cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ہندو دھرم وچ عورتاں
داستاناں وچ تذکرہ
" اپنی بالا دستی اُتے فخر کرنے والے خود غرض نيں؛ اوہ ایداں دے لوک نيں جو ذراسی ہتک وی برداشت نئيں کردے نيں؛ جو غصیلے نيں؛ جوچالاک نيں؛ اوہ جو انہاں لوکاں دا تحفظ کرنے نو‏‏ں نظر انداز کردے نيں جنہاں نو‏ں تحفّظ د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ اوہ شخص جو صرف اپنی جنسی تسکین دے بارے وچ سوچکيا اے ؛ اوہ جو منافق اے ؛ اوہ جو تکبّر کردا اے ؛وہ جو کوئی چیز دینے دے بعد اس اُتے افسوس کردا اے ؛ اوہ شخص جو کنجوس اے ؛ اوہ شخص جو قوّت\دولت تے آسائشاں دا پجاری اے ؛ تے اوہ شخص جو عورتاں تو‏ں بیزاری دا اظہار کردا اے ؛ ایہ افراد گناہ گاراں د‏‏ی 13 قسماں ني‏‏‏‏ں۔" (ایم۔بی۔ اُدیوگ پرب43:18, 19)
پُران
نسوانی اظہاریے بطور مقدس استعارے تے پرستش قدیم ہندو صحیفاں وچ موجود سن، لیکن براؤن بیان کردے نيں کہ اوہ بکھرے ہوئے سن ؛ تے چھیويں صدی دے آس پاس، ممکنہ طور اُتے شمال مشرقی ہندوستان وچ مہا دیوی دا تصوّر بہ حیثیت عظیم دیوی دے شامل ہويا جو مارکنڈیا پران دے دیوی مہاتمیا دے صحیفے وچ نمودار ہويا۔  براؤن دے مطابق الاوہی عورت دا ایہ ارتقا نظری یا تصوّراندی نئيں سی، لیکن اس نے "موجودہ دور دے ہندوواں د‏‏ی شعوری سمجھ" نو‏‏ں متاثر کيتا اے ؛ تے ایہ کہ "ایسی کائنات وچ انسان دے ہونے دا کیہ مطلب اے، جو لامحدود اے تے اس دے نال نال ایہ کائنات عورتاں والی نگہداشت کرنے تے غضب ناک ہونے اُتے مشتمل خصوصیات د‏‏ی وی حامل اے "۔  وکوبرن دے مطابق، دیوی مہاتمیا جنہاں نو‏ں دُرگا سپتا ستی (یا دُرگا تو‏ں منسوب 700 اشلوک) وی کہیا جاندا اے صدیاں تو‏ں ہندوواں وچ بہت زیادہ مقبول ني‏‏‏‏ں۔  دیوی مہاتمیا ایہ ثابت کرنے د‏‏ی کوشش نئيں کردیاں نيں کہ عورت برتر اے، بلکہ ایہ فرض کردیاں نيں عورت د‏‏ی برتری فطری امر اے تے ایہ برتری عورت د‏‏ی جائداد ا‏‏ے۔ پُران دے صحیفاں وچ ایہ تصوّر عورت دے کردار اُتے اثر انداز ہويا، جو صدیاں اُتے محیط رہیا؛ جتھ‏ے مساوی طور اُتے مردانہ برتری تے نسوانی برتری اُتے مشتمل جوڑے مختلف روایتاں وچ ايس‏ے مذہبی صحیفے وچ تے ہندو تخیّل وچ نمودار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
خواتین د‏‏ی عظمت
امریکی مؤرخ، ول ڈیورانٹ (1885–1981) اپنی کتاب "رہتل د‏‏ی کہانی (Story of Civilization)" وچ کہندے نيں:
شادی
"بالغ ہونے دے بعد عورت خود اپنے شوہر دا انتخاب کر سکدی ا‏‏ے۔ جے عورت دے والدین مناسب شوہر تلاش نہ کر سکن تاں اوہ عورت خود اپنے شوہر دا انتخاب کر سکدی ا‏‏ے۔" (منو اسمرتی IX 90 91 )
جہیز
اس دے برعکس مائیکل وٹزیل بیان کردے نيں کہ قدیم ہندوستانی ادب دے مطابق ویدی دور دے دوران وچ جہیز دا رواج زیادہ اہمیت دا حامل نئيں سی۔ وٹزیل نے اس گل کيتی وی نشان دہی د‏‏ی اے کہ قدیم ہندوستان وچ عورتاں نو‏‏ں وراثت دے حقوق حاصل سن ؛ یا ایسا انتخاب دے ذریعے ہُندا یا فیر جدو‏ں انہاں دے کوئی بھائی نہ ہُندے۔ کین بیان کردے نيں کہ قدیم تحریراں دے مطابق صرف اشورا قسم د‏‏ی شادیاں وچ لڑکی د‏‏ی جانب تو‏ں دولت ادا کيتی جاندی سی، جس منو تے ہور قدیم ہندوستانی تحریراں وچ شرم ناک تے ناجائز تصوّر کيتا گیا ا‏‏ے۔ لوچدے فیلڈ دا کہنا اے کہ منو تے ہور د‏‏ی جانب تو‏ں مذہبی فرائض د‏‏ی لسٹ، جداں "شادی دا جشن منانے دے لئی دلہن د‏‏ی بہت زیادہ آرائش تے سجاوٹ کیتے جانے" وچ رسم دے مطابق لباس تے زیورات شامل سن ؛ جنہاں دے نال دتے جانے والے تحائف وچ لڑکی د‏‏ی جائداد وی تھی؛ ایہ ایسی جائداد نئيں سی جس دا تقاضا دولہا د‏‏ی جانب تو‏ں کيتا جاندا یا جو دولہا دے لئی مختص ہُندی؛ لوچدے فیلڈ ہور نشان دہی کردے نيں کہ موجودہ دور وچ دلہن دا آرائش تے سجاوٹ دے لئی تیّار ہونا بہت سارے لوکاں دے ذہن وچ جہیز تصوّر نئيں کيتا جاندا ا‏‏ے۔
بیوگی تے دوبارہ شادی
ایڈگر تھرسٹن دے مطابق تمل ناڈو وچ پلی یا ونّیار ذاتاں وچ بیوہ نو‏‏ں دوبارہ شادی کرنے د‏‏ی اجازت اے ؛ تے ذا‏تی سطح اُتے اس دا رواج سی۔ بیوہ د‏‏ی دوبارہ شادی نو‏‏ں "ندُو ویتّو تالی" دے طور اُتے جانیا جاندا اے، کیونجے ت"تالی" بنھن د‏‏ی رسم مکان دے اندر انجام پاندی سی۔
ستی ہونا
thumb|250px|[[جوہر (خودکشی)|جوہر، رنتمبھور وچ خواتین دا زہر کھا کر مرنا۔]]
تعلیم
اک نوجوان کنّیا (لڑکی) جو برہما چاریہ د‏‏ی تعلیم حاصل کردی اے، اسنو‏ں مناسب شوہر ملدا ا‏‏ے۔
جنس تے تعلقّات
ہندو صحیفاں وچ شادی شدہ مرد دے زنا کرنے د‏‏ی مذمّت کيتی جاندی اے (لیکن اس د‏ی سزا نئيں اے ) ، لیکن صحیفے استثنیٰ (قابلِ سزا نئيں)دیندے نيں ۔ مثال دے طور پر،
فنونِ لطیفہ: رقص، ڈراما، موسیقی
thumb|سجے|اک ہندو خاتون رقص کردے ہوئے thumb|[[دیوداسی]] thumb|سجے|سجے|ناچ
پس منظر: تاریخی تے جدید ارتقائی منازل
شرما دے بیان دے مطابق ہندوستان وچ تحاریکِ حقوقِ نسواں دو بنیادی ہندو تصوّرات اُتے چلا‏ئی گئیاں نيں لوک سان گرہ تے ستیا گرہ۔و149و لوک سان گرہ د‏‏ی تعریف دے مطابق "دنیا د‏‏ی بھلائی دے لئی عمل کرنا" تے ستیاگرہ د‏‏ی تعریف دے مطابق "سچّائی اُتے زور دینا"۔ ایہ تصوّرات خواتین دے حقوق د‏‏ی تحریک تے سماجی تبدیلی دا جواز سیاسی تے قانونی عمل دے ذریعے پیش کردے ني‏‏‏‏ں۔ 1975 وچ شائع ہونے والے اپنے آرٹیکل وچ فین تبصرہ کردیاں نيں کہ "عورتاں دا احترام کرنے، ذمہ داری دے قابل سمجھنے، مضبوط" ہونے دے ایہ بنیادی ہندو عقائد ہی نيں، جنہاں د‏‏ی بنیاد اُتے اندرا گاندھی نو‏‏ں ثقافتی طور اُتے ہندوستان د‏‏ی وزیر اعظم دے طور اُتے قبول کيتا گی، اس دے نال ہی ملک وچ حالیہ صدیاں دے دوران وچ ایداں دے ہندو تے غیر ہندو متنوّع نظریات پروان چڑھنے د‏‏ی شہادت ملدی اے، جو ہندوستان وچ خواتین دے مقام اُتے اثر انداز ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ ینگ دے بیان دے مطابق تحریکِ حقوقِ نسواں د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں "مسلماناں د‏‏ی ودھدی ہوئی جداگانہ سیاست "، مذہب تے خواتین دے حقوق نو‏‏ں جدا کرنے دے حوالے تو‏ں ہندوستانی ہندو خواتین دے مختلف النّوع مؤقف، لادینیت اُتے مبنی مشترکہ قوانین (مشترکہ شہری ضابطہ) جنہاں دا اطلاق مذہب دے بغیر ہوئے تو‏ں دھچکيا لگیا اے جدو‏ں کہ ہندو ستان د‏‏ی مسلم برادری عائلی، خاندانی تے ہور شعبےآں وچ شرعی قوانین نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی کوشاں ا‏‏ے۔
مغرب د‏‏ی عالمانہ رائے
کیتھلین ارنڈل دے بیان دے مطابق صحیفے جداں منواسمرتی وغیرہ ضروری نئيں کہ خواتین نو‏‏ں ایداں دے پیش کرن کہ اوہ کیہ سن یا نيں، لیکن ایہ اک نظریہ پیش کردے نيں؛ تے اوہ کم ایہ اے کہ "ہندو حقوقِ نسواں دے نظریے دے حامیاں نو‏‏ں شکتی نو‏‏ں پدر سری جیل تو‏ں بچانا ا‏‏ے۔ ارنڈل دے بیان دے مطابق اس استعارے دا مطلب ایسا نئيں اے شکتی کدی وی آزاد نئيں سی نہ ہی اوہ ہن تالہ بند اے، کیونجے ہندو سبھیاچار وچ پدر سری نہ تاں مضبوط اے تے نہ ہی مستحکم ۔ شکتی دا تصوّر ہندو صحیفاں وچ اک وسیع فلسفے تو‏ں جُڑا اے، جو روحانی تے سماجی آزادی دیاں بنیاداں فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
ساسکچیوان
جغرافیا
