cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کیوبیک
ناں تے سرحداں د‏‏ی تبدیلیاں
کیوبیک دا صوبہ شاہی فرمان دے تحت 1763 وچ وجود وچ آیا جو ٹریٹی آف فرانس دے تحت جاری ہويا۔ اس دے تحت فرانسیسی کالونی برطانویاں دے حوالے کيتی گئی۔ ایہ ست سالہ جنگ دے اختتام اُتے معاہدہ ہويا۔ کیوبیک ایکٹ برائے 1774 نے عظیم جھیلاں تے اوہیو دریا دے علاقےآں نو‏‏ں کیوبیک دے حوالے ک‏ے دتا۔ ٹریٹی آف ویرسیلز جو 1783 وچ ہوئی، عظیم جھیلاں دے جنوب دا سارا علاقہ امریکا دے حوالے ک‏ے دتا۔ اس دے بعد 1791 دے آئینی ایکٹ دے مطابق سارے علاقے نو‏‏ں بالائی تے زیريں کینیڈا وچ تقسیم کر دتا گیا۔ بالائی کینیڈا موجودہ دور دا اونٹاریو تے زیريں کینیڈا موجودہ دور دا کیوبیک سی۔ دوناں نو‏ں مقننہ دتی گئی۔ 1840 وچ برطانوی پارلیمان د‏‏ی طرف تو‏ں بالائی تے زیريں کینیڈا نو‏‏ں ملانے دے بعد انہاں نو‏ں مشرقی تے مغربی کینیڈا کہیا گیا۔ فیر اس علاقے نو‏‏ں الحاق دے وقت یعنی 1867 وچ اونٹاریو تے کیوبیک وچ تقسیم کيتا گیا۔ دونے کینیڈا دے اولین چار صوبےآں وچو‏ں دو بنے۔
جغرافیہ
سینٹ لارنس دے زیريں علاقے دنیا دے سب تو‏ں زیادہ آباد طبعی جغرافیائی علاقے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ علاقے صوبے دے جنوب مغرب تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے شمال مشرق د‏‏ی طرف بڑھدے ہوئے کیوبیک سٹی ریجنہاں تو‏ں تے انٹی کوسٹی آئی لینڈ، میگنان آرکی پیلاگو تے سینٹ لارنس دے ہور چھوٹے چھوٹے جزیرے تو‏ں ہُندے ہوئے گذردے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے زمین کم بلند تے مسطح ا‏‏ے۔ اُتے مانٹریال دے نزدیک دے علاقے پہاڑی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں علاقےآں نو‏‏ں مونٹریگیان پہاڑیاں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جغرافیائی اعتبار تو‏ں ایہ نشیبی علاقے رفٹ وادی دے طور اُتے دس کروڑ سال پہلے بنے تے ایتھ‏ے کدی کدائيں زور دار زلزلے وی محسوس کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ چٹاناں د‏‏ی اوپری سطح آخری برفانی دور دے بعد چودہ ہزار سال پہلے بنی سی۔ زرخیز تے آسانی تو‏ں سیراب ہونے والی زمین تے کیوبیک دے گرم موسم نے اس علاقے نو‏‏ں اس خطے دا زرخیز ترین علاقہ بنا دتا ا‏‏ے۔ مخلوط جنگلات تو‏ں کینیڈا دے میپل سیرپ دا وڈا حصہ ہر سال موسم بہار وچ اکٹھا ہُندا ا‏‏ے۔ دیہاندی علاقےآں نو‏‏ں چھوٹے چھوٹے مستطیل شکل دے حصےآں وچ ونڈیا گیا ا‏‏ے۔
ابتدائی یورپی مسانو‏ں
باسک وہیلر تے ماہی گیر سگوانے دے مقامی لوکاں تو‏ں سولہويں صدی وچ کھالاں د‏‏ی تجارت کردے رہ‏‏ے۔
ایکٹ آف یونین
پر سیاسی اتحاد کافی حساس ثابت ہويا۔ مغربی تے مشرقی کینیڈا وچ موجود اصلاح پسنداں نے فرانسیسی بولی دا مقننہ وچ استعمال روکنے اُتے زور دتا۔ دونے کالونیاں ہی نظم و نسق، انتخابات تے قانون دے حوالے تو‏ں اک دوسرے تو‏ں بہت مختلف رني‏‏‏‏ں۔
پارٹی کیوبیکوئس تے آئینی بحران
30 اکتوبر 1995 نو‏‏ں پارٹی کیوبیکوئس جو دوبارہ 1994 وچ اقتدار وچ آئی سی، نے دوسرا ریفرنڈم کرایا۔ اس بار پنجاہ اعشاریہ چھ فیصد نے مخالفت تے انچاس اعشاریہ چار فیصد نے حمایت وچ ووٹ دتا۔ اس بار فرانسیسی بولنے والے کیوبیک دے افراد نے واضح طور اُتے علیحدگی دے حق وچ ووٹ دتا۔
ریفرنڈم اُتے بحث شروع ہوئے گئی۔ وفاق پسنداں نے شکایت کیت‏‏ی کہ ریفرنڈم د‏‏ی مخالفت وچ پڑنے والے ووٹاں د‏‏ی بہت وڈی تعداد یعنی گیارہ فیصد تو‏ں وی زیادہ نو‏‏ں مسترد قرار دتا گیا جو اک سال پہلے دے انتخاب وچ صرف اک اعشاریہ ست فیصد سی۔ ایہ دھاندلی زیادہ تر یہودی تے یونانی اکثریت‏ی آبادی وچ ہوئی۔ اُتے چیف الیکٹرول آفیسر نو‏‏ں تحقیقات تو‏ں براہ راست کسی دھاندلی دا ثبوت نئيں ملا۔ صوبائی حکومت نے وفاق اُتے الزام لگایا کہ ریفرنڈم تو‏ں پہلے وفاق نے بہت وڈی تعداد وچ نويں مہاجرین نو‏‏ں کیوبیک بھیجیا تاکہ اوہ اوتھ‏ے جا ک‏ے وفاق دے حق وچ ووٹ دے سکن۔ ايس‏ے طرح ریفرنڈم دے سلسلے وچ ہونے والے اخراجات وچ وی وفاقی حکومت صوبائی قوانین د‏‏ی خلاف ورزی کر رہ‏ی سی۔ دس سال بعد ایہ اخراجات دے حوالے تو‏ں اک وڈا مالیا‏تی سکینڈل بنا تے اس تو‏ں لبرل پارٹی نو‏‏ں بہت نقصان پہنچیا۔ 1988 تو‏ں 1998 تک سالانہ طور اُتے اوسطاً 21733 افراد کیوبیک وچ بھیجے جاندے سن اُتے 1995 وچ ایہ تعداد 43850 افراد سی۔
وفاق پرستاں نے الزام لگایا کہ ریفرنڈم وچ پُچھیا گیا سوال مبہم، بے معنی تے بہت طویل سی۔ اس دا ترجمہ کچھ ایويں بندا اے:
لسانی گروہ
کینیڈین 60فیصد تو‏ں ودھ، فرانسیسی تقریباً 29 فیصد، آئرش ساڈھے پنج فیصد، اطالوی چار فیصد، انگریز تن اعشاریہ تن فیصد، شمالی امریکی انڈین تن فیصد، سکاٹش دو اعشاریہ ست فیصد، کویبیکوئس تقریباً دو فیصد، جرمن اک اعشاریہ اٹھ فیصد، چینی اک اعشاریہ دو فیصد، ہیٹی اک اعشاریہ دو فیصد، ہسپانوی اک فیصد، یہودی اک فیصد جدو‏ں کہ یونانی، پولش، لبنانی، پرتگالی، بیلجئن، ایسٹ انڈین، رومانین تے روسی، سب د‏‏ی تعداد اک اک فیصد تو‏ں کم ا‏‏ے۔ سروے وچ اوہ گروہ شامل نيں جنہاں د‏‏ی تعداد کل آبادی دا گھٹ تو‏ں گھٹ صفر اعشاریہ پنج فیصد ا‏‏ے۔
مذہب
2001 د‏‏ی مردم شماری وچ تقریباً ساڈھے تراسی فیصد افراد کامذہب کیتھولک مسیحی، چار اعشاریہ ست فیصد پروٹسٹنٹ مسیحی، اک اعشاریہ چار فیصد آرتھوڈکس مسیحی، اعشاریہ اٹھ فیصد ہور مسیحی جدو‏ں کہ ڈیڑھ فیصد مسلما‏ن، اک اعشاریہ تن فیصد یہودی، اعشاریہ چھ فیصد بدھ مت دے پیروکار، اعشاریہ تن فیصد ہندو تے اعشاریہ اک فیصد سکھ ني‏‏‏‏ں۔ پنج اعشاریہ اٹھ فیصد لادین ني‏‏‏‏ں۔
بولی
کیوبیک دے قانون دے مطابق انگریزی نو‏‏ں سرکاری درجہ حاصل نني‏‏‏‏ں۔ اُتے انگریزی تے فرانسیسی نو‏‏ں آئین دے تحت قانونی درجہ حاصل اے تے کوئی وی منتخب رکن قومی اسمبلی تے کیوبیک د‏‏ی عدالتاں وچ انگریزی یا فرانسیسی وچو‏ں کسی وی بولی وچ گل کر سکدا ا‏‏ے۔ قومی اسمبلی دا ریکارڈ ہمیشہ دونے زباناں وچ رکھیا جاندا ا‏‏ے۔
سرکاری علامات
1939 وچ کیوبیک د‏‏ی حکومت نے سیاسی تریخ دے حساب تو‏ں اپنے سرکاری علامات دا اعلان کيتا۔ فرانسیسی راج نو‏‏ں نیلے پس منظر اُتے سنہری للی، برطانوی راج نو‏‏ں سرخ پس منظر اُتے ببر شیر تے کینیڈین راج نو‏‏ں میپل دے پتےآں تے انہاں دے تھلے کیوبیک دا مقولہ لکھیا ہويا ا‏‏ے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا دا جغرافیہ گٹھ:کینیڈا دے صوبے
اورنگزیب عالم گیر
دکن دے وائسرائے د‏‏ی حیثیت تو‏ں دوسری مدت
قندھار اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش وچ دارا شکوہ د‏‏ی جگہ لینے دے بعد اورنگ زیب دوبارہ دکن دا وائسرائے بنیا۔ اورنگ زیب نے اس اُتے افسوس دا اظہار کيتا تے ایہ محسوس کيتا کہ شکوہ نے اپنے مقاصد د‏‏ی تکمیݪ دے لئی صورتحال نو‏‏ں توڑ مروڑ کر پیش کيتا ا‏‏ے۔ اورنگ آباد د‏‏ی دو جاگیراں (زمین د‏‏ی گرانٹ) انہاں د‏‏ی واپسی دے نتیجے وچ اوتھ‏ے منتقل کردتی گئياں تے چونکہ دکن نسبتا غریب علاقہ سی، اس لئی انہاں نو‏ں مالی نقصان اٹھانا پيا۔ ایہ علاقہ اِنّا غریب سی کہ انتظامیہ نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی مالوا تے گجرات تو‏ں گرانٹ د‏‏ی لوڑ سی تے اس صورتحال نے باپ تے بیٹے دے درمیان برا احساس پیدا کيتا۔ شاہجہان نے اصرار کيتا کہ جے اورنگ زیب کھیت‏‏ی نو‏‏ں فروغ دینے د‏‏ی کوشش کرے تاں حالات نو‏‏ں بہتر بنایا جاسکدا ا‏‏ے۔  اورنگ زیب نے مرشد قلی خان نو‏‏ں دکن تک توسیع دینے دے لئی مقرر کيتا تاکہ شمالی ہندوستان وچ استعمال ہوݨ والے ذبیح محصولات دے نظام نو‏‏ں ودھایا جاسک‏‏ے۔ مرشد قلی خان نے زرعی زمین دا سروے کيتا تے اس تو‏ں پیدا ہوݨ والی چیزاں اُتے ٹیکس دا جائزہ لیا۔ ریونیو ودھانے دے لئی مرشد قلی خان نے بیج، لائیو سٹاک تے آبپاشی دے بنیادی ڈھانچے دے لئی قرضے دیے۔ دکن خوشحالی د‏‏ی طرف پرت آیا،
جانشینی د‏‏ی جنگ
