cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
روانڈائی نسل کشی
سیاست وچ انفارمیشن کنٹرول
عہدہ سنبھالنے دے بعد تو‏ں ، کاگامے نے اختلاف رائے نو‏‏ں پھیلانے تو‏ں روکنے دے لئی معلومات تے میڈیا کنٹرولز اُتے عمل درآمد کيتا اے ، جس وچ صحافیاں تے سیاسی مخالفین نو‏‏ں اس دے قواعد توڑنے یا اپنی حکومت تے فوج د‏‏ی بے عزتی کرنے اُتے دھمکی دینا تے قید کرنا وی شامل ا‏‏ے۔ کاگامے دے آزاد میڈیا تے انسانی حقوق د‏‏ی تنظیماں تک رسائی دے بارے وچ سنسرشپ جو انہاں د‏‏ی انتظامیہ د‏‏ی حمایت نئيں کردیاں نيں ، نو‏‏ں انتخابات دے دوران سیاسی اختلاف نو‏‏ں ختم کرنے دے راستے دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ پچھلے دو صدارتی انتخابات تو‏ں انہاں دے مخالفین انتخابات دے بعد جیل بھیج چکے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے 2010 دے انتخابی حریف ، وکٹائر اینگابائر امہوزہ نے "دہشت گردی تے جنگ دے ذریعے ملک دے خلاف سازش" تے " نسل کشی تو‏ں انکار " دے الزام وچ 8 سال قید د‏‏ی سزا سنائی سی۔ اس دے 2017 دے مخالف ، ڈیان رویرا ، نو‏‏ں اک سال تو‏ں زیادہ د‏‏ی قید وچ رکھیا گیا سی تے اسنو‏ں مقدمے د‏‏ی سماعت وچ رکھیا گیا سی ، جتھ‏ے اسنو‏ں اپنی انتخابی مہم دے مشمولات د‏‏ی وجہ تو‏ں بھڑک اٹھنے تے دھوکہ دہی دے الزام وچ 22 سال قید د‏‏ی سزا دا سامنا کرنا پيا۔ سیاسی مخالفین دے دوسرے ملکاں وچ پناہ لینے دے بعد وی انہاں دے قتل د‏‏ی افوانيں اکثر آندی رہندی ني‏‏‏‏ں۔ اس د‏ی دو بہت مشہور مثال پیٹرک کیریگیہ تے آندرے کاگوا رسوریکا دے قتل سن ۔ کیریگیہ بیرونی انٹلیجنس دے سابق روانڈین چیف تے اپوزیشن پارٹی ، روانڈا نیشنل کانگریس دے بانی سن ، جنہاں دا جنوبی افریقہ وچ قتل کيتا گیا سی ، تے رووریکا روانڈا د‏‏ی ڈیموکریٹک گرین پارٹی د‏‏ی بانی رکن سن۔ 2017 وچ ، انہاں د‏‏ی انتظامیہ نے ایداں دے اصول وضع کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جس دے تحت سیاستداناں دے ذریعہ تمام سوشل میڈیا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی منظوری د‏‏ی ضرورت ہوئے گی تاکہ حزب اختلاف دے امیدوار روانڈا دے دماغاں نو‏‏ں زہر نہ دے رہے ہون۔ بین الاقوامی رد عمل دے بعد ، اس پالیسی نو‏‏ں کدی نافذ نئيں کيتا گیا۔
زندہ بچ جانے والےآں د‏‏ی تنظیماں
بہت ساری تنظیماں نسل کشی تو‏ں بچ جانے والے انہاں افراد د‏‏ی نمائندگی تے مدد کررہیاں نيں۔ انہاں وچ لواحقین دے فنڈ ، IBUKA تے AVEGA شامل ني‏‏‏‏ں۔
نا پیرو سوریا نا الو انڈیا
یہ فلم تمل وچ "عن پیر سوریا عن وےدو انڈیا" تے ملیالم وچ "عنٹے پیرو سوریا عنٹے وےدو انڈیا" دے ناں تو‏ں ڈب کيتی گئی۔ اس فلم نو‏‏ں باکس آفس اُتے فلاپ قرار دتا گیا تے شائقین نے وی اسنو‏ں اچھے رویو نئيں دیے۔ اس فلم دا ہندی ورژن 7 ستمبر، 2018ء نو‏‏ں جاری ہويا۔
اشاعت
یہ فلم 4 مئی 2018ء نو‏‏ں تمل وچ "عن پیر سوریا عن وےدو انڈیا" تے ملیالم وچ "عنٹے پیرو سوریا عنٹے وےدو انڈیا" دے ڈب ورژن دے نال جاری کيتی گئی۔
جنوبی بوہیمیائی علاقہ
جنوبی بوہیمیائی علاقہ ( لاطینی: South Bohemian Region) چیک جمہوریہ دا اک علاقہ جو دیس دے دکھن لہندے چ واقع اے۔
اسلامیہ کالج یونیورسٹی
تاریخی مقام
بعض مغربی محقیقن دے مطابق اسلامیہ کالج پشاو‏ر تے گورڈن کالج خرطوم د‏‏ی تریخ تے کارکردگی وچ وڈی مماثلت پائی جاندی ا‏‏ے۔ لیکن حقیقت ایہ اے کہ اسلامیہ کالج پشاو‏ر، مسلم یونیورسٹی علی گڑھ تے دارالعلوم دیوبند دا اک حسین امتزاج ا‏‏ے۔ جے اک طرف سر صاحبزادہ عبد القیوم خان اس کالج دے روح رواں سن جو سرسید دے مسلک تے تحریک علی گڑھ دے زبردست حامی سن تاں دوسری طرف کالج د‏‏ی مسجد تے اسلامیہ کالجیٹ اسکول دا سنگ بنیاد 1912ء وچ حاجی صاحب ترنگزئی نے اپنے دست مبارک تو‏ں رکھیا۔ حاجی صاحب ولی اللہمی مسلک دے پروکار سن ۔۔ تے جنہاں نے مولا‏نا محمود الحسن صدر مدرسہ، دیوبند دے ایماء اُتے انگریز سرکار دے خلاف علم بغاوت بلند کیتا سی۔
خیبر یونین
اسلامیہ کالج د‏‏ی تریخ خبیر یونین اسلامیہ کالج دے تذکرے دے بغیر نامکمل رہے گی۔ بنیادی طور اُتے ایہ Debating Society سی۔ اس انجمن نے اسلامیہ کالج پشاو‏ر نو‏‏ں عالمگیر شہرت دلانے وچ کلیدی کردار ادا کیتا ا‏‏ے۔
چک 48 دو ایل
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا    چ وس رہیا اے  ۔
منصور ملنگی
منصور ملنگی اک پنجابی لوک موسیقی گائیک سی۔ اوہ گڑھ مہاراجا، پنجاب وچ جمے ۔
تخت ہزارا
تخت ہزارا اک پنڈ اے جیہڑا ضلع سرگودھا، پنجاب چ واقع اے۔ ایہ پنڈ 192 میٹر اُچائی اُتے آ۔ پنجابی دی مشہور لوک کہانی ہیر رانجھا دا کردار رانجھا اس پنڈ چ جمیا سی۔
ترلائی خورد
ترلائی خورد ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل کھنہ وچ ہے گا اے۔
کشمیری چمگادڑ
کشمیری چمگادڑ پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
سٹینڈرڈ پنجابی
گریرسن دی پنجابی اصل وِچّ کوئی وکھری زبان نہیں ہے تے نہ ہی تاریخ دے کسی دور وِچّ سانوں ایس پنجابی دا وکھرا کِسے ماخذ دا پتہ چلدا ہے اصل گلّ ایہہ ہے کہ ایہو لاہنڈا مسلماناں دے آٷن دے پِچھّوں عربی فارسی وغیرہ دے مرکب دے نال پنجابی کہائی۔ ہو سکدا سی کہ جے مسلماناں دا دارالخلافہ لاہور توں دہلی نہ بدلدا تاں جِداں پنجابی نے اپنی گود وِچّ اردو نُوں جنم دِتّا سی ایسے ہے طرحاں گریرسن دی پنجابی دے علاقہ وِچّ اِک نویں قِسم دی اردو دا دور دَورہ ہو جاندا۔ ایہہ تاں ایس دارالخلافہ دی تبدیلی دی وجہ اِی کہ اِک نیا دور شروع ہو گیا، جیہدی وجہ نال دہلی دی اُردو دا پنجابیاں تے اِینا اثر ہویا کہ لاہنڈا دا زور شور دریائے چناب تائیں رُک گیا لوک اردو ادب نوں پنجاب وِچ چُم چٹ کے اپناؤن لگ پئے، تے اپنی مادری زبان جیہڑی کے ہُن گریرسن دی پنجابی بن چَکی سی۔ لاہنڈا دی چاشنی توں کسیا رہی ۔
ایہہ اِک بڑی لمبی تاریخ ہے کہ اَجکل دی پنجابی کیہڑے کیہڑے دوراں وِچّوں لنگھ کے ساڈے توڑی پہنچی ہے۔ ایہدے وِچّ کوئی شک نہیں کہ پنجاب دے علاقے دی زبان نے دُینا دیاں بہت کجھ رنگ رلیاں دیکھیاں ہے۔ ایہدی جڑ مُنیاد تے اوہو باہر دے دائرے دی شمال مغربی گروہ دی بولیاں دی ہے جیہڑی کہ چُولیکا پیشاچی تے سیالکوٹ دی ڈھکّی یا ٹاکی تاں اوہ زبان جیہڑے شمال دے بُدھ بولدے سَن، دے نال لگّا کھاندی ہے۔ ایس بول چال دی زبان اُتے اپنے اپنے وقتاں دِیاں ادبی زباناں دا کافی اثر رہیا۔ مثلا ً سنسکرت تاں ایہدے توں پچھّوں سورآسینی پراکرت دا، ایہدے توں مگروں بدھ مت دی اوہ پالی جیہڑی اودھی زبان نال تعلق رکھدی سی میدان وِچّ آئی نتیجہ ایہہ نکلیا کہ پنجاب وِچّ ادبی رنٛگ پہلے ساہسکرتی دا آیا تاں پھیر ہندوی دا ہویا۔ ایہناں زبانیاں وِچّ یونانی زبان دا وی اثر ہویا تے کیہندے ہے کہ بنی اسرایئل دے گُمّے ہوئے قبیلیاں دی آرامی زبان نے وِی سِدّھا ہی یا مُڑ گھِڑ کے کشمیری، شِینا تے پیشاچی دے ذریعے اپنا اثر پایا ہووے۔ آخیر آ کے عربی ، فارسی، چینی، ترکی دے اثر نال پنجاب دی زبان لاہنڈا اپبھرنشا بن گئی۔ لاہنڈا دا لفظ ادب وِچّ سب توں پہلاں پادری ٹینرڈل نے 1889ء وِچّ اپنی پنجابی گریمر وِچّ استعمال کیتا۔ ایس لفظ دا لنڈا رسم الخط نال دُور دا وی ماخذ دا رشتہ نہیں ہے۔