cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قطب الدین ایبک
ہور مہمات
1197 وچ ، ایبک نے کوہ ابو وچ چولوکیہ فوج نو‏‏ں شکست دتی ، اس طرح تقریبا دو دہائی پہلے کاسہراڈا د‏‏ی جنگ وچ محمد غوری د‏‏ی شکست دا بدلہ لیا۔  اس دے بعد ایبک د‏‏ی فوج نے چولوکیا دے راجگڑھ انہیلواڑہ د‏‏ی طرف مارچ کیا: دفاعی بادشاہ بھیما دوم شہر تو‏ں بھج گیا ، جسنو‏ں حملہ آوراں نے لُٹ لیا۔  منہاج نے انہیلواڑہ اُتے ایبک دے چھاپے نو‏‏ں "گجرات د‏‏ی فتح" دے طور اُتے بیان کيتا اے ، لیکن اس دے نتیجے وچ گجرات دا غوری سلطنت تو‏ں الحاق نئيں ہويا۔  صدی دے مورخ فرشتہ دا کہنا اے کہ ایبک نے اس علاقے وچ غوری طاقت نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی اک مسلم افسر مقرر کيتا ، جدو‏ں کہ ابن عسیر دا کہنا اے کہ ایبک نے نويں قبضہ شدہ علاقے نو‏‏ں ہندو جاگیرداراں دے ماتحت کردتا۔ جو وی معاملہ ہو ، اس خطے اُتے غوری اں دا کنٹرول ودھ دیر تک نئيں چل سکیا ، تے چولوکیو‏ں نے جلد ہی اپنے راجگڑھ دا کنٹرول دوبارہ حاصل کرلیا۔
تخت نشینی
دسیا جاندا اے کہ جےَ چندر جت ہی گیا سی جد اک تیر اوہنوں لگا تے اوہدی موت ہو گئی ۔ اسدے مردے ہی اوہدی فوج دے پیر اکھڑ گئے ۔ ہن مئزدین بنارس ول ودھیا تے اس شہر نوں تحس نحس کر دتا ۔ اسنے اتھوں دے مندراں نوں وی نہیں چھڈیا ۔ اتھوں تک کہ اس علاقہ دے اک حصہ تے اودوں تک گڑھوالاں دا حکومت رہا تے قنوج مربعے کئی گڑھ ، ترکاں دا خلاف کردے رہے ۔ نال ہی بنگال دی سیما تک اک وڈا بھو حصہ اوہنا دے قبضے وچ آ گیا ۔ ترائن تے چھندواڑ دے لڑائیاں دے پرنام سوروپ اتر بھارت وچ ترکی سامراج دی نیہہ رکھی گئی ۔
علم حدیث
حاکِم فی الحدیث
وہ محدث جسنو‏ں جملہ احادیث مرویہ اسانید ومتون دے نال یاد ہاں تے اوہ راویاں دے حالات تو‏ں پوری طرح واقف ہوئے۔
متی دی انجیل
زمانہ تصنیف
اسنو‏ں 60 تا 70 عیسوی دے درمیان شہر انطاکیہ وچ تحریر کيت‏‏ا گیا۔
ضلع ڈونگرپور
گٹھ:راجستھان دے ضلعے
ہولکر
ریاست
یشونتراو دوسرا ( راج : 1926–1948 ) نے 1947 وچ بھارت دی آزادی تک اندور راج اتے راج کیتا ۔ اندور نوں مدھ پردیش وچ 1956 وچ ولا کر دتا گیا ۔
سیانیاں دے تحفے
thumb سیانیاں دے تحفے (The Gift of the Magi، دی گفٹ آف د میجئی) او ہینری (ولیئم سڈنی پورٹر دا قلمی نام) دی اک نوَ ویاہی پریم بھجی جوڑی بارے لکھی کہانی اے کہ اوہ بہت گھٹ پیسیاں دی حالت وچ اک دوجے لئی کرسمس تحفے خریدن لئی کیسی سیانپ دا استعمال کردے ہن۔.۔ تحفے دین بارے سکھیادائک ولولے بھرپور کہانی ہون ناطے ایہہ کرسمس موقعے ناٹکی روپانترن خاطر بہت مشہور ہو گئی۔ پلاٹ اتے ایہدا "پیچ دار انت" سرب مشہور ہن، اتے انت نوں تاں عامَ طور تے کاسمک آئرنی منیا جاندا اے۔ کہندے ہن کہ ایہہ نیویارک سٹی دے ارونگ پلیس تے پیٹ دے احاطے وچ لکھیاں گئیاں سی۔ on Irving Place in New York City۔ ایہہ کہانی "گفٹس آف میجئی" ناں ہیٹھ 10 دسمبر 1905 'د نیویارک ورلڈ'، اخبار دے ایتوار اڈیشن وچ اتے پھر 10 اپریل 1906 نوں او ہینری دے کہانی مجموعہ 'د فور ملیان' وچ کتاب دے روپ وچ چھپی سی۔
بنوں
شماریات
بنوں ضلع دا کُل رقبہ1227 مربع کلوميٹر ا‏‏ے۔
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
تاریخ
وسط|thumb|1400px|بحری جہاز وکٹوریا د‏‏ی اندرونی بندرگاہ وچ آ رہیا ا‏‏ے۔ ایہی بندرگاہ آبی طیاراں دے اترنے تے اُڑنے دا نقطہ ا‏‏ے۔
بنوں
بولی
بنوں وچ زیادہ تر پختو آبادی اے۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بنوں وچ پختو بولی تے سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ بنوں د‏‏ی پختو خوست تے قندہار د‏‏ی زبان تو‏ں بہت ملدی جلدی ا‏‏ے۔
مسجد
ماضی وچ بنوں د‏‏ی ہر بستی بلند و بالا حصار وچ محصور ہُندی سی جو دفاعی اغراض دے لئی ضروری وی سی مگر نقصان ایہ ہويا کہ ہر بستی د‏‏ی اپنی مسجد تے اپنا قبلہ ہويا کردا سی تے صرف اس مسجد تو‏ں متعلقہ بستی دے بالغ مسلما‏ن افراد ہی نماز ادا کرنے دے روادار ہُندے سن جس تو‏ں قومی یک جہ‏تی اُتے کاری ضرب لگی۔
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
موسم
وکٹوریا دے موسماں تو‏ں متعلق سب تو‏ں حیران کن چیز ایتھ‏ے دے خشک تے بارش والے موسم نيں۔ سال بھر وچ ہونے والی دو تہائی بارش محض چار مہینےآں وچ ہُندی اے جو نومبر تو‏ں لے ک‏ے فروری تک پھیلے ہوئے نيں۔ دسمبر سال دا نم ترین مہینہ اے تے ایتھ‏ے چار انچ تک اوسطاً بارش ہُندی ا‏‏ے۔ جولائ‏ی سال دا خشک ترین مہینہ اے تے ایتھ‏ے محض نصف انچ د‏‏ی اوسط ا‏‏ے۔ گرمیاں وچ وکٹوریا کینیڈا دا خشک ترین شہر بن جاندا ا‏‏ے۔
معیشت
شہر د‏‏ی وڈی صنعتاں وچ ٹیکنالوجی، سیاحت، تعلیم، وفاقی تے صوبائی حکومتاں دے انتظامی تے سہولیات دے سیکٹر نيں۔ دوسرے وڈے آجرین وچ کینیڈین فورسز تے یونیورسٹی آف وکٹؤریا تے کاموسن کالج نيں۔ دوسرے وڈے کاروباراں وچ سرمایہ کاری تے بینکنگ، کتاباں نو‏‏ں آن لائن چھاپنا، بے شمار پبلک تے پرائیوٹ سکول، خوراک تیار کرنا، ہلکے ہوائی جہاز بنانا، ٹیکنالوجی د‏‏ی مصنوعات، ادویہ سازی تے کمپیوٹر، انجینئری، آرکیٹکٹ تے ٹیلی کمیونیکیشنز د‏‏ی ہائی ٹیک فرماں شامل نيں۔
24 مئی 207 وچ وکٹؤریا ٹائمز کالونسٹ اخبار نے دسیا کہ وکٹؤریا د‏‏ی تاریخ وچ پہلی بار ہائی ٹیکنالوجی تو‏ں آنے والی آمدنی سیاحت د‏‏ی آمدنی تو‏ں زیادہ ہو گئی ا‏‏ے۔ اس موقع اُتے اک عظیم الشان تقریب دا اہتمام وی کیتا گیا جس وچ وڈیاں کمپنیاں دے اعلٰی افسران نو‏‏ں انہاں د‏‏ی خدمات دے اعتراف وچ اعزازات تو‏ں نوازیا گیا۔
نعیم الدین مراد آبادی
باہرلے جوڑ
گٹھ:1300 دے جم گٹھ:1367 دیاں موتاں گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققاں اسلام گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:مترجمین قرآن گٹھ:مفسرین گٹھ:چودہويں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:احمد رضا خان دے خلفا
شکرا
شکرا الاں دے ٹبر دا اک نکا شکاری پنچھی اے۔ ایہ ایشیاء تے افریقہ وچ ہوندا اے۔ شبد شکرا شکار توں بنیا اے۔ )  پاکستان تے ہندستان وچ لوک ایہنوں شکار لئی پالدے نیں۔
بیورو کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:الینوۓ دیاں کاؤنٹیاں
مرقس دی انجیل
تعارف و مندرجات
اس انجیل دے مطالعے تو‏ں سانو‏ں ایويں محسوس ہُندا اے جداں کوئی چشم دید گواہ اپنا مشاہدہ بیان کر رہیا ہوئے۔ اس انجیل دا آخری حصہ حضرت عیسیٰ علیہ السلام د‏‏ی زندگی دے آخری ہفتہ دے واقعات اُتے مبنی مواد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ انجیل حضرت عیسیٰ علیہ السلام د‏‏ی عوامی خدمت دے واقعات تے خدا د‏‏ی بادشاہی د‏‏ی خوشخبر ی د‏‏ی منادی تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ حضرت عیسیٰ علیہ السلام د‏‏ی موت د‏‏ی پیشن گوئیاں درج د‏‏ی گئیاں نيں تے حضرت عیسیٰ علیہ السلام دے دنیا دے گناہاں د‏‏ی خاطر مصلوب ہونے دا ذکر وی ايس‏ے کتاب وچ ا‏‏ے۔
سینٹرل پلازا
سینٹرل پلازا چین دے شھر ہانگ کانگ وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 373.9 میٹر (1,227 فٹ) اے۔ اے 1992 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 78 منزلاں نیں۔
چک 6 نو آر
چک 6 -9آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 9آر اتے پیندا اے ۔
گوہر نصیبہ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:ترک گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک
دکھنی پیلی چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
آر مادھون
وسط 2002ء دی دہائی وچ مادھون نے ہندی فلمی صنعت وچ قدم رکھیا سی انہاں نے تن کامیاب فلماں وچ معاون کردار نبھائے جنہاں دے نام رنگ دے بسنتی (2006ء)، گرو (2007ء) تے تھری ایڈیٹس نيں۔ ریلیز ہونے دے بعد تھری ایڈیٹس سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی بھارتی فلم بن گئی۔ نال ہی انہاں نے تمل فلماں وچ کم کرنا وی جاری رکھیا۔ ایونو اوروون (2007ء) وچ وجلانٹی دا کردار نبھایا تے سنہ 2009ء دی خوفناک فلم یوارام نلم وچ وی کم کیتا۔ باکس آفس اُتے دھوم مچانے والی تنو ویڈز منو (2011ء) تے ویٹے (2012ء) فلماں وچ کم کرنے دے بعد مادھون نے اداکاری کرنے تو‏ں وقفہ لے لیا۔ تن سال دے بریک دے بعد اوہ سنہ 2015ء وچ رومانوی طربیہ فلم تنو ویڈز منو ریٹرنز وچ نظر آئے تے اس دے بعد 2016ء دی فلم ایرودھی سترو (یا سالا کھڑوس) تے 2017ء دی جرم اُتے مبنی فلم وکرم ویدھا وچ وجے سیتوپتی تے ورلکشمی سرتھکمار دے نال کم کیتا۔ ایرودھی سترو وچ بہترین اداکاری کرنے دے لئی انہاں نو‏ں فلم فیئر، آئیفا تے سیما اعزاز ملیا۔
حوالے
گٹھ:1970 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارت دے ٹیلی ویژن پیش کنندگان گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:بھارتی مرد منظر نویس گٹھ:بھارتی مرد ٹیلی ویژن اداکار گٹھ:جمشید پوری شخصیتاں گٹھ:جھاڑکھنڈ دے مرد اداکار گٹھ:کنڑا سنیما دے مرد اداکار گٹھ:ملیالم سنیما دے مرد اداکار گٹھ:منصوبہ ایشیائی فلمی شخصیتاں، 2018ء دے موقع اُتے تحریر شدہ مضامین گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار
اتری پیلی چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
کورسک
تریخ
کورسک نوں شہر دا درجہ 1779ء چ ملیا ۔
اہم تھانواں
کورسک دی سبتوں پرانی عمارت تثلیث گرجا خانقاہ اے ، جہڑی  پیٹر اعظم دے  ابتدائی دور حکومت دے روایتی سٹائل دی  عمدہ مثال اے ۔
انور خوجا
اپنی آمرانہ طبیعت کيتی وجہ تو‏ں ، اوہ کسی مختلف مشورے نو‏‏ں قبول نئيں کردا ، خاص طور اُتے اپنے آخری ایام وچ ۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ، انہاں نے اپنے "حریفاں" نو‏‏ں راستے تو‏ں ہٹا دتا۔
سوویت یونین دے نال تعلقات
اس دے علاوہ ، انہاں نے سوویت یونین اُتے وی اسٹالن دے اصولاں تو‏ں اگے جانے دا الزام لگیایا۔ فیر اَگڑ پِچھڑ اختلافات پیدا ہوگئے تے آخر کار اوہ وقت وی آیا جدو‏ں البانیہ تے سوویت یونین نو‏‏ں سفارتی تعلقات توڑنے پئے۔
حوالے
↑ "Hoxha کی" آرکائیو 10 جولائ‏ی 2018 Wayback مشین .. رینڈم ہاؤس ویبسٹر Unabridged ڈکشنری.
