بھارت_وچ_شیعیت
مغلیہ دور
چنانچہ اساں  دیکھدے نیں   کہ بابر توں لے کر شاہ جہان تک مغلاں دا طرزِ حکومت کم و بیش اسی حکمت عملی دے محور اُتے رہیا۔  جدوں اورنگ زیب نے اس  حکمت عملی توں روگردانی دی تو نتیجہ شورش تے ٹٹ پھوٹ دی شکل وچ نکلا۔ اورنگ زیب دی وفات دے بعد مغلیہ اقتدار تیزی توں مٹدا چلا گیا۔ شروع شروع وچ اکبر دا مذہبی رویہ خاصا سخت گیر رہیا۔ اس نے بااثر عالم شیخ عبدالنبی دے مشورے اُتے حضرت امیر خسرو دے پہلو وچ دفن اک شیعہ عالم میر مرتضی شیرازی دی قبر اکھڑوا دتی۔ اکبر دے زمانے وچ بعض سنی  علما دی سفارش اُتے متعدد شیعہ رہنما قتل وی ہوئے، جنہاں وچ لاہور دے ملا احمد ٹھٹھوی  خاص طور اُتے قابل ذکر نیں  ۔بعد ازاں ایہی اکبر مذہبی و فرقہ وارانہ لحاظ توں غیر جانبدار ہو گیا، چنانچہ اسی دور وچ سانوں  شاہ حسین، گرو نانک تے بھگت کبیر ملدے نیں  ۔ اکبر دور وچ اک شیعہ عالم قاضی نور الله شوستری  نے ہر فقہ دے مننے والے دے لئی اس دی فقہ دے مطابق فیصلہ کرنے دی صلاحیت دے سبب بادشاہ دا اعتماد حاصل کر لیا۔اکبر نے نور الله شوستری صاحب نوں قاضی القضاۃ   دا درجہ دتا۔  اس زمانے وچ سنی علما وچ شیخ عبد الحق محدث دہلوی  نمایاں  علمی شخصیت سن جنہاں نوں   اکبر دے دربار وچ عزت و احترام حاصل سی۔   شیخ عبد الحق محدث دہلوی دی کتاب "تکمیل الایمان" اہل سنت دے بنیادی عقائد دے لئی دستاویز  دی حیثیت رکھدی اے۔   دوسری طرف   شیخ احمد سرہندی ورگے متعصب علما اکبر دے  حکیمانہ طرز حکومت توں خوش نئيں سن تے اپنی تسکین دے مواقع تلاش کر دے رہندے سن۔ انہاں علما نے اکبر اُتے اپنی پرستش کروانے دا الزام عائد کیتا تے کفر دے فتوے نوں   سیاسی ہتھیار دے طور اُتے استعمال کیتا۔اس دے بعد توں  ہن تک کفر تے نکاح  ٹٹنے دے فتوے ایسے لوکاں دے ہتھوں اِنی مرتبہ جاری ہوئے نیں   کہ اک مذاق بن چکے نیں  ۔اکبر دے زمانے وچ شیخ احمد سرہندی نے شیعاں دے خلاف  "رسالہ  ردِ روافض "نامی اک کتاب لکھی جس دا جواب قاضی نور الله شوستری نے 1605ء وچ "احقاق  الحق " لکھ  کے  دتا ۔ اس توں شیخ احمد سرہندی دی دشمنی دو آتشہ ہو گئی۔ اسی زمانے وچ اک تے شیعہ عالم میر یوسف علی استر  آبادی  اخباری روش  دے پیرو سن۔اخباری  شیعہ  بدلدے زمانے دے تقاضیاں دے مطابق آیات و احادیث  دی روشنی وچ عقل دے استعمال توں اجتہاد  کرنے والی اصولی روش دے خلاف سن۔قاضی نور الله شوستری ؒنے شیعاں وچ تنگ نظری  تے جمود دی اس لہر دے خلاف وی کم کیتا تے میر یوسف علی استر آبادی   دیاں الجھناں دا جواب "رسالہ اسئلۃ یوسفیہ"  دے عنوان توں  کتاب لکھ کے دتا۔ اخباری اصل وچ شیعہ سلفی سن، مگر شیعہ کتب وچ عقل دے حق وچ ملنے والی احادیث تے زمانے دے بدلتے تقاضاں دی بدولت ایہ گروہ ختم ہو گیا۔ اکبر دی وفات دے بعد شیخ احمد سرہندی دے مطالبے اُتے جہانگیر نے قاضی نور الله شوستری نوں   کوڑے لگانے دی سزا سنائی جس دے نتیجے وچ ستر سال دی عمر وچ انہاں دا انتقال ہو گیا ۔ اپنے والد دے برعکس شاہجہاں نے شیعاں دے خلاف کوئی تعصب نئيں برتیا البتہ اورنگزیب نے اپنے بھائی داراشکوہ تے دکن دی شیعہ ریاست دے خلاف لشکر کشی دے لئی شیعہ سنی نفرت نوں   کامیابی توں استعمال کیتا۔ اسی زمانے وچ  مرحوم شیخ احمد سرہندی  دے شاگرداں نوں   سرکاری سرپرستی میسر آئی تے شیخ احمدسرہندی نوں مجددالف ثانی کہیا جانے لگیا۔ اس خطرناک حکمت عملی نے معاشرے اُتے جو اثرات چھڈے انہاں دا اندازہ اس واقعے توں ہو جاندا اے کہ1707ء وچ اورنگزیب دی وفات دی خبر سن کے لاہور وچ مشتعل افراد نے شیعہ امام بارگاہاں تے مساجد نوں   اگ لا دتی ۔ اورنگزیب دے زمانے وچ  تینتیس جلداں اُتے مشتمل جو مجموعہ بعنوان  "فتاویِ عالمگیری" مرتب کیتا گیا اس وچ شیعہ عقیدے نوں   گمراہانہ دسیا گیا ۔ اورنگ زیب ای دے دور وچ تعزیے تے ماتمی جلوس اُتے پابندی لگانے دی کوشش وی  ہوئی۔