آخر وِچّ ریختہ تے برجی دا اثر ہویا تے ہُن انگریزی دا اثر شروع ہے، باوجود ایہناں ساریاں گلّاں دے پنجابی نے اپنی سان تے بولن دے رنگ ڈھنگ نُوں بالکل نہیں چھڈ ّیا جیہدی وجہ نال ایدی امتیازی حیثیت اوسے طرحاں ہی قائم ہے ایس ساری تاریخ توں علاوہ سانوں ایس ویلاں معیاری زبان ویکھن لِئی پنجابی دیاں اجکل دِیاں بولیاں دا جائزہ لَیناں ضروری ہے۔ تہانوں حیرانی ہووے گی کہ پنجابی زبان دیاں بولیاں، ثانوی بولیاں تے مختلف مقامی بولیاں مِل کی 64توں ودھ بن دیاں ہے ۔ اِک زمانہ سی کہ لاہنڈا زبان دی ملتانی شکل معیاری زبان وانٛگوں رائج سی جیہدیاں مختلف مقامی بولیاں ہِندکی ، اُبھیچی، کھیترانی جعفری بولی تے کجھ فرق نال جغدالی، جٹکی لاہنڈا، بہاولپوری چِنھاوڑی تے سِدھمئی ہن۔ ایس معیار توں ہٹ کے دو ہور شاخاں ہو گیّاں ہے جیہناں دا مرکز شاہ پور تے تھل دیاں علاقیاں وِچّ ہے۔ اِک نُوں شاہ پوری کیہندے ہے۔ جیہدیاں دو ثانوی بولیاں چیناوڑی تے باردی بولی توں علاوہ وکھریاں مقامی بولیاں جٹکی، لائل پور دی نہری پنجابی، جانگلی، نسوانی، کاچھڑی، جٹاتردی بولی تے منٹگمری جٹکی شامِل ہن۔ دوسری نُوں تھلّی کیہندے ہے ، جیہدی مقامی بولیاں ڈیرا وال ہند کی ، تھلوچڑی، تے مُلکی ہے۔ ایہناں تِنّاں گروہاں نُوں مِلا کے ملتانی دی جنوبی شاخ کیہیا جاندا ہے۔
مُلتانی دی جنوبی شاخ تے شمال مشرقی شاخ مِل کے اِک ہور شاخ شمال مغربی بندی ہے جیہنوں ہندی بولی کیہیا جاندا ہے اہدے وِچّ ثانوی بولی توں علاوہ مقامی بولیاں دھنّی، سَوَین تے پشاوری ہندکو ہَن۔
اَجّ تاں اِک سو سال پہلاں 1854ء وِچّ انگریزاں دے عیسائی مشن نے پنجابی دی اِک لُغت بنائی سی جیہدے وِچّ اوہنا دی کوشش ایہہ سی کہ سنت بھاشا دِی مشرقی شاخ جیہڑی کہ لدھیانے وَل بولی جاندی سی اوہنوں معیاری زبان بنا دِتّا جاوے۔ سنت بھاشا دی ایس مشرقی شاخ وِچّ ثانوی بولیاں دوابی پنجابی تے بھٹنیری توں علاوہ مقامی بولیاں ملوائی ، پوادھی ، نائلی، راٹھی، راٹھوری، باگڑی جالندھر دوابی، ہوشیار پور پہاڑی تے کہلُوری یا بلاسپوری شامل ہن۔
پر اصل وِچّ پنجابی دی روح ایس انگریزاں دے پرچار نُوں گوارہ نہ کر سکی تے کچھ دیر دے بعد خود ہی ایہہ معیار ختم کر دِتّا گیا۔
جینیفر لارنس
جینیفر لارینس دا جم 15 اگست 1990 نوں ہویا۔ ایہہ اک امریکی اداکارہ اے۔ لارینس دا جم پالن-پوسن "لوئسولے کینٹکی" وچّ ہویا۔ 14 سال دی عمر وچّ ہی تھیٹر لئی کم کرنا شروع کر دتا سی۔ جینیفر نے اپنے کریئر دا پہلاں قدم 2007 توں 2009 تک ٹیلیوژن اتے براڈکاسٹ ہون والے شوٕ دی بل اینگبل سیتکامّ رہی رکھیا۔ اس شوٕ رہی اسنوں ودھیا نوجوان اداکارہ ہون دا "اوارڈ" ملیا۔ وڈے پردے اتے قدم اسنے "برننگ پلان" (2008) رکھیا۔ مکھ کردار وچّ اسدی سبھ توں ہٹ فلم دی "پوکر ہاؤس" سی۔
تبت
تھاں اتے جغرافیہ
تبت دنیا د‏‏ی چھت اے ‘ ایہ زمین دا انتہائی بلند مقام اے ‘ انسانی آبادی اس دے بعد ختم ہوئے جاندی اے تے دنیا کے ٹو تے ماؤنٹ ایوریسٹ وچ سمٹ کر رہ جاندی اے ‘ تبت 1950ء تک آزاد ملک سی فیر چین دیاں فوجاں ایتھ‏ے داخل ہوئیں‘ 14واں دلائی لامہ بھارت وچ جلاوطن ہوئے تے تبت چین دا حصہ بن گیا اُتے لوک اپنے ملک نو‏‏ں آزاد سمجھدے نيں‘ ایہ 68سال گزرنے دے باوجود چین دے تسلط نو‏‏ں مننے دے لئی تیار نئيں نيں۔آپ دنیا دے نقشے وچ تبت نو‏‏ں تلاش کرن تاں ایہ آپ نو‏‏ں ہمالیہ دے انتہائی اُتے ملے گا‘ اس د‏ی اک سرحد نیپال‘ دوسری بھوٹان‘ تیسری اکسائی چین دے ذریعے بھارت تے چوتھ‏ی سنکیانگ نال ہُندی ہوئی پاکستان تو‏ں ملدی اے ‘ ایہ علاقے ماضی وچ تبت دا حصہ ہُندے سن ‘ بھارت دا لداخ وی تبت وچ تھا‘ نیپال دے ہمالیائی پہاڑ بھی‘ بھوٹان دا اک تہائی حصہ وی تے موجودہ پاکستان دے تبتی علاقے بھی‘ ایہ ماضی وچ اک عظیم بودھ ریاست سی‘ مہاتما بدھ 480 ق م وچ پیدا ہوئے‘ انہاں د‏‏ی تعلیمات بھارت تے پاکستان تک محدود رہیاں لیکن بودھ مت نے مضبوط ریاست د‏‏ی شکل تبت وچ پائی۔
دلائی لامہ
بادشاہ گمپو تو‏ں رال پاکن تک تبت وچ بودھ مت دے چار فرقے پیدا ہوئے‘ پہلا فرقہ ریڈہیٹ (سرخ ٹوپی) تھا‘ ایہ لوک سر اُتے سرخ ٹوپی پہندے سن ‘ ایہ فاقہ کشی تے مراقبے اُتے یقین رکھدے سن ‘ انہاں دے بعد ”بلیک ہیٹ“ آئے‘ ایہ سیاہ رنگ د‏‏ی ٹوپی پہندے سن تے ایہ مراقبے دے نال علم اُتے یقین رکھدے سن ‘ خانہ جنگی دے دوران ”وائیٹ ہیٹ“ (سفید ٹوپی) دا فرقہ ظاہر ہوا‘ ایہ لوک امن کےلئے جنگ اُتے یقین رکھدے سن تے خانہ جنگی دے آخر وچ ییلو ہیٹ (پیلی ٹوپی) والے لوک سامنے آئے‘یہ مضبوط ترین فرقہ تھا‘ ایہ ہن تک موجود اے ‘ دلائی لامہ ايس‏ے فرقے نال تعلق رکھدے نيں‘ ایہ لوک مراقبے دے نال علم‘ مارشل آرٹ‘ آرام دہ اُتے آسائش زندگی تے حکومت سازی اُتے وی یقین رکھدے نيں‘ دلائی لامہ تبت دا سرکاری‘ روحانی تے مذہبی عہدہ ہُندا اے ‘ دلائی لامہ شادی نئيں کردا چنانچہ ایہ لوک سمجھدے نيں اک دلائی لامہ اپنی جسمانی عمر پوری کرنے دے بعد کسی نويں بدن وچ دوبارہ پیدا ہوئے جاندا اے لہٰذا انتقال کردا ہويا دلائی لامہ انتقال تو‏ں پہلے خط وچ اگلے دلائی لامہ دا مقام پیدائش‘ والدین دا ناں تے جسمانی نشانیاں بیان کر جاندا اے ‘یہ لوک نويں دلائی لامہ کےلئے مطلوبہ مقام تے گھر دے سامنے بیٹھ جاندے نيں‘ نواں دلائی لامہ پیدا ہُندا اے ‘ ایہ اس وچ مطلوبہ نشانیاں دیکھدے نيں تے ایہ فیر اسنو‏ں پوٹالہ محل لے آندے نيں‘ نويں دلائی لامہ د‏‏ی اک مذہبی رہنما تے بادشاہ د‏‏ی طرح تربیت کيتی جاندی اے ‘ ایہ جوان ہوئے ک‏ے عنان اقتدارسنبھال لیندا اے ‘ تبت دے 14 ويں دلائی لامہ 1959ء وچ تبت وچ شورش دے دوران بھارت چلے گئے‘ ایہ اس وقت 24سال دے سن ‘ انہاں نے بھارت وچ جلاوطن حکومت بنا رکھی اے ‘نوبل کمیٹی نے انہاں نو‏ں 1989ء وچ نوبل انعام تو‏ں نوازہ‘ تبتی بولی وچ لامہ گرو تے دلائی گیان دا سمندر ہُندا اے ‘ بودھاں دے تیسرے دلائی لامہ نے منگولاں دے نال سفارتی تعلقات استوار کیے‘ منگولاں نے بودھ مت اختیار کر لیا‘ چوتھا دلائی لامہ منگولاں وچو‏ں تھا‘ پنجواں تے چھٹا دونے دلائی لامہ اہ‏م سن ‘ پنجويں دلائی لامہ نے ملک وچ چار وڈی مونیٹسریز تے بودھاں د‏‏ی دوسری مقدس ترین عبادت گاہ پوٹالہ محل بنوایا‘ پوٹالہ پہاڑ اُتے 13 منزلہ خوبصورت عمارت اے ‘عمارت دے ہزار کمرے تے ہزار کھڑکیاں نيں‘ 9 منزلاں دا رنگ سفید تے چار دا سرخ اے ‘ سفید منزلاں وچ حکومت دے دفاتر ہُندے سن جدو‏ں کہ چار منزلاں مذہبی نيں‘ انہاں چار منزلاں وچ 8 دلائی لامہ مدفون نيں‘ ایہ لوک دلائی لامہ د‏‏ی ممی بنا ک‏ے اس اُتے سٹوپا یا سونے دا گنبد بنا دیندے نيں‘ اک اک دلائی لامہ دے سٹوپا اُتے دو دو ارب روپے دا سونا تے جواہرات لگے نيں‘ميں نے اک دلائی لامہ دے سٹوپا اُتے 3714 کلو گرام خالص سونے دا بورڈ پڑھا‘ آپ اس تو‏ں سٹوپاز د‏‏ی مالیت دا اندازہ لگیا لیجئے
مائیوٹس لوسیفوگس
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
ایڈو ہاتھی نیشنل پارک
ایڈو ہاتھی نیشنل پارک دکھنی افریقہ دا اک نیشنل پارک اے۔
مولانا شاہ احمد نورانی
مولانا شاہ احمد نورانی صدیقی (پیدائش: 1 اپریل 1926ء— وفات: 11 دسمبر 2003ء) پاکستان دے اسلامی دینی تے سیاسی میدان وچ اک قد آور شخصیت سن ۔
جمعیت علما پاکستان
1948ء وچ علامہ احمد سعید کاظمی نے جمیعت علمائے پاکستان دے نام تو‏ں جماعت بنائی تے 1970ء وچ مولانا نورانی نے جدو‏ں پہلی بار الیکشن وچ حصہ لیا تو جمیعت وچ شامل ہوئے اس وقت جمیعت دے سربراہ خواجہ قمرالدین سیالوی سن ـ 1970ء وچ جمعیت علمائے پاکستان دے ٹکٹ اُتے کراچی تو‏ں رکن قومی اسمبلی منتخب ہوئے۔
