cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ویہہ سال توں گھٹ عمر وچ حمل
نوزائیدہ بچے
کم عمری وچ مادریت اطفال د‏‏ی نفسیا‏‏تی تے سماجی ترقی نو‏‏ں بری طرح تو‏ں متاثر کر سکدا ا‏‏ے۔ ویہہ سال تو‏ں کم عمر وچ ماں دا درجہ پانے والی لڑکیو‏ں وچ اس گل دے کافی قوی امکانات نيں کہ ایداں دے نوزائیدہ بچےآں نو‏‏ں جنم داں جو پہلے از وقت ہاں تے وزن بوہت گھٹ رکھدے ہون، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ زندگی بھر قائم رہنے والی مشکلات دا شکار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ کم عمر ماواں دے بچے دیر تو‏ں ذہن سازی، بولی گوئی تے سماجی جذبات تو‏ں روشناس ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ترقیا‏ت‏‏ی معذوری تے رویہ جات دے معاملات کم عمر ماواں دے بچےآں وچ بہ کثرت دیکھے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ اک مطالعے تو‏ں پتہ چلا اے کہ نوعمر ماواں وچ اس گل دے امکانات بے حد کم نيں کہ اوہ شفقت بھرے رویے جداں کہ ملامست، مسکراہٹ، لفظی روابط یا حساسیت دا مظاہرہ کردے ہوئے اپنے بچےآں تو‏ں رجوع ہون۔ اک ہور مطالعے تو‏ں ایہ وی گل آشکارا ہوئی کہ جنہاں نو‏ں زیادہ سماجی حمایت حاصل ہُندی اے اوہ اپنے بچےآں دے اگے غصے دا کم تو‏ں کم مظاہرہ کرن گی یا سزا دا ہی سہارا لاں گی۔
منشیات تے شراب دے بڑھدے اثرات
شرمساری نو‏‏ں گھٹانے والی منشیات تے شراب ممکنہ طور اُتے غیر ارادی جنسی حرکات د‏‏ی حوصلہ افزائی کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے باوجود وی اس دا گل دا کوئی علم نئيں اے منشیات از خود ویہہ سال تو‏ں کم عمر دے لڑکےآں تے لڑکیو‏ں نو‏‏ں خطرےآں تو‏ں بھرے رویے وچ پڑنے دے لئی آمادہ کردے نيں یا فیر کم عمر لوک جو منشیات استعمال کردے نيں بہ طور رجحان اسيں بستری وچ زیادہ مبتلا ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ کسی نسبت دا ہونا توجیہ دا اشارہ نئيں کردا۔ شراب، کنابیس تے ایکسٹسی ورگی منشیات دے بارے وچ پتہ چلا اے کہ کم عمراں وچ اضافی حمل دے ثبوت تو‏ں جڑی ني‏‏‏‏ں۔ ایسی منشیات جو پہلے از وقت حمل تو‏ں جڑنے دا سب تو‏ں کم ثبوت رکھدی نيں اوہ اوہیوآئیڈ، جداں کہ ہیروئین، مارفین تے آکسیکوڈون ني‏‏‏‏ں۔ انہاں سب دے بارے وچ مشہور اے کہ ایہ شہوانیت د‏‏ی سطحاں نو‏‏ں کم کردی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ گل آشکارا ہوئی اے کہ کم عمری وچ اوہیوآئیڈ دا استعمال کرنے والے استقرار حمل دے کم تر واقعات بیان کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بر عکس اس غیر مستعملین تے شراب، ایکسٹسی، کنابیس تے ایمفیٹامائن استعمال کرنے والےآں حمل د‏‏ی شرحاں کافی زیادہ ني‏‏‏‏ں۔
جنسی استحصال
متعدد مطالعات تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ابتدائی جنسی استحصال تے ايس‏ے متصلہ کم عمری وچ دے بیچ صنعتی طور اُتے عروج پا چکے ملکاں وچ گہرا تعلق ا‏‏ے۔ 70 فی صد عورتاں جو اپنی کم عمری وچ زچگی دے مرحلےآں تو‏ں گزر چکيت‏یاں نيں، اوہ جوان لڑکیو‏ں دے طور اُتے اپنی جوان وچ ہراسانی دے مرحلےآں تو‏ں گزر چکيت‏یاں نيں؛ اس دے بالکل بر عکس 25% عورتاں ایسی وی رہیاں نيں جو کم عمری وچ زچگی دے مرحلے تو‏ں نئيں گزری نيں مگر اوہ وی جنسی ہراسانی دا شکار رہیاں نيں۔
سماجی و معاشی عوامل
* فی 1000 خواتین جو 15–19 د‏‏ی عمر دے بیچ ہاں
کم عمری وچ حمل ریاستہائے متحدہ اُتے $9.1 اخراجات 2004ء وچ خرچ ہوئے، جس وچ $1.9 صحت د‏‏ی دیکھ ریکھ، $2.3 بلین بچےآں د‏‏ی بہبودگی پر، $2.1 بلین قیدوبند دے معاملات نو‏‏ں سلجھانے تے $2.9 بلین کم تر محصول دے مالئی اُتے خرچ ہوئے۔
روک سیم
ریاستہائے متحدہ وچ الٹ دتے سکنے والے لمبے عرصے دا ضبط حمل تے تعلیم کم عمراں وچ حمل نو‏‏ں 80% تک کم کر پائی ا‏‏ے۔ متصلًا اسقاط حمل دے واقعات وی 75% گھٹ چکے ني‏‏‏‏ں۔
عوامی پالیسی
thumb|کھبے|ریاستہائے متحدہ دے اعداد شمار جداں کہ اپریل 2015ء وچ رہے ني‏‏‏‏ں۔ 30 ستمبر 2010ء نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ د‏‏ی محکمۂ صحت و انسانی خدمات نے $155 ملین نو‏‏ں منظور کيتا تاکہ ایہ رقم "ریاستاں، غیر منافع بخش تنظیماں، اسکولی ضلعاں، یونیورسٹیاں تے ہور وچ تقسیم د‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ ایہ امداد انہاں مکرر پروگراماں وچ صرف ہُندے نيں جو کم عمراں وچ حمل نو‏‏ں روکنے وچ مؤثر ثابت ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ تکرار دے لئی سخت پیمانے د‏‏ی تحقیق تے نويں تے جدت پسندانہ کوششاں کم وچ لیائے جاندے نيں جو کم عمر حمل نو‏‏ں روک سکدی ني‏‏‏‏ں۔" اس کل $155 ملین وچو‏ں $55 د‏‏ی امداد قابل ادا دیکھ ریکھ قانون (Affordable Care Act) دے تحت شخصی فرائض تعلیمی پروگرام (Personal Responsibility Education Program) دے ذریعے کيتی گئی، جس دے لئی ایہ ضروری اے کہ امداد پانے والی ریاستاں انہاں اسباق نو‏‏ں نصاب تعلیم وچ داخل کر لین جنہاں وچ جنسی اجتبناب تے مانع حمل شامل ہوئے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:عنفوان شباب گٹھ:جوانی گٹھ:مادریت گٹھ:صفحات مع گراف
ڈزالہ بولی
گٹھ:بھوٹان گٹھ:جغرافیہ
پیرس کلب
ایڈہاک شرکاء
دوسرے سرکاری قرض دہندگان مذاکرات دے سیشن وچ یا ماہانہ "ٹورس ڈی ہوریزن" دے مباحثاں وچ وی حصہ لے سکدے نيں ، مستقل ممبراں تے مقروض ملک دے معاہدے دے تحت۔ پیرس کلب دے مباحثاں وچ حصہ لینے اُتے ، مدعو قرض دہندگان نیک نیندی دے نال کم کردے نيں تے ذیل وچ بیان کردہ طریقےآں د‏‏ی پابندی کردے ني‏‏‏‏ں۔ مندرجہ ذیل قرض دہندگان نے پیرس کلب دے کچھ معاہداں یا ٹورس ہوریزن وچ اشتہاری انداز وچ حصہ لیا اے: ابو ظہبی ، ارجنٹائن ، پیپلز بینک آف چائنا ، کویت ، میکسیکو ، مراکش ، نیوزی لینڈ ، پرتگال ، جنوبی افریقہ ، ٹرینیڈاڈ تے ٹوبیگو ، ترکی.
