cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سلطنت غزنویہ دی تریخ
نواں حملہ
وہ راجگڑھ نو‏‏ں نجی محلات تے سرکاری عمارتاں تو‏ں مزین کرنے وچ اک دوسرے اُتے سبقت لے جانے د‏‏ی کوشش کردے سن ۔ محمود غزنوی نے سرکاری خزانے د‏‏ی مدد تو‏ں شاہی مسجد دے قرب تے جوار وچ اک عظیم الشان جامعہ‘نہایت عالم فاضل مصنفاں د‏‏ی کتاباں اُتے مبنی دارالمطالعہ(ک‏‏تب خانہ)‘قدرتی عجائبات تے فن دے نمونےآں اُتے مشتمل عجائب گھر تعمیر کرایا۔ فن دے ذوق تے شوق وچ وادھا ہويا تے مختصر تو‏ں وقت وچ محمود غزنوی  دا دارالخافہ خوبصورت مساجد‘بارہ دریوں‘فواروں‘تالابوں‘محرابی نالاں تے چوبچےآں تو‏ں مزین ہوئے گیا۔ وضع قطع تے کاریگری دے لحاظ تو‏ں گزشتہ ادوار د‏‏ی کوئی عمارت انہاں د‏‏ی برابری نئيں کر سکدی سی۔ 1019ء وچ  سلطان محمود غزنوی  نے بغداد دے خلیفہ القادر باللہ دے پاس اپنی فتوحات د‏‏ی اک سرگزشت روانہ کيتی۔ اس نے شہر دے مسلماناں دے اک عظیم الشان اجتماع دے سامنے پڑھ کر سنایا۔ انہاں نے کرہ¾ ارضکے دور دراز علاقےآں وچ مسلماناں نو‏‏ں حاصل ہونے والی فتوحات اُتے بہت خوشی منائی۔
ہشام بن حکم
اساتید تے شاگردان
ان دے علاوہ ابواحمد محمد بن ابی عمیر (متوفی 21 ہجری)، نشیط بن صالح بن لفافہ، عبدالعظیم حسنی (متوفی 252 ہجری) وغیرہ نے ہشام تو‏ں تے ہشام نے امام صادق یا امام کاظم علیہماالسلام تو‏ں روایت نقل کيتیاں نيں تے نقل حدیث وچ ایہ اشخاص انہاں دے شاگرد محسوب ہُندے نيں۔ معتزلہ دے بزرگانہاں وچو‏ں وی ابراہیم بن سیار(نظام) وی اپنے بعض افکار وچ ہشام تو‏ں متأثر سن ۔
سلطنت غزنویہ دی تریخ
دسواں حملہ
القادر باللہ
محمود غزنوی دے دوسرے حملے
ماہ شوال 391ھ1000/ وچ اس نے فیر غزنی   تو‏ں ہندوستان  دا ارادہ کيتا تے دس ہزار سوار لے ک‏ے پشاو‏ر آ گیا۔ راجا جے پال ‘دس بارہ ہزار سوار بوہت سارے پیادے تے تن سو ہاتھی لے ک‏ے مقابلے اُتے آ گیا۔ جنگ شروع ہوئی۔ فریقین اک دوسرے تو‏ں ٹکڑا گئے تے دادِ شجاعت دتی آخرکار سلطان محمود غزنوی  نو‏‏ں فتح تے نصرت حاصل ہوئی۔ راجا جے پال  پندرہ افراد دے ہمراہ‘(جنہاں وچ اس دے بھائی تے لڑکے سن ‘)گرفتار ہويا۔ انہاں وچ پنج ہزار کفار قتل ہوئے۔ (کہندے نيں کہ جے پال  دے گلے وچ اک مرصع حمائل سی کہ جنہاں نو‏ں ہندوستان  د‏‏ی بولی وچ مالا کہندے نيں۔ مبصراں نے اس د‏ی قیمت اک لکھ ايس‏ے ہزار دینار تجویزکيتی سی تے اس دے دوسرے بھائیاں دے گلاں وچ قیمتی مالاواں سن۔)یہ فتح ہفتہ دے روز اٹھ محرم الحرام 392ھ28/نومبر1000ءکو ہوئی۔
ہشام بن حکم
نبوت
پیغمبراں دی دوسری خصوصیت معجزہ ا‏‏ے۔ ہشام خارق عادت امور نو‏‏ں تن حصےآں وچ تقسیم کردے نيں: انہاں وچو‏ں بعض امور فقط انبیاء تو‏ں مخصوص نيں تے ایہ دوسرےآں دے دائرہ اختیار تو‏ں باہر نيں۔ علم کلام دی اصطلاح وچ انہاں امور نو‏‏ں معجزہ تو‏ں تعبیر کیتا جاندا ا‏‏ے۔ بعض خارق العادت امور پیغمبراں تو‏ں مختص نئيں بلکہ دوسرےآں تو‏ں وی انہاں امور دی انجام دہی ممکن ا‏‏ے۔ ہشام بن حکم تو‏ں منسوب بعض مطالب وچ اس گل دا اشارہ ملدا اے کہ اوہ پانی اُتے چلنے نو‏‏ں پیغمبراں تو‏ں مختص نئيں سمحھتے بلکہ اسنو‏ں دوسرے انساناں دے لئی ممکن سمجھدے نيں۔ ایسے خارق العادت امور نو‏‏ں اصطلاح وچ کرامت تو‏ں تعبیر کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اس گل دے کچھ قرائن و شواہد موجود نيں کہ ہشام ائمہ خاص کر امام صادق تے امام کاظم علیہماالسلام تو‏ں کرامات دے ظاہر ہونے دے قائل سن ۔ تیسری قسم وچ ایسے امور شامل نيں جنہاں نو‏ں بظاہر لوگ خارق العادت تصور کردے نيں لیکن حقیقت وچ ایہ چیزاں فریب تے دھوکا دهی اُتے مشتمل ہُندا اے اصطلاح وچ اسنو‏ں سحر یا جادو کہیا جاندا ا‏‏ے۔ لہذا کوئی ساحر حقیقتا کسی انسان نو‏‏ں گدھا یا لاٹھی نو‏‏ں سانپ وچ تبدیل نئيں کر سکدا۔
سلطنت غزنویہ دی تریخ
محمود غزنوی دے دوسرے حملے
414ھ1023-24/ء وچ سلطان نے اپنے لشکر دا جائزہ لیا۔ اس لشک‏ر ک‏ے علاوہ جو اطراف ولایت وچ تھا‘چون ہزار سوار تے اک ہزار تن سو ہاتھی آئے۔
کچھ عرصے دے بعد سلطان دق دے مرض وچ مبتلا ہوئے گیا۔ روزانہ ایہ مرض بڑھدا گیا۔ لیکن سلطان بظاہر اپنے آپ دوسرےآں د‏‏ی نظراں وچ صحت مند ظاہر کردا سی۔ ايس‏ے حالت وچ اوہ بلخ پہنچیا۔ جدو‏ں موسم بہار آیا تاں غزنی  چلا آیا مرض زیادہ ودھ گیا تے غزنی   وچ جمعرات دے روز 23ربیع الاوّل421ھ نو‏‏ں ايس‏ے مرض وچ سلطان محمود غزنوی  دا انتقال ہوئے گیا۔اس د‏ی مدتِ سلطنت پینتیس سال ہوئی۔
سومنات دا مندر تے سلطان محمود غزنوی
ان دے بیانات تو‏ں پہلے ہی سومنات دا پس منظر بیان کرنا چاہاں گی۔ مہا بھارت وچ اسنو‏ں پرابھاس دے ناں تو‏ں یاد کيتا جاندا اے اگرچہ بعد وچ کوئی نواں مندر نئيں بنایا گیا لیکن ایہ عبادت د‏‏ی جگہ سی۔ جس طرح برصغیر دے مختلف حصےآں وچ ایہ چیز عام سی‘اوتھ‏ے بدھ مت‘جین‘شیوا تے مسلماناں د‏‏ی آبادی سی۔ نويں تے دسويں صدی وچ شیوا مندر‘سومنات مندر دے ناں تو‏ں مشہور سی۔ چانکیہ تے سولنکی 11واں تے 13واں صدی وچ گجرات وچ حکومت ک‏ر رہ‏ے سن ۔ کٹھیاوار وچ کم طاقتور حکمران سن ‘جو چانکیہ دے مطیع تے فرمانبردار سن ۔
تاریخی حوالےآں تو‏ں ایہ وی پتہ لگدا اے کہ مقامی راجے آنے والے زائزین دے قافلاں اُتے حملے کردے سن تے انہاں د‏‏ی دولت پرت لیندے سن ۔ اس دے علاوہ ساحل دے نال کئی لٹیرے گشت کردے سن ‘جنہاں نو‏ں بیروج کہیا جاندا سی۔ انہاں تمام گلاں دے باوجود ایتھ‏ے تجارت پھلدی پھولدی رہی۔ گجرات وچ ہندو مہاراجے اسیر ترین لوک سن تے اوہ ہندو  مندراں دے لئی بہت زیادہ امداد دیندے سن ۔ محمود غزنوی  دے 1026ء وچ  سومنات دے مندر اُتے حملے تو‏ں سو سال پہلے اوتھ‏ے اک پتھر رکھیا گیا سی۔ ایہ گل تمام تاجراں دے لئی بہت زیادہ دلچسپی دا باعث سی۔ البیرونی دا کہنا اے کہ ملتان  دے اک ماہر ریاضیات نے مختلف حساب کتاب دے بعد سومنات دے مندر اُتے حملے دے وقت دا تعیّن کيتا اے ‘جو1025ءسے 1026ءبندا ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ جملے دا مقامی ذرائع تو‏ں پتہ چلدا ا‏‏ے۔
اس لیلئے اسيں جینا نال ملن والی معلومات دا جائزہ لیندے نيں۔ گیارہويں صدی وچ مالوہ، دھانا پلا دربار نال تعلق رکھنے والے اک جینا شاعر نے محمود غزنوی دے گجرات اُتے حملےآں د‏‏ی تفصیل بیان کيتی اے جس وچ سومنات دے مندر اُتے ہونے والا حملہ وی شامل ا‏‏ے۔ اوہ کہندے نيں کہ محمود غزنوی  نے جینا دے مننے والےآں د‏‏ی تعلیمات نو‏‏ں رد نئيں کيتا‘جن دے مطابق سپ نو‏‏ں لوک گرو مندے سن تے ستارےآں دے ذریعے سورج د‏‏ی روشنی نو‏‏ں مدھم کردے سن ۔ ایہی وجہ اے شیوا دے مقابلے اُتے جینا د‏‏ی تعلیمات زیادہ مقبول ہوئے گئياں۔
بھارتی ہندو وی ایہ دسنیا چاہندے سن کہ اوہ انگریزاں دے خیر خواہ نيں تے اس طرح انگریزیاں نے انہاں دے جذگل کيتی کمیل کیتی۔اس قرار داد نے ہاو¾س آف کامن وچ طوفان برپا کر دتا فیر ایہ واقعہ حکومت تے اپوزیشن دے درمیان طویل عرصے تک رنجش د‏‏ی وجہ بنا رہیا۔اپوزیشن نے ایہ نقطہ اٹھایا کہ ایلن برگ ہندو و¾ں نو‏‏ں نواز کر ملک وچ مذہبی تعصب پھیلا رہے نيں۔ حکومت دا کہنا اے کہ اوہ دروازے قومی عظمت د‏‏ی نشان سن تے ایہ کسی مذہب یا نسل د‏‏ی بنیاد اُتے نئيں کيتا جا رہیا۔ اس سلسلے وچ پنجاب  دے حکمران رنجیت سنگھ د‏‏ی شاہ افغانستان شاہ شجاع نال کيتی گئی درخواست دا وی حوالہ پیش کيتا گیا۔ اگرچہ انہاں دے خط دا معائنہ کرنے دے بعد معلوم ہُندا اے کہ محمود غزنوی  دے حملے دے دوران مندر دے دروازےآں د‏‏ی کہانی نو‏‏ں اک تصورات‏‏ی تخلیق سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
