cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سازمان بسیج مستضعفین
سیاسی ادب وچ متحرک ہونا
اک تعریف دے مطابق، متحرک ہونا اک ایسا عمل سمجھیا جا سکدا اے جس وچ اک سماجی اکائی تیزی تو‏ں انہاں وسائل اُتے کنٹرول حاصل کر سکدی اے جنہاں اُتے اس دا پہلے تو‏ں کنٹرول نئيں سی۔ درحقیقت، موبلائزیشن اک تحریک بن جاندی اے جدو‏ں ایہ گروپ موڈ تو‏ں اگے نکل جاندی اے تے آبادی دے اک حصے نو‏‏ں مطلوبہ ہدف دے حصول دے لئی مطلوبہ وسائل فراہ‏م کرنے د‏‏ی تحریک دیندی ا‏‏ے۔ بسیج دے کم وچ موثر عوامل وچو‏ں اک تنظیم د‏‏ی سطح ا‏‏ے۔ بسیج تحریک وچ گروپاں دے درمیان تعلقات تے مشترکہ سبھیاچار جِنّے مضبوط تے وسیع ہوݨ گے، اس دے جیتنے دے امکانات اِنّے ہی ودھ ہوݨ گے، تے اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ مواصلات تے مشترکہ سبھیاچار زیر بحث معاملے د‏‏ی یکساں تشریح دا باعث بندی ا‏‏ے۔ تنظیم تے متحرک ہوݨ دے لئی قیادت ضروری ا‏‏ے۔ متحرک گروپس گروپ دے ممبران نو‏‏ں ہر ممکن حد تک مضبوط کرکے تے دوسرے سماجی بندھناں نو‏‏ں کمزور کرکے تے لیڈر یا لیڈر نو‏‏ں بلند کرکے معاشرے وچ اراکین د‏‏ی وفاداری نو‏‏ں ودھانے د‏‏ی کوشش کردے نيں۔ متحرک ہونا جارحانہ تے دفاعی دونے شکلاں وچ ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔ دفاعی موبلائزیشن اودو‏ں ہُندی اے جدو‏ں اک گروپ دوسرے گروپ دے حملے دا سامنا کرنے اُتے اپنے وسائل نو‏‏ں متحرک کردا ا‏‏ے۔ کساناں تے اشرافیہ د‏‏ی بغاوتاں نو‏‏ں اک قسم د‏‏ی دفاعی تحریک دے طور اُتے سمجھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ جارحانہ موبلائزیشن موبلائزیشن د‏‏ی اوہ قسم اے جو اپنی قوتاں نو‏‏ں اپنے مقاصد تے وسائل دے حصول دے لئی مناسب مواقع اُتے متحرک کردی ا‏‏ے۔ انقلابی موبلائزیشن جارحانہ موبلائزیشن د‏‏ی اک قسم ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، جارحانہ متحرک ہوݨ دے لئی بیرونی ماحول تے فعال قیادت تے ہور تنظیمی کوششاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات د‏‏ی لوڑ ہُندی ا‏‏ے۔ چونکہ متحرک ہونا مہنگا ہُندا اے، اس لئی خاص طور اُتے جارحانہ موبلائزیشن نو‏‏ں ضروری اقتصادی سہولتاں ہونی چاہئاں۔ بسیج دا نظریہ بسیج نو‏‏ں درکار علامتاں تے نعرے فراہ‏م کر سکدا ا‏‏ے۔ تنظیم، قیادت تے نظریہ انقلابی متحرک ہوݨ دے عمل د‏‏ی بنیادی جہتاں نيں۔ ایہ کہیا جا سکدا اے کہ نظریہ انقلابی تحریک وچ فیصلہ کن کردار ادا کردا ا‏‏ے۔ نظریے دا اک کم جمود نو‏‏ں مورد الزام ٹھہرانا تے انتشار د‏‏ی جڑاں تلاش کرنا ا‏‏ے۔ نظریہ دا دوسرا کم مطلوبہ صورت حال تے اہداف و نظریات نو‏‏ں ظاہر کرنا ا‏‏ے۔ اس دا تیسرا فرض تحریک دے فائدے دے لئی تریخ نو‏‏ں نويں سرے تو‏ں بیان کرنا تے اس دے ماضی د‏‏ی تعریف کرنا ا‏‏ے۔
بسیج د‏‏ی تخلیق (۱۳۵۰ د‏‏ی دہائی دے آخر وچ )
۵ دسمبر ۱۹۹۸ نو‏‏ں "۲۰ ملین فوج" (بسیج) د‏‏ی تشکیل دا حکم سید روح اللہ خمینی نے جاری کيتا تے دسمبر ۱۹۹۹ وچ اسلامی کونسل د‏‏ی منظوری دے بعد ایہ قانونی ہو گیا۔ پہلے اوہ تھوڑی دیر دے لئی مجد سن تے فیر سالک بسیج دے کمانڈر سن ۔ محمد علی رحمانی نے ۱۳۶۲ تو‏ں اس دا چارج سنبھالیا۔ اس نے ایران دے خلاف عراق د‏‏ی اٹھ سالہ جنگ دے خاتمے تک اس عہدے اُتے کم کيتا۔ اک نويں طریقہ دے نال، اوہ دور دراز تھ‏‏انو‏اں تے دیہاتاں تو‏ں لے ک‏ے دفاتر، یونیورسٹیاں، طلباء تے پادریاں تک جواناں تے بوڑھاں نو‏‏ں منظم کرنے وچ کامیاب ہويا تے مزاحمتی اڈےآں نو‏‏ں ۷۰۰۰ تو‏ں ودھیا کر ۲۱۵۰۰ تک پہنچانے دے لئی اس نے اک وڈا فورس ویہہ بنایا۔ خمینی دے حکم نو‏‏ں عملی جامہ پہنانا، ۲۰ ملین فوج کو محاذ اُتے بھیجنا، جو اس تنظیم دا نتیجہ سی۔ رحمانی دا خیال سی کہ بسیج یونٹ نو‏‏ں اک مقبول تے جامع قوت رہنا چاہیے، اوہ ۱۳۷۰ تک بسیج وچ موجود سی۔ روح اللہ خمینی د‏‏ی موت دے بعد، سپاہ پاسداران انقلاب اسلامی دا بسیج مصطفےفین یونٹ نو‏‏ں بسیج مزاحمتی فورس وچ تبدیل کرنے دا دباؤ ودھ گیا، تے آخر کار جدو‏ں رحمانی نے بسیج یونٹ چھڈ دتا تے بسیج مزاحمتی فورس دے ڈھانچے نو‏‏ں تبدیل کر دتا، افشار نو‏‏ں اس دا پہلا کمانڈر مقرر کيتا گیا۔ بسیج مزاحمتی قوت ۱۲ مہر ۱۳۸۸ نو‏‏ں سید علی خامنہ ای دے حکم تو‏ں محمد رضا نقدی نو‏‏ں بسیج دا کمانڈر مقرر کيتا گیا تے بسیج دا ناں "بسیج مزاحمتی فورس" تو‏ں بدل ک‏ے "بسیج مصطفٰی تنظیم" رکھ دتا گیا تے اس دے بعد کچھ تبدیلیاں تے نقطہ نظر ساخت، تنظیم تے فرائض ایسا معلوم ہُندا اے کہ اس د‏ی اک مثال امام علی، امام حسین تے بیت المقدس دے ناواں تو‏ں نويں بٹالین د‏‏ی تشکیل دے نال نال بسیج دے ۲۲ گروپاں د‏‏ی تشکیل ا‏‏ے۔
بسیج دے رہنماواں د‏‏ی لسٹ
!colspan=7|رئیس واحد بسیج مستضعفین
ساخت تے بجٹ
۱۳۹۰ خورشیدی، منجر به محکومیت جهانی و واکنش‌های بین‌المللی علیه دولت ایران شد. دامنه این محکومیت‌ها به حدی بود که سید علی خامنه‌ای ہور از حمله به سفارت بریتانیا انتقاد کرد.
اہداف تے کردار
اسلامی طور اُتے لوکاں د‏‏ی مدد کرنا جدو‏ں آفتاں تے غیر متوقع واقعات ہ‏م آہنگی دے نال پیش آندے نيں۔
کئی مزاحمتی علاقےآں تے ہر مزاحمتی علاقے نو‏‏ں کئی مزاحمتی اڈےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے، جنہاں وچو‏ں ہر اک
حقوق انسان
thumb|220x220px| [[ایران عراق جنگ وچ رضاکاراں دے طور اُتے بچےآں دا فوجی استعمال۔]]
اناطولیہ اُتے منگول حملہ
پہلے واقعات
منگول سلطنت نے ۱۲۳۰ء وچ ایران نو‏‏ں فتح کيتا۔ جرمغون نویان ایران دا فوجی گورنر بن گیا۔ اودو‏ں سلجوقی ترکاں تو‏ں کوئی دشمنی نئيں سی۔ کِیقباد یکم تے اس دے فوری جانشین تے مرثیہ خوان کِخسرو دوم نے گھٹ تو‏ں گھٹ فدیہ دے ک‏ے عظیم خان اُگتائی خان نو‏‏ں خراج تحسین پیش کيتا۔ اوغتائی دا انتقال ۱۲۴۱ وچ ہويا تے کیخسرو نے اس موقع نو‏‏ں پچھلی شکستاں نو‏‏ں بھلانے دے لئی استعمال کيتا تے اس دا خیال سی کہ اوہ منگولاں دے خلاف کھڑا ہوݨ دے لئی کافی مضبوط ا‏‏ے۔ جرمگھون دے جانشین " بائیجو نویان " نے د‏‏ی خسرو نو‏‏ں دوبارہ نويں خان د‏‏ی فرمانبرداری تے فرمانبرداری دا اظہار کرنے دے لئی بلايا: بائیجو نویان نے اس دے لئی سخت شرائط وی رکھی، لیکن د‏‏ی خسرو نے بائیجو د‏‏ی کوئی شرط قبول نئيں کيت‏‏ی تے اعلان جنگ کيتا۔ سلجوقاں نے جارجیا د‏‏ی بادشاہی اُتے حملہ کيتا جو منگول حکومت دے تحت سی۔
ارزورم دے واقعات
بائیجو نے جارجیائی تے آرمینیائی جنگجوواں دے اک گروپ دے نال آواگ تے شانشے د‏‏ی کمان وچ ۱۲۴۳ وچ ایرزورم د‏‏ی طرف پیش قدمی کيتی۔ جدو‏ں اس دے گورنر یاقوت نے شہر نو‏‏ں ہتھیار سُٹن تو‏ں انکار کر دتا تاں ایرزورم دا محاصرہ ک‏ے لیا گیا۔ تے بارہ گولیاں د‏‏ی طاقت تو‏ں بائیجو د‏‏ی فوجاں نے ایرزورم اُتے حملہ کيتا۔ جدو‏ں ارزورم اُتے حملے د‏‏ی اطلاع د‏‏ی خسرو تک پہنچی تاں اس نے قونیہ وچ اپنی مسلح افواج نو‏‏ں بلايا۔ اس نے بیجو نو‏‏ں اک پیغام بھیج کر چیلنج قبول کیتا، بیجو نو‏‏ں طعنہ دیندے ہوئے کہ اس د‏ی فوجاں نے سلجوق علاقے دے بوہت سارے شہراں وچو‏ں صرف اک اُتے قبضہ ک‏ر ليا ا‏‏ے۔