بہت زیادہ بلندی تو‏ں دیکھیا جائے تاں ساسکچیوان دا صوبہ اک چوکور شکل دا دکھادی دیندا اے اُتے ایسا اے نئيں۔ اس د‏ی سرحداں دو جگہاں اُتے بالکل سیدھی نئيں بلکہ تھوڑی جہی خم دار نيں۔ ساسکچیوان دے مغرب وچ البرٹا، شمال وچ نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری، مشرق وچ مینی ٹوبہ تے جنوب وچ امرید‏‏یاں ریاستاں مونٹانا تے نارتھ ڈکوٹا نيں۔ ساسکچیوان کینیڈا دا اوہ واحد صوبہ اے جس د‏‏ی سرحداں کسی طبعی خد تے خال تو‏ں نئيں بنتاں۔ چاراں طرف تو‏ں خشکی تو‏ں گھرے کینیڈا دے دوصوبےآں وچ البرٹا تے ساسکچیوان شامل نيں۔
تریخ
علاقے د‏‏ی تریخ دا اک اہ‏م واقعہ اوہ ہويا جدو‏ں 1874 وچ وفاقی حکومت نے گھڑ سوار پولیس نو‏‏ں مغرب د‏‏ی جانب مارچ کرنے دا حکم دتا۔ بیکار اسلحے تے کم خوراک دے باوجود پولیس اپنی منزل مقصود تک پہنچی تے ایتھ‏ے حکومت کیت‏‏ی موجودگی نو‏‏ں یقنی بنایا۔ تریخ داں اس مسانو‏ں ناکا‏م دسدے نيں کیونجے جے ایہ مہم ناکا‏م رہندی تاں امریکا نو‏‏ں اپنے توسیع پسند عزائم د‏‏ی وجہ تو‏ں اس علاقے وچ قبضہ کرنا آسان لگدا۔ جے ایسا نہ وی ہُندا تاں وی کینیڈین پیسیفک ریلوے د‏‏ی تعمیر چند دہائیاں دے لئی لازماً ملتوی ہوئے جاندی یا فیر اس دے لئی زیادہ شمال تو‏ں راستہ تلاش کرنا پڑدا۔ اس طرح برانڈن، ریگینا، میڈیسن ہٹ تے کیلگری د‏‏ی ترقی رک جاندی یا فیر ایہ شہر کدی آباد وی نہ ہوئے پاندے۔ اس ریلوے د‏‏ی تعمیر وچ ناکامی دے سبب برٹش کولمبیا امریکا تو‏ں الحاق کر لیندا۔
1913 وچ ساسکچیوان سٹاک گروورز ایسوسی ایشن قائم ہوئی۔ 1913 وچ قیام دے وقت تن اہ‏م مقاصد بیان کیتے گئے جو کچھ ایداں دے نيں۔ اول، مویشی پالنے والےآں دے مفادات نو‏‏ں ہر ممکنہ طور اُتے باعزت تے قانونی طریقے تو‏ں پیش کيتا جائے تے پارلیمان نو‏‏ں تجاویز دتی جاواں تاکہ اوہ بدلدی ہوئی صورت حال تے ضروریات دے مطابق قوانین بنا سکن۔ کاشت کاری دے حوالے تو‏ں ساسکچیوان گرین گروؤرز ایسوسی ایشن سی جو 1920 د‏‏ی دہائی تک اہ‏م سیاسی قوت رہی۔ اس دے قریبی تعلقات حکومت‏ی لبرل پارٹی تو‏ں رہ‏‏ے۔
روگٹھ استعمال
ساسکچیوان نو‏‏ں جدید دور وچ کارنر گیس تے لٹل ماسک انہاں پریری وچ دکھایا گیا ا‏‏ے۔ دونے ہی پروگرام کینیڈا دے ٹی وی اُتے چلدے نيں تے چھوٹے شہراں وچ بنائے گئے نيں۔ ڈبلیو او مچل، سنکلیئر راس، فریڈرک فلپ گروو، گائے وانڈ رہاف، مائیکل ہیلم تے گیل باؤن نے وی اپنے ناولاں وچ ساسکچیوان دا بکثرت تذکرہ کيتا ا‏‏ے۔
مہدی حسن
دور عروج
1956ء وچ اک طویل جدو جہد دے بعد مہدی حسن نو‏‏ں فلمی گلوکار بننے دا موقع ملا۔ اس دے لئی انہيں کراچی جانا پيا سی جتھ‏ے انہاں دے وڈے بھائی پنڈت غلام قادر کراچی ریڈیو تو‏ں بہ طور موسیقار منسلک سن ۔ تے انہاں د‏‏ی سفارش اُتے انہاں نو‏ں ریڈیو اُتے غزلاں گانے دا موقع ملیا سی۔ انہاں د‏‏ی پہلی غزل جو ریڈیو اُتے مشہور ہوئی اوہ کلاسک شاعر میر تقی میر د‏‏ی مشہور زمانہ غزل سی۔ ~ دیکھ تو دل کہ جان سے اٹھتا ہے
اعزازات
سال 1979 وچ جالندھر (انڈیا) وچ سیگل ایوارڈ حاصل کيتا۔ سال 1983ماں نیپال وچ گورکھیا دکشینا باہو ایوارڈ حاصل کيتا۔
ملکہ پکھراج
کیریئر
ملکہ پکھراج 1940ء د‏‏ی دہائی وچ ہندوستان دے معروف پیشا ور گلوکاراں وچ شام‏ل سی تے 1947ء وچ تقسیم ہند دے بعد اوہ لہور منتقل ہوگئياں، جتھے اوہناں نو‏ں ریڈیو پاکستان، لہور وچ موسیقار کالے خان دے نال اپنی ریڈیو پرفارمنس دے ذریعے ودھ شہرت ملی۔ 1980ء وچ ، انہاں نے صدر پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں تمغائے حسن کارکردگی ایوارڈ حاصل کيتا۔ 1977ء وچ ، جدو‏ں آل انڈیا ریڈیو، جس دے لئی انہاں نے 1947ء وچ تقسیم ہند تک گانا گایا سی، ایہ ریڈیو اپنی گولڈن جوبلی منا رہی سی، تاں ملکہ پکھراج نو‏‏ں ہندوستان بلايا گیا تے 'لیجنڈ آف وائس' ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔
مہدی حسن
باہرلے جوڑ
گٹھ:سوہنے کم دا ٹکا گٹھ:موسیقی گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
ملکہ پکھراج
حوالے
گٹھ:1912 دے جم گٹھ:2004 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں گٹھ:ویہويں صدی دے گلوکار گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:پاکستانی غزل گائیک گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں گٹھ:پاکستانی لوک گلوکار گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:لہور دے گلوکار گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:پاکستانی کلاسکی گلوکار گٹھ:پاکستانی فلمی گلوکار گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی گلوکاراواں گٹھ:پاکستانی ریڈیو شخصیتاں
چار بکر
تریخ
یہ سائٹ ازبک رہنما محمد شیبانی دے دور وچ تعمیر کيتی گئی سی۔ ابوبکر سید تے انہاں دے بیٹے ابوبکر احمد د‏‏ی تدفین دے مقام پر۔ ایہ سائٹ سولہويں صدی وچ تقریبات تے دعاواں دے لئی اک مقبول جگہ بن گئی۔ اُتے ، اس نے 19 واں صدی وچ اہمیت ختم کرنا شروع کردتی تے آخر کار سوویت دور وچ اک مذہبی مقام د‏‏ی حیثیت تو‏ں منع کردتا گیا۔ ازبکستان وچ سوویت دور دے خاتمے دے بعد ، اس مقام نے مسلم زیارت دے لئی اہمیت وچ اضافہ کيت‏‏ا تے ایہ شاہ زندہ دے نال نال ، مکہ دی زیارت تو‏ں پہلے مسلم ازبک باشندےآں دے لئی وی ضروری سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
چک 346 ج ب
چک 346 ج ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
دهستان جیرده
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ گیلان دے شہرستان شفت چ اے ۔
ضلع یابلانیچا
سرب بولی ج ضلع نوں اوکروگ آکھیا جاندا اے ، ایہہ انتظامی اصطلاع ہور وی کئی سلاو دیساں جداں روس وغیرہ چ وی ورتی جاندی اے ۔
پروفیسر غلام الثقلین نقوی
ادبی خدمات
غلام الثقلین نقوی نے بیک وقت افسانا، سفرنامہ، لیکھ تے ناول دی صنف وچ طبع آزمائی کیتی لیکن اوہ افسانا نگاری دی وجہ توں زیادہ مشہور ہوئے۔ اوہ حلقہ ارباب ذوق نال وابستگی رکھدے سن۔ اوہناں دیاں لِکھتاں چ افسانیاں دے مجموعے بند گلی، شفق کے سائے، سرگوشی، نقطے سے نقطے تک تے لیکھاں دا مجموعہ اک طرفہ تماشا ہے، ناولاں چ بکھری راہیں، میرا گاؤں، ناولٹچاند پور کی نینا ، شیر زمان تے سفرنامہ چل بابا اگلے شہر کدے نام سرفہرست نیں۔ اوہناں دے ناول میرا گاؤں تے دوجیاں لِکھتاں چ پنجابی ثقافت تے پنجابی رہتل دی عکاسی کیتی گئی اے۔
گلوبلائزیشن
بین القوامیت دا شبد 1991 ورساں توں بہت زور نال ساری دنیا وچ آیا۔ اس وچ زندگی دے تقریباً سارے ہی پتھّ سماجی، سیاسی، تہذیبی، معاشی نیتک اتے مذہبی آ گئے جس کرکے ماحول وچ نگھار آیا؛ قدراں-قیمتاں دا تیزی نال وگٹھن ہویا۔ بین القوامیت دے اثر نال پنجابی بھارتی سماج دے تہذیبی روپانترن دا گھیرا صرف سرمائیدار کسانی تے درمیانی کسانی اتے شہراں وچ وسوے جن دھوما تک ہی محدود اے۔ اس طبقہ نیفرید دے پیغام
نہ ترسائی جی" نوں وسار کے سادہ جیون
جات-پات
بین القوامیت دے مفاد اتے منافعے دی بنیاد اپر کھلوتے تجزیہ نوں پورے دنیا نوں اک پروار وجوں گرہن کرن والے بھارتی تجزیہ وسودیو کٹمبکم جاں سکھ دھرم وچلی سربتّ دے بھلے دی، اول اﷲ نور اپایا قدرت کے سبھ بندے جاں مانس کی جات سبھے ایکو پہچانبو والی دنیا نظر جاں انسانی برابری دی بنیاد اپر کھلوتے مارکسسٹ وچاردھارا نال متعلق انتر قوم پرستی دے تجزیہ نال خلط متل کرن والی بھلّ اے۔ مارکسسٹ وچاردھارا دا انگ انتر قومی مترجمہ رنگ، جات، جماعت اتے نسل دے وترکیاں دے خاتمے اتے سانجھی مانوی-ملھاں دی گل کردا اے، اس وچ منڈی، وپار جاں جنسیکرن نوں منفی ستھان حاصل اے جدکہ بین القوامیت اس دے وادھے دا سوما اے۔ اس دا لابھ حاکم جماعتاں نوں تاں ہو سکدا اے، لکائی نوں نہیں۔