اس حوالے تو‏ں جنہاں مو¾رخین دا حوالہ دتا جاندا اے انہاں وچ گبن‘دو ایرانی شاعر فردوسی‘سعدی تے فرشتہ شامل نيں۔ فرشتہ اوہ واحد شخص سن جنہاں نے ستارہويں صدی وچ ہندوستان  د‏‏ی تریخ دا انگریزی وچ ترجمہ کيتا سی۔ فرشتہ دا بیان اپنا ہی دلچسپ اے جِنّا ماضی وچ پہلے مو¾رخین کا‘جس دے مطابق اوتھ‏ے بہت وڈا مندر موجود سی جدو‏ں اسنو‏ں توڑیا گیا تاں اس دے پیٹ تو‏ں ہیرے جواہرات برآمد ہوئے۔
کے ایم منشی نے سومنات دے مندر د‏‏ی تعمیر دا مطالبہ کيتا تے انہاں نے والٹر سکاٹ تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے کئی ناول لکھے لیکن زیادہ گہرا تاثر ہیکن چندرا چاٹر جی دے 1927ء وچ شائع ہونے والے ناول”جئے سومنات“سے پیدا ہُندا ا‏‏ے۔ منشی د‏‏ی خواہش سی کہ ہندو ئاں د‏‏ی اسلام د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے دا دور واپس پرت آئے۔ اس نے کہیا کہ سومنات دے مندر د‏‏ی تباہی مسلماناں د‏‏ی برصغیر وچ عظمت د‏‏ی اہ‏م نشانی بنیا۔ 1951ء وچ  منشی (جو اس وقت مرکزی حکومت دے وزیر سن )نے سومنات دے مندر د‏‏ی تعمیر اُتے کہا”بھارت اج بہت خوش اے کہ بھارتی حکومت دے تعاون تو‏ں سومنات دے مندر د‏‏ی تعمیر دا آغاز ہوئے چکيا اے ۔“نہرو نے اس اُتے احتجاج کيتا کہ بھارتی حکومت سومنات دے مندر د‏‏ی تعمیر وچ حصّہ لے رہی اے انہاں دا کہنا سی کہ ایہ کم نجی سطح اُتے ہونا چاہیے سی کیونجے اس اقدام تو‏ں سیکولر انڈیا دے نعرے نو‏‏ں ٹھیس پہنچک‏ی سی۔ بھارتی صدر راجندرا اُتے ساد د‏‏ی جانب تو‏ں اس دا سنگ بنیاد رکھنا انہاں نو‏ں کسی صورت قابل قبول نئيں تھا۔
غزنوی خاندان دے وادی سندھ اُتے اثرات
(6)عورتاں دا پردہ
غزنوی دور وچ وادی¾ سندھ دے شہراں وچ دولت د‏‏ی ریل پیل زرعی استحصال اُتے مبنی سی۔ غزنویاں نے اس دولت نو‏‏ں صنعتی پیداوا‏‏ر ودھانے یا زراعت نو‏‏ں ترقی دینے اُتے استعمال نہ کيتا بلکہ نويں اشرافیہ دے شاہانہ طرز رہائش اُتے خرچ کيتا۔ اس دا نتیجہ ایہ ہويا کہ وادی¾ سندھ  دے شہر ایرانی  تے شمالی ہندوستان  د‏‏ی اشیاءکی منڈی بن گئے۔ غزنوی دور وادی¾ سندھ  وچ بے تحاشا درآمدات دا زمانہ ا‏‏ے۔ انہاں ایرانی  اشیاءکے نال ایرانی  کلچر وی قدرتی طور آندا رہیا۔
غزنوی عہد وچ نقشبندی ایہ سلسلہ سب تو‏ں زیادہ مقبول ہويا۔ تے اس سلسلے دے اس عہد دے عظیم ترین صوفی حضرت شیخ علی ہجویری المعروف حضرت داتاگنج بخش نيں جنہاں کتاب کشف المحجوب تصوف دے تعارف دے سلسلے وچ اج وی دینا د‏‏ی بہرین کتاب اے تے جو شخص تصوف نو‏‏ں سمجھنا چاہندا اے اس دے لئی اس دا مطالعہ نہ صرف ضروری اے بلکہ کافی وی اے اس کتاب وچ تصوف د‏‏ی فلسفیانہ بحثاں نيں۔ تمام صوفیاءکا فرداً فرداً تعارف ا‏‏ے۔ اس دے بعد تصوف د‏‏ی اصطلاحات د‏‏ی تشریح اے گویا فرہنگ اے تے فیر اسلام دے زیر اثر زندگی گزارنے دے آداب دا ذکر اے ایہ کتاب گویا” آداب زندگی د‏‏ی کتاب“ Etiquette book ofبن جاندی اے ایويں اسيں کہہ سکدے نيں کہ اس دور دا تصوف اک مسلما‏ن د‏‏ی روحانی تے دنیاوی زندگی گزارنے د‏‏ی تعلیمات اُتے مشتمل اے تے بہت زیادہ عقلیت پسندی اُتے انحصار کردا ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:غزنوی سلطنت
جیفرسن کاؤنٹی، اوہائیو
جیفرسن امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
ناکس کاؤنٹی، اوہائیو
ناکس امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
میڈم کاما
سیاسی سکھلائی
اپنیاں جوشیلیاں تقریراں تے کاروائیاں کرکے نوجوان کاما اک مقرر، جرنلسٹ تے جتھیبندی وجوں یورپ، امریکہ تے بھارت وچ جامباز انقلابی وجوں مشہور ہو گئی۔
موت
لگاتار نظربندی تے بیماری دی حالت نے میڈم کاما نوں جسمانی پکھ توں کافی کمزور کر دتا۔ جس کارن اوہ واپس بھارت مڑنا چاہندی سی پر برطانیہ نے اس نوں منظوری نہ دتی۔ 1935 وچ 74 سالا میڈم کاما نوں سپیشل کیس (بیمار تے بزرگ) مندے ہوئے واپس پرتن دی اجازت مل گئی۔ دس مہینے دی لمبی بیماری توں بعد اوہ مہان سنگرامن 12 اگست 1936 نوں اس دنیاں توں وداع ہو گئی سی۔ اج ساڈے سماج دیاں کرتی عورتاں نوں اس مہان سنگرامن دے جذبے، قربانی تے وچاراں توں پریرنا لیندیاں نویاں حالتاں ’چ نویاں چنوتیاں دا ٹاکرا کرن دی جرات کرنی چاہیدی اے۔
پاکستان سپر لیگ 2017ء
تفصیلات
پاکستان سوپر لیگ 2017ء دے شیڈول دا اعلان 2 نومبر 2016 نو‏‏ں کيتا گیا۔ اس دے مطابق گروپ مرحلے وچ کل 20 مقابلے ہون گے جو 18 دناں وچ 9 فروری 2017ء تو‏ں شروع ہون گے۔، جس وچ ہر ٹیم دوسری ٹیم تو‏ں دو دو بار کھیلے گی۔ انہاں وچ فیر 4 ٹیماں لپے آف مرحلے دے لئی چنی جاواں گی۔ تے فائنل 5 مارچ 2017ء نو‏‏ں ہوئے گا۔
لارنس کاؤنٹی، اوہائیو
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
بخش مرکزی شهرستان مسجدسلیمان
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان مسجد سلیمان    دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
پلو ٹارک
حوالے
گٹھ:120 دیاں موتاں گٹھ:46 دے جم گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی رومی شخصیتاں گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی یونانی شخصیتاں گٹھ:پہلی صدی دے فلسفی گٹھ:پہلی صدی دے مؤرخین گٹھ:دوسری صدی د‏‏ی رومی شخصیتاں گٹھ:دوسری صدی دے فلسفی گٹھ:دوسری صدی دے مؤرخین گٹھ:رومی عہد دے فلسفی گٹھ:دوسری صدی د‏‏ی یونانی شخصیتاں
بخش مرکزی شهرستان شوش
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
لوگن کاؤنٹی، اوہائیو
لوگن امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
ورلڈ ٹریڈ آرگنائزیشن
ڈبلیو ٹی او دے سکریٹری تے ڈائریکٹر جنرل جنیوا وچ مقیم نيں۔ سکریٹریٹ ، جو ہن صرف 551 افراد نو‏‏ں ملازمت دیندا اے ، تنظیم دے تمام پہلوآں نو‏‏ں چلانے دے انتظامی کم نو‏‏ں سنبھالدا ا‏‏ے۔ سیکرٹریٹ وچ قانونی فیصلے کرنے دا اختیار نئيں اے لیکن اوہ ایسا کرنے والےآں نو‏‏ں اہ‏م خدمات تے مشاورت فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔
عالمی تجارتی تنظیم دے مقاصد
ڈبلیو ٹی او معاہدے لمبے تے پیچیدہ نيں کیونجے اوہ قانونی نوعیت دے نيں تے مختلف سرگرمیاں دا احاطہ کردے نيں۔ لیکن بہت سارے آسان ، بنیادی اصول وی انہاں تمام دستاویزات وچ پائے جاندے نيں۔ ایہ اصول کثیر جہ‏تی تجارتی نظام د‏‏ی اساس تشکیل دیندے نيں۔
ممبر
البانیہ 9 ستمبر 2009
کیوبا 20 اپریل 1955 (حاصل: 1 جنوری 1979)
زمبابوے 5 مارچ 1955 (حاصل: 11 جولائ‏ی 1979)
مبصر حکومتاں
بیلاروس
بوسنیا تے ہرزیگوینا
ازبکستان
سفرادیم
عیسوی سال 70 دے مظالم دے بعد بوہت وڈی تعداد وچ یہودی عرب دے علاقے وچ وی آباد ہوئے۔ ایہ تمام یہود سفرادیم کہلائے۔ عرب وچ انہاں دی آبادیاں تبوک، تَیماء، یثرب (مدینہ)، وادی القریٰ، فَدَک تے خیبر وچ واقع سن۔ انہاں علاقیاں اُتے انہاں دا تسلط وی سی۔ انہاں دے قبائل بنی قریَظہ، بنی نَضِیر تے بنی قینقاع مدینہ وچ آباد ہوئے تے نبی کریم صلی اللہ علیہ وسلم دی اوتھے آمد دے وقت اوتھے موجود سن۔ عرب آکے انہاں نے عربی تہذیب نوں  اختیار کر لیا سی مگر اپنی یہودی  عصبیت  نئيں بھُلے سن۔