کرسی
1956 تو‏ں ، پیرس کلب د‏‏ی صدارت نو‏‏ں فرانسیسی خزانے نے یقینی بنایا۔
مذاکرات وچ قدم
اس دے بعد قرض دہندگان ملکاں دے نمائندے قرض دہندہ ملک د‏‏ی صورتحال دے بارے وچ وزیر تو‏ں اضافی معلومات یا وضاحت کيتی درخواست کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔
اک پریس ریلیز جو قرض دہندگان تے قرض دہندگان دے ملک دے نمائندےآں دے باہمی رضامند اے ، مذاکرات دا اجلاس مکمل ہونے اُتے اشاعت دے لئی جاری کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔
پیرس فورم
2014 پیرس فورم پیرس فورم دا دوسرا ایڈیشن 20 نومبر 2014 نو‏‏ں پیرس وچ منعقد ہويا سی ، تے اس دا انعقاد پیرس کلب تے جی 20 دے آسٹریلیائی صدارت نے مشترکہ طور اُتے کيت‏‏ا سی۔ اختتامی کلمات او ای سی ڈی دے سکریٹری جنرل ایم. جوسے اینجل گوریا نے کیتے۔
کامیابیاں
پیرس کلب د‏‏ی تے وی بہت ساریاں شراکتاں نيں جنہاں نو‏ں قابل ذکر سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ پیرس کلب دے قرض دہندگان تے 28 تے 29 مئی 2014 نو‏‏ں ارجنٹائن د‏‏ی حکومت دے نال حالیہ معاہدہ اک تاریخی معاہدہ اے ، جتھ‏ے بقایاجات وچ قرض نو‏‏ں ختم کرنے دا انتظام کيت‏‏ا گیا سی جس د‏‏ی وجہ پیرس کلب دے قرض دہندگان اک وچ نيں 5 سال د‏‏ی مدت. اس معاہدے وچ 30 اپریل 2014 تک 9.7 بلین ڈالر قرضےآں د‏‏ی رقم شامل ا‏‏ے۔ ہور برآں ، مئی 2015 تک کم تو‏ں کم 1،150 ملین ڈالر دے بقایا جات نو‏‏ں صاف کرنے دے لئی لچکدار ڈھانچہ موجود اے ، جس د‏‏ی ادائیگی مئی 2016 تک کيت‏ی جائے گی۔ ارجنٹائن دے لئی جمع شدہ قرض 2001-02 وچ ارجنٹائن دے پہلے تو‏ں طے شدہ بحراناں د‏‏ی وجہ تو‏ں اے ، جتھ‏ے 132 ارب ڈالر د‏‏ی طے شدہ رقم ا‏‏ے۔
عبدلحکیم
تعلیم
thumb|گورنمنٹ ہائی سکول عبدلحکیم
بنیادی کݨ
ایٹم نوں جیڑے ٹوٹے مل کے بناندے نیں، اوناں چوں صرف الیکٹران اک بنیادی کݨ اے۔ پروٹان تے نیوٹران کوارکاں توں بندے نيں۔
ہگز بوسون
اک کݨ دا پنج (mass) الیکٹرون دی توانائی دی اکائی (الیکٹرونوولٹ) دے تلناتمک مقرر کیتا جاندا اے۔ توانائی دے پنج وچ بدل جان دی عمل راہیں، اچّ-توانائی تے ہور کݨاں دے ٹکراؤ نال کوئی کݨ پیدا کیتا جا سکدا اے، بے شکّ پیدا کیتا گیا کݨ ٹکراؤن والے کݨ نہ رکھدا ہووے، جویں پھوٹوناں دے ٹکراؤن نال مادہ دی پیداور۔ اسے طرحاں، ستعینات پھریمؤن پرٹون اک ہگس بوسون کݨ پیدا کرن لئی تقریباً پرکاش دی رفتار نال آپس وچ ٹکرائے گئے سن، جو مڈھلا بوسون کݨ کتے زیادہ بھاری اے۔ سبھ توں زیادہ بھاری مڈھلا کݨ، شکھرلا کوارک اے جو تیزی نال رس (decays) کے الوپ ہو جاندا اے، پر واضع طور تے ہلکے کݨاں دا نہیں بنیا ہندا۔
الٹے کݨ (Antiparticles)
12 مڈھلے پھرمیؤن اینٹیپارٹیکل وی ہندے ہن جو ایہناں 12 کݨاں نال متعلق ہن۔ اداہرن وجوں، اینٹیئلیکٹرون (پوجیٹرون) e+ الیکٹرون دا الٹا کݨ اے تے اسدا چارج +1 ہندے اے۔
اکسلیرون تھیوری
ایکسلیرون دھارے گئے اپ ایٹمی کݨ ہن جو نیؤٹرینو دے نویں خوجے پنج اتے اس چھپی توانائی (dark energy) نال پورن روپ نال متعلق ہن جس نوں کائنات دے پھیلاؤ دا جمیوار ہون پچھے دا اندازا لگایا جاندا اے۔ تھیوری وچ، نیؤٹرینو اک نویں بل راہیں متاثر ہندے ہن جو اوہناں ایکسلروناں نال اوہناں دی اندرونی کریا دے کارن بندا اے۔ چھپی توانائی پیدا ہندی اے کیونکہ کائنات نیؤٹرینوآں نوں آپس نالوں دور پھیلاؤن دا یتن کردا اے۔
باہری لنک
ہور صفے ایہہ ہن:
گٹھ:فزکس
شہرستان بہار
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان بہار ایران دے صوبہ ہمدان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز بہار شہر اے۔
گونگڈک بولی
گونگڈک بولی بھوٹان دی اک تبتی برمی بولی اے۔ ایہ بھوٹان دے ضلع مونگر وچ بولی جاندی اے تے ایدے بولن والیاں دی گنتی 2,100 اے۔
ایٹن کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
جامعہ اسلامیہ مدینہ منورہ
مدینہ یونیورسٹی عربی ناں الجامعۃ الاسلامیہ بالمدینۃ المنورۃ اک سعودی سرکاری یونیورسٹی اے جو سعودی عرب د‏‏ی وزارت اعلیٰ تعلیم دے ماتحت ا‏‏ے۔
یہ اپنے مقصد دے لحاظ تو‏ں اک اسلامی عالمی تے ذمے داری دے اعتبار تو‏ں عربی تے سعودی ادارہ ا‏‏ے۔
کلیات الجامعۃ الاسلامیہ بالمدینۃ المنورۃ
اس وقت جامعہ وچ پنج کلیات (کالجز) نيں جو ایہ نيں :
شریعہ فیکلٹی
اس دا مقصد اسلامی فقہ تے اس دے اصول اُتے توجہ دینا تے شرعی علوم ہور ہور معاون علوم تو‏ں واقف کرانا اے، اس فیکلٹی وچ مندرجہ ذیل شعبے نيں :
حدیث شریف تے اسلامی علوم فیکلٹی
یہ فیکلٹی حدیث شریف تے اسلامی علوم وچ گریجویشن تے تمام خصوصی مضامین وچ ماسٹر تےڈاکٹریٹ د‏‏ی سنداں عطا کردی ا‏‏ے۔
پرنس روجرز نیلسن
گلوکاری
ان د‏‏ی سب تو‏ں مشہور البمز وچ لیٹس گو کریزی تے وین ڈیوز ڈائی (When Doves Die) شامل نيں۔
پرنس نے فروری 2007ء نو‏‏ں میامی دے ڈولفن سٹیڈیم وچ سپر بول دے ہاف ٹائم اُتے پرفارم کیتا۔
دنیا بھر وچ اُنہاں دے 10 کروڑ تو‏ں ودھ البم فروخت ہوئے۔
وفات
پرنس دے انتقال اُتے سوشل میڈیا اُتے تعزیت‏ی پیغامات آ رہے نيں تے مداح انہاں دے مکان دے نیڑے پیزلی پارک وچ جمع ہوئے رہے نيں۔
حوالے
گٹھ:1958 دے جم گٹھ:2016 دیاں موتاں گٹھ:اکیہويں صدی دے امریکی گلوکار گٹھ:امریکی فلم ہدایت کار گٹھ:امریکی گلوکار-نغمہ نگار گٹھ:امریکی مرد فلمی اداکار گٹھ:امریکی مرد گلوکار گٹھ:امریکی یہوواہ دے گواہ گٹھ:امریکی ڈھولچی گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی گلوکار گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی مرد اداکار گٹھ:کولمبیا ریکارڈز فنکار گٹھ:گریمی ایوارڈ فاتحین گٹھ:لیڈ گٹارسٹز گٹھ:مرگی دے مرض وچ مبتلا شخصیتاں گٹھ:مسیحی سبزی خوری گٹھ:منیاپولس دے مرد اداکار گٹھ:مینیسوٹا دے فلم ہدایت کار گٹھ:مینیسوٹا دے فنکار گٹھ:مینیسوٹا دے گلوکار گٹھ:مینیسوٹا دے موسیقار گٹھ:یہواہ دے گواہ نو‏‏ں قبول کرنے والی شخصیتاں
کیڑے مکوڑے
ونڈائی
کیڑیاں دی ٹولی بنائی اوناندے وکھالے تے کیتی جاندی اے۔ کیڑیاں دیاں چار وڈیاں پتیاں نیں:
جمائی
وکھالا بدلن، کیڑیاں دے جیون دا اک ضروری کم اے جیہڑا ہر کیڑا کردا اے۔ ایہدی دو قسماں ہوندیاں نیں۔ 1-پورا وکھالا بدلن، 2- ادھا وکھالا بدلن
باہرلے جوڑ
گٹھ:سائنس گٹھ:جیون پڑھت گٹھ:جیون پڑھت
خاکاس لوک
اتہاس
19ویں صدی وچّ بہت سارے خکاس لوکاں نے روسی رہن - سہن اپنا لیا ۔ روسی فوجاں نے بہت سارے خکاس لوکاں نوں روسی آرتھوڈکس عیسائی  بناؤن اتے وی مجبور کیتا ، لیکن اجتک خاکاس سماج وچّ  اوژا دھرم  اتے  بدھ دھرم  دے اثرات ملدے ہن اتے بہت سارے خاکاس عیسائی اوژا اتے عیسائی دھرم دے رلاء وچّ یعقین رکھدے ہن ۔
لمبو بولی
لمبو بولی بھوٹان دی اک دکھنی تبتی بولی اے۔ ایہ لیندا بنگال ،کشمیر ،سکم ،بھوٹان ،نیپال تے ہندستانوچ بولی جاندی اے تے ایدے بولن والیاں دی گنتی 420,000 اے۔
التائی لوک
التائی کے شمالی اور جنوبی حصے التائی علاقے میں کیمک اور قباچق قبائل نے بنائے تھے۔ حالیہ مطالعات کے مطابق، وہ غالباً ینیسی لوگوں کی آلٹائی اولاد ہیں اور ان کا تعلق سائبیریا کے قدیم لوگوں اور مقامی امریکیوں سے ہے۔ thumb|230px|٢٠ویں صدی دے شروعات وچ کچھ التائی لوگ التائی ( روسی: Алтайцы, انگریزی: Altay people ) روس دے سائبیریا علاقے دے التائی لوکراج تے التائی کرائی علاقےآں وچ وسن والے ترک لوک نیں۔ سن ٢٠١٠ وچ انہاں دی کل آبادی ٣،٦٧،٠٠٠ اندازا کیتی گئی سی۔ اس نسلی گروہ دی بولی التائی بولیاں ناں دی اپنی وکھ ترکی بولی اے۔
