cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انتفاضہ شعبانیہ عراق
رد عمل
آیت اللہ خوئی نے قیام دے آغاز دے دو دن بعد 18 شعبان نو‏‏ں نجف وچ اک بیان جاری کیتا تے اس وچ شرعی احکم دی رعایت، عوام تے بیت المال دے مال تو‏ں دوری، سڑکاں اُتے پئی ہوئی لاشاں دی تدفین، لاشاں نو‏‏ں مثلہ نہ کرنے جداں امور دا حکم دتا۔ اس دے دو دناں دے بعد آیت اللہ خوئی نے اک دوسرا بیان جاری کیتا تے اس وچ 9 علمائے کرام نو‏‏ں معاملات دا جائزہ لینے دی ذمہ داری دی جنہاں دے نام ایہ نيں: بیان صادر ہونے دے بعد انہاں وچو‏ں بوہت سارے لوگ معاملات دا جائزہ لینے دے لئی مختلف شہراں وچ گئے۔ نجف دے بزرگ عالم دین آیت اللہ سید عبد الاعلیٰ سبزاواری نے وی فتویٰ جاری کرکے انتفاضے دی حمایت دا اعلان کیتا۔ سید محمد باقر حکیم نے وی انتفاضے دی حمایت دی تے انہاں دے ساتھیاں دا وی انتفاضہ شعبانیہ وچ انتہائی مؤثر کردار سی ۔ ایران وچ عراقی عوام دے قتل تے مقدس مقامات دی بے حرمتی اُتے اک دن دے عام سوگ دا اعلان کیتا گیا تے اسلامی جمہوریہ ایران دے رہبر آیت اللہ خامنہ ای نے اس مناسبت تو‏ں اک پیغام جاری کیتا۔
ین بائی
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویت نام دے شہر گٹھ:ویت نام دے آباد تھاں گٹھ:ویتنام دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
دهستان گنبد علوی
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان چ اے ۔
ایٹمی مدار
ψ(x، y، z)2
چک 33 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
کیومرث
گٹھ:ہندستان گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:بادشاہ
ابومنصور ماتریدی
محمد ابو منصور امام ماتریدی ( 853ء-944ء )
تصیل کاردیگیپ
گٹھ:بلوچستان
حافظ شیرازی
جم
حافظ شیرازی دا ناں محمد ، لقب شمس الدین تے تخلص حافظ سی ۔ حافظ نے اپنا ناں خود ایداں لکھئیا اے : محمد بن المقلب بہ شمس الحافظ الشیرازی ۔ حافظ دے جمن دے سال بارے محققاں دا نقطہ نظر اک دوجے نالوں مختلف اے ۔ انسائکلوپیڈیا آف اسلام دے مطابق حافظ اٹھویں صدی ہجری دے شروع چ جمئیا ۔ آقائے نفیسی نے حافظ دے جمن دا سال 726ھ توں 729 ہجری دے وچکار قرار دتا اے ۔ اونے قرآن حفظ کیتا سی ایس لئی اونوں حافظ کیا گیا اے۔
حافظ دا دور
حافظ شیرازی دے جیون دا زمانہ 726ھ توں 792ھ شمار کیتا جاندا اے ۔ ایہہ ایران چ جنگ و جدل تے ناآرامی دا ویلہ سی ۔ امیر تیمور دے حملےآں دے نتیجے چ ایران دیاں بستیاں تباہ تے برباد ہوگئیاں ، اس دے باوجود علما تے شعراء علمی تے عرفانی محفلاں برقرار رکھدے سن ۔ حافظ نے شیخ مجدالدین ، شیخ بہاؤالدین ، سید شریف جرجانی تے شمس الدین عبداللہ شیرازی توں استفادہ کیتا ۔ اسنوں شیراز نال بے حد محبت سی اس لئی اسنے مصلی تے رکن آباد توں دوری اختیار نا کیتی ۔ اینے پورے جیون چ یزد تے ہرمز ول دو مختصر سفر کیتے ۔ دیوان حافظ توں ایہہ گل پتا لگدی اے کہ اسدے اہل تے عیال وی سن جنہاں دی رفاقت چ اوہ اپنے دکھ بھل جاندا سی ۔ اسدا اک پتر اسدی زندگی چ ای مر گئیا سی ۔
برصغیر
حافظ دربار نال وی وابستہ رہئیا ۔ ابو اسحاق نے 743 ھجری چ شیراز تے حکومت قائم کر لئی ،اوہ ہمیشہ حافظ نال مربیانہ سلوک کردا ۔ حافظ دا تعلق آل مظفر دے شاہ شجاع دے دربار نال وی رہئیا ۔ ایران دے بادشاہاں دے علاوہ ہندستان دے سلطان وی حافظ دے کلام نوں عزت دی نظر نال ویکھدے سن ۔ بہمنی سلطنت دے والی محمود شاہ نے حافظ نوں اپنے دربار چ آن دی دعوت دتی حتی کہ محمود شاہ نے اس لئی زاد راہ وی گھل دتی ، پر شیراز دی محبت آڑے آئی تےسفر دیاں صعوبتاں توں فرار لئی حافظ نے اوتھے جا ن دا ارادہ ترک کر دتا تے محمود شاہ دی خدمت چ اک غزل لکھ کے ارسال کر دتی ۔
تصیل موسی خیل
گٹھ:بلوچستان
مائع
پانی سار یعنی مائع مادہ دیاں تن پہلیاں حالتاں چوں دوجی حالت اے تے ٹھوس نوں پگلا کے پانی سار بنایا جاندا اے۔
عام کاں
وکھالہ
ایہ 14 سینٹی میٹر / 16 انچ تک دا ہوندا اے۔ متھا، سر، گلا تے اتلی چھاتی لشکدے کالے ہوندے نیں۔ تؤن، چھاتی تے اگا سانولے ہوندے نیں جد کے پیر، چنج تے اتلے پر تے پوچھل کالے ہوندے نیں۔ وکھریاں تھانواں تے رنگاں وچ تھوڑا تھوڑا فرق ہوندا اے۔
پسار
ایہ دکھنی ایران توں لے کے چڑھدے ول پاکستان، ہندستان، برما تے دکھنی تھائی لینڈ تک ملدا اے۔ ایہنوں دنیا دیاں کئی تھانواں تے لجا کے وسایا گیا اے۔
گریویٹی
گریویٹی (کشش ثقل) اک قدرتی ورتارا اے جیہدے دوارا ساریاں طبیعی شیواں اک دوجے نوں کھچدیاں نیں ۔ ایہ وستاں نوں بھار دندا ہے اتے اوہناں نوں چھڈن اتے تل اتے ڈگن دا کارن بندا ہے۔ گرتاکرشن، بجلئی، پرمانُ شکتی اتے کمزور شکتیاں دے نال-نال قدرت دیاں چار بنیادی شکتیاں وچوں اک ہے۔ گرتاکرشن اکو-اک شکتی ہے، جو ہر وستو نں پربھاوت کردی ہے۔ اادھنک وگیان 'چ اس دی سبھ توں صحیح ویاکھیا آئینسٹائین دے سدھانت جنرل رلیٹیوٹی دے راہیں کیتی جا سکدی ہے۔ جسدے انوسار گرتاکرشن، جڑ وستاں دی رفتار دے کارن انترکش-سمیں (space-time) دے ٹیڈھیپن دی اک نتیجہ ہے۔
بھاشکراچاریا تے گرتاکرشن
اگے کہندے ہن -
سمیسمنتات کو پتتوئں کھے ۔ ۔
جینت پرمار
حوالے
گٹھ:شاعر گٹھ:اردو شاعر گٹھ:1954ء دے جم
موہن جو ڈرو
موہن جو دڑو نوں 1922ء چ برطانوی ماہر آثار قدیمہ سر جان مارشل نے دریافت کیتا تے اس دی گڈی اج وی موہن جو دڑو دے عجائب گھر چ موجود اے ۔
بھارت وچ مذہبی آزادی
شق 25
بھارتی آئین دے آرٹیکل 25 دے تحت جتھ‏ے مذہبی آزادی دا ذکر اے اوتھے ايس‏ے آرٹیکل د‏‏ی شق 2 بی دے تحت سکھ مت، بدھ مت تے جین مت والےآں نو‏‏ں ہندو مت دا حصہ قرار دے ک‏ے انہاں د‏‏ی مذہبی آزادی سلب کر لئی گئی ا‏‏ے۔ اس شق دے باعث انہاں تِناں مذاہب دے پیروکاراں نو‏‏ں زبردستی Hindu Succession Act, 1956, Hindu Marriage Act, 1955, Hindu Adoptions and Maintenance Act, 1956, Hindu Minority and Guardianship Act جداں قوانین مننے اُتے مجبور کیا گیا اے جو انہاں دے مذاہب تو‏ں متصادم ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ بھارتی اقلیتاں 68 برس تو‏ں اس آرٹیکل وچ ترمیم دا مطالبہ کردی چلی آ رہیاں نيں۔
ڈاکٹر سلیم اختر
ملازمت
ڈاکٹر سلیم اختر نے بطور اردو لیکچرار پہلی ملازمت گورنمنٹ ایمرسن کالج ملتان وچ کیتی۔ اوتھے اٹھ سال رہنے دے بعد گورنمنٹ کالج لاہور چلے آئے۔ 1994ء وچ ایتھے توں ریٹائرمنٹ دے بعد اگلے گیارہ سال آپ ایتھے وزیٹنگ پروفیسر دے طور اُتے پڑھاندے رہے۔ اس دے علاوہ اوہ یونیورسٹی آف ایجوکیشن وچ درس وتدریس دی ذمہ داریاں نبھاندے رہے۔
تارا سمندر
تارہ سمندر اسمان تے کھچ نال جڑیا اک بہت وڈا پربندھ ہوندا اے جیدے وچ تارے ، پاندھی پربندھ، بدلیاں، وٹے، گیساں تے ڈارک میٹر آندے نیں۔ اک تارہ سمندر وچ اک کروڑ (107) توں لے کے سو ٹرلین (1014) تک تارے ہوسکدے نیں۔ تے ہر تارہ سمندر اپنے گڑھ دے دوالے کمدا اے۔ تارہ سمندراں وچ کئی ول دے تارہ پربندھ، تارہ گچھے تے تاریاں دے وشکار دے بدل ہوندے نیں۔ کھوج دیاں کاہڈاں دسدیاں نیں جے وڈے کالا سوراخ سارے نہیں تے کئی تارہ سمندراں دے وشکار ہوندے نیں۔