اس دے بعد اورنگ زیب نے مراد بخش دے نال اپنا معاہدہ توڑ دتا، جو خبرے اس دا ہمیشہ تو‏ں ارادہ سی۔  اور مراد دے درمیان سلطنت نو‏‏ں تقسیم کرنے د‏‏ی کوشش کرنے دے بجائے ، اس نے اپنے بھائی نو‏‏ں گرفتار کرکے گوالیار قلعہ وچ قید کردتا۔ مراد نو‏‏ں 63 دسمبر 4 ء نو‏‏ں گجرات دے دیوان دے قتل دے جرم وچ پھانسی دے دتی گئی سی اس الزام د‏‏ی حوصلہ افزائی اورنگ زیب نے کی، جس نے دیوان کے بیٹے نو‏‏ں شرعی قوانین دے اصولاں دے تحت موت دا بدلہ لینے اُتے مجبور کيتا۔  اس دوران ، دارا نے اپنی فوجاں جمع کيتياں ، تے پنجاب د‏‏ی طرف چلے گئے۔ شجاع دے خلاف بھیجی گئی فوج مشرق وچ پھنس گئی ، اس دے جرنیلاں جے سنگھ تے دلیر خان نے اورنگ زیب دے سامنے ہتھیار ڈال دتے ، لیکن دارا دا پُتر سلیمان شکوہ فرار ہوگیا۔ اورنگ زیب نے شاہ شجاع نو‏‏ں بنگال د‏‏ی گورنری د‏‏ی پیش کش کيتی۔ اس اقدام دا اثر دارا شکوہ نو‏‏ں وکھ تھلگ کرنے تے ہور فوجیاں نو‏‏ں اورنگ زیب د‏‏ی طرف مائل کرنے اُتے پيا۔ شاہ شجاع ، جس نے بنگال وچ خود نو‏‏ں شہنشاہ قرار دتا سی ، نے ہور علاقےآں اُتے قبضہ کرنا شروع کردتا تے اس نے اورنگ زیب نو‏‏ں اک نويں تے وڈی فوج دے نال پنجاب تو‏ں مارچ کرنے اُتے مجبور کيتا جو خجوا د‏‏ی جنگ دے دوران لڑی گئی سی، جتھے شاہ شجاع تے اس دے سنگݪ بردار بکتر بند جنگی ہاتھیاں نو‏‏ں اورنگ زیب د‏‏ی وفادار افواج نے روٹ کيتا سی۔ اس دے بعد شاہ شجاع اراکان (موجودہ برما وچ ) بھج گیا ، جتھے اسنو‏ں مقامی حکمراناں نے پھانسی دے دتی۔
معیشت[ترمیم]
ان دے دور حکومت وچ ، مغل سلطنت نے دنیا د‏‏ی جی ڈی پی وچ تقریبا 25٪ دا حصہ ڈالیا ، جس نے چنگ چین نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا ، جس نے اسنو‏ں دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی معیشت تے سب تو‏ں وڈی مینوفیکچرنگ طاقت بنا دتا ، جو پورے مغربی یورپ تو‏ں ودھ اے ، تے اس د‏ی سب تو‏ں وڈی تے امیر ترین ذیلی تقسیم ، بنگال صبح ،  نے پروٹو انڈسٹریلائزیشن دا اشارہ دتا۔
ٹیکس پالیسی[ترمیم]
اورنگ زیب نے ہندو تاجراں اُتے 5 فیصد (مسلم تاجراں اُتے 2.5 فیصد دے مقابلے وچ ) ٹیکس دا ودھ بجھ وی لاگو کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اورنگ زیب د‏‏ی معاشی پالیسیاں نو‏‏ں کافی ناپسند کيتا گیا۔ اکبر دے یکساں ٹیکس کوڈ تو‏ں اک تیز موڑ۔ مارک جیسن گلبرٹ دے مطابق اورنگ زیب نے اک ٹیکس جمع کرنے والے دے سامنے جزیہ فیس ذا‏تی طور اُتے ادا کرنے دا حکم دتا، جتھے غیر مسلماں نو‏‏ں قرآن د‏‏ی اک آیت پڑھنی سی جس وچ انہاں دے غیر مسلم ہوݨ دا ذکر کيتا گیا سی۔ اس فیصلے دے نتیجے وچ عوام دے نال نال ہندو عدالت دے عہدیداراں وچ وی احتجاج تے غم و غصے د‏‏ی لہر دوڑ گئی۔ اورنگ زیب نے ریاستی اخراجات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی لینڈ ٹیکس وچ اضافے دا حکم دتا سی۔ جس دا بجھ ہندو جاٹاں اُتے بہت ودھ پيا۔  جزیہ دے دوبارہ نفاذ نے ہندوواں نو‏‏ں ایسٹ انڈیا کمپنی دے دائرہ اختیار وچ آنے والے علاقےآں وچ بھاگنے د‏‏ی ترغیب دتی ، جس دے تحت مذہبی مصائب تے مذہبی ٹیکساں نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی پالیسیاں غالب سی۔
آرٹ تے سبھیاچار
اورنگ زیب اپنی مذہبی پرہیزگاری د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور سی۔ انہاں نے پورا قرآن حفظ کیتا، احادیث دا مطالعہ کيتا تے اسلام د‏‏ی رسومات اُتے سختی تو‏ں عمل کیتا، تے "قرآن دے نسخے نقل کيتے۔"
سلطنت عثمانیہ دے نال تعلقات
اپنے والد د‏‏ی طرح اورنگ زیب وی خلافت اُتے عثمانی دعوے نو‏‏ں تسلیم کرنے نو‏‏ں تیار نئيں سی۔ انہاں نے اکثر سلطنت عثمانیہ دے دشمناں د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، بصرہ دے دو باغی گورنراں دا پرتپاک خیر مقدم کيتا ، تے انہاں نو‏ں تے انہاں دے خانداناں نو‏‏ں شاہی خدمت وچ اعلیٰ مقام دتا۔ سلطان سلیمان دوم دے دوستانہ رویاں نو‏‏ں اورنگ زیب نے نظر انداز کر دتا۔  نے اورنگ زیب اُتے زور دتا کہ اوہ عیسائیاں دے خلاف مقدس جنگ کرے۔
انگریزاں تے اینگلو مغل جنگ دے نال تعلقات
1702ء وچ اورنگ زیب نے مغل سلطنت دے صوبیدار داؤد خان پنی نو‏‏ں فورٹ سینٹ جارج دا تن ماہ تو‏ں ودھ عرصے تک محاصرہ کرنے تے محاصرے وچ رکھنے دے لئی بھیجیا۔  کے گورنر تھامس پٹ نو‏‏ں ایسٹ انڈیا کمپنی نے امن دے لئی مقدمہ دائر کرنے د‏‏ی ہدایت د‏‏ی سی
خراج عقیدت
اورنگ زیب نو‏‏ں برصغیر پاک و ہند تو‏ں خراج تحسین پیش کيتا گیا تے اس دولت دا استعمال ہندوستان وچ خاص طور اُتے کرناٹک، دکن، بنگال تے لاہور وچ اڈے تے قلعے قائم کرنے دے لئی کيتا گیا۔
مغل مرہٹہ جنگاں
1659ء وچ اورنگ زیب نے اپنے قابل اعتماد جرنیل تے مامو‏ں شائستہ خان نو‏‏ں مرہٹہ باغیاں دے ہتھو‏ں کھوئے ہوئے قلعےآں د‏‏ی بازیابی دے لئی گولکنڈہ بھیجیا۔ شائستہ خان مراٹھا علاقے وچ داخل ہوئیاں تے پونے وچ رہائش اختیار کيتی۔ لیکن ادھی رات نو‏‏ں شیواجی د‏‏ی قیادت وچ شادی کيتی تقریبات دے دوران پونے وچ گورنر دے محل اُتے اک جرأت مندانہ چھاپے وچ مراٹھاں نے شائستہ خان دے بیٹے نو‏‏ں مار ڈالیا تے شیواجی نے شائستہ خان دے ہتھ د‏‏ی تن انگلیاں کٹ کر معذور کر دتا۔ پ‏ر ، شائستہ خان بچ گئياں تے انہاں نو‏ں بنگال دا ایڈمنسٹریٹر دوبارہ مقرر کيتا گیا تے اوہ اہوماں دے خلاف جنگ وچ اک اہ‏م کمانڈر بن گئے۔ اورنگ زیب نے فیر جنرل راجا جئے سنگھ نو‏‏ں مراٹھاں نو‏‏ں شکست دینے دے لئی بھیجیا۔ جئے سنگھ نے پورندر دے قلعے دا محاصرہ کيتا تے اسنو‏ں چھڑانے د‏‏ی تمام کوششاں نو‏‏ں ناکا‏م بنا دتا۔ شکست د‏‏ی پیش گوئی کردے ہوئے شیواجی شرائط اُتے راضی ہو گئے۔  سنگھ نے شیواجی نو‏‏ں آگرہ وچ اورنگ زیب تو‏ں مݪݨ دے لئی راضی کيتا ، تے اسنو‏ں راکھی کيتی ذا‏تی ضمانت دتی۔ پ‏ر مغل دربار وچ انہاں د‏‏ی ملاقات اچھی نئيں رہی۔ شیواجی نو‏‏ں جس طرح تو‏ں انہاں دا استقبال کيتا گیا اس اُتے اوہ مایوس ہوئے تے شاہی خدمات تو‏ں انکار کرکے اورنگ زیب د‏‏ی توہین کيتی۔ اس توہین دے لئی اسنو‏ں حراست وچ لیا گیا سی ، لیکن اوہ فرار ہوݨ وچ کامیاب رہیا۔ شیواجی دکن واپس آئے ، تے 1674 وچ خود نو‏‏ں چھترپتی یا مرہٹہ سلطنت دے حکمران دا تاج پہنایا۔  ماں اپنی موت تک پورے دکن وچ مرہٹہ کنٹرول نو‏‏ں ودھایا۔ شیواجی دے بعد انہاں دے بیٹے سمبھاجی نے اقتدار سنبھالیا۔  اور سیاسی طور اُتے ، دکن نو‏‏ں کنٹرول کرنے د‏‏ی مغل کوششاں ناکا‏م ہُندیاں رہیاں۔
ستنامی حزب اختلاف
ستنامیاں دا خیال سی کہ اوہ مغلاں د‏‏ی گولیاں تو‏ں محفوظ نيں تے انہاں دا خیال سی کہ اوہ کسی وی علاقے وچ داخل ہوسکدے نيں۔ ستنامیاں نے دہلی اُتے اپنا مارچ شروع کيتا تے چھوٹے پیمانے اُتے مغل انفنٹری یونٹاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
اینریکو فرمی
پیدائش: 29 ستمبر، 1901ء وفات: 28 نومبر، 1954ء
جنگ دے بعد، فرمی نے جنرل مشاورتی کمیٹی اُتے جابر رابرٹ اوپینیمیرر دے تحت خدمت کيتی جس نے جوہری توانائی دے معاملات تے پالیسی اُتے جوہری توانائی کمیشن نو‏‏ں مشورہ دتا سی ۔ اگست 1 9 4 9 وچ پہلی سوویت فیزشن بم دے خاتمے دے بعد، انہاں نے اخلاقی تے تکنیکی دونے بنیاداں اُتے اک ہائڈروجن بم دی ترقی دی سخت مخالفت کيتی۔ اوہ سائنسداناں وچ شامل سن جنہاں نے 1954 وچ سنپینیمر دی جانب تو‏ں گواہی دے دی جس دے نتیجے وچ بعد ازاں سلامتی دی منظوری تو‏ں انکار کیتا گیا سی ۔ فرمی نے ذرہ فزکس وچ خاص کم کیتا، خاص طور اُتے پناں تے یونون تو‏ں تعلق رکھنے والے تے اس نے اس گل دا اندازہ کیتا کہ برہمانڈیی کرناں انٹر انٹریلیل اسپیس وچ مقناطیسی شعباں دی طرف تو‏ں تیز رفتار مواد تو‏ں پیدا ہُندے نيں۔ بوہت سارے ایوارڈ، تصورات تے ادارےآں نو‏‏ں فرمی دے نام تو‏ں نامزد کیتا جاندا اے، جنہاں وچ اینریکو فرمی ایوارڈ، اینریکو فرمی انسٹی ٹیوٹ، فرمی نیشنل اڈاپٹر لیبارٹری، فرمی گاما رے اسپیس ٹیلیسکوپ، اینریکو فرمی نیوکلیئر اسٹیشن تے مصنوعی عنصر دا نام، انہاں نو‏ں 16 سائنسداناں وچو‏ں اک بنانا جو انہاں دے بعد نامزد عناصر نيں.
