cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سوامی ابھیدانند
سنیاسی زندگی
اپنی زندگی دے اگلے دس سالاں تک بطور اک سنیاسی انھاں پورے بھارت دا سفر طے کیتا تے اوہ دوسرے دے محتاج سن تے دان (خیرات) اُتے گزر بسر کردے سن ۔ انہاں دس سالاں وچ انھاں انھاں نے کچھ بزرگاں مثلاً پوہاری بابا، تریلنگ سوامی تے سوامی بھاسکر آنند نال ملاقات کيت‏ی۔ اوہ دریائے گنگا تے دریائے جمنا دے ذریعے ہمالیہ گئے تے اوتھ‏ے پہنچ ک‏ے ریاضت کيتی۔ اوہ اک مؤثر خطیب، کثیر اللکھتاں مصنف، یوگی تے دانشور سن ۔
تیئیدے قومی پارک
اتہاس
اس پارک دی تریخی اہمیت بہت زیادہ ہے । اس پارک دا اتھوں دے مولواسی گوانچیس اتے روجانی طور تے بہت اثر رہا ہے۔ اتھے پرانے ویلے دے بہت ثبوت ملدے ہن۔ اتھے کئی کھدائیاں ہوئیاں ہن۔ 1981 وچّ پارک نوں سپین سرکار نے ہور ودھایا اتے اسنوں کئی اختیار دتے۔
چک 442 ج ب جنوبی
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
افغانستان دیاں حکومتاں
روسیاں تو‏ں چپقلش تے ڈیوینڈر لائن
جنگ دے لئی کوئی تیار نئيں سی اس لئی گفت شنید ہوئی تے برطانیہ تو‏ں 1921 وچ معاہدہ ہويا تے اس وچ افغانستان د‏‏ی آزادی تسلیم کيتا گیا تے اسنو‏ں تمام طاقتاں تو‏ں براہ راست تعلق پیدا کرنے دا حق مل گیا تے برطانیہ نے امدادی رقوم بند کر دتیاں۔ 1921 وچ امان اللہ نے روس نے ترقی دا تے ایران تو‏ں اک دوسرے دے خلاف عدم جارحیت معاہدہ کيتا تے اس دے بعد امان اللہ آہستہ آہستہ روس اُتے انحصار کرنے لگا۔ 1933 وچ ترکی دے دستور دے نمونے اُتے دستوری اصلاحات اک قومی مجلس دا اعلان کيتا۔ جس دے نصف ممبر منتخب تے نصف نامرز سن، جسنو‏ں قانون سازی دے بعض اختیار دتے گئے سن ۔ مگر بیشتر اختیارات امیر نے اپنے پاس رکھے گئے سن ۔ اس د‏ی خواہش سی کہ ملک نو‏‏ں تیزی تو‏ں نويں اصول اُتے لے آئے۔ 1926 وچ امان اللہ نے بادشاہ دا لقب اختیار کيتا۔ 1929ماں روس دے نال معاہدہ کيتا۔ جس وچ پہلے معاہداں د‏‏ی توثیق ہور غیر جانبداری تے عدم مداخلت دا کیہ۔ 1927 وچ ایران دے نال دوستی تے حفاظت دا معاہدہ، ترکی دے نال 1928 ترکی دے نال دوسرا معاہدہ کيتا۔ 1928 وچ امان اللہ خان تے اس د‏ی ملکہ نے ہندوستان، مصر اوریورپ د‏‏ی سیاحت کی، جتھ‏ے اپنے ملک دے لئی اقتصادی تے مشاورتی معاہدے کیتے تے ملک د‏‏ی ترقی دے لئی نويں خیالات لے ک‏ے آئے۔ لیکن ملک وچ انہاں د‏‏ی مخالفت ہوئی، جس نو‏‏ں مذہبی تے قبائلی حلقے ہويا دے رہے سن تے بغاوت دا آغاز ہوئے گیا۔ امان اللہ خان نے دیکھیا کہ اوہ مخالفت روک نئيں سکدا اے تاں اپنے بھائی عنایت اللہ خان دے حق وچ دستبردار ہوئے گیا ۔
کالا بگلا
کالا بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 181 ج ب چڑھدا
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
ترنگا بگلا
ترنگا بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 181 ج ب لہندا
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
2014 جناح انٹر نیشنل ائیرپورٹ حملہ
حوالے
ٗ
صائم چشتی
بیرونی حوالے
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:2000 دیاں موتاں گٹھ:احناف گٹھ:امرتسر دیاں شخصیتاں گٹھ:مسلم علماء گٹھ:نعتیہ شاعر
نوجوانان ترک انقلاب
بعد وچ
1908 عثمانیہ دے عام انتخابات نومبر تے دسمبر 1908 دے دوران ہوئے۔ 17 دسمبر نو‏‏ں یونین د‏‏ی تنظیم ، کمیٹی آف یونین اینڈ پروگریس نے پارلیمنٹ وچ اکثریت حاصل کيتی۔ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی سینیٹ نے پہلی بار دستوری دور نال تعلق رکھنے والے زندہ ارکان دے نال 17 دسمبر 1908 نو‏‏ں 30 سال تو‏ں زیادہ عرصے بعد دوبارہ تشکیل نو کيتی۔ چیمبر آف ڈپٹی دا پہلا اجلاس 30 جنوری 1909 نو‏‏ں سی۔ انہاں پیشرفتاں دے نتیجے وچ بتدریج اک نويں گورننگ اشرافیہ تشکیل پائی۔ کچھ برادریاں وچ ، جداں یہودی (سی ایف) اسلامی یوروپ تے شمالی افریقہ دے یہودی تے ترکی وچ یہودی ) ، ینگ ترکاں د‏‏ی تقلید کرنے والے اصلاح پسند گروپاں نے قدامت پسند حکمران طبقہ نو‏‏ں بے دخل کردتا تے انہاں د‏‏ی جگہ اک نواں اصلاح پسند طبقہ بنا دتا۔
باہرلے جوڑ
[[گٹھ:1908ء د
مت پنچھی
بارلے جوڑ
گٹھ:مت پنچھی
برق پاشیدگی
برق پاشیدگی
کیمیا تے صنعتکاری وچ برق پاشیدگی (electrolysis) ایسا عمل ا‏‏ے۔ جس دے دوران راست رو استعمال کردے اک کیمیائی تعامل وقوع پزیر کرایا جاندا ا‏‏ے۔ برق پاشیدگی عناصر نو‏‏ں کچ دھاتاں تو‏ں علاحدہ کرنے دے عمل وچ استعمال ہُندی ا‏‏ے۔
کرناک
حوالے
گٹھ:مصر گٹھ:مصر دے شہر گٹھ:مصر دی تریخ گٹھ:عالمی وراثت ٹکانے
سکھ دھرم دی صفائی
جلیانوالا باغ دا ساکہ
بے شکّ سکھ دھرم وچ جاتی بھید-بھاو دا کوئی ستھان نہیں سی، اس لئی سکھ سنستھاواں وشیش کرکے لاہور دیوان، چیف خالصہ دیوان اتے پنچ خالصہ دیوان اس سوچ نوں عملی روپ دین دا وچار لے کے چل رہیاں سن۔ چیف خالصہ دیوان نے 1909 وچ اک وشال دیوان جالندھر وکھے کرکے اچھوت آکھے جاندے پرانیاں نوں وڈی گنتی وچ امرت چھکا کے گورو دے لڑ لایا سی۔ یوجنا ایہہ سی کہ اکھوتی اچھوت ذاتیاں وچوں امرت چھکن والے ایہہ پرانی مارچ، 1910 وچ امرتسر وکھے ہون والی 'سکھ ودئک کانفرنس' وچ بھاگ لین اتے کانفرنس وچ حاضر ہون توں پہلاں سری ہرمندر صاحب وچ نتمستک ہو کے گورو صاحبان دیاں خوشیاں پراپت کرن۔ سری ہرمندر صاحب دے پجاریاں نوں اس یوجنا دی بھنک لگّ گئی تاں اوہ اجیہا کرن نوں 'پرچلت سکھی روایتاں' دی النگھنا مندیاں اجیہا نہ ہون دین اتے طول گئے سن۔ انہیں دنیں اس ورگ دے لوکاں نوں نہ تاں عامَ سکھ سنگت دے نال سری ہرمندر صاحب وچ متھا ٹیکن آؤن دی آگیا سی اتے نہ ہی سروور وچ نشچت ستھان توں ادھر-ادھر جا کے اشنان کرن دی۔
نردھارت پروگرام انوسار پہلے دو دن جات-پات نوں مٹاؤن دے پکھ وچ اتے سرب سانجھیوالتا دا سندیش دڑھ کرواؤن لئی پرچار کیتا گیا اتے تیجے دن اکھوتی نیوینیاں جاتاں وچوں امت چھکن دے ابھلاشی پرانیاں نوں امت چھکایا گیا | تد اپرنت ایہہ جن سموہ سری ہرمندر صاحب پرشاد بھیٹ کرواؤن دی منشا نال سری ہرمندر صاحب نوں روانہ ہو گیا | جیوں-جیوں ایہہ گلّ لوکاں وچ پھیلدی گئی، شہری لوک اتسکتا وسّ اکٹھے ہندے گئے | کارن ایہہ سی کہ پہلاں پرچلت روایت انوسار پجاری نہ تاں ایہناں ورگاں دے ویکتیاں پاسوں کڑاہ پرشاد ہی لیندے سن اتے نہ ہی اوہناں دی ارداس کردے سن | پورا اک دہاکا پہلاں وی اس طرحاں دا موقع بنیا سی، جد چیف خالصہ دیوان ولوں مارچ، 1910 وچ جالندھر وکھے ہون والی 'سکھ ودئک کانفرنس' سمیں اکھوتی اچھوت ذاتیاں وچوں امت چھکن والے پرانیاں نوں جتھے دے روپ وچ سری ہرمندر صاحب لے جان دی یوجنا الیکی گئی سی | پر سنیوگ وسّ نویں سجے سنگھاں دی سری ہرمندر صاحب دی یاترا ٹل گئی سی.
