cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لندن، اونٹاریو
آبادکاری
13 اپریل 1845ء نو‏‏ں لندن دا زیادہ تر حصہ اگ تو‏ں تباہ ہو گیا۔ اس وقت شہر د‏‏ی زیادہ تر عمارات لکڑی تو‏ں بنی ہوئیاں سن۔ اولین متاثرین وچ شہر دا اکلوندا فائر انجن وی شامل سی ۔ یکم جنوری 1855ء نو‏‏ں لندن نو‏‏ں شہر دا درجہ دے دتا گیا یعنی اوہدی آبادی دس ہزار تو‏ں تجاوز کر گئی۔
ترقی
1875 وچ لندن دا پہلا آہنی پل بنا جو بلیک فریریز سٹریٹ برج دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے شہر تو‏ں شمال د‏‏ی جانب دریا اُتے لکڑی دا پل سی جو سیلاب نو‏‏ں نہ سہار سکدا سی ۔
جغرافیہ
تھیمز دریا شہر د‏‏ی جغرافیے وچ بہت اہ‏م ا‏‏ے۔ شہر دے درمیان وچ شمالی تھیمز دریا تے تھیمز دریا آ کر ملدے نيں۔ اس جگہ نو‏ں دتی فورکس کہیا جاندا ا‏‏ے۔ شمالی تھیمز دریا انسانی بنائی ہوئی فینزہا جھیل تو‏ں ہو ک‏‏‏ے گذردا اے جو شہر نو‏‏ں سیلاب تو‏ں بچانے دے لئی فینزہا ڈیم اُتے بنائی گئی سی۔
ایلیمنٹری تے ثانوی
لندن دے ایلمنٹری تے ثانوی سکول چار سکول بورڈاں دے ماتحت کم کردے نيں۔
کنسائی سائنس شہر
محل وقوع
کنسائی سائنس شہر تن پریفیکچراں دے تھلڑے 8 شہراں تے قصبےآں  دے حصےآں تے مشتمل اے ۔
اہم ریسرج انسٹیٹیوٹ تے یونیورسٹیاں
٭ڈوشیشا یونیورسٹی
٭ماٹسوشیٹا الیکٹرک انڈسٹریل کو (پیناسونک) وغیرہ وغیرہ ۔
سنگھ سبھا لہر
ستھاپنا
پہلی سنگھ سبھا دا قیام ۱۸۷۳ وچ امرتسر وچ تن مکھ خطریاں دے جواب وجوں کیتی گئی سی:
سنگھ سبھا دے برو برابر، ۱۸۶۹ وچ پنجابی مسلماناں نے اپنے آپ نوں انجمن-اے-اسلامیہ نال متحد کیتا۔ اسے طرحاں، برہمو سماج، انگریزی بولن والے بنگالیاں دی بنی ہندو سدھار لہر، اس ویلے پنجاب وچ بریٹیش انتظامیہ دے ہیٹھلے حصے وجوں کم کردی سی، نے ۱۸۶۰ دے دہاکے وچ کئی پنجابی شہراں وچ شاکھاواں قائم کیتیاں سن۔ ایہناں سماجک-مذہبی جتھیبندیاں نے سنگھ سبھا دے گٹھن لئی وی راغب کیتا۔ آریہ سماج لہر، جس دا قیام گجرات دے اکّ براہمن دیانند سرسوتی ولوں کیتی گئی سی، ۱۸۷۷ وچ پنجاب آیا، اتے سکھیا دے زریعہ وجوں ہندی دی ورتوں نوں مُتحرک کیتا۔ بستیوادی ہندو لوکاں دے نویں سکھیا حصہ نوں خاص طور اُتے آکرشت کرنا، اسنے اکّ "خالص"، عقلیت پسند، کوڈبدھّ ہندوواد دی حمایت کیتا، اکّ "ویدک سنہری یگ" اُتے بیسڈ اے جس اُتے ہندو سماج دا ماڈل بناؤنا اے، جسدی سوچ کجھ پوسٹ-ویدک وچاراں نوں برقرار رکھدے ہوئے تہذیبی پرمپراواں دی چونویں روپ وچ پنر وضاحت کرکے کیتی گئی سی۔ اسنے بہدیوواد، مورتی اتے اوتار پوجا، مندر دیاں بھیٹاں، تیرتھ یاتراواں، بیواہ پنر-ویاہ دی مناہی، بال ویاہ، ستی، اتے براہمناں دے پجاری انقلاب ورگیاں ہم عصر ہندو پرتھاواں نوں پتت پرتھاواں وجوں ردّ کر دتا، جیہناں نوں اجہیاں بھٹکناواں پیش کرکے جنتا نوں گمراہ کیتا گیا منیا جاندا اے۔ ایہہ کھنڈن سکھ روایت دے مطابق سن، اتے بہت سارے نوجوان سکھ سدھاروادیاں نے شروع وچ عیسائی مشنریاں دے ودھ رہے اثر نوں روکن لئی اوہناں نال تالمیل کیتا سی۔
ہور سنگھ سبھاواں
لاہور سنگھ سبھا توں بعد، پنجاب بھر دے ہر قصبے اتے بہت سارے پنڈاں وچ ہور بہت ساریاں سنگھ سبھاواں بنائیاں گئیاں، ۱۹ویں صدی دے انت تک ۱۰۰ توں ودھ گنتی وچ، اپنے آپ نوں عنصر خالصہ جاں سناتن دھڑے دے روپ وچ پیش کیتا۔ ایہناں وچوں لاہور اتے امرتسر دے دھڑیاں دی دشمنی ودھیرے تکھی سی۔ اس دے باو جود سکھ عوامی آگوآں نے ۱۸۸۰ وچ اکّ مرکزی کمیٹی اتے اکّ جنرل سبھا بنائی۔ گردرشن سنگھ مطابق ۱۱ اپریل ۱۸۸۳ نوں ایہہ جنرل سبھا خالصہ دیوان امرتسر وچ ترقی یافتہ ہوئی، جس وچ لگبھگ ۳۷ مقامی سنگھ سبھا چیپٹر شامل سن۔ حالانکہ ہور سنگھ سبھاواں نے اس دا خلاف کیتا اتے اندرونی اختلاف وی سن۔ سنگھ سبھا دے چیپٹر اس دے آئین جاں اس دے لیڈرشپ ڈھانچے اُتے سہمت نہیں ہو سکے، انت وچ لگبھگ ۷ ادھیاواں دے نال خالصہ دیوان امرتسر اتے لگبھگ ۳۰ ادھیاواں دے نال خالصہ دیوان لاہور وچ ونڈیا گیا۔ ہر اکّ دا "بہت وکھرا" آئین سی، قدرت اتے رچنا وچ، گردرشن سنگھ کہندا اے۔
اپنیاں کئی ہاراں وچوں پہلی وچ، سناتن دھڑے نے ۱۸۸۳ وچ سنگھ سبھا دا ناں بدل کے سکھ سنگھ سبھا رکھن دی تجویز رکھی، کیونکہ اوہ سمجھدا سی کہ سنگھ سبھا پہلاں ہی خالصہ سکھاں دا مترادف بن چکی اے، اتے ہور چھوٹیاں سکھ قوماں نوں جتھےبندی ول آکرشت کرنا چاہندی سی۔ ۔ اس پہل قدمی دا خلاف اینا زبردست سی کہ کھیم سنگھ بیدی نوں اپریل ۱۸۸۴ وچ دیوان دی اگلی میٹنگ وچ اس نوں چھڈن لئی مجبور ہونا پیا۔
لوری
لوریاں دی گائن تکنیک
الڑ بلڑ باوے دا باوا کنک لیاویگا اماں بیٹھی چھٹیگی باوی منّ پاویگی باوا بیٹھا کھاویگا سوہنی وہوٹی لیاویگا۔ پیشاور ذاتیاں ولوں گائیاں جاندیاں لوریاں دی تکاں دے انت تے وی بہتی وار گرو آؤندا اے۔ ایہناں لوریاں دی چھند چال وی پنجابی چھند ودھان مطابق نہیں اے۔
اداہرن
سونجا کاکا بلی تیری ماں وجاوے ٹلی تیرا پیو وجاوے چھینے تیری وہوٹی پاوے گہنے
سونگکھلا
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
چک 223 ر ب
چک  223 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
اسلم ترکی
شہادت
جنگ چ آپ دا رجز:
قیس بن مسہر صیداوی
نامہ رسانی
آپ نے واقعہ کربلا توں پہلاں امام عالی مقام ، مسلم بن عقیل کوفیاں وچکار   خط رسانی  دا کم بوہت خوبی نال سرانجام  دتا. آپ نے جہڑے خط لجائے تے لیائے:
کوفیاں دے حسین بن علی دے نام خط
10ماه رمضان نوں عبدالله بن سبع همدانی تے عبدالله بن وال تیمی اہل کوفہ دے وڈی گنتی چ خط  امام  حسین بن علی   کول لے کے پہنچے۔ دو دن بعد، قیس بن مسہر تے عبدالرحمن بن عبدالله ارحبی  تے  عمارہ بن عبید سلولی   کوفیاں دے امام دے ناں  ہور  ۱۵۰ خط لے کے مکہ پہنچے ۔. اس توں پتا چلدا اے کا قیس کوفہ دے رہن والے سن تے کوفیاں دے خط امام نوں پہنچان مکہ  گئے سن .وی از جمله کسانی بود که به حسین ابن علی چندین بار نامه نوشتند و از وی برای مبارزه به حکومت وقت طلب یاری کردند.او حتی برای رساندن نامه ها از کوفه به مکه رهسپار شد و حسین را به کوفه دعوت کرد.آپ نے مسلم ابن عقیل  دی مکہ توں کوفہ تک سفر چ ہمراہی کیتی
بررسی تفاوت‌ها
امام ابتدا عبدالله بن یقطر را با نامه‌ای به کوفه فرستاد و وی از مسیری عازم کوفه شد. دوباره نامه‌ای به قیس بن مسهر داد اما وی را از مسیر دیگری به کوفه فرستاد. ولی هر دو گرفتار نیروهای ابن زیاد شده و به قتل رسیدند. البته نحوه کشته شدن آنان شبیه به هم بوده است.
