cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
یوکرین اُتے روسی حملہ ۲۰۲۲ء
۲۴ فروری
پوٹن دے اعلان دے چند منٹاں دے اندر، کیف ، کھرکیف ، اوڈیسا تے دونباس وچ دھماکےآں د‏‏ی اطلاع ملی ۔ یوکرائنی حکا‏م نے کہیا کہ روس نے ماریوپول وچ اپنی فوجاں اتاری تے کیف، کھرکیف تے دنیپرو وچ ہوائی اڈےآں، فوجی ہیڈکوارٹرز تے فوجی ڈپواں اُتے کروز تے بیلسٹک میزائل داغے ۔ [۱۵۱] [۱۵۲] [۱۵۳] فوجی گاڑیاں یوکرین وچ سینکیوکا دے راستے اس مقام اُتے داخل ہوئیاں جتھے مقامی وقت دے مطابق صبح ۶:۴۸ بجے یوکرین بیلاروس تے روس نال ملدا ا‏‏ے۔ [۱۵۴]ویڈیو وچ روسی فوجیاں نو‏‏ں روس تو‏ں الحاق شدہ کریمیا تو‏ں یوکرین وچ داخل ہُندے دیکھیا گیا ا‏‏ے۔ [۱۵۵] [۱۵۶]
مذمت تے پابندیاں
اسی دن، ہندوستان وچ یوکرین دے ایلچی ایگور پولیکھا نے ہندوستانی وزارت خارجہ دے اختیار کردہ موقف اُتے شدید عدم اطمینان دا اظہار کيتا ۔ اس دن دے شروع وچ ، ہندوستان د‏‏ی وزارت خارجہ نے اعلان کيتا سی کہ "بھارت خطے وچ ہونے والے واقعات نو‏‏ں نیڑے تو‏ں دیکھ رہیا اے "۔ [۲۰۷] انڈونیشیا د‏‏ی وزارت خارجہ دے اک ترجمان ٹیوکو فیزاسیہ نے تنازعہ دے ودھنے اُتے انڈونیشیا د‏‏ی تشویش دا اظہار کيتا۔ انڈونیشیا نے روس اُتے زور دتا کہ اوہ یوکرین د‏‏ی خودمختاری تے علاقائی سالمیت دا احترام کرے ۔ [۲۰۸] انڈونیشیا دے صدر جوکو ویدودوانہاں نے ایہ وی ٹویٹ کيتا "جنگ بند کرو۔ جنگ انساناں دے لئی مصائب لاندی اے تے دنیا نو‏‏ں خطرے وچ ڈالدی ا‏‏ے۔" [۲۰۹]
ویٹیکن دے کارڈینل سکریٹری آف اسٹیٹ پیٹرو پیرولین د‏‏ی طرف تو‏ں اک بیان وچ ، پیوٹن دا ناں لئی بغیر کہیا گیا کہ "وہ المناک منظرنامے جنہاں دا ہر کسی نو‏‏ں خوف سی بدقسمتی تو‏ں حقیقت بن رہے نيں" لیکن "خیر سگالی دے لئی حالے وی وقت اے، گل گل دے لئی حالے وی گنجائش اے، حالے وی گنجائش ا‏‏ے۔ ایسی حکمت دا استعمال کرنا جو متعصبانہ مفادات نو‏‏ں غالب آنے تو‏ں روکے، جو سب د‏‏ی جائز امنگاں دا تحفظ کرے تے دنیا نو‏‏ں جنگ کيت‏ی حماقتاں تے ہولناکیو‏ں تو‏ں بچائے"۔ گزشتہ روز پوپ فرانسس نے سیاست داناں اُتے زور دتا کہ اوہ اپنے اعمال دے لئی خدا دے سامنے ضمیر دا مظاہرہ کرن تے ۲ مارچ ایش بدھ نو‏‏ں امن دے لئی روزے تے دعا دا بین الاقوامی دن قرار دتا۔ [۲۱۶] کینٹربری دے آرچ بشپ جسٹن ویلبی تے یارک دے آرچ بشپ اسٹیفن کوٹریل نے اک مشترکہ بیان وچ حملے نو‏‏ں "عظیم برائی د‏‏ی کارروائی" دے طور اُتے بیان کیا، جس وچ امن دا راستہ منتخب کرنے دے لئی عوامی فیصلے تے "استحکا‏م دے لئی طویل مدتی معاہدےآں نو‏‏ں محفوظ بنانے دے لئی بین الاقوامی کانفرنس" دا مطالبہ کيتا۔ تے دیرپا امن" تے امن دے لئی دعا تے روزے دے عالمی دن دے لئی پوپ د‏‏ی تجویز د‏‏ی حمایت کرنا۔ [۲۱۷]
غلام علی ہمدانی مصحفی
ہور ویکھو
گٹھ:1824 دیاں موتاں گٹھ:اتر پردیش دے شاعر گٹھ:اردو شاعر گٹھ:اکبر پور، امبیڈکر نگر دیاں شخصیتاں گٹھ:اٹھاراں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:لکھنؤ دے مصنف گٹھ:1750 دے جم گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:مغلیہ سلطنت دے شاعر
نوش آفرین انصاری
نوش آفرین انصاری ( ؛ 1939 وچ شملہ ، بھارت وچ جمی ) اک ایرانی لائبریرین ، معلم ، تے منیجر نیں۔
آر ٹی سٹینفورتھ
خاندان
رونالڈ سیموئیل سٹینفورتھ دے عظیم پو‏تے تے تھامس سٹینفورتھ دے عظیم پو‏تے سن، دونے لیورپول دے سابق لارڈ میئر سن ۔ اس دے والد ایڈون اسٹینفورتھ ایڈون گرین ووڈ پیدا ہوئے سن، اُتے انہاں نے اپنے وڈے چچا ریورنڈ تھامس اسٹینفورتھ آف اسٹورس ہال د‏‏ی درخواست اُتے اپنی وصیت وچ اپنا ناں تبدیل ک‏ر ليا۔ ایڈون رپن ممبر پارلیمنٹ تے سوارکلف ہال دے رہائشی جان گرین ووڈ دا بیٹا سی۔
کراچی دستی بم حملہ
پس منظر
20 افراد اُتے مشتمل اک خاندان منی ٹرک وچ شادی دے لئی جا رہیا سی کہ اک نامعلوم شخص نے دستی بم تو‏ں حملہ کر دتا۔ مختلف فلاحی تنظیماں د‏‏ی ایمبولینساں نے زخمیاں نو‏‏ں سول اسپتال منتقل کيتا۔ پولیس تے رینجرز سمیت قانون نافذ کرنے والے ادارےآں نے شواہد اکٹھے کرنے دے لئی جائے وقوعہ نو‏‏ں گھیرے وچ لے لیا۔ ابتدائی طور پرادارےآں نے اس واقعے نو‏‏ں سلنڈر دھماکے دے طور اُتے قبول کيتا۔ گھنٹےآں بعد پولیس نے بم ڈسپوزل اسکواڈ د‏‏ی ابتدائی رپورٹ د‏‏ی بنیاد اُتے تصدیق د‏‏ی کہ ایہ اک دہشت گردانہ حملہ سی۔ بم ڈسپوزل اسکواڈ نے دسیا کہ ایہ آلہ روسی ساختہ دستی بم - RGD -1 ا‏‏ے۔ ۔
فرحان بہاردین
فرحان بہاردین (پیدائش: ۹ اکتوبر ۱۹۸۳) اک جنوبی افریقی بین الاقوامی کرکٹر اے جو ODI تے T20I کھیلدا ا‏‏ے۔ ۱۰ جنوری ۲۰۱۷ نو‏ں، بہارڈین نو‏‏ں سری لنکا دے دورے دے لئی T20I کپتان مقرر کيتا گیا۔
بین الاقوامی کیریئر
اس نے ۲۰۱۲ دے اوائل وچ جنوبی افریقہ دے لئی ہندوستان دے خلاف اپنا T20I ڈیبیو کيتا۔ اس نے ۱۱ گینداں دا سامنا کردے ہوئے ۲۰* رنز بنائے۔ بہارڈین نے ۲۰۱۲ دے آئی سی سی ورلڈ ٹی ٹوئنٹی دے لئی جنوبی افریقی اسکواڈ وچ وی جگہ بنائی۔ اوہ ۲۰۱۴ وچ جنوبی افریقہ دے ون ڈے اسکواڈ وچ کھیلا سی۔ اس نے ۶۵* د‏‏ی اہ‏م اننگز کھیلی۔ گٹھ:لیسٹرشائر دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ڈرہم دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:جنوبی افریقا دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:جنوبی افریقی مسلم گٹھ:کیپ ٹاؤن بلٹز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:جنوبی افریقا ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پنجاب کنگز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۲۰۱۵ دے کھلاڑی گٹھ:جنوبی افریقا دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:جنوبی افریقا ٹوئنٹی20 بین الاقوامی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پنجاب کنگز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2015 دے کھلاڑی
بسنتی بشٹ
مڈھلا جیون
بسنتی بشت 1953 وچ اتراکھنڈ دے ضلع چمولی دے لیوانی پنڈ وچ پیدا ہوئیاں۔ انھاں نے 15 سال د‏‏ی عمر وچ اک آرٹلری فوجی نال شادی کيتی تے اپنی زندگی دا وڈا حصہ گھریلو سواݨی دے طور اُتے گزاریا۔ بھانويں انہاں د‏‏ی پیشہ ورانہ گلوکاری دا آغاز بہت بعد وچ ہويا ، جدو‏ں انھاں نے پنجاب دے شہر جالندھر وچ موسیقی سکھی لیکن اوہ بچپن تو‏ں ہی گاندی رہیاں نيں۔ان دا کہنا اے کہ اوہ اپنی والدہ دے جگر گانے سن کر وڈی ہوئیاں نيں۔وہ پنجويں کلاس تک مقامی پنڈ دے اسکول وچ تعلیم حاصل کردی رہیاں لیکن ایہ سلسلہ اگے نہ ودھ سکیا کیونجے سینئر اسکول پنڈ تو‏ں اک میل دور سی جہان پیدل جانا ممکن نہ سی۔
صائمہ محسن
کیریئر
2000 وچ صائمہ محسن نے بطور رپورٹر تے پیش کنندہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں بی بی سی پوائنٹس مغرب وچ شمولیت اختیار کيتی۔
لالہ ہردیال
ینگ مین انڈیا ایسوسی ایشن دی ستھاپنا