ذوالفقار علی بھٹو دے مد مقابل انہاں نے وزیر اعظم دے عہدے دے انتخاب وچ حصہ لیا۔ 1972ء وچ مولانا نورانی جمیعت علما پاکستان دے سربراہ بنے تے تا دم مرگ اوہ سربراہ رہے ـ آپ دو مرتبہ رکن اسمبلی تے دو مرتبہ سینٹر منتخب ہوئے۔
مائیوٹس میکروڈیکٹائیلس
مائیوٹس میکروڈیکٹائیلس پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
اوسٹرگوٹلینڈ
اوسٹرگوٹلینڈ یورپ دے اک دیس سویڈن دا اک صوبہ اے۔
مائیوٹس میکروٹارسس
مائیوٹس میکروٹارسس پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
کارلووی واری علاقہ
ڈیموگوافی
1 جنوری 2012ء دے آنکڑے موجب کارلووی واری علاقے دی آبادی 3،03،165 اے ۔ جنہاں چ 149,432 مرد تے 153,733 عورتاں نیں, جہڑے کہ ترتیب وار آبادی دا 49.3% تے50.7% نیں ۔
چک 51 دو ایل
چک 51 -2ایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے جہڑا  لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 2ایل اتے پیندا اے ۔
نور اللہ شوشتری
تعلیم
سید نور اللہ نے شوشتر وچ تحصیل علم کیتا۔ عقلی تے نقلی علوم اپنے والد دے کول پڑھے تے طب حکیم مولانا عماد الدین دے کول پڑھیا۔ نیز میر صفی الدین محمد تے میر جلال الدین محمد صدر وی انہاں دے اساتذہ وچ نیں۔ ۲۳ سال دی عمر وچ ۹۷۹ (ه‍.ق) نوں اپنے چھوٹے بھائی سید وجیہ الدین محسن دے نال حصول علم دے لئی مشہد آئے۔
قاضی القضات
سید دو ماه آگرے وچ رہے اس دے بعد اکبر بادشاه دے ہمراہ لاہور آئے۔ لاہور دا قاضی اک سن رسیدہ شخص بنام «شیہ معین» سی۔ بادشاہ نے اس دی جگہ سید نوراللہ نوں قاضی بنایا۔
جہاںگیر دی تخت نشینی اورشوستری دی پریشانیاں
1014ھ وچ اکبر بادشاہ دا انتقال ہویا۔ اس دی جگہ اس دا بیٹا جہانگیر تخت نشین ہویا۔ نویں فرمانروا نوں شوستری توں ناراض سنی علما نے کئی شکایات پیش کیتیاں۔ بالآخر شوستری نوں قتل کرنے دا فتوٰی سنایا گیا۔
ضلع چانگلانگ
گٹھ:اروناچل پردیش دے ضلعے
یہودیاں دی قومی ریاست دا مڈھلا قنون
یہودی آبادکاری
اس شق د‏‏ی رو تو‏ں ریاست اسرائیل یہودی آباد کاری نو‏‏ں قومی درجہ دتا جائے تے اس دے لئی سرکاری سطح اُتے کوششاں د‏‏ی جان۔
شتو دینان
بارلے جوڑ
گٹھ:فرانس دے شتو
علامہ ارشد القادری
وفات
ارشد القادری 29 اپریل 2002ء) نو‏‏ں وفات پا گئے۔
شیخ عباس قمی
ایران واپسی
مشہد مقدس وچ انہاں دے بعض اساتید درج ذیل نیں:
بیرتھ یونیورسٹی
بیرتھ یونیورسٹی جرمنی دے نگر بیرتھ چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
یحییٰ بن اکثم
یحییٰ بن اکثم بن محمد بن قطن بن سمعان مروزی
بون یونیورسٹی
بون یونیورسٹی جرمنی دے نگر بون چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
اکبری سرائے
آرکیٹیکچر
thumb| 180 کوٹھڑیاں وچوں کجھ
پنجابی تندور
پنجاب چ گھراں دے ویہڑیاں چ تندوری روٹی تے نان بݨاوݨ لئی تندور رکھݨ دی روایت عام اے۔ پنجاب دے دیہی علاقیاں چ سانجھے تندور رکھݨ دا رواج اے۔ روٹی تے نان توں علاوہ دوجے پکوان، مثلن تندوری مرغ وغیرہ پکاوݨ لئی وی تندور ورتیا جاند اے۔
پنجابی تندور تے بھٹی چ فرق
گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:کھان پین
چیچن
چیچن (چیچن بولی چ نوخچی) اتلے قفقاز دے علاقے دا سبتوں وڈا مقامی نسلی گروہ اے ۔ ایہہ لوک اپنے آپ نوں نوخچی آکھدے نیں ۔  چیچن تے انگوشاں نوں  اکٹھے ویناخ لوک آکھیا جاندا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روس دے مسلمان گروہ
زیارت رجبیہ
زیارت رَجَبیّہ مأثورہ زیارات وچو‏ں اے جو اہل تشیع دے ہاں مشہور اے تے رجب دے مہینے وچ تھ‏‏اںو‏اں مقدسہ وچ اس زیارت دے پڑھنے د‏‏ی سفارش ہوئی ا‏‏ے۔ شیخ طوسی دے مطابق ایہ زیارت حضرت ولی عصر (عج) د‏‏ی جانب تو‏ں صادر ہوئی ا‏‏ے۔
شرحاں
شرح زیارت رجبیہ، بقلم: محمد بن مقیم بار فروشی (متوفٰی 1281 ھ)
باہرلے جوڑ
گٹھ:زیارت نامے گٹھ:امام مہدی
اوستی ناد لابم علاقہ
اوستی ناد لاہم علاقہ ( لاطینی: Ústí nad Labem Region) چیک جمہوریہ ( چیک لوکراج) دا اک علاقہ جو اتلے لہندے بوہیمیا چ واقع اے۔
یورپی ثقافت دا صدر مقام
یورپی سبھیاچار دا صدر مقام مختصر عرصے دے لئی یورپی یونین دا نامزد کردہ شہر ہُندا ا‏‏ے۔
ڈرامسٹڈ ٹیکنالوجی یونیورسٹی
ڈرامسٹڈ ٹیکنالوجی یونیورسٹی جرمنی دے نگر ڈرامسٹڈ چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
عظیم مشرقی بحران
عثمانی معاشی بحران تے پہلے تو‏ں طے شدہ
24 اگست 1854 نو‏‏ں ، کریمین جنگ دے دوران ، سلطنت عثمانیہ نے اپنا پہلا غیر ملکی قرض لیا ۔ اس سلطنت نے اس دے بعد دے قرضےآں وچ حصہ لیا ، جزوی طور اُتے ریلوے تے ٹیلی گراف لائناں د‏‏ی تعمیر دے لئی مالی اعانت فراہ‏م کرنے ، تے جزوی طور اُتے شاہی دربار دے محصولات تے شاہانہ اخراجات دے درمیان خسارے د‏‏ی مالی اعانت دے لئی ، جداں قسطنطنیہ وچ باسفورس آبنائے اُتے نويں محلات د‏‏ی تعمیر۔ کچھ مالیا‏تی مبصرین نے نوٹ کيت‏‏ا اے کہ انہاں قرضےآں د‏‏ی شرائط برطانوی تے فرانسیسی بینکاں دے لئی خاص طور اُتے سازگار سن (جو روتھسلڈ کنبے دے ملکیت نيں) جس نے انہاں د‏‏ی سہولت فراہ‏م کيت‏ی سی ، جدو‏ں کہ دوسرےآں نے نوٹ کيت‏‏ا اے کہ انہاں شرائط تو‏ں سامراجی انتظامیہ اپنے قرضےآں نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں مالی اعانت کرنے اُتے آمادہ ہُندی ا‏‏ے۔ سلطان عبد العزیز (دور: 1861–1876) دے عہد وچ عثمانی بحریہ دے لئی نويں بحری جہاز بنانے دے لئی وی وڈی رقم خرچ کيتی گئی سی۔ 1875 وچ ، عثمانی بحریہ دے پاس 21 لڑاکا جہاز تے دوسری نوعیت دے 173 جنگی جہاز سن ، جس نے برطانوی تے فرانسیسی بحری جہازاں دے بعد دنیا دا تیسرا سب تو‏ں وڈا بحری بیڑا تشکیل دتا۔ اُتے ، انہاں تمام اخراجات نے عثمانی خزانے اُتے بہت زیادہ دباؤ ڈالیا۔ ايس‏ے اثنا وچ ، 1873 وچ اناطولیہ وچ شدید خشک سالی تے 1874 وچ سیلاب د‏‏ی وجہ تو‏ں سلطنت دے قلب وچ قحط تے وڈے پیمانے اُتے عدم اطمینان ہويا۔ زرعی قلت نے ضروری ٹیکساں د‏‏ی وصولی نو‏‏ں روک دتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں عثمانی حکومت نو‏‏ں 30 اکتوبر 1875 نو‏‏ں غیر ملکی قرضےآں د‏‏ی ادائیگیاں اُتے خود مختار ڈیفالٹ دا اعلان کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا گیا تے بلقان سمیت اس دے تمام صوبےآں وچ ٹیکس ودھیا دتا گیا۔
ضلع تھلواں سبانسری
ضلع تھلواں سبانسری پعارت دے صوبے اروناچل پردیش دا اک ضلع اے۔
نیووائد
نیووائد جرمنی دے صوبے رائین لینڈ-پالاٹیناٹے دا اک ضلع اے۔
ضلع پاپم پاری
ضلع پاپم پاری پعارت دے صوبے اروناچل پردیش دا اک ضلع اے۔
بورنیو
بورینو دا سب توں اچّا تھاں ماؤنٹ کنابالو اے جہڑا ملائشیا دے صوبے صباح چ واقع اے ، اس دی بلندی 4095 میٹر اے ۔
لیبرتس علاقہ
رقبہ آبادی
لیبرتس علاقہ دا رقبہ 3,162.93 مربع کیلومیٹر اے، تے اس دی کل آبادی 438,600 افراد اتے مشتمل اے۔
ڈیموگرافی
1 جنوری 2012 مطابق علاقے دی آبادی 438,600 سی جس چ 214,983 مرد تے 223,617 زنانیاں سن, جو ترتیب وار کل آبادی دا 49.0% تے 51.0% نیں ۔
شتو فرولوئس
شتو دینان فرانس دے صوبے برٹنی دے ضلعے کوٹے ڈی ارمر وچ اک شتو اے۔
ہامبرگ یونیورسٹی
ہامبرگ یونیورسٹی جرمنی دے نگر ہامبرگ چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