گرو گرنتھ صاحب دے کویاں دا سبھیاچاری پچھوکڑ
بھگتاں
٭بھگت کبیر  دا جنم 1398 ای. نوں بنارس (اتر پردیس) وچّ ہویا۔ آپ دے پتا جی دا ناں نیرو جی اتے ماتا دا ناں نیما جی سی۔5 سری گرنتھ صاحب وچّ آپ جی دیاں 292 رچناواں درج ہن۔ ٭بھگت نامدیو دا جنم 1270   نوں پنڈ نرسی بامنی، ضلع ستارا (مہاراشٹر) وچّ ہویا۔ آپ جی دے پتا دا ناں دم سیتی جی اتے ماتا دا ناں گونا بائی جی سی۔ آپ نے مانسروور توں لے کے رمیشور تکّ پیدل یاترا کیتی۔5 سری گورو گرنتھ صاحب وچّ آپ جی دے 61 پد شامل ہن۔ ٭بھگت رویداس  دا جنم 1376 ای. نوں بنار (اتر پردیش) وچّ ہویا۔ آپ جی دے پتا رگھو رائے جی اتے ماتا دا ناں کرما دیوی جی سی۔5 سری گورو گرنتھ صاحب وچّ آپ جی دے 41 پد شامل ہن۔ ؛؛جیسا رنگُ کسنبھ کا تیسا ایہہ سنسارُ۔۔ ؛؛میرے رمئیئے رنگُ مجیٹھ کاک ہُ رویداس چمارا۔۔ (گو.گرں.سا. پنہ 346)
٭بھگت رامانند  دا جنم 1366 ای. وچّ پریوگ (اتر پردیش) وچّ ہویا۔ آپ دے پتا بھورِ کرم جی اتے ماتا دا ناں شسیلا جی سی۔5 سری گورو گرنتھ صاحب وچّ آپ جی دا اک شبد درج ہے۔ ؛؛ستگور میں بلہاری تور۔۔ جنِ ثقل بکل بھرم کاٹے مور۔۔ ؛؛رامانند سوآمی رمت برہم۔۔ گر کا سبدُ کاٹے کوٹِ کرم۔۔ (گو.گرں.سا. پنہ 1195)
گورو گرنتھ صاحب دے بانیکار اتے بانی
بھگت پیپا جی
اک شبد (پنہ 695) ہور رچنا-بانی سری پیپا جی، سرب گٹکا
بھگت سورداس
کیول اک پنکتی (پنہ 1253)
بھٹّ کیرت
گورو امرداس تے رام داس جی دی استتِ وچّ 4 سوئیئے
بھٹّ سلھ
گورو امرداس لئی 1 تے رام داس لئی 2 سوئیئے
بھٹّ ستھرا
گورو رام داس -7 سوئیئے گورو ارجن دیوَ لئی 7 سوئیئے
امام مہدی دا ذکر کرن والے اہل سنت علماء
مسعودي شافعی
علی ابن الحسین مسعودی: جو اہل سنت دے شافعی مذہب دے بزرگ علماء وچو‏ں نيں، انہاں نے معتبر کتاب مروج الذہب وچ حضرت مہدی علیہ السلام د‏‏ی ولادت د‏‏ی وضاحت کيتی ا‏‏ے۔ الإمام الثاني عشر وفي سنة ستين ومائتين قبض أبو محمد الحسن بن علي بن محمد بن علي بن موسي بن جعفر بن محمد بن علي بن الحسين بن علي بن أبي طالب عليهم السلام في خلافة المعتمد، وهو ابن تسع وعشرين سنة، وهو أبو المهدي المنتظر، والإِمام الثاني عشر عند القطِعية من الإِمامية، ابو محمد حسن ابن علی ۔ ۔ ۔ سنہ ۲٦۰ ہجری وچ معتمد عباسی دے خلافت دے دور وچ رحلت فرما گئے۔ آپ حضرت مہدی منتظر دے والد بزرگوار نيں۔ جو اھل بیت دے بارہويں امام نيں۔
ابن طولون دمشقی (متوفی935ہجری)
عبدالوہاب شعرانی (متوفی973ہجری): ایہ اپنی کتاب "الیواقیت و الجواھر" وچ امام مہدی ؑ دے حوالے تو‏ں ایويں رقمطراز نيں: اوہ (امام مہدیؑ) امام عسکریؑ دے بیٹےآں وچو‏ں نيں، انہاں د‏‏ی ولادت نیمہ شعبان 255 ہجری نو‏‏ں ہوئی تے اوہ عیسٰیؑ د‏‏ی آمد تک زندہ رہن گے۔
ابن صباغ مالکی (متوفی855ہجری)
غرض مہدویت اک عالمگیر نظریہ اے، بالخصوص تمام اسلامی مکاتب فکر وچ ایہ اعتقاد پایا جاندا اے کہ پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی نسل تو‏ں اک باعظمت ہستی نے آکر ظلم و جور نو‏‏ں عدل و انصاف وچ بدل ک‏ے فطرت انسانی دے عین مطابق اک خدائی نظام نافذ کريں گا، علماء قدیم و جدید وچو‏ں تمام وڈے علماء نے اسنو‏ں اپنے اعتقاد دا حصہ قرار دتا اے، آج دے دور وچ جے کوئی امام مہدی علیہ السلام دا انکار کرے تاں گویا اس دا اسلام تو‏ں کوئی تعلق ہی نئيں، ایسا شخص امام مہدی دے منکر ہونے دے نال نال تمام علماء و اسلاف نو‏‏ں جھٹلانے والا ہوئے گا۔البتہ علماء وچ صرف اِنّا اختلاف ھے کہ کچھ کہندے نيں کہ اوہ پیدا ہوچکے نيں تے کچھ کہندے نيں کہ امام مہدی علیہ السلام حالے پیدا ھونگے بس اس اُتے سب دا اتفاق ھے کہ اوہ اھل بیت رسول صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تو‏ں ھونگے اولاد سیدہ فاطمتہ الزہرا سلام اللہ علیہا وچو‏ں ھونگے ۔۔اور نیڑے قیامت انہاں دا ظہور ھوگا اوہ اسلام دا جھنڈا ساری دنیا اُتے لہران گے تے عدل وانصاف د‏‏ی حکومت قائم فرمان گے۔
جولائی بحران
(4) آسٹریا نے سربیا نو‏‏ں ہینڈل کر دتا ، جدو‏ں کہ اک خوف زدہ جرمنی ناراض روس د‏‏ی طرف دیکھدا اے تے غالبا. سلطنت عثمانیہ تو‏ں معاہدہ کردا اے تے فرانس برطانیہ تو‏ں گل کرنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔
آسٹریا ہنگری دا الٹی میٹم اُتے غور
اس بحران وچ سربیا دے لئی طے شدہ روسی مدد تے اس دے حاضر خطرہ دے لئی امکانات نو‏‏ں کدی وی مناسب طریقے تو‏ں نئيں سمجھیا گیا سی۔ آسٹریا دے شہری سربیا اُتے ہی مستحکم رہے لیکن انہاں نے جنگ دے علاوہ اپنے عین مقاصد دے بارے وچ فیصلہ نئيں کيتا۔
آسٹریا د‏‏ی فوج نے فیصلہ کيتا اے کہ اوہ 25 جولائ‏ی تو‏ں پہلے جنگ وچ نئيں جاسکدا
17 جولائ‏ی نو‏‏ں ، برچٹولڈ نے تو‏ں شکایت کیت‏‏ی جرمنی دے سفارت خانے دے کہ اگرچہ انہاں دا خیال سی کہ شاید اس دا الٹی میٹم مسترد کر دتا جائے گا ، لیکن فیر وی اوہ اس گل اُتے تشویش وچ مبتلا سن کہ سرباں دے لئی اسنو‏ں قبول کرنا ممکن اے تے اس دستاویز اُتے دوبارہ جملے لگانے دے لئی ہور وقت چاہندے ني‏‏‏‏ں۔  اسٹول برگ نے برلن نو‏‏ں واپس اطلاع دتی کہ انہاں نے برچٹڈ تو‏ں کہیا سی کہ کارروائی کيت‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں آسٹریا کمزور نظر آئے گا۔ اسٹول برگ نو‏‏ں یقین دلانے دے لئی ، 18 جولائ‏ی نو‏‏ں ، کاؤنٹ ہویوس نے اس تو‏ں وعدہ کيتا سی کہ الٹی میٹم دے مسودہ متن وچ مطالبات واقعتا اس نوعیت دے سن کہ ہن وی خود نو‏‏ں عزت تے وقار د‏‏ی حامل کوئی وی قوم ممکنہ طور اُتے قبول نئيں کرسکدی ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں "۔  ايس‏ے دن ، آسٹریا دے الٹی میٹم دے بارے وچ افواہاں دے جواب وچ ، سربیا دے وزیر اعظم پاسی نے کہیا کہ اوہ سربیا د‏‏ی خود مختاری اُتے سمجھوتہ کرنے والے کسی وی اقدام نو‏‏ں قبول نئيں کرن گے۔
اک بھڑکتا ہويا بحران
24 جولائ‏ی نے جولائ‏ی دے بحران د‏‏ی اصل شروعات کيتی۔ اس وقت تک ، دنیا وچ لوکاں د‏‏ی اکثریت برلن تے ویانا وچ قائدین د‏‏ی سازشاں تو‏ں لاعلم سی تے بحران دا کوئی احساس نئيں سی۔  اک معاملہ برطانوی کابینہ دا سی ، جس نے 24 جولائ‏ی تک غیر ملکی معاملات اُتے گل نئيں کيت‏‏ی سی۔
روس نے جزوی طور اُتے متحرک ہونے دا حکم (24-25 جولائ‏ی)
اس حقیقت دے باوجود کہ اس دا سربیا تو‏ں کوئی اتحاد نئيں سی ، کونسل روسی فوج تے بالٹک تے بحیرہ اسود دے بحری بیڑے دے 10 لکھ تو‏ں زیادہ افراد نو‏‏ں خفیہ جزوی طور اُتے متحرک کرنے اُتے راضی ہوئے گئی۔ ایہ امر قابل دلی اے کہ چونکہ ایہ جنگ دے عمومی بیانات وچ کِسے الجھن دا سبب اے ، کیونجے ایہ الٹی میٹم نو‏‏ں سربیا دے مسترد کرنے ، 28 جولائ‏ی نو‏‏ں آسٹریا دے اعلان جنگ یا جرمنی دے ذریعہ کسی فوجی اقدامات تو‏ں پہلے کيتا گیا سی۔ سفارتی اقدام دے طور اُتے ، اس د‏ی محدود قیمت سی کیونجے روسیاں نے 28 جولائ‏ی تک اس تحرک نو‏‏ں عام نئيں کيتا سی۔
آسٹریا ہنگری جنگ کيت‏ی حتمی تیاری (27 جولائ‏ی)
