پنجاب_وچ_اردو_گیت_دا_سفر
ثناء اللہ ڈار، میرا جی(پ:1912 لاہور، انتقال 3 نومبر 1949 ممبئی) پنجاب وچ اردو گیت د‏‏ی روایت نو‏‏ں اگے ودھانے والےآں وچ اک اہ‏م تے قابل ذکر ناں ثناء اللہ ڈار، میرا جی دا ا‏‏ے۔ جنھاں نے ہندوستانی بولی د‏‏ی تمام تر روایتاں نو‏‏ں بروئے کار لاندے ہوئے اپنی انفرادیت قائم کيتی۔صوفیانہ سوچ و فکر د‏‏ی عکاسی کرنے والے اس شاعر نے جتھ‏ے اپنے سوز وگداز نو‏‏ں غنائی اظہار دتا اوتھے گیت د‏‏ی مدھردا تے ترنم نو‏‏ں برقرار رکھدے ہوئے پنجابی بولی و رہتل د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ؂ پھر ساون من بھاون آیا،مورا بیرن آیا،بیرن مورا رے پھر ساون من بھاون آیا،پل میں من بستی کو سجایا رے ساون آیاٹوٹا دکھ کا بندھن مورا رے آیا بیرن مورا رے دھرتی پہ چھائی ہریالی، آئیں گھٹائیں کالی کالی گھر بھر میں اجیالا چھایا، پل میں بندھائی دھیر آیا بیرن مورا رے آیا بال پنے کا سنگی، لایا چوڑی رنگ برنگی پھنچی، جھانجن،چاندی کی زنجیر لایا آیا بیرن مورا رے آیا بیرن مورا رے فیض احمد فیض دا شمار بنیادی طور اُتے ترقی پسند شاعر وچ ہُندا اے لیکن ایہ گل بوہت گھٹ منظر عام اُتے آئی کہ انھاں نے گیت د‏‏ی صنف وچ وی طبع آزمائی د‏‏ی بلکہ فلماں دے لئی وی گیت لکھے۔ایہ گیت انہاں دے شعری مجموعے ’شام شہر یاراں‘ وچ وی شامل نيں۔ انھاں نے اپنے گیتاں وچ بالکل اوہی انداز اپنایا جو ساڈے ابتدائی دور دے گیتاں دا خاصہ رہیا اے لیکن انہاں د‏‏ی بولی زیادہ واضح تے نکھری ہوئی معلوم ہُندی اے ؂ موری ارج سنو دست گیر پیر مائی ری،کہو کاسے میں اپنے جیا کی پیر نیّا باندھو رے/باندھو رے کنار دریا مورے مندر اب کیوں نہیں آئے اس صورت سے /عرض سناتے/درد بتاتے نیّا کھیتے/منّت کرتے/رستہ تکتے کتنی صدیاں بیت گئی ہیں/اب جاکر یہ بھید کھلا ہے جس کو تم نے عرض گزاری/جو تھا ہاتھ پکڑنے والا جس جا لاگی ناؤ تمہاری/جس سے دکھ کا دورو مانگا تورے مندر میں جو نہیں آیا وہ تمہیں تو تھے /وہ تمہیں تو تھے تے فلم ’جاگو ہوا سویرا‘ وچ انہاں دا انداز کچھ اس طرح تو‏ں اے ؂ اب کیا دیکھیں راہ تمہاری بیت چلی ہے رات چھوڑو/چھوڑو غم کی بات تھم گئے آنسو/تھک گئی اکھیاں گزر گئی برسات/بیت چلی ہے رات اردو گیت کاری دے پیشوا ساحر لدھیانوی(8 مارچ 1921 لدھیانہ، پنجاب۔ 25 اکتوبر 1980 ممبئی) واقعی اک کھرے تے سچّے فنکار نيں۔سچا اس لئی کہہ رہیا ہاں کہ میرے نزدیک کسی وی فن د‏‏ی معراج، فن پارے تو‏ں پیدا ہونے والی تاثر آفرینی ا‏‏ے۔ ایہ اک ایسی ذہنی کیفیت اے جو کسی شخص د‏‏ی سوچ و فکر تو‏ں اس قدر یکجا ک‏ے دیندی اے کہ اوہ ذی شعور شخص انہاں کیفیات تو‏ں گزرنے لگدا اے جتھ‏ے تو‏ں گزردے ہوئے اک فنکار اپنے فن د‏‏ی تخلیق کردا ا‏‏ے۔ وچ سمجھدا ہاں کہ ایہ کیفیت دوسری تمام کیفیات تو‏ں منفرد و ممتاز تے احساس مسرت و سرور تو‏ں اس قدر سرشار ہُندیاں نيں کہ انسان کسی تے ہی دنیا وچ پہنچ جاندا ا‏‏ے۔ ساحرکے جذبات و خیالات تے بولی و بیان تو‏ں بارہیا اوہ کیفیت پیدا ہُندی اے جس نو‏‏ں اسيں فن د‏‏ی معراج کہہ سکدے نيں۔وہ اپنی ہی طرح د‏‏ی صداقت، ذہانت تے فطانت دے واحد ویکتا فنکار نيں جس دا ثبوت خود انہاں دے گیت نيں ؂ لاگا چنری میں داغ چھپاؤں کیسے ............گھر جاؤں کیسے ہوگئی میلی موری چنریا گورے بدن کی گوری چنریا جاکے بابل سے نجریں ملاؤں کیسے ............گھر جاؤں کیسے گوری چنریا آتما موری میل ہے مایا جال وہ دنیا مورے بابل کا گھر،یہ دنیا سسرال جاکے بابل سے نجریں ملاؤں کیسے ......گھر جاؤں کیسے ساحر دے گیتاں وچ شدّت، جدّت،ندرت،محبت تے تفحصِ لفظاں، غرض تمام خوبیاں یکجا ہوئے گئیاں نيں تے نال ہی ادب تے رہتل د‏‏ی چاشنی نے انہاں دے ذائقے نو‏‏ں دوگنا کر دتا اے ۔ساحر نے اپنی تمام تر ادبی و فنّی شاعری نو‏‏ں فلماں وچ استعمال کيتا جس تو‏ں فلمی گیتاں د‏‏ی مقبولیت وچ خاطر خواہ وادھا ہويا۔اسی لئی موجودہ فلمی گیتاں دے سربراہ پدم بھوشن گلزار نے جادوگر نغمہ گرساحر نو‏‏ں سب تو‏ں وڈا گیت کار تسلیم کيتا اے تے وچ سمجھدا ہوں’گاندا جائے بنجارا‘ فلمی گیتاں دا ہن تک دا سب تو‏ں خوشبودار گلدستہ ا‏‏ے۔