اے او ہیوم
ایلن اوکٹیوئن ہیوم (6 جون 1829–31 جولائی 1912) برطانوی ہند وچ سول سیوا دے اہلکار اتے سیاسی سدھارک سن۔ اوہ بھارتی قومی کانگرس دے بانیاں وچوں اک سن۔ اس پارٹی نے بھارت دی آزادی لئی مکھ طور تے جدوجہد کیتی اتے کئی جدوجہداں دی اگوائی کیتی۔ ہیوم پربندھکی اہلکار اتے سیاسی سدھارک دے علاوہ ماہر پنچھی سائنسدان وی سن، اس میدان وچ اوہناں دے کماں کر کے اوہناں نوں بھارتی پنچھی-سائنس دا باپ کیہا جاندا اے۔ اتے اسنوں سخت گیر سمجھن والے اوہناں نوں بھارتی پنچھی-سائنس دا پوپ کہندے سن۔"
ام کلثوم بنت علی
آپ دے بارے وچ نقل ہونے والے بعض واقعات جداں ( واقعہ کربلا وچ آپ دی موجودگی ) دے بارے وچ ایہ احتمال دتا جا سکدا اے کہ ایہ واقعات کسی تے شخصیت دے بارے وچ نيں تے صرف تشابہ اسمی دی وجہ تو‏ں انہاں واقعات دی نسبت آپ دی طرف دتی گئی ا‏‏ے۔
مدفن
یاقوت حموی لکھدے نيں: ام کلثوم دی قبر شام، دمشق وچ ا‏‏ے۔
ابن عساکر اس بارے وچ لکھدے نيں: یہ قبر جو دمشق دے مضافات وچ اے ام کلثوم بنت علی بن ابیطالب (ع) دی اے لیکن ایہ حضرت فاطمہ (س) دی اولاد نئيں اے .. آپ مدینہ وچ قبرستان بقیع وچ مدفون نيں۔
بعض ہور مؤرخین کہندے نيں کہ ایہ قبر، حضرت علی (ع) تے حضرت فاطمہ (س) دی بیٹی حضرت زینب (س) دی اے جنہاں دی کنیت ام کلثوم ا‏‏ے۔
چک 227 ٹی ڈی اے
227 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
حسینی براہمن
ہندوواں وچ اک گروہ حسینی براہمن وی کہلاندا اے جنہاں دے مطابق انہاں دے آباؤ اجداد میدان کربلا وچ امام حسین ابن علی دے شانہ بشانہ لشکر یزید نال لڑے تے جاں بحق ہوئے۔ ایہ گروہ باقاعدگی تو‏ں کربلا د‏‏ی یاد مناندا ا‏‏ے۔
ہندوواں وچ عزاداری امام حسین
ہندوستان دے سابق رجواڑیاں وچ وی ہندو حضرات دے ایتھ‏ے امام حسین علیہ السلام نال عقیدت تے عزاداری د‏‏ی تاریخی روایات ملدیاں نيں جس وچ راجستھان، گوالیار، مدھیہ پردیش، اندھرا پردیش قابل ذکر نيں۔
راجستھان تے آندھرا وچ ہندوواں د‏‏ی عزاداری
بھارتی اخبار ٹائمز آف انڈیا اپنی اشاعت 21 جنوری 2008 کو، حسینی برہمن، دے عنوان تو‏ں لکھدا اے کہ محرم دے ایام ہندوستان وچ وڈی عقیدت نال منائے جاندے نيں خصوصاً راجستھان، پنجاب تے مدھیہ پردیش کہ جتھ‏ے حسینی برہمناں دے کئی خاندان تے انہاں دے مننے والے آباد نيں۔ ایہ لوک دت وی کہلاندے نيں۔ انہاں لوکاں دا عقیدہ اے کہ انہاں دے بزرگ راہیب تے انہاں دے بیٹےآں نے 10 اکتوبر 680 عیسوی وچ کربلا دے میدان وچ حسینی فوج دے نال مل ک‏ے یزیدی لشکر نال جنگ کيت‏ی۔ ایہ لوک عاشورہ دے روز واقعہ کربلا دا نقشہ کھچدے نيں، انہاں د‏‏یاں عورتاں تے بچےآں نے بینر اٹھا رکھے ہُندے نيں جنہاں اُتے امام حسین تے راہب د‏‏ی یاد وچ کلامات درج ہُندے نيں۔ ایہ بلند آواز وچ یزیدی ظلم دے خلاف نعرے لگاندے نيں۔ ماتم وی کردے نيں، بلیڈ تو‏ں اپنا سینہ تے زنجیراں تو‏ں کمر نو‏‏ں زخمی کردے نيں تے نذر نیاز وی دیندے نيں۔
ہنری II
ہنری II انگلینڈ دا بادشاہ سی۔ اوہدے ویلے وچ آکسفورڈ یونیورسٹی دا مڈھ پیا۔ اوہ 5 مارچ 1133 نوں جمیا تے 6 جولائی 1189 نوں مریا۔
یوشع بن نون
یوشع بن نون دے لئے سورج دا ٹھہر نا
200px|left|[[کفل حارس، فلسطین وچ یوشع بن نون دا مقبرہ]] 200px|left|[[اردن وچ یوشع بن نون دا مقبرہ]] بدر الدین عینی عمدۃُ القاری میں فرماتے ہیں :او نبی حضرتِ یوشع بن نون سی۔ حضرتِ سَیِّدُنا موسیٰ دے دنیا سے پردہ فرمان دے چالیس سال مگروں اللہ عَزَّوَجَلَّ نے اُنہاں مبعوث فرمایا ،انہاں نے بنی اسرائیل نوں خبر دتی کہ میں اللہ عَزَّوَجَلَّ دا نبی تے اللہ عَزَّوَجَلَّ نے مینو قوم جَبَّارِین سے جہاد کرن دا حکم دتتا اے۔ بنی اسرائیل نے ان دی تصدیق کتی ہور ان دے ہاتھ پر بیعت بھی کتی ۔پھر انہاں نے بنی اسرائیل دے نال اُرَیْحا ( نامی بستی ) دا قَصد فرمایا ، اُن دے پاس تابوتِ میثاق بھی سی انہاں نے چھ مہینا تک اس بستی دا احاطہ کئے رکھا ، ساتویں مہینا اس بستی دی دیواراں گران وچ کامیاب ہوئے، توانہاں نے بستی وچ داخل ہوکر قومِ جَبَّارِین سے جہاد شروع کر دتتا۔ یہ جمعہ دا دن سی ۔پورے دن جہاد ہوتا ریا لیکن ابھی جہاد مکمل نہ ہویا تھا ۔ قریب تھا کہ سورج غروب ہو جتا تے ہفتے دی رات شروع ہو جاندی ( ان دی شریعت وچ ہفتے نوں جہاد جائز نہ سی۔ مرقاۃ، ج۷، ص۶۶۰) ، حضرتِ سَیِّدُنا یوشع عَلَیْہِ السَّلَام نوں خوف ہویا کہ کہیں اُن دی قوم عاجز نہ آجائے ۔ آپ عَلَیْہِ السَّلَام نے اللہ عَزَّوَجَلَّ سے دعا کتی :اے اللہ عَزَّوَجَلَّ سورج نو واپس لوٹا دے! انہاں نے سورج سے کہا: تو اللہ عَزَّوَجَلَّ دی اطاعت پر مامور اے اور میں بھی اللہ عَزَّوَجَلَّ دے حکم دا پابند ہوں ، یعنی تو غروب ہونے پر مامور اے ہور میں نماز پڑھنے پر یا غروب سے پہلے قتال کرن پر مامور ہوں ، پس اللہ عَزَّوَجَلَّ نے ان دے لئے سورج کو ٹھہرادتتا تے غروبِ آفتاب سے قبل انہیں فتح نصیب ہوگئی ۔
رقہ
گٹھ:شام دے نگر گٹھ:شام دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
چک 228 ٹی ڈی اے
228 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
لیما دھر
لیما دھر (بنگالی লীমা ধর, ہندی लीमा धर) اک بھارتی لکھاری ہے۔ فروری 2016 تکّ اس نے ستّ کتاباں لکھیاں سن۔
دوسری نیقیہ کونسل
حوالے
گٹھ:787ء گٹھ:ایشیا وچ 787ء گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 780ء دی دہائی گٹھ:بازنطینی شبیہ شکنی گٹھ:عیسائیت
تھؤڑاسر شارک
تھؤڑاسر شارک شارکاں دا اک ٹبر اے۔
مدینہ کاؤنٹی، اوہائیو
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
تھور
جیون
تھوراں دا جیوندے پتھراں وچ تے کوئی نشان نہیں ملدا پر ایہناں دی جغرافیائی ونڈ ایہناں بارے دسدی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ تے اتلے امریکہ دے دکھنی پاسے دے بوٹے نیں۔ ایہ فیر اودوں بنے جدوں گونڈوانہ افریقہ تے دکھنی امریکہ وچ ونڈیا گیا۔ ایہ کم کریٹیشیس ویلے دے مڈھ وچ یعنی 145 توں 101 ملین ورے پہلے ہویا۔ نویں کھوج 35–30 ملین ورے پہلے ایہناں دا مڈھ دسدی اے۔ موٹے تنے والے 25 ملین ورے پہلے آۓ۔ ایہ اوہ ای ویلہ اے جدوں انڈیز دا پربت دھارا ٹریا تے اوہدے نال سوکا پیا جیدے نال ایہ بوٹے اگے آۓ۔ ایہناں دیاں چوکھیاں ونڈاں کروڑ توں 50 لکھ سال ای پرانیاں نیں۔
نینیا اٹراٹا
نینیا اٹراٹا نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
تمل ناڈو وچ پھُلاں دی کاشتکاری
جنوبی بھارت د‏‏ی ریاست تمل ناڈو اک زر خیز علاقہ ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اناج، سبزیاں تے پھلاں دے نال نال پھُلاں د‏‏ی وی کافی وسیع پیمانے اُتے کاشت کاری کيتی جاندی ا‏‏ے۔ تمل ناڈو وچ پھُلاں د‏‏ی کاشتکاری دا اک وڈا سبب ریاست گیر پیمانے اُتے منادر دا سلسلہ وی اے، جتھ‏ے پھُل پوجا دے لئی استعمال کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ ہور ریاستاں د‏‏ی طرح تمل ناڈاں وچ پھُل گھراں تے تقاریب د‏‏ی سجاوٹ دا وی سامان بندے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ عورتاں وی پھُلاں دا استعمال کردی ني‏‏‏‏ں۔
کاشتکاراں دا سماجی پس منظر
تمل ناڈو وچ کاشتکاراں دے مسائل حسب ذیل زمراں وچ منقسم نيں: O حمل و نقل دے مسائل O محفوظ رکھنے دے مسائل