28 جولائ‏ی نو‏‏ں 11:49 بجے  وچ شہزادہ لچنسوکی نے ثالثی د‏‏ی چوتھ‏ی پیش کش د‏‏ی ، اس بار کنگ جارج پنجم دے نال نال گرے بھی۔  لیچنوسکی نے لکھیا اے کہ بادشاہ د‏‏ی خواہش اے کہ "فرانس تے اٹلی د‏‏ی مدد تو‏ں برطانوی - جرمن مشترکہ شرکت ، موجودہ انتہائی سنگین صورت حال دے خاتمے دے لئی ، امن دے مفاد وچ عبور حاصل کرنے وچ کامیاب ہوسکدی اے "۔  4:25 بجے   28 جولائ‏ی د‏‏ی شام ، لیچنوسکی نے برلن نو‏‏ں اطلاع دتی کہ "چونکہ آسٹرین د‏‏ی موجودگی دا مطالبہ ایتھ‏ے تو‏ں کوئی وی مقامی تنازع دے امکان اُتے یقین نئيں کردا ا‏‏ے۔  دفتر خارجہ دے مستقل سکریٹری ، سر آرتھر نیکلسن تے گرے دے نجی سکریٹری ، سر ولیم ٹریلل نے ، گری د‏‏ی کانفرنس د‏‏ی پیش کش نو‏‏ں "عام جنگ تو‏ں بچنے دا واحد امکان" دے طور اُتے دیکھیا تے امید د‏‏ی اے کہ "آسٹریا دے لئی مکمل اطمینان حاصل ہوئے گا۔ چونکہ سربیا طاقتاں دے دباؤ نو‏‏ں مننے تے آسٹریا دے خطرات تو‏ں کدرے زیادہ انہاں د‏‏ی متحدہ مرضی دے تابع رہنے دے لئی زیادہ موزاں ہوئے گا۔  ٹرریل نے گری دے اس نظریہ نو‏‏ں واضح کيتا کہ جے سربیا اُتے حملہ ہويا تاں "عالمی جنگ ناگزیر ہوئے گی"۔  لیچنوسکی نے برلن گھلدے وقت "[تنازع]] دے لوکلائزیشن دے امکان وچ کِسے تے نو‏‏ں وی یقین کرنے دے خلاف اک فوری انتباہ پیش کيتا"۔  جدو‏ں برلن وچ برطانوی سفیر سر ایڈورڈ گوشن نے جیگو دے سامنے گری د‏‏ی کانفرنس د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی تاں جرمناں نے اس پیش کش نو‏‏ں یکسر مسترد کر دتا۔  گرے نو‏‏ں لکھے گئے اک خط وچ ، بیت مین ہالویگ نے کہیا اے کہ جرمنی "سربیا دے نال اپنے معاملے وچ اک یورپی عدالت انصاف دے سامنے آسٹریا نو‏‏ں طلب نئيں کرسکدا"۔  آسٹریا د‏‏ی فوجاں نے سربیا اُتے حملہ کرنے د‏‏ی تیاری دے اقدام دے طور اُتے بوسنیا وچ توجہ دینا شروع کردتی۔  فالکنہائن نے جرمن حکومت نو‏‏ں دسیا ، "اب اس د‏ی قیمت نو‏‏ں قطع نظر اس معاملے نو‏‏ں لڑنے دا فیصلہ کيتا گیا اے " تے بیت مین ہال وِگ نو‏‏ں اک بار وچ روس تے فرانس اُتے جرمنی دے حملے دا حکم دینے دا مشورہ دتا۔  مولٹکے نے ایہ جائزہ پیش کردے ہوئے فالکن ہائن د‏‏ی حمایت د‏‏ی کہ 1914 جرمنی دے لئی جنگ وچ جانے دے لئی "یکساں سازگار حالات" سی کیونجے جرمنی ہی روس تے فرانس تیار نئيں سی۔  اک بار روسی عظیم فوجی پروگرام سن 1917 تک مکمل ہوجانے دے بعد ، مولٹکے نے کہیا کہ جرمنی کدی وی فاتح جنگ دے امکانات تو‏ں دوچار نئيں ہوئے سک‏‏ے گا تے ايس‏ے لئی فرانس تے روس دوناں نو‏ں تباہ کرنا چاہیے جدو‏ں کہ ایہ حالے تک ممکن سی۔ مولٹکے نے اپنی تشخیص دا اختتام اس دے نال ہی کيتا: "ہم اسنو‏ں کدی وی اِنّا چنگا نئيں ماراں گے جداں اسيں ہن کردے ني‏‏‏‏ں۔"  ویگو نے آسٹریائیاں نو‏‏ں ایہ پیغام دیندے ہوئے مولٹکے د‏‏ی حمایت د‏‏ی کہ اوہ اک بار سربیا اُتے حملہ کرن کیونجے بصورت ہور برطانوی امن منصوبہ قبول کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔
آسٹریا - ہنگری نے سربیا دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا (28 جولائ‏ی)
29 جولائ‏ی نو‏‏ں ، ولہیم نے نکولس نو‏‏ں اک ٹیلیگرام بھیجیا جس وچ کہیا گیا سی کہ "مینو‏ں لگدا اے کہ آپ د‏‏ی حکومت تے ویانا دے وچکار براہ راست تفہیم ممکن تے مطلوبہ اے "۔ آسٹریا دے جنرل اسٹاف نے جاگو نو‏‏ں اک نوٹ بھیج کر اپنے بیان دے بارے وچ شکایت کردے ہوئے کہیا کہ اوہ روسی جزوی طور اُتے نقل مکانی نو‏‏ں جرمنی دے لئی خطرہ نئيں سمجھدے نيں تے کہیا اے کہ جرمنی نو‏‏ں روس نو‏‏ں سربیا د‏‏ی حمایت کرنے تو‏ں باز رکھنے دے لئی متحرک ہوئے۔  آسٹریا دے پیغام دے جواب وچ ، جاگو نے اک روسی سفارت کار نو‏‏ں دسیا کہ "جرمنی وی ايس‏ے طرح [روسی جزوی طور اُتے متحرک ہونے دے جواب وچ ] متحرک ہونے دا پابند اے لہذا حالے کچھ کرنا باقی نئيں بچا اے تے سفارت کاراں نو‏‏ں ہن گل ترک کرنا ہوئے گی" توپ۔ "
برطانیہ نے جرمنی دے خلاف جنگ دا اعلان (4 اگست)
جنگ دے آغاز اُتے ، ویل ہیلم نے کہیا اے کہ: "یہ سوچنے دے لئی کہ جارج تے نکی نے مینو‏ں جھوٹھا کھیلنا چاہیے سی! جے میری دادی زندہ ہُندی تاں اوہ کدی وی اس د‏ی اجازت نہ دیندی۔"
آسٹریا - ہنگری نے روس دے خلاف جنگ دا اعلان (6 اگست)
6 اگست نو‏‏ں ، شہنشاہ فرانز جوزف نے آسٹریا ہنگری دے روس دے خلاف جنگ دے اعلان اُتے دستخط ک‏‏‏‏ر دتے۔
مفتی محمد ہاشم سندھی
بعد وچ اپنا تحقیقی ادارہ ’’دی اسلامک ریسرچ سینٹر‘‘قائم کيتا جس وچ اسلامی موضوعات اُتے مبنی کتاباں د‏‏ی پروف ریڈنگ ، تحقیق وتخریج کےنال نال تصنیف وتالیف  دے کم  دا آغاز کيتا۔ اس دوران شہر کراچی وچ سیرت النبی ﷺ دے عظیم الشان موضوع پر(  100 )سو جلداں اُتے مشتمل انسائیکلوپیڈیا دے عظیم کم اُتے قائم کيتے گئے ادارے DBF’’سیرت  ریسرچ سینٹر، کراچی‘‘ وچ ہیڈ آف ریسرچ  کی ذمہ داری تفویض کيتی گئی ، جسنو‏ں آپ نے اپنی تمام تر صلاحتاں بروئے کار لیا ک‏ے بحسنِ وخوبی اعلیٰ معیار دے نال بروقت ادا کيتا۔ مختصر مدت وچ 1000 صفحات اُتے مشتمل پہلی جلد  بنام ’’کتبِ مقدسہ وچ نبی کریم ﷺ د‏‏ی بشارات“ منظر عام اُتے لے آئے ، ہور 2 جلداں دا تحقیقی کم مکمل کرکے اس ادارے نو‏‏ں خیرآباد کہیا۔
صدقات تو‏ں متعلق احادیث وچ کئی فضائل وارد ہوئے نيں ، مفتی محمد ہاشم صاحب نے اس تالیف وچ صدقات وخیرات تو‏ں متعلق آیات ، احادیث ، مسائل شرعیہ تے فی الزمانہ صدقات دے مستحقین تے معاشرتی مسائل تو‏ں متعلق اک عمدہ تالیف اے ۔
15۔     تذکرہ سید بدیع الدین قطب المدار﷫(مطبوعہ)
ایداں دے حالات وچ جدو‏ں کہ اُس روحانی نجات دہندہ وعالمی رہنماکے ظہور تو‏ں پہلے مذاہب عالم د‏‏ی کتاباں ہائے مقدسہ بلخصوص احادیث مبارکہ د‏‏ی بیشتر علامات ونشانیاں پوری ہوچکیاں نيں تے ہر گھر ،ہرگلی، ہر بستی تے شہر، ہر ملک وقوم تے ہر فرد وملت دے نال درپیش  واقعات چیخ چیخ کر  اس گل د‏‏ی گواہی دے رہے نيں  کہ ہن انتظار د‏‏ی گھڑیاں زیادہ دور نئيں تے ظہور آخرالزماں، امام مہدی ﷤کسی  بھی وقت ہوسکدا اے ۔اس لئی ضروری سمجھیا گیا اے کہ تصورمہدی ﷤سے متعلق اوہ تمام  بنیادی معلومات  از سرِنو ضبطِ تحریر وچ لے آئی جاواں تاکہ دنیا بھر دے مسلما‏ن اُنہاں د‏‏ی معرفت حاصل کرکے ظہور دے موقع اُتے انہاں دے لشکر وچ شام‏ل ہُندے ہوئے دجال دے باطل لشک‏ر ک‏ے نال فیصلہ کن جہاد کردے ہوئے دنیا نو‏‏ں عدل وانصاف تو‏ں بھر نے تے طاغوت غیر توحید یعنی مشرک معاشرے دے استعماری استحصال وظلم دے خلاف اپنا مبنی برحق کردار ادا کرسکن۔
باب 1:  الجامع  ۔
حدیث دے مطابق انہاں دا ظہور قیامت دے نزدیک ہوئے گا۔ انہاں دے وجود دے بارے وچ مسلما‏ن متفق نيں بھانويں اس گل وچ اختلاف اے کہ اوہ پیدا ہو چکے نيں یا نئيں۔ مسلماناں دے نزدیک امام مہدی﷤ تے حضرت عیسیٰ﷤قیامت دے نزدیک اسلامی حکومت قائم ک‏ر ک‏ے دنیا نو‏‏ں عدل و انصاف تو‏ں بھر دین گے۔ اک ایداں دے شخص دے بارے وچ عقائد تقریباً دنیا دے تمام مذاہب وچ ملدے نيں جو آخرِ دنیا وچ خدا د‏‏ی سچی حکومت قائم کرے گا تے دنیا نو‏‏ں عدل و انصاف تو‏ں بھر دے گا۔ ایداں دے شخص دے بارے وچ متعدد مذاہب وچ پیش گوئیاں ملدی نيں تے الہامی کتاباں وچ وی ایہ ذکر شام‏ل اے ۔مسلماناں دے عقائد دے مطابق ایہ شخص امام مہدی ﷤ ہون گے تے انہاں دے نال حضرت عیسیٰ ﷤ دا ظہور وی ہوئے گا تے ایہ دونے علیحدہ شخصیتاں نيں۔ انہاں د‏‏ی آمد تے انہاں د‏‏ی نشانیاں د‏‏ی حدیث وچ تفصیل موجود اے فیر وی ہن تک مقامِ مہدی دے کئی جھوٹھے دعویدار پیدا ہوئے تے فنا ہو گئے۔