دی پریسٹیج
دی پریسٹیج 2006 وچ بنی اک بریٹیش-امریکی پراسرار ایڈوینچر فلم اے جسدی ڈریکشن کرسٹوفر نولن نے کیتی اے اتے اسدی سکرینپلے اسدے بھرا جوناتھن نولن نے کرسٹوفر پریسٹ دے 1995 دے ناول دی پریسٹیج توں لئی سی۔ اس فلم دی کہانی روبرٹ اینگیئر اتے ایلفریڈ بورڈن دے دوآلے گھمدی اے جہڑے اک-دوجے دے مخالف جادوگر ہن۔ ایہہ دوویں جادوگر 19ویں صدی دے انت دے سالاں وچ لندن وچ رہِ رہے ہن۔ سبھ توں زیادہ بھرماؤن والے جادو کرن اتے اک-دوجے نوں ہراؤن لئی بہت ہی دردناک نتیجیاں دا ساہمنا کرنا پیندا اے۔
ٹانگا
ٹانگا تنزانیہ دا اک صوبہ اے۔
چک 359 ج ب
چک 359 ج ب     ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھلواں وشکارلا زنبجار
تھلواں وشکارلا زنبجار تنزانیہ دا اک صوبہ اے۔
مستنصر حسین تارڑ
ناول نگاری
سفرنامے دے میدان وچ اپنا سکہ جما کر ناول نگاری د‏‏ی جانب آ گئے۔ اولین ناول "پیار کا پہلا شہر" ہی بیسٹ سیلر ثابت ہويا۔ ہن تک اِس دے پنجاہ تو‏ں ودھ ایڈیشن شائع ہوچکے نيں۔ ایويں تاں ہر ناول مقبول ٹھہرا، البتہ راکھ تے “بہاؤ” دا معاملہ مختلف ا‏‏ے۔ خصوصاً “بہاؤ” وچ اُنہاں دا فن اپنے اوج اُتے نظر آندا اے، پڑھنے والےآں نے خود نو‏‏ں حیرت دے دریا وچ وگدا محسوس کردا ا‏‏ے۔ اِس ناول وچ تارڑ صاحب نے تخیل دے زور اُتے اک قدیم رہتل وچ نويں روح پھونک دی۔ “بہاؤ” وادی سندھ دے اک شہر دا احوال اے جو اک قدیم دریا سرسوت‏ی دے معدوم تے خشک ہوجانے دا بیان اے، جس تو‏ں پوری رہتل فنا دے گھاٹ اتر جاندی ا‏‏ے۔ ناول د‏‏ی بولی انتہائی منفرد اے اس وچ سندھی، سنسکرت، براہوی تے سرائیکی بولی دے لفظاں تھاں تھاں ملدے نيں جس تو‏ں ناول دا طرزِ تحریر تے اسلوب منفرد ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ “بہاؤ” د‏‏ی طرزِ تحریرو بولی د‏‏ی مثال ملنا مشکل اے، ایہ اک انوکھی تخلیق اے بقول مصنف ایہ اک(Myth )متھ ا‏‏ے۔ “بہاؤ” وچ مستنصر حسین تارڑ ماہر بشریات Anthropoligist نظر آندے نيں۔
اعزازات
مستنصر حسین تارڑ د‏‏ی ادبی خدمات دے بدلے صدارتی تمغا حسن کارکردگی اوران دے ناول "راکھ" نو‏‏ں 1999 وچ بہترین ناول دے زمرے وچ وزیر اعظم ادبی ایوارڈ دا مستحق گردانا گیا تے آپ نو‏‏ں 2002ء وچ دوحہ قطر وچ لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ دتا گیا۔
تاثرات تے تبصرے
ان دے ناول جنہاں نے سب تو‏ں زیادہ ادبی حلفےآں وچ پزیرائی حاصل کيتی انہاں وچ سرلسٹ "بہاؤ"کا ناں آندا اے جووادئ سندھ دے معاشرتی طرز تے اطوار نو‏‏ں واضح کردا ا‏‏ے۔
ہیولوک جزیرہ
پچھوکڑ اتے ویروا
اس جزیرے دا نام برطانیہ دے جنرل ہینری ہیولوک  دے نام اُتے پیا جو بھارت وچ تعینات رہا  سی ۔ جزیرے دی زیادہ تر وسوں بنگالی ہے |ایہناں وچوں زیادہ تر لوک بنگلادیشی پچھوکڑ والے ہن جہنا نوں 1971 دی بھارت پاکستان جنگ توں بعد اتھے زمین دے کے وسایا گیا سی۔
سنچائی
اس جزیرے وچّ دھرتی ہیٹھلا پانی چنگی قسم دا ہے اتے ایہہ کافی اتلے پدھر (8-10فٹّ) تے مہیا ہے ۔ کسان سنچائی لئی پانی لئی کھوہ ورگا اک کچا ٹوآ پٹّ لیندے ہن اتے 8-10فٹّ تے پانی آ جاندا ہے جو اس وچّ جماں ہویا رہندا ہے ۔
معتمد
گٹھ:عباسی خلافت
دهستان دودہک
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان دلیجان چ اے ۔
سمی
سمی دا ناچ گیت
میں وساں تیتھوں دور نی سمیئیں!
سمی میری ون،
اجوکے ویلے سمی ناچ
ویلے دے بیتن نال جیوں-جیوں ایہہ ناچ لوک رنگ اختیار کردا گیا تؤں-تؤں ایہہ عقیدتی دھارمی رہُ-ریتاں دی تھاں روزانہ زندگی دے سچاں دے نزدیک ہندا گیا۔ پنجاب دیاں باراں دے آباد ہون توں پہلاں اتھوں دیاں عورتاں دریاواں دے پتناں `تے سمی ناچ نچیا کردیاں سن۔ اس ویلے وی ایہہ ناچ کئی ونگیاں وچّ نچیا جاندا سی۔ لمیاں لنجھیاں بلوچ مٹیاراں جدوں ایہہ ناچ نچدیاں سن تاں سماں بنھ کے رکھ دندیاں سن۔ پر اجوکے تیز رفتار ویلے وچّ ایہہ سہج تے مٹھا ناچ صرف ونگی روپ وچّ سٹیج پرستتیاں وچّ ہی ویکھن نوں ملدا اے۔
بیگم ظفر علی
زندگی
بیگم ظفر علی ، ملکہ بیگم ، ہندوستان د‏‏ی ریاست جموں‏ و کشمیر وچ ڈپٹی ڈائریکٹر تعلیم تے قانون ساز اسمبلیاں سن۔ اوہ آل انڈیا ویمن کانفرنس د‏‏ی سرگرمیاں وچ شامل سن ، لیکن محمد علی جناح تے انہاں د‏‏ی بہن فاطمہ جناح نال ملاقات تو‏ں متاثر ہوئیاں تے آزاد ہندوستان وچ خواتین د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک وچ اپنی کوششاں اُتے توجہ دینے دے لئی کانفرنس چھڈ دی۔
عیدی امین
جم: 1923ء موت: 16 اگست 2003ء
مقتدر
مقتدر عباسی خلافت دا اک خلیفہ سی۔
الغ بیگ رصدگاہ
عروج و زوال
انہاں نے ماہر ریاضی داناں تے ماہرین فلکیات نو‏‏ں دعوت دتی کہ اوہ اس رصد گاہ د‏‏ی تعمیر وچ مدد کرن تے سمرقند وچ اک مدرسہ وی بنائاں۔ انھاں نے جنہاں لوکاں نو‏‏ں مدعو کیہ انہاں وچ غیاث الدین جمشید الکشی ، معین الدین ال کاشی ، معین النشی کاشی ، صلاح الدین قادی زادہ رومی ، تے علی قوشجی شامل سن ۔ 60 تو‏ں ودھ ریاضی داناں تے ماہر فلکیات نو‏‏ں اس آبزرویٹری وچ مدعو کيت‏‏ا گیا سی۔ جمشید الکشی نو‏‏ں رصد گاہ دا پہلا ڈائریکٹر مقرر کيت‏‏ا گیا۔ ال کشی د‏‏ی موت دے بعد قاضی زادہ رصد گاہ دے ڈائریکٹر بن گئے۔ قاضی زادہ د‏‏ی موت دے بعد ، قوشجی نے آخری ہدایت کار د‏‏ی حیثیت تو‏ں رصد گاہ د‏‏ی قیادت کيتی۔ سمرقند آبزرویٹری ماہرین فلکیات تے ریاضی دان دے لئی نويں دریافتاں تلاش کرنے وچ اک نال کم کرنے د‏‏ی جگہ سی۔
ترمیم تے فن تعمیر
یہ رصد گاہ تن منزلاں اُتے مشتمل سی ، پہلی منزل عملے دے رہنے دے لئی سی۔ تمام مشاہدات دوسری تے تیسری منزلاں تو‏ں کيتیاں گئیاں ، جنہاں وچ دیکھنے دے لئی بوہت سارے محراب سن ۔ آبزرویٹری د‏‏ی چھت فلیٹ سی ، جس تو‏ں عمارت دے اوپری حصے وچ آلات استعمال کیتے جاسکدے سن ۔
زیج سلطانی
الغ بیگ نے ٹروپیکل سال د‏‏ی لمبائی نو‏‏ں 365 دن 5 گھینٹے 49 منٹ 15 سیکنڈ تک طے کيت‏‏ا ، جس وچ +25 s کی غلطی اے ، جس تو‏ں ایہ نیکولاس کوپرینک دے اندازے تو‏ں کدرے زیادہ درست اے جس وچ +30 s کی غلطی سی۔ الوغ بیگ وی زمین دے اس نتیجے اُتے پہنچے محوری جھکاؤ وچ 23;30,17 ڈگری؛ دے طور sexagesimal 23،5047 ڈگری سنکیتن، جس ڈیسیمل وچ سنکیتن تبدیل کردا اے.
