cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پنجاب (بھارت)
زرخیز میدانی کھیتر
جغرافیائی طور تے پنجاب سندھ ندی دے معاون دریاواں ستلج، بیاس اتے راوی ولوں پہاڑاں توں خور کے لیاندی مٹی نال تیار ہویا اک بہت ہی زرخیز میدانی کھیتر اے اتے جتھے وڈا نہری سنچائی پربندھ اے۔ پنجاب دے ہماچل پردیش نال لگدے اتر-پوربی کھیتر نوں کنڈھی دا علاقہ کہندے ہن۔ ہمالہ پربتاں دے پیراں وچ پیندے اتر-پوربی حصے وچ لہردار پہاڑیاں (شوالک پہاڑیاں) دی اک پٹی اے جسدی اوسط اچائی سمندر پدھر توں 30 میٹر اے جو کہ دکھن-پچھم وچ 180 میٹر توں لے کے اتر-مشرق وچ 500 میٹر توں وی ودھ تک اے۔ دیش دا دکھن-مغربی علاقہ ادھ-سکیا اے جو کہ اگے جا کے تھار ماروتھل وچ مل جاندا اے۔ مٹی دے لچھن کجھ حد تک دھراتل، بنسپتی اتے دھرتی ہیٹھلیاں چٹاناں توں متاثر ہن۔ زمینی روپ-ریکھا دے لچھناں وچ فرق کھیتری جلوایو دی بھنتا کارن ہور وی ابھر کے آؤندا اے۔ مٹی دیاں قسماں دی بنیاد تے پنجاب نوں تن حصیاں وچ ونڈیا گیا اے:
آبادی انکڑے
1. لدھیانہ – 1,613,878
4. چنڈی گڑھ – 1,025,862
5. جالندھر – 862,196
550ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:550ھ دی دہائی
سلطان باہو
سلطان الفقر
فقر وچ سخی سلطان باہو دا مقام و مرتبہ ہر کسی دے وہم و گمان تو‏ں وی بالا تر ا‏‏ے۔ آپ سلطان الفقر پنجم دے مرتبہ اُتے فائز نيں۔ آپ نو‏‏ں اوہ خاص روحانی قوت حاصل اے کہ آپ قبر وچ وی زنداں د‏‏ی طرح تصرف فرماندے نيں۔ آپ فرماندے نيں جب تو‏ں لطفِ ازلی دے باعث حقیقتِ حق د‏‏ی عین نوازش تو‏ں سربلندی حاصل ہوئی اے تے حضور فائض النور نبی اکرم ﷺسے تمام خلقت، کيتا مسلم، کيتا کافر، کيتا بانصیب کيتا بے نصیب، کيتا زندہ کيتا مردہ سب نو‏‏ں ہدایت دا حکم ملیا اے، آپ ﷺنے اپنی زبانِ گوہر فشاں تو‏ں مینو‏ں مصطفیٰ ثانی تے مجتبیٰ آخرزمانی فرمایا اے ۔ سخی سلطان باہو نے ہر لمحہ استغراقِ حق وچ مستغرق رہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ظاہری علم حاصل نئيں کيتا لیکن فیر وی آپ نے طالبانِ مولیٰ د‏‏ی رہنمائی دے لئی اک سو چالیس کتاباں تصنیف فرماواں۔ آپ د‏‏ی تمام کتاباں علمِ لدّنی دا شاہکار نيں۔ انہاں کتاباں دا سب تو‏ں وڈا کرامت ایہ اے کہ انہاں نو‏ں ادب تے اعتقاد تو‏ں پڑھنے والے د‏‏ی مرشدِ کامل اکمل تک راہنمائی ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ اپنی تمام کتاباں وچ آپ نے معرفتِ الٰہی د‏‏ی منازل طے کرنے دے لئی راہِ فقر اختیار کرنے تے مرشدِ کامل د‏‏ی زیرِ نگرانی ذکر و تصور اسمِ ذات د‏‏ی تلقین د‏‏ی ا‏‏ے۔ آپ ذکر و تصورِ اسمِ ذات نو‏‏ں قلب (باطن) د‏‏ی کلید فرماندے نيں جس دے ذریعے تزکیہ نفس تے تجلیۂ روح دے بعد طالبِ مولیٰ نو‏‏ں دیدارِ الٰہی تے مجلسِ محمدی ﷺ د‏‏ی حضوری دے اعلیٰ ترین تھ‏‏اںو‏اں عطا ہُندے نيں۔ سخی سلطان باہو فرماندے نيں کہ ماں تِیہہ سال ایداں دے طالبِ حق د‏‏ی تلاش وچ رہیا جسنو‏‏ں ميں اوتھ‏ے تک پہنچیا سکدا جتھے وچ ہاں لیکن مینو‏ں ایسا طالبِ حق نہ مل سکا۔ چنانچہ آپ امانتِ فقر کسی دے وی حوالے کیتے بغیر وصال فرما گئے۔
کلام سنو
20 توں زیادہ لوکاں دی آواز چ اونہاں دا کلام
کلام دی ریکارڈنگ
گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:صوفی شاعر گٹھ:1628 دے جم گٹھ:1630 دے جم گٹھ:1691 دیاں موتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی صوفی اولیا گٹھ:صوفی شاعر گٹھ:فارسی بولی دے شاعر گٹھ:مقالات مع رابطہ گٹھ:ہندوستانی صوفی اولیا گٹھ:اولیا
ایکَلوِیا
ایکَلوِیا  (سنسکرت: ایکلوی) مہابھارت دا اک پاتر اے۔ اوہ ہرننئے دھنُو نامی نشاد دا پتّ سی۔ اوہ بے مثال لگن دے نال آپے سکھی تیر اندازی اتے گروبھگتی لئی جانیا جاندا اے۔ پیؤ دی موت دے بعد اوہ شررنگبیر راج دا حکمران بنیا۔ اسنے نشاد بھیلاں دی اک تکڑی فوج اتے بحری فوج متحد کر کے اپنے راج دیاں سیماواں دا پھلار کیتا۔
حوالے
گٹھ:مہابھارت دے پاتر
درواز
گٹھ:افغانستان گٹھ:ترکستان گٹھ:جغرافیہ
نرندر بیبا
حوالے
گٹھ:پنجابی گائیک گٹھ:پنجابی سنگیت گٹھ:پنجابی لوک
بھگتی ساہت تے بھگت رویداس
دویتا دویتاواد
’ ہے۔ نمبارک دے مت نوں ‘بھیدا بھیدواد’ وی آکھدے ہن۔ مدھو نے گیان نالوں بھگتی نوں مہتتا دتی ہے اتے مکتی پراپت کرن لئی ہری کیرتن، سمرن، بھجن، نام جاپ تے دھیان ضروری ہے۔ بھگتی اتے پرماتما دی پرتکھ انوبھوتی دوارا ہی جیو نوں مکتی مل سکدی ہے۔ دویتواد نال بھارتی دھرم سادھنا وچّ بھگتی دی مہتتا ستھاپت ہوئی۔ شنکر نے آتما پرماتما دی ‘ادویتتا’ نوں سدھ کرن لئی کوئی اثر ن چھڈی۔ پرتوں ولبھ اچاریہ نوں ایہناں توں اک نویں دشا ملی۔ اسنے مدھو دی بھگتی نوں تاں سویکار لیا پر دویتتا دی ورودھتا کیتی۔ اسے طرحاں سنکر دی ادویتتا نوں تاں سویکار کر لیا۔ پر گیان دی ورودھتا کیتی۔ اس طرحاں اک نویں متّ شدھ ادویتواد دا جنم ہویا۔
ابن مالک
ابتدائی حالات
ابن مالک چونکہ اندلس وچ پیدا ہوئے مگر اُنہاں دے ابتدائی حالات اُتے بوہت گھٹ حقائق دستیاب ہو سک‏‏ے نيں۔ بعض اوقات مورخین اندلس دے نزدیک آپ دا ذکر نئيں ملدا۔ اِس د‏‏ی وجہ ایہ وی اے کہ ابن مالک ہور تحصیل علم دے واسطے مشرق آ گئے سن تے عرصہ مدید تک شام دے شہر حلب وچ مقیم رہے تے بعد وچ دمشق چلے آئے۔ ابتدائی معلومات قریباً نہ ہونے دے برابر نيں۔
لکھتاں
ابن مالک د‏‏ی تصنیفات متعدد نيں، جنہاں د‏‏ی اُنہاں دے دوستاں نے تحسین و ستائش تے دشمناں نے تنقیص و تغلیط د‏‏ی اے، لیکن اُنہاں د‏‏ی کتاباں دے مطالعہ دے بعد کہیا جا سکدا اے کہ علم نحو دے اُصول و قواعد د‏‏ی ترتیب و تدین تے اُنہاں دا جو مربوط و منضبط بیان سانو‏ں ابن مالک تو‏ں ملیا اے اوہ فی الحقیقت اُنہاں د‏‏ی بہت وڈی علم د‏‏ی خدمت اے، البتہ اُنہاں د‏‏ی تحریر وچ اوہ سادگی یا وضاحت موجود نئيں جو اک درسی کتاباں وچ ہونی لازم ا‏‏ے۔
ابن مالک د‏‏ی مکمل کتاباں د‏‏ی فہرست ایويں اے :
چک 775 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
دکھنی ویہڑی پورا لنگور
دکھنی ویہڑی پورا لنگور پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
مخاچ قلعہ
تریخ
مخج قلعہ 1844ء چ روسی سلطنت دے اک قلعے دے طور اتے اساریا گیا تے اسدا ناں زار روس پیٹر اعظم دے ناں اتے رکھیا گیا جنے 1722ء بس علاقے دا دورہ کیتا سی ۔ 1957ء اسنوں شہر دا درجہ ملیا تے نال ای اسدا ناں وی بدل کے پتروووک پورت رکھ دتا گیا ۔ 1921ء اس شہر دا اک وار فیز برد کے اک مقامی انقلابی دے ناں اے مخچ قلعہ رکھیا گیا ۔
رانا پُونجا
بھیلو رانا : اتہاس وچ چرچہ اے کہ رانا پونجا بھیل  دا جم میرپور دے مکھی دودا ہولنکی جی دے پروار وچ ہویا سی ۔ اوہناں دی ماں دا نام کیہری بائی سی ، اوہناں دے پیؤ دا انتقال ہون دے بعد 15 سال دی تھوڑی عمر وچ انھاننوں میرپور دا مکھی بنا دتا گیا ۔ رانا پونجا جی اپنی بہادری ، پرجا پریم اتے اپنی دور اندیشی دے کارن میواڑ وچ مشہور ہوئے ۔ ایہہ اوہناں دی اہلیت دی پہلی امتحان سی ، اس امتحان وچ اتیرن ہوکے اوہ جلدی ہی ‘بھومٹ دے راجا’ بنّ گئے ۔ اپنی تنظیم طاقت اتے جنتا دے متعلق پیار - دلار دے چلدے اوہ ویر بھیل ہیرو بنّ گئے ، اوہناں دی کھیایاتی مکمل میواڑ وچ پھیل گئی ۔
ہور اہم
راجا مانڈلک
جامنی مونہہ لنگور
جامنی مونہہ لنگور پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
ہابروسک