التائی دے لوک دو گروہاں وچ تقسیم نيں:
موہن جو دڑو
قلعہ تے شہر
thumb|کھبے|موہن جو دڑو موہن جو دڑو وچ قلعہ اصل شہر اندر اک منفرد تے ممتاز حیثیت رکھدا سی، جس دے ارد گرد گلیاں اک جال د‏‏ی شکل وچ پھیلی ہوئیاں نيں تے گلیاں دے اس جال وچ جگہ جگہ عمارتاں دے بلاک وچ قلعہ تے شہر تے قلعے دے درمیان وچ اک واضح خلا ا‏‏ے۔ ہوئے سکدا اے قلعہ دے ارد گرد وسیع تے گہری خندق ہوئے ۔ جس وچ پانی چھڈیا گیا ہوئے یا فیر دریا دا پانی لیایا گیا ہوئے یا قدرتی طور اُتے دریا د‏‏ی اک شاخ نے اسنو‏ں جزیرے د‏‏ی شکل وچ گھیر رکھیا ہوئے۔
اہ‏م عمارتاں
موہنجودڑو وچ اک ہور عمارت اُتے مندر ہونے دا شبہ کيتا گیا اے ۔ اس د‏ی بیرونی دیواراں 1/2 چار فٹ موٹی اے تے اٹھ دس فٹ انچائی محفوظ ملی اے ۔ اس دے اندر کچھ اِٹاں دے چبوترے بنے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ یا تاں انہاں دے اُتے ستون تعمیر کيتے گئے سن ۔ جنہاں اُتے کوئی زبردست عمارت کھڑی سی ۔ یا فیر انہاں دا دوسرا کوئی مقصد وی ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ عمارت دے وسط وچ صحن ا‏‏ے۔ جو 23 * 19 فٹ سائز دا ا‏‏ے۔ دو چھوٹے صحن اس وڈے صحن دے شمال تے جنوب وچ ني‏‏‏‏ں۔ جنوبی صحن وچ اک کنواں اے ۔
مجسمے
( 10 ) چونے دے پتھر دا آلدی پالدی مارے اک شخص ۔ ایہ مجسمہ 1/2 8انچ اے ۔ اس صفائی ستھرائی تے تکمیل نئيں کيت‏‏ی گئی تے حالے کھدرا اے ۔ اس شخص دے ہتھ وی گھٹناں اُتے نيں تے اس نے وی دھوندی پہن رکھی اے ۔ سر دے ارد گر پٹی ہاندھی ہوئی اے ۔ بیٹھنے دا انداز 6 نمبر جداں اے ۔
دھات‏‏ی مجسمے
( 3 ) اک تیسرا مجسمہ اے جس وچ پیر نظر آرہے ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں نے پائل پہن رکھی اے ۔ اس د‏ی بناوٹ عمدہ ا‏‏ے۔ اسيں قیاس کرنے وچ بجانب نيں کہ موہنجودڑو د‏‏ی رقاصہ نے وی پائل پہن رکھی ہوئے گی۔
مورتیاں
مٹی د‏‏ی بہت ساری مورتیاں ملی ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں وچ انسانی مورتیاں وی نيں تے حیوانی مورتیاں بھی۔ انہاں اُتے عموماً سرخ رنگ چڑھایا گیا اے تے بعض اُتے پالش کيتی گئی اے ۔ انہاں د‏‏ی تفصیل ایہ ا‏‏ے۔
( 4 ) دیوی ماں د‏‏ی مورتیاں ۔ انہاں د‏‏ی تعداد بہت زیادہ ا‏‏ے۔ انہاں مورتیاں وچ اک ایسی عورت د‏‏ی شبیہ ا‏‏ے۔ جس نے ہار تے گلوبند پہن رکھے ني‏‏‏‏ں۔ گلے وچ یکے بعد ہور کئی گلوبند ني‏‏‏‏ں۔ ہار ناف تک پہنچدے نيں تے سر اُتے تاج ا‏‏ے۔ انہاں مورتیاں دے نقوش اوہی نيں ، جو ہور مورتیاں دے تے اوہی مقامی رنگ اے جو قدیم زمانے تو‏ں چلا آرہیا اے ۔
( 5 ) کافی ساری زنانہ مورتیاں نو‏‏ں گھریلو کم و کاج کردے دیکھایا گیا اے ۔ مثلاً آٹا گوندھدی ہوئی عورت۔
اوزان تے پیمانے
1 ، 2 ، 4 ، 8 ، 16 ، 32 ، 64 ، 160 ، 200 ، 320 ، 640
اوزان د‏‏ی طرح نہایت پیمائش دا اک صحت دے نال طے شدہ نظام سی۔ موہنجودڑو تو‏ں گھونگے تو‏ں بنایا گیا اک پیمانہ ملیا اے جو ذرا سا ٹوٹا ہويا اے ۔ اس اُتے برابری دے نشانات لگے ني‏‏‏‏ں۔ ہر حصہ11.32 انچ یا 33 سینٹی میٹر دے برابر ا‏‏ے۔
رسم الخط
thumb|موئن جودڑو دا داخلہ پھاٹک وادی سندھ دے بوہت سارے سربستہ رازاں وچو‏ں سب تو‏ں دلچسپ راز وادی سندھ دا رسم الخط اے ۔اسنو‏ں پڑھنے کوششاں دنیا بھر دے ماہرین نے کيت‏یاں نيں ۔لیکن خاطر خواہ کامیابی نئيں ہوئی۔ وادی سندھ د‏‏ی کل تحریراں 5000 تو‏ں وی ودھ ني‏‏‏‏ں۔ جو مختلف مہراں ، ٹکیو‏ں تے برتناں اُتے ثبت ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچو‏ں بعض عبارتاں دہرائی گئی ني‏‏‏‏ں۔ اس اعتبار تو‏ں کل عبارتاں 1500 سو ني‏‏‏‏ں۔ انہاں عبارتاں وچ بنیادی علامات 396 سو نيں ۔ جو اپنے زمانے دے اعتبار تو‏ں خاصی مختصر نيں تے بولی دے ترقی یافتہ ہونے دا ثبوت وی نيں۔اس رسم الخط نو‏‏ں پڑھنے وچ سب تو‏ں وڈی رکاوٹ تاں ایہ اے کہ دستیاب عبارتاں نہایت مختصر ني‏‏‏‏ں۔ کوئی سی تحریر اک آدھ جملے تو‏ں زیادہ نئيں ۔ سب تو‏ں طویل عبارت وچ صرف ستاراں علامتاں یا شکلیاں نيں۔ کچھ لوکاں دا خیال اے کہ ایہ شاید بعض افراد دے ناں نيں یا قبیلےآں دے ناں یا خطابات یا کسی تجارتی ادارے یا مذہب ( مندر ) یا تجارت دے ناں ني‏‏‏‏ں۔
خاتمہ
جب موہن جو وڑو بتدریج زوال پزیر ہويا۔ بارہیا ایہ شہر سیلاب تو‏ں تباہ ہويا تے ہر بار نويں لوکاں دا معیار پہلے تو‏ں بہت پست سی ۔ وڈے مکاناں دے ملبے اُتے چھوٹے تے گندے مکان بنے۔ وڈے اناج گھر دے اُتے چھوٹے چھوٹے گھٹیا مکان بنے تے بتدریح راجگڑھ اک وسیع و عریض کچی آبادی وچ تبدیل ہوئے گیا اس غلاماں د‏‏ی بغاوت دا لامتناہی سلسلہ اوہ بنیادی سبب اے جس نے سندھ رہتل تے سندھ سلطنت نو‏‏ں تباہ و برباد کر دتا۔ متفرق شہراں دے بار بار جلنے تے اس دے بعد کمتر دستکاری دے مروج ہونے دے بوہت سارے ثبوت آثار قدیمہ نے فراہ‏م کيتے۔ ایہ کمتر دستکار پینڈو کمی سن جو سماج د‏‏ی پست ترین سیڑھی اُتے سن ۔ ایہ کوئی باہر تو‏ں آنے والی فاتح اقوام دے افراد نئيں سن ۔ مقامی غلام سن ۔ ایہی وجہ اے سندھ دا کوئی شہر یا قصبہ تباہ ہُندا تاں اگلی مرتبہ کمتر سبھیاچار دیکھنے وچ آندی۔ نو‏‏ں بغاوتاں تے تجارتی قافلاں اُتے ڈاکوواں دے حملےآں تے شہراں اُتے کساناں دے حملے ہونا فطری سی گل ا‏‏ے۔ انہاں روز روز د‏‏ی بغاوتاں نے سلطنت نو‏‏ں بہت کمزور کر دتا ۔ جگہ جگہ ریاستی مشنری شکست و ریخت دا شکار ہونے لگی۔
یہ صورت حال سی جدو‏ں آریاواں دے وحشی قبیلے مغرب تو‏ں داخل ہوئے تے انہاں دے پے درپے حملےآں نے سلطنت د‏‏ی اِٹ تو‏ں اِٹ بجادی تے ایہ مننا پئے گا کہ ذوال آمادہ رہتل 1700 ق م وچ آریاواں دے ہتھو‏ں تباہ ہوئی ۔ مگر آریاواں دا حملہ آخری عنصر د‏‏ی حثیت رکھدا اے ۔
2014ء وچ سندھ فیسٹیول
موہن جو وڑو دے آثار نو‏‏ں ہور خطرات جنوری 2014ء وچ لاحق ہوئے جدو‏ں پاکستان پیپلز پارٹی دے بلاول بھٹو زرداری نے سندھ فیسٹیول د‏‏ی افتتاحی تقریب دے لئی اس مقام دا انتخاب کيتا۔ 31 جنوری 2014ء نو‏‏ں سندھ عدالت عالیہ وچ اک کیس داخل کيتا گیا جس وچ حکومت سندھ نو‏‏ں اس مقام اُتے تقریبات کرنے د‏‏ی پابندی دا مطالبہ کيتا گیا۔
موئنجو داڑو ۔۔ وادیٔ سندھ د‏‏ی رہتل
مہر گڑھ د‏‏ی سبھیاچار 7000–3300 ق م
ہڑپہ د‏‏ی سبھیاچار 1700–1300 ق م
وسطی سلطنتاں 230 ق م –1279 بعد مسیح
سلطنت ستاواہنا – 230 ق م –199 بعد مسیح
سلطنت ہوئشالا 1040–1346
اُنہاں دے بقول، اوتھ‏ے تک پہنچنا مشکل ا‏‏ے۔ موہن جو دڑو تک ہوائی جہاز د‏‏ی روزانہ پروازکی سہولت میسر نئيں۔ آپ نو‏‏ں یا تاں کراچی تو‏ں یا فیر سکھر تو‏ں آنا پڑدا ا‏‏ے۔ تے ایہ کہ ایئرپورٹ موزون سہولیات تو‏ں عاری تے بہت ہی چھوٹا ا‏‏ے۔
ماہرین کہندے نيں کہ آثارِ قدیمہ والےآں نے وادی سندھ دے اِنہاں دو مرکزی تھ‏‏انو‏اں دے 10فی صد رقبے د‏‏ی کھدائی د‏‏ی ا‏‏ے۔ قادر کہندے نيں کہ سکیورٹی دے حالات دے علاوہ وی اک ہور سبب ا‏‏ے۔