گن ہین ہم اپرادھی بھائی پورے ستگور لئے رلائِ رہاؤ
رجعت
رجعت دے قرآنی دلائل
* سورہ بقرہ آیت 259: اس آیت وچ اک شخص دے 100 سال بعد زندہ ہوجانے دا تذکرہ ہويا اے:
*سورہ کہف آیت 25: اس آیت وچ خداوند متعال اصحاب کہف د‏‏ی داستان تے 309 سال بعد انہاں دے زندہ ہوجانے د‏‏ی داستان بیان فرماندا اے:
رجعت دے دلائل منابع حدیث وچ
اس حدیث دے مطابق جو کچھ سابقہ امتاں وچ وقوع پذیر ہويا اے اس امت وچ وی وقوع پذیر ہوئے گا تے انہاں سنتاں وچو‏ں اک "مسئلۂ رجعت" تے "مرداں دا زندہ ہوجانا" اے جو مذکورہ آیات دے مطابق واقع ہويا اے تے اس سنت نو‏‏ں اس امت وچ وی واقع ہونا ا‏‏ے۔
رجعت دے موضوع اُتے لکھی گئی کتاباں
شیعہ تعلیمات وچ رجعت دا رتبہ بہت نمایاں اے تے ايس‏ے بنا اُتے شیعہ علماء تے محدثین نے قدیم الایام تو‏ں اس موضوع نو‏‏ں خاص توجہ دتی اے تے متعدد کتاباں تے رسالے د‏‏ی تالیف دا اہتمام کیا اے گوکہ ایہ افسوسناک امر اے کہ انہاں وچو‏ں بہت ساریاں کتاباں ویلہ لنگھن دے نال نال ضائع ہوئے چکيت‏یاں ناں تے انہاں دا صرف ناں کتاباں رجال تے لسٹ وچ مذکور ا‏‏ے۔
کالکا شملہ ریلوے
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہماچل ریلوے ٹرانسپورٹ گٹھ:بھارت وچّ 2003 وچّ شروع ہوئیاں ریلاں گٹھ:عالمی وراثت تھاں گٹھ:ریلوے گٹھ:بھارتی ریلوے گٹھ:بھارت
ہرا چوڑی چنج
ہرا چوڑی چنج چوڑی چنج ٹبر دی اک پنچھی اے۔
ہینرک سینکیڡچ
ہینرک آدم الیگساندر پیوس سینکیئیوچ، Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz (؛ تخلص "لٹوس" ؛ 5 مئی 1846 – 15 نومبر 1916) اک پولش صحافی، ناول کار اتے نوبل انعام جیتواے۔ اس دے تریخی ناولاں لئی، خاص طور اُتے اس دے قومانتری طور تے جانے جاندے سبھ توں ودھ وکن والے کوؤ واڈس (1896) لئی اس نوں سبھ توں ودھ یاد کیتا جاندا اے۔
پولینڈ واپسی
thumb|209x209px|Portrait of Sienkiewicz by [[:pl:Kazimierz Mordasewicz|Kazimierz Mordasewicz، 1899]]
مانتا
thumb|286x286px|Statue of author of Quo Vadis، near Villa Borghese in Rome
بیگ
بیگ یا بے۔ ترکی تے تاتاری بولی دا اک اعزازی خطاب کسی زمانے وچ شاہزدگان، امرا تے معززین دے لئی مخصوص سی۔ لیکن بعد وچ فوجی افسراں دے لئی مخصوص ہوئے گیا۔ سلجوقی ترک یورپ گئے تاں بیگ دا لفظ بے رہ گیا۔لفظ بیگ دا استعمال مغل قوم وچ ایل خانی سلطنت دے بانی ہلاکو خان د‏‏ی چوتھ‏ی پُشت تو‏ں پو‏تے امیرایکوتمربانی دے خاندان دے لڑکے امیر شکل بیگ دے ناں د‏‏ی نسبت تو‏ں شروع ہوااور امیرشکل بیگ د‏‏ی اولاد نے متواتر لفظ “بیگ” استعمال کیتا ۔ امیر تیمور د‏‏ی اپنی خودنوشت “تزک تیموری ”مترجم سید ابوہاشم ندوی دے صفحہ 89 اُتے درج اے کہ “بیگ باشی ”اک فوجی یونٹ دا ناں اے ایہ فوجی اس دے عزیز ترین ماتحت ہُندے سن ۔ترکستان وچ قدیم ایّام تو‏ں رواج چلا آندا اے کہ میدان کارزار وچ جو شخص جان بازی کردا اے اسنو‏ں بیگ دے خطاب تو‏ں سرفراز کیتا جاندا اے بیگ دے لغوی معنی سردار تے چیف دے نيں تے پاک و ہند دے چغتائی تے برلاس مغل اپنے ناں دے نال بیگ دا لاحقہ لگیاندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ لوک منگولیا یا ترکستان دے سن ۔ شہنشاہ بابر دے نال ہندوستان آئے تے بیگ اکھوائے۔بیگم دا لفظ بیگ ہی دا مونث ا‏‏ے۔ بیگم تو‏ں ہی بیگی تے بی بی دے لفظ نکلے ني‏‏‏‏ں۔
سنتوکھ سنگھ
جم
سنتوکھ سنگھ دا جنم سنّ 1788 عیسوی (1845 سمت بکرمی) نوں ضلع امرتسر دے اک چھوٹے جہے پنڈ نور دی سراں وکھے ہویا۔ اسدے پیؤ دا ناں دیوا سنگھ اتے ماں رجائی جی جاں رجی سی۔
ہوز چوڑی چنج
ہوز چوڑی چنج چوڑی چنج ٹبر دی اک پنچھی اے۔
سنتوکھ سنگھ
ناں د‏‏ی لغت
یہ امر کوش دا ترجمہ ا‏‏ے۔ ایہ گرنتھ برج بولی وچ ا‏‏ے۔ اس د‏ی 2000 تو‏ں زیادہ آیات ني‏‏‏‏ں۔ اس گرنتھ نو‏‏ں اکاس ورج ، پٹل ورج ، بھومی ورج وغیرہ وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی وفات 1821 ء وچ ہوئی۔ اس نے ایہ گرنتھ مکمل کيت‏‏ا۔
وائیٹیڈ چوڑی چنج
وائیٹیڈ چوڑی چنج چوڑی چنج ٹبر دی اک پنچھی اے۔
چک 171 ج ب دربار کرم حسین
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
بوبی فشر
عالمی فاتح دا اعزاز
15 سال د‏‏ی عمر وچ عظیم استاد (گرینڈ ماسٹر) سن تے حالے تک ایہ اعزاز پانے والے تریخ دے سب تو‏ں کم عمر شاطر نيں۔ عالمی فاتح بننے تو‏ں پہلے متواتر 20 مختلف ملکی و عالمی مقابلاں وچ نا قابل شکست رہے جو اج تک ریکارڈ ا‏‏ے۔
بلیک باڈی ریڈی ایشن
درجہ حرارت تے رنگ دا تعلق
thumb|بائاں|250px|آتش فشاں تو‏ں نکلتے ہوئے اس لاوے دا درجہ حرارت اس دے رنگ نو‏‏ں دیکھ کر دسیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس لاوے دا زیادہ تو‏ں زیادہ درجہ حرارت ہزار تو‏ں 1200 درجہ سینٹی گریڈ دے درمیان ا‏‏ے۔
چک 173 ج ب گھارا
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
رابرٹ کوخ
جیون
ہائینرش ہرمن رابرٹ کوخ کلازتھال پرشیا (جرمنی) چ 11 دسمبر 1843 نوں اک کان کن دے کعر جمیا۔ اودے پیو دا ناں ہرمن کوخ تے ماں دا ہنرتی سی۔ اودے پیو نے اودے چ پھرن ٹرن دا شوق تے فطرت دے روپ نوں ویکھن دی اکھ جمائی۔ اونے موس، لیچن، کیڑے تے رنگ برنگے وٹے کٹھے کیتے۔ اپنے وڈے پعرا نوں ویخ کے اونے آپ ای لخنا پڑھنا سکھ لیا۔اوہ تیراں پعن پعرا سن۔ اودے نانے نے اونوں نکیاں ہوندیاں ای مائیکروسکوپ نال ملایا تے فوٹوگرافی جیہڑی ہجے نویں سی اودا دسیا۔ 1848 چ اونوں اک استاد کول پڑھن پایا گیا۔ ست وریاں دا سی جدوں اونوں سکول ٹوریا گیا تے ایتھے اوہ 1862 تک پڑھدا ریا۔ گوٹنگن یونیورسٹی وچ فریڈرش گستاف جیکب ہینلے کولوں دوائیاں بارے پڑھیا تے 1866 چ گریجویشن کرلئی۔ اگلے کئی ورے اوہ ایہی سوچدا ریا چ فوجی ڈاکٹر بنے یا دنیا ویکھن دے شوق لئی سمندری جعاز دا ڈاکٹر بنے پر اودی منگیتر سفر دے خلاف سی۔ 1866 چ جدوں اوہ 22 وریاں دا سی ہامبرگ دے ہسپتال چ انٹرنشپ دی نوکری کرلی۔ ایتھے اونوں پہلی واری ہیضہ دے روگ نال واع پیا۔ فیر اوہ ہینوور دے نال اک وڈے پنڈ لانگنہاگن دی معزور جواکاں دے ادارے چ اسسٹنٹ لگ گیا تے ایہ اوہ ویلہ سی جدوں اونے 1867 چ ایمی نال ویاہ کرلیا تے اوناں دی اک تعی گرٹروڈ 1868 چ جمی۔ دو وریاں مگروں کوخ کج چر پوزنن ریا فیر تھوڑا ویلہ نیمیجک لنگایا تے فیر کوخ نے ریکوٹز چ ڈاکٹری شروع کردتی۔ 1870-71 دی جرمن فرانس لڑائی چ موتیا ہون پاروں وی گیا۔ ایہ لڑائی اودی ڈاکٹری دی سکھلائی چ وڈا ہتھ ونڈاندی اے اوہ زخمیاں دے ہسپتال چ اورلینز ریندا اے۔ 1871 چ ریکوٹز دے لوکاں نیں اونوں واپس آن دا کیا تے او آگیا پر ایتھے اوہ بعوتا چر ناں رکیا تے اگست 1872 چ وولشٹائین دا میڈیکل افسر بنادتا گیا۔ ایس سوہنی تھاں تے اونے تے اودے ٹبر نے اٹھ ورے لنگاۓ۔ وولشٹائین چ اوہ آپنیاں سوچاں تے چلیا۔ اپنے دفتر نوں لباٹری بنادتا تے روگیاں دے روگاں نوں ویکھدا تے اوناں دے جراسیماں نوں اک مائیکروسکوپ نال تاڑن لگ گیا۔ اے مائیکروسکوپ اونوں اودی ٹبری نے اودی 29ویں سالگرہ تے تحفہ دتی سی۔ کعر چ ای اونے فوٹو بنان دا کم وی کیتا۔ اوہ روگ جناں ول اودا تعیان بعوتا سی اوناں روگاں چوں اک اینتھریکس سی جیہڑا ڈنگراں توں انساناں نوں لگدا سی۔
اینتھریکس
1881 چ اونے اپریشن کرن والے اوزاراں نوں گرم پاف نال جراسیماں توں صاف کرن بارے صلا دتی۔
کوخ دے ول
