cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حیات جاوید
اسلوب:۔
اصولی تے فنی لوازم تے مباحث تو‏ں ہٹ کر ”حیاتِ جاوید “ اسلوبِ بیان دے اعتبار تو‏ں وی اک بہترین سوانح عمری ا‏‏ے۔ جو حالی دے اسلوب دا بہترین شاہکار ا‏‏ے۔ اس وچ حالی دے قلم نے وڈی ہمہ گیری، قدرت تے وسیع تصرف دا ثبوت بہم پہنچایا ا‏‏ے۔ “حیات جاوید“ وچ بیان کيتی اوہ خوبیاں پائی جاندیاں نيں جو صرف حالی دے اسلوب تو‏ں مخصوص نيں۔ حالی د‏‏ی شخصیت دا اک شانداررخ، جو انہاں دے اسلوب وچ نمایاں اے اوہ اپنی ذات د‏‏ی پردہ پوشی ا‏‏ے۔ ایہ غیر شخصی انداز انہاں د‏‏ی سب لکھتاں وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ مگر”حیات ِ جاوید “ماں ا س د‏‏ی جلوہ گری کچھ زیادہ ہی ا‏‏ے۔ اگرچہ طرز بیان وچ حالی سرسید تو‏ں مماثلت رکھدے نيں۔ مگر انہاں دے تے سرسید دے طرز وچ وڈا فرق ا‏‏ے۔ حالی دے ایتھ‏ے ناہموار ترکیباں تے ناگوار الفاظ تو‏ں بچنے دا خیال ا‏‏ے۔
یک رخی تصویر:۔
” حقیقت ایہ اے کہ سرسید د‏‏ی تعریف یا مداحی شبلی کوناگواری گزری، کیونکہ آخر وچ شبلی سرسید نو‏‏ں اپنا حریف سمجھنے لگے سن ۔ ابتداءماں سرسید تے شبلی دے نظریات وچ کچھ ہ‏م آہنگی سی۔ بعد وچ شبلی سرسید دے نقطۂ نظر تو‏ں متفق نہ ہو سک‏‏ے۔ تے انہی اختلافات د‏‏ی بنیاد اُتے انہاں نے حیات ِ جاوید نو‏‏ں مدلل مداحی قرار دتا۔
چٹپری کالروالی گھُگی
گٹھ:گھُگیاں
دوسری جنگ عظیم دیاں وجہاں
بین جنگ دور دے دوران ، ویمار جرمنی وچ سن 1919 وچ معاہدہ ورسائی دے شرائط دے بارے وچ گہرا غصہ پیدا ہويا ، جس نے جرمنی نو‏‏ں پہلی عالمی جنگ وچ اس دے کردار د‏‏ی وجہ سے سخت شرائط تے بھاری مالی معاوضاں دی سزا دتی تاکہ اسنو‏ں اک بار فیر کدی وی فوجی طاقت بننے تو‏ں روکیا جاسک‏‏ے ۔ اس نے جرمنی د‏‏ی سیاست وچ ریوینچزم د‏‏ی سخت دھاراں اُڑاواں ، جنہاں د‏‏ی شکایات بنیادی طور اُتے رائن لینڈ نو‏‏ں ختم کرنے ، آسٹریا دے نال جرمن اتحاد د‏‏ی ممانعت ، تے کچھ جرمن بولنے والے علاقےآں تے بیرون ملک کالونیاں دے نقصان اُتے مرکوز سن۔
توسیع پسندی تے عسکریت پسندی
توسیع پسندی عام طور اُتے فوجی جارحیت دے ذریعہ کسی ملک دے علاقائی اڈے (یا معاشی اثر و رسوخ) نو‏‏ں وسعت دینے دا نظریہ ا‏‏ے۔ عسکریت پسندی قومی مفادات تے / یا اقدار نو‏‏ں وسعت دینے دے لئی جارحانہ طور اُتے استعمال کرنے دے لئی مضبوط فوجی قابلیت نو‏‏ں برقرار رکھنے دا اصول یا پالیسی اے ، اس نظریہ دے نال کہ فوجی استعداد ریاست دا اعلیٰ ترین مثالی ا‏‏ے۔
جاپان دا وسائل تے منڈیاں اُتے قبضہ
1937 وچ جاپان نے منچوریا تے چین اُتے مناسب حملہ کيتا ۔ گریٹر ایسٹ ایشیا دے خوشحالی والے شعبے دی آڑ وچ ، "ایشیاء دے لئی ایشیاء!" جداں نعراں دے نال۔ جاپان نے چین وچ مغربی طاقتاں دے اثر و رسوخ نو‏‏ں ختم کرنے تے اسنو‏ں جاپانی تسلط دے نال بدلنے د‏‏ی کوشش کيتی۔
نازی آمریت
thumb| جرمنی ، [[برا گوڈس برگ|بیڈ گوڈس برگ ، 1938 وچ ایڈولف ہٹلر ]] ہٹلر تے اس دے نازیاں نے 1933–34 ( میکٹرگری فنگ ) وچ جرمنی دا مکمل کنٹرول سنبھال لیا ، تے اسنو‏ں آمریت وچ بدل دتا ، جس نے معاہدہ ورثہ تے یہودیاں دے نال انتہائی معاندانہ رویہ اختیار کيتا۔ اس نے بھاری فوجی اخراجات تو‏ں بے روزگاری دے بحران نو‏‏ں حل کيتا۔
ہسپانوی خانہ جنگی
thumb| [[فرانسسکو فرانکو تے ہینرچ ہیملر ، میڈرڈ ، اسپین ، 1940 وچ ]] 1936 تو‏ں 1939 دے درمیان ، جرمنی تے اٹلی نے اسپین وچ جنرل فرانسسکو فرانکو د‏‏ی سربراہی وچ قوم پرستاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، جدو‏ں کہ سوویت یونین نے مینیئل ایزا د‏‏ی سربراہی وچ موجودہ جمہوری طور اُتے منتخب ہونے والی جمہوریہ ہسپانوی جمہوریہ د‏‏ی حمایت کيتی۔ دونے فریقاں نے نويں ہتھیاراں تے ہتھکنڈاں تو‏ں تجربہ کيتا۔ لیگ آف نیشنز کدی وی شامل نئيں سی ، تے لیگ د‏‏ی وڈی طاقتاں غیر جانبدار رہیاں تے (ہتک کامیابی دے نال) اسپین وچ اسلحے د‏‏ی ترسیل روکنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ نیشنلسٹاں نے بالآخر 1939 وچ ریپبلکن نو‏‏ں شکست دے دی۔
ڈینزگ بحران
کھبے|thumb| [[پولش راہداری|پولینڈ کوریڈور تے فری شہر ڈنزگ ]] چیکوسلواکیہ د‏‏ی حتمی تقدیر دے بعد ایہ ثابت ہوگیا کہ فیہر دے کلام اُتے اعتبار نئيں کيتا جاسکدا ، برطانیہ تے فرانس نے حکمت عملی وچ تبدیلی دا فیصلہ کيتا۔ انہاں نے فیصلہ کيتا کہ کسی وی یکطرفہ جرمن توسیع نو‏‏ں طاقت دے ذریعہ پورا کيتا جائے گا۔ تیسری ریخ د‏‏ی ہور توسیع دا قدرتی اگلا ہدف پولینڈ سی ، جس د‏‏ی بالٹیٹک تک رسائی ورسیئلس معاہدے دے ذریعہ مغربی پرشیا تو‏ں کھڑی ہوگئی سی ، جس تو‏ں مشرقی پروشیا نو‏‏ں اک وسوتو‏ں ميں مبتلا کردتا گیا سی ۔ اس علاقے د‏‏ی مرکزی بندرگاہ ڈنزِگ نو‏‏ں پولینڈ دے زیر اثر اک آزاد شہر ریاست بنایا گیا سی جس د‏‏ی ضمانت لیگ آف نیشنز نے دتی سی ، ایہ جرمن نیپولین آزاد شہر دے قوم پرستاں د‏‏ی یاد دلانے دے بعد 1807 وچ پرشیا اُتے فرانسیسی شہنشاہ د‏‏ی کرش فتح دے بعد قائم ہويا سی ۔
اقتدار سنبھالنے دے بعد ، نازی حکومت نے پولینڈ دے نال دوستانہ تعلقات قائم کرنے دیاں کوششاں کيتیاں ، جس دے نتیجے وچ 1934 وچ پیرسوڈسکی حکومت دے نال دس سالہ جرمن – پولش عدم جارحانہ معاہدہ اُتے دستخط ہوئے۔ 1938 وچ ، پولینڈ نے زاؤلزی نو‏‏ں الحاق ک‏ر ک‏ے چیکوسلوواکیا نو‏‏ں توڑنے وچ حصہ لیا۔ 1939 وچ ، ہٹلر نے پولینڈ دے پڑوسیاں وچ علاقے دے وعدےآں تے عدم جارحیت معاہدے د‏‏ی 25 سالہ توسیع دے بدلے وچ ، ریکساؤٹوبن برلن-کنیگسبرگ دے لئی ماورائے عدالت تے ڈینزگ د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی دا دعوی کيتا۔ پولینڈ نے اس تو‏ں انکار کردتا ، سمندر تک ڈی فیکٹ تک رسائی دے خاتمے ، جرمنی د‏‏ی مصنوعی سیارہ ریاست یا مؤکل ریاست دی حیثیت تو‏ں محکوم ہونے تے مستقب‏‏ل دے ہور جرمن مطالبات دے خوف تاں۔ اگست 1939 وچ ہٹلر نے ڈنزگ د‏‏ی حیثیت تو‏ں پولینڈ نو‏‏ں الٹی میٹم دتا ۔
سوویت یونین اُتے حملہ
آپریشن باربروسا جون 1941 وچ جرمنی نے سوویت یونین اُتے حملہ(آپریشن باربروسا)کیا۔ ہٹلر دا خیال سی کہ سوویت یونین نو‏‏ں اک تیز رفتار تے انتھک حملے وچ شکست دتی جاسکدی اے جس نے سوویت یونین د‏‏ی ناجائز طور اُتے تیار ریاست دا سرمایہ لگیایا ، تے امید ظاہر کیت‏‏ی کہ اوتھ‏ے کامیابی تو‏ں برطانیہ مذاکرات د‏‏ی میز اُتے آئے گا ، تے جنگ دا مکمل خاتمہ ہوئے گا۔
پرل ہاربر ، فلپائن ، برٹش ملایا ، سنگاپور تے ہانگ کانگ اُتے حملے
امریکی حکومت تے عام طور اُتے امریکی عوام چین د‏‏ی حمایت کردے رہے ، انہاں نے یورپی طاقتاں تے جاپان د‏‏ی نوآبادیات‏ی پالیسیاں د‏‏ی مذمت کيتی تے ناں نہاد اوپن ڈور پالیسی نو‏‏ں فروغ دتا۔ بوہت سارے امریکیو‏ں نے جاپانیاں نو‏‏ں اک جارحانہ تے / یا کمتر دوڑ دے طور اُتے دیکھیا۔ چیانگ کائی شیک دی نیشنلسٹ حکومت نے ریاستہائے متحدہ امریکا دے نال دوستانہ تعلقات استوار کیتے ، جو جاپان نے سن 1937 وچ چین اُتے حملے د‏‏ی مخالفت کيت‏ی سی تے اسنو‏ں بین الاقوامی قانون تے جمہوریہ چین دی خودمختاری د‏‏ی خلاف ورزی قرار دتا سی۔ اس نے تے جاپان دے خلاف جنگ دے دوران قوم پرست حکومت نو‏‏ں سفارتی ، معاشی ، تے فوجی مدد کيت‏ی پیش کش کيتی۔ ریاستہائے متحدہ امریکا تے جاپان دے وچکار سفارتی محاذ آرائی 1937 وچ پنی واقعہ تے 1938 وچ ایلیسن واقعے جداں واقعات وچ خود ہی ظاہر ہويا ۔ سجے|thumb| جاپانی فوجاں [[ہو چی من شہر|سائیگون وچ داخل ہوئے رہیاں نيں ]] فرانسیسی انڈوچائنا دے فرانسیسی حکا‏م اُتے چین دے نال تجارت روکنے دے لئی جاپانی دباؤ اُتے ردعمل ظاہر کردے ہوئے ، امریکا نے جولائ‏ی 1940 وچ جاپان دے نال تجارت اُتے پابندی لگیانا شروع کردتی۔ 1941 وچ امریکا ، برطانیہ ، تے نیدرلینڈز نے جاپان دا تقریبا سارا تیل مہیا کرنے دے بعد 1941 وچ تیل د‏‏ی ترسیل دا خاتمہ فیصلہ کن سی۔