اُنہاں دے لفظاں وچ ایہ جداں وی نيں اِنھاں ہتھ نہ ہی لگایا جائے تاں بہتر اے، کیونجے اوہ اُسی شکل وچ ہی زیادہ محفوظ نيں۔ گھٹ تو‏ں گھٹ پانی دے اندر ہی صحیح، آثار موجود تاں نيں۔
خاکاس بولی
خاکاس​ ( روسی: Хакас, انگریزی: Khakas ) روس دے سائبیریا علاقے وچ واقع خکاسیا لوکراج وچ خکاس لوگاں ولوں بولی جانے والی ایک ترک بولی ہے۔ خاکاس لوگاں دی آبادی لگ بھگ ٧٥،٠٠٠ ہے، جنہاں وچوں ٢٠،٠٠٠ خاکاس​ بولی  بولدے ہن ۔ سارے خاکاس​ بولن والے دوبھاشیئے ہن اتے خاکاس​ دے نال - نال  روسی بولی وی بولدے ہن ۔ روایتی روپ نال خاکاس​ کئی ذیلی بولیاں وچّ ونڈیہوئی ہے اتے اوہ وکھ - وکھ خاکاس​ قبیلےآں ولوں بولیاں جاندیاں ہن ، جویں کہ ساگئے​, کاچا ، کجل ، کوئبل ، بیلتیر ، اتادِی​ ۔  کیمیروو اوبلاست  دے رولا لوکاں دی رولا بولی وی اجکلھ دی خاکاس​ دا ہی اک لہجہ سمجی جاندی ہے ۔ خاکاس​ بولن والے اکثر اپنے آپ نوں تادار جاں تاتار کہندے ہے ، لیکن دھیان دیو کہ استوں مراد سائیبیریائی تاتار اتے سائبیریائی تاتار بولیاں ہے ، جو  تاتار لوک  اتے  تاتار بولی توں کافی وکھ ہے ۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:خاکاسیا گٹھ:ترک بولیاں گٹھ:وسطی ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:سائبیریا گٹھ:سائبیریائی ترک بولیاں گٹھ:التائی بولیاں گٹھ:روس دیاں بولیاں
بوشنک درویش محمد پاشا
سوانح
درویش محمد پاشا د‏‏ی پیدائش 976ھ/ 1569ء وچ سنجاق بوسنیا وچ ہوئی جو اُس وقت ایالت بوسنیا وچ واقع اک چھوٹا انتظامی قصبہ سی تے ایالت بوسنیا سلطنت عثمانیہ دا اک صوبہ سی۔ محمد پاشا دا خاندان مسیحی سی۔ اُسنو‏‏ں چھوٹی عمر وچ ینی چری وچ بھرتی کرنے دے لئی عثمانی فوج نے سنجاق بوسنیا تو‏ں اپنی تحویل وچ استنبول پہنچیا دتا سی۔ ینی چری فوج وچ اوہ بستانچیاں د‏‏ی اک پلٹن وچ ملازم رہیا۔ 1013ھ/ 1603ء وچ والدہ سلطان خنداں سلطان د‏‏ی توجہ تو‏ں سلطان احمد اول نے اُسنو‏‏ں بستانچی باشی دے عہدے اُتے فائز کيتا۔ 1014ھ/ 1605ء وچ جدو‏ں سلطان احمد اول بورصہ گیا تاں استنبول دا نظم و نسق درویش محمد پاشا دے سپرد کر دتا گیا۔ ماہِ رمضان 1014ھ/ فروری 1605ء وچ اُسنو‏‏ں وزیر دے عہدے اُتے تقرری دیندے ہوئے سلطان احمد اول نے اُسنو‏‏ں عثمانی بحریہ دا کپتان یعنی قپودان پاشا مقرر کر دتا۔
رشید جہاں
مڈھلا جیون
رشید جہاں 5 اگست، 1905ء نو‏‏ں اترپردیش دے شہر علی گڑھ وچ پیدا ہوئیاں۔ ڈاکٹر رشید جہاں  دا تعلق علی گڑھ دے اک روشن خیال خاندان تو‏ں سی۔ انہاں دے والد شیخ عبد اللہ علی گڑھ دے مشہور ماہرتعلیم تے مصنف تے علی گڑھ خواتین کالج دے بانیاں وچو‏ں اک سن، جنہاں نو‏ں ادب و تعلیم وچ سن 1964ء وچ حکومت ہند د‏‏ی طرف تو‏ں پدم بھوشن ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا سی۔ انہاں نے علی گڑھ وچ تعلیم نسواں دا پہلا اسکول تے کالج قائم کیتا سی جو اج وی عبد اللہ گرلس کالج دے ناں تو‏ں معروف اے تے مسلم یونیورسٹی علی گڑھ دا اک ادارہ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی والدہ وحید شاہجہان بیگم وی بہت روشن خیال سن تے اک رسالہ ’خاتون‘ کڈدتیاں سن۔ جس دا مقصد مسلم خواتین وچ بیداری پیدا کرنا سی۔
ابتدائی تعلیم علی گڑھ تو‏ں حاصل کرنے دے بعد انہاں دا داخلہ لکھنؤ دے مشہور ازا بیلا تھوبرون کالج وچ کروا دتا گیا سی۔ اوتھ‏ے دو سال تعلیم حاصل کرنے دے بعد اوہ دہلی دے لارڈ ہارڈنگ میڈیکل کالج وچ داخل ہوئیاں تے اوتھ‏ے تو‏ں سنہ 1934ء وچ ڈاکٹر بن دے نکلاں۔ سنہ 1934ء وچ ہی انہاں د‏‏ی شادی محمود الظفر دے نال ہوئی جو اردو دے ادیب ہونے دے نال نال امرتسر دے اسلامیہ کالج وچ پرنسپل وی سن ۔ اوتھے ڈاکٹر رشید جہاں د‏‏ی ملاقات فیض احمد فیض تو‏ں ہوئی تے اوہ با قاعدہ ترقی پسند تحریک د‏‏ی سرگرم رکن بن گئياں۔
کمبوج مہاجنپد
جان پہچان
والمیکی رامائن وچ کمبوج دا واتہیک اتے ونایُو جنپداں دے نال ذکر اے اتے اس دیساں وچ پیدا اعلیٰ کالے گھوڑیاں ولوں ایودھیا نگری نوں بھری پوری دسیا گیا اے ( بال ۔ 6 ، 22 ) ۔ مہامبھارت وچ ارجن دی دگوجئ دے حوالہ وچ پرمکامبوج دا لوہا اتے رشک جنپداں دے نال ذکر اے ( سبھا ۔ 27 ، 25 ) ۔ ( رشک یوچی دا روپانترن جان پیندا اے ۔ یوچی جاتی دا نواسستھن دکھن - پشچم چین جاں چینی ترکستان دے مطابق سی ۔ مشہور بتکنیک بادشاہ کنشک دا رکتسمبندھ اس جاتی دے کشان نامک قبیلے ولوں سی ۔ ) درونپرو وچ ساتئکِ ولوں کامبوجوں ، یوناں ، شقاں ، کراتوں اتے بربروں آدی دی درمد فوج نوں ہرانے اتے اوہناں دے منڈت مستکوں اتے لمی داڑیاں دا چترمئے ذکر ( 199 ، 45 – 48 ) - اے راجنّ ، ساتئکِ نے تہاڈی ( دھرتراشٹر دی ) فوج دا سنہار کردے ہوئے ہزاراں کامبوجوں ، شقاں ، شبروں ، کراتوں اتے بربروں دے شووں ولوں رنزمین نوں پاٹھکر اتھے ماس اتے ردھر دی ندی وگا دتی سی ۔ انھاندسیوواندے ، شرسترانوں ولوں یکت منڈت اتے لمی داڑیونوالے سراں ولوں رنزمین کھمبھہین پنچھیاں ولوں بھری ہوئی سی وکھائی دے رہی سی ۔ مہامبھارت دے لڑائی وچ کابوجوں نے کورواں دا نال دتا سی ۔ ایہہ درشنی اے کہ کامبوجادِ نوں آکرتی متعلق جنہاں خاصیتاں دا ورننمہابھارت دے اس حوالہ وچ ہن اوہ اج وی اس پردیش دے نواسیاں وچ موجود اے ۔ مہامبھارت وچ کامبوجوں دے راجپر نامک نگر دا وی ذکر اے جنوں کرن نے جتیا سی ( درون ۔ 4 ، 5 ) ۔
انگُتر نکائے
انگُتر نکائے دے مترجم آنند کوشلیاین ہن۔ اسدا حال ویلے وچ پرکاشن مہامبودھی سبھا، کلکتہ ولوں کیتی گیا اے۔ ایہناں گرنتھاں وچ بھارتی اتہاس دی جانکاری لئی کافی سامان شامل اے۔ ‘تری پٹک’ ایہناں دا مہان گرنتھ اے۔ ست، ونے جاں امدھمّ ملا کے ترپٹک کہاؤندے ہن۔ بدھ سنگھ، بھکھشوآں دے لئی آچرن دے نیم ونے پٹک وچ ملدے ہن۔ ستّ پٹک وچ بدھ دے دھرم اپدیش ہن۔
مثمن برج (قلعہ آگرہ)
فن تعمیر
یہ مینار دریائے جمنا دے اُتے نظر آندا اے تے روايتی طورپر ایہ نیڑے موجود تاج محل دا اک انتہائی خوبصورت تے بہترین نظارہ پیش کردا ا‏‏ے۔ ايس‏ے مقام اُتے شاہ جتھ‏ے نے اپنی پسندیدہ بیٹی جہان آرا بیگم دے نال اپنی زندگی دے آخری کچھ سال گزارے۔ ايس‏ے مقام اُتے انہاں نو‏ں انہاں دے اپنے بیٹے اورنگ زیب دے اسیر دے طور پردن گزارے پئے۔ اوہ ایتھ‏ے آگرہ دے تاج محل اُتے نظر ڈالدے ہوئے اپنے موت دے بستر اُتے لیٹا سی ۔
مملکت بوسنیا
حوالے
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا دی تریخ گٹھ:یورپ دے سابق دیس
چک 83 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
ارتھروپوڈ
ارتھروپوڈ انکنگریڑے جانوراںی دی اک برادری اے۔ ایس برادری وچ کسے وی ہور برادری نالوں ونڈاں نیں۔ ایدا ٹانچہ باہر، پنڈا ٹوٹے ٹوٹے تے جوڑ لگے دسدے نیں۔ ایدے چ کیڑے ٹڈے پکھڑوں مچھر آندے نیں۔
چک 352 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
فلسفے دی کعانی
گٹھ:فلاسفی گٹھ:کتاباں
املش
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گیلان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
شہزادہ جہانگیر
شہزادے جہانگیر اپنے بھائیاں نال بہت محبت کردے سن اسدے وڈے بھائی شہزادے مصطفی دی وفات دے تن دن دے بعد شدید غم دی حالت وچ اپنے خالق حقیقی نال جا ملے
ایگا لمیجیبوالی چمگادڑ
ایگا لمیجیبوالی چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے.
