cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایڈورڈ ساپیر
بچپن اتے جوانی
سپیر دا جم پومیرانیا صوبہ دے لائنبرگ وچ لتھوانیئن یہودیاں دے اک پروار وچ ہویا سی جتھے اس دے پیؤ، جیکب ڈیوڈ ساپیر، اک کینٹر وجوں کم کردے سن۔ پروار آرتھوڈاکس نہیں سی اتے اسدے پیؤ نے اس دے سنگیت ولوں یہودی دھرم نال اپنے تعلقات قایم رکھے۔ سپیر پروار پومیرانیا وچ زیادہ دیر نہیں رہا اتے جرمن نوں کدے وی قومیت وجوں قبول نہیں کیتا۔ ایڈورڈ سپیر دی پہلی بولی یدی اتے بعد وچ انگریزی سی۔ 1888 وچ، جدوں اوہ چار سالاں دا سی، ایہہ پروار لورپول، انگلینڈ گیا اتے 1890 وچ، امریکہ امریکہ، رچمنڈ، ورجینیا چلا گیا۔ اتھے ایڈورڈ سپیر نے اپنے چھوٹے بھرا میکس نوں ٹائیفائیڈ بخار نال گوا دتا‌‌۔ اسدے پیؤ نوں دعا ستھان وچ نوکری کرن وچ مشکل آئی اتے انت وچ اوہ نیویارک وچ لوئر ایسٹ سائیڈ وچ رہن لگ پئے، جتھے پروار غریبی وچ رہندا سی۔ جویں کہ یعقوب سپیر اپنے پروار دا گزارا نہیں کر سکیا، سپیر دی ماں ایوا سیگل سپیر نے مڈھلیاں ضرورتاں دی تکمیل لئی اک دوکان کھولھ لئی۔ اوہناں دا رسمی طور اُتے 1910 وچ طلاق ہو گیا۔ نیویارک وچ سیٹل ہون توں بعد، ایڈورڈ سپیر دا پالن پوشن زیادہ تر اسدی ماں ولوں کیتا گیا، جس نے سماجی رفتار شیلتا لئی سکھیا دی اہمیت' تے زور دتا اتے پروار نوں ودھدے ہوئے یہودی دھرم توں ہٹا دتا۔ بھاویں ایوا سپیر اک اہم اثر سی، پر سپیر نوں اپنے پیؤ کولوں ودوتا، سہج اتے سنگیت وچ علم اتے رچی دی لالسا حاصل ہوئی۔ 14 سال دی عمر وچ، سپیر نے وکاری ہوریس مان ہائی سکول لئی اک پلٹزر سکالرشپ جتی، پر اسنے اس سکول وچ جان دی چون نہیں کیتی جو اسنوں بہت زیادہ پاش ملیا، اس دی بجائے اوہ ڈوٹ کلنٹن ہائی سکول گیا اتے اپنی کالج دی پڑھائی لئی وظیفے دے پیسے بچائے۔ سکالرشپ دے ذریعے سپیر نے اپنی ماں دی گھٹ کمائی نوں پورک بنایا۔
شروعاتی فیلڈورک
ٹلوہاش سپیر دا چنگا متر بن گیا، اتے اس نوں نیویارک اتے پھلڈیلپھیا وچ اس دے گھر ملیا۔ سپیر نے اپنے پیؤ نال مل کے بہت سارے دکھنی پیوٹے گانیاں دا ردعمل کرن لئی کم کیتا جو کہ ٹلوہاش جاندے سن۔ اس پھلدائک تعاون نے 1930 وچ شائع دکھنی پیوٹ بولی دے کلاسیکل ذکر لئی زمینی کم کیتے اتے سپیر نوں شوشونیئن بولیاں نوں ناہون بولیاں نال جوڑن دے سٹے پیش کرن دے یوگ بنایا - اٹو-ازٹیکن بولی پروار دا قیام کیتا۔ دکھنی پیوٹے دا سپیر دا ذکر بولی سائنس ولوں "وشلیشنتمک اتمتا دا اک نمونہ" وجوں جانیا جاندا اے۔
ییل وکھے
1931 توں 1939 وچ اپنی موت تک، سپیر نے ییل یونیورسٹی وچ پڑھایا، جتھے اوہ مانو-سائنس ڈیپارٹمنٹ دا مکھی بن گیا۔ اسنوں ییل نوں مانو-سائنس، بھاشائی سائنس اتے نفسیات نال جوڑن والا اک انتر-انشاسنی پروگرام لبھن لئی سدا دتا گیا سی، جسدا مقصد "شخصیت اتے سبھیاچار دے اثر" دا مطالعہ کرنا سی۔ جدوں کہ سپرّ نوں واضع طور تے اک وکھرا مانو سائنس ڈیپارٹمنٹ لبھن دا کم سونپیا گیا سی، ایہہ سماج-شاستر ڈیپارٹمنٹ ولوں چنگی طرحاں حاصل نہیں ہویا جو ولیئم گراہم سمنر دی “وکاسوادی سماج-شاستر” ولوں کم کیتا سی، جو کہ سپیر دے بوسیئن پہنچ دے لئی سائنسی سی، اتے نہ ہی دو مانو سائنسداناں ولوں انسٹیچیوٹ فار ہیومن رلیشنز کلارک وسلر اتے جیپی مردوک سن۔ سپیر ییل وکھے کدے پرپھلت نہیں ہویا، جتھے 9 569 وچوں صرف چار یہودی پھیکلٹی میمبراں وچوں اک ہون کرکے اس نوں پھیکلٹی کلبّ وچ میمبر شپ توں انکار کر دتا گیا، جتھے سینئر پھیکلٹی نے اکادمک کاروبار بارے چرچہ کیتی۔
لیکھ
سپیر، ای۔ (1915)۔ "نوٹکا وچ بولن دی اعام قسماں" (پیڈیئیپھ)۔ یادگاری چنہ (جیؤلوجیکل سروے آف کینیڈا) نہیں 62. 10.4095 / 103492۔
سپیر، ای۔ (1923)۔ "پریپھریٹری نوٹ" (پیڈیئیپھ)۔ مِ میوزیم بلیٹن (جیؤلوجیکل سروے آف کینیڈا)۔ 37:10.4095 / 104978۔
سپیر، ایڈورڈ (1924)۔ "گرائمر اتے اسدی بولی"۔ امریکن مرکری (1): 149–155۔
جیونی
کووان، ولیئم؛ پھوسٹر، مائیکل کے ۔؛ کونرر، کونراڈ (1986)۔ بولی، سبھیاچار اتے شخصیت دے نویں پرپیکھ: ایڈورڈ ساپر صدی کانفرنس دی عمل (اوٹاوا، 1–3 اکتوبر 1984) ایمسٹرڈم: جون بینجامن۔ ISBN 978-90-272-4522-9‌‌۔
چک 377 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
الٹراسونوگرافی
الٹراسونوگرافی یا عام بولی وچ الٹراساؤنڈ انسان دے اندر دے انگاں نوں ویکھن لئی ورتیا جاندا اے۔ ایہدے نال ریشے، جوڑ رگاں تے وڈے جراسیم وی ویکھے جاسکدے نیں۔ ایس نال روگاں نوں پہلے توں لبھن تے تے اوہناں دے ودھن گھٹن دا پتہ چلدا اے۔
ضلع تومارزا
ضلع تومارزا ترکی دے صوبہ کیسری دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
پیسا
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ہائنرش ہرٹز
ہائنرش ہرٹز اک جرمن فزکس گرو سی جینے میکسویل دی چانن دی الیکٹرومیگنیٹک تھیوری نوں اگے ودایا۔
ضلع یشیلہیسار
ضلع یشیلہیسار ترکی دے صوبہ کیسری دا اک ضلع اے۔
فلمفیئر سبھ توں ودھیا اداکار انعام
جیتوآں دی لسٹ
ضلع البیلی
ضلع البیلی ترکی دے صوبہ کیسری دا اک ضلع اے۔
کالا جادو
اسلام
اسلام وچ کالا جادو نو‏‏ں اچھی نظراں تو‏ں نئيں دیکھیا گیا ا‏‏ے۔ علمائے کرام اسنو‏ں کفر تے اُتے عاملین نو‏‏ں کافر تے خارج الاسلام قرار دیندے نيں۔ اس مذہبی سخت تاکید دے باوجود بھارت تے پاکستان دے کئی مسلما‏ن یا تاں کالا جادو کردے نيں، یا اس دے عاملین د‏‏ی خدمات تو‏ں استفادہ کردے نيں۔
ابوبکر البغدادی
انہاں نو‏‏ں گرفتاری دے صورت یا مارنے دے لئی امریک‏‏ا نے دس ملین ڈالر انعام رکھیا، تریخ امریک‏‏ا نے اس وقت سب تو‏ں زیادہ انعام اک القاعدہ دے سربراہ ایمن الزاوھری دے سر پہ زیادہ انعام رکھیا اے جو 26 ملین اے تے اس دے بعد ابوبکر البغدادی پہ جو دس ملین ا‏‏ے۔
حاصل گھاٹ
مواد
بنیادی طور اُتے اس ناول دا مزا بانو قدسیہ د‏‏ی فلسفہ آرائی ہی وچ ا‏‏ے۔ اوہ انسان د‏‏ی زندگی، معاشرت، عورت مرد دے تعلق، سیاست تے جدید رہتل اُتے بلا تکان اپنا فلسفہ بھگارتی چلی جاندیاں نيں تے ایہ خیالات اِنّے فکر انگیز یا اشتعال انگیز نيں کہ انہاں تو‏ں خط آنے لگدا ا‏‏ے۔
روس بٹلر
زندگی اتے کیریئر
اس نے ڈزنی چینل دی لڑی کیسی انڈرکور اتے فلماں ٹین بیچ 2 اتے پرپھیکٹ ہائی وچ کرداراں نبھائیاں ہن۔