6 جولائی
حوالے
گٹھ:جولائی گٹھ:سال دے دن
ابو حمید ساعدی
ابو حمید ساعدی قبیلہ خزرج دے صحابی نيں۔
غزوات
احد تے ما بعد دے تمام غزوات وچ شریک ہوئے ،وادی القریٰ اورتبوک د‏‏ی شرکت خود انہاں د‏‏ی روایت تو‏ں ثابت ہُندی ا‏‏ے۔
وفات
معاویہ دے آخر عہدِ حکومت یا یزیدݪ دے ابتدائی دور حکومت وچ وفات پائی ۔
شیخ مرتضی انصاری
اساتذہ
شیخ انصاری نے متعددی اساتذہ تو‏ں کسب فیض کیتا جنہاں دے نام درج ذیل نيں:
مرجعیت
سنہ ۱۲۶۲ ھ وچ شیعاں دی مرجعیت عامہ آیت اللہ شیخ محمد حسن صاحب جواہر دی طرف منتقل ہوئی۔ انہاں نے سنہ ۱۲۶۶ ھ نو‏‏ں اپنی عمر دے آخری لمحات وچ شیعہ بلند پایہ علماء دے سامنے شيخ انصاري تو‏ں مخاطب ہو ک‏ے کہیا: شیخ انصاری نے شیخ علی کاشف الغطا، انہاں دے بھائی شیخ حسن کاشف الغطا تے شیخ محمد حسن صاحب جواہر دے بعد حوزہ علمیہ نجف دی سرپرستی نو‏‏ں ۱۲۶۶ تو‏ں ۱۲۸۱ یعنی ۱۵ سال تک سنبھالی تے شیعیان جتھ‏ے انہاں دی تقلید کردے سن ۔
فضائل اخلاقی
شیخ اعظم علمی قابلیت خاص کر فقہ تے اصول وچ صاحب نظر ہونے دے نال نال دوسری کئی جہات وچ وی اپنی مثال آپ سن ۔ اخلاق، عرفان تے تقوا وچ اوہ اک عظیم مقام اُتے فائز سن تے انہاں دی احتیاط تے تواضع بولی زد خاص و عام سن ۔
مرجعیت قبول کرنے تو‏ں انکار
کہیا جاندا اے کہ صاحب جواہر دی جانب تو‏ں انہاں نو‏ں اپنا جانشین معرّفی کرنے تے باقی تمام فقہاء دی جانب تو‏ں وی آپ دی مرجعیت نو‏‏ں قبول کرنے دے بعد وی خود شیخ نے اس منصب نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں انکار کیتا تے کہیا سعید العلماء مازندرانی جو اس وقت مازندران وچ نيں میرے تو‏ں اعلم نيں۔ اس بنا اُتے انہاں نے سعید العلما دے لئی اک خط لکها جس وچ اس گل کيتی طرف اشارہ کیتا کہ جدو‏ں اسيں دونے شریف العلما دی کلاس وچ جاندے سن تو اس وقت انہاں دے دروس نو‏‏ں میرے تو‏ں زیادہ آپ سمجھدے سن لہذا آپ نو‏‏ں مرجعیت دے منصب نو‏‏ں قبول کرنا چاہئے۔ سعید العلما نے جواب وچ لکھیا کہ اگرچہ اس وقت میری ذہانت آپ تو‏ں زیادہ سی لیکن ہن وچ کافی عرصے تو‏ں علمی بحث و مباحثاں تو‏ں دور ہاں جدو‏ں کہ آپ علمی میدان وچ تحقیق تے بحث و مباحثے وچ مشغول ہو لہذا اس منصب دے لئی میرے تو‏ں زیادہ آپ مناسب نيں۔ انہاں دے اس جواب دے بعد شیخ انصاری قانع ہو جاندے نيں تے مرجعیت نو‏‏ں قبول کردے نيں۔ |thumb|فرائد الاصول یا کتاب رسائل، علم اصول وچ
ثمامہ بن آثال
ثمامہ آثال قبیلہ یمامہ دے سردار تے صحابی رسول ني‏‏‏‏ں۔
کراسنوتورینسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی سوردلووسک اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 59,701 اے ۔
نور حسين قاسمی
مڈھلا جیون
نور حسین کیسیمی 10 جنوری 1945 عیسائی نو‏‏ں ضلع کومیلہ دے منوہر گنج تھانہ دے چڈڈہ نامی پنڈ وچ پیدا ہوئے سن ۔ ابتدائی تعلیم پنڈ دے اسکول وچ شروع ہوئی۔ چوتھ‏ی جماعت مکمل کرنے دے بعد انہاں نو‏ں کاشی پور مدرسہ وچ داخل کرایا گیا۔ بعد وچ جلالین جماعت ہندوستان دے ضلع سہارنپور دے بریتاج پور مدرسہ وچ تعلیم حاصل کيتی۔ اس دے بعد دار العلوم دیوبند وچ تن سال تعلیم حاصل کيتی۔
تعليم تے کیریئر
انہاں نے قاضی معتصم باللہ دا بنایا ہويا یونیورسٹی شرعیہ مالیباغ وچ تشریف لائے۔ ایتھ‏ے 6 سال تک پڑھیا کر 1988 سال تو‏ں ہن تک یونیورسٹی سبحانیہ وچ پرنسپل دے فرایض آنجام دتی رہے نيں۔
صادق تقوی
نظریات و عقائد
آپ خود نو‏‏ں سنی نبوی و شیعہ نبوی کہندے سن ۔
کتاباں
11-چگونہ نماز بخوانیم
حوالے
گٹھ:اصلاح شیعیت گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی مترجمین گٹھ:ایرانی مصنفاں گٹھ:شیعہ مصلحین گٹھ:شیعہ موحدین گٹھ:مسلم الٰہیات دان گٹھ:مسلم علماء گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:مسلم مجددین گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں گٹھ:مسلم مصنفاں گٹھ:قرآنیون گٹھ:اہل قرآن شیعہ
باچ کسکن کاؤنٹی
ھنگری یورپ دا اک دیس اے ، جہڑا گھبلے یورپ (وسطی یورپ) چ واقع اے ۔
پروخلادنی
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کباردینو بلکاریہ دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 59,595 اے ۔
پسکوف جمہوریہ
اندرونی تنظیم
پسکوف جمہوریہ دی کاشت کاری ، ماہی گیری، آہن گری ، سونے دے زیورات بنان تے تعمیراتی صنعت ترقی یافتہ سی ۔ تجارتی مال تے اجناس دی جمہوریہ دے اندر خرید فروخت تے نووگورد تے دوجے روسی شہراں ، بالٹک سمندر دے علاقےآں تے لہندے یورپ دے شہراں نال تجارت نے پسکوف نوں رس (روس) دے وڈے گھریلو صنعتی مرکزاں  چوں اک بنا دتا سی ۔
صفت
ادھارن: سوہنا منڈا، کالی بلی، پھکا شربت۔
دهستان سجادرود
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بابل ، صوبہ مازندران چ اے ۔
10 جولائی
حوالے
گٹھ:جولائی گٹھ:سال دے دن
اگیتر
ہور دیکھو
پچھیتر
وکی لیکس
وکیلیکس آسٹریلیئن شہری جولیئن اسانژ دی پترکاری، جو دنیا دے ابھید والی جانکاری چھاپدی اے، غیر -منافع، آنلائین ویبسائیٹ اے جس راہی اسنے امریکی سامراج دے اصل خاصے نوں بیپرد کرکے دنیا وچ تہلکہ مچا دتا اے۔
سوکارنو-ہاتا بین الاقوامی ہوائی اڈا
سوکارنو-ہاتا بین الاقوامی ہوائی اڈا (Bandar Udara Internasional Soekarno–Hatta), مخفف SHIA ) جکارتا عظمی، جاوا، انڈونیشیا وچ مرکزی ہوائی اڈا ا‏‏ے۔
خراسان دی تریخ
خراسان دو الفاظ دی ترکیب اے۔ ’’خور‘‘ یعنی خورشید (سورج) تے’’ آسان‘‘ یعنی طلوع ہونے والا۔ خراسان اک ایسا مقام اے جتھے توں سورج طلوع ہُندا اے تے تمام سرزمین ایران نوں روشنی بخشتا اے۔ خراسان دی تریخ ایران دی تریخ توں ایوی‏‏ں‏ جڑی ہوئی اے کہ بعض اوقات خراسان دے کسے تاریخی دور دا ذکر کر دے نیں تو معلوم ہُندا اے کہ ایران دی تریخ نوں بیان کیتا جا رہیا اے تے جدو‏‏ں ایران دی تریخ دا بیان ہو تو گویا خراسان دی تریخ دہرائی جاندی اے۔جدو‏‏ں وی ایرانی علم و ادب تے ثقافت دی داستان بیان دی جاندی اے تو سرِفہرست خراسان دا ناں ہُندا اے۔ رودکی، فارابی، ابن سینا، ابوریحان البیرونی، فردوسی، خیام، غزالی، خواجہ نصیر الدین طوسی وغیرہ اسی سرزمین توں وابستہ سن، تے جدو‏‏ں تصوف دی بات ہو تو ایران نوں ’’عظیم صوفیاں دی سرزمین‘‘ کہیا جاندا اے، تے اک بار فیر خراسان ای دا ناں سرفہرست آندا اے جس دی آغوش وچ سینکڑاں عرفاء و صوفیا دی پرورش ہوئی، مثلاً ابراہیم ادھم، ابوسعیدابولخیر، عطار نیشاپوری وغیرہ۔سیاسی و جنگی حوالے توں وی اہلِ خراسان پیش پیش سن۔ مثلاً ایران اُتے حکومت کرنے والے اہم خانداناں وچ برمکی، فضل سرخسی، بلعمی، خواجہ نظام الدین طوسی تے جوینی خاندان، انہاں سب دا تعلق خراسان توں سی۔ رزمیہ واقعات دی اہم شخصیتاں وچ ابومسلم خراسانی تے نادر شاہ افشار قابل ذکر نیں۔دور کیاں جائاں؟ عصرِ حاضر وچ وی علی شریعتی، مہدی اخوان ثالث، محمد رضا شفیعی کدکنی، مرتضیٰ مطہری تے محمد رضا شجریان جیسی نامور شخصیتاں وی خراسان توں تعلق رکھتی نیں۔ ڈاکٹر علی شریعتی دے قول دے مطابق ’’خراسان متضاد تے متناقض استعداد تے اہلیت دی تربیت گاہ اے‘‘۔ ایتھے شجاعت، عسکری تے رزمیہ روح، علمی و فلسفیانہ افکار، نازک عرفانی تصورات و احساسات، سبھی کچھ یکجاملتا اے۔خراسان، ہتھیار سازی دا مرکز:مشہد توں چالیس کلومیٹر دے فاصلہ اُتے دریا دے کنارے ایرانی و فرانسیسی آثارِ قدیمہ دے ماہرین نوں خنجر تے تلوار جداں ہتھیار ملے نیں، جنہاں دا شمار انسان دے بنائے ہوئے قدیم ترین ہتھیاراں وچ ہُندا اے۔ ایہ تقریباً اٹھ سو سال توں اک ملین سال تک قدیم نیں۔ اس طرح قدیم ترین ہتھیار بنانے والے انساناں دی موجودگی دے آثار ایران تے جنوب مغربی ایشیا، خراسان وچ پائے جاندے نیں۔ آثارِ قدیمہ دے شواہد توں پتہ چلدا اے کہ تقریباً ست ہزار سال پہلے خراسان دے شمالی