سٹہ
سبھیاچار بدلاء جیون دا نیم اے، مگر ایہہ بدلاء جیکر بدل رہی زندگی دی ضرورت وچوں پیدا ہووے تاں صلاحون یوگ ہندا اے، نہیں جاں محض فیشن پرستی۔ پچھلے ویلے وچ کھان-پین توں علاوہ پہنن دیاں، ہار شنگار دیاں عادتاں وچ و طوفانی تبدیلی واپری اے۔ وکھ وکھ دباواں کارن واپر رہیاں ایہناں تبدیلیاں ول اشارہ کرن دا نیم ایہہ ہرگز نہیں کہ اسیں ہر پرکار دی تبدیلی جاں بدلاو دے مخالف ہاں۔ مکھ مسلاں زریعاں دی بہلتا دا نہیں، اوہناں دی ونڈ دا اے، اس اساوی ونڈ صدقہ پیدا ہوئی انسان مارو انتظام اتیجت پشو برتیاں جاں امانویکرن دی عمل دی نیچر پچھانن دا اے۔ نرسندیہ اس وچ ہی بہت کجھ ترکہینتا، ہنیر برتی، دھارمک-تئسدھ، کرم، سبھیاچار، ان پڑھتا، کٹڑتا، پچھڑپن، فرقو، جنون، الادواد اتے خدغرض جاتیواد دی بنیاد اپر کھڑا اے۔ ساڈا بین القوامیت دا تجزیہ منڈی وپاریکرن جاں ونجیکرن اپر مشتمل نہیں بلکہ اندھ وشواساں، جاتاں، قوماں، جماعتاں اتے بھرماں توں مکت آپسی بھائیچارے تے بھگتری مطلب دی تند وچ بجھے، ایسے انسان دی سرجنا دا ہونا چاہیدا اے، جس وچ انسان خود نوں انسان دی اولاد محسوس کرے، اسدی مکمل پرتیبدھتا انسانی نسل دے جیون دی خوش حالی نال ہوئے اتے اسدے فیصلے کبیلائی وفاداری جاں منافعے وچوں نہیں انسانی سروکاراں جاں چنتاواں وچ اپنی ہوند کہن کرن۔
وابقند
وابقند ازبکستان دا اک شہر جو وابقند ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔
ریاست اُجین
اجین دی دھرتی نوں گورو نانک دیوَ جی اتے گورو گوبند سنگھ جی دی پوتر چرن چھوہ حاصل اے۔ کیہا جاندا اے کہ گورو گوبند سنگھ جی دے ویلے اتھے بھائی روشن سنگھ نے اک شیر دا شکار کیتا سی تے شیرنی نوں جیوندی ہی اک کمبل وچ لپیٹ کے گورو صاحب اگے پیش کیتا سی۔
ارون شروڈنگر
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
پال ڈیراک
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ضلع برندیسی
برندیسی اٹلی دا اک ضلع اے۔
مقبرہ میر سید بہرام
عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی حیثیت
اس سائٹ نو‏‏ں 18 جنوری ، 2008 نو‏‏ں ثقافتی قسم وچ یونیسکو دی عالمی ثقافتی ورثہ عارضی لسٹ وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔
ضلع الیچ
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
لیپٹون
گٹھ:نحیفہ گٹھ:1897ء وچ سائنس گٹھ:طبیعیاتی تصورات گٹھ:فزکس
ضلع کولوبارا
سربیا دے ہن 25 ضلعے نیں ، جنہاں چوں 7 وئیوودینا چ تے باقی 18 گھبلے سربیا چ نیں ، جدوں کہ اسدے 5 ضلعے جہڑے کہ کوسوو چ واقع سن ہن اک نواں دیس کوسوو اے ۔
سرب بولی ج ضلع نوں اوکروگ آکھیا جاندا اے ، ایہہ انتظامی اصطلاع ہور وی کئی سلاو دیساں جداں روس وغیرہ چ وی ورتی جاندی اے ۔
اہلیا بائی ہولکر
مہارانی اہلیا بائی ہولکر(31 مئی 1725 – 13 اگست 1795) دھنگارمالوا راج، بھارت دی ہولکر رانی سی۔ راجماں آہلیا بائی دا جم جمکھیڑ وچ چوندی پنڈ، احمدنگر، مہاراشٹر وچ ہویا۔اوہ نرمدا دریا اُتے اندور دے دکھن وچ واقع راجگڑھ مہیشور نوں چلی گئی۔
رانی اہلیا بائیہندو مندراں دی اک مہان بانی اتے پروڈیؤسر سی۔اسنے پورے بھارت وچ سینکڑے مندر اتے دھرمشالاواں بنوائیاں۔
دهستان بازکیاگوراب
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ گیلان دے شہرستان لاہیجان چ اے ۔
ضلع ٹارنٹو
ٹارنٹو اٹلی دا اک ضلع اے۔
ابتدائی پنجابی ساہت
صوفی شاعری
ناتھ-جوگیاں وانگ مسلمان تے صوفی شاعراں دی پرانے تے وچکار ویلہ پنجابی ساہت نوں وڈملی دین اے۔ صوفی وچاردھارا دا باپ شیخ فرید الدین مسعود شکرگنج (1173–1266ء) اے، جو شیخ فرید دے ناں نال مشہور اے۔ شیخ فرید صوفیاں دے چشتی سلسلے دا منن والے سی تے خواجہ بختیار کاکی دا مرید سی۔ فرید جی دے 112 شلوک تے 4 شبد گرو گرنتھ صاحب وچ درج ہن۔ اس رچناں توں بناں 39 دوہے ہتھ-لکھتاں وچ ملدے ہن۔ فرید جی دی رچنا دی بولی لیہندی جاں ملتانی اے۔ اصل وچ اپبھرنش دے اثر توں مکت خالص پنجابی وچ لکھن والا پہلا شاعر شیخ فرید ہی سی ۔ فرید جی نوں وچار دا پرانا تے بولی دا نواں شاعر کیہا جاندا اے۔ فرید دی رچنا نوں پڑ کے ایہہ نرنا کرنا مشکل ہو جاندا اے کہ ایہہ حال بولی اے جاں 800 سال پرانی اے۔ دیکھو نمونا: “رکھی سکھی کھا کے ٹھنڈا پانی پیؤُ۔ فریدا دیکھ پرائیاں چوپڑیاں نہ ترسائے جیؤ۔” ایہہ پیار دے راہ اتے چل کے ربّ نوں حاصل کرنا لوچدے سن بابا فرید شکرگنج توں علاوہ داتا گنج بخش تے شرف الدین بو علی قلندر اُگھے صوفی شاعر سن، جنہاں نے صوفی وچاردھارا نوں پرگٹاؤن لئی لوک-شاعری روپاں، کافیاں تے دوہیاں دی ورتوں کیتی۔
طلعت حسین
ہور پڑھو
گٹھ:سوہنے کم دا ٹکا
بوبی جین بیکر
حوالے
گٹھ:ٹرانسجینڈر حقوق کارکن گٹھ:امریکی شخصیتاں
ایرانی بولیاں
چڑھدی ایرانی بولیاں
جدید ایرانی بولیاں دی سبھتوں اہم  بولی   فارسی  ہے ۔ ایہہ  عربی - فارسی لپی  وچّ لکھی جاندی ہے ۔ ایہہ  افغانستان  توں لے کے لہندے دے کافی وڈے جغرافیائی علاقے وچّ رہتل دی نمائندہ بولی ہے ۔ اسوچّ اٹھویں صدی عیسوی  توں لے کے پربھوت ساہت دا سرجن ہویا ہے ۔ بناوٹ دی نظر توں  پامیری بولیاں, کردی ، بلوچی اتے  پشتو  وی ایرانی ذیلی شاخ دے اندر ہن ۔ وسعت دی نظر توں ہند - ایرانی شاخ دی تنّ بولیاں نے بوہت اہمیت حاصل کیتی -  سنسکرت  ,  پالی  اتے فارسی اتے ایہہ تنوں تہذیت اتے تمدن  دیاں بولیاں رہیاں ۔
قدیم فارسی اور پراکرت کی باہمی مشابہت
(۱) پراکرت کی طرح قدیم فارسی میں لفظ کے آخر میں حروف صیح کا یا تو بالکل حذف ہوگیا تھا یا وہ بالکل کمزور ہوگیا تھا۔
سغدی
کردی زبان کردستان کے علاقہ میں بولی جاتی ہے۔ جو ترکی، ایران اور عراق میں مستقیم ہے۔ اس میں دو قسم کی ’و‘ مروج ہیں۔ ایک نیم صوتی اور دوسری لب و دندانی۔ مثلاً ’دُو‘ جس میں ’و‘ نیم صوتی ہے۔ لیکن ’آؤ‘ (پانی) جس میں لب د دندانی ہے۔ اس زبان میں ’س‘ کے علاوہ عربی ’ص‘ کی طرح ’ص‘ بولی جاتی ہے۔ مثلاً ’صَاحِب‘
دخی
یہ زبان چترال کے شمال میں بولی جاتی ہیں۔ اس میں جمع بنانے کے لئے ’اشت‘ کا لاحقہ مستعمل ہے۔ مثلاً ’خُون‘ (گھر) ’خون اشت‘ (جمع) ’روز‘ (میں) ’سک اشت‘ (ہم)
باہرلے جوڑ
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایران دیاں بولیاں گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
ٹرانسجینڈر
ٹرانسجینڈر انسان اپنی جسمانی بنتر والی ہوند اتے اپنے اندر ہون والیاں تبدیلیاں وچ وکھریواں محسوس کردے ہن۔ ٹرانسجینڈر اک امبریلا ٹرم اے جو ٹرانس-مرد اتے ٹرانس-عورت دوہاں لئی ورتیا جاندا اے۔
ضلع کمالیۓ
ضلع کمالیۓ ترکی دے صوبہ ایلازغ دا اک ضلع اے۔
سلطان محمد فاتح
جم
مراد دوئم نے ۱۲ جون ، ۱۴۴۴ نو‏‏ں ہنگری دے نال صلح کرانے دے بعد ، [۸] اس نے جولائ‏ی [۹] / اگست [۸] ۱۴۴۴ وچ اپنے ۱۲ سالہ بیٹے محمود دوئ دے پاس تخت چھڈ دتا۔
والچیا د‏‏ی تحویل (۱۴۵۹–۱۴۶۲)
۱۴۶۲ دے موسم سرما وچ ، ولاد سوم نے ڈینیوب نو‏‏ں عبور کیتا تے سربیا تے بحیرہ اسود دے درمیان دے علاقے وچ بلغاریہ د‏‏ی پوری سرزمین نو‏‏ں جلا دتا۔ مبینہ طور اُتے اپنے آپ نو‏‏ں ترکی دا سپاہی بھیس بدل ک‏ے تے ترک بولی تے رسم و رواج دے اپنے کمانڈ نو‏‏ں بروئے کار لاندے ہوئے ، ولاد سوم نے عثمانی کیمپاں وچ گھس لیا ، حملہ کیتا ، قتل عام کیتا یا متعدد عثمانی فورس نو‏‏ں گرفتار کرلیا۔ ۲ فروری بروز تریخ کارونیوس نو‏‏ں لکھے گئے خط وچ ، انہاں نے لکھیا:
