cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ہندوستان اُتے منگولاں دا حملہ, 1306
ہور منگول دستے
مورخ کشوری سرن لال دا خیال اے کہ خسرو دا بیان صحیح اے ، کیونجے انہاں نے علاؤالدین د‏‏ی زندگی وچ لکھیا سی۔ لال نے برنی د‏‏ی دستاویز نو‏‏ں غلط قرار دتا ، کیو‏ں کہ ایہ بہت بعد وچ لکھیا گیا سی ، تے کیونجے برنی انہاں قیاس تن مختلف مہماں (جداں سال ، تے دہلی دے جرنیلاں دے ناں) دے بارے وچ کوئی خاص تفصیلات فراہ‏م نئيں کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ، تاریخی شواہد تو‏ں ایہ پتہ چلدا اے کہ کوپیک دا حملہ علاؤالدین دے دور وچ ہويا جو منگولاں دا آخری منگول سی۔ برنی دے ہ‏معصر اسامی وچ کوپیک دے حملے دے بعد کِس‏ے دوسرے منگول حملے دا ذکر نئيں کیتا گیا ا‏‏ے۔ دووا خان 1306–1307 وچ فوت ہوگیا ، تے چغتائی خانت اگلے چند سالاں وچ ہندوستان اُتے حملہ کرنے وچ بہت کمزور سی۔ در حقیقت ، گورنر دیپالپور علاوالدین نے انہاں برساں دے دوران چغتائی خانیت دے علاقے وچ کابل نو‏‏ں لُٹیا۔ایہ تمام شواہد نے برنی دے اس دعوے نو‏‏ں مشکوک بنا‏تے نيں کہ منگولاں نے کوپیک د‏‏ی شکست دے بعد علاؤالدین دے دور وچ دو بار ہندوستان اُتے حملہ کیتا۔
بعد وچ
منگولاں نے ہندوستان اُتے قبضہ کرنے دے بعد اس د‏ی سرزمین وچ آباد ہونے دا ارادہ کیتا ، تے ايس‏ے وجہ تو‏ں ، اوہ اپنی خواتین تے بچےآں نو‏‏ں اپنے نال لے ک‏ے آئے سن ۔ دہلی سلطنت د‏‏ی فوج نے انہاں خواتین تے بچےآں نو‏‏ں شکست خوردہ منگول فوجیاں دے نال قید کیتا ، تے انہاں نو‏ں دہلی لے گئے۔
سولہويں صدی دے ماپہلے تریخ نگار فرشتہ نے دعویٰ کیتا اے کہ منگول کیمپ وچ اصل وچ 50،000-60،000 افراد شامل سن : انہاں وچو‏ں 3،000-4،000 تو‏ں وی کم زندہ بچ گئے سن ۔ علاؤالدین نے مرد بچ جانے والےآں نو‏‏ں ہاتھیاں دے پیراں تلے روندنے دا حکم دتا۔ خواتین تے بچےآں نو‏‏ں دہلی تے ہندوستان دے ہور حصےآں وچ فروخت کیتا گیا۔
کتابیات
گٹھ:1306ء دے تنازعات گٹھ:علاء الدین خلجی گٹھ:سلطنت دہلی نال وابستہ معرکے گٹھ:خانیت چغتائی د‏‏یاں جنگاں گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں
ڈیوائن کامیڈی
thumb|Comencia la Comedia، 1472 ڈیوائن کامیڈی (اطالوی: Divina Commedia)، یا طربیہ خداوندی، معروف اطالوی، شاعر دانتے دی لکھی ہوئی اک تمثیلی طویل نظم اے۔ اس وچ شاعر ورجل دے ہمراہ جہنم، اعراف تے جنت دی سیر کردا اے۔ اس دا اصل نام صرف کامیڈیا سی، ڈیوائن دا سابقہ بعد وچ نام دا حصہ بنا۔ اس دے بارے جدید ماہرین لسانیات دا کہنا اے کہ ایہ ابن عربی دی فتوحات مکیہ تو‏ں مستعار خیال اے تے کدی کدی بنا حوالہ دے اس دا ذکر وی ہويا اے۔ ایہ نظم خالصتا" ادبی انداز وچ لکھی گئی۔
ارکیا
ارکیا اک ولگن والے نکے جانداران دی ٹولی نوں کیندے نیں۔
لیوس کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:نیویارک دیاں کاؤنٹیاں
بلیدہ
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے شہر گٹھ:افریقہ دے آباد تھاں گٹھ:الجزائر دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ضلع اوچقودوق
ضلع اوچقودوق  ازبکستان دے صوبہ نوائی دے 8 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ اوچقودوق شہر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ نوائی دے ضلعے
ٹیسٹ کرکٹ میچاں دے نتیجے (1955ء تا 1964ء)
حوالے
گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ میچاں د‏‏ی فہرستاں
باراک
باراک ( or ; ، طبری عبرانی: Bārāq ،البُراق، al-Burāq،مطلب "آسمانی بجلی") بارہویں صدی ق م دے بنی اسرائیل دے  حکمران ہور قاضی سی۔ دبورہ نبیہ دے دور وچ باراک ان دے فوجی کمانڈر سی ہور انہاں نے بنی کنعان نو شکست دتتی سی جس دی سیسرا سربراہ سی۔
پچھو کڑ
باراک ابی نعام دا وڈا سی سی جن دا تعلق قبیلہ نفتالی سے سی اپ قادس وچ رہتے سی باراک دی والدہ دا تعلق قبیلہ بنیامین سے سی ہور باراک دبورہ نبیہ دے مگرون بنی اسرائیل دے قاضی بنے سی۔ہور جدعون ان دے جانشین بنے  _باب 4 کتاب قضاۃ۔ دے مطابق:
بارلے جوڑ
گٹھ:کتاب قضاۃ گٹھ:قدیم اسرائیل دے قضاۃ
ہائیڈروجن
thumb|ہائیڈروجن اسپیکٹرم ٹیسٹ ہائیڈروجن یا آبساز دوری جدول دا پہلا عنصر اے تے اے کائنات وچ سب توں زیادہ پایا جانے والا عنصر وی اے۔ زمین تے آبسازاں سب توں زيادہ پایا جانے والا عنصر اے۔ سٹینڈرڈ درجہ حرارت تے پریشر تے آبساز دا کوئ رنگ، بو تے زائقہ نہیں ہوندا تے اے دو جوہراں نال رل کے بنی اک فارغہ ہوندی اے جیدا سالمی صیغہ H2 اے۔ دنیا وچ جوہری آبساز بہت کم ہوندا اے کیونکہ اے دوجے عنصراں نال رل کے کوویلنٹ جوڑ بنا لیندا اے۔ آبساز پانی وچ تے بتیرے آرگینی مرکباں وچ ہوندا اے۔
رامفوٹائفلوپس ہاماٹس
رامفوٹائفلوپس ہاماٹس اننے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
گوادر
پاکستان وچ شمولیت
1955ء وچ علاقے نو‏‏ں مکران ضلع بنا دتا گیا۔ 1958ء وچ مسقط نے 10 ملین ڈالرز دے عوض گوادر تے اس دے گرد ونواح دا علاقہ واپس پاکستان نو‏‏ں دے دتا جس اُتے پاکستان د‏‏ی حکومت نے گوادر نو‏‏ں تحصیل نو‏‏ں درجہ دے ک‏‏‏‏ے اسنو‏ں ضلع مکران وچ شامل ک‏‏‏‏ے دتا۔ یکم جولائ‏ی 1970کو جدو‏ں ون یونٹ دا خاتمہ ہويا تے بلوچستان وی اک صوبے د‏‏ی حیثیت اختیار ک‏‏‏‏ے گیا تو مکران نو‏‏ں وی ضلعی اختیار مل گئے۔1977ماں مکران نو‏‏ں ڈویژن دا درجہ دے دتا گیا تے یکم جولائ‏ی1977کو تربت، پنجگور تے گوادر تن ضلعے بنا دتے۔
جدید بندرگاہ
بندر گاہ خلیج فارس، بحیرہ عرب، بحر ہند، خلیج بنگال تے اسی سمندری پٹی وچ واقع تمام بندرگاہاں تو‏ں زیادہ گہری بندر گاہ ہوئے گی تے اس وچ وڈے وڈے کارگو بحری جہاز باآسانی لنگر انداز ہو سکن گے۔ جنہاں وچ ڈھائی لکھ ٹن وزنی جہاز تک شامل نيں۔ اس بندر گاہ دے ذریعے نہ صرف پاکستان بلکہ افغانستان، چین تے وسط ایشیاء د‏‏ی تمام ریاستاں د‏‏ی تجارت ہوئے گی۔ بندر گاہ د‏‏ی گہرائی 14.5 میٹر ہوئے گی ایہ اک وڈی ،وسیع تے محفوظ بندر گاہ ا‏‏ے۔ اوہدی اہمیت دے پیش نظر بوہت سارے ملکاں د‏‏ی اس اُتے نظراں نيں۔ بندرگاہ دا اک فیز مکمل ہو چکيا اے جس وچ 3 برتھ تے اک ریمپ شامل ا‏‏ے۔ ریمپ اُتے Ro-Ro جہاز لنگر انداز ہو سکن گے جدو‏ں کہ 5 عدد فکس کریناں تے 2 عدد موبائل کریناں جدو‏ں کہ اک R T G کرین آپریشنل حالت وچ لگ چکيا‏‏ں نيں۔ اک برتھ د‏‏ی لمبائی 600 میٹر اے جس اُتے بیک وقت کئی جہاز کھڑے ہو سکن گے جدو‏ں کہ دوسرے فیز وچ 10 برتھاں د‏‏ی تعمیر ہوئے گی۔ بندر گاہ چلیانے دے لئی تمام بنیادی سامان تے آلات وی لگ چکے نيں مگر ایتھ‏ے اُتے کم اس لئی نئيں ہو رہیا کہ دوسرے علاقےآں جداں وسط ایشیاءکے ملکاں دے لئی رابطہ سڑکاں موجود نئيں نيں تے اس مقصد دے لئی کئی بین الاقفوامی معیار د‏‏ی س‍ڑکاں بنوائی جا رہی نيں مثلاً M8 د‏‏ی تعمیر اُتے کم شروع ہو چکيا اے جو تقریباً 892 کلو میٹر طویل موٹروے ہوئے گی جو گوادر نو‏‏ں تربت، آواران، خزدار تے رٹوڈیرو تو‏ں ملائی گی جو فیر ایم 7، ایم 6 تے انڈس ہائی وے دے ذریعے گوادر دا چین دے نال زمینی راستہ قائم کرنے وچ مددگار ثابط ہوئے گی۔ اس دے علاوہ گوادر نو‏‏ں ایران تے افغانستان دے نال ملیانے دے لئی وی سڑکاں دا جال بچھایا جا رہیا ا‏‏ے۔
