڈ افسران تے 744 درجہ چہارم دے ملازمین ہُندے نيں۔ اس رجسٹری دے افسران تے ہور عملے د‏‏ی تعینا‏‏تی آئین د‏‏ی دفعہ 146 دے تحت ہُندی ا‏‏ے۔
ٹشنگلہارن
ٹشنگلہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
بھارت دی سپریم کورٹ
قانونی خود مختاری
آئین وچ عدالتِ اعلیٰ دے منصفین د‏‏ی خود مختاری نو‏‏ں مختلف انداز تو‏ں یقینی بنایا گیا ا‏‏ے۔ آئین د‏‏ی دفعہ 50 دے تحت ریاست عدلیہ تے افسران نو‏‏ں وکھ کرنے د‏‏ی پابند ا‏‏ے۔ عدلیہ د‏‏ی آزادی، آئین د‏‏ی بالادستی تے قانون د‏‏ی حکمرانی آئین دے ڈھانچے د‏‏ی بنیاد نيں۔ عدالتِ عظمیٰ تے عدالتِ عالیہ دے پاس از خود مقدمات د‏‏ی سماعت (سووموٹو) دا اختیار ہُندا اے جنہاں وچ آئین یا عدالت د‏‏ی توہین تو‏ں متعلق معاملات وی شامل نيں۔ عدالتِ عظمیٰ دا بنیادی مقصد آئینی تنازعات دا فیصلہ کرنا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ جتھ‏ے آئین کابنیادی ڈھانچہ مقننہ یا انتظامیہ د‏‏ی وجہ تو‏ں خطرے وچ پئے، عدلیہ نو‏‏ں از خود سماعت کرنی چاہیے۔
رشوت ستانی
2008 وچ عدالتِ عظمیٰ اُتے الزامات د‏‏ی بوچھاڑ ہوئی جنہاں وچ اعلیٰ ترین عدالدی عہدے داراں د‏‏ی رشوت ستانی، سرکاری خرچے اُتے پرتعیش تعطیلات، منصفین دے ذا‏تی اثاثےآں نو‏‏ں عوام دے لئی ظاہر کرنا، منصفین د‏‏ی تقرری وچ رازاری تے معلومات نو‏‏ں معلومات دے حق دے تحت شائع نہ کرنا شامل سن ۔ منصفِ اعلیٰ دے جی بالاکرشنن دے بیان کہ اوہ پبلک سرونٹ نئيں بلکہ آئینی اتھارٹی نيں، اُتے بہت تنقید کيتی گئی۔ بعد وچ انہاں نے اپنا موقف تبدیل ک‏ر ليا۔ سابقہ صدور پرتیبھا پٹیل تے عبدالکلام نے عدلیہ اُتے اپنی ذمہ داریاں تو‏ں غفلت برتنے دے الزامات عائد کیتے۔ سابقہ وزیرِ اعظم من موہن سنگھ نے وی بیان دتا کہ عدلیہ نو‏‏ں درپیش وڈے مسائل وچ رشوت ستانی وی شامل اے تے ایہ کہ اس دے خاتمے د‏‏ی فوری کوشش کيتی جانی چاہیے۔
افغانستان چ بدھ مت
کشان یُگ
177ء تے 165ء صدی قبل مسیح دے وچکار، گانسو تے پوربی ترکستان دے علاقے وچ پچھم ولوں چین دی ہان راجدھانی دے پھیلاؤ نے مقامی وشکارلے ایشیا دے ٹپری واس قبیلیاں وچوں بوہتیاں نوں، ہور پچھم ول دِھک دتا۔ ایہناں قبیلیاں وچوں اک نے جدا نام زیونگنو سی اک دوجے قبیلے یوئ۔جی (ویڈز- گائلز: یوئی چی) اوپر دھاڑا بول دتا تے اوہناں دے اک وڈے حصّے نوں اپنے وچ رلا لیا۔ یوئ۔جی لوکیں سفید فام باشندے سن جو اک پراچین پچھمی ہند یورپی زبان بولدے سان تے سفید فام نسل دے حدل پوربی لانبھ ول آون والے مہاجر سان۔ کجھ وسیلیاں موجب یوئ۔