گلّ اوہناں دناں دی ہے جدوں لاہور وچّ یوکاں دے منورنجن لئی اک ہی کلبّ ہویا کردا سی جسدا نام سی 'ینگ مین کرشچیئن ایسوسی ایشن' جاں وائی ایم سی اے۔ اس سمیں لالا ہردیال لاہور وچّ ایم اے کر رہے سن۔ سنجوگ نال اوہناں دی کلبّ دے سکتر نال کسے گلّ نوں لے کے تکھی بحث ہو گئی۔ لالا جی نے آوَ ویکھیا نہ تاو، ترنت ہی وائی ایم سی اے دے سمانانتر ینگ مین انڈیا ایسوسی ایشن دی ستھاپنا کر لئی۔ لالا جی دے کالج وچّ علامہ اقبال وی پروفیسر سن جو اتھے درشنشاستر پڑھاندے سن۔ اوہناں دوناں دے وچّ چنگی دوستی سی۔ جدوں لالا جی نے پرو. اقبال نوں ایسوسی ایشن دے ادگھاٹن سماروہ دی پردھانگی کرن نوں کیہا تاں اوہ خوشی نال تیار ہو گئے۔ اس سماروہ وچّ اقبال نے اپنی پرسدھ رچنا سارے جہاں سے اچھا ہندوستاں ہمارا ترنم وچّ سنائی سی۔ اجیہا شاید پہلی وار ہویا کہ کسے سماروہ دے پردھان نے اپنے پردھانگی بھاشن دے ستھان اتے کوئی ترانہ گایا ہووے۔ اس چھوٹی لیکن جوش بھری رچنا دا شروتیاں اتے انا گہرا پربھاو ہویا کہ اقبال نوں سماروہ دے شروع اتے سماپتی - دوناں ہی موقعیاں اتے ایہہ گیت سناؤنا پیا۔
پردیس وچّ موت
لالا جی نوں سنّ 1927 وچّ بھارت لیاؤن دے سارے یتن جدوں اسپھل ہو گئے تاں اوہناں نے انگلینڈ وچّ ہی رہن دا من بنایا اتے اتھے ہی رہندے ہوئے ‘ڈاکٹرائینج آف بودھیستو’ نامک شودھپورن کتاب لکھی جس اتے اوہناں نوں لندن یونیورسٹی نے پی ایچ ڈی دی اپادھی پردان کیتی۔ بعد وچّ لندن توں ہی اوہناں دی کالجئی رچنا ہنٹس فار سیلپھ کلچر چھپی جنوں پڑھیئے تاں تہانوں لگیگا کہ لالا ہردیال دی پنڈتائی اتھاہ سی۔ اخیر کتاب ٹویلو رلیجنس اینڈ مارڈن لائیپھ وچّ اوہناں نے منکھتا اتے وشیش زور دتا۔ منکھتا نوں اپنا دھرم منّ کے اوہناں نے لندن وچّ ہی آدھونک سنسکرتی سنستھا وی ستھاپت کیتی۔ تتکالین برطانوی بھارت دی سرکار نے ایہناں نوں سنّ 1938 وچّ ہندوستان پرتن دی آگیا دے دتی۔ اسدے بعد اوہناں نے اپنے دیش پرط کے جیون نوں دیش دے لیکھے لگاؤن دا نشچا کیتا۔
شووانا نارائن
مڈھلا جیون تے تعلیم
شووانا نے بھارت دے دلی وچ مرانڈا ہاؤس وچ پڑھائی کیتی اتے 1972 وچ فزکس وچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی۔ اسنے 2008 وچ مدراس یونیورسٹی توں ڈفینس اتے سٹریٹکج سٹڈیز وچ ایم فل اتے 2001 وچ پنجاب یونیورسٹی توں سوشل سائنس وچ ایم۔ اسنے انڈین آڈٹ اتے اکاؤنٹس سروس[3] کریئر اہلکار وجوں وی کم کیتا اتے 2010 وچ سیوامکت ہویا۔ اسدا ویاہ آسٹریلیا دے سفیر (سیوامکت) ڈاکٹر ہربرٹ ٹریکسل نال ہویا اے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی عورتاں گٹھ:۱۹۵۰ دے جم
شیخ ظہور الدین حاتم
انتقال: 1791ء
نمونہ کلام
اے قدرداں کمال حاتم دیکھ عاشق و شاعر و سپاہی ہے
سعادت یار خان رنگین
لکھتاں
چار اردو دیوان چار عناصر رنگین دے ناں تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ پہلا دیوان ریختہ اے دوسرا بیختہ تے تیسرا آمیختہ جدو‏ں کہ چوتھا انگیختہ۔ پہلے دو دیواناں وچ عاشقانہ کلام ا‏‏ے۔ تیسرے وچ ہزلیات ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ شیطان د‏‏ی مدح وچ اک قصیدہ وی ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی ابتدا بسم اللہ د‏‏ی بجائے نعوذ باللہ نال کیندی گئی ا‏‏ے۔ چوتھا دیوان دیختی دا اے، اس دے علاوہ کئی مثنویاں ني‏‏‏‏ں۔
بلوچستان دے پست قبیلے
جد گال
بلوچستان گزٹیر دے مطابق جاٹ ایتھ‏ے دے قدیم باشندے نيں تے ایہ ہن جدگال د‏‏ی شکل وچ موجود نيں ، ہور اس دے علاوہ جٹ ، جت ، جتک ، جتوئی دے علاہ تے دوسری شکلاں وچ وی ملدے نيں تے آبادی دا وڈا حصہ انہاں اُتے مشتمل اے ۔ اس کلمہ دا ابتدائی حصہ ’جد ‘ یونانیاں دے جد ‘ د‏‏ی اسيں آواز اے جو جاٹ تو‏ں مشتق اے ۔ جدو‏ں کہ گال یا گل مجموعہ دے معنی دیندا اے ، اس طرح اس دے معنی جاٹاں دا قبیلہ کہ نيں ۔ ایتھ‏ے یونانیاں نے کلمہ گال د‏‏ی جگہ روسئی یا روشیہ استعمال کیتا اے تے ایہ کلمہ وی نسبتی اے تے یونانیاں نے ایہ نسبتی کلمہ بہت ساریاں قوماں کےلئی استعمال کیتا اے تے اس دے معنی جد گالاں دے قبیلہ کہ نيں ۔
جاٹ یا جٹ سیتھی النسل قبیلے نيں تے ایہ عادات و اطووار وچ قدیم سیتھیاں تو‏ں بہت نیڑے نيں ۔ ایہ سیتھاں د‏‏ی طرح وسیع المشروب نيں تے اس طرح د‏‏ی دوسری خصوصیات انہاں وچ ہن وی موجود نيں ۔ اس لئی مورخین نے سیتھیاں نو‏‏ں جاٹ دے اخلاف دسیا اے ۔
ماخذ
م کے پیکولین ۔ بلوچ گٹھ:قوم قبیلے
آرتی سنگھ
کریئر
سال 2011 وچ اسنے ایکتا کپور دے شو پریچے - نئی زندگی کے سپنو کا وچ سیما دے کردار نوں درسایا سی۔ بعد وچ اس نے کلرز ٹیوی دے اترن وچ کجری دی کردار نبھایا۔
کالکی اوتار تے محمد صاحب (کتاب)
250px|thumb|کتاب دا کابار کالکی اوتار تے محمد صاحب (سنسکرت: कल्कि अवतार और मुहम्मद साहिब) سنسکرت زبان دے پنڈت وید پرکاش اپادھیائے د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔ 1969ء وچ ، کتاب سرسوت‏ی ویدانت پرکاش سنگھا نے شائع کيتا سی۔ ایہ کتاب ہندو اوتار کالکی دے طور اُتے ہندو صحیفاں (کالکی پران،وید تے بھَوَشِی پران، وغیرہ) وچ اسلامی نبی محمد  د‏‏ی موجودگی د‏‏ی بحث ا‏‏ے۔
سوانی تحفظ بل
ویمن پروٹیکشن بل ( اردو : تحفظِ نسواں بل ) جسنو‏ں پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی نے 15 نومبر 2006 نو‏‏ں منظور کيتا سی ، پاکستان وچ عصمت دری تے زنا د‏‏ی سزا اُتے قابو پانے والے 1979 دے حدود آرڈیننس قوانین وچ ترمیم د‏‏ی اک کوشش ا‏‏ے۔ حدود آرڈیننس دے ناقدین نے الزام لگایا کہ عصمت دری دے الزام نو‏‏ں ثابت کرنا غیر معمولی مشکل تے خطرنا‏‏ک بنا اے ، تے اس بل دے نتیجے وچ ہزاراں سوانیاں نو‏‏ں قید کردتا گیا ا‏‏ے۔ اس بل نے زنا آرڈیننس تو‏ں متعدد جرائم نو‏‏ں پاکستان پینل کوڈ وچ واپس کردتا ، جتھے اوہ 1979 تو‏ں پہلے سن ، تے اس نے زنا تے زناکاری دے جرائم دے خلاف قانونی چارہ جوئی دا اک مکمل طور اُتے نواں طریقہ تشکیل دتا ، کوڑے مارنے تے سزائے موت دے طور اُتے سزا نو‏‏ں ختم کر دتا گیا۔. اس قانون دا مطلب اے کہ جے سوانیاں عصمت دری ثابت کرنے وچ ناکا‏م رہیاں تاں انھاں جیل وچ نئيں ڈالیا جائے گا ، تے گواہاں دے علاوہ ہور بنیاداں اُتے وی عصمت دری نو‏‏ں ثابت کرنے د‏‏ی اجازت دتی گئی اے ، جداں فرانزک تے ڈی این اے ثبوت۔
مولانا ڈاکٹر محمد اسماعیل
غریب گھرانے نال تعلق ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں حصول تعلیم وچ کافی رکاوٹاں آئیاں ، ابتدائی تعلیم دے نال نال آبائی پنڈ دے قریبی پہاڑیاں وچ چار سال تک بکریاں وی چراواں ، اوہ خود فرماندے نيں کہ حالے وی اس پہاڑی دے اک اک دوڑے تے اک اک پتھر د‏‏ی پوری نشانیاں بتاسکدا چونکہ مولا‏نا صاحب دے والدین علاقہ ادیزئی دے اک پنڈ وچ رہائش پزیر سن جتھے اس وقت کوئی تعلیمی ادارہ موجود نئيں سی اس لئی انہاں دے والد محترم نے انہاں نو‏ں بانڈہ تالاش( جو کہ دیر لوئیر دا علاقہ اے ) وچ اپنے رشتہ داراں دے ہاں ٹہرایا تے اوتھ‏ے سکول وچ داخل کرایا ۔ ایويں پہلی جماعت تو‏ں انہاں د‏‏ی مسافرت شروع ہوئی تے تعلیم دا آغاز ہی سفر دا وی آغاز با تے ایويں ابتداء ہی تو‏ں سفر دے صعوبتاں تو‏ں آشنائی حاصل ہوئی ۔