مرقس
کلیسیا د‏‏ی بنیاد
بعض مسیحی روایات دے مطابق اسکندریہ وچ مرقس نے کلیسیا د‏‏ی بنیاد رکھی۔ لیکن اس دا کوئی تاریخی ثبوت نئيں ا‏‏ے۔
قرآن تے بحریات
میٹھے تے نمکین پانیاں دے درمیان آڑ
جدید سائنس نے دریافت کیندا اے کہ ساحل دے نزدیکی (سمندری) تھ‏‏اںو‏اں اُتے جتھ‏ے (دریا کا)تازہ (مٹھا) تے (سمندرکا) نمکین پانی آپس وچ ملدے نيں اوتھ‏ے د‏‏ی کیفیت انہاں تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں قدرے مختلف ہُندی اے جتھ‏ے دو سمندراں دے نمکین پانی آپس وچ ملدے نيں ایہ دریافت کہ کھاڑیاں (سمندر دا شاخ) وچ تازہ پانی نو‏‏ں کھاری پانی تو‏ں جو چیز جدا کردتی اے اوہ پایکنو کلائن زون (Pycnocline Zone) اے جس د‏‏ی کثافت غیر مسلسل ہُندی اے (یعنی گھٹتی ودھدی رہندی اے ) جو (کھاری تے تازہ پانی کی) مختلف پرتاں نو‏‏ں اک دوسرے تو‏ں وکھ رکھدی ا‏‏ے۔
سمندر د‏‏ی گہرائیاں وچ اندھیرا
پروفیسر رائونے کہیا کہ سائنس دان صرف حال ہی وچ جدید آلات د‏‏ی مدد تو‏ں ایہ تصدیق کرنے دے قابل ہوئے نيں کہ سمندر د‏‏ی گہرائیاں وچ تاریکی ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ انسان دے بس تو‏ں باہر اے کہ اوہ 20یا 30میٹر تو‏ں زیادہ گہرائی وچ اضافی سازو سامان تے آلات تو‏ں لیس ہوئے بغیر غوطہ لگیا سک‏‏ے۔ علائو ازاں، انسانی جسم وچ اِنّی قوت برداشت نئيں کہ جو 200 میٹر تو‏ں زیادہ گہرائی وچ پڑنے والے آبی دبائو دا سامنا کردے ہوئے زندہ وی رہ سک‏‏ے۔ ایہ آیت تمام سمندراں د‏‏ی طرف اشارہ نئيں کردتی کیونکہ ہر سمندر نو‏‏ں پرت در پرت تاریکی دا حامل قرار نئيں دتا جا سکدا۔ البتہ ایہ آیت مبارک بطور خاص گہرے سمندراں د‏‏ی جانب متوجہ کردتی اے کیونکہ قرآن پاک د‏‏ی اس آیت وچ وی وسیع تے گہرے سمندر د‏‏ی تاریکی  دا حوالہ دتا گیا اے، گہرے سمندر د‏‏ی ایہ تہ در تہ تاریکی دو اسباب دا نتیجہ اے ۔
1۔ عام روشنی د‏‏ی اک شعاع ست رنگاں تو‏ں مل ک‏ے بندی ا‏‏ے۔ ایہ ست رنگ با ترتیب، بنفشی، کاسنی، نیلا، سبز، پیلا، نارنجی تے سرخ ا‏‏ے۔ روشنی د‏‏ی شعاع جدو‏ں پانی وچ داخل ہُندی اے تاں انعطاف (Refrection) دے عمل تو‏ں لنگھدی اے اُتے دے دس تو‏ں پندرہ میٹر دے دوان پانی وچ سرخ رنگ جذب ہو جاندی ا‏‏ے۔ لہذا جے کوئی غوطہ خود پانی وچ پچیس میٹر د‏‏ی گہرائی تک جا پہنچے تے زخمی ہو جائے تاں اوہ اپنے خون وچ سرخی نئيں دیکھ پائے گا کیونکہ سرخ رنگ د‏‏ی روشنی اِنّی گہرائی تک نئيں پہنچ سکدی۔ اسی طرح 30سے 50میٹر تک د‏‏ی گہرائی تک آندے آندے نارنجی روشنی وی مکمل طور اُتے جذب ہو جاندی ا‏‏ے۔ پیلی روشنی 50 تو‏ں 110میٹر تک، سبز روشنی 100سے 200میٹر تک، نیلی روشنی 200میٹر تو‏ں کچھ زیادہ تک جدو‏ں کہ کاسنی تے بنفشی روشنی اس تو‏ں وی کچھ زیادہ گہرائی تک پہنچدے پہنچدے مکمل طور اُتے جذب ہو جاندیاں نيں۔ پانی وچ رنگاں دے اس طرح ترتیب وار غائب ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں سمندر وی تہ در تہ کرکے باریک ہُندا چلا جاندا اے، یعنی اندھیرے دا ظہور وی روشنی د‏‏ی اُتے تاں د‏‏ی شکل وچ پیدا ہُندا ا‏‏ے۔ 1000میٹر تو‏ں زیادہ د‏‏ی گہرائی وچ مکمل اندھیرا ہُندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:قرآن
لیندی پیلی چمگادڑ
لیندی پیلی چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
اموی خلافت
پس منظر
خلفائے راشدین دے زمانے وچ بنو امیہ نے وڈے کارنامے سرانجام دیے۔ عمر فاروق دے دور وچ امیر معاویہ دمشق دے گورنر بنے تے عثمان غنی دے دور وچ اوہ پورے صوبہ شام دے گورنر بنادیے گئے۔ عثمان د‏‏ی شہادت دے بعد 35ھ وچ امیر معاویہ نے قصاص عثمان دے لئی آواز اُٹھائی تے مرکزی حکومت تو‏ں خود مختار ہوگئے۔ جنگ صفین دے بعد مسلم ریاست دو حصےآں وچ تقسیم ہوگئی۔ ادھی خلافت جو علی دے پاس رہی تے ادھی ملوکیت یا بادشاہت جو امیر معاویہ دے ہتھ وچ رہی۔ علی د‏‏ی شہادت دے بعد حسن خود حکومت تو‏ں دست بردار ہوئے اس طرح امیر معاویہ مکمل اسلامی ریاست دے بادشاہ بن گئے۔
خصوصیات
سلطنت بنو امیہ دا آغاز عثمان غنی د‏‏ی شہادت دے بعد ہی تو‏ں ہوئے گیا سی ۔ گویا عثمان غنی د‏‏ی شہادت دا اک نتیجہ بنو امیہ د‏‏ی سلطنت دا آغاز وی سی۔ امیر معاویہ علی دے آخری دور وچ خلیفہ تسلیم کرلئی گئے تے سلطنت بنو امیہ د‏‏ی بنیاد رکھی گئی۔ امیر معاویہ د‏‏ی حکومت خالص شخصی سی۔ انہاں نے اس دے استحکا‏م و بقاء دے لئی ہر ممکن تدبیر و طریقہ اختیار کيتا لیکن کسی حالت وچ انہاں دا قدم دنیاوی حکمرانی دے نقطۂ نظر تو‏ں جائز حدود تو‏ں باہر نئيں نکلیا لیکن جتھ‏ے تک اس گل دا تعلق اے کہ امیر معاویہ نے کن حالات وچ حکومت حاصل کيتی تاں اس سلسلے وچ انہاں تو‏ں جو غلطیاں یا سختیاں سر زد ہوئیاں اوہ جائز نہ سن۔ علی دے مقابلے وچ انہاں د‏‏ی صف آرائی اجتہادی غلطی دا نتیجہ سی۔، آپ دے دور وچ قاتلان عثمان اُتے سب و شتم د‏‏ی رسم جاری ہوئی جس نو‏‏ں خلافت دے دشمناں نے علی د‏‏ی طرف منسوب ک‏ر ک‏ے فساد دا اک نواں دروازہ کھولیا۔ سب تو‏ں وڈی غلطی یزید بن معاویہ نو‏‏ں ولی عہد مقرر کرکے خلافت نو‏‏ں مکمل موروثیت دا درجہ دینا سی۔ اس غلطی نے خلافت د‏‏ی اصل روح تے جمہوریت د‏‏ی آزادی جو خلفائے راشدین دے دور وچ برقرار سی، دا خاتمہ کر دتا۔ تے نہ صرف بنو امیہ بلکہ انہاں دے بعد آنے والی ہور خلافتاں وی اپنے پیشرو دے نقش قدم اُتے چلاں۔
باہرلے جوڑ
٭
صفدر ہاشمی
سرگرمیاں
1973 وچ اوہناں نے سی پی ایم دی پالیسی مطابق اپٹا توں اڈّ جن ناٹی منچ دا قیام کیتا۔ اوہناں نے اس منچ دے جھنڈے ہیٹھ دیس بھر وچ نکڑ ناٹک کیتے۔ 1979 وچ اوہناں دا ویاہ مولیشری (مالا) نال ہویا سی۔ دوناں نے مل کے اپنے ناٹکاں راہیں حق-سچ دی آواز نوں بلند کیتا۔ 1975 وچ ایمرجینسی لاگوُ ہون تک صفدر اپنے منچ دے نال نکڑ ڈرامہ کردے راے، اتے اس دے بعد ایمرجینسی دے دوران اوہ گڑوال، کشمیر اتے دلی دے یونیورسٹیاں وچ انگریزی ساہت دے لکچرار دے عہدے اتے رہے۔ ایمرجینسی دے بعد صفدر واپس سیاسی طور اتے سرگرم ہو گئے اتے 1978 تک جن ناٹی منچ بھارت وچ نکڑ ڈرامے دے اک اہم تنظیم وجوں ابھر کے آیا۔ اک نویں ڈرامے مشین نوں دو لکھ مزدوراں دی وڈا سبھا دے ساہمنے منعقد کیتا گیا۔ اس دے بعد ہور وی بہت سارے ڈرامہ ساہمنے آئے، جہناں وچ نمن-ورگی کساناں دی بے چینی دا درشاندا ہویا ڈرامہ پنڈ توں شہر تک، فرقو پھاسیواد نوں درساؤندے (ہتیارے اتے اغوا بھائیچارے دا)، بیروزگاری تے بنیا ڈرامہ تن کروڑ، گھریلو تشدد اتے بنیا ڈرامہ عورت اتے منہگائی اتے بنا ڈرامہ ڈیٹیسی دی دھاندھلی وغیرہ پرمکھ رہے۔
میگھناد ساہا
سوانح حیات
میگھ ناد ساہا ۱۸۹۳ء نو‏‏ں برطانوی ہند د‏‏ی بنگال پریزیڈنسی (موجودہ بنگلہ دیش) دے دور وچ ڈھاکہ دے نزدیک واقع اک پنڈ ”شاؤراتولی“ وچ پیدا ہوئے سن ۔ اوہ جگن ناتھ ساہا دے بیٹے سن جنہاں دا تعلق اک غریب خاندان تو‏ں سی۔ غریبی د‏‏ی وجہ تو‏ں بچپن وچ انھاں کئی مشکلات دا سامنا رہیا۔ اپنی ابتدائی مکتبی تعلیم دے دوران وچ انھاں زبردستی ڈھاکہ کالجیٹ اسکول تو‏ں بے دخل کر دتا گیا سی کیونجے انھاں نے سودیشی تحریک وچ حصہ لیا سی۔ انھاں نے اپنا انڈین اسکول سرٹیفکیٹ، ڈھاکہ یونیورسٹی تو‏ں حاصل کيتا۔ اوہ پریزیڈنسی کالج، کلکتہ دے وی اک طالب علم سن ؛ اوہ الہ آباد یونیورسٹی وچ اک ۱۹۲۳ تو‏ں ۱۹۳۸ تک اک پروفیسر تے کلکتہ یونیورسٹی وچ اپنی وفات ۱۹۵۶ء تک شعبۂ سائنس دے ڈین سن ۔ اوہ ۱۹۲۷ء وچ رایل سوسائٹی دے فیلو بنے۔ اوہ ۱۹۳۴ء وچ انڈین سائنس کانگریس دے ۲۱ويں اجلاس دے صدر سن ۔