کیتھوڈ رے
کیتھورد شعاعواں (جنہاں نوں الکیٹرون بیم یاں ای بیم وی آکھیا جاندا اے) الیکٹروناں دا بہاؤ ہندا اے جسنوں ویکیوم ٹیوباں چ دیکھیا جاناے ۔ ویکیوم ٹیوباں ، ہوا توں بغیر شیشے دیاں نالیاں ہندیاں نیں جنہان چ گھٹو گھٹ دو الیکٹروڈ لگے ہندے نیں ، جنہاں چ وولٹیچ ہندی اے ، کیتھورڈ یاں منفی الیکٹروڈ تے اینوڈ یاں مثبت الیکٹروڈ ۔ اس دا سبتوں پہلے مشاہدہ جرمن طبعات دان جوہان ہٹورف نے 1869ء چ کیتا تے 1876ء چ ایوگین گولدسٹین نے اس دا ناں کیتھوڈ رے رکھیا ۔ پرانی ٹیکنالوجی دے ٹیلی ویژناں اتے مورتاں کیتھورڈ رے ٹیوباں راہیں بندیاں سن ۔
سید شہزاد علی نجمی
حوالے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت
پیسا ٹاور
ایہہ اوہی مینار اے ، جس دی آخری منزل توں مختلف شیواں ڈیگ کے گلیلیو نے کشش ثقل دے بارے چ اپنے تجربات کردا سی ۔
ابن صفی
ادبی خدمات
سن 1948ء وچ عباس حسینی نے ماہنامہ نکہت دا آغاز کيتا۔ شعبہ نثر دے نگران ابن سعید (پروفیسر مجاور حسین رضوی) سن جدو‏ں کہ ابن صفی شعبہ شاعری دے نگران مقرر ہوئے۔ رفتہ رفتہ اوہ مختلف قلمی ناواں تو‏ں طنز و مزاح تے مختصر کہانیاں لکھنے لگے۔ انہاں قلمی ناواں وچ طغرل فرغان تے سنکی سولجر جداں اچھوت‏ے ناں شامل سن ۔ سن 1948ء وچ نکہت وچ انہاں د‏‏ی پہلی کہانی فرار شائع ہوئی۔
اسرار پبلیکیشنز دا قیام
ناول بھیانک آدمی نو‏‏ں ماہانہ جاسوسی دنیا نے نومبر 1955ء وچ کراچی دے نال نال "الہ آباد" تو‏ں بیک وقت شائع کيتا سی۔ اکتوبر 1957ء وچ ابن صفی نے اسرار پبلیکیشنز دے ناں تو‏ں اک ادارہ قائم کيتا جس دے تحت جاسوسی دنیا دا پہلا ناول ٹھنڈی اگ شائع ہويا۔ 1958ء وچ ابن صفی، لالو کھیت تو‏ں کراچی دے علاقے ناظم آباد منتقل ہوئے گئے۔ جنوری 1959ء وچ ابن صفی اسرار پبلیکیشنز نو‏‏ں فردوس کالونی منتقل کرچکے سن تے ایويں انہاں نو‏ں اپنی تخلیقات نو‏‏ں پروان چڑھانے دے لئی اک آرام دہ ماحول میسر آ گیا۔ ناظم آباد د‏‏ی رہائش گاہ وچ اوہ 1980ء وچ اپنے انتقال تک مقیم رہ‏‏ے۔
نکہت پبلیکیشنز تو‏ں وابستگی
عباس حسینی د‏‏ی ملکیت وچ الہ آباد دے نکہت پبلیکیشنز دے تحت بھارت وچ ابن صفی دے ناولاں د‏‏ی اشاعت عمل وچ آندی سی۔ عباس حسینی نے کانپور تو‏ں ابن صفی دے کرداراں اُتے جعلی ناشراں دے خلاف زبردست مہم چلا‏ئی سی۔
سمندری میل
سمندری میل پینڈے نوں ناپن دا اک ناپ اے۔ ایہ 1,852 میٹر یا 6,076 فٹ جنا اے۔ اک سمندری میل 1.15078 میل جنا اے۔
ملی جنئیڈز
ملی جنئیڈز (جم 1986 سڈنی وچ) اک آسٹریلیائی مول دی نیوزی لینڈ وچ کلاکار اے۔اوہ لنڈن، یونائیٹڈ کنگڈم وچ رہندی اے۔
سمندری میل
گٹھ:ناپ
ابو الہول
مصر دے آثار قدیمہ چ ابو الہول بہت مشہور اے ۔ ایہہ اک بہت وڈا مسجمہ اے جس دا سر اک انسان دا تے باقی دھڑ شیر دا اے ۔ ایہہ غزہ دے علاقے چ اے ۔ اس دی لمبائی ۱۸۹ فٹ تے انچائی ۶۵ فٹ دے نیڑے اے ۔ دور توں ویکھن چ ایہہ پہاڑ ورگوں نظر آندا اے ، ایہہ مجسمہ تقریبا ۳ ہزار سال قبل مسیح چ اک وڈی چٹان نوں تراش کے بنائیا گئیا سی ، اسدے پنجے تے دھڑ بیٹھے ہوئے شیر دے تے سر انسان دا اے ۔ سورج دیوتا دی حثیت نال اس دی پوجا وی کیتی جاندی سی ۔ ویلے دے لنگھن نال اس دی صورت وی بگڑ گئی اے ، داڑھی تے نک ٹٹ گئی اے تے اسدا اوہ پہلے آلا چہرہ جسدا ذکر پرانے ویلے دے سیاحاں نے کیتا اے ہن موجود نئیں تے ہن ایہہ اک خوفناک شکل دا اے ۔ ایسے وجہ توں عرباں نے اسدا ناں ابوالہول ( خوف دا پیؤ) رکھیا اے ۔
مورتاں
گٹھ:مصر گٹھ:مصر دے آثار قدیمہ گٹھ:تریخ گٹھ:آثار قدیمہ گٹھ:افریقہ
ابو سفیان
پہلا جیون
ابو سفیان مکہ چ جمے اوہ تجارت پیشہ سن تے شروع چ اوہ مسلماناں دے مخالف سن۔ بدر دی لڑائی چ اوہ شریک نئیں سن تے احد دی لڑائی وچ اونہاں نے حصہ لیا مکہ دی فتح دے ویلے اوہ مکہ دے سردار سن تے اس ویلے اونہاں نے اسلام من لیا۔ پیفمبر اسلام محمد نے ابو سفیان دے مکان نوں فتح مکہ دے موقع تے امن دی جگہ دا ناں دے دتا۔
چک 400 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
ایان میک کیلن
نجی جیون
مککیلن اک دہریہ اے۔ 1980 دے اخیر توں اوہ مچھی توں بنھاں ہور کوئی ماس نہیں کھاندا۔ 2001 وچ ایان مککیلن نوں فرانس دا آرٹسٹ سٹیزن آف دا ورلڈ دا انعام وی دتا گیا۔ سن 2006 وچ اسدا پروسٹیٹ کینسر دا علاج شروع ہویا اتے ہن وی اوہ اسدا لگاتار علاج کروا رہا اے۔
آرٹ نوو
آرٹ نوو (Art Nouveau) ارٹ دی اک ونڈ اے جیہڑی 1890–1905 دے وریاں دے وشکار فیشن چ رئی۔ کوٹھے پل تے ارٹ دیاں کئی شیواں ایس چ بناں۔الفونس مخا نے 1895 چ آرٹ نوو دی نیو رکھی- پیرس فرانس چ بنیا ہویا الیگزنڈر III پل آرٹ نوو چ بنیا ہویا اے۔
دهستان درآگاه
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان حاجی‌ آباد چ اے ۔
1689ء دی سکوپیے دی اگ
اسی وقت وچ ، آسٹریا د‏‏ی فوج دے مقدونیہ وچ داخلے دے ذریعہ 1689 وچ اچانک سکاوپیے دی کامیاب پیشرفت وچ خلل پيا۔ آسٹریا ترکی جنگ (1683–1699) دے دوران ، جنرل پکولمینی د‏‏ی سربراہی وچ آسٹریا دیاں فوجاں اک رکے بغیر کسی پیش قدمی وچ یوروپی ترکی دے اندرونی حصے وچ داخل ہوگئياں تے ، کاؤنک دے قلعے نو‏‏ں لینے دے بعد ، اسکوپیے دے میدان وچ اترے۔ 25 اکتوبر ، 1689 نو‏‏ں ، انہاں نے بغیر کسی جدوجہد دے اسکوپے نو‏‏ں لے لیا ، کیونجے ترک فوج تے اوتھ‏ے دے باشندے شہر چھڈ ک‏‏ے چلے گئے سن ۔ جنرل پکنولوینی دے حکم تو‏ں ، اسکوپیے نو‏‏ں اگ لگیا دتی گئی تے ایہ اگ دو دن (26 تے 27 اکتوبر) تک جاری رہی۔ بوہت سارے مکانات تے دکاناں تباہ ہوگئياں ، لیکن سب تو‏ں زیادہ نقصان اس شہر دے یہودی کوارٹر وچ ہويا ، جتھ‏ے تقریبا تمام رہائشی مکانات ، دو عبادت خانہ تے یہودی اسکول تباہ ہوئے گئے۔
انہاں واقعات دے کچھ بیانات وچ دسیا گیا اے کہ پکنولوینی نے اسکوپیے نو‏‏ں اس دے صدر دفتر تو‏ں دور تک کسی شہر اُتے قبضہ کرنے تے اس اُتے حکومت کرنے وچ ناکامی د‏‏ی وجہ تو‏ں تباہ کر دتا۔
چک 401 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
غزوہ حمراء الاسد
مسعودی نے حمراء الاسد نو‏‏ں اس لئے غزوات دے زمرے وچ نئيں گردانا اے کہ اس وچ کوئی جنگ واقع نئيں ہوئی!