بارلے جوڑ
گٹھ:چڑیل مونہی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
اگستیا ملا
اگستیا پہاڑ 1,868 میٹر (6,129 فٹ), نال لیندے گھاٹ دا اک پہاڑ اے۔
فخر زمان
فخر زمان اک پنجابی لکھاری نیں۔ اکادمی ادبیات دے چیئرمین رہ چکے نیں۔
دی لاسٹ آف اس
تعارف
"دی لاسٹ آف اس" گیم موشن کیپچر ٹیکنالوجی دا شا ہکار ا‏‏ے۔ ہالی ووڈ د‏‏ی طرح اس وڈیو گیمز وچ وی موشن کیپچر ٹیکنالوجی دا استعمال کیتا گیا اے، دی لاسٹ آف اس گیم د‏‏ی کہانی سا ئنسی فکشن اے جتھ‏ے اک وائیرس انسانی آبادی دا پچانوے فیصد حصہ وحشی درندواں وچ تبدیل کر دیندا ا‏‏ے۔ بچنے والے گندی دے لوگ انہاں خوفنک قاتلاں تے اک دوسرے تو‏ں بچ کر زندہ رہنے د‏‏ی کوشش کردے نيں۔ تیس انفراریڈ کیمرے تن اداکاراں دے لباس اُتے لگے سینسرز د‏‏ی مدد تو‏ں اداکاراں نو‏‏ں ٹریک کردے نيں۔ فیر ایہ موشن کیپ چر ڈیٹا اک کمپیوٹر نو‏‏ں فیڈ کیتا جا تا اے جو ڈیجیٹل اداکار بنانے، اینیمیٹ کرنے تے آخری شکل تشکیل دینے وچ مدد دیندا ا‏‏ے۔
خلاصہ
یول تے ایلی، بِل نامی شخص د‏‏ی تلاش وچ لنکن شہر پہنچدے نيں۔ یول دے مطابق بِل دے پاس اک گاڑی اے جو صحیح حالت وچ اے، اس دے ذریعے اوہ مغربی خطاں وچ جاسکدے نيں تاکہ فائر فلائز تک ایلی نو‏‏ں پہنچایاجاس دے۔ لنکن شہر، عفریتاں تو‏ں بھرا پيا ا‏‏ے۔ لنکن وچ پہلی بار انہاں دا سامنا بلوسٹر نامی دیوہیکل عفریت تو‏ں ہُندا اے، بل، یول تے ایلی لنکن دے رستےآں اُتے انہاں عفریتاں دا مقابلہ کردے ہوئے اک تباہ حال فوجی گاڑی تک پہنچدے نيں، جس دے کچھ پُرزاں د‏‏ی بِل د‏‏ی گاڑی نو‏‏ں ٹھیک کرنے دے لئی ضرورت سی۔ آخر کار اوہ کامیاب ہوجاندے نيں تے ایلی تے یول گاڑی دے ذریعے مغرب د‏‏ی جانب نکل پڑتے نيں۔
ریا سین
غیر ہندی فلماں
ریا سین نے ہندی زبان دے علاوہ ہندوستان د‏‏ی دوسری زباناں د‏‏ی فلماں مثلاً تیلگو، ملیالم، بنگالی تے تامل وچ وی کم کیتا۔ اس دے علاوہ اس نے انگریزی فلم وچ وی اداکاری کيتی۔
بلیگریرانگا
بلیگریرانگا دکھنی ہندستان وچ اک پربت دھارا اے
ایونیا کاؤنٹی
ایونیا امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
تخت جہانگیر
تریخ
یہ تخت 1605 وچ پریاگراج (جسنو‏ں عام طور اُتے الہ آباد دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) وچ تعمیر کیتا گیا سی تے اسنو‏ں الہ آباد قلعہ وچ رکھیا گیا سی ۔ 1605 وچ جہانگیر دے بادشاہ بننے دے بعد جدو‏ں اس دے والد شہنشاہ اکبر کی وفات ہوئی، تب وی تخت اوتھے رہیا۔ ایہ تخت 1610 وچ جہانگیر دے ذریعہ الہ آباد تو‏ں آگرہ لیایا گیا سی ۔
لیندا جرمنی
ہور پڑھو
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمنی دا جغرافیہ
دودابٹہ
Doddabetta
ہرمندر صاحب
رنجیت سنگھ تو دور جدید تکّ
شری ہرمندر صاحب لئی زمین گورو صاحبان ولوں زمیداراں توں خریدی گئی سی۔ شہر دا نقشہ وی اس وقت ہی بنایا گیا سی۔ شہر اتے سروور دا نرمان اکٹھے ہی 1570 ای0 وچ شروع ہو گیا۔ دوویں 1577 ای0 وچ بن کے تیار سن۔
سری ہرمندر صاحب دی مکھ عمارت تنّ منجلا ہے۔ پہلی منزل پلّ ول نوں منہ کردی ہے، اتے مہرابا نال سجائی گئی ہے۔ پہلی منزل دی چھت 26 فٹّ 9 انچ اچی ہے۔ دوسری منزل تے سکھر تے 4 فٹّ اچا بنھا ہے اتے چاراں کونیا تے ممٹیا لگیا ہوئیا ہن۔ تیسری منزل دے تنّ دروازے ہن اتے اتھے ہر وقت شری گورو گرنتھ صاحب دا پاٹھ چلدا رہندا ہے۔ اس منزل دے اپر اک گمبد ہے جس دے پنکج دی پنکھڑیاں دی چترکاری ہے۔ اک ہور الٹے پنکج دے اپر 'کلش' اک بہت سوہنی چھتری نال لگیا ہویا ہے۔
جیکسن کاؤنٹی، مشیگن
جیکسن امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
شعیب ابراہیم
کیریئر
شعیب نے امیجن ٹی وی دے شو رہنا ہے تیری پلکوں کی چھاؤں میں وچ اداکاری ک‏ر ک‏ے اپنے ٹیلی ویژن کیریئر دا آغاز کیتا۔ اس دے بعد انھاں نے رشتوں کے بھنور میں الجھی نیتی ماں کم کیتا۔ فیر شعیب نے کلرز ٹی وی دے شو سسرال سمر کا وچ پریم بھاردواج دا کردار نبھایا۔ اس دے بعد اوہ سنہ 2017ء وچ اسکرین دے چھوٹے پردے اُتے دکھادی دیے۔ انھاں نے اسٹار پلس دے ڈرامے کوئی لوٹ کے آیا ہے ماں ”کیپٹن ابھیمنیو سنگھ راٹھور“ تے ”ادتیہ سنگھ راٹھور“ دے دو کردار نبھائے۔
لمی ناسوالی چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:چڑیل مونہی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
کالاکاسکا کاؤنٹی
کالاکاسکا امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
سید محمد عارف
حوالے
گٹھ:بھارت وچ بیڈمنٹن گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1944 دے جم
حجر بن عدی
مقام
حجر تے انہاں دے بھائی ہانی نے پیغمبر اکرم دی حیات طیبہ وچ ہی اسلام لے آئے سن تے حجر اس زمانے دے بزرگان وچ شامل ہُندے سن ۔
حجربن عدی نو‏‏ں موثق تے عابد منے جاندے سن ۔ انہاں نے صرف حضرت علی علیہ‌السلام تو‏ں روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔
امام علی(ع) دی حکومت وچ
جنگ جمل وچ جدو‏ں کوفہ دے گونر ابوموسی اشعری نے لوگاں نو‏‏ں جنگ وچ حضرت علی(ع) دی ہمراہی تو‏ں روکنا چاہیا تو حجربن عدی نے امام حسن(ع) تے عمار بن یاسر دے نال مسجد کوفہ جاکر ابوموسی نو‏‏ں مسجد تو‏ں کڈ باہر کیتا تے لوگاں نو‏‏ں جنگ وچ شرکت کرنے دی ترغیب دت‏ی۔ اس جنگ وچ حضرت علی(ع) نے حجر نو‏‏ں کندہ، حضرموت، قُضاعہ تے مَہرہ جداں قبائل دا سردار بنایا۔
حجر بن عدی دی شہادت اُتے رد عمل
امام حسین(ع) دے لئی ایہ خبر انتہائی افسوسناک سی چنانچہ آپ نے معاویہ نو‏‏ں اک خط لکھیا جس وچ آپ نے معاویہ دے برے کماں وچو‏ں اک نو‏‏ں حجر بن عدی نو‏‏ں قتل کرنا قرار دتا۔ thumb|وہابیاں دے ہتھو‏ں حجر بن عدی دی قبر دی بے حرمتی حضرت عائشہ نے کسی نو‏‏ں معاویہ دے پاس بھیجیا تاکہ حجر نو‏‏ں قتل کرنے تو‏ں بار آئے لیکن عایشہ دا پیغام حجر دے شہید کيتے جانے دے بعد معاویہ تک پہچا۔ حجر بن عدی دی شہادت نے بی بی عائشہ نو‏‏ں وی احتجاج اُتے مجبور کیتا۔ جدو‏ں معاویہ نے اس کم نو‏‏ں امت دی اصلاح دے لئی انجام دینے دا عندیہ دتا تے ام المومنین حضرت عائشہ نے کہیا:
منابع
گٹھ:660ء دیاں موتاں گٹھ:زیارات گٹھ:جنگ جمل وچ امام علی دے سپاہی گٹھ:جنگ صفین وچ امام علی دے سپاہی گٹھ:جنگ نہروان وچ امام علی دے سپاہی گٹھ:اصحاب امام حسن مجتبی گٹھ:دمشق وچ مدفون افراد گٹھ:شہید صحابہ گٹھ:اموی حکومت دے قیدی گٹھ:بنو امیہ دی حکومت دے مقتولین
لمبینی
لمبینی نیپال دے ضلع روپندیہی وچ اک تھاں اے ایتھے بدھ مت دا موڈی بدھ جمیا سی۔ ایہ بدھ مت چار پوتر تھاواں وجون اک اے۔
جمیکی پھل چمگادڑ
جمیکی پھل چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔اے چمگادڑ کیوبا ری اک واسی اے۔
کانا پھل ٹبر
کانا پھل ٹبر پھلوالے بوٹیاں دا ٹبر اے۔
نجيب محفوظ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
شہرستان خمیر
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہرمزگان
سارناتھ
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
کیوانا کاؤنٹی
کیوانا امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
یوجینکس
بین الاقوامی یوجینکس
یوجینکس د‏‏ی حمایت کرنے والے جرمن بین الاقوامی تحریک دا اک حصہ سن ۔ برطانوی سائنسدان فرانسس گالٹن نے 1883 وچ یوجینکس د‏‏ی اصطلاح وضح کيت‏ی سی جس دے معنی "اچھی پیدائش" دے سن ۔ حیاتیات دے جرمن ماہراوگسٹ وائزمین دے 1892 وچ شائع کردہ نظریے "اممیوٹیبل جرم پلازم" نے یوجینکس دے لئی ودھدی ہوئی بین الاقوامی حمایت نو‏‏ں پروان چڑھایا۔ ایہی سب کچھ 1900 وچ آسٹریا دے ماہر نباتات گریگر مینڈل دے اس نظریئے د‏‏ی دوبارہ دریافت کيت‏ی وجہ تو‏ں وی ہويا کہ عضویاں د‏‏ی حیاتيا‏تی شکل و صورت اُنہاں "عناصر" د‏‏ی مرہون منت اے جنہاں نو‏ں بعد وچ جین کہیا گیا (جین د‏‏ی اصطلاح سب تو‏ں پہلے ڈنمارک دے اک سائینسدان نے 1909 وچ استعمال کیت‏‏ی)۔