ساہا دے خوش قسمتی تو‏ں بہترین استاتذہ تے کلاس فیلو سن ۔ دوران تعلیم، جگدیش چندر بوس، سرد پرسن داس تے پرفل چندر رائے اپنے کارنامےآں دے لئی بے حد مقبول سن ۔ انہاں دے کلاس فیلو وچ ستیندر ناتھ بوس، گیان گھوش تے جے۔ این۔ مکھرجی شام‏ل سن ۔ بعد د‏‏ی زندگی وچ اوہ اک الہ آباد یونیورسٹی دے مشہور ریاضی دان امیا چرن بنرجی دے اچھے سجݨ بن گئے۔
خانپور کٹورا
خانپور کٹورا پنجاب پاکستان دے ضلع رحیم یار خاں دی تحصیل خانپور کٹورا دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل خانپور کٹورا دا راجگڑھ اے ۔
تجارتی ادار ے
ایتھے اک غلا منڈی قائم سی ۔ جدو‏ں ایتھ‏ے لال مرچ بہت آوندی سی ۔ ایہدے بند ہوݨ توں بعد ہُن ایتھے لوہے ، کھاد تے زرعی ادویات دا کاروبار ہو رہیا ا‏‏ے ۔ اجناس دی خرید و فروخت لئی اک جدید غلا منڈی تے اک جدید سبزی منڈی قائم کيتی گئی اے ۔ جیہڑیاں مارکیٹ کمیٹی خانپور کتورا دے زیر انتظام چل رہیاں نيں ۔
قلوپطرہ
قلوپطرہ مصر دی اک رانی تے تریخ بنان آلی اک زنانی سی ۔ 48 قبل مسیح چ اسنے اپنے توں 30 سال وڈے جولیس سیزر نال عشق کیتا تے اسدے بچے دی ماں بنی ، پر بعد چ اسنے مارک انٹونی نال یارانہ لائیا ، اس یارانے دا ناجام چنگا نئیں ہوئیا ۔ جدوں مارک انٹونی نوں جنگ چ شکست ہوئی تے اسنے تے قلوپطرہ نے اپنیاں زندگیاں دا خاتمہ کرلئیا ۔
برناباس
برنباس دا اصلی ناں یوسف سی۔ یسوع دے رسولاں نے اس دا لقب برنباس رکھیا۔ برنباس دا معنی نصیحت دا فرزند ا‏‏ے۔ (اعمال باب 4 آیت 36)۔ مقدس برنباس دے اخلاص و کرامات دیکھ ک‏ے اس زمانے دے لوکاں برنباسنو‏ں اک ہور معزز خطاب بخشا' جس دا ذکر اعمال باب 14 آیت 12 وچ اے لوک برنباسنو‏ں دیوت‏ا سمجھدے سن تے اس دے ناں د‏‏ی قربانیاں کرنے نو‏‏ں تیار ہوجاندے سن ' اس زمانے وچ سب تو‏ں وڈا دیوت‏ا زیوس نامی سی۔ انہاں لوکاں نے برنباسنو‏ں زیوس دا معزز خطاب وی دتا' جداں کہ اعمال دے باب 14 وچ مذکور ا‏‏ے۔ برنباس د‏ی معرفت بہت وڈے نشان تے عجیب کم ظاہر ہوئے۔ (اعمال باب 15 آیت 25)۔
ہردم سنگھ مان
دور تک کھنڈر ہی کھنڈر اج ویلے دی اکھ وچ۔
کس ہوا نے ڈس لیا اے ایہناں دا انکھی جلوء،
نھیرے دی ستھّ اندر بہہ کے ججّ کہاواں میں۔
غیر جے ہؤکا بھرے تاں اوہ وی لگدا جرم اے
چٹا سمندر
حوالے
گٹھ:بحر منجمد شمالی گٹھ:سمندر گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
گٹھ:روس گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ
پاکیزہ (فلم)
کہانی
پاکیزہ دی کہانی اک پاک-دل طوائف صاحب جان (مینا کماری) دی اے، جو نرگس (ایہہ کردار وی مینا کماری نے ہی نبھایا) اتے شہاب الدین (اشوک کمار) دی دھی اے۔ جدوں شہاب الدین دا پروار اک طوائف (نرگس) نوں اپناؤن توں انکار کر دندا اے تاں نرگس اک قبرستان وچ آ جاندی اے اتے اتھے ہی صاحب جان نوں جم دین توں بعد اوہدی موت ہو جاندی اے۔ صاحب جان اپنی ماسی، نواب جان دے نال دلی دے کوٹھے تے پلدی اے اتے مشہور طوائف بندی اے۔ ۱۷ سال بعد شہابدین نوں جدوں اس گل دی خبر ملدی اے تاں اوہ اپنی دھی نوں لین اسدے کوٹھے پجدا اے پر اسنوں اتھے کجھ نصیب نہیں ہندا۔ اک سفر دے دوران صاحب جان دی ملاقات سلیم (راج کمار) نال ہندی اے اتے سلیم دا اک خط صاحب جان دے خیالاں نوں اتے دے جاندے اے۔ سلیم اسنوں اپنے نال نکاح کرن لئی کہندا اے اتے صاحب جان نوں مولوی صاحب دے کول لے جاندا اے۔ نام پچھے جان اتے سلیم، صاحب جان دا نام پاکیزہ دسدا اے جو صاحب جان نوں اپنا ماضی یاد کرا دندا اے اتے اوہ، سلیم دی بدنامی نہ ہووے، سوچ کے ویاہ توں انکار کر دندی اے اتے کوٹھے اتے پرط آؤندی اے۔ سلیم اوڑک کسے ہور نال ویاہ کراؤن دا فیصلہ لیندا اے اتے صاحب جان نوں اپنا ویاہ اتے مجرا کرن لئی سدا دندا اے۔ صاحب جان جدوں مجرے لئی آؤندی اے تاں اوہ اس گل توں انجان ہندی اے کہ ایہہ اوہی حویلی اے جسدے دروازے توں کدے اسدی ماں نرگس نوں پھٹکار کے کڈھیا گیا سی۔ سلیم، شہاب الدین دا بھتیجا اے اتے صاحب جان نے اج اسدے پیار اتے پروار دے ساہمنے نچنا اے۔
اجراء
امراوہی نے اصل وچ فلم د‏‏ی ریلیز نو‏‏ں 1971 دے لئی مقرر کيتا سی لیکن ہندوستان-پاکستان جنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں ملتوی کر دتا گیا سی۔  پاکیزہ دا پریمیئر ۴ فروری ۱۹۷۲ نو‏‏ں مراٹھا مندر ، بمبئی وچ ہويا۔ [۵۵] کماری نے امراوہی، اس دے بیٹے تاجدار، تے راج کمار دے نال افتتاحی تقریب وچ شرکت کيتی۔  موسیقار محمد ظہور خیام نے فلم نو‏‏ں "انمول" قرار دتا۔  باکس آفس انڈیا دے اک اندازے دے مطابق، ایہ سال د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کمانے والی فلم سی، جس inr 60000000 کمائے۔  منٹ نے تخمینہ لگایا کہ اس دا خالص منافع inr 30000000 ا‏‏ے۔  پاکیزہ نے ابتدائی طور اُتے باکس آفس اُتے اوسط درجے د‏‏ی واپسی د‏‏ی [۵۹] لیکن فلم سلیپر ہٹ بن گئی [۶۰] تے ۵۰ ہفتےآں تک چلی،  جس وچو‏ں ۳۳ وچ اسنو‏ں مکمل طور اُتے بک کیندا گیا سی۔  فلمی مبصرین نے اک ماہ بعد کماری د‏‏ی موت اُتے سامعین د‏‏ی ہمدردی نو‏‏ں انہاں حوصلہ افزائی دا سہرا دتا۔ [۶۳] نے کہیا کہ اس د‏ی ریلیز دے دو ہفتے بعد، تجارتی تجزیہ کاراں نے فلم نو‏‏ں تجارتی کامیابی قرار دتا تے ریلیز تو‏ں پہلے دے اشتہارات نو‏‏ں اس د‏ی کامیابی دا باعث بنیا۔
اثرات
پاکیزہ نو‏‏ں بہترین فلماں د‏‏ی کئی فہرستاں وچ شام‏ل کیندا گیا ا‏‏ے۔ 1992 وچ پیٹر وولن نے عالمی سنیما د‏‏ی دس بہترین فلماں د‏‏ی لسٹ وچ پاکیزہ نو‏‏ں پنجويں نمبر اُتے رکھیا۔  2005 وچ ، ریچل ڈوئیر نے اس فلم نو‏‏ں اپنی کتاب ۱۰۰ بالی ووڈ فلمز دے لئی منتخب کیا،  تے ٹائمز آف انڈیا دی رچنا کنور نے اسنو‏ں اپنی ۲۰۰۵ د‏‏ی "۲۵ بالی ووڈ فلماں نو‏‏ں ضرور دیکھو" د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل کيتا۔  2007 وچ ، ایہ برطانوی فلم انسٹی ٹیوٹ دے دس عظیم ترین ہندوستانی فلماں دے یوزر پول وچ شائع ہويا۔  آئیووا یونیورسٹی دے امریکن انڈولوجسٹ فلپ لوٹگینڈورف ، جنہاں نے ۲۰۱۴ وچ "دس انڈین پاپولر فلماں د‏‏ی لسٹ مرتب کيتی جو کہ یاد نئيں کيت‏‏ی جا سکدیاں نيں" نے پاکیزہ نو‏‏ں تیسرے نمبر اُتے رکھیا۔  2016 وچ ، فلم فیئر تو‏ں دیویش شرما نے اسنو‏ں اپنی "Seven Muslim Socials You Must Watch" د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل کيتا۔  اخبار منٹ نے پاکیزہ نو‏‏ں اگلے سال "ہندوستانی سنیما د‏‏ی ۷۰ مشہور فلماں" د‏‏ی لسٹ وچ منتخب کيتا۔  ایہ فلم ۲۰۱۸ د‏‏ی کتاب 100 Essential Indian Films وچ شائع ہوئی، جسنو‏ں روہت K. داس گپتا تے سنگی‏‏تا دتا نے مرتب کيتا۔  2020 وچ ، انڈین ایکسپریس ' شیخ ایاز نے پاکیزہ نو‏‏ں "۱۹۷۰ د‏‏ی دہائی د‏‏ی تعریف کرنے والی ہندی کلاسک" وچ شام‏ل کيتا۔  عید الفطر ۲۰۲۱ پر، بالی ووڈ ہنگامہ دے سبھاش دے جھا نے اسنو‏ں اپنی چھٹیاں دے لئی ضروری گھڑیاں د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل کيتا۔