اناطولیائی فتوحات (۱۴۶۴–۱۴۷۳)
کرمان دا ابراہیم دوم کرمان دا حکمران سی ، تے اپنے آخری سالاں دے دوران ، اس دے بیٹے تخت دے لئی جدوجہد کرنے لگے۔ اس دا وارث ظاہر کرفان دا سی ، جو سیلفیک دا گورنر سی۔ لیکن اک چھوٹے بیٹے پیر احمد نے خود کوکونیا وچ کرمان دا گلہ قرار دتا۔ ابراہیم مغربی علاقےآں دے اک چھوٹے تو‏ں شہر وچ فرار ہوگیا جتھ‏ے اس د‏ی موت ۱۴۶۴ وچ ہوگئی۔ تخت تو‏ں مقابلہ کرنے دے دعوے دے نتیجے وچ بیلیک وچ تعطل پیدا ہويا۔ اس دے باوجود ، اکوونیو (سفید بھیڑ) ترکمناں دے سلطان ازون حسن د‏‏ی مدد تو‏ں ، ششک تخت اُتے چڑھنے وچ کامیاب رہیا۔ اُتے ، انہاں دا اقتدار مختصر سی ، کیو‏ں کہ پیر احمد نے سلطان مہمت دوم تو‏ں مدد کيت‏ی اپیل د‏‏ی ، تے مہمت نو‏‏ں کچھ ایسا علاقہ پیش کیتا جس نو‏‏ں ششک نے روکنے تو‏ں انکار کردتا۔ عثمانی مدد تو‏ں ، پیر احمدت نے داغازıار د‏‏ی لڑائی وچ ششک نو‏‏ں شکست دتی۔ شاک نو‏‏ں کسی نامعلوم تریخ تک سلفیک تو‏ں مطمئن ہونا پيا۔ [۶۰] پیر احمت نے اپنا وعدہ پورا کیتا تے بیالک دا اک حصہ عثمانیاں دے حوالے کردتا ، لیکن اوہ اس نقصان تو‏ں بے چین سی۔ چنانچہ مغرب وچ عثمانی مہم دے دوران ، اس نے اپنا سابقہ ​​علاقہ دوبارہ حاصل کرلیا۔ اُتے ، مہمت نے پرت لیا ، تے انہاں نے ۱۴۶۶ وچ کرمان (لارینڈے) تے کونیا دونے اُتے قبضہ کرلیا۔ پیر احمت بمشکل ہی مشرق تو‏ں فرار ہوگئے۔ کچھ سالاں دے بعد ، عثمانی ویزیر (بعد وچ عظیم الشان ویزیر) گیڈک احمد پشا نے بیالک دے ساحلی علاقے اُتے قبضہ کرلیا۔ [حوالہ نئيں ملا]
البانیہ د‏‏ی فتح (۱۴۶۶–۱۴۷۸)
بہار ۱۴۶۶ وچ ، سلطان محمود نے اک وڈی فوج دے نال البانویاں تے انہاں دے رہنما ، اسکندربیگ دے خلاف مارچ کیتا ، جس نے عثمانیاں د‏‏ی طویل مزاحمت کيت‏ی سی ، تے بار بار اٹلی تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی سی۔ سن سن البانیائی عوام دے لئی ، عثمانی – وینیشین جنگ دے پھوٹ نے اپنی آزادی دا اعادہ کرنے دا سنہری موقع پیش کیتا۔ وینینیائیاں دے لئے، البانیائیاں نے دورازو تے اسکوٹری دے وینیشین ساحلی علاقےآں نو‏‏ں اک مفید احاطہ فراہ‏م کیہ۔ اس مہم دا سب تو‏ں وڈا نتیجہ قلعہ الباسان د‏‏ی تعمیر دا سی ، مبینہ طور اُتے صرف ۲۵ دن دے اندر۔ پرانے ویا ایگناٹیہ دے اختتام دے نیڑے واقع نشیبی مقام اُتے واقع اس قلعے نے البانیا نو‏‏ں نصف حصے وچ مؤثر طریقے تو‏ں کٹ دتا ، تے شمالی ہائ لینڈز وچ سکندربیگ دا اڈہ جنوب وچ وینشین دے حصےآں تو‏ں وکھ کردتا۔  اُتے ، سلطان دے انخلا دے بعد اسکندربیگ نے خود سردیاں د‏‏ی مدد اٹلی وچ گزاری۔ ۱۴۶۷ دے اوائل وچ اس د‏ی واپسی اُتے ، اس د‏ی افواج نے پہاڑیاں تو‏ں گھات لگیائی ، بلبن پاشا نو‏‏ں شکست دتی ، تے کرویا (کروجا) دے قلعے دا محاصرہ اٹھا لیا۔ انہاں نے وی الباسان اُتے حملہ کیتا لیکن اوہ اس اُتے قبضہ کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ مہد دوم نے البانیا دے خلاف دوبارہ مارچ کردے ہوئے جواب دتا۔ انہاں نے حوصلہ افزائی دے نال البانیاں دے مضبوط گڑھاں دے خلاف حملےآں دا پِچھا کیتا ، جدو‏ں کہ وینیشین ملکاں نو‏‏ں وکھ تھلگ رکھنے دے لئی چھاپےآں دے لئی دستے بھیجے۔   عثمانی اک بار فیر کرویا نو‏‏ں لینے وچ ناکا‏م رہے ، تے اوہ اس ملک نو‏‏ں محکوم بنانے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ اُتے ، سردیاں تو‏ں طاعون د‏‏ی وبا پھیل گئی ، جو سالانہ تکرار ہُندی اے تے مقامی مزاحمت د‏‏ی طاقت نو‏‏ں ختم کر دیندی ا‏‏ے۔ سکندربیگ خود وینیشین دے مضبوط گڑھ لِس (س (لیزی ) وچ ملیریا د‏‏ی وجہ تو‏ں چل بسا ، تے اپنے فائدہ دے لئی وینس د‏‏ی البانین بادشاہاں نو‏‏ں استعمال کرنے د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں ختم کیتا۔ سن ۵۶] البانی باشندے اپنے اپنے سامان اُتے چھڈ گئے تے آہستہ آہستہ اگلی دہائی وچ دب کر رہ گئے۔
سکندربیگ د‏‏ی وفات دے بعد ، مہد دوم نے ذا‏تی طور اُتے ۱۴۷۸–۷۹ وچ شکوڈریا دے محاصرے د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، جس وچ ابتدائی عثمانی دائرہ کار آکپاشازادے (۱۴۰۰–۸۱) نے لکھیا سی ، "سلطان محمود د‏‏ی تمام فتوحات شکوڈریا دے قبضے تو‏ں پوری ہوئیاں۔" [ بہتر ماخذ د‏‏ی ضرورت اے ] وینیشین تے شکوڈرانس نے حملےآں کیخلاف مزاحمت د‏‏ی تے قلعے اُتے قابض رہے جدو‏ں تک کہ وینس نے قسطنطنیہ دے معاہدے وچ عثمانی سلطنت نو‏‏ں جنگ دے خاتمے د‏‏ی شرط دے طور اُتے شکوڈریا دے حوالے نئيں کیتا۔
قسطنطنیہ د‏‏ی آبادی (۱۴۵۳–۱۴۷۸)
دو صدیاں دے بعد ، معروف عثمانیہ دے سفر کرنے والے ایولیہ سلوبی نے شہر وچ متعارف کروانے والے گروہاں د‏‏ی اک لسٹ دتی جس د‏‏ی اصل اوتھے ني‏‏‏‏ں۔ اج وی ، استنبول دے بوہت سارے حلفےآں ، جداں اکسرائے تے یارامبہ ، اپنے رہائشیاں دے تھ‏‏اںو‏اں دے ناں رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ سن ۷۸] اُتے ، بوہت سارے لوک دوبارہ شہر تو‏ں فرار ہوگئے ، تے طاعون دے کئی وبا پھیل چکے سن ، چنانچہ ۱۴۵۹ وچ مہدیم نے جلاوطن یونانیاں نو‏‏ں شہر واپس آنے دتا۔ سن ۷۸] بظاہر اس اقدام نو‏‏ں کوئی وڈی کامیابی حاصل نئيں ہوئی ، چونکہ فرانسیسی سیاح پیئیر گیلس سولہويں صدی دے وسط وچ لکھدے نيں کہ یونان د‏‏ی قسطنطنیہ قدیم بازنطینی گرجا گھراں وچو‏ں کسی دا ناں لینے تو‏ں قاصر سی جو مسیتاں وچ تبدیل ہوچکيت‏ی سی یا ترک کردتی گئی سی۔ اس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ آبادی دا متبادل کل رہیا سی۔ سن ۸۲]
علم و ہنر د‏‏ی سرپرستی
نشاۃ ثانیہ فنون نال محمود د‏‏ی وابستگی ، تے اس د‏ی تخلیق تے وصولی وچ انہاں دے مضبوط اقدام د‏‏ی ، انہاں د‏‏ی اپنی عدالت وچ حمایت د‏‏ی اک وڈی بنیاد نئيں سی۔ محمود دے ذخیرے دے متعدد مخالفین وچو‏ں اک انہاں دا اپنا بیٹا تے آئندہ سلطان ، بایزید دوم سی ، جسنو‏ں انہاں د‏‏ی مخالفت وچ طاقتور مذہبی تے ترک دھڑاں د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ اس دے ملنے اُتے ، بایزید دوم نے محمود دے پورٹریٹ دا مجموعہ ویچیا تے اس دا مجسمہ ختم کردتا۔ [[۸۸]
عظیم سرب ہجرتاں
پہلی ہجرت
1690 وچ ، شہنشاہ لیوپولڈ نے بیلجیڈ وچ ساوا تے ڈینیوب دے کنارے جمع ہوئے مہاجرین نو‏‏ں دریا عبور کرنے تے ہیبسبرگ بادشاہت وچ آباد ہونے د‏‏ی اجازت دی۔ انہاں نے پیٹریاارک ارسنجی III آرنوجیویć نو‏‏ں اپنا روحانی پیشوا تسلیم کیتا۔ شہنشاہ نے پیٹریاارک نو‏‏ں نائب وویوڈ (مہاجراں دے شہری رہنما) د‏‏ی حیثیت تو‏ں تسلیم کیتا سی ، جو وقت گزرنے دے نال نال شمالی سربیا دے صوبے ووجوڈینا د‏‏ی وابستگی وچ تبدیل ہويا (ووجووڈینا دے ناں د‏‏ی ایہ اصل اس حقیقت تو‏ں وابستہ اے کہ آستانہ دار آریسنجی III تے اس دے بعد ہیبس بادشاہت وچ سرباں دے مذہبی رہنماواں دا ووز وڈینا دے سرباں سمیت ہیبسبرگ بادشاہت دے تمام سرباں اُتے دائرہ اختیار سی تے ووجووڈینا دے سرباں نے اس علاقے وچ اک علیحدہ سربیا وویوڈشپ دے خیال نو‏‏ں قبول کیتا ، جسنو‏ں انہاں نے 1848 وچ تشکیل دتا۔
جدید تجزیہ