ہابروسک روس دا اک شہر اے۔
بھگت رویداس
سورگواس
آپ جی دے انتم سمیں بارے کوئی پرمانک جانکاری نہیں ملدی اک روائتی انوسار آپ کانشی (اتر پردیش) وکھے سمت 1584 نوں جوتی-جوتِ سما گئے۔ راجے رانیاں نے گورو رویداس جی دی چکھا نوں اگنی راجا ہردیو سنگھ ناگر دے باغ وچّ بھیٹ کیتی۔ آپ جی دی سمادھی وی باغ وچّ بنائی گئی۔
راجا دھنا بھیل
ہور اہم
راجا مانڈلک
مقبرہ بی بی جیوندی
اتا پتا
ایہ سمارک سکندر اعظم ولوں وسائے اتہاسک شہر اُچ دے دکھن لہندے دے کھونجے وچّ پیندا اے ۔ جو کہ پنجاب دے ضلع بہاولپور وچ اے۔ اُچ نوں ، عوامی بولی وچ اُچ شریف کیہا جاندا اے کیونکہ اس تھاں اتے کئی مقدس مذہبی تے ثقافتی اہمیئت والیاں یادگاراں نیں ۔
ضلع باہچیسارے
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
دهستان معزآبادجابری
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان خرامہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
چک 772 گ ب
چک 772 گ ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
تھامس دا لنگور
تھامس دا لنگور پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
منٹاوائی لنگور
گٹھ:پرانی دنیا دے باندر
چک 771 گ ب
چک 771 گ ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
دهستان کفدهک
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان خرامہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
ذُلحج
وفات
35 ھ - 18 ذُلحج بروز جمعا - حضرت عثمان رضی اللہ عنہ دى شہادت ۔
ضلع ایڈریمٹ
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
561ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:560ھ دی دہائی
امارت بخارا
تریخ
امارت بخارا سرکاری طور تے 1785ء چ قائم کیتی گئی جدوں مانغیت امیر شاہ مراد نے حکمرانی دی ذمہ داریاں سمبھالئیاں ۔ 18ویں صدی عیسوی دے دوران بخارا دے امیراں نے اتالیق دے منصب توں ہولی ہولی خانان بخارا دا موثر انداز نال اقتدار اپنے قابو چ لیاندا ۔ 1740ء دی دہائی چ ایران دے بادشاہ نادر شاہ افشار دے خانان نوں فتح کرن دے پہلے امیر بخارا دے کول ای حقیقی طاقت سی ۔ 1747ء چ نارد شاہ دی موت دے بعد اتالیق محمد رحیم بی مردیرد ابو الفیاض خان تے اسدے پتر نے جانی ٹبر دا خاتمہ کر دتا ۔ تےاوس ویلے توں لے کے ابو الغازی خان دی موت تک امارت تے کٹھ پتلی خاناں دی حکومت رہی ۔ شاہ مراد نے مکمل اختیارات نال تاج سر تے رکھئیا ۔ 1868ء چ امارات نے روسی سلطنت توں جنگ چ شکست کھادی جسدے علاقےچ توسیع پسندانہ عزائم سن ۔ روس نے خانان دے کافی علاقے تے مل مار لئیا جس ج سمرقند وی شامل سی ۔ خانان دا باقی حصہ وی 1873ء چ روسی تحفظ ہیٹھ چلا گئیا تے چھیتی ای ترکستان چ روسی گورنریٹ جنرل اسدے گوانڈھ تک آ گئی ۔
امارات دے اصلاح پسنداں نے قدامت پسند امیر محمد عالم خان دے امارات تے اپنی گرفت گھٹ نا کرن دے بعد روسی بالشویک انقلابیاں کولوں فوجی مدد منگی ۔ لال فوج نے مارچ 1920ء چ اک ناکام حملہ کیتا تے ایسے سال ستمبر چ اک کامیاب حملہ کیتا ۔ بالشویکاں نے امارت بخارا فتح کر کے اسنوں بخارا عوامی سویت جمہوریہ چ بدل دتا ۔ اج کل امارت بخارا دا بوہتا علاقہ ازبکستان چ تے کجھ حصے ترکمانستان تے تاجکستان چ نیں ۔
ضلع گرپینار
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
خانان بخارا
تریخ
شیبانی خاندان دے بانی محمد شیبانی نے سمرقند (۱۵۰۵-۱۵۰۵ ) تے بخارا (۱۵۰۶ ) اُتے حکمرانی دے نال اس حکومت نو‏‏ں قائم کيتا تے بخارا نو‏‏ں اپنا راجگڑھ منتخب کيتا۔ عبداللہ خان دوم (۱۵۹۸-۱۵۷۷) دے دور وچ بخارا دے خاناں د‏‏ی طاقت تے وسعت اپنے عروج اُتے پہنچ گئی ۔
۱۸۶۸ وچ ، امارت بخارا نو‏‏ں روسی سلطنت دے ہتھو‏ں شکست ہوئی تے سمرقند سمیت اس دے علاقے دا کچھ حصہ کھو کر روس دا محافظ بن گیا ۔ اکتوبر انقلاب دے نال ، سرخ فوج نے ۲ ستمبر ۱۹۲۰ نو‏‏ں بخارا نو‏‏ں فتح کیتا، تے بخارا عوامی سوویت جمہوریہ قائم ہويا۔ اس دے بعد، ۱۹۲۴ وچ ، اس دا زیادہ تر علاقہ سوویت جمہوریہ ازبکستان وچ سی تے اس دا کچھ حصہ سوویت جمہوریہ تاجکستان وچ سی۔
پنجاب وچ تصوف
پنجاب وچ تصوف
پنجاب وچ تصوف دی آمد گیارویں صدی عیسوی وچ محمود غزنوی ولوں کیتے حملیاں تو بعد ہوئی۔ پنجاب دے مڈھلے صوفیہ وچ حضرت شیخ علی ہجویری (م۔1072 ء)،بابا فرید (1173–1266 ء)، سید احمد سلطان سخی سرور (م۔ 1181 ء) اتے بہا الدین زکریا (1171–1267 ء) دا الیکھ کیتا جا سکدا اے۔ پنجابی ساہت دی شروعات مشہور صوفی درویش شیخ فرید الدین شکرگنج (1173–1266 ء) تو قبول کیتی جاندی اے۔بابا فرید پنجابی صوفی شاعری دے پہلے شاعر ہن۔شاہ حسین، سائیں بلھے شاہ، سلطان باہو، علی حیدر ملتانی، فرد فقیر، سید ہاشم شاہ، وجید، دانا، خواجہ غلام فرید شکعراں ولوں ایہہ شعری دھارا جاری ترقی کردی رہی اے۔ بابا فرید تو شروع ہوئی اس شعری دھارا دا آخری مہان شاعر خواجہ غلام فرید (1845–1901 ء) سی۔
حضرت سلطان باہو(1637–1691 ء)
سلطان باہو پنجابی صوفی شعری جگت وچ خاص ستھان رکھدا اے۔ باہو قادری قوم نال متعلق حضرت عبدالرحمٰن قادری دے مرید سن۔ 'تواریخ سلطان باہُو' مطابق آپ دیاں فارسی تے عربی وچ 140 رچناواں ہن۔ سلطان باہُو نے سی حرفی شعری روپ وچ رچنا کیتی۔ ہر تک دے انت وچ سرودی ہوک 'ہو' دا استعمال اس شعری دی ولکھن خاصیت اے۔ اس دی بولی ٹھیٹھ اتے سادہ اے۔ النکار بے حدّ ڈھکویں ہن۔ باہُو دی رچنا عشقَ تے طریقت وچ رنگی ہوئی اے۔
پردیپ کمار
کیریئر
تقریباً چار دہائی تک اپنی بے مثال اداکاری تو‏ں ناظرین دے دلاں وچ خاص شناخت بنانے والے پردیپ کمار 27اکتوبر 2001کو کلکتہ ماں 76 سال د‏‏ی عمر وچ اس دنیا نو‏‏ں الوداع کہہ گئے۔ انہاں د‏‏ی تن بیٹیاں رینا ، مینا تے بینا بینرجی نيں جو فلماں تے ٹی وی سیریل وچ کم کردی ني‏‏‏‏ں۔ نيں جنہاں وچ اتران نمایاں اے، انہاں دے بیٹے دیبری پرساد تے پوتیاں تنیشا ، سوپرنہ ، ریا تے ہریشتا شامل ني‏‏‏‏ں۔ بینا بنرجی دے بیٹے سدھارتھ بینرجی نے ساجد خان د‏‏ی فلم ہاؤس فل 2 (2012) تے ہمت والا (2013) وچ اسسٹنٹ ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرچکے ني‏‏‏‏ں۔
بنگالی
پردیپ کمار نے چند ہی بنگالی فلماں وچ کم کیتا جنہاں وچ الکھنندا(1947) بھولی نائے تے 42 (1951) قابل ذکر ا‏‏ے۔ پردیپ کمار نے ڈاکو موہن (بنگالی وچ دوشو موہن) دا کردار ادا کیتا ، جو اک بہت ہی مشہور بنگالی جرائم تھرلر سیریز "دوسو موہن" اُتے مبنی اک کردار ا‏‏ے۔
مسلمان سلطاناں ولوں مندر ڈھاہن دی حقیقت
ہندو تریخ دان مسلمان حملہ آوراں تے بعد وچ ایتھے حکومت کرن والے سلطاناں نوں متعصب دس کے اینہاں اُتے الزام تراشی کر دے نیں کہ اینہاں نے ہندوآں دے مندر ڈھائے تے لٹ مار کیتی جس وچ ہن بوہت سارے مسلمان  نام نہاد دانشور وی رل گئے نیں پر حقیقت اسدے الٹ اے ۔
بھارت دے خارجہ تعلقات
بھارت دے اکثر ملکاں تو‏ں بہترین خارجہ تے سفارتی تعلقات نيں، ہور بھارت دنیا دا دوسرا سب تو‏ں زیادہ آبادی والا ملک اے تے اس د‏ی معیشت دنیا د‏‏ی انتہائی تیز رفتاری تو‏ں ترقی والی وڈی معیشتاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ہور اٹھواں سب تو‏ں وڈا عسکری اخراجات، تیسری سب تو‏ں وڈی مسلح فوج، قیمت اسمیہ دے لحاظ تو‏ں ستويں سب تو‏ں وڈی معیشت تے مساوی قوت خریدکے لحاظ تو‏ں تیسری سب تو‏ں وڈی معیشت دا حامل بھارت اک علاقائی طاقت، ابھرتی ہوئی عالمی طاقت تے ممکنہ سپرپاور ا‏‏ے۔ حالیہ برساں وچ بین الاقوامی سطح اُتے بھارت دا اثر تے رسوخ ودھیا اے تے عالمی معاملات وچ اس د‏ی اہمیت مسلم ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔
بھارتی قومی تحریک تے خارجہ پالیسی
بھارت د‏‏ی خارجہ پالیسی دے جدید معاصر اصولاں د‏‏ی تعمیر بھارتی قومی تحریک دے دوران 1885ء وچ انڈین نیشنل کانگریس دے قیام دے بعد ہوئی۔ 1885ء تو‏ں کانگریس نے انگریزاں د‏‏ی جابرانہ پالیسی د‏‏ی مخالفت کرنا شروع د‏‏ی تے کچھ ایداں دے بنیادی اصول مقرر کیتے جو اج وی بھارت د‏‏ی خارجہ پالیسی د‏‏ی بنیاد سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔
عالمی تجارت تے خزانہ
بریٹن وڈز، بیسل
اورنبرگ
اورنبرگ روس دے اورنبرگ اوبلاست دا اک شہر تے انتظامی مرکز (راجگڑھ) اے. ایہہ شہر ماسکو توں 1،478 کلومیٹر دور دریائے یورال دے کنڈے آباد اے تے قازقستان نال سرحد دے بوہت لاگے اے ۔
564ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:560ھ دی دہائی
کالا پھینینکوالا باندر
کالا پھینینکوالا باندر پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
احمد ندیم قاسمی
لکھتاں
شاعری
وفات
احمد ندیم قاسمی 10 جولائ‏ی 2006ء نو‏‏ں مختصر علالت دے بعد حرکت قلب بند ہونے تو‏ں قریبا 90 برس د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔ ہفتہ 8 جولائ‏ی 2006ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں سانس د‏‏ی تکلیف دے بعد لاہور دے پنجاب انسٹی ٹیوٹ آف کارڈیالوجی وچ داخل کروایا گیا جتھ‏ے انہاں نو‏ں عارضی تنفس فراہ‏م کیتا گیا سی، لاہور ہی وچ ملتان روڈ اُتے ملت پارک دے نزدیک شیخ المشائخ قبرستان وچ آسودہ خاک ہوئے۔ div style="text-align: center;">
ضلع سارے
ضلع سارے ترکی دے صوبہ وان دا اک ضلع اے۔
ٹونکنی پھینینکوالا باندر
ٹونکنی پھینینکوالا باندر پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
چک 154 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
گورمیل سنگھ ڈھلوں
گیت کاری
– سولاں آنے ٹھیک کڑے۔
محمد صدیق
محمد صدیق ، اک اگھا پنجابی دا گائیک ،  اداکار اتے سیاستدان ہے۔ ایہہ اتے رنجیت کور اپنے دوگانیاں کرکے جانے جاندے ہن۔ اسنے پنجاب صوبائی اسمبلی 2012 دی چون حلقہ بھدوڑ توں لڑ کے اتے جت کے سرگرم سیاستدان وجوں وی اپنی پچھان بنا لئی ہے۔ محمد صدیق نوں دوگانیاں دا بادشاہ کیہا جاندا ہے پر اس نے بہت سارے سولو گیت وی ریکارڈ کروائے ہن۔ دیدار سندھو دا لکھیا، میری ایسی جھانجر چھنکے، چھنکاٹا پیندا گلی-گلی صدیق دے سبھ توں ودھ پسند کیتے گائے گیتاں وچوں اک ہے۔ زیادہ تر اس نیں بابو سنگھ مان مراڑھاں والے دے گیت گائے ہن۔ ہورناں گیت کاراں وچّ گورمیل سنگھ ڈھلوں (بھکھیانوالی)، گامی سنگتپرا، بھٹی بھڑی والا وغیرہ دے نام شامل ہن۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:1942 دے جم گٹھ:پنجابی اداکار گٹھ:پنجابی سیاستدان گٹھ:پنجابی گائیک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی مسلمان
بھوپین ہزاریکا
سے بھوپین ہزاریکا ( آسامی : ভূপেন হাজৰিকা) (1926–2011)بھارت د‏‏ی شمال مشرقی ریاست آسام تو‏ں اک ورسٹائل نغمہ نگار، موسیقار تے گلوکار سی. اس دے علاوہ ، اوہ آسامی بولی دے اک شاعر ، فلم ساز ، مصنف تے آسام د‏‏ی سبھیاچار تے موسیقی دے ماہر سن ۔
ضلع اشمے
ضلع اشمے ترکی دے صوبہ اوشاک دا اک ضلع اے۔
احسان دانش
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:اردو ادب گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت گٹھ:اردو شاعر
ابن علیہ
شیوخ و اساتذہ
ابن علیہ نے بکثرت علمی سرچشماں تو‏ں اکتسابِ فیض حاصل کیا، جس وچ اکابر تابعین شامل نيں۔ مشاہیر اساتذہ دے ناں ایہ نيں۔ ایوب السختیانی، علی بن جد بن عان، محمد بن المکندر، عبد اللہ بن ابی نجیح، عطاء بن السائب، حمید الطویل، عبد العزیز بن صہیب، ابن عون، سلیمان التیمی، داؤد بن ابی ہند، سہیل بن صالح، لیث بن ابی سلیم، یزید بن حمید، عبد اللہ بن عوف، عاصم الاحول، ابو ریحانہ السعدی، سعید بن ایاس جریری، معمر بن راشد، یونس بن عبید۔
فقہ
حدیث د‏‏ی طرح ابن عُلیہ نو‏‏ں فقہ وچ وی تجر تے کمال حاصل سی ۔ شعبہ بن حجاج انہاں نو‏ں ریحانۃ الفقہاء کہیا کردے سن ۔
چک 159 گ ب
چک 159 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
فوبوس
فوبوس نظام شمسی وچ سب تو‏ں کم چمکدار اجسام وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اوہدی چمک دی شدت جسنو‏ں البیڈو (albedo) کہندے نيں 0.071 ا‏‏ے۔ اوہدی روشن سطح اُتے سطحی درجہ حرارت − °4C- اے تے اوہدی غیر روشن سطح دا درجہ حرات °112C- ا‏‏ے۔ فلکیات داناں دا خیال اے کہ فوبوس محض چٹاناں دا ملبہ اے جس اُتے دھول دی پتلی سی تہ جمی ہوئی ا‏‏ے۔
لوکراج وینس
وینس لوکراج (Republic of Venice) (اطالوی: Repubblica di Venezia، وینس: Repùblica Vèneta) اتلے چڑھدے اٹلی دے شہر وینس توں شروع ہون آلی اک ریاست سی۔
پنجاب (پاکستان)
پنجابی بولی
پنجاب وچ بولی جان والی بولی پنجابی اے۔ ایہدا تعلق ہند آریا‌ئی بولیاں دے ٹبر تے ہڑپائی تہذیب ناݪ مِݪدا اے۔ پنجابی بولی شاہ مُکھی لکھائی وچ لکھی پڑھی جاندی اے۔ اردو تے انگریزی وی سرکاری ناپ تے ورتیاں جاندیاں نیں۔
ہڑپا رہتل
جگ دی اک پراݨی رہتل ہڑپا رہتل دا تعلق پنجاب ناݪ اے۔ ضلع ساہیوال دا ہڑپا شہر اس رہتل دا وڈا نگر سی۔ دیس پنجاب دے اُبھے لہندے پاسے دے تھانواں وچ ٹیکسلا، گندھارا رہتل وی پُنگردی رہی۔
ضلع تنجیلی
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
دهستان رستاق
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان نی ریز چ اے ۔
بھگتی لہر
بھگتی لہر بھارت وچّ وچکار ویلےآں وچّ چلی مذہبی جاگرتی دی تحریک سی۔ اس تحت رچی گئی بانی نے سماجی نابرابری اتے نفرت نوں ختم کر کے بھگتی اتے سانجھیوالتا دے در-دروازے کھولھے سن۔ اس لہر نوں بھگتی انقلاب کہہ کے وی یاد کیتا جاندا ہے۔ بھارت وچ ہر لہر دا مڈھ دیس دے شمال وچّ بجھیا، پر بھگتی لہر دی ابتدا اٹھویں صدی عیسوی وچّ دکھنی بھارت وچّ ہوئی۔ اس لہر نوں دکھنی بھارت وچّ چلاؤن والے رامانز تے اتری بھارت وچّ بھگت رامانند ہوئے ہن۔ ایہہ لہر مکھ روپ وچّ سماجی غلامی تے براہمن ازم دے کٹڑ فلسفے دے خلاف اک ردعمل وجوں شروع ہوئی منی جاندی ہے۔ اس ویلے وچّ خوشیاں حاصل کرن دی نصیحت دتی پنجاب توں باہرلے بھگتاں نے وی آچیت ہی اتھوں دے ناتھ جوگیاں تے صوفیاں وانگ دیس دی لوک-بولی وچّ اعلی سوچاں نوں لوکاں تکّ پہنچایا۔ ایہناں دے خیال عامَ طور `تے صوفی مت تے گرمتِی وچاردھارا نال میل کھاندے ہن۔ ایہناں بھگتاں نے وی ناتھ-جوگیاں تے صوفیاں وانگ اپنی رچنا راگاں وچّ ہی کیتی ہے۔ جس اپر پنجابی دا اثر دکھدا ہے۔ سو ایہناں بھگتاں دی بانی وچّ عربی فارسی شبداں دے تتسمّ گھٹّ تے تدبھوَ روپ ملدے ہن۔ صوفی تے گرمتِی شعری-دھارا نال موضوع، شبداولی تے سٹائل دی سانجھ کرکے ہی ایہناں نوں گرو گرنتھ صاحب وچّ قابل قدر تھاں حاصل ہویا ہے۔
بھائی گرداس نے ایہناں بھگتاں دا اپنیاں واراں وچّ خاص طور `تے ذکر کیتا ہے۔ بھگتی نوں شاعری دے مکھ دھارواں وچّ ونڈیا ہویا ہے
چک 161 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
بھگتی لہر
بھگت کبیر جی