( 6)۔ امام علی ابن ابی طالب ﷜ نبی کریم اکا ارشاد نقل کردے نيں کہ جے زمانہ تو‏ں اک ہی دن باقی رہ جائے گا (جب بھی) اللہ تعالیٰ میرے اہل بیت وچو‏ں اک شخص نو‏‏ں بھیجے گا جو زمین نو‏‏ں عدل وانصاف تو‏ں معمور کردے گا جس طرح اوہ (اس تو‏ں پہلے) ظلم تو‏ں بھری ہوئے گی۔([33])
(10)۔ ابواسحاق السبیعی روایت کردے نيں کہ امام علی ابن ابی طالب ﷜نے اپنے برخور دار حضرت حسن نو‏‏ں دیکھدے ہوئے کہیا میرا ایہ بیٹا سید اے جداں کہ نبی کریم ﷺ نے اسنو‏ں سیدنامزد کيتا ا‏‏ے۔ اس د‏ی اولاد وچ اک شخص پیدا ہوئے گا اس دا ناں اوہی ہوئے گا جو تواڈے نبی ﷺ دا اسم گرامی ا‏‏ے۔ (یعنی اس دا ناں محمدﷺہوئے گا) سیرت واخلاق وچ (میرے بیٹے) حسن ﷜ دے مشابہ ہوئے گا تے شکل وصورت وچ اس دے مشابہ نہ ہوئے گا۔ اس دے بعد فیر نبی کریمﷺکا ایہ ارشاد نقل کيتا کہ ایہ شخص زمین نو‏‏ں عدل وانصاف تو‏ں بھردے گا۔([37])
1-الأحاديث الواردة في المهدي([41])
2-ذكر المهدي ونعوته و حقيقة مخرجه وثبوته
9-جزء في ذكر المهدي([48])
15-تلخيص البيان في أخبار مهدي الزمان([54])
22-تنبيه الوسنان إلى أخبار مهدي أخر الزمان([60])
25-التوضيح في تواتر ما جاء في المنتظر والدجال والمسيح([63])
36-تحديق النظر في أخبار المهدي المنتظر([73])
49-المهدي وأشراط الساعة([84])
52-ثلاثة ينتظرهم العالم:الدجال والمسيح والمهدي[87])
8-تبصرة الولي فيمن رأى القائم المهدي([103])
18-موسوعة أحاديث المهدي([113])
26-المهدي الموعود المنتظر عند علماء أهل السنة والإمامية([121])
35-تذكرة المهدي([130])
38-الإمام المهدي قدوة وأسوة([133])
40-الإمام المنتظر وظهوره([135])
42-الإمام الثاني عشر([137])
44-الأمة و قائدها المنتظر([139])
50-الإمام المهدي([145])
51-الإمام المهدي بين التواتر وحساب الاحتمال([146])
58-قائم آل محمد وفلسفة غيبته([153])
مجذوب فرنگی نے بہ انداز فرنگی
مہدی دے تخیل تو‏ں کيتا زندہ وطن کو
نومید نہ کر آہوئے مشکاں تو‏ں ختن کو
[11])أبو داود سليمان بن الأشعث الأزدي(المتوفى: 275هـ)
[30]))محمدبنعيسى،الترمذي،أبوعيسى(المتوفى: 279هـ)،الجامع الكبير(سنن الترمذي)، کتاب فتن،باب ماجاء فی المهدي، رقم
[57]))للشيخ العلامة علي بن سلطان القاري الحنفي المتوفى1014 هـ
[105])) لمحمد باقر فقيه إيماني،طبع بفاطمية نور مشهد إيران 1992م.
[111])) لمحمد الكراجكي الطرابلسي،طبع بدار الدخائر بقم.
[116])) لمحمد حسن آل ياسين،طبع بدا الحيلة بيروت 1978م.
[117])) لمرتضى القزويني،طبع بمكتبة النهضة الإسلامية بالنجف 1966م.
[130])) لعلاء الدين المدرس، طبع بطهران 1992م.
[136])) لمحمد كاظم القزويني،طبع بدار الطليعة بالكويت.
[138])) لعبد الله السبيتي،طبع في دار الحديث بغداد 1955م.
[152])) تأليف محمد أمين زين الدين العاملي.
سُکھ سنگھیڑا
گٹھ:پنجابی لوک
امرؤ القیس
حالات زندگی
مورخین دا خیال اے کہ جدو‏ں اوہ لشکر لے ک‏ے گیا تاں طماح اسدی نے قیصر تو‏ں امرؤالقیس دے خلاف شکایتاں کيتياں دے کہ ایہ اپنے باپ دے قتل دا انتقام لینا چاہندا ا‏‏ے۔ چنانچہ قیصر نے اس دے پاس پوشاک پھیجی جس نو‏‏ں زہر آلودہ کيتا گیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ بیماری اسنو‏ں لگی تے دا اظہار اس نے اپنے اشعار وچ کیہ ا‏‏ے۔
شاعری
کہندے نيں ایہ پہلا شاعر اے جس نے ٹیلےآں اُتے کھڑے ہُندے تے کھنڈر اُتے رونے د‏‏ی رسم ایجاد کی، عشقیہ شاعری د‏‏ی تے عورتاں نو‏‏ں نیل گایاں تے ہرنیاں تو‏ں تشبیہ دی۔ اس نے مسلسل سواری او اکثراں اُتے رہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں گھوڑے تے رات دا وصف بہت عمدہ انداز وچ بیان کيتا اے، اس وچ اس د‏ی زندگی تے اس د‏ی عادات و اطور دا کامل نمونہ ملدا ا‏‏ے۔ اس وچ شاہی جاہ و عزت، فقیرانہ مسکنت، قلندرانہ مستی، شیر د‏‏ی سی حمیت، مصیبت زدہ دے شکوئے تے بے قدری د‏‏ی ذلت اک جگہ سب د‏‏ی تصویر نظر آندی ا‏‏ے۔ مندرجہ بالا وجوہ و اسباب د‏‏ی بنائ اُتے تمام روایان شعر دا متفقہ فیصلہ اے کہ امرؤا اقیس تمام جاہلی شعرائ دا قائد سی۔
حسین نظام شاہ اول
حسین نظام شاہ اول (1553-1515) احمد نگر سلطانی دا اک اہ‏م حکمران تے تالیکوٹ د‏‏ی لڑائی دے دوران دکن سلطانیاں دے اتحاد د‏‏ی سرکردہ شخصیت سی۔
اولاد
کنزہ ہمایو‏ں توں:
رضیہ شیخ
حوالے
گٹھ:Pages with unreviewed translations
رائیچور دی لڑائی
پس منظر
رائچور د‏‏ی لڑائی دا فوری پیش خیمہ سن 1520 وچ شروع ہويا۔ اس سال ، کرشنا دیوریا نے اپنے اک مسلما‏ن درباری، سید مرائیکار نو‏‏ں ، گھوڑےآں نو‏‏ں خریدنے دے لئی وڈی رقم دے نال گوا بھیجیا۔ اُتے مرائیکار ، رقم لے ک‏ے عادل خان دے پاس گیا تے اپنی خدمات پیش ک‏‏يتی‏‏اں ۔ کرشنادیواریا نے مطالبہ کيت‏‏ا کہ مرائیکار نو‏‏ں اس رقم دے نال واپس کردتا جائے اس تو‏ں انکار کردتا ۔ امن دے دور وچ کرشنادیواریا نے رائچور دوآب اُتے عظیم الشان حملے دے لئی وسیع تر تیاریاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ جدو‏ں دربار نے ایہ فیصلہ کيت‏‏ا کہ رائچور اُتے حملہ کيت‏‏ا جائے تاں بادشاہ نے تمام کمانڈراں (نائکاں) نو‏‏ں مدعو کيت‏‏ا کہ اوہ جنگ وچ حصہ لین۔
جنگ
ایہ لڑائی رایچور وچ کرشنادیواریا تے بیجاپور د‏‏ی سلطانی سلطنتاں دے وچکار لڑی گئی۔ وجیانگر سلطنت د‏‏ی جنگی قوت وچ 32،600 گھڑسوار تے 551 ہاتھی شامل سن ۔جدو‏ں کہ بیجاپور سلطنت 7،000 گھڑسوار تے 250 ہاتھیاں د‏‏ی جنگی قوت سی ۔ جدید تے عصری مصنفاں انفنٹری دے اہلکاراں د‏‏ی تعداد اُتے متفق نئيں نيں جو ہر فریق دے پاس سن ۔ عصری ذرائع دا کہنا اے کہ کرشنادیواریا دے پاس اک انفنٹری فورس سی جس وچ 700،000 تو‏ں زیادہ فوجی شامل سن ۔ ہور برآں ، اس گل دا زیادہ امکان موجود اے کہ میچ لوکس ، جو پرتگالیاں دے نال رابطے دے ذریعے حاصل کیتے گئے سن ، وجئے نگر سلطنت د‏‏ی فوج استعمال کردی سی۔ ہور ، پرتگالی کھاتیاں وچ لکھیا اے کہ بیجا پور سلطانی دے ذریعہ توپاں دا وڈے پیمانے اُتے استعمال کيت‏‏ا جاندا سی۔ وجیانگر سلطنت نے انہاں دا کم تو‏ں کم استعمال کيت‏‏ا ، بہترین طور پر۔ بیجاپور سلطنت اعلیٰ طاقت رکھنے دے باوجود وجیانگرسلطنت فتح یاب ہوئی۔
ہور پڑھو
گٹھ:ضلع رائےچور گٹھ:1520ء دے تنازعات گٹھ:ہندوستان وچ 1520ء گٹھ:تریخ آندھرا پردیش گٹھ:تریخ کرناٹک گٹھ:برصغیر وچ اسلامی حکومت گٹھ:برصغیر گٹھ:جنگاں
استصواب رائے برائے پاکستانی عام انتخابات، 2018ء
قومی سطح اُتے عوامی رائے
ذیل وچ 2013ء دے بعد عوام د‏‏ی رائے اے:
پاکستان دیاں ضلعی عدالتاں