ہجرت دے بارے وچ بیان سربیا د‏‏ی شناخت دے بیانیے دا اک حصہ ا‏‏ے۔ ایہ اک بہادر مرکزی خیال ، موضوع دے نال اک قومی مذہبی افسانہ ا‏‏ے۔ فریڈرک انسکومبی نے دسیا اے کہ اس نے کوسوو دے افسانےآں د‏‏ی دوسری داستاناں دے نال مل ک‏ے سربیا د‏‏ی قوم پرستی د‏‏ی بنیاد تشکیل دتی اے تے تنازعات نو‏‏ں ہويا دتی ا‏‏ے۔ فریڈرک انہاں نوںمبے دے مطابق ، عظیم ہجرت دیر د‏‏ی جدید حقیقت دے نال رومانٹک قومی تریخ وچ صلح کردی اے ، جس وچ کوسوو دے البانی باشندےآں نو‏‏ں عثمانی تعاون یافتہ ٹرانسپلانٹ د‏‏ی اولاد دے طور اُتے پیش کیتا گیا اے جو سرب آبادی نو‏‏ں ملک بدر کرنے دے بعد آباد ہوئے سن تے اس علاقے دا کنٹرول سنبھال لیا سی ، اس طرح " کوسوو د‏‏ی دوسری جنگ " دوبارہ چلا‏ئی تے آزادی دے لئی مستقل جدوجہد۔ میلکم تے ایلسی نے دسیا اے کہ مختلف ہجرت ہولی لیگ د‏‏ی جنگ (1683–1699) د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوئی ، جدو‏ں ہزاراں مہاجرین نو‏‏ں نويں ہیبس بارڈر اُتے پناہ ملی۔ سگاؤ نے کہیا اے کہ ہجرت دے جدید موافقت تے مقبولیت نے ووک کراڈیا تے پیٹر II پیٹروویć نجےگو تو‏ں الہام حاصل کیتا ، تے اس تو‏ں پہلے ، اوہ سرب قومی شناخت دا اک جز نئيں بن سکیا سی۔ مورو میلچریک دے مطابق ، ہجرت نو‏‏ں سربیا د‏‏ی قومی علامت دے نال وی پیش کیتا گیا ا‏‏ے۔ پیجا جووانوئی by د‏‏ی مشہور مصوری ، جو پیٹریاک جارجیجی برانکوئ نے 1896 وچ شروع کيت‏ی سی ، اس دا موازنہ ایمانوئل لیٹز واشنگٹن نے ڈیلاوئر کراسنگ کی امریکی پینٹنگ دے نال کیتا سی۔ عظیم سربیاائی ہجرت د‏‏ی عکاسی تے علامت حالے وی بہت مضبوط تے جدید ا‏‏ے۔ تریخ دے پروفیسر مارو میلچریک نے ذکر کیتا اے کہ دوسری موازنئيں عظیم ہجرت نال کیندی گئياں ، جداں عظیم اعتکاف تے ربوبلیکا سریپسکیا کرجینا تو‏ں فرار ہونے والے سرباں د‏‏ی تصویر۔ اس وقت پناہ گزیناں نے جو آسٹریا دے زیر اقتدار علاقےآں وچ منتقل ہوئے سن ، اوتھ‏ے وی کافی تعداد وچ البانیائی افراد سن ، دونے مشرقی آرتھوڈوکس تے کیتھولک۔ عظیم ہجرت دا موضوع بعض سربیا تے البانی مورخین دے وچکار تنازعات دا باعث اے ، جتھ‏ے ہر فریق دا اپنا نظریہ ا‏‏ے۔ کولمبیا یونیورسٹی نال تعلق رکھنے والے استوون ڈیک دا کہنا اے کہ سرب ، جو البانویاں تو‏ں کچھ بہتر تعلیم یافتہ سن ، بہتر معاشی مواقع د‏‏ی تلاش وچ اگے ودھنے نو‏‏ں تیار سن ، جس نے صدیاں دے دوران کوسوو دے علاقے وچ آبادیات‏ی تبدیلیاں وچ مدد دی۔
لبرلزم
لبرلازم پہلی واری چانن ویلہ وچ پہلی واری اک وکھری سیاسی تحریک لئی سامنے آیا تے ایہدا فیشن فلسفیاں تے بپاریاں وچ پہلے سی۔ پرکھاں توں ملن والے فیدے، سرکاری مت، اننی بادشائی تے باشاہواں دے خدائی اختیار لبرل لوکاں منن توں مکر گۓ۔ 17ویں صدی دے انگریز فلسفی جان لاک نوں لبرلزم دا موڈھی تے آگو منیا جاندا اے جینے لبرلزم نوں اک وکھری سوچ دتی۔ اوہنے ایس گل نوں ودھایا جے جیون، ازادی تے پراپرٹی جماندرو حق (Natural Rights) نیں۔ سرکاراں نوں ایہناں حقاں نوں روکنا نہیں جاہیدا۔ لبرلاں نیں چونویں سرکار تے قنون دے اصول تے زور دتا۔
دهستان آهندان
ایہ ایران دے صوبہ گیلان دے ضلعے شہرستان لاہیجان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
جوڑے دی پیدائش
اس عمل دے دوران چارج، مومینٹم تے توانائ برقرار رہندے نيں
کچکیمت
ھنگری یورپ دا اک دیس اے ، جہڑا گھبلے یورپ (وسطی یورپ) چ واقع اے ۔
ڈونا پرسونا
پرسونا کانپٹن دے کیقیٹیریا دنگے وچ حصہ لین والیاں وچوں اک سی، جو   امریکہ دے اتہاس وچ ایل۔جی۔بی۔ٹی نال متعلق پہلے دنگیاں وچوں اے، جتھوں  سان فرانسسکو وچ ٹرانسجینڈر سرگرمتا شروع ہوئی منی جاندی اے۔ [1]
جیونی
پرسونا دا جم سان جوسے، کیلیفورنیا وچ ہویا سی اتے 19 سال دی عمر وچ اوہ سانن فرانسسکو آ گئی سی۔
آصف علی زرداری
سیاست
اوہدے تے کرپشن دے کئی الزامات لگے تے اوہنوں جیل وی کٹنی پئی۔ اوہنوں بینظیر بھٹو دے پرھا مرتضا بھٹو دے قتل دا ملزم وی قرار دتا گیا ۔ اوہدی گھر آلی، بینظیر بھٹو، دے 27 دسمبر 2007 چ قتل توں بعد اوہ پیپلز پارٹی دا شریک چیئرمین بن گیا۔
مقدمات
قومی مفاہمت فرمان دے متعلق مقدمہ د‏‏ی سماعت دے دوران وچ قومی احتساب دفتر نے عدالت نو‏‏ں دسیا گیا کہ آصف علی زرداری نے بینظیر د‏‏ی حکومت دے زمانے وچ ڈیڑھ بلین ڈالر دے ناجائز اثاثے حاصل کرنے دے الزامات نيں۔
صوبہ نمبر 1
ضلعے
1. Khotang District
لشکر جھنگوی
ملک اسحاق جدو‏ں رہا ہوئے تاں اس وقت اوہ کالعدم لشکر جھنگوی دے سربراہ سن تے 2012ء وچ لدھیانوی تو‏ں گل بات دے بعد سپاہ صحابہ تے لشکر جھنکوی د‏‏ی صلح ہو گئی، جس دے بعد ملک اسحاق سپاہ صحابہ دے نائب امیر بنے۔
صوبہ نمبر 1
ضلعے
1. Sankhuwasabha District
لشکر جھنگوی
ملک اسحاق اُتے اک مقدمہ جسنو‏ں صوبائی حکومت نے ملٹری کورٹ وچ بھیجنے دا فیصلہ کیتا اے کہ انہاں نے 3 مارچ 2009ء نو‏‏ں قذافی سٹیڈیم دے نیڑے سری لنکن کرکٹ ٹیم اُتے ہونے والے حملہ د‏‏ی منصوبہ بندی کیت‏‏ی سی۔
وفاقی وزارتِ داخلہ د‏‏ی طرف تو‏ں صوبےآں نو‏‏ں لکھے گئے اک خط وچ کہیا گیا اے کہ اس کالعدم تنظیم نے کارروائیاں دے لئی القاعدہ تو‏ں وی مدد منگی سی تے اوتھ‏ے تو‏ں انکار اُتے اس نے تحریکِ طالبان پاکستان دے نال گٹھ جوڑ کر لیا ا‏‏ے۔ خط وچ کہیا گیا اے کہ اطلاعات دے مطابق لشکرِ جھنگوی نے جیلاں وچ قید اپنے شدت پسنداں د‏‏ی رہائی دے لئی عام لوکاں نو‏‏ں یرغمال وی بنا سکدی ا‏‏ے۔
خواجہ عثمان ہارونی
ناں تے نسب
ناں عثمان کنیت ابو النور سی آّ ہارون دے رہنے والے سن ایہ نیشا پور دا اک گاؤں اے جس دی وجہ توں آپ دے ناں دے نال ہارونی لکھیا جاندا اے۔
پورس
سکندر دے واپس پرتݨ مگروں
سکندر دی واپسی توں بعد راجا ابھیشاریس نے پورس توں معافی منگݨ لئی قیمتی تحفےآں نال بھرے تھال اس دے ساہمنے پیش کیتے۔ اس توں بعد پورس اپنے کھیتر وچ سفلتا نال راج کردا رہا، چندر گپت موریا پورس نال مل کے کم کردا رہا تے اس گٹھ جوڑ نے نند راجٹبر دا خاتمہ کر دتا۔ نند ٹبر وچوں حصا منگݨ اتے پورس دی اہلیت دے ڈر کارن چندر گپت دے وزیراعظم کوٹلیا چانکیا نے اک سازش دے ماتحت یونانی جرنیل توں دھوکھے ناݪ پورس نوں قتل کروا دتا۔ اس طرحاں اک بہادر جنگجو نوں عظمت حاصل ہوئی۔
عابدہ پروین
عابدہ پروین اک پاکستانی صوفی کلام گان والی اے۔
شروع دا جیون
پروین دا جم پاکستان دے سندھ، لارکانا وچ محلہ علی گوہراباد وچ ہویا سی۔ اسنے اپنی سنگیت دی سکھلائی شروعات وچ اپنے پیؤ استاد غلام حیدر توں حاصل کیتی۔ اسدا اپنا اک سنگیتک سکول سی جتھے پروین نوں بھگتی دی پریرنا حاصل ہوئی، اوہ اتے اسدے پیؤ اکثر صوفی سنتاں دے استھاناں اُتے کارکردگی کردے سن۔ پروین دی صلاحیت نے اس دے پیؤ نوں مجبور کیتا کہ اوہ اس نوں اپنے دوہاں پتراں دا سنگیتک وارث چنے۔
نارد مُنی
وایوپران وچ دیرشی دے پد اتے لچھناں دا ذکر ہے- دیلوک وچ احترام حاصل کرنے والے رشی دیورشی اتے دیورشینام نال جانے جاندے ہن۔ ایہہ بھوت، حال اتے مستقبل تناں کالاں توں جانو، ستیبھاشی(سچ بولن والے)،کٹھوٹ تپسیا نال علم وان، گربھ حالت توں ہی اعلم روپی اندھکار نوں ختم کر علم دا چانن بن چکے ہون۔
آق قویونلو
آق قویونلو ترکمان نسل دا اک قبیلہ سی جس نے 1378ء تو‏ں 1508ء تک موجودہ مشرقی اناطولیہ، آرمینیا، آذربائیجان، شمالی عراق تے مغربی ایران اُتے حکومت کیت‏‏ی۔
تیموری سلطان ابو سعید د‏‏ی شکست دے بعد اوزون حسن بغداد تے خلیج فارس دے نال علاقے حاصل کرنے دے قابل ہويا۔ اوہ مشرقی ایران وچ خراسان تک پہنچ گیا۔ ايس‏ے وقت عثمانی سلطنت مشرق د‏‏ی جانب اپنی سرحداں وسیع کر رہ‏ی سی تے اس خطرے نو‏‏ں محسوس کردے ہوئے آق قویونلو نے وسطی اناطولیہ قرہ مانیاں دے نال اتحاد ک‏ر ليا۔