بھگتی لہر دے لمے ہندوستان وچ جمن دے وسیبی تے سیاسی کارن نیں۔ اُبھے ہندوستان وچ ہرش دی سرکار مکن نال سیاسی ایکتا مک گئی تے نکیاں نکیاں ریاستاں بن گئیاں جو ہر ویلے آپس وچ لڑدیاں رہندیاں سن۔ بدھ مت تے جین مت مک گیا تے ایہہ لہراں شیو تے وشنو مت نے آپس وچ رلا لئیاں تے ہندومت نوں نویں شکل دے دتی۔ ایس دے اُلٹ لمے ہندوستان وچ ہندو مت اک سپھل مذہب سی۔ ایہہ بدھ مت تے جین مت نال لڑدا رہیا تے اخیر جت گیا۔ کجھ ریاستاں لماں خشحالی دا ویلا ہنڈاھیا تے نالے ایتھے ای مسلماناں دا ایتھائیں وسدے واسیاں نال پہلا میل ہویا جو وپار کرن لئی سمندر راہیں ایتھے آئے مڑ اوہناں پورے ہندوستان تے مَل مار لیا۔
بھگت دھنا جی
آپ جی دا جنم 1415 ای وچّ راجستھان دے پنڈ دھوآن وچّ ہویا۔ دھنا جی جٹّ سن پرنتو اک براہمن دی ٹھاکر پوجا توں پربھاوت ہو کے بھگتی ولّ پریرت ہو گئے۔ منیاں جاندا ہے اوہناں نے اپنے درڑھ وشواش صدقہ پتھر وچوں ربّ پراپت کر لیا سی۔ پہلی عمر وچّ آپ مورتی پوجک سن پر ‘مہان کوش` انوسار کاشی جا کے سوامی رامانند توں گورو دی کا لین اپرنت آپ نراکار بھگتی ول پرورت ہو گئے بھگت دھنا جی دے دو پدے راگ آسا وچّ اتے اک راگ دھناسری ادھین گورو گرنتھ صاحب وچّ درج ہن۔ آپ جی نے 98 سالاں دی عمر بھوگی منی جاندی ہے۔
حوالے
گٹھ:بھگتی لہر گٹھ:سکھ بھگت گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی گٹھ:سکھ مت دا اتہاس
ابو الجلال ندوی
رسم الخط
سندھ د‏‏ی مہراں اُتے تحقیق دا خیال مولا‏نا ابو الجلال ندوی دے ذہن وچ کِداں پختہ ہويا، اس ضمن وچ اوہ سانو‏ں ایہ دلچسپ قصہ سنایا کردے سن :
چک 164 گ ب
چک 164 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
موراں سرکار
طوائف موراں سرکار کی کہانی
مان ویندر سنگھ گوہل
مڈھلا جیون
مانویندر دا جم اجمیروچ ہویا۔ ایہہ راجپیپلی راج گھرانے دے مہاراجہ شری رگبیر سنگھجی راجیندرسنگھجی صاحب دے اکلوتے پتر سن۔ ایہناں دی ماں دا ناں مہارانی رکمنی دیوی سی۔ مانویندر دی اک بھین جسدا ناں میناکشی کماری اے، جو جموں -کشمیر دے چینانی نام دے راج گھرانے وچ ویاہی اے۔
ویاہتا جیون
مانویندر دا ویاہ 1991 وچ مدھ پردیش دے جھبوآ دے وڈے خاندان وچ چندریکا کماری نال ہویا۔ ویاہ ویلے اوہناں نوں لگ رہا سی کہ ویاہ توں بعد شاید کجھ(گے متعلق) ٹھیک ہو جاویگا۔ ایہناں نے اپنی بیوی توں اپنا گے ہونا بارے چھپایا نہیں۔جس کارن 1992 وچ ہی اوہناں دا طلاق ہو گیا۔ مانویندر نے اپنے ویاہ متعلق کیہا اے کہ ''
آسام
آسام ھندستان دا اک صوبہ اے۔
آریا بھٹ
آریابھٹّ (आर्यभट ; IAST: ) جاں آریابھٹّ I بھارتی حساب اتے بھارتی فلکیات سائنس دے کلاسیکل یگ دے مہان گنت شاشتریاں  اتے تارا-سائنسداناں دی قطار وچ آگوُ ہن۔ اوہناں دے سبھ توں زیادہ مشہور کم ہن (499 ای ۔، 23 سال دی عمر وچ): آریابھٹی اتے آریہ سدھانت۔
چمار
سماجی حیثیت وچ چمار چوہڑیاں تو‏ں بلند نيں ۔ انہاں دے کچھ قبیلے نو‏‏ں ہندو تسلیم کیتا جاندا اے ۔ عموماً انہاں د‏‏ی رنگت گہری تے اوہ اک طرح تو‏ں برصغیر د‏‏ی قدیمی نسلاں تو‏ں نيں ۔ انہاں د‏‏یاں عورتاں اپنے حسن وچ مشہور نيں تے ذات پات تو‏ں ہتھ دھو بیٹھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اکثر چمارنی دے لئی جذبہ شوق د‏‏ی تندی اے ۔
ماخذ
پنجاب ک‏‏ی ذاتاں ۔ سر ڈیزل ایپسن
فاضل بے
فاضل بے ( فاضل توریاFozilbiy فوزیلبی ؛) - ازبک منگیت خاندان تو‏ں برائے ناں بخارا خان (1758-1758)۔ منگیتاں دے ازبک خاندان دے بانی محمد رحیم خان دے دھوہتے۔
شوتزشتافل
استحکا‏م تے کمانڈ
۱۹۲۵ تے ۱۹۲۹ دے درمیان، SS نو‏‏ں SA دا اک چھوٹا گروپ (بٹالین) سمجھیا جاندا سی۔ [۱۴] سوائے میونخ دے علاقے کے، ایس ایس اپنے اراکین د‏‏ی راکھی نو‏‏ں برقرار رکھنے وچ ناکا‏م رہیا، جو کہ SA دے تیزی تو‏ں ودھنے دے نال نال ۱٬۰۰۰ تو‏ں گھٹ کر ۲۸۰ رہ گئی۔ [۱۵] جداں کہ ہیڈن نے ایس ایس نو‏‏ں ختم ہوݨ تو‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی، ہینرک ہملر ستمبر ۱۹۲۷ وچ اس دے نائب بن گئے۔ ہیڈن دے مقابلے وچ ، ہملر نے اچھی تنظیمی مہارت دکھائی۔
حوالے
گٹھ:۱۹۲۵ء وچ قائم ہونے تنظیماں گٹھ:جرمنی وچ ۱۹۴۵ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:سیاسی جماعتاں دے عسکری بازو گٹھ:مرگ انبوہ گٹھ:نازی ایس ایس گٹھ:نازی جرمنی گٹھ:نازی جماعت تنظیماں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
میکس ویبر
مکھ انٹیکجوئل چنتا ترکسنگت، دھرم نرپکھتا اتے "بے وقوفی" دی عمل نوں سمجھ رہی سی جو اوہ پونجیواد اتے آدھونکتا دے وادھے نال جڑی سی۔ [13] اسنے ایہناں نوں دنیا بارے نویں طریقے نال سوعدہ دے نتیجے وجوں دیکھیا۔ [14] ویبرا اپنے اصول نوں معاشی سماج-شعورت اتے دھرم دے سماج شعورت نال جوڑن لئی جانیا جاندا اے، اپنی کتاب 'پروٹیسٹینٹ ایتھک' اتے 'دِ سپرٹ آف کیپیٹلزم' وچ وضاحت کیتی اے، جس وچ اوہناں نے تجویز کیتا سی کہ سنیاسی پروٹیسٹینٹ دھرم پرمکھ 'چونویں تعلقاں' وچوں اک سی جس وچ وادھا مارکیٹ مشتمل پونجیواد دی مغربی دنیا اتے ترکشیل-قانونی راشٹر-راج۔ اس نے دلیل دتی کہ پونجیواد نوں مُتحرک کرن لئی ایہہ پروٹیسٹینٹاں دے بنیادی نظریات وچ سی۔ اس طرحاں، ایہہ کیہا جا سکدا اے کہ پونجیواد دی بھاونا پروٹیسٹینٹ دھرماں دے مول جذبات دے اندر اے۔
شروعاتی کم
اپنے مشق اتے مشق دے مکمل ہون دے وچلے سالاں وچ ویبر نے ہم عصر سماجی پالیسی وچ دلچسپی دکھائی۔ 1888 وچ اوہ وریئن پھیر سوشلپولٹک وچ شامل ہو گئے، [28] تریخی سکول نال جڑے جرمن ارتھشاستریا دی اک نویں پیشاور ادارہ جس نے مطلب چارے دے کردار نوں مکھ طور تے عمر دیاں سماجی سمسیاواں دے حل لبھن دے طور تے ویکھیا اتے جنہاں نے وڈے پیمانے ' معاشی مدعیاں اوہ اپنے آپ نوں سیاست وچ شامل کرکے کھبے-پکھی اوینجیلک سوشل کانگرس وچ شامل ہو گیا۔ [2 9] 1890 وچ ویریئن نے "پولش سوال" جاں اوسٹپھلٹ دی اعلان کرن لئی اک کھوج پروگرام قائم کیتا: پولش فارم مزدوراں دا پوربی جرمنی وچ آؤن نال مقامی مزدور جرمنی دے تیزی نال صنعتیکرن والے شہراں وچ آ گئے۔ [7] ویبر نوں مطالعہ دا کم سونپیا گیا اتے آخری رپورٹ دا اک وڈا حصہ لکھیا گیا، [7] [28] جس نے کافی دھیان اتے اختلاف پیدا کیتا اتے ویبر دی مشہوری نوں اک سماج سائنس دے طور تے شروع کیتا۔ [7] 1893 توں 1899 تک، ویبر ایلڈرٹیسٹر وربرڈ (پین-جرمن لیگ) دا میمبر سی، اک ادارہ جس نے پولش کامیاں دے آؤن-جان دے خلاف پرچار کیتا سی؛ جرمنی دے دھرویکرن اتے اسے طرحاں دے قوم پرست پالیسیاں لئی ویبر دی مدد دی ڈگری اجے وی جدید ودواناں ولوں بحث کر رہی اے۔ [30] [31] اوہناں دے کجھ کم وچ، خاص طور تے 1895 وچ "نیشن سٹیٹ اینڈ ایکٹرونک پالسی" نوں پیش کیتے گئے اسدے بھڑکاؤ لکچر وچ، ویبر نے پولاں دی امیگریشن دی تنقید کیتی اتے سلاوک امیگریشن نوں اپنے سوارتھی مقصداں دی تکمیل لئی جنک کلاس نوں ذمہ وار ٹھہرایا۔ [32]
1904 وچ، اسنے امریکہ دا دورہ کیتا اتے سینٹ لئیس وچ ورلڈ فیئر (لوسیانا خرید خرچے) دے تعلقات وچ منعقد کیتے گئے آرٹس اینڈ سائنسز دے کانگرس وچ حصہ لیا۔ اوہناں دی ملاقات دا اک یادگار اوہناں رشتے داراں دے گھر رکھیا گیا سی جنہاں نوں مبر اُتے ویکھے سن۔ ایری، نمطلب کیرولینا۔ [43]امریکہ وچ اپنی انشک وصولی دے باو جود، ویبر نے محسوس کیتا کہ اوہ اس ویلے نیمت سکھیا دوبارہ نہیں دین دے اہل سن اتے اک نجی ودوان دے روپ وچ جاری رہا، جسدی مدد 1907 وچ ہوئی۔ [27] [3 9] ویرین دے نال مایوس ہو کے، 1909 وچ، اس نے جرمن سوشولوجیکل ایسوسی ایشن دا قیام کیتا (ڈائٹس گیسیلسپھرٹ فور سوزیؤجی، جاں ڈیجیئیس) اتے اپنا پہلا خزانچی وجوں سیوا کیتی۔ [7] حالانکہ، اوہ 1912 وچ ڈیجیئیس توں استعفٰی دے راے سن۔ [7] 1 9 12 وچ، ویبر نے کھبے-پکھی سیاسی پارٹی نوں سماجک-ڈیموکریٹ اتے اداروادی جوڑیاں نوں جوڑن دی کوشش کیتی۔ ایہہ کوشش اکامیاب رہی سی، کیونکہ بہت سارے اداروادی سماج-جمہوریات دے انقلاب کاری آدرشاں توں ڈردے سن۔ [44] سیاسی تعلقات==
میکس ویبر دا نوکرشاہی ماڈل (ترکشیل-قانونی ماڈل)
حالانکہ، سمرتھاواں، کم شیلتا اتے اثر نوں اواضع اتے ورتکنیک منیا جا سکدا اے، خاص طور اُتے جدوں اوورسمیپڈ معاملیاں نال نجٹھنا ہووے۔ اک گھناؤنا نوکرشاہی وچ، نوکری دے کھیتر نوں ونڈن وچ درڑہتا، گھٹ توں گھٹ آؤٹپٹ دے ڈر کارن ہریک اہلکار کم نوں گھمائے بناں اک دن توں مہارت رکھدے ہن، کم اکثر رٹین ہندے ہن اتے بوریئت وچ یوگدان پا سکدے ہن۔ اس طرحاں، اہلکار کدے-کدے محسوس کردے ہن کہ اوہ تنظیم دے کم دے نظریہ اتے مشناں دا حصہ نہیں ہن۔ سٹے وجوں، اوہناں نوں لمبے ویلے وچ رہن دی کوئی بھاونا نہیں ہندی۔ اس توں علاوہ، اس قسم دا تنظیم استحصال نوں سدا دندا اے اتے اہلکاراں دا امکان نوں گھٹ سمجھدا اے، کیونکہ ورکراں دی رچنا نوں نیم، اصولاں اتے پرکریاواں دے سختی پالن دے پکھ وچ الٹ کیتا جاندا اے۔ [52]
پریرنا
ویبر دی سوچ زوردار جرمن آدرشواد ولوں متاثر ہوئی سی، اتے خاص کرکے نیو-کینٹیانواد ولوں، اوہ پھیربرگ یونیورسٹی دے اپنے پروپھیسلل شراکت دار ہینرچ رکرٹ ولوں ساہمنا کیتی گئی سی۔ [7] ویبر دے کم لئی خاص طور اُتے اہم ایہہ نو-کانٹیاں یعقین اے حقیقت ضروری طور اُتے اسادھارن اتے اگادھ اے، جس ترک نال انسانی دماغ اصلیت دے کجھ پہلوآں' تے دھیان مرتکز کردا اے اتے اسدے نتیجے وجوں بنیاں دھارناواں دا انعقاد کردا اے۔ [7] سماجی سائنس دی کارجنظام بارے ویبر دے وچاراں ہم عصر نؤ-کانت دے فلسفی اتے پائنیئر سماج شعورت جارج سممیل دے کم نال میل-جول دندے ہن۔ [57]
کارج تکنیک
کجھ ہور کلاسیکل انکڑے دے الٹ (کامتے، درکیم) ویبر نے خاص طور تے سماجی سائنس جاں خاص کرکے سماج شعورت پربندھک اصولاں دے کسے خاص گروہ نوں بناؤن دی کوشش نہیں کیتی۔ [7] درکرم اتے مارکس دی تلنا وچ، ویبر ویکتیاں اتے سبھیاچاراں اُتے ودھیرے دھیان مرتکز کردا رہا اتے ایہہ اسدی کارجنظام وچ واضع اے۔ [17] حالانکہ درکیم نے سماج اُتے دھیان مرتکز کیتا، ویبر نے ویکتیاں اتے اوہناں دیاں کاروائیاں (ڈھانچہ اتے کاروائی اختلاف) نوں دھیان وچ رکھیا اتے جدوں مارکس نے دنیا دے وچاراں دی دنیا اپر پرمکھ دنیا دی ترجیح لئی دلیل دتی تاں ویبر نے لوکاں دے راغب کاروائیاں وجوں وچاراں دی قدر کیتی، گھٹو گھٹ وڈی تصویر۔ [17] [64] [65]
سانوں کوئی وی سائنسی مقرر آدرشاں دا پتہ نہیں اے۔ یقینی بناؤن لئی، ایہہ ساڈے یتناں نوں پچھلے ویلے دے مقابلے بہت اوکھا بناؤندا اے، کیونکہ اسیں امید کیتی جاندی اے کہ ساڈی عالمی سماج واد دی بہت ہی امید وچ ساڈے بچے دے اندر بنے۔
ترکسنگت
- یرگن ہیبررماس، ٹائم دی آدھونکتا دی فکر، 1990 1985] [13]
دھرم دا سماج
ویبر نے دھرم نوں سماج وچ اک مکھ فورس وجوں دیکھیا۔ [71] اوہناں دا مقصد پکے اتے پوربی دیساں دیاں سبھیاچاراں دے وکھو-وکھرے ترقی دے راہاں دا کارن لبھنا سی، حالانکہ سماجی ڈارونسٹپارڈڈم دی پالنا کرن والے کجھ ہم عصر وچارکاں دی طرحاں ایہناں نوں نرنا جاں اہمیت نہیں دتا گیا سی؛ ویبر مکھ طور تے مغربی رہتل دے ولکھن تتاں نوں سمجھاؤن لئی چاہندا سی۔ [83] اس نے کیہا کہ مذہبی وشواساں دا کولونوادی (اتے زیادہ مکمل پروٹیسٹینٹ) پچھم دے معاشی نظام دے سماجی نوینتا اتے ترقی اتے وڈا اثر سی، مگر ایہہ دھیان وچ رکھیا گیا کہ اوہ اس ترقی وچ اکو-اک کارن نہیں سن۔ ویبر ولوں درسائے گئے ہور پرمکھ کارکاں وچ سائنسی مشق دا ترکشیلتا، گنت، ودوتا سائنس اتے نیاں شاستر، ترکشیل نظام اتے سرکاری پرراج اتے معاشی ادماں دا نوکرشاہی نال پھلار سہن کرنا شامل سی۔ [83] انت وچ، ویبر دے مطابق، دھرم دے سماج شعورت تحریک دا مطالعہ مغربی سبھیاچار دا اک وکھرا حصہ، جادو وچ وشواساں دی کمی، جاں اسنے "دنیا دی بے وقوفی" کیہا سی۔ [83]
ویبر نے مذہبی تبدیلی دے سماجی ترقی دا تجویز وی پیش کیتا، جو دکھاؤندے ہن کہ عامَ طور اُتے، سماج سماج نوں جادو توں بہپکھیواد ول کھچیا گیا اے، پھر چیننجیواد، اکوتشی اتے آخرکار، نیتک اکوتشواد نوں۔ [84] ویبر مطابق، ایہہ ترقی ہویا جس طرحاں معاشی استحکام نوں پیشاوراناکرن اتے ہور ودھیرے پختہ پجاریاں دی ستھاپتی دی آگیا دتی گئی سی۔ [85] جویں سماج نوں ودھیرے گنجھل دار بنایا گیا سی اتے وکھ-وکھ گروہاں نوں گھیریا گیا سی، دیوتیاں دی لڑی نوں ترقی یافتہ کیتا گیا اتے سماج وچ طاقت ہور مرکزی بن گئی، اک سنگل سربویاپی پرماتما دی دھارنا ودھیرے مشہور اتے فائدیمند بن گئی۔ [86]
بھارت دا دھرم: ہندو دھرم اتے بدھ دھرم دا سماج
ویبر نے بھارت وچ سماج اتے دھرم دی کھوج نوں ختم کرکے سمچے ایشیائی یعقین پرنالیاں دی برابری بارے چرچہ کرن لئی چین وچ اپنے پچھلے کم توں مختصر جانکاری لیا۔ [98] اوہ کہندا اے کہ وشواساں نے زندگی دے مطلب نوں دوجے عالمی پدھر دے رہسواد دے روپ وچ دیکھیا۔ [98] اک نبیاں جاں سیانے آدمی اتے انپڑھ لوکاں دے اگوائی ہیٹھ، سماجی دنیا نوں مول طور تے پڑھے-لکھے طالب علم دے وچکار ونڈیا جاندا اے، جسدا یعقین جادو دے کیندریاں اتے مرتکز اے۔ [98] ایشیا وچ، پڑھے لکھے اتے ان پڑھ لوکاں دے روزانہ جیون نوں اکو جہی سکیم اتے مطلب دین لئی مسیسی دی کوئی بھوکھبانی نہیں سی۔ [98] ویبر نے متھنک اگمّ واکاں (جس نوں نیتک بھوکھبانیاں وی کیہا جاندا اے)، خاص کرکے نیڑلے ایسٹ کھیتر توں ایشیائی مکھ بھو-مدھ اُتے حاصل ہوئیاں مثالی بھوکھبانیاں تک ملیاں ہن، اوہناں نے پڑھے-لکھے کلین لوکاں تک پہنچن اتے اوہناں دے جیون نوں جین دے صحیح ڈھنگاں' محنت اتے پدارتھک دنیا اتے بہت گھٹ زور۔ [98] [99] ایہہ اوہ انتر سن جنہاں نے مغربی دیساں دے ملکاں نوں پہلاں چینی اتے بھارتی سبھیتاواں دے راہاں توں پالن توں روکیا سی۔ اس دے اگلے کم، پرانے یہودی دھرم اس تھیوری نوں ثابت کرن دا یتن سی۔ [98]
صوفی شاعری دا اتہاس
پنجابی صوفی شاعری پنجابی ساہت، اتہاس اتے سبھیاچار دا وڈملا اتے گورومئی سرمایہ اے۔ پنجابی صوفی شاعر مسلمان ہون دے ناطے وی پنجاب، پنجابی اتے پنجابیت نوں پسند کردے سن۔ اس کرکے اوہناں اپنے صوفیانہ وچاراں دی ابھانسان پنجابی وچ ہی کیتی۔ صوفی مت اتے صوفی فلسفہ متعلق بھاویں الگّ-2 دھارناواں ملدیاں ہن مگر جناں مطابق صوفی مت اسلامی جیون-جانچ دا دوجا اتے باہرلے دکھاوے، کرمکانڈ اتے وہم-بھرم دی تھاں اندرلے من نوں سوارن دا پہلا ناں اے۔“صوفی مت اسلامی سنت متّ اے تے صوفی وچاردھارا رہسوادی وچاردھارا اے۔ بھارتی سنتاں دی بھرفتار لہر تے مسلمانی درویشاں فقیراں دی صوفی لہر کئیاں گلاں وچ رلدی ملدی اے۔ پہلاں تاں دوہاں دا جم مذہبی کٹڑتا دی پرتیکریا وجوں ہویا پھر ایہناں دوہاں دا نشانہ وی ربی پیار تے انسانی پیار دا پرچار اکوں جیہا ہی سی فرق کینول اتنا سی بھرفتار لہر شردھا-پردھان سی تے صوفی لہر پریم-پردھان سی۔ اک مگھدی دھونی سی تے اک لٹ لٹ بلدی لاٹ۔”1.