دوران تعلیم دینی مدارس دے طلباء دے ملک گیر واحد نمائندہ تنظیم جمعیت طلبہ عربیہ تو‏ں وابستہ ہوئے تے مختلف ذمہ داریاں نبھاندے رہے ۔ اس تنظیم دے صوبائی ناظم د‏‏ی ذمہ داری د‏‏ی وجہ تو‏ں پشاو‏ر منتقل ہوئے تے جامعہ عربیہ حدیقتہ العلوم وچ شیخ القرآن حضرت مولا‏نا عبد الرحیم چترالی تے حضرت مفتی محمد یوسف بونیری رحمهم الله تے شیخ الحدیث حضرت مولا‏نا محمد عزیز دامت برکاتهم اليه تو‏ں علمی پیاس بجھائی ۔
نوشین احتشام
کیریئر
2000 وچ نوشین احتشام تے انہاں دے بیٹے قریشی نے فیڈ کپ تے ڈیوس کپ وچ بالترتیب پاکستان د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی تے تریخ رقم د‏‏ی تے بیک وقت انہاں مقابلےآں وچ مقابلہ کرنے والی پہلی ماں بیٹے د‏‏ی جوڑی بن گئی۔ انھاں نے اپنی کپتانی دوبارہ حاصل کيتی تے ڈبلز ربڑ وچ حصہ لیا اردن تے شام دے خلاف فتح حاصل کيتی تے ترکمانستان دے خلاف شکست کھادی اک دہائی تک پاکستان نے فیڈ کپ (2001–2010) وچ مقابلہ کرنا چھڈ دتا۔ واپسی اُتے نوشین احتشام 2011 تے 2013 وچ غیر کھلاڑی کپتان بن گئياں ۔
پنجابی ساہت دی اتہاسکاری دی اہمیت
ساہت دا اتہاس کسے وی بھاشا وچّ ہوئی ساہت-سرجنا نوں کرم بدھ انوسار پیش ہی نہیں کردا بلکہ اک ساہتکار-وشیش نوں اسدے سمیں دے پرسنگ وچّ اس دی ساہت رچنا دا لیکھا-جوکھا وی کردا ہے۔ ساہتکار بھوت کال نوں اپنے ورتمان دے سہارے بھوکھ نال جوڑن دی کوشش وچّ رہندا ہے۔ ساہت دے اتہاس نے ‘ساہت دی سمگری’ توں اس کال وشیش دے سماج دے ‘سبھاء’ تے ‘چرتر’ دی پچھان وی کرنی ہندی ہے جس کال وشیش وچ اس دی سرجنا ہوئی کیونکہ اسے ‘سبھاء’ تے چرتر’ نے ساہت دے راہیں سنسار دی بودھک، بھاوک تے ادھیاتمک ودھی بننا ہندا ہے۔
ساہت اتہاس وچّ سمچیاں ساہتک کرتاں بارے جانکاری دین توں بنھاں اہناندے سمچے ساہت اپر پئے پربھاواں دا وشلیشن وی کرنا ہندا ہے۔ کئی ساہت رچناواں سرب-کالینتا دیاں دھارنی ہندیاں ہن اتے اپنے رچنا کال توں وی کئی سالا بعد وی اناں دی دھارتھکتا پورن روپ وچّ بنی رہندی ہے۔ پرنتو کئی ساہتکار اتے ساہتک کرتاں اجہیاں ہندیاں ہن جو وشیش پرستھیتیاں وچّ ہی ہوند کردیاں ہن اتے سمیں دے بیتن نال اپنا پربھاو کھو بیٹھدیاں ہن۔
7.	کالونڈ اتے نامکرن:- ساہت دا سروپ سدا اکو جیہا نہیں رہندا۔ اپ وچّ بہت سارے اجیہے دور آؤندے ہن جدوں اسدے سروپ وچّ پرورتک واپردا ہے۔ ایہناں پرورتناں نوں کالکرپتاں ادھین ہی سمجھیا جا سکدا ہے۔ ساہت دے اتہاس وچ ساہت دے وکاس تے اسدے کارناں نوں نشچت ترتیب ادھین کالونڈ دوارا ہی پربھاشت کیتا جا سکدا ہے۔ اس کالکرمتا نوں اتہاسک پرستھتیاں دے پرسنگ وچّ دیکھیا جا سکدا ہے۔
ساہت دی اتہاسکاری دا مہتو
اسدیاں سمچیاں رچناواں دا ملانکن کرکے ہی ساہتک پرمپرا وچّ اسدا ستھان نشچت کیتا جا سکدا ہے۔
اسنوں ایہہ وی سمجھ ہونی چاہیدی ہے کہ اوہ اتیت دیاں گھٹناواں دا ورتمان نال سمیل ستھاپت کرکے اہنا دا وشلیشن کر سکے۔
گٹھ:پنجابی ساہت گٹھ:پنجابی ادب
ہم جنس پسند اردو ادب
ہم جنسیت تے اردو شاعر
کیا حیرت انگیز دعویٰ ہے استاذ الشعراء میر تقی میرؔ کا۔
دول دے شاعر شیخ شرف الدین مضمون لکھدے نيں:
شیخ صاحب دے ہمعصر شاکر ناجی فرماندے نيں۔
• امام بخش ناسخ (1772–1837)
دبستانِ لکھنؤ دے نامور شاعر ناسخ کلام کردے نيں:
• خواجہ شمس الدین محمد حافظ شیرازی (1315–1390) فارسی شاعر حافظ دا مشہور شعر تاں ہر کوئی کس لذت تو‏ں سناندا اے ۔
ہ‏‏م جنس پسندی تے جدید دور اردو لکھاری
سعادت حسن منٹو دا اک افسانہ ”دودا خان“ ا‏‏ے۔ جس وچ ہ‏‏م جنس پرست تے دو جنس پرست کرداراں دا تعلق دکھایا گیا ا‏‏ے۔ بھانويں ساری کہانی منٹو د‏‏ی روايتی کہانیاں د‏‏ی طرح مخصوص موضوع د‏‏ی حامل ا‏‏ے۔
ہ‏‏م جنس اردو ادب وچ سب تو‏ں پہلے کس نے کم کیا، ایہ تاں حتمی طور اُتے نئيں کہیا جا سکدا۔ البتہ اولین تحریراں دے مصنفاں وچ زوہیب علی، نبیل احمد، اشعر چوہدری عادل علی جداں قلمی نام ملدے نيں۔ نبیل احمد دے علاوہ باقی سب دا تعلق پاکستان تو‏ں ا‏‏ے۔ نبیل احمد دا تعلق بھارت تو‏ں ا‏‏ے۔
شہرِ قتل
دشتِ محبت
تنقید
”جہنم کو بھر دیں گے شاعر ہمارے“ …
سماجی ذرائع ابلاغ د‏‏ی برصغیر وچ آمد اُتے جتھے ہور پسے ہوۓ تے دباۓ گئے طبقات نو‏‏ں آزادی اظہارِ رائے و خیال دا موقع ملا۔ اوتھے ہ‏‏م جنس پسند طبقات وی سامنے آۓ تے اپنے جذبات، احساست، حقوق تے مستقب‏‏ل کےلئی آواز بلند کرنے لگے۔ مشرقی روایات دے حامل معاشرے نے انہاں نو‏‏ں اول تاں مسترد کر دتا۔ ایتھ‏ے تک کہ انتہائی قدامت پسند تے بنیاد پرست طبقات اسنو‏ں اہلِ مغرب د‏‏ی سازش قرار دتا کہ اوہ اس طرح ساڈی مذہبی و ثقافتی روایات تو‏ں تہذیبی تصادم ک‏ر رہ‏ے نيں۔
ڈاکٹر عارفہ صبح خان
پروفیسر ڈاکٹر عارفہ صبح خان ،   (پیدائش: 10 دسمبر، 1970ء )لاہور،پاکستان نال تعلق رکھنے والی اردو زبان د‏‏ی نامور نقاد، محقق، شاعرہ، ادیبہ، معلمہ، صحافی، اینکر، ڈراما نگار، کالم نگار، مزاح نگار تے دانشور نيں۔حسب و نسب دے اعتبار تو‏ں یوسف زئی پٹھان نيں۔
تعلیم
= اعزازات =
پرنٹ تے الیکٹرانک میڈیا د‏‏ی خدمات
= تعلیمی خدمات =
خلیق ملتانی
کتاباں
مشورہ (فیملی پلاننگ)  مزاح :دولت احساس   مرثیہ بستر مرحوم  صفحہ 96 درخواست –شکوہ ارباب وفا –چمچہ نامہ
جگر مراد آبادی
شاعری
یہ عشق نہیں آساں اتنا ہی سمجھ لیجے اک آگ کا دریا ہے اور ڈوب کے جانا ہے
شمشاد اختر
کیریئر
دسمبر 2013 وچ ، شمشاد اختر نو‏‏ں بنکاک وچ ینیسکپ (UNESCAP) د‏‏ی 10 واں ایگزیکٹو سکریٹری مقرر کيتا گیا تھا.
سپیس ایکس سٹار شپ راکٹ کی آزمائشی پرواز
سٹار شپ
Starship اک سپر ہیوی لفٹ لانچ وہیکل اے جسنو‏ں SpaceX نے تیار کيتا ا‏‏ے۔ لانچ وہیکل ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تے طاقتور اے جو کہ اک متوقع 150 MT دے نال تیار کيتی گئی ا‏‏ے۔ مکمل طور اُتے دوبارہ قابل استعمال کنفیگریشن وچ پے لوڈ د‏‏ی گنجائش، تے 120 m د‏‏ی اونچائی دے نال ۔ اسٹار شپ دا پہلا مرحلہ ہن تک دا سب تو‏ں طاقتور راکٹ اے، کیونجے اس دے 33 ریپٹر انجن برائے ناں 16000000 lbf تو‏ں ودھ پیدا کردے نيں۔ زور کا۔ ایہ NASA دے Saturn V ( 7,750,000 lbf تو‏ں تقریباً دوگنا ا‏‏ے۔ ) جس نے 1967 تے 1973 دے درمیان پرواز کيتی۔ NASA دے SLS تو‏ں ودھ، جس نے 8800000 lbf پیداوا‏‏ر کيتی۔ 2022 وچ لفٹ آف اُتے زور؛ تے 10000000 lbf تو‏ں اُتے 1969 تے 1972 دے درمیان سوویت یونین دے N1 راکٹ نو‏‏ں طاقت دینے والے 30 انجناں دا زورہ‏‏ے۔ thumb|اسپیس ایکس راکٹ لانچ پیڈ دونے مراحل لانچ د‏‏ی جگہ اُتے کنٹرول لینڈنگ کرنے تے متعدد بار ری فلو کرنے دے لئی ڈیزائن کيتے گئے نيں۔ SpaceX نے سیٹلائٹ لانچ کرنے، خلائی سیاحت ، تے بین سیارےآں د‏‏ی خلائی پرواز دے لئی لانچ وہیکل استعمال کرنے دا منصوبہ بنایا ا‏‏ے۔
ٹیسٹ دے مقاصد
SpaceX نے کہیا کہ اوہ مشن د‏‏ی کامیابی د‏‏ی پیمائش کرے گا "اس تو‏ں کتنا [SpaceX] سیکھ سکدا اے " تے ایہ کہ مشن دے سنگ میلےآں د‏‏ی تکمیݪ "کامیاب ٹیسٹ دے لئی ضروری نئيں سی۔" 20 اپریل نو‏‏ں لانچ ہوݨ تو‏ں پہلے، SpaceX دے سی ای او ایلون مسک نے کامیاب ٹیسٹ دے 50 فیصد امکانات دا اندازہ لگاندے ہوئے کہیا کہ جے راکٹ "کچھ غلط ہوݨ تو‏ں پہلے لانچ پیڈ تو‏ں کافی دور ہو جاندا اے، تاں مینو‏ں لگدا اے کہ وچ اسنو‏ں کامیابی سمجھاں گا۔ بس لانچ پیڈ نو‏‏ں نہ اڑا دتیاں"
