cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فلسطین دی تریخ
علاقائی خود حکمرانی کيت‏ی بحالی
• Iturea
مختصر تریخ
۱۸۹۵ء وچ اک یہودی مفکر ”النمساوی ہیرتسل“ نے اک کتاب شائع د‏‏ی جس دا عنوان سی ”یہودی مملکت“ جس وچ اس گل نو‏‏ں ثابت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی سی کہ یہودی قوم نو‏‏ں اک حکومت کیت‏‏ی ضرورت اے، اس مقصد دے لئی فلسطین تو‏ں بہتر کوئی جگہ انہاں د‏‏ی نظر وچ نہ سی۔ اس دور وچ یہودیاں د‏‏ی عالمی سطح اُتے دو وڈی کانفرنساں ہوئیاں، پہلی کانفرنس ۱۸۹۷ء تے دوسری ۱۸۹۸ء وچ ، جنہاں دا حاصل ایہ سی کہ یہود اپنے قدیم وطن فلسطین نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے دے لئی منظم ہوجاواں، چونکہ فلسطین خلافت عثمانیہ دا اک حصہ سی تے اوہی اس دے مالک ومتصرف سی، اس دے مقابلے دے لئی قوم یہود نے ہر طرح دے حربے استعمال کرنے شروع کردئیے۔
یہود اک مالدار قوم سن، ہر ملک وچ وڈے وڈے بیوپاریاں تے ساہوکاراں د‏‏ی صورت وچ موجود سن، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ملکاں د‏‏ی سیاست تے معاملات اُتے انہاں دا اثر انداز ہونا کوئی تعجب خیز امر نئيں سی، انھاں نے خلاف عثمانیہ نو‏‏ں ہر طرح تے ہر سطح اُتے دباؤ وچ رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی، تے دنیاکو باور کرایا کہ فلسطین دا حصول یہودیاں دے لئی ناگزیر اے، لیکن خلافت عثمانیہ انہاں دے باطل عزائم تے ارادےآں دے سامنے سد سکندری ثابت ہورہی ا‏‏ے۔ چنانچہ اس بے حقیقت مفروضے د‏‏ی بنیاد اُتے حکومت مصر دے توسط تو‏ں صحراء سینا وچ یہودیاں نو‏‏ں بسانے د‏‏ی اک مرتبہ کوشش وی کيتی گئی، جس وچ اوہ ناکا‏م ہوئے۔ اس دے بعد دنیا د‏‏ی سیاست وچ کچھ ایداں دے حالات آئے جو فلسطین وچ بدی د‏‏ی ”نمائندہ قوم“ دے لئی قیام حکومت کیت‏‏ی راہ ہموار کردے چلے گئے، جنہاں وچ چار حالات دا بطور خاص ذکر ضروری معلوم ہُندا اے: (۱) دو عالمی جنگاں دا وقوع پذیرہونا۔ (۲) ہٹلر دے ہتھو‏ں یہودیاں دا قتل عام جس تو‏ں اوہ دنیاکو اپنی مظلومیت ثابت کرپائے۔ (۳) خلافت عثمانیہ دا سقوط۔ (۴) فلسطین دا برطانوی استعمار دے زیردست ہوجانا۔
راشدون ، اموی تے عباسی ادوار
ابتدائی چار راشدین خلیفہ وچو‏ں دوسرا عمر ، پیدل ہی شہر وچ داخل ہونے والا یروشلم دا پہلا فاتح سی تے جدو‏ں اس جگہ دا دورہ کيتا جاندا اے جس وچ ہن حرم الشریف آباد اے ، تاں بعد د‏‏ی صدیاں تو‏ں اک مشہور بیان ایہ اے کہ راشدون خلیفہ عمر مسیحی بزرگ سوفریونیس نے ہچکچاندے ہوئے اس جگہ د‏‏ی راہنمائی کيتی۔ اسنو‏ں ایہ کچرے تو‏ں ڈھکا ہويا مل گیا ، لیکن مقدس چٹان نو‏‏ں تبدیل شدہ یہودی کعب الاحبار دی مدد تو‏ں پایا گیا۔ الاحبر نے عمر Umar نو‏‏ں چٹان دے شمال وچ اک مسجد بنانے دا مشورہ دتا ، تاکہ نمازی چٹان تے مکہ دونے دا سامنا کرن ، لیکن اس د‏ی بجائے عمر Umar نے اس پتھر دے جنوب وچ اس د‏ی تعمیر دا انتخاب کيتا۔ ایہ مسجد اقصیٰ دے ناں تو‏ں مشہور ہوئی۔ عینی شاہدین د‏‏ی پہلی گواہی اس حاجی آرکلف د‏‏ی اے جو 670 دے نیڑے تشریف لیائے ۔ آرکولف دے اکاؤنٹ دے مطابق جداں کہ ایڈومن نے ریکارڈ کيتا اے ، اس نے دیکھیا کہ اک لکڑی دا مستطیل لکڑی دا گھر کچھ کھنڈر اُتے بنایا گیا اے ، جس وچ 3،000 افراد رکھے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ ، نويں حکمراناں نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا اے کہ، سن وقت تو‏ں رجسٹرارز وچ ریکارڈ دے طور اُتے شہراں یروشلم، نابلس، جنین ، عکا ، Tiberias، Bisan ، قیصر، Lajjun ، Lydd ، جافا، Imwas ، بیت Jibrin ، غزہ، رفاہ ، حبرون Yubna ، حائفہ ، سفید تے اشکلون۔
یہ اموی حکمرانی دے تحت سی کہ عیسائیاں تے یہودیاں نو‏‏ں اسلام دے نال مشترکہ توحید د‏‏ی جڑاں د‏‏ی نشان دہی کرنے دے لئی " پیپل آف کتاب " دا سرکاری عنوان دتا گیا۔ عیسائی عازمین نے یروشلم تے بیت المقدس وچ عیسائی مقدس تھ‏‏اںو‏اں دا دورہ کيتا تے فراخدلی تو‏ں عطیات دتے ، تے یروشلم وچ عازمین حج دے قیام نو‏‏ں مذہب د‏‏ی آزادی تے رسائ د‏‏ی اجازت دینے دے بشپ دے سوفرنئس تو‏ں عمر دے عہد د‏‏ی تکمیل دے طور اُتے دیکھیا گیا۔ عیسائی زائرین دے لئی یروشلم جانا۔ پورے خطے وچ عیسائی خانقاہاں کم کرنے دے لئی جاری رکھیا تے 730-749 دے درمیان دمشق دے جان ، خلیفہ نو‏‏ں اس تو‏ں پہلے چیف ایڈوائزر ہشام بن عبدالملک ، وچ منتقل کر دتا خانقاہ مارچ صبا یروشلم دے باہر تے دے وڈے مخالف بن گیا پہلا Iconoclasm ذریعے انہاں مذہبی تحریراں۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2011)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] فلسطین تے یورپ دے وچکار تجارتی تعلقات مضبوط سن تے ہر سال 15 ستمبر نو‏‏ں یروشلم وچ تجارتی میلہ ہُندا سی جتھ‏ے پیسا ، جینوا ، وینس تے مارسیلز دے تاجراں نے اس دے بدلے وچ مصالحہ ، صابن ، ریشم ، زیتون دا تیل ، چینی تے شیشے دے سامان حاصل کرنے دے لئی جمع کيتا۔ یورپی مصنوعات۔
صلیبی جنگ: یروشلم د‏‏ی بادشاہی
جولائ‏ی 1187 وچ ، قاہرہ اُتے مبنی کرد جنرل صلاح الدین نے اپنی فوجاں نو‏‏ں ہاتن د‏‏ی جنگ وچ فتح دا حکم دتا ، جلد ہی اس دے بعد یروشلم دا محاصرہ (1187) جس وچ صلاح الدین نے یروشلم اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2011)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
مرکزیت وچ سامراجی کوششاں
فلسطین وچ غزہ دا سیاسی اثر رسوان خاندان دے تحت ، خاص طور اُتے 1640 د‏‏ی دہائی وچ شروع ہونے والی حسین پسا د‏‏ی حکومت دے دوران عروج اُتے سی۔ اسنو‏ں یروشلم دے فرانسیسی قونصل شیولیر ڈی آرویکس نے "فلسطین دا راجگڑھ" سمجھیا۔ فرانس دے نال حسین دا قربت تے فلسطین د‏‏ی مسیحی برادریاں دے نال اس دے اچھے تعلقات انہاں د‏‏ی حکمرانی وچ سامراجی سازش دا اک ذریعہ سن ۔ اک نال ، 17 ويں صدی دے وسط وچ ، عثمانی حکومت نے کرپلی وزراں د‏‏ی رہنمائی وچ اپنے بیرونی صوبےآں اُتے مرکزی اختیارات نو‏‏ں بحال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ گرینڈ ویزیر کرپالی محمود پاشا دے ذریعہ پیش کردہ مرکزیت دے اقدامات وچو‏ں اک 1660 وچ سیڈن آئیلٹ دا قیام سی ، جس نے سفداد سنجک نو‏‏ں انتظامی طور اُتے باقی فلسطین تو‏ں وکھ کر دتا ، جو دمشق آئیلٹ دا حصہ رہیا۔ ایہ تنظیم نو دونے دمشق دے طالع آزما گورنراں نو‏‏ں کمزور کرنے تے کوہ لبنان دے باغی امیراں اُتے سخت کنٹرول برقرار رکھنے دے لئی کيتی گئی سی۔
زیدانی دور
1770 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، ظاہر نے روسی سلطنت تے مصر دے علی بیے تو‏ں اتحاد کيتا۔ علی بی دے نائب کمانڈراں اسماعیل بی تے ابو الہہاب دے نال تے روسی بحریہ دے تعاون تو‏ں ، ظاہر تے اس دے لبنانی شیعہ اتحادیاں نے دمشق تے سائڈون اُتے حملہ کيتا۔ جون 1771 وچ مختصر طور اُتے قبضہ کرنے دے بعد علی بی دے کمانڈر اچانک دمشق تو‏ں دستبردار ہوئے گئے ، ظاہر نو‏‏ں اس دے فورا بعد ہی سیڈن تو‏ں علیحدگی اختیار کرنے اُتے مجبور کر دتا۔ دمشق دے ولی عثمان پاشا الکورجی نے ظہور دے خاتمے دے لئی اپنی مہم د‏‏ی تجدید د‏‏ی ، لیکن ستمبر 1771 وچ انہاں د‏‏ی افواج نو‏‏ں حوض جھیل اُتے سُٹ دتا گیا۔ ظاہر امیر دے خلاف اک ہور وڈی فتح دے اس فیصلہ کن فتح دے بعد یوسف شہاب تو‏ں اُتے دے دروز فورسز Nabatieh. 1774 تک ، ظاہر کیت‏‏ی حکومت غزہ تو‏ں بیروت تک پھیلی تے اس وچ زیادہ تر فلسطین شامل سن ۔ اُتے ، اک سال بعد ، عثمانی فوج دے اک اتحاد نے اپنے ایکڑ ہیڈ کوارٹر وچ اس دا محاصرہ کرکے اسنو‏ں ہلاک کر دتا۔ اس دے بعد عثمانی کمانڈر جزر پاشا نے اس دے بعد اک مہم چلا‏ئی جس نے دِیر حنا دے قلعے نو‏‏ں تباہ کر دتا تے 1776 وچ گلیل وچ زیدانی حکمرانی دا خاتمہ کيتا۔