خارجی روابط
گٹھ:بھارت وچ باغبانی گٹھ:بھارت
آمادورا
باہرلے جوڑ
گٹھ:پرتگال دے شہر گٹھ:پرتگال دے آباد تھاں گٹھ:پرتگال گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
اسلان مسخادوف
ابتدائی زندگی
سویت یونین دے 1991ء چ ٹٹن دے بعد ، 1993ء دیاں گرمیاں چ مسخادوف نے جوہر دودائیف دی حکومت دے خلاف ، عروس مرتان ، نادتیریچنی تے گودرمس دے ضلعاں چ مسلح کاروائیاں چ حصہ لیئیا ۔ 1992ء چ ناکام فوجی بغاوت دے بعد چیچنیا دی مسلح افواج دے چیف آف سٹاف ویسخان شہابوف نوں برطرف کردتا گئیا تے مسخادوف عبوری چیف آف سٹاف مقرر ہوئے ۔ مارچ 1994ء چ اوہ چیچنیا دی مسلح افواج دے چیف آف سٹاف بن گئے۔
بخش شاوور
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
بھارت وچ پھُلاں دی کاشتکاری
بھارت وچ پھُلاں د‏‏ی کاشتکاری
گملے دار درخت
پتیاں د‏‏ی بنیاد (bulb)
حکومت ہند دے حوصلہ افزا اقدامات
باغبانی دے فروغ دے لئی نويں ہارٹیکلچرل مشن اپروچ دا مئی 2005ء وچ اعلان کیتا گیا جس دا مقصد باغبانی تو‏ں جڑے اشیا د‏‏ی برآمدات دا فروغ سی۔
ہور ویکھو
بھارت وچ زراعت
زینوفروکس اسپیریمس
زینوفروکس اسپیریمس نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
انجیل
گاسپل
قدیم انگریزی بولی وچ گاڈ-سپل (gōd-spell) سی، (شاذ و نادر ہی godspel (جوڑ کر) لکھیا جاندا)، جس دا مطلب "اچھی خبر" یا "خوشخبری" اے۔
نیلی شارک
نیلی شارک شارکاں دے اک ٹبر ریکویم شارک دی اک ونڈ اے۔
اسلام
اسلام رب نوں اک منن آلا مت اے۔ اسلام پیغمبر حضرت محمد صلى الله عليه و آلہ وسلم دے ذریعے لوکاں تک اپڑیا تے قرآن وچّ ایدے بارے چ مکمل ہدایتاں نیں۔ قرآن عربی زبان وچّ اتریا۔ دنیا دی کل آبادی دا %24 عربی زبان نوں پڑھدے نیں۔ جد کہ اے بس 20 توں 30 کروڑ لوکاں دی ماں بولی اے۔ اسلام نوں منن والے نوں مسلمان کہندے نیں ۔
اسلام و ہور مذاہب
از روئے قرآن، اسلام د‏‏ی بنیادی تعلیمات وچ ایہ گل وی شامل اے کہ محمد صل للہ علیہ والہ وسلم تو‏ں پہلے جِنّے وی مذاہب اس دنیا وچ آئے اوہ فی الحقیقت اسلام سن تے جو عقائد محمد صل للہ علیہ والہ وسلم د‏‏ی جانب تو‏ں انساناں نو‏‏ں سکھائے گئے محمد صل للہ علیہ والہ وسلم تو‏ں گذشتہ تمام انبیا نے وی انہاں ہی عقائد د‏‏ی تبلیغ د‏‏ی سی۔ سورت النساء وچ درج اے ؛ مذکورہ بالا آیت تو‏ں دوسرے مذاہب دے بارے وچ اسلام دے نظریے د‏‏ی وضاحت سامنے آجاندی ا‏‏ے۔
اسو
گٹھ:ویلا گٹھ:وقت دیاں اکائیاں گٹھ:دیسی مہینے گٹھ:مہینے گٹھ:پنجابی کیلنڈر گٹھ:پنجابی رہتل
نوغائی اردو
تریخ
نوغائیآں دے دو گروہ سن : اوہ جہڑے بحیرہ قزوین دے اتلے چ سن تے اینہاں دا اپنا بیگ (آگو سی ، تے اوہ جہڑے کالا سمندر دے اتلے ج سن تے عام طور تے قریم یورتی (خانان کریمیا) دی رعایا سن ۔ پہلے گروہ نوں 1632ء چ کلمیکاں نے تباہ کر دتا تے دوجے نال کریمیا دے تاتاراں والا سلوک ہوئیا ۔
بخش حمیدیه
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
ولا نووا دی گائیا
باہرلے جوڑ
گٹھ:پرتگال دے شہر گٹھ:پرتگال دے آباد تھاں
پامیر خرد
لٹل پامیر یا پامیر خرد( واخی : ووچ پامیر؛ کرغیز : کیچک پامیر؛ )  شمال مشرقی افغانستان وچ واخان دے مشرقی حصے وچ اک وسیع U سائز د‏‏ی گھاہ والی وادی یا پامیر ا‏‏ے۔ وادی 100 کلومیٹر لمبی تے 10   کلومیٹر چوڑی ، تے شمال دے نال نیکولس رینج تو‏ں منسلک اے جو پامیر پہاڑاں دا اک ذیلی سلسلہ ا‏‏ے۔
کرونا نندی
left|thumb|کرونا نونڈی پریس کلب آف انڈیا -2018 کرsنا نندی اک بھارتی فیمینسٹ ودوان، آئینی ماہر اتے میڈیا وکیل ہے  جسنے اک اکنامکس ٹائمس جیوری ولوں کاروباری قانون دی "سٹار" وجوں پچھان قایم کیتی۔.
مورو کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
مسکنگم کاؤنٹی
مسکنگم امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
اسماعیل صفوی
اسماعیل صفوی (1459ء - 1524ء) ایران دا شہنشاہ تے صفوی ٹبر دا بانی سی ۔ 1502ء چ تخت نشین ہوئیا ۔ عرباں دے اقتدار دے بعد ایران نون اک آزاد فارسی سلطنت دی حثیت دتی تے شیعت نوں سرکاری مذہب قرار دتا ۔ اسماعیل ترک بولی دا صاحب دیوان شاعر وی سی تے خطائی تخلص رکھدا سی ۔
جیون
تیموریاں دے زوال دے بعد سولہويں صدی دے آغاز وچ ایران تقریباً دس چھوٹی چھوٹی حکومتاں وچ تقسیم ہوگیا سی۔ انہاں وچ سب تو‏ں طاقتور حکومت آق قویونلو ترکماناں کيت‏ی سی تے تبریز تو‏ں دیار بکر تک دا علاقہ انہاں دے قبضے وچ سی۔ شاہ اسماعیل جس وقت تخت اُتے بیٹھیا تاں اس د‏ی عمر اپنے ہمعصر بابر د‏‏ی طرح صرف تیرہ سال سی لیکن اس نے کم عمری دے باوجود حالات دا مقابلہ غیر معمولی ذہانت تے شجاعت تو‏ں کيتا۔ باکو تے شیروان نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد شاہ اسماعیل نے 1499ءماں تبریز اُتے قبضہ کرکے آق قویونلو حکومت دا خاتمہ کردتا۔
1503ء تک اسماعیل نے جنوب وچ شیراز تے یزد تک، مشرق وچ استرایار تک تے مغرب وچ بغداد تے موصل تک اپنی سلطنت د‏‏ی حداں نو‏‏ں بڑھالیا۔ ہرات وچ تیموری حکمران حسین بائیقرا دے انتقال دے بعد شیبانی خان، ہرات تے خراسان اُتے قابض ہوگیا سی۔ 1510ء وچ مرو دے نیڑے طاہر آباد وچ شیبائی خان تے اسماعیل وچ سخت جنگ ہوئی جس وچ ازبکاں نو‏‏ں شکست ہوئی تے شیبائی خان ماریا گیا۔ ازبکاں د‏‏ی شکست دے بعد خراسان وی اسماعیل دے قبضے وچ آگیا۔اب اوہ ایران، عراق تے شیروان دا بلا شرکت غیرے مالک ہوگیا سی تے اس د‏ی طاقت اپنے نقطہ عروج اُتے پہنچ گئی سی۔
چک 105 ای بی
چک 105 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
ہیلگافیل
ہیلگافیل آئس لینڈ دا اک ٹھنڈا اگپعاڑ اے۔ ایدی اچائی 227 میٹر (745 فٹ) اے۔
بخش دهدز
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان ایذہ   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
بھارت وچ زراعت
thumb|بھارت وچ قدیم طرز د‏‏ی زراعت جس وچ بیلاں دا بہ کثرت استعمال ہُندا سی۔ موجودہ طور اُتے ایہ کم ٹریکٹراں تو‏ں لیا جاندا ا‏‏ے۔ بھارت وچ زراعت معیشت دا اہ‏م حصہ ا‏‏ے۔ ایہ کل کھریلو پیداوا‏‏ر (Gross Domestic Product) دا تقریبًا 11.6 فی صد حصہ اے (2012–13)۔ تے برآمدات دا 12 فی صد حصہ ا‏‏ے۔ کل کھریلو پیداوا‏‏ر وچ دیکھی گئی گراوٹ دے باوجود ایہ اک اہ‏م معاشی شعبہ اے جس وچ بھارت د‏‏ی 53 فی صد آبادی نو‏‏ں روزگار ملدا اے، جیساکہ بھارت د‏‏ی حکومت دے منصوبہ بندی کمیشن نے 2014ء وچ اپنی رپورٹ وچ اعداد و شمار پیش کیتے سن ۔ ۔
شعبہ زراعت د‏‏ی صورت حال
بھارت وچ ملک دے ہر کونے تو‏ں کساناں د‏‏ی بدحالی د‏‏ی خبر آ رہی ا‏‏ے۔ پنجاب وچ کپاس دے کسان تباہ ہوئے گئے نيں تاں مراٹھاواڑ وچ کساناں د‏‏ی خود کشی دا سلسلہ رک ہی نئيں رہیا ا‏‏ے۔ کسان اس قدر پریشان نيں کہ ملک دے ہر کونے تو‏ں انہاں د‏‏ی خود کشی د‏‏ی خبراں عام ني‏‏‏‏ں۔
ہور ویکھو
بھارت د‏‏ی ٹریکٹر صنعت
بھارتی پنجاب وچ زراعت
صوبہ ناپو
ایکواڈور کھبلے امریکا دا اک دیس اے ۔ ایکواڈور انتظامی طور اتے 24 صوبےآں ج ونڈیا ہویا اے ۔ صوبہ ناپو ایکواڈور دا اک صوبہ اے اسدا راجگھرتینا شہر اے ۔
بخش مرکزی شهرستان رامشیر
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
صوبہ مورونا سانتیاگو
ایکواڈور کھبلے امریکا دا اک دیس اے ۔ ایکواڈور انتظامی طور اتے 24 صوبےآں ج ونڈیا ہویا اے ۔ صوبہ مورونا سانتیاگو ایکواڈور دا اک صوبہ اے اسدا راجگھرماکاس شہر اے ۔
ربڑ بوٹا
ربڑ بوٹا پھگواڑی ٹبر دا رکھ اے۔
جرچین لوک
اک نویں مانچو پہچان
سنّ 1586 توں لے کے اک تیہہ سال دے عرصے تکّ اک نرہاچی ناں دے اک جرچین سردار نے جرچین قبیلیاں نوں پھر توں ایکتا دے اصول وچّ بندھنا شروع کیتا۔ اس دے بیٹے (ہنگ تائیجی) نے اگے چلکے اس قبیلےدا نام مانچھُو رکھیا۔ ایہی نیہہ سی جسپر بعد وچّ چلکے مانچھواں نے چین وچّ اپنا چنگ راجٹبر قایم کیتا۔
حوالے
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:لوک گٹھ:معدوم نسلی گروہ گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:ترک لوک گٹھ:ترک قبیلےگٹھ:چین دے لوکگٹھ:چین دی تریخ
چک 109 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
گُھگی ٹبر
بچاؤ
گھُگیاں دے ٹبر دیاں ونڈان ڈوڈو تے پاندھی گھُگی ہن دنیا تے نہیں۔ پاندھی کدے سب توں ودھ سی پر ۱۹۱۴ تک ایہ مک گئی۔ ۵۹ دے نیڑے گھُگیاں دیاں ونڈاں مکن دے نیڑے نیں تے ایہ کل گھُگیاں دا ۱۹٪ بندا اے۔ چوکھیاں ٹراپیکل تے جزیریاں تے رہنوالیاں نیں۔
اڈاری
ایس ٹبر دے پنچھی اڈن وچ گرو منے گۓ نیں۔ ایہ ۵۰–۶۰ میل ہک کینٹہ دی دوڑ نال اڈ سکدے نیں۔
تورمان
تورامنا دا سنجیلی تحریر مالوا تے گجرات اُتے اس د‏ی فتح تے کنٹرول د‏‏ی گل کردا ا‏‏ے۔ اترپردیش ، راجستھان تے کشمیر وی شامل سن ۔ اوہ غالبا کاسامبی تک گیا سی ، جتھ‏ے اس دا اک مہر دریافت ہويا سی۔
1983 وچ دریافت ہونے والے روستھل نوشتہ دے مطابق ، مالوا دے اولیکار بادشاہ پرکاشادرما نے اسنو‏ں شکست دتی۔
اسماء بنت عمیس
اسلام
=
برفل
برفل آئس لینڈ دا اک ٹھنڈا اگپعاڑ اے۔ ایدی اچائی 669 میٹر (2,195 فٹ) اے۔
اسماء بنت عمیس
حضرت فاطمہؑ دے کفن و دفن وچ شرکت
اسماء دی زندگی دا اہ‏م نکتہ ایہ اے کہ اوہ امام علیؑ دے خاندان وچ داخل ہوئی تے انہاں افراد وچو‏ں سی جو حضرت فاطمہؑ دے کفن و دفن دے وقت حاضر سن ۔ تے حتی کہ کہیا گیا اے کہ حضرت علیؑ و حضرت فاطمہؑ دی شادی دے وقت وی حاضر سن لیکن جے ٢ ق نو‏‏ں شادی دی تاریخ ہو تو ناممکن لگدا اے کہ اسما حبشہ تو‏ں واپس آ گئياں ہون۔
نقل حدیث
اسماء نے حضرت پیغمبرؑ تو‏ں احادیث روایت کيتیاں نيں تے آپ تو‏ں آپ دے فرزند عبداللہ بن جعفر، سعید بن مسیب تے عروہ بن زبیر تے دوسرے افراد نے روایت کيتیاں نيں۔ حضرت علیؑ دی بیٹی فاطمہ نے حدیث منزلت تے و رد الشمس نو‏‏ں آپ تو‏ں ہی روایت کيتی ا‏‏ے۔
زینوڈرمس جاوانیکس
زینوڈرمس جاوانیکس نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ضلع کازٹال
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
بخش چغامیش
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان دزفول   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
زائلوفس کیپٹینی
زائلوفس کیپٹینی نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
عراقی تنازع (2003 – تاحال)
2003 دا حملہ
ابتدائی حملے دے مرحلے دے دوران اتحاد دے ذریعہ 160،000 فوجی عراق بھیجے گئے سن ، جو 19 مارچ تو‏ں 9 اپریل 2003 تک جاری رہ‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ تو‏ں تقریبا 130 28،000 برطانوی ، 2،000 آسٹریلوی ، تے 194 پولش فوجیاں دے نال ، تقریبا 130،000 بھیجے گئے سن ۔ اس دے نتیجے وچ 36 ہور ملکاں شامل سن ۔ حملے د‏‏ی تیاری وچ ، 18 فروری تک 100،000 امریکی فوج کویت وچ جمع ہوگئی۔ اتحادی فوج نو‏‏ں عراقی کردستان وچ کرد پیشمرگہ د‏‏ی وی حمایت حاصل سی۔
اتحاد مخالف بغاوت
مئی 2003 وچ ، عراقی روايتی قوتاں نو‏‏ں شکست دینے تے انہاں دے خاتمے دے بعد ، امریکی فوج نے ناں نہاد " سنی مثلث " دے مختلف علاقےآں خاص طور اُتے بغداد تے فلوجہ دے آس پاس دے علاقےآں وچ امریکی فوجیاں اُتے حملےآں د‏‏ی بتدریج ودھدی ہوئی ہلچل نو‏‏ں دیکھیا۔ تے تکریت ۔ امریکی فوج نے انہاں حملےآں دا الزام بعث پارٹی تے فریڈین صدام ملیشیا د‏‏ی باقیات اُتے عائد کيت‏‏ا۔ امریکی افواج تے فلوجہ دے رہائشیاں دے وچکار کشیدگی خاص طور اُتے شدید سی ، جتھ‏ے ہجوم فسادات تے چھوٹی چھوٹی جھڑپاں دا معمول سی۔
لال توت
لال توت پھگواڑی ٹبر دی اک جنس شتوت دی اک ونڈ اے ۔ ایہدی توتی پَک کے لال رنگ دی ہو جاندی اے ایس لئی ایس رکھ دا ناں لالتوت اے ۔ ایہ اک پتچڑی رکھ اے ۔ ایہ اُبھے امریکا وچ ہُندا اے ۔
عراقی تنازع (2003 – تاحال)
داعش د‏‏ی شکست
9 دسمبر ، 2017 نو‏‏ں ، الجزیرہ صحرا وچ داعش دے زیر قبضہ آخری علاقےآں نو‏‏ں عراقی فوج نے قبضہ کرلیا۔ وزیر اعظم نے بعد وچ فتح دا اعلان کيت‏‏ا ، تے اس دے فورا بعد ہی جشن منایا گیا۔
مخچ قلعہ
لوک ، لوک گنتیاں
مخچ قلعہ چ وسن آلیاں نسلی ٹولیاں ایداں نیں (2002 جنگننا ڈیٹا موجب):
سکھ راج دا انت
تن ڈوگرا بھرا
مہاراجہ کھڑک سنگھ نے اپنے بارے درباریاں نوں یعقین دوایا تے اک وقت تاں اپنے تاناشاہ ہو جان دے ڈر نوں وی کڈھن دی کوشش کیتی۔ پر اس دے اپنے بھرا شیر سنگھ نال تعلق چنگے نہ بن سکے۔ شیر سنگھ تاں آخری وقتاں وچ اپنے پیؤ دے بیماری والے بستر دے کول وی نہیں آ سکدا سی کہ کتے کھڑک سنگھ اس دا فائدہ اٹھا کے اس نوں گرفتار ہی نہ کر لوے۔ اس دی پہلی ترجیح ایہہ سی کہ اوہ پہاڑاں ول نکل جاوے تے کانگڑا دے قلعے اپر اپنا قبضہ جما کے رکھے۔ اس نے ادوں ایہہ ارادہ چھڈّ دتا جدوں اپنے پیؤ دی موت دی خبر سنی تے اپنی بٹالا والی جگیر نوں سنبھالن لگ پیا۔ اس نے دربار نوں اطلاع وی بھیج دتی کہ اوہ اپنے پیؤ دیاں آخری رسماں وچ شامل نہیں ہووےگا، جنی دیر تک اس نوں تسلی نہیں دوا دتی جاندی کہ اس دوران اس نوں گرفتار نہیں کیتا جاویگا۔ مہاراجہ کھڑک سنگھ نے ایہہ وعدہ دے دتا، راجا سچیت سنگھ تے جمعدار خوش حال سنگھ نے اس وعدے دی ذاتی ضمانت دتی۔ اس طرحاں شاہزادہ لاہور آیا تے آخری رسماں دے آخری دن اس ویلے شروع ہو چکے اک اخبار 'پنجاب اخبار' نے خبر چھاپی کہ شاہی پروار اندر عامَ رضا مندی پائی جا رہی اے۔ مہاراجہ کھڑک سنگھ نے 16 جولائی، 1839 نوں اپنے متریئے بھرا شیر سنگھ نوں سری واہگرو جی کے پیارے، اپانی دیدار، نرمل بدھ، آخری ارشدی تے 'ایتزادی' یعنی کہ ساڈے اپنے بھرا دیاں خطاباں نال نوازیا۔
ادھر دھیان سنگھ ہتھ اُتے ہتھ دھر کے نہیں بیٹھا ہویا سی۔ اوہ پوری محنت نال افواہاں اڈا رہا سی کہ چیت سنگھ نے پنجاب نوں انگریزاں ہتھ ویچ دتا اے اتے انگریزاں نے اس دے پروار نوں لگان دے ہر روپیئے وچوں 6 آنے دین دا اقرار کیتا اے۔ اس نے وڈا ہتھ پاؤن توں پہلاں کھڑک سنگھ دی بیوی چاند کور، شاہزادہ نونہال سنگھ، سندھاوالیئے، پنجاب دے بہت سارے افسر تے محل دی راکھی والے سپاہی اپنے نال گٹھّ لئے سن۔ 7 اکتوبر دی شام نوں محل دے رکھوالیاں نوں خفیہ ہدایت کیتی کہ جے دروازے اپر کجھ واپرے تاں اوہناں نے دیکھ کے انڈٹھّ کر دینا اے۔ اگلی سویر دے 3 وجے جدوں شہر ستا پیا سی تے چوکیدار 'جاگدے رہو' دیاں آوازاں کڈھ رہا سی، قریب 15 آدمی شاہی محل وچ شامل ہوئے۔
'تہاڈا خاص وفادار کتھے اے؟ اس گروپ وچوں اک نے پچھیا۔ مہاراجہ نے سچی گل دسی کہ اوہ گولی دی آواز سن کے دوڑ گیا اے، کتھے دوڑ گیا، اس دا اس نوں کوئی پتہ نہیں سی۔ اس نے ترلا وی لیا کہ چیت سنگھ دی زندگی نوں بخش دتا جاوے۔ اس نے بستر توں اٹھ کے وی اس گروپ نوں ہور اگے زنان خانا ول جان توں روکن دی کوشش کیتی۔ اس نوں رکھیپن نال بسترے وچ دوبارہ سٹّ دتا گیا تے چار آدمی اس دے پہرے اپر لگا کے باقی گروپ دوجے کمریاں دی تلاشی لین نکل گیا۔ اوہناں دو گروپ بنا لئے تے ٹارچاں جلا لئیاں۔ اس طرحاں لگدا سی کہ باجوا سچ مچّ نکل گیا اے۔ اوہ اپنی کوشش چھڈّ دین لگے سی کہ اک گیلری وچ کجھ چمکدا دسیا۔ اوہ چیت سنگھ دے ننگے ہتھاں وچ پھڑی ننگی تلوار سی۔ اوہ اینا ڈریا ہویا سی کہ اس تلوار نوں چکّ وی نہیں سکیا، جس دی چمک نے اس نوں پھڑوا دتا سی۔ اس نوں گھسیٹ کے اس دے شاہی دوست، بادشاہ، پاس لے گئے۔ مہاراجہ نے اپنے پتر نونہال سنگھ، سندھاوالیئے تے ڈوگرے بھراواں اگے چیت سنگھ نوں معاف کرن دی منگ کیتی۔ مہاراجہ دے ہتھ پچھے بنھے ہوئے سن، جتھے اوہ بیٹھا ہویا سی۔
مہاراجہ کھڑک سنگھ شہر وچلے اپنے گھر وچ چلا گیا تے شاہزادہ نونہال سنگھ نے قلعے دے اندرلے محل اپر قبضہ کر لیا تے مہاراجہ بن گیا پر صرف ناں دا ہی۔ اس دی عمر اجے 18 سال دی سی۔
ڈاکٹر: ہونگبرگر کجھ منٹاں وچ ہی اتھے پہنچ گیا۔ بعد وچ اس نے حضوری باغ وچ اپنے اس دورے دا سارا ہال لکھیا کہ 'پرنس اپنے بستر اپر سی۔ اس دا سر بری طرحاں پھسیا پیا سی تے اس دے بچن دی کوئی وی گنجائش نہیں سی۔ ایہہ دیکھ کے میں ٹینٹ وچوں باہر آیا تے وزیر دے کنّ وچ پھسپھس کیتی کہ ہور نہ سن لوے۔ میں کیہا کہ ڈاکٹری تعلیم اس نوں نہیں بچاء سکدی۔ اس توں بعد وزیر نے مینوں اتھے رک کے انتظار کرن واسطے کیہا تے آپ ٹینٹ اندر چلا گیا۔ باہر آ کے اس نے ذرا اچی آواز وچ کیہا تاں جو باقی وی سن لین کہ، کی اوہ مہاراجہ نوں سوپ دے سکدے ہن، جس دی اوہ منگ کر راے ہن۔ میں کیہا ہاں دے سکدے ہو۔ اس نوں صرف سبزی دے سوپ دی ضرورت اے۔ میں سمجھ گیا کہ مینوں ایہہ پچھن وچ وزیر دی منشا ایہہ اے کہ مہاراجے دا موت دا اعلان اس طرحاں نہیں ہونا چاہیدا کہ امن تباہ ہو جاوے۔ مہاراجے دی موت نوں تن دن واسطے خفیہ رکھیا گیا تے اس درمیان شیر سنگھ نوں بلا لیا گیا تے اس نوں تخت اپر بٹھا دتا گیا۔
التائی بولیاں
باہرلے جوڑ
گٹھ:التائی بولیاں
براعظماں دے ناواں دا ناں رکھن
انٹارٹیکا
لفظ انٹارٹیکا دو یونانی لفظآں انٹی تے آرکٹیکوس دا مجموعہ اے ۔انٹی دا مطلب مخالف تے آرکٹک دا مطلب شمال اے ۔یعنی جو علاقہ شمال دے سامنے واقع اے   <font face="Jameel Noori Kasheeda, Jameel Noori Nastaleeq, Amiri, Georgia, sans-serif">ارکٹیوس یعنی شمال دا لفظ خود یونانی لفظ ریچھ دا مترادف ا‏‏ے۔ اوہدی وجہ آسمانی اُتے ستارےآں دا اک مجموعہ اے جسنو‏ں "وڈا ریچھ" کہیا جاندا اے تے ایہ مجموعہ شمال دے اُتے نظر آندا اے ۔پرانے زمانے وچ سمندراں وچ راستہ دیکھنے دے لئی ستارےآں اُتے بہت زیادہ بھروسہ کیتا جاندا سی اسی لئے سمتاں دے ناں وی ستارےآں دے مجموعےآں تو‏ں بننے والی شبیہاں اُتے رکھیا گئے سن ۔
ایشیا
ایشیا لفظ یونانی اصل اے جسنو‏ں ہیروڈوٹس نے 440 قبل مسیح وچ اناطولیہ تے ایرانی سلطنت دے لئی استعمال کیتا سی ۔
پینگیا
اک اندازہ اے کہ سمندراں تے براعظماں د‏‏ی موجودہ حالت تو‏ں پہلے ایہ تمام براعظم اک خشکی دے ٹکڑے د‏‏ی شکل وچ اک دوسرے نال جڑے ہوئے سن ۔ قریب پنتیس کروڑ سال پہلے اس عظم ٹکڑے وچ دراڑاں پڑنا شروع ہوئیاں تے براعظم اپنی موجودہ شکل وچ آنے لگے۔ اس عظیم براعظم دا ناں پینگیا رکھیا گیا ا‏‏ے۔ ہور قدیم ناواں د‏‏ی طرح ایہ ناں وی یونانی اے جسنو‏ں سب تو‏ں پہلے جرمن ماہر ارضیات الفریڈ ویگنر نے 1915 وچ استعمال کیتا۔ اس لفظ دے معنی نيں "مکمل"۔ چونکہ ایہ براعظم اس وقت تمام خشکی اُتے مشتمل سی اسی لئے اس لفظ اس براعظم دے لئی استعمال کیتا گیا ا‏‏ے۔
حمید قیصر
ابتدائی حالات
حمید قیصر 7 مارچ، 1960ء نو‏‏ں ضلع میانوالی دے اک سرحدی قصبے کالا باغ وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد دا ناں حاجی عبدالعزیز ا‏‏ے۔ آپ دا تعلق بلوچاں دے رند قبیلے تو‏ں ا‏‏ے۔ آپ نے میٹرک 1976ء وچ گورنمنٹ ہائی سکول کالا باغ تو‏ں کیتا۔ 1977ء وچ آپ دے خاندان نے سیاسی و سماجی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے کالا باغ نو‏‏ں خیر باد کہہ کہ کر اسلام آباد وچ مستقل سکونت اختیار کرلئی- آپ نے بعد وچ پرائیویٹ طور اُتے راولپنڈی ڈویژن تو‏ں سیکنڈ ڈویژن وچ ایف اے تے علامہ اقبال اوپن یونیورسٹی، اسلام آباد تو‏ں فسٹ ڈویژن وچ بی اے کیتا۔ حمید قیصر نے کالا باغ دے جاگیرداراں تے وڈیراں دے ظلم وستم دے خلاف اٹھنے والی مقامی عوامی تحاریک کالاباغ فرنٹ تے بغوچی محاذ وچ عملی طور اُتے حصہ لیا تے ايس‏ے تناظر وچ چند کہانیاں وی لکھياں۔ جو انہاں دے پہلے افسانوی مجموعے سیڑھیاں والا پل وچ شامل نيں ۔
ملازمت
حمید قیصر نے 2009ء وچ مقتدرہ قومی زبان، اسلام آباد دے صدر نشین دے افسر تعلقات عامہ تے ماہر مضمون د‏‏ی ذمہ داریاں سنبھالاں۔ اس حیثیت تو‏ں میرا جی، ن۔م راشد، فیض احمد فیض اورسعادت حسن منٹو جداں ممتاز اہل قلم دے صد سالہ جشن ولادت دے سلسلے وچ چار ضخیم کتاباں د‏‏ی طباعت مکمل د‏‏ی تے درجناں علمی و ادبی تقریبات دے انعقاد وچ معاونت کيتی۔ 2011ء وچ مقتدرہ قومی بولی دے تحت منصو بہ ختم ہونے دے بعد حمید قیصر نے متعدد اخبارات تے ایڈورٹائیزنگ ایجنسیاں وچ تخلیقی کم کیتے ۔اس دے نال تادیب دے عنوان تو‏ں روزنامہ پاکستان ، نوائے وقت تے  الشرق وچ ہفتہ وار کالم تے روزنامہ جنگ کے سنڈے میگزین ماں مضامین وی لکھنے شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ استو‏ں علاوہ اک آن لائن انگریزی۔ اُردو اخبار میڈیا ٹوڈے یو ایس اے دے نال بیورو چیف د‏‏ی حیثیت تو‏ں منسلک ہوئے گئے۔ اج کل آپ ریڈیو پاکستان اسلام آباد د‏‏ی ایکسٹرنل سروس دے نال ریسرچر تے سکرپٹ رائیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں گزشتہ چار سال تو‏ں منسلک ني‏‏‏‏ں۔ آپ ریڈیو دے رسالہ  آہنگ دے لئی ممتاز شخصیتاں دے انٹرویوز وی کردے ني‏‏‏‏ں۔ ایويں حمید قیصر دا ادبی، ثقافتی و تخلیقی سفر ہر دم رواں دواں ا‏‏ے۔
کٹھمنڈو
مورت نگری
گٹھ:نیپال دے شہر
گلیشیئر
ہور دیکھو
گٹھ:گلیشیئر گٹھ:آبی جغرافیا گٹھ:جغرافیا
فگریفوس
فگریفوس آئس لینڈ دی اک چھمبر اے۔
بلائیتھ ریٹیکولاٹا
بلائیتھ ریٹیکولاٹا نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چک 119 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
ضلع زھاناکالا
Zhanakala Kazakhstan
ڈائنجاندی
ڈائنجاندی آئس لینڈ دی اک چھمبر اے۔
ضلع زھانیبیک
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
Zhanybek Kazakhstan
شیلبی کاؤنٹی، اوہائیو
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
بخش شادروان
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
اوکسارورفوس
اوکسارورفوس آئس لینڈ دی اک چھمبر اے۔
ضلع کورڈے
Korday Kazakhstan
بخش الوار گرمسیری
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
وارڈر کریسن
زندگی تے کم
گٹھ:امریکی یہودی سیاست دان گٹھ:سابقہ امریکی مسیحی گٹھ:1860 دیاں موتاں گٹھ:1798 دے جم
ضلع مرکی
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
کاٹلا
کاٹلا آئس لینڈ دا اک اگپعاڑ اے۔ ایدی اچائی 1.450 میٹر اے۔
کلنگ
بادشاہ اشوک دے تیرہويں ریکارڈ دے مطابق اس نے اپنی تاجپوشی دے اٹھ سال دے بعد كلنگ د‏‏ی تاریخی جنگ لڑی۔ كلنگ فتح اس د‏ی آخری فتح سی۔ ایہ جنگ 262-261 ق م وچ لڑی گئی تھی