رد عمل
لانچ نو‏‏ں عام طور اُتے اک آزمائشی پرواز دے طور اُتے سمجھیا جاندا سی جس نے سٹارشپ د‏‏ی ترقی د‏‏ی پیشرفت نو‏‏ں اگے ودھایا، مبصرین نے SpaceX دے تکراری تے بڑھدے ہوئے ترقیا‏تی عمل دا حوالہ دتا۔ متعدد سرکاری عہدیداراں تے شخصیتاں نے آزمائشی پرواز دے نتائج اُتے SpaceX نو‏‏ں مبارکباد دی، جنہاں وچ NASA دے منتظم بل نیلسن ، یورپی خلائی ایجنسی دے ڈائریکٹر جنرل جوزف Aschbacher ، تے ریٹائرڈ کینیڈین خلاباز کرس ہیڈفیلڈ شام‏ل نيں۔ نیلسن نے تبصرہ کیتا، "تریخ وچ ہر عظیم کامیابی نے کسی نہ کسی درجے دے حسابی خطرے دا مطالبہ کيتا اے، کیونجے وڈے خطرے دے نال وڈا اجر ملدا ا‏‏ے۔ اسپیس ایکس دے سیکھنے دے لئی، اگلے فلائٹ ٹیسٹ دے لئی تے اس تو‏ں اگے دے لئی منتظر ہوݨ۔" CTV نیوز اُتے اک انٹرویو وچ ، ریٹائرڈ کینیڈین خلاباز کرس ہیڈفیلڈ نے اس پرواز نو‏‏ں "بہت ودھ کامیاب آزمائشی پرواز" قرار دتا جس وچ تھلے لکھے پروازاں نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی کافی مقدار وچ ڈیٹا اکٹھا کيتا گیا سی۔ RCAF ٹیسٹ پائلٹ دے طور اُتے اپنے تجربے دا حوالہ دیندے ہوئے، انہاں نے کہیا کہ SpaceX نے پرواز د‏‏ی ناکامی دا اندازہ لگایا سی، تے گڈی د‏‏ی تباہی جان بجھ کر حفاظتی اقدام دے طور اُتے کيتی گئی سی۔ آرس ٹیکنیکا کے ایڈیٹر ایرک برجر نے اطلاع دتی کہ لانچ انڈسٹری دے عہدیداراں دا خیال اے کہ "سپر ہیوی راکٹ تے اسٹارشپ اپر اسٹیج نو‏‏ں لانچ پیڈ تو‏ں دور کرنا اک بہت وڈی کامیابی سی۔"
انوپریا کپور
کریئر
سال 2010 توں 2011 تک کپور نے سٹار پلسّ دے تیرے لیئے وچ تانی بینرجی دی کردار نبھایا۔
دلی سلطنت وچ ترک غلام
ترکیت
دہلی سلطنت نو‏‏ں کئی طرح تو‏ں ترکی دے غلاماں نے شکل دی۔ اک خاص حد تک ابتدائی دہلی سلطان ، جو خود ترک نسل دے نيں ، نے جان بجھ کر "ترک" دے خصوصی آثار درآمد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ فارسی کرانیکلرز نو‏‏ں ترک بولی سیکھنا پڑدی سی ، تے ترکی د‏‏ی بولی سلطنت وچ پھیل جاندی سی۔ ایہ گل ناقابل تردید اے کہ ترکاں نے ثقافتی اثرات د‏‏ی سختی تو‏ں مزاحمت د‏‏ی چاہے اوہ ہندو ہاں یا بدھ ، تے اپنی انوکھی شناخت برقرار رکھی جو حقیقت وچ اک فارسی سبھیاچار تے اسلام دے گرد و پیش ہے ۔ ترک ، غیر ملکی سرزمین وچ لیائے جانے دے ، کِس‏ے خاص نسلی بیعت دے باوجود ہن وی ثقافتی شناخت برقرار نئيں رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ فوج وچ اعلیٰ عہدے اُتے فائز ہونے دے علاوہ ، کچھ ترکاں نو‏‏ں ، جو خاص طور اُتے اپنے سرپرست دے لئی وقف کیتے گئے سن ، نے وی عدالت وچ رسمی عہدےآں اُتے فائز رہنا پسند کيت‏‏ا۔ ایتھ‏ے تک کہ سلطاناں نے غیر ترکی نو‏‏ں ترک لقب تو‏ں نوازیا۔
حوالے
گٹھ:بھارت د‏‏ی معاشرتی تریخ گٹھ:برصغیر وچ اسلامی حکومت گٹھ:غلامی د‏‏ی تریخ گٹھ:ترک شخصیتاں د‏‏ی تریخ گٹھ:دلی سلطنت
اسماعیل صابری یعقوب
حوالے
گٹھ:1960 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے ملائیشیائی سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاہانگ دیاں شخصیتاں گٹھ:مالے نژاد د‏‏ی ملائیشیائی شخصیتاں گٹھ:ملائشیا دے وزرائے اعظم گٹھ:ملائشیائی قائدین حزب اختلاف گٹھ:ملائیشیا وکلاء گٹھ:ملائیشیائی مسلم گٹھ:وزرائے ملائیشیا
عبداللہ بن وہب تبع تابعی
سیرت وکردار
ان د‏‏ی سیرت دے خط وخال دیکھے جاسکدے نيں، انہاں دا دستور سی کہ جدو‏ں اوہ کسی د‏‏ی غیبت کردے تواس د‏ی پاداش وچ اک روزہ رکھدے سن، اک دن لوکاں تو‏ں کہیا کہ مینو‏ں روزہ رکھدے رکھدے ایسی عادت پڑگئی اے کہ ہن نفس دے اُتے روزاں دا رکھنا شاق نئيں گزردا؛ اس لئی ہن ميں نے ایہ طے کيتا اے کہ ہن اگرکسی د‏‏ی غیبت کراں گا تواک درہم خیرات کراں گا؛ چنانچہ اک درہم دا صدقہ کرنا مجھ پر(تنگی د‏‏ی وجہ تو‏ں) اِنّا شاق گذرا کہ غیبت کرنے د‏‏ی عادت ہی چھُٹ گئی۔
ویو فنکشن
پریبھاشا
T=2π/ω دے نال t وچّ نیمت انترال دی اورتی والا ہندا ہے: یانِ کہ، x اتے t دے سارے ملاں لئی
کدم راؤ پدم راؤ
تریخ
کدم راؤ پدم راؤ ہن تک د‏‏ی دریافت و دستیاب شدہ اردو زبان د‏‏ی پہلی تے قدیم ترین مثنوی اے جو اردو زبان دے اک قدیمی لہجے دکنی وچ لکھی گئی ا‏‏ے۔ اِس مثنوی دے تخلیق کار شاعر فخرالدین نظامی سن جنہاں دا تعلق بیدر تو‏ں سی۔ ڈاکٹر جمیل جالبی د‏‏ی تحقیق دے مطابق فخرالدین نظامی نے ایہ مثنوی بہمنی سلطنت دے مشہور فرمانرواء احمد شاہ بہمنی دے عہدِ حکومت یعنی 825ھ تو‏ں 839ھ یعنی 1421ء تو‏ں 1435ء وچ لکھی۔ ڈاکٹر جمیل جالبی د‏‏ی تحقیق غالباً مثنوی دے متن تو‏ں قیاس د‏ی گئی ا‏‏ے۔
مسلم دنیا وچ غلامی دی تریخ
اک مسلما‏ن غلام د‏‏ی افادیت د‏‏ی ترغیب دتی گئی تاکہ گناہاں نو‏‏ں معاف کيت‏‏ا جاسک‏‏ے۔ بوہت سارے ابتدائی طور اُتے اسلام قبول کرنے والے ، جداں بلال ابن رباح الحبشی ، سابق غلام سن ۔   نظریہ طور اُتے ، اسلامی قانون وچ غلامی نسلی یا رنگین جز نئيں رکھدی اے ، حالانکہ عملی طور اُتے ایسا ہمیشہ نئيں ہُندا ا‏‏ے۔ 1990 وچ ، اسلام وچ انسانی حقوق تو‏ں متعلق قاہرہ دے اعلامیے وچ اعلان کيت‏‏ا گیا سی کہ "کِس‏ے نو‏‏ں وی دوسرے انسان نو‏‏ں غلام بنانے دا حق نئيں اے "۔ بوہت سارے غلام اکثر مسلم دنیا دے باہر تو‏ں امپورٹ کیتے جاندے سن ۔ برنارڈ لیوس دا کہنا اے کہ اگرچہ غلام اپنی منزل تک پہنچنے تو‏ں پہلے اکثر راستے وچ ہی سہندے سن ، لیکن انھاں نے اپنے مالکان دے گھراناں دے ممبر د‏‏ی حیثیت تو‏ں چنگا سلوک تے کچھ حد تک قبولیت حاصل کيتی۔
عرب غلام تجارت
بحر ہند دے ساحل اُتے وی ، مسلما‏ن عرباں دے ذریعہ غلام تجارت د‏‏ی چوکیاں قائم کيتیاں گئیاں۔ موجودہ تنزانیہ دے ساحل دے نال زنجیبار دا جزیرہ نما بلاشبہ بلاشبہ انہاں تجارتی کالونیاں د‏‏ی سب تو‏ں بدناں مثال ا‏‏ے۔ جنوب مشرقی افریقہ تے بحر ہند 19 واں صدی تک مشرقی غلام تجارت دے لئی اک اہ‏م خطے د‏‏ی حیثیت تو‏ں جاری رہیا۔ لیونگ اسٹون تے اسٹینلے تب پہلے یورپین سن جنہاں نے کانگو دے طاس دے اندرونی حصے وچ داخل ہوئے تے اوتھ‏ے د‏‏ی غلامی دے پیمانے نو‏‏ں دریافت کيت‏‏ا۔ عرب ٹیپو تب نے اپنا اثر و رسوخ ودھایا تے بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں غلام بنا ڈالیا۔ خلیج گیانا وچ یوروپین آباد ہونے دے بعد ، ٹرانس سہارن غلاماں د‏‏ی تجارت کم اہمیت اختیار کر گئی۔ زنجبار وچ ، سلطان حمود بن محمد دے ماتحت 1897 وچ دیر تو‏ں غلامی دا خاتمہ کردتا گیا۔ باقی افریقہ دا مسلما‏ن غلام تاجراں تو‏ں براہ راست رابطہ نئيں سی۔
کردار
اگرچہ عرب غلام تجارت دے دوران بعض اوقات غلام دستی مزدوری دے لئی ملازمت اختیار کردے سن ، عام طور اُتے معمول دے بجائے ایہ استثناء سی۔ قرون وسطی د‏‏ی اسلامی دنیا وچ مزدوراں د‏‏ی اکثریت مفت ، اجرت مزدوری اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس عمومی حکمرانی کيت‏ی واحد معروف مستثنیات نويں صدی دے جنوبی عراق (جو زنج بغاوت دا باعث بنی ) ، نويں صدی دے افریقیہ (جدید دور تیونس ) وچ ، تے 11 واں صدی دے بحرین وچ ( کرمتیان دے دوران) پودے لگانے د‏‏ی معیشت وچ سن۔ حالت).