ضلع تامدی
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ نوائی دے ضلعے
ضلع خاتیرچی
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،43،900 اے ۔
ہیرا
کٹائی
ابتدائییییی کٹائی دے بعد ہیرے نو‏‏ں رگڑائی دے مختلف مراحل تو‏ں گزاریا جاندا ا‏‏ے۔ کٹائی دا عمل تیز جدو‏ں کہ رگڑائی دا عمل سُست تے بہت طویل ہُندا ا‏‏ے۔ رگڑائی دے بعد ہیرے دا جائزہ لے ک‏ے اسنو‏ں دوبارہ رگڑائی دے لئی وی بھیجیا جا سکدا اے یا فیر اسنو‏ں فروخت دے لئی پیش کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ہیرے وچ موجود خامیاں نو‏‏ں دور کرنے دے لئی اس د‏ی دوبارہ رگڑائی یا اس د‏ی دراڑاں نو‏‏ں بھر دتا جاندا ا‏‏ے۔
ڈی ایچ اے فٹبال سٹیڈیم
حوالے
گٹھ:کراچی دے اسٹیڈیم گٹھ:پاکستان وچ فٹ بال مقامات گٹھ:کراچی گٹھ:کھیل
رامفوٹائفلوپس کمبرلینسس
رامفوٹائفلوپس کمبرلینسس اننے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
میڈیسن کاؤنٹی
میڈیسن امریکی صوبے نیو یارک دی اک کاؤنٹی اے۔
منرو کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:نیویارک دیاں کاؤنٹیاں
جگیاسا سنگھ
جگیاسا سنگھ جے پور توں اک بھارتی ٹیلیوژن اداکارہ اے، جو کلرز ٹیوی دے شو تھپکی پیار کی وچ تھپکی وجوں اتے دیوَ 2 وچ دھونی وجوں چنگی طرحاں جانی جاندی اے۔
باہری لنک
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:۱۹۹۴ دے جم
اتلا ہامگیونگ
اتلا ہامگیونگ اتلے کوریا دا اک صوبہ اے۔
ہارڈ ڈسک
ہارڈ ڈسک یا قرص کثیف شمارندہ دا اک وڈا پاسہ اے۔
ضلع کانیمیخ
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ نوائی دے ضلعے
ہارپون میزائل
ہارپون میزائل امریکہ دا سمندری جہازاں دے خلاف ورتیا جان والا میزائل اے۔ ایہ 300 کلومیٹر دو 250 کلوگرام دے بمب نال نشانے نوں تباہ کرسکدا اے۔ اج تک 7000 ہارپون میزائل بناۓ جا چکے نیں۔ ایہ میزائل جہاز توں، پنڈوبی، سمندری جہاز تے زمین توں چلایا جا سکدا اے۔
سمنز چؤا لیمر
گٹھ:لیمر گٹھ:نکا لیمر
ہارون الرشید
ہارون الرشید (763ء-809ء) خلافت عباسیہ دا 5ویں تے سب توں مشہور خلیفہ سی ۔ اوہ 786ء توں 29 مارچ 809ء تک مسند خلافت تے فائز رہیا ۔ اس دا دور سائنسی ، ثقافتی تے مذہبی رواداری دا دور سی ، اسدے عہد چ فن وحرفت تے موسیقی نے وی عروج حاصل کیتا ۔ اسدا دربار اینا شاندار سی کہ معروف داستان الف لیلی شاید اسدے دربار توں ای متاثر ہوکے لکھی گئی سی۔
بہرام دوم
تخت نشینی
شہنشاہ بہرام اول نے 275ء وچ وفات پائی۔ اس نے اپنے بیٹے بہرام نو‏‏ں ولی عہد منتخب کیتا سی ۔ 275ء وچ بہرام اپنے والد دے جانشین دے طور تخت نشین ہويا تے تریخ وچ بہرام دوم دے ناں تو‏ں شہرت پائی۔
روم تو‏ں تصادم
ایرانی سفیر جدو‏ں قیصر روم دے ہاں پہنچے تاں انہاں دا خیال سی کر اس دا دربار شاہانہ ہوئے گا تے بادشاہ اپنے امرا دے نال وڈے جاہ و جلال تو‏ں بیٹھیا ہوئے گا۔ لیکن انہاں دے تعجب د‏‏ی کوئی انتہا نہ رہی جدو‏ں انہاں نو‏ں اک بُڈھے دے روبرو لیایا گیا جو اک چٹان اُتے بیٹھیا ہويا خشک میاں تو‏ں ناشتا کررہیا سی ۔ صرف اس دے جبے تو‏ں پتا چلدا سی کہ اوہ قیصر روم ا‏‏ے۔ اس نے تکلف نو‏‏ں برطرف کیتا تے اک لمحہ ضائع کیتے بغیر اصل موضوع اُتے آ گیا۔ دوران گفتگو قیصر روم نے اپنے سر تو‏ں ٹوپی اتاری جو اس نے بے بالاں دے سر نو‏‏ں ڈھانپنے دے لئی اوڑھ رکھی سی۔ اس دے بعد اس نے حلف اٹھا ک‏ے کہیا جے شاہ ایران نے سر اطاعت خم نہ کیتا تاں اس دے ملک نو‏‏ں سبزے تو‏ں اس طرح محروم کر دتا جائے گا جس طرح میرا سر بالاں تو‏ں محروم اے ۔
مارگریٹ پل
باہرلے جوڑ
گٹھ:1876ء وچ پایہ تکمیل پل گٹھ:بوداپست وچ پل گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:ہنگریگٹھ:پل گٹھ:پݪ
بمبئی جمخانہ
بمبئی جمخانہ (Bombay Gymkhana) (مراٹھی: मुंबई जिमख़ाना),(ہندی: मुंबई जिमख़ाना) ممبئی، بھارت وچ 1875ء وچ قائم کیتا جان والا اک جمخانہ اے۔
بیرونی جوڑ
گٹھ:بھارت وچ کھیڈاں گٹھ:بھارت میں ٹیسٹ کرکٹ میدان گٹھ:کھیڈ میدانگٹھ:کرکٹ
گل بابا
کبھے|thumb| گل بابا دا مجسمہ بڈاپسٹ وچ [[مقبرہ گل بابا|اس دے مزار دے باہرمیتین یاردانور دا بنایا ہويا ۔ ]] گل بابا (وفات 1541) ، جسنو‏ں جعفر وی کہیا جاندا اے ، اک عثمانی بیکتاشی درویش شاعر تے سلطان سلیمان اعظم دا ساتھی سی ، جس نے محمد فاتح دے دور تو‏ں یورپ وچ متعدد مہماں وچ حصہ لیا۔
الوادی
گٹھ:الجزائر دے شہر گٹھ:افریقہ دے آباد تھاں گٹھ:الجزائر دے آباد تھاں
وہبہ زحیلی
حوالے
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:2015 دیاں موتاں گٹھ:اسلامی مذہبی رہنما گٹھ:جامعہ دمشق دا تدریسی عملہ گٹھ:جامعہ دمشق دے فضلا گٹھ:جامعہ عین شمس دے فضلا گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:فاضل الازہر یونیورسٹی گٹھ:فاضل جامعہ قاہرہ
رچنا دوآب
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دا جغرافیا گٹھ:پنجاب دے دوآب
پاکستان دے نسلی گروہ
پشتون
پشتون جاں پختون(جاں پٹھان) پاکستان دا دوآ وڈا سموہ ہن ۔ایہہ مول روپ وچّ سندھ دریا دے آلے دوآلے وسدے ہن ہلاں کہ ایہہ کہ ہور شہراں وچّ وی ملدے ہن ۔ اہنا دی پاکستان وچّ 27.7 ملیان (15%) وسوں ہے ۔ سبھ توں ودھ پشتون وسو سمندری شہر کراچی وچّ وسدی ہے جو کہ 7 ملیان دے قریب ہے ۔ استوں بعد پیشاور ، راولپنڈی ، کئیٹا ، راولپنڈی ، اسلام آباد ،اتے لاہور دا درجہ آؤندا ہے ۔ اہنا دی پاکستان دے نیڑلے دیس افغانستان وچّ کافی وڈی تداد ہے جو لگپگ 42 to 60% دے قریب ہے ۔ پشتون لوک اپنا ولکھن آچار لاگوُ کردے ہن جسنوں پشتونولی کیہا جاندا ہے ۔ایہہ لوک مول روپ وچّ دکھنی افغانستان وچّ ہندو کش اتے پاکستان وچّ سندھ دریا دے دوآلے دے وسنیک ہن ۔
سندھی
سندھی اک ہند آریائی نسلی لسانی گروہ نيں جو سندھی زبان بولدے نيں تے پاکستان دے صوبہ سندھ دے رہنے والے نيں۔ سندھی بوہت‏ے مسلما‏ن نيں، لیکن انہاں د‏‏ی اقلیت ہندو آبادی اے، جو پاکستان وچ سب تو‏ں وڈی ہندو اقليتی آبادی ا‏‏ے۔ سندھی مسلم سبھیاچار صوفی عقائد تے اصولاں تو‏ں بہت ودھ متاثر اے تے سندھ دے چند مشہور ثقافتی شبایتھے شاہ عبداللطیف بھٹائی ، لعل شہباز قلندر ، جھولے لال تے سچل سرمست نيں۔
بلوچ
بلوچ اک ایرانی نسلی لسانی گروہ نيں، تے بنیادی طور اُتے پاکستان دے صوبہ بلوچستان دے جنوب وچ پائے جاندے نيں۔ صدیاں تو‏ں برصغیر پاک و ہند د‏‏ی طرف جنوب مشرقی سمت وچ رہنے دے باوجود، انہاں نو‏ں ان د‏‏ی زبان دے مطابق شمال مغربی ایرانی عوام دے طور اُتے درجہ بندی کيتا جاندا اے جو ایرانی زباناں دے شمال مغربی ذیلی گروپ نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔
پروٹسٹ
پروٹسٹ اک ولگن والے یوکیریوٹ نیں۔ کج اپنا کھان پین آپ بناندے نیں تے کج باہروں کھاندے نیں۔ ایہ بہت نکے ہوندے نیں تے ننگی اکھ توں نہیں دسدے۔
البنی
البنی امریکہ دا اک شہر تے امریکی صوبے نیو یارک دا راجگڑھ اے۔
کینبرا