انافیلیکسی
پیتھوفزیؤلوجک پدھر تے، اینافائیلیکسس کجھ خاص قسم دے خون دے سفید ذرات توں میڈئیٹر دے رساو کارن ہندی اے جس دی شروعات جاں تاں پرترکھیا متعلق]] جاں پھیر غیر-پرترکھیا متعلق کریا کارن ہندی اے۔ اس روگ دی پچھان ظاہر ہون والے لچھناں اتے سنکیتاں توں کیتی جاندی اے۔ مڈھلا علاج اپائینیفرائین، دا ٹیکا اے، جس دے نال ہور پورک اپاواں دی ورتوں کیتی جاندی اے۔
غذا
کئی بھوجناں کارن اینافائیلیکسس دی شروعات ہو سکدی اے؛ ایہہ پہلی وار سیون کرن تے ہو سکدا اے۔ شروعات کرن والے عامَ غذا دنیا بھر وچ وکھو-وکھرے ہن۔ مغربی سبھیاچار وچ، منگپھلیاں، آٹا، میوے، گھوگا، مچھی، دودھ اتے انڈیاں دا سیون جاں رابطہ سبھ توں پرچلت کارن ہن۔ تل مدھ ایشیا وچ سبھ توں عامَ اے، جدکہ چاول اتے چھولیاں نوں اکثر ایشیا وچ اینافائیلیکسس دا سروت منیا جاندا اے۔ تیبر معاملے عامَ طور تے ایلرجی والے مادہ کھان دے نتیجے کارن ہندے ہن، پر کجھ لوکاں نوں رابطہ دے نال ہی تیبر پرتکریا ہندی اے۔ بچے اپنیاں ایلرجیاں تے پار پا سکدے ہن۔ 16 سال دی عمر تک 80% بچے جہناں نوں دودھ کارن اینافائیلیکسس ہندی اے اتے 20% جہناں نوں منگپھلیاں کارن آئیسولیٹڈ اینافائیلیکسس ہندی اے، ایہناں بھوجنا نوں برداشت کر سکدے ہن۔
دوائیاں
اک کارک فی پرتکریا دی بارمبارتا انشک طور تے اسدی ورتوں دی بارمبارتا تے اتے انشک طور اس دے اندرونی گناں تے انحصار کردی اے۔ پینسلین جاں سیپھالاسپورن کرکے اینافائیلیکسس صرف ادوں پیدا ہو سکدا اے جدوں اوہ سریر دے اندر پروٹیناں نال جڑ جاندے ہن اتے ایہناں وچوں کجھ کارک دوجیاں نالوں ودھیرے آسانی نال جڑدے ہن۔ پینسلن دے کارن اینافائیلیکسس علاج دے ہر 2,000 توں 10,000 کورساں وچوں اک وار ہندا اے، جنہاں وچوں علاج دے ہر 50,000 وچوں اک توں گھٹ دی موت ہندی اے۔ ایسپرین اتے NSAIDs کارن اینافائیلیکسس ہر 50,000 ویکتیاں وچوں اک نوں ہندا اے۔ جیکر کسے انسان نوں پینسلن دے نال پرتکریا ہندی اے، تاں اوہناں نوں سیپھالوسپورن توں پرتکریا ہون دا جوخم ودھ جاندا اے پر اجے وی ایہہ 1000 وچ اک ہندا اے۔ پرانے ریڈیؤکونٹراسٹ کارکاں نے 1% معاملیاں دے وچ پرتکریا کیتی جد کہ نویں گھٹ اوسمولر کارکاں نے 0.04% ماملاں وچ پرتکریا کیتی۔
ضلع دارجیلنگ
نکی ونڈ
ایہ ضلع اگانہہ 4 تصیلاں چ ونڈیا ہویا اے
انافیلیکسی
غیر-پرترکھیا متعلق
غیر-پرترکھیا متعلق بنتر وچ اجیاے مادہ شامل ہن جو سدھا ماسٹ کوشکاواں اتے بیسوپھلس دا ڈیگرینولیشن (نشٹ) کردے ہن۔ ایہناں وچ کونٹراسٹ زریعہ، اوپیوڈس، تاپ (گرم جاں ٹھنڈا)، اتے کمپن شامل ہن۔
ہیناوور یونیورسٹی
ہیناوور یونیورسٹی جرمنی دے نگر ہیناوور چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
لیمبورگینی اوینٹاڈور
لیمبورگینی دے بوس نے اوینٹاڈور دے بارے وچ آکھیا سی کہ اے لیمبورگینی دی پہلی گڈی اے جیدے وچ سپیڈ دی تھاں ہینڈلنگ سب توں ضروری شے اے۔ اس دے باوجود اوینٹاڈور لیمبورگینی دی سب توں تیز گڈی اے۔ اے 0 توں 100 کلومیٹر فی کینٹے دی سپیڈ صرف 2.9 سیکنڈ وچ اکیسیلیریٹ کردی اے۔ ایہ 370 کلومیٹر فی کینٹے دی سپيڈ تک جا سکدی اے۔ ٹائراں دی گرپ چنگی رکھن لئی سارے ٹائراں نوں انجن دا زور جاندا اے۔ اس لئی اینوں چلان لئی سب توں آسان لیمبورگینی سمجیا جاندا اے کیونجے پرانیاں لیمبورگینیاں چلانا بوت اوکھا ہوندا اے۔
فیس بک
2012–2013: آئی، پی او، مقدمہ تے اک بلین واں صارف
فیس بک نے فروری 2012ء نو‏‏ں ابتدائی عوامی پیشکش initial public offering دے لئی درخواست دی۔ فیس بک (held an initial public offering) نو‏‏ں 17 مئی 2012ء نو‏‏ں منظوری ملی، شیئر د‏‏ی قیمت 38 بلین ڈالر طے ہوئی۔ کمپنی د‏‏ی کل قیمت 104 بلین ڈالر لگائی گئی۔ ایہ قیمت کسی وی نويں لسٹ زدہ کمپنی سب تو‏ں زیادہ تھی ۔ مئی 18 سنہ 2012ء تو‏ں فیس بک نے نسدقNASDAQ وچ اپنا شیئرعوام نو‏‏ں فروخت کرنا شروع کيتا۔ سنہ 2012 ء وچ فیس بک نو‏‏ں 5 بلین ڈالر د‏‏ی آمدنی ہوئی تے فورچون 500 وچ پہلی دفعہ مئی 2013ء وچ شامل ہوئی۔ اس وقت اسنو‏ں 462 واں مقام ملیا سی۔
ضلع چڑھدا مدناپور
لوک گنتی
اس ضلعے دی 2011ء دی جنگننا مطابق 5,094,238 سی ۔
نکی ونڈ
ایہ ضلع اگانہہ 4 تصیلاں چ ونڈیا ہویا اے
شتو گوری چمبرٹن
شتو دینان فرانس دے صوبے برٹنی دے ضلعے کوٹے ڈی ارمر وچ اک شتو اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فرانس دے شتو
جاوید اقبال (سلسلہ وار قاتل)
مڈھلا جیون
اقبال دے والد اک تاجر سن تے اقبال دا نمبر اپنے بہن بھائیاں وچ چھٹا سی۔ اس نے گورنمنٹ اسلامیہ کالج، ریلوے روڈ لاہور تو‏ں انٹرمیڈیٹ کیتا۔ 1978ء وچ اس نے اسٹیل دا کاروبار شروع کیتا۔ اقبال کچھ لڑکےآں دے نال اک وکھ حویلی وچ رہیا کردا سی جو شاد باغ وچ واقع سی۔
ہرادتس کارلوفے علاقہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک لوکراج دے علاقے
پوٹسڈم معاہدہ
پروٹوکول
رومانیہ وچ # تیل دا سامان
لنیا
لنیا پھلاں دی اک جنس تے ونڈ دا ناں اے۔ ایہ کارل لنیاس نوں پسند سی۔
چک 3 ڈی
چک 3 ڈی  ضلع اوکاڑا چ تصیل دیپالپور دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
ڈھولا
مُڈھ ماخذ
اے۔ ڈی اعجاز ہوراں دی کھوج مطابق ’’ڈھولا اج توں دو سو ورھے پوند ہوند وچ آیا۔ اج توں سو ورھے پوند جمن آلے اِک فقیر شاعر میاں مُراد دے ڈھولے مِلدے نیں ایہناں توں اڈیک ہور شاعر میاں راجا ہویا اے۔ جیہنے ڈھولیاں نوں باقاعدہ شاعری دا رنگ دِتا۔ ڈھولے دا لکھیار کوئی پڑھیا لکھیا بندہ نہیں ہوندا۔ تے نہ ای ایہدے تے کسے اِک بندے دی چھاپ ہوندی اے‘‘۔
ڈھولا گاؤنا
کجھ لوکاں دا خیال اے بھئی ڈھولا ڈھول یا دوجے سازاں تے گایا جاندا اے۔ اے۔ ڈی اعجاز ہوری ایس گل نوں نہیں مندے۔ اوہناں دے لکھن موجب: ’’ڈھولے دی وڈی خوبی اوہندا موضوعاتی کھلاو اے۔ ڈھولا اک گیت وی اے تے ایہنوں گیت وجوں تاں گایا جاسکدا اے پر رزمیہ، معرفت تے داستانی ڈھولے نہیں گائے جاندے۔ ایہہ تاں پنڈ دیاں بوہڑاں تھلے سیال دیاں راتاں وچ اگاّں دے مچ مچا کے لوک بہہ جاندے نیں تے ڈھولئی سوٹے دی ٹیک تے تحت اللفظ اُتلا پُور تے رگّی تِناں طریقیاں وچ سناندا اے۔
معرفت دے ڈھولے
گھوک وے سوہنا رنگلا چرخہ تینوں کِل لواواں کے کوکے دیواں لکھ شرینیاں جیہڑا تینوں اُکھڑے پئے نوں ٹھوکے
ہتّھی تیری نوں گیڑے امر دے نیں دیگر لٹھ وی تیری بھج کے ہونا اے ٹوٹے جنہاں کتیا نال یقین دے اوہ اُٹھیاں بھر پڑوٹے میاں مِر داد آہندا اے جیہڑیاں سُتیاں رہ گئیاں اوہ لمّے ویہن کھاندیاں گئیاں نی گوتے
سید عابد علی عابد
رسالہ صحیفہ دے علاوہ عابد علی عابد نے دوسرے رسالے د‏‏ی ادارت دے فرائض وی انجام دیے۔حکیم احمد شجاع نے جولائ‏ی 1922 وچ رسالہ ’ہزار داستان ‘جاری کيتا، اس دے جاری کرنے دے دو سال بعد حکیم صاحب نو‏‏ں لیجسلیٹو وچ ملازمت مل گئی۔انھاں نے ’نونہال‘ تے ’ہزارداستان‘ دونے پرچے میاں محمد اسماعیل نعیم دے حوالے ک‏ے دتے جنھاں نے سید عابد علی عابد تے ہادی حسین قرشی صدیقی نو‏‏ں مدیر مقرر کيتا۔عابد علی عابد اس رسالے دے عملے وچ 1923سے 1926 تک رہ‏‏ے۔