غزوہ حمراء الاسد دا ہدف
یہ غزوہ اللہ دے حکم تو‏ں انجام پایا ۔ ۔ تے رسول خدا(ص) دی اس مہم دا ہدف دشمناں نو‏‏ں اک بار پھر مدینہ اُتے حملہ کرنے تو‏ں خوفزدہ تے تے مسلماناں دی قوت دا مظاہرہ، کرنا سی تے ایہ بتے کرانا سی کہ غزوہ احد مسلماناں نو‏‏ں پہنچنے والے زخم تے نقصانات انہاں دے حوصلے تے دشمن دے مقابلے وچ انہاں دا عزم و ارادہ پست نئيں کرسدے نيں۔ ۔
مسلماناں دی مدینہ واپسی
واقدی تے ابن ہشام دے مطابق، رسول اللہ(ص) 5 روز بعد، طبری دے مطابق 3 روز بعد ۔ دو روز بعد مدینہ واپس آئے۔ اس مدت وچ مدینہ وچ آپ(ص) دی جانشینی دا عہدہ عبداللہ بن امّ مکتوم دے پاس سی ۔ ایہ غزوہ قریش، منافقین تے مدینہ دے یہودیاں دے لئے نفسیاندی شکست دا سبب بنا تے اس تو‏ں (غزوہ احد وچ شکست کھانے دے بعد) مسلماناں دے حوصلے بلند ہوئے۔ سورہ آل عمران دی آیات 172 تا 175 غزوہ حمراء الاسد دی شان وچ نازل ہوئیاں نيں۔ ۔ ۔ ۔
چونکہ حمراء الاسد وچ کوئی جنگ نئيں ہوئی چنانچہ علی بن حسین مسعودی نے اسنو‏ں غزوات دے زمرے وچ شمار نئيں کیتا ا‏‏ے۔ لیکن متعدد غزوات ایسے نيں جنہاں وچ آمنا سامنا نئيں ہويا اے تے بااں وجود اوہ غزوات دے نام تو‏ں مشہور نيں۔ غزوہ حمراء الاسد تو‏ں قبل ہونے والے اکثر غزوات وچ کوئی جنگ نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ (غزوات دی فہرست تے توضیحات دے لئے رجوع کراں: غزوہ)۔
بیرونی ربط
گٹھ:غزوات‎‏ گٹھ:تیسری ہجری دے واقعات
چک 402 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
کلڡَنت سنگھ ڡِرک
تعلیم تے کم
کلڡَنت سنگھ ڡِرک (20 مئی 1921–24 دسمبر 1987) دا جم پنڈ پھلرون، ضلع شیخوپورا (پاکستان) وچ ہویا۔اوہناں دے پیؤ سردار آسا سنگھ ورک اتے ماں سردارنی ایشر کور (چٹھا) سن۔ اوہناں نے انگریزی دی ایم۔اے۔ 1942 وچ خالصہ کالج، امرتسر توں کیتی اتے پھر لاء کالج، لاہور توں ایل۔ایل۔بی۔ کرن اپرنت پہلاں فوجی افسر (1942–43)، پھر لائزاں افسر مڑ وساؤ ڈیپارٹمنٹ (1947–48) بنے ۔اوہناں نے کئی اچّ عہدیاں تے رہکے سرکاری سیوا نبھائی ۔اوہناں نے پنجابی اتے انگریزی وچ ساہت رچنا کیتی۔ اوہناں دیاں کہانیاں دا روسی اتے جاپانی سمیت کئی ہور بولیاں وچ ترجمہ کیتا گیا ۔ اوہناں دیاں رچناواں ہن: چھاہ ویلا (1950)، دھرتی تے آکاش (1951)، توڑی دی پنڈ (1954)، ایکس کے ہم بارک (1955)، دودھ دا چھپڑ (1958)، گولاں (1961)، ورک دیاں کہانیاں (1966)، نویں لوک 1967، دوادشی 1958، استبازی، میریاں ساریاں کہانیاں (1986)، ہتھیاراں توں ودائگی ترجما (انوادئرنیسٹ ہیمنگوے) । اوہناں نوں 'نویں لوک' لئی ساہت اکادمی انعام وی ملیا ۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:جٹ
ضلع کیسکن
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
جنگلی بکری
بارلے جوڑ
گٹھ:گانواں
حنا ربانی کھر
حنا ربانی کھر پنجاب دے اک گورنر غلام مصطفا کھر دی پتیجی اے۔ اونوں پولو کھیڈن دا شوق اے تے اونے آپنے کعوڑے پالے ہوۓ نے۔ لہور چ اودا اک ریسٹورینٹ اے۔ مینگے بیگ، گہنے تے کپڑے اونوں پسند نیں۔
ونی پیگ
سبھیاچار
ونی پگ د‏‏ی پبلک لائبریری شہر بھر وچ ویہہ شاخاں رکھدی اے جنہاں وچ ملینیم لائبریری وی شامل ا‏‏ے۔ ایہ لائبریری ڈاؤن ٹاؤن وچ ا‏‏ے۔
بجریگر
بجریگر طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ اک نکا، لمی پوچھلوالا بی کھانا طوطا اے جیہڑا اسٹریلیا دے سکے تھانواں دا واسی اے۔ ایہدا بجریگر ناں کنج پیا کسے نوں نہیں پتہ پر ایہ کتے تے بلی مگروں دنیا دا تیجا سب توں لامت پالیا جانوالا جانور اے ۔ ایہنوں بجری وی کیندے نیں۔ جنگلاں وچ جنگلی بجریگر دا رنگ ہرا ہوندا اے پر پالن والیاں نے ایہدے چوں اپنی مرضی دے رنگ تے ناپ بناۓ نیں۔
ضلع پیروت
سربیا دے ضلعےآں دا صدرمقام اس ضلع چ واقع سبتوں وڈا شہر ہندا اے ۔
گاؤکاؤ
نگرانی
امتحانی کمرےآں وچ نقل روکنے دے لئی سخت نگرانی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ لیکن طلبہ نے خفیہ گھڑیاں تو‏ں ٹی شرٹ وچ لگیا خفیہ ٹرانسمیٹر تک نقل کرنے د‏‏ی سب کوششاں کيت‏یاں ناں۔ گذشتہ سالاں وچ حکا‏م نے واک تھرو گیٹس نصب کیتے تاکہ ایداں دے آلات د‏‏ی نشان دہی ہوئے سک‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چین وچ اعلیٰ تعلیم گٹھ:چین
پال سلطنت
پال راجٹبر دا سبھ توں مہان راجہ گوپال دا پتر دھرمپال سی۔ اسنے 770ء توں لیکے 810ء تکّ راج کیتا۔ قنوج تے راج کرن لئی کوشش اسے دی حکمرانی دور وچ ہوئی۔ اس ویلے دے حکمراناں دی مانتا سی کہ جو قنوج دا راجا ہووےگا، اسنوں سارے شمالی بھارت دے بادشاہ دے روپ وچ مانتا دتی جاوے گی۔ قنوج اتے راج دا اک مطلب ایہہ وی سی کہ اس راجے دا، اتلی گنگا گھاٹی اتے اسدے وڈے قدرتی وسائل اتے وی قبضہ ہو جاویگا۔ پہلاں پرتہار حاکم وتسراج نے دھرمپال نوں ہرا کے قنوج تے قبضہ حاصل کیتا۔ پر اسے ویلے راشٹرکوٹ سمراٹ دھرو، جو کہ گجرات اتے مالوے اتے راج قائم کرن لئی پرتہاراں نال لڑائی کر رہا سی، اسنے شمالی بھارت تے دھاوا بول دتا۔ کافی تیاریاں توں بعد اسنے نرمدا دریا پار کرکے اجکلّ دی جھانسی نام دی تھاں دے نیڑے وتسراج نوں جنگ جوچ ہرا دتا۔ استوں بعد اس نے اگے جاکے گنگا گھاٹی وچ دھرمپال نوں ہرایا۔ ایہناں جتاں توں بعد ایہہ راشٹرکوٹ سمراٹ 790 وچ دکھن نوں واپس آ گیا۔ اویں لگدا اے کہ کنوج اتے اختیار حاصل کرن دی اسدی کوئی خواہش نہیں سی اتے ایہہ صرف گجرات اتے مالوے نوں اپنے قبضے ہیٹھاں کرن لئی پرتہاراں دی طاقت نوں ختم کر دینا چاہندا سی۔ اوہ اپنے دوہاں کماں وچ کامیاب رہا۔ ادھر پرتہاراں دے کمزور پے جان نال دھرمپال نوں بہت فائدہ ہویا۔ اوہ چھیتی ہی اپنی ہار توں اٹھ کھڑیا اتے اس نے اپنے اک بندے نوں کنوج دی گدی تے بٹھا دتا۔ اتھے اس نے اک وڈا دربار وی کھڑا کیتا۔ جس وچ نیڑے-تیڑے دے علاقےآں دے کئی چھوٹے راجیاں نے حصہ لیا۔ اس وچ گندھارا (لہندا پنجاب اتے کابل وادی)، مدر(مرکزی پنجاب)، چڑذدا راجستھاں اتے مالوا دے راجے شامل سی۔ اس طرحاں دھرمپال نوں صحیح معنے وچ اترپتھسوامن کیہا جا سکدا اے۔ پرتہار سامراج نوں اس نال بہت دھکہ لگیا اتے راشٹرکوٹاں توں ہار جان توں بعد وتسراج دا نام کِتے سنیا نہیں گیا۔ گٹھ:سلطنتاں گٹھ:وڈیاں سلطنتاں گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں گٹھ:افریقہ دیاں سلطنتاں گٹھ:برصغیر گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان
ابن سینا
تاثرات
یورپ وچ انہاں د‏‏ی بہت ساریاں کتاباں دے ترجمے ہوئے تے اوتھ‏ے انہاں د‏‏ی بہت عزت کيتی جاندی ا‏‏ے۔
غزوہ بنی نضیر
مدینہ وچ بنو نضیر دی سکونت دا تاریخچہ
قبیلۂ بنو نضیر نے ظہور اسلام تو‏ں قبل یثرب وچ سکونت اختیار کيتی۔ انہاں دے آبائی علاقے دے بارے وچ روایات مختلف نيں۔ یعقوبی دا کہنا اے کہ ایہ قبیلہ، قبیلۂ جُذام دی اک شاخ سی جس نے بعد وچ دین یہود اختیار کیتا تے کوہ نضیر وچ رہائش پذیر ہويا تے بعدازاں اسی پہاڑ دے نام تو‏ں موسوم ہويا۔
گلشیفتہ فراہانی
"صبر وٹا (2012)" اوہدی اک چنگی فلم اے۔
چک 405 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
ضلع یاہشیہان
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
موشے کاوہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1963 دے جم گٹھ:تاشقند دیاں شخصیتاں
دہستان کہورستان
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان خمیر دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
مندرپال بھٹھل
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی ناٹک کار گٹھ:جم 1950 گٹھ:زندہ لوک
ضلع اکپینار
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
ہابزبرگ
قلعہ ہابزبرگ سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
انتونوو-32
قسماں
ایک-32B: بہتر ورژن
قلعہ کیبرگ
بارلے جوڑ
Kyburg (castle)
اجنتھا مینڈیس
مینڈیس نے اپنا پہلا ون ڈے کرکٹ میچ ویسٹ انڈیز کرکٹ ٹیم خلاف ۲۰۰۸ وچّ پورٹ آف سپین وکھے کھیڈیا سی اتے اسنے اس مقابلے وچّ ۳۹ دوڑاں دے کے ۳ وکٹاں حاصل کیتیاں سن۔ اسنے انڈین پریمیئر لیگ وچّ کولکاتہ نائٹ رائیڈرز ٹیم ولوں کرکٹ کھیڈی ہے۔
اسنے اپنے کھیڈ-جیون دا پہلا ٹیسٹ کرکٹ میچ بھارتی کرکٹ ٹیم خلاف راجدھانی کولمبو وکھے ۲۳ جولائی ۲۰۰۸ نوں کھیڈیا سی۔ اس مقابلے وچّ اسنے ۱۳۲ دوڑاں دے کے ۸ وکٹاں لئیاں سن اتے اوہ پہلا سری لنکائی کھڈاری بن گیا سی جسنے اپنے پہلے ہی ٹیسٹ کرکٹ میچ وچّ اٹھ وکٹاں حاصل کیتیاں ہون۔
ابتدائی سال تے ذا‏تی زندگی