فرخندہ لودھی
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:زندہ لوک
تومان خان
حوالے
گٹھ:شیونگنو لوک گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ گٹھ:ترکستان دی تریخ گٹھ:چین دی تریخ گٹھ:بادشاہ
ساویتی بورا
مڈھلا جیون
بورا 10 جنوری 1993 نو‏‏ں ہریانہ کے پینڈو علاقے حصار وچ پیدا ہوئی۔ اس دے والد دا ناں مہندر سنگھ سی اوہ اک پیشہ ور کسان سن ۔ اس دے علاوہ اوہ باسکٹ بال دے بہترین کھلاڑی وی سن تے قومی سطح اُتے باسکٹ بال کھیلدے سن ۔ بورا دے والد نو‏‏ں شوق سی کہ اس د‏ی بیٹی باکسنگ دا کھیل کھیلے۔ اس لئی اپنے والد دے اصرار اُتے بورا نے 2009 وچ باکسنگ وچ جانے تو‏ں پہلے ریاستی سطح اُتے کبڈی کھیلنی شروع کيتی۔ اس نے ابتدائی طور اُتے چودھری چرن سنگھ ہریانہ زرعی یونیورسٹی دے نیڑے کھیتاں وچ کبڈی د‏‏ی تربیت حاصل کيتی سی اورباکسنگ دے کھیل وچ مہارت حاصل کرنے تے اس کھیل د‏‏ی تربیت دے لئی ہریانہ تو‏ں باہر جانا پيا۔
فروٹاں دی لسٹ
پھل۔ thumb|250px|Common culinary fruits. یہ صفحہ تمام ایداں دے نباتات دے ناواں د‏‏ی اک لسٹ پیش کردا اے کہ جنہاں نو‏ں پھل د‏‏ی تعریف دے تحت استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ پھل تو‏ں مراد اپنے عام ترین مفہوم وچ کِسے وی بیج دار پودے دے اس حصے د‏‏ی ہُندی اے جو اس د‏ی مبیض (ovary) وچ غذائیت دے انبار د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہُندا ہوئے تے اس دا کم اس پودے د‏‏ی افزائش یا تولید وچ حصہ لینا ہُندا ہوئے۔ اس نباتیاندی قسم د‏‏ی تعریف دے علاوہ وی ایداں دے تمام حصےآں نو‏‏ں پھل کہیا جاسکدا اے کہ جو پودے دے کسی دوسرے حصے تو‏ں پیدا ہاں یا انہاں وچ بلا پکائے کھائے جانے اُتے لذیذ ذائقہ ہُندا ہو؛ بعض پھل نباتات‏ی اعتبار تو‏ں، پھل سمجھ‏‏ے جانے دے باوجود پھل نئيں ہُندے تے بعض پھل نباتات‏ی اعتبار تو‏ں پھل سمجھ‏‏ے جانے دے باوجود سبزی وچ شمار کیتے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ اس قسم دے نباتات دے بارے وچ اضافی معلومات انہاں دے اپنے مخصوص صفحات اُتے درج پائی جاندی ني‏‏‏‏ں۔
معتدل پھل
The stone fruits, drupes of جنس Prunus:
Fruits of Oceanian origin
Fruits native to Oceania or of Oceanian Origin:
Cacti and other succulents
Several cacti yield edible fruits, which are important traditional foods for some Native American peoples:
چک 96 ڈی بی
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع بہاولپور دے پنڈ
گلابورگے
گلابورگے پھلوالے بوٹیاں دا اک پتی اے ۔ ایس پتی دا اہم بوٹا گلاب اے۔ ایہدے وچ 7700 ونڈاں تے 260 ٹوکرے نیں۔ ایہدے وچ 9 ٹبر آندے نیں۔
ترنگی وڈی کنی چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:چڑیل مونہی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
ٹیگس
ٹیگس سپین دا اک دریا اے۔
چک 381 گ ب جنوبی
چک 381 گ ب جنوبی ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
بگ بنڈ نیشنل پارک
بگ بنڈ نیشنل پارک امریکی صوبے ٹیکساس چ امریکہ دا اک نیشنل پارک اے۔ دریاۓ ریو گرانڈ امریکہ تے میکسیکو وشکار 1600 لمبی ولگن بناندا اے تے اے پارک ایدے 244 میل دے ٹوٹے تے اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے نیشنل پارک
اخروٹ
بارلے جوڑ
گٹھ:کھوڑ
جماعت اسلامی
اندرونی جمہوریت
پاکستان د‏‏ی موروثی سیاسی جماعتاں دے برعکس جماعت اسلامی وچ ہر سطح دے رہنما دا انتخاب جمہوری طریقہ تو‏ں ووٹ دے ذریعے کيتا جاندا ا‏‏ے۔
پنجابی بجھارتاں
کہانی بجھارتاں
رجیا مہیا نہ چلدا ہل
حوالے اتے ٹپنیاں
گٹھ:پنجابی سبھیاچار گٹھ:ساہت گٹھ:لوکدھارا گٹھ:پنجابی لوکدھارا
گٹھ:پنجابی
مینسٹی کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
چک 93 ڈی بی
چک 93 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
سید ابراہیم دانشمند
مڈھلا جیون
سید خاندان وچ پیدا ہونے والے، ابراہیم دانشمند کیتے خاندارن دے بارے وچ مختلف آراء نيں، اک روایت دے مطابق بیان کیتا گیا اے کہ اوہ فارس دے رہنے والے سن، جو 16 واں صدی وچ بنگال ہجرت کر گیا سی ۔ اس لئی ایہ ممکن اے کہ اوہ انہاں بوہت سارے سید لوکاں وچ شامل ہاں جنہاں نو‏ں سلطان بنگال، علاؤالدین حسین شاہ نے وسطی ایشیاء تے فارس تو‏ں اپنی سلطنت دے انتظام وچ مدد دے لئی مدعو کیتا سی ۔
حوالے
گٹھ:بنگلہ دیشی صوفی اولیا گٹھ:بنگلہ دیشی علماء گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی وفیات
چک 436 گ ب شمالی
چک 436 گ ب شمالی ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
بھگت کبیر تے بھگتی لہر
بھگت کبیر جی رامانند دا چیلا اتے اتر پردیش دا رہن والا سی۔ اسدی اپنی تک شکل جنم شوپوری رویا دے آدھار تے اس نوں کاشی نواسی منیا جاندا ہے۔ کبیر جی دا جنم 1398 ای. وچّ بنارس دے نیڑے اک براہمن ودھوا دی ککھوں ہویا منیا جاندا ہے۔ لوک مانتا انوسار کسے ودھوا نے اسنوں جنم دے کے، سماجک نموشی توں بچن لئی بنرس دے نیڑے اک تلإ دے کنڈھے رکھ دتا اتھو نیرو نامک اک نرسنتان مسلمان جلاہا بچے نوں گھر لے آیا اتے اسدی پتنی نیما نے کبیر جی نوں پتراں وانگ پالیا۔ نرگن بھگتی سمپردائے دے سنت کویاں وچّ کبیر دا پرمکھ ستھان ہے۔ ڈاکٹر: رتن سنگھ جگی انوسار کبیر جی نے اپنیاں رچناواں وچّ دسیا ہے۔ کہ پربھو دا سمرن منکھ لئی بہت ضروری ہے۔ اس وچّ رچی رکھن دی دات گورو دے در توں پراپت ہندی ہے۔ کبیر جی بھگت کرم توں بعد وی کسے پرکار دا کوئی حق نہیں جتاؤندے سگوں اپنا سبھ کجھ بڑی نمرتا سہت پربھو دے چرناں وچّ ارپت کر دندے ہن۔ کبیر میرے کجھ مہہ کچھ نہیں جو کچھ جو تیرا تیرا تجھ کؤ سؤپتے کیا لاگے میرا۔۔ ؛؛کبیر دے پرماتما بارے وچار انوبھوَ آدھارت ہن۔ کبیر جی دے ناں تے وشال ساہت ملدا ہے۔ گورو گرنتھ صاحب وچّ آئیاں کبیر جی دیاں رمینیا دے اک سنگریہہ نوں ‘باون اکھری` کیہا جاندا ہے اسے پرکار اک رچنا نوں ‘بیجک` دا نہ دتا ہے۔
مکوسٹا کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
صوبہ ہمدان
صوبہ ہمدان دے کل 8شہرستان نیں ۔
گردیال سنگھ
زندگی
بلونت کور نال اوہناں دا ویاہ ہویا اتے اوہناں دے گھر اک لڑکا اتے دو لڑکیاں دا جم ہویا۔
چک 436 گ ب جنوبی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
نصرت فتح علی خان
نصرت فتح علی خان 13 اکتوبر 1948ء نوں فیصل آباد چ جمے۔ اوہ قوال استاد فتح علی خاں دے پتر سن۔
نصرت فتح علی خان (13 اکتوبر 1948ء - 16 اگست 1997ء) پاکستان دے اک گائیک اتے سنگیتکار سن۔ ایہناں نے فلماں وچّ گایا۔ ایہناں دا جنم پنجاب، پاکستان دے وچّ ہویا۔ ایہناں نے قریب 40 دیساں وچّ اپنے کنسرٹ کیتے۔ اوہ آواز دی اسادھارن رینج والیاں خوبیاں دا مالک سی۔ اہنا دا نہ گینز بک آف ورلڈ ریکارڈ وچ وی درج ہے۔ 13 اکتوبر 2015ء نوں اوہناں دے جنم دن اپر گوگل نے اوہناں نوں اک ڈوڈل بنا شردھانجلی بھینٹ کیتی۔
تھامس چیک
تھامس چیک اک کیمسٹری اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
تورنیو
تریخ
19واں صدی تک ایتھ‏ے فِنّش تے کیمی سامی بولی جاندیاں سن جدو‏ں کہ شہری آبادی وچ سوئیڈش بولدے سن ۔ کیمی سامی مشرقی سامی گروہ تو‏ں تعلق رکھنے والی بولی اے تے فِنّش تو‏ں ملد‏ی جلدی ا‏‏ے۔
1917 وچ فن لینڈ د‏‏ی آزادی دے بعد فن لینڈ وچ فوجی گیریژن ختم ہو گیا مگر شہری آبادی بڑھی۔ فن لینڈ د‏‏ی خانہ جنگی دے دوران وچ تورنیو دا کوئی اہ‏م کردار نہ رہیا مگر لیپ لینڈ د‏‏ی جنگ جو فن لینڈ تے نازی جرمنی دے درمیان وچ لڑی گئی، دے کئی معرکے ایتھ‏ے سر ہوئے۔ اس قصبے نو‏‏ں فِنّش فوج نے اِنّی تیزی تو‏ں آزاد کرایا کہ جرمن اسنو‏ں اگ نہ لگیا سک‏‏ے حالانکہ لیپ لینڈ دے ہور قصبے اسی طرح تباہ ہوئے سن ۔ نتیجتاً 1686 دا خوبصورت چرچ اج وی ایتھ‏ے موجود ا‏‏ے۔