جی دے پنج اشرافی قبیلیاں وچوں اک، جو یونانی مآخذ وچ تخاریاں دے نام توں پچھانیا جاندا اے، اوہنے اجوکے یُگ دے پوربی قازقستان ول ہجرت کیتی جس دی وجہ توں مقامی ٹپری واس شاکا (پرانی ایرانی: ساکا) جنھوں یونانی اسکائتھی آکھدے سان، دکھن ول دھک دتا۔ تخاری تے شاکا لوک، ایہ دونویں، ایرانی زباناں بولدے سان۔ زباناں دے ایس نکھیڑ پاروں ایہ رپھڑ والی گل اے کہ ایہناں تخاریاں دی سنگت یوئ۔جیوں دی نسل نال سی یا نئیں کیونکہ ایہ لوک وی "تخاری" اکھواندے سان۔ تے ایہناں نے ہی دوجی صدی عیسوی دے وچ پوربی ترکستان دے علاقے کوشا اتے ترفان وچ پھلدیاں پھُلدیاں تہذیباں قائم کیتیاں۔ پر ایہ گل پکی اے کہ درمیانے اتری بھارت دے شاکیہ قبیلے نال، جدے وچ شکیا مونی دا جنم ہویا، شاکیاں دا کوئی تعلق نئیں سی۔
عباسیاں دے خلاف بغاوتاں
ترکی شاہیاں دے خلاف اپنی کامیابی مغروں، عباسیاں نے تبتیاں ہیٹھ علاقے گلگت اوپر، جو اجوکے اتری پاکستان وچ واقع اے، حملہ کر دتا، تے تھوڑے جیہے چِر وچ ہی ایہنوں وی اپنے راج وچ رلا لیا۔ فیر اک تبتی قیدی کمانڈر نوں ذلیل کرن لئی بغداد واپس گھل دتا۔
قاراختائی اتے غوری راج
1141ء وچ پوربی ترکستان اتے اتر پچھمی ترکستان دے منگول بولن والے لوک یعنی قاراختائیاں نے سمرقند دے مقام اوپر سلجوقیاں نوں شکست دے دتی۔ اوہناں دے حاکم يیلو داشی نے سغدیہ اتے باختر نوں اپنے راج وچ رلا لیا۔ غزنوی لوک حالی وی وادئ کابل توں پورب دی لانبھ والے علاقے اوپر قابض سان۔ قاراختائی لوک بدھ مت، تاؤ مت، کنفیوشس مت اتے شمانیت دی اک رلی ملی شکل دے پجاری سان۔ فیر وی، يیلو داشی حدل روادار سی اتے اوس نے اپنے راج وچ رائج سارے دھرماں دی، اسلام سمیت، رکھشا کیتی۔
ایس توں علاوہ، غوریاں نے کشمیر نوں فتح کرن اتے اوتھوں دے بودھاں نوں اسلام قبول کرن دی کوشش نئیں کیتی۔ اوس ویلے کشمیر بھکا ننگا سی اتے خانقاہواں کول کجھہ وی دھن دولت یا اجیہی کوئی شے نئیں سی جنہوں لٹیا جائے- ایس دے علاوہ، غوری لوک اپنے جرنیلاں اتے گورنراں نوں چونکہ نہ تے تنخواہ دیندے سان نہ بھتہ، سغوں اوہناں کولوں ایہ توقع رکھدے سان کہ اوہ اپنی اتے اپنے سپاہیاں دی لوڑمقامی وسیلیاں راہیں آپوں ہی پوری کرن دے۔ جے اپنے اقتدار ہیٹھ کسے کولوں، گورنراں نے دھکے زوری اوس دا دھرم بدلی کرا کے اسلام قبول کروا وی لیا، تاں وی، اوہ ابادی دے وڈے حصیاں اوپر فالتو ٹیکس لان لئی، اوہناں اوپر ظلم نئیں سان کر سکدے۔ چنانچہ، افغانستان وانگوں، ایتھے وی غوریاں نے، ہندوستان وچ، غیر مسلماں نوں ذمّی حیثیت دین اتے اوہناں کولوں جزیہ وصول کرن دی ریت چالو رکھی۔
منگول یگ