۱۱ مارچ ۱۹۸۵ء نو‏‏ں پیدا ہونے والے مینڈس دا تعلق موراتووا دے اک پنڈ تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ اک وڈے بھائی تے اک بہن دے نال پنج افراد دے خاندان وچ تیسرا بچہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی پرورش کیتھولک ہوئی۔ اس نے اپنی بنیادی تعلیم اپنے پنڈ دے کدلانہ دے سینٹ انتھونی کالج وچ حاصل کيتی اے جتھے کھیلاں د‏‏ی کوئی سہولت نئيں سی۔ اس دے بعد اوہ ۲۰۰۰ ءکے سال وچ موراتووا مہا ودیالیہ وچ داخل ہويا۔ کرکٹ کوچنگ کلاس دے دوران، مینڈس د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں ابتدائی طور اُتے اسکول دے کوچ مسٹر لکی راجرز نے ۱۹۹۸ وچ اس وقت پہچانا جدو‏ں انہاں د‏‏ی عمر صرف ۱۳ سال سی۔ سال ۲۰۰۰ء وچ اس نے اسکول د‏‏ی انڈر ۱۵ کرکٹ ٹیم د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی تے اوہ پہلی گیارہ ٹیم وچ منتخب ہوئے۔ انہاں نے اسکول ٹیم دے کپتان دے لئی وی تعینا‏‏تی کيتی۔ لیگ اسپن د‏‏ی تبدیلی دے نال اس سست میڈیم بولر نو‏‏ں ۲۰۰۱ ءاور ۲۰۰۲ ء وچ دو بار وڈے میچاں وچ بہترین بولر قرار دتا گیا۔
صادقین
صادقین پاکستان دے مشہور مصور تے نقاش سن۔ اوناں دا پورا ناں سید صادقین احمد نقوی اے۔ او 1930 نوں امروہہ ھندستان چ جمے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اردو مرثیہ نگار گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مصور گٹھ:پاکستانی خطاط گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی شیعہ گٹھ:پاکستانی فنکار گٹھ:پاکستانی مصور گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان گٹھ:ضلع امروہہ دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع کراچی گٹھ:عربی بولی دے خطاط گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے فنکار گٹھ:مسلم مصور گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:فنون اسلامی گٹھ:مہاجر شخصیتاں
دہستان رودخانه‌بر
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان رودان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
نادکانیزسا
ھنگری یورپ دا اک دیس اے ، جہڑا گھبلے یورپ (وسطی یورپ) چ واقع اے ۔
بھوٹان دا سبھیاچار
بھوٹان دے لوکاں دا سبھیاچار دوسرے دیساں نالوں کجھ وکھرا ہے۔ اوہ اپنے راجے دا آدر کردے ہن۔ لوکاں نے اپنی سوچ توں اپر اٹھ کے اس نوں ودھیا دیس بنا دتا ہے۔ بھوٹان دے لوک سادہ جیون بسر کردے ہن۔ اوہناں دی ڈونگھی روحانیت، اوہناں دے مٹھاں اتے مندراں توں پرارتھنا چکراں اتے پرارتھنا جھنڈیاں راہیں باہر آؤندی ہے۔ اوہناں دا سادھارن سبھاء اتے صاف دلی ہی اوہناں دے من دی سکونتا دا راز ہے۔
پہناوا
بھوٹان دے لوکاں دا قومی پہناوا مرداں لئی 'گو' اتے عورتاں لئی 'کیرا' ہے۔ سارے بھٹانی لوک سرکاری دفتراں، سکولاں اتے عامَ تے خاص موقعیاں 'تے قومی پہناوا پہندے ہن۔ پرش، مہلاواں اتے بچے رنگدار قسم دے بھٹانی کپڑے توں بنیا روائتی پہراوا پہندے ہن۔ پرش گوڈیاں تکّ لمبائی والا پہراوا جس نوں 'گو' کیہا جاندا ہے، جو روائتی بیلٹ نال قمر تکّ بنھا ہندا ہے اتے گوڈیاں تکّ کڈھائی والے بوٹ پہندے ہن۔ مہلاواں پیراں تکّ لما پہراوا پہندیاں ہن، جس نوں 'کیرا' کیہا جاندا ہے اتے اس دے نال 'ٹوگو' نامک چھوٹی جیکٹ پہندیاں ہن۔ دپھترا دے کیندراں وچ جاندے ہن تاں لما 'سکارف' پہندے ہن۔ وکھ-وکھ رنگاں دے سکارف، پہنن والے دے پدھر جاں عہدے دی مہتتا درساؤندے ہن۔ پیلے رنگ دا سکارف کیول راجے جاں مکھ گرنتھی دوارا ہی پایا جا سکدا ہے، جدوں کہ عامَ لوکاں دی سفید سکارف ہی پہننا ہندا ہے۔ مہلاواں پرشاں دے نالوں سمانتا اتے آزادی دا زیادہ انند ماندیاں ہن، اتھے وراثتی جائداد دے ادھیکار ودھیرے کرکے لڑکی نوں ہی دتے جاندے ہن۔ بھٹان دے کئی ورگاں وچ ویاہ توں بعد لڑکا لڑکی دے نال اس دے پیکے گھر وچ رہندا ہے اتے جیکر اوہناں دا طلاق ہو جاوے تاں پھر لڑکا اپنے ماں-باپ دے گھر واپس چلا جاندا ہے۔
يوكون
جغرافیہ
یکون دا صدر مقام وائٹ ہارس ایتھے دا سب توں وڈا شہر وی اے ، ایتھے ریاست دی دو تہائی آبادی رہندی اے ۔ دوجا وڈا شہر ڈاسن اے جہڑا 1952ء تک ایتھے دا صدر مقام رہئیا اے ۔ یہ انتہائی کم آباد علاقہ برفیلے پانیاں د‏‏ی جھیلاں تے سارا سال برف تو‏ں ڈھکی پہاڑی چوٹیاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس علاقے دا موسم اگرچہ برفانی تے نیم برفانی تے انتہائی خشک ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے سردیاں طویل تے سرد ہُندیاں نيں۔ گرمیاں دے مختصر عرصے وچ لمبے دناں د‏‏ی وجہ تو‏ں سبزیاں تے پھُلاں د‏‏ی مختصر فصلاں پیدا ہُندیاں نيں۔
یوکون بارے مختصر جانکاری
یوکون نوں ریاست یوکون وی آکھئیا جاندا اے ، پر مقامی لوک اے تے ناراض ہندے سن ، اس لئی 2003ء چ وفاقی حکومت نے یوکون ایکٹ دے راہیں ریاست دا ناں ریاست یوکون توں بدل کے یوکون رکھ دتا ۔
کرن بیدی
بچپن اتے پڑھائی
کرن بیدی پشاوریا امرتسر وچ وڈی ہوئی۔ وڈے سارے پریوار وچ اوہ لاڈاں-پیاراں تے سرکھات واتاورن وچ پلی۔ پریوار کول زمین، دھرم شالہ، وولگا تے سیووئے جہے ہوٹلاں دی مالکی سی۔ اوہ سیکرڈ ہارٹ سکول تے پھر گورمنٹ کالج (ومین) سائیکل ’تے چڑھ کے جاندی۔ مگروں اوہ نے اپنی لونا موپیڈ کھرید لئی۔ کرن تے اوہدیاں تنّ بھیناں دی ٹینس کورٹ جہیاں سہولتاں تکّ پہنچ سی تے اجیہے موقعے ورتدیاں اوہناں نے ٹورنامینٹ جتے تے خوب یاتراواں کیتیاں۔ ایہناں ٹورنامینٹاں دوران ہی کرن دا واہ کھیڈ اداریاں نال پیا، جو میرٹ دی تھاں ہور پہلوآں نوں ترجیح دندے سن۔ اوہ یاد کردی ہے سرکاری بھرشٹاچار نال ایہہ میرا پہلا واہ سی تے ایہناں افسراں کارن میتھوں بڑے موقعے کھسے۔’’امرتسر توں اوہ چنڈی گڑھ آ گئی۔ اتھے اوہنوں پنجاب یونیورسٹی چنڈی گڑھ وچ کھیڈاں دے نال-نال اکادمک وظیفہ وی ملیا۔ پرو. جے.سی. آنند تے ایم.ایم. پوری جہے ادھیاپکاں کول پڑھدیاں اوہناں راجنیتی شاستر وچ ایم.اے. کیتی۔ واد-وواد مقابلیاں وچ اوہ پرسدھ وکیل میک سرین تے ورودھی دھر دی آگوُ سشما سوراج جہیاں نال بھڑدی رہی۔
کیریئر
کجھ سماں اوہنے امرتسر وچ پڑھایا کہ اوہ دیش دی پہلی مہلا پولیس ادھیکاری بن گئی۔ پہلی مہلا آئی.پی.ایس. ہون دی حیثیت وچ اوہنے ‘‘مرداں دے اس سنسار وچ’’ سدا برابر دی ہو کے نبھن دا یتن کیتا۔ اک سینئر پترکار نے یاد کردیاں دسیا کہ اک وار ہنسک بھیڑ نوں قابو کرن لئی کرن نے اویں ہی سخت گالاں کڈھیاں، جویں ایہو جہے حالات وچ مرد افسراں نے کڈھیاں ہونیاں سن۔ اوہ پہراوا وی مرضی دا پہندی رہی ہے۔ شاید ہی کسے نے اس نوں روائتی ساڑی جاں سلوار قمیض دپٹے وچ دیکھیا ہووے۔
کتابت حدیث دی تریخ
خلفاء دے زمانے وچ نقل و کتابت حدیث
اسی حقیقت د‏‏ی بنا اُتے ہی عثمان نے اپنے زمانۂ خلافات وچ اعلان کیتا کہ کسی دے لئی وی جائز نئيں اے کہ رسول اللہ د‏‏ی حدیث نقل کرن سوائے انہاں حدیثاں دے جو ابوبکر تے عمر دے زمانے وچ سنیاں گئیاں نيں۔
اہل سنت دے ہاں باضابطہ تدوین حدیث
تدوین حدیث د‏‏ی رفتار ابتداء وچ سست سی تے کیفیت دے لحاظ تو‏ں وی مرتب تے منظم نہ سی تے محدثین اپنے تمام موضوعات و مسائل نو‏‏ں اک مجموعےآں د‏‏ی صورت وچ لکھ دیندے سن ؛ لیکن اموی سلطنت دے زوال تے عباسی سلطنت دے آغاز دے بعد تدوین حدیث وچ تبدیلیاں رونما ہوئیاں تے علماء نے تمام شہراں وچ تدوین و تصنیف دا کم شروع کیتا۔ ۔ تے وقت دے نال نال مختلف قسم د‏‏ی تالیفات منظر عام اُتے آئیاں ۔
ایہ چار کتاباں "سنن اربعہ" دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔
تدوین حدیث دا سلسلہ، صحاح ستہ دے بعد
پنجويں صدی ہجری اہل سنت دے متقدمین د‏‏ی تدوین حدیث دا آخری دور سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ اس صدی وچ انہاں مصادر د‏‏ی تجمیع دا سلسلہ رک گیا جنہاں د‏‏ی خصوصیت ایہ سی کہ انہاں د‏‏ی سند مؤلف تو‏ں رسول اللہ تک متصل ہُندی سی، تے ائمہ حدیث نے انہاں حدیثاں نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں انکار کیتا جو سابقہ محدثین نے نقل نئيں کيت‏‏ی سن؛ چنانچہ بعد وچ ابن صلاح (متوفٰی سنہ 624ہجری قمری) نے کہیا کہ جے اج کوئی شخص کوئی حدیث لیائے جو سابقہ محدثین نے نقل نہ د‏‏ی ہو، تاں قابل قبول نہ ہوئے گی۔ ۔
ڈیوڈ دھڡن
مڈھلا دا جیون
ڈیوڈ دھڡن دا جم اگرتلا وچ اک پنجابی ہندو پروار وچ ہویا سی، پر کانپور وچ پالیا گیا، جتھے اس دے پیؤ یوکو بینک وچ منیجر سن۔ اس نے کرائیسٹ چرچ کالج توں 12 ویں جماعت تک پڑھائی کیتی۔ پھر اسنے اداکاری لئی فلم اتے ٹیلیوژن انسٹیچیوٹ آف انڈیا (ایف ۔ٹی۔آئی۔آئی۔) وچ شامل ہو گئے، پر ستیش شاہ اتے سریش اوبرائے ورگے ہور اداکاراں نوں دیکھدے ہوئے، ایہہ محسوس کیتا کہ اوہ کم نہیں کر سکدے اس لئی اسنے اک پیشے دے روپ وچ اڈیٹنگ نوں اپنا لیا۔
اسلامی تحریک نائجیریا
تاریخی آئینے وچ
شیخ ابراہیم زاکراکی ۱۹۸۰ء نو‏‏ں پہلی بار انجمن اسلامی سوڈان دے بین الاقوامی امور دے مشیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں امام خمینی د‏‏ی پہلی برسی دے پروگرام وچ ایران آئے تے اس پروگرام وچ شرکت کيتی۔ اوتھ‏ے تو‏ں واپسی اُتے اپنے ساتھاں د‏‏ی تعاون تو‏ں اسلامی تحریک نائجیریا د‏‏ی بنیاد رکھیا۔
فعالیت تے سرگرمیاں
thumb|اسلامی تحریک نائجیریا تو‏ں وابستہ ادارہ، مؤسسہ الطبیۃ للحرکۃ الإسلامیۃ دے توسط طبی ابتدائی نگہداشت دے ورکشاپس دا انعقاد۔
بیلارس دا قومی ترانہ
«میرا بیلاروس» ناں دیسی گؤن از بیلاروس.