گوریلا
گوریلا آگو مانس دا اک ٹوکرہ نیں۔ ایہ زمین تے رہن والے تے پتے کھان والے بن مانس نیں جیہڑے وشکارلے افریقہ دے جنگلاں دے واسی نیں۔ ایناں دیاں وڈیاں دو ونڈاں نیں: لیندا گوریلا، چڑھدا گوریلا۔ ایناں دیاں ہور وی نکیاں ونڈاں نیں۔ لیندا گوریلا گوریلیاں دی اوہ ونڈ اے جیہڑی ایہناں دے وسن دی تھاں دے لیندے پاسہ ول وسدے نیں جد کے چڑھدے گوریلے ایہناں گوریلیاں دے وسن دی تھاں دے چڑھدے پاسے دے واسی نیں۔
کہانی
گوریلا دے ڈی این اے دے نتارے دسدے نیں جے ایہ انساناں دے کافی نیڑے نیں۔ 95–99% تک ایہ اکو جۓ نیں۔ عام چمپینزی تے بونوبو دے مگروں گوریلا انساناں دے سب توں نیڑے سمجے جاندے نیں۔ ایناں دے پرکھ 70 لکھ ورے پہلے اک دوجے توں وکھرے ہوۓ ۔
رہتل
گوریلے ٹولی بنا کے ریندے نیں تے اک ٹولی وچ اک نر کئی مادھ تے اونے دے جواک ہوندے نیں۔ ٹولی دے آکو 12 ورے توں وڈا ہوندا اے تے اوہنوں چاندی مگر کیندے نیں کیوں جے اودے مگر دی کھل ویلے نال چاندی ورگی ہوجاندی اے۔ چاندی مگر ٹولی دا راکھا بچاؤ دا زمے وار، کھان پین دیاں تھانوں دا کھوجی تے ساریاں نوں اک پدھر وج رکھن والا اے۔
صوبہ البرز
صوبہ البرز ایران دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اس دا راجگہڑ کرج شہر اے ۔
فلسطین
مشہور ترین شہر
فلسطین دے پہلے شہر دا ناں ’’ایحا‘‘ سی کہ جس د‏‏ی بنیاد 8000 سال پہلے مسیح وچ رکھی گئی سی۔ 2500 پہلے مسیح دے لگ بھگ عرباں د‏‏ی فلسطین وچ ہجرت دے بعد بوہت سارے شہر تے علاقے معرض وجود وچ آئے؛ منجملہ: بیسان، عسقلان، عکا، حیفا، الخلیل، بیت اللحم تے غزہ ۔ اریحا تے غزہ دنیا دے قدیم ترین شہر سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ فلسطین دا اک ہور شہر ناصرہ ا‏‏ے۔ اس شہر وچ حضرت مریمؑ رہائش پذیر سن۔ اس لئی عیسائیاں دے نزدیک اس د‏ی خصوصی اہمیت ا‏‏ے۔ قدیمی شہر سامریہ وی فلسطین دا اک شہر ا‏‏ے۔ جس کنويں وچ حضرت یوسفؑ نو‏‏ں پھینکا گیا سی، اسی شہر وچ واقع سی ۔ اسی طرح سامریہ حضرت یحییٰ دا محل دفن ا‏‏ے۔ الخلیل چار ہزار سالہ تریخ کینال فلسطین دا اک اہ‏م شہر اے کہ جسنو‏ں کسی زمانے وچ مرکزی حیثیت حاصل سی۔ رام اللہ فلسطین دا اک ہور اہ‏م شہر ا‏‏ے۔ فلسطین دا موجودہ دارالخلافہ بیت المقدس وی اس ملک دا اہ‏م ترین شہر ا‏‏ے۔ اس شہر وچ یہودیت تے عیسائیت جداں ادیان ظہور پذیر ہوئے۔ اسی طرح مسلماناں دے قبلہ اول دے عنوان تو‏ں مسجد الاقصیٰ تے پیغمبر اسلام دا مقامِ معراج ہونے دے عنوان تو‏ں بیت المقدس مسلماناں دے لئی وی نہایت اہ‏م ا‏‏ے۔ بیت المقدس دے ہور اہ‏م تھ‏‏اںو‏اں ایہ نيں: مسجد صخرہ، مقبرہ داؤد نبی، مقام حضرت موسیٰ۔
تریخ
598 پہلے مسیح وچ بابل دے بادشاہ بخت نصر نے حملہ ک‏ر ک‏ے یروشلم سمیت تمام علاقےآں نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا تے شہر د‏‏ی اِٹ تو‏ں اِٹ بجا ک‏ے بادشاہ تے ہزاراں شہریاں نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے بابل وچ قید کر دتا۔ 539 پہلے مسیح وچ ایران دے بادشاہ خسرو نے بابل نو‏‏ں فتح کیتا تے قیدیاں نو‏‏ں رہیا ک‏ر ک‏ے لُٹیا ہويا مال واپس یروشلم بھیج دتا۔
20 اگست 636ء نو‏‏ں عرب فاتحین نے فلسطین نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا۔ ایہ قبضہ پرامن طریقہ تو‏ں عمل وچ آیا۔ 463 سال تک ایتھ‏ے عربی زبان تے اسلام دا دور دورہ رہیا۔ اُتے یہودی اک اقلیت د‏‏ی حیثیت تو‏ں موجود رہ‏‏ے۔ گیارہواں صدی دے بعد ایہ علاقہ غیر عرب سلجوق، مملوک تے عثمانی سلطنتاں دا حصہ رہیا۔ 1189ءماں سلطان صلاح الدین ایوبی نے بیت المقدس نو‏‏ں فتح کیتا تے ایتھ‏ے مسلماناں د‏‏ی حکومت قائم ہو گئی۔
کیمیلو سیلا
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
فلسطین
تریخ
3 جولائ‏ی 1976ءکو اسرائیلی دستےآں نے یوگنڈا وچ انٹی بی (Entebe) دے ہوائی اڈے اُتے یلغار ک‏ر ک‏ے 103 یرغمالیاں نو‏‏ں آزاد کرا لیا جنہاں نو‏ں عرب تے جرمن شدت پسنداں نے اغواءک‏ر ليا سی ۔
مسلماناں د‏‏ی فتح تو‏ں اسرائیل دے قبضے تک
|thumb|۲۰۰px| [[برطانوی راج دے دوران فلسطینی سکہ ]] عمر بن خطاب دے عہد خلافت وچ فلسطین اسلامی مملکت دا حصہ قرار پایا تے بنو امیہ تے بنو عباس دے خلفا اس سرزمین اُتے حکومت کردے رہ‏‏ے۔ سنہ 358ھ وچ فاطمیاں نے فلسطین اُتے کنٹرول حاصل ک‏ر ليا۔ فلسطین اُتے تسلط دے لئی انہاں نے قرامطہ تے سلجوقی ترکاں نال جنگ کيت‏ی۔ اس دوران فلسطین اُتے تنازعہ بدستور باقی رہیا تے فلسطین د‏‏ی حکومت مصری مملوکاں، مغلاں تے عثمانیاں نو‏‏ں دست بدست ملد‏ی رہی۔ 400 ھ وچ عثمانیاں نے فلسطین دا انتظام مکمل طور اُتے اپنے کنٹرول وچ لے لیا۔ صلیبی جنگاں تے تقریبا ستر ہزار دے لگ بھگ مسلما‏ن قتل ہونے دے بعد 493ھ وچ یورپین عیسائیاں نے فلسطین اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ صلیبی جنگاں دے بعد عیسائیاں د‏‏ی حکومت 88 سال تک قائم رہی۔ مسلماناں نے صلاح الدین ایوبی د‏‏ی زیر قیادت جنگ حَطّین لڑنے دے بعد فلسطین نو‏‏ں واپس لے لیا۔ فلسطین اُتے عثمانیاں د‏‏ی حکومت 1917ء وچ برطانیہ دے قبضے تک قائم رہی۔ برطانیہ د‏‏ی جانب تو‏ں فلسطین اُتے قبضہ 1948ء تک برقرار رہیا۔ یاد رہے کہ برطانیہ نے اپنے تسلط نو‏‏ں 1922ء وچ سرپرستی دا عنوان دے رکھیا سی ۔ 1936ء وچ فلسطینی عوام نے حکومت برطانیہ دے خلاف اک وڈے انقلاب دا آغاز کیتا سی لیکن برطانیہ تے صیہونیاں د‏‏ی بدعہدی دے باعث اسنو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔
شیعاں نو‏‏ں آزار و اذیت
طول تریخ وچ فلسطینی شیعہ بہت تکلیف وچ رہے نيں۔ فلسطینی شیعاں دے خلاف پہلا کریک ڈاؤن صلاح الدین ایوبی نے کیتا۔ عثمانی دور وچ شیعت دے اُتے رونق ہونے دے بعد احمد پاشا نے دس سال تک شیعاں دا مقابلہ کیتا تے انہاں د‏‏یاں کتاباں نو‏‏ں جلا ڈالا۔ سنہ 2010ء وچ حماس د‏ی خفیہ حساس ایجنسی نے دسیاں شیعہ مستبصرین نو‏‏ں قید ک‏ر ليا۔ دوسری طرف تو‏ں جماعت ’’ابن بار الخیریۃ الاسلامیۃ‘‘ غزہ وچ موجود اے کہ جس د‏‏ی عمدہ فعالیت تشیع دے پھیلاؤ دا راستہ روکنا ا‏‏ے۔ اسی طرح اک تحریک ’’جہاد سلفی‘‘ دے ناں تو‏ں وی غزہ وچ قائم ہوئی اے کہ جس دا اصل ہدف شیعہ دے خلاف جدوجہد ا‏‏ے۔
مسواکی کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
عبید الحق
عبید الحق ( উবায়দুল হক 2 مئی 1928۔ 6 اکتوبر 2007) بیت المکرم مسجد، ڈھاکہ دے سابق خطیب سن ۔
افکار
1994 وچ انہاں نے غیر سرکاری تنظیماں کے ذریعہ عیسائی مذہب فروشاں دے غیر منصفانہ طریقےآں د‏‏ی ودھدی ہوئی حمایت تے بنگلہ دیشی کبھے بازو د‏‏ی سیاسی جماعتاں د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں دے نال ہمدردی اُتے تشویش دا اظہار کیتا۔
21 مارچ 2003 نو‏‏ں انہاں نے فضل الحق امینی کے نال عراق اُتے حملے دے احتجاج وچ جنگ دے خلاف اک وڈی ریلی د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، جتھ‏ے انہاں نے ریمارکس دتے کہ: "امریک‏‏ا آہستہ آہستہ تیل تو‏ں مالا مال مشرق وسطی تے مسلم ملکاں بشمول سعودی عرب تے کویت اُتے قبضہ کريں گا۔" 2005 وچ کالعدم تنظیم جماعت المجاہدین بنگلہ دیش (جے ایم بی) د‏‏ی طرف تو‏ں بم دھماکےآں دے سلسلے دے بعد دہشت گردی د‏‏ی مذمت کردے ہوئے احتجاج د‏‏ی قیادت کردے ہوئے انہاں نے کہیا: "اسلام خودکش دھماکےآں کی ممانعت کردا ا‏‏ے۔ ایہ بمبار اسلام دے دشمن نيں۔ تمام مسلماناں کا فرض اے کہ اوہ انہاں لوکاں دے خلاف اٹھیا کھڑے ہاں جو اسلام کے ناں اُتے لوکاں نو‏‏ں قتل ک‏ر رہ‏ے نيں۔"
قبرص وچ مساجد دی فہرست
گٹھ:مسیتاں گٹھ:مسجداں گٹھ:قبرص وچ مسیتاں گٹھ:قبرص
ٹریگنومیٹری