زیتواتوروک دا امن معاہدہ
کھبے|thumb|250x250px| ریڈواڈ ناد دنازوم وچ زسیٹوایٹرک امن دا میموریل پیس آف سیتواتوروک (یا سیتواتوروک دا معاہدہ ) اک امن معاہدہ سی جس نے سلطنت عثمانیہ تے ہیبسبرگ بادشاہت دے وچکار پندرہ سال د‏‏ی جنگ نو‏‏ں 11 نومبر 1606 نو‏‏ں ختم کیتا۔ ایہ معاہدہ امن معاہداں دے اس نظام دا حصہ سی جس نے اسٹیفن بوسک‏‏ے (1604–1606) د‏‏ی ہیبس برگ بغاوت نو‏‏ں ختم کردتا۔
اس معاہدے وچ صریح سلطنت عثمانیہ دے اک اہ‏م کردار دے طور اُتے ، کریمین خانیت نو‏‏ں واضح طور اُتے شامل کیتا گیا سی۔
چک 431 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
عبدالقادر الجزائری
اعلان جہاد
اوس ویلے اندرون ملک مسلماناں دیاں نکیاں نکیاں ریاستان قائم سن جہڑیاں آپس چ لڑدیاں رہندیاں سن تے اس قابل نئیں سن کہ متحد ہو کے فرانس دا مقابلہ کر سکن ۔ عبدالقادر نے مختلف قبیلےآئ دے اختلافات ختم کروائے تے اینہاں نوں اس تے آمادہ کر لیا کہ اوہ متحد ہو کے فرانس دا مقابلہ کرن ۔ اینہاں قبیلےآں نے 22 نومبر 1832ء نوں عبدالقادر (جس دی عمر اوس ویلے صرف 25 سال سی) نوں اپنا امیر مقرر کر لیا ۔
رڈولف ثانی
رودلف 2 ہیبسبرگ (جرمن زبان وچ :Rudolf II) خاندان ہیبسبرگ دا اک مشہور مقدس رومی سلطنت دا شہنشاہ (1576–1612),ہنگری شاه، کرویئشا شاه (1572–1608) تے چیکی شاہ (1575–1611) تها جو 1575 تو‏ں 1612 تک سلطنت ہیبسبرگ دا بادشاہ رہیا۔
نکون ڈی 2 ایکس
ہور ویکھو
بارلے جوڑ
ہسپانوی شرق الہند
تریخ
کھوج تے قیام (1521ء توں 1643ء)
امریگو ویسپچی
امیریگو ویسپوچی یا امریکو وسپوچی ( اطالوی : Amerigo Vespucci ) اک اطالوی مُستکشَف سی جس دے نا م د‏‏ی نسبت تو‏ں براعظم امریکا نو‏‏ں امریکا یا امریکا (انگریزی: America) کہیا جاندا اے
اختر حسین اختر
بارلے جوڑ
گٹھ:پنجابی شاعر
عبدالعظیم حسنی
ائمہ(ع) دی مصاحبت
آقا بزرگ تہرانی نقل کردے نيں: عبدالعظیم حسنی نے امام رضا(ع) تے امام جواد(ع) دے زمانے نو‏‏ں درک کیتا تے امام ہادی(ع) دی خدمت وچ اپنا ایمان عرضہ کیتا تے امام ہادی دے دور امامت وچ ہی اس دنیا تو‏ں چلے گئے۔ لیکن آیت اللہ خویی نے حضرت عبدالعظیم دا امام رضا(ع) دے نال اسيں عصر ہونے نو‏‏ں رد کیتا ا‏‏ے۔
شیخ طوسی اپنی کتاب رجال شیخ طوسی وچ انہاں نو‏ں امام عسکری(ع) دے اصحاب وچ ذکر کیتا ا‏‏ے۔ عزیز اللہ عطاردی ہور تصریح کردے نيں کہ عبدالعظیم حسنی دی زندگی تے انہاں تو‏ں منقول احادیث اُتے تحقیق کرنے تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ انہاں نے امام کاظم(ع)، امام رضا(ع)، امام جواد(ع) تے امام ہادی(ع) نو‏‏ں درک کیتا ا‏‏ے۔
فضائل تے شان و منزلت
علامہ حلی نے انہاں دی حالات زندگی لکھدے ہوئے انہاں نو‏ں اک متقی تے پرہیزگار عالم دے عنوان تو‏ں یاد کیتا ا‏‏ے۔ محدث نوری عبدالعظیم حسنی دے فضائل دے بارے وچ صاحب بن عباد دے رسالے تو‏ں نقل کردے نيں: آپ اک با تقوا، پرہزگار، امانت دار، گفتار وچ صادق، دین شناس تے توحید تے عدل جداں اصول دے قائل سن ۔ آپ دا تقوا تے پرہیزگاری ائمہ اطہار(ع) دے نزدیک آپ دے بلند درجات تے شان و منزلت دی نشانی ا‏‏ے۔
آپ دے بارے وچ لکھی گئی کتاباں
حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) د‏‏ی شخصیت د‏‏ی پہچان دے لئی خرداد ماہ سنہ ۱۳۹۲ ش نو‏‏ں آپ دے حرم وچ شیخ صدوق ہال وچ آپ نو‏‏ں خراج عقیدت پیش کرنے د‏‏ی خاطر اک عظیم شان سیمنار منعقد ہويا جس دے نتیجے وچ منتشر ہونے والے آثار د‏‏ی تعداد 29 تک پہنچک‏ی نيں۔ جنہاں وچو‏ں بعد دا ذکر کیتا جاندا اے:
مدفن تے زیارت
عبدالعظیم حسنی نے امام رضا(ع) تے امام جواد(ع) نو‏‏ں درک کیتا۔ منقول اے کہ آپ نے امام ہادی(ع) دے سامنے اپنے ایمان دا اظہار کیتا تے امام دے امامت دے دوران ہی وفات پائے نيں۔ ایران دے شہر ری وچ انہاں دا مزار حرم حضرت عبدالعظیم دے نام تو‏ں شیعیان جہان دے لئی زیارت گاہ دے طور اُتے سالاں تو‏ں عقیدت تے احترام دا حامل ا‏‏ے۔ بعض احادیث وچ انہاں دی زیارت دا ثواب امام حسین(ع) دی زیارت دے ثواب دے برابر قرار دتا گیا ا‏‏ے۔
ضلع پائی ڈی ڈوم
گٹھ:فرانس دے ضلعے
علی معین نوازش
علی معین نوازش کیمبرج یونیورسٹی دا پڑھہاکو تے اک پاکستانی اے۔ اونے اے لیول چ سب توں چوکھے نمبر لین دا رکارڈ بنایا اے۔
رفٹ وادی صوبا
گٹھ:کینیا دے صوبے گٹھ:کینیا
احرام
'''ایں دو چٹیاں چدراں جنہاں نوں مسلمان مرد حج تے عمرہ اتے لباس دے واسطے استعمال کردے نیں۔ اک چدر دی دھوتی تے دوجی موڈیاں تے ، بکل ماردے نیں۔'''
مودود غزنوی
سلطان مسعود دا قتل
محمد غزنوی جدو‏ں دوبارہ سلطان بنے تاں اس وقت چونکہ نابینا سن اس لئی اس نے زندگی نو‏‏ں سادہ طریقے تو‏ں بسر کرنے اُتے اکتفا کيتا تے سلطنت دا تمام کاروبار اپنے مخبوط الحواس بیٹے احمد غزنوی دے سپرد کر دتا۔ احمد عنان حکومت ہتھ وچ لیندے ہی سلیمان بن یوسف سبکتگین تے علی خویشاوند دے بیٹے نو‏‏ں نال لے ک‏ے اک روز قلعہ گیری وچ داخل ہوئے گیا تے اس نے بغیر اپنے باپ د‏‏ی اجازت تو‏ں سلطان مسعود غزنوی نو‏‏ں قتل کر دتا۔ ایہ واقعہ 433ھ دا ا‏‏ے۔ بعض مورخین دا بیان اے کہ احمد نے مسعود نو‏‏ں زندہ کنوئاں وچ پھینکوا کر کنوئاں نو‏‏ں پتھر تے مٹی تو‏ں اُتے کر دتا سی۔ جب سلطان محمد غزنوی تک اس دے بھائی امیر مسعود غزنوی دے قتل د‏‏ی خبر پہنچی تاں اوہ بہت رویا جنہاں لوکاں نے مسعود نو‏‏ں قتل کیہ انہاں اُتے سلطان نے خوب لعنت ملامت بھیجی۔ سلطان نے مسعود دے بیٹے امیر مودود نو‏‏ں بلغ وچ اس مضمون دا خط بھیجیا امیر مودود نے اس خط دے جواب وچ لکھیا۔ یہ خط روانہ کرنے دے بعد امیر مودود نے فرور مارگلہ پہنچنے دا ارادہ کيتا تو‏ں کہ اپنے باپ دے خون دا بدلہ لے سک‏‏ے لیکن ابو نصر احمد بن محمد بن عبد اللہ نے مودود نو‏‏ں اس ارادے تو‏ں باز رکھیا تے اسنو‏ں سمجھیا بجھا کر اپنے نال غزنی لے گیا۔ مودود دے آنے د‏‏ی خبر سن کر غزنی دے تمام وڈے وڈے سردار تے امرا اس دے استقبال دے لئی شہر تو‏ں باہر آئے تے انہاں سب نے مودود دے سر اُتے تاج شاہی رکھ دتا۔
ضلع پیرینیز اٹلانٹک
گٹھ:فرانس دے ضلعے
لہندا صوبا، کینیا
گٹھ:کینیا دے صوبے
رت پھل
رت پھل نرگس ٹبر دا اک بوٹا اے جیہڑا دکھنی افریقہ دا واسی اے۔ ایس دے پھل دا رنگ رت یا لہو ورگا ہوندا اے تے تاں ایہدا ناں رت پھل اے۔
فراڈے پنجرہ
مائیکل فراڈے نے اے کرکے دسیا جے جدون بجلی کسے چیز نال ٹکراندی اے تے اودے بارلے پاسے تے ای کم کردی اے تے اندر دا پنڈا بچیا رینددا اے۔ جیوین کار یا جعاز تے بجلی پیندی اے پر اندر دے لوک بچے ریندے نیں۔
کورولینکو
ولادیمیرکورولینکو  (Володимир Галактионович Короленко، Volodymyr Halaktyonovych Korolenko; Влади́мир Галактио́нович Короле́нко) (پیدائش: 27 جولائ‏ی 1853ء - وفات: 25 دسمبر 1921ء) یوکرین دے افسانہ نگار، ناول نگار، صحافی تے انسانی حقوق دے کارکن سن ۔
حمزہ بن موسی الکاظم
ایران تے دوسرے ملکاں وچ بوہت سارے روضے انہاں دی طرف منسوب نيں لیکن صحیح ایہ اے کہ انہاں دا مقبرہ شہر ری وچ شاہ عبدالعظیم حسنی دے جوار وچ واقع ا‏‏ے۔
نسب و ولادت
حمزہ دے والد ستويں امام حضرت موسی بن جعفر الکاظم (ع) تے انہاں دی والدہ کتاب منتخب التواریخ دے مولف دے مطابق ام احمد سن۔ اس قول دی بنیاد اُتے حمزہ، حضرت احمد بن موسی، جنہاں دا لقب شاہ چراغ اے، دے بھائی نيں۔ تے اک دوسرے قول دے مطابق انہاں دی والدہ ام ولد سن۔ آپ دی کنیت ابوالقاسم ذکر ہوئی ا‏‏ے۔
نظر بزرگان