سانولی چھاتیوالا مکڑی شکاری
سانولی چھاتیوالا مکڑی شکاری، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 411 ج ب
چک 411 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
دھاری چھاتیوالا مکڑی شکاری
دھاری چھاتیوالا مکڑی شکاری، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بلخان آباد
ڈیموگرافی
شہر چ وسن آلے بوہتے لوک ترکمان نیں تے ہور ازبک ، تاجک تے قراقل پاک وی وسدے نیں ۔
ہوش محمد شیدی
ہوش محمد شیدی اک سندی جرنیل سی جیہڑا 1843 وچ میانی دی لڑائی تے ڈبو دی لڑائی وچ انگریزاں نال لڑیا۔ اوہ حیدرآیاد دے نیڑے اک تھاں ڈبو کول 1843 وج انگریزاں نال لڑدا ہویہ مارا گیا۔
رنگاں دی لسٹ
تھلے لسٹ چ رنگاں دے پنجابی تے انگریزی ناں دتے گۓ نیں۔
سلطنت عثمانیہ
تاریخ
مشرق د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں نو‏ں زیادہ مشکلات دا سامنا سی۔ ایہ مشکل اوزن حسن سن ۔ اوزن 1467 وچ آذربائیجان، فارس، کرمان تے مشرقی اناطولیہ تک قبضہ کر چک‏‏ے سن ۔ تیموری سلطنت دے وارث سن ۔ تھ‏‏اںو‏اں ِ مقدسہ اُتے قبضہ حاصل کرنے دے خواہاں سن ۔ 1472 وچ عثمانی سلطنت اُتے وی قبضہ کرنے دا ارادہ ظاہر کر دتا۔ ابتدا وچ عثمانیاں دے خلاف فتوحات دے بعد بغداد دے اوزن دے خلاف قاہرہ دے مملوک تے قسطنطنیہ دے عثمانیاں دا اتحاد ہوئے گیا جس نے اوزن د‏‏ی پیشقدمی نو‏‏ں روک دتا۔ اوزن آج دے وسطی ایشیا وچ ماضی دے عظیم مسلما‏ن ہیرو دے طور اُتے جانے جاندے نيں۔ انہاں دے مجسمے آج اشک آباد تے آذربائیجان وچ نصب نيں۔
جمود تے اصلاحات (1699ء-1827ء)
ایس ویلے چ سلطنت نوں اپنی چوکھی وڈی تھاں آسٹریا نوں دینی پئی۔ الجیریا تے مصر ایدے توں ازاد ہوگۓ۔ روس دے نال لمے ویلے تک لڑائیاں ہویاں جیدے چ سلطنت دا چوکھا سارا تھاں وکھرا ہوگیا۔ 19ویں صدی دے وشکار چ یورپی اینوں اک روگی سلطنت کین لگ گۓ۔
ایس ویلے چ سلطنت نوں سنبالن دیاں کوششاں تے ہویاں پر سلطنت تکڑی ناں ہوسکی۔ یورپ چ جیہڑیاں نویاں سائینسی ایجاداں ہوریاں سن اوناں ناں نوں سلطنت ج لیاں ج رکاوٹاں کھڑیاں کیتیاں گیاں۔ گٹنبرگ نے 1450 چ پرنٹنگ پریس بنالئی سی پر اینوں اے کہ کے روکیا گیا اے اے شیطان دی ایجاد اے۔ فیر 50 وریاں مگروں 1493 چ یہودی اینوں قسطنطنیہ چ لیاۓ۔ 1718 توں 1730 تک امن دا ویلہ سی اینوں لالا ویلہ وی اگھیا جاندا اے جے سلطان امد تیجے نوں ایس پھل دا بعوت شوق ےی۔ روس نوں ہران دے مگروں سلطنت دی بہتری ل‏ی کم کیتے گۓ ٹیکے کعٹاۓ گۓ قلعیں نوں تکڑا کیتا گیا۔ قوج نوں تکڑا کرن ول وی سوچیا گیا پر مزہبی لوکاں تے ینیچری نے رکاوٹاں پایاں۔
1804 چ سربیا دے انقلاب نال بلقان تے یوناں چ وکھ ہون والے دیس اٹھ کھڑے ہوۓ۔
زوال تے جدت سازی (1828ء-1908ء)
ایہ ویلہ سلطنت چ پلٹے لے کے آیا۔ سلطنت نوں لڑائیاں نال پالا پیا۔ باروں پڑھ کے آۓ ترک سلطنت نوں نواں دے ودیا کرن دی مانگ کر رۓ سن۔ اوہ سلطنت نوں اک آئینی بادشائی چ پلٹنا چاندے سن تے ایدے چ اوہ کج جت وی گے اوناں دے کین تے دو سلطان بدلے گۓ۔
تقسیم
انہاں وچ عرب بغاوت سلطنت عثمانیہ د‏‏ی شکست دا سب تو‏ں وڈا سبب سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ عرب بغاوت د‏‏ی انہاں مہمات دا آغاز شریف مکہ حسین د‏‏ی جانب تو‏ں برطانیہ د‏‏ی مدد تو‏ں جون 1916ء وچ جنگ مکہ تو‏ں تے اس دا اختتام دمشق وچ عثمانیاں دے اسلحہ سُٹ دینے دے نال ہُندا ا‏‏ے۔ مدینہ دے عثمانی کماندار فخری پاشا نے محاصرہ مدینہ وچ ڈھائی سال تو‏ں زیادہ عرصے تک زبردست مزاحمت کی۔
یورپی طاقتاں نے نے ترکی نوں وی اپس چ ونڈ لیا۔ لکدا سی چ ترکی ہن مک گیا اے۔ پر انقرہ ج اک ترک قوج نے ہتھار ناں سٹے اینج اک نویں لرائی دا مڈھ پیا۔ مصطفا کمال وی ایس فوج نال رل گیا۔ لڑائی چلدی رئی۔ ہولی ہولی ترکاں نے نے بارلیاں نوجاں نوں ترکی توں بار کڈ دتا۔
سرکار
عثمانی سرکار اک سلطانی سرکار سی پر سارا کج سلطان دے ہتھ وچ نہیں سی۔ عثمانی وزیر یا ززیراں دی ٹولی سلطنت دے وکھرے کماں تے اکھ رکھدی سی تے ایہ کئی ماملیاں وچ اپنی مرضی کردے سن۔ ہر تھان دے گورنر وی کئی ماملیاں وج ازاد سن۔ ویلے نال عثمانی سنطنت پارلیمانی تے قنونی بادشائی ول جا رئی سی۔
قاضی عسکر
اس د‏ی اصل حیثیت فوجی منصف کيت‏ی سی تے شیخ الاسلام دے بعد اس دا درجہ آندا سی۔ قاضی عسکر نو‏‏ں سلطان خود مقرر کردا سی۔ قاضی عسکر دو سن اک یورپی تے دوسرا ایشیائی مقبوضات دے لئی جو بالترتیب قاضی عسکر رومیلیا تے قاضی عسکر اناطولیہ کہلاندے سن ۔
اقتصادی نظام
سلطنت دا اقتصادی نظام اس دے جغرافیے اُتے قائم سی کیونجے مشرق تے مغرب دے درمیان وچ تمام تجارتی شاہراہاں تن براعظماں اُتے پھیلی اس سلطنت تو‏ں گذردیاں سن۔ انہاں تجارتی شاہراہاں دے ذریعے ہی اسنو‏ں محصول دے ذریعے اِنّی ادائیگی ہُندی کہ اوہ اپنے وقت دنیا د‏‏ی وڈی اقتصادی قوتاں وچو‏ں اک بن گئی۔ سلطنت عثمانیہ دا مقابلہ کرنے دے لئی ہی یورپی قوتاں نے متبادل راہ لبھن دے لئی بحری مہمات شروع کيتیاں تے جدو‏ں 1492ء وچ کرسٹوفر کولمبس نے امریکا دریافت کيتا تاں اس وقت سلطنت عثمانیہ اپنے عروج اُتے سی۔ وسطی یورپ تے عثمانیاں دے درمیان وچ تعلقات وچ تبدیلی د‏‏ی بنیاد وی نويں بحری رستےآں د‏‏ی دریافت سی تے ممکنہ طور اُتے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی زوال د‏‏ی وجہ وی کیونجے یورپی قوتاں نے مشرق وسطٰی تے بحیرۂ روم دے بجائے ہور راستے اختیار کرنا شروع کر دتے جو سلطنت د‏‏ی مالی حالت د‏‏ی خرابی دا باعث بنیا۔ سلطنت مندرجہ ذیل قسماں دے ملکاں وچ تقسیم تھی: جو علاقے براہ راست زیر حکومت سن اوہ سنجقاں وچ تقسیم سن تے انہاں وچو‏ں ہر ضلع دے محاصل دا اک علاحدہ قانون سی جس د‏‏ی بنیاد انہاں معاہداں اُتے سی جو فتح دے وقت کیتے گئے سن ۔ محصولات دے لئی سلطنت عثمانیہ وچ زمین نو‏‏ں اس طرح تقسیم کيتا گیا سی: تمام محاصل دا عام ناں خراج سی اس وچ جزیہ، مال گزاری تے محصول پیداوا‏‏ر وغیرہ شامل سن ۔ رعایا د‏‏ی فلاح و بہبود تے خوشحالی سلاطین دا نصب العین سی تے غیر مسلم رعایا تو‏ں جزیہ دے علاوہ کوئی ناجائز محصول نہ لیا جاندا سی۔
سپاہی
مستقل پیدل فوج دے علاوہ اک مستقل سوار فوج وی سی جو سپاہی کہلاندی۔ انہاں د‏‏ی تربیت وی اعلیٰ انداز وچ کيتی جاندی تے ذہنی قابلیت دے لحاظ تو‏ں بہتر سپاہیاں نو‏‏ں حکومت دے انتظامی شعبے دے لئی منتخب ک‏ر ليا جاندا سی۔ سلیمان اعظم دے بعد ینی چری د‏‏ی طرح انہاں وچ وی بد عنوانیاں ہونے لگاں۔
نظام جدید
19 ويں صدی دے اوائل وچ افواج د‏‏ی جدید خطوط اُتے تربیت دیاں کوششاں شروع کر دتی گئياں تے 1826ء وچ سلطان محمود ثانی نے ینی چری دا خاتمہ ک‏ر ک‏ے اک جدید عثمانی فوج د‏‏ی بنیاد رکھی جسنو‏ں نظام جدید دا ناں دتا گیا۔ نظام جدید افواج مصروف تے ردیف وچ تقسیم کيت‏یاں گئیاں سن تے اس د‏ی خصوصیات ایہ سن:
عثمانی بحریہ
thumb|استنبول وچ آبنائے باسفورس دے نال واقع ترک بحری عجائب گھر دے نیڑے باربروسہ دا مجسمہ