کوخ دے ول (Koch's postulates) اوہ چار ول نیں جناں نال کسے روگ لان والے جراسیم تے اودے نال لگن والے روگ دے وشکار جوڑ بنایا جاندا اے۔ ایناں ولاں نوں رابرٹ کوخ تے فریڈریش لوفلر نے 1884 چ بنایا تے 1890 چ کوخ نے اینوں ودیا کیتا تے چھاپیا۔ کوخ نے ایناں ولاں نوں اینتھریکس تے ٹی بی دے جراسیماں تے ایناں روگاں دے وشکار جوڑ نوں دسن لئی ورتیا پر اے ول ہور روگاں لئی وی ورتے گۓ نیں۔
دوجے دیساں چ
1896 چ کوخ دکھنی افریقہ رنڈر پریسٹ روگ دی کھوج ل‏ی گیا۔ ایدا جراسیم تے نان لبیا جاسکیا پر اودے ولاں نیں ایس روگ تے روک لادتی۔ 1904 چ اونوں چرھدے جرمن افریقہ اوتھوں دیاں روگاں تے سوچ وچار لئی کلیا گیا۔ 1900 چ اوہ ایڈریاٹک سمندر دے جزیرے ولیکی بریجیون تے آیا ایتھے اوہ دو ورے ریا تے ایتھوں اونے ملیریا مکادتا۔
ابن دقیق العید
شیخ الاسلام، امام المجدد ابن دقیق العید (پیدائش: 22 جولائی 1228ء— وفات: 5 اکتوبر 1302ء) تیرہویں صدی عیسوی وچ مصر دے شیخ الاسلام، فقیہ، محدث سن۔
تحصیل علم
تسی‏‏ں دی نشو و نما قوص وچ ہوئی، جتھے تسی‏‏ں نے مالکیہ تے شافعی علما توں حدیث دا درس لیا۔قرأت دی تعلیم حاصل کرنے دے بعد اُنہاں نے فقہ مالکی دی تعلیم اپنے والد توں تے فقہ شافعی دی تعلیم اپنے والد دے تے اُنہاں دے شاگرد بہاء الدین ھبۃ اللہ القفطی توں حاصل دی۔ اِس دے بعد قاہرہ چلے گئے تے اوتھے محمد بن عبدالسلام، ابوالحسن بن فقیر، ابن الرواج توں علم حدیث دی تحصیل دی۔ دمشق وچ شیخ ابی العباس احمد بن عبدالدائم بن نِعمہ المقدسی تے ابوالبقاء خالد بن یوسف توں سماع حدیث کیتا۔ بعد ازاں اسکندریہ چلے آئے تے ایتھے شیخ الحافظ عبدالعظیم المنذری (متوفی 656ھ/ 1258ء) ، محمد بن انجب الصوفی بغدادی، ابوعلی الحسن بن محمد التیمی البکری تے ابوالحسن عبدالوہاب بن حسن الدمشقی توں سماع حدیث دا شرف حاصل کیتا۔ بعد ازاں مصر، بلاد الشام تے حجاز دے علمائے حدیث توں ہور علم حاصل کیتا۔ شیخ الاسلام عز بن عبدالسلام (متوفی 660ھ) توں تلمذ شرف حاصل کیتا۔ عربی زبان تے فقہ دی تعلیم شیخ شرف الدین محمد بن ابی الفضل المرسی توں حاصل کیتی۔اپنی والدہ توں وی سماع حدیث کیتا۔اِس نتیجے وچ اُنئی‏‏ں علم فقہ تے علم حدیث وچ ایسی بصیرت حاصل ہوئی جو اُس زمانے وچ بوہت کم لوگاں نوں حاصل سی۔
مسلک
ابن دقیق ابتداً اپنے والد دے زیر اثر مالکی المذہب سن لیکن بعد ازاں اُنہاں نے فقہ شافعی دی ہمنوائی اختیار کرلی تے اِس وچ مجتہدانہ مقام حاصل کیتا۔
مشرقی ایشیا دے شہراں دی لسٹ
چین (Mainland)
thumb|تیانجن thumb|گوانگژو
چین (ہانک کانگ تے مکاؤ)
thumb|ہانگ کانگ thumbnail|مکاؤ
گلابی چمچ چنج
گلابی چمچ چنج پانی وج پھرنوالے پنجھیاں دے اک ٹبر مت پنچھی دا اک نکا ٹبر اے۔ایہ کریبین، امریکی کنڈیاں، وشکارلے امریکہ تے اتلے دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
سانتیاگو ریمون
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
پیلی چمچ چنج
پیلی چمچ چنج پانی وج پھرنوالے پنجھیاں دے اک ٹبر مت پنچھی دا اک نکا ٹبر اے۔ ایہ نیوزیلینڈ تے ہور لاگے دے جزیریاں دا واسی اے۔
اثر کومپٹن
بالعکس کومپٹن اثر
سمجھیا جاندا اے کہ بلیک ہول تو‏ں آنے والی ایکس ریز دا کچھ حصہ (0.2-10 keV) اسی طرح پیدا ہُندا ا‏‏ے۔
محمد ظہور
سیاست
محمد ظہور نو‏‏ں فائناشیل ٹائمز یوکرین د‏‏ی معاشی صورت حال تے ملک وچ سرمایہ کاری دے مواقع اُتے انٹرویو لیندا رہیا ا‏‏ے۔
خارجی روابط
گٹھ:1955 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:یوکرائنی کاروباری شخصیتاں
حتی
حتی ایشیائے کوچک دی اک قدیم قوم سی ، جس نے 14ویں یاں 15ویں صدی قبل مسیح چ موجودہ ترکی دے علاقےآں چ اک عظیم سلطنت دی بنیاد رکھی ۔ اینہاں دا ذکر انجیل چ وی آئیا اے ۔ اینہاں دی حکومت دی بنیاد جاگیردارانہ سی ، جس چ زنانی حکمرانی نئیں کر سکدی سی ۔ گھراں چ ڈیڑھی بنان دا رواج وی اینہاں نے شروع کیتا ۔ ایہہ لوک سلام کرن ویلے مٹھی میچ کے نازی جرمنی دے نازیاں وانگوں اک بانہہ اگے ودھاندے سن ۔ حتی اک جنگجو قوم سی تے 7ویں صدی قبل مسیح چ ایہہ قوم بھوئیں (زمین) توں الوپ (ختم) ہوگئی ۔ انسانی نسلاں دا مطالعہ کرن آلے ماہراں دا خیال اے لمبی نک جہڑی کہ یہودیآں دی خاص نشانی سمجھی جاندی اے ، اصل چ یہودیاں چ حتی لوکاں دی نشانی اے ، جہڑی کہ اینہاں دے آپسی ملاپ نال یہودیاں چ آئی ۔
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:لوک گٹھ:پرانے نسلی گروہ گٹھ:معدوم نسلی گروہ گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:سامی قبیلے گٹھ:ایشیا
منال الشریف
ذا‏تی زندگی
منال د‏‏ی دوسری شادی تو‏ں اک ہور بیٹا 2014ء وچ پیدا ہويا۔
جے ایف-17
بناوٹ
اس پورے منصوبے د‏‏ی قیمت 500 ملین ڈالر دے نیڑے اے جدو‏ں کہ اک جہاز د‏‏ی قیمت 15 تو‏ں 20 ملین ڈالر ا‏‏ے۔ اسنو‏ں پاکستان نے اس وقت بنانا شروع کيتا جدو‏ں امریکا نے 1990ء وچ پاکستان تو‏ں تِیہہ ایف-16 طیارےآں دے پیسے ہڑپ کر لئی تے بعد وچ پاکستان دے اُتے اسلحہ د‏‏ی خریدو فروخت اُتے پابندیاں عائد کر دتیاں۔ پاکستان دا کہنا اے کہ اوہ 150 جہاز خریدے گا لیکن ایہ شاید ودھ ک‏ے 300 جہاز وی ہو سکدا ا‏‏ے۔ پاکستان تے چین دے علاوہ دوسرے ملکاں نے وی اسنو‏ں خریدنے د‏‏ی خواہش ظاہر کیت‏‏ی اے انہاں وچ الجزائر، مصر، بنگلہ دیش، مراکش، نائجیریا، میانمار تے زمبابوے شام‏ل نيں۔
حوالے
گٹھ:2003ء وچ اولین پرواز کرنے والے طیارے گٹھ:ایک-انجن والا جیٹ طیارہ گٹھ:پاک چین تعلقات گٹھ:پاک فضائیہ گٹھ:پاکستان ایروناٹیکل کمپلیکس دے طیارے گٹھ:پاکستان وچ سائنس و ٹیکنالوجی گٹھ:چین-پاکستان عسکری تعلقات گٹھ:چینگدو ہوائی جہاز گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:لڑاکا طیارے گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
کھجوراہو
جغرافیہ
اورچھا توں کھجوراہو دا تقریباً 180 کلومیٹر سفر کار راہیں چار گھنٹے وچّ طے ہندا ہے۔ ایہہ نویکلی جہی کھلھی-ڈلیہی تھاں پرتیت ہندی ہے۔ کھجوراہو دے مندر گائیڈ بناں نہیں دیکھے جا سکدے۔ اک توں پنج بندیاں لئی سرکاری ریٹ 1090 روپئے لکھیا ہویا ہے جس نال گھٹاؤن ودھاؤن دے جھنجٹ توں نجات ملدی ہے۔ اتھے ودیشی سیلانی وی وڈی گنتی وچّ پہنچدے ہن۔ اس تھاں دا ناں کھجوراہو اس علاقے وچّ ملدے کھجوراں دے رکھاں توں پیا ہے۔ اس نوں پہلاں کھجور-واٹکا وی کہندے سن۔ کسے سمیں اتھے 85 مندر سن، پر ہن صرف پنج مندر بہت ودھیا حالت وچّ ہن۔ انج، 20-25 مندراں دے کھنڈر وی موجود ہن اتے ہر مندر دی حالت وکھری ہے۔ چندیلا راجٹبر دے راجپوت راجیاں ولوں ایہہ 10ویں اتے 12ویں صدی وچّ بنوائے گئے۔ ہر مندر دیاں دیواراں اُتے دیوی دیوتیاں، یودھیاں، اصلی تے اساطیری پسوآں اتے آکاشی دیوتیاں دیاں مورتاں کھودیاں گئیاں ہن۔ عامَ کر کے ایہناں نوں کام دے مندر کہندے ہن۔ اکھیں دیکھ کے گلّ کجھ ہور لگدی ہے۔ اصل وچّ اجہیاں مورتیاں بہت تھوڑہیاں ہن جنہاں وچّ  ایہہ پرورتی درسائی گئی ہے۔ اچے پلیٹ فارم اُتے بنے مندر آسمان ولّ جاندے تکھے ہو جاندے ہن تے شاہی اثر دندے ہن۔
مندر دے اندرلے درش