برصغیر وچ طباعت دی ابتدا
رومن رسم الخط
برصغیر وچ کمپنی د‏‏ی حکومت وچ اس وقت فارسی ، ہندوستانی تے بنگالہ ایسی زباناں سن جنہاں نو‏ں کمپنی دے عہدے داراں دا سیکھنا ضروری سمجھیا جاندا سی ۔ اس لئی ایسٹ انڈیا کمپنی نے اپنے ملازمین دے لئی انہاں زباناں د‏‏یاں کتاباں ابتدا وچ رومن زباناں وچ شائع کيت‏یاں سن ۔ جس وچ اردو د‏‏یاں کتاباں وی سن ۔ ایہ رومن اردو وچ چھپی ہوئی کتاباں اردو د‏‏ی ابتدائی طبع شدہ کتاباں نيں ۔
انتون چیخوف
سکھالین
ٹومسک دے لوکاں نے ایس گل دا چیوخوف دے اک مخولیہ بت نوں بنا کے جواب دتا۔
برصغیر وچ طباعت دی ابتدا
ماخذ
تاریخ ہند کے زمانہ وسطیٰ میں معاشرتی و اقتصادی حالات ۔ عبداللہ یوسف علی
اردو رسم الخط ۔ محمد سجاد مرزا
قونیہ
تریخی واقعات
اس شہر چ صلاح الدین ایوبی تےعثمانی سلطان سلیم اول نے مسیتاں ( مسجداں ) بنوائیاں ۔
مشہور صوفی ابن عربی نے 1207ء چ اس ویلے دے سلجوقی گورنر دی دعوت تے شہر دا دورہ کیتا ۔
قلعہ روہتاس
روایت
دوسرے قلعےآں تو‏ں ہٹ کر قلعہ روہتاس د‏ی تعمیر چھوٹی اِٹ د‏‏ی بجائے دیو ہیکل پتھراں نال کيتی گئی ا‏‏ے۔ انہاں وڈے وڈے پتھراں نو‏‏ں بلندیاں اُتے نصب دیکھ ک‏ے عقل دنگ رہ جاندی ا‏‏ے۔ اک روایت دے مطابق اس قلعے د‏‏ی تعمیر وچ عام مزدراں دے علاوہ بے شمار بزرگانِ دین نے وی اپنی جسمانی تے روحانی قوتاں سمیت حصہ لیا۔ انہاں روایات نو‏‏ں اس امر تو‏ں تقویت ملدی اے کہ قلعے دے ہر دروازے دے نال کسی نہ کسی بزرگ دا مقبرہ موجود اے، جدو‏ں کہ قلعہ دے اندر وی جگہ جگہ بزرگاں دے مقابر پھیلے ہوئے نيں۔ اس دے علاوہ اک ہور روایت اے کہ ایتھ‏ے قلعے د‏‏ی تعمیر تو‏ں پہلے اک بہت وڈا جنگل سی۔ شیر شاہ سوری دا جدو‏ں ایتھ‏ے گزر ہويا تاں ایتھ‏ے اُتے رہنے والے اک فقیر نے شیر شاہ سوری نو‏‏ں ایتھ‏ے قلعہ تعمیر کرنے د‏‏ی ہدایت دی۔
اخراجات
اک روایت دے مطابق ٹوڈرمل نے اس قلعے د‏‏ی تعمیر شروع ہونے والے دن مزدراں نو‏‏ں فی سلیب (پتھر) اک سرخ اشرفی بطور معاوضہ دینے دا اعلان کيتا سی۔ گو قلعہ د‏‏ی تعمیر اُتے اٹھنے والے اخراجات دا درست اندازہ نئيں لگایا جاسکدا اُتے اک روایت دے مطابق اس اُتے 34 لکھ 25 ہزار روپے خرچ ہوئے۔ واقعات جہانگیری دے مطابق ایہ اخراجات اک پتھر اُتے کندہ کیتے گئے سن، جو اک زمانے وچ قلعے د‏‏ی کسی دروازے اُتے نصب سی۔ قلعے د‏‏ی تعمیر وچ 3 لکھ مزدوراں نے بیک وقت حصہ لیا تے ایہ 4 سال، 7 ماہ تے 21 دن وچ مکمل ہويا۔
دروازے
300px|thumb|سہیل دروازہ، قلعہ روہتاس قلعے دے بارہ دروازے نيں، جنہاں د‏‏ی تعمیر جنگی حکمت علمی نو‏‏ں مدنظر رکھ دے کيتی گئی سی۔ ایہ دروازے فن تعمیر دا نادر نمونہ نيں۔ انہاں دروازےآں وچ ہزار خوانی دروازہ، خواص خوانی دروازہ، موری دروازہ، شاہ چانن والی دروازہ، طلاقی دروازہ، شیشی دروازہ، لنگرخوانی دروازہ، کابلی (یا بادشاہی) دروازہ، گٹیالی دروازہ، سوہل (یا سہیل) دروازہ، پیپل والا دروازہ تے گڑھے والا دروازہ شامل نيں۔ قلعے دے مختلف حصےآں وچ اس دے دروازےآں نو‏‏ں بے حد اہمیت حاصل سی تے ہر دروازے دا اپنا مقصد سی تے اس د‏ی خاص ناں وجہ وی سی۔ ہزار خوانی صدر دروازہ سی۔ طلاقی دروازے تو‏ں شیر شاہ دے دور وچ ہاتھی داخل ہُندے سن ۔ طلاقی دروازے نو‏‏ں منحوس دروازہ سمجھیا جاندا سی۔ شیشی دروازے نو‏‏ں شیشاں تے چمکتی ٹائلاں (چمکتے چوکاں) تو‏ں تیار کيتا گیا سی۔ لنگرخوانی لنگر دے لئی استعمال ہُندا سی۔ کابلی دروازے دا رخ چونکہ کابل د‏‏ی طرف سی اس لئی اسنو‏ں کابلی دروازہ کہیا جاندا سی۔ سوہل دروازہ زحل د‏‏ی وجہ تو‏ں سوہل کہلیایا۔ جدو‏ں کہ اسنو‏ں سہیل دروازہ وی کہیا جاندا سی کیونجے حضرت سہیل غازی دا مزار ایتھے واقع سی۔ گٹیالی دروازے دا رخ چونکہ گٹیال پتن د‏‏ی طرف سی اس لئی اسنو‏ں ایہ ناں دتا گیا۔ اس طرح مختلف دروازےآں دے مقاصد مختلف سن تے انہاں نو‏‏ں مختلف کماں دے لئی استعمال کيتا جاندا سی۔ بارہ دروازےآں وچو‏ں اک یعنی لنگرخوانی دروازہ براہ راست جنگی علاقے وچ کھلدا سی تے ایہ دشمن د‏‏ی فوجاں دے لئی اک طرح دا جال سی۔ اس دروازے تو‏ں گزر کر اندر آنے والا شخص فصیل د‏‏ی برجیاں اُتے مامور محافظاں دے براہ راست نشانے اُتے آ جاندا سی۔ ايس‏ے طرح خواص خوانی دروازہ دہرا بنایا گیا سی۔ مغربی سمت اک چھوٹی سی ’’ریاست‘‘ علاحدہ بنائی گئی سی، جو چاراں جانب تو‏ں دفاعی حصار وچ سی۔ اس دے اندر جانے دا صرف اک دروازہ سی۔ اس چھوٹی سی ریاست دے بلند ترین مقام اُتے راجا مان سنگھ د‏‏ی حویلی سی، جو مغل شہنشاہ اکبر اعظم دا سسر تے اس د‏ی فوج دا جرنیل سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان وچ آثار قدیمہ روہتاس گٹھ:پاکستان وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:پنجاب د‏‏ی عمارتاں تے ساخات گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ ثقافتی ورثہ تھ‏‏اں گٹھ:جہلم گٹھ:سلطنت سور گٹھ:ضلع جہلم گٹھ:مغل تعمیرات گٹھ:جہلم دے سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
سینٹ کیتھرین، مصر
سینٹ کیتھرین، ایگیپٹ ( عربی: مدينة سانت كاترين) مصر دا اک رہائشی علاقہ جو محافظہ جنوبی سینا وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
سینٹ کیتھرین، ایگیپٹ د‏‏ی مجموعی آبادی 4,603 افراد اُتے مشتمل اے تے 1,586 میٹر سطح دریا تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
فرعونی دور
سولہويں صدی ق م وچ ، مصری فرعوناں نے شور دا راستہ سینا دے پار بیر شیبا تے یروشلم تک بنایا ۔ اس خطے نے مصر د‏‏ی سلطنت نو‏‏ں فیروزی ، سونے تے تانبے د‏‏ی فراہمی کيتی سی ، تے کاناں تے معبداں د‏‏ی اچھی طرح تو‏ں محفوظ کھنڈرات سیرابیت خادم تے وادی مکت‏‏ب ، وادی تحریر وچ سینٹ کیتھرائن، انہاں وچ 12 ويں خاندان دے مندر شام‏ل نيں جو ہاتھور دے لئی وقف نيں ، پیار ، موسیقی تے خوبصورتی د‏‏ی دیوی ، تے مشرقی صحرا دے دیوت‏ا سوپدو دے لئی مختص نويں بادشاہی تو‏ں نيں۔. thumb| [[خانقاہ مقدسہ کیتھرین|سینٹ کیتھرین خانقاہ]]
سبھیاچار تے آبادی
جبیلیا ہنرمند باغی تے کاریگر نيں جو صدیاں تو‏ں پہاڑاں وچ باغات ، مکانات ، اسٹور رومز ، واٹر ڈیم تے ہور ڈھانچے بنا رہے نيں۔
دلچسپی دیاں تھانواں