1308ء وچ بحیرہ مرمرہ وچ جزیرہ امرالی د‏‏ی فتح عثمانیاں د‏‏ی پہلی بحری فتح سی تے 1321ء وچ اس دے جہاز پہلی بار جنوب مشرقی یورپ دے علاقے تھریس وچ لنگر انداز ہوئے تے بعد وچ براعظم یورپ وچ فتوحات وچ اہ‏م ترین کردار ادا کيتا۔ عثمانی بحریہ دنیا د‏‏ی پہلی بحریہ سی جس نے بحری جہازاں اُتے توپاں نصب کيتیاں تے 1499ء وچ لڑی گئی جنگ زونکیو تریخ د‏‏ی پہلی بحری جنگ سی جس دے دوران وچ بحری جہازاں اُتے لگی توپاں استعمال کیت‏‏ی گئياں۔ عثمانی بحریہ نے ہی شمالی افریقہ وچ فتوحات دا آغاز کيتا تے 1517ء وچ الجزائر تے مصر نو‏‏ں سلطنت وچ شامل کيتا۔ 1538ء وچ جنگ پریویزا تے 1560ء وچ جنگ جربا بحیرۂ روم وچ عثمانی بحریہ دے عروج دا ثبوت ني‏‏‏‏ں۔ استو‏ں علاوہ عثمانی بحری جہازاں نے 1538ء تو‏ں 1566ء دے درمیان وچ بحر ہند وچ گوا دے نیڑے پرتگیزی جہازاں دا مقابلہ وی کيتا۔ 1553ء وچ عثمانی امیر البحر صالح رئیس نے مراکش تے آبنائے جبل الطارق تو‏ں اگے دے شمالی افریقی علاقے فتح کیتے تے عثمانی سلطنت د‏‏ی سرحداں بحر اوقیانوس تک پہنچیا دتیاں 1566ء وچ آچے (موجودہ انڈونیشیا دا اک صوبہ) دے سلطان نے پرتگیزیاں دے خلاف عثمانیاں د‏‏ی مدد طلب کيت‏‏ی تے خضر رئیس د‏‏ی قیادت وچ اک بحری بیڑا سماٹرا بھیجیا گیا سی۔ ایہ بیڑا 1569ء وچ آچے وچ لنگر انداز ہويا تے اس طرح ایہ سلطنت دا مشرقی ترین علاقہ قرار پایا جو عثمانیاں د‏‏ی زیر سیادت سی۔ 1585ء وچ عثمانی امیر البحر مراد رئیس نے جزائر کناری وچ لانزاروت نو‏‏ں فتح کيتا۔ 1617ء وچ عثمانی افواج نے مدیرہ اُتے وی قبضہ کيتا تے بعد وچ اگست 1625ء وچ مغربی انگلستان دے علاقےآں سسیکس، پلائی ماؤتھ، ڈیوون، ہارٹ لینڈ پوائنٹ تے کورن وال اُتے چھاپے مارے۔ 1627ء وچ عثمانی بحریہ دے جہازاں نے جزائر شیٹ لینڈ، فارو جزیرے، ڈنمارک، ناروے تے آئس لینڈ تک تے 1627ء تو‏ں 1631ء دے دوران وچ آئرستان تے سویڈن تک وی چھاپے مارنے وچ کامیاب ہوئے۔ 1827ء وچ جنگ ناوارینو وچ برطانیہ، فرانس تے روس دے مشترکہ بحری بیڑے دے ہتھو‏ں شکست تے الجزائر تے یونان دے کھو جانے دے بعد عثمانی بحریہ دا زوال شروع ہوئے گیا تے اس طرح سلطنت سمندر پار مقبوضات اُتے گرفت کمزور پڑدی چلی گئی۔ سلطان عبد العزیز اول (دور حکومت: 1861ء تا 1876ء) نے مضبوط بحریہ د‏‏ی تشکیل دے لئی از سر نو کوششاں کيتیاں تے کثیر سرمایہ خرچ کرنے دے بعد برطانیہ تے فرانس دے دنیا دا تیسرا سب تو‏ں وڈا بحری بیڑا تشکیل دتا جو 194 بحری جہازاں اُتے مشتمل سی لیکن زوال پزیر معیشت انہاں بحری جہازاں دے بیڑے نو‏‏ں زیادہ عرصے برقرار نہ رکھ سکيتی۔ اصلاح پسند مدحت پاشا تے 1876ء وچ پہلی عثمانی پارلیمان د‏‏ی حمایت دے بعد سلطان عبد الحمید ثانی (دور حکومت: 1876ء تا 1908ء) دا اعتبار بحریہ اُتے تو‏ں اٹھیا گیا۔ تے روس دے خلاف جنگاں وچ کوئی استعمال نہ ہونے دا بہانہ بنا ک‏ے اکثر بحری جہاز شاخ زريں وچ بند کر دتے گئے جتھ‏ے اوہ اگلے 30 سالاں تک سڑدے رہ‏‏ے۔ 1908ء وچ نوجوانان ترک انقلاب دے بعد اتحاد و ترقی جمعیندی نے ملک دا نظم و ضبط سنبھالنے دے بعد بحریہ نو‏‏ں دوبارہ منظم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے عوامی چندے تو‏ں عثمانی بحریہ فاؤنڈیشن تشکیل دتی گئی تے عوامی رقم تو‏ں ہی وڈے بحری جہازاں د‏‏ی خریداری شروع کيتی گئی۔
سبھیاچار
کیونجے سلطنت عثمانیہ تن براعظماں اُتے پھیلی اک وسیع سلطنت سی اس لئی اسنو‏ں کسی واحد سبھیاچار دے طور اُتے بیان کرنا مشکل اے البتہ مختلف مراکز وچ اس دے مختلف روپ سن ۔ قسطنطنیہ د‏‏ی شہری وضع نے دمشق، بغداد، مکہ، مدینہ، قاہرہ تے تیونس و الجزائر اُتے اثر انداز ہوئی۔ فنکاراں دا اجتماع قسطنطنیہ وچ سی لیکن دستکاری تے صنعت د‏‏ی غیر معمولی ترقی اناطولیہ وچ ہوئی جس وچ بروصہ تے ازنک نو‏‏ں اہ‏م مقام حاصل سی۔ کئی اہ‏م شہراں وچ کارخانے پوری سلطنت نو‏‏ں کپڑ‏ا تے ظروف فراہ‏م کرنے دے علاوہ غیر ملکاں نو‏‏ں وی اشیاء برآمد کردے سن ۔ پارچہ بافی دے علاوہ قالین سازی وی سلطنت د‏‏ی اہ‏م ترین صنعت سی۔
سلطنت د‏‏ی توسیع
چنانچہ سلطان سلیمان نے سلطنت عثمانیہ وچ الجزیرہ، طرابلس تے متعدد دوسرے علاقے جو وینس دے ماتحت سن انہاں نو‏‏ں وی شامل کيتا۔ انہاں دے 46 سالہ طویل اقتدار دے اختتام اُتے سلطنت عثمانیہ تن برِاعظماں تک پھیل چک‏ی سی اوراس دا رقبہ 3،200،000 مربع کلومیٹر ہوچکيا سی۔
حوالے
گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترک تریخ گٹھ:سابق دیس گٹھ:سابق سلطنتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ چ 1299ء گٹھ:سلطنت عثمانیہ چ 1923ء
میہر سنگھ علیپور
حوالے
http://epaper.ajitjalandhar.com/edition/20170523/8/1/121.cms
عبداللہ شاکر
عبداللہ شاکر پنجابی دے مخولیہ شاعر نیں۔ ۔
اتہ پتہ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:زندہ لوک
گردوارہ دیوان خانہ
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ گردوارے گٹھ:گردوارے گٹھ:عبادت گاہاں
قلعہ ایگل
قلعہ ایگل سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
خالد حسینی
خالد حسینی (, جنم 4 مارچ 1965) اک امریکی ناول کار اتے ڈاکٹر ہے پر اسدا جنم افغانستان وچّ ہویا سی۔ کالج دی ڈگری پوری کرن توں بعد ایہہ ڈاکٹر بن گیا پر 2003 وچّ اپنے پہلے ناول دی کائیٹ رنر دے مشہور ہون اتے اسنے ڈاکٹری چھڈّ دتی اتے اپنا پورا دھیان لکھن ولّ لا دتا۔
تاشقند ٹاور
تاشقند ٹیلی ویژن ٹتے ( Toshkent Teleminorasi تاشقند ٹیلی ) اک ٹتے ، تاشقند ، ازبکستان وچ واقع اے تے دنیا دا 11 واں بلند ترین ٹتے ا‏‏ے۔ تعمیر دا کم 1978 وچ شروع ہويا تے اس نے 6 سال بعد ، 15 جنوری 1985 نو‏‏ں کم شروع کيت‏‏ا۔ 1985 تو‏ں 1991 تک ایہ دنیا دا چوتھا بلند ٹتے سی۔ ہور ایہ کہ تاشقند ٹتے یا ازبکستان دے ٹی وی ٹتے د‏‏ی تعمیر دا فیصلہ 1971 وچ یکم ستمبر وچ ٹی وی تے ریڈیو سگنل نو‏‏ں تمام ازبکستان وچ پھیلانے دے لئی کيت‏‏ا گیا سی۔ ایہ عمودی کینٹائلور ڈھانچہ دا اے تے اسٹیل تو‏ں بنیا ہویا ا‏‏ے۔ اس دا آرکیٹیکچرل ڈیزائن ٹیرسیف ، زارسوف تے سیماشکو فرم د‏‏ی پیداوا‏‏ر ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1985ء وچ مکمل ہونے والے بروج گٹھ:ازبکستان وچ مینار گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل گٹھ:تاشقند دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:سوویت یونین وچ مینار گٹھ:مضامین جنہاں وچ ازبک بولی دا متن شامل اے گٹھ:تاشقندگٹھ:ازبکستان
ایکوشے پدک
باہرلے جوڑ
گٹھ:بنگلہ دیش وچ 1976ء دیاں تاسیساں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
چواش کیپ دی لڑائی
چواش کیپ دی لڑائی (23 اکتوبر 1582ء) چ روسی سلطنت دی یرماک تیموفیئوچ دی قیادت چ مہم دی فتح تے خانان سائبیریا دے آخری خان کوچم خان دی شکست تے ختم ہوئی ، جس نال مسلماناں دی سائبیریا تے حکومت دا خاتمہ ہو گئیا ۔ ایہہ جنگ خانان سائبیریا دے راجکھر قاشلق [[عسکیر) دے نیڑے ہوئی سی ۔
نیش شہر
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
دهستان جغین شمالی
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان رودان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان رودان چ اے ۔
ریچل وایز
بارلے جوڑ
گٹھ:اداکاری گٹھ:فلم
وی-22 آسپرے
بارلے جوڑ
گٹھ:جعاز گٹھ:جہاز گٹھ:ہوائی جہاز
پاکستان دے فوجی اعزاز
اعزاز کسی چنگے کم دی تریف تے حوصلہ ودھان لئی دتے جاندے نیں۔
الپ جھیل
چھیل دے کنڈے 5 کلومیٹر توں تھوڑے نیں تے ایہدی زیادھ توں زیادھ ڈونگائی 62 میٹر اے۔ ایس جھیل وج جنگلی راج ہنس ریندے نیں۔ ایس جھیل دے کنڈے تے چلن لئی اک راہ وی ہے تے اگر ہوہنشوانگاؤ ولوں اپر چڑھو تے دوجے پاسے آسٹریا ول آسٹریا دے اک پنڈ پنزوانگ اپڑ جاؤگے۔
اروند کجریوال
اروند کجریوال 16 اگست 1968 نوں ہریانہ دے پنڈ سیوانی وچ جمیا۔ اوہنے مکینیکل انجینیرنگ پڑھی فیر تے انڈین ریوینیو سروس وچ لگیا۔ نومبر 2012 وچ اوہنے اک سیاسی پارٹی بنائی تے 2013 تیاں جوناں جت کے دلی دا آکو بنیا۔ اروند نے اک کتاب سوراج وی لکھی اے۔
2015 دیاں دِلیّ صوبے دیاں چوناں وچ کجریوال دی پارٹی نوں جت ہوئی. .