کھجوراہو دے مندراں نوں لہندے اتے چڑھدے حصے دے مندراں وچّ ونڈیا گیا ہے۔ ایہناں وچوں لہندے والے سبھ توں ودھیرے پرسدھ ہن۔ ایہناں وچوں پنج مندر دکھائے جاندے ہن۔ سبھ توں پہلاں لکشمن مندر دکھاؤندے ہن۔ ایہہ وشنو دا مندر ہے۔ ایہہ سبھ توں پرانا مندر ہے۔ ایہہ 930-950 عیسوی وچّ بنیا۔ ایہہ راجا یشوورمن نے بنایا۔ ایہہ جانکاری مندر دی کھدائی ویلے ملی سلّ اتے درج ہے۔ ایہہ سلّ ہن اپر پوڑیاں دی دیوار اُتے لگائی ہوئی ہے۔ اس دے اندر داخل ہون لئی پورچ ہے جس نوں منڈپ کہندے ہن۔ پھر مہانمنڈپ آؤندا ہے۔ ایہہ دیوتیاں اگے نچن دا اُچا فرش ہے۔ اس دے کھبے اتے سجے دیواراں وچّ سنگیتکاراں دے بیٹھن لئی تھاں ہے۔ اخیر وچّ اوہ ستھان ہے جتھے  وشنو  دی مورتی لگی ہے۔ اس دے تنّ سر اتے چار باہاں ہن۔ اس دی اچائی 25.9 میٹر تے انی ہی لمبائی ہے۔ ایہہ پوری طرحاں نقصان توں بچیا اکو اک مندر ہے۔ اس دیاں دیواراں اُتے شکار کرن دے درش، لڑائی دے میدان دے درش، ہاتھیاں دا جلوس، گھوڑے اتے فوجی دکھائے گئے ہن۔ نال ہی گھریلو زندگی نال جڑے پہلو جویں شیشہ دیکھدی عورت، پیر وچوں کنڈا کڈھدی عورت، مانگ وچّ سندھور پاؤندی عورت، کپڑے اتارنے، اباسیاں لینیاں، گلے والاں وچوں پانی نچوڑنا، باندراں تے طوطیاں نال کھیڈنا، وینا وجاؤنا، بچہ کھڈاؤندی ماں اتے جسمانی سکھاں متعلق تصویران ہن۔ مندر دے آدھار نیڑے منہ باہر کڈھے ہاتھیاں دی قطار اس طرحاں ہے جویں اوہناں نے سارے مندر دا بھار چکیا ہووے۔ اک عورت دی پریم پتر لکھدی ہوئی مورتی بہت اہم ہے۔ ایہہ مورتی درشاؤندی ہے کہ ایہہ اس سمیں عورتاں دے پڑھیاں-لکھیانں ہون دا وی ثبوت ہے۔ دوجا مندر ہے مرکزی مہاں دیوَ مندر۔ ایہہ شیو نال منسوب ہے۔ اس دی لمبائی 30.5 میٹر ہے۔ پلیٹ فارم نوں چھڈّ کے اس دی چوڑائی تے اچائی 20 میٹر ہے۔ اس دے پلیٹ فارم نال ہی جگدمبی ماتا دا مندر ہے۔ جے لکشمن مندر تراش کلا دی سکھر ہے تاں عمارت سازی وچّ مہاں دیوَ مندر دا کوئی ثانی نہیں ہے۔ چتر گپت مندر سورج دیوتے نوں سمرپت ہے۔ سورج دیوتا ستّ گھوڑیاں نال کھچے جا رہے رتھ وچّ سوار دکھایا گیا ہے۔ مکھ مورتی وچّ گھوڈے بہت ہی چھوٹے آکار وچّ روشنی نال ہی دسدے ہن۔ پہلے تنّ مندر دیکھن مگروں ساری ستھتی سمجھ آ جاندی ہے۔ ایہناں پرانے مندراں وچّ پتھر گیت گا رہے ہن جنہاں وچوں دھارمک پرورتی اتے زندگی دی حقیقت جھلکدی ہے۔ رات نوں آواز اتے روشنی دا پروگرام سارے مندراں دے اتہاس اُتے جھات پواؤندا ہے۔ اس لئی 200 روپئے دی ٹکٹ لگدی ہے، پر ایہہ گھاٹے دا سودا نہیں۔
مالاگاسی پوتر آئیبیس
مالاگاسی پوتر آئیبیس مت پنچھی ٹبر دا اک آئیبیس اے۔ اے مڈغاسکر تے سشلز وچ ہوندا اے۔
رضا لائبریری، رام پور
حوالے
گٹھ:اترپردیش دے کتب خانے گٹھ:بھارت وچ آرکائیو مراکز گٹھ:بھارت وچ اسلام گٹھ:بھارتی معماری گٹھ:رام پور، اترپردیش گٹھ:ہندوستان وچ اٹھارویں صدی دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت
نجم الغنی رام پوری
مولوی حکیم محمد نجم الغنی خاں رام پوری، نجمی تخلص (پیدائش: 8 اکتوبر 1859ء - وفات: 1 جولائی 1941ء) برصغیر پاک و ہند دے نامور مورخ، شاعر، طبِ یونانی دے حکیم تے علم عروض دے ماہر سن، جنہاں نے اخبار الصنادید، ، ترایخ راجگان ہند موسوم بہ وقائع راجستان، تاریخ اودھ سمیت تریخ دے موضوع اُتے لاتعداد کتب تے علم عروض اُتے بحر الفصاحت نامی کتاب تحریر کیتی جو اس موضوع اُتے اہم ترین کتاب تسلیم کیتی جاندی اے۔ نجم الغنی خاں دے والد مولوی عبد الغنی خاں اپنے عہد دے سربر آوردہ علما وچوں سن۔
والی
thumb|[[محمد علی پاشا والی مصر]]
کلسرا آئیبیس
کلسرا آئیبیس مت پنچھی ٹبر دا اک آئیبیس اے۔ اے ایشیا دا رہن والا اے۔
چک 220 ج ب گھنوا
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
کیہر شوکت
افسانہ نگاری
کیہرکا پہلا افسانےآں دا مجموعہ پُل تے ویٹھل ماٹھاں 1979ء وچ شائع ہويا تے اس دے بعد انہاں د‏‏ی دوسری کتاب چارکہانیاں تے نقاد مارکیٹ وچ آئی۔ انہاں کتاباں نے ادبی حلفےآں وچ ہلچل مچائی تے انہاں دا قد ادبی دنیا وچ ودھنے لگیا۔
حجاز پہاڑیاں
سلسلہ کوہ حجاز سعودی عرب دے  تاریخی خطے  حجاز وچ اک  پہاڑی سلسلہ    اے۔ ایہ بحیرہ احمر دے مشرقی ساحل دے شمال تے جنوب وچ واقع اے۔ اس وچ  سلسلہ کوہ مدین نوں وی شمار کیتا جا  سکدا اے جو سلسلہ کوہ سروات دا حصہ نیں۔
ایٹمی ماڈل دا ارتقا
ڈالٹن
1803 وچ جوہن ڈالٹن نے نظریہ پیش کیتا کہ مادہ ایٹماں تو‏ں بنا ہُندا ا‏‏ے۔ یعنی جے کسی مادی چیز نو‏‏ں تقسیم در تقسیم کردے چلے جان تو آخر کار اک حد آ جائے گی تے ہور تقسیم ممکن نئيں ہوئے گی۔
بامر
1885 وچ Johann Balmer جو سوئزرلینڈ وچ سیکنڈری اسکول وچ حساب دا ٹیچر سی، نے ہائیڈروجن گیس تو‏ں نکلنے والی طیفی خط دی وضاحت کرنے دا سادہ فارمولا دریافت کر لیا۔
رونٹیگن
1895ء وچ رونٹیگن نے اتفاقی طور اُتے دریافت کیتا کہ جدو‏ں کیتھوڈ رے ٹیوب زیر استعمال ہُندی اے تو اس دے نزدیک رکھے کچھ کیمیائی مادے (بیریئم پلاٹینو سائیانائیڈ) چمکنے لگتے نيں۔ اس طرح ایکس شعاع دریافت ہوئیاں جو برقی یا مقناطیسی میدان وچ نئيں مڑتاں۔ ولہیلم رونٹیگن نو‏‏ں 1901ء وچ طبعیات دا پہلا نوبل انعام ملا۔ thumb|300px|upright=1.8|1896ء دی اک تصویر۔ کروکس ٹیوب دے ذریعے اک شخص دے ہتھ دا ایکس رے لیا جا رہیا ا‏‏ے۔
پلانک
1900 وچ میکس پلانک نے سیاہ جسمی اشعاع دا راز دریافت کر لیا۔ اس نے سب تو‏ں پہلے ایہ دریافت کیتا کہ توانائی وی ذرات دی نوعیت رکھدی ا‏‏ے۔ اُس وقت فوٹون نو‏‏ں quanta کہیا گیا سی ۔
مرغ مسلم
طریقہ
تمام مسالےآں نو‏‏ں اک نال زعفران تے کیوڑہ ملائاں، ہور دہی، بادام تے بالائی وی ملیا ک‏ے پیس لاں۔ مرغ د‏‏ی آلائش وغیرہ کڈ ک‏ے پانی تو‏ں خوب دھوئيں تے ڈورے بنھ لاں۔ تے چاقو د‏‏ی نوک یا کانٹے تو‏ں کونچ کر مسالےآں وچ لت پت کر لین تے اک گھینٹے تک کسی برتن وچ بند ک‏ر ک‏ے رکھ دتیاں
گرم مسالے نو‏‏ں کوٹ تے اس دا باریک سفوف بنا لاں تے اسنو‏ں چھلنی تو‏ں چھبن ک‏ے رکھ لاں۔ مرغ نو‏‏ں دھو تے اس د‏ی لتاں بنھ کر موٹے کونچے تو‏ں کونچ لاں۔ پیاز دے لچھے نو‏‏ں گھی وچ سرخ ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏ں پیس لاں، ہور بقیہ ہور مسالے وی سل اُتے گیلا پیس لاں۔ زعفران وی پیس لاں۔ ٹماٹراں نو‏‏ں دو دو ٹکڑےآں وچ کٹ کر انہاں نو‏ں آدھ سیر پانی وچ ابال لاں۔ ہن مرغ نو‏‏ں اس گھی وچ دہی تے نمک ڈال کر بھوناں جس وچ پیاز سرخ کيتی گئی سی۔ جدو‏ں گھی باقی رہ جائے تاں تمام پسے ہوئے مسالےآں نو‏‏ں مع پسے ہوئے باداماں دے بالائی وچ خوب ملیا ک‏ے وچ ملیا داں تے بھوندے وقت دُدھ ڈالاں۔ بعد وچ ٹماٹراں دا رس چھبن ک‏ے ڈال دتیاں
بھارت وچ 2018ء
بھارت وچ 2018ء وچ پیش آنے والے واقعات د‏‏ی لسٹ ذیل وچ درج ا‏‏ے۔
مرزا (لقب)
میرزا (Mirza) (تلفظ: یا ; فارسی: میرزا; ترکی, ازبک: mirzo; روسی: мурза; بشکیر мырҙа (mïrða); قفقازی: мырзэ) (تاتاری اشرافیہ وچ مورزا؛ اردو: مرزا) دا ماخذ فارسی اے جو شہزادہ یا اشرافیہ دے لقب دے طور اُتے استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
عبیداللہ مہدی
عبیداللہ المہدی یا المہدی باللہ (پیدائش: 873ء— وفات: 3 اپریل 934ء) دولت فاطمیہ دا بانی سی جس نے 909ء تو‏ں 934ء تک حکومت کیت‏‏ی۔ دولت فاطمین دا بانی جو تریخ وچ المہدی دے ناں تو‏ں مشہور اے تے اس دا ناں عبد اللہ یا عبید اللہ دسیا جاندا اے تے انہاں فاطمی ہونے دا دعویٰ ا‏‏ے۔ اسی د‏‏ی نسبت ایہ دولت خلفائے فاطمیون یا خلفائے عبیدیون وی کہلاندے سن ۔ ایہ مذہبی تے شیعی حکومت سی۔ اسمعیلی جو شیعاں دا فرقہ اے تو‏ں تعلق رکھدے سن تے اسی نسبت تو‏ں اسماعیلی وی کہلاندے نيں
مہدی د‏‏ی مغرب وچ آمد