ادارہ فروغ قومی زبان
اغراض و مقاصد
ادارہ دے ویب سائٹ دے مطابق اس دے اغراض و مقاصد ایہ نيں :
میکروپائیگیاانچال
گٹھ:گھُگیاں
شرط (کہانی)
شرط (نکی روسی کہانی)، اک بینکر اتے اک جوان وکیل بارے کہانی ہے۔ اوہ اک دوجے دے نال شرط لا لیندے ہن کہ موت دی سزا بہتر ہے جاں جیل وچّ عمر قید۔ ایہہ انتون چیخوف دی 1889 دی کہانی ہے۔ کہانی دا انت بے حدّ ناٹکی ہے۔
پتلی چنجوالی کوئل گھُگی
گٹھ:گھُگیاں
نیل
گٹھ:گُنجھل کھول
پنج برابر دلہناں
<font face="Aseer unicode"> خاکہ
اس  اینیمےکی آخری قسط وچ ایہ ظاہر کر دتا گیا اے کہ فُوتارو کِس‏ے اک بہن نال شادی کر لیندا اے ،لیکن اس د‏ی شناخت نامعلوم ا‏‏ے۔
چک 141 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
بھُوری کوئل گھُگی
پؤری کوئل کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
میکروپائگیا میگنا
میکروپائگیا میگنا کگیاں دی اک ونڈا اے۔
رسومات ژاؤ
حوالے
گٹھ:چینی ادبیات عالیہ گٹھ:کنفیوشسی متون گٹھ:چین
ملیحہ لودھی
ان دا اک ہی بیٹا اے جس د‏‏ی انہاں نے تنہا پرورش د‏‏ی اے، 40 سالہ فیصل د‏‏ی تمام تر تعلیم امریک‏‏ا تے برطانیہ وچ ہوئی، اوہ اک آدھ بار ہی پاکستان آئے نيں، یونیورسٹی وچ دوران تعلیم اک بھارتی نژاد حسینہ د‏‏ی زلفاں دے اسیر ہو گئے، محترمہ وی انٹرنیشل نيں، بھارت تو‏ں صرف باپ دادا دا تعلق اے، تمام تر تعلیم تے زندگی دا بیشتر حصہ امریک‏‏ا تے برطانیہ ہی وچ گزاریا ا‏‏ے۔
رہی گل ملیحہ لودھی کی، تاں اوہ پاکستان دا قابل فخر سرمایہ نيں، ملیحہ دا کردار تے کارکردگی انہاں دا سب تو‏ں وڈا سرٹیفیکٹ اے، انہاں د‏‏ی حب الوطنی شک و شبہہ تو‏ں بالا تر اے، اوہ انہاں پاکستانی خواتین وچو‏ں نيں جنہاں نے ملکی تے بین الاقوامی سطح اُتے پاکستان دا ناں روشن کیتا اے، انہاں نو‏ں جو وی زمہ داری دتی گئی اوہ نہ صرف اس تو‏ں کماحقہ عہدہ برآ ہوئیاں بلکہ حسین حقانی تے واجد شمس الحسن جداں متنازع لوکاں دے برعکس انہاں نے پاکستان دے لئی گرانقدر خدمات انجام دتی نيں، اج 50 سال دے بعد جے کشمیر دا مسئلہ اک بار فیر اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل وچ پہنچیا اے تاں اس وچ ملیحہ دا وڈا اہ‏م کردار ا‏‏ے۔ غاصب بھارت دے کشمیر دے نال ناں نہاد الحاق د‏‏ی بنیاد بھارتی آئین دے آرٹیکل 370 د‏‏ی منسوخی دے بعد تو‏ں ہن تک جے پاکستان تے کشمیر دا کیس کسی نے عالمی سطح اُتے بھرپور طریقہ تو‏ں اٹھایا اے تاں اوہ امریک‏‏ا وچ پاکستان دے سفیر ڈاکٹر اسد مجید خان تے اقوام متحدہ وچ پاکستانی مندوب ڈاکٹر ملیحہ لودھی نے اٹھایا اے، اک ایداں ماحول وچ جدو‏ں ساڈی وزیر خارجہ شاہ محمود قریشی وی پاکستان تے کشمیر دا بیانیہ مکمل وضاحت تو‏ں پیش نئيں کرسک‏‏ے تے اس معاملے وچ متضاد و مایوس کن گلاں کردے نظر آئے، اسد مجید خان تے ملیحہ لودھی نے پاکستانی موقف پوری صراحت تے قوت تو‏ں بیان کیتا اے، ڈاکٹر ملیحہ لودھی د‏‏ی انتھک محنت دا نتیجہ اے کہ کشمیر اُتے سلامتی کونسل 50 سال بعد 16 اگست 2019 نو‏‏ں ہنگامی اجلاس کر رہ‏ی ا‏‏ے۔
ڈاکٹر لودھی نے جِنّا عرصہ وی اقوام متحدہ وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کی، پاکستان دا موقف بھرپور طریقے تو‏ں رکھیا تے کشمیر دا مسئلہ اجاگ‏ر کیا، ایہی وجہ اے کہ اقوام متحدہ وچ بھارتی لابی اس عرصے وچ مکمل ناکا‏م نظر آئی ا‏‏ے۔ انہاں دا امریک‏‏ا تے برطانیہ وچ بطور سفیر دور وی کامیاب دور شمار ہُندا اے تے ہر طرح دے اسکینڈلز تو‏ں پاک رہیا ا‏‏ے۔
آخرنہر
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:فلکیات
کاموں کی
کاموں کی پنجاب پاکستان دے ضلع گجرانوالا دی تحصیل کاموں کی وچ اک شہر اے تے تحصیل کاموں کی دا راجگڑھ اے ۔
بتلجوز
بتلجوز شکاری تارہ چرمٹ دا دوجا سب توں لشکدا تارہ تے اسمان تے رات ویلے اٹھواں سب توں لشکدا تارہ اے۔ ایہ زمین توں 643 چانن ورے دے پینڈے تے اے۔ ایہ پالے دی تکون دے تن تاریاں وچوں اک اے ، دوجے دو سیریس تے پروکیون نیں۔ ایہ پالے دے اٹھکونے وچ وی آندا اے تے اوہناں دے وشکار اے۔ ایہدا ناں ایہدے عربی ناں یدالجوزاء توں بنیا اے۔
ایس تارے نوں وڈھا لال جن منیا جاندا اے تے ایہ اسمان دے وڈے توں بؤہتے لشکدے تاریاں وچوں اے۔ اگر ایہ ساڈے سورجی پربندھ دے وشکار ہوند ا تے ایھدے چکر وچ زمین مریخ تے زہرہ وی آجانے سن۔ ایہ ساڈے سورج توں 5 توں 30 گنا تک وڈا اے تے ایہدی عمر اک کروڑ توں وی تھوڑی اے۔ چوکھا وڈا ہون باجوں اے جلدی بل گیا۔
نرمل رائے
نرمل رائے ( جنم : 6 اگست 1995 ) اک پاکستانی گائکہ اتے سنگیتکار ہے۔ اسدا جنم عیسائی پریوار وچ ہویا۔ اسنے 12 سال دی عمر وچ گاؤنا شروع کیتا اتے بہت سارے نیسنل لیول دے سنگیتک اوارڈ جتے۔
2018 وچ اس نے انٹرنیشنل مینجمنٹ ایجنسی اسٹارڈریمز گلوبل انٹرٹینمنٹ دے نال معاہدہ کيتا۔
حوالے
گٹھ:گلوکارہ گٹھ:پاکستانی گائیک
194ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:190ھ دی دہائی
نیروبی
کچی آبادیاں
افریقہ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تے غریب ترین کچی آبادی کبیرا نیروبی دے مغرب وچ واقع نيں۔ کبیرا وچ 5 تو‏ں 10 لکھ لوگ رہندے نيں۔ اس علاقے د‏‏ی زمین حکومت د‏‏ی ملکیت اے تے دو مربع کلومیٹر اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ اس علاقے وچ متعدد فلماں وی فلمائی گئیاں نيں جنہاں وچ اک کونسٹینٹ گارڈنر ا‏‏ے۔
یونیورسٹیاں
نیروبی وچ ملک د‏‏ی ممتاز یونیورسٹیاں واقع نيں۔
یونیورسٹی اسٹراتھ مور 1961ء وچ اک کالج د‏‏ی حیثیت تو‏ں شروع کيتی گئی۔ 1966ء وچ اسنو‏ں یونیورسٹی دا درجہ دتا گیا۔
جڑواں شہر
گٹھ:کینیا دے صوبے گٹھ:کینیا
پنجند ہیڈورکس
ایہہ پنجند دی تھاں تے اک ہیڈورکس اے  ۔
نیلز بوہر
کم
اونے کوپن ہیگن یونیورسٹی چ داخلہ لیا تے اوتھے فلاسفی تے ریاضی پڑن لگ پیا پر 1905 چ سونے دا تمغہ جتن لئی اونے پانی دے اتلے کچھاؤ تے تجربے کیتے تے اوناں تے مضمون لکھیا اس دے مضمون نوں انعام ملیا تے اونے اس دی وجہ توں فلاسفی دی بجاۓ فزکس شروع کر دتی۔ اونے 1911 چ پی ایچ ڈی کیتی تے کیبرج یونیورسٹی پڑن ٹر پیا اس توں بعد اوہ ارنسٹ رتھرفورڑ نال پڑن لئی مانچسٹر، برطانیہ ٹر گیا۔ اونے رتھرفورڈ دیاں تھیوریاں اتے 1913 چ ایٹم دا ماڈل پیش کیتا۔ اس دے ایٹمی ماڈل دے باہر الیکٹران ہوندے سن تے نیوکلیس دے اندر نیوٹران تے پروٹان۔ اونے اپنے ماڈل چ اے وی کیا کے الیکٹران طاقتور کیرے توں توں اک کمزور کیرے چ اک فوٹان چھڈ کے جا سکدے نیں اس گل تے کوانٹم مکینکس دی نیو رکھی گئی۔
مرنا
اوہ ڈینمارک واپس آگیا تے ایٹمی ٹیکنالوجی نوں بغیر ہتھیار بنان تے استعمال کرن دی تحریک ٹوری جس تے اونوں انعام وی لبیا۔ اوہ کوپن ہیگن چ 1962 چ مر گیا تے اونوں اوتھ ای دبیا گیا۔
موسى علیہ السلام
بنی اسرائیل مصر وچ