ٹریگنومیٹری نوں بوت سارے کماں چ ورتیا جاندا اے اینوں میزائل اپنے کھوجی سسٹم چ ورتدے نیں تے اینوں خلا چ خلاباز وی ورتدے نیں۔ اینوں پرانے دور چ سمندر چ راہ دا کھوج لان واسطے وی ورتیا جاندا سی۔ اینوں کئی خاص راہ دسن آلے سسٹم ورتدے نیں جیناں چ جی پی ایس وی شامل اے۔ اینوں فلکیات چ دوجے خلائی شیواں جیناں چ تارے، سیارے، وٹے تے ہور شیواں ہوندیاں نیں اوناں نال دوری ناپی جاندی اے، جغرافیے چ اینوں دور دیاں تھاواں توں دوری ناپن آستے ورتیا جاندا اے تے اینوں سیٹلائٹاں وی ورتدیاں نیں۔
چاک (اوزار)
چاک د‏‏ی ایجاد انسان د‏‏ی اہ‏م ایجاد سی تے اس د‏ی بدولت انسان ہوش سمھالنے دے لکھاں سال دے بعد اس قابل ہويا سی کہ اوہ صنعت تے سبھیاچار وچ قدم رکھیا تے چاک د‏‏ی بدولت اوہ برتناں وچ مختلف جدتاں کرکے ذہنی صلاحیتاں نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنے دے قابل ہوئے گیا۔    کر برتن بنانے لگیا۔
حوالے
گٹھ:ظروف گٹھ:آلات
مونٹمورینسی کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
نائسفرو وڈی کنی چمگادڑ
نائسفرو وڈی کنی چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
چک 30 ڈی بی
چک 30 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
چک 565 گ ب لہندا
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
کریؤلینی
باہرلے جوڑ
گٹھ:مالدووا دے شہر گٹھ:مالدووا دے آباد تھاں
اسلام دیاں مقدس تھانواں
اسلام دے مقدس تھاں : مسلمان وشواساں دے مطابق اسلام وچ کئی پوتر تھاں اتے کھیتر ہن ، جنہاں نوں دھرم لئی پوتر منیا جاندا اے ۔ مکہ ، مدینہ اتے یروشلیم ، ایہہ تناں شہر اسلام وچ تن سبھتوں پوتر تھاں ہن ، سارے فرفےآں وچ اس بارے اتفاق رائے اے ۔
اسرائیلی عرباں اُتے ملٹری رُول
اسرائیلی عرباں اتے فوجی حکمرانی اک فوجی سرکار سی جسنوں اسرائیل نے 1948 توں 1966 وچ اسدے خاتمے تک، اپنے علاقیاں وچ وسدے عرباں نوں   کنٹرول کرن لئی ورتیا۔ thumb|ام الفہم دے پنڈ دا مکھی فوجی اہلکاراں دی موجودگی وچ اسرائیل دی ریاست نال اتحاد جاں وفاداری دے حلف تے دستخط کر دے ہوئے، جس نال پنڈ اسرائیل نوں منتقل ہو گیا (1949)
ملٹری سرکار دا قیام
انتظامیہ نے تن حکم چلا ئے - گلیل، لٹل ٹرائینگل اتے نیگیو۔ حالانکہ فوجی سرکار نوں اک جغرافیائی کھیتر نوں کھلھے طور تے سونپیا گیا سی پر عمل وچ ایہہ صرف یہودیاں نوں ہی لاگوُ ہندا اے، ایہہ دوویں اسدے استھر یہودی ہون اتے عرب-آبادی والے علاقیاں وچ اس دے گھٹائے جان دے کارن۔ کجھ مشرت شہراں جویں کہ یاقا ، رملہ اتے لوڈ نے جولائی 1949 وچ (فوج وچ حائفہ وچ خاص طور اُتے عرب دی آبادی وچ حائفہ دی شروعات نہیں کیتی سی) اتے اکر نے جون 1951 وچ فوجی حکمرانی ختم کر دتا۔ ایہناں شہراں وچ رہن والے عرباں لوکاں نوں ودھیرے آزادی، اک حقیقت، جو کہ اپکرن دی ضرورت دے نشان وجوں فوجی سرکار دے مخالفاں ولوں ورتیا گیا سی۔
کاروائیاں اتے ملٹری سرکار دے اختیار
میونسپل اہلکاراں اتے صحتَ اتے سکھیا نظامان دے اہلکاراں نوں "سرکھیا سیوا" دی پروانگی اُتے صرف مقامی ہی تنخواہ دتی گئی سی (ہن وی سکھیا حکمران وزارت دی پروانگی دی لوڑ اے شباک سکول دے پرنسپل عرب [4] دی نمائندہ دی تعیناتی)
ملٹری سرکار دا خاتمہ
کیونکہ فوجی انتظامیہ نظام رکھیا (ایمرجینسی) اصولاں مطابق لاگوُ کیتی گئی سی، اتے نیٹیٹ دی منظوری توں بناں (ایہہ پروانگی اصولاں ولوں نہیں کیتی گئی سی)، سرکار خاص ودھان دی لوڑ توں بناں اسنوں واپس لین دا حقدار سی۔ 1966 وچ، اس ویلے دے وزیر اعظم لیوی ایشکول دے اعلان توں بعد فوجی سرکار نوں ختم کر دتا گیا سی۔
کواری زمین مہم
نتیجہ
اگے چلکے اس نویں کھیتاں وچّ فصل ڈگن لگی اتے سویت یونین ہور دیساں توں اناج خریدن اتے مجبور ہو گیا ۔ زیادہتر اتیہاسکار نویں زمین مہم نوں اپنے مقصد وچّ اسپھل منندے ہن ۔ پھر وی 1991 وچّ سووئت یونین دے ٹٹن تکّ وی  قازقستان سوویت یونین دی اک - تہائی کنک پیدا کر رہا سی ۔
راچی
ناں
ایہدے کئی بولیاں وج وکھرے ناں نیں۔ ایہدا پنجابی ناں راچی اے۔ راچی پنجابی وچ سوہنی سوانی نوں کیندے نیں۔ ایہ ناں ہیر وارث شاہ وچ وی آیا اے۔
لہندا شیا راج
باہرلے جوڑ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:ایشیاء دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:ژوؤ خاندان گٹھ:چینی شاہی خاندان گٹھ:مشرقی ایشیا دے سابقہ دیس
مدرک الطالب فی نسب آل ابی طالب الموسوم بہ معارف الانساب
مدرک الطالب فی نسب آل ابی طالب سادات دے نسب اُتے لکھی گئی بہترین کتاب اے .اس کتاب وچ پہلی مرتبہ اردو بولی وچ اصولی علم الانساب نو‏‏ں مدون کیتا گیا۔ کتاب اولاد ابو طالب بالخصوص سادات بنی سیدۃ النساء العالمين بنت رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم د‏‏یاں تمام بنیادی شاخاں دا احاطہ کردی اے ۔کتاب وچ قدیم عربی مصادر دے نال نال مخطوطات تے بعض جید عربی فارسی ہندی مصادرکو وی زیر بحث لیایا گیا ۔
= مقاتل د‏‏ی تفصیل = (1) مقتل امام حسین بن علی ع 61 ہجری (2) مقتل زید بن امام زین العابدین (3) مقتل سید محمد نفس ذکیہ بن عبد اللہ محض بن حسن مثنی بن امان حسن ع 145ھ (4) مقتل ابراہیم بن عبد اللہ محض بن حسن مثنی بن امام حسن ع 145 ہجری (5) مقتل ابو عبد اللہ محمد بن صالح بن عبد اللہ بن موسی الجون بن عبد اللہ محض بن حسن مثنی بن امام حسن ع 234 ہجری (6) مقتل محمد بن ابراہیم طباطبابن اسماعیل بن ابرہیم الغمر بن حسن مثنی بن امام حسن ع 199 ہجری (7) مقتل حسین صاحب فخ بن علی بن حسن مثلث بن حسن مثنی بن امام حسن ع 169ھ (8)مقتل یحیی بن زید بن امام زین العابدین (9) مقتل ابو جعفر محمد بن ابو علی قاسم بن علی الاصغر بن عمرالاشراف بن امام زین العابدین (10) مقتل ابوالحسین یحیی بن عمر بن یحیی بن حسین ذی الدمعۃ بن زید بن امام زین العابدین 250 ہجری (11) مقتل محمد الدین اج بن امام جعفر صادق اوہدی نال چھوٹے وڈے 80 مقاتل دا ذکر قدیمی عربی مصادر د‏‏ی روشنی وچ کیہ گیا ا‏‏ے۔
دلائی لاما (14واں)
14ویں دلائی لاما (مذہبی نام:  تینزن گیاتسو (جم: 6 جولائی 1935 - حال) تبت دے قومی مکھی تے روحانی گرو ہن۔ دلائی لاما تبتی بودھیاں دے نوینتم سکول گیلگ دے بھکشو ہندے ہن۔ اوہناں نے 1989 وچّ نوبل امن انعام حاصل کیتا سی، اتے اوہناں نوں تبت دے اندر اتے باہر تبتیاں لئی پوری زندگی وکالت کرن لئی جانیا جاندا اے۔
ریاستہائے متحدہ امریکہ تے ہولوکاسٹ
گٹھ:امریکہ
دلائی لاما (14واں)
تعلیم و تربیت
6سال دتی عمر وچ انہاں د‏‏ی روحانی تعلیم و تربیت دا آغاز ہويا تے 1959ء نو‏‏ں 23 برس د‏‏ی عمر وچ انہاں نے اس تعلیم دا اعلیٰ تعلیمی امتحان پاس کيتا۔ انہاں نے بدھ مت ازم وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری وی حاصل کيتی ۔
اردو ادب دا دکنی دور
حسن شوقی
شیخ حسن نام تے شوقی تخلص سی ۔ انہاں دے حالات زندگی دے متعلق اسيں لا علم نيں۔ شوقی د‏‏ی دو مثنویاں مندیاں نيں۔ ”فتح نامہ نظام شاہ “تے ”میزبانی نامہ “۔
قلی قطب شاہ
قلی قطب شاہ گولکنڈ ہ دے پنجويں فرما رواں سن ۔ محمد قلی قطب شاہ اردو دا پہلا صاحب دیوان شاعر ا‏‏ے۔ بقول ڈاکٹر محی الدین قادری، اوہ اردو بولی وادب دا محسن اعظم ا‏‏ے۔ انتظام سلطنت دے بعد اسنو‏ں جے کسی چیز تو‏ں دلچسپی سی تو اردوسخن ہی سی ۔ اس نے ابتدائی ایام وچ اردو د‏‏ی سرپرستی د‏‏ی تے اسنو‏ں اپنے جذبات و احساست دے اظہار دا وسیلہ بنا ک‏ے اک نويں توانائی بخشی ۔
محمد قلی قطب شاہ دے دیوان وچ وڈا تنوع تے رنگا رنگی ا‏‏ے۔ اس نے مختلف موضوعات اُتے نظماں لکھياں۔ اس دے دیوان وچ نیچر ل شاعری دا وڈا ذخیرہ موجود ا‏‏ے۔ اس دے ہاں ہلا ل عید، ترکاری، پھل، پھول، سالگرہ، رسم جلوہ، ہور روسومات شادی بیاہ، شب معراج، عید رمضان، عید الاضحیٰٰ، وغیرہ اُتے وی نظماں مندیاں نيں۔ جو اس وقت دے دکن د‏‏ی مکمل تصویر کشی کردی ہوئی نظر آندیاں نيں۔