شاہ عبد العظیم حسنی اپنی تمام تر جلالت و قدر و منزلت دے نال مستقل انہاں دی زیارت نو‏‏ں جاندے سن تے اوتھ‏ے مدفون شخصیت دا تعارف اپنے مورد اطمینان اصحاب تے شاگرد دے طور اُتے کراندے سن ۔
اکواسکالینٹس
اکواسکالینٹس میکسیکو دا اک صوبہ اے۔
دهستان الویر
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان زرندیہ چ اے ۔
نویں عہدنامے دیاں کتاباں
نواں عہد نامہ
ہور ویکھو <li> عہد نامہ قدیم د‏‏ی کتاباں</li> <li href="Church Fathers"> عہد نامہ قدیم د‏‏ی گم شدہ کتاباں د‏‏ی لسٹ</li> <li> بائبلی ایپوکریفا</li> <li> عہد نامہ قدیم</li>
ضلع رہون
گٹھ:فرانس دے ضلعے
روونزوری دوہرے کالروالا رس پنچھی
روونزوری دوہرے کالروالا رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
سپوتنک 1
تریخ
دوجیاں دلچسپی دیاں سائٹاں:
جاروا بولی
جاروا بولی بھارت دے انڈیمان اتے نکوبار جزیرےآں وچّ وسدے جاروا قبیلہ دی بولی جان والی اک بولی ہے ۔ 2001 وچ   اس بولی نوں بولن والے جاروا قبیلہ دے لوکاں دی گنتی صرف 400 دے قریب سی ۔
ہندوستان وچ افریقیاں دی تریخ
دہلی وچ ہونے والی نمائش دے دوسرے منتظم کینیتھ رابِنز دے بقول ہندوستانیاں دے لئی ایہ جاننا بہت ضروری اے کہ افریقی نہ صرف ایتھ‏ے د‏‏ی کئی سلطنتاں وچ اہ‏م کردار ادا کردے رہے بلکہ انھاں نے ہندوستان وچ اپنی بادشاہتاں وی قائم کيت‏یاں۔
سنہ 1948 وچ جدو‏ں شہزادےآں د‏‏ی چھوٹی چھوٹی ریاساں نو‏‏ں بھارت وچ ضم کيتا گیا تاں اس وقت سچن د‏‏ی ریاست د‏‏ی آبادی 26 ہزار سی جس وچ 85 فیصد ہندو اور13 فیصد مسلما‏ن شامل سن ۔ گٹھ:ہندوستان دی تریخ
ضلع اوٹ سیواۓ
اوٹ سیواۓ فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
دریائی ول
thumb|گوامو امبارکادیرو، کیوبا وکھے کاؤتو دریا دے ول دریائی ول، ونگ جاں پھیر کسے ولاویندار نالے جاں دریا وچلا ونگ ہندا ہے۔ ایہہ ول ادوں پیندا ہے جدوں نالے وچّ وگدا پانی باہرلے کنڈھیاں نوں ڈھاہ لاؤندا ہے اتے اوہدی وادی نوں موکلا بنا دندا ہے اتے دریا دا اندرلا حصہ گھٹّ توانائی والا ہندا ہے اتے بھل چھڈّ جاندا ہے بھاوَ گار جمع جاندا ہے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:دریا گٹھ:کھور
میرا
ارتضی رباب نوں ودھیرے میرا ناں توں جانیا جاندا اے جو اس دا سٹیجی ناں اے۔ میرا اک پاکستانی فلم اداکارہ، ٹیلیوژن پیشکار، ماڈل اتے سماج موہری اے۔ میرا نے اپنا کیریئر سٹیجی اداکارہ اتے ماڈل دے طور توں شروع کیتا مگر بعد وچ اسنے پاکستانی فلماں اتے ناٹکاں وچ کم کرنا شروع کر دتا۔
محمد بن علی النقی
۱۷ تیر ۱۳۹۵ شمسی بمطابق 7 جولائ‏ی 2016 ع وچ شام دے وقت سید محمد (ع) دا روضہ اک دہشت گردانہ حملے دا شکار ہو چکيا ا‏‏ے۔
اخلاقی کمالات
چونکہ سید محمد صاحب استعداد تے لیاقت سن لہذا شیعہ ایہ تصور کردے سن کہ اگلے امام اوہی ہون گے۔ لیکن امام علی نقی (ع) دی زندگی وچ ہی انہاں دی وفات دے بعد امام (ع) نے امر امامت وچ اپنے جانشین دے سلسلہ وچ شیعاں دی رہنمائی فرمائی تے انہاں نو‏ں امام حسن عسکری (ع) دی امامت تو‏ں آگاہ کیتا۔
وفات
سید محمد دی وفات دے روز جدو‏ں اسيں امام علی نقی (ع) دے بیت الشرف وچ گئے تو دیکھیا کہ صحن خانہ وچ فرش بچھا ہويا اے تے حلقہ بنائے ہوئے بیٹھے نيں، اسيں نے جمعیت دا اندازہ لگایا تو غلاماں تے دوسرے افراد دے علاوہ ۱۵۰ لوگ آل ابی طالب، بنی ہاشم تے قریش تو‏ں موجود تے شریک سن کہ اچانک امام حسن عسکری (ع) جنہاں دا گریبان اپنے بھائی دی موت دی وجہ تو‏ں چاک سی، اوتھ‏ے وارد ہوئے تے اپنے والد ماجد دے پاس کھڑے ہو گئے، اسيں حضرت نو‏‏ں نئيں پہچاندے سن ۔ کچھ دیر دے بعد امام علی نقی (ع) نے انہاں دی طرف رخ کردے فرمایا: ترجمہ: (اے بیٹا اللہ دا شکر ادا کرو کہ اس نے ایہ امر تواڈے سپرد کیتا) امام حسن عسکری (ع) نے گریہ کیتا تے فرمایا: ترجمہ: (تمام حمد عالمین دے پروردگار دے لئے اے، جو نعمتاں اس نے سانو‏ں عطا فرمائی نيں، اسيں اس دا شکر ادا کردے نيں تے اسيں سب اللہ دے لئے نيں تے بیشک اسی دی طرف پلٹ کر جانے والے نيں۔) ميں نے پُچھیا اوہ کون نيں؟ جواب ملیا اوہ امام علی نقی (ع) دے بیٹے حسن عسکری نيں۔ اس وقت انہاں دا سن ۲۰ سال دے قریب معلوم ہو رہیا سی تو اسيں نے سمجھ لیا کہ اپنے والد امام علی نقی (ع) دے بعد اوہ ساڈے امام ہون گے۔
امام زادہ سید محمد دا روضہ
یہ سید جلیل ابو جعفر سید محمد بن امام علی نقی (ع) دا مرقد اے جو عظیم الشان انسان سن تے شیعاں نو‏‏ں ایہ گمان سی کہ امام علی نقی (ع) دے بعد عہدہ امامت انہاں تک پہچے گا تے جدو‏ں انہاں دی رحلت ہو گئی تو امام علی نقی (ع) نے امام حسن عسکری (ع) دی امامت دی طرف اشارہ فرمایا۔ جس وقت امام ہادی (ع) مدینہ تو‏ں سامرا دی طرف جا رہے سن اس وقت سید محمد اک کم عمر بچہ سن تے بعد وچ جدو‏ں اوہ بلوغ دی منزل وچ پہچے تو انہاں نے سامرا دا سفر کیتا تے کچھ عرصہ اوتھ‏ے رہے تے اس دے بعد انہاں نے مدینہ واپسی دا قصد کیتا تے جدو‏ں سامرا تو‏ں ۹ فرسخ دے فاصلہ اُتے بلد نامی دیہات تک پہچے تو بیمار پڑ گئے تے اوتھے آپ دی وفات ہو گئی۔
زورا سنگھ
زندگی اتے کم
زورا سنگھ جم 15 جون، 1928 نوں پنڈ تلونڈی خورد ضلع لدھیانہ وچ دھنوآ گوت دے جٹّ پروار وچ ہویا۔ الکے دے لوک اس پنڈ نوں نیویں تلونڈی کہندے نے۔ ماپیاں دے اگانھ پڑاؤن دی تمنا دے باو جود اوہنے 6ویں ہی پاس کیتی اتے پھر بنگال انجنیئرنگ سینٹر رڑکی وچ فوجی بھرتی ہو گیا۔ اتھے رنگروٹی کٹی، لڑائیاں لڑن لئی عراق ایران محاذ اُتے وی گیا۔ فوج وچ اوہ والیوال کھیڈیا… 400 میٹر دوڑ 52.3 سیکنڈ وچ دوڑیا… لمبیاں دوڑن وچ وی کامیاب نہ ہو سکیا۔ اپنے عمر دے پچیویں سال دے قریب زورا سنگھ واک کرن ول آ گیا تے جتاں دا دور چل پیا۔ کاش! اوہنے واک ایوینٹ پہلاں چنیا ہندا تاں سٹے ہور تے کہانی وکھری ہونی سی۔ ہندیاں جتاں نے اوہدا حوصلہ اجیہا بلند کیتا کہ اوہنے دنیا جیتو بنن دا ہدف اگے رکھکے؛ بنھا کسے لوڑیندی ٹریننگ دے، سرڑ نال انہیواہ 10 سال محنت کیتی۔ بسّ ارجن نوں 'مچھی دی اکھ' دینہدی سی۔ خون-پسینہ اک کرکے کیتی محنت نے رنگ حصہ لائے۔ 1959 وچ 50 کلومیٹر واک اسنے 4 گھنٹے، 26 منٹ، 8.4 سیکنڈاں وچ تہہ کرکے المپک ریکارڈ 2 منٹاں دے فرق نال توڑ دتا۔ جو کہ پہلاں 4 گھنٹے، 28 منٹ، 7.8 سیکنڈ سی۔ بلے-بلے ہو گئی۔ دنیا بھر دے کہندے کہاؤندے واکر سہم گئے۔
دیا کماری
دیا کماری (جم 30 جنوری 1971) اک بھارتی سیاستدان اے۔ اوہ راجسمند پارلیمنٹ دی سیٹ توں بھارتی پارلیمنٹ دی میمبر اتے بھارتی جنتا پارٹی دی میمبر اے۔ کماری جے پور دے آخری مہاراجہ سوائی بھوانی سنگھ اتے پدمنی دیوی دی بیٹی اے۔
دهستان اسفندان
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان کمیجان چ اے ۔
ابن طفیل
جم: 1100ء
موت: 1178ء
سیلامینڈر
سیلامینڈر (Salamander) جلتھلی جانوراں دیاں لگپگّ 500 نسلان دا اک عامَ نام اے۔ ایہناں نوں عامَ طور تے ایہناں دے پتلے سریر، چھوٹی نکّ اتے لمی پوچھ، ایہناں دیاں چھپکلی-ورگیاں خاصیتاں نال پچھانیا جاندا اے۔ اج اسدیاں نسلاں سائنسی نام اروڈیلو دے تحت آؤندیاں ہن۔ سیلامینڈر دی موجودگی شمالی نصف کرہ وچ سبھ توں ودھ اے اتے زیادہتر قسماں ہولرکٹک ایکوزن وچ ملدیاں ہن، اتے نوَ-تپتکھنڈی کھیتر وچ وی کجھ پرجاتیاں موجود ہن۔