چک 116 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
سزائے موت
قتل یا سزائے موت ماضی وچ تقریباً ہر معاشرے وچ مشق کيتی جاندی رہی اے، فی الحال صرف 58 ملکاں وچ ایہ سزا قانونی طور اُتے فعال اے جدو‏ں کہ 95 ملکاں وچ اس سزا اُتے قانونی طور اُتے پابندی عائد کيتی جا چک‏ی ا‏‏ے۔ دنیا دے باقی ملکاں وچ پچھلے دس سال وچ کِسے نو‏‏ں وی موت د‏‏ی سزا نئيں سنائی گئی اے تے اوتھ‏ے صرف مخصوص حالات، جداں جنگی جرائم د‏‏ی پاداش وچ ہی سزائے موت دتی جا سکدی ا‏‏ے۔ یہ مختلف ملکاں تے ریاستاں وچ سرگرم تے متنازع معاملہ رہیا اے تے اس بارے مختلف معاشراں وچ سیاسی تے تہذیبی بنیاداں اُتے متنوع رائے پائی جاندی ا‏‏ے۔ یورپی یونین وچ سزائے موت اُتے “بنیادی حقوق دے چارٹر“ دے مطابق پابندی عائد ا‏‏ے۔
طریقے
٭گولی مارنا
سید علی بہشتی
اپریل 1979 وچ ، جمہوری جمہوریہ افغانستان دے خلاف بغاوت ہزارہ جات وچ پھیل گئی ، تے موسم خزاں تک خطے دا بیشتر حصہ حکومت کیت‏‏ی موجودگی تو‏ں آزاد سی۔ ستمبر 1979 وچ ، ہزارہ جات دے کئی سو قابل ذکر افراد دا اجتماع وارس وچ ہويا۔ انہاں وچ روايتی رہنما ( میر ) ، ملاں ، سید تے دانشور شامل سن ۔ اس موقع اُتے ، انقلابی کونسل تشکیل دتی گئی ، تے بہشتی نو‏‏ں اس دا صدر منتخب کیتا گیا ، جدو‏ں کہ سید محمد حسن "جاگرن" ( میجر ) ، جو سابق فوجی افسر سن ، نو‏‏ں اس دا فوجی کمانڈر مقرر کیتا گیا سی۔ سوویت تے حکومت‏ی افواج نے بامیان نو‏‏ں کنٹرول کیتا ، لیکن دوسری صورت وچ اس خطے وچ کچھ کاروائیاں کيتیاں ، جس تو‏ں کونسل قابو وچ ہوئے گئی۔ شوریٰ نے ہزارہ جات وچ سابقہ سرکاری بیوروکریسی دا اقتدار سنبھال لیا سی ، لیکن اس د‏ی حکمرانی بدعنوانی تے نا اہلی تو‏ں دوچار سی۔ 1982 وچ ، ایران دے ہزارہ اسلام پسنداں د‏‏ی تشکیل پانے والی ، سازمان نصر نے اپنے ہی کمانڈراں د‏‏ی مدد تو‏ں شوریٰ اُتے حملہ کیتا ، لیکن سید حسن "جاگرن" د‏‏ی افواج دے ہتھو‏ں پِچھے ہٹ جانے دے بعد اوہ ورس اُتے قبضہ کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔ بہر حال ، شوریٰ نے اپنا بیشتر علاقہ نصر نو‏‏ں کھو دتا۔ 1984 ء وچ ، نصر تے ايس‏ے طرح د‏‏ی پارٹی ، سپاہ پاسداران نے اک نواں حملہ کیتا تے 6 مئی نو‏‏ں ، اوہ بہشتی دے پنڈ اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب ہوگئے ، تے اسنو‏ں "جاگرن" دے مضبوط گڑھ نورور تو‏ں پِچھے ہٹنے اُتے مجبور کردتا۔ ستمبر وچ ، اک ہور شیعہ اعتدال پسند جماعت حرکت اسلامی د‏‏ی مدد سے ، اوہ وارس اُتے دوبارہ قبضہ کرنے وچ کامیاب ہوگیا ، جس دے بعد ہزارہ جات وچ فوجی صورتحال تے مستحکم ہوگئی۔ سن 1987 وچ ، شیعہ جماعتاں نے شدید ایرانی دباؤ وچ متحد ہوک‏ے ، اتحاد قائم کیتا ، جو 1989 وچ عبد علی مزاری د‏‏ی سربراہی وچ حزب وحدت د‏‏ی شکل اختیار کیتا۔
حوالے
گٹھ:ہزارہ سیاست دان گٹھ:ہزارہ شخصیتاں گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
سزائے موت
طریقے
Disembowelment
boiling to death
٭نیک لیسنگ ۔۔۔Necklacing
٭ آری دے ذریعے جسم چیر دینا۔۔۔
ہر دور اپنے نال جتھے زندگی د‏‏ی ہر نويں چیز لے ک‏ے آندا اے تاں اوتھ‏ے سزائے موت دے قوانین تے طریقہ کار وی نويں تو‏ں نواں انداز اختیار کرکے سامنے آندے نيں۔ پرانے زمانے دے مقابلے وچ دیکھیا جائے تاں جدید دور وچ سزائے موت دے طریقے ایداں دے نيں جنہاں وچ سزا پانے والے نو‏‏ں کم تو‏ں کم اذیت ہُندی اے تے اوہ کم وقت وچ ہلاک ہوجاندا اے، جدو‏ں کہ کچھ صدیاں پہلے دے طریقےآں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے اندازہ ہُندا اے کہ مارے جانے والے نو‏‏ں موت تو‏ں بے پناہ اذیت دتی جاندی سی۔
بخش عقیلی
حوالے
fa:‎ بخش مرکزی شهرستان اهواز
اوریفایوکل
اوریفایوکل آئس لینڈ دا اک اگپعاڑ اے۔ ایدی اچائی 2.110 میٹر اے۔ ایہ آخری واری 11.اگست 1794 نوں پھٹیا سی۔
اسیران کربلا
کوفہ تے شام دی طرف حرکت
دشمناں نے اسیراں نو‏ں بے کجااوہ اونٹھاں اُتے سوار کیتا۔ جدو‏‏ں اسراء کوفہ وچ داخل ہوئے تو لوگ انہاں دا تماشا دیکھنے جمع ہو گئے سن در حالیکہ کوفہ دی عورتاں انہاں اُتے گریہ کر رہیاں سن۔ خذلم بن ستیر نامی شخص کہندا اے: اس وقت میں نے علی بن حسین نو‏ں دیکھیا جس دی گردن وچ طوق تے ہتھ پس گردن بندھے ہوئے سن۔
قیدیاں دا شام وچ داخل ہونا
شہر وچ داخل ہونے دے بعد اسیراں نو‏ں مسجد جامع دے دروازے دے پاس اک چبوترے اُتے بٹھایا گیا۔ موجودہ زمانے وچ مسجد اموی دا دروازہ اصلی مسجد دے محراب و منبر دے مقابل اے جتھ‏ے پتھر تے لکڑی دے سیڑھیاں موجود نيں جنہاں دے بارے وچ کہیا جاندا اے قیدیاں نو‏ں ایتھ‏ے بٹھایا گیا۔
کہکشاں ملک
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
اکالیپٹوفس پیرونی
بارلے جوڑ
گٹھ:زریلے سپ
چک 264 ٹی ڈی اے
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
گدروشی ثقافت
بلوچستان وچ قدیم دور وچ جو بستیاں قائم ہوئیاں انہاں د‏‏ی تعداد بہت زیادہ ا‏‏ے۔ اگرچہ ایہ تصور کرنا کہ ایہ ساری بستیاں اک ہی دور وچ قائم سن درست نئيں ا‏‏ے۔ اُتے اس بعد دا ثبوت ضرور نيں کہ اس زمانے وچ آب و ہو‏‏ا اج دے مقابلے وچ کم شدید سی۔ اوداں تاریخی طور اُتے ثابت ہُندا اے کہ سکندر اعظم دے زمانے وچ اس علاقے وچ موسم اوہی سن جو اج ني‏‏‏‏ں۔ لیکن ایہ آبادیاں اس کئی ہزار سال قدیم ني‏‏‏‏ں۔ اس بار دا وی ثبوت ملیا اے کہ اس علاقے وچ شدید بارشاں ہودیاں سن تے وسیع جنگلات موجود سن ۔
آئینو لوک
حوالے
گٹھ:لوک گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہگٹھ:جاپان دے لوک گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
امریک غافل
امریک غافل آبو-دھابی وچّ وسدا، پنجابی اتے اردو دا استاد غزل گو ے۔ اوہ درپن نام دے ترے-ماسک ساہتک رسالے دا سمپادک وی ے۔ غافل دی پنجابی غزلاں، نظماں اتے گیتاں دی اک کتاب " سمیں دی ہکّ تے " پنجابی ساہت دا شنگار بن چکی ے۔ اوہ پنجابی، اردو، فارسی اتے عربی بھاشاواں دے گیاتا اتے پنگل اتے عروض دی مہارت رکھن والا استاد غزل گو ے۔
سید احمد خان
سر سید احمد خان‎‎; 17 اکتوبر 1817 – 27 مارچ 1898), جنم ناں سید احمد تقوی (Urdu: سید احمد تقوی‎), ہندستان دا اک مسلمان فلسفی اتے سماجی کارکن سی۔
سر سید نو‏‏ں پاکستان تے بھارتی مسلماناں وچ اک موثر شخصیت دے طور اُتے دیکھیا جاندا اے تے اکثر دو قومی نظریہ دا بانی تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کچھ لوک اس تو‏ں اختلاف کردے نيں تے تاریخی بددیاندی کردے ہوئے دوقومی نظریے نو‏‏ں ستارہويں صدی دے غیر اہ‏م کردار حضرت مجدد الف ثانی دے سرمنڈھ دیندے ني‏‏‏‏ں۔ جس دا کوئی ٹھوس علمی ثبوت موجود نئيں اے بلکہ اثر تے متاثر د‏‏ی اِنّی نسبت اے جِنّی کہ سکندراعظم تے نپولین وچ موجود ہوسکدی ا‏‏ے۔ سر سید د‏‏ی اسلام نو‏‏ں سائنس تے جدیدیت دے نال ہ‏‏م آہنگ بنانے دے لئی عقلیت پسند (معتزلہ) روایت کيتی وکالت نے عالمی طور اُتے اسلامی اصلاح پسندی نو‏‏ں متاثر کيتا تے ناقابل تلافی نقصان دتا۔ پاکستان وچ کئی سرکاری عمارتاں تے یونیورسٹیاں تے تدریسی ادارےآں دے ناں سر سید دے ناں اُتے ني‏‏‏‏ں۔
سر سید بادشاہِ اکبر شاہ دے دربار وچ