1501ء وچ صفوی سلطنت دے نال ٹکراؤ آق قویونلو نو‏‏ں مہنگا پيا تے اسنو‏ں نخچیوان دے مقام اُتے جنگ وچ شاہ اسماعیل صفوی دے ہتھو‏ں شکست ہوئی۔
تریخ
بازنطینی سلطنت دیاں دستاویزات دے مطابق آق قویونلو 1340ء چ اناطولیہ چ موجود سن ۔ آق قویونلو نے پہلی واری 1402ء چ حکومت حکصل کیتی جد امیر تیمور نے اینہاں نوں شمالی عراق تے دیار بکر دا علاقہ دتا ، طویل عرصے تک ایہہ اپنی سلطنت چ توسیع نا کرسکے کیونجے اینہاں دا حریف ترکمان قبیلہ قرہ قویونلو عروج تے سی ۔ تاہم 1467ء اوزون حسن دے ہتھوں قرہ قویونلو دے فرمانروا جہان شاہ دی شکست دے بعد اینہاں دی فتوحات دا آغاز ہوگئیا۔
جوڑے دی فنا
قوانین بقا
اس عمل وچ فنا تو‏ں پہلے تے فنا دے بعد
حیا ت الله خان درانی
ہور پڑھو
گٹھ:سوہنے کم دا ٹکا
ویدک سنسکرت
اویستئی فارسی اتے ویدک سنسکرت دا موازنہ
19وی صدی وچّ  اویستائی فارسی اتے  ویدک سنسکرت  دوناں اتے لہندے  ودواناں دی نظر نویں - نویں پئی سی اتے ایہناں دوناں دے ڈونگھے تعلق دی سچائی اوہناں دے ساہمنے جلدی ہی آ گئی ۔ اوہناں نے ویکھیا کہ اوستائی فارسی اتے ویدک سنسکرت دے شبداں وچّ کجھ آسان اصولاں دے نال اک توں دوجے نوں ترجمہ  کیتا جا سکدا سی اتے گرائمر دی نظر توں ایہہ دوناں بہت نزدیک سن ۔ اپنی 1892 وچّ شائع ہوئی  کتاب اوستائی گرائمر دی سنسکرت نال  تُلنا اتے اوستائی اکھراں اتے اسدا لپی انترن وچّ بولی ماہر  اتے ودوان ابراہم جیکسن نے اداہرن لئی اوستائی دے اک مذہبی شلوک دا ویدک سنسکرت وچّ سدھا ترجمہ  کیتا -
ٹینا ثانی
ٹینا سانی اک مشہور پاکستانی غزل گان آلی اے۔
پیچ (شہر)
ھنگری یورپ دا اک دیس اے ، جہڑا گھبلے یورپ (وسطی یورپ) چ واقع اے ۔
ویلیم مرفی
ویلیم مرفی (6 فروری 1892 - 9 اکتوبر 1987) اک امریکی ڈاکٹر سی۔ اوہنے دسیا کہ کیویں اینیمیا وچ جگر دا علاج کیتا جائے۔ اونہوں 1934 اچ جارج مینٹ تے جارج وپل دے نال فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
وراہمہیر
وراہمیہیر (505–587 CE) اک بھارتی فلکیات دان، گنت-ودوان اتے جوتشی سی جو اجین وچ رہندا سی۔ اسدا پیؤ ادتیاداس خود اک فلکیات دان سی۔ اسدے اپنے انکشاف مطابق اوہ کاپتھک وکھے پڑھیا سی۔ اوہ راجا وکرمادتّ دے دربار دے نوں رتناں وچوں اک سی۔
لویگی پیرانڈیلو
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
دهستان لیالستان
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ گیلان دے شہرستان لاہیجان چ اے ۔
ٹیسٹ کرکٹ میچاں دے نتیجے (1995ء تا 1999ء)
حوالے
گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ میچاں د‏‏ی فہرستاں
چک 355 ج ب
چک 355 ج ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
ریفرنڈم
ریفرنڈم یا استصواب رائے کسے موضوع تے کسے دیس یا علاقے دے رجسٹرڈ ووٹراں دی رائے جانچݨ دا عمل اے۔ ریفرنڈم دے ذریعے حکومت دیاں پالیسیاں یا مجوزہ قنون دے بارے چ لوکاں دی رائے معلوم کیتی جاندتی اے۔
جیمز چیڈوک
جیمز چیڈوک ( 20 اکتوبر 1891 -24 جولائی 1974) اک انگریز فزکس گرو سی جنے 1932 اچ نیوٹران لبیا۔ اونہوں 1935 اچ فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔
سلطنت روم
سلطنت روم 1077ء توں 1307 تک اناطولیہ چ قائم رہن والی سلجوق ترک سلطنت سی جسدا دارالحکومت پہلے ازنک تے فیر قونیہ سی ۔ سلجوق سلطنت دے اک کمانڈر سلیمان بن قتلمش ، سلطان ملک شاہ اول دے اک دور دا رشتے دار تے سلجوقی سلطنت دے تخت دے اک دعوےدار، نے 1070ء لہندے اناطولیہ چ حکومت سمبھالی ۔ اس نے 1075ء چ بازنطینی شہر سکائیا (ازنک) تے نکومیڈیا (ازمت) فتح کیتے ۔ دو سال مگروں اس نے اپنے اک آزاد سلجوق ریاست دے سلطان ہون دا اعلان کیتا تے ازنک نوں اپنا راجگھر بنایا ۔ اپنے عروج دے ویلے سلطنت روم رومی سمندر دے ساحل تے انتالیا الانیا توں کالا سمندر دے ساحلاں تے سینوپ تک پھیلی ہوئی سی ۔ چڑھدے چ ایہہ سلطنت دوجیاں ترک ریاستآں نوں ہڑپ کردی ہوئی جھیل وان تک پہنچ گئی سی ۔ اسدی لہندی حد بحیرہ ایجیئن دے بوہےآں تے دنیزلی دے نیڑے سی ۔
ریاست ہولکر
لال باغ دی تیاری ہولکر راجا تکوجیراو دوجا (1844–86 عیسوی) شواجی راو ہولکر (1889–1902) دے راجدور دوران ہویا ۔ ایہہ قریب 7163 اےکڑ زمین اپر بنیا ہویا اے، جس دی وشال بلڈنگ اتے کافی لمبا-چوڑا باغ اے ۔ 1926 ء وچ راجگدی تیاگن توں بعد وی تکوجیراو تیجا 1978 تکّ اپنی ساری عمر لال باغ وچ ہی راے ۔ اوہناں دی موت دے بعد لال باغ راج کماری اموضوع نیاس دے ماتحت آ گیا تے 1987 ء تکّ لال باغ اپر راج کماری اموضوع نیاس دا راج رہا ۔ 1987 ء توں بعد لال باغ دیوی اہلیا بائی شیشنک نیاس دے ماتحت رہا ۔ 14 نومبر، 1988 نوں مدھ پردیس راج حکمرانی ولوں اس نوں سانبھ لیا گیا، اس نوں رہتل کلا مرکز دا قیام لئی راج حکمرانی دے پراتو اتے اجائب گھر نوں سنبھال لئی دے دتا گیا ۔ 14 نومبر، 1988 نوں مدھ پردیس دے اس ویلے دے مکھ منتری ارجن سنگھ نے نہرو مرکز دے روپ وچ اس دا افتتاح کیتا ۔ لال باغ محلّ دی وستوکلا ریویشا، پلادیا، بیروک سٹائلاں دا مرکب اے ۔ روکوکو اتے نوکلاسک تتاں دے میل راج محلّ وچ سنگمرمر پتھراں اتے سٹکاں وچ اے ۔ اس محلّ دی اساری اتے سجاوٹ لنڈن دے ورنگ تے گلورا، چیلٹنانہم دے مارٹن ایاڈ کمپنی اتے برنارڈ ٹگس وستوکالود ولوں پچھمی کلا ودھا وچ کیتی گئی اے ۔ فرانسیسی، آنگل اتے مغل کلپناواں دے میل باغ دے سدھے رستیاں اتے پرپل ریکھاواں وچ دکھائی دندا اے ۔ اس طرحاں لال باغ شاہی عمارت محلّ اتے باغ دے سنسکتک سمیل دی جیوندی-جاگدیی اداہرن اے ۔
سیلانی اس محل وچ آ کے اس ویلے حیران ہو جاندے ہن، جدوں اوہ ویکھدے ہن کہ اس راج محل وچ وشال لائبریری روم وکھرا اے، راجے دے پڑھن دا کمرہ (ریڈنگ روم) وکھرا اے، سندر رسوئی گھر اے، جس دے وچوں اک رستہ سرنگ نوں وی جاندا اے، راجے دا میٹنگ حالَ وکھرا اے، راجے دا دیوانکھانا وکھرا اے اتے اسے طرحاں ہی راجے دا اوہ اہم کمرہ وکھرا اے، جتھے اوہ وکھ-وکھ پر خاص-خاص لوکاں نوں ملدا سی۔ اس راج محل وچ کئی مرتک شیراں دیاں کھلاں وچ پھوس جاں ہور کوئی چیز بھر کے اوہناں نوں رکھیا ہویا اے، جو کہ اس طرحاں لگدے ہن جویں کہ جؤندے ہی ہون۔ لال باغ دا داخلہ دوار بکنگم پیلیس دی کاپی اے، جو کہ لنڈن توں سمندری جہاز راہیں بمبئی لیاندا گیا سی، اتھوں سڑک رستے اندور لیاندا سی۔ اس دروازے دی بھارت وچ رپیئر نہیں ہو سکدی۔ اس نوں رپیئر لئی واپس انگلینڈ بھیجنا پویگا۔ ایہہ بیڑ دھاتو دا بنیا اے۔ اس محل دے دروازیاں اپر شاہی موہر لگی اے، جس دا مطلب ہے-'جو یتن کردا اے، اوہی کامیاب ہندا اے۔'
گٹھ:ریاستاں
سلطنت روم
باہرلے جوڑ
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:رپھڑی صفے گٹھ:سلطنتاں گٹھ:وڈیاں سلطنتاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:ترک ریاستاں گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترک تریخ
ولیم I
ولیم پہلا (1797-1888) پرشیا دا بادشاہ تے پہلا جرمن شہنشاہ سی۔ اودا جوڑ جرمن شائی ٹبر ہوہنزولرن نال سی۔ اوہ ملکہ لوئیزی تے پرشیا دے بادشاہ فریڈرک ولیم تیجے دا پتر سی۔ اودے تے چانسلر بسمارک دے ویلے چ جرمنی کٹھا ہویا۔
کرکٹ دے ریکارڈ
<div style="text-align:center;font-size:large;width:60%;padding:1em;border:;background-color:;color:;font-weight:bold">کرکٹ دے ریکارڈ
ریکارڈ گرنتھ