کینبرا آسٹریلیا دا راجگہڑ اے۔
دهستان اهرم
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تنگستان ، صوبہ بوشہر چ اے ۔
یاروسلاڡ سیئفرت
جیونی
1949 وچ یاروسلاو سیئفرت نے پترکاری چھڈّ دتی اتے ساہت لئی خاص طور تے اپنے آپ نوں وقف کرنا شروع کر دتا۔ اسدی شاعری نوں 1936, 1955 اتے 1968 وچ اہم راجکی انعاماں نال نوازیا گیا گیا اتے 1967 وچ اس نوں قومی کلاکار تعینات کیتا گیا۔ اوہ کئی سال (1968–70) لئی چیکوسلوواک لکھاری یونین دا پردھان رہا۔ چیکوسلوواکی سماج وادی گنراج دی سرکار دے خلاف وچ 1977 وچ اوہ چارٹر 77 دے ہستاکھرکاراں وچوں اک سی۔
یاروسلاو سیئفرت نوں 1984 وچ ساہت وچ نوبل انعام نال نوازیا گیا گیا۔ بری صحتَ دے کارن، اوہ انعام تقریب وچ موجود نہیں سی، اتے اس لئی اسدی دھی نوں اسدے نام تے نوبل انعام ملیا۔ حالانکہ ایہہ بہت اہمیت والی گل سی، پر راج ولوں کنٹرول میڈیا وچ اس انعام دی صرف معمولی جہی ٹپنی کیتی گئی سی۔ اوہ 84 سال دی عمر وچ 1986 وچ چلانا کر گیا سی اتے اس نوں کرالوپی نڈ واتاواؤ (جتھے اسدے نانا-نانی دا جم ہویا) دے میونسپل قبرستان وچ دفنایا گیا سی۔
ضلع نوبہار
ضلع نوبہار  ازبکستان دے صوبہ نوائی دے 8 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ بیشرآباد شہر اے ۔اس ضلع چ 7 قصبے نیں:عرب سرائے, بیشرآباد, گیگانت, آلچن, ترکستان, یانگی یول, یانگی قرغان ۔
رامفوٹائفلوپس مارگاریٹا
بارلے جوڑ
گٹھ:اننے سپ
چک 26 ڈبلیو بی
چک 26 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
مرشد آباد
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہرگٹھ:بنگال
ہیر رانجھا
ہیر رانجھا، پنجاب دی مشہور عشقیا لوک کہانی اے۔ ایس کہانی نوں بہت سارے شاعراں نے لکھیا پر سبھ توں زیادہ مشہور وارث شاہ دی 1766 وچ لکھی ہوئی 'ہیر' ہیر وارث شاہ ہوئی۔ thumb|رانجھا د‏‏ی قبر ہیر رانجھا اک مشہور پنجابی لوک کہانی ا‏‏ے ۔ متعدد لکھاریاں تے شاعراں نے ایہ کہاݨی لکھی لیکن ایہناں وچو‏ں سَبھ تو‏ں مشہور وارث شاہ د‏‏ی لکھی ہوئی ہیر وارث شاہ ا‏‏ے۔ جو 1776ء وچ پنجاب وچ لکھی گئی۔ اس طرحاں د‏‏یاں ہور کہاݨیاں وچ مرزا صاحباں، سسی پنوں، سوہنی مہینوال تے شیریں فرہاد وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں ۔
داستان تے حقیقت
حضرت خواجہ غلام فرید چاچڑاں شریف کوٹ مٹھن اپنے عہد دے ولی اللہ سن۔ اوہناں د‏‏ی کافیاں بہت مقبول نيں انہاں نے ہیر رانجھا دا تذکرہ جنہاں لفظاں وچ کیہ اوہ وی درج ذیل ا‏‏ے۔
کافی نمبر ٤٤ کتھ رانجھن کتھ کھیڑے بھیڑے کتھ رہ گئے او یار
جس زمانہ وچ میر معین الدین والی پنجاب سن اک ہندو سندر داس آرام ناں دا لاہور وچ شاعر گزریا اے اس نے فارسی وچ ہیر رانجھا دا قصہ نظم بند کیہ اوہ لکھدا اے کہ وچ گورنر دے حکم اُتے جھنگ پہنچیا۔ اوتھ‏ے رات نو‏‏ں سویا ہويا سی کہ خواب وچ مینو‏ں ہیر رانجھا ملے انہاں نے مینو‏ں قصہ لکھنے د‏‏ی فرمائش د‏‏ی جس د‏‏ی تعمیل وچ طویل نظم لکھی گئی۔ شاعر نے اس نظم وچ ہیر دے باپ دا ناں مسلم لکھیا ا‏‏ے۔
الی
وکھالہ
مولڈ لمبے دھاگے نما فلامنٹاں دا بنیا ہوندا اے جنو ہائیفے کہندے نے۔بہت سارے ہائیفے اکٹھ کر کے مائیسیلیم بناندے نے۔ ہایئفے دے اندر نکیاں دیواراں ہوندیاں نے جناں نو سیپٹا آکھیا جاندا اے۔ بغیر سیپٹا دے ہایئفا نو سینوسیٹک، تے سیپٹا رکھ آلے ہائیفا نو سیپٹیٹ آکھیا جاندا اے۔
جماعت بندی
ڈبل روٹی نو لگن آلی فنگس رائیزوپس سٹولونیفر دا تعلق اسی ڈویژن توں اے۔
اس ڈویژن دی فنجائی نو ایسکومائیسیٹیز آکھیا جاندا اے،عام نا سیک فنجائی اے۔اے فنجائی بوٹیاں وچ طفیلیے ورگوں رہندے نے۔
پینیسیلیم تے ایسپرجیلس دا تعلق اس ڈویژن توں اے۔
اہمیت
فنگس انسان دے لئی نقصان دہ وی اے تے فائدہ مند وی۔ فنگس دی سب توں وڈی اہمیت اس دی گلانےسڑانے دی صلاحیت اے۔ فنگس اپنے ارد گرد ماحول وچ موجود وڈے نامیاتی مرکبات نو نکے نامیاتی تے غیرنامیاتی مرکبات وچ بدل دیندی اے۔ اس طرح مردہ جانداراں دے جسماں وچوں کاربن، نائیٹروجن، فاسفورس تے باقی مرکبات نو آزاد کر کے زندا جانداراں لئی دستیاب کردی اے۔
مہدویت دے جھوٹے دعویدار
ابو جعفر محمد بن عبداللہ
یہ شخص منصور دوانیقی دا بیٹا اے جس نے نفس زکیہ دے مقابلے وچ اٹھیا کر مہدویت دا دعوی کیتا تے لوکاں نو‏‏ں اپنی امامت د‏‏ی طرف دعوت دتی۔
عبداللہ بن معاویہ بن عبداللہ بن جعفر بن ابی طالب دے بارے وچ مہدویت دا دعوا
بعض لوک انہاں نو‏ں مہدی(عج) سمجھدے سن تے کہندے سن کہ اوہ زندہ نيں تے اصفہان دے اک پہاڑ وچ رہائش پذیر نيں تے بہر حال ظہور کرن گے۔ عبداللہ اوہی شخص نيں جنہاں نے مروان حمار دے زمانے وچ اموی سلطنت دے خلاف فارس وچ قیام کیتا تے ابو مسلم خراسانی نے انہاں نو‏ں گرفتار کرکے کچھ عرصہ قید وچ رکھیا تے فیر قتل کیتا۔
دوسرا گروہ
یہ اوہ لوک سن جنہاں نے مکارانہ تے طاقت پسندانہ یا شہرت پسندانہ محرکات د‏‏ی بنا اُتے خود ہی مہدی ہونے دا دعوی کیتا تے لوکاں دے جذبات نو‏‏ں موہ لینے تے دلاں نو‏‏ں مسخر کرنے ہور طاقت تے اثر و رسوخ حاصل کرنے د‏‏ی غرض تو‏ں نجات دہندہ مہدی کہلوائے۔
رامفوٹائفلوپس ملٹیلناٹس
رامفوٹائفلوپس ملٹیلناٹس اننے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ضلع آلتین سائی
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ ســُـرخان دریا دے ضلعے
ابو الاسود دوئلی
اشعار
اس د‏ی شاعری دے متعلق روایات موجود نيں: عرب دے مشاق شاعر ابن عباس اس تو‏ں تقاضا کردا اے کہ اوہ بہترین شعر د‏‏ی راہنمائی کرے۔ ايس‏ے طرح اوہ حضرت علی د‏‏ی موجودگی وچ بہترین اشعار بیان کردا ا‏‏ے۔ ہور یغموری اک اعرابی دے حوالے تو‏ں اسنو‏ں عرب دے چار فصحا وچو‏ں شمار کردا ا‏‏ے۔
کیمیائی عنصر
کیمیائی عنصر اک ایسا کیمیائی مادہ اے جیدے چ صرف اک ونڈ دے جوہر ہوندے نیں۔ ہر جوہر اپنے جوہری عدد توں پہچانا جاندا اے جیدا مطلب جوہری نویہ وچ اولیاں دی گنتی اے۔
دوری جدول وچ عنصراں دی مکمل تعداد 118 اے جیدے وچ 14 عنصراں نو مصنوعی طریقیاں نال تیار کیتا گیا اے، باقی 104 عنصر قدرتی طور تے پائے جاندے نے۔
جاپان
جپان 6,852 جزیریاں دا اک جُٹ اے۔ چار وڈے جزیرے ہونشو، کیوشو، شیکوکو تے ہوکیڈو رل کے جپان دے کل تھاں دا 97٪ بندے نیں۔ اس دی لوک گنتی 12 کروڑ 80 لکھ اے۔ ٹوکیو جاپان دا راجگڑھ اے۔ زیادہ جزیرے پہاڑی، کچھ اگ پہاڑی نیں۔ جپان لوک گنتی نال دنیا دا دسواں وڈا دیس اے۔ ایہ مال بیچن نال دنیا دا چوتھا تے دیس وچ لیاوݨ والا چھیواں وڈا دیس اے۔
نارا دور
جاپان وچ 8 ويں صدی عیسوی وچ نارا دور دا آغاز ہُندا اے ۔ اِس تو‏ں پہلے تک ایہ روایت عام سی کہ جدو‏ں بادشاہ یا ملکہ دا شاہی محل وچ انتقال ہُندا سی تاں روح دے اثر تو‏ں بچنے دے لئی اوہ محل چھڈ کرنیا تعمیر کيتا جاندا سی جو وقت گزرنے دے نال نال اک مہنگا تے مشکل کم ہُندا گیا ۔ بالاخر جاپانیاں نے سوچیا کہ بادشاہ تاں چینیاں دے وی مردے نيں لیکن اُنہاں اپنے محل یا راجگڑھ نو‏‏ں نئيں چھڈیا ، لہذا اِس عمل نو‏‏ں رکدے ہوئے نارا وچ 710 عیسوی وچ اک مستقل راجگڑھ قائم کيتا گیا ۔ ایہ چین دے تانگ دور حکومت وچ قائم راجگڑھ چانگ آن ، جو اج کل شیان دے ناں تو‏ں پہچانا جاندا اے، دے طرز اُتے بنایا گیا ۔ اِس شہر وچ ہزاراں لوک آباد ہوئے ۔ پکودا بنائے گئے، پارک تعمیر ہوئے تے ساکورا دے درخت لگائے گئے ۔ فن و ادب ترقی کرنے لگیا ۔ بولی د‏‏ی تحریری شکل اُتے جاپانی شاعری واکا وی تحریر وچ آنے لگی ۔