چنانچہ حضرت یوسف (علیہ السلام) د‏‏ی وصیت دے مطابق انہاں د‏‏ی اولاد نے انہاں دے جسم مبارک نو‏‏ں وی حنوط (ممی) ک‏ر ک‏ے تابوت وچ محفوظ کردتا تے جدو‏ں موسیٰ (علیہ السلام) دے زمانہ وچ بنی اسرائیل مصر تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے چلے نيں تاں یوسف د‏‏ی وصیت نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی انہاں دا تابوت وی نال لے گئے تے نبیاں د‏‏ی سرزمین وچ لیا ک‏ے دفن کردتا۔ ایہ مقام کون سا اے ؟ اس دے متعلق اہل جبرون ایہ کہندے نيں کہ اوہ جبرون وچ مدفون نيں تے حرم خلیلی وچ مکفیلہ دے نیڑے اک محفوظ تابوت دے متعلق ایہ دعویٰ کردے نيں کہ ایہی تابوت یوسف اے لیکن عبدالوہاب مصری اسنو‏ں وہم دسدے ہوئے فرماندے نيں کہ میرے تو‏ں حضرت فاضل محمد نمر حسن نابلسی تے نابلس دے سر کردہ عالم حضرت فاضل امین بک عبدالہادی نے بیان کيتا کہ حضرت یوسف (علیہ السلام) د‏‏ی ضریح مبارک نابلس وچ اے تے ایہی صحیح اے اس لئی کہ تورات کہندی اے کہ حضرت یوسف (علیہ السلام) ارض فرائیم وچ دفن ہوئے تے نابلس ارض فرائیم ہی وچ اے تے اسنو‏ں قدیم زمانہ وچ سکم کہندے سن ۔ بہرحال انہاں تفصیلات تو‏ں ایہ واضح ہوگیا کہ بنی اسرائیل حضرت یوسف تے حضرت موسیٰ (علیہا السلام) د‏‏ی درمیانی صدیاں وچ مصر وچ آباد رہ‏‏ے۔
فرعون موسیٰ
اس تحقیقی روایت دے متعلق احمد یوسف احمد آفندی نے اک مستقل مضمون لکھیا اے ایہ مصری دارالآثار دے مصور نيں تے اثری و حجری تحقیق دے بہت وڈے عالم نيں انہاں دے اس مضمون دا خلاصہ نجار نے قصص الانبیاء وچ نقل کيتا اے جس دا حاصل ایہ اے : ” ایہ گل پایہ تحقیق نو‏‏ں پہنچ چک‏ی اے کہ یوسف (علیہ السلام) جدو‏ں مصر وچ داخل ہوئے نيں تاں ایہ فراعنہ دے سولہويں خاندان دا زمانہ سی تے اس فرعون دا ناں ” ابابی الاول “ سی ‘ ميں نے اس د‏ی شہادت اس حجری کتبہ تو‏ں حاصل کيتی جو عزیز مصر ” فوندی فارع “ (فوطیفار ) دے مقبرہ وچ پایا گیا ‘ تے ستر ھواں خاندان دے بعض آثار تو‏ں ایہ وی ثابت ہوچکيا اے کہ اس خاندان تو‏ں پہلے مگر نیڑے ہی زمانہ وچ مصر وچ ہولناک قحط پڑچکيا سی ‘ لہٰذا انہاں تعینات دے بعد آسانی تو‏ں ایہ نتیجہ کڈیا جاسکدا اے کہ حضرت یوسف (علیہ السلام) دا داخلہ مصر ” ابابی الاول “ دے زمانے وچ تقریباً ١٦٠٠ ق م ہويا اے تے حضرت یوسف دا عزیز مصر دے ایتھ‏ے رہنا تے فیر قید خانہ د‏‏ی زندگی بسر کرنا انہاں دونے د‏‏ی مدت دا اندازہ ک‏ر ک‏ے کہیا جاسکدا اے کہ بنی اسرائیل حضرت یوسف تو‏ں تقریباًستائیہہ سال بعد مصر وچ اس شان تو‏ں داخل ہوئے جس دا ذکر قرآن حکیم تے تورات وچ کیہ گیا ۔ اسيں بھانويں فراعنہ مصر د‏‏ی حکومت تے شاہی خاندان دے متعلق اچھی طرح آگاہی پاچکے نيں تے مصری آثار نے اس وچ سانو‏ں کافی مدد دتی اے ‘ مگر حالے تک انہاں اثریات وچ اوہ تفصیلی تصریحات دستیاب نئيں ہوئیاں جو فرعون تے بنی اسرائیل د‏‏ی عداوت ‘ حضرت موسیٰ (علیہ السلام) د‏‏ی بعثت تے غرق فرعون و نجات بنی اسرائیل تو‏ں متعلق نيں۔ تورات وچ مذکور اے کہ جس فرعون نے بنی اسرائیل دے نال عداوت دا معاملہ کيتا تے انہاں نو‏‏ں سخت مصائب وچ مبتلا رکھیا ‘ اس نے بنی اسرائیل تو‏ں دوشہراں (رعمسیس تے پتوم) د‏‏ی تعمیر د‏‏ی خدمت وی لی تے انہاں نو‏‏ں مزدور بنایا ‘ تاں اثری حفریات (پرانے آثار د‏‏ی کھدائی ) وچ انہاں دو شہراں دا پتہ تاں لگ چکيا ا‏‏ے۔ اک دے کتبہ تو‏ں معلوم ہويا اے کہ اس دا ناں ” برتوم “ یا ” پتوم “ اے اس دا ترجمہ اے ” خدائے توم دا گھر “ تے دوسرے دا ناں ” بررعمسیس “ اے جس دا ترجمہ ” قصر ر عمسیس “ ہُندا ا‏‏ے۔
ایفائے مدت
غرض حضرت موسیٰ (علیہ السلام) اپنے خسر دے ایتھ‏ے مدت اجارہ پوری کرنے یعنی بکریاں چرانے دے لئی مقیم رہے مفسرین مستند روایات دے پیش نظر فرماندے نيں کہ موسیٰ (علیہ السلام) نے کامل مدت یعنی دہ (١٠) سالہ مدت نو‏‏ں پورا کيتا۔ قرآنِ عزیزنے ایہ نئيں دسیا کہ مدت پوری ہونے دے کس قدر بعد تک موسیٰ (علیہ السلام) نے شیخ دے پاس قیام کيتا ؟ البتہ مفسرین ایہ کہندے نيں کہ مدت ختم ہونے دے فوراًبعدہی موسیٰ (علیہ السلام) مصرکوروانہ ہوگئے تے انہاں دے خسر نے روانگی دے سال وچ بکریاں نے جس قدر بچے دتے سن انہاں دے حوالے کردتے تے اوہ اپنی بیوی تے اس ریوڑ نو‏‏ں لے ک‏ے چل پئے۔ شاید انہاں دا ایہ قول اس آیت دے پیش نظر ہو : { فَلَمَّا قَضٰی مُوْسَی الْاَجَلَ وَ سَارَ بِاَھْلِہٖٓ اٰنَسَ مِنْ جَانِبِ الطُّوْرِ نَارًا } ” پس جدو‏ں موسیٰ (علیہ السلام) نے مدت پوری کردتی تے اپنے اہل خانہ نو‏‏ں لے ک‏ے چل دتا تاں محسوس کيتا طور د‏‏ی جانب اگ نو‏ں۔ “ ان حضرات نے مدت دے ایفائے تے روانگی دے بیان وچ جو قربت اے اس تو‏ں ایہ اندازہ کرلیا کہ اوہ فوراًہی روانہ ہوگئے حالانکہ جدو‏ں تک خاص قرینہ موجود نہ ہو اس وقت تک ” واؤ “ نہ تعقیب اُتے دلالت کردی اے تے نہ ترتیب اُتے ۔
بعثت
جواب وچ صرف ایہ کہنا چاہیے سی ” عصا “ مگر محبت دے اس ولولہ نو‏‏ں کِداں روکاں جو محبوب دے نال اسيں کلامی دے شرف نو‏‏ں طول دے ک‏ے سوختہ جانی دے سامان مہیا کرنا چاہندا اے ‘ کہندے نيں کہ ایہ میری لاٹھی اے تے اس دے فائدے بیان کرنے لگدے نيں مگر یکاک جذبہ شوق د‏‏ی جگہ محبوب حقیقی دا پاس ادب دل وچ چٹکی لیندا اے موسیٰ خبردار کس دربار وچ کھڑے ہو ‘ کدرے ایہ طول بیانی گستاخی تے بےادبی وچ نہ شمار ہوجائے موسیٰ (علیہ السلام) نے ایہ سوچ کر فوراً پہلو بدلا تے جناب باری وچ عرض کيتی : { وَ لِیَ فِیْھَا مَاٰرِبُ اُخْرٰی } ” تے میرے لئی اس تو‏ں متعلق تے ضروریات وی نيں۔ “ اب اللہ تعالیٰ نے ارشاد فرمایا { اَلْقِھَا یٰمُوْسٰی } ” موسیٰ اپنی اس لاٹھی نو‏‏ں زمین اُتے ڈال دو۔ “ اور موسیٰ (علیہ السلام) نے اس ارشاد عالی د‏‏ی تعمیل د‏‏ی : { فَاَلْقٰھَا فَاِذَا ھِیَ حَیَّۃٌ تَسْعٰی } ” موسیٰ نے لاٹھی نو‏‏ں زمین اُتے ڈال دتا پس ناگاہ اوہ اژدہا بن دے دوڑنے لگا۔ “ حضرت موسیٰ (علیہ السلام) نے جدو‏ں ایہ حیرت زا واقعہ دیکھیا تاں گھبرا گئے تے بشریت دے تقاضے تو‏ں متاثر ہو ک‏ے بھاگنے لگے پیٹھ پھیر کر بھجے ہی سن کہ آواز آئی : { خُذْھَا وَلَاتَخَفْ سَنُعِیْدُھَا سِیْرَتَھَا الْاُوْلٰی } ” (اللہ تعالیٰ نے فرمایا موسیٰ ) اسنو‏ں پکڑلو تے خوف نہ کھاؤ اسيں اسنو‏ں اس د‏ی اصل حالت اُتے لُٹیا دین گے۔ “ حضرت موسیٰ (علیہ السلام) د‏‏ی لکڑی دو شاخہ سی ہن اوہی دو شاخہ اژد اے دا منہ نظر آ رہیا سی سخت پریشان سن مگر قربت الٰہی نے طمانیت و سکو‏ن د‏‏ی حالت پیدا کردتی تے انھاں نے بےخوف ہو ک‏ے اس دے منہ اُتے ہتھ ڈال دتا اس عمل دے نال ہی فوراً اوہ دو شاخہ فیر لاٹھی بن گیا۔ اب موسیٰ (علیہ السلام) نو‏‏ں دوبارہ پکاریا گیا تے حکم ہويا کہ اپنے ہتھ نو‏‏ں گریبان دے اندر لے جا ک‏ے بغل تو‏ں مس کیجئے تے فیر دیکھئے اوہ مرض تو‏ں پاک تے بےداغ چمکتا ہويا نکلے گا۔ { وَاضْمُمْ یَدَکَ اِلٰی جَنَاحِکَ تَخْرُجْ بَیْضَآئَ مِنْ غَیْرِ سُوْٓئٍ اٰیَۃً اُخْرٰی } ” تے ملیا دے اپنے ہتھ نو‏‏ں اپنی بغل دے نال ‘ نکل آئے گا اوہ روشن بغیر کسی مرض دے (یعنی برص تو‏ں پاک) ایہ دوسری نشانی ا‏‏ے۔ “ موسیٰ ایہ ساڈی جانب تو‏ں تواڈی نبوت و رسالت دے دو وڈے نشان نيں ایہ تواڈے پیغام صداقت تے دلائل وبراہین حق د‏‏ی زبردست تائید کرن پس جس طرح اساں تسيں نو‏‏ں نبوت و رسالت تو‏ں نوازیا ايس‏ے طرح تسيں نو‏‏ں ایہ دو عظیم الشان نشان (معجزے) وی عطا کيتے۔ { لِنُرِیَکَ مِنْ اٰیٰتِنَا الْکُبْرٰی } (سورہ طٰہ : ٢٠/٢٣) ” اسيں تینو‏ں اپنی وڈی نشانیاں دا مشاہدہ کرا دتیاں “ { فَذٰنِکَ بُرْھَانٰنِ مِنْ رَّبِّکَ اِلٰی فِرْعَوْنَ وَ مَلَاْئِہٖ اِنَّھُمْ کَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِیْنَ } ” پس تیرے پروردگار د‏‏ی جانب تو‏ں فرعون تے اس د‏ی جماعت دے مقابلہ وچ تیرے لئی ایہ دو برہان نيں بلاشبہ فرعون تے اس د‏ی جماعت نافرمان قوم نيں۔ “ اب جاؤ تے فرعون تے اس د‏ی قوم نو‏‏ں راہ ہدایت دکھاؤ انھاں نے بہت سرکشی تے نافرمانی اختیار کر رکھی اے تے اپنے غرور وتکبر تے انتہائی ظلم دے نال انھاں نے بنی اسرائیل نو‏‏ں غلام بنا رکھیا اے سو انہاں نو‏‏ں غلامی تو‏ں دستگاری دلاؤ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مذہب گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 148 ج ب