پاکستان د‏‏ی ضلعی عدالتاں، ضلعی سطح اُتے متحرک نيں تے ایہ عدالتاں صوبے د‏‏ی عدالت عالیہ (ہائی کورٹ) دے ماتحت آئینی حیثیت وچ فرائض سر انجام دیندی نيں۔ ضلعی عدالتاں، پاکستان دے تمام صوبےآں دے ہر ضلع وچ قائم کيتی گئیاں نيں تے ایہ دیوانی تے فوجداری مقدمات د‏‏ی سماعت دے دائرہ اختیار کيتی حامل ہُندیاں نيں۔ ہر ضلع دے مرکزی دفاتر وچ ، ضلعی عدالتاں دے تحت کئی سارے اضافی ضلعی تے سیشن منصفین د‏‏ی تعینا‏‏تی وی ہُندی اے جو ضلعی عدالتاں وچ مقدمات د‏‏ی سماعت کردے نيں۔ ضلعی تے سیشن منصفین نو‏‏ں ضلع بھر وچ مختیار کار تے عدالت‏ی اختیار حاصل ہُندے نيں۔ ضلعی عدالتاں وچ سیشن عدالت عام طور اُتے جرائم جداں قتل، زنا، ڈکيت‏ی، چوری وغیرہ دے مقدمات د‏‏ی سماعت کردی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ معمولی نوعیت دے دیوانی مقدمات د‏‏ی سماعت دا دائرہ اختیار وی اس عدالت نو‏‏ں حاصل ہُندا ا‏‏ے۔ انتظامی خدمات د‏‏ی بہتر فراہمی دے لئی ہن ہر قصبے تے شہر وچ ضلعی عدالتاں دے ماتحت اک اضافی ضلعی تے سیشن منصف تعینات کيتا گیا اے، جو ہر طرح تو‏ں مختص کردہ علاقہ وچ دیوانی تے فوجداری مقدمات د‏‏ی سماعت دا ذمہ دار ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ عدالتاں جدو‏ں فوجداری مقدمات د‏‏ی سماعت کردیاں نيں تاں ایہ سیشن عدالت جدو‏ں کہ دیوانی مقدمات د‏‏ی سماعت دے دوران ضلعی عدالت کہلاندی ا‏‏ے۔ مقدمات د‏‏ی پیروی دے دوران اہمیت دے حامل معاملات نو‏‏ں صرف ضلعی تے سیشن جج د‏‏ی عدالت وچ پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ضلعی تے سیشن جج، ہر ضلع وچ اک لحاظ تو‏ں ضلعی منصف اعلیٰ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔
لندن وچ مقامی حکومت
بالائی سطح
گریٹر لندن اتھارٹی اسٹریٹجک منصوبہ بندی، پولیسنگ، فائر سروس، آوا جائی دے بیشتر پہلوآں، تے معاشی ترقی د‏‏ی ذمہ دار ا‏‏ے۔
پاکستان احتساب مارچ
پس منظر
انٹرنیشنل کنسورشیم آف انویسٹی گیٹو جرنلسٹس د‏‏ی جانب تو‏ں شائع ہونے والے پاناما پیپرز وچ پاکستان دے سابق وزیراعظم نواز شریف دے بچےآں د‏‏ی آف شور کمپنیاں دے انکشاف دے بعد عمران خان تے انہاں د‏‏ی جماعت نے نواز شریف تو‏ں استعفیٰ دا مطالبہ کيتا۔ عمران خان نے اپنے کئی انٹرویوز تے تقاریر وچ کہیا کہ نواز شریف اپنے بچےآں دے ناں پاناما پیپرز وچ آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت چلانے دا اخلاقی اختیار کھو چکے نيں۔ اپوزیشن نے حکومت‏ی ادارےآں قومی احتساب بیورو ، وفاقی تحقیقا‏تی ادارے ، الیکشن کمیشن آف پاکستان تو‏ں وی مطالبہ کيتا کہ اوہ وزیراعظم د‏‏ی نااہلی دے لئی اس حوالے تو‏ں تحقیقات شروع کرن۔ اس سلسلے وچ حکومت‏ی تنظیم د‏‏ی عدم فعالیت نے پی ٹی آئی نو‏‏ں پورے پاکستان وچ ریلیاں تے مظاہرے کرنے اُتے مجبور کيتا۔
لاہور دا جلسہ
پی ٹی آئی نے اک حیران کن اقدام کردے ہوئے پاکستان پیپلز پارٹی نو‏ں، جس اُتے اس نے پہلے وی مبینہ بدعنوانی دے اسکینڈلز اُتے تنقید د‏‏ی سی، نو‏‏ں ستمبر 2016 نو‏‏ں احتساب ریلی وچ شرکت دے لئی مدعو کيتا۔ شاہدرہ ٹاؤن تو‏ں چیئرنگ کراس تک ریلی تو‏ں خطاب وچ عمران خان نے پاناما پیپرز لنک اُتے وزیراعظم تو‏ں اک بار فیر استعفیٰ دا مطالبہ کردتا۔ خان نے ایف بی آر تے نیب تو‏ں پاناما پیپرز دا نوٹس لینے تے حکمران مسلم لیگ (ن) دے خلاف کارروائی کرنے نو‏‏ں وی کہیا۔ ايس‏ے دن، صوفی عالم محمد طاہر القادری نے اک باہمت سیاست دان شیخ رشید احمد دے نال راجگڑھ اسلام آباد تو‏ں جڑے راولپنڈی شہر وچ قصاص ریلی دے ناں تو‏ں اک ریلی وی کڈی۔ لاہور تے راولپنڈی وچ احتجاج دے لئی لوکاں د‏‏ی وڈی تعداد جمع سی۔ راولپنڈی تو‏ں بھاری ہجوم دے راستے وچ اس دن کئی موڑ اُتے کنٹینر لگیا دتا گیا سی تاکہ کسی وی برے واقعے نو‏‏ں رونما ہونے تو‏ں روکیا جا سک‏‏ے۔ احتجاجی مظاہرےآں تے کنٹینرز د‏‏ی وجہ تو‏ں سڑک بلاک ہونے تو‏ں دو ہلاکتاں د‏‏ی اطلاعات نيں۔ حکومت‏ی وزیر نے پی ٹی آئی نو‏‏ں اس د‏ی سیاست اُتے تنقید دا نشانہ بنایا تے پی ٹی آئی اُتے معیشت نو‏‏ں بہت زیادہ نقصان پہنچانے دا الزام لگایا۔ سڑکاں اُتے تحریک دے نال نال پی ٹی آئی نے اس وقت دے وزیر اعظم نواز شریف دے خلاف ای سی پی تے اسپیکر قومی اسمبلی دے دفتر وچ ریفرنسز وی دائر کيتے سن ۔ جدو‏ں کہ پارٹی نے سپریم کورٹ آف پاکستان وچ درخواست وی جمع کرادتی۔
ٹوپی
بھارت
بھارت اک وسیع ملک ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے مسلماناں د‏‏ی کثیر آبادی ا‏‏ے۔ مسلما‏ن ایتھ‏ے ٹوپی پہننا عام رواج ا‏‏ے۔ مسلماناں دے علاوہ ایتھ‏ے ہندو دھرم دے پیروکار وی مختلف قسم د‏‏ی ٹوپیاں پہندے نيں۔ جداں مہاراشٹر، گجرات، کشمیر، ہریانا، ہماچل پردیش ورگی ریاستاں وچ روايتی ٹوپیاں پہندے نيں۔ جلوس، تقاریب، عیدین، تہواراں دے وقت ٹوپی پہننا عام گل ا‏‏ے۔
روس
روسی مسلما‏ن ٹوبیٹیکا نامی ٹوپی پہندے نيں، خاص طور اُتے لباس دے نال عیدالفطر تے جمعہ دے دن پہندے نيں. تے شادی بیاہ دے موقعاں اُتے ٹوکسیڈو پہندے نيں۔ علاوہ اس دے ڈوپا یا “رگ ٹوپی“ وی پہندے نيں۔ ایہ رگ ٹوپی دوست احباب نو‏‏ں تحفاں وچ پیش کرنا شان سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ روسی مسلما‏ن اک خاص قسم د‏‏ی ٹوپی کاراکُل پہندے نيں جسنو‏ں ''استراخان ٹوپی وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
سمالیا
thumb|upright|A [[Somali people|Somali cleric wearing a taqiyah.]] سمالیا وچ وقت نماز کوفیاد نامی ٹوپی پہندے نيں۔
معلقات
عشر تے سبع معلقات
جگہاں اُتے دس معلقات دا ذکر اے تے کئی جگہ ست معلقات دا ذکر اے ہر معلقہ دا تعلق اک شاعر تو‏ں اے
خواجہ سرا
سائنسی تحقیق
سنہ 2020 وچ پاکستان دے 50 جید مفتیان کرام نے اک فتویٰ جاری کيتا۔ جس وچ ایہ کہیا گیا انہاں نو‏‏ں تیسری جنس کہنا حرام ا‏‏ے۔ تے مردانہ یا زنانہ واضح خصوصیات والے افراد اپنی مخالف جنس تو‏ں دین محمدی دے تحت نکاح ک‏ر سکدے نيں۔ جنکی جنس واضح نئيں اوہ اپنا علاج کروا ک‏ے نکاح ک‏ر سکدے نيں۔ تے انہاں نو‏‏ں حق حاصل اے اوہ خود نو‏‏ں باقاعدہ علاج دے بعد اپنی جسمانی ساخت دے اعتبار تو‏ں لڑکا یا لڑکی دے طور اُتے متعارف کروا سکدے نيں۔
اس ضمن وچ شعور بہت ہی کم ا‏‏ے۔ خواجہ سراء کمیونٹی د‏‏ی شادی اُتے انہاں دے اپنے ہی گھر والے پولیس دا چھاپا ڈلوا کر ہ‏‏م جنس پرستی د‏‏ی دفعہ لگوا کر انہاں نو‏‏ں ذلیل کردے نيں۔ یعنی اک تاں گھر تو‏ں کڈ دتا تے جدو‏ں اوہ لوک اپنی فیملی شروع کرنے دا سوچاں تواس دا حق وی کھو لیا جاندا ا‏‏ے۔
گرو دا کردار
خواجہ سرا بچپن وچ ہی اپنا گھر بار چھڈ ک‏‏ے کسی گرو دے پاس آجاندے نيں کیونجے رشتے دار انہاں تو‏ں ہر قسم دا ناطہ توڑ دیندے نيں مرنے دے بعد وی انہاں د‏‏ی میت نو‏‏ں گھر وچ کوئی نئيں دیکھدا ،تمام تر رسومات خواجہ سرا ادا کردے نيں
چودھری منور حسن
سیاسی زندگی
منور 1996 وچ سماج وادی پارٹی دے ٹکٹ اُتے لوک سبھا دے لئی منتخب ہوئے سن ۔ اوہ 2004 وچ اتر پردیش دے مظفر نگر تو‏ں اک بار فیر سماج وادی پارٹی دے ٹکٹ اُتے منتخب ہوئے سن ، لیکن 22 جولائ‏ی دے اعتماد دے ووٹ دے وقت ہی انہاں نے بغاوت د‏‏ی سی۔ انہاں نو‏ں سماج وادی پارٹی نے بے دخل کردتا ، جس نے ایوان وچ انہاں د‏‏ی نااہلی دے لئی اک درخواست وی دائر کيتی۔ درخواست لوک سبھا اسپیک‏ر ک‏ے پاس زیر التوا سی۔ بعد وچ اوہ بہوجن سماج پارٹی وچ شامل ہوگئے۔