کجھ لوکاں دا وچار اے کہ تبتی بدھ مت ول قبلائی اتے خيدو دے موہ دا سبب مہاکال دی مافوق الفطری سہائتا حاصل کرنا سی جنہوں شاکیہ اتے کاگیو، دونواں دی چالو ریت دے انوسار، بودھی راکھے یا محافظ دی حیثیت دتی جاندی سی۔ مہاکال تانگوتاں دا، جنھاں نے تبت اتے منگولیا دے وچکارلے علاقے اوپر راج کیتا سی، راکھا یا محافظ رہیا سی۔ اوہناں دا دادا چنگیز خان، اخیر، تانگوتاں نال جنگ دے دوران ہی مویا سی، جنھاں نوں یقیناً مافوق الفطرت سہائتا ملی ہووے دی۔ ایہ گل مننی اوکھی اے کہ ہلاکو خان سمیت، منگول آگوواں نے تبتی بدھ مت نوں اوس دی ڈوہنگی فلسفی شکشا دی وجہ توں اپنایا ہووے دا۔
رشید الدین دی رپورٹ موجب اوس دے زمانے وچ گیارہ عدد بودھی لکھتاں دے عربی ترجمے ایران وچ پائے جاندے سان۔ ایہناں وچوں مہایان لکھت مثلاً "خوشی دی خالص دھرتی دے سربندھ اوپر اک سوتر" (سنسکرت۔ سکھاواتیہو سوتر،سوتر جو امیتابھ دی خالص دھرتی بارے ہے)، 'اک بُنی ہوئی ٹوکری دی ساخت دے سربندھ اوپرسوتر' (سنسکرت۔ کرنداہیو سوتر، اوالوکیشتر بارے، درد مندی دی مورت) اتے 'میتریا دا اک وکھالا' (سنسکرت۔ میتریاویاکرن،میتریا بارے، جو آون والے یگ دا مہاتما بدھ اے اتے پیار دا پیکراے) ایہ لکھتاں، بلا شبہ اوس ذخیرے وچ رلت نیں، اٹھویں صدی دے بغداد دے ویلے دے ودیا گھر وچ، جتھے عباسی خلیفیاں دے راج ہیٹھ ترجمے دی شروعات ہوئی۔
لیور پول
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
اللہ بخش بخشا
میاں سلطان
اپنے دادے وانگوں اللہ بخش نے وی پہلے اپنے مرشد دا جس لکھیا تے مڑ دوجی شاعری کیتی۔ اوہ اپنے مرشد کول جاندے تے ڈھیر دینہہ اوتھے ای رہندے۔ اوہناں دی وفات مگروں اوہناں دے عرس تے ہر سال جاندے تے اپنے مرشد دے حضور عقیدت دے پھُل چڑھاندے۔ (9)
شوق
اللہ بخش ہوریں میاں محمد بخش دی جگ دھمی سیف الملوک تے ہیر وارث شاہ بڑے ذوق تے چس نال پڑھدے اوہناں نوں رب نے مٹھی تے درد بھری آواز دتی ہائی۔ اوہناں بارے ایہہ گل مشہور ہے کہ جدوں اوہ ہیر وارث شاہ یاں سیف الملوک طرز لاکے پڑھدے، ہوا وچ اڈدے پکھو وی کھلو جاندے۔ اوہناں نوں ہر سال وارث شاہ دے میلے تے ہیر پڑھن دے دعوت نامے وی آوندے۔ (10) اللہ بخش ہوریں ہر ویلے گلیاں وچ ٹردیاں وی ہیر وارث شاہ تے سیف الملوک پڑھدے رہندے۔ اوہناں دے ایس ٹھرک پاروں لوکاں اوہناں دا ناں دیوانہ رکھیا ہویا ہا۔ اوہناں دا ایہہ شوق اینا وادھے چڑھیا کہ اوہ مست الست ہوگئے تے واء ویلیاں گلاں کرن لگ پئے دوئے کسے دی کوئی گل نہ سندے کدیں ہوش وچ آجاندے تے کدیں انج ای رہندے۔ (11)
نمونہ کلام