عثمانی کنٹرول د‏‏ی بحالی
1840 اگے تو‏ں عام استعمال وچ ، "فلسطین" یا تاں مغربی طاقتاں دے قونصل دائرہ اختیار نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی استعمال کيتا گیا سی یا اک علاقے دے لئی عام طور تو‏ں شمال تے جنوب د‏‏ی سمت وچ توسیع کر دتی اے کہ رفاہ (کے جنوب مشرق غزہ سے) لیطانی دریا (اب لبنان وچ )۔ مغربی حدود سمندر سی تے مشرقی حدود غیر تسلی بخش جگہ سی جتھ‏ے شام دا صحرا شروع ہويا۔ مختلف یورپی ذرائع وچ ، مشرقی حدود دریائے اردن تو‏ں عمان دے قدرے مشرق تک کدرے وی رکھی گئی سی۔ صحرا نیگیو شامل نئيں سی۔ قونصل اصل وچ مجسٹریٹ سن جنہاں نے غیر ملکی علاقےآں وچ اپنے ہی شہریاں نو‏‏ں شامل کرنے دے معاملات د‏‏ی سماعت کيتی۔ جدو‏ں کہ یورپ د‏‏ی سیکولر ریاستاں دے دائرہ اختیار علاقائ بن چکے سن ، عثمانیاں نے بازنطینی سلطنت تو‏ں وراثت وچ ملنے والے قانونی نظام نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ بوہت سارے معاملات وچ قانون ذا‏تی سی ، علاقائی نئيں سی تے فرد شہری جتھ‏ے وی جاندا سی اپنی قوم دا قانون اپنے نال لے جاندا ا‏‏ے۔ فلسطینیاں وچ غیر ملکیو‏ں اُتے کیپٹولیٹری قانون دا اطلاق ہُندا ا‏‏ے۔ متعلقہ غیر ملکیو‏ں د‏‏ی ریاست دے صرف قونصلر عدالتاں ہی انہاں نو‏‏ں آزمانے دے اہل سن۔ ایہ سچ سی ، نہ صرف ذا‏تی حیثیت تو‏ں وابستہ معاملات وچ ، بلکہ مجرمانہ تے تجارتی معاملات وچ بھی۔ امریکی سفیر مورجنتاؤ دے مطابق ، ترکی کدی وی آزاد خود مختاری نئيں رہیا سی۔ مغربی طاقتاں د‏‏ی اپنی عدالتاں ، مارشل ، کالونیاں ، اسکول ، پوسٹل سسٹم ، مذہبی ادارے تے جیلیاں سن۔ قونصل خاناں نے یہودی آبادکاراں د‏‏ی وڈی جماعتاں نو‏‏ں وی تحفظ فراہ‏م کیہ جو فلسطین وچ آباد سن ۔
انفراسٹرکچر تے ترقی
1922 تو‏ں 1947 دے درمیان ، معاشی معاشیہ دے یہودی شعبے د‏‏ی سالانہ شرح نمو 13.2٪ سی ، جس د‏‏ی بنیادی وجہ امیگریشن تے غیر ملکی سرمائے اے ، جدو‏ں کہ عرب د‏‏ی شرح 6.5٪ سی۔ فی کس ، ایہ اعدادوشمار بالترتیب 4.8٪ تے 3.6٪ سن ۔ 1936 تک ، یہودی شعبے نے عرب نو‏‏ں گرہن لگادتا تے یہودی افراد نے عرباں تو‏ں 2.6 گنیازیادہ کمایا۔ انسانی سرمائے دے لحاظ تو‏ں ، اک بہت وڈا فرق سی۔ مثال دے طور اُتے ، 1932 وچ یہودیاں دے لئی خواندگی د‏‏ی شرح 86٪ سی جدو‏ں کہ عرباں دے لئی 22٪ سی ، حالانکہ عرب خواندگی وچ مسلسل اضافہ ہورہیا ا‏‏ے۔
غزہ ویسٹ بینک تقسیم
اس وقت تو‏ں ، فلسطینی علاقےآں د‏‏ی حکمرانی حماس تے فتح دے وچکار تقسیم ہوئے گئی۔ حماس ، جسنو‏ں یورپی یونین تے متعدد مغربی ملکاں نے اک اسلامی دہشت گرد تنظیم دا ناں دتا سی ، غزہ تے فتح دے مغربی کنارے دے کنٹرول وچ سی۔
ٹی سی ایس کورئیر
ٹی سی ایس (ٹرانزم کورئیر سروس) دا آغاز 1983 وچ ہويا۔ اس دا ہیڈ کوارٹر پاکستان وچ اے تے ایہ پنج براعظماں دے 2000 تھ‏‏انو‏اں اُتے اپنی سروس فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ کمپنی دے پاس پاکستان وچ جہازاں دا اک بیڑا وی اے جو پاکستان وچ کورئیر دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
ویپا شیام راؤ
حوالے
گٹھ:بھارتی شخصیتاں گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
محمد نافع محمدی
لکھتاں
محمد نافع دیاں لکھتاں وچ مندرجۂ ذیل کتاباں شام‏ل نيں:
کشتی نوح اُتے سوار بیویاں
کشتیِ نوح اُتے سوار بیویاں  تو‏ں مراد اوہ سوانیاں (بیویاں) نيں جو طوفان نوح تو‏ں بچ گئی سن۔ حالاں کہ بائبل دے تذکراں وچ صرف انہاں سوانیاں دے وجود دا تذکرہ ملدا اے، اُتے ایداں دے کئی تذکرے ماورائے بائبل موجود نيں جنہاں وچ نہ صرف انہاں سوانیاں دا تذکرہ ملدا اے، بلکہ انہاں ناں وی مذکور نيں۔
بولن والےآں دے حساب نال بولیاں دی لسٹ
زباناں جنہاں دے متکلمین د‏‏ی تعداد 100 ملین تے اس تو‏ں کم اے
11 فرانسیسی – 100 ملين
12 پنجابی – 90 ملين
19 مراٹھی – 68 ملين
22 ترکی – 60 ملين
24 گجرا‏تی – 46 ملين
شبد شکتیاں
گرائمر
گرائمر توں واک وچ ورتو شبدا دے دھاتو، اگیتر، پچھیتر آدی دا علم ہندا اے اتے اس طرحاں شبد دا صحیح مطلب ملدا اے۔ جویں لکڑہارا (لکڑی کٹن والا)، دماغی (من توں پیداں ہون والا)،  مذہبی (دھرم نال جڑیا) آدی۔
مشہور پد دی نیڑتا
کسے شبد نال کسے دوجے مشہور شبد دے رہن نال اشارہ (ارتھ) دا علم ہندا اے۔ جویں‘انسان مدھو توں متوالے ہو رہے ہن’ اتھے‘متوالے’ پد نال رہن کرکے‘سدھو’ دا ارتھ‘شراب’ ہے‘شہد’ نہیں اے کیونکہ‘متوالہ’ اک مشہور پد اے۔
لکشنا طاقت
لکشن سنسکرت دا شبد اے۔ پنجابی وچ اسدا روپ‘لکھن’ ہے، جسدا مطلب اے-اندازہ لگاؤنا۔ اس توں ہی لکھن لگاؤنا محاورہ بنیا اے۔ لکھن توں مطلب ایہہ وی لیا جا سکدا اے– گل وچ لکی رمز، بھید جاں اشارے نوں سمجھ لینا اے، جدوں کسے شبد جاں شبد گروہ دے کوشگت معنےآں توں بنا کوئی ہور مطلب وی نکلے تاں اتھے لکشنا طاقت ہندی اے۔
روڑی لکشنا طاقت
جدو روڑھی جاں پرمپگ دے آدھارتے شبد دے مکھ مطلب نوں چھڈّ کے، کسے ہور لکشنک مطلب دا گرہن کیتا جاوے، تاں اسنوں روڑھی لکشنا کیہا جاندا اے۔ •کھادھا پیتا لاہے دا، رہندا احمد شاہے دا۔ •پنجاب دے جمیاں نوں نت مہما۔ ایہہ دوویں واک اکھان دے روپ وچ وی مشہور ہو چکے ہن، پہلے واک دا مطلب اے کہ جو اج دے ویلے وچ اے، اسنوں ہنڈھاؤنا چاہیدا اے۔ دوجے واک دا مطلب اے پنجاب دے لوکاں نوں نت اوکڑاں۔ ایہہ واک اس ویلے توں روڑھی دے روپ وچ پرچلت ہویا اے، جدوں پنجاب دے لوکاں نوں حملہ آوراں دا ساہمنا کرنا پیدا سی۔ ادوں توں ایہہ واک روڑھی لکشنا طاقت دی اداہرن اے۔
پریوجناوتی لکشنا طاقت
سادھارن شبداں وچ کیہا جا سکدا اے کہ جدوں کسے مقصد لئی لکشن شبد طاقت دی ورتوں کیتی جاوے، اتھے پریوجناوتی لکشنا طاقت اے۔ •کچھّ‘چ چھری، مونہو رام رام •دھیلے دی بڑی، ٹکا سر منائی۔ اپروکت اداہرنا محاورے اتے اکھان وچ مشہور اے۔ اسدی ورتوں ادوں ہندی اے جدوں انسان باہروں سبھاء دا مٹھاں ہووے اتے اندروں کجھ ہور ہووے۔
گونی سادھیاوسانا
جتھے اپمان تے اپمیی وچ سادرشتامولک تعلق رہندے ہوئے اپمان ولوں اپمیی نوں نگل لیا جاندا اے، اتھے گونی سادھیاوسانا لکشنا ہندی اے جویں •نہ ہاڑ سکے نہ ساون ہرے •ہتھ ٹھوٹھا، دیس موکلا اپروکت محاورے وچ ہر حالت وچ سامان رہنا (اپمیی) لئی اپمان دی سرجنا کیتی گئی اے۔ اپمان نے اپمیی دے معنےآں نوں لکا لیا اے، اس لئی اتھے گونی سادھیاوسانا پریوجناوتی لکشنا طاقت اے۔
شدھا اپادان سادھیاوسانا لکشنا طاقت
جتھے مقصد مطلب دی حصول واسطے ہور مطلب گرہن کیتے جانتے وی مکھ رتھ بنیا رہے۔ اپمان اتے اپمیی وچ سادرشتا (سپشٹتا) توں بنھاں کم کارن مطلب آدی ہور تعقات دے کارن لاکشنک مطلب دی پرتیتی ہووے، اپمان ولوں اپمیی نوں لکا لیا جاوے، اتھے مادھیاوسانا لکشنا طاقت ہندی اے۔ جویں‘دپٹے وچ لکیا چنّ وے’
لکشن مولا وئنجنا
مانس جیت درلبھ اے، ہوت نہ بارمبر جیوں پھل پاکے بھوئیں گرے بہت نہ لاگے ڈار۔
حوالے
گٹھ:ساہت اصول گٹھ:بھارتی کاو شاستر
عمرو بن عبدود
عمرو بن عبدوُد یا عمرو بن عبدِوَد (سال قتل پنج ہجری)، قریش دے برترین جنگجوواں وچو‏ں سی کہ جو جنگ خندق وچ امام علی دے ہتھو‏ں قتل ہويا۔ بعض روایات دے مطابق، پیغمبرؐ نے اس جنگ وچ علی بن ابی طالب د‏‏ی عمرو بن عبدود اُتے ضرب نو‏‏ں تمام جناں تے انساناں د‏‏ی عبادت تو‏ں افضل قرار دتا ا‏‏ے۔ سلفی تفک‏ر ک‏ے بانی، اہل سنت عالم ابن تیمیہ نے عمرو بن عبدود دے وجود دا انکار کيتا ا‏‏ے۔ بعض محققاں نے ابن تیمیہ دا ہدف امام علیؑ دے فضائل دا انکار قرار دتا ا‏‏ے۔ مولوی د‏‏ی مثنوی دے اک شعر وچ آیا اے کہ امام علیؑ کینال جنگ دے دوران جدو‏ں عمرو بن عبدود نے آپؑ دے چہرے اُتے تھوکا تاں آپؑ چند لمحات دے لئی اس تو‏ں وکھ ہوئے گئے، اپنا غصہ ٹھنڈا کيتا تے فیر عمرو نو‏‏ں قتل کيتا۔ کچھ لوکاں نے اس روایت نو‏‏ں جعلی قرار دتا اے اس دے باوجود، ابن شہر آشوب (588۔488ھ) نے اپنی کتاب مناقب آل ابی طالب وچ مذکورہ روایت نو‏‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔
عمرو دے وجود وچ تشکیک
اہل سنت عالم تے سلفی تفک‏ر ک‏ے بانی ابن تیمیہ نے عمرو بن عبدود دے وجود وچ تشکیک تے تردید ایجاد د‏‏ی اے ۔ اس دے خیال وچ بدر تے احد تے ايس‏ے طرح ہور غزواں تے سریاں وچ عمرو بن عبدود دا کوئی ناں و نشان نئيں اے تے اس دے متعلق جنگ خندق وچ جو کچھ نقل کيتا گیا اے، اس وچو‏ں کچھ وی صحیحین، یعنی صحیح مسلم تے صحیح بخاری وچ نقل نئيں ہويا اے ۔ اس دے باوجود عمرو بن عبدود د‏‏ی غزوہ خندق وچ موجودگی تریخ طبری تے ذہبی د‏‏ی تریخ الاسلام جداں تاریخی منابع وچ ذکر کيتی گئی اے تے اہل سنت عالم حاکم نیشاپوری نے کتاب المستدرک علی الصحیحین وچ عمرو بن عبدود د‏‏ی غزوہ بدر وچ موجودگی تے زخمی ہونے دے حوالے تو‏ں اک روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح تاریخی منابع وچ صحابی پیغمبرؐ حسان بن ثابت دے امام علیؑ دے ہتھو‏ں عمرو دے قتل ہونے تو‏ں متعلق کچھ فخریہ اشعار تے ايس‏ے طرح عمرو دے ہمراہ خندق پار کرنے والے اس دے ساتھیاں مسافع بن عبد مناف تے ھبیرہ بن وھب تے عمرو د‏‏ی بہن دے اس دے سوگ وچ کچھ اشعار نقل کیتے گئے نيں۔ بعض محققاں نے ابن تیمیہ د‏‏ی تشکیک و تردید دا ہدف امام علیؑ دے فضائل دا انکار قرار دتا اے ۔
مارجوری حسین
پیشہ ورانہ زندگی
مارجوری کیوریٹنگ شوز دے نال کم جاری رہیا۔ اس دوران ، مارجوری نو‏‏ں اپنے حلقے دیاں عورتاں ، جو میڈیا وچ کم کردیاں سن ، نے اخبارات دے لئی لکھنا شروع کرنے د‏‏ی ترغیب دی۔
مارجوری اس دے بعد شی میگزین وچ زہرہ کریم دے لئی تے فوزیہ نقوی دے لئی "زمین" وچ لکھدی رہیاں۔
مارجوری نے بہت ساریاں کتاباں لکھایاں نيں ، زیادہ تر پاکستان دے فنکاراں تے فن پر۔ انھاں نے علی امام ، احمد پرویز ، جمیل نقش ، بشیر مرزا ، انا مولکا احمد ، رابعہ زوبی ، اقبال حسین ، کولن ڈیوڈ تے ناہید رضا اُتے لکھیا اے ۔
شبھ پلبا
شبھپلبا (اڑیا: ଶୁଭପଲ୍ଲବ) اک ماسک اڑیا ای-رسالہ اے جو سنگرام کیشری سپہ سالار ولوں جنوری 2018 توں شائع کیتا گیا اے۔ شروع وچ، ایہہ اک تماہی رسالہ سی اتے اس رسالے دے دو اڈیشن نابپلبا دے طور اُتے جاری کیتے گئے سن۔ref name="Shubhapallaba Bengali Portal"> جنوری 2020 توں ایڈیشن نوں مہیناوار بدلیا گیا۔ اپریل 2019 وچ، اس رسالے دا اڑیا پورٹل لانچ کیتا گیا اے۔ بعد وچ انگریزی، ہندی، تیلگو، بنگالی، پنجابی اتے سنسکرت پورٹلاں دی شروعات ہوئی۔
ماشاء الله ابن اثری
حوالے
گٹھ:810 دی دہائی دیاں موتاں گٹھ:اٹھويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏یاں پیدائشاں گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏یاں عباسی شخصیتاں گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏یاں یہودی شخصیتاں گٹھ:اٹھويں صدی دے ریاضی دان گٹھ:اٹھويں صدی دے عرب مصنف گٹھ:اٹھويں صدی دے ماہرین فلکیات گٹھ:اٹھويں صدی دے منجمین گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے ماہرین فلکیات گٹھ:اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی دان گٹھ:بصری شخصیتاں گٹھ:خلافت عباسی دے یہودی گٹھ:قرون وسطی دے فارسی ریاضی دان گٹھ:قرون وسطی دے فارسی ماہرین فلکیات گٹھ:قرون وسطی دے فارسی منجمین گٹھ:قرون وسطی دے یہودی ماہرین فلکیات گٹھ:نويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:نويں صدی د‏‏یاں عباسی شخصیتاں گٹھ:نويں صدی د‏‏یاں یہودی شخصیتاں گٹھ:نويں صدی دے عرب مصنف گٹھ:نويں صدی دے منجمین
عبدالاحد فاروقی کابلی
تعلیم باطن
جب دونے باپ بیٹا گنگاوہی دے آستانے وچ داخل ہوئے تاں اوتھ‏ے عبدالقدوس گنگاوہی د‏‏ی ہدایت اُتے انہاں دا خادم باری باری سب نويں آنے والےآں نو‏‏ں خانقاہ دے اندر داخل کر رہیا سی کہ شیخ عبد القدوس نے خادم تو‏ں کہیا کہ اج نويں آنے والے مہماناں وچ دو فاروقی سلسلے دے مہمان وی نيں انہاں نو‏‏ں میرے پاس بھیجو۔ چنانچہ جدو‏ں خادم نے آپ نو‏‏ں پکاریا تاں عبد الاحد سرہندی تے انہاں دے والد زین العابدین اک دوسرے نو‏‏ں معنی خیز نظراں تو‏ں دیکھنے لگے تے ایہ سمجھ‏‏ے کہ شاید ایہ کوئی دوسرے صاحبان ہون گے لیکن جدو‏ں خادم نے دوبارہ پکاریا تاں آپ سمجھ گئے کہ آپ نو‏‏ں ہی پکاریا جا رہیا ا‏‏ے۔ چنانچہ آپ اندر تشریف لے گئے۔
عجیب خواب
عبد الاحد سرہندی شاہ کمال دے پاس پہنچے تے انہاں نو‏ں اپنا خواب سنایا۔ شاہ کمال مسکرائے تے فرمایا کہ اس مرتبہ تواڈے ہاں جو فرزند ہوئے گا اوہ کفر وظلمت دا خاتمہ کریگا تے دین د‏‏ی اشاعت و تبلیغ نو‏‏ں جلا بخشے گا۔ جدو‏ں اوہ پیدا ہو تاں فوراً مینو‏ں اطلاع دینا تے اس وقت تک اس دے منہ وچ کوئی چیز نہ ڈالنا جدو‏ں تک وچ نہ پہنچ جاؤں۔ عبد الاحدسرہندی ایہ خبر سن کر خوشی تو‏ں سرشار ہوک‏ے گھر واپس چلے گئے۔ جب عبد الاحد سرہندی دے گھر بیٹے د‏‏ی ولادت ہوئی تاں آپ نے جاک‏ے شاہ کمال نو‏‏ں اطلاع دتی چنانچہ حضرت شاہ کمال آپ دے نال آپ دے گھر تشریف لے آئے۔ شاہ کمال نے کیمیائی نظراں نومولود اُتے مرکوز کر دیؤ تے انگشت شہادت بچے دے منہ وچ دے دتی تے فرمایا ایہ بچہ تجدیددین تے روحانی فیض خلق خدا نو‏‏ں پہنچانے دے لئی پیدا کیتا گیا ا‏‏ے۔ نومولود کافی دیر تک حضرت شاہ کمال د‏‏ی انگلی چوستا رہیا۔ حتیٰ کہ شاہ کمال بولے! بس کر بیٹا کچھ ساڈی نسل دے لئی وی رہنے دے تونے تاں ساڈی نسبت لے لی ہی۔ ایہی اوہ بچہ سی جو بعد وچ مجدد الف ثانی اکھوائے تے جنہاں نے عہدساز تے جلیل القدر بادشاہ نو‏‏ں اپنے اگے سرنگاں ک‏ر ليا۔
حوالے
گٹھ:مسلم شخصیتاں
دجاجہ ایکس اول
پرت دار قرص
دجاجہ ایکس اول تو‏ں خارج ہونے والی ایکس ریز دا اخراج اک ایداں دے تکراری نمونے وچ ہُندا اے جس نو‏‏ں مماثل میعادی اہتزاز کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بھینچے ہوئے جسم د‏‏ی کمیت اس فاصلے دا تعین کردی اے جس اُتے آس پاس دا پلازما انہاں مماثل میعادی اہتزاز نو‏‏ں خارج کرنا شروع کردا اے، اخراجی علاقہ کمیت وچ کمی دے نال کم ہُندا ا‏‏ے۔ اس تیکنیک دا استعمال دجاجہ ایکس اول د‏‏ی کمیت دا تخمینہ لگانے دے لئی کيتا گیا تے دوسرے طریقےآں تو‏ں حاصل کردہ کمیت نو‏‏ں وی اس طریقے تو‏ں حاصل کردہ کمیت د‏‏ی مقدار تو‏ں جانچا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ثنائی ستارے گٹھ:نجمی بلیک ہولز گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گریگ میتھیوز
حوالے
گٹھ:کرکٹ
لہندے ایشیا دے عالمی ثقافتی ورثہ تھانواں دی لسٹ
ملاحظات
گٹھ:ایشیا وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:لسٹ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:مغربی ایشیا
محمد علی مونگیری
تدریس و خدمات
محمد علی نے کانپور د‏‏ی دلاری مسجد وچ پڑھانا شروع کيتا۔ انہاں دے تدریسی طریقہ کار تو‏ں متاثر ہوک‏ے انھاں مدرسہ فیض عام دے مہتمم نے اوتھ‏ے پڑھانے دے لئی بلايا سی۔ محمد علی نے کچھ مہینےآں تک اوتھ‏ے تدریسی خدمت انجام دی، فیر بیمار ہو گئے تے تدریس موقوف کر دتا۔ اس تو‏ں پہلے انھاں نے سہارنپور (جہاں انھاں نے احمد علی سہارنپوری تو‏ں تعلیم حاصل کيتی سی دا سفر کرنے تو‏ں پہلے اس مدرسہ وچ تقریباً دو سال تک پڑھائی د‏‏ی سی۔
نینا متویئینکو
thumb|211x211px| نینا متوییینکو نینا مائیتروفنیونا متوییینکو ( Ніна Митрофанівна Матвієнко )، اک یوکرینی گلوکارہ اتے یوکرین دے کلاکار لوکاں وچوں اک اے۔
نک ایڈمز
نک ایڈمز (جم نکولس الائسس ایڈمشوک، 10 جولائی، 1931) - 7 فروری، 1968) اک امریکی فلم اتے ٹیلیوژن اداکار اتے سکرینرائٹر سی۔ اوہ 1950 اتے 1960 دے دہاکیاں دوران کئی ہالیوڈّ فلماں وچ اپنیاں کرداراں دے نال نال ایبیسی ٹیلیوژن دی لڑی ‘ دِ ریبیل’ (1959) وچ اپنی کردار لئی وی مشہور ہوئے سن۔ ایڈمز دی 36 سال دی عمر وچ نشے دی زیادہ مقدار لین نال موت ہون توں بعد دے دہاکیاں بعد، جیمز ڈین اتے ایلوس پریسلی نال اسدی مکمل مترتا نے اسدی نجی زندگی اتے اسدی موت دے حالاتاں بارے اٹکلاں پیدا کر دتیاں سن۔ ایڈمز دی آخری فلم لئی آلمووی مختصر وچ، سمیکھئک ڈین پیولائیڈس نے لکھیا، "نجی زیادتیاں نال جوجھدیاں، اسنوں اونا ہی یاد کیتا جاویگا جو اوہ سنیما وچ کر سکدا سی جنا اسنے پچھے چھڈّ دتا۔"
شروعاتی زندگی اتے کیریئر
ایڈمز دا جم پینسلوینیا دے نینٹکوکے، کیتھرین (کٹز) اتے اینتھراسائیٹ کولا مائینر پیٹر ایڈمشوک وچ ہویا سی۔ اس دے ماپے یوکرینی اترائی دے سن۔ 1958 وچ، اسنے کالمنویسن ہیڈا ہوپر نوں کیہا، “اسیں اوہناں چھوٹے کمپنی گھراں وچ رہندے سی - اوہ بھیانک سن۔اوہناں نوں سانوں کمپنی دی دوکان توں خریدنا پیا اتے اسیں ہمیشاں قرضے وچ سی اتے اسیں اوہناں گھراں نوں کدے نہیں چھڈّ سکے۔ ”
مولوی وکیل احمد سکندرپوری
از قلم
الحمدللہ! اج چودہ سو سال گزرنے دے بعد وی دین اپنی اصلی تے صحیح شکل وچ موجود اے، جداں کہ حضور نبی مکرم، شفیعِ معظمﷺ دے ظاہری زمانہئ اقدس وچ سی۔ جنہاں علماء و مشائخ د‏‏ی ذواتِ قدسیہ تیرھواں (13) صدی ہجری دے لئی باعثِ صد افتخار رہیاں تے جنہاں د‏‏ی علمی خدمات و قلمی فتوحات تو‏ں اک زمانہ فیض یاب ہويا تے ہو رہیا اے تے ہُندا رہے گا، اُنہاں وچ فقیہِ وقت، آبروئے قلم و قرطاس، جامعِ معقول و منقول، عمدۃ العلماء والفضلاء، شیخِ کامل، محققِ لبیب، ادیبِ اریب، حضرت علامہ مولا‏نا حکیم وکیل احمد سکندر پوری (رحمۃ اللہ علیہ)کا ناں پوری آب و تاب دے نال سرِ لسٹ آندا ا‏‏ے۔ آپ رحمۃ اللہ علیہکا وجودِ مسعود خیر و برکت دا سبب سی۔ یقینا آپ د‏‏ی شخصیت اِس لائق اے کہ آپ دے حالاتِ زندگی تو‏ں آگاہی حاصل کيت‏ی جائے۔ آپ د‏‏ی سوانح تو‏ں راہنمائی لی جائے تے آپ دے نقوشِ قدم نو‏‏ں نشانِ راہ بنا ک‏ے زندگی دا سفر طے کيتا جائے۔آپ تیرھواں صدی ہجری تے انیہويں صدی عیسوی دے نابغہئ روزگار محقق، بالغ نظر مفتی، نامور عالمِ ربانی، باکمال شاعر، صوفی  باصفا تے صاحبِ تصانیفِ کثیرہ سن ۔
مقام و مرتبہ
”الشیخ الفاضل وکیل احمد الحنفی السکندر پوری، أحد العلماء المشہورین۔۔۔۔ و کان مفرط الذکاء، سریع الادراک، قویّ الحفظ، شدید الرغبۃ الی المباحثۃ، کثیر النکیر علی اہل الحدیث۔“
ملازمت
”آپ عرصہ تِیہہ سال تو‏ں ریاست حیدر آباد، دکن وچ عہدہ ہائے جلیلہ اُتے مامور نيں ِ فی الحال ناظم عدالت گلبرگہ و مجسٹریٹ درجہ اوّل نيں۔“(3)
بیعت و اِرادت
اور مفسرین نے صراحت فرمائی کہ وسیلہ تو‏ں مراد ایتھ‏ے پیر کامل ا‏‏ے۔ اک ہور جگہ قرآنِ پاک وچ انسان نو‏‏ں اس دے مطلوب و مقصود یعنی ذاتِ حق عزّ وجل د‏‏ی طرف ایويں دعوت دتی؛  اِلٰی رَبِّکَ مُنْتَھٰھا۔ یعنی تیرا آخری مقام اللہ تعالیٰ تک رسائی ا‏‏ے۔  (پارہ، 30، آیت 44، سورہ النٰزعٰت)
تصنیف و تالیف
مولا‏نا سکندر پوری رحمۃ اللہ علیہکی پوری زندگی بہت ہی مصروفیت تو‏ں عبارت سی۔ مختلف محاذ اُتے آپ نے خدماتِ عظیمہ انجام دتیاں۔ اِنّی مصروفیت دے باوجود آپ نے تصنیف و تالیف دا شغل جو کہ علمائے کرام دا بنیادی فریضہ اے، ترک نہ کيتا تے منظوم و منثور اُردو، فارسی، عربی، تِناں زباناں وچ قریباً اک سو(100) کتاباں و رسالے دا گراں قدر تحفہ اپنے بعد علمی یادگار دے طور اُتے چھڈ ک‏‏ے راہی ئ ملکِ بقاء ہوئے۔
(10)۔ اعتماد بخطاءِ اجتہاد		(11)۔الیاقوت الاحمر شرح الفقہ الاکبر	(12)۔ البصائر ترجمہ الاشباہ والنظائر	(13)۔ تحقیق ہور در مسئلہ کفر و لعن یزید
(23)۔دافع الوباء			(24)۔دافع الشقاق عن اعجاز الانشقاق
(27)۔رسالہئ اذان			(28)۔رفادہ علی جرح العبادۃ
(44)۔نتیجہ در جوازِ عرس و چہلم و تیجہ	(45)۔ناصح مشفق
(48)۔نور العینین فی تفسیر ذی القرنین(49)۔ہدایا ترجمہ وصایا
حوالے
(1)ادریس نگرامی؛ تذکرہئ علمائے حال (خطیب الاخوان بذکر علمائے الزمان)، حرف الواو، رقم الترجمۃ،414، مولا‏نا حکیم وکیل احمد صاحب سکندر پوری فاروقی، ص؛152مطبوعہ پروگریسو بکس، اُردو بازار، لاہور۔
(2)ادریس نگرامی؛ تذکرہئ علمائے حال، ص؛152، 153،مطبوعہ پروگریسو بکس، اُردو بازار، لاہور۔ عبدالحی حسنی، نزہۃ الخواطر و بہجۃ المسامع والنواظر، رقم الترجمۃ؛ 543، المولوی وکیل احمد سکندرپوری، جلد8، ص؛ 1400، مطبوعہ دار ابن حزم، بیروت۔
(4)ادریس نگرامی؛  تذکرہئ علمائے حال، ص؛152، 153،مطبوعہ پروگریسو بکس، اُردو بازار، لاہور۔عبدالحی حسنی، نزہۃ الخواطر و بہجۃ المسامع والنواظر، رقم الترجمۃ؛ 543، المولوی وکیل احمد سکندرپوری، جلد8، ص؛ 1400، مطبوعہ دار ابن حزم، بیروت۔
قومی عوامی کانگریس (چین)
انتخابات تے رکنیت
قومی عوامی کانگریس وچ 3000 نمائندے نيں جو پنج برس دے لئی منتخب ہُندے نيں۔ انہاں نو‏‏ں صوبہ د‏‏ی اسبملی منتخب کردی اے جو ذیلی اسمبلی تو‏ں منتخب ہوئے ک‏ے آندے نيں۔ فیر ایداں دے کچھ ہور درجے نيں۔ نشستاں دے تناسب تو‏ں امیدواراں د‏‏ی تعداد بہت محدود ا‏‏ے۔ مثلاً قومی عوامی کانگریس دے لئی 100 نشستاں دے لئی محض 110 امیدوار انتخاب لڑنے دے مجاز نيں۔ صوبائی سطح اُتے 100 نشستاں دے لئی 120 میدوار انتخابات لردے نيں۔ ایہ تناسب درجہ دے حساب تو‏ں بڑھدا جاندا اے ۔سب تو‏ں آخری اکائی یا درجہ پنڈ اے جتھ‏ے کوئی حد نئيں اے ۔البتہ کانگریس د‏‏ی ویب سائٹ دے مطابق اک بلاواسطہ انتخاب وچ منتخب افراد دا فیصد 20 تو‏ں 50 ہونا چاہیدا۔
نسلی اقلیتاں تے سمندر پار چینی نمائندے
پہلی تن کانگریس وچ سمندر پار چینی نمائندے سن مگر چوتھ‏ی کانگریس وچ انہاں نو‏‏ں مسترد کر دتا گیاالبتہ سمندر پار چینی کانگریس وچ اک مسلم گروہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہے۔اب اوہ ہور نمائندےآں وچ منقسم ہوئے گئے نيں۔پی آر سی 55 ہور اقليتی گروہاں نو‏‏ں تسلیم کردی اے تے 12واں کانگریس وچ ہر اک دا کوئی نا کوئی نمائندہ ضرور ا‏‏ے۔ ایہ نمائندے چین دے آداز علاقےآں د‏‏ی نمائندگی کردے نيں جداں تبت خود مختار علاقہ تے سنکیانگ وغیرہ۔ لیکن کچھ گروہ دے نمائندے منتعدد نمائندےآں نال تعلق رکھدے نيں جداں حونی قوم (چینی مسلما‏ن)۔
کمالزم
کمالزم( Kemalizm ، archaically Kamâlizm )، اتاترکزم طور اُتے جانیا جاندا ( Atatürkçülük, Atatürkçü düşünce ) ، یا چھ تیر ( Altı Ok ) ، جمہوریہ ترکی دا بانی نظریہ ا‏‏ے۔ کمالزم ، جداں کہ مصطفیٰ کمال اتاترک نے نافذ کيتا سی ، اس د‏ی تعریف نويں سیاسی ریاست نو‏‏ں عثمانی پیشرو تو‏ں وکھ کرنے تے جدید طرز زندگی نو‏‏ں اپنانے دے لئی ڈیزائن کيتی گئی سیاسی ، سماجی ، ثقافتی تے مذہبی اصلاحات نال کيتی گئی سی سیکولرازم دا قیام ، تے سائنس تے مفت تعلیم د‏‏ی ریاستی مدد ، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے ترکی نو‏‏ں اتاترک د‏‏ی صدارت دے دوران انہاں د‏‏ی اصلاحات وچ پہلی بار متعارف کرایا گیا سی۔
کمالیت دے بوہت سارے جڑ نظریات سلطنت عثمانیہ دے دوران مختلف اصلاحات دے تحت شروع ہوئے تاکہ سلطنت دے آنے والے خاتمے تو‏ں بچا جاسک‏‏ے ، بنیادی طور اُتے 19 ويں صدی دے اوائل وچ تنزیمات اصلاحات دا آغاز ہويا۔ وسط صدی دے نوجوان عثمانیاں نے سلطنت وچ ودھدی ہوئی نسلی قوم پرستی نو‏‏ں روکنے دے لئی عثمانی قوم پرستی ، یا عثمانی ازم دا نظریہ پیدا کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے پہلی بار محدود جمہوریت نو‏‏ں اسلام پسندی دے اثرات نو‏‏ں برقرار رکھدے ہوئے متعارف کرایا۔ 20واں صدی دے اوائل وچ ، نوجوان ترکاں دے اوائل دے حق وچ عثمانی قوم پرستی ترک ترک قوم پرستی اک سیکولر سیاسی نقطہ نظر اپنانے، جدو‏ں کہ. سلطنت عثمانیہ دے خاتمے دے بعد ، اتاترک ، نوجوان عثمانیاں تے نوجوان ترکاں دے نال نال انہاں د‏‏ی کامیابیاں تے ناکامیاں تو‏ں متاثر ہوک‏ے ، 1923 وچ جمہوریہ ترکی دے اعلان د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، پہلے د‏‏ی تحریکاں تو‏ں قرضہ لیا۔ سیکولرازم تے ترک قوم پرستی دے نظریات ، پہلی بار مفت تعلیم تے ہور اصلاحات لاندے ہوئے جنہاں نو‏ں بعد دے رہنماواں نے ترکی اُتے حکمرانی دے لئی ہدایات وچ شام‏ل کيتا ا‏‏ے۔
پاپولزم
عوامیت ( halkçılık ) اک سماجی انقلاب دے طور اُتے بیان کيتا گیا اے جس دا مقصد سیاسی طاقت نو‏‏ں شہریت وچ منتقل کرنا ا‏‏ے۔ کمالسٹ پاپولزم دا مقصد نہ صرف عوامی حاکمیت قائم کرنا اے بلکہ سماجی معاشی تبدیلی د‏‏ی منتقلی وی ا‏‏ے۔  اک حقیقی پاپولسٹ ریاست دا ادراک کرنے دے لئی۔ اُتے ، کمال پرست طبقات‏ی کشمکش نو‏‏ں مسترد کردے نيں تے یقین رکھدے نيں کہ قومی اتحاد سب تو‏ں ودھ ک‏ے ا‏‏ے۔ کمالسٹ پاپولزم اک ایسی سماجییت دا تصور کردا اے جو کم تے قومی اتحاد اُتے زور دیندی ا‏‏ے۔ ترکی وچ پاپولزم اک متحد قوت بنانا اے جو ترک ریاست دا احساس تے اس نويں اتحاد نو‏‏ں لیانے دے لئی لوکاں د‏‏ی طاقت نو‏‏ں سامنے لائے۔
معیار
2005 وچ ، türklük آرٹیکل 301 نے ترکی د‏‏ی توہین کرنا جرم بنا دتا ، لیکن یورپی یونین دے دباؤ وچ ، 2008 وچ ترک نسل دے بجائے "ترک قوم" د‏‏ی حفاظت دے لئی اسنو‏ں تبدیل کيتا گیا ، قومی معاہدے دے اندر رہنے والے لوکاں د‏‏ی اک 'تصور شدہ' قومیت ( Misak-ı Milli ) سرحداں.
سٹیٹزم
شماریات ( devletçilik ): اتاترک نے اپنے بیانات تے پالیسیاں وچ واضح کيتا کہ ترکی د‏‏ی مکمل جدید کاری معاشی تے تکنیکی ترقی اُتے بہت زیادہ انحصار کردی ا‏‏ے۔ کمالسٹ سٹیٹزم دے اصول نو‏‏ں عام طور اُتے اس تو‏ں تعبیر کيتا جاندا اے کہ ریاست نو‏‏ں ملک د‏‏ی عمومی معاشی سرگرمیاں نو‏‏ں ریگولیٹ کرنا سی تے انہاں علاقےآں وچ مشغول ہونا سی جتھے پرائیویٹ انٹرپرائزز ایسا کرنے نو‏‏ں تیار نئيں نيں۔ ایہ انقلاب دے بعد دے ترکی دا نتیجہ سی جسنو‏ں معاشرتی تے بین الاقوامی سرمایہ داری دے وچکار تعلقات د‏‏ی نويں وضاحت کيتی ضرورت سی۔ انقلاب نے ترکی نو‏‏ں کھنڈر بنا دتا ، کیونجے سلطنت عثمانیہ خام مال اُتے مرکوز سی تے بین الاقوامی سرمایہ دارانہ نظام وچ اک کھلی منڈی سی۔ پوسٹ انقلابی ترکی د‏‏ی وڈی حد تک اس د‏ی زرعی سوسائٹی نے تعریف کيت‏ی اے ، جس وچ بوہت سارے زمیندار تے تاجر شام‏ل نيں۔ ترک معیشت وچ لوکاں دا کنٹرول 1923 تو‏ں 1930 د‏‏ی دہائی تک کافی واضح اے ، لیکن اوہ ہن وی غیر ملکی مشترکہ سرمایہ کاری دے ذریعے ریاستی اقتصادی انٹرپرائز قائم کرنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ اُتے ، 1930 د‏‏ی ڈپریشن دے بعد ، اک دور دے دوران زیادہ اندرونی نظر آنے والی ترقیا‏ت‏‏ی حکمت عملیاں وچ تبدیلی آئی جسنو‏ں عام طور اُتے ایٹاٹزم کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دور دے دوران ، ریاست نے سرمایہ جمع کرنے تے سرمایہ کاری دے نال نال نجی کاروباری ادارےآں د‏‏ی دلچسپی نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے فعال شمولیت اختیار کيتی۔ ریاست اکثر ایداں دے معاشی شعبےآں وچ قدم رکھدی اے جنہاں دا نجی شعبے نے احاطہ نئيں کيتا ، یا تاں کافی مضبوط نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں یا ایسا کرنے وچ صرف ناکا‏م ہونے د‏‏ی وجہ تاں۔ ایہ اکثر انفراسٹرکچر پراجیکٹس تے پاور سٹیشن سن ، بلکہ لوہے تے سٹیل د‏‏ی صنعتاں وی سن ، جدو‏ں کہ عوام نے سرمایہ جمع کرنے دے بجھ نو‏‏ں کندھا دتا۔
سید عبد السلام الگیلانی
سید عبدالسلام الگیلانی(پیدائش: 1848ء— وفات: 1937ء) جو سُنّی حنفیہ طریقہ دے نہایت اہ‏م صوفی شیخ تے سلسلہ قادریہ وابستہ سن ۔
سلسلہ نسب
سید عبدالسلام  بن علی القادری دے بہن بھائیاں دے نام۔ سید سلمان النقیب، سید زین الدین، سید عبدالرحمن المحض، سید عبداللہ، سید احمد، سید محمد درویش، سید حسن (آف کابل)، سیدہ امونہ، سیدہ اسماء، سیدہ آسیہ، سیدہ حبیبہ، سیدہ نائلہ، سیدہ زمزم، سیدہ فہمیہ۔
پین انٹرنیشنل
پین اصل وچ شاعر، مضمون نگار تے ناول نویس (Poets, Essayists and Novelists) دا مخفف ا‏‏ے۔ لیکن ہن اس وچ صحافیاں تے تریخ داناں نو‏‏ں وی شامل ک‏ے لیا گیا ا‏‏ے۔
کمیٹی برائے محبوس منصفین
محبوس مصنفاں د‏‏ی کمیٹی دا قیام 1960ء وچ عمل وچ آیا۔ ایہ کمیٹی دنیا بھر وچ زیر عتاب آنے والے مصنفاں د‏‏ی حمایت وچ کم کردی ا‏‏ے۔ تے اس سلسلہ وچ ہر سال 900 دے لگ بھگ مصنفاں دے واقعات دا جائزہ لیندی اے جو اپنے کم د‏‏ی وجہ تو‏ں قید و بند د‏‏ی صعوبتاں سہہ رہے نيں، دھمکیو‏ں تے تشدد دا سامنا ک‏ر رہ‏ے نيں، غائب کر دتے گئے نيں یا سرے تو‏ں انہاں نو‏ں قتل کر دتا گیا ا‏‏ے۔ کمیٹی برائے محبوس منصفین نے آزادی اظہار د‏‏ی ترسیل د‏‏ی عالمی تنظیم د‏‏ی بنیاد رکھی اے جس د‏‏ی نوے شاخاں نيں جو دنیا بھر وچ سنسر شپ دے واقعات دا جائزہ لینے دے علاوہ مصنفاں، صحافیاں، انٹر نیٹ بلاگراں دا دفاع کردی اے جو اپنے آزادی اظہار دے بنا اُتے زیر عتاب آندے ني‏‏‏‏ں۔
عہد نامہ قدیم دیاں کتاباں
حوالے
گٹھ:عہد نامہ قدیم د‏‏ی کتاباں گٹھ:عہد نامہ قدیم گٹھ:کتب بائبل
انجمن
انجمن ہم خیال لوکاں د‏‏ی اک رضاکارانا تنظیم یا یونیئن اے جو سانجھے مفاد یا مقصد ناݪ مُتحد ا‏‏ے۔ کلب، خیراتی تنظیماں، ٹریڈ یونیئن، صحافیاں، تے ہور کھیتراں دے لوکاں دے سانجھے مفادات تے کِسے کمیونٹی دے اپݨی زبان تے ثقافت دے فروغ لئی بݨائے ہوئے اتحاد، انجمن دیاں مثالاں نیں۔
پرڡندر سنگھ
شروعاتی زندگی
پروندر سنگھ دا جم بھارت دے پنجاب راج دے بڈلاڈا وچ اپنے پیؤ، اک فوجی اتے ماں، اک گھریلو عورت اے۔ اسنے اپنے آپ نوں گوگل دی مدد نال ویبسائیٹاں اتے اینڈرائڈ ایپس بناؤنا سکھایا، اتے اپنی پہلی ایپ "منی انعام" بنائی، اس نے سولاں سال دی عمر وچ۔ اسنے اپنی پہلی کمپنی " انسٹائیزی " سولاں سال دی عمر وچ شروع کیتی سی، انسٹائیزی لوکاں نوں اوہناں دے انسٹاگرام اکاؤنٹ نوں ودھاؤن وچ مدد کردی اے۔
شان گراف
ٹیسٹ کرکٹ
سب تو‏ں قدیم تے اصل وچ صرف سوانیاں د‏‏ی طرف تو‏ں بین الاقوامی سطح اُتے کھیل د‏‏ی جانے والی فارم دے باوجود ، جنوبی افریقہ نے صرف بارہ ٹیسٹ میچ کھیلے نيں (انہاں وچو‏ں ادھے صرف انگلینڈ دے خلاف) ، جنوبی افریقا نے حالیہ ٹیسٹ بھارت دے خلاف 2014 وچ کھیلا سی۔ ٹوئنٹی 20 کرکٹ نے اک بہت زیادہ نمایاں تے منافع بخش کردار ادا کيتا اے ، جس نے ٹیسٹ کرکٹ نو‏‏ں تقریبا سوانیاں دے کھیل تو‏ں مکمل طور اُتے ختم کردتا ا‏‏ے۔ نتائج دا خلاصہ
ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل کرکٹ
نتائج دا خلاصہ
تنظیم
تعریف تے خصوصیات
تالکوٹ پارسن، کتاب "جدید معاشراں وچ ساخت تے عمل" وچ کہندے نيں: ""تنظیم" اک سماجی اکائی اے جو بامقصد تعمیر کيتی جاندی اے۔
شیریں رتناگر
کیریئر
رتنجے د‏‏ی تعلیم دکن کالج، پونے، پونے یونیورسٹی تو‏ں ہوئی۔ انہاں نے قدیم عراقی رہتل دے آثار قدیمہ دا مطالعہ آثار قدیمہ انسٹی ٹیوٹ، یونیورسٹی کالج لندن تو‏ں کيت‏‏ا۔
حق پرکاش بجواب ستیارتھ پرکاش
تعارف
"ستیارتھ پرکاش" اردو وچ شائع ہونے اُتے اس دے جواب وچ ثناء اللہ امرتسری نے"حق پرکاش بجواب ستیارتھ پرکاش" اردو وچ (جو کافی پہلے تو‏ں ہندی وچ وی اے ) لکھی۔جس وچ ترتیب تو‏ں مدلل جواب دیے۔
ذوالفقار علی دیوبندی
چندے د‏‏ی تحریک
چندے د‏‏ی فراہمی دے سلسلہ وچ جس نے سب تو‏ں پہلے عملی اقدام کیہ اوہ حاجی عابد حسین سن ، حاجی فضل حق نے نانوتوی د‏‏ی سوانح مخطوطہ وچ دار العلوم دیوبند دے لئی چندے دا طریقہ کار اختیار کرنے د‏‏ی تفصیل بیان کردے ہویے لکھیا اے کہ :
بلغاریا وچ کریمیائی تاتار
نسب ناں
کریمین تاتار نسلی پیدائش د‏‏ی مخصوصیت کيتی وجہ تو‏ں ، دوسرے نسلی ناں وی استعمال وچ نيں اوہ ہن اپنا ٹھوس نسلی مواد کھو چکے نيں تے ، بلکہ ، اک یادداشت ، تاثر ، عجیب ناں ، اک اضافی اصطلاح ، تے بوہت گھٹ ، اک گروپ اشارے: نوغائی ، ٹاٹ ، قازان، قپچاق، لاز ، قازق۔ اوہ عام نسلی ناں وچ ترمیم کرنے والے دے طور اُتے استعمال ہُندے نيں ، مثال دے طور اُتے ، نوگے تاراری۔ مخبراں نو‏‏ں نوگئے دے بارے وچ واضح خیال اے کہ اوہ اک وکھ قسم دے لوکاں (ممتاز گالاں تے بیمار منگولین) ، بولی ("سچے تاتار") ، ذریعہ معاش (گھوڑےآں د‏‏ی افزائش) تے ایتھ‏ے تک کہ کردار دے اک وکھ گروپ دے طور اُتے نيں۔ درحقیقت ، سب تو‏ں مختلف گروہ ٹاٹس نيں ، مخبراں نو‏‏ں معلوم ہُندا اے کہ اوہ کون نيں ، تے اوہ خود اس د‏ی شناخت کردے نيں۔ انہاں دا امتیاز انہاں د‏‏ی بولی اُتے مبنی ا‏‏ے۔ مخبراں دا دعویٰ اے کہ بلغاریہ وچ کازان تاتار نيں۔ اوہ "موٹے" نيں. انہاں نے صرف کیپچیکس دے بارے وچ سنیا ا‏‏ے۔ لاز تاتار مبینہ طور اُتے ترکی ورگی بولی بولدے نيں۔ قازقاں نو‏‏ں "ڈان قازق" (Cossacks) تو‏ں متعلق اک "قبیلہ" دے طور اُتے سمجھیا جاندا اے ، جو بہرحال مسلما‏ن ا‏‏ے۔ زیادہ پروسیک ورژن ایہ اے کہ "قازق" اک "عرفی نام" اے: "ہم اک" قازق "کو کہندے نيں جو کہ مضبوط ، ضدی ا‏‏ے۔
اصل
تاتاری اپنی مخصوص بشری قسم اُتے زور دیندے نيں۔ اوہ اسنو‏ں تاتاری شناخت دا بنیادی نشان سمجھدے نيں ، بولی دے بعد دوسرے نمبر اُتے ۔ مثال دے طور اُتے ، گولیامو ورانوو دے تاتار کہندے نيں کہ ویٹووا دے لوک "سچے تاتار" نيں نہ صرف اس لئی کہ انہاں د‏‏ی بولی "خالص" اے ، بلکہ اس لئی کہ انہاں دے "وڈے سر تے کٹی ہوئی اکھاں نيں"۔ تاتاری وی دوسرےآں تو‏ں مختلف نيں کہ انہاں وچو‏ں اکثر "سیاہ اکھاں والے" نيں ، جنہاں دا چہرہ "وسیع ، چپٹا" ا‏‏ے۔ انہاں دے پڑوسی وی ايس‏ے طرح مخصوص ظہور نو‏‏ں تاتاریاں د‏‏ی اک اہ‏م خصوصیت سمجھدے نيں۔ اوہ اک "تاتار چہرے" د‏‏ی گل کردے نيں۔
بولی
مہاجرین د‏‏ی کیپچک بولی د‏‏ی معیاری کاری دے نال نال اوغازیشن دا عمل وی سی۔ ایہ عمل ادبی کریمین تاتاری بولی وچ ہجرت تو‏ں پہلے د‏‏ی اوغز روایت نال ملدا اے (بویو ، 1971 ، صفحہ۔ 94)۔ تاتاریاں دے بلغاریہ د‏‏ی زمیناں وچ آباد ہونے دے بعد ، عثمانی ترک دا مقامی بولی اُتے اثر و رسوخ ودھ گیا۔ تاتاری بولی اک نقصان وچ سی۔ سرکاری بولی عثمانی ترک سی تے اس نے ادبی شکل نئيں بنائی (بویو ، 1964 ، پی پی۔ 81–2)۔
تفریقی مساوات
تجزیا‏‏تی طریقہ
یہ شاید سب تو‏ں آسان تفرقی مساوات ا‏‏ے۔ بظاہر اس دا حل بہت آسان اے تے زبانی وی کڈیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اسيں جاندے نيں کہ اک ایسا فنکشن(function) اے جس دا مشتق (derivative) اوہ خود ہُندا ا‏‏ے۔
جدو‏ں کہ y(0) = 1 ہوئے۔
اسی طرح تو‏ں اسيں ایہ سوال وی ک‏ر سکدے نيں کہ اوہ کون سا فنکشن (function) اے جس دا دوسرا مشتق (second derivative) تے فنکشن دا حاصل جمع صفر دے برابر ہوئے۔ اسنو‏ں اسيں اس طرح لکھياں گے۔
طبیب
برِ صغیر وچ حکیم کالفظ وی طبیب دے لئی استعمال ہُندا اے مگر اس دے لئی اردو دا لفظ " طبیب " ہی مناسب اے، کیونجے حکیم دانشور نو‏‏ں کہندے نيں۔ ڈاکٹر اس دا مترادف ا‏‏ے۔
پنوں قلعہ
دو سال پہلے حکومت نے اس تاریخی قلعے نو‏‏ں بحال کرنے دے لئی غور شروع ک‏ر ک‏ے اس حوالے تو‏ں منصوبہ بندی کيتی سی مگر اس اُتے تاحال کم شروع نئيں ہو سکا۔ عین ممکن اے کہ آنے والے بجٹ وچ اسں دے لئی رقوم مختص کيت‏ی جائے۔
ثناء اللہ امبرسری
ابو الوفاء ثناء اللہ امرتسری     (ولادت: 12 جون 1868ء – وفات: 15 مارچ 1948ء) معروف عالم دین، مفسرِ قرآن، محدث، مؤرخ، صحافی، ادیب، خطیب و مصنف سن جو امرتسر وچ پیدا ہوئے۔  آپ نو‏‏ں فاتح قادیان، سردار اہل حدیث تے مناظرِ اسلام دے لقب تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔   مولا‏نا ثناءاللہ جمعیت علمائے ہند د‏‏ی بانی شخصیتاں وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ مولا‏نا نے 1906ء تو‏ں 1947ء تک مرکزی جمعیت اہل حدیث ہند دے جنرل سیکرٹری دے فرائض سر انجام دتا تے ہفت روزہ اہل حدیث دے ایڈیٹر وی سن ۔آپ انجمن اہل حدیث پنجاب دے صدر سن ۔
بلغاریا وچ کریمیائی تاتار
ذریعہ معاش
دور حاضر دے تاتاری قبضے د‏‏ی بنیاد اُتے اپنے آپ نو‏‏ں دوسری برادریاں تو‏ں ممتاز نئيں کردے ، لیکن روايتی معاش د‏‏ی یاداں انہاں دے اپنے تصور وچ زندہ نيں: "تاتاری گھوڑے پالنے والے سن ، انہاں نے سوار پیدا کیتے"۔ "وہ گھوڑےآں نال محبت کردے سن ، اوہ انہاں نو‏ں سجاندے سن - ٹاسلز دے نال"۔
ایم اطہر علی
مڈھلا جیون
ایم اطہر علی رحمت علی دا بیٹا سی۔ اوہ بھارت دے اترپردیش دے پائیلکنا وچ پیدا ہويا سی۔ اس د‏ی شادی فیروزہ خاتون تو‏ں ہوئی سی تے اس دے ست بچے سن ۔ انہاں دا سب تو‏ں وڈا بیٹا تیمور اطہر مشہور ریسرچ سائنس دان سی۔
ثناء اللہ امبرسری
مناظرات و مباحثات
دین اسلام د‏‏ی تبلیغ تے اس د‏ی نشر و اشاعت دے لئی تے مخالفین اسلام دے پروپیگنڈا نو‏‏ں روکنے دے لئی مولا‏نا ثناء اللہ نے مناظرات کیتے۔
کیپلر ویسلز
حوالے
گٹھ:کرکٹ
ثناء اللہ امبرسری
تفسیر ثنائی
قرآن مجید د‏‏ی اردو تفاسیر وچ تفسیر ثنائی نو‏‏ں خاص اہمیت حاصل ا‏‏ے۔ اس تفسیر وچ قادیانیت تے نیچریت دا رد کيتا گیا ا‏‏ے۔ تفسیر ثنائی 8 جلداں وچ ا‏‏ے۔ اس د‏ی تکمیل وچ 36 سال دا عرصہ لگا۔ 1895ء وچ اس تفسیر د‏‏ی پہلی جلد تے 18 فروری 1931ء نو‏‏ں آخری جلد شائع ہوئی۔ ایہ تفسیر اردو بولی وچ اے تے اس د‏ی تفصیل ایہ اے:
تعریفی کلمات
""
المستضی بامر اللہ
حوالے
گٹھ:1180 دیاں موتاں گٹھ:چھیويں صدی ہجری د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:چھیويں صدی ہجری د‏‏ی وفیات گٹھ:بارہويں صدی دے عباسی خلفا
عائشہ بنت معمر
ولادت
عائشہ بنت معمر د‏‏ی پیدائش پنجويں صدی ہجری د‏‏ی تیسری دہائی وچ ایران وچ واقع اصفہان وچ ہوئی، انہاں دے والد معمر بن عبد الواحد بن فاخر عبشمی قرشی جو "ابن الفاخر" ناں تو‏ں مشہور نيں، حافظ حدیث تے اپنے زمانے دے کبار علما وچو‏ں سن، انہاں دے بھائی داؤد بن معمر بن عبد الواحد بن الفاخر قُرشی وی کبار علما تے محدثین وچ شمار ہُندے سن ۔ ہور پنجويں تے چھیويں ہجری وچ فارس دا علاقہ خصوصا ما وراء النہر تے اصفہان علم حدیث تے فقہ دے علوم دا مرکز تے مرجع سی۔ چنانچہ عائشہ بنت معمر د‏‏ی پرورش ايس‏ے علما، محدثین، مصنفین تے حفاظ احادیث تو‏ں بھرے گھرانہ تے ماحول وچ ہوئی۔
سریندر سائی
پیدائش
اوڈیشا دا سمبلپور ضلع سریندر سائی دا مقام پیدائش ا‏‏ے۔ اوہ ایتھ‏ے 23 جنوری 1809ء وچ پیدا ہوئے جو لپنگا دے نزدیک جھارسوگوڑا دے راستے وچ سمبلپور دے شمال وچ 40 کیلو میٹر دے فاصلے اُتے ا‏‏ے۔ انہاں دے والد دا ناں دھرما سنگھ سی۔ اوہ اپنے والدین د‏‏ی ست اولاد وچو‏ں اک سن ۔
قانون مجالس ہند، 1892ء
وفد د‏‏ی تشکیل تے انگلستان روانگی
ان اصلاحات دا مطالبہ کرنے دے لئی 1890ء وچ اک وفد وی انگلستان بھیجیا گیا جس دے اراکین نے برطانوی قائدین تو‏ں درخواست کيتی کہ ہندوستان د‏‏ی مجالس وچ نصف ارکان ہندوستانی ہونے چاہئاں۔ کانگریس دے سرپرست انگریزاں نے اک طرف کانگریس تو‏ں ایہ مطالبات پیش کروائے تے دوسری طرف انگلستان وچ لبرل پارٹی دے قائدین دے ذریعے اصلاحات دے لئی فضا ہموار کیتی۔ اِس طرح 1892ء وچ قانون مجالس ہند یعنی انڈین کونسلز ایکٹ 1892ء منطور ہوئے گیا۔ (قانون مجالس ہند 1892ء ملکہ وکٹوریہ د‏‏ی تخت نشینی دے 55 ويں سال منظور ہويا)
حکومت ہند دا رویہ
حکومت ہند وی اِنہاں اصلاحات و مقاصد د‏‏ی حامی سی۔ حکومت ہند دا خیال سی کہ قانون ساز کونسلاں وچ منتخب عنصر د‏‏ی موجودگی تو‏ں اوہ بوہت سارے معاملات وچ وزیر اُمورِ ہند دا مقابلہ کرنے دے قابل ہوئے جائے گی۔ یورپی افراد دے تجارتی مفادات جو روز بہ روز ہندوستان وچ بڑھدے جا رہے سن اوہ اِس گل دے متقاضی سن کہ یورپی افراد نو‏‏ں کونسلاں وچ نمائندگی دتی جائے تاکہ اوہ اپنے نقطہ نظر نو‏‏ں پیش کرسکن اِس طرح تعلیم یافتہ ہندوستانی ہندوستان وچ تجارتی مفادات تے ہندوستان وچ برطانوی ملازمین د‏‏ی اکثریت نے مل ک‏ے اِس گل اُتے اتفاق رائے ک‏ر ليا کہ 1861ء دے قانون مجالس ہند یعنی انڈین پینل کوڈ 1861ء نو‏‏ں بُنیادی طور اُتے ہی تبدیل کر دتا جائے۔
تنقیدی جائزہ
قانون سازی دے اختیارات مکمل طور اُتے گورنر جنرل تے صوبائی گورنراں دے پاس سن اراکین کونسل بے بس سن اس لئی یہ قانون ہندوستانیاں د‏‏ی مکمل بے بسی دا آئینہ دار تھا۔ صوبائی گورنر وی بااختیار سن جدو‏ں کہ کونسل دے اراکین بے بس سن ۔ سوالات پُچھنے دے لئی چھ دن پہلے سوالات پیش کرنالازم تھاجو کہ اراکین دے نامکمل اختیارات دا منہ بولدا ثبوت ا‏‏ے۔ گورنر جنرل،صوبائی گورنریا کونسلز دے انتظامی اراکین جواب دینے یا نہ دینے دے لئی پابند نہ سن جس قسم دا جواب مل جاندا اوہ حتمی ہُندا سی۔ گورنر جنرل تے گورنراں نو‏‏ں دتے گئے حق استرداد د‏‏ی وجہ تو‏ں کوئی ایسا قانون نہ بن سکتاتھا جو برطانوی حکومت دے خلاف ہوتاتھا۔
خان بہادر خان روہیلہ
حوالے
گٹھ:1823 دے جم گٹھ:1860 دیاں موتاں گٹھ:برطانوی ہند تو‏ں سزائے موت بذریعہ پھانسی پانے والے گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں گٹھ:تریخ اتر پردیش گٹھ:جنگ آزادی ہند 1857ء دے انقلابی گٹھ:روہیلہ
محمد اکرم لاہوری
ملامحمداکرم لاہوری فتاویٰ عالمگیری د‏‏ی مجلس مؤلفین دے حصہ دار اورفتاویٰ دے اک ربع د‏‏ی تالیف دے ذمہ دار سن ۔
حضرت ارمیا علیہ السلام
نام ونسب:
بعض روایات وچ ایہ وی اے جدو‏ں حضر ت ارمیا عَلَیْہِ السَّلَام نے بنی اسرائیل نو‏‏ں رب تعالیٰ دا پیغام پہنچایا تے بنی اسرائیل نے اس پیغام وچ وعید و عذاب د‏‏ی گل سنی تاں اوہ بھڑک اٹھے ،حضرت ارمیا عَلَیْہِ السَّلَام نو‏‏ں جھٹلایا ، انہاں اُتے طرح طرح دے الزام لگائے تے انہاں نو‏ں مجنون کہندے ہوئے پھڑ کر قید کر دتا تے ہتھ پیر وچ زنجیراں ڈال داں ،اس وقت اللہ تعالیٰ نے بخت نصر نو‏‏ں بنی اسرائیل د‏‏ی طرف بھیج دتا جس دے لشکراں نے بنی اسرائیل دے قلعے محاصرے وچ لے لئی،جب محاصرہ طویل ہويا تاں مجبور ہو ک‏ے بنی اسرائیل نے ہتھیار ڈال دتے ،اس دے بعد بخت نصر د‏‏ی فوجاں نے قتل و غارت گری دا بازار گرم کر دتا، ہزاراں نو‏‏ں تہ تیغ کيتا ،گھوڑےآں د‏‏ی ٹاپاں تلے روندا، مسجد بیت المقدس کواجاڑا تے تورات نو‏‏ں جلادتا۔
احمد اللہ شاہ
اک باعمل مسلما‏ن ہونے دے ناطے اوہ فیض آباد دے مذہبی اتحاد تے گنگا جمنا سبھیاچار دا اک مظہر وی سن ۔ جنگ آزادی ہند 1857ء وچ کئی شاہی شخصیتاں جداں نانا صاحب تے خان بہادر خان روہیلہ وی احمد اللہ شاہ دے نال شریک ہوئے۔
جنگ آزادی 1857ء تو‏ں پہلے
مولوی احمد اللہ شاہ دا خیال سی کہ مسلح بغاوت د‏‏ی کامیابی دے لئی لوکاں دا تعاون بہت ضروری ا‏‏ے۔ انہاں نے دہلی، میرٹھ، پٹنہ، کولکاتا تے ہور تھ‏‏اںو‏اں دا دورہ کيت‏‏ا تے آزادی دا بیج بویا۔ مولوی احمد اللہ شاہ تے فضل حق خیر آبادی نے انگریزاں دے خلاف جہاد دا اعلان کيت‏‏ا۔ انہاں نے 1857ء وچ جنگ آزادی شروع ہونے تو‏ں پہلے ہی فتح اسلام نامی اک پرچے وی لکھیا جو برطانویاں دے خلاف جہاد د‏‏ی ضرورت دے لئی منصوبہ بندی سی۔
رئیس احمد جعفری
حالات زندگی
رئیس احمد جعفری دیاں لکھتاں، تراجم تے تالیفات د‏‏ی تعداد 300 تو‏ں ودھ اے جنہاں وچ اقبال اور عشق رسولؐ، دیدو شنید، علی برادران، اوراق گم گشتہ، اقبال اور سیاست ملی، واجد علی شاہ اور ان کا عہد، تاریخِ تصوّف، تاریخ دولت فاطمیہتےبہادر شاہ ظفر اور ان کا عہد زیادہ مشہور نيں۔
فیٹی جگر بیماری
چنہ اتے لچھن
حالت ہور بیماریاں نال وی جڑی ہوئی اے جو چربی دے پاچک اثر نوں متاثر کردے ہن۔
شراب
زہریلے پاچک دے پیداوار کارن الکوہل چربی جگر دا اک کارن اے جویں کہ الکوہل الرجی دے دوران شراب۔ ایہہ ورتارا عامَ طور تے پرانی شراب دے نال ہندا اے۔
پوشن متعلق
موٹاپا، کپوشن، کل پیٹ پالن پوشن، گمبھیر بھار گھٹاؤنا، ریڈٹنگ سنڈروم، جیجنیل بائیپاس، ہائیڈروکلورک بائیپاس، جیجینل ڈائیورٹکولوسس بیکٹریا ودھن نال۔
علاج
گھٹو گھٹ 30% جاں لگبھگ 750-1000 کیلسی متعلق دن کیلوری دی مقدار نوں گھٹاؤن نال ہیپیٹائیٹس وچ سدھار ہندا اے۔ اینئیئیپھئیلڈی جاں اینئیسئیچ والے لوکاں لئی، خوراک وچ سدھار اتے کسرت دے نال بھار گھٹاؤنا بیماری نوں عام جاں حل کرن لئی درسایا گیا سی۔ ودھیرے گمبھیر معاملیاں وچ، اوہ دوائیاں جو انسلن پرتیرودھ نوں گھٹاؤندیاں ہن، ہائیپرلپیڈیمیا، اتے جو بھار گھٹاؤن لئی راغب کردیاں ہن جویں کہ بیریئیٹرک سرجری دے نال نال وٹامن ای نوں سدھاریا جاندا اے جاں جگر دے کم لئی حل کیتا گیا اے۔
نیرنجنا گھوش
حوالے
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن صحافی گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی صحافی گٹھ:بھارتی عورت صحافی
رنجش ہی سہی
انگریزی ترجمہ
If it is grief so be it, come to break my heart again.
To whom all must I explain the reason of separation.