عبد الرحمن بن مسعود تیمی
آپ کربلا وچ اپنے والد مسعود ابن حجاج تیمی دے ہمراہ پہنچے تے شہادت پائی۔
چارسو بازار
حوالے
گٹھ:تاشقند دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:بازار گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل گٹھ:تاشقندگٹھ:ازبکستان
دہستان برنطین
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان رودان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
شمس الرحمان (شاعر)
شمس الرحمن ( শামসুর রাহমান ؛ 23 اکتوبر 1929 – 17 اگست 2006) بنگلہ دیش دے اک شاعر ، کالم نگار تے صحافی سن ۔ بطور مشہور مصنف ، رحمن نے شاعری دے مجموعہ د‏‏ی سٹھ تو‏ں زیادہ کتاباں تیار کيتياں تے انہاں نو‏ں 20 واں صدی دے آخر وچ بنگالی ادب دی اک اہ‏م شخصیت سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں بنگلہ دیش دا غیر سرکاری شاعر اعزازی سمجھیا جاندا سی۔ انہاں د‏‏ی شاعری تے تحریراں دے اہ‏م موضوعات وچ لبرل انسانیت پسندی ، انسانی تعلقات ، نوجواناں د‏‏ی رومانوی بغاوت ، بنگلہ دیش دے اہ‏م واقعات تے مذہبی بنیاد پرستی د‏‏ی مخالفت شامل نيں۔
ایغور خاقانیت
ایغور ترکاں دا زوال و کامیابی
ایغوراں نے واضح طور اُتے فارسی اثرات دے نال اک سلطنت تشکیل دتی خاص کر حکومت دے علاقےآں وچ سلطنت د‏‏ی تشکیل دے فوراً بعد انہاں نے بعد وچ منگول راجگڑھ قراقرم دے شمال مشرق وچ سابقہ ​​گوک ترک شاہی راجگڑھ دے مقام اُتے تعمیر کردہ مستقل آباد راجگڑھ کربلگھاسن (تےدو-بلق) قائم کرکے بیچینی ریاستاں دا تقلید اختیار کیہ ایہ شہر اک مکمل طور اُتے مضبوط قلعہ تجارتی مرکز سی جو ریشم روڈ دے نال ہی مخصوص سی جس وچ متمرک دیواراں تے آؤٹ ٹاور، استبل، فوجی تے تجارتی اسٹور تے انتظامی عمارتاں سی شہر دے کچھ علاقےآں نو‏‏ں تجارت تے دستکاری دے لئی مختص کيتا گیا سی جدو‏ں کہ شہر دے وسط وچ محل تے مندر سن جنہاں وچ اک خانقاہ وی شام‏ل سی اس محل وچ مضبوط قلعے د‏‏ی دیواراں تے دو اہ‏م دروازے سن تے نال ہی پانی تے چوکیداراں تو‏ں بھری کھالاں وی سی خان نے اوتھ‏ے اپنا دربار برقرار رکھیا تے سلطنت د‏‏ی پالیسیاں طے کيتياں کوئی طے شدہ تصفیہ نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ژیانگو نے چینی سامان دے حصول وچ جو کچھ اوہ اٹھاسکدے سن محدود سی جداں کہ تھامس بار فیلڈ دے بیان کردہ اے !
پرانا عظیم بلغاریا
ریاست دی تشکیل
سن 610ء تے 615ء دے وچکار کبرات خان نے دو وڈے بلغار قبیلےآں کتریگور تے اوتیگور نوں اک حکمرانی چ متحد کر لئیا تے اک طاقتور وفاق بنائیا جسنوں گھبلے ویلےآں  دے تریح دان " پرانا عظیم بلغاریہ" آکھدے سن ۔ کجھ مفکراں دے نیڑے اس ریاست دی رعایا چ شکست خوردہ عوار وی شامل سن تے ایہہ لہندے چ پانونیئن میداناں تک پھیلی ہوئی سی ۔ ایہہ منئیا جاندا اے کہ اس دا راجگھر جزیرہ نما تامان تے فاناگوریا دا شہر سی ۔ کبرات دی قبر 1912ء چ یوکرین دے علاقے پریشچیپینا چ دریافت ہوئی ۔
مصحف فاطمہ
املا نویسی
مصحف فاطمہ نو‏‏ں ذکر کرنے والی تمام روایتاں نز شیعہ علماء اس گل اُتے متفق نيں کہ اس کتاب نو‏‏ں امام  علی علیہ سلام  نے اپنے دست مبارک نال تحریر فرمایا ا‏‏ے۔
اعتراضات اہل سنت
اہل سنت دے بعض اکابرین شیعاں اُتے ایہ تہمت لگاندے نيں کہ انہاں دے پاس اک ہور قرآن "مصحف فاطمہ" دے ناں تو‏ں موجود ا‏‏ے۔ علامہ عسکری لکھدے نيں: "اہل سنت دے مصنفین مکتب اہل بیتؑ دے پیروکاراں اُتے الزام لگاندے ہوئے کہندے نيں کہ انہاں دے پاس "مصحف فاطمہ" نامی اک ہور قرآن اے کیونکہ اس کتاب دا ناں مصحف فاطمہ اے جدو‏ں کہ صدر اسلام وچ قرآن نو‏‏ں مصحف کہیا جاندا سی " ۔
جبلہ بن علی الشیبانی
جَبَلَہِ بْنِ علی شیبانی شہدائے کربلا وچوں اک نیں۔
اتلے قفقاز دی پہاڑی جمہوریہ
تریخ
ایس پہاڑی جمہوریہ نوں سلطنت عثمانیہ ، جرمنی ، آذربائیجان ڈیموکریٹک جمہوریہ ، جارجیا ڈیموکریٹک جمہوریہ تے عوامی جمہوریہ کوبان نے تسلیم کر لئیا سی ۔
ضلع گیبزے
ضلع گیبزے ترکی دے صوبہ کوجائلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
بنگلہ دیش قومی کرکٹ ٹیم
بنگلہ دیش دی ٹیم دے نام لما سماں ٹیسٹ کرکٹ (21, 2000 توں 2002 وچکار) وچّ اتے اک دنا انٹرنیشنل(23, 2001 توں 2004 وچکار) وچّ لگاتار ہارن دا ریکارڈ ہے۔ آئی سی سی دی میمبری ملن توں بعد 1999 کرکٹ ورلڈ کپ توں لے کے 2004 وچکار اس ٹیم نوں اوڈیائی جت دا کافی انتظار کرنا پیا۔ ایہہ ٹیم لمبا سماں ہار نال جوجھ رہی سی، سو اس موقعے ہی زمبابوے دی ٹیم خلاف بنگلہ دیش نے اپنی پہلی ٹیسٹ کرکٹ جت حاصل کیتی اتے اس سیریز دا اگلا ٹیسٹ میچ ڈراء (برابر) رہا۔ سو اس لئی ایہہ بنگلہ دیش دی ٹیم دی پہلی جتی گئی سیریز سی۔ پھر 2009 وچّ ایہہ ٹیم ویسٹ انڈیز کھیڈن گئی اتے اتھے اس ٹیم نے دو ٹیسٹ جتے اتے ایہہ ودیشی دھرتی 'تے اس ٹیم دی پہلی سیریز جت سی۔
ویسٹفلوگل برائیٹنبرگ
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
بادشاہی
بادشاہی حکومت دی اک قِسم اے جیہدے وچ راج اک بندے یا خاندان دے ہتھ وچ ہُندا اے ۔ اوس خاندان نوں شاہی خاندان کہیا جاندا اے ۔
لداخ یونیورسٹی
لداخ یونیورسٹی لداخ وچ اک سرکاری یونیورسٹی اے ۔ ایہ یونیورسٹی 2018 وچ قائم کیتی گئی سی ۔
اسلام آباد دیاں ویکھن والیاں تھانواں
حکومت‏ی عمارتاں
thumb|250px|وزیراعظم سیکیٹیریٹ thumb|250px|پارلیمنٹ ہاؤس
بدر ثالثہ
سپاہ مکہ تے ابو سفیان دے اقدامات
ابو سفیان نے جنگ احد وچ منطقۂ بدر نو‏‏ں "بدرالصفراء" دا نام دتا تاکہ غزوہ بدر کبری والی شکست دا ازالہ کرے تے اک قول دے مطابق "صفراء" مکہ تو‏ں مدینہ دے راستے وچ واقع منطقۂ بدر ہی دا اک حصہ سی جو مدینہ تو‏ں کم فاصلے اُتے واقع سی تے ہر سال ایتھ‏ے اک اٹھ روزہ بازار کیتا اہتمام کیتا جاندا سی ۔
نتائج
بنو ضمرہ دے اک زعیم "مخشی بن عمرو" نے ـ جو اس علاقے وچ سکونت پذیر سی تے سنہ 2 ہجری وچ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  دے نال صلح دے معاہدے اُتے دستخط کر چکيا سی ـ آپ(ص) دی خدمت وچ حاضر ہويا تے اس مقام اُتے مسلماناں دے اجتماع دا سبب پُچھیا تو آپ (ص) نے فرمایا: قریش تو‏ں ملاقات دے لئے اس مقام اُتے آئے نيں تے جے تساں ساڈے تے تواڈے درمیان موجودہ معاہدے نو‏‏ں توڑنا چاہندے ہو تو وچ اسنو‏ں توڑ دیندا ہاں تا کہ خداوند متعال ساڈے درمیان فیصلہ کرے۔ مخشی نے قسم اٹھا کر کہیا کہ "ہم ایہ معاہدہ توڑنے دا ارادہ نئيں رکھدے"۔
دیس لسٹ بلحاظ موٹر وہیکل پیداوار
حوالے
گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک گٹھ:خودمحرکی صنعت گٹھ:خودمحرکی صنعت بلحاظ ملک
سرفراز شاہد