علاقہ جات مثلاً درگذر تے مشہد دے صحرا وچ ایسے ماہر انسان قیام پزیر سن۔ اس علاقہ دے مقیم گھٹ توں گھٹ پنج ہزار سال پہلے آبپاشی دے ذرائع، کانسی دے برتن، نباتات دی کاشت، گھراں دی تعمیر تے صنعتی کارخانے قائم کر دے سن۔ المختصر ایہ کہیا جا سکدا اے کہ سرزمینِ ایران اُتے آریاواں دی آمد توں وی پہلے خراسان وچ قابل توجہ تہذیب و تمدن دے حامل انسان رہائش پزیر سن، انہاں نوں آسیائی اقوام دے ناں توں یاد کیتا جاندا اے۔آریائی قوم تقریباً چار ہزار سال پہلے آسیائی اقوام اُتے حملہ آور ہوئی، اگرچہ آغاز وچ انہاں دے حملے پسپا کر دتے گئے لیکن اک ہزار سال دی کشمکش دے بعد تقریباً اک ہزار پہلے مسیح وچ مغلوب ہو گئے۔ انہاں دے ودھدے ہوئے قدم روک دتے گئے تے خراسان دی تریخ دے سنہرے دور دا آغاز ہو گیا
خراسان دی تہذیب (وحدت تے کثرت دی داستان)
خراسان دی ثقافت نوں وی اس دی تریخ دی مانند ملک دی سیاسی تقسیم دے بجائے عظیم خراسان دے تناظر وچ ای دیکھنا چاہیے کیونجے جغرافیائی حدود ثقافتی حدود توں مماثلت نئی‏‏ں رکھتاں۔ خواہ انہاں دے نقشہ اُتے جغرافیائی تقسیم دی کتنی ای لکیراں کھینچ دے تے اس نوں کئی حصّوں وچ تقسیم کر دے جاں اس دی کئی شاخاں اس توں جدا ہو جائاں۔ اس سرزمین دی سیاسی تریخ دے مطالعہ توں ایہ جان سکدے نیں کہ اس دی ثقافت کیسی اے، ایتھے دے لوگاں دا طرزِ بودو باش کیتا اے؟ جنگاں توں بھرپور سیاسی حالات دے باوجود خراسان دی ثقافت درخشاں، تابناک تے علم و ادب دے حوالہ توں انتہائی غنی اے۔ حملہ آوراں دے لگاتار حملاں، جنگاں تے تخت و تاراج دی صورت حال توں دوچار ہونے دے باوجود خراسان وچ قومی، مذہبی، زبان و ادب تے رسوم و رواج وچ حیرت انگیز تنوع نظر آندا اے۔ گویا ہر قوم تے ثقافت نے خراسان اُتے اپنے نقوش ثبت کیتے تے اس طرح اپنے تشخص دی چھوٹی وڈی نہراں جاری کر دتیاں۔اس دے علاوہ ثقافتی تنوع وچ جغرافیہ دے کردار نوں وی فراموش نئی‏‏ں کیتا جا سکدا۔ خراسان دے شما ل توں جنگل نوں راستہ جاندا اے تے جنوب وچ صحرا ول راستہ نکلتا اے۔ حقیقت ایہی اے کہ اک جنگل نشاں کسے صحرانشاں جیسی زندگی بسر نئی‏‏ں کر سکدا تے نہ ای انہاں دے اعتقادات، رسوم و رواج تے قوانین اک جداں ہو سکدے نیں جو مختلف زندگی گزارنے والیاں نوں اک دوسرے دے تابع کر سکاں۔ اس اعتبار توں خراسان وچ شہری تے دیہاندی، خانہ بدوش تے کسان، مویشیاں دی دیکھ بھال کرنے والے تے صنعت کار سب دا طرزِ حیات جدا جدا اے۔ مختلف مذاہب دے پیروکار باہم زندگی بسر کر دے نیں تے ہر گروہ اپنے مخصوص انداز، لہجہ تے زبان وچ ای بات کردا دکھائی دیتا اے۔ ہر علاقے دے اپنے مخصوص آداب زندگی نیں: یعنی ہر نوع دی ثقافت اک وحدت وچ ملدی اے۔ یعنی خراسان وچ ہر قوم اک مختلف رنگ و نسل تے مذہب دا رنگ لئی ہوئے اے لیکن ایہ اپنا منفرد تأثر وی رکھدا اے۔ خراسان نے کرد، عرب، ترک، ازبک تے منگول سب نوں اپنے دل وچ جگہ دی اے لیکن خود نہ اوہ کرد اے تے نہ عرب، نہ ترک تے نہ ای ازبک تے نہ منگول، بلکہ صرف خراسانی اے تے سب توں ودھ کر ایرانی اے۔
قاسم بن حسن
حسین بن علی توں جنگ دی اجازت لینی
آپ عون بن عبدالله بن جعفر طیار (زینب بنت علی دے بیٹے) توں بعد حسین بن علی کول گئے تے جنگ دی اجازت چاہی  ۔ پر  حسین بن علی  آپ نوں جنگ دی اجازت نئیں دتی. آپ نوں بوہت زیادہ اصرار دے بعد جنگ اتے جان دی اجازت ملی.
آورده‌اند که او با حسین بن علی بسی گریست تا از هوش رفت. نیز گفته‌اند که بازوبند یا نشانی از پدرش داشت که به سفارش مادرش پس از آن که حسین بن علی به او دستوری نداد، بازش کرد و خواندش. دست‌خط حسن بن علی بود که از حسین بن علی خواسته‌بود به او اجازه میدان دهند و او را داماد کند حسین بن علی نیز در پیرو این امر وی راعازم میدان کرد.
میدان جنگ وچ
آپ دے چھوٹے جہے بدن اتے ۳۵ وار لگے.
شہادت مگروں  حسین بن علی نے آپ دے سینے نوں اپنے سینے نال لا کے آپ دے لاشے نوں ہاشمی شہیداں دے نال رکھ دتا ۔
دوجی فرانسیسی سلطنت
نیپولین سوم دا دور حکومت
گٹھ:فرانس گٹھ:فرانسیسی بادشاہتاں گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی سلطنتاں گٹھ:سلطنتاں گٹھ:وڈیاں سلطنتاں گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:یوپی سلطنتاں
چک 233 ر ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
طاعون
طاعون (plague) اک عدوی امراض اے جو اک امعائیہ (enterobacteria) جراثیم، یرسنیہ طاعونی (Yersinia pestis) د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہُندی ا‏‏ے۔ گو کہ اس دے انسان وچ نمودار ہونے دے واقعات ہور متعدی بیماریاں د‏‏ی نسبت کم ہُندے نيں تے اس دا علاج وی ممکن اے لیکن اس دے باوجود ایہ متعدی بیماریاں وچ انتہائی خطرنا‏‏ک شمار د‏‏ی جانے والی اک بیماری اے، کیونکہ علاج وچ کوتاہی تو‏ں اس د‏ی شرح اموات 50 تا 90 فیصد ہُندی اے ۔ یرسنیہ طاعونی اک گرام منفی عصیہ (bacillus) قسم دا جراثیم ہُندا اے یعنی خرد بینی مشاہدے اُتے اس د‏ی شکل سلاخ یا عصا نما نظر آندی ا‏‏ے۔ ایہ جرثومہ (bacteria) اصل وچ خون نوش (hematophage) طفیلیات دے ذریعہ تو‏ں انسان وچ داخل ہُندا اے، انہاں خون نوش کیڑاں (طفیلیات) وچ سب تو‏ں زیادہ ملوث پایا گیا کیڑا اک طفیلی اے جو پسو (flea) کہلاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اس خون نوش کیڑے وچ طاعون دا جراثیم اس وقت داخل ہُندا اے کہ جدو‏ں ایہ اپنی غذا دے طور اُتے کسی ایداں جوندگان (rodent) مثلا چوہے دا خون چوس رہیا ہُندا اے جو پہلے تو‏ں طاعون دے مرض وچ مبتلا ہو تے اس چوہے دے جسم وچ یرسنیہ طاعونی جرثومہ موجود ہو، اس طرح طاعون دے جراثیم اس چوہے تو‏ں پسو دے جسم وچ داخل ہوجاندے نيں تے جدو‏ں ایہ پسو انسان نو‏‏ں کاٹتا اے یا خون چوستا اے تاں اوہ طاعون دے جراثیم انسان وچ منتقل کر دیندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ بعض اوقات ایہ بیماری بغیر پسوواں دے ملوث ہوئے وی انسان وچ داخل ہو سکدی اے جداں ہويا وچ بکھرے ہوئے ایداں قطرات جنہاں وچ جراثیم موجود ہاں تے اوہ سانس دے راستے انسان وچ داخل ہو جان، بعض اوقات ایہ جوندگان دے نال براہ راست تعلق (جداں انہاں دتی کسی نسیج یعنی گوشت وغیرہ دا انسان دے جسم وچ داخل ہوجانا) تو‏ں وی انسان وچ منتقل جاندی اے یا فیر کسی ایداں جوندگان (چوہے) دا انسان نو‏‏ں کٹ لینا کہ جس وچ طاعونی جراثیم موجود ہون۔
اہ‏م قسماں
ویسے تاں طاعون د‏‏ی کئی قسماں نيں مگر عام طور اُتے جنہاں کیفیات وچ ایہ زیادہ نمایاں ہُندی اے یا انسان اُتے اثر انداز ہُندی اے اوہ تن نيں تے انہاں نو‏ں اس د‏ی اہ‏م ترین سریری یا مطبی (clinical) قسماں منیا جاندا ا‏‏ے۔ اج د‏‏ی طب وچ اس دا مکمل تے مناسب علاج دریافت کر لئی جانے دے بعد گو اس دے انسانی حملے ہن فرادی یا انفرادی (sporadic) ہی نمودار ہُندے نيں یا جے کسی نو‏‏ں کسی تو‏ں لگتی وی اے تاں ایہ حملہ بہت چھوٹے انسانی گروہاں تک ہی محدود رہندے ہوئے ختم کر دتا جاندا اے لیکن اس دے باوجود کسی وی جگہ اُتے طاعون دے اک وباء د‏‏ی صورت پھیل جانے دے امکانات نو‏‏ں یکسر نظر انداز وی نئيں کیتا جاسکدا۔