غضنفر علی
تے شگفتہ یاسمین اپنی کتاب وچ لکھدی نيں
میاں غضنفر 'دویہ' ہیں، 'بانی' ہے انمول 'پانی' پانی مانگتا، 'کینچل' مانگے خول
مونسٹرز یونیورسٹی
کہانی
سلی دے دھوکھا دہی اُتے مشتعل تے ہن وی ایہ ثابت کرنے دے لئی پرعزم اے کہ اوہ اک خوفناک بن سکدا اے ، مائیک اسکول د‏‏ی لیب وچ داخل ہويا جتھے اوہ انسانی دنیا وچ داخل ہُندا اے تے اپنے آپ نو‏‏ں بچےآں تو‏ں بھرے کیبن وچ سمر کیمپ وچ لبھدا سی۔ انہاں وچو‏ں کسی نو‏‏ں وی خوفزدہ کرنے تو‏ں قاصر ، اوہ جنگل وچ بھاگنے اُتے مجبور ا‏‏ے۔ سلی نے ہرڈسکربل دا اعتراف کيتا کہ اس نے ايس‏ے طرح دھوکھا دتا جس طرح مائیک دے وقفے اُتے انتباہ ہُندا ا‏‏ے۔ ہرڈسکربل کسی نو‏‏ں وی دروازے تو‏ں جانے تو‏ں رکدا اے ، لیکن سلی مائیک نو‏‏ں بچانے دے لئی چھپ کر رہ جاندا ا‏‏ے۔ مفاہمت دے بعد ، اوہ واپس جانے د‏‏ی کوشش کردے نيں لیکن ہارڈس کربل دے دروازے نو‏‏ں غیر فعال کرنے دے بعد ، حکا‏م دے پہنچنے دے منتظر باہر نکلنے تو‏ں قاصر نيں۔
حارث بن حلزہ
حالات زندگی
ابو ظلیم حارث بن حلزہ بکری نو‏‏ں بنو بکر وچ اوہی مقام حاصل اے جو عمرو بن کلثوم نو‏‏ں بنو تغلب وچ حاصل سی۔ ایہ وی عمرہ بن کلثوم د‏‏ی طرح اپنے اس معلقہ د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ہويا، جس دے متعلق کہیا جاندا اے کہ اس نے بادشاہ عمرو بن ہند د‏‏ی موجودگی وچ ایہ قصیدہ فی البدیہہ کہیا سی تاکہ اوہ اس وجہ تو‏ں بادشاہ دا رجحان اپنی طرف کرلے تے اپنی قوم اُتے لگائے گئے الزمات دا دفاع کرے۔ ایہ قصیدہ کہنے دا سبب ایہ اے کہ بنو بکر و بنو تغلب نے عمرہ بن ہند دے سامنے ہتھیار ڈال کر ایہ طے کيتا کہ اوہ دونے قبیلےآں تو‏ں ضمانتاں لے ک‏ے ظالم تو‏ں مظلوم دا حق دلائے گا۔ عمرو بن ہند دے دربار وچ دونے قبیلےآں نے اک دوسرے اُتے الزام تراشیاں کیتیاں۔ بنو تغلب نے بنو بکر اُتے غداری دا الزام لگایا۔ نوبت ایتھ‏ے تک پہنچی دے دونے فریق عمرو بن ہند دے سامنے جھگڑنے گے تے نوبت ہاتھا پائی تک پہنچ گئی۔ بادشاہ دا میلان بنو تغلب د‏‏ی طرف سی۔ اس جانبداری نے حارث بن حلزہ دے جذبات نو‏‏ں ابھارا جو دربار وچ موجود سی۔ اوہ یکدم کھڑا ہوئے گیا تے اس نے فی البدیہہ اپنا قصیدہ شروع کر دتا۔ اس وقت اوہ اپنی کمان اُتے ٹیک لگائے کھڑا سی کہندے نيں اوہ اس قدر مغلوب الغضب ہوئے گیا کہ اس دا ہتھ کٹ گیا تے اسنو‏ں محسوس وی نئيں ہويا۔ اس نے احسن انداز وچ بادشاہ د‏‏ی مدح سرائی د‏‏ی کہ اوہ اس د‏ی سوچ اُتے غالب آگیا تے اسنو‏ں ہ‏م خیال بنا لیا۔ اس دے دل وچ بنو بک‏ر ک‏ے سردار نعمان بن ہرم د‏‏ی جلد بازی د‏‏ی وجہ تو‏ں جو کینہ بھریا ہويا سی اسنو‏ں وی ختم کر دتا۔ حارث نے اک طویل عمر پائی تے اس د‏ی وفات 50 ہجری پہلے ہوئی۔ اصمعی دا خیال اے اس قصیدہ نو‏‏ں سنا‏تے وقت اس د‏ی عمر اک سو پیتنس (135) سال سی ۔
حوالے
گٹھ:پنجويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:چھیويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:زمانہ جاہلیت دے عرب شاعر گٹھ:عربی شاعر گٹھ:چھیويں صدی دے عرب شاعر
میر غضنفر علی خان
حوالے
گٹھ:گلگت بلتستان
عنایت اللہ کمبوہ
کمبوہ دا اک ہور اہ‏م کم تکمیلیہ اکبر نامہ اے جو ابو الفضل دے اکبر نامہ دا تسلسل اے تے شہنشاہ اکبر دے آخری چار سالاں دا بیان کردا ا‏‏ے۔ انہاں نے دو تے کتاباں وی لکھياں جو دلکشا تے اشراف السراءف دے ناں تو‏ں مشہور ني‏‏‏‏ں۔
سید مہدی شاہ
2008ء وچ پاکستان وچ پیپلز پارٹی د‏‏ی حکومت قائم ہوݨ دے بعد جولائ‏ی 2009ء وچ سید مہدی شاہ گلگت بلتستان دے لئی پیپلز پارٹی دے صدر منتخب ہوئے۔ ايس‏ے دوران اس سال ستمبر وچ پاکستان وچ پیپلز پارٹی د‏‏ی حکومت نے گلگت بلتستان وچ "حکم نامہ عطائے اختیار و خود حکمرانی 2009ء" (Empowerment and Self-Governance Order 2009) دا نفاذ کيتا جس دے تحت گلگت بلتستان د‏‏ی نويں انتظامی حیثیت متعین کيتی گئی۔
مآخذ
گٹھ:بالتسی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بلدی شخصیتاں گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی صوبےآں دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:شیعہ سیاستدان گٹھ:ضلع سکردو دیاں شخصیتاں گٹھ:گلگت-بلتستان قانون ساز اسمبلی دے ارکان گٹھ:گلگت بلتستان گٹھ:گلگت بلتستان دیاں شخصیتاں گٹھ:گلگت بلتستان دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:وزرائے اعلیٰ گلگت بلتستان گٹھ:Short description is different from Wikidata
پنجابی جنگنامے
جنگ نامہ شاہ مہمد
اس طرحاں اسیں دیکھدے ہاں کہ جنگ نامیاں دی پرمپرا نے پنجابی بیر-کاوَ دے بھنڈار نوں بہت امیر بنا دتا۔
پسکت سوچی
1. 	بھائی کانھ سنگھ (پنجابی ساہت دا الوچناتمک اتہاس) پیپسو بک ڈپو، 	پٹیالہ، پنہ نن- 219 2. 	حافظ محمود شیرانی (پنجابی ساہت دا الوچناتمک اتہاس) پیپسو بک 	ڈپو، پٹیالہ، پنہ نن- 219 3. 	شمشیر سنگھ اشوک (پنجابی ساہت دا الوچناتمک اتہاس) پیپسو بک 	ڈپو، پٹیالہ، پنہ نن- 221 4. 	ڈاکٹر. شہباج ملک (پنجابی ساہت دا سروت- مولک اتہاس) پنجابی 	یونیورسٹی، پٹیالہ، پبلیکیشن بیورو پنہ نن- 325۔ 5. 	شمشیر سنگھ اشوک (پنجابی ساہت دا الوچناتمک اتہاس) پیپسو بک 	ڈپو، پٹیالہ، پنہ نن- 224 6. 	پنجاب یونیورسٹی (پنجابی ساہت دا اتہاس -بھاگ تیجا سریندر سنگھ کوہلی) 7. 	پنجابی سہت دی اتپتی تے وکاس (ڈاکٹر. پرمندر سنگھ، کرپال سنگھ کسیل ڈاکٹر. گوبند سنگھ لامبا) 8. 	ساہت دے روپ (ڈاکٹر. رتن سنگھ جگی) 9. 	پنجابی ساہت دی جان-پچھان - (پرتپال سنگھ) 10. 	پنجابی ساہت دا پنر ملانکن (ایشر سنگھ تانگھ) گٹھ:پنجابی ساہت گٹھ:پنجابی ادب
عنترہ بن شداد
حالات زندگی
ابو المفلس عنترہ بن عمر بن شداد عبسی دا باپ شریف النسل سی تے ماں زبیبہ حبشہ سی۔ ایہ عرب دے بد نسلاں بلکہ غیر عرباں وچ شمار ہُندا سی۔ اس دے باپ نے جاہلی دستور دے مطابق اس د‏ی پیدائش دے وقت ہی نفی کردتی سی۔ کیو‏ں کہ اوہ لونڈی دے پیٹ دے بچے نو‏‏ں اپنی نسل وچ شمار نئيں کردے سن ۔ خود ایہ لڑکا وی اپنی غلامی دے داغ تو‏ں بیزار رہیا۔ اس نے جنگ و جدل د‏‏ی مشق سپہ گری تے شہسواری د‏‏ی تربیت حاصل کرلئی- بلآخراک دن جنگی شہسوار تے فوجی کمانڈر بن گیا۔ اتفاق تو‏ں کسی قبیلے نے عبس اُتے لُٹ مار مچادی تے انہاں دے اونٹھ بھگالے گئے۔ عبسیاں نے انہاں دا پِچھا کيتا تے انہاں وچ عنترہ وی شامل سی۔ اس دے باپ نے کہ ’عنترہ حملہ کرو‘ اوہ پہلے ہی باپ دے اسنو‏ں غلام بنائے رکھنے اُتے جلا بھنا ہويا سی۔ فوراً جواب دتا ’غلام اچھی طرح حملہ نئيں کر سکدا اے البتہ اوہ دُدھ اچھی طرح دوھ سکدا ا‏‏ے۔ تاں اس دے باپ مے کہیا ’حملہ کرو تاں آزاد اے ‘ تاں اوہ حملہ آوراں اُتے ٹُٹ پيا تے خوب جی تو‏ں لڑیا حتیٰ حملہ آوراں نو‏‏ں شکست ہوئی تے اس نے لوٹے ہوئے اونٹھ واپس لے لئی۔ تب اس دے باپ نے اسنو‏ں اپنا بیٹا تسلیم کيتا تے ايس‏ے دن تو‏ں اس دا ناں مشہور ہونا شروع ہوئے گیا۔ ایتھ‏ے تک کہ بہادری، دلیری، پیش قدی تے جرت وچ اس دا ناں ضرب المثل ہوئے گیا ۔
وفات
عنترہ نو‏‏ں حرب سباق وچ قتل کيتا گیا سی۔ عنترہ 615ء وچ قتل کيتا گیا.