دسی جانوالی کائنات وچ 170 ارب توں ودھ تارہ سمندر نیں۔ چوکھیاں دا ریڈیس 1000 توں 100،000 پارسک تک جاندا اے تے ایہناں دے آپسی پینڈے لکھاں پارسک تک جاندے نیں۔ تارہ سمندراں دے وشکار گیس ہوندی اے جیہڑی اینی گھنی ہوندی جے ہر مربع میٹر توں گھٹ تھاں وچ اک ایٹم ہوندا اے۔ بؤتے تارہ سمندر ٹولیاں وچ کھچ باجوں کٹھے نیں۔ ایہناں ٹولیاں نوں کائنات دے ناپ تے تارہ سمندر تند دا ناں دتا گیا اے جنہاں دے دوالے وڈے وائڈ نیں۔
ویکھن دی تریخ
ہینڈرک فان ڈی لسٹ نے 1944 وچ 21 سینٹی میٹر دی چھل لمبائی دی نکی چھل دے ہون دی دس دتی جیہڑی کے تاریاں توں نکلدی سی۔ ایس چھل دا وکھالہ 1951 وچ ہویا۔ ایس توں ساڈے تارہ سمندر تے فیر ودھیا ٹیلیسکوپاں نال دوجے تارہ سمندراں وچ ہائیڈروجن دا پتہ چلیا۔ ایس توں گل ایہ نکلی جے چٹا راہ تارہ سمندر تے گڑھ وچ اک ڈنڈا وی ہے
ونڈاں
تارہ سمندراں نوں تن ونڈاں وج ونڈیا گیا اے:آنڈیورگا، چکری، تے انپدھری۔ ایڈون ہبل نے تارہ سمندراں نوں اوہناں دے وکھالے دی نیو تے اوہناں نوں ونڈیا پر ہبل ونڈ صرف وکھالے تے سی ایھدے وچ تاریاں دیاں اچیچیاں گلاں جیویں تارہ بنن دا ناپ تے تارے دی گری اندر ہوندے کم نہیں دسے کۓ سن۔ ایڈون ہبل نے 1936 وچ تاریاں دی ونڈ بارے موڈھی گلاں کیتایاں۔
چکری تارہ سمندر
بنن
کائنات دا مڈھ بگ بینگ توں ٹردا اے۔ ایس کم توں 3 لکھ ورے مگروں ہائیڈروجن تے ہیلیم دے ایٹم بنن لگے اوس ویلے نیڑے تریڑے ساری ہائیڈروجن نیوٹرل سی تے چھیتی نال چانن اپنے ول کھچدی سی تے ہلے کوئی تارہ نہیں سی بنیا۔ ایس لئی ایہ ویلہ ہنیرہ ویلہ اخواندا اے۔ بیریون مادہ کٹھا ہون لگیا تے تارہ سمندر بنن لگے۔ پہلے تارہ سمندر بنن تے کٹھے ہون مگروں تارہ بنن دا کم ٹریا ایہ ہائیڈروجن تے ہیلیم دے بنے سن تے پآرے وی سن۔
اسم
اسم دا مفہوم
اسم اوہ کلمہ اے جہڑا کسے تھاں ، انسان یا چیز دا نام ہووے ۔
اسم جامد دیاں مثالاں
میز ، کرسی ، پنسل ، کتاب ، قلم ، چٹان ، چاندی وغیرہ
شعری مثالاں
اوہ نبیاں وچ رحمت لقب پوݨ والا
مصیبت وچ غیراں دے کم اوݨ والا
مثالاں
سوݨا ، جاگݨا ، کھاݨا ، پیݨا ، پڑھݨا ، لکھݨا ، دوڑݨا ، نٹھݨا وغیرہ ۔
فصیح نے کتاب خریدی ۔
سݨݨا توں سݨوݨا ، پڑھݨا توں پڑھݨا ، کھاݨا توں کھلوݨا ، چکھݨا توں چکھوݨا ، لکھݨا توں لکھوݨا ، دیکھݨا توں دکھوݨا ، مارنا توں مروݨا وغیرہ
اسم معرفہ (خاص)
ایہجا اسم جیہڑا کسے وی خاص شخص ، جگہ یا چیز لئی بولیا جاوے ، اسم معرفہ کہلوندا اے ۔
اسم نکرہ (عام)
یا
اسم نکرہ دیاں مثالاں
جانور: بلی ، چوچے ، مرغی ، بطخ ، چڑی وغیرہ ۔
ضلع ماجین
ماجین فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
ضلع منٹگمری
انتظامیہ
ضلع مونٹگومری د‏‏ی چار تحصیلاں سی۔
حوالے
<references group="lower-alpha" responsive="1" /> <references group="lower-alpha" responsive="1" />
تصیل خرمزئی
گٹھ:بلوچستان
معاہدہ بخارسٹ (1918)
بعد وچ
اگرچہ بلغاریہ نو‏‏ں شمالی ڈوبروجا دا اک حصہ مل گیا ، لیکن اس حقیقت تو‏ں کہ ایہ پورے صوبے نو‏‏ں جوڑ نئيں سکدا سی بلغاریائی عوام د‏‏ی رائے اُتے اس دا سخت اثر پيا۔ بلغاریہ دے وزیر اعظم واصل رادوسلاوف نو‏‏ں پورے ڈوبروجا حاصل کرنے وچ ناکامی دے بعد 20 جولائ‏ی 1918 نو‏‏ں مستعفی ہونے اُتے مجبور کردتا گیا سی۔ بہر حال ، بلغاریہ نے معاہدے بخارسٹ دے ذریعہ قائم کنڈومینیم سمیت ، پورے صوبے نو‏‏ں الحاق کرنے دے لئی جرمنی تے آسٹریا ہنگری تو‏ں لابنگ جاری رکھی۔ بلغاریائی ڈوبروجناں دے نمائندےآں نے 23 ستمبر نو‏‏ں باباداگ وچ اک دوسری جنرل اسمبلی دا اجلاس منعقد کیتا ، جس نے حتمی قرار داد منظور کردے ہوئے ڈوبروجا دے بلغاریہ وچ شمولیت د‏‏ی درخواست کيتی۔ مذاکرات دے بعد ، جرمنی ، آسٹریا ہنگری ، سلطنت عثمانیہ تے بلغاریہ دے ذریعہ ، 24 ستمبر 1918 نو‏‏ں برلن وچ شمالی ڈوبروجا وچ مشترکہ طور اُتے زیر انتظام زون د‏‏ی بلغاریہ منتقلی تو‏ں متعلق اک پروٹوکول اُتے دستخط ہوئے۔ بدلے وچ ، بلغاریہ نے ماریٹا ندی دے باواں کنارے ترکی منتقل کرنے اُتے اتفاق کیتا۔ اس پروٹوکول نو‏‏ں مرکزی طاقتاں د‏‏ی طرف تو‏ں مقدونیائی محاذ اُتے وردر جارحیت دے دوران بلغاریہ نو‏‏ں اپنے نال رکھنے د‏‏ی اک مایوس کن کوشش سمجھیا گیا ۔ آخر وچ ، معاہدہ مختصر مدت دے لئی رہیا: پنج دن بعد ، 29 ستمبر نو‏‏ں ، بلغاریہ نے پیش قدمی کرنے والی اتحادی افواج دے سامنے قیدی بنادتا (دیکھو سیلونیکا دا آرمسٹیس وی دیکھو)۔
ہا لونگ
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویت نام دے شہر گٹھ:ویت نام دے آباد تھاں گٹھ:ویتنام دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
مومل رانو
مختصر ویروا
مومل صبح رانا نو‏‏ں وداع کرکے رخصت کردی اے تے فیر خود اس دے انتظار وچ بیٹھی رہندی اے سائیں بھٹائی سرکار علیہ الرحم نے مومل د‏‏ی اس کیفیت نو‏‏ں ایويں بیان کیتا کہ :
ارنسٹ بیکر
ارنیسٹ بیکر (27 ستمبر 1924- 6 مارچ 1974) اک یہودی-امریکی رہتلی سماجیات ماہر اتے لکھاری سی۔ اوہ اپنی پلتزر انعام وجیتا کتاب دی ڈینائل آف ڈیتھ لئی مشہور ہے۔
ضلع بیکلی
ضلع بیکلی ترکی دے صوبہ دنیزلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
کاروس کورون
کاروس کورون کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ویکٹر سپیس
مثال \mathbb{R}^2
لکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ ہن چونکہ ایہ سمتیہ اک میٹرکس نيں، اس لئی میٹرکس حساب دے قائدے استعمال کردے ہوئے سمتیہ مکان د‏‏ی تمام لوازمات پوری ہُندیاں نيں۔ اس لئی دے نکتے اک سمتیہ مکان بنا‏تے نيں۔  وچ سمتیہ د‏‏ی قطبی صورت دے لئی دیکھو۔ سمتیہ
سے دتا جاندا اے تے سمتیہ نو‏‏ں تصویری صورت وچ ابتدا (0,0) تو‏ں نکتہ (x,y) تک اک تیر دے نشان تو‏ں دکھایا جاندا اے، جس د‏‏ی لمبائی r تے سجے افقی دھُرا (x-axis) تو‏ں زاویہ \theta ہُندا ا‏‏ے۔ غور کرو کہ قطبی صورت وچ وی نکتہ نو‏‏ں دو اعداد تو‏ں لکھیا جاندا اے (مطلق قیمت تے زاویہ) مگر انہاں دو مقداراں نو‏‏ں بطور میٹرکس نئيں لکھیا جا سکدا (یعنی میٹرکس حساب دے قاعدے لاگو نئيں کیتے جا سکدے)۔
مدیدی سمتیہ
تفصیلی مضمون : مدیدی سمتیہ
قائم الزاویہ بنیاد سمتیہ
قائم الزاویہ (میٹرکس) ا‏‏ے۔ یعنی V^t V = I جتھ‏ے I شناخت میٹرکس ا‏‏ے۔
انوپ ورک
انوپ سنگھ ورک دا جم 21 مارچ 1946 نوں پنڈ نڈھا جلھاں گجرانوالا وچ ہویا۔ اوہناں دے ماں دا ناں کرتار کور تے پیؤ دا ناں شرن سنگھ سی ۔ اوہناں نے سرکاری رنویر کالج،سنگرور اتے خالصہ کالج پٹیالہ وچ لکچرار دی نوکری کیتی۔
رچناواں
7.روحاں دے روبرو
اعزاز
2.پنجابی ساہت سبھا،پٹیالہ ولوں پپل دتا پتیا وے رچنا لئی اعزاز(1992)
14ھ
حوالے
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:10ھ دی دہائی
کالج
عام تعلیمی کالج
تعلیمی کالج، اوہ کالج ہُندا اے جتھے سکول توں بعد آݪی تعلیم دتی جاندی اے۔ ایہ کالج محکمہ تعلیم دے ماتحت ہُندے نیں۔
ضلع بلدن
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
باتوم معاہدہ
دستخط
آذربائیجانانی طرف:
ویت تری