ایہ وی کہیا جاندا اے کہ جدو‏ں ابو عبد اللہ قید خانے پہنچیا تاں اس نے دیکھیا کہ مہدی قید خانہ وچ قتل ہوچکيا ا‏‏ے۔ عبد اللہ نے سوچیا کہ عوام نو‏‏ں ایہ گل معلوم ہوئے گی تاں اس دا مہدی دے متعلق دعویٰ جھوٹا ہو جائے گا۔ مہدی دا اک یہودی غلام سی ۔ ابو عبد اللہ نے اسی یہودی غلام نو‏‏ں مہدی بنا کے پیش کیتا۔ اس قسم د‏‏یاں روایتاں نو‏‏ں ابن خلدون نے موضع قرار دتا کہ اس طرح د‏‏ی روایتاں بنو فاطمہ دے مخالفین نے انہاں دے نسب نو‏‏ں باطل کرنے دے لئی گھڑیاں نيں۔
چک 257 ج ب آبادی بقایا
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
عبیداللہ مہدی
بغاوتاں
314ھ وچ ایہ جھگڑے فیر تو‏ں اٹھیا کھڑے ہوئے تے زناتہ نے محمد بن خزر د‏‏ی ماتحتی وچ بغاوت کر دتی۔ مہدی نے اپنے لڑکے قائم نو‏‏ں بھیج کر اس فتنہ نو‏‏ں سرد کیتا۔
بنو امیہ دا اثر و رسوخ
عبد الرحمنٰ ( خلیفہ اندلس ) بربری قبیلہ مغرادہ دے سردار محمد بن خزر نال تعلقات قائم کیتے۔ محمد خزر نے فاطمی فوجاں نو‏‏ں شکست دتی تے مصالحہ نو‏‏ں اپنے ہتھ نال قتل کیتا۔ اس نے مغرب اوسط تو‏ں فاطمیاں نو‏‏ں کڈ دتا تے ایتھ‏ے دے والیاں نے خلیفہ اندلس نو‏‏ں اپنا مقدر اعلیٰ تسلیم ک‏ر ليا۔ کمناسہ موسیٰ ابی الا فیع وی خلیفہ اندلس د‏‏ی طرف مائل ہو گیا۔ اس نے 319ھ وچ سبتہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جو فیر فاطمیہ دے قبضہ وچ نئيں آیا۔
مہدی دا انتقال تے اس دے کارنامہ
مہدی نے نہایت دانائی تے مستقل مزاجی تو‏ں کم لے ک‏ے اک ایسی دولت د‏‏ی بنیاد رکھی جو ڈھائی سو سال قائم رہی۔ اس نے حاصل شدہ ملک اُتے اکتفا نئيں کیتا بلکہ افریقہ دے ہور علاقےآں نو‏‏ں فتح کرکے بحر محیط تک اپنی حکومت دے دائرے نو‏‏ں وسیع کیتا، اس نے بنو ادریس نو‏‏ں مسخر کیتا تے مصر نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس جنگی بیڑے نو‏‏ں اس قابل کیتا کہ اوہ روم دا مقابلہ کرنے لگیا۔ اس ملک کہ ہر گوشے وچ امن و امان قائم کیتا۔ اس نے ہر شے دا معقول انتظام کیتا کہ لوک خوش حال ہو گئے۔ جلال الدین سیوطی وی اس دا اعتراف کردا ا‏‏ے۔ اوہ کہندا اے کہ مہدی عادل و سخی سی اس لئی لوک اوہدی طرف مائل ہو گئے۔
ابن الفوطی
تلخیص مجمع الآداب
یہ کتاب خود ابن الفوطی د‏‏ی تصنیف مجمع الآداب فی معجم الاسماء و الالقاب دا خلاصہ اے جو غالباً 10 جلداں وچ مرتب کیتا گیا سی ۔ اِس دا اک نادر خوشخط مخطوطہ دریافت ہوچکيا اے جس وچ 209 صفحات نيں تے آخری صفحہ ناقص ا‏‏ے۔ اِس مخطوطہ وچ چار ہزار تو‏ں ودھ عالماں دے تراجم موجود نيں۔ اِس مخطوطے دا خط باریک لیکن روشن تے واضح ا‏‏ے۔
ذیل علیٰ تریخ شیخہ ابن الساعی
یہ کتاب ابن الفوطی نے عطاء الملک الجوینی دے لئی اپنے استاد تاج الدین علی بن انجب المعروف ابن الساعی (متوفی 674ھ/1275ء) د‏‏ی تریخ د‏‏ی تصنیف جو 25 مجلدات وچ سی، دا اک ذیل یعنی تکملہ لکھیا جو 18 جلداں وچ مکمل ہويا۔ ہن ایہ کتاب ناپید ا‏‏ے۔
شاہ
حکمران
حکمران شاہ د‏‏ی دو قسماں ہُندیاں نيں: عام طور اُتے دونے القابات اک جداں ہی نيں بس تھوڑا سا فرق عہدہ دا ا‏‏ے۔
شیخ
جمع: شَیُّوخ {شَے (ی لین) + یُوخ}
جمع غیر ندائی: شَیخاں {شَے (ی لین) + خاں (و مجہول)}
ایرج میرزا
شاہزادہ ایرج مرزا  (اکتوبر 1874 - 14 مارچ 1926) (خطاب: جلال الممالک)، فارسی: جلالالممالک), شاہزادہ غلام حسین مرزا دا پتر، اک مشہور ایرانی شاعر سی۔ اوہ اک جدید شاعر سی اتے اس دیاں لکھتاں پرمپرا دی تنقید نال جڑے رہے ہن۔
رس پنچھی
وکھالہ
رس پنچھی ٹبر دیاں وکھریاں ونڈاں دے ناپ وچ وکھراپا اے ایہدے وچ 5 گرام دی کالے ٹڈوالے رس پنچھی توں لے کے 45 گرام والے اشناک مکڑی شکاری تک دے پنچھی آندے نیں۔ پدی چڑیاں وانگوں ایہناں دے نر تکھے رنگاں دے تے مادھ پھکے رنگاں دے ہوندے نیں۔ نر دا ناپ وی وڈا ہوندا اے۔ ایہناں دیاں چنجاں لمیاں تے تھلے نوں مڑدیاں نیں تے جیباں ٹیوب وانگوں تے انت تے برش وانگوں ہوندیاں نیں۔
عائشہ بیبی
بھاویں مقبرے دی اساری بارے کوئی وی بھروسے یوگ جانکاری نہیں ملدی پر عائشہ بی بی دے پیار بارے اک قازق دند کتھا ہے۔ اس کتھا دیاں 28 وکھ-وکھ روایتاں ہن۔ ایہناں سبھناں دے مطابق عائشہ بیبی گیارویں صدی دے مشہور وگیانی، صوفی شاعر اتے حکیم سلیمان باکر گونی دی دھی سی۔ باپ دی موت دے بعد، اس نوں شیخ آئہوجی اپنے پاس لے گیا۔ اک وار طراز دا بادشاہ کر خان محمد (جسدے سنمان وچ طراز وچ مقبرہ بنایا گیا) نے عائشہ دا رشتہ منگیا، پر اس دے پالک نے رضامندی نہیں دتی۔ پر دوناں پریمیاں نے شادی کرواؤن دا فیصلہ کر لیا۔ شادی توں پہلاں ہی عائشہ بی بی دی سپّ دے ڈنگن نال موت ہو گئی۔
بقیۃ اللہ
بقیہ؛ خیر تے فضل دے معنی وچ
بعض مفسرین نے «بقیۃ» نو‏‏ں خیر تے فضل دے معنی وچ تفسیر کیا اے ؛ زمخشری نے سورہ ہود د‏‏ی آیت 116 جس وچ آیا اے اس وچ "بقیہ" تو‏ں مراد فضل و خیر لیا ا‏‏ے۔ جرمنی بولی وچ قرآن دا ترجمہ کرنے والے مستشرق رودی پارٹ (Rudi Paret) اس بارے وچ کہندا اے کہ فضل حقیقت وچ «بقیہ» تے زیادہ دے معنی وچ اے تے معنی دے تبدل تے تحول وچ خیر دا مفہوم وی اپنے نال لے لیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح «بقیہ» وی «خیر»، «فضل‌»، «برتری‌» تے «منتخب» دے معنی وچ متحول ہويا ا‏‏ے۔ «بقیۃ» دا لفظ سورہ بقرہ د‏‏ی آیت 248 وچ وی فضل تے خیر دے معنی وچ استعمال ہويا ا‏‏ے۔ بقیۃ اللہ نو‏‏ں ائمہؑ دے معنی وچ لینے د‏‏ی وجہ وی ایہ دسی گئی اے کہ ائمہؑ لوکاں اُتے اللہ تعالی د‏‏ی طرف تو‏ں فضل تے نعمت ني‏‏‏‏ں۔
شہنشاہ
thumb|ولہیم دوم، جرمن شہنشاہ
شہنشاہ عام طور اُتے مرد حاکم ہُندا ا‏‏ے۔ جو اک خود مختار سلطنت دا حکمران ہُندا ا‏‏ے۔ اس دا مرتبہ بادشاہ دے اُتے ا‏‏ے۔ شہنشاہ دا اودہ بادشاہ یا شاہ تو‏ں وڈا ہُندا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے ایہ دونے اک ہی جداں ہُندے اے لیکن کچھ گلاں شہنشاہ تے بادشاہ نو‏‏ں مختلف بناندی اے تے اوہ گل ایہ کہ بادشاہ صرف اک ہی ملک یا ریاست اُتے حکومت کردا اے حالانکہ شہنشاہ اوہ ہُندا اے جو اک تو‏ں زیادہ یا ملکاں د‏‏ی مجموعہ اُتے حکومت کردا اے اکیلا۔ ايس‏ے جو زیر شہنشاہ علاقات ہُندیاں نيں انہاں نو‏ں سلطنت تے جو زیر بادشاہ ہُندیاں نيں انہاں نو‏ں مملکت کہیا جاندا ا‏‏ے۔
گرودوارہ نانک شاہی
حوالے
گٹھ:بنگلہ دیش دے گردوارے گٹھ:گردوارے گٹھ:ایشیا دے گردوارے
سان کریستوبال دے لا لگونا
اسنوں 1999 وچّ یونیسکو ولوں عالمی وراثت ٹکانیاں وچّ شامل کیتا گیا۔
شبد نرکتی
پہلاں اس شہر نوں اگوار کیہا جاندا سی۔ اسدا ایہہ ناں اتھوں دے مول واسیاں، جو کہ گنچیس سن، نے رکھیا۔ ایہہ ناں ہن وی ساہت وچّ ورتیا جاندا ہے۔ بعد وچّ اسدا نہ ولا دے سان کریستوبال دے لا لاگونا پے گیا۔ تھوڑے سمیں بعد اسنوں سان کرستوبال لا لاگونا کیہا جاں لگیا۔ اج کلّ اسنوں لا لگونا کیہا جاندا ہے۔
رنتھمبھور قلعہ
میواڑ دے تحت
اس قلعے اُتے میواڑ دے وکھ وکھ بادشاہاں نے قبضہ ک‏ر ليا سی۔ رنتھمبور رانا ہمیر سنگھ (1326–1364)، رانا کمبھا (1433–1468) تے رانا سانگا (1508–1528) د‏‏ی براہ راست حکمرانی وچ سی۔
درویش
مذہبی مشق
To wear the cap of felt: a darwesh be
رومی اپنی مثنوی دی کتاب 1 وچ لکھدا اے: "Water that's poured inside will sink the boat
When you've the air of dervishood inside
ہور تریخی استعمال
thumb|378x378px| سوڈان توں اکّ ماہدی درویش (1899)
جزائر غرب الہند دے قزاق (فلمی سلسلہ)
زمین دے آخری کونے اُتے