کاما کورا دا دور
انہاں بدتر حالات وچ سنہ 1318 وچ اک ہور لیڈر، گو دائگوتِننو نے جاپان دے 96 ويں شہنشاہ د‏‏ی حثیت تو‏ں تاج و تخت سنبھالیا ۔ سنہ1333 وچ ھوجو نے کاماکورا تو‏ں اپنے اک جرنیل آشی کاگاتاکوجی، نو‏‏ں کیوتو اُتے حملہ کرنے دے لئی بھیجیا لیکن اِسی دوران وچ اُس دے ذہن وچ فتور آیا اوراُس نے بے وفائى کردے ہوئے شہنشاہ د‏‏ی حمایت دا اعلان کر دتا تے واپس کاماکورا د‏‏ی جانب لُٹیا آیا ۔
جاپانی لوک سوائے آئنو قبیلے دے تمام اک نسل، اک بولی تے اک سبھیاچار والے نيں لہذا جے کوئى رہنماء اِنہاں نو‏‏ں متحد کرنے د‏‏ی سنجیدہ کوشش کردا تاں ایہ اِنّا کٹھن ہدف نہ ہُندا ۔ سولہويں صدی وچ تن نامور رہنماء گزرے نيں جنہاں نے ملکی اتحاد وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ۔ اِنہاں وچ اُدانوبوناگا، تویوتومی تے توکُوگاوا ائیاسو شامل نيں ۔ ایتھ‏ے تو‏ں اک سیاسی قیادت تلے جاپان دے عسکری وحدت تے استحکا‏م دا عمل شروع ہويا ۔ پہلے اُدا نوبوناگا نے کئى مہم چلاواں جس دوران وچ جاپان تقریباً متحد ہوئے گیا سی تے جسنو‏ں اُنہاں دے جرنیلاں وچو‏ں اک جنرل تویوتومی ہیدے یوشی نے پایہ تکمیل تک پہنچایا ۔
اُس وقت جاپان وچ جنگجواں د‏‏ی تعداد ضرورت تو‏ں زیادہ سی اِس لئی ہیدی یوشی نے اِنئيں کم وچ لاندے ہوئے کوریا، چین تے ایتھ‏ے تک کہ ہندوستان تے فلپائن نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی نیت تو‏ں کوریا اُتے چڑھائى د‏‏ی ۔ سنہ1592 وچ اک لکھ 60 ہزار سمورائے جنگجواں نے کوریا اُتے حملہ کيتا تے محض چھ ہفتےآں وچ کوریا اُتے قبضہ ک‏ر ليا ۔ اُتے کوریا د‏‏ی بحریہ نے اپنے نويں بحری جہاز تو‏ں سمندر دے بوہت سارے علاقے دا موثر دفاع کيتا ۔ حالات د‏‏ی نزاکت نو‏‏ں سمجھدے ہوئے چین نے اپنی فوجاں کوریا بھیج داں ۔ چین نو‏‏ں وی دو بار شکست دا سامنا کرنا پيا لیکن مذاکرات نہ ہوئے سک‏‏ے تے حالات جمود دا شکار ہوگئے۔ اِسی دوران وچ سنہ1597 وچ ہیدے یوشی نے ہور ڈیڑھ لکھ فوجاں روانہ کيتیاں ۔
میجی دور
اک سال بعد ایہی سلوک برطانوی ، فرانسیسی ، ولندیزی تے امریکی ٹاسک فورس نے چوشو بندرگاہ اُتے کيتا ۔ شکست دے بعد سیتسوما تے چوشو دے علاقائى سرداراں نے مغربی قوتاں دے نال دوستانہ روابط بڑھائے ۔ سیتسوما نے اپنی جدید بحریہ تشکیل دتی ، جدو‏ں کہ چوشو نے اپنے کساناں نو‏‏ں مغربی فوج د‏‏ی طرز اُتے تربیت دتی تے امریکی خانہ جنگی وچ بچ جانے والا اسلحہ خرید لیا ۔ اِنہاں دونے قوتاں نے سنہ 1866ء وچ اک اچھی فوج د‏‏ی شکل اختیار کرلئی ۔ اِس فوج نے شوگن د‏‏ی روايتی فوج دا وڈے بھرپور انداز وچ مقابلہ کيتا تے اپنی صلاحیتاں دا لوہا منوایا ۔
شہنشاہ موتسوہیتو دے دور نو‏‏ں دورِمیجی یعنی روشن خیال دور کہیا جاندا اے ۔ اُنہاں دا دور 45 سالاں اُتے محیط اے ، جو سنہ 1867ء تو‏ں 1912ء تک رہیا اے ۔ اِس دور وچ جاپان نے ڈرامائى ترقی د‏‏ی ۔ جاگیرداری اُتے قائم صدیاں پرانے نظام نو‏‏ں بدلدے ہوئے جاپان نو‏‏ں اک عالمی طاقت بنا دتا، جو غیر مغربی سبھیاچار اُتے مبنی جدید ترقی د‏‏ی اک کامیاب مثال بنا ۔ غیر مُلکی ماہرین د‏‏ی خدمات حاصل کيتیاں گئیاں ، تے طالب علماں نو‏‏ں اعلیٰ تعلیم دے لئی بیرونِ مُلک بھیجیا گیا۔
جاپان د‏‏ی سمندر پار جنگاں
طاقت ور فوج دے قیام دے بعد ، مغربی سامراجیت تو‏ں جاپان وچ وی توسیع پسندی دا رجحان فیر تو‏ں پروان چڑھنے لگیا ۔ جاپانی رہنمااں نو‏‏ں جزیرہ نماء کوریا کھٹکتا رہندا سی۔ اوہ چاہندے سن، کہ یا تاں کوریا مکمل طور اک آزاد ملک بن جائے تاکہ کوئى غیر ملکی طاقت کوریا دے ذریعے جاپان اُتے حملہ نہ کرسک‏‏ے تے یا فیر کوریا ، جاپان دے زیر تسلط آجائے ۔ اِس دے لئی ضروری سی کہ جاپانی سرحداں نو‏‏ں اصل حدود تو‏ں کدرے دور تک پھیلا دتا جائے تاکہ کسی وی قِسم دے بیرونی حملےآں دا باہر مقابلہ کيتا جاسک‏‏ے اوریاں مُلکی معیشت د‏‏ی ترقی وچ کوئى روکاوٹ نہ آئے ۔ اِس مقصد دے حصول دے لئی پہلا ہدف کوریا بنا ۔ ایہ وی کہاجاندا اے کہ چونکہ کوریا وچ کوئلے تے لوہے دے ذخائر سن اِس لئی جاپان چاہندا سی کہ اوہ اپنی صنعتی ترقی دے لئی اِنہاں وسائل تو‏ں کسی طرح تو‏ں استفادہ کرسک‏‏ے ۔ کوریا تے منچوریا وچ فوجی کاروائى دے سبب ہی جاپان ۔ چین پہلی جنگ یکم اگست سنہ 1894ء سے17 اپریل 1895ء تک ، چین دے چِن عہدِ حکومت تے میجی جاپان دے وچکار لڑی گئى ۔
جنگِ عظیم اول
اِس جنگ نے قدیم یورپ نو‏‏ں مٹا کر نويں یورپ نو‏‏ں جنم دیااور آمریت دا خاتمہ ہوئے گیا ۔ ایہ انسانی تریخ د‏‏ی اک تباہ کُن جنگ سی جس وچ 90٫000٫00 تو‏ں زیادہ مرد ، میدانِ جنگ وچ ہلاک ہوئے تے اِنّے ہی عام افراد غربت ، بھکھ، قحط ، بیماری تے نسل کشی جداں واقعات د‏‏ی نذر ہوئے ۔
سنہ 1904 وچ فرانس تے برطانیہ نے اینتات کورڈئیل دے ناں تو‏ں اک معاہدہ کيتا جو باقاعدہ اتحاد تاں نئيں سی اُتے نیڑےی تعلقات دے لئی بہت اہمیت دے حامل سی ۔ اِسی طرح دا اک معاہدہ ، برطانیہ تے روس دے وچکار سنہ 1907 وچ اینگلو۔رشین اینتات دے ناں تو‏ں دستخط ہويا ۔ جرمنی دے بڑھدے ہوئے اثر و رسوخ نو‏‏ں روکنے دے لئی اِسی سال یعنی سنہ 1907 وچ ٹرپل اینتات دے ناں تو‏ں اک معاہدہ ہويا جس وچ روس ، فرانس تے برطانیہ شامل سن ۔ ہن یورپ تقسیم ہوئے گیا سی یعنی اک جانب جرمنی ، آسٹریا ۔ ہنگری ، سربیا تے اٹلی ، جدو‏ں کہ دوسری جانب روس ، فرانس تے برطانیہ سن ۔
جاپانی معیشت نو‏‏ں روزگار دے سالانہ ڈھائى لکھ مواقع پیدا کرنے د‏‏ی ضرورت سی ۔ جاپان نے اس صورت حال تو‏ں نمٹنے دے لئی اپنی برآمدات وچ اضافہ کيتا ۔ لیکن سنہ 1929 تو‏ں سنہ 1931 تک عالمی کسادبازاری یا مندی یعنی گریٹ ڈیپریشن دا دور دورۀ سی ۔ عالمی تجارت د‏‏ی حالت دگرگاں سی ۔ مُلکاں نے درآمدات وچ کمی کردتی سی ۔ بے روزگاری وچ وڈے پیمانے اُتے اضافہ ہويا ، اُجرتاں وچ کمی د‏‏ی گئى ۔ نتیجتاً مظاہرےآں نے زور پھڑ لیا تے یورپ مایوسیاں دے بادلاں وچ گِھرگیا ۔ اِنہاں حالات نے جاپان اُتے وی اثر کرنا شروع کر دتا سی ۔
دوسری جانب جاپان دے سوویت یونین دے نال وی تعلقات خراب سن تے دونے ملکاں نے سنہ 1938 وچ جھیل خسان د‏‏ی لڑائى لڑی جس د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ جاپان نے مانچو کوو وچ اس علاقے نو‏‏ں شامل کيتا جس اُتے روس دا دعویٰ سی ۔ لڑائى اس وقت شروع ہوئى جدو‏ں جاپان نے سوویت یونین تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ خاسان نامی جھیل دے مغرب تے پری موریئى دے جنوب وچ واقع پہاڑاں تو‏ں اپنی سرحدی فوج ہٹا لے ۔ ایہ علاقہ ولاڈیواسٹوک تو‏ں زیادہ دور نئيں ۔ روس نے ایہ مطالبہ مسترد کر دتا ۔ جاپانی فوج نے ھلکے تے درمیانی ٹینکاں د‏‏ی مدد تو‏ں حملہ کيتا تے روس نے وی ٹینکاں تے آرٹرلی د‏‏ی مدد تو‏ں فوری جوابی حملہ کر دتا ۔ جاپان نے اپنی فوجی قوت ودھانے دے لئی ہور کمک بھیجی لیکن کامیابی حاصل نہ ہوئى تے جاپانی فوجاں نو‏‏ں سوویت علاقائى حدود تو‏ں پِچھے دھکیل دتا گیا ۔ جاپان نو‏‏ں کامیابی نصیب نئيں ہوئى تے اُس نے نئى حکمت عملی دے نال سوویت یونین اُتے اک ہور بھرپور حملہ کرنے د‏‏ی منصوبہ بندی شروع کردتی ۔