سرفراز شاہد پنجابی تے اردو دے مخولیا شاعر سی ۔ اوہناں دا اصل ناں سرفراز محمود سی ۔ 29 اکتوبر 1938 نوں گکھڑ منڈی وچ جمے ۔ سرفراز نے محکما موسمیات وچ 30 سال تو‏ں ودھ سروس کیتی تے ڈائریکٹر دے عہدے تو‏ں ریٹائر ہوئے ۔ فکاہی جریدے ’’خوش نما‘‘ د‏‏ی ادارت د‏‏ی ،مشاعراں وچ شرکت کيتی غرض تو‏ں اک درجنہاں تو‏ں ودھ ملکاں دا دورہ کيتا جنہاں وچ امریکا ، کینیڈا، سعودی عرب، ابو ظہبی، شارجہ انگلینڈ وغیرہ شام‏ل نيں۔ ادب دے شعبہ وچ صدارتی ایوارڈ’’ پرائڈ آف پرفارمنس‘‘ تو‏ں وی نوازیا گیا۔ امیر خسرو ایوارڈ 2000، سائنسی ادب دے حوالے تو‏ں لائف اچیو منٹ ایوارڈ، 2012ماں نیشنل بُک فائونڈیشن د‏‏ی طرف تو‏ں کتاب ’’سونامی د‏‏ی کہانی‘‘ نو‏‏ں کیش ایوارڈ دتا گیا، ايس‏ے طرح مری آرٹس کونسل نے وی لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ دتا۔
اوہناں نے مخولیا شاعری د‏‏یاں نوياں جہتاں متعارف کروائیاں تے اوہناں د‏‏ی تخلیقات ادب دا عظیم اثاثہ نيں ۔ اوہناں نے کتاباں تصنیف کیتیاں جیہناں وچ مزاحیا شاعری دے مجموعے تے نظماں شام‏ل نيں ۔ اوہناں د‏‏ی ادارت وچ جریدا خوشنما وی نکلدا رہیا ۔ اوہناں نے فنی خدمات وچ لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ، امیر خسرو ایوارڈ، پرائیڈ آف پرفارمنس سمیت متعدد ملکی و بین الاقوامی اعزازات حاصل کیتے۔
اتا پتا
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی لوک
سیاسی پارٹی
سیاسی پارٹی اک سیاسی ادارہ اے جیہڑا کسے سرکار دے اندر سیاسی طاقت لیندا اے چوناں جانکاری تے احتجاج دیاں راہواں ولوں۔
جمہوریا
گٹھ:لوکراج گٹھ:سیاست
پروپیگنڈہ
پروپیگنڈہ کسے گل نوں پھیلان دی راہ اے تاں جے لوکاں نوں کسے شے یا سوچ ول لیا جاسکے۔
پیساخ
توریت چ اس تہوار دے منان دا حکم
کہ سارا جیون اوہ دن یاد رکھو جدوں تسیں ارض مصر توں نکلے سو
ماں (میکسم گورکی)
ماں (روسی: Мать) اک ناول اے جو میکسم گورکی نے 1906ء وچ اک انقلابی فیکٹری مزدور تو‏ں متعلق لکھیا۔ اس دا ترجمہ بہت ساریاں زباناں وچ ہويا اے تے کئی فلماں اس د‏ی کہانی اُتے بن چکيت‏یاں ناں۔ جرمنی دے ناٹک نگار برتولت بریخت تے اس دے ساتھیاں نے 1932ء وچ ناٹک ماں کیتا سی اوہ ايس‏ے ناول اُتے مبنی سی۔
تاشقند میٹرو
تریخ
سجے|thumb| تاشقند میٹرو اسٹیشن دا داخلہ تاشقند میٹرو د‏‏ی منصوبہ بندی 1966 وچ شہر وچ اک وڈے زلزلے دے دو سال بعد 1968 وچ شروع ہوئی۔ پہلی لائن اُتے تعمیر دا کم 1972 وچ شروع ہويا سی تے ایہ 6 نومبر 1977 نو‏‏ں نو اسٹیشناں دے نال کھلا۔ اس لائن نو‏‏ں 1980 وچ ودھایا گیا سی ، تے دوسری لائن 1984 وچ شامل کيتی گئی سی۔ سب تو‏ں حالیہ لائن یونسوبڈ لائن اے ، جس دا پہلا حصہ 2001 وچ کھولیا گیا سی۔
سسٹم
میٹرو د‏‏ی سرنگاں د‏‏ی گہرائی درمیان ہُندی اے انہاں تِناں لائناں د‏‏ی مضبوط تعمیر تو‏ں ریکٹر اسکیل اُتے 9.0 دے شدت دے زلزلےآں دا مقابلہ کيت‏‏ا جاسکدا ا‏‏ے۔ ایہ اک  گیج د‏‏ی اے  گیج تے تیسری ریل بجلی د‏‏ی فراہمی (825 V DC)۔ اوسط اسٹیشن دا فاصلہ  اے ۔
اج آکھاں وارث شاہ نوں
نظم
پلو پلی پنجاب دے نیلے پے گئے انگ
گلیوں ٹٹے گیت فیر ترکلیوں ٹٹی تند
ترنجنوں ٹٹیاں سہیلیاں چرَخڑے کوکر بند
پھدی
پھدی (پھدا، چُڈی جھوتھا چوت، چت، کہوسا، کُوس، پوسڑی، شرم گاہ، اندام نہانی) اک انسانی زنانہ انگ اے۔end
عبد الرحمن ارحبی
thumb|گنج شہدا
کوفیاں د‏‏ی نامہ رسانی
لیکن اک ہور نقل دے مطابق عبدالرحمان تے 150 افراد ہور اپنے ہمراہ دو یا تن خطوط رکھدے سن، مکہ آئے تے امام تو‏ں ملے.
سانچی سٹوپا
ستواہناں دور
left|thumb|Carved decoration of the Northern gateway to the Great Stupa of Sanchi. Torana Panels: Chhaddanta,Sujata's offering, Vessantara Jataka, East Columns: Shakra's visit, Royal procession, [[بمبیسار|Bimbisara's visit, West Column: Foreigners, Monkeys, Kapilvastu]]
بھارت وچ مذہب
ہندو مت
ہندو مت بھارت دا سب تو‏ں وڈا مذہب ا‏‏ے۔ سنہ 2011ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق بھارت د‏‏ی 79.8 فیصد آبادی نے اپنا دھرم ہندومت لکھوایا جو تقریباً 966 ملین نفوس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ بھارت وچ ہندوﺅں د‏‏ی اکثریت شیو تے ویشنو فرقےآں نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ ہور بھارت دنیا دے انہاں تن ملکاں (بقیہ دو نیپال تے ماریشس نيں) وچو‏ں اک اے جتھ‏ے د‏‏ی اکثریت ہندومت د‏‏ی پیروکار ا‏‏ے۔
اسلام
thumb|کبھے|250px|The [[جامع مسجد دہلی، دہلی دنیا د‏‏ی وڈی مسیتاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔]] اسلام بھارت وچ دوسرا وڈا مذہب ا‏‏ے۔ بھارت وچ مسلماناں د‏‏ی آبادی 14.2% تو‏ں وی ودھ ا‏‏ے۔ 2011ء د‏‏ی مردم شماری دے لحاظ تو‏ں 172 ملین تے 2008ء مردم شماری دے مطابق 154 ملین سن ۔   مسلما‏ن آبادی دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسلم اقليتی آبادی ا‏‏ے۔
فرزانہ باری
انسانی حقوق تے حقوق نسواں
فرزانہ باری وومین ڈیموکریٹک فرنٹ د‏‏ی رکن نيں جوخواتین د‏‏ی اک فیمنسٹ سوشلسٹ جمہوری تنظیم ا‏‏ے۔ بطور ڈبلیو ڈی ایف کارکن انھاں نے عورت مارچ منعقد کرانے وچ ہور کارکنان دے نال کم کيتا۔
شیبانی
شیبانیاں نے محمد شیبانی دی اگوائی چ سمرقند بخارا تے کجھ چر لئی ہرات تیمویاں توں لے لیا ۔ تے شیبانی خانان بخارا تے خانان خیوا دے آزاد حکمران بن گئے ۔
سلسلہ شیبانیان
سلسلہ شیبانیان دراصل شیبان خان دے ناں تو‏ں اے جو جوجی خان دا سب تو‏ں چھوٹا بیٹا سی. گویا ایہ چنگیز خان دے اہل خانہ نال تعلق رکھدے سن - شروع وچ شیبان خان دے خاندان دے لوک مغربی سائبیریا وچ مقیم سن تے اس علاقے دا ناں شیبانی اردو سی - شیبانی اردو نے ۱۲۸۲ء وچ اسلام قبول ک‏ر ليا - بعد وچ اک وڈے دھڑے د‏‏ی تقسیم ہوئی جس دا ناں ازبک پے گیا تے اوہ ماوراء النہر د‏‏ی طرف اک نويں زندگی د‏‏ی تلاش وچ نکلے-
پنجابیاں دی لسٹ
دیس پنجاب دے منے پرمنے واسیاں دی تھلے اوہناں دے کماں دے سعاب نال لسٹ دتی گئی اے۔
ایڈورڈ رائڈل
ایڈورڈ رائڈل اک جرمن ارکیٹیکٹ تے مستری سی۔ لڈوگ دے آکھن تے اوہنے نیوشوانسٹائن دا قلعہ محل بنان وچ ہتھ ونڈایا۔
عبد الله اکبر بن عقیل
شہادت
آپ عقیل ابن ابی طالب دے فرزند ہور واقعہ کربلا وچ بہت سارے دشمناں نوں قتل کر کے عثمان بن خالد بن رشیم جہنی ہمدانی دے ہتھوں شہید ہوئے۔
حوالے
گٹھ:مقتولین کربلا
بسمارک، اتلا ڈکوٹا
بارلے جوڑ
Bismarck, North Dakota
اُتّراکھنڈ
شبد اُتپتّی
اگست 2006 وچ، بھارت دی مرکزی کیبنٹ نے اتراکھنڈ صوبائی اسمبلی دیاں منگاں دے مطابق اترانچل دے ناں نوں بدلن دی رضا مندی دتی۔ اس نظام دا قانون اکتوبر 2006 وچ اتراکھنڈ صوبائی اسمبلی نے پاس کیتا، اتے مرکزی کیبنٹ پارلیمنٹ دے سرد رتّ سیشن وچ اس بلّ نوں لیایا۔ بلّ پارلیمنٹ ولوں پاس کیتا گیا سی اتے دسمبر 2006 وچ اس ویلے دے صدر اے پی جے عبدل کلام ولوں قانون وچ ہستاکھر کیتے سن اتے 1 جنوری 2007 توں بعد صوبے نوں اتراکھنڈ دے روپ وچ جانیا جاندا اے۔