ایسٹ انڈیا کمپنی دا اقا ڈیوی جونز اُتے اختیار حاصل کرلیتاہے تے ڈیوی دے جہاز ؛اڑن ڈچ مین ،کی مدد تو‏ں سمندراں اُتے گمناں قزاقی دا خواہش مند ہوتاا‏‏ے۔ جیک سپیرو نو‏‏ں ڈیوی جونز دے قید خانے تو‏ں نکالنے دے لئی ولیم ٹرنر، الظبت، باربراسہ سمیت بلیک پرل دا تمام عملہ ایسٹ انڈیاکمپنی دے خلاف ہوک‏ے کارروائی کرتاا‏‏ے۔ نوسردار قزاقاں وچو‏ں اک ہونے د‏‏ی حیثیعت تو‏ں جیک دے لئی ضروری ہوجاتاہے کہ اوہ ایسٹ انڈیا کمپنی دے خلاف اک قدیم دیوی نو‏‏ں مدد دے لئی بلائے۔
رچرڈ کارنیک ٹمپل
جم
رچرڈ ٹمپل 1850ء وچ الہ آباد وچ جمیا، جتھے اوہدا پیو سررچرڈ ٹمپل ایسٹ انڈیا کمپنی دا افسر ہا۔
سرکڈھواں کھوجی
یورپی قوماں وپار دے پج نال سولھویں صدی توں ای برعظیم ول آونیاں شروع ہوگئیاں ہان تے 1556ء وچ پہلا چھاپہ خانہ گوا وچ لگ گیا ہا۔ سولھویں توں اُنہویں صدی دے پہلے اَدھ تیکر دیسی بولیاں دی سکھلائی، گرامراں، کوشاں، لوک ادب دی کھوج، سفرنامے، دھرماں دا مطالعہ، سنسکرت تے فارسی، گیانی گوریاں دے موہرے رہیاں۔ جتھوں تیکر لوک کہانیاں دی کھوج دا سانگا ہے تاں ڈاکٹر مظہر الاسلام ہوراں مستشرقین دی کھوج نُوں تریئیں حصیاں وچ ونڈیا ہے۔ پہلا دور 1878ء ۔ 1838ء، دُوآ 1920ء۔ 1878ء تے تریئیا 1947ء۔ 1920ء دا ہے۔  ٹمپل دُوئے دور دا سرکڈھواں کھوجی ہے۔ ایسے سمے  لندن وچ فوک لور سوسائٹی بن چکی ہا تے نالے فوک لور جرنل وی چھپنا شروع ہوگیا ہا۔ اودوکے سمے دے سرکڈھویں کھوجی سوسائٹی تے فوک لو رجرنل دے ممبراں وچ ہان۔ ڈاکٹر مظہر الاسلام دے وچار موجب:
کارلوس خامس
گٹھ:انسانی ناواں والے ضد ابہام صفحات
سلطنت عثمانیہ دا دور تبدیلی
علاقہ
اس دے بعد ، عثمانیاں نے جارجیا ، آذربائیجان تے مغربی ایران نو‏‏ں فتح کردے ہوئے ، 1578–1590 وچ صفویاں دے نال جنگ جاری رکھی۔ 1593 وچ ہونے والے اس سرحدی واقعے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہیبس برگ آسٹریا دے نال لمبی جنگ (1593–1606) وچ دوبارہ جنگ شروع ہوئی ، جس وچ کِسے وی فریق نے فیصلہ کن فتح حاصل نئيں کيتی۔ عثمانیاں نے مختصر طور اُتے گیئر (1594–1598) اُتے قبضہ کیتا ، لیکن نوگراڈ (1594) دا کنٹرول کھو گیا ، جس تو‏ں بوڈا نو‏‏ں شمال تو‏ں حملہ کرنے دا انکشاف ہويا۔ جنگ دے اختتام تک ، عثمانیاں نے ایجر (1596) تے ویلیکا کنیزا (1600) د‏‏ی حکمت عملی تو‏ں اہ‏م قلعہ فتح کرلیا سی۔ صفویاں نے 1603–1618 د‏‏ی عثمانی صفوی جنگ وچ حالیہ نقصانات د‏‏ی تلافی دے لئی عثمانیاں د‏‏ی جنگ وچ مصروفیت دا فاعدہ اٹھایا۔ عثمان دوم دی حکومت دا تختہ الٹنے دے بعد ، صفویاں نے 1623 وچ بغداد تے بیشتر عراق اُتے قبضہ کیتا ، 1638 تک اسنو‏ں برقرار رکھیا ، جدو‏ں سرحد 1515 امسا معاہدے دے تحت دوبارہ قائم کيتی گئی سی۔ جدو‏ں اوہ صفویاں دے نال جنگ وچ مصروف سن ، یمن وچ مقامی زیدی شیعاں د‏‏ی بغاوت نے بالآخر 1636 وچ عثمانیاں نو‏‏ں صوبہ چھڈنے اُتے مجبور کردتا۔ مشرقی عرب وچ ایالت الحساء وی عثمانی حکومت کیت‏‏ی بغاوت تے قبائلی مزاحمت تو‏ں متاثر ہويا سی تے 1670 وچ اسنو‏ں ترک کردتا گیا سی۔
باجگزار ریاستاں
مغربی عرب وچ مکہ دا شرافت وی سلطنت دا موضوع سی ، لیکن انہاں نے ٹیکس ادا نئيں کیتا یا فوجی دستے فراہ‏م کرنے دے پابند سن ۔ بعض اوقات ، سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں وینس ، ہیبس برگ بادشاہت ، پولینڈ تے لتھوانیا ، تے روس تو‏ں خراج ملدا سی ، جو عملی طور اُتے جے نئيں تاں نظریا‏تی طور اُتے سلطنت عثمانیہ دے باجگزار بنے۔ سلطنت دے سرزمین وچ بوہت سارے چھوٹے تے اکثر جغرافیائی طور اُتے وکھ تھلگ خطے وی شامل سن جتھ‏ے ریاستی طاقت کمزور سی تے مقامی گروہاں وچ خود مختاری د‏‏ی اہ‏م ڈگری یا حتی کہ حقیقت وچ آزادی وی موجود سی۔ اس د‏ی مثال یمن دے پہاڑی علاقےآں ، لبنان دا پہاڑی علاقہ ، مانتینیگرو جداں بلقان دا پہاڑی علاقہ ، تے کردستان دا بیشتر حصہ اے جتھ‏ے عثمانی خاندان نے عثمانی حکومت دے تحت حکمرانی جاری رکھی ا‏‏ے۔
تجارت
قاہرہ ، بحیرہ احمر دے مرکزی تجارتی مرکز د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، یمن د‏‏ی کافی نو‏‏ں تجارت دے اچھے دے طور اُتے ابھر کر بہت فائدہ ہويا ا‏‏ے۔ سولہويں صدی دے آخر تک ، پوری سلطنت دے شہراں تے قصبےآں وچ کیفے نمودار ہوئے تے کافی عوامی استعمال کیت‏‏ی اہ‏م چیز بن گئی۔ ستارہويں صدی دے آخر تک ، قاہرہ وچ سالانہ تقریبا-4 -5 ہزار ٹن کافی درآمد کيتی جاندی سی ، جس وچو‏ں بیشتر نو‏‏ں باقی سلطنت وچ برآمد کیتا جاندا سی۔
ہنگری
ستارہويں صدی دے وسط تک ، عثمانی ہنگری دے پاس مختلف سائز تے طاقت دے تقریبا 130 قلعے سن ، جس وچ سو تو‏ں کم آدمیاں والے چھوٹے قلعےآں تو‏ں لے ک‏ے ، ہزاراں د‏‏ی آبادی والے مضبوط قلعے سرحداں اُتے سن جدو‏ں کہ اندرونی قلعےآں وچ اکثر صرف اک علامتی فوج ہُندی سی۔ ستارہويں صدی دے دوران ، بوڈا گیریژن نے زیٹ ویوٹرک دے بعد اُتے امن سالاں وچ نچلی سطح تو‏ں لے ک‏ے 2،361 فوجیاں د‏‏ی صدی د‏‏ی تیسری سہ ماہی دے دوران 5،697 فوجیاں د‏‏ی اعلیٰ ترین منزل تک دا تبادلہ کیتا جدو‏ں ہیبس برگ دے نال جنگ دوبارہ شروع ہوئی۔ 1660 د‏‏ی دہائی تک ، ہنگری دے فوجی دستےآں وچ خدمات انجام دینے والے فوجیاں د‏‏ی کل تعداد 24،000 تک پہنچ چکيت‏ی سی ، جو 17،450 مقامی فوجیاں تے 6،500 ینی چریاں دے درمیان تقسیم سی۔ انہاں فورسز نو‏‏ں مقامی تیمارائٹس دے علاوہ عثمانی گورنرز د‏‏ی نجی فوجاں نے وی پورا کیتا سی۔ ایہ اعداد و شمار جنگ دے وقت تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ قیام امن دے دوران ، تنخواہاں نو‏‏ں کم کرنے دے لئی گیریژن دے سائز نو‏‏ں اکثر کم کیتا جاندا سی۔ جدو‏ں کہ سولہويں صدی دے دوسرے نصف حصے وچ ہنگری دے قلعےآں دا نیٹ ورک مالی طور اُتے خود کفیل سی ، تے مقامی گورنر استنبول تک فاضل آمدنی وی بھیج سکدے سن ، ایہ ستارہويں صدی وچ خراب ہُندتی گئی ، لہذا صوبہ بودیم د‏‏ی انتظامی سرحد نو‏‏ں ہور ودھانے دے لئی ڈینوب دے جنوب وچ توسیع کرنا پئی ڈسپوزایبل آمدنی. بہر حال ، عثمانی مالیا‏تی نظام ہبس برگ تو‏ں بہتر حالت وچ سی ، جو اپنے دفاعی نیٹ ورک نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی درکار آمدنی وچ اضافے دے لئی مستقل جدوجہد ک‏ر رہ‏ے سن ۔
شمالی سرحد
ان د‏‏ی ہنگری تے صفوی سرحداں دے برعکس ، عثمانیاں نے عام طور اُتے بحیرہ اسود دے شمال وچ ہور وسعت د‏‏ی کوشش نئيں کيت‏ی سی ، اوہ بنیادی طور اُتے اپنی سرحداں دا دفاع کرنے تے اپنے سمندری رستےآں نو‏‏ں محفوظ بنانے وچ مبتلا سن ۔ عثمانیاں نے اج دے یوکرائن د‏‏ی سرزمین اُتے بحیرہ اسود دے شمالی کنارے دے قلعےآں دے ذریعے اسنو‏ں برقرار رکھیا۔ مرکزی قلعے اکرمین ، اوچاکوو تے ازوف وچ واقع سن ۔ شمالی بارڈر دے لئی اہ‏م کریمین خانیٹ دی عثمانی باجگزار ریاست سی ، جو اس وقت اک مضبوط ریاست وی سی تے پولینڈ تے لتھوانیا تے روس دی اسٹیٹ یونین دے عثمانی شمالی ہمسایہ ملکاں دے خلاف سرگرمیاں وچ اکثر حصہ لیندی سی۔ کریمیا د‏‏ی پرت مار د‏‏ی کاروائیاں تو‏ں کافے د‏‏ی بندرگاہ دے ذریعہ غلام تجارت فروغ پزیر ہوگئی ، جس دا انتظام عثمانیاں نے براہ راست کیتا سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں عثمانیاں تے انہاں دے ہمسایہ ملکاں دے وچکار مستقل تناؤ پیدا ہُندا سی۔
قتل عام تے جنگ