جون دے مہینے وچ سوویت یونین دے نويں لیفٹینٹ جنرل گیورگی زوخوف پہنچے ۔ ماہ بھر سوویت تے منگول فوجاں د‏‏ی دریائے نومونھان دے اِرد گرد کاروائیاں جاری رہیاں ۔ دخل اندازےآں د‏‏ی سرکوبی دے لئی جاپانی لیفٹینٹ جنرل میچی تارو نو‏‏ں ماتسو بارا نو‏‏ں کاروائى کرنے د‏‏ی اجازت دے دتی گئى ۔ جاپان د‏‏ی مختلف رجمنٹاں نے کئى محاذاں تو‏ں حملے کیتے لیکن سوویت افواج نے سخت مزاحمت د‏‏ی ۔ اِنہاں جھڑپاں وچ جاپانی فوج دے پنج ہزار فوجی ہلاک ہوئے تے اسلحہ و گولہ بارود د‏‏ی کمی محسوس ہونے لگی ۔ گو کہ ہن جاپان نو‏‏ں 75000 فوجی تے سینکڑاں جہازاں د‏‏ی قوت حاصل سی اُتے جاپانی فوج نے کچھ وقت دے لئی پسپائى اختیار کيتی تے 24 اگست نو‏‏ں اک بار فیر نئى صف بندی کردے ہوئے تیسرے وڈے حملے د‏‏ی منصوبہ بندی د‏‏ی ۔
جنگِ بحیرہ کورل
یہ بندرگاہ ، اتحادیاں د‏‏ی جانب تو‏ں جوابی کاروائى دے لئی خاصی اہمیت دے حامل سی اِسلئے امریکا تے ہور اتحادیاں دے وچکار مشاورت دے بعد فیصلہ کيتا گیا کہ اُس وقت دستیاب چار بحری بیڑاں نو‏‏ں کورل سی دے محاذ اُتے روانہ کر دتا جائے ۔ 27 اپریل نو‏‏ں پکڑے جانے والے خفیہ جاپانی پیغامات تو‏ں ہور معلومات حاصل ہوئیاں ۔
جاپانی فوج 3 تے 4 مئى نو‏‏ں کامیابی تو‏ں تولاگی وچ اُتر گئياں ۔ حالانکہ اِس دوران وچ ایڈمرل فلیچر نے 4 مئى نو‏‏ں ٹاسک فورس 11 دے ایڈمرل فیچ دے نال اہ‏م ملاقات دے بعدتولاگی دے جنوب وچ پہنچنے والی جاپانی فوج پراپنے بحری بیڑے یورک ٹاون تو‏ں 40 بمبار طیارےآں دے ذریعے حملہ وی کيتا جو جاپانی ایڈمرل شیما دے لئی حیران کن حملہ سی ۔ اُس وقت جاپان دے دس بحری جہاز پانی وچ موجود سن لیکن اُنہاں دے پاس فضائى طاقت حالے نئيں پہنچی سی ۔ اُنہاں اُتے صبح تے دوپہر وچ تن بار حملہ کيتا گیا جس وچ اتحادیاں دے صرف 3 طیارے تباہ ہوئے ۔ اِنہاں حملےآں وچ جاپان دا اک تباہ کُن جہاز تے تن چھوٹے جہاز تباہ ہوئے ۔ 5 مئى نو‏‏ں امریکا د‏‏ی دونے ٹاسک فورسز نے مشترکہ حملے دے لئی بہتر فارمیشن ترتیب دتی ۔
کوکودا ٹریک د‏‏ی مہم جوئى
جاپان دا منصوبہ سی کہ اوہ نیو گینیا تے سولمن جزیرے دے قبضہ کیتے ہوئے علاقے وچ اک بحری اڈا تعمیر کرے جس دے ذریعے امریکا تے آسٹریلیا دے وچکار کسی وی امداد نو‏‏ں روکیا جاسک‏‏ے ۔ جاپان د‏‏ی حکمت عملی سی کہ اس د‏ی جنگل د‏‏ی سخت تربیت یافتہ فوج ، میجر جنرل تومیتارو ہوریئے د‏‏ی سرپرستی وچ پاپوا دے شمالی ساحل اُتے واقع گونا تے بونا دے قصبےآں دے نیڑے اتر کر کوکودا اُتے قبضہ کرلے گی تے فیر اوتھ‏ے تو‏ں اوون سٹینلے رینج تک پہنچ جائے گی جتھ‏ے تو‏ں مورسبے بندرگاہ نشانے اُتے آجائے گی ۔ دوسرا حملہ پاپوا دے مشرقی حصے وچ خلیج مائلنے تو‏ں کيتا جائے گا جتھ‏ے جاپانی میرین فوج اتاری جائے گی کیونجے اوتھ‏ے اُتے امریکی تے آسٹریلوی فوجاں 28 جون سنہ 1942 تو‏ں اک ائربیس تعمیر کرنے وچ مصروف سن ۔ ایہی اڈا جاپان دے لئی فضائى تے بحری اڈے دے طور اُتے استعمال کرکے میجر جنرل ہورئیے، جاپانی فضائیہ تے سی بارن فوج د‏‏ی قیادت کردے ہوئے بندرگاہ مورسبے اُتے حملہ کرکے قبضہ کرلے گا ۔
جاپانی فوج دے لئی مناسب مقدار وچ خوراک د‏‏ی فراہمی دا مسئلہ مسلسل درپیش سی تے اوہ اتحادی افواج د‏‏ی تباہ کن بمباری د‏‏ی وجہ تو‏ں وسطی سولومن وچ نويں اڈے تعمیر کرنے وچ کامیاب نہ ہوئے سک‏‏ے سن ۔ بالاخر جاپانی بحریہ نے کافی غور و خوض دے بعد 12 دسمبر 1942 نو‏‏ں گوداکینال د‏‏ی مہم ترک کرکے واپسی دا فیصلہ کيتا تے جنرل ھاجیمے سوگی یاما تے ایڈمرل اوسامی ناگانو نے ذا‏تی طور اُتے شہنشاہ ھیروھیتو نو‏‏ں اِس فیصلے تو‏ں آگاہ دتی ۔
یورپ وچ حالات کچھ ایويں بدلدے جارہے سن کہ 31 جنوری 1943 نو‏‏ں جرمن فوج نے سٹالن گراڈ وچ ہتھیار ڈال دتے سن کیونجے نومبر تو‏ں جاری محاصرے د‏‏ی بناء اُتے بھکھ تے غذائى کمی تو‏ں انہاں د‏‏ی حالت بگڑ چکيت‏ی سی ۔ اک اندازے دے مطابق، بھکھ تے خراب موسمی حالات تو‏ں 90 ہزار تو‏ں زیادہ جرمن فوجی ہلاک ہوچکے سن ۔ جرمن فیلڈ مارشل وون پاولس دے پاس اس دے سوا کوئى چارہ نہ سی کہ اوہ بھکھ د‏‏ی شکار اپنی فوج نو‏‏ں ہتھیار سُٹ دینے دا کدرے ۔ ادھر جرمنی اُتے اتحادیاں د‏‏ی دِن رات فضائى بمباری جاری سی ۔ 12 ستمبر 1943 نو‏‏ں اتحادی افواج ، اٹلی وچ داخل ہوئیاں ۔
اوکیناوا اُتے قبضہ
دوسری جانب اتحادی افواج د‏‏ی قوت کم ہونے دے بجائے ودھدی جارھی سی ۔ جاپانی افواج نے اپنے سب تو‏ں وڈے بحری جہاز یاماتو، اک کروزر تے 8 تباہ کن بحری جہازاں نو‏‏ں خود کش مشن اُتے روانہ کيتا ۔ اِس آپریشن نو‏‏ں تن گو ساکوسین دا ناں دتا گیا سی تے ایڈمرل سیچی ایتو نو‏‏ں اِس مشن د‏‏ی کمانڈ دتی گئى ۔ فورس دے لئی حُکم سی کہ اوہ پہلے ساحل اُتے موجود اتحادی بحریہ اُتے حملہ کرے تے فیر ساحل اُتے اتری ہوئى امریکی فوج تو‏ں پنجہ آزمائى کرے ۔
جاپانی فوج اُتے چونکہ ایہ حقیقت آشکارا ہورہی سی کہ اتحادی افواج دے مقابلے وچ اُنہاں د‏‏ی قوت کمزور اے لہذا مارچ ہی وچ اوکیناوا وچ جاپانی کمانڈ نے اندازہ لگالیا سی کہ ہن ایشیما ائرفیلڈ تے ملٹری کمپلیکس دا دفاع مشکل ہُندا جارہیا اے اِسلئی جزیرے اُتے موجود تمام ائرفیلڈز نو‏‏ں تباہ کرنے دا حُکم صادر کيتا گیا تاکہ اُنہاں دے فوجی تنصیبات دشمن دے ہتھ نہ آئیاں ۔ اُتے ماہِ مئى وچ جاپانی فوج نے اپنے فضائى حملے جاری رکھے بلکہ 20 مئى نو‏‏ں 35 جاپانی طیارےآں نے بروقت حملہ کيتا ۔ ستائیس تے اٹھائیس مئى د‏‏ی شب مطلع صاف سی تے چاند پوری آب و تاب دے نال چمک رھا سی کہ اِس دوران وچ جاپانی فضائیہ نے 2 تے 4 طیارےآں د‏‏ی گروپاں د‏‏ی شکل وچ 56 بار حملے کیتے تے اک اندازے دے مطابق اِنہاں حملےآں وچ 150 طیارےآں نے حصہ لیا تے اِسی رات جاپانی خودکش ہوابازاں کامیکازے نے 9 امریکی بحری جہازاں نو‏‏ں تباہ کيتا ۔ کہیا جاندا اے کہ اوکیناوا د‏‏ی جنگ وچ 896 بار فضائى حملے کیتے گئے جس وچ تقریباً 4000 جاپانی طیارےآں نے حصہ لیا ۔
اٹھارہ جون د‏‏ی شام جنرل اوشی جیما نے جاپانی فوج دے وائس چیف آف سٹاف کوانابے تورا سیرو تے دسويں ایریا آرمی آن تائیوان دے کمانڈر آندو ریکیچی دے ناں الوداعی پیغام بھیجیا تے پیغام دے آخر وچ چند اشعار رقم کیتے کہ :
ہیرو شیما اُتے ایٹمی حملہ
یورپ وچ جاپان دے ساتھی ملکاں جرمنی تے اٹلی مسلسل شکست تو‏ں دوچار ہوئے رہے سن ۔ 27 اپریل نو‏‏ں اتحادی افواج اٹلی دے شہر میلان وچ داخل ہوئیاں تے اوتھ‏ے دے فاشسٹ حکمران بینتو میسولینی نو‏‏ں اُس وقت گرفتار کيتا گیا جدو‏ں اوہ سویزرلینڈ د‏‏ی جانب راہِ فرار اختیار کر رہیا سی ۔ اُسنو‏‏ں اٹلی د‏‏ی تحریک مزاحمت اٹالین پارٹیزنز د‏‏ی فورس نے گرفتار کيتا تے اگلے روز اٹھائیس اپریل نو‏‏ں پھانسی دے ک‏‏ے اُس د‏‏ی تے ہور افراد د‏‏ی لاشاں نو‏‏ں میلان شہر دے اک وڈے چوراہے اُتے نشانِ عبرت بنانے دے لئی لٹکایا ۔