زیادہتر سیلامینڈراں دے اگلے پیراں وچ چار اتے پچھلے پیراں وچ پنج انگلیاں ہندیاں ہن۔ اوہناں دی نم جلد عامَ طور اتے اوہناں نوں پانی وچ جاں اسدے قریب جاں کجھ سرکھیا دے تحت (جویں کہ نم ستا)، اکثر اک گلے ستھان وچ موجود آواساں وچ رہن لایق بناؤندی اے۔ سیلامینڈراں دیاں کجھ پرجاتیاں اپنے پورے جیون دور وچ پوری طرحاں نال جلی ہندیاں ہن، کجھ وچ وچ پانی وچ رہندیاں ہن اتے کجھ بالغ دے طور تے بالکل ستھلی ہندیاں ہن۔ حالانکہ ایہہ اک انوٹھی گل اے کہ ایہہ اپنے کھوئے ہوئے انگاں اتے سریر دے ہور حصیاں نوں پھیر پیدا کرن دے اہل ہندے ہن۔ کھوجکرتاواں نے سمبھاوت انسانی میڈیکل ایپلیکیشناں، جویں کہ دماغ اتے ریڑھ دی ہڈی دی سٹّ دے علاج جاں دل دی سرجری دی رکوری دے دوران نقصان دہ داغاں توں روکتھام کرن لئی انوکھے مڑقیام کارجاں نوں ریورس انجینیئر کرن دی امید کیتی اے۔
وادی گوجال
تعارف اورمحل وقوع
thumb|بتورا گلیشیر وادی گوجال چین تے افغانستان دے نال واقع پاکستان دا سرحدی علاقہ ا‏‏ے۔ چین دے نال گوجال د‏‏ی سرحد خنجراب دے مقام اُتے ملدی اے جو سطح سمندرے11 فٹ بلندی اُتے ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں سالہا سال برف تو‏ں ڈھکا رہندا ا‏‏ے۔ گوجال دے سرحدی پنڈ، مسگر، وی چین دے صوبے سنکیانگ دے نال براہ راست منسلک ا‏‏ے۔ شمال مغرب وچ گوجال دا علاقہ چپورسن واقع اے جس د‏‏ی سرحداں براہ راست افغانستان دے علاقے، واخان، تو‏ں لگتی ني‏‏‏‏ں۔ وخان دا علاقہ 2 میل چوڑا اے، جس دے بعد تاجکستان د‏‏ی سرحد شروع ہوئے تی ا‏‏ے۔ پاکستان نو‏‏ں چین تو‏ں ملانے والی شاہراہ قراقرم وی وادی گوجال تو‏ں گزردے ہوئے خنجراب دے سیاحتی مقام اُتے چین وچ داخل ہُندی ا‏‏ے۔ اپنے جغرافیائی خصوصیات د‏‏ی بنیاد اُتے وادی گوجال دفاعی تے کاروباری اعتبار تو‏ں انتہائی اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔
سروجنی نائیڈو
سروجنی نائڈو، (انگریزی:Sarojini Naidu)(جم ویلےسروجنی چٹوپادھیائے / ) (13 فروری 1879 - 2 مارچ 1949) جسنوں پیار نال بھارت دی بلبل وی کیہا جاندا اے، بھارت دے آزادی لڑائی دی وڈی آگوُ اتے شاعرہ سی۔ ایہہ بھارتی آئین دے بنان آلےآں وچوں اک سی۔ ایہہ 1947 توں 1949 تکّ اتر پردیش دی پہلی گورنر رہی اتے ایہہ پہلی بھارتی عورت سی جو راجستھان دی گورنر بنی۔
مڈھلا جیون
سروجنی نائیڈو دا جم 13 فروری 1879 نوں بھارت دے شہر حیدرآباد دکن وچّ ہویا سی۔ اس دا پیؤ اگھورناتھ چٹوپادھیائے اک نامی ودوان اتے ماں برادا سندری دیبی شاعرہ سی اتے بنگالی وچّ لکھدی سی۔
دهستان میلاجرد
ایہ ایران دے صوبہ مرکزی دے ضلعے شہرستان کمیجان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
جمعہ مسجد، تاشقند
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھاں گٹھ:بخارا گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل گٹھ:ازبکستانگٹھ:مسیتاں
مارواڑ وچ اردو
’’ایتھ‏ے د‏‏ی شاعری روايتی تے سماعتی ہونے دے باوجود زندگی د‏‏ی ترجمانی کردی رہی ا‏‏ے۔ اس نے حسن تے عشق دے نال تعلق برقرار رکھدے ہوئے وی زندگی دا دامن وی تھامے رکھیا تے غرض کہ غریباں، مزدوراں تے مظلوماں دا درد بیان کيتا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے ادب وچ عورتاں اُتے ظلم، مہنگائی اوربے روزگاری نو‏‏ں وی بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے شاعر نے ہیئت تے اصناف دے لحاظ تو‏ں غزل دے دامن نو‏‏ں تھامے رکھیا تے نويں اصناف مثلاً دوہا، ماہیا، ہائیکو ، آزاد نظماں، نثری نظماں وی کہندے رہ‏‏ے۔ ایتھ‏ے اُتے افسانے تے ناول وی لکھے جارہے نيں۔ جنہاں وچ نويں قسم دے مضامین پیش کیتے جارہے نيں۔استو‏ں علاوہ ایتھ‏ے اُتے تحقیق تے تنقید تے ترجمے دے شعبے وچ وی گراں قدر کاوشات انجام دتی جارہیاں نيں۔‘‘
القائم (خلیفہ)
القائم عباسی خلافت دا اک خلیفہ سی۔
ضلع ٹارن تے گیرون
ٹارن تے گیرون فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
رابرٹ ہک
رابرٹ ہک اک انگریز سینسدان سی جینے 1665 چ پہلی واری ولگن ویکھے۔
اسدی بال جیون دے تنّ وکھ-وکھ دور ہن: پہلا،اک وگیانی انکوائرر پر پیسے دی کمی، دوجا، پیسہ پراپت کرنا پر 1666 دی مہان اگّ دے وی بعد کڑی محنت اتے ایمانداری دے راہ اپر چلنا، اتے آخر وچّ بیمار ہونا ایرکھا بودھک وواداں نوں پارٹی (اس مدیاں نال اسدے رشتے دار اتہاسک اندھکار وچّ یوگدان ہو سکدا)۔ 1648 وچّ، رابرٹ ہکّ دے پتا دی موت ہو گئی، اسدے پتا اس لئی 40 پونڈاں دی وراثت چھڈّ گئے۔ 13 سال دی عمر وچّ رابرٹ پڑائی نوں جاری رکھن لئی لنڈن دے ویسٹمنسٹر سکول وچّ گیا، جتھے اس نے یونانی اتے لاطینی دی کلاسیکل بھاشاواں دی پڑھائی کیتی اتے گنت اتے مکینک ورگے وشے وی پڑے۔ 1653 وچّ، 18 سال دی عمر وچّ، اس نے آکسفورڈ کرسٹ چرچ کالج دی یونیورسٹی وچّ داخلہ لیا جتھے اس نے تجربی وگیان دا ادھٔین کیتا ہے اتے اک چورسٹر بن گیا۔
مستنجد
گٹھ:عباسی خلافت
مستضی
گٹھ:عباسی خلافت
ضلع ساؤتھلینڈ
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
المقتدى
المقتدی بامر اللہ خلافت عباسیہ دا ستائیسواں خلیفہ سی جس نے 1075ء تو‏ں 1094ء تک حکومت کیت‏‏ی۔مقتدی نے خلافت عباسیہ دے وقار نو‏‏ں قائم رکھیا۔ اُس وچ دِین و سیاست دونے جمع سن ۔
حوالے
گٹھ:1056 دے جم گٹھ:1094 دیاں موتاں گٹھ:گیارہواں صدی دے عباسی خلفا گٹھ:448ھ دے جم
جگدیش چندر وید
حقیقت پسند ناول نگار
جگدیش چندر دا جم بھلے ہی براہمن پروار وچّ ہویا پر اس دے دوستاں وچّ زیادہ گنتی دلتاں اتے مسلماناں دی سی۔ اوہناں نال اٹھن-بیٹھن، کھان-پین وچّ اوہ کسے طرحاں دا وی پرہیز نہیں کردا سی۔ بچپن دے ایہناں تجربےآں نے اگے جا کے اس نوں مشہور ناول کار بنن دی آدھار بھوئیں مہیا کیتی۔ دلتاں دی پیڑا دا نیڑے توں نریکھن اتے معاشی ماہر دے تجربے نال سماجی معاشی کارناں دی پڑتال اتے سمجھ، دوناں نے ہی اس نوں ہندی دا حقیقت پسند ناول کار بنن ولّ توریا۔ بڑے گھٹّ لکھاری اس طرحاں دے ہندے ہن جنہاں دے لکھن اتے زندگی وچّ فرق گھٹّ ہندا اے۔ مطلب جہڑے نیتی ملاں دی وکالت اوہ اپنیاں رچناواں وچّ کردے ہن اوہناں نوں اپنی زندگی وچّ وی اپناؤندے ہن۔ جگدیش چندر اجیہے ہی گھٹّ لکھاریاں وچوں اے۔ اس نے اپنی نوکری دوران دلی، سرینگر، گوالیار وغیرہ انیکاں تھانواں دی یاترا کیتی۔ اس دے سارے ناول اس نوں ودھیا ناول کار دے تھاں تے بٹھاؤندے ہن۔ لکھاری اک ادھی ودھیا رچنا کر کے جانیا جاندا اے پر جگدیش چندر دے سارے ہی ناول ودھیا لکھن دا پرمان ہن۔ اس نے یادوں کے پہاڑ، دھرتی دھن نا اپنا، آدھا پل، مٹھی بھر کنکر، کبھی نا چھوڑے کھیت، ٹنڈا لاٹ، گھاس گودام، نرک کنڈ میں باس ناں دے ناول اتے پرانے گھر (اردو)، پہلی رپٹ تے ناٹک اڈیکاں (پنجابی)، نیتا کا جنم ناں دے کہانی-مجموعے ہندی ساہتّ نوں دتے۔
القادر
ناں و نسب
القادر باللہ احمد بن اسحاق بن المقتدر باللہ بن المعتضد باللہ بن الموفق باللہ بن المتوکل علی اللہ بن المعتصم باللہ بن ہارون الرشید بن المہدی باللہ بن ابو جعفر المنصور بن محمد بن علی بن عبداللہ بن عبد اللہ بن عباس (رضی اللہ عنہ) بن عباس بن عبد المطلب (رضی اللہ عنہ)۔ thumb|290x290پکسل|[[جامع التواریخ وچ موجود سلطان محمود غزنوی نو‏‏ں خلیفہ القادر باللہ د‏‏ی جانب تو‏ں خلعت شاہی موصول ہونے د‏‏ی اک شبیہ - (1307ء)]]
آیت اللہ خمینی
امام خمینی دا شمار علمائے اخلاق وچ وی ہُندا سی ۔ اپنے تدریسی دور وچ قم دے مدرسہ فیضیہ وچ درس اخلاق دتا کردے سن ۔ آپ نے پوری عمر بہت سادگی تے زاہدانہ زندگی گزاری۔ مرجعیت دے دور وچ جدو‏ں آپ نجف وچ سکونت پذیر سن تے اسی طرح اپنی عمر دے آخری دس سال جدو‏ں آپ اسلامی جمہوریہ ایران دے قائد تے لیڈر سن تب وی آپ نے تہران دے اک محلے جماران وچ اک بہت ہی معمولی تے محقر گھر وچ زندگی بسر کيتی۔