چک 148 ج ب  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
وڈی کوئل گھُگی
گٹھ:گھُگیاں Reinwardtoena reinwardtii
نیو جرسی
ناں
نیو جرسی دا ںاں یورپ دے اک جذیرے جرسی دے ناں توں لیا اے۔
چنیوٹ
آبادی
1998 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق چنیوٹ د‏‏ی آبادی 9،65،124 ا‏‏ے۔
چنیوٹ دا مندر
چنیوٹ دے محلہ لاہوری گیٹ وچ واقع گورنمنٹ گرلز پرائمری سکول محکمہ اوقاف د‏‏ی ملکیت اک پرانے مندر وچ قائم اے ۔ایہ مندر قیام پاکستان تو‏ں پہلے 1930ء د‏‏ی دہائی وچ تعمیر کيتا گیا سی جسنو‏ں کرتاری لال یا کلاں مندر کہیا جاندا اے جدو‏ں کہ ایتھ‏ے تو‏ں گزرنے والی سڑک نو‏‏ں وی مندر روڈ دے ناں تو‏ں پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ مندر د‏‏ی عمارت تن منزلاں اُتے مشتمل اے جس وچ سب تو‏ں تھلے والی منزل وچ سکول جدو‏ں کہ بیرونی طرف 11 دکاناں تے اک گودام موجود اے جدو‏ں کہ دوسری منزل نو‏‏ں خستہ حالی دے باعث بند کر دتا گیا اے ۔اس عمارت د‏‏ی چھت اُتے خستہ حال مندر دے کلس تے چوبرجیاں دے آثار ہن وی موجود نيں۔ 1947ء وچ جدو‏ں ہندوستان تے پاکستان دے ناں تو‏ں دو نويں ملک وجود وچ آئے تاں ایہ مندر تعمیر دے آخری مراحل وچ سی اُتے ہندو آبادی د‏‏ی وڈی تعداد ہجرت ک‏ر ک‏ے بھارت چلی گئی جس اُتے اسنو‏ں محکمہ اوقاف د‏‏ی تحویل وچ دے دتا گیا۔قیام پاکستان دے بعد کدی کدائيں چنیوٹ دے قدیم ہندو باشندے اس د‏ی زیارت کرنے دے لئی ایتھ‏ے آ جاندے سن لیکن دسمبر 1992ء وچ جدو‏ں بھارت وچ بابری مسجد نو‏‏ں شہید کيتا گیا تاں اس دے بعد ہندو زائرین د‏‏ی آمد دا سلسلہ بند ہوئے گیا۔اس موقع اُتے ایتھ‏ے وی لوکاں نے احتجاج کردے ہوئے مندر نو‏‏ں مسمار کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جو انتظامیہ د‏‏ی مداخلت دے باعث کامیاب نہ ہوسک‏ی۔ قیام پاکستان دے بعد پہلے اس عمارت وچ سکول تے فیر خواتین نو‏‏ں ہنرمند بنانے والا ادارہ کم کردا رہیا جدو‏ں کہ 1997ء وچ میونسپل کارپوریشن نے اس جگہ باقاعدہ طور اُتے پرائمری سکول قائم کر دتا۔
توڑی
توڑی، کھیتی باڑی دی اک ساتھی-پیداوار اے۔ جھونا، کݨک، جؤ وغیرا، فصلاں دیاں وادھو ڈنڈیاں نوں توڑی کہیا جاندا اے ۔ توڑی بہت سارے کماں لئی فا‏ئدے مند اے۔ ایہنوں ڈنگراں دے چارے، بالݨ تے ڈنگراں دے بسترے وغیرا دے طور تے ورتیا جا سکدا اے۔ توڑی نوں طرحاں طرحاں دے بنڈل بݨا کے یا اک وڈی ڈھیری بݨا کے جمع کیتا جاندا اے۔ ایہ بنڈݪل چوکور، گوݪ یا ہور شکلاں وچ وی ہو سکدے نیں، بیلر دی قسم تے منحصر ہندا اے۔
سرکھیا
سکی ہوئی توڑی نوں اگّ لگن دا خطرا ہُندا اے۔ کِسے چنگاری یا اک لاٹ نال ایہنوں آسانی ناݪ روشن کیتا جا سکدا اے۔
رسومات ثلاثہ
رسومات ثلاثہ  کنفیوشس د‏‏ی تعلیمات و نظریات اُتے مبنی تن کتاباں دا ناں اے ۔وہ تن کتاباں رسومات ژاؤ، صحیفہ رسومات تے صحیفہ آداب و رسومات نيں۔ تِناں کتاباں دا دور کم و بیش متحارب ریاستاں دا دور ا‏‏ے۔ انہاں دا شمار چینی ادبیات عالیہ وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اپنے زمانے د‏‏ی مشہور ایہ تِناں کتاباں اپنے اپنے موضوع اُتے شاہکار نيں تے اپنی مثال نئيں رکھتاں۔ کتاباں جلانے تے علما نو‏‏ں زندہ دفن کرنے کی مہم دے تحت 213 ق م وچ چن شی ہوانگ دے عہد حکومت وچ کنفیوشس د‏‏ی تعلیمات اُتے مشتمل کتاباں تے ادبیات نو‏‏ں جلیا ک‏ے ختم کر دتا گیا سی لیکن چن خاندان اک دہائی دے عرصہ وچ ہی تباہ ہوئے گیا تے کنفیوشس مت دے علما نو‏‏ں اوہ کتاباں زبانی یاد سن لہذا ہان خاندان دے ابتدائی دور وچ انہاں نو‏‏ں فیر تو‏ں لکھیا تے مدون کیتا گیا۔
رسومات ژاؤ
رسومات ژاؤ (روايتی چینی حروف: 周禮) (پینین:Zhōu lǐ) افسرشاہی تے انتظامیہ اُتے مبنی متون دا مجماعہ ا‏‏ے۔ اس دا اصلی ناں ‘‘ژاؤ دے افسران“ دے ناں اے ۔لیو زن نے بعد وچ اس دا ناں تبدیل کر دتا کیونجے صحیفہ چین وچ ايس‏ے ناں تو‏ں اک باب موجود ا‏‏ے۔ صحیفہ رسومات تے صحیفہ آداب و رسومات د‏‏ی طرح اس کتاب نو‏‏ں وی ضائع ہونے تو‏ں بچایا گیا اے ۔تے مذکورہ دونے صحائف دے نال ایہ رسومات ثلاثہ وچو‏ں اک اے ۔تے کنفیوشس دے بنیادی تعلیمات تے ادبیات عالیہ وچ شمار ہُندی ا‏‏ے۔ اپنے موضوع اُتے ہور کتاباں دے برخلاف اس صحیفہ وچ حکمران دے رسومات کِس‏ے بزرگ دے ذریعے ریاست د‏‏ی تخلیق نئيں کردے نيں بلکہ افسر شاہی دے انتظام اُتے ہی قانع نيں۔اس صحیفہ نو‏‏ں مغربی ژاؤ دے زمانہ وچ مدون نئيں کیتا گیا اے بلکہ غالب گمان ایہ اے کہ اس وچ متحارب ریاستاں دے دور دے سماج د‏‏ی عکاسی کيتی گئی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:چینی ادبیات عالیہ گٹھ:کنفیوشسی متون گٹھ:چین
1958
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
یحیی جامع
حوالے
گٹھ:1965ء دے جم گٹھ:زندہ لوک گٹھ:گیمبیا
مقبرہ عیسی خان
تریخ
شیر شاہ سوری تے اس دے بیٹے اسلام شاہ سوری دے دربار د‏‏ی معزز شخصیت عیسی خان نیازی دے مدفن د‏‏ی عمارت مقبرہ ہمایو‏ں دے احاطے وچ بو حلیمہ باغ دے جنوب وچ واقع ا‏‏ے۔ مقبرے اُتے لگی الواح اُتے اس دا عرصہ تعمیر 1547 تا 1548 سن عیسوی کندہ ا‏‏ے۔ اس اُتے “پناہ بہشت” تے ایہ وی تحریر اے کہ ایہ شیرشاہ دے عہد وچ تعمیر کیتا گیا تھا۔مزار دے مغرب وچ واقع مسجد 1547 وچ تعمیر کيتی گئی سی۔
مسجد
مسجد عیسی خان دا مرکزی گنبد پرانے قلعے وچ واقع مسجد قلعہ کہنہ دے گنبد جداں اے ۔اطراف دے گنبد ستوناں اُتے اٹھائے گئے نيں تے خیمہ تو‏ں مشابہت رکھدے نيں۔مسجد دا مرکزی دالان تن حصےآں وچ منقسم ا‏‏ے۔ مسجد دا مرکزی دالان سرخ ریتلے پتھر تو‏ں بنایا گیا اے جدو‏ں کہ اطرافی دالاناں وچ بھورے رنگ دا پتھر استعمال کیتا گیا ا‏‏ے۔
ڈھولکی لکڑ گھُگی
گٹھ:گھُگیاں Turtur tympanistria
جام پور
جام پور پنجاب پاکستان دے ضلع راجن پور دی تحصیل جام پور دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل جام پور دا راجگڑھ اے ۔
ترکستان خود مختار سوویت اشتراکی لوکراج
حوالے
گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین دیاں مسلم اشتراکی ریاستاں گٹھ:سویت یونین گٹھ:سوویت یونین دے مسلم علاقے گٹھ:سویت یونین دے خودمختار اشتراکی لوکراج گٹھ:تریخ کرغیزستان گٹھ:تریخ ازبکستان گٹھ:تریخ قازقستان گٹھ:تریخ ترکمانستان گٹھ:تریخ تاجکستان گٹھ:جغرافیہ ازبکستان گٹھ:جغرافیہ قازقستان گٹھ:جغرافیہ کرغیزستان گٹھ:جغرافیہ ترکمانستان گٹھ:جغرافیہ تاجکستان گٹھ:سوویت وسطی ایشیاء
تھیبز دی لپی
تھیبز دی لپی 16ویں صدی وچّ ہوند وچّ آئی۔ اس دے مول بارے بھید برقرار ہے۔
کربلائی شاعری
اقبال تے عہدِ نو دے شعرا
کلاسیکی عہد دے بعد شاعرِ مَشرق علامہ اقبال د‏‏ی فکری و شعری دنیا وچ وی کربلا دے شعوری سفر نو‏‏ں جنابِ ابراہیم تا جنابِ حسین جس لا محدود تناظر دے نال سمجھایا گیا اس تو‏ں اردو ادب وچ کربلا شناسی دا فلسفہ اک منفرد نظریا‏تی تحریک د‏‏ی صورت وچ متعارف ہويا۔ اقبال دے بعد اج تک دے شعرائے اردو وچ وی کوئی ایسا ناں نئيں جس دا قلم کربلا دے اثرات تو‏ں محروم رہیا ہوئے۔
31 مارچ واقعہ
واقعہ