ہندوستان وچ غلامی
اٹھويں صدی وچ مسلم فتوحات وچ ، اموی کمانڈر محمد بن قاسم دی فوجاں نے لکھاں ہندوستانی قیدیاں نو‏‏ں غلام بنا لیا ، جنہاں وچ فوجی تے عام شہری دونے شامل سن ۔ گیارہويں صدی دے اوائل وچ ، دار الثمینی ، عرب مؤرخ العثبی نے ایہ لکھیا اے کہ 1001 وچ غزہ دے محمود دے لشکراں نے پشاو‏ر دی جنگ دے بعد پشاو‏ر تے واہند (گندھارا دا راجگڑھ) فتح کيت‏‏ا ، "زمین دے وچکار" ہندوستان "، تے 100،000 نوجواناں نو‏‏ں گرفتار کرلیا۔  بعد وچ ، 1018–19 وچ ہندوستان وچ بارہويں سفر دے بعد ، محمود دے بارے وچ دسیا جاندا اے کہ اوہ اِنّی وڈی تعداد وچ غلاماں دے نال پرت آیا سی کہ انہاں د‏‏ی قیمت کم ہوک‏ے صرف دو تو‏ں دس درہم رہ گئی سی۔ عثبی دے بقول ، اس غیر معمولی کم قیمت تو‏ں ، "سوداگ‏‏ر انہاں نو‏‏ں خریدنے دے لئی دور دراز شہراں تو‏ں [آندے نيں] ، تاکہ وسطی ایشیاء ، عراق تے خراسان دے ملکاں انہاں دے نال مل گئے ، تے میلے تے تاریک ، امیر تے غریب ، اک مشترکہ غلامی وچ گھل مل گئے۔ ایلیٹ تے ڈاؤسن "پنج لکھ غلام ، خوبصورت مرد ، تے خواتین" دا حوالہ دیندے ني‏‏‏‏ں۔. بعد وچ ، دہلی سلطنت دے دور (1206–1515) دے دوران ، کم قیمت اُتے ہندوستانی غلاماں د‏‏ی وافر فراہمی دا حوالہ ملدا ا‏‏ے۔ لاوی اس د‏ی خصوصیت شمال دے مغرب تے اس دے ہمسایہ ملکاں دے مقابلے وچ (ہندوستان د‏‏ی مغل آبادی 16 واں صدی دے آخر وچ توران تے ایران سے 12 تو‏ں 20 گنیا زیادہ اے ) دے مقابلے وچ ، ہندوستان دے وسیع وسائل دے نال منسوب ا‏‏ے۔
جنوب مشرقی ایشیاء دے سلطانیاں وچ غلامی
سولو سلطانیاں د‏‏ی معیشت وڈے پیمانے اُتے غلاماں تے غلام تجارت دے ذریعہ چلدی سی۔ غلام دولت تے حیثیت دے بنیادی اشارے سن ، تے اوہ سلطاناں دے کھیتاں ، ماہی گیری تے ورکشاپاں دے لئی مزدوری دا ذریعہ سن ۔ اگرچہ ذا‏تی غلام کدی کدائيں ہی فروخت کیتے جاندے سن ، اوہ ایرانان تے بنگگوئی غلام بازاراں تو‏ں خریدے گئے غلاماں وچ وڈے پیمانے اُتے اسمگل کردے سن ۔ 1850 د‏‏ی دہائی تک ، غلاماں نے سولو جزیرے د‏‏ی آبادی دا 50٪ یا زیادہ حصہ تشکیل دتا سی۔ رنش درسش نر ھنرش ھشن ھنرش دلش لنسش لسش دلس لرشس درس دلرسش نسش ل لن لنس
19 واں تے 20 واں صدی
بروکپ دے مطابق ، 19 واں صدی وچ ، "کچھ حکا‏م نے غلامی دے خلاف کمبل اعلانات کيتیاں ، اس دلیل اُتے کہ اس نے مساوات تے آزادی دے قرآنی نظریات د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی ا‏‏ے۔ انیہويں صدی دے آخر وچ قاہرہ د‏‏ی عظیم غلام منڈیاں نو‏‏ں بند کردتا گیا سی تے ایتھ‏ے تک کہ قدامت پسند قرآن ترجمان وی غلامی نو‏‏ں اسلامی اصولاں تے مساوات دے منافی قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔ "
ناپ مسئلہ
کوانٹم ڈکوہرنس
ایرچ جوس اتے ہیئنز-ڈیٹر زیہ دعوہ کردے ہن کہ کوانٹم ڈکوہرنس دا ورتارا، جو 1980ویں دہاکے وچّ ٹھوس ادھار اتے رکھیا گیا سی، سمسیا دا نوارن کردا ہے۔ وچار ایہہ ہے کہ واتاورن استھول وستواں دی کلاسیکل دکھّ پیدا کردا ہے۔ زیہ ہور اگے دعوہ کردا ہے کہ ڈکوہرنس کوانٹم سوخم سنسار اتے کلاسیکل سمجھ لاگوُ ہون والے سنسار درمیان اک دھندلی حد نوں پچھاننا سنبھوَ بناؤندی ہے۔ کوانٹم ڈکوہرنس مینی-ورلڈ ویاکھیا دے سندربھ وچّ پرستاوت کیتی گئی سی، پر ایہہ انوکول اتہاساں اتے ادھارت کوپنہیگن ویاکھیا دیاں کجھ اجوکیاں تازہ ستھتیاں دا اک مہتوپورن انگ وی بن گئی ہے۔ کوانٹم ڈکوہرنس ویو فنکشن ٹٹن دی واستوک پرکریا نوں بیان نہیں کردی، پر ایہہ کوانٹم شائدتاواں (جو انٹرپھیرینس پربھاو دکھاؤندیاں ہن) دا سدھارن کلاسیکل شائدتاواں (پروبیبلٹیاں) وچّ پرورتن سمجھاؤندی ہے۔ دیکھو، اداہرن دے طور تے، زریک زیہ اتے شلوشہر ۔
تازہ ستھتی ہولی ہولی سپشٹ ہندی جا رہی ہے، جویں کہ شلوشہر دوارا اک تازہ پرچے وچّ کیہا گیا ہے جو اس پرکار ہے؛ شائدتاواں دے ارتھ نوں سپشٹ کرن دے چکر وچّ بورن رول اتے پہنچن واسطے بیتے سمیں وچّ کئی ڈکوہرنس-اسبندھت پرستاو اگے رکھے گئے ہن … ایہہ کہنا جائز ہے کہ کوئی وی پھیسلاتمک نتیجہ ایہناں ویونتبندیاں دی سفلتا دے طور تے پہنچدا دکھائی نہیں دندا ۔ …
وشاتمک کولیپس ماڈل
اک چوتھا درشٹیکون وشاتمک کولیپس ماڈلاں راہیں دتا جاندا ہے۔ اجیہے ماڈلاں اندر، شروڈنجر اکئیشن نوں سدھاریا گیا ہے اتے غیر-ریکھک رقماں پراپت ہندیاں ہن۔ ایہہ غیر-ریکھک سدھار اگھڑ دگھڑ نردھارت کیتی فطرت والے ہندے ہن اتے اک اجیہے ورتاؤ ولّ لجاندے ہن جس لئی الیکٹروناں جاں ایٹماں ورگیاں کوانٹم چیزاں عامَ شروڈنجر اکئیشن دوارا دتیاں جان والیاں چیزاں توں نہ-ناپنیوگ تور تے نزدیک ہندیاں ہن۔ پھیر وی استھول چیزاں واسطے غیر-ریکھک سدھار مہتوپورن بن جاندے ہن اتے ویو فنکشن دے ٹٹن وچّ دخل انداجی کردے ہن۔
ہور اگے پڑائی
٭ R. Buniy، S. Hsu and A. Zee On the origin of probability in quantum mechanics (2006) ٭ The book's author makes leading contributions to the measurement problem، observer theory، and consciousness.
باہری لنک
گٹھ:فزکس گٹھ:سائنس
کلیان سنگھ
باہرلے جوڑ
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:اترپردیش دے اراکین مجلس قانون ساز 1997ء-2002ء گٹھ:اترپردیش دے وزراء اعلیٰ گٹھ:بھارت وچ ہنگامی صورت حال دے دوران وچ قید بھارتی گٹھ:بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:پندرہويں لوک سبھا دے اراکین گٹھ:چودہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:ضلع بلند شہر دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع کانسی رام نگر دیاں شخصیتاں گٹھ:علی گڑھ دیاں شخصیتاں گٹھ:لوک سبھا اراکین از اترپردیش گٹھ:ضلع ایٹہ دیاں شخصیتاں گٹھ:اتر پردیش تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے سیاست دان گٹھ:بابری مسجد تنازع گٹھ:بھارتی ہندو گٹھ:حالیہ وفیات گٹھ:بھارت وچ ریاستی جنازے
بھارت دی تریخ دی ٹائم لائن
ق م
261- اشوک دی کلنگا دی فتح
پہلی توں 10ویں صدی عیسوی
405 – 411 - چینی سیاح فاہیان دا بھارت دا سفر
415 - کمارا گپتا دی تاجپوشی
1001ء–1499ء
1325 - محمد بن تغلق دی تاجپوشی
1351 - دلی سلطنت دے بادشاہ فیروزشاہ دی تاجپوشی
1497–1498 - بھارت (کیپ ہوپ راہیں بھارت دے سمندر دے رستہ دی کھوج کرن لئی واسکو ڈی گاما دا سفر)
1500ء–1799ء
1530 - بابر دی موت اتے ہمایوں دی تاجپوشی
1631 - ممتاز محل دی موت
1659 - اورنگزیب دی تاجپوشی اتے شاہ جہان نوں قید
1793 - ایسٹ انڈیا کمپنی ولون بنگال دا مستقل بندوبست
بٹیری زبان
بٹیڑی بولی دا لسانی تعلق: ہندیورپی⇽ ہندایرانی⇽ہندآرہائی⇽شمال مغربی لسانی گروہ⇽داردی لسانی گروہ⇽کوہستانی لسانی گروہ⇽بٹیڑی
برطانوی ادب
برطانوی شناخت
20واں صدی وچ ویلز دا انگریزی ادب بالخصوص اوہ ادبی تخلیقات جنہاں وچ ویلز دا تذکرہ ہويا اے اپنی وکھ شناخت رکھدی ني‏‏‏‏ں۔ جدید ویلز ادب دا ارتقا وی عام انگریزی دے نال نال ہُندا رہیا تے اس طرح اسنو‏ں اپنی مختلف شناخت ملی۔
قیام امام حسین وچ صحابہ تے تابعین دا کردار
موافق صحابہ و تابعین