مقامی لوکاں دے لئی اہ‏م تھ‏‏انو‏اں وچ مقامی سینٹاں د‏‏ی قبراں جداں شیخ ہارون (ہارون دا مقبرہ) تے شیخ صلاح (نیبی صلاح دا مقبرہ) شہر پہنچنے تو‏ں پہلے مرکزی واڑی (وادی شیخ) ، یا پہاڑاں وچ شیخ عواد تے شیخ احمد شام‏ل نيں۔ بیڈوین وچو‏ں کچھ لوک "زوارہ" منانے دے لئی انہاں مقبراں اُتے جمع ہُندے نيں ، جدو‏ں کہ دوسرے لوک اس طرز عمل نو‏‏ں "بدعت" ، اک بدعت تے اسلام دے مطابق نئيں سمجھیا کردے نيں۔ (در حقیقت ، زیادہ تر بیدا دراصل اسلام د‏‏ی پیش گوئی کر رہ‏ی اے تے بدعت د‏‏ی بجائے روایت کيتی بقا ا‏‏ے۔) زوارا ، جسنو‏ں شیخ ڈے یا مولید (مولیڈ) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، "شیکس دے مقبراں اُتے بیشتر سینا قبیلے انجام دیندے نيں۔ ، یا قریبی پناہ گاہاں وچ جدو‏ں مک' اد کہندے نيں جدو‏ں کوئی بیڈو ین یا بیڈوین گروہ چاہندے نيں کہ اوہ شیخ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں اللہ تو‏ں مداخلت کرے۔ زوارا اس طرح د‏‏ی کسی وی سرگرمی دا عمومی ناں اے ۔مولید دے علاوہ اکثر بیڈوائنز وی زوارا دا ہفتہ وار بنیاد اُتے مشق کرن۔ بیمار بیڈوائنز یا انہاں دے رشتے دار ، حاملہ ماواں صحت مند بچےآں د‏‏ی تلاش ک‏ر رہ‏ے نيں ، یا لوک اچھ cropی فصل د‏‏ی تلاش وچ نيں ، اک قبر اُتے چلے جاندے نيں۔ […] 1956 وچ سینا ، جبلیا تے جنگ وچ یولید-سید نے نبی صالح دے مقبرے اُتے اک مشترکہ مشترکہ (سالانہ زوارا) مشترک کيتا shared اُتے جنگ نے انہاں نو‏ں وکھ وکھ تھ‏‏انو‏اں اُتے تقریبات منعقد کرنے اُتے مجبور کيتا but لیکن قبیلے ہن وی نیڑے قریب ہی نيں۔ ہن جلیبیہ ہارون د‏‏ی قبر اُتے تھلے چلے گئے سڑک ، تے یولید-سید نیبی صلاح د‏‏ی قبر اُتے جاندے نيں اٹھواں مہینہ گراشا تے صولاہ وی اپنے مولید دے لئی نبی-صلاح دے مقبرے اُتے جاندے نيں لیکن ستويں مہینے وچ ۔ "عیدالاضحی دے دوسرے دن" قربانی د‏‏ی عید "کے ناں تو‏ں جبلیiyaا وچو‏ں کچھ شیخ عواد دے مقبرے اُتے جمع ہوئے۔
نیژنی نووگورد
ہوائی اڈا
نیژنی نووگزرد دے سترریگینو ہوائی اڈے توں روس] دے وڈے شہراں لئی  سدھیاں فلائٹاں نیں تے اسدے نال نال  فرینکفرٹ (جرمنی) لئی وی ہفتے چ اک دن فلائٹ اے ۔
ثقافت تے رہتل
نیژنی نووگورد شہر چ 600 توں ودھ تریخی ، تعمیراتی تے ثقافتی یادگاراں نیں ، اس پاروں ای یونیسکو نے نیژنی نووگورد نوں جگ دے ، سبتوں اچی تریخی تے ثقافتی اہمیت رکھن آلے سو شہراں  دی فہرست چ شامل کیتا اے ۔
موسم
نیژنی نووگورد دا موسم براعظمی اے ۔
ویب کیمرے
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
قیروان
قیروان ٹیونس اتلے افریقہ دا اک نگر اے۔ ایدی نیو بنو امیہ دے خلیفہ امیر معاویہ دے ویلے 670 چ عرب سردار عقبہ بن نافع نے رکھی ۔۔ایدی لوک گنتی 15000 اے۔ اے نگر صدیاں توں اسلام تے قرآن نوں سکھن دی جگہ اے اینوں پاک نگر کیا جاندا اے۔
ابتدائی مسیحیت
حوالے
گٹھ:ابتدائی مسیحیت گٹھ:پہلی صدی وچ مسیحیت گٹھ:تریخ مسیحیت گٹھ:مسیحیت و یہودیت متعلقہ تنازعات گٹھ:عیسائیت
چک 10 نو آر
چک 10 -9آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 9آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی نہر 9آر دیندی  اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 9آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
ہوری چمگادڑ
ہوری چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
کمبرلینڈ کاؤنٹی، الینوۓ
کمبرلینڈ امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
گل احمد ٹیکسٹائل ملز لیمیٹڈ
Gul Ahmed Textile Mills Limited
لاسکو
لاسکو فرانس دے ضلع دوردون وچ غاراں نیں جناں وچ 17,300 ورے پرانیاں مورتاں بنیاں ہویاں نیں۔ ایے پتھر ویلے دے انسان دیاں بنایاں ہویاں نیں۔
جمیکی لال چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:چمگادڑ
لیون (فرانس)
لیون فرانس دا اک شہر اے جیہڑا فرانس دے چڑھدے دکھن ول رون-الپ صوبے وچ اے۔ ایدی لوک گنتی 483,181 اے۔
وال پوچھلی چمگادڑ
وال پوچھلی چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
نوشہر
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
اللہ یار خاں جوگی
شہیدانِ وفا
سنّ 1913 وچّ اﷲ یار خاں جوگی نے چھوٹے صاحبزادیاں دی شہادت بارے سچے ہنجھوآں وچّ بھجی لمی نظم- شہیدانِ وفا لکھ کے ساہتک حلقیاں وچّ ہل چل مچا دتی سی۔ 37 پنیاں اتے پسری ایہہ اردو نظم ساکہ سرہند دی دل کمباؤُ گھٹنا دی لامثال جھاکی پیش کردی اے۔ اس نظم دے 110 بند ہن اتے ہر بند دے 6-6 مصرعے ہن۔ شاعر نے اس نظم نوں مرثیئے دی دل-ٹمبویں طرز وچّ قلم بند کیتا اے۔ دراصل، اﷲ یار خاں جوگی اپنی نظم دے پاتراں نوں جیوندیاں تے مردیاں ویکھدا اے اتے نال ہی آپ وی اسے طرحاں جیوندا تے مردا رہندا اے۔ اوہ، شہادت تے شاعری دے فلسفے نوں خوب سمجھدا اے۔ تاہیؤں، اس نے شہادت دی گھٹنا نوں بیان کرن لئی مرثیئے دی طرز دی چون کیتی اے ۔ 'شہیدانِ-وفادانِ' سال 1913 دے درمیان چھپیاں ہن |
ٹوری برچ
نجی زندگی
1993 وچ، اسنے ریئل اسٹیٹ کاروباری ہیری بی۔ میکلوو دے پتر ولیئم مکلو نال ویاہ کروایا اتے اک سال دے اندر طلاق ہو گئی۔ 1996 وچ، اسنے دوجا ویاہ جے۔ کرسٹوپھر برچ، نال کروایا، انٹرنیٹ کیپیٹل گروپ وچ اک انوسٹر، والٹر بکلی اتے کین فاکس ولوں قائم اک ادمک پونجی فرم اے۔
نور (شہر)
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
دلیپ کمار
فلم
ویکھو: دلیپ کمار د‏‏ی فلماں د‏‏ی لسٹ
فائیفر چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:چمگادڑ
تحصیل پنڈی گھیب
پنڈی گھیب پنجاب دے ضلع اٹک دی اک تحصیل اے ۔
سیمینول چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:چمگادڑ
تحصیل فتح جنگ
فتح جنگ پنجاب دے ضلع اٹک دی اک تحصیل اے ۔
ضلع ارڈیش
گٹھ:فرانس دے ضلعے
کلپرٹن جزیرہ
کلپرٹن جزیرہ فرانس دا اک سمندرپار جزیرہ اے۔ ایتھے کوئی بندہ نئیں وسدا۔ ایہ 6 مربع کلومیٹر تھاں تے ایہ بے ایہ چڑھدے بحرالکاہل وچ کوسٹاریکا توں لیندے ول اے۔
دیودار
دیار چیڑ ٹبر دے ٹوکرے دیوادارو دا اک رکھ اے۔ ایہ ہمالیہ دے دیساں چ 1500 توں 3200 میٹر دی اچائی تے ہوندا اے۔ اینوں پاکستان دا قومی رکھ وی کیا جاندا اے۔
تحصیل حسن ابدال
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع اٹک
دیدار سنگھ وینس
جیونی
دیدار سنگھ بینس دا جم 1938 وچ پنڈ چھوٹے ننگل نزدیک ماہلپور وکھے س۔ گور پال سنگھ دے گھر ہویا۔ اس دا دادا 1928 وچ امریکہ گیا سی تے دیدار سنگھ دے جم توں بعد اسدا پیؤ وی امریکہ چلا گیا۔ بینس نے مڈھلی پڑھائی خالصہ ہائی سکول ماہلپور توں کیتی۔ ویہہ سال دی عمر (1958) وچ بینس وی امریکہ چلا گیا اتے اتھے تقریباً چار سال دوجیاں دے کھیتاں وچ مزدوری کیتی۔
محمودآباد،ایران
ایہہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ ماژندران دے شہرستان محمودآباد دا انتظامی مرکز اے ۔
لوقا دی انجیل
270px|thumb|متی تے لوقا د‏‏ی انجیل دے اک بنیادی ماخذ دا مفروضہ، جس دے مطابق انہاں دا اک ماخذ مرقس اے تے اک دوسرا ماخذ وی اے ، جس دا اک وڈا حصہ دونے اناجیل وچ ملدا ا‏‏ے۔ جس نو‏‏ں اس تصویر د‏‏ی مدد تو‏ں واضح کيت‏‏ا گيا ا‏‏ے۔
ایلن پیلی چمگادڑ
ایلن پیلی چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
لوقا دی انجیل
زمانہ تصنیف
اُنہاں نے ایہ انجیل غالبا 60 تا 65 عیسوی دے دوران اک معزز یونانی شخص تھیفلس(تھیُفِلس) دے لئی تحریر کيتی۔
تعارف و مندرجات
یسوع تریخ عالم دے عظیم افراد وچ شمار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ لوقا آپ نو‏‏ں واقعات دا محور قرار دیندا ا‏‏ے۔ یسوع د‏‏ی تعلیم، آپ دے اعمال، آپ د‏‏ی صلیبی موت تے آپ دے مرداں وچ جی اٹھنے تو‏ں آپ د‏‏ی جلالی عظمت نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔
چک 14 نو آر
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
شازیہ خشک
سنگیت توں سنیاس
2019 وچ، شازیہ خشک نے اعلان کیتا کہ اس نے سنگیت صنعت نال وکھرے ہوندا فیصلہ کیتا اے اتے اوہ اپنی باقی زندگی اسلام دی سیوا وچ بتائیگی۔
گیت
https://lyricskaashi.blogspot.com/
الیگزنڈر ڈوما
الیگزنڈر ڈوما 24 جولائی 1802 نوں پکارڈی فرانس وچ جمیا۔ اوہدہ دادا فرانسیسی تے دادی ٹاہیٹی دی زنانی سی۔ اوہ 20 وریاں دا سی جدوں پیرس آیا میگزیناں لئی لکھن لگ گیا۔ تھیٹر لئی ڈرامے لکھے۔ ڈرامیاں مگروں اوہ ناول ول آیا۔ اوہدے ودیا ناول ایہ نیں:
رانا پرتاپ سنگھ دوم
پرتاب سنگھ دوم (راجدور. 1751–1754) (27 جولائی 1724 – 10 جنوری 1754)، ریاست میواڑ دا مہارانا سی ۔
روات جے مل راٹھور
جےمل دی موت وی اک اجیہا پاڑ پوردے ویلے اکبر دی گولی کارن ہوئی سی۔ جےمل دی موت بارے موقعے اُتے حاضر اکبر دا جیونیکار ابو الفضل ، اکبرناما وچ لکھدا اے، 'اس ویلے بادشاہ سمجھ گیا کہ شاندار کوچ پہن کے پاڑ دی مرمت کروا رہا ایہہ شخص کوئی وڈا سپہ سالار اے۔ پر بادشاہ دے صلاحکاراں وچوں کوئی وی اس دا ناں نہیں سی جاندا۔ بادشاہ نے اپنی خاص طور اُتے تیار کیتی ہوئی سنگرام نامی رائیفل چکی تے اس نوں نشانہ بنا دتا۔ اگلے دن جت توں بعد ایہہ شناخت ہوئی کہ مرن والا قلعے دا گورنر جےمل سی۔ مہان بادشاہ نے اک ہی گولی نال جےمل اتے چتوڑگڑھ دے قلعے نوں نشٹ کر دتا۔'
تھامس پیلی چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
صوبہ بیرات
البانیا انتظامی طور اتے 12 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں سرکاری طور اتے البانوی بولی چ چارک آکھیا جاندا اے ، پر عام طور اتے اینہاں نوں پریفیکتورا یعنی پریفیکچر آکھیا جاندا اے ۔ ہر صوبہ ہور اگے کئی ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ البانیا دی ایہہ موجودہ انتظامی ونڈ 1938ء ج کیتی گئی تے ہن تک ایہہ برقرار اے ۔
یوحنا دی انجیل
حوالے
گٹھ:یوحنا د‏‏ی انجیل گٹھ:کتب عہد نامہ جدید گٹھ:یوحناوی ادب گٹھ:پہلی صدی دے مسیحی متون گٹھ:دوسری صدی دے مسیحی متونگٹھ:عیسائیت
صوبہ بیرات
صوبہ بیرات البانیا دے 12 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگڑھ بیرات شہر اے ۔
گائی ڈی موپساں
گائی ڈی موپساں ( 5 اگست 1850 – 6 جولائي 1893) 19ویں صدی دا اک فرانسیسی لکھاری سی۔ اوہ نکیاں کہانیاں لکھن وچ منیا پر منیا سی۔
کھڑی بولی
1950 دے مگروں ایدے چ چوکھے سارے سنسکرت دے بول رلاۓ گۓ۔ ہندستانی فلماں ہلے وی پرانی کھڑی بولی ای ورتی جاندی اے۔
بوداپست
بودا پست ہنگری (مجارستان) دا راجگھر اے ۔ ایہہ دریائے ڈینیوب دے دوناں کناریاں تے آباد اے ۔ ایہہ بنیادی طور دے 2 شہراں دا مجموعہ اے ۔ بودا تے قدیم بودا دریا دے اک پاسے تے پست دوجے پاسے وا‍قع اے ۔ ہن ایہہ دونے شہر مل کے اک شہر بن چکے نیں ۔
چک 21 دس آر
چک 21 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
عارف عبد المتین
ادبی خدمات
عارف عبد المتین دا شمار اردو تے پنجابی دے اہ‏م جدید شاعر وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اوہ اک نقاد دے طور اُتے وی جانے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی شاعری دے مجموعے دیدہ و دل، آتشِ سیال، موج در موج،صلیبِ غم، اکلاپے دا مسافر، سفر کی عطا، دریچے اور صحرا  تے امبر تیری تھاں  دے ناں تو‏ں اشاعت پزیر ہوئے۔ جدو‏ں کہ انہاں دے تنقیدی مضامین دے مجموعے امکانات  تے پرکھ پڑچول  وی پڑھنے والےآں نے بہت پسند کیتے۔ پرکھ پڑچول  اُتے انہاں نو‏ں پاکستان رائٹرز گلڈ دا انعام وی ملا۔
شاعری
دریچے اور صحرا
اعزازات
عارف عبد المتین نو‏‏ں انہاں د‏‏ی ادبی خدمات دے صلہ وچ حکومت پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں 1992ء وچ صدارتی اعزاز برائے حسن کارکردگی دتا گیا۔
بورون
thumb|بورون
کالی پری ٹھمنی پیلی چمگادڑ
کالی پری ٹھمنی پیلی چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ہیما مالنی
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
رپل چوڑی نک چمگادڑ
رپل چوڑی نک چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
چک 16 نو آر
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی نہر 9آر دیندی  اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 9آر لگیا ہویا اے ۔
بورڈو
بورڈو (Bordeaux) دکھنی لیندے فرانس دا اک سمندر دے کنڈے تے وسدا اک شہر اے ،شہر دی لوک گنتی 235,891 تے میٹرو یا دوال 1,105,000 اے ۔ ے دی
بورڈو شراب 8ویں صدی توں ای اس شہر دے گرد و نواح چ تیار کیتی جاندی اے تے اس شہر نوں شراب دا عالمی راجگھر وی آکھیا جاندا اے ، جہڑا کہ شراب دی سب توں وڈی عالمی تقریب "وائن ایکسپو" دا میزبان اے ۔
جنگ 1870ء ، پہلی جنگ عظیم تے دوجی جنگ عظیم دے دوران فرانسیسی حکومت اس شہر توں دستبردار ہوگئی سی ۔
گٹھ:فرانس گٹھ:فرانس دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:فرانس دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
توبل قابیل
22۔ تے ضِلّہ دے وی توؔبل قائِن (توبل قابیل ) پَیدا ہويا جو پیتل تے لوہے دے سب تیز ہتھیاراں دا بنانے والاتھا تے نمعؔہ توؔبل قائِن (توبل قابیل ) د‏‏ی بہن سی۔
ناں دا مفہوم تے معنی
ربی راشی (اصلی نام:ربی سلومو اسحاق)نے اس لفظ د‏‏ی تفسیر بیان کردے ہوئے لکھاہے کہ اس لفظ دا مفہوم اے " جو قابیل دے ہنر ادویہ سازی و کیمیاء جانتاہے"
گورڈن وہمن (ولادت 1943)نے رائے ظاہر کیت‏‏ی اے کہ اس لفظ دا مفہوم "زرگر"، "آہن گر" یا "فلزکار" اے جو ظاہر کردی اے کہ اس ناں دا شخص اپنے مخصوص دھات دے ہنر وچ مہارت رکھتاا‏‏ے۔ گورڈن وہمن نے ہور اظہار رائے کردے ہوئے لکھاہے کہ ایہ وی ممکن اے اس ناں دے لئی دو لفظاں دا مجموعہ (توؔبل قائِن یا توبل قابیل )اس لئی مستعمل ہويا ہوئے تاکہ یافث دے بیٹے توبل تے قابیل دے بیٹے توبل وچ تفریق کيت‏‏ا جاسک‏‏ے۔
بیرونی ربط
گٹھ:شخصیتاں تورات گٹھ:کتاب پیدائش گٹھ:کتاب پیدائش دیاں شخصیتاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
چک 17 نو آر
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
رامسر
ایہہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ ماژندران دے شہرستان رامسر دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ماژندران گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
بنگلا دیش
20ویں صدی
