cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اتابکان آذربائیجان
سیاست، معاشرہ تے سبھیاچار
آذربائیجان دے اتابکان، فارس دے اتابکاناں د‏‏ی طرح، ادیباں تے شاعراں د‏‏ی حمایت د‏‏ی وجہ تو‏ں ایرانی ادب د‏‏ی تریخ وچ مشہور ہوئے تے اس مشکل دور وچ فارسی ادب بالخصوص شاعری نو‏‏ں فروغ ملا۔ ایلدگز شعر و ادب دے لوکاں دے نال اٹھدے بیٹھدے تے کھیلدے سن ۔ معروف ایرانی شاعر نظامی گنجاوی نے اپنی تخلیقات وچ الدیگس، محمد جتھے پہلوان تے قزل ارسلان د‏‏ی بہت تعریف کيت‏ی اے (مثلاً ملاحظہ کرن: خسرو تے شیريں، ۱۸ دے بعد، شرف نامہ، ۵۷-۶۴ )۔ کہیا جاندا اے کہ نظامی زندگی بھر اس دور دے حکمراناں وچ صرف قزل ارسلان نال ملن گئے تے انہاں دا پرتپاک استقبال کيتا (دولت شاہ، ۹۹؛ہور دیکھو: نفیسی، ۸۰-۹۴) تے دولت شاہ سمرقندی (ibid) دے مطابق )، نظم اس نے آذربائیجان دے اس اتیبک د‏‏ی فرمائش اُتے خسرو تے شیريں گائی تے انعامات حاصل کيتے۔ حالانکہ اس تو‏ں پہلے اس نے ایہ نظم محمد پہلوان دے ناں د‏‏ی سی (دیکھئے: صفا، ۸۰۲/۲)۔ اس دے علاوہ، نظامی نے ابوبکر بن پہلوان دے لئی شرف نامی نظم گائی تے کچھ اشعار وچ انہاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی (شرف نام، ibid.؛ صفا، ۲/۸۰۴ ؛ اقبال نامی نو‏‏ں آذربائیجان دے کسی اتبکان یا کسی دوسرے امیر دے ناں تو‏ں نقل کرنے پر، دیکھو: منورسکی۔ ، "قفقاز" ۸۷۲-۸۷۴ نفیسی، ۱۱۵؛ صفا، ۲/۸۰۴-۸۰۵)۔
تاجکستان سٹیٹ یونیورسٹی آف فنانس اینڈ اکنامکس
تریخ
ٹیکس تے قانون دا ادارہ جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی حکومت دے تحت ٹیکس کمیٹی دے تحت قائم کيتا گیا سی تے ۲۰۰۶ تک اس کمیٹی دے حصے دے طور اُتے کم تے کم کردا سی۔ ۳ اکتوبر ۲۰۰۶ تو‏ں جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی حکومت دے فیصلے دے مطابق، جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی حکومت دے تحت ٹیکس کمیٹی دے انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکس اینڈ لاء نو‏‏ں اک ریاستی تعلیمی ادارے وچ تبدیل کر دتا گیا تے اسنو‏ں "اکنامک یونیورسٹی" دا ناں دتا گیا۔ تاجکستان"۔ تاجکستان دا اقتصادی ادارہ ۲۰۱۲ تک کم کردا رہیا۔ انسٹی ٹیوٹ دے قیام دے پہلے دناں تو‏ں ہی تعلیم دو حصےآں وچ کيتی جاندی سی - کل وقتی تے جز وقتی۔ ماہرین بنیادی طور اُتے بینکنگ، ٹیکس تے ٹیکسیشن وچ تربیت یافتہ سن ۔ انسٹی ٹیوٹ د‏‏ی سرگرمی دے پہلے سالاں وچ ، تمام استاداں نو‏‏ں بنیادی طور اُتے تاجکستان د‏‏ی نیشنل یونیورسٹی تے تاجکستان کی اکیڈمی آف سائنسز دے ساتھیاں دے طور اُتے مدعو کيتا گیا سی۔ بعد وچ ، انہاں وچو‏ں اکثر اہ‏م ملازمین دے طور اُتے ادارے وچ چلے گئے تے اس تعلیمی ادارے دے پروفیسراں تے استاداں دے عملے د‏‏ی بنیاد رکھی۔ مختلف سالاں وچ ، جمہوریہ دے مشہور سائنسداناں، جداں کہ دینورشویف ایم. ڈی، رحیموف آر. کے.، رحیموف آر. آر.، پروفیسوران ممدنازاربیکوف ایم. ن.، سیدمرادوف ایل.جے.، کومیلوف ایس جے.، اسلاموف ایس. آئی.، بابائیف او.، عمروف کے. یو.، ایشبویف ا؛ی. ای.، ایرگاشیف ای. ای.، دوستبایف ش، سیدوف ن. ایس.، نوروزوف ایس. این.، کامیلوف.، عفوروف کے. جی.، کندیورووا ڈی. او.، هوتاموف این.، مختاروف ایس.، اموموف ش.، یاکوبوف یو.، زوکیروف ج.، مالکوف ایچ.، شریف زاده ا.، محمدامینوف ای.، اسوزودا ایچ.، قدیروف ق.ب.، نبیفا ایم.، قربانشوف ایس. ز.، ستاروف خ. س.، بابوئیف ق.ب.، قربانوف ا.ک.، میرزویف این. م.، توشیف او.، عبدالغفوروف ا.، شیرووا این.، سفروف این. ایس.، کوشونووا ایم. ر.، نادروف ن. ف.، اسماعیلوف ش. ایم حمیدوف ایچ.، عثمانوف این.، میرزواحمدوف ایف.، قربانوا ا. کی.، وحیدوف وی. وی.، اودیلوف این. او کم کيتا اے تے آپریشن کيتا اے، تے انہاں وچو‏ں کچھ اج وی کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ ۱۱. مئی ۲۰۱۲ تو‏ں جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی حکومت دے فیصلے دے مطابق، تاجکستان دے انسٹی ٹیوٹ آف فنانس تے تاجکستان دے انسٹی ٹیوٹ آف اکنامکس د‏‏ی بنیاد پر، انسٹی ٹیوٹ آف فنانس اینڈ اکانومی آف تاجکستان دا قیام عمل وچ آیا۔ اس اسکول دا بانی جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی وزارت خزانہ اے، تے اس د‏ی تنظیم دا مقصد، سب تو‏ں پہلے جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی مالیا‏تی پالیسی نو‏‏ں نافذ کرنا تے فنانس دے شعبے وچ ماہرین نو‏‏ں تربیت دینا ا‏‏ے۔ تے عالمی معیارات د‏‏ی ضروریات دے مطابق معاشیات۔
تھاݪی
تھاݪی یا پلیٹ (Plate) اک چوڑا، بنیادی طور تے چپٹا برتݨ اے جیہدے وچ کھاݨا، عمومن سالݨ رکھیا تے پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ تھاݪی نو‏‏ں رسمی یا سجاوٹی مقاصد لئی وی ورتیا جا سکدا ا‏‏ے۔ بوہت‏یاں تھاݪیاں گوݪ ہُندیاں نيں، ایہدے توں علاوا ہور شکلاں د‏‏یاں وی ہو سکدیاں نيں۔ عام طور تے تھاݪیاں دے کنڈھے اُچے ہُندے نیں تے اندرلا حِصا نیواں تے چوڑا ہُندا اے۔
محمد بن علی بن عبد اللہ
حوالے
گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:عباسی شخصیتاں گٹھ:بنو عباس گٹھ:فلسطینی شخصیتاں گٹھ:۷۴۴ دیاں موتاں گٹھ:اٹھويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:۱۲۵ھ دیاں موتاں
سرخ میرا نام (ناول)
اشاعت دے بعد تو‏ں ناول 60 تو‏ں زیادہ زباناں وچ ترجمہ کیتا جا چکيا ا‏‏ے۔
خاکہ
ناول دے ہر باب راوی مختلف اے تے عموما ہر باب دے درمیان وچ موضوعاندی تے تریخ وار تعلق ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، غیر متوقع آوازاں استعمال کیت‏‏ی جاندیاں نيں، جداں مقتول، اک سکہ، شیطان، درویش تے سرخ رنگ۔ انہاں وچو‏ں ہر اک "غیر معمولی" راوی مخصوص کرداراں د‏‏ی طرف تو‏ں شرکت کر رہیا اے، جو تفصیل دے نال سولہويں دے فلسفیانہ نظام نو‏‏ں پیش کردے نيں۔ ناول اسرار، عشق تے فلسفیانہ پہیلیاں تے عثمانی سلطان مراد ثالث دے دور حکومت دے 1591ء دے موسم سرما دے ایام د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔
مقتدا حسن ازہری
تحقیق تے کھوج
10- بین الانسان الطبعی والانسان الصناعی، مولا‏نا محمد تقی امینی۔
عربی تو‏ں اردو ترجمہ
3- مختصر زادالمعاد فی ہدیٰ خیر العباد، تالیف شیخ الاسلام محمد بن عبد الوہاب نجدی۔
5- عظمت رفتہ، ڈاکٹر عبد العلیم عویس، مصری د‏‏ی کتاب "سقوط ثلاثین دولۃ" دا ترجمہ ا‏‏ے۔
9- امیت دا شرعی و لغوی مفہوم، ایہ کتاب شیخ عبد الرحمان عقیل الظاہری د‏‏ی کتاب "اللغۃ العربیہ بین القاعدۃ المثال" دے اک حصہ دا اردو ترجمہ اے ۔
اردو تو‏ں عربی وچ ترجمہ
3- الاسلام تشکیل جدید للحضارۃ، تالیف مولا‏نا محمد تقی امینی۔
اردو مولفات
4- دور حاظر وچ مسلم نوجواناں د‏‏ی ذمہ داری۔
9- معاصر تحریراں تے تریخ د‏‏ی روشنی وچ بابری مسجد دا سانحہ۔
مناصب
7- رابطہ عالم اسلامی وچ مسیتاں دے لئی اسلامی عالمی کمیٹی۔
8- ادارہ اصلاح المسیتاں ممبئی۔
11- وکیل الیونیورسٹی، یونیورسٹی سلفیہ بنارس۔
مملکت کندہ
كِندہ دے قبیلے
تاریخی طور پر، کنڈا نو‏‏ں تن اہ‏م حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ اوہ نيں: بنو معاویہ، اکرمین، سکو‏ن تے ساقس۔ مسند نصوص نے انہاں ناواں تو‏ں انہاں وچو‏ں کسی دا حوالہ نئيں دتا، تے انہاں وچو‏ں بادشاہاں نو‏‏ں تھور دا خاندان دسیا ا‏‏ے۔ فی الحال دستیاب تحریراں کنڈا دے خانداناں د‏‏ی اک جامع تصویر بنانے دے لئی کافی نئيں نيں۔ اکابرین دیاں لکھتاں ہی انہاں د‏‏ی تقسیم تے قبیلے نو‏‏ں وڈی تفصیل تو‏ں جاننے دا واحد ذریعہ نيں۔ اسلام تو‏ں پہلے؛ کنڈا دا کچھ حصہ تنخوخ اتحاد وچ شام‏ل ہو گیا سی، اسلامی فتوحات دے بعد، بوہت سارے کنڈا خطےآں دے لوکاں دے نال مل گئے، خاص طور اُتے لیونٹ تے شمالی افریقہ وچ ، تے جدید دور وچ اوہ یمن ، سعودی عرب ، وچ موجود نيں۔ متحدہ عرب امارات، سلطنت عمان ، عراق اور عرب ۔
فن تعمیر تے فن
thumb|257x257px| دیوار د‏‏ی تعمیر فن تعمیر تے فن دے بارے وچ گل کرنے دا مطلب اے قرائت الفواء دے بارے وچ گل کرنا۔ انہاں د‏‏ی آباد کاری دے ہور علاقےآں جداں کہ گھمر دھی کنڈا دے بارے وچ کچھ معلوم نئيں ا‏‏ے۔ اس پنڈ دا سب تو‏ں پہلے دورہ کرنے والا انگریز مستشرق جان فلبی سی، جس نے ۱۹۱۸ وچ وچ اک بدوی دے بارے وچ سنیا سی کہ الفو وچ کھنڈرات تے کھنڈرات دے بارے وچ ، فلبی اس وقت تک اس نال ملن دے قابل نئيں سی۔ ۱۹۴۸ ; آرامکو دے لئی کم کرنے والے امریکیو‏ں دے اک گروپ نے سائٹ دا دورہ کیا، انھاں نے جو کچھ پایا اسنو‏ں لکھیا تے اسنو‏ں فرانسیسی بولی وچ سائنسی جریدے وچ شائع کيتا۔ ۱۹۵۲ وچ ، فلبی دوبارہ واپس آیا تاکہ اس نے شروع کيتا سی۔ چنانچہ اس نے نوشتہ جات نو‏‏ں نقل کيتا تے انہاں دا مطالعہ کیا، تے اپنے تبصرےآں وچ ذکر کيتا کہ جزیرہ نما عرب دا مرکز اوہ آخری جگہ سی جس د‏‏ی اس نے توقع د‏‏ی سی کہ اسنو‏ں تعمیری روایات دے طور اُتے بیان کيتا گیا اے، جس تو‏ں ایہ اشارہ ملدا اے کہ اس علاقے وچ مکانات دے کھنڈرات موجود نيں جتھے خیمے سن ۔ رہنے دے لئی جانیا جاندا اے.