محمد صدیق قادری
ولادت
محمد صدیق قادری 10 جمادی الثانی 1234ھ/ 20 جنوری 1819ء وچ پیدا ہوئے۔ اک روایت جو شیخ ثالث عبد ا لرحمان د‏‏ی اے 1234ھ اے انہاں دے والد دا ناں میاں ملوک سی جو زمیندار سن ۔
تعلیم و تربیت
آپ نے ابتدائی تعلیم اپنے گھر تو‏ں حاصل کيتی تے حفظ قران دے لئی سوئی شریف سیّد محمد حسن جیلانی دے مدرسہ وچ تشریف لے گئے۔ ایتھ‏ے آپ اک منفرد طالب علم د‏‏ی حیثیت تو‏ں علم حاصل کردے رہے آپ دے قطب زمانہ ہونے د‏‏ی پیش گوئی وی زمانہ طالب علمی وچ ہوئے چورگی۔ حفظ قرآن دے بعد آپ اپنے شیخ مکرم د‏‏ی خدمت وچ روحانی تعلیم و تربیت دے لئی حاضر ہوئے تے سلسلہ عالیہ قادریہ نقشبندیہ دے تمام ذکرو اذکار و اعمال وچ پوری لگن تے محنت تو‏ں اتمام و کمال حاصل کیتا۔ خانقاہ عالیہ سوئی شریف دے زمانے وچ آپ نے جہاد پتن منارہ وچ اک قابل فخر سپہ سالار د‏‏ی خدمات انجام دتیاں۔
سلسلہ بیعت
سلسلہ قادریہ نقشبندیہ راشدیہ پیر جو گوٹھ (خیر پور میرس) دے مورث اعلٰی سید محمد راشد شاہ المعروف روزےدھنی دے نامور خلیفہ سید محمد حسن شاہ جیلانی بانی خانقاہ سوئی شریف ضلع سکھر دے ممتاز خلیفہ تو‏ں بیعت و خلافت حاصل کیندی۔
فقیر محمد چوراہی
ولادت
اما م طر یقت خو ا جہ خوا جگا ن بابا جی نو ر محمد گیلانی د‏‏ی ولا دت با سعادت 1179ھ مطابق 1766ء نو‏‏ں تیزئی شریف علا قہ تیراہ دے مقام اُتے پیداہو ئے
لوفورینا سپربا
بارلے جوڑ
گٹھ:جنتی پنچھی
ستلج ارار دیاں سکھ ریاستاں
لہور دربار دے ستلج توں چڑھدے علاقے
1809 وچ ایسٹ انڈیا کمپنی دے پرتیندھ مسٹر سی. ٹی. میٹکاف اتے راجا رنجیت سنگھ درمیان ہوئی سندھی دی مد نمبر دو وچ اس علاقے دے حوالے نال لکھیا گیا سی، 'راجا کدے وی دریا ستلج دے دکھن ولّ اپنے جاں اپنے ماتحتاں دے ادھین علاقے وچ علاقے دیاں اندرونی لوڑاں پوریاں کرن واسطے لوڑیندے سینکاں دی گنتی توں زیادہ سینک نہیں رکھیگا، نہ ہی ادھرلے اپنے گوانڈھی مکھیاں دے حقاں جاں مالکیاں نوں دبائیگا۔'
راجیاں/سرداراں خلاف کیتیاں کاروائیاں
ادھر گورنر جنرل ولوں اجیاے اعلان کیتے جا رہے سن، ادھر اسے دن میجر براڈفٹ نے ایہہ الزام لا کے کہ اس ولوں نابھہ ریاست نوں کھنہ وکھے رسد پجدی کرن متعلق دتے گئے حکماں دی ڈھکویں پالنا نہیں ہوئی اتے کھنے دے رسد بھنڈار وچ لوڑیندی مقدار وچ راشن نہیں بھیجیا، ریاست دیاں دو ملکھاں دہیڑو اتے املوہ ضبط کرن دا اعلان کر دتا۔ ایجنٹ نے رسالدار شاہمت خاں نوں حکم دتا کہ اس علاقے توں 10 روپئے روزانہ دستک وجوں اگرااے جان اتے اس علاقے نوں خاص علاقہ سمجھ کے اتھوں رسد اکٹھی کیتی جاوے۔ حکم عدولی کرن دی صورتَ وچ اس نوں سخت کاروائی کرن دی چتاونی دتی گئی۔ انہیں دنیں ہی میجر براڈپھٹ نوں اطلاع ملی کہ لاہور دربار دا اک کرندا بھائی رام سنگھ نابھے آ کے نابھے دے راجے دوندر سنگھ نوں ملیا اے۔ میجر براڈفٹ نوں اس وچوں بغاوت دی بوء آئی اتے اس نے راجا دوندر سنگھ نوں ترنت آ کے ملن دا حکم کیتا۔ راجا دیوندر سنگھ ولوں اس نوں ملن وچ دیری کیتے جان توں ناراض ہوئے میجر براڈپھٹ نے ریاست نابھہ ولوں راشن دی سپلائی تسلی بخش نہ کرواؤن دا الزام لا کے ریاستی علاقہ ضبط کیتے جان دا پہلا حکم جاری کیتے جان توں دو ہی دن پچھوں نہ صرف لتالے دا علاقہ ضبط کرن دا اعلان کر دتا، سگوں اتھوں دے کاردار کانھا ملّ نوں اپنے کیمپ وچ اپنی نگرانی ہیٹھ رکھن اتے تھانیدار گلاب سنگھ، جو رشتے وچ نابھے دے راجے دوندر سنگھ دا سہرا لگدا سی، نوں اپنے معاون مسٹر کسٹ نال بتمیزی ورتن دے الزام وچ بندی بنا کے کیمپ وچ ہی رکھن دا حکم دتا۔ مالیرکوٹلے نوں حکم دتا گیا کہ 100 گھوڑسوار بھیج کے لتالے دے علاقے نوں قبضے وچ لے لوے۔
انج مخالف دھر نال گنڈھ-تپّ کرن دی شنکا وچ رسد نہ سپلائی کرن دے بہانے ایہہ سزا کنی کو جائز سی، اس بارے میجر براڈپھٹ دے مارے جان پچھوں آئے ایجنٹ نے بڑی دلچسپ جانکاری دتی اے۔ نابھے دے راجے نوں لڑائی درمیان تعاون نہ دین دے الزام وچ سزا دا نرنا کرن لئی گورنر جنرل دے سیکٹری ول لکھے اپنے پتر نمبر 184 متی 18 ستمبر 1846 وچ اس نے لکھیا، 'لتالے وچ کھادھ پدمعنےآں نالوں گڑ دی گھاٹ مسٹر کسٹ دی ناراضگی دا کارن بنی۔ مگر جیکر گڑ مہیا کیتے جان دی اچھا ہندی، تاں لتالا اک پنڈ ہون دی تھاں قصبہ ہون کارن اتھوں 10-12 من گڑ مہیا کیتا جانا مشکل نہیں سی۔' میجر براڈپھٹ نے لتالے دے راشن بھنڈار دا جائزا لین واسطے لیفٹینینٹ لیک دی ڈیوٹی لائی سی، اس لئی نویں ایجنٹ ولوں اس معاملے بارے اس دی رپورٹ منگی گئی۔ لیفٹینینٹ لیک نے اپنے اتر وچ لکھیا، 'لتالے دے قصبے وچ وڑن اتے مینوں دو تھاواں وکھائیاں گئیاں۔ اک تھاں چھولے جمع کیتے گئے سن اتے دوجے تھاں آٹا۔ اس مطابق میں اتھے نابھے دے ایجنٹ نوں رسد بھنڈار اتے چھڈیا اتے کیہا کہ راشن لوڑ مطابق ونڈیا جاوے۔ مقدار بارے میں ایہہ نہیں کہہ سکدا کہ ایہہ اس ویلے لتالے اکٹھی ہوئی فوج دی لوڑ واسطے کافی سی پر نابھہ کاردار دے بیان نوں صحیح ٹھہراؤن وچ میں انا کو کہہ سکدا ہاں کہ کیوں جو اوہناں نوں صرف تن دن پہلاں راشن اکٹھا کرن دے حکم ملے سن، جس کارن لتالے وچ دی وڈی گنتی وچ لنگھن والی فوج لئی چوکھا راشن اکٹھا کر سکنا اوہناں واسطے مولوں ہی مشکل سی۔
پنجاب دے لوک ساز
الغوزا
پنجاب دے پہاڑی علاقیاں وچ مری والے پاسے وی اک جوڑی سنن نوں ملدی اے جو کہ لدھیاݨوی جوڑی نالوں وی وڈی ہُندی اے۔
الگوزے وجون تے بݨوݨ دا رواج پنجاب وچ مک رہیا اے پر کِتے نہ کِتے ایہ دیوا بل رہیا اے۔
ستلج ارار دیاں سکھ ریاستاں
کم جاری
بے شکّ ایہناں پنکتیاں وچوں پہاڑا سنگھ دی اپنی قوم متعلق گداری دی جھلک ملدی اے پر انگریز سرکار دے نظریہ توں ایہہ انگریزپرستی دی ودھیا مثال سی۔ اپنے پکھ اتے خلاف وچ ملدیاں اداہرناں نوں ویکھدیاں لاہور دربار نال سندھی ہون توں پہلاں ہی انگریز ادھیکاریاں نے ستلج توں مشرق ول دیاں دیسی ریاستاں ولوں ملے تعاون دا ملانکن کرنا شروع کر دتا۔
نابھہ
چودھری پھول دے وڈے پتر تلوک سنگھ دے وڈے پتر گردتّ سنگھ دی ونش نے نابھہ ریاست قایم کیتی۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ نے ستلج دے اس پاسے جتے علاقیاں وچوں کجھ پنڈ نابھے والیاں نوں وی دتے سن۔ ستلج توں مشرق ول دیاں ریاستاں ولوں 1809 وچ انگریزاں دی سرکھیا لین ویلے راجا جسونت سنگھ نابھے اتے راج کر رہا سی۔ 1840 وچ جسونت سنگھ دی موت ہون پچھوں اس دا پتر دوندر سنگھ صرف 18 سال دی چھوٹی عمر وچ نابھے دا راجا بنیا۔ اس دے گدی اتے بیٹھن دے 5 سال پچھوں 1845 وچ انگریزاں اتے سکھاں دی لڑائی ہوئی۔ انگریز ادھیکاریاں دا ملانکن سی کہ اس موقعے اس دی ہمدردی لاہور دربار نال ہون کارن اس نے انگریزاں دیاں لوڑاں دی تکمیل ادھے من نال کیتی۔ اس کارن ہی اس بارے ایجنٹ دی کیتی ٹپنی اس پرکار سی، 'اس مکھی جاں اس دے ماتحتاں ولوں ساڈی فوج دے فروزپور پجن اتے مدکی تے پھیرو شہر وچ سکھ فوج دی ہار تک کوئی مدد نہیں دتی گئی۔ سرکار ولوں اس دا علاقہ کھنہ، جو پہلاں کھنے دی رانی دی مالکی ہیٹھ سی اتے جس اتے اس دے قبضے نوں میں کسے طرحاں وی بہتر نہیں سمجھدا، ضبط کرکے اس دے وہار متعلق سخت ناکھشی پرگٹائی جانی بندی اے۔
پنجاب دے لوک ساز
حوالے