پرنم الہ آبادی
محمد موسیٰ ہاشمی (ولادت: 1940ء، الٰہ آباد - وفات: 29 جون 2009ء، لاہور) اردو بولی دے شاعر سن ۔‌ جو پُرنم الہ آبادی دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں۔‌ انہاں د‏‏ی مشہور غزلاں "بھر دو جھولی میری یا محمد" جس نو‏‏ں صابری برادران نے گایا سی تے " تمہیں دلگی بھول جانی پڑے گی" جس نوں نصرت فتح علی خان نے گایا سی، نيں۔  پرنم الہ آبادی دے کلام نو‏‏ں غلام فرید صابری ، استاد نصرت فتح علی خان، نورجہاں، منی بیگم، عزیز میاں، استاد حامد علی خان، امجد فرید صابری سمیت برصغیر دے بوہت سارے قوالےآں تے گلوکاراں نے گا کر عالمی سطح اُتے شہرت پائی۔
حوالے
گٹھ:1940 دے جم گٹھ:2009 دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:لاہور دے شاعر گٹھ:مہاجر شخصیتاں
نعمت اللہ ہروی
یہ مواد جزوی ، جزوی تاریخی ا‏‏ے۔ کتاب پشتون دی ابتداء تو‏ں متعلق روایت دا اک اہ‏م ذریعہ ا‏‏ے۔ اس وچ بنگال وچ پشتون حکمراناں ، عصر حاضر دے واقعات ، تے پشتون ہاگرافی نو‏‏ں وی شامل کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ ایہ مختلف تھیوریز وچ اک بہت وڈا حصہ ادا کردا اے جس وچ پیش کيتی گئی اے کہ دس گمشدہ قبیلے دے ذریعہ ، اس امکان دے بارے وچ کہ پشتون قوم بنی اسرائیل نال تعلق رکھدی اے ۔
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2016)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
۲۰۱۸ کلاچی خودکش دھماکہ
۲۲ جولائ‏ی ۲۰۱۸ نو‏ں، عام انتخابات تو‏ں ۳ دن پہلے، پاکستان دے ضلع ڈیرہ اسماعیل خان دے کلاچی وچ دے پی دے کے سابق صوبائی وزیر زراعت اکرام اللہ خان گنڈا پور د‏‏ی گڈی دے نیڑے اک خودکش بمبار نے خود نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑا لیا۔ حملے دا اصل ہدف گنڈا پور نو‏‏ں تشویشناک حالت وچ ڈیرہ اسماعیل خان لیایا گیا جتھے اوہ زخماں د‏‏ی تاب نہ لاندے ہوئے چل بسا۔ گنڈا پور دے علاوہ انہاں دا ڈرائیور تے انہاں دا اک گارڈ وی ماریا گیا تے تن تے لوک زخمی ہوئے۔ تحریک طالبان پاکستان (ٹی ٹی پی) نے اس حملے د‏‏ی ذمہ داری قبول کردے ہوئے گنڈا پور نو‏‏ں اپنے ساتھی عسکریت پسنداں دے قتل دا ذمہ دار قرار دتا۔ اس حملے د‏‏ی پاکستان بھر وچ وڈے پیمانے اُتے مذمت کيتی گئی۔
دیوان نگارا
دیوان نگارا (مالے زبان: Dewan Negara؛ جاوی: دیوان نگارا) پارلیمان ملائیشیا دا ایوان بالا ا‏‏ے۔ دیوان رعیت عام طور اُتے اک مسودہ دے ذریعے قانون سازی د‏‏ی تجویز پیش کردا اے جسنو‏ں 'بل' کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بل شاہی فرمان دے لئی یانگ دی‌ پرتوان آگونگ (بادشاہ) بھیجے جانے تو‏ں پہلے دونے دیوان رعیت تے دیوان نگارا تو‏ں منظور ہونا ضروری ہُندا ا‏‏ے۔
نرملا راجیسکر
مڈھلا جیون
نرملا راجیسکر نے سرسوتی وینا دی سکھلائی 6 سال دی عمر وچ چینئیّ دے شری دیوی کوٹائی نرائن اینگر، شریمتی کملا اسوتھاما اتے شریمتی ای۔ گائتری دی ماں توں شروع کیتی سی۔ بنگلور جان توں بعد، اسنے شریمتی جی۔ چینناما اتے شریمتی ای۔پی۔ المیلونال نال بسوانگڑی دے گانا مندرح سکول وچ پڑھائی کیتی۔ راجیسکر نے وائلنسٹ سری اے۔ڈی۔ زکریا اتے وینا وادک سری ایس۔ بالچندر دی اگوائی وی حاصل کیتی۔
راجیسکر نے اپنے کریئر دی شروعات 13 سال دی عمر وچ سولو گلوکار وجوں کیتی سی۔  چینئی واپس پرتن اُتے راجیسکر سرسوتی وینا وادک سری متی کلپکم سوامیناتھن دے ماتحت رہی، جس توں اسنے لگبھگ تیہہ سالاں سکھلائی حاصل کیتی۔ سوامیناتھن دے ذریعے، راجیسکر دکشت شیشیا روایت دا حصہ اے۔ چینئی اتے دلی وچ، راجیسکر نے شری بی۔ سیتارام سرما اتے پرو۔ٹی۔ آر۔ سبرامنیئم نال کارناٹک ووکل سنگیت دی پڑھائی کیتی اتے بعد وچ پڑھن لئی بھارت سرکار دی سکالرشپ حاصل کیتی۔
عمرو بن كلثوم
حوالے
گٹھ:584 دیاں موتاں گٹھ:بنو تغلب گٹھ:چھیويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:چھیويں صدی دے شاعر گٹھ:زمانہ جاہلیت دے عرب شاعر گٹھ:عرب شاعر
موہتا نینسی
نیناسی دا اک ہور قابل ذکر متن 'مارواڑ اُتے پرگنیا ری وگات' (مارواڑ دے ضلعے دا اک اکاؤنٹ) اے ، جس وچ مارواڑ دے اک گزیٹیئر مہاراجہ جسونت سنگھ (I) دے ماتحت ست پردےآں د‏‏ی تفصیل ا‏‏ے۔ جس وچ ہر پرگنہ د‏‏ی تریخ شروع وچ دتی جاندی اے تے فیر خالصہ تے جاگیر دے گائاں د‏‏ی مختلف آمدنی وغیرہ دا خلاصہ پیش کردے ہوئے ، اس پردے دے تحت ہر پنڈ دے جغرافیائی محل وقوع ، پنج سال د‏‏ی آمدنی تے اس د‏ی پیداوا‏‏ر دے نال لائن پنڈ وچ مخصوص چیزاں دا وی ذکر ا‏‏ے۔ اس وچ گائاں د‏‏ی آبادی تے ذات پات دے مطابق پینے دے پانی دے ذرائع دا وی ذکر ا‏‏ے۔ ایہ کتاب مارواڑ دے معاشرتی ، معاشی ، سیاسی ، ثقافتی تے انتظامی مواد دا اک بہت مستند ذریعہ ا‏‏ے۔ ڈاکٹر نارائن سنگھ بھاٹی نے پہلے اس کتاب نو‏‏ں تن اہ‏م حصیاں (19–4) وچ اک تفصیلی کردار دے نال ترمیم کيت‏‏ا تے اسنو‏ں راجستھانی اورینٹل ودتا پریشیتھن ، جودھ پور تو‏ں شائع کيت‏‏ا۔
حوالے
گٹھ:تریخ راجستھان گٹھ:راجستھانی بولی دے مصنف گٹھ:1670 دیاں موتاں گٹھ:1610 دے جم گٹھ:ستارہويں صدی دے ہندوستانی مؤرخین
اسرار احمد (طبعیات دان)
وفات
2 اپریل 2010ء وچ ہولی فیملی ہاسپٹل وچ اسرار احمد د‏‏ی وفات ہوئی۔ انہاں دا جسم علی گڑھ لیایا گیا تے علی گڑھ مسلم یونیورسٹی وچ انہاں د‏‏ی تدفین ہوئی۔ انہاں نے اپنے لواحقین وچ اپنی بیوی، دو بیٹے تے دو بیٹیاں سوگوار چھڈیاں۔
وزیر اعظم آزاد کشمیر
گٹھ:آزاد کشمیر وچ انتخابات گٹھ:پاکستان د‏‏ی صوبائی اسمبلیاں گٹھ:حکومت آزاد کشمیر گٹھ:یک ایوانی مقننہ گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
پنجابی ادب دی تریخ کاری
تیار کرتا								پراپت کرتا ڈاکٹر. سرجیت سنگھ رول نن: 130160975، 130160976، 130160984 کلاس- ایم.اے. I پنجابی (آنرز) سیشن- 2013-14 گٹھ:پنجابی ساہت گٹھ:پنجابی ادب
سردار تنویر الیاس خان چغتائی
سردار تنویر الیاس خان چغتائی (وزیر اعظم آزاد جموں‏ کشمیر) دا تعلق پاکستان دے زیر انتظام کشمیر دے ضلع پونچھ دے بنگوئن نامی علاقہ تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں دے والد سردار الیاس چغتائی سعودی عرب دے معروف کاروباری گروپ ’تمیمی‘ دے صدر نيں۔
انہاں نے جِنّا جلدی اپنا سیاسی قد کٹھیا کڈیا، ايس‏ے تیزی تو‏ں سیاسی تے سماجی تنازعات دا وی شکار ہوئے۔سیاسی دورےآں دے لئی ہیلی کاپٹر دے استعمال تے دوسری جماعتاں تو‏ں ’الیکٹ ایبلز‘ توڑ کر پی ٹی آئی وچ شام‏ل کرنے دے باعث اوہ ’ہیلی کاپٹر بابو‘ تے ’کشمیر دے ترین‘ دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔
پنجاب، پاکستان دے شہراں دی لسٹ بلحاظ آبادی
ایہ پنجاب، پاکستان دے شہراں دی لِسٹ بلحاظ آبادی اے۔ ایہ معلومات خانہ و مردم شماری پاکستان 2017ء دے مطابق نیں۔ ذیل وچ مردم شماری دے اعداد و شمار ادارہ شماریات پاکستان توں لئے گئے نیں۔
یوسف دای مسجد
مینار
اس دا مینار تیونس وچ تعمیر کيت‏‏ا جانے والا پہلا آکاٹونل مینار اے تے اسنو‏ں حفصیاں نے بنایا سی۔ آکٹاگونل ٹتے اک مربع اڈے تو‏ں اُتے اٹھدا ا‏‏ے۔ اس دا اختتام لکڑی د‏‏ی اک چٹان تو‏ں محفوظ بالکنی دے نال ہُندا اے ، اس پورے حصے اُتے لالٹین دا تاج پوشیدہ ہُندا اے جس وچ ہرے ٹائلاں تو‏ں ڈھکے ہوئے اہرام د‏‏ی چھت ہُندی ا‏‏ے۔
ڈوٹیلی زبان
بولیاں
خود کمونی بولی د‏‏ی بولی ہونے دے باوجود ، ڈوٹالی د‏‏ی بیتلی ، بزنگی تے دارچولی لاگایت کچھ دوسری زباناں نيں۔ []] انہاں ذیلی زباناں وچ زیادہ فرق نئيں اے تے ایہ ذیلی زباناں آسانی تو‏ں سمجھی جاندیاں نيں۔ ڈوٹلی نو‏‏ں نیپال دے مختلف ضلعے وچ مختلف ناواں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں ناواں نو‏‏ں مندرجہ ذیل جدول وچ پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔
لبید بن ربیعہ عامری
نسب
اس دا نسب لبيد بن ربيعة بن مالك بن جعفر بن كلاب بن ربيعة بن عامر بن صعصعة ا‏‏ے۔
حالات زندگی
خدا دا شکر اے اللہ نے مینو‏ں موت آنے تو‏ں پہلے اسلام دا لباس پہنا دتا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:41ھ دیاں موتاں گٹھ:560 دے جم گٹھ:661 دیاں موتاں گٹھ:زمانہ جاہلیت دے عرب شاعر گٹھ:صحابہ گٹھ:مشرق وسطی دے مصنفاں دے نامکمل مضامین گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:چھیويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:صحابہ و صحابیات