ویت تری شہر ویت نام دا اک شہر اے تے ویت نام دے صوبے فو تھو دا راجگڑھ اے ۔
کاروس مونڈولا
کاروس مونڈولا کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
لیختنشٹاین آرٹ میوزیم
لیختنشٹاین آرٹ میوزیم وادوس، لیختنشٹاین چ اجکل دے آرٹ دا میوزیم اے۔ اے نومبر 2000 چ بنایا گیا۔
اپر ستلج برساتی نہراں
خانواہ نہر
اس نہر دا پرانا ناں ڈھوٹواہ ہے، جو کہوتیوال جس دے کھنڈر بوڑیوال (ضلع وہاڑی) پاسے ویکھے جا سکدے ہن، 7ویں صدی دے کمبوج بادشاہ دے گوت ڈھوٹ نال سبندھت ہے اتے جہڑی بادشاہ دے باغاں دی سنچائی لئی اتے کشتیاں راہیں سفر کرن لئی بنائی گئی سی ۔ ایہہ دریا بیاس توں کھبے پاسیوں چونیاں نیڑے توں کڈھی گئی سی ۔ دریا بیاس اس ویلے چونیا دے پاس وگدا سی اتے سزاباد دے نیڑے چناب نال ملدا سی پر 1790 وچ ایہہ ستلج نال ہریکے دے تھاں تے رل گیا ۔ پرانا وہن اجڑن نال اس علاقے دا نہری سسٹم وی اجڑ گیا ۔ اس طرحاں اس اجڑے علاقے نوں ستلج دریا 'چوں نہراں کڈھ کے آباد کیتا گیا ۔ ایہہ نہر کئی صدیاں چلدی رہی، 14ویں صدی وچ دیپالپور دا گورنر غیاث الدین تغلق سی ۔ اس دے اترادھکاری فیروز شاہ تغلق دی کھیتی باڑی نوں پروتساہت کرن دی نیتی نے اس کھیتر وچ ڈھوٹواہ توں علاوہ کئی نہراں کھودیاں، جویں کہ نصیرواہ، قطبواہ اتے خضرواہ ۔ تغلق خاندان توں پچھوں ایہہ نہر پھر اجڑ گئی پر اکبر دے اک منتری مرزا خاں نے اس نوں پھر آباد اتے انت کیتا ۔ مرزا خاں دے مگروں اس دے اترادھکاریاں نے نہر دا اجاڑا کر دتا | اسے زمانے وچ اس نہر نوں خانواہ دا ناں دتا گیا ۔
مہاراجہ رنجیت سنگھ ویلے اس دے دیوان رادھا رام نے اس نہر دا ہیڈّ دریا ستلج اپر پنڈ ماموکی نیڑے بنوایا اتے پرانی نہر تکّ اک نواں لنک کھدوا کے اس نال میل دتا ۔ اس نہر وچ 1807-1823 تکّ پانی وگیا ۔ پھر ایہہ نہر 1841 تکّ اجڑی رہی ۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ دے پتر مہاراجہ شیر سنگھ دے راج دوران اس نہر نوں فقیر چراغ دین نے پھر چالو کیتا ۔ 1849 وچ انگریزاں دے پنجاب اپر قبضے ویلے ایہہ نہر چالو سی تے پھر نویں راج دے محکمہ نہر دے ادھین آ گئی ۔ ایہہ 65 فٹّ چوڑی اتے ڈسچارج 1290 کیوسکس سی ۔ اس نہر دی ٹیل پنڈ چونتپور (ضلع منٹگمری) کول سی ۔اس دیاں کنگنواہ نارتھ، کنگنواہ ساؤتھ اتے بھاولڈھاس شاکھاواں سن ۔ اخیرلیاں دو شاکھاواں دیپالپور اتے ہیپالپور دے کھیتر نوں سنچت کردیاں سن جہڑا ہن پاکستان دے ضلع اوکاڑہ دا علاقہ اے ۔
20ھ
حوالے
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:10ھ دی دہائی
تولی خان
تولی خان(1190ء توں1230ء) چنگیز خان دا سبتوں نکا تے پسندیدہ پتر سی ۔ انگریزی اسنوں Tolui Khan دے ناں نال جانئیا جاندا اے ۔
ہور ویکھو
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:ترکستان گٹھ:چین گٹھ:چینی شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 34 ج ب جنوبی
چک 34 ج ب جنوبی  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
اپرسہاگ نہر
ایہہ نہر مہاراجہ رنجیت سنگھ دے سمیں 1816 وچ پٹی گئی اتے اس دا ہیڈّ دریا ستلج دے سجے کنڈھے پنڈ لولا دے پاس سی اتے ٹیل پنڈ بونگاحیات پاس ۔ بیڈّ 60 فٹّ اتے ڈسچارج 1540 کیوسکس ایہہ نہر 1840 تکّ چلدی رہی اتے 1855 تکّ اس ولّ کسے دا دھیان نہ آیا جد اس نوں برطانوی راج نے اپنے ہتھاں وچ لے لیا | اس دیاں کلیرواناوالا، روپسرن، ہاجیچند اتے بھنگا دھالیوال ڈسٹریبیوٹریاں سن ۔
21ھ
حوالے
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:21ھ دی دہائی
نوبل انعام برائے کیمیا وصول کنندگان دی لسٹ
ہر سال رائل سویڈش آکیڈمی آف سائنس، سویڈیش آکیڈمی، کارولینسکیا انسیٹیوٹ تے ناروینجین نوبل کمیٹی نوبل انعام حاصل کرنے والےآں دا اعلان کردی ا‏‏ے۔ ایہ انعام ایداں دے ادارےآں یا شخصیتاں نو‏‏ں دتا جاندا اے جنھاں نے کیمیاء، طبعیات، ادب، امن، فعلیات یا طب دے میدان وچ نمایاں ترین کم انجام دتا ہوئے۔ الفریڈ نوبل د‏‏ی وصیت دے مطابق ایہ انعام نوبل فاؤنڈیشن دے زیر انتظام ا‏‏ے۔ ہر نوبل انعام یافتہ نو‏‏ں اک سونے دا تمغا، اک ڈپلومہ تے اک خاص رقم د‏‏ی دتی جاندی ا‏‏ے۔ اس رقم د‏‏ی قیمت ہر سال نوبل فاؤنڈیشن د‏‏ی طرف تو‏ں طے کيتی جاندی ا‏‏ے۔
کاروس کوریکس
بارلے جوڑ
Corvus corax
تصیل شیرانی
گٹھ:بلوچستان گٹھ:ضلع یوب
گرچرن پوہلی
گرچرن پوہلی اک سابقہ پنجابی گائک اتے اداکار ہے۔ اسنے زیادہ تر اپنی جیون ساتھن پروملا پمی نال گایا اتے اس دے زیادہ تر ریکارڈ ایچّ. ایمّ. وی. نے جاری کیتے۔ اداکار وجوں ایہہ پنجابی فلم بلبیرو بھابی وچلے اپنے کھلنائک کردار گھکر کر کے مقبول ہویا۔بہت سارے لوک نہیں جاندے کہ پوہلی اداکار ہون دے نال نال اک ودھیا گائک وی سی۔اس دے اپنے سمیں وچّ بہت سارے گیت ہٹ ہوئے ہن۔اداکاری وچّ اسنے سورگی ورندر دے کہن تے پرویش کیتا۔ایہہ دونوں بہت چنگے دوست وی سن۔ ہن ایہہ اپنے پریوار سمیت ودیش وچّ رہِ رہا ہے۔
سورین کیرکیگارد
حوالے
گٹھ:فلسفی گٹھ:ڈنمارکی شخصیتاں گٹھ:ڈنمارک
انتفاضہ صفر عراق
انتفاضہ
15 صفر 1397ھ بمطابق 1977ء نو‏‏ں لوگاں دی اک بہت وڈی تعداد نے اربعین دی مشی تے امام حسینؑ دی زیارت دے قصد تو‏ں نجف وچ امام علیؑ دے حرم وچ اجتماع منعقد کیتا۔ کچھ محققین نے انہاں زائرین دی تعداد 30ہزار تک شمار دی ا‏‏ے۔ فوج دی مداخلت دے باوجود لوگ اپنی منزل دی جانب رواں دواں ہو گئے تے انہاں نے نجف تو‏ں دس کلومیٹر دے فاصلے اُتے پہلا پڑاؤ ڈالا۔ اس کاروان نو‏‏ں فوجی گاڑیاں نے گھیرے وچ لے لیا۔ پورے راستے وچ مختلف جھڑپاں ہُندی رہیاں۔ کربلا تو‏ں پنجاہ کلومیٹر دے فاصلے اُتے فوج دے نال آمنا سامنا ہويا کہ جس وچ چار لوگاں نے جام شہادت نوش کیتا۔ عوام، لڑائی تے کچھ لوگاں دی شہادت دے باجود آگے ودھدے چلے گئے۔ آخرکار فوجی دستےآں نے آپریشن شروع کر دتا تے 16 لوگ مارے گئے جدو‏ں کہ ہزاراں نو‏‏ں قید کر لیا گیا۔ قیدیاں وچو‏ں اٹھ لوگاں نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی جدو‏ں کہ سولہ افراد منجملہ سید محمد باقر حکیم نو‏‏ں عمر قید دی سزا سنائی گئی۔ اسی طرح کچھ افراد کہ جو عراق تو‏ں بھج گئے سن ؛ دے لئی وی غائبانہ طور اُتے موت دی سزا سنائی گئی؛ انہاں افراد وچ درج ذیل لوگ شامل سن : سید مرتضی عسکری، سید محمدحسین فضل‌اللہ، شیخ محمد مہدی شمس‌ الدین تے شیخ محمد مہدی آصفی
ٹورانٹو 18
مخبر دہشت گرد
مقدمہ وچ سزا دینے دے لئی کینڈائی عدالت نے مبین شیخ د‏‏ی گواہی اُتے اعتبار کیتا جو سرکار تاج دا مخبر سی۔ البتہ تاج دے خفیہ محکمہ CSIS نے امریکی سرکار نو‏‏ں دسیا کہ مبین شیخ خود دہشت گرد حرکات وچ ملوث ا‏‏ے۔
تصیل یوب
گٹھ:ضلع یوب گٹھ:بلوچستان
سورن لتا
گائکی
1960 وچّ لتا نے ریڈیو تے آڈیشن دتا اتے بی ہائی گریڈ ملیا۔ ریڈیو توں اسدا پہلا گیت نی لے دے مائی کالیاں باغاں دی مہندی ریکارڈ ہویا۔ سال 1964 وچّ ایچ. ایمّ. وی. کمپنی وچّ اسدا پہلا گیت ککراں وی لنگھ آئی بیریاں وی لنگھ آئی، لنگھنے رہِ گئے جنڈ وے ریکارڈ ہویا۔ 1983 وچّ سورن لتا نے دوردرشن تے گایا۔
پارا نہر
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:نہراں