گٹھ:پنجابی لوکدھارا گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:باجے گٹھ:موسیقی گٹھ:ساز
ستلج ارار دیاں سکھ ریاستاں
چھچھرولی
ایہہ کلسیا ریاست دی راجگڑھ سی۔ اس ریاست دی نیہہ کروڑا سنگھیا مثل دے س: گربخش سنگھ مجھیل نے رکھی سی۔ اس ریاست دا ودھیرے وادھا گربخش سنگھ دے پتر جودھ سنگھ دے ویلے ہویا۔ انگریزاں اتے سکھاں دی لڑائی ہون ویلے اس دا پتر سوبھا سنگھ ریاست دا مکھی سی۔ ریاست دا مکھ حصہ بھاویں انگریزی کاروائی توں دور سی، پر اس ریاست دا اک حصہ چڑکّ، جو موگے دے نیڑ سی، توں انگریزی فوج نوں خوب مدد ملی، جس نوں مسٹر کسٹ نے ایہناں شبداں وچ پروان کیتا، 'اس مکھی نوں جدوں گڈیاں دا بندا حصہ بھیجن واسطے کیہا گیا تاں اس نے ترنت اجیہا کیتا۔ اس دی فوجی ٹکڑی وی پہلاں ہی ساڈی سیوا وچ آ گئی سی اتے مدکی توں بدھنی تک سڑک کھلھی رکھن وچ معاون بنی۔ مالوے وچ اس دے اکو-اک پنڈ چڑکّ وچ دی جد فوج دیاں وکھ وکھ ڈویژناں لنگھیاں تاں اس نے اپنے سارے بھنڈار اوہناں دے حوالے کر دتے۔ چھولیاں اتے عامَ اناج اتے کیتے وڈے خرچ واسطے اوہ کجھ پرتیتکمیل کیتے جان دا حقدار اے۔ بھیجے جان واسطے اس دا بیان تیار کیتا گیا اے۔ اس دے پروار اتے اس دے پیؤ جودھ سنگھ دے لاہور دربار نال سمضموناں نوں ویکھدیاں اس موقعے اس ولوں وکھائی وہار کارن اس دی تعریف کیتی جانی بندی اے۔'
دیسی راجیاں/سرداراں ولوں ملی مدد دے ملانکن دی پورک رپورٹ
ساہرور (؟) 2000 من (118 من 8 سیر، گڈا کوئی نہیں)، سبگاہ 1000 من (201 من 8 سیر، گڈا کوئی نہیں)،
سکندرا 2000 من (کجھ نہیں دتا)،
اجہیاں بھاوناواں دے سمبھاوی سٹیاں دا بیان کردیاں میجر میکسن نے لکھیا، 'جدوں اسیں جتاں حاصل کر راے ساں اتے شروع وچ جد بیلگاؤپنا ظاہر ہو رہا سی تاں ساڈی فوج نوں عارضی طور اُتے پچھے دھکے جان دے فلسروپ اس دا روپ کیہو جیہا نہیں سی ہونا؟ اک پل لئی وی کوئی شکّ نہیں کر سکدا کہ ساڈے متر، جنہاں نے اینے لمے ویلے توں ساڈی سرکھیا مانی اے، ساڈے خلاف ہو جاندے اتے سرگرم دشمن بن جاندے ۔ اس دی مثال بدووال دے معاملے توں ڈریکٹ اے ۔  اتھے سر ہینری سمتھّ دے سازو-سامان والے دستے نوں دشمن دے گھوڑسواراں نے دو حصیاں وچ ونڈ کے جگراؤں ول دھکّ دتا سی تاں ساڈی ادھینگی ہیٹھلے ساڈے اپنے علاقے دی اتے ساڈی سرکھیا ہیٹھلیاں ریاستاں دے علاقے دی سکھ وسوں نے ساڈے سازو-سامان نوں لٹّ لیا اتے بیمار فوجیاں نوں مار-مکایا سی ۔
میجر میکسن اس پتر توں پہلاں ہی پہلی اینگلو سکھ جنگ دوران نابھے دے راجے ولوں وکھائی ڈھلّ-مٹھل اتے لاہور دربار نال گنڈھ-تپّ کرن دے الزام بارے پھلار نال پتر نمبر 86 متی 17 جولائی لکھ چکا سی ۔ اس پتر وچ اس نے دوندر سنگھ راجا نابھہ خلاف لگے الزاماں نوں صحیح مندیاں اس خلاف کاروائی کرن دا سجھاء دتا ۔ میجر میکسن نے لکھیا، 'جیکر راجے دی غیر-حاضری وچ اس دی ریاست دا کم-کار چلا سکدا اس دا کوئی بھرا جاں نیڑلا رشتے دار ہندا، میں سجھاء دینا سی کہ راجے دی آکڑ نوں بھنن اتے سزا دین واسطے اس نوں راجگدی توں اتار کے 3 سال واسطے بنارس بھیج دتا جاوے ۔ مگر کیوں جو اس دا پکی عمر دا جیوتّ اکو-اک انسان اس دی متریئی ماں اے اتے اس دے دوویں پتر دودھ چنگھدی عمر دے ہن، اس طریقے دی سزا نوں عمل وچ نہیں لیاندا جا سکدا ۔ ' اس نے سزا دا نرنا سرکار اتے چھڈدیاں ایہہ وی سجھاء دتا کہ لگبھگ 40 پنڈاں اتے مشتمل اس دیاں دہیڑو اتے املوہ دیاں ملکھاں سمیت لتالا اتے اس نال لگدا علاقہ مطلب پکھووال دا ضلع، جس نوں ضبط کرکے پھر بے دھیانی وچ راجے نوں واپس کیتا گیا سی، نوں ضبط کیتا جاوے ۔ گورنر جنرل دے ایجنٹ ولوں کاروائی
گورنر جنرل دے ایجنٹ نے مت پرگٹایا کہ اس نال قصوروار ویکتی نوں سزا مل جاوے گی اتے اس دے پریوار نوں اس حد تکّ ہی تکلیف ہوویگی، جس تکّ سارے سبندھت ایہہ یاد رکھنگے کہ برطانوی سرکار نال کپٹ نہیں کیتا جا سکدا۔ علاقہ ضبط کیتے جان نال سرکار نوں کوئی مالی لابھ نہیں ہووےگا، پر لڑائی دوران چنگا وہار وکھاؤن والیاں دو ریاستاں نوں انعام دتے جان والی گلّ ہوویگی۔ اس نال سادھارن انصاف دے قدم وجوں سارے سوآرتھی منتواں دے نال حکم عدولی کرن اتے اس دی سزا دی یاد سرحد اتے سدا لئی یاد رکھی جاوے گی۔
انندپور دے سوڈھی
انگریز سرکار پرتی اسہیوگ کرن والے پروان کیتے گئے انندپور دے سوڈھیاں دیاں ملکھاں ضبط کرکے سرکار دے ادھیکار ہیٹھ دتیاں گئیاں۔ دریا ستلج دے دکھن ولّ دیاں ریاستاں لئی کمیشنر توں رپورٹ پراپت کرکے اس دی لوء وچ سوڈھی مکھیاں لئی یوگ پینشناں دین دا فیصلہ لیا گیا۔
آہلووالیا سردار
امبالے دے آس-پاس دیاں ملکھاں دا پولیس پربندھ وی انگریز افسراں دے ہتھ دے دتا گیا اتے اوہناں نوں کوئی معاوضہ دتے بناں چنگیاں وی ختم کر دتیاں گئیاں۔ بہت ہی دھیان نال اتے زبردست پچھ-پڑتال اپرنت وراثت نال سبندھت نیم بناؤن دا وی فیصلہ کیتا گیا۔ گورنر جنرل ولوں پراپت اپروکت پتر دی لوء وچ ایجنٹ نے اپنے پتر نمبر 210 متی 17 دسمبر دوارا دریا ستلج دے ارار دیاں ریاستاں دے کمیشنر اتے سپرڈینٹ نوں حکم دتا کہ اوہ نابھے بارے سرکاری حکماں دی تعمیل واسطے اتھے جاوے۔ اس نوں صلاحَ دتی گئی کہ اوہ سرکاری حکماں نوں امن-امان نال عمل وچ لیاؤن واسطے انبالہ ستھت میجر جنرل کمانڈنگ نال رابطہ بنا کے لوڑ انوسار فوج لے سکدا ہے۔ ایجنٹ نے سپشٹ کیتا کہ 'نابھے اتے روپڑ دے مکھیاں نوں ادوں تکّ اس کاروائی بارے بھنک نہیں پینی چاہیدی، جد تکّ تسیں کسے سمبھاوی ورودھ نوں کچلن واسطے لوڑیندی تیاری نہیں کر لیندے۔' اس حکم اتے عمل وجوں نابھہ ریاست دے دہیڑو، روڑی، پکھووال آدی تلکیاں وچوں 53 پنڈ چنے گئے، جنہاں دا مالیا 1 لکھ 5 روپئے 10 پائی سالانہ بندا سی۔ اس وچوں 28,000 روپئے مالیا دین والا علاقہ وکھ کرکے باقی دا انعام وجوں پٹیالہ اتے فریدکوٹ ریاست وچ ونڈ دتا گیا۔ اس توں بناں اس موقعے کیتیاں زبتیاں دے نتیجے وجوں لاڈوا رئست دے پپلی کھیتر وچ 117 پنڈ، روپڑ اتے کھرڑ دے 106 پنڈ، انندپور دے سوڈھیاں دے روپڑ تحصیل وچ ہی پیندے 72 پنڈ اتے کپورتھلہ ریاست دے نرینگڑھ علاقے وچوں 89 پنڈ انگریزی علاقے وچ شامل ہوئے۔
جن سادھارن پنجابی دی ایہو پنجاب پیار دی بھاونا سی، جس نے دریا ستلج دے دکھن ول دیاں ریاستاں اتے جگیراں دے مکھیاں وچوں کجھ کو نوں چھڈّ کے بہوتیاں نوں اک دم منوں انگریز سرکار نال کھڑے ہون توں ورجی رکھیا۔ اوہ دبدھا وچ پھسے ہوئے سن۔ اک پاسے خالصہ دربار سی، جس نال اوہ خود اتے اوہناں دے لوک بھاوناتمک طور اُتے جڑے ہوئے سن اتے حال جدوجہد وچ اس نوں جیتو ویکھنا چاہندے سن، پر اس جت بارے اوہناں نوں یعقین نہیں سی۔ دوجے پاسے کمپنی بہادر دی سرکار سی، جس پاس بے اتھاہ وسیلے سن، چاہندیاں جاں نہ چاہندیاں جس دی اوہ سیاسی شرن لے چکے سن، پر دلوں اس نوں نفرت کردے سن۔ اس لئی بہو گنتی نے کسے دھر نال آخری طور اتے کھڑھن توں پہلاں واقعے دی تور دی سمت ویکھ لینی چاہی اتے ادوں ہی انگریز سرکار دی حمایت اتے اترے جدوں اوہناں نوں پکّ ہو گیا کہ خالصہ فوج اپنیاں کمزوریاں کارن انگریز فوج ساہمنے نہیں ٹک سکیگی۔ ایہناں مکھیاں دی کارگزاری بارے میجر میکسن نے ایہہ نتیجہ ٹھیک ہی کڈھیا سی کہ 'اک-دو اپواداں نوں چھڈّ کے سارے مکھیاں ولوں لڑائی دے مڈھلے دناں دوران دسمبر وچ اتے 10 جنوری تک اوہ ہاردک مدد اتے تعاون دین توں ہتھ گھٹی رکھیا گیا، جس دی سبتوں ودھیا طاقت ولوں اوہناں نے لمے ویلے توں دتی جا رہی سرکھیا دے بدلے اوہناں توں آس کیتی سی۔ شروع وچ ہی اتے جدوں ساڈی جت ہونی شروع ہو گئی سی اتے ایہہ غداری ڈریکٹ ہو رہی سی، تاں ساڈی فوج ولوں عارضی طور اتے پچھے ہٹن دی صورتَ وچ کی ہندا؟ اس بارے رائی ماتر وی شکّ نہیں کہ لمبے ویلے توں ساڈی سرکھیا مان راے ساڈے سنگی ساڈے خلاف ہو جاندے اتے سرگرم دشمن بن جاندے؟