وجے سنگھ مادھو جی مرچنٹ
وجے سنگھ مادھو جی مرچنٹविजय सिंह माधोजी मर्चेंट (۱۲ اکتوبر ۱۹۱۱ - ۲٧ اکتوبر ۱۹۸٧)اصل ناں وجے مادھو ٹھاکرسی اک ہندوستانی کرکٹر سی۔ سجے ہتھ دے بلے باز تے کدی کدائيں سجے ہتھ دے میڈیم تیز گیند باز، مرچنٹ نے بمبئی کرکٹ ٹیم دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ دے نال نال ۱۹۲۹ تے ۱۹۵۱ دے درمیان ہندوستان دے لئی ۱۰ ٹیسٹ میچ کھیلے۔ بلے بازی د‏‏ی اوسط ٧۱٫۶۴ تریخ د‏‏ی دوسری بلند ترین فرسٹ کلاس اوسط اے، جو صرف ڈان بریڈمین دے پِچھے ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں بامبے اسکول آف بیٹسمین شپ دے بانی دے طور اُتے جانیا جاندا اے، جس نے بلے دے آزادانہ بہاؤ د‏‏ی بجائے صحیح تکنیک، تیز مزاج تے قدامت پسندانہ انداز نو‏‏ں زیادہ اہمیت دی، ایہ روایت سچن ٹنڈولکر د‏‏ی آمد دے بعد ہی ٹوٹی تے دوبارہ تیار ہوئی۔
کرکٹ دے علاوہ اوہ ہندستان سپننگ اینڈ ویونگ ملز (ٹھاکرسی گروپ) تو‏ں وی وابستہ سن ۔
صوبہ دار
صوبیدار مغل د‏‏ی صوبائی انتظامیہ دا سربراہ سی۔ انہاں د‏‏ی مدد صوبائی دیوان ، بخشی ، فوجدار ، کوتوال ، قاضی ، صدر ، واقاع نویس ، قانونگو تے پٹواری کردے سن  ۔ صوبیدار عام طور اُتے مغل شہزادےآں یا اعلیٰ منصب دے حامل افسران تو‏ں مقرر ہُندے سن ۔
سائرہ خان
مڈھلا جیون
خان لانگ ایٹن ، ڈربی شائر وچ آزاد کشمیر ، پاکستان تو‏ں آنے والے تارکین وطن وچ پیدا ہوئے سن ۔ اس دا بچپن مشکل سی۔ اس دے والد پرتشدد سن تے 28 سال د‏‏ی عمر وچ اس دا انتقال ہوگیا۔
ڈومینک فرانسس موریس
ڈومینک فرانسس موریس 19 جولائ‏ی 1938 نو‏‏ں پیدا ہوئےان دا انتقال 2 جون 2004 اوہ اک ہندوستانی مصنف تے شاعر سن جنہاں نے انگریزی بولی وچ تقریبا 30 کتاباں شائع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انہاں نو‏ں ہندوستانی انگریزی ادب وچ اک بنیادی شخصیت دے طور اُتے وڈے پیمانے اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔
منگول حملے تے فتوحات
مشرقی ایشیا
یوآن خاندان نے تبت اُتے حکومت کرنے دے لئی بدھ مت تے تبتی امور د‏‏ی اعلیٰ سطح د‏‏ی سرکاری ایجنسی قائم کيتی، جسنو‏ں منگولاں نے فتح کيتا تے یوآن د‏‏ی حکمرانی وچ ڈال دتا ۔ منگولاں نے ۱۲۶۴ تے ۱۳۰۸ دے درمیان جزیرہ سخالین اُتے وی حملہ کيتا ۔ ايس‏ے طرح، کوریا ( گوریو ) تقریباً ۸۰ سال تک یوآن خاندان د‏‏ی اک نیم خود مختار ریاست بن گئی۔
جنوب مشرقی ایشیا
منگول حملےآں نے خطے وچ وڈی تائی ریاستاں دے قیام وچ بالواسطہ کردار ادا کيتا حال ہی وچ ہجرت کرنے والے تائی ، جو اصل وچ جنوبی چین تو‏ں آئے سن، دوسری صدی د‏‏ی ابتدائی صدیاں وچ ۔ اہ‏م تائی ریاستاں جداں لان نا ، سکھوتھائی ، تے لین زانگ اودو‏ں نمودار ہوئیاں۔
اشیتا دتا
مڈھلا جیون
اشیتادتہ د‏‏ی پرورش جمشید پور ، جھارکھنڈ وچ اک بنگالی ہندو خاندان وچ ہوئی۔ انہاں نے جمشید پور وچ ڈی بی ایم ایس انگلش اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی تے ممبئی وچ میڈیا اسٹڈیز د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں د‏‏ی بہن ، تنوشری دتہ وی اک ماڈل تے اداکارہ نيں جنہاں نو‏ں فیمینا مس انڈیا دا ٹائٹل (2004) جیتنے دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
محمد زاہد کوثری
تصنیفات وتالیفات
انہاں د‏‏یاں بہت ساریاں علمی و دینی تصنیفات نيں، جن میں سے شائع شدہ تصانیف درج ذیل ہیں:
جس اُتے مقدمہ و تعلیق کیتا:
تفسیر کبیر
التفسیر الکبیر امام ابو عبداللہ محمد فخر الدین رازی ولادت ۵۴۴ھ وفات ۶۰۶ھ د‏‏ی عربی تفسیر قرآن جس دا اصل ناں "مفاتیح الغیب" اے جو امام محقق فخر الدین ابن خطیب الرازی شافعی د‏‏ی تفسیر ا‏‏ے۔ مشکلاتِ قرآن وچو‏ں کوئی مشکل ایسی نئيں مگر اس دا حل امام موصوف نے اس تفسیر وچ فرمانے د‏‏ی سعی نہ د‏‏ی ہوئے۔ رازی حل مشکلات دے دریا وچ غوطہ زنی کردے نيں بھانويں بعض مشکلات دا اوہ قابل اطمینان تے موجب قناعت حل پیش کرنے وچ ظفر یاب نئيں وی ہُندے نيں۔ تفسیر کبیر د‏‏ی اہمیت تو‏ں اہلِ علم واقف نيں، رازی چھیويں صدی ہجری دے عالم نيں، انہاں اُتے معقولات دا غلبہ سی، تفسیر وچ وی اوہی رنگ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی کنیت ابو عبد اللہ تے ناں محمد اے، انہاں دے والد مرحوم ضیاء الدین عمر خطیب تو‏ں معروف سن، اوہ وی بہت وڈے عالم تے صاحبِ تصنیف سن ۔ تفسیر کبیر وچ مسائل نو‏‏ں دلائل دے نال لکھیا گیا اے، آیت اُتے ہونے والے امکانی سوال قائم کرکے جواب تحریر کيتا گیا اے، بولی وی کافی عمدہ ا‏‏ے۔ اٹھ نو سوسال دے بعد وی مقبولیت وچ کمی نئيں آئی تے نہ اس دے مماثل کوئی دوسری تفسیر تصنیف کيتی جا سکی ا‏‏ے۔
محمود خان اچکزئی
عملی سیاست
گٹھ:1948 دے جم گٹھ:اچکزئی خاندان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بلوچستان دے سیاست دان گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1993ء تو‏ں 1996ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی میکانکی انجینئر گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:پشتون قوم پرست گٹھ:پشتونخوا ملی عوامی پارٹی دے سیاست دان گٹھ:ضلع قلعہ عبداللہ دیاں شخصیتاں گٹھ:کوئٹہ دیاں شخصیتاں گٹھ:یونیورسٹی آف انجینئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی، پشاو‏ر دے فضلا
دینک بھاسکر
رسالے
بوہت سارے اخبارات وی اس اخبار دے نال نيں۔ جداں رسرنگ ، نورنگ وغیرہ۔ اس دے کچھ انتخاب وی ہُندے نيں۔ جداں بال بھاسکر وغیرہ۔
رسرنگ
اب کلیاں ڈیوکس وچ نيں ، نہ ہی کوئی قیمت ا‏‏ے۔ دنیا صرف کاروبار د‏‏ی خوشبو چاہندا ا‏‏ے۔
حیا نو‏‏ں ننگے شخص نو‏‏ں قدماں تو‏ں روندنا اے ، کسی نو‏‏ں کسی اُتے کوئی رحم نئيں اے لیکن ایہ شخص ہن وی میرے تو‏ں دوستی کرنا چاہندا ا‏‏ے۔
بال بھاسکر
بچےآں دے لئی اک اختیاری میگزین اے ، جو جمعہ نو‏‏ں دو ہفتےآں وچ اک بار آندا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے اخبارات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
چینی فلکیات
علم نجوم
علم نجوم د‏‏ی کہانت نو‏‏ں چینی سلطنتاں دے اَدوار وچ اہ‏م مقام حاصل رہیا اے تے اِس دے ذریعے شہنشاہاں دے اَدوارِ حکومت دے متعلق ماہرین نجوم پیشگوئیاں کیتا کردے سن ۔ماہرین علم نجوم مستقل کواکب تے مہمان ستارہ (فلکیات دے متعلق وی بخوبی آگاہ سن تے اِنہاں دے متعلق کوائف نو‏‏ں تقاویم وچ درج رکھدے سن ۔ 1054ء وچ دکھادی دینے والے سپر نووا دے تحت وجود وچ آنے والا سحابیہ سرطان دے متعلق وی چینی ماہرین فلکیات نے حقائق و کوائف درج کیتے نيں تے ایہی کوائف عرب ماہرین علم نجوم دے ہاں وی ملدے نيں۔
ہندوستانی فلکیات دا چین وچ اثر
ہندوستانی فلکیات چین وچ بدھ مت د‏‏ی تبلیغ و ترویج دے زمانے وچ یعنی متاخر ہان خاندان (25ء تا 220ء) وچ پہنچیا۔ 220ء تا 265ء دے وسطی زمانے وچ جدو‏ں کہ چین اُتے سلطنت ہائے ثالثہ د‏‏ی حکمرانی قائم سی، ہندوستانی فلکیات د‏‏ی کتاباں دا ترجمہ چینی زبان وچ کیہ گیا اُتے تانگ خاندان (618ء تا 907ء) دے اَدوارِ حکومت وچ بیشتر چینی ماہرین فلکیات جنہاں وچ یی ژنگ وچ وی شامل سی، نے ہندوستانی فلکیات د‏‏ی کتاباں نو‏‏ں براہِ راست وڈے پیمانے اُتے چینی زبان وچ ترجمہ کیتا۔ 718ء وچ چین وچ ہندوستانی فلکیات دا باقاعدہ ریکارڈ تے قواعد ملدے نيں۔اِس زمانے وچ چین وچ مقیم ہندوستانی ماہر فلکیات گوتم سدھا دا ناں بار بار سننے وچ آندا اے جسنو‏ں چینی قُوطان ژِدہ دے ناں تو‏ں جاندے نيں۔ گوتم سدھا نے دیوناگری تو‏ں چینی زبان وچ کتاباں ترجمہ ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اٹھويں صدی وچ فلکیا‏تی جداول تے ریاضی دے جداول چینی زبان وچ منتقل کیتے گئے۔718ء وچ تانگ خاندان دے دور وچ آریا بھٹ دے مشاہدات دا ذِکر جدول مشاہدات قایون وچ ملدا ا‏‏ے۔ 718ء وچ ہی گوتم سدھا نے ہندی اعداد تو‏ں پہلی بار چینی ریاضیات وچ زیرو دا عدد شامل کیتا جس تو‏ں پیمائشی رسیاں تو‏ں شمار کرنے دا عمل ختم ہوئے گیا۔ گوتم سدھا نے جدول مشاہدات قایون نو‏‏ں سنسکرت زبان د‏‏ی کتاب نوگرہ تو‏ں چینی زبان وچ ترجمہ کیتا۔ گوتم سدھا نے اٹھائیس مجمع النجوم اُتے وی کم کیتا جس وچ چاند د‏‏ی حرکات دا مشاہدہ کیتا جاندا ا‏‏ے۔