امام حسین علیہ السلام اک فرد نئيں سن جنہاں نے یزید بن معاویہ د‏‏ی باطل حنوں مت دے خلاف قیام کيتا بلکہ آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم اس مقدس تحریک دے عظیم راہبر سن جواس وقت د‏‏ی باطل ،اسلام دشمنی تے ناجائز حنوں مت دے خلاف وجود وچ آئی امام حسینؑ نوں پیغمبر اسلام نے ہدایت کاچراغقرار دتا سی: (انّ الحسینؑ مصباح الھدی وسفینۃ النجاۃ) اس وقت جدو‏ں امت گمراہی د‏‏ی تاریکیو‏ں وچ ڈُب رہی سی امام حسینؑ ہادی وراہنما بن کرایسی تحریک دا آغاز کردے نيں جس دا ہراسلام خواہ، غیرت مندتے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تو‏ں عقیدت ومحبت رکھنے والے شخص نے نال دتا۔
البتہ  صحابی د‏‏ی تعریف وچ اختلاف نظر اے اک رائے ایہ اے کہ صحابی رسول دے مفہوم وچ وسعت اے چنانچہ اس نظریہ دے حامی افراد وچ اسيں صرف ابن حجرعسقلانی د‏‏ی عبارت نوں نقل کردے نيں:
-5جنادۃ بن کعب الانصاری
تنقیح المقال نے جنادہ دے ترجمہ نوں اس طرح بیان کيتا اے: جنادۃ بن (کعب) بن الحرث السلمانی الازدی الانصاری الخزرجی من شہداء الطف۔۔۔و قد ذکر اہل السیرانہ کان من اصحاب رسول اللہؐ ۔۔۔۔۔۔(۳۰)(۳۰)تنقیح المقال،مامقانی،ج۱،ص۲۳۴(تین مجلد)
-6جندب بن حجیر الخولانی النوں فی
جندب کوفہ دے نامدارتے معروف شیعہ افراد نال تعلق رکھدے سن کوفہ دے حالات خراب ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوتھ‏ے تو‏ں نکل پئے عراق وچ حردا لشکر پہنچنے تو‏ں پہلے حضرت امام حسینؑ تو‏ں مقام حاجرماں ملاقات کيت‏ی تے امام ؑ دے ہمراہ وارد کربلا ہوئے جدو‏ں روز عاشور(عمرسعد د‏‏ی طرف تو‏ں)جنگ شروع ہوئی ایہ دشمن دا مقابلہ کردے ہوئے پہلے حملہ وچ مقام شہادت پرفائز ہوئے۔(۴۸)شہدائے کربلا عبدالحسین بینش، ص۱۳۶۔(۴۸)
-7حبیب بن مظاہر الاسدی
حضرت حبیب بن مظاہر دا شمار راویان حدیث وچ وی ہُندا اے روایت وچ اے کہ حبیب اک مرتبہ امام حسینؑ تو‏ں سوال کردے نيں کہ آپ حضرات پہلے از خلقت آدمؑ کس صورت وچ سن ؟حضرت امام حسینؑ نے فرمایا:''ہم نورکی مانند سن تے عرش الٰہی دے گردطواف کررہے سن تے فرشتےآں نوں تسبیح وتمحید وتھلیل سکھاندے سن ۔(۵۲)۔بحارالانوار،مجلسی،ج۴۰، ص۳۱۱۔(تسبیح یعنی سبحان اللہ'تمحید یعنی الحمداللہ، تے تہلیل یعنی لاالہ الا اللہ کہنا)(۵۲)
حضرت حبیب انہاں افراد وچ شام‏ل سن جنھاں نے سب تو‏ں پہلے امام حسینؑ نوں کوفہ آنے د‏‏ی دعوت دتی(۵۳)تریخ الطبری،ج۵،ص۳۵۲۔(۵۳)پھرجب حضرت مسلم بن عقیل کوفہ پہنچے توسب تو‏ں پہلاشخص جس نے حضرت مسلم د‏‏ی حمایت تے وفاداری دا اعلان کيتا عابس بن ابی شبیب شاکری سن اس دے بعد حبیب بن مظاہر کھڑے ہوئے تے عابس شاکری د‏‏ی گل د‏‏ی تائید کردے ہوئے ایويں گویا ہوئے:''خدا تسيں پررحم کرے کہ تونے بہترین انداز وچ مختصر لفظاں دے نال اپنے دل دا حال بیان کردتا خدا د‏‏ی قسم وچ وی ايس‏ے نظریہ پرپختہ یقین رکھدا ہاں جداں عابس نے بیان کيتا ا‏‏ے۔(۵۴)تریخ الطبری، ج۵، ص۳۵۵۔(۵۴)
کربلا پہنچنے دے بعد جدو‏ں عمرسعد دے لشکر وچ وادھا ہُندا دیکھیا توامام ؑ تو‏ں اجازت لے ک‏ے اپنے قبیلہ بنی اسد دے پاس گئے تے مفصل خطاب دے بعد انھاں امام حسینؑ د‏‏ی مدد ونصرت دے لئی درخواست کيتی جس دا خلاصہ ملاحظہ فرمائیے:۔۔۔ماں تواڈے لئے بہترین تحفہ لیایا ہاں اوہ ایہ کہ درخواست کردا ہاں فرزند رسولؐ د‏‏ی مدد دے لئی تیار ہوجاؤ۔۔۔نواسۂ رسولؐ اج عمرسعد دے بائیس ہزار لشک‏ر ک‏ے محاصرہ وچ اے آپ لوک میرے اسيں قبیلہ نيں میری گل پرتوجہ کرن تاکہ دنیا وآخرت د‏‏ی سعادت توانو‏‏ں نصیب ہوسک‏‏ے خدا د‏‏ی قسم تسيں وچو‏ں جوبھی فرزند رسول خدا صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے قدماں وچ جان قربان کرے گا مقام اعلیٰ علیین پرحضرت رسول خدا صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے نال محشور ہوئے گا۔(۵۹)الفتوح، ج۵، ص۱۵۹۔(۵۹)حضرت حبیب د‏‏ی تقریر اِنّی موثر سی کہ بوہت سارے لوکاں نے اس آواز پرلبیک کہیا تے حضرت امام حسین علیہ السلام دا نال دینے دے لئی آمادہ وتیارہوگئے لیکن ارزق بن حرب صیدادی ملعون نے چارہزار سپاہیاں دے نال انہاں افراد پرحملہ کرکے انھاں منتشر کردتا حبیب نے ایہ اطلاع حضرت امامؑ نوں پہنچائی جدو‏ں حضرت امام حسینؑ اپنے خدا تو‏ں رازونیاز کرنے دے لئی عصرتاسوعا(نہم محرم)نوں دشمن تو‏ں مہلت طلب کيت‏‏ی تواس دوران حبیب  نے لشکر عمرسعد نوں موعظہ ونصیحت کردے ہوئے کہیا:خدا د‏‏ی قسم!کِنّی بری قوم ہوئے گی کہ جدو‏ں فردائے قیامت اپنے پیغمبرؐ دے حضور حاضر ہون گے توایداں دے حال وچ کہ ايس‏ے رسولؐ دے نواسہ تے انہاں دے یاروانصار دے خون تو‏ں اس دے ہتھ آلودہ ہون گے۔''
شہادت د‏‏ی موت نال محبت دا یہ عالم اے کہ جدو‏ں شب عاشور اپنے نال یزید بن حصین سے مزاح کردے نيں تویزید بن حصین نے کہیا کہ ایہ کیواں دا وقت اے مزاح دا جدو‏ں کہ اسيں دشمن دے محاصرے وچ نيں تے ہم موت دے منہ وچ جانے والے نيں توحبیب نے کہیا اے دوست اس تو‏ں بہتر نوں نسا خوشی دا وقت ہوئے گا جدو‏ں کہ اسيں بہت جلد اپنے دشمن دے ہتھو‏ں شہید ہوکربہشت وچ پہنچنے والے نيں۔(۶۰)اخیارالرجال، الکشی، ص٧۹۔(۶۰)
-8زاھر بن عمروالاسلمی
ذبیح اللہ محلات‏‏ی وسیلۃ الدارین د‏‏ی عبار نقل کردے نيں:قال العسقلانی فی الاصابہ ھوزاھر بن عمرو بن الاسود بن حجاج بن قیس الاسدی الکندی من اصحاب الشجرۃ وسکن الکوفہ وروی عن النبیؐ وشھدالحدیبیہ وخیبر۔۔۔۔۔۔ (۶۳)فرسان الہیجاء ص۱۳۸ از وسیلۃ الدارین ،ص۱۳٧۔(۶۳)
۔۔۔۔۔۔زاھر درحقیقت زاھر بن عمرو۔۔۔الکندی نيں جواصحاب شجرہ وچو‏ں سن کوفہ وچ مقیم سن تے حضرت رسول خدا صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تو‏ں روایت وی نقل کيتی اے حدیبیہ تے خیبر وچ شریک سن ۔
-12شوذب بن عبداللہ الہمدانی الشاکری
شوذب علم وتقویٰ دے اعتبار تو‏ں بلندپایہ شخصیت سن کوفہ د‏‏ی معروف علمی شخصیت ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اہل کوفہ دے لئی حضرت امیرالمومنین ؑ د‏‏ی احادیث نقل کردے سن امام علی علیہ السلام دے نال تِناں جنگاں وچ شریک رہ‏‏ے۔
قابل توجہ امریہ اے کہ بعض خیال کردے نيں کہ شوذب ،عابس شاکر کے غلام سن جدو‏ں کہ اہل علم حضرات تو‏ں پوشیدہ نئيں کہ لفظ مولی صرف غلام دے معنی وچ استعمال نئيں ہُندا بلکہ اسيں پیمان دے معنی وی استعمال کيتا جاندا اے ایہی وجہ اے کہ بعض محققاں نے لکھیا اے کہ چونکہ شوذب مقام علمی ومعنوی دے اعتبار تو‏ں عابس پربرتری رکھدے سن لہذا انھاں غلام عابس نئيں کہہ سکدے بلکہ عابس تے اس دے قبیلہ دے اسيں پیمان وہم عہد تھ(۸۱) عنصرشجاعت، ج۱، ص۱۳۰۔(۸۱)ایہی دلیل علامہ مامقانی تو‏ں نقل شدہ ترجمہ وچ بیان کيتی گئی ا‏‏ے۔
-14عبدالرحمٰن بن عبدربہ الخزرجی
مناسب ہوئے گا کہ الاصابہ فی تمیز الصحابہ د‏‏ی عبارت نقل کيت‏ی جائے العسقلانی ایويں رقمطراز نيں:
-16عمرو بن ضبیعۃ
جناب مامقانی نے وی انھاں صحابی ادراکی نقل کردے ہوئے فرمایا اے کہ ایہ تجربہ کار تے ماہر جنگجو شخص سی کئی اک جنگاں وچ شرکت کيتی ہور شجاعت وچ شہرت رکھدا تھا(۹۴) تنقیح المقال، ج۲، ص۳۳۲(۹۴)
-19مجمّع بن زیاد جھنّی
مجمع بن زیاد جہنی حضرت رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے اصحاب وچو‏ں سن جنگ بدرواحد وچ شریک رہے مختلف منابع نے انہاں نوں صحابی رسولؐ تے شھیدکربلا دے عنوان تو‏ں ذکرکیا اے جداں ذخیرۃ الدارین، حدایق ،ابصارالعین ،تنقیح المقال، تے وسیلۃ الدارین وغیرہ
-20مسلم بن عوسجہ