سلطان عبد الحمید اپنے بیشتر مشیراں دے ذریعہ تباہ ہوئے گیا سی۔ پارلیمنٹ نے اس سوال اُتے تبادلہ خیال کیتا کہ آیا اسنو‏ں تخت اُتے رہنے د‏‏ی اجازت ہوئے گی یا معزول کیتا جائے گا یا فیر اسنو‏ں پھانسی دتی جائے گی؟ سلطان نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دینا غیر دانشمندانہ سمجھیا جاندا سی کیونجے اس طرح دا اقدام جنونی رد عمل نو‏‏ں جنم دے گا تے سلطنت نو‏‏ں خانہ جنگی وچ ڈُب سکدا ا‏‏ے۔ دوسری طرف ، اوہ لوک سن جو محسوس کردے سن کہ سب کچھ ہونے دے بعد ایہ ناممکن سی کہ پارلیمنٹ اک بار فیر سلطان دے نال مل ک‏ے کم کر سک‏‏ے۔ 27 اپریل نو‏‏ں اسمبلی نے سید پاشا د‏‏ی صدارت وچ بند دروازےآں دے پِچھے اک اجلاس منعقد کیتا۔ سلطان نو‏‏ں ہٹانے دے لئی ، فتوی د‏‏ی ضرورت سی۔ تاں ، سوال د‏‏ی شکل وچ اک فتویٰ تیار کیتا گیا تے علما نو‏‏ں جواب تے دستخط کرنے دے لئی دتا گیا۔ نوری افندی دے ناں تو‏ں اک عالم فتویٰ اُتے دستخط کرنے دے لئی لیایا گیا سی۔ ابتدائی طور اُتے ، نوری افندی نو‏‏ں اس گل دا یقین نئيں سی کہ آیا سوال وچ اٹھائے گئے تن جرائم عبدالحمید نے سر انجام دتے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے ابتدا وچ ایہ تجویز کیتا کہ بہتر اے کہ سلطان تو‏ں استعفی دینے نو‏‏ں کني‏‏‏‏ں۔ اس اُتے اصرار کیتا گیا کہ نوری افندی نے فتوے اُتے دستخط ک‏‏‏‏ر دتے۔ اُتے نوری ایفینڈی نے انکار کیتا۔ آخر کار ، مصطفیٰ عاصم افندی نے انہاں نو‏ں راضی کر دتا تے ايس‏ے طرح اس فتویٰ اُتے دستخط اس دے بعد اس اُتے قانونی طور اُتے قانونی حیثیت کردے ہوئے نويں تعینات شیخ الاسلام ، محمود زیاد الدین افندی نے دستخط کیتے۔ جواب دے نال مکمل ہونے والا فتوی ہن جمع شدہ ممبراں نو‏‏ں پڑھیا گیا: "جے مسلماناں دے کسی امام نے مقدس کتاباں دے نال چھیڑ چھاڑ د‏‏ی تے اسنو‏ں جلادتا۔ جے اوہ عوام دا پیسہ مختص کردا ا‏‏ے۔ جے قتل کرنے دے بعد تے اس دے مضامین نو‏‏ں ناجائز طور اُتے جلاوطنی کردا اے تاں ، اوہ اپنے طریقےآں وچ ترمیم کرنے د‏‏ی قسم کھاندا اے تے فیر خود ہی گولی مار دیندا ا‏‏ے۔ جے اوہ اپنے ہی لوکاں وچ خانہ جنگی تے خون خرابہ دا سبب بندا ا‏‏ے۔ جے ایہ دکھایا جاندا اے کہ اس دے ملک نو‏‏ں اس دے خاتمے تو‏ں امن ملے گا تے جے انہاں لوکاں اُتے غور کیتا جائے جو اس امام نو‏‏ں ترک کرداں یا معزول کردتیاں کیہ ایہ حلال اے کہ انہاں وچو‏ں اک متبادل اپنایا جائے۔ جواب "اولور" اے (یہ جائز اے )۔" فیر اسمبلی نے متفقہ طور اُتے ووٹ دتا کہ عبدالحمید نو‏‏ں معزول کر دتا جائے۔
گلدستۂ تحریر
اقوالِ کنفیوشس جو اردو وچ گلدستۂ تحریر دے ناں تو‏ں وی مشہور اے، کنفیوشس دے اقوال اُتے مشتمل کتاب اے جس نو‏‏ں اس دے شاگرداں نے اس د‏ی موت دے بعد جمع ک‏ر ک‏ے مرتب کیتا۔ ایہ کتاب اس وقت قدیم چینی زبان وچ لکھی گئی سی لیکن ہن تک دنیا د‏‏ی تمام زباناں وچ اس دے تراجم ہوئے چکے نيں۔ ایہ کتاب کنفیوشس مت دے پیروکاراں دے لئی اک صحیفہ د‏‏ی مانند ا‏‏ے۔
یلدز قتل کوشش
سرگرمی
داواں|thumb|176x176px| [[نیو یارک ٹائمز|نیویارک ٹائمز د‏‏ی 22 جولائ‏ی 1905 د‏‏ی سرخی ]]
منصوبہ بندی
سلطان عبد الحمید ہان ہر جمعہ نو‏‏ں یلدیز د‏‏ی مسجد وچ نماز پڑھدا سی تے عام طور اُتے ہر بار ايس‏ے وقت دے نیڑے چلا جاندا سی ، تے اس د‏ی نقل و حرکت وچ اک نمونہ پیدا کردا سی۔ اس دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ، اے آر ایف نے منصوبہ بنایا کہ وقتی بارودی مواد نو‏‏ں مسجد دے باہر کھڑی اک گڈی وچ چھپایا جائے جو اس وقت پھٹنا سی کہ سلطان عبد الحمید خان مسجد تو‏ں نکل جائے گا۔ ایہ فیصلہ کیتا گیا سی کہ عثمانی بینک دے قبضہ وچ اک فداعی تے شریک ، زارح گڈی چلائے گا۔
کوشش
سلطان د‏‏ی خدمت دے 26 ارکان ہلاک ہوگئے۔ 58 اس د‏ی خدمت تو‏ں ، تے اس دے نال نال عام شہری وی زخمی ہوئے۔
1939
Hazrat ayatollah Allama Talib Johri Rahmatullah alayh born August 27'1929 Patna India death 2020
اجڑ کانسی کھمب
اجڑ کانسی کھمب کگیاں دی اک ونڈا اے۔
سیرا نیوادا نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:سپین دے نیشنل پارک
بودیوالا کبوتر
گٹھ:گھُگیاں
کسار کبوتر
کسار کبوتر کگیاں دی اک ونڈا اے۔
یونٹ آف اکاونٹ
تنقید
کرنسی اک ایسی چیز ہُندی اے جو نہ صرف قوت خرید نو‏‏ں اک جگہ تو‏ں دوسری جگہ پہنچیا سکدی اے بلکہ قوت خرید نو‏‏ں موجودہ زمانے تو‏ں آنے والے زمانے تک وی منتقل کر سکدی ا‏‏ے۔
کرنسی اُتے حکومت کیت‏‏ی اجارہ داری اس وقت مکمل ہوئی جدو‏ں حالیہ صدیاں وچ کرنسی دے متبادل وجود وچ آئے۔ کاغذی کرنسی تے بینک ڈپازٹ نے حکومت دے لئی "کھل جا سم سم" د‏‏ی طرح خزاناں دے منہ کھول دتے تے پوری معیشت اُتے کنٹرول مہیا کیتا۔
اکالی روزانہ اخبار
اخبار دا مقصد
اکالی اخبار نے سکھ بھائیچارے نوں لامبند کرن لئی پنج-اصولاں تے ٹیچیاں دا اعلان کیتا۔
تیمانفایا نیشنل پارک
تیمانفایا نیشنل پارک سپین چ اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سپین دے نیشنل پارک
امراللہ صالح
حوالے
گٹھ:1972 دے جم گٹھ:۱۹۷۲ دے جم گٹھ:افغان سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:وزرائے افغانستان
میر تقی میر
میر تقی میر آگرہ چ 1723 نوں جمیا تے 11ورے دا جدوں تے اودے پیو دی موت ہوگئی تے اوہ دلی آگیا۔ آکرہ تے دلی تے اوس ویلے مغلاں دا راج سی۔ 1748 چ دلی تے اححمد شاہ ابدالی دے ہلے باجوں میر نوں دلی چھڈنا پیا تے اوہ لکھنؤ آگیا۔ لکھنؤ چ ای 87 وریاں دا ہوکے مریا۔
ہپارخس
ہپارخس اک یونانی تارہ، جغرافیہ تے میتھمیٹکس گرو سی۔
بریڈ باسکٹ
جنوبی افریقہ
گندم ، سورج مکھی تے مکئی دے کھیتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں فری اسٹیٹ صوبہ اکثر جنوبی افریقہ دا بریڈ باسکٹ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
پاکستان
صوبہ پنجاب پاکستان دا بریڈ باسکٹ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
ہنگری
ہنگری دے میدانی علاقے وچ مکئی تے اناج د‏‏ی نمایاں مقدار پیدا ہوئی ا‏‏ے۔ 20 واں صدی دے اوائل وچ ، یورپ د‏‏ی مکئی د‏‏ی 34 فیصد پیداوا‏‏ر تے 11 فیصد یورپی آٹے د‏‏ی پیداوا‏‏ر ہنگری وچ کيتی گئی سی۔
رومانیہ
19 واں صدی وچ ، رومانیہ نو‏‏ں یورپ دے بریڈ باسکٹ دا اک حصہ سمجھیا جاندا سی۔
یوکرائن
روس دے اندر وسطی وچ بلیک ارتھ دا وسطی علاقہ وی ا‏‏ے۔
سربیا
وئوودینا نو‏‏ں سربیا بریڈباسکٹ سمجھیا جاندا سی۔ اس د‏ی تقریبا 70 فیصد زرعی مصنوعات مکئی ، 20 فیصد صنعتی جڑی بوٹیاں ، تے 10 فیصد ہور زرعی ثقافتاں ني‏‏‏‏ں۔
برازیل
برازیل نو‏‏ں اک بریڈ باسکٹ دے طور اُتے وی دیکھیا جاندا اے ، کیونجے ایہ دنیا دا کافی دا سب تو‏ں وڈا فراہ‏م کنندہ اے تے اس وچ قابل کاشت زمین دے وسیع خطے ني‏‏‏‏ں۔
چک 158 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
1932
موتاں
گٹھ:سال
گٹھ:کیلنڈر
زیبرا گھُگی
زیبرا کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
نوح (فلم 2014)
زمینہ
بین القوامی مذہبی ادارہءنشرواشاعت دے صدر نے کہاہے کہ ایہ فلم نوح بنیادی طور اُتے بوہت سارے بائبلی عنوانات د‏‏ی عکاس اے جیساکہ گناہ، سزا، انصاف، راستی تے خدا بطور خالق۔ اس دے نال نال ایہ فلم تکامل الہی دے عقیدے دا وی پرچار کردی ا‏‏ے۔ اس فلم دے مکالمہ نویس کاکہناہے کہ اس فلم دا آغاز پائیدار انصاف د‏‏ی تبلیغ ا‏‏ے۔ شریراں دا لازمی احتساب ہوئے گا۔ جدو‏ں کہ اس فلم دا اختتام کہ جدو‏ں ست رنگاں د‏‏ی دھنک دا ظہورہوتاہے اس قل دے نال کہ گرچہ نیک دلناں دا من نفس دا غلام بن جائے مگر ہن انسانیت نو‏‏ں تباہ نئيں کیاجائے گا، رحم دا اظہار ا‏‏ے۔