کوگالیم
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
سندھ یونیورسٹی
سندھ یونیورسٹی  پاکستان سندھ دی سرکاری یونیورسٹی اے ۔ سندھ یونیورسٹی دا قیام 1947ء وچ ہویا۔ بعد وچ ایہنوں حیدرآباد تے فیر جامشورو منتقل کر دتا گیا۔ علامہ آئی آئی قاضی نوں یونیورسٹی دا بانی تسلیم کیتا جاندا اے۔ اس وقت یونیورسٹی وچ 52 شعبے نیں جینہاں وچ ہزاراں پڑھیار تعلیم حاصل کردے نیں ۔ thumb گٹھ:پاکستان دیاں سرکاری یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:سندھ گٹھ:پاکستانی یونیورسٹیاں
میکالے تعلیمی نظام
اس تقریر دے بعد لارڈ میکالے نوں ہندوستان دے لئی نظام تعلیم مرتب کرنے دا کام سونپا گیا تے اس نظام دے اثرات آج تک دیکھے جا سکتے نیں۔ اسی بات نوں انہاں اشعار وچ واضح کیتا جا سکتا اے۔
مہر گڑھ
thumb|250px|left|[[پاکستان دے نقشے وچ مہر گڑھ دا مقام]]
تعارف
تقریبن " 7000 ورھے پہلاں مہر گڑھ دے لوکاں نے دنیا وچ سبھ توں پہلاں کاشتکاری دی شروعات کیتی سی تے پنڈ بݨاوݨے شروع کیتے سن۔ پاکستانی تے فرانسیسی آرکیالوجسٹاں نے 1970 دی دہائی وچ زمین تھلے 7 مختلف تہاں اُتے ریسرچ کیتی تے ہر تہہ وچ عمارتاں، قبراں تے مختلف باقیات ملیاں۔ ہر تہہ وچ مختلف ادوار دے مطابق مختلف طرحاں دی ٹیکنالوجی ملی اے جیہڑی مٹی دے برتݨاں توں شروع ہو کے کانسی دے دور وچ دھات دے اوزاراں اُتے ختم ہُندی اے ۔
محلِ وقوع
مہرگڑھ سائٹ پاکستان دے علاقے کچھی میدان تے واقع اے ۔ دریاۓ بولان دے ذریعے مہرگڑھ ایتھے دے مختلف حصےآں نال  رابطا رکھدا سی ۔
تریخ
مہر گڑھ دی تریخ تقریبن " 5000 سال اُتے محیط اے ۔ مہرگڑھ دی تریخ دا پہلا دور 9000 توں 7500 تک رہیا اے۔ ایس دور وچ چکنی مٹی توں بݨے برتݨ شامل نی‏‏ں ۔ ایس دور وچ لکڑی دی چھال توں بنیاں ہوئیاں ٹوکریاں استعمال کیتیاں سن۔ تے ہڈیاں دے ذریعے اوزار بݨائے جاندے سن ۔ سیپیاں تے رنگے ہوئے پتھر جولیری دے طور اُتے استعمال کیتے جاندے سن۔ مہرگڑھ دے لوگاں دی رہائش جاں تے پکیاں اینٹاں دے بنے ہوئے گھراں وچ سی جاں فیر ٹینٹاں وچ رہندے سن۔ آرکیولوجسٹ نے کچھ مٹی دیاں پکیاں اینٹاں وی دریافت کیتیاں نیں۔
پہلی آبادی
نو ہزار سال پہلے آبادی ودھݨ تے شکار کم ہوݨ دی وجہ توں اک مقامی قبیلا مستقل طور تے دریائے بولان دے کنڈے تے واقع مہر گڑھ وچ آباد ہو گیا۔ رفتہ رفتہ اوہ اوتھے کھیت بنا کے اناج اگانے تے مویشی پالنے لگیا تاکہ پیٹ دی اگ بجھا سکے۔ ایوی‏‏ں‏ اوہ قبیلہ انہاں اولیّں انسانی گروہاں وچوں اک بن گیا جنھاں نے کرہ ارض اُتے اول اول کھیتی باڑی کرنے تے جانور پالنے دا آغاز کیتا۔ بنی نوع انسان دی تریخ دا ایہ انقلابی عمل علم اثریات وچ ’’نیولیتھک انقلاب‘‘ (Neolithic Revolution) دے ناں توں مشہور ہویا۔ گھٹ توں گھٹ براعظم ایشیا وچ اس بین الاقوامی انقلاب دا مولد و مرکز مہر گڑھ ای سی۔ شروع وچ بستی چند ایکڑاں اُتے محیط سی۔ ہولی ہولی ہور خانہ بدوش قبائل وی اوتھے آباد ہوئے ،تے بستی دا رقبہ پھیلنے لگیا۔ ماہرین آثار قدیمہ دی رو توں ست ہزار سال پہلے مہرگڑھ وچ دس توں ویہہ ہزار دے وچکار انسان آباد سن۔ ایہ اس زمانے دے لحاظ نال بوہت وڈی تعداد اے کیونجے تد پورے برصغیر وچ انسانی آبادی صرف دو لکھ سی۔ اسی لئی مہر گڑھ دا شمار دنیا دے اولیّں شہراں وچ ہُندا اے۔ ہور قدیم ترین شہراں وچ قتلہیوک (ترکی)،عین غزال (اردن) تے اورک(عراق) نمایاں حیثیت رکھدے نیں۔
دھاتی ڈھلائی وچ مہارت
مہر گڑھ دے باسی ہزاراں سال پہلے وی دھاتی ڈھلائی دے جدید طریقے جاندے سن ہزاراں سال قدیم مہر گڑھ دی تہذیب نہ صرف زراعت تے دندان سازی وچ بلکہ دھات کاری تے ڈھلائی دے اہم طریقیاں وچ وی اوّلین سی ۔ ماہرینِ آثارِ قدیمہ نے دریافت کیتا اے کہ بلوچستان، پاکستان دی قدیم تہذیب مہر گڑھ دے رہنے والے لوک ڈھلائی دے جدید طریقاں توں وی واقف سن۔
مہر گڑھ ۔ ایشیا د‏‏ی سبھ تو‏ں پراݨی آبادی
دس ہزار سال پہلے برصغیر وچ رہنے والے بیشتر انسان خانہ بدوش سن ۔انھاں جتھے خوراک تے پانی ملدا،اوتھے ڈیرا ڈال دیندے۔جدو‏ں خوراک دے وسائل ختم ہُندے،تو علاقے تو‏ں انہاں دا وی دانہ پانی اٹھیا جاندا۔نو ہزار سال پہلے آبادی ودھنے تے شکار کم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اک مقامی قبیلہ مستقل طور پہ دریائے بولان دے کنارے واقع مہر گڑھ وچ آباد ہوئے گیا۔رفتہ رفتہ اوہ اوتھ‏ے کھیت لگیا کر اناج اگانے تے مویشی پالنے لگیا تاکہ پیٹ د‏‏ی اگ بجھا سک‏‏ے۔ ایويں اوہ قبیلہ انہاں اولیّں انسانی گروہاں وچو‏ں اک بن گیا جنھاں نے کرہ ارض پہ اول اول کھیت‏‏ی باڑی کرنے تے جانور پالنے دا آغاز کيتا۔ بنی نوع انسان د‏‏ی تریخ دا ایہ انقلابی عمل علم اثریات وچ ’’نیولیتھک انقلاب‘‘ (Neolithic Revolution) دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔
گھٹ تو‏ں گھٹ براعظم ایشیا وچ اس بین الاقوامی انقلاب دا مولد و مرکز مہر گڑھ ہی سی۔ شروع وچ بستی چند ایکڑاں پہ محیط تھی۔رفتہ رفتہ ہور خانہ بدوش قبیلے وی اوتھ‏ے آباد ہوئے ،تو بستی دا رقبہ پھیلنے لگا۔ماہرین آثار قدیمہ د‏‏ی رو تو‏ں ست ہزار سال پہلے مہرگڑھ وچ دس تو‏ں ویہہ ہزار دے وچکار انسان آباد سن ۔ ایہ اس زمانے دے لحاظ تو‏ں بہت وڈی تعداد اے کیونجے تب پورے برصغیر وچ انسانی آبادی صرف دو لکھ تھی۔اسی لئی مہر گڑھ دا شمار دنیا دے اولیّں شہراں وچ ہُندا اے ۔ہور قدیم ترین شہراں وچ قتلہیوک (ترکی)،عین غزال (اردن) تے اورک(عراق) نمایاں حیثیت رکھدے نيں۔
مہر گڑھیے چونکہ ہزارہیا سال دے عرصے وچ بستی بنانے دا پیچیدہ میکنزم سیکھ چکے سن، سو انھاں نويں آبادیاں بسانے وچ مشکلات پیش نئيں آئیاں۔اس سلسلے وچ انھاں مقامی باشندےآں دا تعاون وی یقیناً حاصل ہويا ہوئے گا۔پر ماہرین ہن تک ایہ نئيں جان سک‏‏ے کہ مہرگڑھیاں نے اپنا آبائی علاقہ کیو‏ں چھڈ دتا؟ اک وڈی وجہ دریائے بولان وچ سیلاب آنا ہوئے سکدی اے ۔جدو‏ں سیلاب آندا،تو انہاں دے کھیت،گودام تے گھر بار تباہ ہوئے جاندے۔سوانھاں سب کچھ ازسرنو تعمیر کرنا پڑدا۔ہر سال نازل ہونے والی ايس‏ے قدرتی آفت تو‏ں بچنے دے لئی مہر گڑھیے رفتہ رفتہ میدانی علاقےآں د‏‏ی طرف چلے گئے۔’
شیخ ایاز
حوالے
گٹھ:1923 دے جم گٹھ:1997 دیاں موتاں گٹھ:ویہویں صدی دے شاعر گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ: سندھ یونیورسٹی دیاں شخصیتاں گٹھ:سندھ گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سندھی شاعر
بھگت بھیکھن
گرو دا نام: سید میر ابراہیم
پٹیلورس وکٹوریہ
پٹیلورس وکٹوریہ جنتی پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
شرمین عبید چنائے
بارلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
کریمسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کراسنودر کرائی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی لوک گنتی مطابق 57,370   اے ۔
بھگت جیدیو
جےَ دیوَ اک ویشنو بھگت اتے سنت دے روپ وچّ سنمانت سی۔ اس دی لکھت ‘گیت گووند’ نوں شریمد‌بھاگوت دے بعد رادھاکرشن دی لیلا دا انپم ساہتی-اظہار منیا گیا ہے۔ سنسکرت شاعراں دی پرمپرا وچّ وی اوہ آخری شاعر سی، جس نے ‘گیت گووند’  دے روپ وچّ سنسکرت  دے مدھرتم گیتاں دی رچنا کیتی۔
