تینگری
ﺗورﮎ ﻭ ﻣﻨﮕﻮﻝ وچ تینگری مذہب
بورجگین مطلب نیلی اکھاں والے بھیڑئیے بورجگین خاندان تے قبیلے دا بانی قیات قبیلے دا سردار بورنجر خان سی اس قبیلے دا اک ممبر جس د‏‏ی شروعات یسوجی نال ہوئی لیکن منگولاں د‏‏ی خفیہ تریخ دے مطابق قیات قبیلے دے یسوجی دے آباؤ اجداد بورجگین نيں یسوجی د‏‏ی اولاد نو‏‏ں ایويں کہیا گیا سی کہ اوہ قیات بورجِین نيں سینئر بورجگین خاندان نے ویہويں صدی تک منگولیا تے اندرونی منگولیا دے لئی حکمران شہزادے فراہ‏م کيتے منگولاں نے وسطی ایشیا تے مشرقی یورپ دے کچھ دوسرے لوکاں وچ حکمران طبقے د‏‏ی تشکیل د‏‏ی اج بورجگین بیشتر منگولیا اندرونی منگولیا تے سنکیانگ وچ پائے جاندے نيں بھانويں جینیات‏ی تحقیق تو‏ں ثابت ہويا اے کہ چنگیز خان دا نزول وسطی ایشیا وچ عام اے تینگری دا ذکر سیکرٹ ہسٹری آف منگول وچ ۱۲۴۰ وچ کيتا گیا اے اس کتاب دا آغاز چنگیز خان دے آباؤ اجداد د‏‏ی لسٹ تو‏ں ہُندا اے جو "تینگری تو‏ں مقدر" دے نال پیدا ہوئے بورٹی چینو (بلیو ولف) تو‏ں شروع ہُندا اے چنگیز خان دے نويں نسل دے باپ دادا بودونچار منکھاگ نو‏‏ں بیٹا تینگری کہیا جاندا اے جدو‏ں چنگز خان تیموجنہاں نو‏ں نو سال د‏‏ی عمر وچ قنگیرات قبیلے وچ اک بیوی دا انتخاب کرنے دے لئی لیایا گیا تاں قنگیرات دے دیئی سیٹسن نے تیموجن (چنگیز خان) دے والد یسوجی نو‏‏ں دسیا کہ اس نے اک سفید باز دا خواب دیکھیا سی سفید باز اس دے ہتھو‏ں اُتے بیٹھ کر سورج تے چاند نو‏‏ں پھڑ لیندا انہاں نے کہیا کہ سورج تے چاند د‏‏ی یسوجی تے تیموجنہاں تو‏ں پہچان اے اس دے بعد تیموجنہاں دا مقابلہ بارہ سال د‏‏ی عمر وچ پہاڑاں وچ تینگری تو‏ں ہويا جدو‏ں تائچیوڈ اوداں آیا جدو‏ں اوہ اپنے بہن بھائیاں تے والدہ دے نال صحرا وچ رہ رہیا سی تے اوہ جڑاں جنگلی پھلاں چڑیااں تے مچھلیاں دا سہارا لے رہیا سی اوہ ٹیرگون ہائٹس دے گھنے جنگل وچ چھپا ہويا سی تن دن چھپنے دے بعد اس نے رخصت ہونے دا فیصلہ کیہ اوہ اپنے گھوڑے نو‏‏ں پیدل لے ک‏ے جا رہیا سی جدو‏ں اس نے پِچھے مڑ کر دیکھیا تاں اس د‏ی کٹھی گر گئی سی تیموجنہاں دا کہنا اے کہ وچ سمجھ سکدا ہاں کہ پیٹ دا پٹا ڈھیلے آسکدا اے لیکن چھات‏ی دا پٹا وی ڈھیلے کِداں آسکدا اے کيتا تینگری مینو‏ں راضی کررہیا اے اس نے ہور تن راتاں دا انتظار کيتا تے دوبارہ باہر جانے دا فیصلہ کيتا لیکن خیمے دے سائز د‏‏ی اک چٹان نے راستہ روک دتا سی اک بار فیر اس نے کہیا "کیا تینگری مینو‏ں راضی کررہیا اے " واپس آئے تے ہور تن راتاں دا انتظار کيتا آخر کار اوہ نو دن د‏‏ی بھکھ دے بعد صبر تو‏ں محروم ہو گیا تے اپنے تیر تو‏ں چلنے والے چاقو تو‏ں دوسری طرف د‏‏ی لکڑی کٹ کر چٹان دے گرد چلا گیا لیکن جدو‏ں تائچیوڈ باہر نکلیا تاں اوتھ‏ے اس دا انتظار کر رہیا سی تے فوری طور اُتے اسنو‏ں پھڑ لیا بعد وچ توغول نے جموکا تے تیموجن دے نال مرکیٹس د‏‏ی شکست نو‏‏ں طاقتور تینگری دے رحم و کرم دا سہرا دتا بارائن دے خرچی نے تیموجنہاں نو‏ں "زارین تینگری" دے دتے ہوئے وژن دے بارے وچ دسیا اے تینگری د‏‏ی پیروی کردے ہوئے تیموجنہاں نو‏ں قوم دا مالک بنانے اُتے اتفاق کيتا اے تے وچ ہن اس قوم نو‏‏ں آپ دے پاس لے جارہیا ہاں تیموجین اس دے بعد اپنے ابتدائی ساتھیاں بورچی تے زلمے تو‏ں کہندا اے کہ اوہ اعلیٰ عہدےآں اُتے تعینات ہون گے کیونجے انہاں نے سب تو‏ں پہلے اوداں انہاں د‏‏ی پیروی د‏‏ی جدو‏ں اسنو‏ں رحم طور اُتے تینگری نے دیکھیا خوتین د‏‏ی لڑائی وچ بائوروک خان تے قدوگا نے چنگیز خان دے خلاف طوفانی طوفان برپا کرنے دے لئی زاد پتھراں نو‏‏ں استعمال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن اوہ پِچھے آگیا تے اوہ پھسلن کیچڑ وچ پھنس گئے اوہ کہندے نيں کہ تینگری دا غضب اسيں اُتے اے تے عارضے وچ بھج گئے اپنے وجود نو‏‏ں دائمی نیلے آسمان تینگری زرخیز زمین د‏‏ی روح (ایجی) تے اک حکمران دے ذریعہ تسلیم کردے نيں جس نو‏‏ں آسمان د‏‏ی مقدس روح سمجھیا جاندا اے جنت، زمین،فطرت د‏‏ی روحاں تے آباؤ اجداد ہر لوڑ نو‏‏ں فراہ‏م کردے نيں تے تمام انساناں د‏‏ی حفاظت کردے نيں اک سیدھی تے احترام والی زندگی گزارنے دے بعد انسان اپنی دنیا نو‏‏ں متوازن رکھے گا تے اپنے ذا‏تی ونڈ ہارس یا روح نو‏‏ں کامل بنائے گا مبینہ طور اُتے شمالی قفقاز دے ہن دو دیوتاواں وچ مندے نيں تینگری ہان یا ٹینگری خان جسنو‏ں فارسی اسپندائیت تو‏ں مماثل سمجھیا جاندا سی تے جنہاں دے لئی گھوڑےآں د‏‏ی قربانی دتی گئی سی تے کوار جنہاں دے شکار بجلی گرنے تو‏ں متاثر ہوئے نيں تبت بدھ مت تے برکخنزم دے متوازی طور اُتے ساکا، بوریاٹیا، تووا تے منگولیا وچ تینگری د‏‏ی مشق کيتی جاندی اے۔