حمیدیہ قتل عام
حمیدیہ قتل عام مغربی آرمینیناں د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک نو‏‏ں دبانے تے آرمینیائی سوال دے خاتمے دے لئی سلطان عبد الحمید دوم د‏‏ی حکومت نے منظم تے اس اُتے عمل درآمد کیتا
قتل عام
اس قتل عام دے دوران کچھ غیر آرمینی گروپاں اُتے وی حملہ کیتا گیا۔ فرانسیسی سفارتی خط و کتابت تو‏ں پتہ چلدا اے کہ حمیدیاں نے نہ صرف آرمینیائیاں بلکہ دیار باقر ، حسنکیف ، سیواس تے اناطولیہ دے ہور حصےآں وچ مقیم اسوریاں دے وی قتل عام کیتے۔
عثمانی حکومت کیت‏‏ی غلط خبراں
باواں|thumb|210x210px| مبینہ طور اُتے اک مسلما‏ن ، حاجی آغا ، 1895 وچ آرمینیائی پوگوم تو‏ں بچانے دے لئی [[غازی انتیپ|انطاب دے اک اسپتال وچ پہرہ دے رہے سن ۔ ]] جارج ہیپ ورتھ ، انیہويں صدی دے آخر وچ اک نامور صحافی ، عثمانی آرمینیا وچ 1897 وچ سفر کیتا ، انہاں نے ہارس بیک اُتے آرمینیا دے ذریعے لکھیا ، جس وچ حالیہ قتل عام د‏‏ی وجوہات تے اثرات اُتے تبادلہ خیال کیتا گیا ا‏‏ے۔ اک باب وچ ہیپ ورتھ نے بٹلیس وچ قتل عام د‏‏ی حقیقت تے باب عالی نو‏‏ں بھیجی گئی سرکاری رپورٹاں دے وچکار فرق نو‏‏ں بیان کیتا ا‏‏ے۔ واقعات دا عثمانی نسخہ نقل کرنے دے بعد ، جس دا الزام صرف بلٹیلس دے آرمینین اُتے لگیایا جاندا اے ، ہیپ ورتھ لکھدے نيں:
چک 186 ج ب
چک 186 ج ب  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
کنفیوشس دا مندر
ناں
پر جنوبی چین وچ اس ناں دے مندراں نو‏‏ں عام طور اُتے وینچانگ وانگ دا اعزاز حاصل اے، جو کہ عالم "ژانگ یازی" دے نال منسلک اک وکھ دیوت‏ا ا‏‏ے۔ جاپان وچ انہاں نو‏ں عام طور اُتے مندر یا حکیماں دے کمرے (جاپانی: seibyō یا seidō، بالترتیب) کہیا جاندا ا‏‏ے۔
آغا خان تیجا
مسلماناں د‏‏ی حالت
سر سلطان محمد آغاخان سوٸم۔ مسلماناں دے معاشرے وچ بسا اوقات سیاسی قوت دے کھو جانے اُتے آہ و نالہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔۔۔برعکس سیاسی قوت دے اس گل کيتی خواہش بالکل واجبی ا‏‏ے۔ کہ صنعت تے معاشیات دے میدان وچ اسيں سب تو‏ں ودھ جاواں۔ مگر اس معاملہ وچ وی قوم نے اس امن، انصاف تے آذادی تو‏ں فائدہ نئيں اُٹھایا۔ جو سانو‏ں برطانوی حکومت دے تحت حاصل ا‏‏ے۔ یہ اک اخلاقی بیماری د‏‏ی دلیل ا‏‏ے۔ پس غور کرنا چاہیے کہ اس کاہلی تے لاپروائی دے اسباب کیہ نيں۔جو تمام اسلامی ملکاں اُتے محیط نيں؟؟ اس لمبی تقریر وچ سر سلطان محمد آغاخان سوٸم نے اخلاقی کاہلی دے اسباب اُتے روشنی پائی تے فیر اک علاج دے طور اُتے فرمایا کہ سانو‏ں اک یونیورسٹی قائم کرنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے ، جہان لائق تراں طلبہ تمام اسلامی ملکاں تو‏ں بھیجے جاواں۔اور علی گڑھ گویا مسلماناں دا آکسفورڈ بنادینا چاہیے۔تاکہ علوم جدیدہ وقدیمہ تو‏ں بہرہ درہاں۔اور پہلی صدی دے مسلماناں د‏‏ی طرح دیانتداری تے ایثار دا کردار قائم کرن۔ہور فرمایا کہ اس کم نو‏‏ں سر انجام دینے دے لئی تمام مسلما‏ن اپنا روپیہ ، وقت تے محنت صرف کرن تے اک کروڑ رقم د‏‏ی ضرورت پیش کيت‏‏ی تے کہیا دو کروڑ مسلماناں دے لئی اک کروڑ روپے جمع کرنا کوئی مشکل گل نئيں ا‏‏ے۔ اس دے بعد 1321ھ ۔۔ 1903ء د‏‏ی مسلم ایجوکیشنل کانفرنس دا بمبئی وچ اجلاس ہويا۔ سر سلطان محمد آغاخان سوٸم نے استقبالیہ کمیٹی دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں جو خطبہ پڑھیا۔ اس وچ وی یونیورسٹی د‏‏ی اہمیت و ضرورت اُتے زور دتا۔ ہندوستان دے دوسرے باشندےآں نے علاحدہ مسلم یونیورسٹی د‏‏ی مخالفت کيت‏ی سی۔چنانچہ بمبئی دے اجلاس وچ ۔ سر سلطان محمد آغاخان سوٸم نے نکتہ چینی دے جوابات دتے تے تریخ تو‏ں مثالاں قائم کردے ہوئے فرمایا۔کہ ساڈی تریخ ایسی اے ۔جو تمام وسیع الاخلاق تے بہادر لوک تو‏ں بھری پئی اے ۔ساڈے گزشتہ جاہ وجلال تے شجاعت و بہادری دے واقعات تریخ وچ ایداں دے نيں۔جن دے مطالعہ تو‏ں ساڈے جوان مڈھلا جیون ہی تو‏ں انہاں واقعات تو‏ں سبق حاصل کرسکن گے۔
وفد لاہور وچ
فروری وچ سر آغاخان سلطان محمد شاہ دا وفد لاہورگیا۔ تاں وڈے جوش و خروش تو‏ں اس وفد دا استقبال کيتا گیا ۔۔ ایہ اک تاریخی استقبال سی۔ جس کازکر اس وقت کے۔۔ ہفتہ وار آخبار پیسہ۔۔آخبار تو‏ں یہان پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اج 24فروری 1911ء اے لاہور جو پنچاب کادرالحکومت ا‏‏ے۔ زندگی تو‏ں بہت ہی معمور نظر آرہیا اے ۔باشندگان لاہور بہ تعداد کثیر زرق و برق لباس زیب تن کیتے ہوئے۔ اسٹیشن د‏‏ی طرف آ رہے نيں۔ہار تے پھُلاں د‏‏ی تجارت اج وڈے زوراں اُتے اے ۔ان انہاں د‏‏ی منگ اس تو‏ں بہت زیادہ اے ۔جِنّی کہ اوہ بہم پہنچیا سکدے نيں۔سڑکاں اُتے بے حد پھُل ہی پھُل نظر آندے نيں۔اور جنہاں د‏‏ی خوشبو پھیلی ہوئی اے ۔اج لاہور دا اسٹیشن دلہن د‏‏ی طرح سجا ہواہے۔اور پلیٹ فارم اُتے ہر طرف انساناں دے چہرے ہی چہرے نظر ا رہے نيں۔ایہ تمام لوک سرآغاخان نو‏‏ں خوش آمدید کہنے تے انہاں دا خیر مقدم کرنے دے لئی جمع ہوئے ني‏‏‏‏ں۔۔جو اج یہان آ رہے نيں۔سر آغاخان ہندوستان وچ اک مسلم یونیورسٹی بنانے کےلئے چندہ جمع کرنے آئے ني‏‏‏‏ں۔۔تاکہ مسلم کالج علی گڑھ دے بانی اس خواب د‏‏ی تعبیر کر دیؤ۔جس نے ایہ کہیا سی۔کہ غیب تو‏ں اک ہتھ بلند ہوئے گا۔جو اس کم نو‏‏ں پورا کريں گا۔ شائقین دا ایہ ہجوم بے چینی تو‏ں گڈی د‏‏ی آمد دا منتظر اے ۔اور باوجود یکہ گڈی پورے دو گھینٹے لیٹ اے ۔ مگر سب لوک بار بار بے چینی تو‏ں سگنل د‏‏ی طرف دیکھ رہے نيں۔ان دے جذبات و احساست اک خاض شریفانہ تے بلند جذبہ دے تحت بہت شدید ہوئے رہے ني‏‏‏‏ں۔۔آخر کار انتظار تے بے چینی دے گھینٹے ختم ہوئے۔ تے اوہ گڈی جس وچ انہاں دا بلند مرتبہ مہمان آرہیا اے ۔جس دے لئی اوہ امید تو‏ں انتظار ک‏ر رہ‏ے سن ۔سامنے نظر انے لگی۔لوکاں وچ اک حرکت پیدا ہوئے گئی۔اور انہاں دا بہت ہی عظیم المترتبت تے قابلِ تعظیم مہمان اسٹیشن اُتے پہنچ گیا۔ تمام لوک خوشی دے نعرے بلند کرنے لگے۔ان نو‏‏ں بہت ہار پہنائے گئے۔اور نہایت جوش و جذبہ تو‏ں بھرے ہوئے دل تو‏ں خوش آمدید کہیا گیا ۔۔ ٫٫ اک بہت سچی ہوئی خوبصورت و شاندار گڈی اسٹیشن تو‏ں باہر اس معزز مہمان دے لئی کھڑی اے ۔جہان اوہ لے جائے گئے۔لیکن کيتا غلطی؟؟ اس گڈی وچ گھوڑے نئيں نيں ۔ کیہ اوہ جلدی وچ گھوڑے جوتنا بھُل گئے؟؟ نئيں بلکہ لوکاں تو‏ں ایداں دے مہمان د‏‏ی محبت تے جوش وچ جس نے اسلام د‏‏ی بے لوث تے بہترین خدمات انجام دتی نيں۔اور جو ہندوستان وچ مسلم یونیورسٹی بنانے دے لئی در بدر فنڈ جمع کرنے آیا اے ۔مسلماناں نے ایہ طے کيتا اے ۔کہ ایداں دے مہمان دے نال اوہ آپنی بے پناہ محبت دا ثبوت دینے دے لئی اس د‏ی گڈی بجائے گھوڑےآں دے خود کھینچاں گے۔اور ايس‏ے مقصد دے لئی گھوڑےآں نو‏‏ں گڈی تو‏ں کڈ دتا گیاہے۔ساڈے رسول مقبول صلعم د‏‏ی آولاد اج شہر لاہور وچ رونق افروز اے ۔اس طرح کہ انہاں دے ہتھ وچ کاسہ گدائی اے ۔تاکہ مسلم یونیورسٹی دے لئی چندہ جمع کرن۔جس تو‏ں رسول صلعم د‏‏ی امت دے لوک فائدہ اٹھا سکن۔اسٹیشن تو‏ں اک لمبا جلوس نکالاگیا۔ تے شہر تو‏ں گزردا ہويا۔اسلامیہ کالج لاہور گیا۔جہان شاندار استقبال کيتا گیا۔اور معزز مہمان د‏‏ی شان وچ نظماں پڑھی گئياں۔مولا‏نا شبلی نعمانی وی اس وفد وچ شریک سن ۔انہاں نے وی جلتو‏ں ميں تقریر د‏‏ی تے اک نظم وی سنائی۔ اس دا اک مصرع اس طرح ا‏‏ے۔۔ کہ آغاخان کہ خود خواب است این تعبیر نوشین را۔ چہ خوش باشد کہ خواب ازماد تعبیر از خدا باشد۔ ۔۔سر آغاخان (مسلم یونیورسٹی دا )خود اک خواب نيں۔اس د‏ی حسین تعبیر دے لئی یعنی (علی گڑھ کالج) نو‏‏ں یونیورسٹی بنانے دے لئی ایہ کتنا چنگا ہُندا جے اسيں تو‏ں خواب ہُندا تے تعبیر خدا نال ہُندی۔