ضلع سیحان
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
ہیومین رائٹس واچ
ایلیمینٹری اسکول
گٹھ:نگہبان حقوق انسانی گٹھ:1978ء وچ قائم کردہ تنظیماں گٹھ:بین الاقوامی انسانی حقوق د‏‏ی تنظیماں گٹھ:تنظیمات انسانی حقوق گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1978ء دیاں تاسیساں گٹھ:شہری حقوق د‏‏ی تنظیماں گٹھ:غیر سرکاری تنظیماں گٹھ:تنظیماں
گیت گووند
گیت گووند (ଗୀତ ଗୋବିନ୍ଦ, دیوناگری: गीत गोविन्द) 12ویں- صدی دے شاعر بھگت جیدیو دا لکھیا شعری-گرنتھ ہے، جسدا جنم شاید جیدیو کیندلی، بنگال جاں کیندلی ساسن، اڑیسہ وچّ ہویا، پر اک ہور امکان کیندلی متھلا دا وی ہے۔
حوالے
گٹھ:سنسکرت ساہت گٹھ:سنسکرت
چک 296 ر ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
چک 268 ر ب
چک  268 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
تالیفات شہید مرتضی مطہری
تاریخ
thumb|شہید مطہری دے آثار دا مجموعہ
میر
میر نون خلا وچ قازقستان وچ واقع بیکانور خلائی اڈا توں 19 فروری 1986ء وچ 21:28 وجے عالمی وقت دے مطابق خلا وچ بھیجیا گیا ۔ ایہہ خلائی سٹیشن 23 مارچ 2003ء تک خلا وچ رہیا تے فیر ایس نوں مدار چوں کڈھ کے جنوبی بحرالکاہل وچ ڈیگ دتا گیا ۔ میر خلائی سٹیشن دا وزن 124340 کلوگرام سی ۔ ایہہ زمین دوالے اک چکر 89.9 منٹ وچ مکمل کردا سی تے اک دن وچ زمین دے دوالے 16 چکر لاندا سی ۔ ایس نے خلا وچ زمین دے دوالے 3،63،84،70،307 کلومیٹر دا سفر کیتا ۔
میاں محمد بخش
نمونہ کلام
کِدھر گئے اوہ سنگ محمد کرکے ویکھ سنبھالے
اول شیخ فرید شکر گنج عارف اہل ولایت
اول حمد ثناء الہی جو مالک ہر ہر دا
لوکراج جنتی پنچھی
بارلے جوڑ
گٹھ:جنتی پنچھی
سر کریک
thumb|سر کریک سر کریک ہندوستانی ریاست گجرات تے پاکستانی صوبے سندھ دے درمیان دا علاقہ اے۔ مگر حالے تک سر کریک اُتے ہندوستان تے پاکستان دے وچکار بین الاقوامی سرحد دا تعین ہونا باقی اے۔ سٹھ توں سو کلومیٹر دے اس علاقے وچ بہت سارے کریک یعنی خلیج تے دریاواں دے دہانے نیں۔ اس علاقے دا تنازع 1960ء دی دہائی وچ سامنے آیا سی جس اُتے 1968ء وچ پاکستان تے بھارت دے درمیان اک ویسٹرن باؤنڈری ٹرائیبیونل ایوارڈ قائم کیتا گیا لیکن ایہ طے نہیں ہو سکیا کہ سر کریک دے علاقے وچ بین الاقوامی سرحد دا تعین کس قانونی بنیاد اُتے کیتا جائے۔ اس علاقے دا کچھ حصہ آبی اے تے کچھ حصہ خشک۔ پاکستان تے بھارت دے مابین کئی دفعہ اس مسئلہ اُتے مذاکرات ہوچکے نیں لیکن اس اُتے وی کوئی فیصلہ نہیں ہو سکیا اے۔ بھارت دا کہنا اے کہ اس علاقے وچ سرحد دے تعین دے لئی بین الاقوامی قانون دا اوہ اصول استعمال کیتا جائے جو سمندر دے اندر سرحد دے تعین دے لئی بنایا گیا اے۔ جدونکہ پاکستان دا کہنا اے کہ ایہ اصول صرف پانی والے علاقے اُتے عائد ہُندا اے لیکن ایتھے پانی تے خشکی دونے موجود نیں لہذا بھارت دی استدلال غلط اے۔ دوناں ملکاں دی اس علاقے وچ دلچسپی ایتھے اُتے ماہی گیری دی وسیع صنعت تے تیل دے وافر ذخائر اے۔ دونے ملکاں دے درمیان اختلاف اس گل اُتے اے کہ آخر سرحد کس جگہ اے۔ پاکستان دا کہنا اے کہ سرکریک دا پورا علاقہ اس دا اپنا اے۔ لیکن ہندوستان اسنوں تسلیم کرنے توں انکار کردا اے۔ سرکریک دے علاقے وچ سرحدی برجیاں لگانے دے لئی دوناں ملکاں نے اک مشترکہ سروے وی کیتا سی جس نوں مقررہ وقت توں پہلے ہی مکمل کر لیا گیا سی مگر فیر وی کوئی بات نہیں بنی۔
محقق کرکی
بحیثیت استاد
جبل عامل وچ ہی زين الدين بن نورالدین علي بن أحمد العاملي الجُبَعی نے اُنہاں دے سامنے زانوئے تلمذ اختیار کیتا۔ زين الدين بن نورالدین علي بن أحمد العاملي الجُبَعی نے محقق کرکی تو‏ں علامہ حلی دی تصنیف شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام پڑھی۔ 908ھ مطابق 1502ء تک مصر وچ مقیم رہے جدو‏ں کہ 909ھ مطابق 1503ء وچ واپس نجف چلے آئے۔
صفوی سلطنت وچ طلبی
محقق کرکی اوہ پہلے مجتہد شیعی عالم سن جنہاں نو‏ں صفوی سلطنت دے شہنشاہ اسماعیل صفوی دی جانب تو‏ں فقہ شیعہ دے فروغ دے لئی اصفہان طلب کیتا گیا، حالانکہ اِس تو‏ں قبل شہید ثانی نو‏‏ں وی اصفہان طلب کیتا گیا سی ۔
وفات
تاریخ وفات وچ اختلاف اے، سید محسن الامین العاملی نے اعیان الشیعہ وچ متعدد اقوال اِس بابت نقل کیتے نيں:
محقق مشاہیر دی نظر وچ
'صاحب تاسیس الشیعہ'' ہور کہندے نيں:
شہید مطہری محقق حلی دی توصیف کردے ہوئے کہندے نيں:
دهستان گتاب شمالی
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان بابل دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
ضلع کاراسالی
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
27 جولائی
تے جولائی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 7واں مہینا  اے جہڑا جون دے مگروں تے اگست توں پہلوں آندا اے ۔
خدیو اسماعیل پاشا
اسماعیل اول  یا اسماعیل پاشا مصر دے آل محمد علی ٹبر دا باشاہ سی جسنے خدیویت مصر اتے 1863 توں 1879 تک راج کیتا ۔
تیزاب
تیزاب دیاں خصوصیتاں
گٹھ:کیمیا
دهستان امامزاده عبدالله
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان بابلسر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
نکا جنتی
وادا
مادہ دو گلابی رنگ دے انڈے دیندی اے جیدے گوڑے نشان ہوندے نیں۔ آلنہ رکھ تے اچی تھاں تے ہوندا اے۔کیڑے تے فروٹ ایہدا کھان پین اے۔
وی وی ایس لکشمن
باہرلے جوڑ
گٹھ:1974 دے جم گٹھ:ارجنا اعزاز یافتگان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارتی اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارتی کرکٹ کوچ گٹھ:تیلگو شخصیتاں گٹھ:سال دے بہترین وزڈن کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ کھلاڑی جنہاں نے فلماں وچ اداکاری کی
دهستان ساحلی
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان بابلسر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
لوئزی الزبتھ وجے لیبرن
لوئزی الزبتھ وجے لیبرن (1775-1842) فرانس دی مانتا والی مورت گر سی۔ اس نوں اٹھارویں صدی دی سب توں منی پرمنی مورت گرآکھیا جاندا اے۔ میری نے روکوکو سٹائیل وچ مورتاں بنائیاں۔ فرانس دی رانی تے یورپ دے ہور کئی مشہور لوکاں دیاں اونے مورتاں بنایاں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
جادھڡ پور یونیورسٹی
جادھو پور یونیورسٹی بھارت د‏‏ی ریاست مغربی بنگال د‏‏ی راجدھانی کولکات‏ا وچ واقع اک عوامی ریاستی یونیورسٹی ا‏‏ے۔ اس د‏ی تاسیس 1955ء وچ عمل وچ آئی سی۔
لال جنتی پنچھی
بارلے جوڑ
گٹھ:جنتی پنچھی
وولژسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ماری ال دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی لوک گنتی مطابق  55,671  اے ۔
3 اگست
حوالے
گٹھ:اگست گٹھ:سال دے دن
ڈیزائین گھر
فزکس · کیمسٹری  · فزیالوجی  · میتھمیٹکس
کراچی-پشاور ریلوے لائن
کراچی-پشاو‏ر ریلوے لائن (Karachi–Peshawar Railway Line) جسنو‏ں مرکزی لائن 1 (Main Line 1) یا مخفف ایم ایل-1 (ML-1) دے طور اُتے وی جانیا جاندا اے، کیماڑی ریلوے اسٹیشن یا کراچی شہر ریلوے اسٹیشن تو‏ں شروع ہو ک‏ے پشاو‏ر چھاؤنی ریلوے اسٹیشن اُتے ختم ہُندی ا‏‏ے۔کیماڑی ریلوے اسٹیشن تو‏ں پشاو‏ر چھاؤنی ریلوے اسٹیشن تک اس لائن اُتے 180 تو‏ں زیادہ ریلوے اسٹیشن نيں َ۔
فریازینو
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
مطلق العنان بادشاہت
باواں|400px|thumb|{{legend|#3355dd|صدارتی جمہوریات مکمل صدارتی نظام دے ساتھ}} {{legend|#f0e847|نیم صدارتی نظام دے نال ممالک}} {{legend|#66bb66|[[پارلیمانی جمہوریہ جتھ‏ے پارلیمنٹ تو‏ں منتخب ایگزیکٹو صدارت}} {{legend|#ff9a33|رسمی صدر دے نال پارلیمانی جمہوریہ، جتھ‏ے وزیر اعظم دے ایگزیکٹو اے}} {{legend|#e75353|آئینی بادشاہتاں جتھ‏ے بادشاہ دے اختیارت اک وزیر اعظم دے مشورے تک تحت ہُندے نيں}} {{legend|#ee1af9|آئینی بادشاہت، جتھ‏ے اک علاحدہ سربراہ حکومت ہُندا اے لیکن بادشاہ نو‏‏ں وی سیاسی اختیارات حاصل نيں}} {{legend|#801a80|مطلق بادشاہتیں}} {{legend|#aa6f33|یک جماعتی ریاست}}]]
استاد بہزاد
ایرانی منی ایچر نوں نویں جہتاں بخشنے والا مصور
استادبہزاد نے سرزمین ایران دی قدیم ،اُتے شکوہ تے عظیم تہذیب ، قومی داستاناں تے مشاہیر نوں اپنی حیرت انگیز، خوبصورت خطوط تے خیال انگیزی توں انہاں دی خوبصورتی نوں تصویری شکل وچ ڈھال کے دوام بخشیا تے منی ایچر دے ھنر نوں سالہاسال دی قید و بند توں رہائی دلا کے ، جدیدیت بخشی ۔بہزاد رنگاں دے استاد سن تے انہاں دی آمیزش توں خوبصورتیاں تخلیق کر دے تے انہاں دی نگاہ فطرت نوں جیسی دیکھدی اس نوں تصویری شکل دے دیندے۔ جداں کہ اوہ خود کہندے نیں:
علی جلالی مخلص دوست
اس دور وچ علی جلالی دی حوصلہ افزائی نال استاد بہزاد نے فردوسی، ایوان مدائن، شب قدر، حافظ تے تیل دے موضوعات اُتے مصوری کیتی۔ جنہاں دا شمار استاد دے بہترین فن پاریاں وچ ہُندا اے۔ استاد بہزاد علی جلالی دے متعلق کہندے نیں ’’میرا اک بہترین دوست تے جس دے لئی وچ اپنے تمام تر عشق دے نال کم کردا اوہ علی جلالی اے۔ میرے تمام تر فن پارے اس دے کول محفوظ نیں تے اوہ انہاں نوں فروخت نئی‏‏ں کردا‘‘
ابن سینا دا ہزار سالہ جشن
کچھ عرصے بعد استاد اوتھوں ’’موزہ ھنرھای زیبا‘‘ گئے تے اپنے کم نوں جاری رکھیا۔ ۱۹۵۶ء وچ تہران وچ ابن سینا دے ہزار سالہ جشن دا اہتمام کیتا گیا۔ علی جلالی نے سیمینار دے ہال وچ استاد بہزاد دے فن پاریاں دی نمائش دا اہتمام کیتا سیمینار وچ پوری دنیا دے ۶۲ ملکاں دے دانشور تے سکالرز شریک ہوئے جن وچ ترکی یونی ورسٹی دے تریخ طب دے استاد پروفیسر ڈاکٹر سہیل انور وی شریک سن جو خود منی ایچر آرٹ دے معروف فنکار سن۔ ڈاکٹر سہیل انور نے اپنے استنبول دے اخبار ’’وطن‘‘ وچ استاد بہزاد دی شخصیت تے فن دے بارے وچ اک مقالہ لکھیا جس وچ کہیا ’’بہزاد ورگے عظیم آرٹسٹ دا تعلق ہن صرف ایران توں ای نئی‏‏ں بلکہ اس دا تعلق پوری دنیا توں اے،،۔
افتخاری استاد دی ڈگری
استاد بہزاد دے کئی دوستاں دی کوششاں توں ۱۳۴۷/۱۹۶۸ء وچ آرٹ ٹیچرز ایسوسی ایشن دی جانب توں انہاں نوں افتخاری استاد دی ڈگری دتی گئی۔ استاد حسین بہزاد دے شاگرد محمد ناصری پور اپنی کتاب وچ رقم طراز نیں:
قاسیموف
جغرافیہ
قاسیموف شہر ریازان اوبلاست چ دریائے اوکا دے کنڈے آباد اے ۔
گرجاکھ
تریخ
اس قصبے دا ایک قابل ذکر مقام چشتی سلسلے دے ممتاز رہنما پیر سید غلام حیدر علی شاہ دا مزار اے۔ برصغیر دے سب توں مشہور چشتی روحانی پیشوا دے مزار توں ایہی وابستگی اے کہ شریف دا لقب جلال پور دے نال ملا کے بولیا جاندا اے۔ ۔
چک 197 ر ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
ڈیوڈ بن گوریان
حوالے
گٹھ:1 دسمبر د‏‏ی وفیات گٹھ:1886 دے جم گٹھ:1973 دیاں موتاں گٹھ:اسرائیل د‏‏ی سیاسی جماعتاں دے رہنما گٹھ:اسرائیل دے وزرائے دفاع گٹھ:اسرائیل وچ تدفین گٹھ:اسرائیل وچ مرض-متعلقہ اموات گٹھ:اسرائیلی سیاسی مصنفاں گٹھ:اسرائیلی وزرائے اعظم گٹھ:اسرائیلی یہودی سیاست دان گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی یہودی شخصیتاں گٹھ:اسرائیل د‏‏ی تریخ گٹھ:تعہدی فلسطین وچ یہودی گٹھ:سرد جنگ دے رہنما گٹھ:عثمانی فلسطین وچ یہودی گٹھ:وزرائے اسرائیل گٹھ:وفيات بسبب اسٹروک گٹھ:یہودی مصنفاں گٹھ:یہودی ملحدین
یسوع
ولادت
180px|thumb|کھبے|مريم نو‏‏ں جبرائیل بشارت دیندے ہوئے، [[انیہويں صدی دا روسی آئیکن۔]] یسوع د‏‏ی پیدائش دے بارے وچ سب زیادہ مفصل بیان انجیل متی تے انجیل لوقا وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ اگرچہ آپ دا یوم پیدائش 25 دسمبر نو‏‏ں منایا جاندا اے اُتے بیشتر ماہرین دے مطابق ایہ تریخ حتمی نئيں۔ بعض محققاں دے مطابق آپ د‏‏ی پیدائش گرمیاں دے مہینہ جون وچ ہوئی۔ تاریخاں نو‏‏ں معلوم رکھنے دا موجودہ نظام عیسوی تقویم یسوع مسیح د‏‏ی تاریحِ پیدائش د‏‏ی نسبت تو‏ں 'پہلے از مسیح' تے 'بعد وچ مسیح' د‏‏ی اکائیاں وچ تقسیم ہُندا ا‏‏ے۔ مذکورہ بالا دونے اناجیل دے مطابق آپ د‏‏ی ولادت یہودی بادشاہ ہیرودیس دے دورِ حکومت وچ ہوئی۔
یسوع ویلے فلسطین رومی سلطنت وچ سی۔ یسوع دی ماں مریم تے اوہدا ٹبر بیت اللحم دے رہن والے سن پر اوہ گلیلی وچ رن رۓ سن۔ رومی سلطنت وچ یسوع دے جمن ویلے ٹیکس لان لئی لوکاں دی گنتی ہورئی سی تے ہر بندے نوں اپنا ناں اپنے اصل تھاں تے لکھوان دا کیا گیا ایس باجوں مریم نوں اپنے ٹبر نال بیت اللحم انا پیا پر اوتھے اوہناں نوں رہن دی تھاں ناں لبی تے اوہ جانوراں دے باڑے وچ رۓ تے ایتھے ای یسوع جمیا۔ سائی ایس جمن دن 25 دسمبر نوں کرسمس کیندے نیں۔ انجیل وچ ایس دن بارے کوئی لکھت نئیں ایہ دن کئی ورے مگروں روم دے سائیں نے منایا ایس دن اوس ویلے کسے ہور تہوا دی خوشی ہوندی سی۔
یسوع نوں جان نے دریاۓ اردن وچ نوایا تے اوتھے نال روہی وچ روزے رکھے۔ یسوع نے لوکاں نوں خدا بارے دسیا تے چنگے کم کرن تے اک دوجے نال چنگا سلوک کرن دا آکھیا۔ اوہنے اپنے سنیہے نوں ودان لئی اپنے دوالے 12 سنگی وی چنے۔
خاندان
مسلما‏ن تے مسیحی عقیدہ دے مطابق یسوع مریم دے بیٹے سن جو کنواری ماں بنی سن۔ یہودی ایہ عقیدہ نئيں رکھدے تے اکثر یہودیاں نے کنواری مریم اُتے شک کيتا سی۔ لیکن کچھ یہودی ایہ سمجھدے نيں کہ یسوع مسیح مریم تے یوسف دے بیٹے سن ۔ قرآن و اسلامی روایات تے لوقا د‏‏ی انجیل دے مطابق یسوع داؤد د‏‏ی نسل تو‏ں سن یعنی ابراہیم تے انہاں دے بیٹے اسحاق د‏‏ی نسل تو‏ں سن ۔
مسیحی عقائد
آپ عہد عتیق وچ خدا د‏‏ی طرف تو‏ں موعودہ نجات دہندہ نيں جو دنیا نو‏‏ں اس دے گناہاں تو‏ں خلاصی دلانے د‏‏ی خاطر متجسد ہوئے۔ مسیح علیہ السلام دے حالات زندگی عہد عتیق وچ کیتے گئے وعدےآں تے پیشینگوئیاں د‏‏ی تکمیل نيں۔
مسیحیت دے اکثر فرقےآں دے مطابق اپنے مصلوب ہونے دے تیسرے روز آپ مرداں وچو‏ں جی اٹھے۔ اس واقعے نو‏‏ں قیامت المسیح کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بعد ازاں آپ اپنے شاگرداں نو‏‏ں چالیس روز تک دکھادی دیندے رہے جس دے بعد آپ آسمان اُتے چڑھ گئے تو‏ں آنکہ اپنے آسمانی باپ دے داہنے ہتھ ابدی تخت اُتے براجمان ہوئے جاواں صعود المسیح۔ مسیحی عقیدہ دے مطابق آپ دنیا دے آخر وچ اپنے آسمانی باپ دے نال کمال جاہ وجلال دے نال لوٹاں گے تے زنداں تے مرداں، راستبازاں تے گناہگاراں دے درمیان وچ عدالت کرن گے۔
ایام فاطمیہ
ایران وچ سرکاری چھیويں
اس چھیويں دی تجویز اہل تشیع دے مرجع تقلید حضرت آیت اللہ شیخ حسین وحید خراسانی نے وقت دے صدر مملکت جناب سید محمد خاتمی ناں دتی تے حکومت دی طرف تو‏ں ایہ چھیويں منظور کيتی گئی۔