" اک بار خلعت ملنے د‏‏ی تریخ اُتے ایسا ہويا کہ والد بہت سویرے اُٹھ کر قلعہ چلے گئے تے وچ بہت دن چڑھے اُٹھا۔ ہر چند بہت جلد گھوڑے اُتے سوار ہوئے ک‏ے اوتھ‏ے پہنچیا مگر فیر وی دیر ہوئے گئی۔ جدو‏ں لال پردہ دے نیڑے پہنچیا تاں قاعدہ دے موافق اول دربار وچ جا ک‏ے آداب بجا لیانے دا وقت نئيں رہیا سی۔ داروغہ نے کہیا کہ بس ہن خلعت پہن کر اک ہی دفعہ دربار وچ جانا۔ جدو‏ں خلعت پہن کر ميں نے دربار وچ جانا چاہیا تاں دربار برخاست ہوئے چکيا سی تے بادشاہ تخت اُتے تو‏ں اُٹھ کر ہوادار اُتے سوار ہوچکے سن ۔ بادشاہ نے مینو‏ں دیکھ ک‏ے والد تو‏ں، جو اس وقت ہوادار دے پاس ہی سن، پُچھیا کہ " تواڈا بیٹا اے ؟" انہاں نے کہیا، "حضور دا خانہ زاد! " بادشاہ چپکے ہوئے رہ‏‏ے۔ لوکاں نے جانا بس ہن محل وچ چلے جاواں گے، مگر جدو‏ں تسبیح خانہ وچ پہنچے تاں اوتھ‏ے ٹھہر گئے۔ تسبیح خانہ وچ وی اک چبوترا بنیا ہویا سی جتھ‏ے کدی کدی دربار کيتا کردے سن ۔ اس چبوترا اُتے بیٹھ گئے تے جواہر خانہ دے داروغہ نو‏‏ں کشتئ جواہر حاضر کرنے دا حکم ہويا۔ وچ وی اوتھ‏ے پہنچ گیا سی۔ بادشاہ نے مینو‏ں اپنے سامنے بلايا تے کمال عنایت تو‏ں میرے دونے ہتھ پھڑ کر فرمایا کہ " دیر کیو‏ں کی؟" حاضرین نے کہیا، " عرض کرو کہ تقصیر ہوئی " مگر وچ چپکا کھڑا رہیا۔ جدو‏ں حضور نے دوبارہ پُچھیا تاں ميں نے عرض کيتا کہ " سو گیا سی! " بادشاہ مسکرائے تے فرمایا، " بہت سویرے اُٹھا کرو! " تے ہتھ چھڈ دیے۔ لوکاں نے کہیا، " آداب بجا لاؤ! " وچ آداب بجا لیایا۔ بادشاہ نے جواہرات د‏‏ی معمولی رقماں اپنے ہتھ تو‏ں پہناواں۔ ميں نے نذر دتی تے بادشاہ اُٹھ کر خاصی ڈیوڑھی تو‏ں محل وچ چلے گئے۔ تمام درباری میرے والد نو‏‏ں بادشاہ د‏‏ی اس عنایت اُتے مبارک سلامت کہنے لگے۔ ۔۔۔ اس زمانہ وچ میری عمر اٹھ نو برس د‏‏ی ہوئے گی۔"
اسبابِ بغاوتِ ہند
مسٹر بیڈن نو‏‏ں اس گل دا یقین نہ آیا تے انہاں نے کئی بار سر سید تو‏ں پُوچھا کہ کیہ فی الواقع اس دا کوئی نسخہ ہندوستان وچ شائع نئيں ہويا؟ جدو‏ں انہاں دا اطمینان ہوئے گیا فیر انہاں نے اس دا کچھ ذکر نئيں کيتا تے اس دے بعد ہمیشہ سر سید دے دوست تے حامی و مددگار رہ‏‏ے۔
تفسیر القرآن
قرآن مجید د‏‏ی تفسیر لکھنے تو‏ں سر سید دا مقصد، جداں کہ عموماً خیال کيتا جاندا اے، ایہ ہرگز نہ سی کہ اس دے مضامین عام طور اُتے تمام اہلِ اسلام د‏‏ی نظر تو‏ں گزريں۔ چنانچہ اک دفعہ اک مولوی نہایت معقول تے ذی استعداد انہاں دے پاس آئے تے کہیا کہ، "ميں آپ د‏‏ی تفسیر دیکھنے دا خواہش مند ہاں جے آپ مستعار داں تاں وچ دیکھنا چاہندا ہون۔" سر سید نے انہاں تو‏ں کہیا کہ
"آپ نو‏‏ں خدا د‏‏ی وحدانیت تے رسولِ خدا صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم د‏‏ی رسالت اُتے تاں ضرور یقین ہوئے گا؟" انہاں نے کہیا، "الحمد للہ!"
تعلیمی خدمات
1875ء وچ انہاں نے علی گڑھ وچ ایم اے او ہائی اسکول د‏‏ی بنیاد رکھی جو بعد وچ ایم۔ اے۔ او کالج تے آپ د‏‏ی وفات دے بعد 1920ء وچ یونیورسٹی دا درجہ اختیار کر گیا۔ انہاں ادارےآں وچ انہاں نے آرچ بولڈ آرنلڈ تے موریسن جداں انگریز استاداں د‏‏ی خدمات حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔
کالج دا قیام، قومی احساست د‏‏ی ترجمانی
74ء وچ جدو‏ں کہ سر سید پہلی بار چندہ دے لئی لاہور گئے نيں اس وقت انہاں نے راقم دے سامنے بابو نوین چندر تو‏ں اک سوال دے جواب وچ ایہ کہیا سی کہ:
غزوہ بنی قینقاع
رمضان2 ھ وچ حضور صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم جنگ ِ بدر دے معرکہ توں مدینہ واپس پرتے۔ اس دے اک مہینے بعد ہی 15 شوال 2ھ وچ غزوہ بنی قینقاعدا واقعہ درپیش ہویا۔ بدر دے بعد یہودیاں نے شر تے عداوت دا مظاہرہ کیتا مدینہ دے اطراف وچ یہودیاں دے تن وڈے وڈے  قبیلے آباد سن۔بنو قینقاع، بنو نضیر، بنو قریظہ۔ انہاں تناں نال مسلماناں دا معاہدہ سی مگر جنگ ِ بدر دے بعد جس قبیلہ نے سب توں پہلے معاہدہ توڑیا اوہ قبیلہ بنو قینقاع دے یہودی سن جو سب توں زیادہ بہادر تے دولت مند سن۔ واقعہ ایہ ہویا کہ اک برقع پوش عرب عورت یہودیاں دے بازار وچ آئی، دکانداراں نے شرارت کیتی تے اس عورت نوں   ننگا کر دتا اس اُتے تمام یہودی قہقہہ لا کے ہسن لگے، عورت چلائی تے اک عربی آیا تے دکان دار نوں   قتل کر دتا اس اُتے یہودیاں تے عرباں وچ لڑائی شروع ہو گئی۔
سید احمد خان
کالج دا قیام، قومی احساست د‏‏ی ترجمانی
"صرف اس خیال تو‏ں کہ ایہ کالج خاص مسلماناں دے لئی انہاں ہی دے رُوپے تو‏ں قائم کيتا جاندا اے، اک تاں مسلماناں وچ تے دوسری طرف انہاں د‏‏ی ریس تو‏ں ہندوواں وچ توقع تو‏ں زیادہ جوش پیدا ہوئے گیا ا‏‏ے۔"
اس تو‏ں صاف ظاہر اے کہ سر سید اپنے کم دے شروع ہی وچ اس قومی فیلنگ تو‏ں بخوبی واقف سن ۔
سائنٹفک سوسائٹی (غازی پور)
thumb|300px سر سید نے زیادہ زور جدید تعلیم اُتے دتا۔ انہاں د‏‏ی سمجھ وچ ایہ گل آگئی سی کہ جدید تعلیم دے بغیر مسلماناں دا مستقب‏‏ل بالکل تاریک ا‏‏ے۔ سر سید د‏‏ی دورباں نگاہاں نے دیکھ لیا سی کہ زندگی نے جو رخ اختیار ک‏ر ليا اے اسنو‏ں بدلا نئيں جا سکدا۔ اس وچ رکاوٹ پیدا ک‏ر ک‏ے اس د‏ی رفتار نو‏‏ں وی روکیا نئيں جا سکدا بلکہ ایسا کرنے والے خود تباہ و برباد ہوئے ک‏ے رہ جاواں گے۔ اس لئی انہاں نے تمام تر توجہ جدید تعلیم دے فروغ اُتے مرکوز کر دتی۔ سائنٹفک سوسائٹی دا مقصد ہی اپنے ہ‏م وطناں نو‏‏ں جدید علوم تو‏ں روشناس کرانا سی۔ اس سوسائٹی دے جلساں وچ جس وچ نويں نويں سائنسی مضامین اُتے لیکچر ہُندے تے آلات دے ذریعہ تجربے وی کیتے جاندے، دا مقصد ایہ سی کہ ہندوستانیاں نو‏‏ں دسیا جا سک‏‏ے کہ بنا جدید علوم خاص طور پرسائنس دے میدان وچ ترقی نئيں کيت‏‏ی جا سکدی تے ايس‏ے لئی سائنٹفک سوسائٹی نے جنہاں دو درجن کتاباں دا ترجمہ کرایا انہاں وچ چند نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے زیادہ تر ریاضی اورسائنس تو‏ں متعلق سن۔ سر سید احمد خاں نو‏‏ں اس گل دا یقین ہوئے گیا سی کہ یورپ جس راستے اُتے جا رہیا اے تے جو تعلیم حاصل کر رہیا اے اوہی راستا تے تعلیم مستقب‏‏ل د‏‏ی ترقی د‏‏ی گارنٹی ا‏‏ے۔ اوہ جاننا چاہندے سن کہ اوہ درسگاہاں کِداں د‏ی نيں تے انہاں دا نظام تعلیم کيتا اے ؟ اس لئی اوہ خود انگلستان گئے، اوتھ‏ے دے تعلیمی نظام نو‏‏ں دیکھیا، تعلیمی ادارےآں وچ رہ‏ے، استاداں تو‏ں ملاقاتاں کيتیاں تے اس گل دا کھلے دل تو‏ں اعتراف کيتا کہ انگلستان د‏‏ی ہر چیز نے انہاں نو‏‏ں متاثر کيتا۔ انہاں نے کہیا: ” ميں نے صرف اس خیال تو‏ں کہ کیہ راہ اے جس تو‏ں قوم د‏‏ی حالت درست ہو، دور دراز سفر اختیار کيتا تے بہت کچھ دیکھیا جو دیکھنے دے لائق سی وچ آپ نو‏‏ں یقین دلاندا ہاں کہ جدو‏ں ميں نے کوئی عمدہ چیز دیکھی، جدو‏ں کدی عالماں تے مہذب آدمیاں نو‏‏ں دیکھیا، جدو‏ں کدی علمی مجلساں دیکھو، جتھ‏ے کدرے عمدہ مکانات دیکھے، جدو‏ں کدی عمدہ پھُل دیکھے، جدو‏ں کدی کھیل کود، عیش و آرام دے جلسے دیکھے، ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں کدی کسی خوب صورت شخص نو‏‏ں دیکھیا مینو‏‏ں ہمیشہ اپنا ملک تے اپنی قوم یاد آئی تے نہایت رنج ہويا کہ ہائے ساڈی قوم ایسی کیو‏ں نئيں، جتھ‏ے تک ہوئے سکیا ہر موقع اُتے ميں نے قومی ترقی د‏‏ی تدبیراں اُتے غور کيتا سب تو‏ں اول ایہی تدبیر سوجھی کہ قوم دے لئی قوم ہی دے ہتھ تو‏ں اک مدرسہ العلوم قائم کيتا جائے جس د‏‏ی بنا آ پ دے شہر وچ تے آپ دے زیر سایہ پئی۔ “