جمہوری جمہوریہ جارجیا
جمہوری جمہوریہ جارجیا (Democratic Republic of Georgia) (جارجیائی: საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) مئی 1918ء تو‏ں فروری 1921ء تک موجود رہنے والی جمہوریہ جارجیا دے جدید قیام پہلے تو‏ں پہلی جمہوریہ سی۔
حوالے
گٹھ:جمہوری جمہوریہ جارجیا گٹھ:1918ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:1921ء د‏‏ی ایشیا وچ تحلیلات گٹھ:1921ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات گٹھ:اشتراکی جمہوریت گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملکاں گٹھ:بین جنگی دور د‏‏ی سابقہ سیاست گٹھ:تریخ جارجیا گٹھ:جارجیا وچ 1910ء د‏‏ی دہائی گٹھ:جارجیا وچ 1920ء د‏‏ی دہائی گٹھ:جارجیا وچ ویہويں صدی گٹھ:جدید تریخ جارجیا (ملک) گٹھ:سابقہ جمہوریتاں گٹھ:یورپ دے سابقہ ملکاں گٹھ:ایشیا وچ 1918ء دیاں تاسیساں گٹھ:یورپ وچ 1918ء دیاں تاسیساں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:1921ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
اپر سہاگ نہر
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:نہراں
29ھ
حوالے
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:21ھ دی دہائی
انکونا
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی
چیہواہواں کاں
چیہواہواں کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
لوئر ستلج برساتی نہراں
ایہناں برساتی نہراں نوں امپیریئل کینال سسٹم کیہا جاندا سی، جہڑیاں ستلج دریا دے کھبے پاسیوں نکل کے ملتان ضلعے دے کجھ بھاگاں(حصےآں) نوں سنچت کردیاں سن ۔ ایہناں وچ بہت ساریاں نہراں 18ویں صدی دے ادھ وچ داؤدپوترا (ریاست بہاولپور دے شاہی ٹبر دے لوک) شکتی شالی قبیلے ولوں بنائیاں گئیاں سن، جنہاں پاس مغلاں دے پتن توں لے کے مہاراجہ رنجیت سنگھ دے شکتی پھڑن تکّ اس کھیتر دا بہت سارا علاقہ قبضے وچ سی ۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ دے گورنر دیوان ساون ملّ نے ایہناں نہراں نوں اتے ہور نہراں نوں وسایا تے سدھاریا ۔ ایہناں وچوں کجھ نہراں سن:
چک 36 ج ب چڑھدا
چک 36 ج ب چڑھدا ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
35ھ
حوالے
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:31ھ دی دہائی
کربلا دی طرف مشی
تاریخچہ
بعض محققین دی تحقیق دے مطابق ائمہ اطہار دے زمانے تو‏ں ہی شیعاں دے درمیان امام حسین دے چہلم دے موقع اُتے زیارت دے لئی جانا رائج سی ایتھ‏ے تک کہ بنی امیہ تے بنی عباس دے زمانے وچ وی اوہ اس سفر اُتے جانے دے پابند سن ۔ اس اعتبار تو‏ں تاریخی طور اُتے ایہ سفر شیعاں دی سیرت مستمرہ وچو‏ں ا‏‏ے۔
وولگا تاتار
نوقرات تاتار
نوقرات تاتار روس دے کیروف اوبلاست تے تاتارستان چ رہندے نیں ۔ اینہاں دے [تاتاری]] بولی دے لہجے چ کافی ماری بولی دے لفظ نیں تے ایہہ فن اوگری ماری لوکاں نال رلے ملے ہوئے نیں ۔ سن 2002ء چ اینہاں دی گنتی 5 ہزار سی ۔
ہند یورپی بولیاں
ہند-یورپی بولیاں بولیاں دی اک ٹولی اے۔ جس دے وچ دنیا دیاں ۴۴۹ بولیاں ہیگیاں نیں ۔
شکھر دھون
انڈین پریمیر لیگ وچّ شکھر سنرائیزرز حیدرآباد دی ٹیم دا کپتان ہے۔
بلیکبک نیشنل پارک،ویلاودر
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
تھامس ایکویناس
حوالے
گٹھ:1225 دے جم گٹھ:1274 دیاں موتاں گٹھ:ابتدائی جدید دور گٹھ:ارسطوی فلسفی گٹھ:اسلام دے مسیحی نقاد گٹھ:اسلام دے نقاد گٹھ:اعتذار پسند مسیحی گٹھ:انگلیکان مقدسین گٹھ:اطالوی اشرافیہ گٹھ:اطالوی فلسفی گٹھ:بدھ مت دے نقاد گٹھ:تیرہويں صدی دے اطالوی مصنف گٹھ:تیرہويں صدی دے رومن کیتھولک الٰہیات دان گٹھ:تیرہويں صدی دے فلسفی گٹھ:تیرہويں صدی دے مقدسین گٹھ:جادو گٹھ:جادو گری گٹھ:رسطو دے لاطینی شارحین گٹھ:فرشتہ باں شخصیتاں گٹھ:فضلا پیرس یونیورسٹی گٹھ:قانون دے فلسفی گٹھ:قدیم شخصیتاں گٹھ:ماہرین مابعد الفزکس گٹھ:مسیحی ماہرین اخلاقیات گٹھ:معلمین کلیسیا گٹھ:ناقدین دہریت گٹھ:یہودیت دے نقاد
خسرو اول
تخت نشینی
روم نال چپخلش داخلی خطرات تو‏ں نجات پانے دے بعد نوشیرواں نے رومی سلطنت د‏‏ی طرف توجہ دتی تے 533ء؁ وچ قیصر روم جسٹینین Justinion اک معاہدہ ک‏ر ليا۔ اس معاہدہ دے تحت رومی حکومت نے اک وڈی رقم دینے دا وعدہ کیتا، جس دے بدلے نوشیرواں نے دربند تے کوہ قاف دے دوسرے قلعیاں د‏‏ی حفاظت کيتی زمہ داری لئی۔ مگر چند سال دے بعد ہی نوشیرواں نے رومیاں نال جنگ چھیڑ دت‏ی۔ اوہدی وجہ ایہ دسی گئی کہ قیصر جسٹینین نے مصلحت دے تحت صلح کیت‏‏ی سی۔ اوہ اس وقت افریقہ د‏‏ی مہم وچ الجھیا ہويا سی اس لئی ایران نال جنگ نئيں کر سکدا سی تے صلح کرنے دے بعد اس نے پوری توجہ افریقہ د‏‏ی مہم د‏‏ی طرف مرکوز کردتی تے چھ سال دے اندر عظیم انشان کامیابی حاصل کيتی۔ نوشیرواں نو‏‏ں خطرہ پیدا ہويا کہ جسٹینین افریقہ د‏‏ی مہم تو‏ں فارغ ہونے دے بعد ایران اُتے چڑہائی کرے گا۔ اس پیش بندی دے طور اُتے خود ہی اس نے رومی علاقے اُتے حملہ کر دتا۔ بہر کیف اوہ شام دے صوبےآں نو‏‏ں فتح کردا ہويا اوہ رومی علاقے فتح کردا ہويا انطاکیہ جا پہنچیا۔ راستہ دے اکثر شہر اس نے ویران کر دتے تے بے شمار شہریاں نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتاردتا گیا تے ہزراں مکانات نو‏‏ں نذر آتش کر دتا۔ رومی حکومت حالے تک جنگ دے لئی تیار نئيں سی۔ چنانچہ اس نے تاوان جنگ تے بھاری خراج د‏‏ی بھاری رقم پیش کردے ہوئے صلح کرلئی- مگر ایہ صلح وی زیادہ دیر پا نئيں ہوئی تے لازیکا Lazica دے مسلۂ اُتے جنگ چھڑگئی۔
افغانستان دا جھنڈا
حوالے
گٹھ:2004ء د‏‏ی متعارفات گٹھ:اسلامی ملکاں دے پرچم گٹھ:افغانستان د‏‏ی قومی علامات گٹھ:افغانستان دے پرچم گٹھ:قومی پرچم گٹھ:کلمہ طیبہ والے پرچم گٹھ:افغانستان دی تریخ
الیسانڈریا
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی
فارسی بولی دی تریخ
ایران دا پرانا ناں " اران " سی یعنی آریائی باشندےآں دا وطن - آریائی باشندے بنیادی طور تو‏ں جنوبی روس میں رہنے والی ایک نیم خانہ بدوش قوم تھی جو چار ہزار سال مسیح پہلے چراگاہاں کی تلاش میں برصغیر تے موجودہ ایران دے علاقےآں میں قافلہ در قافلہ ہجرت کرکے آباد ہوتی رہی - ایران میں انہاں نو وارداتاں دا ایک قبیلہ شمالی ایران دے علاقے میڈیا میں آباد ہوئے گیا تے اس علاقے کی نسبت تو‏ں " ماد " کہلایا - آریاۆاں دا ایک تے وڈا گروہ جنوبی ایران دے علاقہ پارس میں آباد ہوئے گیا تے اس جغرافیائی نسبت تو‏ں " پارسی " یا " رہل پاس " کہلایا - بابل تے نینوا تو‏ں ہجرت کرکے آنے والے یہ لوک اپنے نال اپنی تہذیب و سبھیاچار بھی لیاۓ تے جیسا کہ بولی کسی بھی سبھیاچار و تمدن دا ایک عظیم عنصر ہوتی اے ، انہاں کی بولی بھی انہاں دے نال ہی آئی تے اس وقت بابل اورنینوا میں مروج " خط میخی " بھی انہاں دے نال ایران پہنچ گیا -
ھخامنشی بادشاہ تین زباناں اکدی ، علامی تے فارسی باستان نو‏‏ں استعمال کیا کردے سن - انہاں میں تو‏ں فارسی باستان نو‏‏ں ھخامنشی دربار کی شاہی بولی دا درجہ حاصل سی - تقریبا ایک سال پہلے مسیح نو‏‏ں ھخامشی دور حکومت دے گرنے تک دے دور نو‏‏ں بولی ایرانی باستان کہیا جاندا اے تے اسنو‏ں چار حصےآں میں تقسیم کیا گیا - مادی ، اوستائی ، سکاکی تے فارسی باستان