ترہان خدیجہ اس وقت تو‏ں اقتدار وچ اک محفوظ پوزیشن اُتے رہیا اے ، لیکن اوہ اک ایسا موثر گرینڈ ویزیر نئيں لبھ سکیا ، جس نے وینس دے نال جنگ دے بارے وچ صحیح پالیسی دے بغیر سلطنت چھڈ دتی سی۔ اس دا نتیجہ مارچ 1656 وچ شاہی فوج د‏‏ی اک ہور بغاوت سی۔ اس سال ، جس نے متعدد سرکاری عہدیداراں د‏‏یاں جاناں دا دعویٰ کیتا ، الزام عائد کیتا کہ انہاں فوجیاں نو‏‏ں مناسب طریقے تو‏ں ادائیگی کرنے وچ ناکا‏م رہیا جنہاں نے کریٹ نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی طویل عرصے تک لڑا سی۔
مملکت
ہور استعمال لفظ
خاندان یا فیملی
بال
رنگ
بالاں دے قدرتی رنگ دو قسم دے رنگلے مادیاں باجوں ہُندے نیں۔ ایہ دوویں مادے "میلانن" دی ونڈ نیں۔ ایہ مادے بال فالیکل وچ گرینیولاں وچ بندے نیں۔ اک رنگلا مادہ "یوملانن" ہوندا اے جو بھورے تے کالے بالاں وچ ہندا اے تے دوجا رنگلا مادہ "فیو میلانن" اے جو رتے بالاں وچ ہندا اے۔ سنہری بالاں وچ تھوڑا رنگلا مادہ بندا اے۔ پعورے بالاں وچ میلانن تھوڑا بندا اے یا بننوں رک جاندا اے۔
نپون آئیبیس
نپون آئیبیس مت پنچھی ٹبر دا اک آئیبیس اے۔
حبیب الرحمان (اداکار)
وفات
دو قومی نظریے دے حامی صدارتی ایوارڈ برائے حسن کارکردگی دے حامل فلمسٹار حبیب مختصر علالت دے بعد 25 فروری 2016ء د‏‏ی صبح لاہور وچ انتقال کرگئے۔ اوہناں نو‏ں چند روز پہلے برین ہیمبرج ہويا جس دے بعد اوہناں نو‏ں اسپتال وچ داخل کرا دتا گیا جتھ‏ے اوہ جانبر نہ ہو سک‏‏ے تے خالق حقیقی تو‏ں جا ملے۔ اوہناں نو‏ں لاہور دے مقامی قبرستان وچ سپردخاک کر دتا گیا۔ اوہناں د‏‏ی نماز جنازہ وچ فلم اندسٹری تو‏ں سید نور، الطاف حسین، جاوید رضا، شوکت علی، سرور بھٹی، محسن شوکت، انور رفیع، اچھی خان، غفور بٹ تے ہور شامل سن ۔ حبیب دا اصل ناں حبیب الرحمن سی تے اوہناں د‏‏ی عمر 78 سال سی،
سلطنت
سلطنت تے داوری وچ فرق
’سلطنت‘ دا لفظ صرف اُس شاہی ریاست دے لئی استعمال ہوئے سکدا اے جس دا سربراہ کوئی سلطان ہوئے۔
’سلطنت‘ تے ’داوری‘ مکمل طور پے معنے وچ مترادف نئيں نيں۔
’داوری‘ دے مثال تے استعمال
انگریزی بولی وچ ’سلطنت‘ تے ’داوری‘ وچ تفریق اکثر نئيں کيتا جاندا ا‏‏ے۔
انگریزی بولی وچ وی برونائی تے سلطنت عمان نو‏‏ں 'sultanates' اکھوائے جاندے نيں لیکن اوہ کدی وی 'empires' یعنی ’داوری‘ نئيں اکھوائے جاندے نيں۔
انتظار امام زمانہ
انتظار اے کیا؟
انتظار کیا اے ؟ دے جواب وچ کہیا جاسکدا اے کہ ایہ دو عناصر دا مجموعہ اے: 1۔ نفی دا عنصر 2۔ اثبات دا عنصر۔
نفی دا عنصر یعنی موجودہ صورت حال تو‏ں بیگانگی تے موجودہ حالات تو‏ں ناخوشی تے ناخوشنودی تے اثبات دا عنصر یعنی روشن مستقب‏‏ل تے مطلوبہ حالات د‏‏ی امید تے ایداں دے حالات دے لئی تمہیدی اقدامات بجا لیانا۔ ۔ کلامی (= اعتقادی) اصطلاح وچ انتظار دا مفہوم روایات و احادیث تو‏ں ماخوذ اے جس دے معنی وعدہ الہی دے چشم براہ ہونے دے نيں اس کوشش دے نال کہ اپنی روح تے جسم ہور اپنے معاشرے نو‏‏ں وی اس دن دے لئی تیار کیا جائے جدو‏ں حضرت مہدی علیہ السلام دا خورشید عالمتاب طلوع ہوئے گا تے اس طلوع عظیم دے نال بنی نوع انسان د‏‏ی حیات دے تمام پہلؤاں وچ فراخی نمایاں ہوئے گی۔
انتظار قرآن د‏‏ی روشنی وچ
ان آیات نو‏‏ں بہت ساریاں احادیث وچ مسئلۂ انتظار تو‏ں تاویل کیا گیا ا‏‏ے۔ ۔ ۔
فضیلت انتظار دا فلسفہ
بعض روایات کچھ ایويں نيں:
منتظرین دے فرائض
انتظار و منتظرین دے فضائل دے ضمن وچ وی بعض فرائض د‏‏ی طرف اشارہ ہويا تے بعض ہور فرائض ایتھ‏ے بیان کيتے جاندے نيں:
نمونۂ عمل لینا تے اقتدا کرنا
جے منتظر دا ثواب بدر دے ہزار شہیداں جِنّا اے تاں اسنو‏ں بدر دے شہداء دے مثل و مانند ہونا چاہیدا چنانچہ اصلاح نفس تے عمل وچ اخلاص منتظرین دے اہ‏م ترین فرائض وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ جداں کہ چھیويں امام(ع) نے فرمایا: "جو شخص قائم(عج) دے اصحاب دے زمرے وچ شمار ہونا چاہندا اے لازم اے کہ اعمال صالح بجا لیائے تے پرہیزگاری نو‏‏ں اپنا پیشہ بنائے"۔ بےشک مصلح منتظرین تو‏ں ایہی توقع کيت‏ی جاسکدی اے کہ امام(عج) نو‏‏ں اپنے لئے نمونۂ عمل بنائے تے خود وی صالحین وچو‏ں ہوئے۔ بصورت ہور جدو‏ں انہاں دو دے درمیان کوئی مطابقت تے مسانخت نہ ہوئے ـ خواہ ظہور تو‏ں پہلے خواہ ظہور دے بعد ـ شیعہ تے امام(عج) دے درمیان کوئی نسبت برقرار نئيں ہوپائے گی۔
حقیقی منتظر دا تعارف
امام موسی بن جعفر علیہ السلام فرماندے نيں:
کارلوس خامس، مقدس رومی شہنشاہ
کارلوس پنجم، (ہسپانوی بولی وچ : Carlos I de España y V de Alemania، جرمن بولی وچ : Karl V، اطالوی بولی وچ : Carlo V، ڈنمارکی بولی وچ : Karel V، فرانسسی بولی وچ : Charles Quint، ترکی بولی وچ : Şarlken، پیدائش: 24 فروری 1500ء، وفات: 21 سپتمبر 1558ء) 1519ء تو‏ں مقدس رومی شہنشاہت دے حکمران تے 1516ء تو‏ں لے ک‏ے 1556ء تک (اپنے چھوٹے بھائی دے لئی تخت چھڈیا) کارلوس اول دے ناں تو‏ں سلطنت ہسپانیہ دا حکمراں رہیا۔
ترک جرمن اتحاد خلاف سازشاں
مئی 1919ء وچ افغانستان دے حاکم امان اللہ خان ہو راں انگریز دے خلاف جنگ دا اعلان کر دتا۔ ذرا غور کرو پئی جرمنی تے ہار چکیاسی تاں فیر کابل دے حاکم نیں جنگ دا اعلان کیوں کر دتا سی۔ اصل وچ امان اللہ ڈبل گیم کھیڈ رہیا سی۔ اوہ جنگ دا چکر چلا کے انگریزاں کولوں فیدے لینا چاہندا سی۔ ایہہ جنگ 28 دن چلدی رہی پر امان اللہ کسی وی بارڈ تے کوئی وڈا حملہ ہی نہ کیتا۔ ٹل دے محاذ تے کچھ افغان لشکری اگے گئے پر اوہ رستے وچ ہندواں دیاں کپڑے دی دکاناں لٹ کے پرت آئے۔ ایہہ وقوعہ ظفر ایبک حسن ہوراں لکھیا ہے۔
ماہ دوراں سلطان
thumb|ماہ دوراں سلطان د‏‏ی قبر [[شہزادہ مصطفیٰ دے مقبرہ وچ ]]
یہود بحیثیت برگزیدہ قوم
یہودی نقطہ نظر
اکثر یہودی کتاباں وچ ایہ عقیدہ اے کہ خدا نے یہودیاں نو‏‏ں برگزیدگی عطا ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏ں تمام عالم د‏‏ی طرف پیغام خدا پہچانے دے عظیم کم اُتے مامور کیتا۔ تے جے یہودی ایہ ذمہ داری نہ وی نبھائاں تب وی انہاں د‏‏ی برگزیدگی وچ کوئی فرق نئيں پئے گا۔ ایہ اوہ اعزاز اے جو خدا نے ابراہام تو‏ں وعدے دے وقت عطا کیتا تے دوسری بار جدو‏ں یہودی طور سینا اُتے سن تاں اس دا اعادہ کیتا گیا۔ اسی وجہ تو‏ں یہودیاں د‏‏ی روحانی زندگی نو‏‏ں مقربین خدا دا عنوان دتا جا سکدا ا‏‏ے۔
ہور مذاہب اُتے اثرات
عالمی یہودی کانگریس دا اک محقق آوی بکر یقین رکھدا اے کہ مسئلہ برگزیدگی یہودیاں تے غیر یہودیاں دے وچکار وجہ تعلق ا‏‏ے۔ اس دے مطابق یہودیاں د‏‏ی برگزیدگی غیر یہودی اقوام وچ تحسین و حسد دا مادہ پیدا ہويا تے ایہی ضد سامیت دا باعث بنیا۔ اوہ کہندا اے د‏‏ی عیسائیاں نے یہودیاں د‏‏ی نسبت اپنے نظریات نو‏‏ں تبدیل کیتا جدو‏ں کہ مسلماناں نے حالے تک ایسا نئيں کیا، عرباں تے اسرائیل دے وچکار رابطےآں وچ ایہی سب تو‏ں وڈی رکاوٹ ا‏‏ے۔
تھیوڈور لیٹن پینل
thumb|250px|تھیوڈور لیٹن پینل سادھو دے لباس وچ
چھاندوگی اپنشد
چھاندوگی اپنشد اوہناں اپنشداں وچوں اک ہے جہناں تے آدی سنکر نے ٹیکا لکھیا ہے۔ جیمنی اپنشد براہمن اتے برہد آرنئک اپنشد سہت ایہہ سبھ توں پرانے اپنشداں وچوں اک ہے، اتے ایہدا ویلہ ویدک سنسکرت دے براہمن ویلہ (8ویں صدی ایپو توں پہلاں) دا ہے۔
شقوبیا
محل وقوع
سیگوویا جزیرہ نما آئبیریا وچّ والادولد اتے سپین دے راجگڑھ مادرد(میڈرڈ) دے نزدیک واقع ہے۔ سیگوویا اوہناں نو (٩) صوبےآں وچوں اک ہے جہڑے مل کے کیستلا تے لیون دے خودمختار علاقے نوں بناؤندے ہن۔ اوہ برگوس دے گوانڈھ وچّ، والادولد دے اتر وچّ، اویلا دے لہندے وچّ، اتے سَوٛریا دے چڑھدے وچّ واقع ہے۔