اوہناں نے نہ صرف سلطان باہو دی بحر تے ردیف قافیہ ورتیا ہے سگوں وارث شاہ دے ردیف قافیہ والا شعر انج اے۔ س۔ سگ تیرے دربار دا میں پالیں لج او دلبرا واسطائی تیرے حسن دا مان تران سانوں بخش حج او دلبرا واسطائی بوہے آ نزدیک فقیر بخشا آکھے لگ اوئے دلبرا واسطائی اللہ بخش ہوریں اپنی شاعری وچ تھاں تھاں تے ہجرتے فراق دا رونا روندے نیں تے اپنے محبوب نال گل وی کردے نیں۔ وساکھ۔ وساکھ وسار کے مینوں واگاں ہوراں ول پرتائیاں میرے دل دیاں کچیاں ونگاں راہے بھن وگائیاں اوہناں دوزخ وڑنا جیہناں لگیاں یار بھلائیاں نال فقیر بخش دے ٹرکے کر گئیوں لاپرواہیاں ہجر تے وچھوڑے دے روگ دا اک رنگ سی حرفی وچ ویکھو۔ د۔ درد تیرے لائی کرد سینے میرا جگر کلیجا سلھیا ای تیرے نام دے پچھے بدنام ہوئی طعنہ لکھ جہان دا جھلیا ای تیرے نیناں نے لٹ سریر لیا تیل گھت کڑاہ وچ تلیا ای حسن ہے مہمان دو گھڑیاں دا بخشا دے سلام نہ چلیا ای
نکا والپرا چمگادڑ
نکا والپرا چمگادڑ پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
نیو ڈائیمیم مقناطیس
نیو ڈائیمیم مقناطیس (Neodymium magnet) اک پکا رہن والا مقناطیس اے جیہڑا نیوڈائیمیم بورون تے لوۓ نوں رلا کے بنایا جاندا اے۔ اے دنیا دا سب توں تیز اثر والا مقناطیس اے۔
چک 40 چار ایل
چک 40 -4ایل ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 4ایل اتے پیندا اے ۔
برکت علی خان
وفات
استاد برکت علی خان 19 جون، 1962ء نو‏‏ں لہور، پنجاب، پاکستان وچ وفات پاگئے۔
جنوب مشرقی ایشیا دی تریخ
جنوب مشرقی ایشیا د‏‏ی تریخ ایتھ‏ے د‏‏ی متنوع جغرافیائی خصوصیات د‏‏ی وجہ بہت زیادہ متاثر ہوئی ا‏‏ے۔ سمندری جنوب مشرقی ایشیا وچ بورینو تے سماٹرا نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ہور علاقےآں وچ سمندی-خشکی لین دین چلدا رہیا ا‏‏ے۔ خطہ وچ اک طرح غیر تسلسل سا رہیا اے مگر سمندر دے راستے تو‏ں تجارت ہُندی رہی ا‏‏ے۔ ہند چین دا خطہ اس سلسلہ وچ قدرے مختلف سی ۔ ایتھ‏ے د‏‏ی زمین تے جغرافیہ تھوڑا مشکل مگر ایتھ‏ے تسلسل پایا جاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے خمیر قوم تے مون قوم نو‏‏ں ابھرنے دا موقع ملا۔ ساحلی علاقےآں تے جنوب تے جنوب مشرقی علاقےآں وچ ندیاں جداں ایراوادتی، سوالین، چاو پھرایا، میکونگ تے سرخ ندی د‏‏ی وجہ علاقائی تجارت، سماجی ثقافتی تے معاشی سرگرمیاں نو‏‏ں ودھنے دا موقع ملیا اے تے بحر ہند تے بحیرہ جنوبی چین د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں تمام چیزاں دا تبادلہ ہُندا رہیا ا‏‏ے۔ thumb|260px| [[Borobudur in جاوا ]]
شاہ پوری لہجہ
پنجابی دے لہجے
جے اسیں ایہناں بولیاں دا گوہ نال مطالعہ کریے تے سانوں پتہ چلدا ہے کہ محمد آصف خاں نے لہندی زبان دا ذکر ای نہیں کیتا جدوں کہ گریرسن نے ایہناں ساریاں بولیاں نوں ملا کے لہندی دا ناں دے دتا صرف ماجھی لہجے نوں وکھریاں کیتا ہے۔ اساڈی جاچے آصف خاں ہوراں دی ونڈ ٹھیک جاپدی ہے۔ گریرسن ہندوستانی زباناں بارے وڈا کھلارواں کم کیتا ہے تے اوہدی کھیچل اپنی تھا ہرے اہمیت رکھدی ہے۔ آن والے سمے دے ماہر لسانیات اوہنوں سراہ کے یاں نکھد کے اگے نویاں راہواں بنا سکدے نیں۔