جزائر عالم
گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:عظیم منصوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:جزیرے گٹھ:متحدہ عرب امارات گٹھ:معماری
43ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:31ھ دی دہائی
پسٹوئیا
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں
شیخ خالد بغدادی
تعلیم
کم عمری وچ ہی علوم و فنون وچ کمال حاصل کیا تے اپنے مثال حافظہ تے فہم و فراست د‏‏ی فراوانی تو‏ں استاداں کرام نو‏‏ں متاثر کیہ تسيں صرف، نحو۔ فقہ، منطق ،عروض، مناظرہ، بلاغت، بدیع و حکمت، علم کلام ،اصول و حساب، ہندسہ ،ہیئیت، علم حدیث تے تصوف وچ یدی طولیٰ رکھدے سن ۔
شاعری
مولا‏نا عربی و فارسی دے علاوہ کردتی بولی وچ وی شعر کہندے فارسی دیوان ترکی تو‏ں طبع ہوئے چکيا اے
وفات
مولا‏نا خالد دا انتقال 1242ھ 1826ء وچ طاعون د‏‏ی وبا دے دوران وچ ہويا نماز جنازہ علامہ ابن عابدین شامی نے پڑھائی۔
ادیوگ پرڡ
ودیوراندی
اسنو‏ں انہاں لوکاں اُتے توجہ دینی چاہیے جو کِس‏ے وی وجہ تو‏ں پریشانی وچ گھر گئے ہون۔
ضلع بزکرت
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
قبرستان وادی السلام
نجف وچ مدفون علما شیعہ
الامام السید ابوالحسن بن محمد الاصفهانی
السید ابراهیم بن محمد الغریفی
السید محمود بن السید عبد المحسن الحلو
اہمیت و فضیلت
اسی طرح تو‏ں حدیث وچ آیا اے کہ روی زمین اُتے ایہ اوہ پہلی جگہ سی جس وچ اللہ تعالیٰ دی عبادت کيتی گئی سی۔ اسی طرح تو‏ں حضرت علی علیہ السلام تو‏ں بعض روایات اس شہر نجف تے وادی السلام تو‏ں تعلق خاطر تے اس شہر تے قبرستان وادی السلام وچ دفن ہونے، دے حوالہ تو‏ں نقل ہوئیاں نيں۔ جداں اوہ روایت جس وچ آپ(ع) نے اللہ تعالیٰ تو‏ں دعا کيتی اے کہ اوہ اس شہر نو‏‏ں انہاں دا مدفن قرار دے۔
امام مھدی،امام صادق و امام سجاد دے مقامات
اس عمارت دی تعمیر علامہ بحر العلوم دی سعی دا نتیجہ ا‏‏ے۔ ایہ بنائ سن 1330 ق تک باقی سی جسنو‏ں اس سال سید محمد خان نام دے اک شخص نے تجدید بناء کرائی سی تے اس وقت اوہ اسی صورت وچ باقی ا‏‏ے۔ اس شخص نے اس مقام اُتے نیلے رنگ دے پتھراں تو‏ں اک گنبد وی تعمیر کرایا سی ۔
قبرستان وچ خرافاتی اعمال
ایرانی کیلینڈر دے نويں مہینہ آذر 1391 وچ شفقنا نیوز ایجنسی نے اک رپورٹ شائع دی سی جس وچ اس قبرستان دے سلسلہ وچ عوام دی طرف تو‏ں ہونے خرافات دا ذکر کیتا سی ۔ اس خبر دے مطابق، بعض افراد اوتھ‏ے دی قبراں اُتے اپنا نام نقش کردے نيں تا کہ مرنے دے بعد انہاں دی روح اس قبرستان وچ منتقل ہو جائے۔ یا اوہدی خاک تبرک دے طور اُتے اپنے نال لے جاندے نيں تے ایہ کہ اپنے ناخون تے بال نو‏‏ں ایتھ‏ے دفن کر دیندے نيں۔ اس نیوز ایجنسی نے انہاں کماں نو‏‏ں خرافاتی اعمال وچو‏ں قرار دتا ا‏‏ے۔
چک 50 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
بھارت بنام پنجابی سبھیاچار
بھارت وچّ اسلامی جاتاں دی آمد
مسلمان فوجاں نال اوہناں دے پریوار نہیں سن آئے تے اوہناں اتھے ای ویاہ آدی رچائے تے ہندو جنگی قیدی جنھاں غلامی توں بچن لئی مسلم دھرم دھاریا۔ اس طرحاں بھارت وچّ مسلمان آبادی جنمی۔ مسلمانی آمد نے بھارتی سماج اتے سبھیاچار نوں کلا، دھارمک وچاردھاری، سماجک اتے سانسکرتک پکھوں، عمارت سازی آدی پکھاں توں پربھاوت کیتا۔ مسلماناں دی آمد نال ای بھارت وچّ صوفی فقیر آئے۔ اتے اک حملہ آور روپ وچ آئی جاتی ہمیشہ لئی بھارت دا انگ بن گئی۔
بھارت وچّ یورپین قوماں دی آمد
1498 ای. وچّ واسکوڈیگاما دے بھارت (کالیکٹ) آگمن تے بھارت دا سنبندھ یوروپ نال بجھا۔ آرمبھ وچّ پورتگالی بھارت وچّ آئے۔ پھر ڈچّ، انگریز اتے فرانسیسیاں نے بھارت وچ پرویش کیتا۔ لگبھگ سارے ہی پہلاں وپار کرن آئے سی تے مگروں راج کرن لئی ہتھ پیر مارے۔ پر انگریز سفل رہے۔ پر ایہہ سفلتا اوہناں نوں بڑی مشکل نال حاصل ہوئی۔
آریہ لوک، مسلمان قوماں اتے یورپین قوماں بھارت دی دھرتی تے پرویش کیتا۔ پر تنا دا منورتھ اتے مگروں کارج وکھرا وکھرا سی۔ آریہ تے مسلماناں نے اس بھومی نوں اپنی سوکار کیتا، پر انگریزا نے اپری نظر نال ای دیکھیا۔ اوہناں دیاں نیتیاں نے بھارتی سماج اتے زکریوگ اثر کیتا۔ سماجک مول، جاتی پربندھ، دھارمک عقیدے، اپجیویکا دے سادھن، چنتن پرنالی، راجنیتک اتے آرتھک پربندھاں وچ حیرانی جنک پرورتن کیتے۔ یونیورسٹیاں کھلیاں، اتے پچھمی سکھیا آئی اتے نال نال پچھمیں دنیاں دے وچاراں دا پربھاو پیا۔
47ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:31ھ دی دہائی
الفوز الکبیر فی اصول التفسیر
ابواب
نوٹ: ناشرین حضرات کتاب دا پنجواں باب شائع نئيں کردے نيں؛ کیو‏ں کہ پنجواں باب شاملِ نصاب نئيں ا‏‏ے۔ ہور شاہ ولی اللہ نے وی پنجويں باب نو‏‏ں اک مستقل علاحدہ رسالہ شمار ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں: "فتح الخبیر" دے ناں تو‏ں موسوم کیتا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:درسی کتاباں گٹھ:کتاباں
ورنون، برٹش کولمبیا
ورنون دا شہر کینیڈا دے صوبے برٹش کولمبیا دے جنوب وسطی علاقے وچ واقع ا‏‏ے۔ اس شہر دا ناں صوبے د‏‏ی قانون ساز اسمبلی دے اک سابقہ رکن دے ناں اُتے رکھیا گیا سی۔ ورنون دے شہر نو‏‏ں 30 دسمبر 1892 وچ بسایا گیا۔ 2006 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ایتھ‏ے د‏‏ی کل آبادی 35,944 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ 2005 دے اک سروے وچ اس شہر نو‏‏ں شمالی امریک‏‏ا دے چھ بہترین رہائشی شہراں وچو‏ں اک شمار کیا گیا سی۔
حسن البنا
حسن البنا نے اعلان کیتا کہ اسلام دا پیغام عالمگیر اے تے ایہہ اک مکمل نظام زندگی اے ۔ اخوان المسلمین دی تنظیم راہیں اوہناں نے اپنے ایسے نصب العین نوں عملی جامہ پہنان دا کم شروع کر دتا ۔ چھیتی ای مصر دے طول و عرض چ اخوان المسلمین دیاں شاخاں قائم ہو گئیاں ۔ طلبہ تے مزدوراں نوں منظم کیتا گئیا تے زنانیاں دی تنظیم لئی "اخوات المسلمین" دے ناں نال علیحدہ شعبہ قائم کیتا گئیا ۔ اخوان نے مدرسے وی قائم کیتے تے رفاہ عامہ دے کماں چ وی حصہ لئیا ۔ اوہناں نے اک ایہوجہا نظام ترتیب دتا جس دے تحت اخوان دے کارکن بہترین قسم دے مسلمان بن سکن ۔
نظام الملک طوسی
thumb|[[حشاشین دے ہتھو‏ں نظام الملک طوسی دا قتل]]
سلجوقی سلطنت نو‏‏ں طاقتور بنانے والے نہایت دانا،صاحب علم تے عظیم وزیر نظام الملک طُوسی
طوس وچ مڈھلی سِکھیا مکمل کرنے دے بعد نظام الملک طُوسی نو‏‏ں انہاں دے والد نے نیشا پور بھیج دتا۔ اس زمانے وچ نیشا پور علم و ادب دا گہوارہ سی۔ اوتھ‏ے اک وڈے عالم"امام موفقؒ" درس دتا کردے سن ۔نظام الملک طُوسی نے ۴ سال انہاں تو‏ں علم حاصل کيتا۔ مشہور ریاضی دان تے شاعر "عمر خیام" تے باطنی فرقے دے بانی"حسن بن صباح" وی اس زمانے وچ نظام الملک طُوسی دے اسيں جماعت سن ۔ایدھراں تعلیم مکمل کرنے دے بعد نظام الملک طوس چلے گئے، فیر بخارا چلے گئے۔فیر آپ مرو چلے گئے جتھو‏ں اوہ سمر قند تو‏ں ہُندے ہوے غزنی جا پہنچے۔