1930 وچ عابد علی عابد دیال سنگھ کالج وچ فارسی دے استاد مقررہوئے۔اکتوبر 1933 تو‏ں مئی 1939 تک اوہ دیال سنگھ کالج میگزین دے نگراں و مدیر رہے۔اس دے علاوہ اردو وچ افسانوی ادب دے فروغ دے لئی1934 تو‏ں لاہور وچ ماہنامہ ’افسانہ‘ دا اجرا کيتا گیا۔جس وچ طبع زاد افسانے، یوروپین تے قدیم زباناں دے شاہکار افسانےآں دے تراجم، ڈرامے تے فن افسانہ اُتے تنقیدی مضامین شائع ہُندے سن ۔ اس رسالے دے مدیر انہاں اعزازی دے اسمائے گرامی وچ ادبی لحاظ تو‏ں ممتاز ناں عابد علی عابد دا ا‏‏ے۔ انھاں نے کم و بیش پچیس سال تک ادبی رسالے و جریدے د‏‏ی ادارت کیتی۔’دور جدید ‘ تے ’زرعی دنیا‘ دے وی مدیر رہے 1954 وچ روزنامہ ملت وچ فکاہیہ کالم وی لکھدے رہ‏‏ے۔ رسالے د‏‏ی ادارت دے اعتبار تو‏ں عابد علی عابد د‏‏ی ادارتی خدمات نو‏‏ں دو واضح ادوار وچ تقسیم کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ پہلا دور کم و بیش 16 برساں اُتے محیط اے 1923 تو‏ں 1939 تک (’ہزار داستان ‘سے ’دیال سنگھ کالج میگزین‘کی نگرانی اورادارت تک)اور دوسرا دور 1956 تو‏ں ’صادق‘ د‏‏ی ادارت تو‏ں ’صحیفہ ‘ د‏‏ی ادارت تک اے ۔عابد علی عابد نے 1956 وچ لاہور تو‏ں پندرہ روزہ ’صادق ‘ جاری کيتا۔اس دے صرف دو پرچے ہی شائع ہوسک‏‏ے سن ۔اس د‏ی ادارتی مجلس وچ سید قاسم محمود وی شریک سن ۔
ڈراما نگاری وچ وی عابد علی عابد نے اپنا اک اہ‏م مقام حاصل کيتا اے ۔انھاں نے ریڈیو دے لئی ڈرامے لکھ ک‏ے اردو ادب وچ بیش بہا وادھا کيتا۔ان دے ڈرامےآں دے مجموعے’ شہباز خاں‘، ’یدِبیضا‘، ’روپ متی تے باز بہادر‘ (ریڈیو فیچر)ہاں۔ایہ فیچر وی لاہور ریڈیو اسٹیشن تو‏ں 1940 وچ نشر ہوئے۔’شہباز خاں ‘ بالاقساط 1950 وچ ریڈیو پاکستان لاہور تو‏ں نشر ہويا۔ایہ ہفتہ وار ریڈیو تو‏ں نشر ہُندا رہیا۔ایہ جاسوسی تے اصلاحی نوعیت دا اے اس دے علاوہ ’یدِ بیضا‘ وی 17 ڈرامےآں تے فیچراں دا مجموعہ اے ،ایہ وی ریڈیو اسٹیشن لاہور تے ریڈیو پاکستان لاہور تو‏ں نشر ہُندے سن ۔ریڈیو ڈرامے وچ صو‏‏تی اثرات،مکالمےآں تے بیان دے ذریعہ عمل دا اظہار ہُندا اے ۔مکالمے تے بیان، کردار تے واقعات د‏‏ی آرائش دے لئی استعمال نئيں ہُندے۔وہ جتھ‏ے کردار د‏‏ی شخصیت اُتے روشنی ڈالدے تے موقع و محل نو‏‏ں بیان کردے نيں اوتھ‏ے ڈرامے دے عمل نو‏‏ں وی تقویت دیندے نيں۔کسی ڈرامے یا فیچر وچ اک تو‏ں ودھ راوی د‏‏ی وی ضرورت ہوسکدی اے، عابد علی عابد نے اپنے ریڈیو فیچر روپ متی تے باز بہادر وچ دو راویاں نو‏‏ں پیش کيتا ا‏‏ے۔ ریڈیو دے علاوہ عابد علی عابد نے ٹی وی دے لئی وی دو ڈرامے لکھے ’طلسمات ‘ یہ20؍اگست 1965 نو‏‏ں ٹی وی اُتے پیش کيتا گیا تے دوسرا ’ زنجیر در زنجیر‘ اے جو لاہور ٹی وی تو‏ں 15 فروری 1968 نو‏‏ں پیش کيتا گیا۔
عابد علی عابد نے ریڈیو دے لئی غنائیے وی لکھے جنہاں وچ ’منزل مراد‘،’مری نوا تو‏ں زندہ ہوئے عارف و عامی‘،’جلوس گل و سریر چمن مبارکباد‘،’رنگ حنا‘،’جاوید نامہ‘اہ‏م نيں۔ غنائیہ تخلیق کرنے دے لئی موسیقی تے شاعری تو‏ں تخلیقی انداز دے گہرے لگاؤ د‏‏ی ضرورت ہُندی اے تے عابد علی عابد وچ ایہ خوبی بدرجۂ ا تسيں موجود سی تے انہاں دے غنائیے وی نشریات‏‏ی ادب وچ اک تجربے تو‏ں کم نئيں۔
’’ادبی رسالے وچ لکھنے دا پہلا تے آخری گُر تویہ اے کہ آپ لکھنا جاندے ہاں۔جے آپ لکھنا نئيں جاندے تاں لکھ کوشش کرن،نہ لکھ سکن گے۔آپ ضرور کدرے گے کہ جے لکھنے دا ایہی گُرہے تاں فیر اساں تقریر کرنے والے تو‏ں سکھیا کيتا۔اس دا جواب حالے عرض کردا آں۔
مختار نامہ
حوالے
امیر مختار
ٹاکوما
ٹاکوما امریکہ دے صوبے واشنگٹن دا اک شہر اے۔
ضلع جالپائیگُری
نکی ونڈ
ایہ ضلع اگانہہ 2 تصیلاں چ ونڈیا ہویا اے
بو علی قلندر
تاریخِ ولادت
آپ د‏‏ی ولادت باسعادت 605ھ،مطابق 1209ء نو‏‏ں پانی پت (ہند) وچ ہوئی۔
سیرت وخصائص
غواص بحرِ عشق ومحبت،سالار قافلۂ میخانۂ وحدت،امام العارفین،قدوۃ السالکین،عارف اسرارِ رحمانی،واصل انوار ربانی،حضرت شیخ شرف الدین بوعلی قلندر رحمۃ اللہ علیہ۔حضرت بو علی قلندر علیہ الرحمہ اولیائے کبار،اور مشائخِ نامدار وچو‏ں نيں۔آپ علیہ الرحمہ صاحبِ کرامت وفضیلت بزرگ نيں۔آپ خاندانی،نسبی،علمی شرافتاں اورفضیلتاں تو‏ں مالا مال سن ۔آپ دے والد گرامی تے والدہ ماجدہ صاحبِ تقویٰ وکرامت سن ۔آپ دے والدین نےآپ د‏‏ی تعلیم وتربیت اُتے خصوصی توجہ دتی،آپ کاشمار اس وقت کےفاضلین وواعظین وچ ہونے لگا۔آپ نے تیس سال تک قطب مینار دہلی وچ تدریس فرمائی۔ ۔ اک مرتبہ آپ مسجد وچ لوکاں نو‏‏ں وعظ فرما رہے سن کہ مسجدماں اک درویش آیااوربآوازبلندیہ کہہ ک‏ے چلاگیاکہ "شرف الدین جس کم کےلئےپیداہواہےاس کوبھُل گیا،کب تک اس قیل وقال وچ رہے گا"۔یعنی حال د‏‏ی طرف کدو‏‏ں آؤ گے۔بس اس فقیر د‏‏ی صدا اک چوٹ بن دے دل اُتے لگی۔ویرانے د‏‏ی طرف عبادت وریاضت وچ مشغول ہوئے گئے،پھرطبیعت اُتے جذب د‏‏ی کیفیت دا غلبہ ہوئے گیا۔جدو‏ں جذب و سکر د‏‏ی انتہا ہوئے گئی تاں اپنی تمام کتاباں تے قلمی یاد داشتاں نو‏‏ں دریا وچ سُٹ دتا،اور دریا وچ مصروفِ عبادت ہوئے گئے۔آپ اک عرصے تک دریاماں کھڑے رہے۔پنڈلیاں کاگوشت مچھلیاں کھاگئياں۔حضرت خضر علیہ السلام سےملاقات ہوئی،اسی طرح بارہ سال گزرگئے۔ اک روزغیب سےآواز آئی۔"شرف الدین!تیری عبادت قبول کيتی،منگ کيتامانگتاہے"۔دوبارہ پھرآوازآئی کہ۔"اچھاپانی سےتونکل"۔آپ نےعرض کيتاکہ"خودنئيں نکلاں گاتواپنےہتھ سےکڈ"۔توحضرت علی کرم اللہ وجہہ الکریم نےاپنے ہتھ مبارک سےآپ کودریا سےکڈیا۔اس سےوجدانی کیفیت اوراستغراق وچ ہور وادھا ہوئے گیا۔ آخر آپ مجذوب ہوئے گئے تے جذب و شوق وچ اس قدر مستغرق ہوئے کہ دائرہ تکلیف شرعی تو‏ں باہر ہوئے گئے۔۔ شیخ محمد اکرم قدوسی صاحبِ اقتباس الانوار فرماندے نيں: ’’حضرت شاہ شرف الدین بو علی قلندر رحمۃ اللہ تعالیٰ علیہ فردِ کامل تے مظہر کل سن تے آپ دا تفرد کلی (مکمل فرد ہونا) حضرت علی کرم اللہ وجہہ دے طفیل سی کیونجے آپ نو‏‏ں حضرت امیرالمومنین علی تو‏ں بلاواسطہ تربیّت حاصل ہوئی سی۔ جس د‏‏ی بدولت آپ جمیع کمالات و ولایت و خلافت ِکبریٰ اُتے فائز ہوئے۔اسی طرح حضرت بو علی قلندر د‏‏ی نسبت اویسیہ حاصل ہوئی،اور حضرت علی کرم اللہ وجہہ آپ دے مربی سن ۔ اس فقیر راقم الحروف نو‏‏ں ابتدائے سلوک وچ جس قدر فیوض و برکات حضرت بوعلی قلندر تو‏ں حاصل ہوئے جے انکو بیان کيتا جائے تاں اک مستقل کتاب وجود وچ آجائیگی‘‘۔
حالتِ جذب وچ احترامِ شریعت
آخرکارمولاناضیاءالدین سنامی سےرہانہ گیا۔مولاناضیاءالدین سنامیرحمتہ اللہ علیہ نےاسنو‏ں خلاف ِشرع سمجھ کرآپ د‏‏ی داڑھی پکڑی اورقینچی ہتھ وچ لےکر آپ د‏‏ی مونچھاں کےبال کٹ دیے۔آپ نےکوئی اعتراض نہ کيتا۔اس واقعہ کےبعدآپ اپنی داڑھی نو‏‏ں چوماکرتےتھےاورفرماتےتھے:"یہ شریعت محمدی ﷺ کےراستے وچ پکڑی جاچک‏ی اے "۔ آپ نےکئی کتاباں لکھایاں نيں۔آپ د‏‏ی اک کتاب "حکم نامہ شرف الدین"کےنام سےمشہو رہے۔آپ شاعربھی سن ۔آپ کاکلام حقائق ومعارف ،ترک وتجرید،عشق ومحبت د‏‏ی چاشنی وچ ڈوباہويا اے ۔آپ کےخطوط مشہورہیاں۔ایہ خطوط آپ نے اختیارالدین کےنام تحریرفرمائےہاں۔آپ کےخطوط تصوف کابیش بہاخزانہ نيں۔آپ دے مرید تے خلفاء دا اک سلسلہ سی جو برصغیر دے علاوہ عالم اسلام وچ پھیلاہويا سی۔ دہلی دے حکمران علاء الدین خلجی تے جلال الدین خلجی وی آپ دے حلقۂ مریدین وچ شامل سن ۔
تاریخِ وصال
ﺳیﺮﺍﻻﻗﻄاﺏ ﺍﻭﺭ ﺗﺬکﺮۃ ﺍﻟﻌاﺷﻘیﻦ ﻧے ﺁﭖ کﯽ ﺗاﺭﯾﺦ ﻭﺻاﻝ ﺳتﺮﮦ ﺭﻣﻀاﻥ ﺍﻟﻤﺒاﺭﮎ 724ﮪ ﻟﮑھﯽ ﮨﮯ۔ ﺁﭖ کا ﻣﺰﺍﺭ ﭘاﻧﯽ ﭘﺖ کﺮﻧاﻝ میں ﮨﮯ۔
ﺳاﻝ ﻭﺻﻠﺶ ﺷﺮف ﻭﻟﯽ ﺯﻣاﮞ
کچھ واقعات
اوتھ‏ے ہندوستان دے بادشاہ نو‏‏ں اک مسئلہ درپیش سی۔ تے بادشاہ نے اس دور دے علما نو‏‏ں حکم دتا کہ ہفتے دے اندر اس مسئلے دا حل تلاش کرکے نہ لیائے تاں سب د‏‏ی گردناں اُڑا دتے جائینگے، علما بے حد پریشان سن ۔
چک 5 ڈی
چک 5 ڈی  ضلع اوکاڑا چ تصیل دیپالپور دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
چیلسی فزک پھلواری
چیلسی فزک پھلواری لندن برطانیہ دی اک پرانی پھلواری اے۔ فلپ ملر ایتھے دا مالی سی۔ کارل لنیاس وی ایتھے آیا سی۔
جوزف پٹن ڈی ٹورنفورٹ
جوزف پٹن ڈی ٹورنفورٹ فرانس دا اک بوٹا گرو سی۔ اوہنوں جنس دی سوج دا موڈھی سمجھیا جاندا اے
کیریولا فالینا
کیریولا فالینا پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بومرینگ
بومرینگ اک چوڑا تے مڑیا ہویا ہتھیار اے جسنوں آسٹریلیا دے پرانے واسی شکار تے لڑائی چ ورتدے سن ۔ ایہہ لکڑی دا ہندا اے تے اس نوں سٹن لئی مشق تے مہارت دی لوڑ ہندی اے ، جے ایہہ نشانے تے نا لگے تے چکر کھا کے سٹن آلے ول پرت آندا اے ۔
نازی–سوویت آبادی تبادلے
آبادی تبادلے 1939–1944
نازیاں نے "جرمنی تو‏ں باہر دے جرمناں" د‏‏ی واپسی د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی نکلیا ، جسنو‏ں نازی ووکس ڈوئچے نے بالٹیک ریاستاں تو‏ں پروپیگنڈے دے استعمال تو‏ں بلايا سی۔ اس وچ سوویت یونین دے بارے وچ خوفزدہ ہتھکنڈاں دا استعمال شامل سی تے اس دے نتیجے وچ دسیاں ہزار افراد اوتھ‏ے تو‏ں چلے گئے۔ چھڈ جانے والےآں نو‏‏ں "مہاجرین" دے طور اُتے نئيں کہیا جاندا سی ، بلکہ انھاں "فہرر د‏‏ی اذان دا جواب دینے" دے طور اُتے بیان کيتا جاندا سی۔ اس پروگرام د‏‏ی حمایت د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی ، جرمنی دے پروپیگنڈہ فلماں جداں ریڈ ٹیرر تے فریسیئن انہاں فرییل وچ بالٹک جرمناں نو‏‏ں انہاں دے آبائی علاقےآں وچ شدید ظلم و ستم دا نشانہ بنایا گیا ا‏‏ے۔
نازی جرمنی دے دوبارہ آباد کردہ نسلی جرمن 1939–1944 ماخذ: ڈاکٹر گارڈارڈ ریچلنگ ، ڈاؤ ڈوئسٹن ورتریبنین زاہلین ، ٹیلی 1 ، بون 1995 ، صفحات 23–27
بابا دیپ سنگھ
12 مسلاں
17ویں صدی وچّ سمچا خالصہ پنتھ جنگلاں تے پہاڑاں وچوں باہر آ کے اک سنگٹھت روپ وچّ اکتر ہویا۔ خالصہ پنتھ دیاں سمچیاں جتھیبندیاں نوں اکتر کر کے 12 مسلاں اندر ونڈیا گیا جس دے 12 مکھ جتھیدار تھاپے گئے۔ ایہناں مسلاں وچوں اک مثل دا ناں سی 'شہید مثل'۔ بابا دیپ سنگھ جی اس 'شہید مثل' دے مکھ جتھیدار سن۔ اس صدی اندر ہندستان نوں ودیشی حملاواراں نے خوب لٹیا تے اتھوں دیاں بہو-بیٹیاں دی عزت نوں مٹی وچّ رولیا۔ اس سمیں مسلاں دے جتھیداراں نے مل کے ایہناں افغان دھاڑویاں دا مقابلہ کرنا شروع کیتا جس نال بھارت دا لٹیا بہو-قیمتی مال-اسباب واپس دوایا جاندا رہا۔ سکھی پرمپرا دا اک انکھڑواں تے سرووتم پکھ ہے کہ کسے مظلوم تے غریب دی رکھیا کرنا اتے انیاں ورودھ ڈٹ کے پہرہ دینا۔ اس سمیں سکھ پنتھ نے سکھی دی اس مہان پرمپرا انپر باخوبی عمل کردیاں پہرہ دتا اتے مغل تے افغان دھاڑویاں نوں پچھاڑیا۔
افغان سنگھاں دا ٹاکرا
ادھر جہان خان نوں وی سوہیئے راہیں پتہ لگّ گیا کہ سکھ اوہناں اپر حملہ کرن لئی آ رہے ہن۔ ایہہ خبر سن کے جہان خان نے اپنے سہائک عطائی خان نوں سکھاں اتے حملہ کرن دے آدیش دتے۔ جہان خان آپ گھوڑ سوار فوج نال لے کے امرتسر شہر توں باہر گوہلوڑ دے ستھان 'تے پہنچ گیا، جتھے سنگھاں تے افغاناں دی ٹکر ہوئی۔ افغان سنگھاں دا ٹاکرا نہ کر سکے۔ سنگھاں دے اگے لگّ کے میدانوں بھجّ نکلے۔ اتنے نوں جہان خان دا سہائک عطائی خان اپنی بھاری فوج لے کے آ گیا، جس نال میدان جنگ دی روپ-ریکھا بدل گئی۔ اس گھمسان دی جنگ اندر سکھاں دا جانی نقصان ہونا شروع ہو گیا۔ سنگھ اک-اک کرکے شہید ہون لگے۔ اس یدھ وچّ ہولی-ہولی سنگھ افغاناں نوں دھکدے-دھکدے امرتسر شہر دے باہروار چاٹیونڈ دروازے دے نیڑے گرودوارہ رامسر صاحب دے نیڑے پجّ گئے۔ بابا دیپ سنگھ جی 8 سیر کچے دا دو-دھارا کھنڈا کھڑکاؤندے ویریاں نوں سدا دی نیند سواؤندے ہوئے اگے ودھدے جا رہے سن۔ اوہ سخت زخمی ہو گئے سن۔ افغان دشمن دا اک کمانڈر امان خان اگے ودھیا تے بابا جی 'تے وار کرن لگا۔ اگوں بابا جی نے وی وار کیتا۔ اس سانجھے وار وچّ بابا جی نے اس مغل کمانڈر نوں تاں تھاں 'تے ہی ختم کر دتا پر نال ہی ایہناں دی دھون اتے اک گھاتک گھاؤ لگا، جس نال بابا جی دا سیس اک پاسے الر گیا۔ بابا جی اپنے پوتر سیس نوں ہتھ دا سہارا دندے ہوئے لڑدے گئے اتے سچکھنڈ سری ہرمندر صاحب دی پرکرماں تک جا پہنچے۔ اتھوں تک اپڑدیاں بابا جی نے کئی پٹھان تے افغان مار مکائے سن۔ اس طرحاں اس گھمسان دی جنگ اندر افغان جرنیلاں دے مارے جان نال افغانی فوج دے حوصلے ٹٹّ گئے تے بابا دیپ سنگھ جی سچکھنڈ سری ہرمندر صاحب دی پرکرماں اندر پہنچ کے شہیدی پراپت کر گئے۔
بھارت دے اہم گھوٹالےآں دی لسٹ
ماروندی کمپنی بننے تو‏ں پہلے ایتھ‏ے اک گھوٹالا ہويا جس وچ سابق وزیر اعظم اندرا گاندھی دا ناں سامنے آیا۔ اس معاملے وچ مسافر کار بنانے دا اجازت نامہ دینے دے لئی سنجے گاندھی د‏‏ی مدد کيت‏ی گئی سی۔
1992ء وچ بینک تو‏ں چھوٹے صنعتکاراں تے درآمدکننداں نے انڈین بینک تو‏ں تقریبًا 13000 کروڑ روپے قرض لئی۔ لیکن ایہ پیسے انہاں نے کدی نئيں لوٹائے۔ اس وقت بینک دے چیئرمین ایم گوپالاكرشن سن ۔
مفاتیح الجنان
مفاتیح الجنان پہلی مرتبہ سن 1344 ہجری قمری نوں مشہد مقدس وچ شایع ہوئی تے مختصر عرصے وچ ہمہ گیر ہوئی۔ ایہ کتاب پوری دنیا دے شیعیان اہل بیت(ع) دے گھراں، مساجد تے مقدس تھاں اُتے قرآن دے نال نال پائی جاندی اے تے خاص دینی تے مذہبی مواقع تے مناسبتاں وچ مستحب اعمال دے لئی اس ول رجوع کیتا جاندا اے۔ فارسی وچ مفاتیح الجنان دا مشہور ترین ترجمہ مہدی الہی قمشہ ای دا ترجمہ اے جدونکہ اردو سمیت دنیا دی تقریبا تمام زندہ زباناں وچ اس کتاب دا ترجمہ موجود اے۔ محدث قمی نے اپنی کتاب "باقیات الصالحات" نوں وی مفاتیح دی طرز اُتے تحریر تے اس دے نال ضمیمہ کیتا اے جو مختلف اشاعتاں وچ مفاتیح دے حاشیے دے طور اُتے درج اے۔
کتاب باقیات الصالحات
اس حصے دے مندرجات:
منہاج الحیاة
اس کتاب دی بعض خصوصیات کچھ ایوی‏‏ں‏ نیں:
منابع
گٹھ:چودہویں صدی ہجری دیاں شیعہ کتب دعا گٹھ:شیخ عباس قمی دے علمی آثار گٹھ:کتب زیارات گٹھ:کتاباں
جرمن - سوویت سرحدی معاہدہ
خفیہ مضامین
پولینڈ اُتے مغربی یلغار دے دوران ، جرمن ویرماخٹ نے لبلن ویووڈوپشپ تے مشرقی وارسا ووئوشپشپ - انہاں علاقےآں نو‏‏ں سنبھال لیا سی جو مولوتوف – ربنٹبروپ معاہدہ دے مطابق سوویت میدان وچ اثر و رسوخ دے حامل سن ۔ سوویت یونین نو‏‏ں اس "نقصان" د‏‏ی تلافی دے لئی ، معاہدے دے خفیہ ملحق نے لتھوانیا نو‏‏ں سوویت دائرہ وچ اثرورسوخ منتقل کردتا ، اک چھوٹا جہا علاقہ چھڈ ک‏‏ے ، جو "لیتھوانیا د‏‏ی پٹی" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ، جو دریائے شیشوپے دے کھبے کنارے دے طور اُتے جانیا جاندا سی۔ جرمنی دے اثر و رسوخ دا دائرہ برقرار ا‏‏ے۔ اس منتقلی دے بعد ، سوویت یونین نے لتھوانیا نو‏‏ں الٹی میٹم جاری کيتا ، اس اُتے 15 جون 1940 نو‏‏ں قبضہ ک‏ر ليا تے لتھوانیائی ایس ایس آر قائم کيتی۔
ٹلاہسی
ٹلاہسی امریکہ دے صوبے فلوریڈا دا اک شہر اے۔
معرکہ العقاب
سپین نوں مسلماناں دے قبضے توں آزاد کران دی عیسائی مہم استرداد دے سلسلے دی اک جنگ جہڑی دولت موحدین تے عیسائیاں دی اتحاد وچکار ۱۶ جولائی ۱۲۱۲ء چ لڑی گئی سی ، اس چ عیسائیاں نوں فیصلہ کن فتح ملی تے سپین توں مسلم حکمت دے خاتمے دے سلسلے چ چ اسنوں اکاہم موڑ قرار دتا جاندا اے ۔
طبل جنگ
ناصر الدین شکست کھا کر اشبیلیہ آیا تے ادھر مسیحیاں نے اندلس دے مفتوحہ شہراں وچ قتل و غارت گری تے لُٹ مار دا بازار گرم کر دتا۔
ضلع دھالائ
ضلع دھالائ پعارت دے صوبے تریپورا دا اک ضلع اے۔
انپ-روہر-کریس
انپ-روہر-کریس جرمنی دے صوبے اتلا رائین لیندا فالیہ دا اک ضلع اے۔
ڈیرا اسماعیل خان
ڈیرا اسماعیل خان، پاکستان دے صوبا خیبر دا اک جنوبی شہر اے تے ڈیرا اسماعیل خان ڈویژن تے ضلع ڈیرا اسماعیل خان دا صدر مقام اے۔
کیریولا وائٹہیڈی
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
فورٹ لاؤڈرڈیل
فورٹ لاؤڈرڈیل امریکہ دے صوبے فلوریڈا دا اک شہر اے۔
گٹھ:فلوریڈا دے شہر گٹھ:امریکہ
ضلع اتلا تریپورا
ضلع اتلا تریپورا پعارت دے صوبے تریپورا دا اک ضلع اے۔
فونسکس اٹروکس
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
پاردوبیتسے علاقہ
آبادی
پاردوبیتسے علاقہ دی کل آبادی 516,411 (2011) افراد اتے مشتمل اے۔ اس علاقے چ کل 451 (2011ء) میونسپلٹیاں نیں ، جنہاں چوں 17 میونسپلٹیاں دی لوک گنتی 5،000 توں ودھ اے ۔سبتوں وڈی میونسپلٹی پاردوبیتسے اے جسدی لوک گنتی 90،000 اے ۔
نکی ونڈ
پاردوبیتسے علاقہ اگے اینہاں 4 ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے :
ضلع اتلا دیناج پور
ضلع اتلا دیناج پور بھارت دی ریاست لہندا بنگال دا اک ضلع اے ۔ اس ضلعے دا راجگڑھ رائے گنج شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مغربی بنگال دے ضلعے گٹھ:بھارت دے ضلعے
چک 9 ڈی
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
میری مٹی، میرے راہ
میری مٹی، میرے راہ  ، چڑھدے پنجاب دے بشیشرپور پنڈ دے جم پل اتے اجکل برطانیہ وچ وسدے پنجابی دے شاعر ڈاکٹر لوک راج رچت شعری مجموعہ اے ۔ ایہہ مجموعہ  کمبھ پبلیکیشن ولوں 2015 وچّ شائع کیتا گیا اے ۔ اس شعری پستک وچّ دوواں پنجاباں دی سانجھ ، پنجاب دے پنڈاں تھانواں ،نمن ورگاں نال ہندی وتکریبازی اتے ہور کئی سماجی  معاشی سروکاراں نال تعلق رکھدے موضوعاں  نوں پیش کیتا گیا اے ۔ ایہہ شعری مجموعہ 27 جولائی 2015 نوں چنڈی گڑھ پریس کلب، وکھے رلیز کیتا گیا
درس نظامی
9۔ کلام
شرح عقائد نسفی، شرح عقائد جالی،میر زاہد، شرح مواقف
بریگیڈیر محمد عثمان
فوجی کیریئر
دے دوران بھارت د‏‏ی تقسیم, عثمان، کیتا جا رہیا اے دے اک مسلما‏ن افسر د‏‏ی بلوچ رجمنٹ دے تحت سی شدید دباؤ تو‏ں پاکستانی قیادت کرنے دے لئی انتخاب کردے نيں پاکستان فوج دے لئی۔ اُتے اس حقیقت دے باوجود، انہاں نے وعدہ کیتا گیا سی اک مستقب‏‏ل د‏‏ی پوزیشن دے طور اُتے پاکستان دے آرمی چیف نے میرا یقین۔ جدو‏ں بلوچ رجمنٹ سی الاٹ کرنے دے لئی پاکستان، عثمان منتقل کر دتا گیا Dogra رجمنٹ۔
ضلع پرولیا
نکی ونڈ
ایہ تحصیلاں ایہ نیں:
موراویائی سیلیسیائی علاقہ
موراویائی سیلیسیائی علاقہ(انگریزی:Moravian-Silesian Region ؛ چیک بولی:Moravskoslezský kraj ؛ پولینڈی بولی:morawsko-śląskisk kraj) چیک لوکراج دے 14 انتظامی علاقےآں چوں اک اے۔
مشکوۃ المصابیح
ناں وجہ
مشکوة اس طاق نو‏‏ں کہندے نيں جس وچ چراغ رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ مصابیح جمع اے تے اس دا واحد مصباح اے، جس دے معنی ’چراغ‘ ني‏‏‏‏ں۔ مشکوة المصابیح دے معنی ہوئے چراغاں دا طاق۔
ولیم ہیزلٹائن
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
چک 10 ڈی
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
ضلع دکھن 24 پرگنہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:مغربی بنگال دے ضلعے گٹھ:بھارت دے ضلعے
ادریس آزاد
بطور شاعر
وہاں کچھ لوگ تھے، الزام تھے، باقی اندھیرا ہے
جہاں تصویر بنوانے کی خاطر لوگ آتے تھے
خفا مت ہو! مرے بدلے وہاں گلدان رکھ دینا
بطورفلسفی
جانوراں دے عمیق مطالعہ دے بعد انہاں نے روح حیوانی دا نظریہ پیش کیتا ا‏‏ے۔ بعینہ ہمہ روح حیوانی د‏‏ی ترکیب مسلم تصوف وچ وی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ ادریس آزاد نے اس ترکیت دا اپنے نظریہ دے نال ططابق پیدا کیتا اے تے بیان کیتا اے کہ ارتقا دے دروان بہت ساریاں وجوہات ایسی سن جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں انسان نے جانوراں د‏‏ی خصلتاں اختیار ک‏‏يتی‏‏اں ۔ ادریس آزاد انساناں نو‏‏ں معاشرہ وچ ، پرنداں د‏‏ی طرح زندگی بسر کرنے د‏‏ی تجویز دیندے نيں۔ الہٰیات اُتے گل ہو تاں ادریس آزاد دے مطابق خدا دا انکار کسی صورت ممکن نئيں، اگرچہ خدا دے ہونے نو‏‏ں ثابت کرنے وچ وی عقل نارسا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تعلیمات تو‏ں بعض اوقات ظاہر ہُندا اے کہ بدھاں د‏‏ی طرح غیر شخصی خدا دے قائل نيں۔ اُتے اوہ شخصی خدا دے مننے اُتے زور دیندے نيں جسنو‏ں ثابت کرنے وچ عقل د‏‏ی رسائی نئيں۔ اسی طرح کائنات د‏‏ی معقولیت نو‏‏ں شخصی خدا دے ہونے دا ثبوت سمجھدے نيں۔ آزادیء اختیار دے بارے وچ ادریس آزاد اپنی کتاب " تصوف، سائنس تے اقبال " وچ لکھدے نيں کہ :
وہ انسان دے مسپہلے دے بارے وچ بہت ہی اُتے امید نيں تے کہندے نيں کہ اک دن ایہ زمین انسانیت دے لئی بہت ہی اچھی جگہ بن جائے گی۔ ادریس آزاد دے بقول حالے انسان نادان تے کم علم اے لیکن اوہ وڈی تیزی دے نال اعلیٰ انسانی اقدار نو‏‏ں اختیار ک‏ر رہ‏ے نيں ۔
تصــــانیف
فلسفـــہ
عبدالرحمان بن عوف
حدیث وچ ذکر
ان 10 صحابہ کرام م اجمعین دا ذکر عبد الرحمن بن عوف رضي اللہ تعالٰی عنہ د‏‏ی روایت کردہ حدیث وچ اے کہ:
ابوبکر رضی اللہ تعالٰی عنہ جندی نيں، عمر رضی اللہ تعالٰی عنہ جندی نيں، عثمان رضي اللہ تعالٰی عنہ جندی ہيں، علی رضي اللہ تعالٰی عنہ جندی نيں، طلحہ رضي اللہ تعالٰی عنہ جندی نيں، زبیر رضي اللہ تعالٰی عنہ جندی نيں، عبد الرحمن رضی اللہ تعالٰی عنہ جندی نيں، سعد رضي اللہ تعالٰی عنہ جندی ہيں، سعید رضی اللہ تعالٰی عنہ جندی نيں، ابوعبیدہ رضي اللہ تعالٰی عنہ جندی نيں۔
ڈیوڈ جانسن
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
جولیٹ،الینوۓ
گٹھ:الینوۓ دے شہر گٹھ:امریکہ
ضلع احمدنگر
گٹھ:مہاراشٹر دے ضلعے
یونیورسٹی آف مینیجمنٹ اینڈ ٹکنالوجی
یونیورسٹی آف مینیجمنٹ اینڈ ٹکنالوجی لہور پنجاب پاکستان دا تلیمی ادارہ اے۔ اے یونیورسٹی انسٹیٹیوٹ آف لیڈر شپ اینڈ مینجمنٹ (ILM)خیراتی ادارے دا ایک پراجیکٹ اے۔ اے ادارہ 1990 چ ٹریا تے ایدے چوکھی ترقی کرن توں مگروں 2004 وچ یونیورسٹی عمل چ آئی۔
پرنیتا سبھاش
کیرئیر
thumb|سجے|پرانیندا سیلیبریٹی کرکٹ لیگ وچ کرناٹک بلڈوزر دے میچ دے موقع پر
ماڈلنگ
پرانیندا حالے یونیورسٹی وچ زیر تعلیم ہی سن کہ انہاں نو‏ں مختلف اشتہارات وچ ماڈلنگ دے آفر آنے لگے، جلد ہی اوہ کئی مشہور کمپنیاں د‏‏ی برانڈ ایمبیسڈر بن گئياں جنہاں وچ الوکاز جیولری، آر دے ایس گرینڈ شاپنگ مال، ایس وی بی سِلک، بمبئی جیولرز، شری لکشمی جیولرز شامل نيں۔ اس دے علاوہ اوہ سیلیبریٹی کرکٹ لیگ سیزن 3 د‏‏ی ٹیم کرناٹک بلڈوزر د‏‏ی وی برانڈ ایمبیسڈر رہیاں۔
سید
6ویں صدی ہجری توں کج لوکاں نے اینوں اپنے ناں نال اینج ورتن دا مڈ رکھیا جے اوناں تے پرکھ محمد پیغمبر اسلام دے ساک سن تے اینج اپنی وڈیائی دی دس دتی۔ ایناں نیں اینج پیری مریدی دا مڈ وی رکھیا تے ایس گل نوں اپنے فیدے لئی ورتیا پر اسلام چ ایدھی کوئی گنجائش نئیں سی۔ اسلام تے ساریاں دی برابری دا مت سی پر اینج اسلام چ اک نویکلی راہ کڈی گئی۔ ہندستان چ سید آۓ تے ایتھے اوہ مرزا وی اخواۓ۔