ڈسٹرکٹ گزٹیئر
"There are numerous sub dialecta in the district which may be arranged in two groups (1) the dialects of the plain, which are closely allied to those of Jhang and Mooltan and (2) the salt range dialect, which belongs to the group spoken on the plateau of the north Punjab."
Gazetteer of the Chenab colony Lyallpur (Faisalabad) وچ لکھیا ہے:
"The great mass of the people of course speak the Punjabi of the various district from which they have immigrated. The language recorded as "Jangli" is that spoken by the Bar nomel tribes. The language spoken by the Janglis is really a rude form of "Lahnda" or western Punjabi otherwise known as Jatki.
شارلٹنبرگ-ولمرزڈورف
گٹھ:برلن دے ضلعے گٹھ:برلن
وسط ایشیا دی تریخ
thumb|300px|وسط ایشیا دے ملکاں
ویراپن
حوالے
گٹھ:بھارتی ڈکیت گٹھ:جم 1952 گٹھ:موت 2004 گٹھ:تملناڈو دے لوگ گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
نیپال دی تریخ
نیپال وچ 20واں صدی تے 21واں صدی دے آغاز وچ جمہوریت دے لئی بہت زیادہ جد و جہد کيتی گئی۔ 1990ء د‏‏ی دہائی تے 2008ء دے درمیان ملک وچ خانہ جنگی دے حالات سن ۔ 2006ء وچ اک امن دا معاہدہ ہويا تے ايس‏ے سال انتخابات ہوئے۔ ایہ اک تاریخی چناو سی کیونجے اس دے ذریعے دستور ساز اسمبلی نو‏‏ں منتخب کیتا جانا سی مگر نیپالی پارلیمان نے جون 2006ء وچ بادشاہت دے حق وچ ووٹ دتا۔ 28 مئی 2006ء نو‏‏ں نیپال وفاقی جمہوریہ بن گیا تے بعد وچ اس دا ناں بدل ک‏ے ‘وفاقی جمہوری جمہوریت نیپال‘ کر دتا گیا تے اس طرح اوتھ‏ے 200 برس قدیم شاہ شاہی خاندان دا زوال ہويا۔
سائیں اختر حسین
حالات زندگی
سائیں اختر حسین نے اندرون ملک تے بیرون ملک لاتعداد سفر کیتے۔ بھارت وچ انہاں نے نظام الدین اولیاء،حضرت امیر خسروؒ، حضرت مخدوم صابر تے خواجہ معین الدین چشتی دے مزارات اُتے وی اپنے فن دا مظاہرہ کیتا۔
اعزازات
حکومت پاکستان نے سائیں اختر حسین د‏‏ی فنی خدمات دے اعتراف دے طور اُتے انہاں نو‏ں 1987ء نو‏‏ں بعد وچ مرگ صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی عطا کیتا۔
چک 44 پنج ایل کاکوآنہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
موریناہیریسونی
موریناہیریسونی پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