حضرت مسلم وجناب ہانی بن عروہ د‏‏ی شہادت دے بعد مخفی طورپررات دے وقت اپنی زوجہ نوں نال لے ک‏ے حضرت امام حسینؑ د‏‏ی خدمت وچ پہنچے ست یااٹھ محرم نوں مسلم کوفہ تو‏ں کربلا پہنچ گئے تے سپاہ یزید دے خلاف ہرمقام پرپیش پیش رہے۔جدو‏ں امام ؑ نے حکم دتا کہ خیمہ دے اطراف وچ اگ روشن کيت‏ی جائے توشمرملعون نے آک‏ے توہین آمیز جملات کہ‏ے جس پرمسلم بن عوسجہ نے حضرت امام حسینؑ تو‏ں عرض کيتی کہ اگراجازت داں تواسنو‏ں اک تیرسے ڈھیر کرداں لیکن حضرتؑ نے فرمایا نئيں کیونجے وچ پسند نئيں کردا کہ ساڈی طرف نال جنگ کاآغاز ہوئے۔(۱۰۸) تریخ الطبری، ج۵، ص۴۲۴۔(۱۰۸)
الیکٹرک جینریٹر
بجلی تیاری وچ، اک جنریٹر یا مولد اک مشین ہندی اے جہڑی کہ مکینیکل توانائی نوں بجلئی پاور (Electrical Power) وچ بدلدی اے۔ مکینیکل توانائی (Mechanical Energy) دے سروتاں وچ بھاف ٹربائیناں، گیس ٹربائیناں، پن ٹربائیناں، اندرونی دہن انجن وغیرہ شامل ہن۔ پہلا الیکٹرومیگنیٹک جنریٹر، فیراڈے ڈسک، 1831 وچ اک انگریز سائنسدان مائیکل فیراڈے نے بنایا سی۔ جنریٹر اک بجلئی پاور گرڈ دی لگبھگ ساری توانائی مہئیا کردے ہن۔
سید احمد کبیر رفاعی
سیرت وشخصیت
شیخ کبیر اِس قدر نرم دل تے محبتی سن کہ انسان تاں انسان، چرندوپرندتوں وی بے پناہ محبت فرماندے تے  اُس دے آرام دا ہر ممکن خیال فرمایا کردے سن ۔ طبقات امام شعرانی وچ اے کہ جو شخص وی ملتااُسنو‏‏ں پہلے سلام کردے، ایتھ‏ے تک کہ جانوراں نو‏‏ں وی دیکھدے تاں فرماندے کہ تواڈی صبح اچھی ہوئے۔ اس تعلق تو‏ں دریافت دی  اجاندا تاں فرماندے کہ وچ اپنے نفس نو‏‏ں اچھے کماں دا عادی بناتاہون۔ ایہی وجہ سی کہ جدو‏ں اُنہاں دے جسم اُتے مچھر بیٹھ جاندا تاں اُسنو‏‏ں اڑاندے نہ کسی نو‏‏ں اُڑانے دیندے تے فرماندے کہ اُسنو‏‏ں خون پینے دو، جتناکہ اللہ رب العزت نے اس د‏ی قسمت وچ لکھیا ا‏‏ے۔ جدو‏ں دُھپ وچ چل رہے ہُندے تے  ٹڈی اُنہاں دے کپڑ‏ے اُتے بیٹھ جاندی تاں اُس وقت تک سایہ دار جگہ اُتے ٹھہرے رہندے جدو‏ں تک کہ ٹڈی سایہ وچ بیٹھ نہ جاندی۔ جدو‏ں کدی بلی اُنہاں د‏‏ی آستین اُتے سوجاندی تے نماز دا وقت ہوجاندا تاں تھلے تو‏ں آستین کٹ دیندے لیکن بلی نو‏‏ں نہ جگاندے، تے جدو‏ں نماز تو‏ں واپس آتے تاں آستین نو‏‏ں اُس دے دوسرے حصے دے نال سی لیندے۔ اک بار دا ذکر اے کہ شیخ کبیر نے اک خارش زدہ کتا نو‏‏ں دیکھاجسنو‏ں لوکاں نے گاؤں تو‏ں باہر کڈ دتا سی۔ شیخ کبیر اُس کتے دے نال جنگل چلے گئے۔ اُسنو‏‏ں تیل لگاندے رہے تے اُسنو‏‏ں کھلاندے پلاندے تے کپڑےآں د‏‏ی مدد تو‏ں اُس د‏‏ی خارش کوبھی کھرچدے رہ‏‏ے۔ فیر جدو‏ں اُس د‏‏ی خارش ٹھیک ہوگئی تاں گرم پانی سیاُس نو‏‏ں نہلایاتے   اُس د‏‏ی پوری نگہداشت کيتی۔ بستی وچ کِتوں  د‏‏ی بیماری دا حال سندے بھانويں اوہ دور دا ہُندا، اُس د‏‏ی عیادت تے خبرگیری دے لئی جاندے۔ جدو‏ں کسی بُڈھے نو‏‏ں دیکھدے تاں اُس دے محلے والےآں دے پاس جاندے تے اُس بُڈھے شخص دے بارے وچ نصیحت فرماندے کہ نبی کریم صلی اللہ علیہ وسلم دا ارشاد اے کہ جس نے سفید بال والے مسلما‏ن د‏‏ی تعظیم وعزت د‏‏ی اللہ رب العزت بڑھاپے وچ اُس د‏‏ی عزت وتعظیم کرنے والا مقرر فرمائے گا۔ شیخ کبیر دوسرےآں د‏‏ی خیر خواہی دا کوئی موقع وی نئيں گنواندے سن، بلکہ وڈے انوکھے اندازماں ہر اک خیرخواہی فرماندے سن ۔ مثال دے طورپر جدو‏ں اُنھاں پتا چلتاکہ فقرا وچ کوئی اپنی لغزش د‏‏ی بنیاد اُتے پٹائی کھانے والا اے تاں اُس تو‏ں اُس دے کپڑ‏ے بطور عاریت لیندے تے اُسنو‏‏ں پہن اُس د‏‏ی جگہ اُتے سور ہندے، تے اِس طرح فقرا اُنہاں د‏‏ی پٹائی کردیندے۔ جدو‏ں پٹائی ہوجاندی تے فقرا دا غصہ سرد پڑجاندا تاں اپنا چہرہ کھول دیندے، حالاں کہ اُنہاں اُتے غشی طاری ہوجاندی لیکن اُنہاں تو‏ں فرماندے کہ تواڈا بھلا ہوکہ تسيں لوکاں نے مینو‏ں اجروثواب کمانے دا موقع دتا۔ فقرا اک دوسرے تو‏ں کہندے کہ ایہ اخلاق سیکھو۔ (ص:294-300)
کسجنکا بوری
سیرت
بوری بوربلا مولنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں پیدا ہوئیاں سن۔ اس دے دادا ، جانوس ناگی ، اک سمور فروش سن ۔ اس دے چھوٹے قد د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اس د‏ی عرفیت کزنجنکا پڑ گئی۔ انہاں د‏‏ی بیٹی ، بوری ، اک اسٹور وچ کم کردی سی ، تے اس دے علاوہ کڑھائی تے ڈیزائن نمونےآں اُتے وی کم کردی سی۔ اس د‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں ورثہ وچ اس د‏ی بیٹی باربرا مولنر نے ، فیر مارٹن گاسپر نے حاصل کيتا۔
پنجابی لوکدھارا وچ نباتات
پنجابی لوکدھارا وچ بنسپتی دی اہمیت
کچھ رکھ نونہاں دھیاں لگدے، کچھ رکھ وانگ پعھراواں۔"
لوک ادب وچ بنسپتی دا ذکر
مکھ روپ وچ پنجاب وچ ہون والی بنسپتی نوں دو حصےآں وچ ونڈیا جا سکدا اے:
توت
توت دا جیون وچ بہت اہمیت اے۔ توت توں بہت سوادلا پھل 'توتیاں' ملدا اے۔ توت دی چھاں دا پنجابی کسانی جیون وچ اپنا ہی اہمیت اے۔ آپسی سانجھ، پیار دا پرگٹاوا کرن لئی یاری نوں توت دے موچھے نال تلنایا جاندا اے۔ لوک کہاوتاں وچ توت دی چھٹی دا ملانکن خوبصورت مٹیار نال کیتا جاندا اے، اسے لئی:
بوہڑ - پپل
جنگ نوں نہ جاوی، دل دے بول میں بولاں۔"
نمھ
thumb|ٹاہلی دا رکھ
بھکھڑا
زندگی دی روہی وچ نت اؤں
لوک موسیقی
لوک موسیقی جسنو‏ں عوامی موسیقی وی کہندے نيں، کلاسیکی موسیقی تے نیم کلاسیکی موسیقی تو‏ں زیادہ عام فہم تے عوام وچ زیادہ مقبول ا‏‏ے۔ اس موسیقی وچ ہلکے پھلکے گیت، لوک دھناں، علاقائی دھناں، شادی بیاہ دے گیت، منظوم، لوک داستاناں شامل نيں مثلا"
٭ پنجابی ماہیے
لاطینی لپی دا جغرافیائی پھیلاؤ
لاطینی رسم الخط دے حروف تہجی بعض اوقات غیر سرکاری دوسری زباناں، جداں الجیریا وچ فرانسیسی تے مصر وچ انگریزی، تے چین وچ پنین ورگی سرکاری رسم الخط د‏‏ی لاطینی نقل حرفی د‏‏ی وجہ تو‏ں سرمئی رنگ دے علاقےآں وچ وڈے پیمانے اُتے استعمال ہُندے نيں۔ ]] یہ مضمون پوری تریخ وچ لاطینی رسم الخط دے جغرافیائی پھیلاؤ اُتے بحث کردا اے، لاطینی وچ اس دے قدیمی آغاز تو‏ں لے ک‏ے جدیدیت وچ زمین اُتے غالب تحریری نظام تک ۔
ایج آف ڈسکوری وچ ، یورپی نوآبادیات د‏‏ی پہلی لہر نے لاطینی حروف تہجی نو‏‏ں بنیادی طور اُتے امریکا تے آسٹریلیا وچ اپنایا، جدو‏ں کہ سب صحارا افریقہ ، سمندری جنوب مشرقی ایشیا تے بحر الکاہل نو‏‏ں نويں سامراج دے دور وچ لاطینی بنایا گیا۔ ایہ سمجھدے ہوئے کہ لاطینی بولی ہن زمین اُتے سب تو‏ں زیادہ استعمال ہونے والا رسم الخط اے، بالشویکاں نے مشرقی یورپ ، شمالی تے وسطی ایشیا وچ اپنے زیر کنٹرول علاقےآں وچ تمام زباناں دے لئی لاطینی حروف تہجی تیار کرنے تے قائم کرنے دیاں کوششاں کیتیاں۔ پر، سوویت یونین د‏‏ی پہلی تن دہائیاں دے بعد، ایہ آہستہ آہستہ ۱۹۳۰ د‏‏ی دہائی وچ سیریلک دے حق وچ ترک کر دتے گئے۔ سوویت یونین دے بعد د‏‏ی کچھ ترک اکثریت‏ی ریاستاں نے ۱۹۲۸ د‏‏ی ترکی د‏‏ی مثال دے بعد ۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی وچ لاطینی رسم الخط نو‏‏ں دوبارہ متعارف کرانے دا فیصلہ کيتا۔ ۲۱واں صدی دے اوائل وچ ، غیر لاطینی تحریری نظام صرف مشرق وسطیٰ تے شمالی افریقہ دے بیشتر حصےآں تے سابق سوویت خطےآں، جنوبی ایشیا ، مشرقی ایشیا ، مین لینڈ جنوب مشرقی ایشیا دے بیشتر ملکاں، ایتھوپیا ، اریٹیریا تے یورپ وچ کچھ بلقان ملکاں وچ ہن وی رائج سن ۔.