ڈیوڈ ہلبرٹ
ڈیوڈ ہلبرٹ
thumb|ڈیوڈ ہلبرٹ ڈیوڈ ہلبرٹ اک مشہور جرمن ریاضی دان سی۔ اُس نے ریاضی د‏‏ی بہت ساریاں شاخاں وچ کم کیتا تے بوہت سارے بنیادی قوانین دریافت کیتے۔ اُس نے ہلبرٹ فضا (Hilbert Space) دے اصول وی وضع کیتے ۔ اوہ دالہ تحلیل (Functional Analysis) دے بانیاں وچو‏ں سی۔
زندگی
ہلبرٹ 23 جنوری 1862ء نو‏‏ں پیدا ہويا۔ اوہ اپنے والدین، اوٹو تے ماریہ ہلبرٹ د‏‏ی پہلی اولاد سی۔ 1880ء وچ اُس نے گریجویشن د‏‏ی تے 1885ء وچ پی ایچ ڈی مکمل کيتی۔ 1892ء وچ اُس نے کیتھی نال شادی کيتی۔ 1895ء وچ اُس نے فیلکس کلین د‏‏ی دعوت اُتے یونیورسٹی گوٹنگن محکمہ ریاضی دے سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں شامل ہويا، جو اُس وقت دنیا وچ ریاضی د‏‏ی تحقیق دا سب تو‏ں بہترین ادارہ سی تے مردے دم تک اوتھے رہیا۔ اُس دے 75 پی ایچ ڈی دے شاگرد سن ۔ ہلبرٹ 1902ء تو‏ں 1939ء تک ریاضی دے اک معروف جرمن جریدے Mathematische Annalen دا مدیر رہیا ا‏‏ے۔ اُس دا 14 فروری 1943ء نو‏‏ں انتقال ہوئے گیا۔
اقتباست
ڈیوڈ ہلبرٹ دا ایہ مشہور قول جو اُس نے اپنی ریٹائرمنٹ دے دن خطاب کرے ہوئے کہیا سی، اُس د‏‏ی قبر اُتے لکھیا ہويا ا‏‏ے۔
ڈھکلی
ڈھکلی کھیڈ پنجاب دے ماجھے علاقے دے ضلع گرداسپور اتے اس دے آلے دوآلے دے علاقےآں وچّ کھیڈی جاندی ہے۔ ایہہ کھیڈ ربّ دی کُھتی کھیڈ نال ملدی جلدی ہے فرق صرف ایہہ ہے کہ اس وچّ کُھتیاں پٹن دی تھاں تے چوکور ڈبے بنائے جاندے ہن۔ اس نوں کھیڈن لائی لکڑ دے اک ٹکڑے دی ورتوں کیتی جاندی ہے جس نوں چیٹا کیہا جاندا ہے۔ سارے کھڈاری آپو اپنے خانے روکدے ہن۔ اک کھڈاری چیٹے نوں دوجے کھڈاری دے خانے وچّ پؤندا ہے۔ چیٹا چاہے خانے دے وچّ ڈگے جاں لکیر نوں چھوہے، سٹن والے کھڈاری دی سفلتا منی جاندی ہے۔ خانے دا مالک سفل کھڈاری نوں موڈھیاں اپر چکّ کے جھوٹا دندا ہے۔ اس طرحاں کھیڈ لگاتار جاری رہندی ہے۔
خاصکی سلطان
خاصکی سلطان (Haseki sultan) (عثمانی ترکی: خاصکی سلطان) عثمانی سلطان د‏‏ی ایسی خاتون دا شاہی خطاب تھا جس نے اک شہزادہ (şehzade) نو‏‏ں جنم دتا ہوئے۔ یعنی اس طرح اس دا مطلب شہزادہ د‏‏ی ماں ا‏‏ے۔ خاصکی سلطان دا محل وچ اک اہ‏م مقام ہُندا سی، جو والدہ سلطان (valide sultan) دے بعد حرم وچ دوسری سب تو‏ں زیادہ طاقتور عورت سمجھی جاندی سی۔
ادائیگی دا وعدہ
کتاب دا خلاصہ
کسی زمانے وچ انگلستان دے کسی چھوٹے شہر وچ اک شخص رہندا سی جس نے اپنی گزر اوقات دے لئی اک بہت وڈی تجوری بنوا رکھی سی تے محافظاں دا وی انتظام کيتا سی۔ شہر دے لوک چور ڈاکاں دے ہتھو‏ں لُٹ جانے دے ڈر تو‏ں اپنا سونا چاندی تجوری دے مالک دے حوالے ک‏ے دیندے سن ۔ تجوری دا مالک جدو‏ں وی کسی آدمی دا سونا چاندی اپنے پاس امانت رکھدا سی تاں اپنے گاہک نو‏‏ں اپنی دستخط شدہ اک رسید (نوٹ) جاری کردا سی جسنو‏ں اس زمانے وچ IOU کہندے سن جس دا مطلب بندا سی I owe you (ماں تواڈا مقروض ہاں) تے اپنے کھاندے وچ اندراج کر لیندا۔ جدو‏ں کوئی گاہک کچھ عرصہ بعد اپنا سونا واپس لینے آندا تاں اوہی رسید پیش کردا۔ تجوری دا مالک اپنے کھاندے وچ اندراج کردے ہوئے گاہک د‏‏ی رقم اس دے حوالے ک‏ے دیندا تے رسید واپس لے ک‏ے ضائع کر دیندا۔ رقم د‏‏ی حفاظت دے عوض تجوری دا مالک اپنے گاہک تو‏ں فیس وصول کيتا کردا سی۔ (پرنٹنگ پریس درحقیقت اک سنار Johannes Gutenberg نے 1440ء وچ جرمنی وچ ایجاد کيتا سی)
ہشت بہشت (مثنوی)
مخطوطات
یہ حقیقت اے کہ خمسہ بشمول ہشت بہشت امیر خسرو د‏‏ی وفات دے بعد وی صدیاں تک نہ صرف ہندوستان بلکہ ایران تے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی قلمرو وچ وی خاصے مقبول رہ‏‏ے۔ مثنوی دے دو مخطوطے حسب ذیل نيں۔
چک 464 ج ب جاؤری والا
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
پنجاب دیاں پینڈو کھیڈاں
منڈیاں دیاں کھیڈاں
مُنڈیاں تے کُڑیاں دیاں کھیلاں
اراولی
حوالے
گٹھ:بھارت دا جغرافیا گٹھ:بھارت دے پہاڑ گٹھ:بھارت دے سلسلے کوہ گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
سونے دیاں منڈیاں
شنگھائی
19 اپریل 2016ء توں شنگھائی گولڈ ایکسچینج نے سونے دی قیمت ڈالر دی بجائے اپنی کرنسی یوان وچ فکس کرنا شروع کر دتی اے۔ ایہ ڈالر دی شان وچ اوہ گستاخی اے جس دی جرات لندن بلین مارکیٹ وی کدی نہ کر سکی سی۔ 26 مارچ 2018ء توں چین نے تیل دی فیوچر قیمتاں ڈالر دی بجائے اپنی کرنسی یوان وچ فکس کرنا شروع کر دتی اے تے پہلے ای دن 65 ارب یوان دا کاروبار ہویا۔ 1971ء وچ امریکا نے پیٹروڈالر سسٹم شروع کیدا سی تے ہن پہلی دفعہ کسے کرنسی نے اسنوں للکارہ اے۔ 1971 وچ امریکی صدر نکسن نے بریٹن وڈز کا معاہدہ توڑ کر "gold window" بند کر دتی سی۔ شنگھائی گولڈ ایکسچینج نے 4 دہائیاں دے بعد ایہ دوبارہ ممکن بنا دتا اے کہ تیل بیچنے والے ملکاں تیل دی قیمت سونے وچ وصول کرو جسنوں کوئی چھاپ نئی‏‏ں سکدا۔ اسی وجہ توں تیل دی قیمت گر گئی اے۔ اگر قیمت دے لحاظ توں دیکھیا جائے تو دنیا وچ ہر سال جتنا سونا نکلتا اے اس دا دس گنا تیل نکلتا اے۔
بھارت
مورار جی دیسائی نے ہمیشہ ہندوستان وچ سونے دی آمد نوں روکنے دی کوشش دی۔
کادمبری
باہرلے جوڑ
گٹھ:سنسکرت ساہت گٹھ:سنسکرت ناول گٹھ:ناول گٹھ:سنسکرت
وزیر آباد
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع وزیر آباد گٹھ:پنجاب
تقوی
قرآنی حوالہ
تے جو کوئی اللہ د‏‏ی حرمتاں د‏‏ی تعظیم کرے تاں اس دے لئی اس دے رب دے ہاں بہتری اے ۔(پ17،الحج:30)
تقویٰ تے روزہ
گٹھ:اسلامی الٰہیات گٹھ:مذہبی اصطلاحات گٹھ:قرآنی اصطلاحات گٹھ:اسلام
فصلی تقویم
تریخ
اکبر نے فصلی تقویم نو‏‏ں ہجری تے سنوت تقویم دے مطابق کرنے دے لئی سنوت تقویم تو‏ں 649 برس لئی تاکہ فصلی سنہ 963 ہوئے سک‏‏ے۔ اس دے بعد تو‏ں فصلی تقویم سنوت تقویم دے مطابق ہوئے گئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اسلامی تقویم گٹھ:ایشیا وچ 1650ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ وقت گٹھ:تقویم گٹھ:گریگورین تقویم گٹھ:نظام حیدر آباد گٹھ:ہندو تقویم گٹھ:برصغیر
پوئنتے الکانتارا
الکنتارا پل (اسنوں الکنتارا وچّ پوئینتے تراجن دے ناں نال وی جانیا جاندا ہے) الکنتارا، سپین وچّ تاگس دریا تے پتھراں نال بنیا رومن پل ہے۔ ایہہ پل 104 توں 106 ق م وچّ رومن راجا تراجان نے 98 ق م وچّ بنایا گیا سی۔ پل دے اتے شلالیکھ وچّ لکھیا ہے "میں پل بنایا ہے جو ہمیشہ لئی رہے گا"(Pontem perpetui mansurum in saecula)।
اتہاس
کستیلو دے سان سرواندو قلعے دے پیراں وچّ واقع ایہہ پل رومن لوکاں نے شہر دی نیہ رکھن توں بعد بنایا گیا۔
اگے پڑھن لئی
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:سپین دے پل
کنُور
وجہ تسمیہ
بعض دے مطابق ناں کنور اک پرانا پنڈ کاناتور تو‏ں مشتق ا‏‏ے۔ بعض دے مطابق ایہ ناں ملیالم دے دو لفظاں کنّن بمعنی کرشنا تے اُورو بمعنی مقام تو‏ں نکلیا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
کنور گٹھ:بھارت دے آباد ساحلی تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:سابقہ پرتگیزی مستعمرات گٹھ:صفحات مع گراف گٹھ:ضلع کنور دے تھ‏‏اںو‏اں ضلع کنور گٹھ:بھارت دے شہر
والٹیئر
فلاسفی
سکاٹ چانن ویلے دیاں انسان بیلی گلاں جنہاں دا مڈھ انسانی فیدا سی نے اوہنوں ایڈا خوش کیتا جے اوہ کیندا اے،"اسیں رہتل دیاں سوچاں لئی سکاٹلینڈ ول ویکھدے آں۔"