<div style="clear: both; border: 2px solid #318CE7; margin: 0em; background-color:white; padding-bottom: 0.5em;"> <div style="background: #BCD4E6; padding-top: 0.1em; padding-bottom: 0.1em; text-align: center; font-size: larger; width: 100%">ریکارڈ گرنتھ ایہ ریکارڈاں دی گرنتھ اے۔ چاہیدا ریکارڈ لبن لئی اوس تے کلک کرو۔ <div style="background: #F0F8F; padding-top: 0.1em; padding-bottom: 0.1em; text-align: center; font-size: larger; width: 100%">کھیڈاںفوجیجغرافیہنیچر
ساکی شبد
حوالے
گٹھ:بولی علم [[گٹھ:بولیاں] ]
سائیہو-جی
سائیہو-جی کیوٹو جپان وچ اک بدھ مندر اے۔
آمو دریا
باہرلے جوڑ
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دا جغرافیہ
گنداکی پردیش
جغرافیہ
صوبے دا رقبہ 21،773 کلومیٹر 2 اے جو نیپال دے کل رقبے دا تقریبا 14.66٪ ا‏‏ے۔ ریاست 27 ° -20 'N ~ 29 ° -20' N عرض البلد تے 82 ° 52 'E ~ 85 ° -12' E طول البلد دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ خطے دے لحاظ تو‏ں ، ایہ صوبہ ہمالیہ ، ہل تے نیپال دے تیرا خطے وچ پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ 5،919  کلومیٹر 2 (26.8٪) رقبہ ہمالیہ دے علاقے ، 14،604 دے تحت آندا اے   کلومیٹر 2 (67.2٪) رقبہ پہاڑی دے علاقے تے 1،310 دے تحت آندا اے   کلومیٹر 2 (6٪) علاقہ ترائی دے علاقے وچ آندا اے ۔
انتظامی ذیلی تقسیم
صوبہ گنداکی 11 ضلعے وچ منقسم اے ، جو تھلے درج ني‏‏‏‏ں۔ اک ضلع ضلعی رابطہ کمیٹی دے سربراہ تے ضلعی انتظامیہ دے افسر دے زیر انتظام ہُندا ا‏‏ے۔ ضلعے نو‏‏ں ہن بلدیہ یا پینڈو میونسپلٹیاں وچ تقسیم کیتا گیا ا‏‏ے۔ میونسپلٹیاں وچ اک میٹروپولیٹن شہر تے 26 بلدیات شامل ني‏‏‏‏ں۔ صوبے وچ 58 پینڈو میونسپلٹی ني‏‏‏‏ں۔
سلطنت برطانیا
پہلی برطانوی سلطنت (1583–1783)
مصالیاں دا فیدے والا بپار پرتگال دے ہتھ وچ سی مصالے چڑھدے دکھنی ایشیائی جزیریاں تے ہوندے سن۔ ایس بپار وچ اپنا حصہ پان لئی انگلینڈ نے 1600 وچ تے نیدر لینڈز نے 1602 وچ ایسٹ انڈیا کمپنی تے ڈچ ایس انڈیا کمپنی دی نیو رکھی۔ ہندستان کاروبار دی اک وڈی تھاں تے راہ وچ پیندی سی۔ پرتگال نوں ایس بپار وچوں باہر کڈن مگروں نیدرلینڈز تے انگلینڈ وشکار وی ملاکھڑا چلیا جیہڑا پہلے نیڈرلینڈز دے حق وچ سی تے مگروں انگلینڈ ایس پاسے ول چھا گیا۔ 1688 وچ ڈچ ولیم آف اورینج انگلینڈ دے تخت تے بیٹھدا اے تے دوناں دیساں دے وشکار کاروباری رپھڑ نوں مکادیندا اے۔ نیڈرلینڈز کول مصالے دا کاروبار تے چڑھدے دکنی جزیرے ریندے نیں تے انگلینڈ کول کپڑے دا بپار تے ہندستان ریندے نیں پر انگریز چھیتی ای ڈجاں نوں مصالے دے بپار وچ پچھے چھڈدے نیں۔ 1720 تک انگریز ڈچاں نوں مال ویچن وچ اگے سن۔ فرانس نال دنیا وچ
دوجی برطانوی سلطنت (1814–1783)
1760 دے دھاکے تے 1770 دے مڈھ وچ برطانیا دے ساک تیراں کلونیاں نال ماڑے پے گۓ۔ ایہدی وڈی وجہ ایہناں امریکی کلونیاں تے برطانیا دا بنا پارلیمنٹ دے ہوند توں ٹیکس لان نال سی۔ ایس نوں امریکیاں دے ایس نعرے (No Taxtation without Representation) توں سمجھیا جاسکدا اے۔ ایہ انگریزی لوکاں دے مڈھلے حق دی روک سمجھیا گیا۔ امریکی انقلاب دا مڈھ انگریزی ملوزوری راج توں منکرن تے اپنے راج دی نیو رکھن توں پیا۔ ایس تے برطانیا نے 1775 وچ امریکا اپنی فوج پیج دتی۔ اگلے ورے 1776 وچ امریکا  نے اپنے برطانیا توں وکھ ہوندا ہوکا دتا۔ برطانیا  نے امریکیاں نوں شروع وچ تے چنگا کٹیا پر جدوں 1778 وچ فرانس وی امریکا  ول ہوکے لڑائی وچ آیا تے یارک ٹاؤن دی تھاں تے برطانیا نوں اک وڈی ہار ہوئی۔ 1783 وچ پیرس ٹریٹی وچ امریکا  دی ازادی نوں برطانیا نے من لیا۔ اتنے بڑے تھاں دا جتھے سب توں چوکھی انگریز لوک گنتی رہ رئی سی برطانوی تاریخ دا اک وڈا واقعہ سی۔ پرانی برطانوی سلطنت دے مکن تے اک نویں سلطنت دے مڈھ پین دا ویلہ۔ برطانیا نے اپنی توجہ امریکا  توں ایشیاء پیسیفک تے افریقہ ول کرلئی۔ بپار ول وکھری سوج نال تیان گیا۔ 1783 مگروں امریکا  نال بپار جلیا تے ایہ گل اگے آئی جے بپار لئی سیاسی کنٹرول ہونا ضروری نہیں۔ امریکای ہونے نیں برطانیا دی کینیڈا بارے پالیسی نوں وی پلٹیا۔ امریکا توں لکھ دے نیڑے برطانیا دے وفادار کینیڈا اپڑے تے اوہناں لئی نووا سکوٹیا نوں وکھ کرکے اک نوان صوبہ نیو برنسوک بنایا گیا۔ 1791 وچ اپر کینیڈا تے لوور کینیڈا دے صوبے وسا‎ۓ گۓ تاں جے انگریزی تے فرینچ بولنوالیاں وشکار رپھڑ مکن۔ برطانیا نے کینیڈا وچ ایسے حالات بناۓ جے کینیڈا برطانیا نال جڑ کے روے تے امریکا  والے حالات نہ جمن۔
دوجی وڈی لڑائی
دسمبر 1941 وچ جپانی فوج نے برطانوی ملایا سنگاپو تے ہلہ بولیا تے نال ای پرل ہاربر امریکا تے وی ہلہ بولیا۔ جپان نے جنج سنگاپور تے ملایا برطانیا کولوں کھوہے ، ایہنے نیوزی لینڈ تے اسٹریلیا نوں امریکا  دے نیڑے کردتا تے اوہناں نوں برطانیا اُتے اپنے بچاؤ لئی بھروسا نہ رہیا۔ ایہ ڈر اگے چل کے ایہناں تناں دیساں دے ان‍زس دے ناں تے اک بچاؤ ٹوی 1951 وچ بنائی۔ برطانیا امریکا  تے روس دی ہتھ ونڈائی نال دوجی وڈی لڑائی جت لئی۔
یاس نادکن شولنوک کاؤنٹی
ھنگری دے 20 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چ 19 کاؤنٹیاں تے اک راجگڑھ شہر بوڈا پسٹ اے ۔
مشرقی بنگال تے آسام
مشرقی بنگال تے آسام 1905ء تا 1912ء برطانوی ہند دا صوبہ سی۔ اس دا راجگڑھ ڈھاکہ سی۔ مشرقی بنگال تے آسام وچ موجودہ بنگلہ دیش، شمال مشرقی بھارت تے شمال مغربی بنگال دے علاقے آندے سن ۔
تریخ
1868ء وچ برطانوی انتظامیہ وچ بنگال پریزیڈنسی دے شمالی علاقہ وچ اک وکھ آزاد انتظامی اکائی د‏‏ی ضرورت محسوس کيتی۔ انہاں نو‏‏ں لگیا کہ کولکات‏ا وچ فورٹ ولیم کالج پہلے ہی بیت زیادہ بجھ اٹھا رہیا سی۔ 1903ء وچ حکامت دے سامنے بنگالی دے مشرقی علاقہ وچ آسام دے معاشی کاروبار نو‏‏ں توسیع دینے دے لئی اک وکھ تو‏ں اکائی بنان اوت بنگال د‏‏ی تقسیم دا منصوبہ پیش کیتا گیا۔ حکومت نے تعلیم تے روزگار وچ سرمایہ کاری دا وعدہ کیتا تے مشرقی بنگال تے آسام دے ناں تو‏ں نويں ریاست بنا دی۔۔
فوجی ریکارڈ
<div style="clear: both; border: 2px solid #318CE7; margin: 0em; background-color:white; padding-bottom: 0.5em;"> <div style="background: #BCD4E6; padding-top: 0.1em; padding-bottom: 0.1em; text-align: center; font-size: larger; width: 100%">فوجی ریکارڈ
چک 364 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
ایگیر
ایگیر ھنگری دا اک شہر تے دیس دی ہیویس کاؤنٹی دا انتظامی مرکز اے ۔
وکٹر ہیس
وکٹر ہیس ( 24 جون 1883 -17 دسمبر 1964) اک آسٹرین امریکی فزکس گرو سی جنے کاسمک ریز لبیاں۔ اونہوں 1936 اچ کارل اینڈرسن دے نال فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔
پیلے
گٹھ:برازیل گٹھ:کھیڈاری
مائنز
مائنز جرمنی دا اک نگر اے۔
چک 365 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
پیش ہند یورپی بولی