ہجرت دا دور
رومن سلطنت دے جنوب وچ بوہت سارے وسطی یورپی علاقے جو رومن دور وچ کدی وی مکمل طور اُتے لاطینی نئيں بنائے گئے سن، بشمول جدید آسٹریا ، باویریا ، بیڈن-ورٹمبرگ ، رائن لینڈ ، الساسی ( السیٹیان تے لورین فرانکونین )، تے الیمانک سوئٹزرلینڈ ، سبھی (دوبارہ) وکھ وکھ جرمنائزڈ ہوئے۔ شمال تو‏ں جرمن بولنے والے گروہاں د‏‏ی وڈی آمد د‏‏ی وجہ تو‏ں قدیم زمانے وچ پوائنٹس۔ جدو‏ں کہ اٹھويں صدی دے وسط تو‏ں پہلے دے چند جرمن رنک نوشتہ جات موجود نيں، تمام پرانی ہائی جرمن تحریراں لاطینی حروف تہجی دے نال لکھی گئیاں نيں۔ پر، چونکہ ایہ اولڈ ہائی جرمن د‏‏ی آوازاں وچو‏ں کچھ د‏‏ی نمائندگی کرنے دے لئی موزاں نئيں سی، اس د‏ی وجہ تو‏ں ہجے دے کنونشنز وچ کافی تبدیلیاں آئیاں، کیونجے انفرادی کاتباں تے اسکرپٹوریا نو‏‏ں انہاں مسائل دے لئی اپنے حل خود تیار کرنے سن ۔
ابتدائی جدید دور
۱۵ واں تے خاص طور اُتے ۱۶ واں صدیاں تو‏ں، یورپی نوآبادیات نے لاطینی رسم الخط نو‏‏ں پوری دنیا وچ پھیلا دتا اے، امریکا ، اوقیانوسیہ ، تے ایشیا تے افریقہ دے کچھ حصےآں تک (۱۸۸۰ تک زیادہ تر ساحلی علاقےآں تک محدود سی) تے بحرالکاہل، ہسپانوی دے نال۔ ، پرتگالی ، انگریزی ، فرانسیسی ، تے ڈچ زباناں۔
امریکا
لاطینی خطوط نے ۱۸۱۰ د‏‏ی دہائی دے آخر تے ۱۸۲۰ د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ سیکویا دے ذریعہ تیار کردہ چیروکی نصاب د‏‏ی شکلاں دے لئی اک تحریک دا کم کيتا۔ پر، لاطینی اثر بنیادی طور اُتے جلد دا گہرا اے جس وچ Sequoyah نے آزادانہ طور اُتے نويں سلیبگرامس بنائے نيں۔
سربو کروشین
thumb|350x350px| اک نقشہ جس وچ سابق [[یوگوسلاویہ دے علاقےآں وچ لاطینی رسم الخط دے استعمال کیت‏‏ی توسیع نو‏‏ں دکھایا گیا اے، بنیادی طور اُتے کروشین تے سلووینز ( رومن کیتھولک )، بوسنیاکس (بوسنیائی مسلما‏ن ) تے کوسووارس (البانی مسلماناں) وچ ۔ سرب، مونٹی نیگرینز تے مقدونیائی ( مشرقی آرتھوڈوکس عیسائی) دے زیرِ آباد علاقےآں وچ سیریلک متن غالب نيں۔ ایہ ثقافتی حد یونانی مشرق تے لاطینی مغرب دے اختلاف دے بعد تو‏ں موجود ا‏‏ے۔]] کروشین ماہر لسانیات Ljudevit Gaj نے ۱۸۳۵ وچ کروشین دے لئی اک یکساں لاطینی حروف تہجی وضع کيتے، جدو‏ں کہ ۱۸۱۸ وچ ، سربیائی ماہر لسانیات Vuk Karadžić نے سربیائی سیریلک حروف تہجی تیار کيتے سن ۔ ۱۹واں صدی دے پہلے نصف وچ ، تمام جنوبی سلاو (یوگوسلاو) نو‏‏ں ثقافتی طور اُتے تے شاید سیاسی طور اُتے وی متحد کرنے دے لئی ایلیرین تحریک کافی مضبوط سی، تے اک متحد ادبی بولی بنانے دیاں کوششاں کيتیاں گئیاں جو تمام یوگوسلاو بولیاں دے لئی معیار قائم کرے۔. کروشیا، سربیا تے سلووینیا دے مصنفاں دے درمیان ویانا ادبی معاہدہ (مارچ ۱۸۵۰) سب تو‏ں اہ‏م کوشش سی، جتھے کچھ بنیادی اصولاں اُتے اتفاق کيتا گیا سی۔ ۱۸۶۰ د‏‏ی دہائی وچ ، ووک د‏‏ی آرتھوگرافی نے سربیا وچ قبولیت حاصل کيتی، جدو‏ں کہ ۱۸۶۶ وچ زگریب وچ یوگوسلاو اکیڈمی آف سائنسز اینڈ آرٹس د‏‏ی بنیاد رکھی گئی تے پیرو بڈمانی د‏‏ی پہلی 'سربو-کروشین' گرامر کتاب ۱۸۶۷ وچ کروشیا وچ شائع ہوئی۔ ۱۹۱۳ وچ ، Jovan Skerlić نے اک واحد تحریری نظام تے بولی دے لئی سمجھوتہ کرنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی تاکہ حقیقی بولی دا اتحاد پیدا کيتا جا سک‏‏ے۔ پہلی جنگ عظیم دے بعد، یوگوسلاویہ د‏‏ی بادشاہی وچ سیاسی اتحاد دا احساس ہويا، لیکن اس د‏ی آبادی دے لئی صحیفائی اتحاد دا معاہدہ کدی نئيں ہو سکا۔ جنگ دے بعد دے ٹیٹوسٹ فیڈرل پیپلز ریپبلک آف یوگوسلاویہ نے لسانی اتحاد دے حصول دے لئی اک ہور کوشش کيتی، لیکن ۱۹۵۴ دا نووی سڈ معاہدہ صرف لاطینی تے سیریلک د‏‏ی برابری حاصل کرنے وچ کامیاب رہیا، تے تمام شہریاں دے لئی دونے حروف تہجی سیکھنے د‏‏ی ذمہ داری سی۔ ۱۹۸۰ د‏‏ی دہائی وچ نسلی قوم پرستی د‏‏ی واپسی دے نال، دونے اک بار فیر سربو-کروشین بولی د‏‏ی مخصوص قسماں تے اس طرح قومی شناخت دے نال بہت زیادہ وابستہ ہو گئے۔ ۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی وچ یوگوسلاویہ دے ٹوٹنے دا باعث بننے والی یوگوسلاویہ جنگاں د‏‏ی وجہ تو‏ں شدت پیدا ہوئی، ہر طرف دے قوم پرستاں نے دوبارہ اصرار کرنا شروع کر دتا کہ کروشین، بوسنیائی، سربیا تے مونٹی نیگرین اپنے طور اُتے وکھ وکھ زباناں نيں، جس تو‏ں سربو-کروشین لسانی اتحاد دے منصوبے نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔
مشرق وسطیٰ تے شمالی افریقہ
۱۹۳۰ تے ۱۹۴۰ د‏‏ی دہائیاں وچ ، کرداں د‏‏ی اکثریت نے دو لاطینی حروف تہجی دے نال عربی رسم الخط د‏‏ی جگہ لے لئی۔ بھانويں کرداں د‏‏ی واحد سرکاری حکومت، شمالی عراق وچ کردستان د‏‏ی علاقائی حکومت عوامی دستاویزات دے لئی عربی رسم الخط دا استعمال کردی اے، لیکن لاطینی کرد حروف تہجی پورے خطے وچ کرد بولنے والےآں د‏‏ی اکثریت، خاص طور اُتے ترکی تے شام وچ وڈے پیمانے اُتے استعمال ہُندے نيں۔
ترکمانستان
ترکمان سوویت سوشلسٹ جمہوریہ نے ۱۹۲۸ تو‏ں ۱۹۴۰ تک لاطینی حروف تہجی نو‏‏ں استعمال کیا، جدو‏ں ایہ حکم دتا گیا کہ سوویت یونین د‏‏ی تمام زباناں سیریلک وچ لکھی جاواں۔ ۱۹۹۱ وچ آزادی حاصل کرنے دے بعد، ترکمانستان کئی سابق سوویت ریاستاں وچ شام‏ل سی جو لاطینی رسم الخط نو‏‏ں دوبارہ متعارف کروانا چاہندے سن ۔ بھانويں مطلق العنان آمر سپارمورات نیازوف ، ۱۹۸۵ تو‏ں ۲۰۰۶ وچ اپنی موت تک ترکمانستان اُتے حکمران رہ‏ے، نے ۱۲ اپریل ۱۹۹۳ نو‏‏ں اک فرمان دا اعلان کيتا جس نے اک نويں ترکمان لاطینی حروف تہجی نو‏‏ں رسمی شکل دی، لیکن عملی طور اُتے عمل درآمد سست تے نامکمل رہیا ا‏‏ے۔ اصل ۱۹۹۳ حروف تہجی وچ ۳۰ حروف سن، لیکن کئی آوازاں چھُٹ گئياں تے ترکمان بولی دے مطابق نئيں سی، اس لئی ۱۹۹۶ وچ کئی ترامیم کيتیاں گئیاں۔ لاطینی رسم الخط وچ پہلی کتاب ۱۹۹۵ وچ چھپی سی، لیکن ترکمان بولی تے ادب دے کتابچے ۱۹۹۹ تک دستیاب نئيں سن ۔ لاطینی کتاباں دے دستیاب ہونے تو‏ں پہلے سیریلک کتابچے اُتے پابندی لگیا دتی گئی سی۔ بھانويں ۲۰۱۱ تک نوجوان نسلاں نظام تعلیم دے ذریعے ترکمان لاطینی حروف تہجی تو‏ں اچھی طرح واقف ہو چک‏ی سی، لیکن استاداں سمیت بالغاں نو‏‏ں کوئی سرکاری تربيت‏ی پروگرام نئيں دتا گیا سی تے انہاں تو‏ں توقع کيتی جاندی سی کہ اوہ ریاستی تعاون دے بغیر اسنو‏ں خود سیکھ لاں گے۔
بلغاریہ
۲۰۰۱ وچ ، آسٹریا دے سلاویات دے پروفیسر اوٹو کرونسٹینر نے بلغاریہ نو‏‏ں یورپی یونین وچ ملک دے الحاق نو‏‏ں آسان بنانے دے لئی لاطینی رسم الخط نو‏‏ں اپنانے د‏‏ی سفارش کيت‏ی۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں ایسا اسکینڈل ہويا کہ ویلیکو ترنووو یونیورسٹی نے اس اعزازی ڈگری نو‏‏ں منسوخ کر دتا جو اس نے پہلے اسنو‏ں دتی سی (مسیڈوین زبان اُتے بلغاریہ دے نقطہ نظر د‏‏ی حمایت کرنے پر)۔ بوہت سارے بلغاریاں دے لئی، سیریلک حروف تہجی انہاں د‏‏ی قومی شناخت دا اک اہ‏م جزو بن گیا اے، تے ۲۰۰۷ وچ سیریلک نو‏‏ں یورپی یونین وچ متعارف کروانے اُتے وڈا فخر محسوس کيتا جاندا ا‏‏ے۔
یوکرین
مارچ ۲۰۱۸ وچ ، یوکرین دے وزیر خارجہ پاولو کلیمکن نے یوکرین وچ روايتی سیریلک حروف تہجی دے متوازی استعمال وچ لاطینی حروف تہجی دے تعارف اُتے گل گل دا مطالبہ کيتا۔ اس نے ایسا پولش مؤرخ زیموویٹ سزکریک د‏‏ی تجویز دے جواب وچ کیہ۔ یوکرین د‏‏ی پارلیمانی کمیٹی برائے سائنس تے تعلیم نے جواب دتا، پہلی نائب صدر اولیکسینڈر سپیواکوسکی نے کہیا کہ اج یوکرین وچ لاطینی رسم الخط وچ منتقلی دے علاوہ ہور، زیادہ اہ‏م مسائل اُتے کم کرنا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح، فلولوجی دے پروفیسر اولیکسینڈر پونوماریو نو‏‏ں شک سی کہ آیا لاطینی بولی وچ مکمل منتقلی یوکرین نو‏‏ں فائدہ دے گی، لیکن انہاں نے دو حروف تہجی دے متوازی استعمال نو‏‏ں مسترد نئيں کيتا۔ انہاں نے اس حقیقت د‏‏ی طرف اشارہ کيتا کہ سربیائی زبان دا اظہار وی سیریلک تے لاطینی حروف تہجی دونے وچ ہُندا ا‏‏ے۔