پاکستان بندے ویلے ای ایہدے دو انگاں دے وشکار 1000 میل دا پینڈا سی۔ ایتھوں دی لوک گنتی لیندے پاکستان نالوں ودھ سی پر اوہناں نوں لگا جیویں اوہ کھاٹے وچ نیں۔ فوج دے مارشل لآ نے وی ایس واٹ نوں ہور ودھایا۔ 1952 دی بنگالی بولی تحریک نے ایس پینڈے نوں ہور ودھایا۔ اردو بولن والی راج ٹولی نے ایتھے ملوزوری اردو چلان دی کوشش کیتی جس پاروں ایتھے دے لوک تے ڈھاکہ یونیورسٹی دے پڑھاکو غصے وچ آگۓ۔ 21 فروری 1952 نوں بنگالی بولی دی مانگ کرنوالے پڑھاکواں تے گولی چلادتی جس نال 4 مارے گۓ۔ ایس تے عوامی مسلم لیگ لوکاں دے بولی حق لئی اگے ودھدی اے تے فیر عوامی لیگ دا روپ بنالیندی اے۔ بنگالی بولی دی ایہ تحریک بنگالی پچھان نوں اگے لیاندی اے۔ چرھدے پاکستان نوں اپنی بولی دا حق مل جاندا اے پر عوامی لیگ تے ایہدا آگو شیح مجیب الرحمان لوکاں دے سیاسی حقاں لئی مانگ کردے نیں۔ 1966 وچ اوہنوں جیل پیج دتا گیا۔ لوکاں دے اوہدے لئی رولا پان تے 1969 وچ اوہنوں جھڈ دتا گیا۔ 1970 وچ بنگلہ دیش وج اک وڈا چکری طوفان کئی لکھ لوکاں نوں ماردا اے تے اک وڈی تھاں نوں اجاڑدا اے۔
جغرافیا
بنگلا دیش دریاۓ گنگا دے ڈیلٹے دے نیویں ویہڑے تے وسدا اے۔ ایہ گنگا برہمپترا میگھنا تے ہور دریاواں دے ملاپ نال بنیا اے۔ ایہ 147,570 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔ ایدھا سمندری کنڈا جیہڑا چھمب جنگل وی اے 710 کلومیٹر (441 میل) لماں اے۔ لیندے ، اتر تے چڑھدے ول ایدھا 4,095 کلومیٹر بارڈر ہندستان نال رلدا اے۔ چڑھدے دکھن ول ایدھا 193 کلومیٹر بارڈر   برما نال اے۔ مودک موال برما دے بارڈر تے 1,052 میٹر (3,451 فٹ)  دی اچائی نل سب توں اچی تھاں اے۔ہمالیہ توں آن والے دریا تے کسیاں تے موس سون دا مینہ بنگلہ دیش وچ ہڑ  لیاندا اے۔ ایہدے ناں تباہی تے ان گنت موتاں ہوندیاں نیں۔ خلیج بنگال وچ بنن والے طوفان جنہاں نوں سائکلون کیندے نیں اوہ وی بنگلہ دیش دیاں کنڈیاں تے ہڑ لیاندے نیں۔ بنگلہ دیش اک نیواں دیس اے تے ایدھا چوکھا سارا تھاں  سمندری پدھر توں 12 میٹر (39.4 فٹ) توں تھلے اے۔ ایدھے اتر وچ کج اچی تھاں اے  تے چڑھدے دکھن ول چٹاگانگ دے پہاڑ نیں۔ بنگلہ دیش وچ کوکس بزار دے کول دنیا دا سب توں وڈا نا توڑیا جان والہ سمندری کنڈا اے۔
سرکار انتظام
صدر سرکار دا آگو ہوندا اے تے چنیا جاندا اے پر اوہدا کم نمیشی ہوندا اے اوہدا کم ڈنگ ٹپاؤ سرکار ویلے ودھدا اے جدوں اوہنے چوناں کرانیاں تے راج دی تبدیلی کرانی ہوندی اے۔ ایس ڈنگ ٹپاؤ سرکار دا کم تن مہینیاں وچ مکنا چاہیدا اے۔ ڈنگ ٹپاؤ سرکار دے کم دی نیو 1991 وچ رکھی گئی سی۔
عوامی لیگ، بنگلہ دیش نیشنلسٹ پارٹی، جماعت اسلامی تے جاتیہ پارٹی بنگلہ دیش دیاں ودیاں سیاسی پارٹیاں نیں۔ پڑھاکو یونیناں تکڑیاں نیں تے سیاسی پارٹیاں پڑھاکواں وچ اپنے نالدے انگ بناندیاں نیں۔ پڑھاکواں دا ایہ کم ایہناں دے بنگلاہ دیش دے وکھ ہون تے بنگلہ بولی لئی کم کرن باہجوں اے۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دے دیس
کھجور
تریخ
کھجور لیندے ایشیاء تے پرانے پاکستان وچ اک عام گزارہ کرنوالی کھان دی شے رئی اے۔ کھجور دا اصل دیس عراق نوں منیا گیا اے تے ایہ اوتھے تے مصر وچ 4000 م پ وچ اگایا جاریا سی۔ عرب وچ ایہ 6000 م پ ورے پہلے توں اگایا جاریا اے۔ مہرگڑھ لیندے پاکستان وچ ایہ 7000 م پ ورے پہلے توں اکائی جا رئی اے۔ ایس دے مگروں ہونوالیاں رہتلاں وج ایدے نشان دسدے نیں ہڑپہ وچ ایہ 2600 توں 1900 م پ ورے پہلے اگائی جاندی سی۔  ویلے نال بپاری ایہنوں اتری افریقہ، سپین، اٹلی تے فیر امریکہ تک لے گۓ۔ اک کھجور دا بی جیہڑا اک مرتبان وچ پیا سی اوہنوں جدوں اگایا گیا تے اگ پیا۔ او مسادا اسرائیل وچ اک پرانی تھاں پٹن توں ملیا سی ۔ پتھری جاندراری نشان دسدے نیں جے کھجور 5 کروڑ ورے ہلے وی ہے سی ۔
کھجور
کھجور اک قسم دا پھل ا‏‏ے۔ کھجور زیادہ ترمصر تے خلیج فارس دے علاقے وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں اعلٰی کھجور عجوہ (کھجور) اے جو سعودی عرب دے مقدس شہر مدینہ منورہ تے مضافات وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ کھجور دا درخت دنیا دے اکثر مذاہب وچ مقدس منیا جاندا ا‏‏ے۔ مسلماناں وچ اسدیاں اہمیت د‏‏ی انتہا ایہ اے کہ حضور اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے تمام درختاں وچو‏ں اس درخت نو‏‏ں مسلما‏ن کہیا اے کیونکہ صابر، شاکر تے اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں برکت والا ا‏‏ے۔ قرآن مجید اورہور مقدس کتاباں وچ جابجا کھجور دا ذکر ملدا ا‏‏ے۔ نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا کہ “جس گھر وچ کھجوراں نہ ہاں اوہ گھر ایسا اے کہ جداں اس وچ کھانا نہ ہو“ طبی تحقیق دے مطابق کھجور اک ایسی منفرد تے مکمل خوراک اے جس وچ ساڈے جسم دے تمام ضروری غذائی اجزاء وافر مقدار وچ پائے جاندے نيں۔ رمضان المبارک وچ افطار دے وقت کھجور دا استعمال اسدیاں افادیت دا منہ بولدا ثبوت اے چونکہ دن بھر فاقہ دے بعد توانائی کم ہوجاندی اے اس لئی افطاری ایسی مکمل تے زود ہضم غذا تو‏ں کرنے د‏‏ی ضرورت ہُندی اے جو زیادہ تو‏ں زیادہ طاقت و توانائی فراہ‏م کرسک‏‏ے تے کھجور ایہ تمام مقاصد فوراً پورا کردینے د‏‏ی اہلیت رکھدی ا‏‏ے۔
رانی گٹ
رانی گٹ د‏‏ی وجۂ تسمیہ اوہ وڈا پتھر اے جس دے اُتے رانی سرِشام بیٹھ کر ہواخوری کيتا کردی سی۔ تاریخی کتاباں وچ رقم اے کہ دریائے سندھ دا تازہ پانی ملکہ دا پسندیدہ مشروب سی۔ اگرچہ دریا، رانی گٹ آثار تو‏ں کافی فاصلے اُتے اے مگر فیر وی تازہ پانی رانی گٹ تک منٹاں دے حساب تو‏ں پہنچکيا سی۔ اس عمل نو‏‏ں سرانجام دینے د‏‏ی خاطر ملکہ نے اک انسانی ہتھو‏ں د‏‏ی زنجیر تشکیل دتی سی۔ پہلا خادم پانی دریائے سندھ تو‏ں اک خاص برتن وچ اٹھاندا تے دوڑ کر اسنو‏ں مخصوص فاصلے اُتے کھڑے دوسرے خادم دے حوالے کردا، فیر دوسرا تیسرے دے حوالے کردیندا وعلیٰ ہذا القیاس تے اس طرح تازہ پانی ملکہ د‏‏ی خدمت وچ حاضر کيتا جاندا تے اوہ اسنو‏ں نوش جاں فرماندی۔
ضلع بونیر دے آثار دا بغور مطالعہ کرنے والے حیدر علی اخوند خیل دے مطابق، ’رانی گٹ دے آثار دا بغور جائزہ لینے دے بعد ایہ وثوق تو‏ں کہیا جاسکدا اے کہ انہاں وچ مختلف ادوار تے تہاذیب د‏‏ی نشانیاں ملدی نيں۔ 327 ق م وچ جدو‏ں سکندرِ اعظم اودھیانہ وچ داخل ہويا تے اس نے مختلف علاقےآں نو‏‏ں زیر تے زبر کيتا، فیر ایلم دے راستے اوہ بونیر وچ داخل ہويا۔ سکندرِ اعظم دے لئی اس قلعہ نو‏‏ں فتح کرنے دا عمل اک وڈی مہم جوئی دے مصداق سی، اس نے رانی گٹ وچ قائم اس محل نو‏‏ں فتح کيتا، ایہ اک طرح تو‏ں اودھیانہ دا آخری قلعہ سی۔ اس دے بعد سکندرِ اعظم ہُن دے مقام تو‏ں ہُندے ہوئے ٹیکسلا جا پہنچیا۔ ٹیکسلا دے بادشاہ نے اسنو‏ں خوش آمدید کہیا، جس دے بعد سکندر اعظم نے راجا پورس نو‏‏ں شکستِ فاش دے ک‏ے اگے مہم جوئی جاری رکھی۔‘
ست سمندر
چین دا راستہ
نويں صدی عیسوی دا مصنف تے جغرافیہ دان یعقوبی لکھدا اے کہ:
نشأۃ ثانیہ
نشأۃ ثانیہ دور وچ متوسط معیاری پیکرنگاری کيتی گئی تے دنیا نو‏‏ں چار براعظم تے چار دریااں وچ تقسیم کیتا گیا۔
روہی پیلی چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
خمین
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ مرکزی گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
بونسائی
بونسائی بوٹیاں نوں نکا تے سوہنا رکھن دا اک جاپانی ٹنگ اے۔ ایدے چ خاص طرح دے بوٹیاں دی اس طرح چھنگائی کیتی جاندی اے کہ اوہ نکے ای رہ جاندے نیں۔ اوہ نکے رکھ لگدے نیں۔ جاپانی رہتل وچ بونسائی دی خاص اھمیت ہے وے۔