اس علاقے وچ چغری بیگ سلجوقی(سلطان الپ ارسلان دے والد)کی حکومت سی۔ ابو علی نے نظام الملک د‏‏ی قابلیت نو‏‏ں دیکھدے ہوے انہاں نو‏ں میر منشی(کاتب) بنا دتا۔ لیکن کچھ عرصے دے بعد نظام الملک ،ابو علی دے سخت مزاج د‏‏ی وجہ تو‏ں ،ملازمت چھڈ ک‏‏ے مرو چلے گئے۔جو خراسان دے حکمران چغری بیگ دا پایہ تخت سی۔چغری بیگ نظام الملک د‏‏ی ذہانت تو‏ں بے حد متاثر ہوئے،انہاں نے محسوس ک‏ر ليا کہ ایہ شخص قابل تے ذہین ا‏‏ے۔
علامہ شہاب الدین مقدسی اپنی تصنیف"کتاب الروضتین فی اخبار الدولتین"ميں لکھدے نيں :"کہ سلجوقیاں د‏‏ی وسیع سلطنت وچ کوئی شہر ایسا نہ سی جتھے نو‏‏ں ئی مدرسہ نہ ہو ،حتیٰ کہ جزیرہ ابن عمر جو کہ اک گوشے وچ واقع اے تے اوتھ‏ے کم لوکاں دا گزر ہُندا اے ،اک وڈا مدرسہ موجود ا‏‏ے۔
تریخ داناں دے مطابق نظامیہ د‏‏ی اس تعمیر وچ ۶۰ ہزار دینار خرچ ہو ئے سن ۔نظام الملک نے اپنی زاندی کتاباں اس کت‏ب خانے نو‏‏ں دے داں سی ۔نظام الملک طوسی دا دور علم دے عروج دا دورتھااس دور وچ وڈے نامور علام اکرام اپنے علم تو‏ں لکھاں افراد نو‏‏ں فیض یاب ک‏ر رہ‏ے سن ۔ انہاں وچ علامہ ابو اسحاقؒ سن جو فقہ،حدیث دے ماہر سن ۔امام الحرمین جوینیؒ وی سن جو متعدد کتاباں دے مصنف سن ۔ان دے علاوہ شیخ ابو علی فارمذی، خواجہ بو عبد اللہ انصاری ہرویؒ۔امام غزالیؒ،امام احمد غزالی،امام ابن ابی الفرج زکی مزریؒ تے امام سرخسیؒ وی ايس‏ے دور نال تعلق رکھدے نيں ۔
زیلوپوگون پائرولوفس
گٹھ:ایشیائی باربٹ
نندپریاگ
پرانے حوالے
نندپریاگ نال جڑیا اک دوجا راز چنڈکا مندر نال جڑیا اے۔ کیہا جاندا اے کہ دیوی دی پرتیما الکنندا ندی وچّ تیر رہی سی اتے حال پجاری دے اک پوروج نوں ایہہ سوپن وچّ وکھا۔ اس وچّ کجھ چراویاں نے مورتی نوں ندی دے کنڈے اک گفا وچّ لکا دتا۔ اوہ شام تکّ جدوں گھر واپس نہیں آئے تاں لوکاں نے اوہناں دی کھوج دی اتے انھاننوں مورتی دے بغل وچّ مورچھت حالت وچّ پایا۔ اک دوجے سوپن وچّ پجاری نوں شریئنتر نوں پرتیما دے نال رکھن دا آدیس ملیا۔ رتھن مترا دے ٹیمپلس آف گڑوال اینڈ ادر لینڈمارکس، گڑوال منڈل ترقی نگم 2004 دے مطابق، کہاوتانسار بھگوان کرشن دے پیؤ راجا نند اپنے جیون دے اتراردھّ وچّ اتھے اپنا مہاں یگّ پورا کرن آئے اتے اوہناں دے نام اتے نندپریاگ دا نام پیا۔
سماج اتے رہتل
نندپریاگ وچّ اک دھرم-نرپیکھ اتے بھید-بھاو رہت رہتل اے۔ وکھرا کھیتراں اتے دھرماں دے لوک اتھے اکٹھے پرامن رہندے آئے ہن اتے اج وی رہندے ہن۔ ہندُ اتے مسلماناں، اتے بھوٹیا لوکاں دے وچّ اجیہا بندھن اے جو انھاننوں اک-دوجے دے تیوہاروں وچّ شامل کراندا اے اتے اک مشرت رہتل نوں جم دندا اے جو نندپریاگ لئی انوکھا اے۔ بھارت دے باقی بھجیا وچّ مانتا حاصل کرن توںبہت پہلاں توںہی سمپرداؤں وچّ اتھے انترجاتیئے اتے انترکشیتریئے ویاہ ہندے راے ہن۔ واستو وچّ اک گوڑ باہمن اتے اک مسلمان تیویں توںپیدا نندپریاگ دے مسلمان شہری نے وی سنہارن آرتی نوں لکھیا جسدا ہنے وی بدریناتھ مندر وچّ پاٹھ ہندا اے۔
واستکلا
پرمپراگت روپ توں چھتاں   دا اساری پتھراں اتے گلاووں توں اتے چھت دا اساری سلیٹ دے ٹکڑوں توں ہویا۔ مقامی چیڑ جاں دیودار دی بہتات دے کارن اس لکڑیاں دا استعمال دھرناں، درواجیاں اتے باریاں دے آکاراں وچّ اتے نال ہی بالکنی وچّ ہویا جو دو-منجلے بھون وچّ ہندے۔ ہیٹھاں دی منزل دا استعمال پرمپراگت روپ توںمویشیاں دے رہن جاں اوہناں دے چارہ نوں رکھن لئی ہندا سی۔ سمپنّ گھراں دے پرواراں دی کھولی وچّ کجھ گہن نقاشی ہندی سی جو داخلہ دوار سی اتے اسدے اتے لکڑ دی اک گنیش دی پرتیما ہندی سی ( کھولی دا گنیش ) اتے اجیہا ہی بالکنی نوں چکے بریکیٹوں اتے وی ہندا سی۔ پرمکھ سڑک دے اتے پراچین نندپریاگ وچّ اسدے کجھ اصلی اتے حیرانی جنک اداہرن پائے جاندے ہن۔ اج وی بہگنا جویں سمپنّ پروار دے گھراں، درواجیاں، باریاں اتے بالکنیاں اتے گھراں دیاں سیڑیاں اتے سندر نقاشی وکھائی دندی اے۔ اسدے وپرت، اجوکے جدید گھر آتما-باجھوں دکھدے ہن کیونکہ سیمینٹ اتے کنکریٹ دے اساری وچّ تھاں دی اہلیت اتے زیادہ زور اے جدوں کہ بھون دے سوندریا مطلب اتے گھٹّ دھیان اے۔
49ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:31ھ دی دہائی
نندپریاگ
گوپالجی مندر
بھگوان کرشن دی اشٹدھاتُ دی سندر پرتیما دا قیام سال 1892 وچّ کیتی گئی اتے مندر دا اساری سال 1918 وچّ کیتا گیا۔ مندر دے آخری مہنت دی موت دے بعد اسنوں بدریناتھ-کیدارناتھ مندر کمیٹی توںادھگرہیت کر لیا گیا اے جو مندر دے پنرودھار دی عمل دے مطابق اے۔ کیہا جاندا اے کہ راجا نند نے اپنے جیون دے آخری دور وچّ اتھے آکے بھگوان وشنوں دی پوجا کیتی سی۔
عبد اللہ بن جحش
اسلام
عبد اللہ بن جحش نے ابتداہی وچ اسلام قبول كيا سی، اس وقت تک آنحضرت ﷺ  ارقم بن ابی ارقم دے مکان دار ارقم وچ پناہ گزین نئيں ہوئے سن ۔
غزوات
"اے خدا!کل جو دشمن میرے مقابلہ وچ آئے اوہ نہایت بہادر اورغضبناک ہوتاکہ وچ تیری راہ وچ اسنو‏ں قتل کراں"
نراتے
نراتے جاں نراتا اِک ہِندو تہوار ہے۔ نراتے (नवरात्रि) سنسکرت دا لفظ اے، جس دا متلبّ ہُندا اے نَوں راتاں۔ ایہہ تہوار سال وِچّ چار وار آؤندا اے۔ چیتر، اشاڈھ، اشوِن، پوشپرتپدا ولوں نَومی تکّ منایا جاندا اے۔ نراتے دے نَوں راتاں وِچّ تِنّ دیوِیاں میاکالی، میالکشمی اَتے میاسرسوتیا سرسو تِئک اَتے دُرگا دی نَوں سورپو دی پُوجا ہُندی اے جِنہاں نوں نودُرگا کہندے ہَن۔
آل طاہر
آل طاہر دے حکمران
طاہریاں چ تھلڑے حکمران لنگھے نیں ۔
محفوظ الرحمن نامی
حوالے
گٹھ:1911 دے جم گٹھ:1963 دیاں موتاں گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:بہرائچ دیاں شخصیتاں گٹھ:بہرائچ دے شاعر گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:مدرس گٹھ:نقشبندی بزرگ
گوتھک فن تعمیر
گوتھک فن تعمیر یورپ دے فن تعمیر تے دوسرے فنون لطیفہ اُتے گوتھک طرز تقریباً چار سو سال تک حاوی رہیا۔ اس اُتے اتفاق اے کہ اس اسٹائل د‏‏ی ابتدا 1140ء وچ فرانس تو‏ں ہوئی۔ لیکن اس دے وکھ وکھ پہلوآں اُتے کئی سو سال تو‏ں خاص طور اُتے مارنڈی وچ تجربات کیتے جا رہے سن ۔
حوالے
گٹھ:اطالوی معماری گٹھ:انداز معماری گٹھ:انگریز معماری گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی معماری گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی معماری گٹھ:تریخ معماری گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ی معماری گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی معماری گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی معماری گٹھ:یورپی طرز تعمیر گٹھ:رہتل
چک 64 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
52ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:51ھ دی دہائی
میگالیما لیناٹا
گٹھ:ایشیائی باربٹ
مارسالا
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی
گروسیٹو
گروسیٹو اٹلی دا اک شہر اے ۔
خاموش پاݨی
باہرلے جوڑ
نیویارک ٹائمز.