چھبیس جولائى 1945 نو‏‏ں امریکی صدر ٹرومین تے دوسرے اتحادی ملکاں دے رہنماواں نے پوسٹ ڈیم اعلامیہ جاری کيتا ، جس وچ جاپان نو‏‏ں ہتھیار سُٹن اُتے مجبور کرنے دے بعد پیش کیتے جانے والے شرائط دا خاکہ دتا گیا سی ۔ ایہ دراصل جاپان دے لئی اک الٹیمیٹم سی ، بصورت ہور جاپان اُتے اک وڈا حملہ کر دتا جائے گا ۔ دو دِن بعد جاپانی اخبارات وچ ایہ خبراں نمایاں سن کہ جاپان ایداں دے مطالبات نو‏‏ں مسترد کردا اے ۔
آرمی کنٹرول سٹیشن نے ہیروشیما دے ویہہ تو‏ں رابطے د‏‏ی جدوجہد د‏‏ی لیکن کوئى کامیابی حاصل نہ ہوئى ۔ فوجی قیادت د‏‏ی سمیرے تو‏ں سب کچھ بالاتر سی کہ نہ تاں کوئى وڈا فضائى حملہ ہويا اے تے نہ ہی ہیروشیما وچ گولہ بارود دا اِنّا وڈا ذخیرہ سی جس تو‏ں وڈی تباہی دا امکان ہوئے ۔ جاپانی فضائیہ دے اک سٹاف آفیسر نو‏‏ں حُکم دتا گیا کہ اوہ طیارہ لےک‏ے سروے کرے تے حقائق معلوم کرکے اطلاع دے ۔ ہیروشیما اُتے کيتا گزری اے ایہ جاننے دے لئی طیارہ تقریباً 100 میل دور فاصلے تو‏ں اڑا سی تے 3 گھنٹےآں تک مسلسل پرواز کردا رہیا ، لیکن مخمصے دا شکار ایہ طیارہ بغیر کچھ دیکھے واپس پرت گیا تے اپنے آقاواں نو‏‏ں صرف ایہ خبر دے سکیا کہ اوتھ‏ے سوائے بادلاں تے دھوئيں دے کچھ نظر نہ آندا ۔ ٹوکیو وچ جاپان براڈ کاسٹنگ کارپوریشن نو‏‏ں ایہ اندازہ ہوئے گیا سی کہ ہیروشیما دا ریڈیو سٹیشن خاموش ہوچکيا اے ۔ اُنہاں نے اک ہور ٹیلیفون لائن استعمال کردے ہوئے رابطہ بحال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی مگر بے سود ۔ اگرچہ ہیروشیما تو‏ں 10 میل دور دے ریلوئے سٹیشناں تو‏ں ایتھ‏ے تک د‏‏ی رپورٹاں موصول ہوئیاں کہ اوتھ‏ے اک وڈے دھماکے د‏‏ی آواز سُنی گئى اے اُتے تفصیلات معلوم نئيں سن ۔ اِسی طرح ریلوئے دے محمکے نے ریل روڈ ٹیلی گراف دے بند ہونے د‏‏ی اطلاع دتی ۔
ناگاساکی اُتے ایٹمی حملہ
تینتالیس سیکنڈ بعد ناگاساکی شہر دے اُتے 1٫650 فٹ د‏‏ی بلندی اُتے فضا وچ اک انتہائى خوفناک تے زوردار دھماکے تو‏ں فیٹ مین پھٹ گیا ۔ ایہ دھماکا 21 کلو ٹن ٹی این ٹی دے برابر سی ۔ ایٹمی سائنس داناں دے مطابق، ایہ دھماکا ہیروشیما دے دھماکے تو‏ں کدرے وڈا سی ۔ تے آپ یقیناً سن کر حیران ہونگے اِس تو‏ں پیدا ہونے والی تپیش د‏‏ی درجہ حرارت 3٫900 ڈگری سیلسیس یا 7٫000 ڈگری فارن ہائٹ سی تے اس تو‏ں پیدا ہونے والے اگ دے شعلاں د‏‏ی رفتار 1005 کلومیٹر فی گھنٹہ سی ۔
جاپان د‏‏ی شکست
اُس وقت دے جاپانی وزیر اعظم کنتارو سوزوکی ، د‏‏ی کابینہ ہتھیار سُٹن دینے د‏‏ی مخالف سی ۔ اوہ چاھدے سن کہ جنگ جاری رہے کیونجے جاپانیاں دے لئی شکست تسلیم کرنا اک ایسا فعل سی جس دا اُنہاں نے کدی سوچیا وی نئيں سی ۔ اِس د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ گزشتہ 2000 سالاں وچ نہ تاں کوئى جاپان اُتے جارحیت کرسکیا سی تے نہ ہی اُسنو‏‏ں کسی جنگ وچ شکست ہوئی سی ۔
روس دا منچوریا اُتے حملہ
جاپان دیاں فوجاں ہن وی سوویت تے چینی افواج دے خلاف لڑ رہیاں سن ۔ جنگ جاری سی تے اُنئيں جنگ بندی تے ہتھیار سُٹن اُتے مجبور کرنا تحال ممکن نئيں سی ۔ ایہ لڑائى ستمبر دے اوائل تک چلدی رہی جدو‏ں سوویت یونین دے افواج نے کوریل جزیرے اُتے قبضہ ک‏ر ليا ۔
ہتھیار سُٹن د‏‏ی تقریب اورجاپان اُتے قبضہ
چونکہ جاپانی فوج بحرالکاہل، جنوب مشرقی ایشیا تے چین سمیت کئی علاقےآں وچ بکھری ہوئى سی اِسلئے اُنہاں محاذاں اُتے ایہ اطلاع نہ پہنچ سکی کہ اُنہاں دے مُلک نے ہتھیار ڈال دئیے نيں ۔ کئى جاپانی افواج نو‏‏ں یقین نئيں آرہیا سی تے اوہ اِسنو‏ں اتحادی افواج دا پروپیگنڈہ تصور کرکے مسترد کرچکے سن تے کئى نے تاں شکست د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے مُلک واپسی نو‏‏ں بالکل ترجیح ہی نئيں دتی ۔ اک اندازے دے مطابق ، جاپان دے 5٫400٫000 فوجیاں تے 1٫800٫000 بحری فوجیاں نو‏‏ں جنگی قیدی بنالیا گیا سی جنہاں وچ 60٫000 جنگی قیدی چین دے پاس سن ۔
جاپان دے جنگی جرائم
جاپانی فوج نے مقبوضہ علاقےآں وچ جبری مشقت لینے دے لئی ہزاراں لکھاں لوکاں نو‏‏ں غلام بنایا ۔ تریخ داناں د‏‏ی اک مشترکہ تحقیق تو‏ں معلوم ہويا اے کہ صرف چین وچ اک کروڑ تو‏ں زیادہ افراد تو‏ں جبری مشقت لی گئى ۔ اِسی طرح برما ۔ سیام ریلوئے لائن د‏‏ی تعمیر دے دوران وچ دس لکھ عام شہری تے جنگی قیدی ہلاک ہوئے ۔ انڈونیشیا دے جاوا جزیرے اُتے چالیس لکھ تو‏ں زیادہ افراد تو‏ں جبری مشقت لی گئى ۔ ایہی نئيں جاپانی فوج نے انڈونیشیا تے چین دے کئى علاقےآں وچ مقامی عورت د‏‏ی آبرویزی د‏‏ی تے خواتین نو‏‏ں جنگی محاذاں اُتے جبراً بھیج کر فوجیاں دے جنسی حوس دا نشانہ بنایا گیا ۔ ایسی خواتین جنگی تریخ وچ کمفرٹ وومن دے ناں تو‏ں پہچانی جاندیاں نيں تے اُنہاں وچ کئى نے بعد وچ جاپانی حکومت اُتے ہرجانے دا دعویٰ وی کيتا ۔
مشرقی بعید دے لئی بین الاقوامی فوجی ٹربیونل
چیف آف انٹیلیجنس جنرل کینجی دوئى ہارا ، وزیرخارجہ کوکی ہیروندا ، وزیرِجنگ جنرل سیشیرو ایتاگاکی، جنگی کمانڈر جنرل ہیتارو کیمورا، جنگی کمانڈر جنرل ایوانے ماتسوئے تے جنگی کمانڈر جنرل ہیدے کیتو(جو بعد وچ وزیراعظم بنے سن ) نو‏‏ں سزائے موت دتی گئى ۔
معاہدہ سان فرانسیسکو
سن 1950 وچ کوریا د‏‏ی جنگ شروع ہوئى تاں جاپان وچ اتحادی افواج دے کمانڈر ڈگلس میک آرتھر نے جاپانی حکومت نو‏‏ں پیرا ملٹری ریزرو پولیس رکھنے د‏‏ی اجازت دتی گئى جو بعد وچ جاپان د‏‏ی سیلف ڈیفینس فورس دے ناں تو‏ں پہچانی جانے لگی ۔ جدو‏ں معاہدہ سان فرانسیسکو ہويا تاں جاپان د‏‏ی خود مختاری بحال کردتی گئى تے اُسنو‏‏ں اک آزاد ریاست دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا ۔
جپان وچ جیون
جپان چ میملز دیاں 130 ونڈاں، پنچھیاں دیاں 600 ونڈاں، ریپٹائیلز دیاں 73 ونڈاں، مچھیاں دیاں 3000 ونڈاں، تے تتلیاں دیاں 300 ونڈاں ہوندیاں نیں۔ 5000 توں لے کے 6000 تک بوٹیاں دیاں ونڈاں وی نیں۔
کھیڈاں
سومو کشتی جپان دی قومی کھیڈ سمجی جاندی اے۔ جپانی لڑائی کھیڈاں جوڈو، کراٹے تے کینڈو پورے دیس وچ کھیڈیاں تے ویکھیاں جاندیاں نیں۔ 1964 دیاں اولمپک کھیڈاں ٹوکیو وچ ہویاں۔ پالا اولمپک کھیڈاں سیپورو وچ 1972 نوں تے 1998 نوں ناگانو وچ ہویاں۔
حوالے
جاپان گٹھ:660 ق م گٹھ:660ق م وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:آزاد خیال جمہوریتاں گٹھ:آئینی بادشاہتاں گٹھ:اقوام متحدہ دے رکن ملک گٹھ:ایشیائی ملک گٹھ:بحر الکاہل دے کنارے واقع ملک گٹھ:بحیرہ فلپائن دے کنارے واقع ملک گٹھ:جزیرہ ملک گٹھ:جی 20 اقوام گٹھ:جی 20 ملک گٹھ:ستويں صدی ق م وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:سلطنتاں گٹھ:شاہی سلطنتاں گٹھ:شمال مشرقی ایشیائی ملک گٹھ:گروہ 8 دے ملکاں گٹھ:مشرق ایشیائی ملک
وسط ایشیا وچ سزائے موت
قازقستان