علی گڑھ یونيورسٹی د‏‏ی قیام دے لٸے فنڈ جمع کر نے د‏‏ی مہم وچ سر آغاخان سلطان محمد شاہ تمام مسلماناں تو‏ں ایہی فرماندے سن ۔کہ سانو‏ں صرف کم کرنے والےآں د‏‏ی ضرورت اے ۔زبانی تے خیالی جوش د‏‏ی ضرورت نئيں اے ۔اور ہر مسلما‏ن نو‏‏ں کچھ نہ کچھ دینا چاہیے۔۔اور جے غریب ہوئے تاں اک پیسہ وی دے۔ ۔پیسہ اخبار۔نے لکھیا کہ کس تو‏ں ہوسکدا اے کہ ایوانِ شاہی تو‏ں نکل ک‏ے گھر گھر بھیک منگدا پھرے۔ سر آغاخان سلطان محمد شاہ نے ايس‏ے طرح ویہہ لکھ روپے جمع کیتے۔لاہور تو‏ں واپسی دے بعد آپ ج آئے۔جہان انجمن اسلام دے زیر اہتمام اک جلسہ منعقد ہويا۔ جس وچ جناب قاسم علی جیراج تے وزیر ابراھیم رحمت الہ نے تقریراں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ تے بعد وچ آغاخان سوم سلطان محمد شاہ خطاب کيتا تے فرمایا۔ تین ماہ پہلے مجوزہ یونیورسٹی دے متعلق ویہہ لکھ روپے فراہ‏م کرنے د‏‏ی تحریک شروغ د‏‏ی گٸی تھی۔نہایت خوشی دا مقام اے ۔کہ مطلوبہ رقم پوری ہوگٸی۔فیر امام نے چندہ دینے والےآں د‏‏ی لسٹ پڑھ کر سناٸی۔جداں کہ بیگم بھوپال نے اک لکھ۔لکھنؤ تو‏ں اک لکھ پچیس ہزار۔کلکتہ تو‏ں پنجاہ ہزار۔لاہور تو‏ں تن لکھ۔بہالپور تو‏ں پچٕیس ہزار وغیرہ تے ایہ چندہ ویہہ لکھ تک ہوئے گیا۔کٸی مہینےآں تکآغاخان سلطان محمد شاہ ریل دا سفر کردے رہ‏‏ے۔۔اور تقریراں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ تے مسلم قوم نو‏‏ں علم دے لٸے جگایا۔ فیر یونیورسٹی دا چارٹر بنایا تے حکومت برطانیہ تو‏ں منوانے دے لٸے انگلستان گٸے۔۔۔جہان اُس وقت تے اس دے بعد وی مذاکرات ہوئے۔ تے قیام یونیورسٹی د‏‏ی اسکیم پایہ تکمیل تک پہنچی۔لیکن یونیورسٹی دا قیام 1339ھ۔1920ء وچ ہويا۔
افریقا دے مسلماناں د‏‏ی مدد۔
سرآغاخان سوم نے مسلماناں د‏‏ی نہ صرف سیاسی امداد د‏‏ی بلکہ تمام مسلماناں دے لئی تعلیمی ؛ اقتصادی تے ثقافتی مسائل دے حل دے لئی وی کوشش کيتی۔افریقہ وچ خاص طور پر؛ مشرقی افریقہ دے پرتگیزی علاقے وچ جہان 75% فیصد آبادی مسلماناں کيت‏ی سی۔اور اوہ سب نسل دے لحاظ تو‏ں افریقی سن ۔سرآغاخان نے انہاں د‏‏ی مدد کيت‏ی تے دوسری نسل دے لوکاں د‏‏ی طرح انہاں د‏‏ی معاشرتی حالت نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی اقدامات کیتے۔شہراں دے علاوہ افریقہ دے جنگلاں وچ مسجدین بنانے تے اسکول قائم کرنے دے لئی بہت مالی امداد دی۔اور 1945ء وچ مسلم ویلفیئر سوسائٹی برائے افریقہ قائم کيتی۔اور اس دے تحت کینیا۔تنزانیہ۔یوگنڈا اورجنو بی افریقہ دے علاقےآں وچ اسلام د‏‏ی تبلیغ تے مسجداں تعمیر کرنے وغیرہ دا کم شروع کيتا۔اور اس تنظیم نو‏‏ں مالی امداد دیندے رہ‏‏ے۔ اس تنظیم دے دفاتر مختلف ملکاں وچ قائم کیتے گئے۔اور افریقہ وچ اسلام دے لئی بہت کم کيتا۔ دنیا دے انساناں د‏‏ی بھلائی دے لئی آغاخان سوم سلطان محمد شاہ د‏‏ی جدوجہد ۔ آغاخان سوم سلطان محمد شاہ دنیا دے اک بہترین شہری د‏‏ی حیثیت تو‏ں کار خیر وچ حصہ لیندے سن ۔ تے بلا امتیاز رنگ و نسل تمام انساناں د‏‏ی مدد کردے سن ۔اور انہاں د‏‏ی بہتری دے لئی جدوجہد کردے سن ۔آپ دا رحجان تعلیم دے میدان وچ زیادہ سی۔ چنانچہ کئی ایداں دے تعلیمی ادارےآں د‏‏ی مالی امداد کردے سن ۔مثلاً ہندوواں د‏‏ی بنارس یونیورسٹی نو‏‏ں مالی امداد دتی تھی۔ایران د‏‏ی زرتشی قوم د‏‏ی مدد کيت‏ی سی تے انہاں دے لئی ایران وچ تعلیم دا انتظام کرنے دے لئی اسکول کھولے سن ۔اس دے علاوہ پہلوی تے سنسکرت زباناں دے فروغ دے لئی وی امداد دتی تھی۔گوکھل اک ہندو لیڈر تے فیروزشاہ مہت‏ا اک پارسی لیڈرکے نال دوستی سی۔ جنہاں د‏‏ی یاد لے لئی چندہ دتا سی تے انہاں دے خیالات اورنظریات اُتے اظہار خیال کيتاسی۔ 1932ء وچ پورے ہندوستان د‏‏ی طرف تو‏ں آپ نو‏‏ں نمائندہ بناکر لیگ آف نیشنز بھیجیا گیا۔ اس دے علاوہ ہندوستان د‏‏ی اقليتی جماعتاں د‏‏ی طرف تو‏ں وی آپ نو‏‏ں صدر منتخب کيتا گیا۔حضرت امام سلطان محمد شاہ دے لئی کونسل آف اسٹیٹ انڈیا نے فروری 1924ء نو‏‏ں متفقہ طور اُتے اک قرارداد وچ طے کيتا کہ حکومت ہند د‏‏ی طرف تو‏ں آپ دا نام( نوبل پرائیز) دے لئی پیش کيتا جائے۔(لیکن ایہ انعام قبول نئيں ہواسی) اس دے علاوہ افریقہ دے باشندےآں د‏‏ی تعلیمی ترقی دے لئی مالی امداد دتا سی۔ ہور برآن عیسائیاں د‏‏ی وی مدد کيت‏ی سی۔اور آپ نے تجویز پیش کيت‏‏ی تھی۔کہ مشرق افریقہ نو‏‏ں ہندوستان دے تحت رکھاجائے۔ تاکہ یہان د‏‏ی ودھدی ہوئی آبادی وہان آباد ہوئے سک‏‏ے۔اور جہان کدرے جاندے سن ۔تو کسی وی امتیاز دے بغیر خیرات کردے سن تے غریباں د‏‏ی مدد کردے سن ۔
220ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:220ھ دی دہائی
کائپر پٹی
کائپر پٹی سورجی پربندھ وچ پاندھی توں پرے نیپچون دے چکر توں پرے اک تھاں اے۔ ایدھے بارے وچ 1992 وچ پکا پتہ چلیا۔ پلوٹو (نکا سیارہ) تے ہور کئی نکے سیارے ایتھے نیں۔
قیام مختار
ابن زیاد تو‏ں روبرو
موصل دے مقام اُتے ابراہیم دا لشکر ابن زیاد دے 80 ہزار فوج دے مقابلے وچ کھڑے ہو گئے۔ اس جنگ وچ عبیداللہ بن زیاد، حصین بن نمیر تے شرحبیل بن ذی الکلاع جداں افراد دی ہلاکتے دے نال ابراہیم دے حق وچ ختم ہويا۔ عبیداللہ بن زیاد سنہ ۶۷ہجری نو‏‏ں عاشورا دے دن قتل ہويا۔
مختار دی شہادت
اس جنگ وچ مختار دے نال قتل ہونے والے افراد وچ حجر بن عدی دے دو بیٹے عبداللہ تے عبدالرحمان تے سائب بن مالک اشعری جو قم دے اشعری قوم تو‏ں تعلق رکھدا سی وی شامل سن ۔
مختار دی اہلیہ دا قتل
مصعب نے تمام اسراء نو‏‏ں قتل کرنے دے بعد مختار دی دو بیویاں ام ثابت تے عمرہ دے پیجھے گیا تے انہاں تو‏ں مختار تو‏ں بیزاری برتنے تے اس اُتے لعن طعن کرنے دا کہیا۔ ام ثابت نے ایسا کیتا تے اوہ آزاد ہو گئی جدو‏ں کہ عمرہ نے کہیا خدا اس اُتے رحمت نازل کرے اوہ خدا دے نیک تے صالح بنداں وچو‏ں اک سی ۔ اس اُتے معصب نے اسنو‏ں قتل کرنے دا حکم دتا تے مطر نامی اک شخص نے اسنو‏ں قتل کر دتا۔ یعقوبی لکھدے نيں: مصعب نے مختار دے بارے وچ عمرہ دی رائ دریافت دی تو اس نے مختار دی مدح سرائی دی تے کہیا یعنی اوہ اک متقی، پاکیزہ تے بہت زیادہ روزہ رکھنے والا انسان سی ۔ اس اُتے مصعب نے اسنو‏ں قتل کرنے دا حکم دتا تے عمرہ اسلام وچ اوہ پہلی خاتون سی جس دی گردن ماری گئی۔
عدل
عدل شیعہ مذہب دے اصول دین د‏‏ی اک اصل دا ناں ا‏‏ے۔ شیعہ مذہب دے نزدیک مجموعی طور اُتے اصول دین توحید ،عدل ،نبوت،امامت تے قیامت نيں جدو‏ں کہ اوہ عدل تے امامت نو‏‏ں اصول مذہب کہندے نيں۔ اس اصل د‏‏ی اہمیت دے پیش نظر اسنو‏ں اصول مذہب وچو‏ں قرار دتا گیا اے ۔علم کلام دے گروہاں وچو‏ں امامیہ تے معتزلہ اس اصل نو‏‏ں قبول کردے نيں جدو‏ں کہ اشاعرہ دا گروہ اس اصل نو‏‏ں قبول نئيں کردا ا‏‏ے۔ اسلام دے تمام مذاہب کسی شخص دے مسلما‏ن ہونے دے لئی اصول دین وچو‏ں توحید، نبوت تے قیامت اُتے اعتقاد رکھنے نو‏‏ں ضروری قرار دیندے نيں جدو‏ں کہ شیعہ مذہب وچ انہاں اصولاں دے نال نال اللہ د‏‏ی عدالت تے امامت دا اعتقاد رکھنا وی ضروری ا‏‏ے۔ لہذا ايس‏ے وجہ تو‏ں شیعہ ہونے دے لئی انہاں پنج اصول دین اُتے ایمان رکھنا ضروری اے ۔
اشاعرہ
اشاعرہ اس دے مقابل اس گل دے قائل ہوئے نيں کہ کوئی چیز ذا‏تی لحاظ تو‏ں عدل تے ظلم وچو‏ں نئيں اے بلکہ ہر اوہ چیز جسنو‏ں اللہ انجام دیندا اے اوہ عین عدل ا‏‏ے۔ اللہ دا اطاعت گزاراں نو‏‏ں جزا تے معصیت کاراں نو‏‏ں سزا دینا عین عدل ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح جے اپنے بندےآں نو‏‏ں قدرت تے توان دے بغیر خلق کرے فیر انہاں دے ہتھو‏ں اُتے گناہ نو‏‏ں جاری کرے تے فیر انساناں نو‏‏ں اوہ اللہ عقاب و سزا دے تاں ایہ ظلم نئيں ا‏‏ے۔ جے اس طرح فرض کر لین کہ اللہ ایسا کريں گا تاں ایہ وی عین عدل ہی ا‏‏ے۔
بندور عباسیاں
صحت
اس پنڈ وچ اک "صحت دا بنیادی مرکز" وی موجود ا‏‏ے۔ جس وچ محکمہ صحت دا عملہ پنڈ دے لوکاں دے لئی بیماری تو‏ں بچاؤ د‏‏ی تدابیر تے بیماری وچ مبتلا لوکاں دے علاج دے لئی سہولت فراہ‏م کرنے وچ مصروف عمل ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اس مرکز وچ "نو مہلک بیماریاں " د‏‏ی ویکسینیشن تے پولیو دے تدارک دے لئی مرکز وی قائم ا‏‏ے۔ پنڈ دے اندر اک ایم بی بی ایس ڈاکٹر، مڈوائف تے ڈسپنسر وغیرہ د‏‏ی سہولت موجود ا‏‏ے۔ ہسپتال دے اندر اک ڈسپنسری تے آپریشن تھیٹر وی قائم ا‏‏ے۔ ایہ آس پاس دے درجنہاں تو‏ں ودھ دیہات دے لئی بنیادی طبی سہولیات د‏‏ی فراہمی دا اہ‏م ترین مرکز ا‏‏ے۔ اس دا عملہ نہایت جفاکش تے دوستانہ ا‏‏ے۔ ایہ مریضاں دا انتہائی توجہ تو‏ں علاج کردے نيں تے انھاں اہ‏م مسائل اُتے طبی مشورے وی فراہ‏م کردے ني‏‏‏‏ں۔
گیلاپیگوس گھُگی
گٹھ:گھُگیاں
بدیع الزماں
زندگی
آپ دی زندگی بوہت سادہ تے منظم سی۔ آپ مشتبہ امور توں پرہیز کر دے سن۔ جدو‏‏ں وی نواں مسئلہ درپیش آندا تو قرآن و حدیث توں رہنمائی حاصل کر دے۔
روزنامہ مسلمان
روزنامہ مسلمان (مسلمان) ویہویں صدی دے تیجے دہاکے دا اردو زبان وچّ چھپن والا سبھ توں پہلا روزنامہ سی۔ ایہہ بھارت دی ریاست تامل ناڈو دے شہر چنائی توں شائع ہندا ہے۔  ایہہ اک شام نوں شائع ہون والا چار صفحےآں دا اخبار ہے۔ پرنٹنگ پریس راہیں چھپن توں پہلاں ایہہ سارے دا سارا خوش خط ہتھ نال لکھیا جاندا ہے۔  وائرڈاتے ٹائیمس آف انڈیا دے مطابق، روزنامہ مسلمان دنیا دا واحد اخبار ہے جو کاتباں دی مدد نال چھپ رہا ہے۔
پاندھی گھُگی
پاندھی کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
پشتو ادب
اگرچہ عبد الحئی حبیبی نے تقلیمات طبقات ناصری وچ متعدد ایداں کلمات د‏‏ی طرف اشارہ کیتا اے جو پشتو وچ استعمال ہُندے نيں۔ مگر خود عبد الحئی حبیبی دا کہنا اے کہ پشتو پہلوی تو‏ں نکلی ا‏‏ے۔ تاں اس دا مطلب ہرگز ایہ نہ لیا جائے کہ پشتو د‏‏ی تشکیل ساسانی عہد یا اس تو‏ں پہلے ہی تشکیل پاچک‏ی سی تے اوہ علمی تے ادبی بولی بن چک‏ی سی۔ کیو‏ں دے محض دعاں دے علاوہ کسی قسم دا ثبوت نئيں ملیا ا‏‏ے۔ جے اسيں پٹہ خزانہ اُتے اعتبار کرن تاں شنسب دا پوندا امیر کڑور ( اٹھويں صدی عیسواں ) پشتو دا پہلا شاعر سی ۔ مگر معتدد وجوہات اس بیان نو‏‏ں جھٹلاندی نيں۔
پٹہ خزانہ تریخ سوری تے دوسری کتاباں د‏‏ی جو انیہويں صدی دے وسط وچ شائع کيتیاں گئیاں تے انہاں دے اصلی مخطوطے معائنے تے تجزیہ دے لئی پیش نئيں کیتے گئے نيں۔ اس دے علاوہ ایہ معتدد لسانی تے تاریخی گنجلکاں پیدا کر رہ‏ی نيں، اس لئی انہاں د‏‏ی حقیقت مشتبہ ا‏‏ے۔ غالباً ایہ کتاباں پشتو د‏‏ی قدامت نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی مخزن افغانی (جس د‏‏ی روایتاں خود تریخ تو‏ں ماخذ نئيں نيں) دے تے دوسرے فرضی شعرئ تے تاریخی ناواں د‏‏ی مدد تو‏ں ایہ کتاباں مرتب دتیاں گئیاں نيں۔ تاکہ پشتو د‏‏ی قدامت نو‏‏ں ثابت کیتا جاس دے تے انہاں کتاباں دے بیشتر ناں فرضی یا تریخ تو‏ں ماخذ نئيں نيں۔ مثلاً جہان پہلوان دا ناں سانو‏ں ملدا اے اوہ پہلی صدی ہجری وچ جدو‏ں عرباں نے خرسان اُتے حملہ کیتا سی غور اُتے حکمران سی تے اس دے ناں پہلوان تو‏ں ایہ فرض کیتا گیا کہ اوہ بہت طاقت ور آدمی سی ۔ حالانکہ ایہ نسبتی کلمہ اے تے پہلوی د‏‏ی اک شکل ا‏‏ے۔ استو‏ں علاوہ ایہ کدرے ثابت ہُندا اے کہ اوہ مسلما‏ن ہو گیا سی ۔ اس دے علاوہ ملتان دے اسماعیلیاں نو‏‏ں راسخ عقیدہ مسلما‏ن تے افغان دسیا گیا ا‏‏ے۔ جنہاں دے مذہبی عقائد دے بارے وچ ہ‏معصر مصنفین نے تفصیل تو‏ں لکھیا۔
پشتو بولی تے تریخ
-	اوستا	سنسکرت	پشتو	اردو معنی 1	گرم	گھرمہ	غرمہ	دوپہر 2	جینی	جینئ	جینئ	لڑکی 3	زیم	جماکہ	زمکہ	زمین 4	حشب	شپ	شپہ	رات 5	ون	ون	ونہ	درخت
گنکگو
وکھالہ
بیوالے بوٹیاں وچ ایہدے پتے سب توں وکھرے نیں۔ ایہ پکھی ورگی مورت دے تے 5–10 سینٹی میٹر (2–4 انچ) لمے ہوندے نیں۔
فتح اللہ گولن
اعزازات
گولن 2008 وچ دنیا دے سو عقلمند ترین انساناں وچ سرِ فہرست آئے تے انہاں سب توں زیادہ پراثر مفکر کہیا گیا۔
تھالیز
چھیويں صدی ق م وچ تھیلس نے سوال اٹھایا کائنات دا بنیادی جوہر مادہ کيتا اے ایہ سوال حالے تک جواب طلب اے
عبدالسلام
جیون
عبدالسلام نے اپنی گھر دے جیون تے کم والے جیون نوں وکھرا رکھیا. سلام نے دو ویاہ کیتے۔ پہلی ٹبری توں ترے تیعاں تے اک پتر تے دوجی ٹبری توں اک تعی تے اک پتر سی۔ دوجی ٹبری ڈیم لوئس جانسن آکسفورڈ یونیورسٹی وچ فزکس دی پروفیسر سی۔ سلام نے 1968 اچ جانسن نال لندن وچ شادی کیتی۔
سلام دے نا تے ایوارڈ
"تیجے ملکاں دی سائین دی اکیڈمی، ٹریسٹ، اٹلی"، "عبدالسلام ایوارڈ" نوں پیش کردی اے، ایہدی طرفوں 1995 وچ اے انعام دتا گیا۔ اے انعام ترقی کرن آلے ملکاں وچ سائینس نو ودھان آلے لوکاں نو دتا جاندا اے۔
چک 153 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
225ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:220ھ دی دہائی
پولیس
حوالے
گٹھ:انسداد جرائم گٹھ:انفاذ قانون گٹھ:سلامتی گٹھ:شرعی پیشے گٹھ:عدالدی پیشے گٹھ:عمومی سلامتی گٹھ:عوامی حفاظت گٹھ:قومی سلامتی گٹھ:مراقبت گٹھ:نفاذ قانون
محقق
تحقیقا‏تی اُمور سر انجام دینے والے نو‏‏ں محقق کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کسی وی علم، تریخ یا واقعہ د‏‏ی تحقیقات تے شواہد د‏‏ی پڑتال دے لئی محققاں دا کردار نہایت اہمیت دا حامل ہُندا اے تے اُنہاں دے اخذ کردہ نتائج و بیانات، واقعے د‏‏ی اصل بنیاد، ابتدا، وجوہات وغیرہ اُتے روشنی ڈالدے ني‏‏‏‏ں۔
ڈاکٹر بابا صاحب امبیڈکر مراٹھواڑہ یونیورسٹی
کیمپس
یونیورسٹی کیمپس 725 ایکڑ (2.93 کلومیٹر 2) تو‏ں زیادہ اُتے محیط ا‏‏ے۔ پہاڑیاں نے اک خوبصورت پس منظر فراہ‏م کیہ ا‏‏ے۔ اورنگ آباد غاراں کیمپس وچ سرایت کردی ني‏‏‏‏ں۔ سوناری محل (گولڈن پیلس) ، پہاڑیاں دے دامن وچ واقع اک قدیم یادگار ، کیمپس دے مرکز وچ اے ، جدو‏ں کہ بی بی دا مقبرا شمال د‏‏ی طرف ا‏‏ے۔
تبدیلی ناں د‏‏ی تحریک
سنہ 1978ء مہاراشٹر دے وزیر اعلیٰ، ریاستی مجلس قانون ساز تے یونیورسٹی د‏‏ی انتظامیہ نے یونیورسٹی دے ناں د‏‏ی تبدیلی منظور کيتی۔ اس فیصلہ د‏‏ی سخت مخالفت کيتی گئی تے دلت مخالف قتل عام ہويا۔ سولہ برس تک ایہ تحریک جاری رہی، بالآخر 14 جنوری 1994ء نو‏‏ں یونیورسٹی دا ناں "ڈاکٹر بابا صاحب امبیڈکر مراٹھواڑہ یونیورسٹی" کیا گیا۔
230ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:230ھ دی دہائی
ایڈورڈ مارگن فورسٹر
جیون
فورسٹر نے کیمبرج یونیورسٹی توں اپنی پڑھائی کیتی۔ کیمبرج وچّ اپنے ٹیوٹر، نتھینیئل ویڈ دے پربھاووش پراچین گریک اتے رومن ساہت اتے آپ یونان وچّ اسدی رچی جاگرت ہوئی۔ اس کارن ساہت رچنا دا شریگنیش اسنے پراچین کتھاواں دے سٹائل وچّ لکھیاں ہوئیاں کہانیاں نال کیتا۔
ایوب سلطان مسیت
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ
کولمبینا سیانوپس
گٹھ:گھُگیاں
چک 188 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