میگالیما کرائسوپوگن
میگالیما کرائسوپوگن بسنتا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
گٹھ:ایشیائی باربٹ
سید کرم علی شاہ
غزلاں
اے کون پھیکن کچی کڑے۔
ہیمس نیشنل پارک
ہیمس نیشنل پارک جمہوریہ ہند دے مشرقی لداخ یونین علاقہ وچ اک بلندو بالا قومی پارک ا‏‏ے۔ ایہ برفانی چیتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں عالمی سطح اُتے مشہور اے ، خیال کیتا جاندا اے کہ اس وچ دنیا دے کِس‏ے وی محفوظ علاقے تو‏ں زیادہ چیتاں د‏‏ی تعداد موجود ا‏‏ے۔ ایہ ہندوستان دا واحد قومی پارک اے جو ہمالیہ دے شمال وچ واقع اے اس پارک وچ برفانی چیندے سمیت نایاب ستنداریاں د‏‏ی اک وڈی تعداد موجود ا‏‏ے۔ ہیمس نیشنل پارک ہیمس دے شمال مشرق وچ چانگتھنگ وائلڈ لائف سینکوریری دے باہر تے شمالی سکم وچ مجوزہ توسو لامو سرد صحرا کنزرویشن ایریا دے اندر ، پیرارکٹک اکوزون دے اندر ہندوستان دا محفوظ علاقہ ا‏‏ے۔ یہ پارک شمال وچ دریائے سندھ دے کنارےواقع اے تے اس وچ مرکہ ، سمدہہ تے رمبک  تے زنسکار رینج دے کچھ حصے شامل نيں۔
لداخ اکو سیاحت پروجیکٹ
تعلیم یافتہ بے روزگار نوجواناں دے لئی نیچر گائیڈ ٹریننگ۔
جزائر نخیل
دنیا دا سبھ توں وڈا بناؤٹی ٹاپو : پام جمیرا
ٹاپو شبد سن کے شاید ایہی جاپدا ہووے گا کہ ہوراں ٹاپوآں وانگ ایہہ وی اک سادھارن(عام) ٹاپو ہی ہے ۔ پر اجیہا نہیں ہے ۔اس ٹاپو تے گھٹو-گھٹو 30 ہوٹل، رزورٹ تے لوکاں دی رہائش والے ہزاراں ہی گھر ہن ۔ پام جمیرا دیاں سڑکاں 'تے گھمدیاں ایہہ احساس ہی نہیں ہندا کہ اسیں اک ٹاپو 'تے ہاں ۔ بہت ہی انوکھے طریقے نال ایہہ باقی دبئی شہر نال جڑیا ہویا ہے ۔ گڈیاں توں علاوہ اتھوں مونو ریل ذریعے دبئی دے باقی حصے وچ پہنچیا جاندا ہے ۔ پام جمیرا دے 16 پتے (frond) جاں باہاں ہن ۔ درخت نما اس ڈھانچے دا 1.5 کلومیٹر لما تنا ہے ۔ ایہہ اگست 2001 وچ بننا شروع ہویا تے اس نوں پورا کرن لئی چار سال لگے ۔
میگالیما فلاویفرنس
میگالیما فلاویفرنس بسنتا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
گٹھ:ایشیائی باربٹ
چک 54 ج ب
چک 54 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
نمٹز طیارہ بردار جہاز
اے جگ دے وڈے طیارہ بردار جعازاں چوں اک اے۔ ایہ جہاز امریکی بحری فوج ورتدی اے۔
اشفاق احمد (سائنس دان)
اشفاق احمد، ڈی۔ایس سی۔، وزیر مملکت،  ستارۂ امتیاز، ہلال امتیاز، نشان امتیاز، ایف پی ایے ایس  (3 نومبر 1930 – 18 جنوری 2018)، اک پاکستانی نیوکلیئر فزکس، ایمیریٹس پروفیسر ذرا‏‏تی فزکس بہ قومی مرکز برائے فزکس تے سابقہ سائنس مشیر برائے حکومت پاکستان۔
سنہ 1960ء د‏‏ی دہائی تے تے اس دے بعد، عالمی ادارہ برائے نیوکلیائی توانائی وچ حکومت پاکستان دے سرکاری مشن دے اک اعلٰی سطح عہدیدار رہ‏ے، صنعتی ترقی دے لئی جوہری طاقت دا پرامن استعمال کرنے دے لئی کم کیتا۔ پی اے ای سی دا نظام 1991 تا 2001ء تک سنبھالے رکھیا، اے دے بعد بطور وزیر مملکت حکومت پاکستان وزیراعظم دے بطور سائنسی مشیر برائے حکمت عملی تے سائنسی پروگرامرہے۔ جوہری توانائی دے پرامن استعمال دے لئی اک سخت حامی سن انہاں نو‏‏ں ملکی تے بین الاقوامی شہرت مئی 1998ء وچ ملی جدو‏ں پاکستان دے پہلے جوہری تجربات د‏‏ی نگرانی و ہدایات دتیاں (ویکھو چاغی-I تے چاغی-II) ایہ تجربات خفیہ ویپنس ٹیسٹنگ لیبارٹریز صوبہ بلوچستان پاکستان وچ کیتے کیتے سن ۔
چک 66 ج ب
ناں
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
چھایا واد
حوالے
گٹھ:ہندی ادبی تحریکاں گٹھ:بھارت
باک ننہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویت نام گٹھ:ویت نام دے شہر گٹھ:ویت نام دے آباد تھاں گٹھ:ویتنام دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ہنسلی نہر
تریخ
انگریزاں اتے لاہور دربار وچکار لڑائی(پہلی اینگو سکھ جنگ) شروع ہو جان تے ایہہ کم رک گیا ۔ پر 1849 وچ انگریز دے پنجاب اپر قبضے پچھوں پھر آرنبھ(شروع) ہویا کیونکہ نہر دی تتکال(اے ویلے) اساری سکھ فوج جس نوں توڑ دتا گیا سی، دے سپاہیاں نوں نوکری دین لئی بڑی ضروری سی ، جے اجیہا نہ کیتا جاندا تاں سپاہی کھیتی باڑی کرن لئی اتشاہت نہ ہندے ۔
انڈس واٹر کمیشن
سندھ کمیشن (Indus Cominission) دی 23-28 اگست 1959 دی میٹنگ وچ فیصلہ ہویا کہ بھارت راوی دریا دا پانی پاکستان نوں دینا سندھی انوسار بند کر دیوے کیونکہ اس نے چناب دریا دے اپر بنے منگلا ڈیم توں لنک نہراں بنا کے اپنے کھیتر نوں پانی دین دا پربندھ کر لیا ہے ۔ بھارتی پنجاب نوں اپرباری دوآب نہر دے کھیتر نوں ہور پانی ورتن لئی مل گیا۔ اس طرحاں 21 ڈسٹریبیوٹریز نوں سارا سال چلنیوگ بنا دتا گیا تے ہن بھارتی پنجاب وچ اپرباری دواب نہر دیاں 7 مین نہراں دی لمبائی 400 کلومیٹر اتے 247 ڈسٹریبیوٹریاں تے رجواہیاں دی لمبائی 2400 کلومیٹر ہے جو 13.43 لکھ اےکڑ کھیتر نوں سنچت کردیاں ہن ۔
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:نہراں
گرے کینال سسٹم
ایہہ نہری سسٹم بہت ہی ودھیا تے سائنسی طور 'تے ڈزائین ہویا جس نے دریا ستلج دے کھبے پاسے فروزپور ضلعے دے کھیتر نوں سنجیا ۔ فروزپور دے ڈپٹی کمیشنر کرنل ایل. جے. ایچ. گرے دے ناں 'تے رکھے گئے اس سسٹم 'تے 1875-76 وچ کم شروع ہویا ادوں 11 نہراں بنائیاں گئیاں ۔ دو ہور نہراں 1883 وچ بنیاں ۔ فاضلکا تحصیل دے ضلع فیروزپور وچ 1885 وچ شامل ہون تے ایہناں نہراں نوں نویں دکھ دتی گئی ۔ ایہہ ساریاں نہراں دریا ستلج دے کھبے کنڈھے پھلور توں فروزپور تکّ دے پیندے حصے وچ پیندیاں سن اتے ایہناں دے ناں الاہیواہ، آگاواہ، دولتواہ، کاماواہ، بچیمواہ، فتح واہ، برنیسواہ، مایاواہ وغیرہ سن ۔ اک نویں کنگواہ ناں دی نہر 20ویں صدی دے شروع وچ بنائی گئی ۔ اک منڈل افسر (ایکسیئن) ایہناں نہراں دی دیکھ-ریکھ کردا سی ۔ ایہناں دی لمبائی لگبھگ 1650 کلومیٹر سی اتے ڈسچارج 6340 کیوسکس ۔ ایہہ مونسون دے موسم وچ جدوں دریا اچا وگدا سی، کم کردیاں سن اتے 42500 (1947 ) اےکڑ رقبہ ایہناں نال سیراب ہندا  سی ۔ ایہہ نہر سہکارتا دے نیماں انوسار بنیاں اتے اسے انوسار دیکھ-ریکھ ہندی سی ۔ اس لئی 3 آنے توں 4 آنے (20 پیسے توں 25 پیسے) پرتی گھماں (ایکڑ دا 5/6 حصہ) زمینداراں پاسوں لئے جاندے سن ۔ سالانہ ریت کڈھن اتے ہور کماں لئی 8-10 آنے پرتی گھماں لئے جاندے سن ۔ سرکار، پرتی گھماں 12 آنے چنگی فصل لئی اتے 6 آنے پرتی گھماں گھٹیا فصل دی رائلٹی لیندی سی ۔ ہن بھاکھڑا ننگل پروجیکٹ ادھین 19ویں صدی دے 6ویں دہاکے وچ سرہند نہر دی سدھواں برانچ تھلے ایہناں نہراں دے کھیتر نوں شامل کر لیا گیا ۔
سندھ دی تریخ
سندھ پاکستان دے 5صوباں وچوں اک صوبہ اے جو بر صغیر دے قدیم ترین تہذیبی ورثے تے جدید ترین معاشی و صنعتی سرگرمیاں دا مرکز اے۔سندھ پاکستان دا جنوب مشرقی علاقہ اے۔ ایتھے دی صوبائی زبان سندھی تے صوبائی دارالحکومت کراچی اے۔لفظ ’’سندھ‘‘ دریائےسندھ توں مستعار اے جو سنسکرت لفظ ’’سندھو‘‘ دی موجودہ شکل اے۔وادیٔ سندھ دی تہذیب 3300 توں 1700 ق م تک قائم رہنے والی انسان دی چند ابتدائی تہذیباں وچوں اک سی جس نے تریخ اُتے انمٹ نقوش چھڈے نیں۔ اس دا فروغ وادی سندھ وچ دریائے سندھ تے اس دے معاون دریاواں دے کناراں اُتے شروع ہویا۔ اسنوں ہڑپہ دی تہذیب وی کہیا جاندا اے ۔ ہڑپہ تے موہنجو دڑو اس دے اہم مراکز وچوں سن۔ ماہرین نوں دریائے سواں دے کنارے وی اس تہذيب دے آثار دریافت ہوئے نیں۔ اس تہذیب دے باسی پکی اینٹاں توں مکان بناندے  تھےاور انہاں دے کول بیل گاڑياں وی سن۔اوہ چرخے تے کھڈی توں کپڑا بندے سن۔ مٹی دے برتن بنانے دے ماہر سن۔کسان، جولاہے‘کمھار تے کاریگر وادی سندھ دی تہذیب دے معمار سن۔سوندی کپڑا جسنوں انگریزی وچ کاٹن کہیا جاندا اے اوہ انہاں دی ایجاد سی لفظ ’’کاٹن ‘‘انہاں دے لفظ کاتنا توں بنا اے۔ شکر تے شطرنج دنیا دے لئی اس تہذیب دے انمول تحفے نیں۔ وادی سندھ دی تہذیب نے ہزاراں سال توں زمانے نوں مہمیز کررکھا اے