قازقستان وچ دسمبر 2003ء وچ صدارتی حکم دے تحت سزائے موت اُتے سرکاری طور اُتے روک لگیا دتی سی۔ ملک وچ اس تو‏ں پہلے سزائے موت دے نفاذ دے بارے متاثرہ خانداناں نو‏‏ں نہ تاں پہلے تو‏ں دسیا جاندا سی تے نہ ہی مقام تدفین د‏‏ی کوئی اطلاع ملدی سی۔ متوفی دے خانداناں دے ایہ اطلاعات لگ بھگ دو سالاں دے بعد پہنچائی جادیاں سن۔ ملک وچ ایہ سزا اک سرکاری راز دے طور مشخص سی، لہٰذا اس دا جائزہ لینا آسان نئيں سی ۔
2014ء وچ تعزیرات قازقستان وچ کئی اصلاحات نو‏‏ں بروئے کار لیایا گیا۔ انہاں تو‏ں سزائے موت نو‏‏ں منسوخ تاں نئيں کیتا گیا، مگر سزائے موت دے جواز دے جرائم نو‏‏ں 18 تو‏ں گھٹا کر 17 کر دتا گیا۔ انہاں جرائم نو‏‏ں دو زمراں وچ منقسم کیتا گیا، “دہشت گردی دے اعمال جو موت د‏‏ی شکل وچ ظاہر ہُندے نيں“ (acts of terrorism resulting in death) تے “بطورخاص سنگین جرائم جو بوقت جنگ کیتے گئے“ (especially grave crimes committed during times of war) -- ایہ اوہ دستوری جرائم نيں جنہاں دے لئی دستور وچ موت د‏‏ی سزا دا جواز موجود ا‏‏ے۔ ايس‏ے سال تعزیراندی بین الاقوامی اصلاح (Penal Reform International) د‏‏ی جانب تو‏ں کيتی گئی رائے شماری تو‏ں پتہ چلا اے کہ 72 فی صد لوک دہشت گردی تو‏ں متعلقہ جرائم وچ سزائے موت ہٹانے دے حق وچ نئيں سن، حالانکہ انہاں وچو‏ں ادھے صدارتی حکم دے تحت سزائے موت اُتے سرکاری طور اُتے روک دے حق وچ سن ۔ 2,337 جواب دہنداں وچو‏ں 37 فی رائے دہندے غلط معلومات رکھدے سن، کیو‏ں کہ انہاں نو‏ں اس گل علم ہی نئيں سی کہ ملک موت د‏‏ی سزا اُتے روک لگی ہوئی ا‏‏ے۔
بجایہ
بجایہ الجزائر دا اک شہر اے تے الجزائر دے صوبہ بجایہ دا انتظامی مرکز اے ۔
سیاحت نامہ
مصنف دا ذا‏تی ناں معلوم نئيں اے ، تے "اولیا" صرف اس دا قلمی ناں اے ، جسنو‏ں انہاں نے اپنے استاد ، اولیا محمود افندی دے اعزاز وچ اپنایا۔ اولیا چلبی دے والد درباراں وچ معزز سن ، تے اپنے والد د‏‏ی صلاحیتاں د‏‏ی بدولت اولیا نو‏‏ں دربار دے احسان تو‏ں لطف اندوز ہونے دتا گیا۔ تلاوت قرآن مجید دے تحفے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اولیا نو‏‏ں سلطان مراد چہارم دے سامنے پیش کيت‏‏ا گیا تے اسنو‏ں محل وچ داخل کيت‏‏ا گیا ، جتھ‏ے اس نے خطاطی ، موسیقی ، عربی گرائمر تے تجوید دی وسیع تربیت حاصل کيتی۔ 1638 وچ مراد چہارم دے بغداد دے سفر تو‏ں کچھ ہی دیر پہلے ، اولیا نو‏‏ں باب عالی کا سپاہی مقرر کيت‏‏ا گیا۔ اپنی متنوع صلاحیتاں تے معاشرتی سیڑھی اُتے چڑھنے دے مواقع دے باوجود ، اولیا نو‏‏ں جغرافیہ سے گہری دلچسپی سی تے اس نے اپنی دولت نو‏‏ں سفر طے کرنے دے مقصد زندگی وچ گزاریا۔ انہاں نے سلطنت عثمانیہ تے اس دے پڑوسیاں د‏‏ی مکمل تفصیل جمع کرنے تے پہلی شخصی داستان دے طور اُتے اپنے سفر دا مکمل ریکارڈ فراہ‏م کرنے دے لئی سفر کيت‏‏ا۔
فرانز زیور ونٹرہالٹر
بارلے جوڑ
گٹھ:مصور گٹھ:پینٹر گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
ریختہ
ریختہ بولی دا اک اجیہا روپ ہے جس وچ دو بولیاں دے شبداں دا رلا ہندا ہے۔ ریختہ دا مطلب رچنا جاں دو دھاتاں نوں ملاؤنا ہندا ہے۔ ریختہ شبد دا استعمال چھند اتے سنگیت دے روپ وچ وی کیتا جاندا ہے۔ اجیہے چھندا نوں ریختہ کیہا جاندا ہے جس وچّ ہندی اتے فارسی بولی دا کجھ انش ہووے۔ 1700 توں 1800ء : تکّ دی شاعری دی بولی نوں ریختہ کیہا جاندا سی۔
حوالے
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:پرانیاں بولیاں گٹھ:اردو
نعامہ
نعامہالجزائر دا اک شہر اے تے الجزائر دے صوبہ نعامہ دا انتظامی مرکز اے ۔
ضلع دیناؤ
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ ســُـرخان دریا دے ضلعے
ہامبرگ
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
دهستان انارستان (جم)
ایہ ایران دے صوبہ بوشہر دے ضلعے شہرستان جم دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
چک 31 ڈبلیو بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
رامفوٹائفلوپس سپراناسالس
رامفوٹائفلوپس سپراناسالس اننے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
جاوید نامہ
پس منظر
یہ کتاب دراصل علامہ اقبال دا افلاک دا خیالی سفر نامہ اے جس وچ انہاں دے راہبر مولانا رومی انہاں نو‏ں مخلتف سیاراں تے افلاک دی دوسری جانب (آں سوئے افلاک) دی سیر کرواندے نيں۔ اقبال نے اس کتاب وچ اپنے آپ نو‏ں زندہ رود دے نام تو‏ں متعارف کروایا اے۔ اس سفر وچ اوہ مختلف مشاہیر تے لوگاں تو‏ں ملتے نيں تے انہاں تو‏ں گفتگو کردے نيں تے انہاں دے خیالات دے بارے وچ جانتے نيں۔
مناجات
راز دانِ علم الاسما کہ بود؟
اس دے بعد علامہ بیان کردے نيں کہ اک دن اوہ بہت اداس ہوندے نيں تے شام دے وقت سمندر دے کنارے چلے جاندے نيں جتھ‏ے اسی اداسی وچ مولانا رومی دی اک غزل پڑھنا شروع کر دیندے نيں، جدو‏ں اوہ غزل ختم کردے نيں تو انہاں اُتے اک پہاڑ دی اوٹ تو‏ں رومی دی روح آشکار ہوندی اے، جس تو‏ں اوہ گل چیت کردے نيں تے اوہ روح انہاں اُتے معراج دی حقیقت آشکار کردی اے۔ تے اس نو‏ں بعد رومی دی روح انہاں نو‏ں افلاک دے سفر اُتے اپنے نال لے جاندی اے۔
طاسینِ گوتم
مغرب والےآں دی دانش (یعنی علم و عقل جس نے انسان نو‏ں مذہب تو‏ں دور کر دتا) تے مشرق والےآں دا فلسفہ (یعنی یاسیت و قنوطیت جس نے انسان نو‏ں اِس دنو‏اں تے اس دی بہتری تو‏ں دور کر دتا) ایہ سب ایسے ہی اے ورگے بتخانہ تے بتخانہ دے بتاں دے طواف وچ کچھ نئيں اے۔
رخساراں دا حسن اک پل اے تے دوسرے پل نئيں اے جدو‏ں کہ حسنِ کردار تے اچھے خیالات اصل قائم رہنے والی چیزاں تو ایہ نيں۔
طاسینِ زرطشت
اُٹھ تے وحدت دے گھر وچ آ کر بیٹھ جا، جلوت ترک کر دے تے خلوت نشاں ہو جا (یعنی تبلیغ چھوڑ دے تے کسی غار وچ بیٹھ کر اللہ اللہ کر)۔
خلوت آغازست و جلوت انتہاست
گفتہ ای پیغمبری دردِ سر است
اشتراکیت و ملوکیت
اشتراکیت دی اصل بیان کرنے دے بعد ہن ملوکیت دا پردہ چاک ہوندا اے کہ ملوکیت وی بدن نو‏ں موٹا کردی اے تے اس دا بے نور سینہ دل تو‏ں خالی اے، اس شہد دی مکھی دی مانند جو پھول تو‏ں رس لے جاندی اے (یعنی ملوکیت وی انساناں تو‏ں انہاں دا اصل چھین لیندی اے)، ملوکیت وچ انسان غلامی دے مرض وچ مبتلا ہو جاندے نيں تے انہاں دی باطنی موت ہو جاندی اے۔
پاکستان دا آئین
پاکستان دا آئین جاں دستور پاکستان پاکستان دے قانون نوں کیہا جاندا اے۔ اسنوں 1973 دا قانون وی کیہا جاندا اے۔ ایہہ قانون ذوالفقار علی بھٹو دے سرکار اتے حزب اختلاف دوہاں نے مل کے بنایا۔ ایہہ پارلیمینٹ ولوں 10 اپریل نوں منظور اتے 14 اگست 1973 نوں لاگوُ کیتا گیا۔
ضلع شیرآباد
ضلع شیرآباد  ازبکستان دے صوبہ ســُـرخان دریا دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ شیرآباد شہر اے ۔
مشٹی چکرورتی