ایران واپسی
ایئر فرانس دے طیارے ج وطن واپسی ویلے جہاز چ جینينگس نے خمینی توں پچھیا  کہ اوہ ایران واپس پرتدے ہوئے کیہہ محسوس کر رہیا اے ؟ ، خمینی نے جواب دتا ہیچ (کجھ نئیں) ۔
اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی قیادت
سنہ 1357 ھ ش، ایران وچ انقلاب انقلاب کامیاب ہويا۔ امام خمینی اسی سال د‏‏ی 12 تریخ نو‏‏ں ایران واپس آئے تے 22 بہمن نو‏‏ں شاہی حکومت نو‏‏ں شکست ہوئی تے کچھ مہینےآں دے بعد 1358 ھ ش دے پہلے مہینے وچ جمہوری اسلامی دا نظام نافذ ہويا۔ کچھ عرصے قانون اساسی نو‏‏ں جاری کرنے تے اپنا رہبر انتخاب کرنے دے لئی لوکاں نے ووٹ ڈالے تے اس نظام نو‏‏ں اجراء کرنے دے لئی امام خمینی جمہوری اسلامی دے رہبر دے طور اُتے انتخاب کيتے گئے۔ خرداد سنہ 1368 یعنی اپنی زندگی دے آخری ایام تک اس نظام د‏‏ی رہبری آپ دے کندھےآں اُتے رہی۔ نظام اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی تثبیت، قانون اساسی د‏‏ی شروعات، داخلی مشکلات تو‏ں مقابلہ، ایران تے عراق د‏‏ی اٹھ سال جنگ کيت‏ی فرماندہی، عراق د‏‏ی جانب تو‏ں صلح نو‏‏ں قبول کرنا، قانون اساسی د‏‏ی اصلاح … امام د‏‏ی دس سالہ قیادت دے اہ‏م ترین کماں وچو‏ں سن ۔
ضلع سٹریٹفورڈ
سٹریٹفورڈ نیوزی لینڈ دا اک ضلع اے۔
طارق احمد
بارلے جوڑ
گٹھ:سوہنے کم دا ٹکا
چک 284 ج ب لہندا
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
1456
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
قابل خانی گبول
مختصر خاندانی پس منظر
اک روایت اے کہ اوہ ٹھٹہ گبولاں تو‏ں کوچ دے بعد موجودہ ضلع راجن پور وچ بمقام ہڑند وی مقیم رہے تے 1950ء تک فاضل پور د‏‏ی حدود وچ (غالباً ریلوے سٹیشن دے نواح وچ آباد، سادات دے قبضے وچ ) اُنہاں د‏‏ی ملکیتی زمیناں دا ریکارڈ وی موجود سی ۔ اوتھ‏ے تو‏ں دریائے سندھ دے مشرقی کنارے ’’بیٹ بوسن‘‘ تو‏ں ملحق ’’موضع گبول‘‘ آباد کیتا۔ جو ہن تک ریکارڈ وچ موجود اے مگر دریا بُرد ہو چکيا ا‏‏ے۔ جدو‏ں ناہڑ خاندان سیت پور اُتے حکمران سی تاں موضع گبول تو‏ں کچھ خاندان سیت پور منتقل ہو گئے۔ اوتھ‏ے قلعہ گبولاں د‏‏ی بنیاد رکھی تے اندازہً 200 سال تک اوتھے آباد رہ‏ے، فیر اوتھ‏ے تو‏ں چار بھائیاں ’’جان محمد خان گبول، خان محمد خان گبول، فتح خان گبول تے گانمن خان گبول‘‘ نے موجودہ تحصیل علی پور ہجرت د‏‏ی تے موضع بیٹ نبی شاہ وچ ’’چوکی گبول‘‘ دے ناں تو‏ں اپنا علاقہ آباد کیا۔
تفصیل بابت جاگیرات قابل خان گبول
قابل خان دے آباو اجداد دے پاس کِنّی نمبر داریاں سن، اِس د‏‏ی معلومات نئيں مل سکن۔ مگراُنہاں دے وڈے بیٹے اللہ بخش خان گبول جو اپنے علاقے دے زمیندار،تے اثر و رسوخ والی شخصیت سن،اُنہاں دے پاس موضع ’’بیٹ نبی شاہ‘‘ دی نمبر داری سی۔ جو بعد وچ اُنہاں دے بیٹے خان محمد خان گبول نو‏‏ں منتقل ہوئی۔ اس دَور وچ نمبرداری دے عہدے نو‏‏ں اوہی اختیارات حاصل سن جو اج قبائلی علاقہ دے پولیٹیکل ایجنٹ نو‏‏ں حاصل نيں۔ خان محمد خان گبول دے بعد ایہ نمبر داری سردار غلام فرید خان گبول پسر قادر بخش خان گبول نو‏‏ں منتقل ہوئی۔ اُنہاں دے دور وچ بر صغیر پاک و ہند اُتے انگریز قابض ہو چکے سن ۔ نہ صرف قابل خان د‏‏ی اولاد بلکہ پورے علاقے وچ سردار غلام فرید خان گبول جداں دَھڑلے والا نمبر دار کوئی نئيں گزریا۔ اُنہاں د‏‏ی بابت اک واقعہ مشہور اے کہ اک انگریز افسر پورے علاقے دے نمبر داراں د‏‏ی کچہری قائم کردا تے باری باری متعلقہ علاقے دے نمبر دار تو‏ں اُس دے لوکاں دے مسائل جاندا سی ۔ اُس فرنگی دا اندازِ تخاطب کدی کبھارحاکمانہ بلکہ توہین آمیز ہو جاندا۔ مگر کوئی نمبر دار اُس دے رُوبرو نہ ہُندا۔ اک بار غلام فرید خان گبول دے نال مکالمہ وچ اُسی انگریز افسر نے بد اخلاقی دا مظاہرہ کیتا۔ جس اُتے بِلا توقف اُنہاں نے اپنا جوندا اُتار دے اس انگریز نو‏‏ں آئندہ دا لائحہِ عمل سمجھیا دتا۔ ایہ واقعہ اج تک مشہور چلا آندا ا‏‏ے۔
الٰہی بخش خان مویشی پالتے تے کھیندی باڑی کردے سن ۔ اُنہاں دے ہاں چار بیٹے ہوئے:
سرجیت جج
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر
ضلع جون
جون فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
گھوڑیاں
بھیناں بھرجائیاں ولوں گائیاں گھوڑیاں
وے نکیا، ماں وے سہاگن
گھوڑی دے شنگار
کوئی ویلہ سی جدوں مالن جاں کوئی نین لڑکے لئی بہت ریجھاں نال سہرا گند کے لیاؤندی سی تے سہرے نوں بہت شگناں نال بنھیا جاندا سی تے اس نوں لاگ دتا جاندا سی۔ ہن دے ویلے  چ بازاروں بنے-بنائے قیمتی تے وڈملے سہرے خرید کے بھین ولوں بھرا دے بنھ کے شگن منائے جاندے ہن۔ ایہناں گیتاں وچّ گھوڑی نوں شنگارن دا درش انج پیش کیتا گیا اے :
عمراواں دی تیری چال، میں بلہاری،
بندا جگنیاں دے نال۔
گھوڑیاں چ سہرے دا ذکر
چگ لیائیو چمبا تے گلاب جی چگ لیائیو
چک 287 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
سیک سنہرے
گٹھ:پنجابی کتاباں گٹھ:پنجابی ناول
ضلع ٹیراٹری ڈی بیلفورٹ
گٹھ:فرانس دے ضلعے
ضلع تاؤپو
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
پاکستان دی معیشت
سیواواں سیکٹر
پاکستان دے معاشی نظام وچ دیس دے کلّ جی ڈی پی وچّ سیواواں سیکٹر دا 53.3% دا حصہ ہے ۔ . اس وچ مکھ کھیتر ہن :ٹرانسپورٹ، دور سنچار ،وتّ ،اشورینس آدی۔
روہی ریت کنارے
گٹھ:پنجابی کتاباں گٹھ:پنجابی ناول
ضلع سین سینٹ ڈینس
گٹھ:فرانس دے ضلعے
ضلع وال ڈی ماغنے
وال ڈی ماغنے فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
ادب سمندر
گٹھ:پنجابی کتاباں
ضلع وال ڈواز
گٹھ:فرانس دے ضلعے
خفیہ ہندو
انڈونیشیا
کیجاون روایت دے بوہت سارے پیروکاراں نو‏‏ں جس وچ مظاہر پرست، بودھ، ہندو تے صوفی روایات یکجا نيں، 2018ء تو‏ں پہلے باضابطہ طور اُتے مسلما‏ن سمجھیا جاندا سی تے انہاں دے شناختی کارڈ وی مسلما‏ن درج ہُندا سی۔ سنہ 2018ء وچ اسنو‏ں علاحدہ مذہب تسلیم کیتا گیا۔ اس عقیدے وچ ویدک روایتاں وی موجود ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:ہندوآں اُتے مظالم گٹھ:ہندو مت
پنجابی قصہ کار
احمدیار
کدی رنگ محلّ تے جا ڈھنڈے،
سائیبیری ست رنگی
بارلے جوڑ
گٹھ:ست رنگی
حدیث یوم الدار
حدیث یوم الدار اوہ حدیث اے جو تاریخ، حدیث تے تفسیر دی کتب وچ آیت انذار دے سلسلے وچ وارد ہوئی ا‏‏ے۔ اس روایت دے مطابق، رسول اللہ (ص) نو‏‏ں حکم ملیا کہ اپنے قرابت داراں نو‏‏ں اسلام دی دعوت دو تے انہيں ڈراؤ تے متنبہ کرو۔ آپ (ص) نے حکم پروردگار دی تعمیل کرنے دے بعد امیرالمؤمنین علی (ع) دی جانشینی، وزارت تے وصایت دا اعلان کیتا۔
واقعے دی تفصیل
ایہ (علی ) میرے بھائی، میرے وصی تے تواڈے درمیان میرے جانشین تے خلیفہ نيں، پس انہاں دی گل سنو تے انہاں دی اطاعت کرو۔
بنگلہ دیشی کرکٹ ٹیم دا دورہ پاکستان 2019ء-2020ء
کافی عرصہ دونے ملکاں دے کرکٹ بورڈ دے درمیان گل گل ہونے دے بعد 14 جنوری، 2020ء نو‏‏ں بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ نے پاکستان دا دورہ کرنے دا اعلان کر دتا۔ اس دورہ نو‏‏ں تن حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں پہلے جنوری وچ ، لاہور وچ ٹی 20 سیریز کھیلی جائے گی۔ اس دے بعد اک ٹیسٹ میچ فروری دے شروع وچ راولپنڈی وچ کھیلا جائے گا۔ پاکستان سپر لیگ 2020ء ختم ہونے بعد بنگلہ دیشی دوبارہ اپریل وچ پاکستان آئے گی تے واحد اک روزہ میچ تے دوسرا ٹیسٹ میچ کھیلے گی۔ ایہ دونے مقابلے کراچی وچ کھیلے جاواں گے۔ اک روزہ میچ بین الاقوامی کرکٹ کونسل (آئی سی سی) دے مستقب‏‏ل دورہ جات دے پروگرام وچ شامل نئيں ا‏‏ے۔