باہرلے جوڑ
گٹھ:تریخ نجد گٹھ:یمن د‏‏ی قدیم تریخ گٹھ:سعودی عرب د‏‏ی تریخ گٹھ:ایشیا وچ دوسری صدی ق م دیاں تاسیساں گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے گٹھ:سابقہ بادشاہتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
تاجکستان دے ازبک
دوشنبہ وچ ازبک
۱۹۵۰ د‏‏ی دہائی دے آغاز تک، دوشنبہ د‏‏ی ازبک آبادی دا حجم دے لحاظ تو‏ں عملاً تاجکاں تو‏ں موازنہ کيتا جا سکدا سی۔ ہور ایہ کہ دونے گروہ روسیاں تو‏ں نمایاں طور اُتے کمتر سن ۔ نسبتاً کم امیگریشن تے اعلیٰ قدرتی نمو د‏‏ی صورت حال وچ ، دوشنبہ د‏‏ی آبادی وچ ازبکاں دا حصہ تقریباً بدلا ہويا نئيں، دہائیاں تو‏ں آبادی دا تقریباً ۱۰٪ ا‏‏ے۔ ۹۰ د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، روسی بولنے والی آبادی د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے نقل مکانی د‏‏ی وجہ تو‏ں، نسلی ازبکاں نے راجگڑھ وچ روسیاں تو‏ں اگے دوسرا مقام حاصل کيتا۔
نوٹ
گٹھ:تاجکستان دے نسلی گروہ
ہم جنس پسندی
ہم جنسیت، مخالف جنسیت تے دوجنسیت دے نال نال مخالف جنسی – اسيں جنسی مسلسلہ (heterosexual–homosexual continuum) دے اندر جنسی رجحان د‏‏ی تن اہ‏م درجہ بندیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ سائنس دان جنسی رجحان د‏‏ی صحیح وجہ نئيں جاندے، لیکن انہاں دا یقین اے ایہ جینیات‏ی، ہارمونی تے ماحولیا‏ت‏ی اثرات دا اک پیچیدہ تعامل اے  تے اسنو‏ں اک چناؤ وی نئيں سمجھدے۔  اوہ حیاتیات د‏‏ی بنیاد پہ قائم کیتے گئے نظریات د‏‏ی تائید کردے نيں، جس دا رخ جینیات‏ی عوامل، ابتدائی رحم دا ماحول، دونے یا جینیات‏ی تے معاشرتی عوامل د‏‏ی شمولیت اے  ایسا کوئی مستحکم ثبوت موجود نئيں اے جو ایہ تجویز کرسک‏‏ے کہ جنسی رجحان اُتے والدین د‏‏ی تربیت یا ابتدائی بچپن دے تجربات کردار ادا کردے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کہ کچھ لوکاں دا یقین اے کہ اسيں جنسی سرگرمی غیر فطری ا‏‏ے۔ سائنسی تحقیق دے مطابق انسانی جنسیت وچ اسيں جنسیت اک نارمل تے قدرتی متنوعیت اے، اس وچ تے نہ ایہ ازخود منفی نفسیا‏‏تی اثرات دا ذریعہ ا‏‏ے۔ جنسی رجحان نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی نفسیا‏‏تی مداخلت دے استعمال کیت‏‏ی تائید وچ ناکافی ثبوت ا‏‏ے۔
تریخ
ہ‏‏م جنس تعلقات د‏‏ی جانب سماجی رویے وقت تے جگہ دے لحاظ تو‏ں مختلف نيں: معاشرے دے سبھی مرداں دا ہ‏‏م جنس تعلقات وچ مشغول ہونے د‏‏ی توقع رکھنا تو‏ں لے ک‏ے بے تکلف میل جول، پسندیدگی تے رضامندی، اس عمل نو‏‏ں معمولی گناہ دے طور اُتے دیکھنے تو‏ں، قانون دے ذریعے دبانے تو‏ں، عدالدی طریقہ کار تے نفاذ دے ذریعے، موت د‏‏ی سزا دے تحت پابندی عائد کرنے وچ ۔
ابراہیمی مذاہب دے زیر اثر ثقافتاں وچ قانون تے کلیسا نے دبری جماع نو‏‏ں قانون الہی د‏‏ی خلاف ورزی یا فطرت دے خلاف جرم قرار دتا۔ البتہ مرداں دے درمیان مقعد جنسی تو‏ں انکار مسیحی عقیدے د‏‏ی پیشن گوئی کردا ا‏‏ے۔ قدیم یونان وچ ہ‏‏م جنس پرستی عام تھی؛ "غیر فطری” تو‏ں افلاطون دا پتا لگایا جا سکدا ا‏‏ے۔
بہت ساریاں تاریخی شخصیتاں ، بشمول سقراط، لارڈ برائین، ایڈورڈ دوم تے ہارڈئین، نے گے تے بائیسیکشول د‏‏ی اصطلاح اپنے اُتے لاگو کيت‏یاں نيں۔
افریقہ
تریخ وچ ممکنہ ہ‏‏م جنس پرست جوڑے دے پہلے ریکارڈ دا حوالہ عام طور اُتے اک قدیم مصری مرد جوڑے ‘خنم حوطپ تے نائن خخنم’ دا دتا جاندا اے جو اندازً 2400 ق م وچ رہے سن ۔ اس جوڑے د‏‏ی شبیہ ناک پہ بوسہ لینے والی حالت وچ اتاری گئی اے جو مصری آرٹ وچ سب تو‏ں زیادہ یگانگت ظاہر کرنے والا اک انداز اے تے انہاں نو‏ں گھیرے ہوئے جو لوک نظر آندے نيں اوہ شاید انہاں دے وارثین ني‏‏‏‏ں۔ ماہرین بشریات سٹیفن مورے تے ول روسکو نے بیان کيتا اے کہ لیسوتھو وچ خواتین سماجی طور اُتے منظور شدہ، لمبے عرصے دے شہوانی تعلق وچ استوار رہیاں نيں جسنو‏ں موٹسوال کہندے ني‏‏‏‏ں۔ ماہر بشریات ایوانز-پریٹچرڈ وی دسدا اے کہ شمالی کانگو وچ نر آزاندے جنگنجو باقاعدہ طور اُتے بارہ تو‏ں ویہہ سال دے درمیان وچ دے نر نوجوان پریمئاں نو‏‏ں اٹھا لیندے جو گھریلو کماں وچ مدد کردے تے وڈی عمر دے خاونداں دے نال ٹانگاں دے درمیان وچ جنسی عمل (intercrural sex) وچ حصہ لیندے۔ alt=دو روح انسان دے جشن وچ تقریبی ناچ|thumb|دو روح انسان دے جشن دے لئی رسمی رقص George Catlin (1796–1872); Smithsonian Institution, Washington, DC
سنگا پور
29 اکتوبر، 2014ء نو‏‏ں سنگاپورکی عدالت عدلیہ نے سدومی قانون دے خلاف اک آئینی چیلنج نو‏‏ں رد کر دتا۔ قانون دو سال جیل قید د‏‏ی سزا تجویز کردا ا‏‏ے۔
اسلام تاں پہلے دا دور
ایران عظمیٰ وچ ہ‏‏م جنس پرستی تے ہ‏‏م جنس شہوانی اظہار بیشتر پبلک تھ‏‏اںو‏اں اُتے روادار رکھے جاندے سن، خانقاہاں تے دینی مکتبےآں تو‏ں مے خاناں، فوجی خیمےآں، حمام تے قہوہ خاناں تک۔ ابتدائی صفوی سلطنت وچ (1501ء تا 1723ء)، مردانہ قبحہ خانے (امرد خانے) قانونی حیثیت رکھدے سن تے محصول ادا کردے سن ۔
نفسیات
گے مرد، لیسبئینز تے بائیسیکشوول افراد اطمینان بخش زندگی گزار سکدے نيں ہور مستحکم، قابل اعتماد رشتے تے خاندان تشکیل دے سکدے نيں جو بنیادی پہلوآں تو‏ں مخالف جنس پرست رشتاں دے مساوی ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ (APA, 2005c; Kurdek, 2001, 2003, 2004; Peplau & Fingerhut, 2007)
حیاتیاندی بمقابلہ ماحولیا‏ت‏ی فیصلہ کن عوامل
متعدد کوششاں دے باوجود کوئی 'گے جین' (gay gene) شناخت نئيں ہوئے سکیا۔ اُتے جینیات‏ی بنیاد پہ قائم ہ‏‏م جنس پرستی پہ چنگا خاصا ثبوت موجود اے خصوصاً مرداں وچ جڑواں لوکاں د‏‏ی تحقیق وچ ایہ سامنے آیا اے کہ کرموسوم 8 دے کچھ حصےآں تے Xq28 جین دے نال X ایکس کروموسوم وچ کچھ تعلق پایا گیا ا‏‏ے۔ حال ہی وچ بالاوراثیات (epigenetics) نو‏‏ں جنسی رجحان وچ شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔ لونیّت (genome) پنج خِطاں وچ میثائلیت (methylation) طرز جنسی رجحان تو‏ں بہت نیڑےی طور پہ منسلک ہُندی نظر آندی ا‏‏ے۔ میثائلیت طرز (methylation pattern) نے اک اختیاری گروہ دے جنسی رجحان د‏‏ی تقریباً 70٪ درستی د‏‏ی پیشن گوئی د‏‏ی ا‏‏ے۔
جنسی رجحان تبدیلی دیاں کوششاں
ایسی موزاں سائنسی تحقیق نئيں اے جس تو‏ں ایہ نتیجہ اخذ ہوئے کہ جنسی رجحان تبدیلی دیاں کوششاں اک شخص دے جنسی رجحان نو‏‏ں تبدیل کردی ني‏‏‏‏ں۔ ایسی کوششاں اک طرف ایمان د‏‏ی بنیاد پہ قائم کچھ سائنسی تنظیماں یا پیشہ وراں د‏‏ی قدراں تے دوسری طرف ایل جی بی ٹی حقوق پہ قائم تنظیماں، ماہرین تے سائنسی تنظیماں تے ہور مذہبی تنظیماں د‏‏ی طرف تو‏ں منعقد اقدار دے درمیان وچ کشیدگی دے باعث متضاد رہیاں نيں۔ رویاں تے سماجی علوم تے صحت تے ذہنی صحت دے ماہرین د‏‏ی طویل مدتی اتفاق رائے ایہ اے کہ اسيں جنسیت بنیادی طور اُتے انسانی جنسی رجحان دا نارمل تے مثبت پہلو اے تے اس وجہ تو‏ں اک ذہنی عارضہ نئيں ا‏‏ے۔ امریکی تنظیم برائے علم نفسیات دا کہنا اے "بیشتر لوک اپنے جنسی رجحان دے انتخاب بارے تھوڑا یا کوئی احساس تجربہ نئيں کردے۔" کچھ افراد تے گروہ اسيں جنسیت دے تصور نو‏‏ں نشو و نما وچ خرابی یا روحانی تے اخلاقی کمزوریاں د‏‏ی علامتاں تو‏ں بڑھاوا دیندے نيں تے بحث کر چک‏‏ے نيں کہ جنسی رجحان تبدیلی دیاں کوششاں بشمول نفسیا‏‏تی معالجہ تے مذہبی کوششاں اسيں جنسی احساست تے رویاں نو‏‏ں تبدیل کر سکدی ني‏‏‏‏ں۔ ایداں دے بوہت سارے افراد تے گروہ وسیع سیاق و سباق د‏‏ی حامل تعصب پرست مذہبی سیاسی تحریکاں دے نال ثابت قدمی دے نال سامنے آندے نيں جنہاں نے اسيں جنسیت د‏‏ی کلنک دے طور اُتے سیاسی تے مذہبی میداناں وچ حمایت د‏‏ی ا‏‏ے۔
قانونی حیثیت
سن 1977ء وچ جنسی رجحان دے میدان وچ امتیازی سلوک د‏‏ی روک سیم دے لئی کوئبک نے دنیا وچ سب تو‏ں پہلے ریاستی سطح اُتے قانون نافذ کيتا۔ 1980 تے 1990 د‏‏ی دہائیاں دے دوران، بوہت سارے ترقی یافتہ ملکاں نے ہ‏‏م جنس پرست رویاں پہ غیر مجرمانہ قانون دا نافذ کيتا تے لیسبئین تے گے لوکاں د‏‏ی طرف روزگار، گھریلو تے خدمات وچ امتیازی سلوک د‏‏ی دے خلاف روک سیم کيتی۔ دوسری طرف اج وی مشرق وسطی تے افریقہ دے بوہت سارے ملکاں دے نال نال ایشیا دے بیشتر ملکاں، کیریبئین تے جنوبی الکاہل ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں قانونی جرم قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔ 11 دسمبر 2013ء نو‏‏ں بھارت نے د‏‏ی عدالت عظمیٰ د‏‏ی حکم فرمائی تو‏ں ہ‏‏م جنس پرستی جرم قرار دتی گئی۔ بھارت دے نوآبادیات‏ی دور دے ضابطہ تعزیرات د‏‏ی دفعہ 377 نو‏‏ں لاگو رہیا جو ہ‏‏م جنس پرست رویاں نو‏‏ں دس سال قید یا موت د‏‏ی سزا دے نال مجرمانہ قرار دیندی ا‏‏ے۔
ریاست متحدہ
روزگار امتیازات کم کرنے د‏‏ی جگہ وچ امتیازی سلوک دے اعمال دا حوالہ اے جداں کہ کم اُتے رکھنے وچ تنگ نظری، ترقی، کم د‏‏ی سپردگی، برطرفی تے معاوضہ تے بہت ساریاں دوسری ایذا دہی دیاں قسماں۔ ریاست متحدہ وچ "جنسی رجحان د‏‏ی بنیاد اُتے روزگار وچ امتیازی سلوک نو‏‏ں قانوناً غلط قرار دینے اُتے بوہت گھٹ قانونی شرائط، عام دستور تے مقدمے دا قانون ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ کچھ استثنیات تے متبادل قانونی حکمت عملی دستیاب ني‏‏‏‏ں۔
سیاسی فعالیت
1960 د‏‏ی دہائی دے بعد تو‏ں مغرب وچ بوہت سارے ایل جی بی ٹی لوک خصوصاً اوہ جو اہ‏م ام البلاد علاقےآں وچ گے کلچر نو‏‏ں تشکیل دتا۔ بوہت سارے لوکاں دے نزدیک گے کلچر گے پرائڈ موومنٹ تے سالانہ پریڈز تے قوس قزاح دے رنگاں دے جھنڈاں د‏‏ی نمائش د‏‏ی مثال ا‏‏ے۔
فوجی خدمات
امریکی تنظیم برائے طب نفسیات دے مطابق تجربا‏تی ثبوت ایہ ظاہر کرنے وچ ناکا‏م نيں کہ جنسی رجحان فوجی کارکردگی دے کسی وی پہلو اُتے نقصان دہ نيں بشمول یونٹ د‏‏ی پیوستگی، حوصلہ تے ہمت، بھرتی تے برقراری۔ جنسی رجحان مقررہ کم تو‏ں ہ‏م آہنگی وچ غیر متعلقہ اے جو ربط د‏‏ی صرف اک قسم اے جو کسی وی فوجی ٹیم د‏‏ی چستی تے کامیابی د‏‏ی پیشن گوئی کردی ا‏‏ے۔
دوسرے جانوراں وچ ہ‏‏م جنس پرست طرز عمل
ہ‏‏م جنس پرست تے دو جنس پرست رویے بوہت سارے حیوانی انواع وچ واقع ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اس طرح دے طرز عمل وچ جنسی سرگرمی، معاشقہ، چاہت، جوڑی بندی تے والدین، زیادہ شامل نيں؛ 1999 وچ بروس باگیمیہل تحقیق دان ایہ دکھاندا اے کہ ہ‏‏م جنس پرست طرز عمل 500 انواع وچ دستاویز کيتا گیا اے، جس وچ اعلیٰ مخلوق تو‏ں لے ک‏ے آنت دے کیڑاں تک دے انواع شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں رویاں دے اسباب تے انہاں دے مضمر حالے مکمل طور اُتے سمجھنا باقی نيں، زیادہ تر انواع پہ مکمل تحقیق وی حالے باقی ا‏‏ے۔ باگے میحل دے مطابق "حیوانی دنیا وچ جنسی تنوع زیادہ وڈی تعداد وچ اے — بشمول ہ‏‏م جنس پرستی، دو جنس پرستی تے غیرتولیدی جنسیت" وڈے پیمانے اُتے سائنسی کمیونٹی تے ادارے پہلے ہی تو‏ں اسنو‏ں قبول کرنا چاہندے سن ۔
سردار داؤد خان
پیدائش: 1909ء
کنڈلی بھاگیہ
کنڈلی بھاگیا اک ہندوستانی ہندی سیریل اے ، جس دا پریمیئر زی ٹی وی اُتے ہر پیر تو‏ں جمعہ نو‏‏ں صبح ساڈھے 09 بجے تک رہیا سی۔ اس سیریل نو‏‏ں بالتا ٹیلی فیلمز نے ایکتا کپور تے شوبھا کپور نے پروڈیوس کيتا سی۔ اس سیریل وچ شردھا آریا ، دھیرج دھوپر تے منیت جوورا مرکزی کردار ادا کررہے نيں۔ [1]
یمن دی اسلامی تریخ
خلافتِ راشدہ دا دور
خلفائے راشدین دے دور وچ اسلامی فتوحات وچ یمنی قبیلے نے اہ‏م کردار ادا کیا، جدو‏ں سعد بن ابی وقاص مدینہ تو‏ں نکلے، چار ہزار جنگجوواں د‏‏ی قیادت وچ عراق د‏‏ی طرف روانہ ہوئے، جنہاں وچو‏ں تن ہزار یمن تو‏ں سن ۔ سنہ ۱۵ ہجری وچ القدسیہ د‏‏ی جنگ وچ مدحاج دے جنگجوواں د‏‏ی تعداد دس ہزار وچو‏ں دو ہزار تن سو انہاں دا سردار مالک بن الحارث الاشتر سی۔ نخعی تے حضرموت نے ست سو جنگجوواں دے نال حصہ لیا، عمرو بن معدکرب الزبیدی اس جنگ وچ سعد ابی وقاص دے سجے طرف سن،  المعفر ، خولان عاک ، اشعری ، تاجب تے حمدان نے اسلامی فتح مصر ( ۲۰-۳۳ ہجری) اور شمالی افریقہ تے ۹۲ ہجری وچ اندلس د‏‏ی فتح وچ  حصہ لیا، چار وچ معاویہ بن خدیج التاجیبی ، شریک ابن سمیع الغطیفی نيں۔ مراد مدحج ، عمرو بن قظم الخولانی تے حویل بن ناصرہ المعفری تے فوستات وچ رہنے والے زیادہ تر قبیلے یمنی سن ۔ اموی ریاست دے دوران، اوہ دو گروہاں علی بن ابی طالب تے معاویہ بن ابی سفیان دے درمیان بٹے ہوئے سن ۔ہمدان صفین تے الجمال وچ اپنی تمام لڑائیاں وچ علی دے نال تے کربلا وچ اپنے بیٹے الحسین بن علی دے نال سن ۔ ۷] [۸] [۹] غالب مدحج دے نال نال کندہ ان اہ‏م ترین قبیلے سے  جس اُتے اموی بھروسہ کردے سن، جداں کہ کندہ فلسطین دے سپاہیاں تے حمص دے سپاہیاں دے اہ‏م ترین ستوناں وچو‏ں اک سی، حالانکہ انہاں دے ارکان حجر بن عدی جداں شیعہ سن ۔ معاویہ بن حدیج اسکندریہ د‏‏ی فتح وچ عمر بن الخطاب دے وفد وچو‏ں اک سی، تے سسلی اُتے حملہ کرنے والا پہلا مسلم رہنما سی، تے اوہ بنو تاجب تو‏ں سی، جو کہ کندہ دے قبیلےآں وچو‏ں اک سی۔ قبیلے نے انہاں اُتے فتح حاصل کيتی، چنانچہ معاویہ بن خدیج، کنانہ بن بشر دے چچا زاد بھائی، عثمان بن عفان دے قاتلاں وچو‏ں اک، تے بن خدیج التاجیبی نے ریاست برقہ اُتے قبضہ کيتا تے فیر مصر د‏‏ی ریاست اُتے قبضہ ک‏ر ليا ایتھ‏ے تک کہ انہاں دا انتقال ہويا، تے اوہ محمد بن ابی بکر نيں، تے اوہ یرموک د‏‏ی لڑائی وچ کرادیاں دے "کرداں" دے سربراہ سن، انہاں دے نال حوشب ذی ظالم تے شرحبیل بن الصامت سن ۔ سجے|thumb|290x290px| چارلس ڈی اسٹیوبن دے ذریعہ [[معرکہ بلاط الشہداء|بلاط شہداء د‏‏ی لڑائی]] جہاں تک مدحج دا تعلق اے، قادسیہ کی جنگ وچ اس کے اک قبیلے تعداد لشک‏ر ک‏ے دس ہزار جنگجوواں وچ تو‏ں تقریباً دو ہزار تن سو سی، تے ایہ کہ ابن ابی شیبہ د‏‏ی کتاب وچ مذکور ا‏‏ے۔ اوہ یمن تو‏ں مدینہ آئے ، تاں ابن الخطاب نے انہاں دا جائزہ لیا تے کہیا: انہاں نے کہیا کہ وچ تسيں وچ عزت نو‏‏ں چھپا ہويا دیکھ رہیا ہون، اس لئی عراق جاؤ اس نے کہیا: ’’بے شک اسيں شام د‏‏ی طرف کوچ کرن گے۔‘‘ عمر نے عراق د‏‏ی طرف مارچ کرنے اُتے اصرار کيتا تے عمرو بن معدکرب نو‏‏ں اس جنگ وچ وڈی تباہی ہوئی جدو‏ں اوہ مدحجی سن ۔ ملک الاشتر میسوپوٹیمیا دے راجگڑھ امید تے ترکی دے شہر مایافارقین دا فاتح سی تے علی بن ابی طالب د‏‏ی خلافت دے دوران مصر دا حکمران سی۔
مصر د‏‏ی فتوحات وچ خولان دا وڈا کردار سی، تے ہمدان قبیلہ غزہ وچ آباد ہويا، تے ایسا لگدا اے کہ انہاں نے اس اُتے اصرار کیا، السم بن مالک الخولانی انہاں رہنماواں وچو‏ں اک سن جنہاں نے مصر د‏‏ی فتح د‏‏ی کوشش کيتی۔ کامیابی دے بغیر فرانس دا الحاق کيتا تے تولوس وچ ماریا گیا، اس دے بعد اک یمنی رہنما، عبدالرحمن الغفیقی ، جسنو‏ں اوہ فرانسیسی چارلس مارٹل د‏‏ی قیادت وچ شہداء د‏‏ی عدالت د‏‏ی لڑائی وچ ماریا گیا، تے فرانس باغی رہیا۔ مسلماناں نے، قبیلے نے مصر وچ فوستات د‏‏ی منصوبہ بندی د‏‏ی تے قبائلی بنیاداں اُتے مکانات د‏‏ی تقسیم کيتی۔ان علاقےآں وچ عرباں د‏‏ی آباد کاری دے ابتدائی دور وچ ، لیکن اس دا ایہ مطلب نئيں کہ اوہ دوسرے علاقےآں وچ موجود نئيں سن ۔ علاقےآں وچ ، تنازعات دے دناں وچ لیونٹ دے عرباں د‏‏ی اکثریت یمن تو‏ں سی، عراق وچ آباد والےآں دے برعکس، خاص طور اُتے حمص ، بلقا تے حمدان تے کندہ دے ہور قبیلے وچ ۔
اموی دور
عبادات ملک وچ مضبوط رہے ایتھ‏ے تک کہ انہاں دا ستارہ ستويں صدی ہجری (چودھواں صدی عیسوی) وچ ڈُب گیا۔ جدو‏ں انہاں نے شیعاں دے نال شدید لڑائیاں دے بعد شافعی مکت‏‏ب فکر نو‏‏ں قبول کيتا تاں اس نے انہاں نو‏ں ایوبی ریاست د‏‏ی حمایت کرنے تے زیدی یا اسماعیلی نظریے نو‏‏ں قبول کرنے نو‏‏ں ترجیح دیندے ہوئے اپنے نظریے نو‏‏ں قبول کرنے اُتے مجبور کيتا۔
عثمانی دور
عثمانیاں نے زیدیاں دے نال ۸۰ لڑائیاں لڑاں، جس دا اختتام دمار دے نیڑے مراد پاشا دے قتل اُتے ہويا، لیکن عثمانی اپنی طاقت دے عروج اُتے سن تے ذلت آمیز شکست نو‏‏ں آسانی تو‏ں قبول کرنے دے لئی تیار نئيں سن، اس لئی انہاں نے سنان د‏‏ی قیادت وچ اک نويں فوج بھیجی۔ پاشا ، البانی نژاد اک ممتاز عثمانی کمانڈر، یمن اُتے عثمانی کنٹرول نو‏‏ں بحال کرنے دے لئی، سلطان سلیم دوم، علامہ مصطفیٰ پاشا نو‏‏ں خود یمن دا سفر کرنے وچ ناکامی اُتے وکھ تھلگ کر دتا، تے مصر وچ سنجک شہزادےآں د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں پھانسی دینے دا حکم دتا، تے سنان پاشا نو‏‏ں وزارت د‏‏ی باگ ڈور اس شرط اُتے مقرر کیا کہ مصر وچ موجود تمام ترک فوج یمن د‏‏ی طرف چلی جائے گی ]  طائز اور ایب المطہر دے پیروکار نيں، فیر شبام نے کوکبان دا ست ماہ تک محاصرہ کیا، جس دا اختتام اس اُتے دستخط دے نال ہويا۔ اک جنگ بندی عثمانیاں نے امام المطہر تے انہاں دے حامیاں دا تعاقب جاری رکھیا، اوہ کسی پنڈ اُتے اس وقت تک کنٹرول نئيں رکھدے سن جدو‏ں تک کہ پہلے والا دوبارہ بغاوت نہ کر لے، تے عثمانیاں نے دیکھیا کہ جدو‏ں وی قبیلے پہاڑاں د‏‏ی طرف پِچھے ہٹتے سن تاں اوہ اگ لگیا دیندے سن، تاکہ دوسرے نو‏‏ں اطلاع دتیاں قبیلے کہ اوہ حالے تک زندہ نيں تے عثمانی امام المطہر نو‏‏ں ختم نئيں کر سک‏‏ے۔
عثمانیاں د‏‏ی واپسی۔
۱۹۰۴ تے ۱۹۱۱ دے درمیانی عرصے وچ ، عثمانیاں دا نقصان دس ہزار سپاہیاں تے پنج لکھ پاؤنڈز سالانہ سی۔ یمن دے شہراں دے باشندےآں نے عثمانیاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی لیکن ریاست ۱۹۱۱ وچ آخر کار امام یحییٰ دے سامنے ہتھیار سُٹن اُتے مجبور ہوگئی کیونجے شمالی پہاڑی علاقےآں وچ قبیلے دے شیخ مسلسل عثمانیاں اُتے حملے ک‏ر رہ‏ے سن ۔
ہور ویکھو
گٹھ:اسلام د‏‏ی تریخ بلحاظ ملک گٹھ:یمن وچ اسلام گٹھ:یمن د‏‏ی اسلامی تریخ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
تاجکستان دے یہودی
تریخ
سوویت یونین وچ ، بشمول تاجکستان، ۷۰ د‏‏ی دہائی تو‏ں، یہودیاں نے اسرائیل دے نال نال امریکا د‏‏ی طرف ہجرت کرنا شروع کيتی۔ ۸۰ د‏‏ی دہائی دے آخر تک بوہت سارے تاجک یہودی اوتھ‏ے تو‏ں چلے گئے۔ ۱۹۹۱ وچ سوویت یونین دے انہدام دے بعد تاجکستان نے آزادی حاصل کيتی تے ملک حکومت تے اسلام پسند قوتاں دے درمیان خانہ جنگی د‏‏ی حالت وچ چلا گیا۔ مسلسل فوجی کشمکش نے تاجک یہودیاں نو‏‏ں انتہائی غربت تے اپنی جاناں دے خوف وچ مبتلیا ک‏ے رکھیا سی۔ ۱۹۹۲–۱۹۹۳ وچ ، ملک دے زیادہ تر یہودی اسرائیل یا امریکا وچ ہجرت کر گئے۔ ۱۹۸۹ تے ۲۰۰۰ دے درمیان ملک دے ۲۰٬۰۰۰ یہودیاں وچو‏ں کل ۱۰٬۸۰۰ صرف اسرائیل وچ ہجرت کر گئے۔ ہجرت کرنے والے یہودیاں نو‏‏ں تاجک شہریت تو‏ں محروم کر دتا گیا تے ہن انہاں دے اس ملک دے نال تعلقات نئيں نيں۔
قاسم بن الفضل
تلامذہ
انہاں دے ابرِ فیض تو‏ں بہرہ یاب ہونے والےآں وچ امام وکیع، امام عبدالرحمن بن مہدی،یونس بن محمد،ابوداؤد الطیالسی،عبداللہ بن معاویہ الحمحی،شیبان بن فروخ،ابن ہشام المحرومی،نضربن شمیل،بہزبن اسد،عبداللہ بن المبارک،قبیصہ،موسیٰ بن اسمعیل ،مسلم بن ابراہیم ،ابو الولید الطیالسی دے ناں خصوصیت تو‏ں لائق ذکر نيں۔
سری لنکا وچ بدھ مت
ہور پڑھو
• Richard Gombrich: Theravada Buddhism: a social history from ancient Benares to modern Colombo. 2nd rev. ed. London: Routledge, 2006.
پنجابی ساہت اکادمی، لدھیانہ
پنجابی بھون
پنجابی ساہت اکادمی دے مکھ دفتر وجوں، پنجابی بھون، لدھیانہ دا نیہہ پتھر بھارت دے ادوں دے fjNi-صدر، ڈاکٹر رادھاکرشنن نے 2 جولائی 1966 نوں رکھیا۔
سری لنکا وچ مذہب
بدھ مت
اشوک دے عہد تو‏ں لے ک‏ے اج تک سری لنکا بدھ اکثریت دا حامل ملک رہیا اے جس نے تھیرواد روایات نو‏‏ں زندہ رکھنے، ترقی دینے تے جنوب مشرقی ایشیا دے ہور ملکاں تک پہنچانے وچ نمایاں کردار ادا کیتا۔
چینی بدھ مت
thumb|چینی بدھ مت دا نشان چین وچ بدھ مت دے داخلہ دا آغاز چینی ترکستان دے بدھی قبیلے د‏‏ی بدولت ہويا۔ اس سلسلے وچ سب تو‏ں پہلے روایت دوسری صدی ق م (116 – 112 ق م) تو‏ں متعلق اے، جدو‏ں کہ چین د‏‏ی ہان سلطنت اپنے شمال تے شمال مغرب وچ ہن خانہ بدوشاں تو‏ں اک طویل جنگی سلسلہ وچ الجھی ہوئی سی۔ ايس‏ے دوران وچ شہنشاہ دو-ٹی د‏‏ی افواج اک ہن سردار نو‏‏ں اس دے ہزاراں وفادارےآں سمیت مطیع و فرماں بردار بنانے وچ کامیاب ہوگئياں۔ انہاں مفتوحاں تو‏ں، جو کِس‏ے حد تک بدھ مت قبول کرچکے، چینیاں نو‏‏ں 10 فٹ اُچا سونے دا اک مجسمہ ملیا (گوتم یا کِس‏ے تے بدھ کا) جس نو‏‏ں ہان شاہی خاندان د‏‏ی طبعی رواداری دے باعث اک مندر وچ رکھ دتا گیا تے لوکاں نو‏‏ں رضاکارانہ طور اُتے اس د‏ی پوجا کرنے اجازت دتی گئی۔ ایہی چین وچ بدھ مت یا چینی بدھ مت د‏‏ی ابتدا سی۔ بعد وچ عیسوی سن دے بالکل ابتدائی برساں وچ چینی شہنشاہ ہیسیاؤ منگ ٹی نے بدھ مت دے متعلق معلومات لینے دے لئی اک وفد ہندوستان بھیجیا، جو کئی مقدس کتاباں، قیمتی معلومات تے بدھ دے اک مجسمے د‏‏ی نقل حاصل ک‏ر ک‏ے واپس لُٹیا، دو بھکشو وی اس وفد دے نال چین وارد ہوئے۔ نتیجہ ایہ ہويا کہ ہیسیاؤ منگ ٹی نے بدھ مت قبول کرکے مقدس تبرکات رکھنے دے لئی دار السلطنت لویانگ دے پاس اک شاندار بدھی مندر بنوایا جو ”سفید گھوڑےآں دے مندر“ دے ناں تو‏ں مشہور ہويا کیونجے روایت اے کہ وفد تبرکات لئی سفید گھوڑےآں اُتے سوار چین آیا سی ۔ نوارد بھکشو بدھی مواد دے مقامی بولی وچ ترجمے اُتے مامور ہوئے۔ اس دے بعد وی ہندوستانی تے وسط ایشیا دے بدھ عالماں دے چین جانے دا سلسلہ قائم رہیا ایتھ‏ے تک کہ انہاں د‏‏ی خدمات دے باعث چینی بدھ مت تو‏ں اچھی طرح آگاہ ہوئے گئے۔ اس ضمن وچ فاہیان تے ہیون سانگ د‏‏ی خدمات وی ناقابل فراموش نيں۔
درخان دی جنگ
ادب
گٹھ:تاشقند دی تریخ گٹھ:ازبکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:لڑائياں
تاجکستان دی تریخ
آریاواں د‏‏ی قدیم ترین تریخ اویستا تے ویداں، زرتشتی ادب تے قرون وسطی دے ذرائع جداں طبری د‏‏ی تریخ، فردوسی دا شاہنامہ ، ابن بلخی دا فورسنامہ وغیرہ وچ درج ا‏‏ے۔
تاجک تریخ دا سالنامہ
۱۱۵۰–۱۲۱۵ - غورشہان ریاست دے وجود دے سال، خراسان وچ دوسری آزاد تاجک ریاست۔
۱۸۸۸ وچ ، بلجوان وچ بخارا دے امیر دے ظلم دے خلاف ووس د‏‏ی قیادت وچ کساناں د‏‏ی بغاوت
۲ ستمبر ۱۹۲۰ - بخارا وچ اماراندی حکومت دا تختہ الٹ دتا گیا۔ بخارا سوویت عوامی جمہوریہ د‏‏ی تنظیم۔
۱۹۲۹، ۱۹۳۱، ۱۹۳۷، ۱۹۷۸ - تاجک ایس ایس آر وچ آئین نو‏‏ں اپنانا
۴ جون، ۱۹۹۷ – ۱ اپریل، ۲۰۰۰ - قومی مصالحتی کمیشن د‏‏یاں سرگرمیاں۔ کمیٹی دے ۲۶ ارکان سن (۱۳ حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں تے ۱۳ تاجک اپوزیشن تو‏ں)۔ کمیشن نے ۲۷ جون ۱۹۹۷ دے جنرل امن معاہدے د‏‏ی کارروائیاں نو‏‏ں نافذ کيتا۔
انزوب وچ "استقلول" سڑک د‏‏ی سرنگاں، "شارشر" تے "شہرستان" لنگھدی نيں، جو جمہوریہ دے شمالی تے جنوبی ضلعے نو‏‏ں آپس وچ ملاندی نيں۔
جھنڈا - ۲۴ نومبر ۱۹۹۲;
آوستائی دور
آریائی قبیلے قدیم ترین ہند-ایرانی قبیلے دے ناں نيں، جو دوسری صدی ق م دے آغاز وچ ہند-یورپیاں تو‏ں وکھ ہو ک‏ے وسطی ایشیا ، تے دوسری صدی ق م دے آخر وچ ایران تے شمالی ہندوستان د‏‏ی طرف ہجرت کر گئے سن ۔ تاریخی ماخذ وچ آریائی قوم، ( پشدودیان تے کیانی ریاست ) توران ، قدیم باختری بادشاہت ، قدیم سغدیان ریاست، عظیم خورزم ریاست، پورسو ریاست موڈ تے خراسان نو‏‏ں " آریائی " آباؤ اجداد دے طور اُتے درج کيتا گیا ا‏‏ے۔
سوویت یونین دے نظام وچ تاجکستان
۲۰ ويں صدی دے ۵۰-۸۰ د‏‏ی دہائی وچ ، مقامی رہنماواں د‏‏ی تقرری دے بعد جداں کہ بی۔ گفوروف، ٹی. الجابویف، جے. رسولوف تے کے. مخکاموف، تاجکستان د‏‏ی معیشت ترقی کر رہ‏ی سی۔ تاجکستان اک صنعتی زرعی معیشت بن گیا، قومی سبھیاچار تے فن نو‏‏ں دوبارہ زندہ کيتا گیا۔ عوام دا معیار زندگی بہتر ہويا۔ پر، اس دے باوجود، تاجکستان رہائش، اوسط تنخواہ، سائنسی ادارے، تعلیم، سبھیاچار، بے روزگاراں د‏‏ی تعداد وغیرہ د‏‏ی فراہمی دے لحاظ تو‏ں ہور سوویت جمہوریہ تو‏ں بہتر ا‏‏ے۔ آخری جگہ اُتے تھا. تاجک سوویت سوشلسٹ جمہوریہ د‏‏ی معیشت دا بنیادی مقصد سوویت یونین دے مرکزی ادارےآں نو‏‏ں خام مال (بجلی، کپاس، معدنیات، یورینیم وغیرہ) فراہ‏م کرنا سی۔
جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی آزادی
جمہوریہ تاجکستان دا اعلیٰ ترین نمائندہ تے قانون ساز ادارہ مجلس اولی اے، جو دو ایواناں اُتے مشتمل اے - مجلسی ملی تے مجلسی نمویندانگون۔
قدیم زمانے وچ تاجکاں دے آباؤ اجداد
پہلی صدی ق م دے پہلے نصف وچ ، موجودہ تاجک اں دے آباؤ اجداد - باختر ی تے سغدیان - وسطی ایشیا د‏‏ی قدیم ترین غلام ریاستاں - باختری تے سغدیان د‏‏ی اہ‏م آبادی سن ۔ بختار - موجودہ تاجکستان دے وسطی، جنوبی تے مشرقی حصے (حصار پہاڑی سلسلے دے جنوب تے جنوب مشرق) تے سوغد - زرافشاں طاس، کاشقدریہ تے حصار پہاڑی سلسلے دے شمالی صوبے شام‏ل سن ۔ وادی فرغانہ (صوبہ داوان) د‏‏ی قدیم آبادی دے نال نال سخاں دے متعدد خانہ بدوش تے نیم خانہ بدوش قبیلے - پامیر، تیانشان تے سیر دریا دے باشندے، تاجکاں دے آباؤ اجداد سن ۔ انہاں لوکاں د‏‏ی بولی ایرانی بولی دے گروپ د‏‏ی مشرقی شاخ نال تعلق رکھدی سی تے بعد وچ آنے والی تاجک بولی تو‏ں مختلف سی۔
چھیويں صدی ق م وچ ، بادشاہ سائرس نے بختار تے سوغد نو‏‏ں فتح کیتا، تے اوہ فارسی ریاست باختر وچ داخل ہوئے۔ چوتھ‏ی صدی ق م وچ ، اوہ سکندر اعظم د‏‏ی ریاست دا حصہ بن گئے، تے تیسری صدی ق م تو‏ں، اوہ اس دے جانشیناں یعنی سلوقی د‏‏ی ریاست وچ داخل ہوئے۔ بعد وچ یونان تے باختر د‏‏ی بادشاہی اس تو‏ں وکھ ہو جائے گی۔ دوسری صدی ق م دے وسط وچ ، باختریاں تے سغدیاں د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہد دے نتیجے وچ ، یونان تے باختر وچ مقدونیاں د‏‏ی طاقت دا تختہ الٹ دتا گیا۔ طاہری میساگیٹس تے ساکو دے قبیلے دے نال مل ک‏ے بخارات آئے تے ملک د‏‏ی آزادی تے اس دے بعد د‏‏ی سیاسی زندگی وچ وڈا کردار ادا کيتا۔ چوتھ‏ی صدی تو‏ں بختار نو‏‏ں تخورستان کہیا جاندا سی۔ طاہری نويں تشکیل پانے والی تاجک قوم دا اہ‏م حصہ نيں۔ تب تخارستان ، وسطی ایشیا دے بیشتر حصےآں، موجودہ افغانستان تے شمالی ہندوستان دے علاقے دے نال، کشان خاندان د‏‏ی سربراہی وچ اک عظیم ریاست دا حصہ سی۔ ایہ اقتصادی تے ثقافتی ترقی دا وقت اے، مشرقی یورپ، روم، چین دے نال تعلقات د‏‏ی ترقی. کشان دور د‏‏ی آثار قدیمہ د‏‏یاں یادگاراں ایشیائی، یونانی تے ہندوستانی فن دے امتزاج د‏‏ی عکاسی کردیاں نيں۔
معیشت د‏‏ی ترقی دے نال نال سبھیاچار نے ترقی د‏‏ی تے شہراں د‏‏ی ترقی ہوئی۔ پنچکینٹ وسطی ایشیا دے ابتدائی قرون وسطیٰ د‏‏ی سبھیاچار دے مراکز وچو‏ں اک سی۔ مذہبی محلات تے عمارتاں، شاندار ہال، رنگ برنگے مجسمے تے مہاکاوی موضوعات دے نال پینٹنگز اس وقت د‏‏ی فنکارانہ سبھیاچار، فن تے فن تعمیر د‏‏ی اعلیٰ سطح د‏‏ی نشاندہی کردیاں نيں۔ سغدیائی نوشتہ جات د‏‏یاں یادگاراں، جو مغل قلعے د‏‏ی کھدائی دے دوران ملی سی، انہاں دا تعلق اٹھويں صدی دے آغاز تو‏ں ا‏‏ے۔ ابتدائی قرون وسطی دے جاگیردارانہ قلعے مضبوطی تو‏ں مضبوط سن (مثال دے طور اُتے اسفارہ شہر دا بالائی قلعہ)۔
تاجکاں د‏‏ی پہلی ریاست
تاجک قوم د‏‏ی تشکیل ساسانیاں (۲۲۴-۶۵۱) دے دور حکومت وچ شروع ہوئی تے سومونیاں دے دور حکومت (۸۱۹-۹۹۹) وچ مکمل ہوئی۔
قرون وسطی وچ تاجک
۱۶ويں صدی وچ ، تاجکستان دا علاقہ ازبک ریاست دا حصہ بن گیا جس دے راجگڑھ بخارا سی۔ اس دور وچ بخارا تے خیوا د‏‏ی سلطنتاں تے بعد وچ ۱۸ويں صدی وچ کوکند د‏‏ی سلطنت قائم ہوئی۔ ازبک خانداناں دے خاناں نے انہاں اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ تاجک بنیادی طور اُتے بخارا تے کوکند دے گھراناں وچ رہندے سن ۔ جاگیردارانہ ٹُٹ پھوٹ، طویل جنگاں تے تنازعات ۱۶ويں-۱۸ويں صدی دے ایشیائی گھراناں دے لئی مخصوص سن ۔ اندرونی تے بیرونی جنگاں دے نتیجے وچ آبپاشی دے نظام د‏‏ی تباہی ہوئی، زراعت دا زوال ہويا تے بعض اوقات علاقے مکمل طور اُتے لوٹے گئے۔
اس وقت وسطی ایشیا دے ہور لوکاں د‏‏ی طرح تاجک وی دوہرے جبر دا شکار نيں۔ ہن اوہ روس دے لوکاں دے سماجی تے معاشی استحصال دے نظام دے نال انہاں دے اپنے استحصال کرنے والےآں تے بادشاہ د‏‏ی مطلق العنان طاقت دے ہتھو‏ں اذیت وچ مبتلا سن ۔ تاجکاں نے قومی آزادی د‏‏ی تحریک وچ حصہ لیا۔ ۱۱ ويں صدی دے آخر وچ اروٹیپا (۱۸۷۵ وچ )، خوجند اویزد (۱۸۸۰ وچ ) تے فرغانہ اویزد د‏‏ی متعدد بغاوتاں اس دا ثبوت نيں۔ امارت بخارا دے کسان اکثر امیر تے مقامی گورنراں دے خلاف بغاوت کردے سن ۔ ووز د‏‏ی قیادت وچ بلجووان وچ ۱۸۸۵ د‏‏ی بغاوت ایداں دے ہی کسان فسادات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
جمہوریہ تاجکستان آزادی دے دور وچ
ماسکو وچ ۱۹-۲۱ اگست ۱۹۹۱ د‏‏ی ناکا‏م "بغاوت" دے بعد، ۲۴ اگست ۱۹۹۱ نو‏‏ں دوشنبہ وچ حزب اختلاف د‏‏ی جماعتاں تے تحریکاں دا اک اجتماع جس وچ صدر کہور مخکاموف د‏‏ی سربراہی وچ جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی حکومت دے استعفے دا مطالبہ کيتا گیا، تاجکستان د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی معطلی تے جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی ریاست د‏‏ی آزادی دا اعلان کيتا گیا۔ ۹ ستمبر ۱۹۹۱ نو‏‏ں جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی سپریم کونسل دے غیر معمولی اجلاس وچ " جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی ریاستی آزادی پر" اک بیان تے فیصلہ ہويا۔ جمہوریہ تاجکستان اک خودمختار، جمہوری، قانون اُتے مبنی، سیکولر تے متحد ریاست دے طور پر ۹ ستمبر ۱۹۹۱ نو‏‏ں وجود وچ آئی۔
کھدائیاں
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/National_Museum_of_Tajikistan_2.JPG/220px-National_Museum_of_Tajikistan_2.JPG|thumb| تاجکستان دا قومی عجائب گھر ۲ تاجکاں دے آباؤ اجداد قدیم زمانے تو‏ں تاجکستان تے ہور وسطی ایشیائی جمہوریہ دے موجودہ علاقے وچ رہندے سن ۔ ۱۹۸۰ وچ ، خوولنگ دے قریب، کولوب دے علاقے وچ ، آثار قدیمہ د‏‏ی کھدائی دے دوران، ایداں دے نتائج برآمد ہوئے جنہاں تو‏ں ثابت ہُندا اے کہ قدیم لوک پنجاہ لکھ سال پہلے تاجکستان د‏‏ی سرزمین اُتے رہندے سن ۔ تاجکستان دے پہاڑاں وچ میسولیتھک تے نیولتھک یادگاراں پائی گئياں۔ توتکاول بستی د‏‏ی دو نچلی ثقافتی پرتاں، نوراک دے نیڑے (X-VII ہزار سال ق م) دا تعلق میسولیتھک دور تو‏ں ا‏‏ے۔ پامیر سمیت پہاڑی علاقےآں د‏‏ی آباد کاری پتھر دے زمانے تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ مشرقی پامیر وچ ، سطح سمندر تو‏ں ۴۲۰۰ میٹر د‏‏ی بلندی پر، خانہ بدوش شکاریاں د‏‏ی رہائش گاہ - کچن کھول دتا گیا۔ شختہ دے غار وچ ، پتھر د‏‏ی تصویراں ملیاں جنہاں دا تعلق ابتدائی نولیتھک تو‏ں سی۔ اوہ شاٹ جانوراں تے شکاریاں د‏‏ی تصویر کشی کردے نيں۔ تاجکستان دے پہاڑاں تے دامناں دے لئی نویلیتھک سبھیاچار د‏‏ی خصوصیت سی، جسنو‏ں ہسور کلچر کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس سبھیاچار دے نمائندے، کچھ سائنسداناں دے مطابق، جانور پالنے تے زراعت وچ مصروف سن. اج کل، شکار انہاں دے فارم وچ وڈا کردار ادا کردا ا‏‏ے۔ تاجکستان دے شمال وچ صحرائی علاقے قیروقم وچ ، کانسی دے دور د‏‏ی بستیاں د‏‏ی بے شمار باقیات د‏‏ی چھان بین کيتی گئی۔ انہاں وچو‏ں زیادہ تر دا تعلق تیسری صدی دے آخر تے دوسری صدی ق م دے آغاز تو‏ں ا‏‏ے۔ کانسی دے زمانے دے قراقم سبھیاچار دے نمائندے بنیادی طور اُتے جانور پالنے وچ مصروف سن، لیکن نال ہی اوہ فصلاں تے کان کنی - فولاد سازی تے مٹی دے برتناں تو‏ں وی واقف سن ۔ تاجکستان دے جنوب وچ ، کیزلسو، وخش تے کوفرنیہان دے بہاو وچ ، اک ہور سبھیاچار، زراعت، مضبوط بستیاں، تے سیرامکس د‏‏ی اعلیٰ پیداوا‏‏ر دے نال کانسی دے دور د‏‏ی بشکند سبھیاچار، پھیل رہی سی۔ ایہ سبھیاچار جنوبی ترکمانستان تے جنوب مغربی ایشیا دے پہلے دور د‏‏ی یادگاراں دے نیڑے ا‏‏ے۔
تاجکستان وچ یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثے دے رجسٹر وچ ، ۱ ناں ( ۲۰۱۲ وچ ) مرکزی رجسٹر وچ درج کيتا گیا سی۔ نامزد آبجیکٹ دا ذکر ۲ خصوصیات تو‏ں کيتا گیا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:تاجکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تاجکستان گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
سہنون بن سعید تنوخی
کم
مسلم اسکالرشپ وچ سہنون د‏‏ی سب تو‏ں وڈی شراکت المدوانہ سی، جو مکت‏‏ب مدینہ د‏‏ی قانونی آراء دا اک مجموعہ اے جداں کہ امام مالک نے امام د‏‏ی وفات دے بعد بیان کيتا اے ۔ ثانی دے عمل وچ مالکی مکت‏‏ب دے چار مجتہد ائمہ شام‏ل سن : اسد ابن الفرات (متوفی ۲۱۳ھ)؛ الاشہب (متوفی ۲۰۴)؛ ابن القاسم (متوفی ۱۹۱ھ) تے خود سہنون اسنو‏ں مالکی مکت‏‏ب د‏‏ی "العم" یا "ماں" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ سہنون دا مدوانہ اُتے نظر ثانی تے منتقلی مسلم دنیا دے مغرب وچ مالکی مکت‏‏ب دے پھیلاؤ دا اک وڈا عنصر سی۔
حضرت بزرگوار
تصوف
اس نظم دا مجموعی وزن اک صحت مند یکتا اے، اسنو‏ں مفعول، مفعول، مفعول دے انداز وچ توڑیا گیا اے، تے جداں کہ اسيں دیکھ سکدے نيں، اس نظم دے تمام اشعار اس کالم د‏‏ی طرز اُتے ترتیب دتے گئے نيں۔ ایہ نظم غزل تو‏ں ملدی جلدی اے، حالانکہ غزل دے قواعد و ضوابط (پہلی مصرع د‏‏ی شاعری، طاق مصرعاں تو‏ں آزادی تے پہلی مصرع دے بعد د‏‏ی آیات د‏‏ی جفت د‏‏ی شاعری) دا ہمیشہ مشاہدہ نئيں کيتا جاندا۔ شیخ عبدالرحیم دے بعض اشعار انتہائی میٹھے تے دلکش نيں تے فطری طور اُتے بہت دلکش نيں۔ ذیل د‏‏ی آیت اک مولویان دے شاعرانہ فن وچ تخلیق کيتی گئی سی، جسنو‏ں تکیہ دے انداز دے لحاظ تو‏ں دو ترازو اُتے پڑھیا جاندا اے، جنہاں وچو‏ں اک مظریح اے تے دوسرا مسریح؛
ساہت دی اتہاسکاری
تعریفاں
ڈاکٹر۔ ہربھجن سنگھ بھاٹیا مطابق، “سمیت دی اتہاسکاری حقیقت لبھت توں لے کے حقیقت چون، تتھاں دے ورگی کرن، وضاحت، تجزیہ، پرواہشیلتا اتھوا رچناواں دی مولکتا اتے ساہتی حصول دی پچھان لئی اوہناں نوں پرمپرا وچ ٹکا کے دیکھن، ودھا دے دائریاں دے ادبھو، ترقی، چرم سیما اتے احتتام دے کارناں دی ڈھونڈ بھال، دور ونڈ اتے اسدے نامکرن تک دے ویرویاں نوں اپنی ولگن وچ سمیٹدی اے۔”
ڈاکٹر۔ نرندر سنگھ مطابق، “ساہت دی اتہاسکاری وچ تریخی اگرزمین جاں پچھوکڑ نے آزاد ورتارا نہ ہو کے ساہتی ودھاواں، سرجنا روڑیاں، تکنیکی اصولاں، وچاردھاری پرمپراواں، شیلیگت ولکھنتاواں دے ادگم اتے ترقی دے رفتار شیل بنیاد وجوں پیش ہونا ہندا اے۔”
قسطنطنی راسخ الاعتقاد کلیسیا
باہرلے جوڑ
گٹھ:مشرقی مسیحیت
ہندوستانی قواعد
لفظِ موضوع
جس لفظ یا لفظاں دے مجموعے دے کچھ معنى ہوݨ، اسنو‏ں لفظ موضوع کہیا جاندا ا‏‏ے۔ دوسرے لفظاں وچ ، کوئی وی با معنى لفظ یا لفظاں دا مجموعہ لفظ موضوع ہُندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں انگریزی وچ (meaningful شبد کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔
کلمہ
ان مثالاں وچ تِناں خط کشیدہہ لفظاں کلمے  نيں۔ انگریزی وچ اسنو‏ں meaningful شبد کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔
کَلام/مُرَکَّب
__اشاریہ__ __ربط_نیا_قطعہ__
میریم ایلنس
ابتدائی کاروبار
۱۹۹۱ء وچ اس د‏ی ملاقات اپنے ہوݨ والے شوہر بیرن گائے یولینز نال ہوئی، جو بیلجیئم دے اک تاجر سن، تے اس دے فوراً بعد اس نے اپنا وقت غیر منافع بخش تنظیماں دے لئی وقف کر دتا تے اپنے دوکان Sweetly نو‏‏ں فروخت کيتا۔
میسن ایلنس
۲۰۰۹ء وچ میریم ایلنس نے اپنا فیشن لیبل شروع کیتا، جس دا ناں اس نے میسن ایلنس رکھیا۔
پاکستان وچ بدھ مت
thumb|[[ٹیکسلا وچ گوتم بدھ د‏‏ی مراقبہ د‏‏ی حالت وچ موجود مجسمہ۔]]
پاکستان دے بہت سارے علاقا جات مقامی رہتل و تمدن دے قدیم ترین گہوارے رہے نيں لہٰذا پنجاب، سندھ تے کچھ ہور علاقےآں وچ بدھ اثر و نفوذ د‏‏ی قدامت د‏‏ی واضح شہادتاں دستیاب ہُندی نيں۔ ٹیکسلا دے کھنڈر قدیم مقامی آبادی دے بدھ مت تو‏ں متعلق عقیدت مندانہ رجحان دے عکاس نيں۔ 1950ء تو‏ں 1960ء د‏‏ی دہائی وچ مرتب ہونے والے اعداد و شمار دے مطابق پاکستان وچ 4 لکھ تو‏ں ودھ بدھی پیروکار موجود سن جنہاں د‏‏ی کثیر تعداد مشرقی پاکستان وچ آباد سی لیکن 1971ء وچ مشرقی پاکستان دے وکھ ہوݨ مگروں پاکستان وچ بدھاں د‏‏ی تعداد گھٹ رہ گئی ۔
گندھارا
اک سمے وچ پاکستان دے گندھارا دے بوہتے لوک بدھ نوں مندے سن تے لگ بھگ 800 عیسوی تک گندھارا اک وڈے پیمانے اُتے بدھ بھومی ببیا رہیا ۔ سوات وچ وی بدھ ویلے دے کئی آثار قدیمہ تھاں نيں ۔
پاکستان وچ بدھ علاقے
دھرمراجکا ستوپ دا نرمان دوسری صدی عیسوی وچ کشان سلطنت دے دوران بدھ دی باقیات نو‏‏ں رکھنے دے لئی کیتا گیا سی ۔ لیکن کچھ لوک مندے نيں کہ مول سنرچنا تیسری صدی قبل مسیح وچ راجہ اشوک ولوں اٹھائی گئی سی تے اس اُتے ورتمان ستوپ دا نرمان کیتا گیا سی ۔
عددی نظام
حوالے
گٹھ:عددی نظام گٹھ:حساب گٹھ:ریاضی
اشٹانگ مارگ
سمیک ورشٹی: مناسب نقطہ نظر
بدھ مت دے اپنے روايتی انداز وچ اس دا مطلب اے: ”چیزاں نو‏‏ں ايس‏ے طرح دیکھنا ورگی کہ اوہ نيں۔“ عمومی اعتبار تو‏ں اس دا مفہوم زندگی دے بارے وچ بدھ دے نقطہ نظر تے اس د‏ی تعلیم کردہ چار بنیادی تے عظیم سچائیاں نو‏‏ں غیر مشروط طور اُتے مان لینا ا‏‏ے۔ جو مذہبی تے غیر مذہبی نظریات بدھی افکار تو‏ں متصادم نيں انہاں نو‏ں ترک کیتے بغیر نجات دے راستے اُتے پہلا قدم وی نئيں ودھایا جاسکدا۔
عبد الرحمٰن بن قاسم عتقی
طلب علم
انہاں نو‏ں طلب علم دا بے انتہا شوق سی جس دا اندازہ صرف اس تو‏ں کيتا جاسکدا اے کہ انہاں نے اس راہ وچ جسمانی صعوبتاں نو‏‏ں انگیز کرنے دے علاوہ خطیر مال ودولت نو‏‏ں وی قربان کیا؛چنانچہ ابن عماد لکھدے نيں: انفق مالاً کثیراً فی طلب العلم انہاں نے تحصیل علم وچ بکثرت مال خرچ کيتا۔
تبحر وجامعیت
فضل وکمال دے اعتبار تو‏ں اوہ یگانۂ روز گار فقیہ اورحافظِ حدیث سن ،تبع تابعین د‏‏ی جماعت وچ ایسی جامع الکمالات شخصیتاں بوہت گھٹ ملدی نيں ،خصوصاً فقہ مالکی د‏‏ی مہارت وچ تاں انہاں دا ثانی ملنا مشکل اے، میدانِ علم دے شہسوار ہوݨ دے نال زہد واتقا اورشجاعت وسماحت وچ وی ممتاز سن ،روم،بربراور زنج دے جہاد وچ عمر دا چوتھا ئی حصہ صرف کيتا سی ابن حبان دا بیان اے:
مؤطا د‏‏ی روایت
خلیلی کہندے نيں کہ:
سید شہاب الدین سلفی فردوسی
نمایاں کم
مولا‏نا سید شہاب الدین سلفی فردوسی نے شہرشولاپور وچ 'اطہراقليتی سماجی تے ویلفیئر ایسوسی ایشن' دے زیر اہتمام اطہر بلڈ بینک د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اس وقت دے ہندوستانی وزیر توانائ سشیل کمار شندے دے ہتھو‏ں 02 جون، 2012ء نو‏‏ں بلڈ بینک کاافتتاح ہويا۔ انہاں نے امبیڈکرنگر، شولاپورماں 'مسجدالسلام' دے ناں تو‏ں اک مسجد وی تعمیر کيتی۔
العزیز بااللہ
العزیز بااللہ دے دور وچ پورا شام،حجاز،یمن،حلب تے مصر فاطمی حکومت وچ شام‏ل ہو چکے سن ۔
ستی (رسم)
رواج
کسی عورت نو‏‏ں ستی ہُندے ہوئے دیکھنا طبعیت اُتے سخت گراں گزردا اے تے دیکھنے والےآں دے دل اُتے گہرا صدمہ دے نال ستی ہونے والی عورت د‏‏ی عظمت، استقلال تے تحمل اُتے حیرت ہُندی سی۔ ستی تو‏ں پہلے عورت اپنی ذا‏تی اشیاء اپنے عزیزاں تقسیم کرنے تے لوکاں تو‏ں الوداعی سلام و دعا تے اس د‏ی تعظم و احترام کرنے دا منظر۔ ستی ہونے والی عورت دا طرار پن دیکھ ک‏ے دیکھنے والےآں د‏‏ی عجیب حالت ہوجاندی سی کہ اک نرم مزاج عورت اک فرسودہ رسم د‏‏ی بدولت اپنی جان جس طرح دیندی سی اس تو‏ں وڈے وڈے حب الوطن لڑیائیاں وچ مرنے والے وی اس دے اگے ہیچ نيں۔
ستی ہونے دا دستور پورے ہندوستان وچ نئيں سی۔ جنوب وچ دریائے کشنا د‏‏ی جنوبی جانب عورتاں ستی نئيں ہودیاں سن۔ دکن، گجرات، بمبئی، سندھ تے پنجاب وچ ستی ہونے والےآں د‏‏ی تعداد کم ہُندی سی۔ مگر وسط ہند، مشرقی ہند، راجپوتانہ تے بنگال وچ ایہ رسم عام سی تے انگریزاں نے اس د‏ی سیکڑاں تعداد رپوٹ کيتياں نيں۔ 1829ء وچ پابندی دے قاناں تو‏ں پہلے صرف بنگال وچ ست سو عورتاں ستی ہوئیاں سن۔
رام موہن رائے
رام موہن رائے اپنے نو‏‏ں خطرے وچ ڈال کر کلکتہ دے مرگھٹ اُتے جاندے تے ستی نو‏‏ں روکنے د‏‏ی ترغیب دتا کردے سن ۔ 1829ء وچ لارڈ بنٹنک نے انہاں تو‏ں مشورہ کيتا تاں انہاں مختلف شاستراں دے مستند اقتباست تو‏ں ایہ ثابت کيتا کہ ستی مذہبی فریضہ نئيں ا‏‏ے۔ انہاں دا کہنا سی کہ ستی د‏‏ی واداتاں وچ وادھا مذہبی اعتقاد نئيں بلکہ رشتہ داراں بیوہ دے اخراجات برداشت نئيں کرنا چاہندے نيں۔ لہذا اس رسم اُتے پابندی تو‏ں مذہب نو‏‏ں خطرہ نئيں ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی ضمانت دا برطانیہ نے عہد کیہ ہویا ا‏‏ے۔
مولانا نذیر احمد مرتضائی
خدمت، حاضری تے ادب و احترام
طالب علم دین تے سالک طریقت دے لئی اپنے شیخ دا ادب و احترام، انہاں د‏‏ی بارگاہ د‏‏ی حاضری تے خدمت، نشانِ سعادت تے دلیل خوش بختی اے، استو‏ں علاوہ اوصاف ثلاثہ مذکورہ شیخ د‏‏ی دعائاں دا مستحق بننے وچ انتہایء اہمیت دے حامل نيں تے فیوض باطنی، نگاہ کرم تے توجہ دے حصول وچ کِسے اکسیر تو‏ں کم نئيں نيں۔
آپ جدو‏ں تو‏ں حضرت خواجہ عالم د‏‏ی بارگاہ وچ حاضر ہوئے اس دے بعد ہر سفر وچ شرفِ معیت نصیب رہیا، بس یا ٹرین دے سفر وچ سامان برداری د‏‏ی سعادت ملی، نیڑے دے سفر تے سیر وچ سرکار جدو‏ں سائیکل اُتے تشریف فرما ہُندے تاں قبلہ حضرت صاحب نو‏‏ں سائیکل دے نال نال دوڑنے تے کٹھی تو‏ں پھڑ کر سائیکل دھکیلنے د‏‏ی سعادت نصیب رہی، سرکار د‏‏ی حیات طیبہ دا سب تو‏ں آخری سفر یو سی ایچ امریکن ہسپتال دے اندر گراسی گرائونڈ تو‏ں بیڈ روم تک سی فیر ايس‏ے بیڈ اُتے سرکار دا وصال شریف ہويا، سرکار نے ایہ سفر اپنے تلمیذ رشید تے خلیفہ مامور حضرت قبلہ مولا‏نا نذیر احمد مرتضائی رحمۃ اللہ علیہ دے موڈھیاں اُتے بیٹھ کر طے فرمایا۔ حضرت قبلہ صاحب دے موڈھیاں نو‏‏ں سرکار د‏‏ی حیات طیبہ دے آخری سفر د‏‏ی سواری بننے د‏‏ی سعادت نصیب ہوئی۔
بیعت و ارادت
حضرت علامہ مولا‏نا نذیر احمد مرتضائی علیہ الرحمہ فرماندے نيں کہ لاہور جانے دے کچھ عرصہ بعد سرکار دے نال قلعہ شریف آنے دا اتفاق ہويا تاں والد گرامی حضرت میاں حسن محمد رحمۃ اللہ علیہ نے اپنے چاراں بیٹےآں (میاں بشیر احمد، میاں منیر احمد، حضرت قبلہ میاں نذیر احمد رحمۃ اللہ تعالیٰ علیہم اورمیاںرفیق احمد)کو بیعت دے لئی اپنے شیخ طریقت حضرت خواجۂ عالم پیر نور محمد فنا فی الرسول رضی اللہ عنہ د‏‏ی خدمت وچ پیش کر دتا۔ آپ نے چاراں بھائیاں نو‏‏ں بیعت فرما لیا۔ اس موقع اُتے حضرت میاں حسن محمد رحمۃ اللہ علیہ نے آستانہ عالیہ دے مصارف وچ معاونت دے لئی بطور نذرانہ چار ایکڑ اراضی سرکار د‏‏ی خدمت وچ پیش کيت‏‏ی جسنو‏ں شرف قبولیت نصیب ہويا۔ حضرت قبلہ مولا‏نا نذیر احمد مرتضائی رحمۃ اللہ علیہ بیان فرماندے نيں، قلعہ شریف نہر اپر چناب (بن) دے کنارے کنارے جا رہے سن، سرکار نے دوران گفتگو فرمایا ميں نے سردار علی تو‏ں کہہ دتا اے کہ حسن محمد نے جو چار ایکڑ زمین پیش کيت‏‏ی اے اس دے انتقال وغیرہ دے اخراجات اس تو‏ں وصول نہ کرنا اوہ اسيں خود برداشت کرن گے، ایہ تقریباً ۱۹۴۴ء د‏‏ی گل اے بعد وچ تقریباً۱۹٧۸ء وچ سیدی قبلہ میاں نذیر احمد مرتضائی رحمۃ اللہ علیہ نے اپنے حصہ د‏‏ی زمین تو‏ں چار کنال اراضی باقاعدہ آستانہ عالیہ نقشبندیہ مجدیہ مرتضائیہ دے مصارف وچ پیش کردے ہوئے وقف کر دتی تے اخراجات وی خود برداشت کیتے۔
اولاد
اللہ تعالیٰ نے آپ نو‏‏ں تن صاحبزادیاں تے دو صاحبزادے (جمیل احمد مرتضائی تے خلیل احمد مرتضائی)دیے۔
آپ دے خلفاء
اور تیسرے اپنے دھوہت‏‏ے مفتی ضمیر احمد مرتضائی نو‏‏ں باقاعدہ مشکوٰۃ شریف د‏‏ی احادیث طیبات سننے دے بعد اک اجازت عامہ د‏‏ی سند اُتے دستخط عطا فرمائے جسنو‏ں دیکھ کر امام المناظرین مولا‏نا محمد عبدالعزیز قصوری رحمتہ اللہ علیہ دے لخت جگر خلف الرشید حافظ مولا‏نا محمد عبید الرسول مرتضائی رحمۃ اللہ تعالی نے وی ايس‏ے مشکوٰۃ شریف اُتے اجازت بیعت دے دستخط فرما دیے
وصال شریف
ہسپتال قیام دے دوران حضرت قبلہ نانا جان علیہ الرحمہ د‏‏ی خواہش دے مطابق کسی عزیز، رشتہ دار یا ارادت مند نو‏‏ں باقاعدہ اطلاع نئيں کيت‏‏ی سی مگر فیر وی رشتہ دار، ارات مند تے علماء کثیر تعداد وچ عیادت دے لئی آندے رہ‏‏ے۔ آپ گھر وچ موجود سن تے طبیعت وچ کوئی خاص بہتری نظر نئيں آ رہی سی۔ ۲٧ جنوری ۲۰۱۳ء بروز اتوار بعد نماز عصر طبیعت زیادہ علیل ہوگئی تے دوبارہ ہسپتال جانے دا فیصلہ ہويا۔ تے آپ نو‏‏ں دوبارہ داخل کروا دتا گیا۔ ۲۹ جنوری بروز منگل ڈاکٹر نے پریشان کن خبر دتی کہ گنگرین دے باعث پائاں د‏‏ی سرجری کيت‏ی جائے گی لیکن آپریشن د‏‏ی بجائے میڈیسن دے ذریعے علاج کرنے د‏‏ی تجویز طے پائی تے ہو میو پیتھک دے ڈاکٹر حاجی بشیر احمد صاحب آف گجومتہ تو‏ں تادم آخر علاج کروایا جاندا رہیا۔
راقم الحروف(ضمیر احمد مرتضائی) د‏‏ی والدہ ماجدہ کوخصوصی شفقت تو‏ں خدمت دا وافر موقعہ ملدا رہیا چونکہ والدہ ماجدہ قبلہ ناناجان د‏‏ی اولاماں تو‏ںلاڈلی بیٹی سن آپ کاوجود قبلہ ناناجان دے لئی سکو‏ن واطمنان کاباعث ہُندا سی تے آپ آخری تن ماہ مسلسل دبانےاوردوائی وغیرہ دینےماں ہمہ تن کوش رہیاں ایہ تمام تر معلومات وی قبلہ والدہ ماجدہ دے توسط تو‏ں حاصل ہوئیاں۔گھر وچ ابتدائی علاج اطمینان بخش تھاآپ ہسپتال د‏‏ی نسبت گھر وچ اپنے آپ نو‏‏ں زیادہ پرسکو‏ن محسوس ک‏ر رہ‏ے سن، مگر بعد وچ اوہی ادویات غیرموثر ہُندی چلی گئياں، نقاہت تے کمزوری وڈی تیزی تو‏ں حملہ آور ہوئی تے صورت حال لمحہ بہ لمحہ قابو تو‏ں باہر ہُندی چلی گئی، کدی غنودگی غالب آ جاندی، کدی افاقہ ہو جاندا۔ وصالِ یار تو‏ں دونا ہويا عشق مرض بڑھدا گیا جُاں جُاں دوا د‏‏ی ۔۱۰ اپریل ۲۰۱۳ء بروز بدھ صبح ۱۱ تو‏ں ۱۲ بجے دا درمیانی وقت سی راقم الحروف(ضمیراحمد مرتضائی) د‏‏ی والدہ ماجدہ اوردیگراحباب خدمت وچ موجود سن ۔ آپ د‏‏ی بولی مبارک حرکت وچ سی، کان لگیا کر سنیا گیا تاں آپ پڑھ رہے سن : یا نبی اللہ 	یا رسول اللہ نبی اللہ تاں صدقے جان میری ایہہ فانی زندگی قربان میری جب والدہ ماجدہ نےیہ شعر مینو‏ں دسیا تاں ميں نے آپ دے وصال کےچنددن بعدہی قلم کاغذ پھڑ کر بیٹھ گیا تے علم الاعداد کےمطابق اس کےعدد نکالنےشروع کردیےخواہ مخواہ ہی میرےدل وچ کوئی ایہ گل داخل کررہاتھا کہ جوشخصیت اک وقت تک فنافی الرسول علی وجہ الاتم د‏‏ی بارگاہ ناز وچ صبح شام رہی ہو اس کےمحبت رسول علیہ الصلاۃ والسلام اُتے مبنی آخری کلماتِ اشعار دے اندر ضرور سرمکتوم ہوئے گا، آخر کار اوہ عیاں ہوگیاکہ انہاں اشعار کےاعدادِ لفظیہ کےسینکڑےوالےاعدادکےتکرار کوختم کرکےباقی سب کوملاواں تو۱۴۴۲ نکلتااے، اور آپ کےنام" نذیراحمد" کےاعداد ظاہرہ اٹھ نيں انہاں کو۱۴۴۲وچو‏ں منھا کیاتو۱۴۳۴ بندے نيں تے ایہی قمری مہینےکےلحاظ تو‏ںآپ کاسن وفات اے،
نماز جنازہ
آپ د‏‏ی نماز جنازہ جامع مسجدقلعہ شریف کےمشرقی طرف نہرکےنال متصل۱۴ کنال دے احاطہ وچ آپ دے چھوٹے صاحبزادے حضرت علامہ مولا‏نا خلیل احمد مرتضائی نے پڑھائی تے جامعہ نظامیہ رضویہ دے شیخ الحدیث حافظ محمد عبد الستارصاحب سعیدی زید مجدہ الکریم نے دعا فرمائی۔
جوارش جالینوس
جوارش جالینوس دے ہور فائدے
طبیعت وچ بے چینی، بد ہضمی ، قے تے گھبراہٹ دے لئی تریاق تصور کيتی جاندی ا‏‏ے۔
کاؤنٹی (ریاستہائے متحدہ)
thumb|کاؤنٹی (ریاستہائے متحدہ)
اعداد و شمار
2013 دے مطابق
تغلب
بنو تغلب نجد دا اک عرب قبیلہ سی۔
تہذیباں دا مکالمہ
اسلامی جمہوریہ دے دور وچ
بعد 1978 ایرانی انقلاب ، ایران دے سابق صدر سید محمد خاتمی نے بین الاقوامی تعلقات دے میدان (سیاسیات د‏‏ی اک شاخ اے ) وچ اک تعلیمی نظریہ دے طور اُتے خیال د‏‏ی طرف تو‏ں تجویز کيتا گیا سی، لیکن احترام دے بغیر د‏‏ی علمی حقوق دے خیال نے کہیا. انھاں نے 1990 د‏‏ی دہائی وچ سامنے آنے والے "تہذیباں دے تصادم" دے سیموئل ہنٹنگٹن دے نظریہ دے جواب وچ رہتل دا مکالمہ دے ناں تو‏ں اک نظریہ پیش کيتا سی۔ ( محمد خاتمی دے نظریہ مکالمہ دے رہتل دا # ذی شعور ملاحظہ کرن۔) اس نظریہ وچ ہور ناں برائے مماثلتاں نيں ، لیکن خاص طور اُتے ، ایہ اک نظریہ اے جس دا جواب دیندا اے تے ہنٹنگٹن دے نظریہ اُتے توجہ مرکوز کردا اے (بطور اینٹی ٹیسس)۔ خارجہ پالیسی تے خاتمی دے تحت سفارتکاری وچ وی ایہ اک پالیسی ا‏‏ے۔
اسلامی جمہوریہ ایران دے سرکاری تقویم وچ ، 20 ستمبر نو‏‏ں "تہذیباں دے مکالمے دا دن" دے ناں تو‏ں منسوب کيتا گیا سی ، جسنو‏ں "اس موقع د‏‏ی میعاد ختم ہونے تے اک خصوصی ٹرسٹی د‏‏ی عدم موجودگی" د‏‏ی وجہ تو‏ں 2010 وچ کیلنڈر تو‏ں ہٹا دتا گیا سی۔
تہذیباں دے مکالمے دے لئی بین الاقوامی مرکز
رہتل دا مکالمہ سنٹر 1984 دے اوائل تک محکمہ خارجہ دا سب میٹ سی ، لیکن بعد وچ ایہ سبھیاچار تے مواصلات د‏‏ی تنظیم دا سب میٹ بن گیا۔ دسمبر 2005 وچ ، اسلامی سبھیاچار تے مواصلات د‏‏ی تنظیم نے مذاہب دے دونے دفاتر تے رہتل دے مباحثے دے مرکز نو‏‏ں "مذہب تے رہتل دے مکالمے دے مرکز" دے ناں تو‏ں نويں ناں تو‏ں ضم کر دتا۔
شمال مغربی عرب عربی
حوالے
گٹھ:اردن د‏‏یاں بولیاں گٹھ:بدو گٹھ:شام د‏‏یاں بولیاں گٹھ:شامی عربی گٹھ:عربی زباناں گٹھ:فلسطین د‏‏یاں بولیاں گٹھ:مشرق وسطی دے نامکمل مضامین گٹھ:مشرقی عربی گٹھ:مصر د‏‏یاں بولیاں گٹھ:اسرائیل د‏‏یاں بولیاں گٹھ:جزیرہ نما سیناء
پرتیہار راجپوت
اوڑک وتسراج نے پال دھرمپال اتے حملہ کر دتا اتے بھیانک لڑائی وچ اسنوں ہار کر اپنی ادھینتا قبول کرن نوں مجبور کیتا ۔ لیکن ای ۔ 800 وچ دھرو اتے دھرمپال دی ستعینات فوج نے وتسراج نوں ہار کر دتا اتے اجین اتے اسدے ذیلیراجگڑھ کنوج اتے پالوں دا حق ہو گیا ۔
دیویرچھاپلی دی لڑائی
قدرتی ماحول
اراولی سب ڈویژنوں کے مابین چھاپہ کچھ فلیٹ اور بلبلے علاقے پر سطح سمندر سے 2340 فٹ کی اونچائی پر واقع اے۔ یہ جگہ دریا کھری کی اصل اے جو مشرق کی سمت میں بہتی اے۔ یہاں مارواڑ-میوار کو جوڑنے والا راستہ اوندا بیری کے نام سے جانا جاتا اے۔ سال بھر میں ، قدرتی خوبصورتی ، آبشار ، تل طلائیہ کی کیفیت ذہن کو راغب کرتی اے۔ یہاں درختوں کے جھنجھ جیسے آم ، کیلے ، پپل ، ڈھاکہ وغیرہ گرمیوں میں بھی ٹھنڈک کا احساس دلاتے ہیں۔ یہاں کا سبز ماحول ماؤنٹ ابو جیسے لوگوں کو راغب کرتا اے۔
خلیجی عربی
حوالے
گٹھ:خلیجی عربی گٹھ:ایران د‏‏یاں بولیاں گٹھ:بحرین د‏‏یاں بولیاں گٹھ:جزیرہ نمائی عربی گٹھ:خلیج فارس گٹھ:سعودی عرب د‏‏یاں بولیاں گٹھ:عراق د‏‏یاں بولیاں گٹھ:عربی زباناں گٹھ:عمان د‏‏یاں بولیاں گٹھ:قطر د‏‏یاں بولیاں گٹھ:کویت د‏‏یاں بولیاں گٹھ:متحدہ عرب امارات د‏‏یاں بولیاں گٹھ:مشرقی عربی