ہندوستان وچ اسلام دا آغاز
ہندوستان وچ اسلام دی تعلیمات دا آغاز محمد بن قاسم توں بوہت پہلے ہوچکیا سی۔ ہندوستان وچ اسلام دا سب توں جو سب توں قدیم مرکز تسلیم کیتا جا تا اے۔ اوہ جنوبی ہند وچ ملابار دا علاقہ اے۔ سرور کائنات ﷺ دی بعثت دے زمانے وچ ملابار وچ بدھ مذہب‘برہمن تے عیسائی و یہودی پائے جاندے سن لیکن انہاں وچ کوئی باہمی مذہبی تعصب نئی‏‏ں سی۔ خلیفہ ثانی دے زمانے وچ مکران تک مسلمان اقتدار قائم کرچکے سی۔ جس وقت مسلماناں نے مکران فتح کیتا تو ایرانیاں دے نال مل کر سندھیاں نے وی مسلماناں توں جنگ کیتی۔جدو‏‏ں مسلمان ایران نوں فتح کرنے وچ مصروف سن تو اس وقت ایران تے سندھ وچ اتحاد قائم سی تے سندھی ایرانیاں توں مل کر مسلماناں دا مقابلہ کر دے سن
سندھ وچ شیعیت دی ابتداء
جدو‏‏ں عبداللہ الاشتر دے قیام دی خبر عام ہوئی تو اُنہاں دے خواص وی اطراف توں آ کے اُنہاں دے گرد جمع ہونے لگے۔ عبداللہ الاشتر اپنا وقت سیر و شکار وچ گزارتے تے زیدیہ فرقے دے عقائد دی تبلیغ کر دے سن۔مولانا ابوظفر ندوی دا خیال اے کہ سندھ وچ شیعیت دی ابتدا اُسی وقت توں ہوئی سی۔
تالپور خاندان
1782ء وچ بلوچ حاکم تالپور خاندان سندھ وچ قابض ہويا تے کلہوڑو دور اپنے انجام نو‏‏ں پہنچ گیا۔ تالپوراں نے سندھ نو‏‏ں تن ریاستاں وچ تقسیم کردتا سی جس وچ ریاست حیدرآباد، ریاست خیرپور تے ریاست میرپورخاص شامل نيں، تالپور سندھ تے بلوچستان اُتے حاکم سن 1843 وچ انگریز جنرل سر چارلس نیپئر تو‏ں شکست کھا گئے تے سندھ انگریزاں دے قبضے وچ چلا گیا۔ 1847ء وچ سندھ نو‏‏ں بمبئی دا حصّہ بنا دتا گیا۔ 1851ء وچ سندھ وچ پہلی بار سندھی بولی نو‏‏ں سرکاری حثیت دتی گئی 1853ء وچ سندھی رسم الخط نو‏‏ں سندھ تے بمبئی وچ برطانوی حکومت‏ی بولی دے رسم الخط وچ شامل کيتا گیا۔
جرمنی
لیندا تے چڑھدا جرمنی
جرمنی نوں تے اوہدے راجگڑھ برلن نوں سوویت یونین برطانیا امریکہ تے فرانس نے 4 حصیاں وچ ونڈ کے اوہدے تے مل مار لیا۔ فرانس برطانیہ تے امریکہ نے آپنے حصے وچ اۓ جرمنی نوں رلا کے 23 مئی 1949 نوں لیندا جرمنی دی نیو رکھی گئی۔ سویت یونین والے جرمنی نوں 7 اکتوبر 1949 نوں چڑھدا جرمنی دے ناں نال اک وکھرا دیس بنا دتا گیا۔ لیندا جرمنی تیزی نال اگے ودھن لگ گیا ایتھے لوکراج چل پیا 1955 وچ اے نیٹو دا سنگی بن گیا۔ چڑھدے جرمنی وچ کمیونزم دا پربندھ چلایا گیا تے ایہہ وارسا پیکٹ دا سنگی بن گیا۔ برلن شہر دے لیہندے پاسے دے آلے دوالے اک کند برلن کند 1961 وچ کچھ دتی گئی جیہڑی ٹھنڈی لڑائی دا نشان سی۔ 1970 دے دھاکے وچ لیندے جرمن چانسلر ولی برانت نے چڑھدے دیساں نال میل جول نوں ودھایا۔ 1989 وچ ہنگری نے اپنے باڈر نوں کھل دتا تے چڑھدے جرمنی دے ہزاران جرمن ہنگری راہ لیندے جرمنی اپڑ گۓ۔ 3 اکتوبر 1990 نوں جرمنی دے دوہے پاسے رل گۓ 10 مارچ 1994 نوں بون دی تھاں برلن دوبارہ جرمنی دا راجگڑھ بنا دتا گیا ۔ جرمنی نے یورپی یونین وچ وڈا رول کھیڈیا۔ جرمن یورپ دے بجاۓ یورپین جرمنی دے فلسفے نوں اگے ودھایا گیا۔ 2005 نوں اک جرمن سوانی اینجلا مرکل پہلی جرمن چانسلر چنی جاندی اے ۔
میگالیما مونٹیکولا
میگالیما مونٹیکولا بسنتا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
جلال بایار
قومی خدمات
لوزان کانفرنس چ جلال بایار ترکی دے وفد مشیر سن ۔ 1921ء چ وزیر اقتصادیات بن گئے ، اس زمانے چ اوہناں نے ترکی چ بینکاری نوں ترقی دین دے سلسلے چ نمایاں خدمات سرانجام دتیاں ۔ 1923ء چ جلال بایار ازمیر توں مجلس کبیر ملی دے رکن منتخب ہوئے ۔ مصطفی کمال دے آخری دناں چ ترکی دے وزیر اعظم بنے پر کمال اتاترک دے انتقال دے بعد جدوں عصمت انونو صدر بنے تے اوہناں نال اختلاف دی وجہ توں وزارت عظمی توں استعفی دے دتا ۔ بعد چ اوہناں نے سرکاری جمہور خلق پارٹی توں وی علیحدگی اختیار کرلئی تے عدنان میندریس تے دوجے ساتھیاں نال مل کے 1946ء چ ڈیموکریٹک پارٹی دی بنیاد رکھی ۔ 1950ء دیاں چوناں چ ڈیموکریٹک پارٹی دی کامیابی دے بعد 22 مئی 1950ہ چ اوہ ترکی دے صدر منتخب ہوئے ۔ اس منصب تے اوہ 1961ء دے جمال گرسل دے فوجی انقلاب تک فائز رہے ۔ اس فوجی بغاوت دے بعد فوجی عدالت نے اینہاں تے عدنان میندریس تے مقدمہ چلائیا ، جس چ عدنان میندریس نوں سزائے موت دی سزا سنان دے بعد پھانسی دے دتی گئی تے جلال نوں وی سزائے موت دا حکم سنائیا گئیا پر اینہاں دی ضعیف العمری دی وجہ توں ایہہ سزائے قید چ تبدیل کردتی گئی ۔
ننکاݨا صاحب
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:پنجاب گٹھ:ضلع ننکاݨا صاحب
نماز
جدو‏ں کہ فرمانِ نبوی اے:
اور اللہ د‏‏ی جانب تو‏ں "صلوٰۃ" دے معنی بہترین ذک‏ر ک‏ے نيں جدو‏ں کہ ملائکہ د‏‏ی طرف تو‏ں "صلوٰۃ" دے معنی دعا ہی دے لئی جاواں گے۔ قرآن وچ لکھیا اے:
میزان عمل
مندرجہ بالا فرامین د‏‏ی روشنی وچ نماز دوسری عبادتاں د‏‏ی قبولیت دے لئی میزان و ترازو دے مانند اے نماز نو‏‏ں اس درجہ اہمیت کیو‏ں نہ حاصل ہوئے جدو‏ں کہ نماز دین د‏‏ی علامت و نشانی ا‏‏ے۔
میگالیما ہنریچی
گٹھ:ایشیائی باربٹ
نماز
ہر عمل نما ز دا تابع
اسی لئی حضرت علی علیہ السلام نے محمد بن ابی بکر نو‏‏ں خطاب کردے ہوئے فرمایا:
شیطان نو‏‏ں دفع کرنے دا وسیلہ
شیطان جو انسان دا دیرینہ دشمن اے تے جس نے بنی آدم نو‏‏ں ہر ممکنہ راستہ تو‏ں بہکانے تے گمراہ کرنے د‏‏ی قسم کھا رکھی اے، مختلف رستےآں، حیلےآں تے بہانےآں تو‏ں انسان نو‏‏ں صراط مستقیم تو‏ں منحرف کرنے د‏‏ی کوشش کردا اے مگر کچھ چیزاں ایسی نيں جو اس د‏ی تمام چالبازیاں اُتے پانی پھیر دیندی نيں۔ انہاں نو‏ں وچو‏ں اک نماز ا‏‏ے۔ رسول اکرم نے فرماندے نيں :
حوالے
گٹھ:نماز گٹھ:ارکان اسلام گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:عبادات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:دعاواں
ہائی دوؤنگ
ہائی دوؤنگ شہر ویت نام دا اک شہر اے تے ویت نام دے صوبے ہائی دوؤنگ دا راجگڑھ اے ۔
یونان ترکی جنگ (1897)
تھیسالین فرنٹ
داواں|thumb|220x220px| جارجیوز رویلوس دے ذریعہ ، فرسالہ د‏‏ی جنگ دے دوران یونانی گھڑسوار۔ سرکاری طور اُتے ، 18 اپریل نو‏‏ں جنگ دا اعلان کیتا گیا جدو‏ں ایتھنز وچ عثمانی سفیر ، عاصم بیے نے یونانی وزیر خارجہ نال ملاقات کيت‏ی جس وچ سفارتی تعلقات منقطع کرنے دا اعلان کیتا گیا سی۔ 21-22 اپریل دے درمیان ٹیرنائوس شہر دے باہر زبردست لڑائی ہوئی لیکن جدو‏ں عثمانی فوج نے مغلوب ہوک‏ے اتحاد کرلیا تے یونین دے عملے نے انخلا دا حکم دے دتا جس تو‏ں فوجیاں تے عام شہریاں وچ خوف و ہراس پھیل گیا۔ لاریسا 27 اپریل نو‏‏ں گر گئی ، جدو‏ں کہ یونانی محاذ نو‏‏ں فرسالہ وچ ، ویلسٹینو دے اسٹریٹجک خطوط دے پِچھے دوبارہ منظم کیتا گیا۔ بہر حال ، ڈویژن نو‏‏ں ویلسٹینو د‏‏ی طرف جانے دا حکم دتا گیا ، اس طرح یونانی افواج نو‏‏ں دو ، 60 کلومیٹر دے فاصلے اُتے کٹ لیا گیا۔ 27-30 اپریل دے درمیان ، کرنل کونسٹنٹینوس سملنکیس د‏‏ی سربراہی وچ ، یونانی فوج نے عثمانی پیش قدمی روک دی۔