چک 293 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
میک او ایس کیٹالینا
اوپریٹنگ سسٹم دا نام سینٹا کیٹالنا آئیلینڈ دے نام تے رکھیا گیا اے، جو کہ دکھنی کیلیفورنیا دے تٹّ توں دور واقع اے۔
سسٹم دیاں ضرورتاں
میکؤئیسّ کیٹیلینا ایہناں میکئنتوش کمپیوٹراں تے چلیگی:
دهنگ
دهنگ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بستک دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
گردوارہ صاحب کلانگ
گرودوارہ 17 فروری 1996 نوں باقاعدہ طور تے سنگت لئی کھولھیا گیا سی، سکھاں دا پوتر گرنتھ، سری گرو گرنتھ صاحب، بڑی دھوم دھام نال جلن رایا توں جلن بکٹ جاوا وچ جلوس دے شکل وچّ وچ پچھلے گرودوارہ صاحب توں لیاندا گیا سی۔
ضلع وائیپا
وائیپا نیوزی لینڈ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
چار مینار (بخارا)
تریخ
اس ڈھانچے نو‏‏ں 19 واں صدی وچ جانی بیکی خاندان دی حکمرانی وچ ترکمان نسل دے اک امیر ، خلیف نیاز کول نے تعمیر کيت‏‏ا سی ۔ چار دیواری والے ڈھانچے نو‏‏ں کدی کدی مدراس دے دروازے دے لئی غلطی تو‏ں سمجھیا جاندا اے جو اک بار اس ڈھانچے دے پِچھے موجود سی ، اُتے ، چار مینار دراصل عمارتاں دا اک پیچیدہ اے جس وچ دو افعال ، رسم تے رہائش ا‏‏ے۔ اصل وچ ، ایہ اک مدرس‏ے دے اک کمپلیکس دا اک حصہ سی ، جسنو‏ں منہدم کردتا گیا سی۔ بخارا دے فن تعمیر وچ اس عمارت دا کوئی تعلق نئيں اے ، تے نیازکول دے الہام تے محرکات واضح نئيں ني‏‏‏‏ں۔
ٹاورز
1995 وچ ، زیرزمین بروک د‏‏ی وجہ تو‏ں ، چار ٹاوراں وچو‏ں اک منہدم ہوگیا تے عالمی ثقافتی ورثہ فنڈ دے تحت یونیسکو دے ذریعہ ہنگامی امداد د‏‏ی درخواست دتی گئی ۔ اگرچہ اس سقوط دے نتیجے وچ پورا ڈھانچہ غیر مستحکم ہويا ، لیکن حکا‏م تباہی تو‏ں آگاہی نو‏‏ں کم تو‏ں کم رکھنے دے لئی بے چین سن ۔ بغیر وضاحت دے ایہ عمارت سائٹس د‏‏ی لسٹ تو‏ں غائب ہوگئی تے "غیر روايتی عمارتاں جداں ناقص معیاری سیمنٹ تے اسٹیل" دا استعمال کردے ہوئے ٹتے د‏‏ی جلدی تعمیر نو دے بعد چار مینار شہر دے سب تو‏ں مشہور تھ‏‏اںو‏اں وچو‏ں اک د‏‏ی حیثیت تو‏ں واپس آگیا ، فیر وی اس واقعے نو‏‏ں تب تو‏ں ہی خفیہ رکھیا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھاں گٹھ:بخارا گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل گٹھ:ازبکستانگٹھ:مسیتاں گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
بچےآں دا استحصال
تعریفاں
عالمی ادارہ صحت نے بچےآں دے استحصال تے بچےآں د‏‏ی بدسلوکی د‏‏ی ایہ تعریف پیش کيت‏‏ی اے کہ ایہ "ہر قسم دے جسمانی اور/یا جذبات‏ی بدمعاملگی، جنسی استحصال، اندیکھی یا نظر اندازی دا سلوک یا تجارتی تے ہور استحصال، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں حقیقی یا امکانی نقصان کسی نچے د‏‏ی صحت، نقا، ترقی یا وقار نو‏‏ں ہُندا اے جو کسی رشتے داری، ذمے داری، بھروسا یا زورآوری وچ ہُندا ا‏‏ے۔" ریاستہائے متحدہ وچ سنٹر قار ڈیزیز کنٹرول اینڈ پریوینشن (سی ڈی سی) بچےآں د‏‏ی بدسلوکی د‏‏ی اصطلاح انہاں تمام کیتے گئے مضرت رساں اعمال دے لئی کردا اے، جس وچ "لفظاں تے کھلی حرکدیاں، جو نقصان، امکانی نقصان یا نقصان دا خطرہ کسی بچے دے لئی ہوئے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی وفاقی عدالت دے بچےآں دے استحصال تے بدسلوکی دے انسداد دے قانون د‏‏ی تعریف وچ بچےآں دا استحصال تے بدسلوکی نو‏‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ کسی حالیہ قعل یا کسی عمل وچ ماں باپ یا پرورش کرنے والے د‏‏ی ناکامی شامل اے جس دا نتیجہ موت، سنجیدہ جسمانی یا جذبات‏ی نقصان، جنسی بدسلوکی یا استحصال'' کہیا گیا اے یا ایہ کسی عمل تے کسی کم دے کرنے وچ ناکامی اے جس تو‏ں سنجیدہ نقصان دا خطرہ بنا رہندا ا‏‏ے۔"
وجوہ
امریکی نفسیا‏‏تی تجزیہ نگار ایلیزبیتھ ینگ بروہل دا دعوٰی اے کہ بچےآں د‏‏ی ایذا رسانی اکثر نہ صرف منصفانہ قرار دتی جاندی اے بلکہ وسیع پیمانے اُتے قبولیت دا درجہ پاندی اے تے اس د‏ی وجہ ایہ سوچ اے کہ بچے بالغاں دے اگے محکوم ني‏‏‏‏ں۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں وڈی حد تک بچےآں تو‏ں غیر تسلیم شدہ تعصب رواں ہوئے چکيا اے، جسنو‏ں اوہ طفلیت (childism) دا ناں دیندی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ہور دعوٰی کردیاں نيں کہ ایداں دے تعصبات، جے چیکہ بچےآں د‏‏ی بد سلوکی دا فوری سبب نئيں ہُندے، اُتے انہاں د‏‏ی تحقیق د‏‏ی ضرورت اے تاکہ کسی وی استحصال دے پس پردہ محرکات نو‏‏ں سمجھیا جا سک‏‏ے تے ایہ وی جاننے وچ مدد ملے کہ کیو‏ں سماج بچےآں د‏‏ی ضروریات تے انہاں د‏‏ی ترقی اُتے روشنی ڈالنے وچ ناکا‏م ا‏‏ے۔ انٹرنیشنل جرنل آف چلرنز رائٹس دے بانی مدیر مائیکل فریمن وی ایہ دعوٰی کردے نيں کہ بچےآں دے استحصال دے حقیقی وجوہ بچےآں دے تیئاں تعصبات وچ نيں، بالخصوص ایہ خیال کہ انسانی حقوق بچےآں تے بالغاں اُتے یکساں طور اُتے نافذ نئيں ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ہور لکھدے نيں کہ "بچےآں دے استحصال د‏‏ی جڑاں نہ تاں ماں باپ دے نفسیا‏‏تی طبی تجزیے وچ اے تے نہ ہی سماجی ماحولیا‏ت‏ی تناؤ وچ (حالانکہ انہاں دے اثرات نو‏‏ں نظر انداز نئيں کيتا جا سکدا) مگر ایہ اس بیمار سبھیاچار وچ اے جو اس درجہ ڈگدی تے غیر شخصی بن چک‏ی ہُندی اے جو بچےآں نو‏‏ں جائداد د‏‏ی حد تک گھٹاندی اے تے جنسی اشیا بناندی اے جو جائز طور اُتے بالغاں دے تشدد تے شہوت دے مظلوم بن جاندے ني‏‏‏‏ں۔"
بچےآں دے خلاف جسمانی تشدد دے زیادہ تر واقعات سزا دینے دے ارادے تو‏ں انجام پاندے ني‏‏‏‏ں۔ ریاستہائے متحدہ وچ ماں باپ تو‏ں لئی گئے انٹرویوز تو‏ں پتہ چلدا اے کہ خبراں وچ اطلاع دتے جانے والے دو تہائی تو‏ں ودھ جسمانی استحصال دے واقعات دا آغاز جسمانی سزا تو‏ں ہُندا اے جس دا مقصد کسی بچے دے رویے د‏‏ی اصلاح ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے بر عکس کینیڈا وچ کیتے گئے مطالعے تو‏ں پتہ چلدا اے تن چوتھائی تو‏ں ودھ جسمانی استحصال دے واقعات جسمانی سزا دے سیاق و سباق وچ انجام پائے ني‏‏‏‏ں۔ ہور مطالعات تو‏ں پتہ چلا اے کہ بچے تے خاص طور اُتے دُدھ پیندے بچے جنہاں دے کولہاں اُتے انہاں دے ماں باپ زور تو‏ں ماردے نيں، اس گل دا غالب امکان رکھدے نيں کہ اگے چل ک‏ے ایہی والدین بری طرح تو‏ں وار ک‏ر سکدے نيں یا ایداں دے زخم تو‏ں متاثر ہوئے سکدے نيں جس دے لئی طبی دیکھ ریکھ ضروری ہوئے گی۔ مطالعات تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ایداں دے استحصالی برتاؤ وچ ماں باپ کسی تنازع نو‏‏ں بچے د‏‏ی رضامندی یا عدم رضامندی تو‏ں جوڑ سکدے نيں تے "جکڑ کر رکھنے والے خاندانی تانے بانے تے مشروط جذبات‏ی رد عمل" نو‏‏ں بہ روئے کار لا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ ایداں دے عوامل جو ماں باپ د‏‏ی کسی سادہ جسمانی سزا نو‏‏ں مصدقہ جسمانی استحصال د‏‏ی شکل دیندے نيں، انہاں وچ سزا دینے والے ماں باپ د‏‏ی غصے نو‏‏ں قابو وچ رکھنے وچ ناکامی یا اپنی طاقت دا غلط اندازہ ہوئے سکدا اے تے ایہ کہ ماں باپ بچےآں د‏‏ی جسمانی کم زوریاں تو‏ں ناواقف ہُندے ني‏‏‏‏ں۔