میکس ویبر
پرانا یہودی دھرم
1920 وچ ویبر دی اچنچیتی موت نے اس نوں زبور، جیون دی کتاب، ٹلموڈک جوہری، مڈھلے عیسائی دھرم اتے اسلام دے ویونتن دا تجزیہ کرن توں روکیا۔
مطلب چارا اتے سماج
مکھ لیکھ: معیشت اتے سوسائٹی
ویبر دی مہان کردار معیشت اتے سوسائٹی اس دے لیکھاں دا سنگرہ اے جو اوہ 1920 وچ اپنی موت دے ویلے کم کر رہا سی۔ اپنی موت دے بعد، کتاب دی آخری ادارہ اتے سنپادنا اس دی بیواہ مریئن ویبر نال ہوئی۔ 1 9 21 وچ شائع کیتی گئی آخری جرمن فارم وچ ماریان ویبر دے کم اتے انٹیکجوئل عزم بہت متاثر ہوئے۔ 1956 توں شروع کردے ہوئے، جرمن کانونساتھی جونس وکلیمینبیگن نے اپنی موت دے ویلے ویبر دی چھٹی والے کاغذاں دے مطالعہ دے بنیاد تے مطلب چارے اتے سوسائٹی دے جرمن اڈیشن دا اڈیٹنگ اتے انعقاد کیتا۔
معیشت اتے سوسائٹی وچ سوشل سلوس، سوشل فلاسفی، سیاست، سوشل سٹریٹپھکیشن، ورلڈ ریلیجن، کوٹپالیسی اتے ہور موضوعاں متعلق ویبر دے وچاراں نال متعلق اک وڈا رینج شامل اے۔ ایہہ کتاب خاص طور اُتے جرمن اتے انگریزی دوواں بولیاں وچ اک دو والیئم گروہ وچ شائع کیتی گئی اے، اتے 1000 توں ودھ پنیاں دی لمبائی اے۔
قسمت اتے بدقسمتی دا موضوع وستو
سماجی شاستر دے اندر قسمت اتے درحصہ دا موضوع وستو اے، جویں کہ ویبر نے سجھاء دتا سی کہ "وکھ-وکھ سماجی طبقےآں دے میمبر وکھ-وکھ یعقین پرنالیاں، جاں تھیؤڈیزاں نوں اپنی سماجی حالت دی وضاحت کرن لئی کویں اپناؤندے ہن۔" [102]
صوفی شاعری دا اتہاس
موضوع پکھ
سلطان باہو دی رچنا بارے کوئی پرمانک حقیقت مہیا نہیں۔ انج باہو عربی-فارسی دا ودوان سی۔ اسنے اپنے مطلب انھاں بولیاں وچ ہی پرگٹائے ہن۔ “اس تعلقات وچ ڈاکٹر۔ لاجونتی راماکرشنا نے اپنے شودھ-پنجاب ‘پنجابی صوفی پوئٹس` وچ ‘تواریخ سلطان باہو` دے حوالے نال باہو دیاں عربی-فارسی وچ لکھیاں 140 رچناواں دا الیکھ کیتا اے۔”20 جنھاں وچوں کجھ اس طرحاں ہن این-ال-پھکرا، دیوان باہو، عقل بے دار، شمس ال عارفین، مپھتاہ ال عارفین، محکم ال-پھکرا، گنج الئسرار اسدیاں فارسی دیاں 50 غزلاں دا اناختلاف پنجابی وچ ہویا اے۔ نرول پنجابی وچ باہو دی رچنا ‘شی-حرفی` شاعری ودھا دے روپ وچ ہی پائی جاندی اے۔ وشاگت نظر توں باہو دی رچنا وچوں سرو-ایشورواد، ربی عشقَ `تے بل، دنیا دی ناشمانتا مرشد دا اہمیت، فقیری، فناہ اتے بکاء، اخلاقیات تے سداچار موضوعاں سنمبندھی وسترت الیکھ ملدا اے۔ جدوں کہ رچنا دا مرکزی موضوع عشقَ الٰہی اے اتھوا ادکھّ ربی پریم اے۔ “میں دل وچوں اے شوہ پایا، لوک جوان مکے مدینے ہو، کہےَ فقیر میراں دا باہو، سبھ دلاں دے وچ کھجینے ہو۔”21
کلا پکھ
سلطان باہو دی شاعری دی روپگت خاصیت دے متعلق ایہہ کیہا جاندا اے کہ سلطان باہو پنجابی دا پہلا شاعر اے۔ جسنے اپنے وچاراں دے اظہار لئی سی-حرفی شاعری روپ وی ورتوں کیتی اے۔ باہو نے مرکزی پنجابی دے محاورے ماتحت بولی دی ورتوں کیتی اے۔ اسدی بولی مطلب تے سنجم مطابق اے۔ اسدی بولی وچ جھنگی بولی دے شبد آؤندے ہن پر ایہہ شبد پنجابی لئی اوپرے نہیں ہن۔ اسنے بینت تے دوہڑے چھند دی ورتوں کیتی اے۔ “اسنے اکھاناں تے محاوریاں نوں اپنی رچنا وچ اس طرحاں گندیا اے کہ اک پاسے جذبات دی شپشٹتا تکنیک اے دوجے پاسے لوک-جیون نال سانجھ پئی اے جویں :-
میکس ویبر
سماجی ڈھانچہ
ویبر ودواناں نے حالت دی حالت اتے کلاس دے وچکار بہت فرق پا دتا اے، حالانکہ، بے ترتیبے ورتوں وچ، لوک اوہناں نوں آپس وچ بدلن دی کوشش کردے ہن۔ [122]
ودھیگت ویکتیواد
بھاویں کہ اوہناں دے کھوج ہتّ ہمیشاں جرمن اتہاسکاراں دے نال ملدے-جلدے سن، معاشی اتہاس دی وضاحت کرن تے مضبوط ​​زور دین دے نال، سماجی سائنس وچ "ودھیگت ویکتیواد" دی وبر دی سرکھیا نے اس سکول دے نال اہم انتر نوں درسایا اتے بہت سارے آرگومینٹ جو کہ 1 9 ویں صدی دے اخیر دے اخیر وچ اکادمک میتھنسٹریٹ ("ودھیاں توں بحث") دے حوالہ وچ، اؤسٹئن سکول آف اکنامکس دے بانی کارل مینجر ولوں تریخی خلاف کیتے گئے سن۔ [62] مائیکرو-اکنامکس اتے میکروئکانومکس دے وچکار سمضموناں بارے جدید بحثاں وچ عامَ ورتوں وچ لیاندا گیا شبد، وئنجن وئنجنواد نوں آسٹریلیا-امریکی مطلب شعورت جوسپھ سکمٹر نے 1908 وچ ویبر دے وچاراں دے حوالے دے روپ وچ ورتیا سی۔ [62] ویبر دے تھیسیس، سوشل رسرچ پوری ترکسنگت جاں ویاکھیاتمک نہیں ہو سکدے، کیونکہ کجھ عمل نوں سمجھن دا مطلب اے کہ کھوجکار نوں صرف وضاحت توں پرے جانا چاہیدا اے اتے اس دی وضاحت کرنی چاہیدی اے؛ وضاحت نوں "آمورت (خالص) قسم دے" مختصر مطابق ورگی کرن دی لوڑ اے۔ [12 9] اس دے نال-نال اس دے انتم-سنکیتوادی دلیلاں (Verstehen ویکھو) دے نال، "ترکشیل معاشی انسان" (سمو آرتھکس) دے ماڈل دے زریعہ لئی اک ودھیگت دھرمی سدھی وجوں لیا جا سکدا اے، جو کہ اج دے مکھ مطلب شاستر مطلب شاستر دے دل اتے اے۔ [62] [129]
پرانا
- ہینس ہینرچ گرتھ اینڈ سی۔ رائیٹ ملز، میکس ویبر توں: سماجی شاستر وچ ایسیز، 1946/1991 [8]
ویبر دا سبھ توں بااثر کم معاشی سماجی شاستر، سیاسی سماجیات اتے دھرم دے سماجیات تے سی۔ کارل مارکس اتے ایمیلی درکیم دے نال، [127] اوہ عامَ طور تے جدید سماج ساشتریاں دے بانی دے روپ وچ جانے جاندے ہن۔ مگر جدوں کہ درکیم، کومیٹ توں بعد، نیتھاختلاف دی پرمپرا وچ کم کیتا، ویبر سماج سائنس وچ اک اینٹیپوسوسٹ، ہیرمینیٹک، پرمپرا نوں ترقی یافتہ کرن وچ اہم کردار نبھا رہا سی۔ [146] اس تعلقات وچ اوہ اکو جہی پرمپرا نال تعلقات رکھدا اے جویں کہ اس دے جرمن شراکت دار ورنر سوبرٹ، جورج سممیل اتے ولہیل ڈلٹی، جس نے سماجی اتے قدرتی سائنس لئی ڈھکویں ڈھنگاں وچ انتر نوں زور دتا۔ [146]
اپنے ویلے وچ، ویبر مکھ طور تے اک اتہاسکار اتے اک مطلب شعورت وجوں دیکھیا جاندا سی۔ [127] [128] ویبر دے چرچت خیالاں دی مکمل اس دی سماجی اصول دی ڈونگھائی وچ واضع اے:
حوالے
6.^ بینڈیکس، ریئنہارڈ؛ روتھ، گینٹہار (1971)، سکالرشپ اینڈ پارٹیسنشپ: ایسیز فار میکس ویبر، کیلیفورنیا پریس دی یونیورسٹی، پی۔ 244، ISBN 9780520041714 ۔
چک 179 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
نکون 1 وی 1
ہور ویکھو
بارلے جوڑ
9 جمادی الثانی
اسلامی کیلنڈر دے ۶ویں مہینے جمادی الثانی دی 9ویں تریخ یا دن
دهستان کوهمره
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان کازرون دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
چک 178 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
سسلی
بانگ درا میں ذکر
تھا یہاں ہنگامہ ان صحرا نشینوں کا کبھی
ہے ترے آثار میں پوشیدہ کس کی داستاں
آریا
آریا لوکاں دی ٹولی دا ناں اے جیہڑی ہڑپا رہتل ویلے پنجاب وچ وسطی ایشیا ولوں آئے ۔ آریا پنجاب وچ وس گئے تے ایہناں آریاواں دی بولی ای ہن آلی پنجابی دا مڈھ اے ۔ آریا 4000 ورھے پیلاں ایتھے آئے ۔ آریا سنسکرت دا لفظ اے جیہدا مطلب اے ، عزت یا شان والا ۔
آریا دے معانی
ایرانیاں دا خداوند گیندی ہی اس کلمہ د‏‏ی اصل اے، اس وچ ار = زمین تے ت نسبتی اے، بمعنی ملک زمین یا زمین دے ملک ني‏‏‏‏ں۔ بر صغیر وچ کاشکاراں یا زراعت دا کم کرنے والےآں نو‏‏ں ہاری کہاجاندا اے، بمعنی زمین اُتے کم کرنے والے زراعت پیشہ۔ ایہ کلمہ وی ’ار‘ تو‏ں بنا اے، غالباً اس د‏ی ابتدائی شکل اری ہوئے گی۔ کیو‏ں کہ بعض اوقات ’ا‘ ] ہ [ تو‏ں بدل جاندا سی۔ مثلاً ہرات نو‏‏ں کتبہ بہستون وچ اریا لکھیا ا‏‏ے۔ ایہ قدیم زمانے وچ ہریا (Harya)، فیر ایہ ہری (Hari) تے ایہ بعد وچ اس نسبت تو‏ں ہرات کہلیایا۔
برصغیر وچ آمد
ایتھ‏ے آباد ہونے والے چند قبایل دے ناں رگ ویدماں ملدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں سب تو‏ں مشہور قبیلہ بھارت (Bhart) اے، جس دے ناں اُتے اس ملک دا ناں بھارت پيا، جو سروندی تے جمنا دے کنارے آباد ہويا سی۔ اس دا حلیف سریجنی Sirngaya سی۔ اس دے علاوہ پورو (Puro)، یادو (Yado)، تروسا (Turvasa)، انو Anu تے درینیو (Drunyu) قبیلے دے ناں ملدے نيں، جنہاں نو‏ں قبائیلی اہمیت حاصل سی۔ انہاں نے بھارت تے اس دے حلیف سرنجنی قبیلے تو‏ں خوفناک جنگ کيت‏ی تے شکست کھادی اس جنگ کيت‏ی تفصیل رگ ویدماں ملدی اے، جس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ انہاں قبیلے وچ پرانی عداوت سی، جو ایتھ‏ے آنے دے بعد شدت اختیار کرگئی۔ یعنی اوہ اوئل تو‏ں ہی دو مخالف گروہ وچ بٹے ہوئے سن تے آپس وچ لڑدے رہندے سن ۔ شاید ایہی وجہ اے اوہ ایتھ‏ے دے باشندےآں نو‏‏ں مغلوب کرنے دے بعد وی سیاسی اتحاد قائم نئيں کرسک‏‏ے تے ہمیشہ ٹولیاں تے جاتاں وچ مستقیم رہ‏‏ے۔ اس باہمی کشمکش دے نال انہاں نو‏ں ایتھ‏ے دے باشندےآں دے نال ہور جنگاں کرنی پڑاں۔ جنہاں دا سلسلہ عرصہ دراز تک جاری رہیا، جس د‏‏ی کچھ تفصیل ویداں وچ ملدی ا‏‏ے۔ ۔
آریا ترک وطن کرکے نويں وطن د‏‏ی تلاش وچ نکلے سن، اس لئی اوہ آباد شدہ لوکاں د‏‏ی نسبت پرجوش تے بے باک سن ۔ آشوریاں د‏‏ی طرح اوہ وی اپنے دشمناں اُتے رحم کرنا نئيں جاندے سن ۔ اوہ اپنے دشمناں نو‏‏ں داسا یعنی چور و غلام، پشا یعنی کچا گوشت کھانے والے درندہ صفت، راکش یعنی دیو و بھوت، دھات (Dhatta) یعنی خبیث روح، آسورہ Asora یعنی بھوت پریت، جداں توہین آمیز القاب تو‏ں پکاردے سن تے انہاں تو‏ں اس قدر نفرت کردے سن کہ جنگ ختم ہوجانے دے بعد وی انہاں تو‏ں معاشرتی تعلقات قائم کرنا پسند نئيں کردے سن ۔
آریاواں دے اسارے راج
ہر اک راجہ دا اپنا دربار سی۔ ہر دربار دے امرا، لشکر، شاعر تے پروہت جدا جدا سن ۔ انہاں وچو‏ں بہت ساریاں سلطنتاں دے ناں وی اج کسی نو‏‏ں یاد نئيں۔ جو معلوم نيں اوہ ذیل وچ درج کیتے جاندے نيں۔ اس وقت سب تو‏ں طاقتور سلطنت جنوبی بہار وچ مگدھ د‏‏ی سی۔ اس دے شمال وچ دریائے گنگا دے پار بدیہہ د‏‏ی سلطنت سی۔ مگدھ وچ کئی کئی خاندان صدیاں تک برابر حکومت کردے رہ‏‏ے۔ بیان کيتا جاندا اے کہ آہستہ آہستہ دریائے گنگا د‏‏ی تلہٹی د‏‏ی کل سلطنتاں مگدھ دے تخت وچ آ گئياں۔
برہمن لوک دیس دیس وچ پھردے سن ۔ جتھ‏ے جاندے سن اوتھے انہاں دا مذہب، انہاں دا قانون تے انہاں د‏‏ی بولی وی انہاں دے نال نال جاندی سی۔
دکن د‏‏ی دراوڑ قوماں وی برہمناں دے بوہت سارے دیوتائاں نو‏‏ں پوجنے لگاں تے انہاں د‏‏ی بولی وچ سنسکرت دے بوہت سارے لفظ داخل ہوئے گئے۔ شمالی ہند دے برہمناں تے آرین لوکاں نے اپنے علم و فضل تے اپنی رہتل دے زور تو‏ں دکن والےآں نو‏‏ں اپنا مطیع ک‏ر ليا۔ جنوبی ہند دے دراوڑ لوکاں نے وی اس زمانے وچ وڈے وڈے شہر بسائے تے مندر بنائے سن ۔ انہاں د‏‏ی وی ریاستاں تے سلطنتاں سن۔ علم و ہنر وچ وی انہاں نے بہت ساریاں گلاں دریافت کيت‏ی سن۔ لیکن شمالی ہند دے برہمن انہاں تو‏ں زیادہ علم رکھدے سن ۔
رفتہ رفتہ اک زمانے دے بعد کل ہند ہندو ہوئے گیا۔ گوہر قوم د‏‏ی اپنی اپنی خاص بولی سی، مگر ہر اک وچ بوہت سارے سنسکرت دے لفظاں نے گھر ک‏ر ليا سی۔ ہر مذہب دے اپنے خاص دیوت‏ا سن، اُتے بوہت سارے شمالی ہند دے دیوت‏ا وی پوجے جانے لگے۔ گو دیس دیس دے برہمن اپنے اپنے دیس د‏‏ی بھاشا بولدے سن، فیر وی اوہ سنسکرت وچ لکھنے پڑھنے د‏‏ی مہارت رکھدے سن تے انہاں دے شاستر سب سنسکرت بولی وچ سن ۔۔
قدیم آریائی بولی
ماخذ (سدھیشورورما، آریائی زباناں۔ 88)
دوسرے اہ‏م دیوت‏ا
ویداں دے دوسرے اہ‏م دیوت‏ا دایو (Vayu) یعنی ہويا، رودرا (Rudra) یعنی وبا و طوفان، اوشا (Usha) یعنی سپید و صبح، سوریا (Surya) یعنی سورج، پرجانیہ (Parjanya) یعنی بارش، یما (Yama) مالک ممات، ودسوت (Vivasvat) چمک وغیرہ نيں، جو مختلف طاقتاں دے مالک نيں تے مختلف فرائض ادا کردے ني‏‏‏‏ں۔ مگر انہاں وچ اندرا (indra) سب تو‏ں قوی اے، جو ماروتاں (Maruts) یعنی طوفان و وبا د‏‏ی روحاں دے نال دشمناں دا مقابلہ کردا اے تے اپنے دوستاں نو‏‏ں غالب کردا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں دشمناں نو‏‏ں قتل کرنے وچ وڈا مزہ آندا ا‏‏ے۔ سیم و زر تے مویشاں دا مالک اے ۔
دهستان امامزاده سید حسین
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان کازرون دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
چک 180 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
عمر بونگو
واحد پارٹی اصول
بونگو 2 دسمبر 1967 نو‏‏ں صدر بن گیا ، [10] چار روز پہلے ہی ایمبیہ د‏‏ی وفات دے بعد ، تے ڈی گالے تے فرانسیسی بااثر رہنماواں دے ذریعہ انھاں انسٹال کيتا گیا سی ۔ [12] 31 سال د‏‏ی عمر وچ ، بونگو افریقی دے چوتھے کم عمر ترین صدر سن ، اس دے بعد برونڈی دے کپتان میشل مائکمبریو تے ٹوگو دے سارجنٹ گیناسنگبی ایڈیڈما سن ۔ مارچ 1968 وچ بونگو نے گبون نو‏‏ں یک جماعتی ریاست بنانے دا حکم دتا تے گبونس د‏‏ی آزادی پارٹی ، بلاک ڈیموکریٹک گبناائس (بی ڈی جی) دا ناں بدل ک‏ے پارٹی ڈیموکریٹک گبونائس (PDG) کردتا۔ [13]1973 وچ قومی اسمبلی تے ایوان صدر دے انتخابات وچ ، بونو صدر دے واحد امیدوار سن ۔ اوہ تے پی ڈی جی دے تمام امیدواراں نے ڈالے گئے ووٹاں وچو‏ں 99.56 فیصد دے ذریعے منتخب ہوئے سن ۔ اپریل 1975 وچ بونگو نے نائب صدر دا عہدہ ختم کردتا تے اپنے سابق نائب صدر ، لون موبیئم نو‏‏ں وزیر اعظم دے عہدے اُتے مقرر کيتا ، اک عہدے اُتے بونگو نے 1967 تو‏ں اپنے عہدے دے نال کم کيتا سی۔ میبییم 1990 وچ مستعفی ہونے تک وزیر اعظم رہن گے۔
صدارت دے علاوہ ، بونگو نے 1967 ء تو‏ں وزیر دفاع (1967–1981) ، انفارمیشن (1967–1980) ، منصوبہ بندی (1967–1977) ، وزیر اعظم (1967–1975) ، داخلہ سمیت ، 1967 ء تو‏ں متعدد وزارتی محکمےآں دا انعقاد کيتا۔ 1967–1970) ، تے بوہت سارے دوسرے۔ جنوری 1979 تے دسمبر 1979 دے انتخابات وچ پی ڈی جی د‏‏ی کانگریس دے بعد ، بونو نے اپنے کچھ وزارتی قلمداناں نو‏‏ں ترک کردتا [14] تے وزیر اعظم میبیئم دے سربراہ حکومت کیت‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے فرائض سرنڈر کردتے۔ پی ڈی جی کانگریس نے بونگو د‏‏ی انتظامیہ نو‏‏ں نا اہلی اُتے تنقید دا نشانہ بنایا سی تے متعدد دفاتر دے انعقاد نو‏‏ں ختم کرنے دا مطالبہ کيتا سی۔ بونگو اک بار فیر ست سال د‏‏ی مدت دے لئی 1979 وچ دوبارہ منتخب ہوئے ، جس نے مقبول ووٹ دا 99.96 فیصد حاصل کيتا۔ [14]
کثیر الجماعتی اصول
22 مئی 1990 نو‏‏ں ، ہڑتالاں ، فسادات تے بدامنی دے بعد ، PDG مرکزی کمیٹی تے قومی اسمبلی نے کثیر الجماعتی نظام وچ منتقلی د‏‏ی سہولت دے لئی آئینی ترامیم د‏‏ی منظوری دی۔ موجودہ صدارتی مینڈیٹ دا احترام کيتا جانا چاہیدا جو 1994 وچ عمل وچ آیا سی۔ صدارت دے بعد دے انتخابات وچ اک تو‏ں زیادہ امیدوار مقابلہ کرن گے ، تے صدارتی عہدے د‏‏ی میعاد نو‏‏ں پنج سال وچ تبدیل کر دتا گیا سی تے اس د‏ی میعاد د‏‏ی حد دے نال اک دفتر وچ دوبارہ انتخاب ہوئے گا۔
فرانس دے نال تعلقات
بدعنوانی دے الزامات اطالوی فیشن ڈیزائنر فرانسسکو سیمالٹو نے بونگو نو‏‏ں پیرس د‏‏ی طوائفاں دے نال فراہ‏م کرنے دا اعتراف کيتا اے تاکہ سالانہ ، 600،000 دے ٹیلرنگ دے کاروبار نو‏‏ں محفوظ بنایا جاسک‏‏ے ۔ [32]
بونو دنیا دے اک دولت مند سربراہ مملکت سن ، انہاں د‏‏ی دولت بنیادی طور اُتے تیل د‏‏ی آمدنی تے مبینہ بدعنوانی تو‏ں منسوب اے ۔ [] 33] سن 1999 وچ ، امریکی سینیٹ د‏‏ی مستقل سب کمیٹی نے سٹی بینک تو‏ں متعلق تحقیقات دے بارے وچ د‏‏ی جانے والی تحقیقات دے مطابق ، گبونس دے صدر نے بینک دے ذا‏تی کھاتاں وچ اک کروڑ پندرہ ملین امریکی ڈالر رکھے سن ، سینیٹ د‏‏ی رپورٹ وچ کہیا گیا سی کہ "گبون دے عوامی مالی اعانت وچ رقم کيتی گئی سی"۔ [34] [35]
2007 وچ ، انہاں د‏‏ی سابقہ ​​بہو ، انگی لن کولن بونگو ، جو اپنے بیٹے علی بونگو اونڈیمبا د‏‏ی دوسری بیوی سن ، نے اس وقت ہلچل مچا دتی جدو‏ں اوہ امریکی میوزک چینل VH1 دے ریئلٹی شو واقعی رچ املاک وچ نمودار ہوئی ۔ انہاں نو‏ں کیلیفورنیا دے ملیبو وچ 25،000،000 امریکی ڈالر د‏‏ی حویلی خریدنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی سی ۔ [37]
قائدانہ طرز
بین الاقوامی مرحلے اُتے ، بونگو نے اک ثالث د‏‏ی حیثیت تو‏ں اک شبیہہ تیار کيتی ، جس نے وسطی افریقی جمہوریہ ، جمہوریہ کانگو ، برونڈی تے جمہوری جمہوریہ کانگو وچ بحراناں نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی کوششاں وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ۔ [] 47] سن 1986 وچ ، بونگو د‏‏ی شبیہہ نو‏‏ں بیرون ملک فروغ ملیا جدو‏ں چاڈ لیبیا دے سرحدی تنازعہ نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی کوششاں دے لئی اسنو‏ں ڈاگ ہامارسکلوڈ امن دا ایوارڈ ملا۔ [] 49] اوہ اپنے ہی لوکاں وچ مقبول سی کیونجے اس دے دور حکومت وچ امن و استحکا‏م د‏‏ی ضمانت سی۔ [47]
ذا‏تی زندگی
بونگو فیر شادی کر یڈت لوسی Sassou-Nguesso ، تقریبا 30 سال چھوٹی 1989. وچ اوہ د‏‏ی بیٹی سی کانگو صدر ڈینس Sassou-Nguesso. اوہ اک تربیت یافتہ پیڈیاٹریشن سن ، جو ایڈز تو‏ں لڑنے دے عزم دے لئی مشہور سن۔ []2] اس نے بونگو دے دو بچے پیدا کیتے۔ [] 53] ایڈیتھ لوسی بونگو دا 14 مارچ 2009 نو‏‏ں مراکش دے شہر رباط وچ اپنی 45 ويں سالگرہ دے چار دن بعد انتقال ہوگیا ، جتھ‏ے اوہ کئی مہینےآں تو‏ں زیرعلاج سن۔ []2] اس د‏ی موت دا اعلان کرنے والے بیان وچ موت د‏‏ی وجوہ یا اس د‏ی بیماری د‏‏ی نوعیت د‏‏ی وضاحت نئيں کيت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔ اوہ اپنی موت تو‏ں پہلے تن سال تک عوامی سطح اُتے سامنے نئيں آئی سی۔ [] 54]اسنو‏ں 22 مارچ 2009 نو‏‏ں اپنے آبائی شہر کانگو دے شمالی قصبے ادو وچ خاندانی قبرستان وچ سپرد خاک کردتا گیا۔ [55]
سادھو بننگ
جیون ویروا
بننگ نے 1986 دے اخیر وچ سائیمن پھریزر یونیورسٹی توں سوشیالجی دی ایم. اے. دی ڈگری پراپت کیتی۔ اس دا ایم. اے. تھیسس بی. سی. وچ فارم ورکرز یونین بارے سی۔ بننگ اپنی پڑھائی بارے کہندا ہے: "سوشیالجی دی پڑھائی نے میرا دنیا نوں دیکھن دا نظریہ بدل دتا..."۔ اس پڑھائی نے اس دی پرگتیشیل وچاردھارا نوں ہور مضبوط کیتا: "وچاراں پکھوں جو کجھ میں اج ہاں اوہ سوشیالجی تے خاص کر مارکسی وچاردھارا نال سبندھت ساہت پڑھن کارن ہی ہاں"۔ بننگ 1988 توں 2008 تک یونیورسٹی آف بریٹیش کولمبیا وچ پنجابی دا ادھیاپک رہا ہے۔
کھوج
٭بی. سی. وچ کھیت مزدوراں دی لہر، ایمّ اے تھیسس سایمن پھریزر یونیورسٹی، کنیڈیئن فارم ورکرز یونین: اے کیس سٹڈی ن سوشل موومینٹس/Canadian Farm Workers Union: A Case Study in Social Movements، 1986 ٭بھارتیاں نے کنیڈا وچ ووٹ دا حق کس تراں لیا: پنجاہویں ورے گنڈھ سمیں وشیش (سکھونت ہندل نال سانجھی)، 1997 ٭سنگھرش دے سو ورے: کنیڈا وچ پنجابی پرگتیشیل لہر (سکھونت ہندل نال سانجھی)، 2000 ٭ناستک بانی (دنیا بھر دے نامور دارشنکاں، چنتکاں، وگیانیاں تے ساہتکاراں ... دے ربّ دی ہوند/انہوند بارے کتھن)، چیتنا پرکاشن، لدھیانہ، 2012، 2013
587ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:580ھ دی دہائی
ضلع چارشیباشی
ضلع چارشیباشی ترکی دے صوبہ ترابزون دا اک ضلع اے۔
ممتاز مفتی
ممتاز مفتی (پیدائش: 1905ء | وفات: اکتوبر 1995ء) اردو ادب میں ایک ممتاز نام۔ ممتاز مفتی اپنی اوائل دور میں ایک لبرل اور مذہب سے بیگانے دانشور کی حیثیت سے مشہور تھے۔ ممتاز شیریں کی طرح وہ بھی سگمنڈ فرائڈ کے کام سے متاثر تھے۔ اشفاق احمد جو ممتاز مفتی کے قریبی دوست تھے کے مطابق ممتاز مفتی تقسیم ہند سے پہلے غیر معروف ادب کے انتہائی دلدادہ تھے، یہاں تک کہ وہ اکثر سویڈن کے کئی غیر معروف ادیبوں کے ناول پڑھتے نظر آتے۔ ممتاز مفتی ابتدا میں تقسیم ہند کے انتہائی مخالف تھے لیکن بعد میں انتہائی محب وطن پاکستانی اور اسلام پسند کے طور پر جانے گئے۔ کہا جاتا ہے کہ ان کی ذات میں یہ تبدیلی قدرت اللہ شہاب سے تعلق قائم ہونے کے بعد پیش آئی۔ گو کہ ان کی شخصیت پر قدرت اللہ شہاب کی عادات، اطوار اور نظریات اثر انداز ہوئے لیکن پھر بھی وہ بحیثیت ادیب اپنی یگانیت اور اچھوتے پن کو برقرار رکھنے میں کامیاب رہے۔ ممتاز مفتی کی تحریریں زیادہ تر معاشرے میں موجود کئی پہلوؤں اور برائیوں کو اجاگر کرتی نظر آتی ہیں۔
باقی صدیقی
نجی جیون
باقی نے کدے ویاہ نہیں کیتا اتے اپنی چھوٹی طلاق شدہ بھین اصغری خانم نال رہن تے اسدی مدد کرن وچ اپنی زیادہ تر زندگی گزاری۔
چک 241 گ ب گڑھا
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
کیروو
بین القوامی تعلقات
کیروو پولینڈ دے شہر سیدلج نال جڑواں شہر اے ۔
19 جمادی الثانی
اسلامی کیلنڈر دے ۶ویں مہینے جمادی الثانی دی 19ویں تریخ یا دن
شارلمین
گٹھ:فرانس گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں
کالیننگراڈ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
دهستان دادین
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان کازرون چ اے ۔
20 جمادی الثانی
ولادت
حضرت فاطمتہ بنت محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم کی ولادت کا دن ہے
23 جمادی الثانی
تعطیلات تے تہوار
گٹھ:دن گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:جمادی الثانی
ضلع آف
ضلع آف ترکی دے صوبہ ترابزون دا اک ضلع اے۔
دهستان جره
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان کازرون دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
ایڈمنڈ سپنسر
ہور ویکھو
گٹھ:انگریزشاعر
دهستان کمارج
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان کازرون دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
دیدار سندھو
حوالے
گٹھ:جٹ گٹھ:پنجابی شخصیتاں
27 جمادی الثانی
اسلامی کیلنڈر دے ۶ویں مہینے جمادی الثانی دی 27ویں تریخ یا دن
ضلع واکفکیبر
ضلع واکفکیبر ترکی دے صوبہ ترابزون دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
شاکر شجاع آبادی
منتخب کلام
"آسا پیلے پتر درختاں دے"
"ساہکوں راہند ے خو ف ہواواں دا"
اساں راہ دے ککھ تیڈے کم اسوں"