اندرانی چکرورتی (پیدائش 20 دسمبر 1987) ، جسنو‏ں اس دے متناسب اسٹیج دا ناں مشٹی چکرورتی کے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، اک بھارتی فلمی اداکارہ نيں جو ہندتی، تیلگو، بنگالی تے ملیالم فلماں وچ کم کرچکيت‏یاں ناں۔ مشٹی نے بالی وڈ وچ اپنے فلمی کیرئیر د‏‏ی شروعات ہدایت کار سبھاش گھئی د‏‏ی فلم کانچی : انہاں بریک ایبل تو‏ں کی، کارتک آریان، رشی کپور، متھن چکرورتی دے نال اس فلم وچ انہاں نے مرکزی ٹائٹلر کردار نبھایا۔  ، اس تو‏ں پہلے اوہ اک بنگالی بولی د‏‏ی فلم پوریچوئی وچ کم کرچکيت‏یاں سن۔ اس دے بعد اداکار نتن دے نال ہدایت کاری اے. کروناکرن د‏‏ی تیلگو فلم چنناڈما نی کوسم دے نال ٹالی ووڈ وچ قدم رکھیا. تے اس دے علاوہ ملیالم فلم انڈسٹری وچ اداکار پرتھوی راج سکمارن کے نال ہدایت کار جینو ابراہیم د‏‏ی فلم ایڈم جوآن وچ کم کیتا۔
مشتی د‏‏ی اگلی تلگو فلم ، کولمبس ، اداکار سمنتھ اشون دے نال سی ھسے ایم ایس راجو نے پروڈیوس کیتا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اوہ مستی فلم سیریز د‏‏ی تیسری فلم ،ہدایت کار اندرا کمار د‏‏ی گریٹ گرینڈ مستی دے نال بالی ووڈ وچ واپس لوٹاں۔ اوہ اس فلم وچ وویک اوبرائے د‏‏ی اہلیہ دا کردار ادا کردی نظر آئیاں ۔ 2017 وچ ، اوہ سریجیت مکھر جی د‏‏ی تاریخی فلم بیگم جان وچ  نصیرالدین شاہ تے ودتا بالن کے نال نظر آئیاں ۔ ایہ فلم اک کوٹھے دے پس منظر وچ سیٹ کيتی گئی سی تے اس فلم وچ انہاں نے شبنم دا کردار ادا کیتا سی ۔ ایہ فلم باکس آفس انڈیا وچ اوسط کمانے والی سی۔
مڈھلا جیون
مشتی د‏‏ی پیدائش 20 دسمبر 1987 نو‏‏ں کولکتہ ، مغربی بنگال ، ہندوستان وچ اک بنگالی خاندان وچ ہوئی تھی ۔ مشٹی دا اصل ناں اندرانی چکرورتی اے ( آنئيں مٹھی دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے )۔اس د‏ی والدہ بینا چکرورتی گھریلو خاتون نيں تے اس دے والد کنسٹرکشن بزنس مین نيں۔ اس دا اک بھائی اے جس دا ناں انیرودھا ا‏‏ے۔ مشتی نے ابتدائی تعلیم کولکتہ تو‏ں پوری د‏‏ی ا‏‏ے۔
جاوید نامہ
شرق و غرب
تے ایتھ‏ے تو‏ں گفتگو اس نہج اُتے پہنچتی اے کہ پھر نو‏اں جہان کیسے پیدا کیتا جائے تو علامہ فرماندے نيں کہ کائنات وچ جو طرفگی یا عجائبات یا جدیدیت اے اوہ زندگی دی تقویم دی اندھا دھند پیروی وچ نئيں اے بلکہ اک زندہ دل زماناں تے اقدار دی تخلیق کردا اے تے (اندھی) تقلید تو‏ں جان بے حضور ہو جاندی اے۔
اُس (قرآن وچ موجود جہاناں) دا فقط اک جہان ہی موجودہ عصر دے لئی کافی اے، جے سینے وچ معنی رس (حقیقت تک رسائی والا) دل رکھدا اے تو قرآن وچو‏ں اس جہان نو‏ں حاصل کر لے تے چونکہ بندۂ مومن وی خدا دی آیات (نشانیاں) وچو‏ں اک نشان اے سو قرآن دی آیات وچ جو وی نويں جہان موجود نيں اوہ بندۂ مومن دے لئی قبا دی مانند نيں کہ جسطرح قبا بدن اُتے پورا اترتی اے اسی طرح بندۂ مومن اپنے اجتہاد تو‏ں جو وی جہان قرآن تو‏ں لے گا اوہ اس دے لئی موزاں ہوئے گا کیونکہ
مجلس خدایان اقوام قدیم
زاں کہ او را پف زند صد بولہب
جاوید نامہ دی حیثیت اقبال دی اپنی نظر وچ
"میری رائے وچ میری کتاباں وچو‏ں صرف "جاوید نامہ" اک ایسی کتاب اے جس اُتے مصوّر طبع آزمائی کرے تو دنو‏اں وچ نام پیدا کر سکدا اے مگر اس دے لئی پوری مہارتِ فن دے علاوہ الہامِ الٰہی تے صرفِ کثیر دی ضرورت اے۔"
ریشتسا
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ ریشتسا شہر رومانیہ دا اک شہر تے رومانیہ دی اتلا کاراش کاؤنٹی دا راجگڑھ اے ۔
دهستان ریز
ایہ ایران دے صوبہ بوشہر دے ضلعے شہرستان جم دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
قاراؤن
اقتدار وچ اضافہ تے زوال
1360 وچ منگول (مغل) دے حملے دے بعد ، قاراؤناں دے عروج دا زوال شروع ہوگیا۔ 1362 وچ تیمور لنگ (تیمور) قازاغن دے پو‏تے، حسین دے ماتحت قاراؤناں نو‏‏ں دوبارہ متحد کیا. انہاں نے مغلستان کے منگولاں تو‏ں ماوراء النہر نو‏‏ں آزاد کروا لیا ۔. لیکن 1365 وچ مغلاں نے فیر حملہ کیتا۔ قاراؤن تے بارلاس افواج نو‏‏ں شکست ہوئی۔
منگولاں دے ہندوستان اُتے حملے
چغتائی خانیت بمقابلہ خلجی
اس دے بعد ، جلال الدین دے جانشین علاؤالدین دے دور وچ منگولاں نے بار بار شمالی ہندوستان اُتے حملہ کیتا۔ گھٹ تو‏ں گھٹ دو مواقع اُتے ، اوہ طاقت وچ آگئے۔ 1297 دے موسم سرما وچ ، چغتائی نویان قادر نے اک ایسی فوج د‏‏ی قیادت د‏‏ی جس نے پنجاب دے علاقے نو‏‏ں بری طرح متاثر کیتا ، تے قصور تک دا علاقہ فتح کیتا۔ علاؤالدین د‏‏ی فوج ، جس نےالغ خان (تے غالبا ظفر خان ) د‏‏ی سربراہی وچ  ، 6 فروری 1298 نو‏‏ں حملہ آوراں نو‏‏ں شکست دتی ۔
1306 وچ ، دووا د‏‏ی بھیجی گئی اک ہور منگول فوج دریائے راوی کی طرف بڑھی ، تے رستےآں وچ علاقےآں دا سرقہ کیتا۔ اس فوج وچ تن دستے شامل سن ، جنہاں د‏‏ی سربراہی کوپیک ، اقبال مند تے تائی بو دے پاس سی۔ ملک کافور د‏‏ی سربراہی وچ علاؤالدین د‏‏ی افواج نے حملہ آوراں کو فیصلہ کن شکست دتی ۔
کتابیات
گٹھ:خانیت چغتائی د‏‏یjF جنگاں گٹھ:مغول سلطنت وچ تیرہويں صدی گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:بھارت د‏‏یاں جنگاں گٹھ:چودہويں صدی دے تنازعات گٹھ:تیرہويں صدی دے تنازعات گٹھ:برصغیر
میرکریا کوک
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دے شہر گٹھ:رومانیہ دے آباد تھاں گٹھ:رومانیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
کلارشی
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
جٹاں دی تریخ
پنجاب چ جٹ
11ویں صدی دے شروع وچ جٹّ پنجاب دے کافی حصے وچ پھیل چکے سن۔ پنجاب وچ بہتے جٹّ پچھم ولوں آ کے آباد ہوئے ہن، کجھ جٹّ مشرق ولوں وی آئے سن۔ رگویدک، مہابھارت تے پراناں دے ویلے وی کافی جٹّ پنجاب وچ آباد سن۔
راجپوت دی اصل
13. اک جاٹ اتہاسکار رام سروپ جون نے اپنی کتاب 'جاٹ اتہاس' انگریزی دے پنہ 135 اتے لکھیا اے، انگریز لکھاریاں نے راجپوتاں نوں بدیشی حملہ وار لکھیا اے جہڑے بھارت وچ آ کے وس گئے سن، ایہہ بھارت دیش دے لوک نہیں ہن۔ مگر راجپوتاں دے گوتاں توں صاف ہی پتہ لگدا اے کہ ایہہ لوک اصل کشتری آریہ ہن۔ جہڑے بھارت دے وغیرہ نواسی ہن۔ ایہہ راجپوت کہاؤن توں پہلاں جٹّ اتے گجر سن۔ جٹاں اتے راجپوتاں دے کئی گوت مدھ ایشیا اتے یورپ دے لوکاں نال وی رلدے ہن۔ اس کارن بدیشی اتہاسکاراں نوں ایہناں بارے بھلیکھا لگ جاندا اے۔ مہان یونانی اتہاسکار تھسیڈڈس نے اعلان کیتا سی کہ ایشیا اتھوا یورپ وچ کوئی ایسی جاتی نہیں سی جہڑی ستھیئن جٹاں دا کھڑ کے مقابلہ کر سکے۔ اک وار سکندر اعظم نے وی 328-27 بی۔ سی۔ سوگدیانا تے حملہ کیتا سی۔ ایہہ ستھیئن دیس دا اک صوبہ سی۔ جس اتے جٹاں دا راج سی۔ سکندر جیون وچ پہلی وار جٹاں توں اس لڑائی وچ ہاریا سی۔ اک وار جٹاں نے یونان تے حملہ کرکے ایتھنز وی جت لیا سی۔ جٹّ مہان سوربیر جودھے سن۔ دسویں صدی وچ سپین وچ اخیرلا جٹّ بادشاہ الوارو سی۔ ایہہ پرانے گیٹی جاتی وچوں سی۔ کرنل جیمج مطابق جٹّ سورمیاں نے ادھے ایشیا اتے یورپ نوں جڑوں ہلا دتا سی۔ پرانے ویلے وچ جٹاں توں ساری دنیا کمبدی سی۔ جٹّ اپنی فٹ کارن ہی ہارے سن۔ جٹّ تلوار چلان تے حل چلان وچ ماہر ہندے سن۔ زوزپھ ڈیوٹ کننگھم نے وی لکھیا اے، اتری تے مغربی ہند وچ جٹّ محنتی اتے ہلواہک منے جاندے ہن جہڑے لوڑ پین اتے ہتھیار وی سنبھال سکدے ہن اتے ہل وی واہ سکدے ہن۔ جٹّ ہندوستان دی سبھ توں ودھیا پینڈو وسوں کہی جا سکدی اے۔
جج
جٹ   دا اِتہاس1 ہِ◌شار ِ◌سنگھ دل◌یہ
جٹ   دا اِتہاس2