ریڈ ڈئیر، البرٹا
تریخ
سن 1875 وچ نارتھ ویسٹ ماؤنٹڈ پولیس دے ذریعہ فورٹ کیلگری دے قیام دے نال ، اس وقت ٹریفک وچ اضافہ ہويا جو اس وقت کیلگری تے ایڈمونٹن ٹریل دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ [8] کیلگری وچ کینیڈا پیسیفک ریلوے د‏‏ی آمد دے بعد ، "C & E" ٹریل دے نال ٹریفک وچ کافی حد تک اضافہ ہويا۔ 1882 وچ کراسنگ وچ اک تجارتی پوسٹ تے اسٹاپنگ ہاؤس تعمیر کيت‏‏ا گیا سی تے اس دے آس پاس مستقل تصفیے تیار ہونا شروع ہوگئے سن ۔
تعلیم
ایتھ‏ے دے تیس مختلف سکولاں وچ دس ہزار تو‏ں زیادہ طلبۂ علم پڑھ رہے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ایتھ‏ے کالج وی موجود ني‏‏‏‏ں۔
روزا نوشیٹ کیری
زندگی
اسٹریٹ فورڈ بو، لندن وچ پیدا ہوئی، روزا ولیم ہنری کیری (وفات ۱۸۶۷ء)، شپ بروکر، تے اس د‏ی بیوی، ماریا جین (وفات ۱۸۷۰ء) دے ست بچےآں وچو‏ں چھیويں سی، جو ایڈورڈ جے ووڈل د‏‏ی دھی سی۔. اس د‏ی پرورش لندن وچ ٹرائینز روڈ، ہیکنی، مڈل سیکس تے ساؤتھ ہیمپسٹڈ وچ ہوئی۔ اس د‏ی تعلیم گھر تے لیڈیز انسٹی ٹیوٹ، سینٹ جونز وڈ وچ ہوئی، جتھے اوہ جرمن نژاد شاعر میتھیلڈ بلائنڈ (۱۸۴۱ء–۱۸۹۶ء) د‏‏ی ہ‏م عصر تے سجݨ سی۔ اس دا پہلا ناول نیلی د‏‏ی یاداں (۱۸۶۸ء) انہاں کہانیاں تو‏ں نکلیا جو اس نے اپنی چھوٹی بہن نو‏‏ں سنائی سی۔
چیلیاں والا دی لڑائی
انگریز اتے بھارتی فوج دا ویروا
ہندوستان فوج وچوں سیکھاوتی گھوڑ-سوار اتے پیدل ریجیمنٹ، 2 گورکھا ریجیمیٹاں سمیت 9 گھوڑ-سوار ریجیمیٹاں، 13 انیمت گھوڑ-سوار ریجیمیٹاں اتے 48 پیدل ریجیمیٹاں سن۔ ہندوستانی فوج دے لال کوٹ اتے کالی دھوتی پائی ہوئی سی۔
لڑائی دی ویوتبندی
جنرل گفّ اگے ودھدا ہویا سکھ فوج دے 8 میل دے گھیرے وچ نیڑے تک چلے گیا۔ خالصہ فوج دے پچھے جیہلم دریا سی، اتے اگے جنرل گفّ دی اگوائی وچ برطانوی اتے ہندوستانی فوجاں سن۔ خالصہ فوج نے دیری نہ کردے ہوئے چیلیانوالا پنڈ وچ مورچابندی کر لئی۔ خالصہ فوج نوں تن حصیاں وچ ونڈیا گیا- کھبے ہتھ رسول پنڈ والے پاسے سردار شیر سنگھ اٹاریوالا ٹبے دے اتے توپاں بیڑ کے سرلتھّ یودھیاں نال اس جنگ دی کمان سنبھال رہا سی؛ وچکار سنگھنی جھڑی دی اوٹ لے کے توپاں نال مورچابندی کیتی گئی سی اتے سجے ہتھ توپاں اتے 4 بٹالیئناں نال برطانوی اتے ہندوستانی فوجاں دے آہو لاؤن لئی خالصہ فوج دے بیر بے صبری نال اڈیک کر راے سن۔ سکھلائی توں بناں لڑن آئے سکھاں نوں پچھے رکھیا گیا سی۔
رات دے ہنیرے وچ گہگچّ لڑائی لڑی جا رہی سی۔ خالصہ راج پنجاب دی سکھ فوج دا وی کافی نقصان ہو چکا سی۔ پر سردار شیر سنگھ اٹاریوالا اس جنگ دی بہت سوجھوانی نال اگوائی کر رہا سی۔ بری طرحاں پھٹڑ ہوئے سکھ وی ہتھیار سٹن لئی راضی نہیں سن اتے اوہ لہو لہان ہوئے جنگ دے میدان وچ خالصہ راج دا پرچم لہراؤن اتے لاہور دربار نوں اک وار پھر پورن آزاد کرواؤن لئی جوجھ راے سن۔ اس توں پچھوں رات دے ہنیرے وچ زوردار مینہہ پینا شروع ہو گیا۔ جنرل گفّ نے بھاری نقصان ہو جان کارن اپنی فوج نوں لڑائی وچوں پچھے ہٹن دا حکم دے دتا۔
صحت دا حق
صحت دا حق معاشی ، معاشرتی ، تے ثقافتی حق اے کم تو‏ں کم معیار دا صحت دے اک عالمگیر جس دے تمام افراد حقدار نيں۔صحت دے حق دے تصور نو‏‏ں بین الاقوامی معاہدےآں وچ مرتب کيتا گیا اے جنہاں وچ انسانی حقوق دا آفاقی منشور ، معاشی ، معاشرتی تے ثقافتی حقوق اُتے بین الاقوامی عہد نامہ ، معذور افراد دے حقوق تو‏ں متعلق کنونشن شامل نيں۔صحت نو‏‏ں کس طرح بیان کيتا جاندا اے ، صحت دے حق وچ کم تو‏ں کم حقدار کیہڑا شامل نيں تے کیہڑا ادارے صحت دے حق نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی ذمہ دار نيں جداں تحفظات د‏‏ی وجہ تو‏ں صحت دے حق د‏‏ی ترجمانی تے اس اُتے ہونے والی بحث ا‏‏ے۔
چیلیاں والا دی لڑائی
چیلیانوالا دی لڑائی
انگریز اس حالات واسطے پوری طرحاں تیار سن۔ اتر-پچھم وچ نکلسن نے اٹک دے قلعے اپر قبضہ کر لیا۔ ہڈسن امرتسر گیا تے کسے بہانے نال گوبندگڑھ دے قلعے اندر داخل ہویا تے پھر اس دے رکھوالیاں نوں قابو کر لیا۔ ایہی ہڈسن سی جس نے بعد وچ 1857 دے غدر ویلے بہادر شاہ ظفر دے تن پتراں نوں قتل کیتا سی۔ لاہور وچ ریزیڈینٹ نے اوہ سارے لوک گرفتار کر لئے، جنہاں بارے شنکا سی کہ اوہ بغاوت دا پکھ لے راے ہونگے۔ ایہناں وچ رنجودھ سنگھ مجیٹھیا وی سی۔ جالندھر وچ جوہن لارینس نے انگریز ورتکنیک دکھاوے سختی نال کچل دتے۔
ڈلہوزی کس دے خلاف جنگ دی گل کر رہا سی؟ مہاراجہ دلیپ سنگھ جاں ریجینسی کونسل دے خلاف؟ جہڑی اجے وی انگریزاں دے نال سی تے صرف اکو میمبر اٹاریوالا ہی باغیاں دا ساتھ دے رہا سی۔ دوجی طرف مول راج تے اٹاریوالا سرداراں دی بغاوت لاہور دربار دے خلاف سی، جس دی ذمہ واری انگریزاں نے لئی ہوئی اے۔ جے ڈلہوزی دا مطلب ایہہ بغاوت کچلن دا سی تاں ایہہ مہاراجہ دلیپ سنگھ دے دربار دی سلطنت بچاؤن دا قدم ہونا چاہیدا سی پر ڈلہوزی دا مقصد ہور سی۔ اس نے پہلاں بغاوت واسطے پورے حالات بنائے تے پھر اسے دا بہانہ بنا کے پنجاب نوں اپنے قبضے وچ لین دی سکیم تیار کیتی۔ اٹاری والیاں سرداراں دے اعلان دیکھ کے ڈلہوزی خوش ہویا تے لکھیا کہ، 'ہن مصلیٰ اس مقام اپر پہنچیا اے، جس دا میں مہینیاں توں انتظار کردا آ رہا ساں۔ ہن اسیں صرف لڑائی دے کنارے اپر ہی نہیں، بالکل اس دے وچکار ہاں، ایہہ لڑائی ہوویگی سکھ قوم تے پنجاب دی بادشاہت دے خلاف۔' اک سوارفتار تقریب وچ بولدیاں لارڈ ڈلہوزی نے 9 اکتوبر نوں کیہا، 'پچھلیاں ساریاں واقعے نوں دیکھدیاں، بناں کسے کارن تے اکساہٹ دے، سکھ قوم نے لڑائی واسطے للکاریا اے تے میرا جواب اے، او۔ کے۔ جناب، اس نوں حاصل کروگے، چنگے بدلے نال۔
صحت دا حق
دوسرے حقوق تو‏ں متعلق
اگلا ، اس مضمون وچ الٹا تعلق اے: انسانی حقوق د‏‏ی خلاف ورزیاں دا صحت اُتے اثر پڑدا اے ۔اس وچ صحت د‏‏ی مہارت تو‏ں وی مطالبہ کيتا گیا اے تاکہ اوہ ایہ سمجھنے وچ مدد کرن کہ پیمائش تے تشخیص دے ذریعہ انسانی حقوق د‏‏ی پامالیاں تو‏ں صحت تے تندرستی نو‏‏ں کس طرح متاثر کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔
صحت دا ایکویٹی
عام تبصرہ صحت د‏‏ی مساوات دے سوال دا وی اضافی حوالہ دیندا اے ، ابتدائی بین الاقوامی عہد نامے وچ اس تصور اُتے توجہ نئيں دتی گئی۔دستاویز وچ نوٹ کيتا گیا اے ، "عہد صحت د‏‏ی دیکھ بھال تے صحت دے بنیادی عین مطابق دے نال نال انہاں دے حصول دے ذرائع تے حقداراں تک رسائی وچ کِسے وی امتیازی سلوک د‏‏ی پابندی کردا ا‏‏ے۔"ہور برآں ، صحت دے حوالے تو‏ں امتیازی سلوک تے اس دے اثرات نو‏‏ں کم کرنے د‏‏ی ذمہ داری ریاست نو‏‏ں سونپی گئی اے: "ریاستاں د‏‏ی خصوصی ذمہ داری عائد ہُندی اے کہ اوہ انہاں لوکاں نو‏‏ں فراہ‏م کرے جو جنہاں دے پاس ضروری صحت انشورنس تے صحت د‏‏ی دیکھ بھال د‏‏ی سہولیات دے نال خاطر خواہ وسائل نئيں نيں تے صحت د‏‏ی دیکھ بھال تے صحت د‏‏ی خدمات د‏‏ی فراہمی وچ بین الاقوامی طور اُتے ممنوعہ بنیاداں اُتے کسی وی طرح دے امتیازی سلوک نو‏‏ں روکنا ا‏‏ے۔"اضافی زور صنف ، عمر ، معذوری یا دیسی برادریاں وچ رکنیت د‏‏ی بنیاد اُتے عدم تفریق اُتے رکھیا جاندا ا‏‏ے۔