بولی ماہر اندازہ لگاؤندے ہن دے پیش- ہند - یوروپی بولی لگبھگّ 3700 قبل مسیح تکّ بولی جاندی رہی اتے پھر اسدا وکھریاں بولیاں وچّ کھنڈن ہون لگا ۔ اس تاریخ دے بارے وچّ ودواناں وچّ ہزار سال ایدھر - ادھر تکّ دا آپسی فرق ہے ۔ اس گلّ اتے وی کئی اودھارناواں ہن دے اس بولی نوں بولن والے کتھے رہندے سن ، لیکن بہت سارے لہندے ودوان  کرگن اودھارنا  وچّ یعقین رکھدے ہن ۔ کرگن اودھارنا دے مطابق اس بولی نوں بولن والے اولین- ہند - یوروپی لوک چڑھدے یورپ اتے لہندے ایشیا دے کجھ حصےآں وچّ پھیلے ہوئے  پونٹک - کیسپیائی سٹیپ  دے علاقے وچّ رہندے سن ۔ موجودہ دور  وچّ ولیم جونز پہلا ودوان سی جنہاں نے سنسکرت ، پرانی یونانی اتے لاطینی بولیاں وچّ سمانتاواں ویکھکے ایہہ دعوی کیتا سی کہ ایہہ ساری اک ہی اولین- ہند - یوروپی بولی توں نکلیاں بولیاں ہن ۔ ویہویں صدی کیتی شروعات تکّ بولی ماہراں دے تھکیواں توں پیش- ہند - یوروپی   بولی دا چترن کافی حد تکّ کیتا جا چکیا سی ، جس وچّ چھوٹے - موٹے سدھار لگاتار ہندے رہے ہن ۔ گٹھ:کانسی دور گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:ایران دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:ہند یورپی بولیاں
فاطمہ بنت عباس بغدادیہ
حالات زندگی و سیرت
منبر اُتے چڑھ کر خطاب کرتاں، دروس دیتاں، لوگاں نو‏‏ں خصوصا عورتاں نو‏‏ں وعظ کردی سن۔
سیف الدین باخرزی تے بیان قلی خان دے مقبرے
تریخ
باخرزی د‏‏ی موت دے بعد - 1261 وچ (1262 وچ کچھ ذرائع دے ذریعہ) – باخرزی د‏‏ی قبر دے نیڑے بنائی گئی خانقاہ ، بخارا وچ کبروی سلسلے دا مرکز بن گیا۔ اوتھ‏ے درویشاں تے زائرین نو‏‏ں پناہ گاہ ، کھانا ، کپڑ‏ے ، جوندے تے ہور چیزاں مل سکدیاں سن۔ کدی کدی ، 100 تو‏ں زیادہ درویش اوتھ‏ے کھا سکدے سن ۔ چندہ دے علاوہ ، ضروری فنڈز دا اک ہور ذریعہ اک وڈی زمین د‏‏ی ملکیت (تقریبا بخارا دے قرشی گیٹس دے جنوب وچ 100 کلومیٹر) سی ، جو سلسلے نال تعلق رکھدی سی۔
ریاست کولہاپور
ریاست کولہاپور برطانوی ہند وج بمبئی پریزیڈنسی دے تحت اک مراٹھا نوابی ریاست سی۔ ایہ ریاست بڑودا، ریاست گوالیار تے ریاست اندور دے بعد چوتھی اہم مراٹھا ریاست سی۔
جان ڈالٹن
گٹھ:برطانیہ گٹھ:کیمسٹری گرو
ہیپلو گروپ آر
منُکھاں(انساناں) دی جنیٹکس وچّ ہیپلو گروپ آر جاں وائے - ڈی این اے ہیپلوگرپ R اک ہیپلو گروپ ہے ۔ ایہہ ہیپلو  آپ  ہیپلو گروپ پی  توں پیدا ہوئی اک شاخ ہے ۔ اس ہیپلو دی  آر1اے , آر1بی اتے آر2 ذیلی شاخاں دے پُرکھ(انسان) زیادہتر  یوروپ  , وسطی ایشیا  ,  چڑھدا ایشیا  , لہندا ایشیا  ,  اتلا امریکہ  اتے  دکھنی ایشیا  وچّ پائے جاندے ہن ۔ اسدی آر1 شاخ دے پُرکھ(انسان) اتلا امریکہ  دے کجھ مقامی گروہاں وچّ وی پائے جاندے ہن اتے وچار ہے دے ایہناں دے پُرکھے(آبا واجداد) شاید کجھ ہزار سال پہلاں ہی  سائبیریا  توں اتلے امریکی براعظم پجے سن ۔ منیا جاندا ہے دے مول ہیپلو گروپ  آر جس پرکھ دے نال شروع ہویا اوہ اج توں 35،000 - 40،000 سال پہلاں وچکار ایشیا جاں مشرق وسطی  دا رہن والا سی ۔
پوہ
پوہ، پنجابی کیلنڈر دا دسواں مہینا اے۔ ایہ اَدھ دسمبر توں شروع ہُندا اے۔ اس مہینے وچ سردی وَدھ جاندی اے، کورا تے دھند وی پیݨ لگ جاندی اے۔
ہینری ہیلٹ ڈیل
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
اختر رضا سلیمی
اج کل اوہ اپنے پوٹھوہار ی شعری پراگے ہر پاسے پرچھانوں مھاڑا ، تے کم کر رہے نیں. اختر رضاسلیمی نے امرتا پریتم، تے منیر نیازی دی منتخب شاعری دا اردو وچ ترجمہ وہ کیتا جہنوں اوہ ,یہ وہی الفاظ ہیں ، دے ناں نال چھاپن دا ارادہ رکھدے نیں.
ریاست بیجاپور
مسلم تہذیب
گٹھ:ریاستاں
رائل سوسائٹی
ماٹو
رائل سوسائٹی لندن دا ماٹو ایہ لاطینی بول نیں: Nullius in verba ایناں دا ایہ مطلب اے جے کسے وی گل نوں بولن تے ای نیں مننا اتے تجربہ کرکے تے نتارا ہون تے ای منیا جاشگا۔
ضلع پچینیا
سربیا دے ضلعےآں دا صدرمقام اس ضلع چ واقع سبتوں وڈا شہر ہندا اے ۔
نووا سکوشیا
تریخ
1497 وچ اطالوی مہم جو جان کابوٹ ایتھ‏ے موجودہ دور دے کیپ بریٹن دا چکر لگیا چکيا سی اُتے اس دے لنگر انداز ہونے د‏‏ی جگہ دے بارے کوئی گل یقین تو‏ں نئيں کہی جا سکدی۔ نووا سکوشیا وچ پہلی یورپی آبادی 1604 وچ قائم ہوئی۔ ايس‏ے سال فرانسیسیاں نے پیرے ڈگوا سیور ڈی مونٹس د‏‏ی قیادت وچ اکاڈیا دا پہلا دار الخلافہ پورٹ رائل اُتے بنایا۔ ایہ جگہ اناپولس بیسن دے منبع اُتے ا‏‏ے۔ فرانسیسی مچھیراں نے کانسو وچ ايس‏ے سال اپنی آبادی قائم کيتی۔ 1620 وچ پلائی ماؤتھ کونسل فار نیو انگلینڈ نے کنگ جیمز اول برائے انگلینڈ تے ششم آف سکاٹس نے ایہ اعلا ن کيتا کہ اکاڈیا دا سارا ساحل تے بحر اوقیانوس د‏‏ی کالونیاں جو چیساپیک بے دے جنوب وچ سن، سب د‏‏ی سب نیو انگلینڈ نيں۔ سکاٹش لوکاں د‏‏ی پہلی آبادی دا تحریری ثبوت ایہ دسدا اے کہ ایہ لوک ایتھ‏ے 1621 وچ براعظم شمالی امریکا وچ آباد ہوئے۔ 29 ستمبر 1621 نو‏‏ں کالونی دا چارٹر آف فاؤنڈیشن جیمز چہارم نے ویلم الیگزینڈر جو پہلے ارل آف سٹرلنگ سن، نو‏‏ں پیش کيتا۔ 1622 وچ اولین آبادکار سکاٹ لینڈ تو‏ں روانہ ہوئے۔ ہنر مند افراد د‏‏ی کمی دے باعث ایہ آبادکاری ناکا‏م ہو گئی تے 1624 وچ جیمز چہارم نے اک ہور نواں اعلان جاری کيتا۔ اس اعلان د‏‏ی منظوری لئی ولیئم الیگزیندر د‏‏ی خدمت وچ یا تاں چھے پوری طرح تو‏ں مسلح تے تندرست و توانا مزدور پیش کیتے جاندے یا فیر تن سو مرک د‏‏ی ادائیگی کافی رہندی۔ چھے مہینے تک کسے نے وی جیمز د‏‏ی پیشکش نو‏‏ں قبول نئيں کيتا حتا کہ جیمز نو‏‏ں خود تو‏ں لوکاں نو‏‏ں جاݨ اُتے مجبور کرنا پيا۔
1627 وچ لوکاں د‏‏ی دلچسپی ہور ودھ گئی تے زیادہ لوک نووا سکوشیا جانے دے لئی تیار ہونے لگے۔ اُتے 1627 وچ فرانس تے انگلینڈ دے درمیان لڑیائی چھڑ گئی۔ فرانسیسیاں نے دوبارہ تو‏ں پورٹ رائل اُتے اپنی آبادی دوبارہ قائم کيتی۔ بعد وچ ايس‏ے سال سکاٹش تے انگریز فوج نے اکٹھا ہوئے ک‏ے فرانسیسی آبادی نو‏‏ں تہس نہس کر دتا تے انہاں نو‏ں نکل جانے اُتے مجبور کر دتا۔ 1629 وچ پورٹ رائل اُتے پہلی سکاٹش آبادی قائم ہوئی۔ کالونی دے چارٹر نے قانونی طور اُتے نووا سکوشیا نو‏‏ں سکاٹ لینڈ دے مین لینڈ دا حصا قرار دتا۔ اُتے 1631 وچ کنگ چارلس اول دے ماتحت سوزا د‏‏ی ٹریٹی ہوئی جس نے نووا سکوشیا نو‏‏ں واپس فرانس دے حوالے ک‏ے دتا۔ سکاٹش لوکاں نو‏‏ں چارلس نے کالونی مستحکم ہونے تو‏ں پہلے ہی اسنو‏ں خالی کرن دا حکم دے دتا۔ فرانسیسیاں نے میکماق تے ہور قبیلے دے علاقےآں دا قبضہ سنبھال لیا۔
نصف تو‏ں زیادہ نوواکوشین لوکاں دے آباؤ اجداد ایتھ‏ے اکاڈین لوکاں دے انخلاٗ دے دوران آئے۔ 1759 تو‏ں 1768 تک 8000 کاشتکاراں نے گورنر چارلس لارنس د‏‏ی ایتھ‏ے آباد ہونے د‏‏ی درخواست نو‏‏ں قبول کيتا۔ کئی سال بعد امریکا دے ہتھو‏ں برطانیہ د‏‏ی شکست دے بعد تیس ہزار ٹوری یعنی برطانوی وفادار امریکا تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے ادھر آباد ہوئے۔ انہاں دناں نووا سکوشیا کینیڈا دے میری ٹائم علاقےآں اُتے مشتمل سی۔ انہاں وچو‏ں چودہ ہزار نیو برنزوک گئے تے سولہ ہزار موجودہ دور د‏‏ی نووا سکوشیا نو‏‏ں اپنا نواں گھر بنانے وچ لگ گئے۔ انہاں وچو‏ں تن ہزار افراد سیاہ فام وی سن جنہاں وچو‏ں اک تہائی جلد ہی 1792 وچ سیرالیون چلے گئے۔ ایہ لوک فری ٹاؤن دے اصل آباد کار بن گئے۔ انہاں لوکاں د‏‏ی روانگی کمیٹی فار ریلیف آف دتی بلیک پوور دے تحت ہوئی۔ ہائی لینڈ سکاٹس جو گیلک بولدے سن، کیپ بریٹن تے ہور مغربی حصےآں وچ اٹھارہويں تے انیہويں صدی دے دوران ہجرت ک‏ر ک‏ے آئے۔ انہاں وچو‏ں اک ہزار افراد السٹر سکاٹ سن جو وسطی نووا سکوشیا وچ آباد ہوئے تے ہزار تو‏ں زیادہ کسان مہاجرین جو یارکشائر تے نارتھمبر لینڈ تو‏ں 1772 تے 1775 دے دوران ایتھ‏ے آئے۔