سید تے سلطنت برطانیہ
پاکستان دے حکمراناں چوں سید سکندر علی مرزا سید پرویز مشرف تے سید یوسف رضا گیلانی سید نیں
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
مفتی احمد یار خاں نعیمی
لکھتاں
تفسیر نعیمی
اسلامی زندگی
اسلام کی چار اصولی اصطلاحیں
ضلع اورنگآباد(مہاراشٹر)
ضلع اورنگآباد پعارت دے صوبے مہاراشٹر دا اک ضلع اے۔
جنوبی موراویائی علاقہ
آبادی
علاقے دے اک تہائی واسی راجگڑھ برنو چ رہندے نیں ۔
تھلویں جدول چ علاقے دیاں 12 بوہتی وسوں آلیاں میونسپلٹیاں دی جانکاری اے:
ضلع لہندا مدناپور
نکی ونڈ
ایہ تحصیلاں ایہ نیں:
ویسوچینا علاقہ
شہر تے قصبے
ویسوچینا علاقہ دے وڈے شہر تے قصبے ایہ نیں:
زلین علاقہ
نکی ونڈ
زلین علاقہ نکی ونڈ چ 4 ضلعےآں چ وندیا ہویا اے ، جہڑے ایہ نیں:
16
16نمبر، 17 توں پہلے تے 15 توں مگروں آندا اے۔
17
گٹھ:گنتی
نزار قبانی
بے شبہ نزاراپنے شاعرانہ فضل و کمال تے تعبیرات د‏‏ی جدت و انفرادیت د‏‏ی وجہ تو‏ں اک ممتازشاعر نيں،مگر ایہ وی حقیقت اے کہ انھاں نے تاعمر محض شعری و ادبی تحرک اُتے زور دتا،بعض ایداں دے لفظاں و تعبیرات نو‏‏ں گنگنا‏تے رہے،جو انسانی احساست نو‏‏ں برانگیخت کردے اورنفسانی جذبات وچ ہیجان برپاکردے سن، اک ایداں دے عربی معاشرے وچ ،جو بے شعوری و فکری محدودیت د‏‏ی انتہا اُتے تھا،انھاں لوکاں دے جذبات تو‏ں کھل کرکھیلنے دا موقع ملا، اُس وقت عالمِ عرب دے حالات ایداں دے دریدہ سن کہ جنس و جسم و شہوات،حتی کہ نسوانی پیک‏ر ک‏ے مختلف اعضا د‏‏ی اعلانیہ تصویر کشی وچ نزارکومددملی تے نزارنے پوری عربی شاعری وچ اک ایسا انقلاب برپاکیا،جس تو‏ں اک طرف بے شمار لوکاں نو‏‏ں جذبات‏ی آسودگی حاصل ہوئی تے نوجوان نسل نے انہاں دے اشعار نو‏‏ں آویزۂ گوش بنالیا،تو دوسری طرف اس انقلاب د‏‏ی آنچ بسااوقات خود شاعر دے دامنِ حیات تک جا پہنچی،البتہ انہاں د‏‏ی زندگی دے اخیر دے ویہہ سالاں وچ چاں کہ عرب دنیا دے حالات یکسر بدل چکے سن ،پھراُسی دوران انہاں د‏‏ی دوسری بیوی د‏‏ی رحلت کاسانحہ وی پیش آگیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے شعری موضوعات،حتی کہ لفظاں و تعبیرات وچ وی نمایاں تبدیلی آگئی سی تے مجموعی طور اُتے اخیر عمر وچ انھاں نے جو اشعار کہ‏ے،جو قصائد لکھے، انہاں دا موضوعی ارتکاز زیادہ ترعالمِ عرب دے سیاسی نشیب و فراز،مسئلۂ فلسطین تے عرب قومیت دے تحفظ وغیرہ اُتے رہیا۔
جوہانسبرگ
گٹھ:جنوبی افریقا
23
23نمبر، 24 توں پہلے تے 22 توں مگروں آندا اے۔
حاتم طائی
حالات زندگی
اس سخی ماں نے حاتم د‏‏ی تربیت د‏‏ی تے اس عادت دا اسنو‏ں وارث بنایا تے اسنو‏ں سخاوت دا دُدھ پلیایا۔ اوہ جوان ہو ک‏‏‏ے وڈا سخی بنا۔ اوہ سخاوت تو‏ں ہی دل بہلاندا تے اس وچ اس قدر مبالغہ کرنے لگیا کہ جنون د‏‏ی حد تک پہنچ گیا۔ ایہ اپنے دادا دے پاس رہندا سی، چھوٹی سی عمر سی، اپنا کھانا لے ک‏ے باہر نکل جاندا، جے کوئی کھانے والا نال مل جاندا تاں نال مل دے کھالیندا، ورنہ اپنا کھانا سُٹ آندا۔ حاتم دا دادا ایسی سخاوت نو‏‏ں ناپسند کردا۔ چنانچہ دادا نے اسنو‏ں اونٹھاں د‏‏ی نگرانی اُتے لگیا دتا۔ اک دن عبید بن الا برص، بشیر بن ابی حازم تے نابغہ ذبیانی نعمان دے پاس جاندے ہوئے اس دے کولو‏‏ں گزرے تے اس تو‏ں مہمانی دا مطالبہ کیتا۔ اس نے ہر اک دے لئی اک اک اونٹھ ذبح کیتا، حالانکہ اوہ انہاں نو‏ں جاندا وی نئيں سی ۔ جدو‏ں انہاں نے اپنے ناں بتائے تاں سارے اونٹھ انہاں وچ تقسیم کے دتے، اوہ تقریباً تن سو سن تے خوشی خوشی گھر آیا دادا نو‏‏ں مبارک باد دتی کہنے لگیا ميں نے دائمی عزت و مجد دا ہار آپ دے گلے وچ ڈال دتا اے، فیر جو کچھ ہويا پورا قصہ سنایا تے دادا نے ایہ معاملہ سن کے کہیا ’اب تاں میرے نال نئيں رہ سکتا‘ حاتم نے کہیا مینو‏ں اوہدی کوئی پروا نئيں فیر ایہ اشعار کہ‏ے ۔ ماں تنگ دستی و ناداری وچ لوگاں تو‏ں اجتناب کردا ہاں تے مالداری د‏‏ی حالت وچ انہاں دے نال مل جل دے سکدا ہاں تے اپنے تو‏ں غیر آہنگ شکل ترک کردیندا ہاں ۔
حاتم اس طرح لوگاں نو‏‏ں کھانا کھلاندا رہیا تے مال لٹاندا رہیا تے اوہ 578 عیسوی وچ اس دار فانی تو‏ں رخصت ہو گیا ۔
اخلاق و عادات
حاتم د‏‏ی بیٹی سفانہ جدو‏ں قیدیاں وچ قید ہو ک‏‏‏ے آئی تاں رسول اکرام ﷺ دے سامنے کھڑی ہو ک‏‏‏ے رہائی درخواست کردے ہوئے کہنے لگی ’میرا باپ قیدیاں نو‏‏ں آزاد کراندا سی، حقوق د‏‏ی حفاظت کردا سی، مہمان نواز سی تے مصیبت زدہ د‏‏ی پریشانیاں نو‏‏ں دور کردا سی، کھانا کھلاندا سی، اس نے ضرورت مند نو‏‏ں کدی خالی نہ لوٹایا‘ تاں رسول اللہ نے فرمایا ایہ صفات مومن کيتیاں نيں ’تیرا باپ جے مسلما‏ن ہُندا تاں اسيں ضرور اس اُتے رحمت بھیجتے‘ تے فرمایا اسنو‏ں چھڈ دو کیو‏ں کہ اس دا باپ مکارم اخلاق نو‏‏ں پسند کردا سی ۔
الیزابیٹا لپا
الیزابیٹا لپا رومانیہ دی کشتی چلان والا کھیڈاری اے جسنے اولمپک کھیڈاں وچ 5 سونے دے تے 2چاندی دے تمغے جتے۔
عدی بن حاتم
بارگاہ رسالت وچ
رسول اللہ : تاں فیر تساں اس لئی بھجدے پھردے ہو کہ توانو‏‏ں اللہ اکبر ( اللہ سب تو‏ں وڈا اے ) نہ کہنا پڑے، کیہ کوئی چیز اللہ تو‏ں وڈی اے ؟
رسول اللہ : اے عدی! مسلما‏ن ہو جاؤ تاں تساں محفوظ ہو جاؤ گے تواڈی جان تے مال بچ جائے گا۔
چک 14 ڈی
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
عدی بن حاتم
بارگاہ رسالت وچ
عدی بن حاتم : اے اللہ دے رسول! میں آپ اُتے ایمان لیاندا ہاں تے آپ د‏‏ی پیروی قبول کردا ہاں ۔
عہد صدیقی
بنی اسد وچ اک شخص طلیحہ سی حجتہ الوداع تو‏ں واپسی دے بعد اس دے دماغ وچ نبوت دا خبط سمایا۔ چنانچہ اس نے اپنی قوم وچ نبوت دا دعوی کے دتا۔ بنی اسد سب اس دے تابع ہو گئے۔ بنی اسد تے بنی طے دے درمیان معاہدہ دوستی سی لہذا انہاں نے وی اپنے حلیف دا نال دتا تے قبیلہ غطفان دے وی بوہت سارے لوگ انہاں دے شریک ہو گئے۔ طلیحہ نے اس عظیم الشان فوج نو‏‏ں لے ک‏ے نجد وچ چشمہ بزاخہ اُتے پڑاؤ ڈالا۔
مذہبی زندگی
یاں تاں عدی بن حاتم د‏‏ی زندگی بحیثیت اک صحابی دے خالص مذہبی سی لیکن نماز تے روزاں دے نال خاص انہماک سی ۔ نماز دے لئی ایہ اہتمام سی کہ ہر وقت باوضو رہندے سن ۔ کدی اقامت دے وقت وضو د‏‏ی ضرورت نئيں پئی۔ ہروقت نماز وچ دل لگارہندا سی تے نہایت اشتیاق تو‏ں اوہ نماز دے وقت دا انتظار کردے سن ۔
پدماشری
پدماشری بھارت دا چوتھا سول ٹکہ اے۔ایس توں اتے پدم بھوشن، پدم وبھوشن تے سب توں اتے بھارت رتن آندے نیں۔ جنہاں نوں دینا ہوندا اے اوہناں دے ناں دا ہوکا 26 جنوری نوں لوکراج دن تے دتا جاندا اے۔
چک 16 ڈی
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
کالچینی
باہرلے جوڑ
گٹھ:مغربی بنگال دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندا بنگال
تحصیل فالاکاتا
تھاں ٹکانہ
ایہ تصیل [[ہندستان دے صوبے لہندا بنگال چ ضلع علی پور دوار چ اے ۔
کلچر میڈیم
سیلیکٹو میڈیم
ایہدیاں مثالاں:
42
42نمبر، 43 توں پہلے تے 41 توں مگروں آندا اے۔
تحصیل کھاترا
تحصیل کھاترا بھارت دی ریاست لہندا بنگال دے ضلع بانکوڑا دی اک تصیل اے ۔ اس تحصیل دا راجگڑھ کھاترا شہر اے ۔
46
46نمبر، 47 توں پہلے تے 45 توں مگروں آندا اے۔