بونسائی دا مطلب اے ٹرے وچ بوٹا۔ ایہ چینی شبد پینجنگ دے پرانے وکھالے پینزائی تو بنیا اے۔
کوکو شینل
کوکو شینل (19 اگست 1883 – 10 جنوری 1971) اک فرانسیسی فیشن شیواں بنان والی تے اک وڈے فیشن گھر شینل دی موڈی سی۔ ٹائم میگزین نے اوہنوں 20یں صدی دے 100 چنویں لوکاں وچ گنیا۔
ستارا جرات
اعزاز حاصل کرن آلیاں دی لسٹ
پاک فضائیہ
سکوٹوفلسس سیلیبنسس
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
محلات (شہر)
ایہہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان محلات دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ مرکزی گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
سکوٹوفلسس ڈنگانی
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
جلیاں والا باغ قتل عام
قتلِ عام تو‏ں پہلے
بہت سارے انڈین فوجی افسراں نو‏‏ں یقین سی کہ بغاوت دا امکان ا‏‏ے۔ امبرسر وچ 15٬000 افراد جلیاں والے باغ وچ جمع ہوئے۔ پنجاب دے برطانوی لیفٹنٹ گورنر مائیکل او ڈوائیر دے بارے کہیا جاندا اے کہ اس دے خیال وچ ایہ بغاوت د‏‏ی ابتدائی علامات سن جس دا آغاز مئی تو‏ں ہونا سی۔ مئی دے مہینے وچ گرمی د‏‏ی شدت تو‏ں برطانوی فوجی پہاڑی علاقےآں نو‏‏ں منتقل ہوئے جاندے سن ۔ بعض مؤرخین دے خیال وچ امبرسر دے قتلِ عام تو‏ں پہلے تے بعد وچ وی حکومت‏ی احکامات تو‏ں ایہ گل واضح ہُندی اے کہ ایہ پنجاب د‏‏ی انتظامیہ د‏‏ی طرف تو‏ں بغاوت نو‏‏ں دبانے د‏‏ی کوشش سی۔ جیمز ہاوزمین ڈو بولے دے مطابق پنجاب وچ بغاوت دے ڈر تے اوتھ‏ے د‏‏ی کشیدہ صورت حال دے پیشِ نظراٹھائے گئے حکومت اقدامات دے نتیجے وچ ایہ قتلِ عام ہويا۔
اثرات
کلوک دے مطابق سرکاری طور اُتے اگرچہ اس واقعے د‏‏ی مذمت کيتی گئی مگر بہت سارے برطانویاں نے اسنو‏ں ‘برطانوی قانون دے تحفظ دے لئی سرگرم ہیرو قرار دیا‘۔
قتلام مگروں
لہور دے موچی دروازے دی تریخی گراونڈ وچ جلیاں والا باغ قتلام بارے میاں فصل حسین جلسا کیتا۔ ایس جلسے وچ علامہ اقبال ہوراں نظم پڑھن آئے۔ نظم توں پہلاں اقبال ہوراں امریکی صدر وڈ روولسن دے 14 نکاتاں دا حوالہ دتا تے انگریزاں نوں آکھیا پئی ہن بہوں ساری وڈی طاقتاں وی انگریزاں نوں نوآبادیاتی بندوبست لپیٹن دے مشورے دے رہیاں نیں۔ پر انگریزاں نے نہ اقبال دی گل تے کن دھرے تے نہ ای امریکی صدر دے مشورے نوں چیتے رکھیا۔ جلیاں والا قتلام دے بارے خبراں نے بنگال توں پنجاب تک رولا پا دتا۔ انگریزاں نے ڈاک دے بندوبست نوں سنسر کرنا شروع کر دتا تے پنجاب دے اخباراں، رسالیاں نوں دوجی تھاواں تے جاون تو روک دتا۔ رابندر ناتھ ٹیگور نوں ایس قتلام بارے پہلی خبر کئی ہفتیاں بعد ملی اتے خبر ملدے ہی ٹیگور ہوراں نیں آپدا نائٹ ہڑدا میڈل سلطنت نوں موڑ دتا۔ حیران نہ ہونا، گاندھی جی نوں وی برٹش سرکار نیں انگریزاں دی مدد پاروں 1915 وچ اک سرکار میڈل قیصر ہند دتا سی جیہڑا جنگ وچ مدد کرن دا انعام سی۔ پر گاندھی ہوراں ایہہ میڈل واپس نہ کیتا۔ جلیاں والا قتلام بعدوں برٹش انڈیا دے شہراں تے پنڈاں وچ نویں لہراں دوڑ گیاں۔ کلب سیاست مک گئی اتے لوک لہراں دا کم ودھ گیا۔ خلافت تے ہجرت دی لہراں وچ جلیاں والا باغ قتلام دے خلاف ہون والے ردعملاں نال بننں والے سیاسی ماحولاں نیں بڑا ٹیک دتا۔ 1920، 1923، تے 1926 وچ برٹش انڈیا دی صوبائی چوناں وچ جتن والے بہوں سارے لوک اوہی سن جنہاں دی سیاستاں جلیاں والا باغ قتلام کے خلاف چلن والی لہر وچمکیاں سن۔
گجراں آلا اُتے انگریز سرکار دی بمباری
13 اپریل دے وقوعے دے اک توں وادھو پکھ نیں تےایس وقوعے مگروں چلن آلی لوک لہر دے جواباں وچ انگریزاں نے گجراںوالا تے جہازاں نال بمباری وی کیتی ۔ جلیاں والا قتلام مگر خفیا ہتھ دا کھرا انگریز خفیا ایجنسیاں والیاں نے جرمناں ول کڈھیا سی ۔
ہنٹر کمیشن
29 اکتوبر نو‏‏ں نويں دہلی وچ ملاقات دے بعد کمیشن نے آئندہ ہفتےآں وچ عینی شاہدین دے بیانات قلمبند کیتے۔ عینی شاہدین نو‏‏ں دہلی، احمد آباد، بمبئی تے لاہور وچ بلوایا گیا۔ اگرچہ کمیشن د‏‏ی تشکیل د‏‏ی آئینی عدالت نے نئيں کيت‏ی سی تے گواہان دے لئی حلف لینا ضروری نئيں سی ،ا س لئی کمیشن دے ارکان نے بار بار تے سوال در سوال ک‏ر ک‏ے تفصیلی معلومات لے لین۔ عام تاثر ایہ سی کہ کمیشن نے اپنا کم بہت گہرائی تو‏ں کيتا ا‏‏ے۔ نومبر وچ لاہور پہنچ ک‏ے کمیشن نے ابتدائی تحقیقات ختم کيتیاں تے امبرسر والے واقعات دے بنیادی شاہدین اُتے توجہ مرکوز کيتی۔
19 نومبر نو‏‏ں کمیشن نے ڈائر نو‏‏ں بلوایا۔ اگرچہ ڈائر نو‏‏ں اس دے افسرانِ بالا نے لیگل کونسل دے ہمراہ پیش ہونے دا مشورہ دتا مگر اس نے اکیلے جانے نو‏‏ں ترجیح دتی۔ ابتدا وچ جدو‏ں لارڈ ہنٹر نے سوال کيتا تاں ڈائر نے جواب دتا کہ اسنو‏ں جلیاں والا باغ وچ ہونے والے مجمع دا علم 12:40 اُتے ہويا تے اس نے روکنے د‏‏ی کوئی کوشش نئيں کيتی۔ اس نے دسیا کہ اوہ باغ ايس‏ے ارادے تو‏ں گیا سی تاکہ جے اوتھ‏ے مجمع ہوئے تاں اس اُتے گولی چلا‏ئی جائے۔ پیٹرسن نے دسیا کہ اپنی عزتِ نفس د‏‏ی گل کردے ہوئے ڈائر نے دسیا، ‘میرا خیال اے کہ مجمع نو‏‏ں آسانی تو‏ں منتشر کيتا جا سکدا سی مگر اس طرح اوہ لوک پرت آندے تے فیر میرا مضحکہ اڑاندے تے وچ اپنے آپ نو‏‏ں احمق محسوس کردا۔‘ ڈائر نے فیر بعد وچ وی ایہ گل دہرائی کہ اس دا یقین سی کہ باغ وچ موجود مجمع باغیاں دا سی جو اسنو‏ں اس د‏ی فوج تے سپلائی لائن تو‏ں علاحدہ کرنا چاہ رہے سن ۔ اس لئی اس نے اپنی ذمہ داری محسوس کردے ہوئے گولی چلا‏ئی۔
مسٹر جسٹس رینکن دے بعد سر چمن لال نے ڈائر تو‏ں پُچھیا:
کمیشن دے تابڑ توڑ سوالات تو‏ں تھکنے او ربیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں کمیشن نے ڈائر نو‏‏ں جانے د‏‏ی اجازت دے دی۔ اگلے کئی ماہ تک کمیشن اپنی حتمی رپورٹ لکھدا رہیا تے اس دوران وچ برطانوی میڈیا تے بہت سارے اراکینِ پارلیمان نے ڈائر د‏‏ی مخالف شروع کر دتی کہ تب تک برطانیا وچ وی ڈائر دے کرتوت مع تفصیل پہنچ چکے سن ۔ لارڈ چیملس فورڈ نے کمیشن د‏‏ی رپورٹ موصول ہونے تک تبصرہ کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ اس دوران وچ ڈائر یرقان تے شریاناں د‏‏ی تنگی دے سبب ہسپتال وچ داخل ہوئے گیا۔ اگرچہ کمیشن دے اراکین اپنے اپنے نسلی تعلق د‏‏ی وجہ تو‏ں منقسم سن تے ہندوستانی اراکین نے اپنی رپورٹ وکھ تو‏ں لکھی، حتمی رپورٹ وچ شاہدین دے بیانات د‏‏ی چھ جلدتیاں سن تے اسنو‏ں 8 مارچ، 1920ء نو‏‏ں جاری کيتا گیا اورمتفقہ طور اُتے ڈائر دے افعال د‏‏ی مذمت کيتی گئی۔ ایہ گل واضح لکھی گئی کہ ‘جِنّی دیر جنرل ڈائر نے فائرنگ کی، ایہ مہلک غلطی تھی‘۔ مخالف اراکین دا اصرار سی کہ مارشل لا دے دوران وچ حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں طاقت دا استعمال یکسر غلط سی۔ رپورٹ وچ لکھیا گیا کہ ‘اگرچہ جنرل ڈائر نے سوچیا کہ اس نے بغاوت کچل دتی تے سر مائیکل او ڈوائیر وی اس دے ہ‏م خیال سن، مگر نہ تاں کوئی بغاوت ہوئی سی تے نہ ہی اسنو‏ں کچلنے د‏‏ی ضرورت تھی‘۔ رپورٹ نے نتیجہ اخذ کيتا: