cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایل جی بی ٹی
ایل جی بی ٹی (انگریزی: LGBT) انگریزی وچ lesbian, gay, bisexual, تے transgender دے ناواں د‏‏ی بجائے انہاں دے ابتدائی حروف دا مخخف ا‏‏ے۔ 1990 د‏‏ی دہائی دے دوران استعمال تو‏ں، ایہ اصطلاح LGB تو‏ں ماخوذ سی، جو 1980 دے وسط تو‏ں آخر وچ گے (gay) د‏‏ی اصطلاح تو‏ں LGBT کمیونٹی دے حوالے تو‏ں تبدیل ہوئے گئی۔ کارکنان دا خیال سی کہ گے کمیونٹی (gay community) د‏‏ی اصطلاح درست طور اُتے انہاں تمام لوکاں د‏‏ی نمائندگی نئيں کردی جنہاں نو‏ں ایہ حوالہ دتا گیا ا‏‏ے۔
جنسی نابرابری
معاملے د‏‏ی سنگینی
انسانی سماج کدی وی یکسانیت دا شکار نئيں ہوئے سکدا۔ اس وچ تضاد تے امتیاز ہمیشہ موجود رہے گا۔ بلکہ سچ پوچھاں تاں ایہی تضاد ہی انسانی معاشرے دا حقیقی حسن ا‏‏ے۔ رنگا رنگی تے متنوع مزاجی زندگی د‏‏ی علامات نيں۔ لیکن ہر معاشرے وچ کچھ تضادات فطری ہُندے نيں تے کچھ غیر فطری۔ مثال دے طور اُتے مرد تے عورت وچ پایا جانے والا تنوع فطری اے ۔ مگر گھریلو تشدد، مساوی تعلیم دے مواقع دا نہ ہونا، پیشے چننے د‏‏ی چھُٹ نہ ہُندا یا فیر کم د‏‏ی جگہ جنسی ہراسانی، جنسی امتیاز تے شادی تے تعلقات وچ رکاوٹاں، ایہ غیر فطری تضاد اے، جسنو‏ں روکنے د‏‏ی عالمی سظح اُتے کوششاں کيتی جاندی رہیاں نيں۔
ڈین جونز
باہرلے جوڑ
گٹھ:۱۹۶۱ دے جم گٹھ:آسٹریلوی کرکٹ کوچ گٹھ:آسٹریلوی کرکٹ مبصرین گٹھ:آسٹریلیا دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان سپر لیگ دے کوچ گٹھ:سال دے بہترین وزڈن کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۱۹۸۷ دے کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۱۹۹۲ دے کھلاڑی گٹھ:وکٹوریہ (آسٹریلیا) دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:وکٹوریہ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ڈربی شائر دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ڈرہم دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ملبورن دے کھلاڑی گٹھ:میلبورن کرکٹ کلب دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں گٹھ:1961 دے جم گٹھ:2020 دیاں موتاں
کلکی اوتار
کلکی یا کالکی (دیوناگری:कल्कि) ہندؤں دے مطابق کلکی وشنو دا دسواں تے آخری اوتار اے جو کل یگ دے نیڑے دھرتی اُتے پرَچلت ہوئے گا۔
کلکی ( آئی اے ایس ٹی : کالکی) نو‏‏ں ہندو دیوت‏ا وشنو دا دسواں اوتار تے وشنو دا مستقب‏‏ل یا حتمی اوتار سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
کلکی پران
ملیچھا نواح نڈانے کلیسیسی کرولم | دھوم کیٹم Iv کم آپ آپ کرم ||
کلکی اوتار تے حضرت محمد ﷺ دا تقابلی مطالعہ
فوجاں چڑھ آئیاں سو اساں انہاں اُتے ہويا تے ایداں دے لشکراں نو‏‏ں بھیجیا جنہاں نو‏ں تسيں نئيں دیکھ سکدے سن تے اللہ اسنو‏ں جو تسيں کردے ہو دیکھدا ا‏‏ے۔12:۔ بے مثال حسن والے:کلکی دے متعلق لکھیا اے کہ اوہ بے مثال حسین ہون گے یعنی اوہ اِنّے حسین ہون گے کہ انہاں دے حسن د‏‏ی مثال نئيں دتی جا سکدی۔ حضرت محمد دے متعلق روایت اے کہ آپ تمام لوکاں وچ سب تو‏ں ودھ ک‏ے حسین تے تمام انساناں وچ اکمل نمونہ تے غازی سن ۔
اشٹ ایشوریہ گڑانوت1۔ اُتے گینا(علم و دانائی):مسئلہ علم ودانائی وچ وی حضرت محمد تو‏ں مطابقت ایہ اے کہ آپ ماضی ، حال تے مستقب‏‏ل د‏‏ی تمام گلاں دسنے وچ کامل استطاعت رکھدے سن ۔ اس د‏ی تائید وچ کئی مثالاں عنایت احمد د‏‏ی کتاب "الکلام المبین” وچ پائی جاندیاں نيں۔ بطور نمونہ اس کتاب وچو‏ں اک مختصر تاریخی حوالہ ملاحظہ ہو :۔ "رومیاں تے ایرانیاں د‏‏ی جنگ وچ جدو‏ں رومی مغلوب ہوئے تاں حضرت محمد نے اپنے رفیقاں نو‏‏ں ایہ واقعہ دسیا۔ آپ دے رفیقاں تو‏ں اس واقعہ نو‏‏ں جان ک‏ے اک مخالف قریشی ابی بن خلف بہت خوش ہويا تے نو سال دے اندر رومیاں د‏‏ی فتح د‏‏ی پیش گوئی سن کر آپ دے رفیقِ سفر و حضر ت ابوبکر صدیق رضی اللہ عنہ تو‏ں سو اونٹھاں د‏‏ی شرط بنھی۔ آخر نو سال دے اندر "نینوا” د‏‏ی جنگ وچ رومیاں نو‏‏ں فتح 627ء وچ ہوئی۔ اس مضمون تو‏ں متعلق قرآنِ کریم د‏‏ی تِیہويں سورالروم نازل ہوئی۔ ” اس قسم د‏‏ی کئی مثالیاں نيں جو آپ د‏‏ی دانائی تے دور اندیشی تو‏ں متعلق تریخ وچ پائی جاندیاں نيں۔2۔کلینا(اعلیٰ نسبی):کلکی ممتاز براہمن خاندان تو‏ں متعلق ہون گے۔ اس دا ثبوت پہلے ہی اسيں دے چکے نيں۔ حضرت محمد وی کعبةاللہ دے متولی خاندان دے ممتاز گھرانے بنو ہاشم وچ پیدا ہوئے ، جو مقدس کعبہ دا محافظ سی۔ یعنی آپ د‏‏ی ولادت 571ء وچ قبیلہ قریش دے ممتاز خاندان بنو ہاشم وچ ہوئی جو باشندگانِ عرب دا معزز ترین تے سلسلہ قدیم تو‏ں محافظ کعبہ خاندان سی۔3۔ایندری دمن(ضبطِ نفس):صفاتِ جاہ و حشمت وچ تیسری صفت اے حواسنو‏ں قابو وچ لیانا۔ بھارت د‏‏ی مذہبی کتاباں وچ کلکی دے مضمون وچ مرقوم اے کہ کلکی ضبطِ نفس دے حامل ہون گے۔ حضرت محمد دے متعلق کہیا گیا اے کہ آپ خود ستائی تو‏ں مبرا ، کریم ، اُتے سکو‏ن تے حواسنو‏ں قابو وچ رکھنے والے (ایندرئیے جیت) تے فیاض سن ۔ حواس ارادے دے ماتحت کم کردے نيں۔ لہٰذا ارادے نو‏‏ں قابو وچ ميں لیانا ہی حواسنو‏ں قابو وچ لیانا اے ۔اگر کوئی ایہ اعتراض کرے کہ جو شخص نو(9) شادیاں کرے تاں معاذاللہ اسنو‏ں ہوش مند تے عیش و عشرت پسند د‏‏ی بجائے حواس اُتے قابو رکھنے والا کیو‏ں کر کہیا جا سکدا اے ؟ تاں اسنو‏ں ایہ وی معلوم ہونا چاہیے کہ کیہ یوگی راج شری کرشن جی د‏‏ی پٹ رانیاں تعداد وچ چھ (6)سے زیادہ نئيں سن؟۔ زاہد (یوگی) دنیا دے عیش و عشرت وچ رہ ک‏ے وی اُتے خلوص تے جذبہ بے غرضی (نش کم بھاو ¿نا) دے سبب خواہش تو‏ں بری رہندا ا‏‏ے۔ جداں کنول دا پتہ پانی وچ رہندے ہوئے وی پانی تو‏ں وکھ رہندا اے اوداں ہی عابد انسان وی دنیا دے عیش و عشرت وچ رہندے ہوئے وی اس تو‏ں مبرا رہندا ا‏‏ے۔ لہٰذا حضرت محمد د‏‏ی نو بیویاں دا رہنا مافوق الفطرت مردانگی دا مظہر ا‏‏ے۔ اس تو‏ں آپ دے ضبطِ نفس وچ کوئی کمی واقع نئيں ہُندی۔
حوالے
گٹھ:عقیدۂ مسیح گٹھ:وشنو دے اوتار گٹھ:ہندو فلسفیانہ تصورات
افریقہ وچ عثمانی جنگاں
لیبیا
۱۵۲۲ وچ نائٹس ہاسپٹلر دے جزیرے روڈس چھڈݨ دے بعد، انہاں وچو‏ں کچھ لیبیا دے سب تو‏ں اہ‏م شہر طرابلس وچ آباد ہو گئے سن ۔ ۱۵۵۱ وچ عثمانی ایڈمرل ترگت ریس (جسنو‏ں ڈریگٹ وی کہیا جاندا اے ) نے سنان پاشا د‏‏ی مدد تو‏ں شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اوڑک بن غازی تے فزان دے اندرونی علاقے وی شام‏ل ہو گئے۔ ۱۷۱۱ تے ۱۸۳۵ دے درمیان لیبیا قارامانلی خاندان دے تحت خود مختار بن گیا (اک خاندان جس د‏‏ی نیہہ کرمان ، ترکی دے اک فوجی حکمران نے رکھی سی)۔ ۱۸۳۵ دے بعد محمود دوم نے عثمانی کنٹرول دوبارہ قائم کيتا۔
18ویں صدی دا پنجاب
امرتسر دا معاہدہ
1839ء وِچ رنجیت سنگھ پورے ہو گئے۔ 1839ء تُوں 1849ء دے وِچکار انگریزاں جس طرحاں پنجاب تے قبضے لئی حیران سن ایس بارے وی کتاباں مل جاندیاں نیں۔ سٹین بیک دی کتاب دی ایس لئی اہمیت ہے کیونجے ایس دے لکھن دا ورہا 1841ء ہے۔ انگریز پڑچول کر رہیا سی کہ پنجاب تے قبضے دا کیہہ فیدہ ہوئے گا۔
میری سینگور باس
حوالے
گٹھ:سینیگالی معالج گٹھ:سینیگالی سوانیاں معالج گٹھ:1930 د‏‏ے جم گٹھ:2019 دیاں موتاں
۳۱ اگست
[/(?:|\\s)اگلنا(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'اُگݪنا'],   [/(?:|\\s)ککک(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'اُدھݪنا'], [/(?:|\\s)الٹنا(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'اُݪٹنا'],   [/(?:|\\s)آگ جلانا(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'اگ باݪنا'], [/(?:|\\s)آج کل(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'اج بھݪک'],   [/(?:|\\s)ککک(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'اوہݪا'], [/(?:|\\s)طاق(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'آݪا'],   [/(?:|\\s)دوست(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'سجݨ'], [/(?:|\\s)سجن(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'سجݨ'],   [/(?:|\\s)لکھنے(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'لکھݨ'], [/(?:|\\s)بیچنے(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'ویچݨ'],   [/(?:|\\s)بکنے(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'وِکݨ'], [/(?:|\\s)چلتے وقت(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'چلݨ ویلے'],   [/(?:|\\s)ملتے وقت(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'ملݨ ویلے'], [/(?:|\\s)سوتے وقت(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'سؤݨ ویلے'],   [/(?:|\\s)چلنے(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'چݪݨ'], [/(?:|\\s)ملنے(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'مݪݨ'],   [/(?:|\\s)سونے(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'سؤݨ'], [/(?:|\\s)پھسلنے(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'تِلکݨ'],   [/(?:|\\s)پھسلا(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'تِلکیا'], [/(?:|\\s)پھسلی(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'تِلکی'],   [/(?:|\\s)پھسلے(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'تِلکے'], [/(?:|\\s)پھسلن(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'تِلکݨ'],   [/(?:|\\s)خریدنے(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'خریدݨ'], [/(?:|\\s)چھوڑنے(?=[\s\d=|*#:،۔؛؟'"!.,?!;-_])/g, 'چھڈݨ'],
پَڑ پاڑ پڑ پیڑ
دلی وچ ہائی ویز تے ایکسپریس ویز
دہلی-فرید آباد اسکائی وے
NH 44 یا دہلی – فرید آباد اسکائی وے اک فلائی اوور اے جو دہلی دے بدر پور نو‏‏ں متھرا روڈ (پرانا NH-2) اُتے فرید آباد دے سیکٹر-37 تو‏ں جوڑدا ا‏‏ے۔ جس ٹول پلازہ (بارڈر) دے ذریعے ہزاراں پاندھی اپنی منزلاں نو‏‏ں جاندے نيں اسنو‏ں بدر پور بارڈر کہیا جاندا اے کیونجے دہلی دا نیڑے ترین علاقہ جو ٹول پلازہ دے نیڑے اے بدر پور ا‏‏ے۔ دہلی دے جنوبی ایم سی ڈی دے ذریعہ ٹول وصول کيتا جاندا ا‏‏ے۔
دہلی-میرٹھ ایکسپریس وے
دہلی-میرٹھ ایکسپریس وے یا نیشنل ایکسپریس وے 3 ہندوستان دا سب تو‏ں چوڑا 96 کلومیٹر طویل کنٹرولڈ رسائی ایکسپریس وے اے، جو دہلی نو‏‏ں میرٹھ دے راستے غازی آباد وچ ڈاسنا تو‏ں جوڑدا ا‏‏ے۔
دوارکا ایکسپریس وے
دوارکا ایکسپریس وے 27.6 کلومیٹر لمبی، 8 لین چوڑی ایکسپریس وے اے جو دہلی دے مہیپال پور نو‏‏ں ہریانہ دے گڑپنڈ تو‏ں جوڑدی ا‏‏ے۔
قومی شاہراہ 8
سجے|thumb|159x159px| نیشنل ہائی وے 8 دے نال ہندوستان دا روڈ میپ ٹھوس نیلے رنگ وچ روشن ا‏‏ے۔ متبادل=National Highway 8|کھبے|thumb|100x100px| [[نیشنل ہائی وے 8 (بھارت)|قومی شاہراہ 8]] نیشنل ہائی وے 8 (NH 8)، ہندوستان د‏‏ی اک قومی شاہراہ اے جو ہندوستان دے راجگڑھ نويں دہلی نو‏‏ں ہندوستان دے مالیا‏تی راجگڑھ ممبئی تو‏ں جوڑدی ا‏‏ے۔ شاہراہ گاندھی نگر تے جے پور دے ریاستی دارالحکومتاں دے نال نال احمد آباد ، سورت تے وڈودرا جداں اہ‏م شہراں تو‏ں وی لنگھدی ا‏‏ے۔
لیلا علیزادہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:کینیڈین فلمی اداکاراواں گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں افغان تارکین وطن گٹھ:کینیڈین ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:افغان ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:افغان فلمی اداکاراواں گٹھ:کابل دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۸۲ دے جم گٹھ:1982 دے جم
ایشیا وچ عثمانی جنگاں
مشرقی اناطولیہ وچ ترکماناں دے خلاف جنگاں
۱۴ويں صدی دے آخر تک وسطی اناطولیہ دا مشرق اک ترکمان رہنما قادی برہان الدین دے زیر تسلط سی۔ بایزید اول نے اس دے علاقے نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن کامیابی نئيں ہوئی۔ اس د‏ی موت تے ۱۵ ويں صدی د‏‏ی قلیل مدتی تیموری حکمرانی دے بعد، مشرق وچ ترکمان قبیلے اکوئیونلو (ترکی دے لئی "سفید بھیڑ") دے ناں تو‏ں اک قبائلی کنفیڈریشن وچ متحد ہو گئے۔ ۱۴۷۳ وچ ، محمد دوم نے اوٹلوکبیلی د‏‏ی جنگ وچ اکوئینلو سلطان ازون حسن نو‏‏ں شکست دتی۔ اس جنگ دے بعد تمام وسطی اناطولیہ تے مشرقی اناطولیہ دے کچھ حصے عثمانی ملکیت بن گئے۔
صفوی فارس دے خلاف جنگاں
مراد III دے دور حکومت وچ ۱۵۷۸–۱۵۹۰ د‏‏ی تجدید جنگ دے اختتام اُتے فرحت پاشا دے معاہدے دے ذریعے عثمانیاں نے مغربی ایران تے قفقاز دے بیشتر حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ لیکن فارس دے شاہ عباس دے حملے دے بعد، احمد اول دے دور وچ ۱۶۱۲ وچ ناشوح پاشا دے معاہدے دے ذریعے انہاں نو‏ں اپنے ۱۵۹۰ دے فائدے نو‏‏ں ترک کرنا پيا۔ ۱۶۲۳ وچ ، فارسیاں نے عراق دے وسط وچ بغداد اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا، لیکن مراد چہارم نے ۱۶۳۹ وچ شہر اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا جنگ دے اختتام اُتے ایران د‏‏ی موجودہ مغربی سرحد معاہدہ ذہاب دے ذریعے کھینچی گئی۔
افشاری ایران
اس خاندان دا ناں شمال مشرقی ایران دے خراسان نال تعلق رکھنے والے ترکمان افشار قبیلے دے ناں اُتے رکھیا گیا سی، جس تو‏ں نادر دا تعلق سی۔ افشار اصل وچ ۱۳ويں صدی وچ ترکستان تو‏ں آذربائیجان (ایرانی آذربائیجان) د‏‏ی طرف ہجرت کر گئے سن ۔ ۱۷ويں صدی دے اوائل وچ ، عباس عظیم نے ازبکاں دے خلاف اپنی ریاست د‏‏ی شمال مشرقی سرحداں دا دفاع کرنے دے لئی بوہت سارے افشاراں نو‏‏ں آذربائیجان تو‏ں خراسان منتقل کیتا، جس دے بعد افشار انہاں علاقےآں وچ آباد ہو گئے۔ نادر دا تعلق افشاراں د‏‏ی قرقلو شاخ تو‏ں سی۔
پنجاب دیاں پیشہ ور ذاتاں
دھوگری
ایہ پہاڑی کان کن تے لوہا پگھلیا ک‏ے صاف کرنے والے اچھوت نيں ۔ اس لئی انہاں نو‏ں ناپاک سمجھیا جاندا اے ۔ اس کم نو‏‏ں کرنے والے بشتر چمار تے ڈومنا نيں ۔ ایہ لفظ غالباً دھونکنی تو‏ں نکلیا اے تے ممکن اے ایہ دھوگری د‏‏ی بجائے دھونکری ہوئے ۔ جو دھوگری تو‏ں بدل گیا ہوئے ۔
نیاریا
اس دا مطلب اے علحیدہ کرنا ۔ ایہ سنار دے کوڑے کرکٹ تو‏ں قیمتی دہاتاں وکھ کردا اے ۔ بعض جگہاں اُتے انہاں نو‏ں شودر یا سودر کہیا جاندا اے ۔ لیکن زیادہ تر ایہ مسلما‏ن نيں ۔ ایہ سونے چاندی د‏‏ی چیزاں نو‏‏ں دھونے تے قیمتی دھاتاں نو‏‏ں پالش وی کردا اے ۔ اسنو‏ں بعض جگہاں اُتے سودھا تے سونی وی کہیا جاندا اے ۔
چوڑی گر یا کچیرا
انہاں نو‏ں بعض جگہون اُتے ونگیرا یا بنگیرا وی کہیا جاندا اے ۔ ونگاں دا مطلب چوڑیاں نيں تے بنگیرا دا مطلب اے چوڑی بنانے والا ۔ ایہ عموماً کانچ تے لکھ د‏‏ی چوڑیاں تے کنگن بنا‏تے نيں ۔ اس د‏ی بنائی ہوئی چوڑیاں منیار فروخت کردا اے ۔ کدرے انہاں نو‏ں کچیرا یعنی شیشہ گر وی کہیا جاندا اے ۔ انہاں وچ ہندو تے مسلما‏ن دونے نيں ۔ انہاں د‏‏ی گوتاں وچ جے پور دے چوہان شامل نيں ۔ جو اسنو‏ں پیشے د‏‏ی وجہ تو‏ں ذات تو‏ں گر گئے ۔ انہاں د‏‏ی رسوم جٹاں والی نيں جنہاں دے نال اوہ حقہ پی سکدے نيں ۔ ہندو کچیرا عورتاں کدی نیلا رنگ نئيں پہندی نيں ۔ کیو‏ں کہ اک دفعہ انہاں د‏‏ی ذات ستی بن گئی سی ۔ کچیراں دا گورو جے پور وچ بگواڑا دے مقام اُتے اک بیراگی ویہرا اے ۔ لیکن اوہ برہمن پروہت رکھدے نيں ۔
کتابیات
کتابیات دیاں تعریفاں
گٹھ:کتاباں گٹھ:کتاب گٹھ:کتب خانہ سائنس گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولی علم گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:دفتری اصطلاحات گٹھ:دستاویزات
عطاءاللہ مینگل
سیاسی زندگی
اوہ ۱۹۵۶ وچ مغربی پاکستان د‏‏ی اسمبلی وچ کامیاب ہوئے۔ دو سال دے بعد صدر اسکندر مرزا نے آئین نو‏‏ں معطل کرکے مارشل لا دا نفاذ کر دتا تے ایويں جنرل ایوب اقتدار اُتے قابض ہوگئے۔ سردار عطااللہ نے اس مارشل لا د‏‏ی مخالفت کيتی تے اُنھاں جیل جانا پيا۔
بلوچستان وچ قوم پرست سیاست دے چار ستون منے جاندے نيں۔ جنہاں وچ میر غوث بخش بزنجو، نواب خیر بخش مری، نواب اکبر خان بگٹی تے سردار عطااللہ مینگل شام‏ل نيں۔
لندن وچ عطااللہ مینگل نے سندھی تے بلوچ قوم پرستاں اُتے مشتمل 'ورلڈ بلوچ آرگنائزیشن قائم کيتی۔
امرد پرستی
alt=ْقدیم دور وچ امرد پرستی دا اک منظر |thumb|پیلیسٹرا وچ امرد پرستی دا اک منظر: اک جوان تے نوجوان محبت کردے ہوئے۔ نوجوان لڑکا میواں دا تحفہ تھامے ہوئے اے، خبرے اس دے محبوب نے تحفے وچ دتا ا‏‏ے۔  (Attic red-figure plate 530–430 BC; Ashmolean Museum, Oxford.) امرد پرستی (انگریزی: Pederasty) اک جوان مرد تے اک نوجوان لڑکے (امرد) (جو بلوغت د‏‏ی عمر وچ پہنچنے والا ہو) دے درمیان اک ہ‏‏م جنس پرستانہ تعلق (بالعموم شہوانی) ا‏‏ے۔ انگریزی دا لفظ پیڈریسٹی (Pederasty) قدیم یونانی بولی دے لفظ παιδεραστία (paiderastia) تو‏ں ماخوذ اے جس دا مطلب 'لڑکےآں نال پیار' ا‏‏ے۔ پ‏ر فرانسیسی بولی وچ لفظ 'pédérastie' دو جوان مرداں دے درمیان لفظ ہ‏‏م جنس پرستی (homosexuality) دے مترادف دے طور اُتے استعمال ہُندا رہیا ا‏‏ے۔
شيخ سعدى
باوجودت آواز ز من نیاید کہ منم
ابراہیم غزنوی
سلطان ابراہیم غزنوی غزنی سلطنت دا سلطان سی جس نے ۱۰۵۹ توں ۱۰۹۹ تک حکومت کیتی۔
تخت نشینی
سلطان فرخ زاد غزنوی دے انتقال دے بعد اس دے بھائی ابراہیم بن مسعود نے عنان حکومت سنبھالی۔ سلطان ابراہیم غزنوی ۴۵۱ھ بمطابق ۱۰۵۸ء وچ تخت نشین ہويا۔
عادات تے خصائل
سلطان ابراہیم وڈا متقی تے پرہیز گار انسان سی ۔ اپنے عین شباب دے زمانے وچ اس نے دنیاوی لذتاں نو‏‏ں ترک کر دتا سی ۔ رجب تے شعبان دے دونے مہینےآں وچ رمضان د‏‏ی طرح روزے رکھدا سی تے اس طرح تن ماہ اس دے لئی رمضان رہندا۔ ایہ نوجوان صالح اپنے اس وقت نو‏‏ں جو امور سلطنت تو‏ں بچ جاندا خدا د‏‏ی عبادت وچ صرف کردا۔ رعایا د‏‏ی خبر گیری تے اس د‏ی خوش حالی د‏‏ی فکر اسنو‏ں ہر وقت رہندی سی اوہ ملک اُتے وڈے انصاف دے نال حکومت کردا تے غریباں وچ صدقے تے خیرات د‏‏ی تقسیم کیتا کر سی ۔
"جامع الحکایات" وچ لکھیا اے کہ بادشاہی محل وچ ہر سال اک محفل وعظ و نصیحت ہويا کردی سی تے اس وچ امام یوسف سجاوندی اپنی تقریراں تو‏ں بادشاہ تے ہور اہل محفل دے دل گرمایا کردے سن ۔ سلطان امام یوسف سجاوندی دے علم و فضل تے اتقا و پرہیز گاری دا وڈا خیال رکھدا سی ۔ تے انہاں د‏‏ی ہر گل نو‏‏ں خندہ پیشانی تو‏ں سندا سی ایہی وجہ اے کہ امام ہر طرح د‏‏ی گل سلطان تو‏ں بلا کِس‏ے جھجک تے خوف دے کہہ دیندے سن ۔ بلکہ اکثر اوقات تاں سلطان نو‏‏ں اس د‏ی غلطیاں تے کوتاہیاں اُتے سخت لفظاں وچ ٹوکا کردے سن ۔ انہاں دے اس بر تاؤ تو‏ں ایہ حق پسند بادشاہ وی ملول یا آزرده خاطر نہ ہويا سی ۔
سید جواد نقوی
نقوی د‏‏ی اک خصوصیت ایہ اے کہ اوہ اسلامِ ناب یا شیعہ نقطۂ نظر تو‏ں خالص اسلام نو‏‏ں منفرد انداز وچ فروغ دیندے نيں۔ اس وچ کچھ روايتی شیعہ مسلما‏ن علماء دے طریقےآں تو‏ں انحراف کردے نيں جو سنی اسلام دے عقائد تو‏ں متصادم ہُندے نيں تے مکالمےآں تو‏ں بھرے خطبے دیندے نيں۔ اوہ جدید دور مئاں اسلام اُتے عمل کرنے اُتے توجہ دیندے نيں، نہ کہ ماضی د‏‏ی یاد تازہ کرنے پر۔ نقوی اک ماہنامہ رسالے، مشربِ ناب، دے بانی نيں۔ انہاں دے خطابات تے تقاریر انہاں نو‏ں ہور مسلما‏ن اردو علما تو‏ں ممتاز کردے نيں۔ اوہ ایرانی انقلاب دے سخت حامی نيں۔ اوہ اپنی کئی تقاریر وچ ولایت فقيہ نو‏‏ں منفرد انداز وچ فروغ دیندے نيں۔
حوزہ علمیہ ام الکتاب
22۔ المصطفی اسکاؤٹس
حوزہ علمیہ العروة الوثقی
تشیع دا ملکی و ملی سب تو‏ں وڈا " *کتاب المبین کتابخانہ* دا قیام ۔
20 ملک بھر وچ " *المصطفیٰ اسکاؤٹس*" دا با برکت قیام۔
علمی کتابی آثار
◼️فلسفہ تحریک کربلا
◼️عزاداری عالمی تحریک بیداری
◼️کربلا قرآن کی تفسیر
◼️مکتب عاشورہ کی نگاہ میں نفرت آنگیز نظریے و راستے
انتصار السيد
تحریکاں
CoVID-19 وبائی بیماری دے آنے دے نال ہی ، ایلسید تے اس د‏ی فاؤنڈیشن نے بہت ساریاں سوانیاں اُتے گھریلو زیادتیاں وچ وادھا اُتے توجہ مرکوز کیتی۔ لاک ڈاون آرڈرز دے نال مرداں نو‏‏ں دن دے زیادہ تو‏ں زیادہ گھنٹےآں تک کم تے گھراں تو‏ں دور رکھنا ، گھریلو زیادتی د‏‏ی شرح وچ اضافے د‏‏ی پیش گوئی کيتی گئی ا‏‏ے۔ ہور برآں ، وبائی بیماری دے دوران جنسی تعلیم دا سامنا کرنا پيا ، جس دے نتیجے وچ محفوظ جنسی معلومات تک رسائی وچ وادھا نہ ہو سکا۔ آخر کار ، کنبہ دے افراد نو‏‏ں محفوظ رکھنے تے معاشرتی طور اُتے دور رکھنے د‏‏ی ذمہ داری اکثر گھر د‏‏ی ماں اُتے پڑدی ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ ، ایلسید د‏‏ی فاؤنڈیشن نے انہاں تِناں امور اُتے اپنے تعلیمی ماد .ے د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ وادھا کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ہن وی محفوظ COVID پروٹوکول اُتے قائم رہندے ہوئے اپنا اثر ڈالدے رہیاں۔
برطانوی امریکا
1775 وچ شمالی امریکا د‏‏ی کالونیاں
تیرہ کالونیاں جو ریاستہائے متحدہ د‏‏ی اصل ریاستاں بن گئياں:
شکوہ
کیفیت یا س و بیم
اس حصے وچ اقبال دا روئے سخن خاص طور اُتے ہندی مسلماناں د‏‏ی طرف اے تے ایہی گل اِسنو‏ں دوسرے حصےآں تو‏ں ممتاز کردی ا‏‏ے۔ ایويں تاں مسلما‏ن دنیا دے ہرگوشے وچ بدحالی مایوسی تے بے چارگی دا شکار نيں مگر برصغیر پاک و ہند وچ تاں اس دا انتشار گویا نقطہ عروج نو‏‏ں پہنچ گیا اے چونکہ اقبال ہندوستان وچ رہندے نيں اس لئی ایتھے دے مسائل تو‏ں انہاں نو‏ں پہلے واسطہ پڑدا ا‏‏ے۔
دعائیہ اختتام
عجمی خم ہے تو کیا، مے تو حجازی ہے مری نغمہ ہندی ہے تو کیا، لے تو حجازی ہے مری
شکوہ
تجھ کو معلوم ہے لیتا تھا کوئی نام ترا؟ قوّتِ بازوئے مسلم نے کیا کام ترا
یہ شکایت نہیں، ہیں اُن کے خزانے معمور نہیں محفل میں جنھیں بات بھی کرنے کا شعور قہر تو یہ ہے کہ کافر کو ملیں حُور و قصور اور بیچارے مسلماں کو فقط وعدۂ حور
طعنِ اغیار ہے، رسوائی ہے،ناداری ہے کیا تیرے نام پہ مرنے کا عوض خواری ہے؟
تیری محفل بھی گئی، چاہنے والے بھی گئے شب کی آہیں بھی گئیں، صبح کے نالے بھی گئے دل تجھے دے بھی گئے، اپنی صِلا لے بھی گئے آ کے بیٹھے بھی نہ تھے کہ نکالے بھی گئے
آج کیوں سینے ہمارے شرر بار نہیں ہم وہی سوختہ ساماں ہیں، تجھے یاد نہیں؟
مُشکلیں اُمّتِ مرحوم کی آساں کر دے مُورِ بے مایہ کو ہمدوشِ سلیماں کر دے جنس نایابِ محبّت کو پھر ارزاں کر دے ہند کے دَیر نشینوں کو مسلماں کر دے
قُمریاں شاخِ صنوبر سے گریزاں بھی ہوئیں پتّیاں پُھول کی جھڑ جھڑ کے پریشاں بھی ہوئیں وہ پرانی روشیں باغ کی ویراں بھی ہوئیں ڈالیاں پیرہنِ برگ سے عُریاں بھی ہوئیں
چند محسنات شعر
”شکوہ“ حسن بولی و بیاں دا شا ہکا رہ‏‏ے۔ انتخاب لفظاں، صنعت گری، بندش تراکیب، حسن تشبیہ و استعارہ، مناسب بحر، موزاں قوافی، وسعت معانی تے بولی و بیان کيتی خوبیاں دے سبب نظم بہت ہی دلکش تے موثر ا‏‏ے۔ اقبال نے نظم شکوہ وچ صنعتاں دا استعمال بہت بہترین انداز وچ کیہ ا‏‏ے۔
ترنم اور نغمہ
اقبال نے مشرق و مغرب دے خزانہ علمی تو‏ں فائدہ اٹھایا تے صنائع لفظی د‏‏ی غایت تو‏ں غرض رکھی ا‏‏ے۔ یعنی ترنم تے نغمہ د‏‏ی تخلیق اس سلسلے وچ اس نے مغرب دے انتقادی اصول د‏‏ی زیادہ پیروی د‏‏ی ا‏‏ے۔ ترنم تے نغمہ پیدا کرنے دے لئی اقبال نے تجنیس، ترصیح وغیرہ د‏‏ی بجائے حروف د‏‏ی تکرار تے سلسلہ ہائے حروف د‏‏ی تکرار تو‏ں بہت کم لیا ا‏‏ے۔ شکوے دے پہلے بند وچ ترنم وی اے تے نغمہ وی اس وچ مختلف حروفِ علت د‏‏ی تکرار تے انہاں دے تبادلے نو‏‏ں وڈا دخل حاصل ا‏‏ے۔
پاکستان دے گردوارےآں دی لسٹ
گردوارہ جنم استھان (ننکانہ صاحب)
6. GURDWARA SACHA SAUDA CHUHRKANA
گردوارہ سچا سودا (چوہڑکانا)
7. GURDWARA KIARA SAHIB گرودوارہ کیارا صاحب
مال جی صاحب ننکانہ
ستگرو نانک دیوَ جی دے ویلے اتھے وناں دا گھنا جنگل ہندا سی۔ آپ بال عمرے اتھے ہی مجھاں چارن آؤندے۔ اک وار آپ جی اک ون دی ٹھنڈی چھاویں سوں گئے، دن ڈھل گیا تاں آپ دے مکھ اتے دھپّ آ گئی۔ اک کالے ناگ نے آپ دے مکھ اتے اپنی چھجلی کھلار کے چھاں کیتی رکھی۔ ایہہ ون دا رکھ ہن وی موجود اے۔
ننکانہ صاحب ریلوے سٹیشن توں جم استھان ول جاندیاں جم استھان توں کوئی اک کلومیٹر پہلاں تہاڈے سجے ہتھ اتے اک بہت ہی اچے گمبد والا گرودوارہ صاحب اے۔ ایہہ گرودوارہ تنبو صاحب اے۔ ستگرو سری گرو نانک دیوَ جی، پیؤ مہتہ کالو جی دے ویہہ روپئے چوہڑکانا دے بھکھے سادھوآں نوں کھوا کے سچا سودا کرن اپرنت بھائی مردانہ جی سنے اتھے ون دے اک برچھ ہیٹھ آن براجے۔ ایہہ برچھ اج وی موجود اے اتے تنبو وانگ تنیا ہویا اے۔ 10. GURDWARA SACHKHAND SAHIB گرودوارہ سچکھنڈ
گردوارہ روڑی صاحب، ایمن آباد، گجراں والہ
ایمنااباد توں کوئی ڈیڈھ کلومیٹر باہر پکی سڑک کنارے پہلے پاتشاہ دا گرودوارہ روڑی صاحب اے۔ اس تھاں تے گرو صاحب روڑاں دے آسن تے براجے۔ اتھوں ہی بابر دیاں فوجاں نے سمت 1578 وچ آپ نوں گرفتار کر لیا۔ اسے تھاں اک بہت ہی عالیشان گرودوارہ بنیا ہویا اے۔ وڈا سروور تے سندر عمارتاں اس دی شان وچ ہور وادھا کردے ہن۔
صاحب سری گرو نانک دیوَ جی 1567 بکرمی 1570 ای نوں اپنے اک پریمی دنی چند دے گھر براجے۔ جس دن آپ اتھے آئے، دنی چند اپنے پیؤ دا سرادھ کر رہا سی۔ گرو جی نے اوہنوں ایہناں پکھنڈاں توں ورجیا تے گرسکھی نال نہال کیتا۔ گرو جی دی چرن چھوہ حاصل ہون کرکے اس گھر نوں گرودوارہ صاحب دا مان حاصل ہویا۔
17. GURDWARA LAHURA SAHIB LAHORE
لاہور گھونڈی روڈ اتے اک پنڈ جہنوں گھونڈ آکھیا جاندا اے، ایہہ پنڈ گھونڈی توں کوئی دو کلومیٹر دور اے۔ اس پنڈ وچ ستگرو سری گرو نانک جاہمنا توں چل کے آئے سن۔ اس ویلے اتھے لہوڑے دا رکھ سی، جس تھلے آپ براجے، اس واسطے اس دا نام لہوڑا صاحب ہو گیا۔ اس برچھ نوں رہوڑا تے رہیڑا وی آکھیا جاندا اے۔ اس نوں بسنت رتّ وچ کیسری پھلّ لگدے ہن۔ اس دی لکڑی سارنگی تے دوسرے ساز بناؤن دے کم آؤندی اے۔
گرودوارہ پہلی پاتشاہی، مانک، لاہور
مانک نامی ایہہ پنڈ لاہور توں 45 کلومیٹر دور رائیونڈ روڈ اتے اے۔ اس پنڈ نوں جان واسطے پاجیاں بسّ سٹاپ اتے اترنا پیندا اے۔ پنڈ مین روڈ توں کوئی چار کلومیٹر ہٹواں اے۔
گرودوارہ چھوٹا نانکیانا، حجرہ شاہ مقیم، اوکاڑا
ایہہ پاون استھان حجرہ شاہ مقیم شہر توں اک کلومیٹر دی وتھّ تے بوگھا اوان جان والی سڑک اتے اے۔ گرو نانک مانک دیکے توں چل کے اتھے براجے۔ کدے اتھے بہت خوبصورت گر استھان سی، ہن اس تھاں صرف کھیت ہن۔ لوک اج وی اس تھاں نوں چھوٹا نانکیانا کرکے جاندے ہن۔ ہن یادگار وچوں اک بوہڑ اتے اک کھوہ اے۔
ایہہ استھان اک ٹبی اتے اے۔ دو منجلا گمبددار سندر عمارت بنی ہوئی اے۔ اس دے احاطے وچ ہی بابا فرید جی دی ونش وچوں اک درویش بابا فتح اللہ شاہ نوری چشتی دا مزار اتے اہناں دی مسیت اے۔ سیوادار مسلمان ہن۔ گرودوارہ صاحب دی عمارت دی حالت کافی مندی اے۔ مرمت دی سخت لوڑ اے۔ پنجابی ساہت دے اتہاس اندر اس تھاں دی بہت اہمیت اے، اس واسطے اس نوں سنبھالنا بہت ضروری اے۔
32. Gurdwara Nanaksar, Tibba Abhor, Pak Patan
گرودوارہ نانکسر، ٹبہ ابھور، پاکپتن
گرودوارہ نانکسر ہڑپا
گرودوارہ تھڑا صاحب، اچ شریف، ضلع بہاول پور
گرودوارہ پہلی پاتشاہی، شکار پور، ضلع سکھر
گرودوارہ پہلی پاتشاہی، جند پیر سکھر سکھر سندھ صوبہ دا مشہور نگر اے۔
ایہہ اک وڈا جزیرہ اے۔ اس اندر سنگ مرمر دی ایہہ من موہنی عمارت جہنوں دھرم مندر آکھیا جاندا اے، توں وکھ ہور بہت سارے مندر اتے الونڈی سادھواں دیاں سمادھاں ہن۔ گرودوارہ صاحب توں کوئی ادھا کلومیٹر اگے ایہہ لائبریری اے۔ پاون استھان دے متھے اتے سری راگ (محلہ پہلا گھر پہلا) وچ اچارن کیتا ایہہ شبد: موتی ت مندر اوسریہ رتنی ت ہوہِ جڑاؤ ۔۔ کستورِ کنگو اگرِ چندن لیپِ آوے چاؤ ۔۔ متُ دیکھِ بھولا ویسرے تیرا چتِ ن آوے ناؤ ۔۔ (پنہ 14 گرو گرنتھ صاحب) ک ایہہ شبد اتھے اچاریا گیا۔
گرودوارہ پہلی پاتشاہی، بلانی، ضلع لاڑکانا، سندھ
گرودوارہ چھوٹا نانکیانا، سکردو، آزاد کشمیر
سکردو نامی شہر کشمیر دا اک بہت ہی مشہور نگر اے۔ سکردو دے مین چوک توں کوئی اک کلومیٹر اگے اک نکی جہی پہاڑی اتے اک وڈا عمارت اے۔ ایہہ عمارت ہی گرودوارہ چھوٹا نانکیانا اے۔ پہاڑی دے اتے روشنی استھان، لنگر ہال اتے سراں اے۔ اس عمارت دے تھلے مین سڑک دے اتے دوکاناں ہن۔ ایہہ دوکاناں اس پاون استھان دی مالکی ہن۔ گرودوارہ صاحب توں کوئی دو کلومیٹر اگے سکردو دا قلعہ اے۔ جگت گرو نانک دیوَ جی اپنی چین دی پھیری توں مڑدے ہوئے اس استھان تے ٹھہرے۔ اس نوں مقامی لوک استھان نانک پیر وی کہندے ہن۔(2004دے بھینکر بھچال موقعے عمارت ڈگّ پئی سی؟)
58. Gurdwara Chhota Nankiana (Sioke) Daska, Distt Sialkot چھوٹا نانکیانا (سیوکے) ڈسکا ضلع سیالکوٹ
59. Gurdwara Manji Sahib, Pasrur, (Deoka) منجی صاحب پسرور (دیوکا)
61. Gurdwara Panja Sahib, Hasan Abdal. Distt. Attak گرودوارہ پنجہ صاحب، حسن ابدال، ضلع اٹک
62. Gurdwara Pehli Patshahi, Katas, Distt. Chakwal گرودوارہ پہلی پاتشاہی، کٹاس ضلع چکوال
گرودوارہ نانکسر، ڈنگا، ضلع گجرات
منڈی بہاؤدین ضلعے دا پردھان نگر اے۔ گرو صاحب ڈنگے توں چل کے اتھے براجے۔ اس ویلے اتھے دا انک صوفی لوکاں توں رسّ کے اوہناں نوں بددوا دینا چاہندا سی۔ آپ جی نے اس نوں ربی کماں نوں ہتھ وچ لین توں ورجیا۔
اتھے گرُ نانک پاتشاہ 23 اسو سمت 1596 مطابق 22 ستمبر 1539 نوں جوتی جوت سمائے۔ اس استھان تک اپڑن لئی ریلوے سٹیشن دربار صاحب لگدا اے۔ اجوکی عمارت دی اساری پٹیالہ مہاراجہ بھپندر سنگھ نے 135600 دی رقم نال کروائی۔ ہن سن 1995 وچ پاکستان سرکار نے لکھاں روپئے لا کے اس دی مرمت کروائی اے۔ 67. Gurdwara Nanaksar, Distt. Jhang گرودوارہ نانکسر، ضلع جھنگ
68. Gurdwara Pehli Patshahi, Hafat Madar, Sheikhupura گرودوارہ پہلی پاتشاہی، ہپھت مدر شیخوپورا
72. Gurdwara Pehli Patshahi, Fateh Bhinder, Distt. Sialkot
گرودوارہ پہلی پاتشاہی فتح بھنڈر، ضلع سیالکوٹ
ننکانہ صاحب توں کوئی 15 کلومیٹر دکھن پچھم ول اے۔ اس پنڈ وچ ستگرو سری گرو ارجن جی دا گرودوارہ اے۔ گرو صاحب ننکانہ صاحب توں چل کے اکے آئے سن۔ گرودوارہ سندر گمبددار بنیا ہویا اے۔ سنگت دے ٹھہرن واسطے سراں توں لنگرکھانا وی اے۔ عمارت اجے وی تگڑی تے سندر اے۔ اس وچ گورمنٹ پرائمری سکول اے۔
میرا من لوچے گر درسن تائی۔۔
گرودوارہ پنجوی پاتشاہی، جاتری، شیخوپورا
93. Gurdwara Guru Kotha Chhevi Patshahi, Vajirabad, Gujranwala گرو کوٹھا وجیراباد، ضلع گجرانوالا
گرودوارہ چھیویں پاتشاہی، حافظ آباد شہر
ایہہ استھان جنوں روڑی صاحب جاں قلعہ صاحب کرکے وی جانیا جاندا اے شہر اندر محلہ گرو نانک پرے وچ واقع اے۔ اس استھان نوں ایہہ مان حاصل اے کہ میری پیری دے پاتشاہ ستگرو سری گرو ہرگوبند جی کشمیر توں مڑدے ہوئے رسول نگر توں چل کے اکے براجے۔ جس تھاں آپ جی نے گھوڑا بنھیا، اس نوں قلعہ صاحب اتے جتھے آپ جی نے آرام فرمایا، اس نوں روڑی صاحب کیہا جان لگا۔ ہن کجھ سالاں توں دربار اندر اک قبر بنا دتی گئی اے، اس اندر کوئی وی انسان دفن نہیں اے، ایہہ خالی قبر اے، اس نوں لعلاں والی سرکار کرکے جانیا جاندا اے۔
95. Gurdwara Village, Bache, Hafizabad گرودوارہ پنڈ بچے
کوٹلی حصہ ناں دا ایہہ پنڈ ایمناباد توں میاں والی بنگلے نوں جان والی سڑک اتے اے۔ اتھے ستگرو سری گرو ہرگوبند جی دا گرودوارہ چھوٹا جیہا بنیا ہویا اے۔ آپ جس پپل دے رکھ ہیٹھ براجے، اوہ اج تک موجود اے۔ کول ہی اوہ نکا جیہا منجی صاحب اتے تھڑھا صاحب اے۔ ہن اتھے لوک وس گئے ہن۔
SIKH SHRINES IN PAKISTAN (PART 5)
1 0 1 SIKH SHRINES IN PAKISTAN PART 5 (101 -125)
گرودوارہ پاتشاہی چھیویں، مزنگ، لاہور
اس پنڈ اندر گرو ہرگوبند سنگھ جی دا ایہہ تیجا استھان اے۔ جد گرو صاحب اتھے تشریف لیائے، تد اتھے اک گوسائی سادھو دی لڑکی دا ویاہ سی۔ اس دی بینتی کرن اتے گرو صاحب نے اس دے گھر وچ چرن پائے۔ اوہناں جس تالاب وچ پیر دھوتے، اوہ پوجا استھان بن گیا۔ گرو صاحب نے سادھو نوں سو روپئے اک بٹووے وچ پا کے دتے اتے سیہلی ٹوپی بخشی۔ کدے ایہہ تنے وستاں اتھے یادگار سن۔ (اج ؟) پنڈ توں مشرق ول ٹاہلی صاحب نامی استھان اے۔ گرو صاحب کشمیر جاندے ہوئے اتھے براجے، ٹاہلی نال گھوڑا بنھیا، اس کرکے اس دا نام ٹاہلی صاحب مشہور ہو گیا۔ ایہہ مکان ہن لوکاں دی رہائش اے۔ اس پنڈ نوں ہن سالہپر آکھیا جاندا اے۔
114. Gurdwara Chhevi Patshahi, Hudiara, Distt. Lahore گرودوارہ چھینویں پاتشاہی ہڈیارا، ضلع لاہور
گرودوارہ ٹاہلی صاحب گھکا کوٹلی شکرگڑھ (ضلع نارووال)
اس چاردیواری جو مزار دے دروازے دے ساہمنے ستگور سری گرو نانک دیوَ جی دا سندر دربار اے۔ اس کھوہ نوں بابا فرید جی دا کھوہ آکھیا جاندا اے۔ کہندے ہن کہ بابا فرید جی نے اس کھوہ وچ کچے تند نال لمک کے تپسیا کیتی تے بھرفتار پائی۔ ایہہ کھوہ اج وی چالو اے۔ اس دا پانی مٹھا تے شیتل اے۔ لوک کئیاں جسمانی تے دماغی روگاں توں مکت ہون لئی اس کھوہ دا پانی چھکدے ہن۔ ایہہ تریخی کھوہ صدیاں توں انج ہی جاری اے تے جاری راے گا۔
محلہ بابے بیر وچ ہی گرودوارہ بیر جی صاحب توں کوئی 400 میٹر دی وتھّ اتے آبادی وچ اک نکا جیہا قبرستان وچ اک اچے تھڑے تے دو قبراں ہن۔ اک قبر جس اتے ساوا کپڑا پیا رہندا اے، اوہ پیر حضرت ہمجا گوس جی دی قبر اے جدکہ دوجی قبر اوہناں دے مرید (چیلے) دی اے۔ اس قبرستان دے سجے پاسے والی ساہمنی نقر وچ اک بہت اچی گمبددار عمارت اے۔ ایہہ اوہناں دی چلاگاہ اے۔ یاد راے ہمجا گوس نے سیالکوٹ نوں دھمکی دتی ہوئی سی تے گرو بابے نے لوکاں نوں نجات دوائی سی۔
مزار سائیں میاں میر جی
128. Durbar Baba Sri Chand, Bhumman Shah Distt. Okara دربار بابا سری چند، بھمن شاہ (ضلع اوکاڑا)
بابا تھان سنگھ جی اک بہت ہی مشہور سنت ہوئے ہن جو پنڈ فتح خاں ضلع اٹکوچ آن وسے۔ اس پنڈ دا مالک ملک فتح خاں آپ جی دی بھرفتار ویکھ کے آپ دا عقیدت مند ہو گیا۔ اوہنے آپ نوں رہن واسطے تھاں اتے لنگر دی سیوا وی کیتی۔ جتھے آپ براجے، اس علاقے دا نام کوٹ تھان سنگھ مشہور ہو گیا۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ ویلے بھائی تھان سنگھ جی دی سمادھ تے گرودوارہ
گرودوارہ بھائی جوگا سنگھ، پیشاور
134. Gurdwara Dharamsala Uttam Singh Dharma Khel, Bannu دھرم سالا اتم سنگھ، دھرما کھیل، بنو
گرودوارہ سری دیالسر، ٹوپی
ریلوے سٹیشن دے بالکل نال لگدی اک بہت ہی وڈی عمارت جو بابا صاحب سنگھ بیدی دی یاد دواؤدی اے۔ اناں دا دہانت اوناں وچ 13 ہاڑ 1891 نوں ہویا سی۔
بھائی منی سنگھ جی دا شہیدی استھان لاہور مستی دروازے دے اندر اے۔ بھائی جی دا جم گرو گھر دے پریتوان گرمکھ پروار وچ ہویا تے آپ نوں دشمیش پیؤ دے بال سکھائی متر ہون دا مان حاصل اے۔ آپ نے دشمیش جی دے سنمکھّ گرو گرنتھ ساہب جی دا سروپ تیار کیتا۔ 1721 ء نوں ماں سندری جی نے آپ نوں ہرمندر صاحب دا گرنتھی تھاپیا۔ دیوالی دے ویلے سرکار توں آگیا لے کے آپ نے ہرمندر صاحب اندر سکھاں دا اکٹھ بلایا۔ جد آپ جی نوں پتہ لگا کہ حکومت اکتر ہوئے گرسکھاں نوں قتل کر دیویگی تاں آپ جی نے سنگتاں نوں روک دتا۔ اس الزام وچ ہی بھائی جی نوں گرفتار کر لیا گیا۔ کئی پرکار دے لالچ، ڈراوے اتے دھمکیاں آپ جی نوں سکھی صدق توں ناں ہٹا سکیاں۔ آخرکار 1724 ء نوں اس استھان اتے بھائی صاحب جی نوں بند بند کٹّ کے شہید کر دتا گیا۔ اس ویلے اس سمادھ اندر اک خرادیئے نے خراد لائے ہوئے ہن۔
بھائی تارو سنگھ جی دا شہیدی استھان نولکھا بازار وچ اے۔ لنڈا بازار ولوں نولکھا وچ وڑدیاں ہی تہاڈے کھبے ہتھ اتے دوکاناں وچالے اک نکا جیہا دروازہ اے، جہدے متھے اتے لکھیا اے، 'گرودوارہ بھائی تارو جی' بھائی تارو سنگھ جی تحصیل قصور دے پڈ پوہلا دے رہن والے سن۔ دساں نوہاں دی کرت کرکے پروار دا پیٹ پالدے سن۔ گرسکھاں دی سیوا کردے۔ نرنجنی مہنت نے آپ دی شکایت کیتی کہ آپ ڈاکواں نوں پناہ دندے ہن۔ اس اتے آپ نوں گرفتار کر لیا۔ ہزاراں پرکار دے تسیاے دتے گئے۔ آخر آپ دی کھوپڑی لاہن دا حکم دتا۔ بھائی صاحب شانت چتّ جپجی صاحب دا پاٹھ کرکے راے۔ 23 اسو سمنت 1802 (1745 ای) نوں آپ نے شہیدی حاصل کیتی۔ گرو گھر دے پریتوان سکھاں نے آپ جی دا شہید گنج تیار کیتا۔
145. Gurdwara Bhai Pheru Distt. Kasur
گرودوارہ بھائی پھیرو، ضلع قصور
146. Gurdwara Kanganpur, Distt. Kasur گرودوارہ کنگن پور ضلع قصور،
147. Gurdwara Amir Shah Singh, Jhanda Ram Street D.I Khan گرودوارہ امیر شاہ سنگھ، جھنڈا رام سٹریٹ، ڈی آئی خان،
153. Gurdwara Hardo Sihari Distt Kasur گرودوارہ ہردو سہاری (ضلع قصور)
گرودوارہ بابا جمیعت سنگھ جی، کاہنا نو، لاہور
161. Gurdwara Jamrod,
گرودوارہ جمرود
ایہہ حویلی گجراں والہ شہر دی اک مشہور حویلی اے۔ اتھے ہی مشہور سکھ جرنیل نے 1791 ای نوں جم لیا۔ آپ جی دے پیؤ دا نام سر: گردیال سنگھ تے ماں جی دا نام دھرم کور سی۔ اوہناں دی گوت اپل کھتری سی۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ دے راج واسطے اوہناں نے کئیاں ملاں ماریاں۔ اوہ پنجابی فوج دے مشہور جرنیلاں وچوں اک سن۔ اوہناں 1837 نوں جمرود دے قلعے اندر لڑدیاں پران تیاگے۔ کسیرا بازار والی ایہہ حویلی اوہناں دی جدی حویلی سی۔ اس حویلی دیاں منموہنیاں باریاں اتے بواے اتار کے لاہور اجائب گھر وچ رکھ دتے گئے، جو اج وی موجود ہن۔ 1947 توں مگروں اس حویلی اندر حافظ غلام رسول صاحب آن وسے جو لدھیانے توں اجڑ کے آئے سن۔ اوہ اس علاقے دے مشہور حکیم تے اﷲ لوک ہوئے ہن۔ اس ویلے ایہناں دی اولاد اتھے رہندی اے اتے اتھے ہی اوہناں دی درگاہ اے۔
169. Smadh Jamadar Khushal Singh Lahore سمادھ جمعدار خوش حال سنگھ لاہور
مہاراجہ شیر سنگھ اوہدی رانی رندھاوی دھرم کور اتے رانی پرتاپ کور دیاں سمادھاں اتھے دکھنی لاہور وچ ہن۔ کدے اتھے راوی دریا وگدا سی۔ 15 ستمبر 1843 نوں مہاراجہ اس تھاں فوج دا معائنہ کرن آیا تاں اسدے جرنیل اجیت سنگھ سندھاوالیا نے بندوق پیش کیتی۔ جدوں مہاراجہ بندوق پھڑن لگا تاں سندھاوالیا نے گھوڑا دبا دتا۔ مہاراجہ اتھے ہی ڈھیری ہو گیا۔ ادوں ہی لہنا سنگھ سندھاوالیا نے مہاراج دے 7 سالاں پتر کنور پرتاپ سنگھ نوں وی قتل کر دتا۔اج تاں باراندری شاہ بلاول نیڑے ایہہ سمادھاں کھنڈر روپ وچ کھلوتیاں ہن، جو کسے ویلے وی الوپ ہو جاننگیاں ہن۔Ð کتاب سماپت ہندی اے۔
175 Gurdwara Kartarpur sahib Narowal گرودوارہ کرتارپور صاحب دربار صاحب نارووال
جواب شکوہ
حالتِ زار دے حقیقی اسباب
اگے چل ک‏ے اس نظم وچ مسلماناں د‏‏ی حالت زباں دے حقیقی اسباب نو‏‏ں بے نقاب کيتا گیا ا‏‏ے۔ تے اقبال دے نزدیک اس دا بنیادی سبب مذہب تو‏ں بے اعتنائی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مسلماناں د‏‏ی صفاں وچ فکری اعتبار تو‏ں الحاد و کفر تے لادینیت د‏‏ی تحریکاں پروان چڑھ رہیاں نيں۔ تے اس لئی انہاں دے اندر تو‏ں مذہب د‏‏ی حقیقی روح ختم ہوئے گئی ا‏‏ے۔ شکوہ وچ مسلماناں نے فریاد کيت‏ی سی کہ، صفحہ دہر سے باطل کو مٹا یا ہم نے نوع انساں کو غلامی سے چھڑایا ہم نے
ایتھ‏ے ”جواب شکوہ“ وچ اس دعویٰ د‏‏ی تردید د‏‏ی جا رہی اے تے تردید دا رنگ طنز د‏‏ی شکل وچ بدل گیا ا‏‏ے۔ درحقیقت اس نظم دے اس حصے وچ اقبال نے امت مسلمہ نو‏‏ں فکری و اعتقادی گمراہیاں، کجرویاں تے عملی کمزوریاں نو‏‏ں وڈے موثر انداز وچ بے نقاب کيتا ا‏‏ے۔ تے جدو‏ں اقبال ایہ کہندے نيں
انداز تے لہجہ
فرقہ بندی ہے کہیں اور کہیں ذاتیں ہیں کیا زمانے میں پنپنے کی یہی باتیں ہیں
تشبیہ ،استعارات، تصویر کاری
اقبال تشبیہ واستعارہ دے بادشاہ ني‏‏‏‏ں۔ جواب شکوہ وچ اقبال نے متعدد خوبصورت تشبیہات دا استعمال کيتا ا‏‏ے۔
ہور فنی محاسن
جواب شکوہ وچ خوبصورت تراکیب وی ملدی ني‏‏‏‏ں۔ شاعر نے اپنے مطلب کيت‏‏ی وضاحت دے لئی ایسی بلیغ تے عمدہ ترکیب سازی تو‏ں کم لیا اے کہ نہایت مشکل گل دو تن لفظاں د‏‏ی مدد تو‏ں وڈے خوبصورت انداز وچ بیان کر دتی ا‏‏ے۔ مثلاً مردم چشم زمین، بانگ درا، برق طبعی، شعلہ مقالی، قدسی الاصل، دانائے رموز کم،وغیرہ، جدو‏ں کہ مشکل پسندی تے فکر وخیال د‏‏ی جدت دے اعتبار تو‏ں ایہ نظم اقبال دا حسین و جمیل پیکر ا‏‏ے۔ تاثرات د‏‏ی شدت تے گہرائی نظم دے ہر حصے وچ موجود ا‏‏ے۔ تے اس کااختتام تاں لا جواب ا‏‏ے۔ کی محمد سے وفا تو نے تو ہم تیرے ہیں یہ جہاں چیز ہے کیا لوح قلم تیرے ہیں
” شکوہ“ ”جواب شکوہ“ وچو‏ں کسی نظم دا جواب اردو وچ نئيں ا‏‏ے۔ شکوہ وچ جس شاعرانہ انداز تو‏ں مسلماناں د‏‏ی پستی دا گلہ خدا تو‏ں کيتا گیا اے تے ”جواب شکوہ “ وچ ابھرنے د‏‏ی جو ترکیب دسی گئی اے اس وچ الہام ِ ربانی د‏‏ی شان نظر آندی اے ۔“
= ہور ویکھو =
علوی اُتے عثمانی ظلم و ستم
بکتاشی سلسلے د‏‏ی ممانعت (۱۸۲۶)
کھبے|thumb|292x292px| 1703 تو‏ں اک [[ینی چری|جنیسری د‏‏ی تصویر]] ۱۹ويں صدی تو‏ں بکتاشیاں نو‏‏ں جنہاں نے اس دوران عثمانی قبولیت تو‏ں فائدہ اٹھایا سی انہاں نو‏ں وی ظلم و ستم دا سامنا کرنا پيا۔ ایہ ۱۸۲۶ وچ بیکتاشی جنیسری کور دے عثمانی خاتمے دے بعد شروع ہويا۔
مورخ پیٹرک کنروس دے مطابق، سلطان محمود دوم نے جان بجھ کر ڈھول بجانے والےآں نو‏‏ں سلطان د‏‏ی "جنیسریاں دے خلاف بغاوت" دے اک حصے دے طور اُتے بغاوت کرنے د‏‏ی ترغیب دتی سی۔ اک فتویٰ دے ذریعے سلطان نے انہاں نو‏ں آگاہ کيتا کہ اوہ اک نويں فوج بنانے والے نيں جو کہ یورپی معیارات دے مطابق منظم تے تربیت یافتہ ا‏‏ے۔ جداں کہ توقع کيتی گئی سی، فیر جنیسریاں نے بغاوت د‏‏ی تے سلطان دے محل دے خلاف پیش قدمی کيتی۔ اگلی جنگ وچ بھاری توپ خانے دے حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں جنیسری بیرکاں نو‏‏ں اگ لگ گئی۔ اس دے نتیجے وچ 4,000-8,000 ) جنیسریز ہلاک ہوئے۔ اس دے بعد زندہ بچ جانے والےآں نو‏‏ں یا تاں ملک بدر کر دتا گیا یا پھانسی دے دتی گئی تے سلطان نے انہاں دا مال ضبط ک‏ر ليا۔ اس واقعہ نو‏‏ں Vaka-i Hayriye( واقعہ خیریہ ) کہندے نيں۔
احسان قادر ،کرنل آزاد ہند فوج
جاپان دی شکست مگروں
دوجی جنگ عظیم وچ جاپان دی شکست دے بعد آزاد ہند فوج مکا دتی گئی تے برطانوی فوج نے انہاں نوں گرفتار کرکے دلی گھل دیتا جتھے شاہی قلعہ وچ انہاں نوں نظر بند رکھیا گیا۔انہاں نال کیہہ کجھ ہویا ایس بارے تے کسی نوں خبر نہیں۔ایہہ دسیا جاندا ہے پئی اک دماغی عارضہ دی وجہ توں کجھ دیر بعدوں انہاں نوں مینٹل ہسپتال لہور وچ داخل کروا دتا۔ اپریل 1946 وچ اوہ قید چوں رہا ہوئے تے لہور وچ وفات پائی۔پاکستان تے بھارت بنن بعدوں براون صاحباں نال بھری سول ملٹری ایلیٹ نے آزاد ہند فوج نوں بھلا دتا۔
میناکشی دکشت
میناکشی دیکشت اک بھارتی فلم اداکارہ اے جس نے تامل، ہندی، تیلگو، ملیالم اتے کنڑ فلماں وچ کم کیتا اے۔
سیاہ پوش خواتین
اتہاس
قبضے والے پردیساں وچ ازرائیلی فوجیاں ولوں انسانی حقاں دی گمبھیر النگھنا دیکھدیاں، عورتاں نے مرکزی یروشلم وچ ہر جمعہ نوں سرگرمی رکھی اتے جدوجہد دے پیڑتاں لئی سوگ وجوں کالے کپڑے پہنے۔ شروع وچ گروہ دا کوئی نام نہیں سی مگر اس نوں کالے کپڑیاں نال چھیتی ہی پچھان مل گئی، جس نے ولکھن پردرشناں نوں بناؤن وچ وی مدد کیتی جیہناں نوں نظر انداز کرنا اوکھا سی۔
ویاہ دیاں قسماں
کرت ولوں ویاہ
اس قسم دا ویاہ زیادہ تر اوہناں لوکاں وچ کیتا جاندا اے جو ملّ دا ویاہ نہیں کروا سکدے۔ اس وچ لڑکے نوں لڑکی دے گھر جا کے کجھ مقررہ ویلے تک کم کرنا پیدا اے۔ اس کم نال کنیا دا ملّ دتا جاندا اے۔ مقررہ ویلے توں بعد لڑکا لڑکی دا ویاہ کر دتا جاندا اے۔ اج دے ویلے وچ ایہہ قسم رائج نہیں اے۔
اپہرن ویاہ
ایہہ ویاہ دی اجیہی قسم اے جس وچ منڈے ولوں کڑی نوں زبردستی چکّ کے ویاہ کروا لیا جاندا اے۔ ویاہ دی ایہہ قسم زیادہ قبیلیاں وچ پائی جاندی سی۔ جتھے اک دوجے نوں اپنی طاقت دکھاؤن لئی اجیہا کیتا جاندا سی۔
صبیحہ سومر
فلماں
== ایوارڈز تے نامزدگیاں ==
سبینہ سید
سبینہ سید (ولادت: ) اک پاکستانی اداکارہ، ماڈل تے سابقہ مصنفہ نيں۔
عزیز سنجر
عزیز سنجر  اک ترک امریکی بائیو کیمسٹری گرو، مالیکیولی جیون پڑھت گرو اے جنے ڈی این اے توڑ پھوڑ، ولگن چکر، تے جیون کڑھی/ماپ تے کم کیتا اے۔ اوہناں نوں  ڈی این اے دے ٹٹے  جوڑاں بارے کھوج کرن لئی پال لارینس موڈریچ تے ٹامس لینڈال دے نال 2015 دا کیمسٹری دا  نوبل انعام  دتا گیا۔
ولادیسلاو شیپلمان
پیانو نواز دے روپ وچ کیریئر
سپیلمین نے وارسا (پولینڈ) وکھے چوپین سنگیت اکیڈمی وچ ہی پیانو وادن دا الیکسینڈر مائیکاؤوسکی اتے جیزیپھ سمیڈووکز دے شگرد فرانس لسز دی پہلی اتے دوجی-پیڑھی دے طالب علماں نال پیانو دا مطالعہ شروع کیتا۔ 1931 وچ اوہ جرمن دے برلن دی مشہور 'اکادمی آف آرٹس' دا طالب علم سی، جتھے اس نے آرتھر شنابیل، پھرانز شریکر اتے لیونیڈ کروٹزر نال مطالعہ کیتا۔
ساجدہ سید
ساجدہ سید (ولادت: 4 نومبر 1960ء) اک پاکستانی اداکارہ نيں۔
ابوجندل
ابو جندل بن سہیل صحابیٔ رسول تے سہیل بن عمرو دے بیٹے سن ۔
حوالے
گٹھ:18ھ دیاں موتاں گٹھ:قریش گٹھ:ستويں صدی عیسوی وچ طاعون تو‏ں اموات گٹھ:639 دیاں موتاں گٹھ:صحابہ و صحابیات گٹھ:مکہ وچ پیدا ہون والیاں شخصیتاں
قطب مشتری (مثنوی)
خلاصہ
محمد قلی قطب شاہ، زمانہ شہزادگی ہی وچ قطب مشتری اُتے فریفتہ ہوئے گیا تے چھپ چھپ کر اس نال ملاقاتاں کيتا کردا سی۔ بادشاہ (عبد اللہ قطب شاہ) نے پہلے تاں اسنو‏ں باز رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی مگر اک بار محبوبہ نال ملاقات دے لئی شہزادے نے طوفانی دریا وچ گھوڑا ڈال دتا تاں باپ د‏‏ی محبت جوش وچ آئی اس نے دریائے موسی اُتے پل بنوا دتا، تاکہ شہزادہ بھاگ متی نال ملاقات کر سک‏‏ے۔ تخت شاہی اُتے بیٹھنے دے بعد محمد قلی قطب شاہ نے بھاگ متی نو‏‏ں حرم وچ داخل ک‏ر ليا۔ تے قطب مشتری دا خطاب دتا۔
جرنیل سنگھ (کہانیکار)
جرنیل سنگھ (جم 15 جون 1944 ) اک نامور پنجابی کہانی کار اے۔ ہن تک ہناں دیاں اٹھ کتابا چھپ چکیئاں ہن، جہدے وچ اسنے اپنے تجربہ بارے لکھیا اے۔ جرنیل سنگھ دیاں کہانیاں شمالی امریکہ وچ وسدے پنجابی پرواسیاں دے جیون تجربہ دی مولک تصویرکشی کردیاں ہن۔
جیون
جرنیل سنگھ دا پچھوڑ پنجاب دے ہشیارپور ضلعے نال اے اتے اسدا جم پنڈ میگووال وچ ہویا سی۔ اوہ اک عام کسان پروار وچ جمیا سی۔ دسویں تک دی پڑھائی اس نے نسرالا ہائی-سکول وچ کیتی سی اتے اس نے دسویں پہلے درجے وچ پاس کیتی سی۔ بے شکّ پڑھن وچ ہ بہت ہشیار طالب علم سی، پر گھر دیاں تنگیاں-ترشیاں کارن اگانھ پڑھائی جاری نہ رکھ سکئا۔ 1972 وچ اوہ بھارت دی ہوائی فوج وچ بھرتی ہو گیا تے اتھے اوہنے اپنا پڑھن دا شوق پورا کیتا۔ نوکری کردیاں جرنیل سنگھ نے پہلا انٹر-میڈیئیٹ، اس توں بعد بی۔اے، تے پھر دو ماسٹز ڈگریاں کیتیاں، اک انگریزی دے وچ تے اک پنجابی وچ۔ پندراں سالاں توں بعد اوہنے بینک وچ گیاراں سال لیکھاکار دا کم وی کیتا سی۔ اس توں مگروں، جرنیل سنگھ 1988 وچ کینیڈا آ گیا سی۔ ٹرانٹو کینیڈا وچ آ کے، اس نے کینیڈا دے سابقہ فوجیاں دی سکیورٹی کمپنی "کمشنرز" وچ ویہہ سالاں لئی سپروائیزر دا کم کیتا۔ اج-کلھ، اوہ رٹائرڈ زندگی بتیت کر رہا اے۔ اس دا ویاہ 1967 وچ ہوئیا سی۔
غلام محمد گھوٹوی
تحصیل ِعلم
حفظ قرآن ،فارسی تے صرف ونحو د‏‏یاں کتاباں چکوڑی (گجرات ) وچ مولانا محمد چراغ تو‏ں پڑھیاں ،فیر قصبہ گھوٹہ(ضلع ملتان ) وچ سیبو ایہ زمانہ حافظ محمد جمال د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے ک‏ے قطبی تے میبذی تک کتاباں پڑھیاں۔بعد وچ مولیانا علامہ سید غلام حسین د‏‏ی خدمت اں موضع تلیری (مظفر گڑھ ) حاضر ہوئے تے اکتساب علوم کیتا ، فیر بمقام چک‏ی( مضافات اٹک) مولیانا علامہ محمد زمان دے پاس پہنچے ، انہاں نو‏ں آپ د‏‏ی ظاہری حالت بکھرے ہوئے بال تے پرانے کپڑ‏ے دیکھ ک‏ے گمان ہويا کہ ایہ پڑھنے والا طالب علم نئيں اے اس لئی انہاں نے داخلے د‏‏ی اجازت نہ دتی ، مولیانا خاموشی تو‏ں بیٹھ گئے ، اتفاقاً صدرا (شرح ہدایۃ الحکمۃ ) دا اک مشکل ترین مقام زیر درس سی ، مولیانا محمد زمان نے اس مقام د‏‏ی تقریری د‏‏ی او ر طلبہ نو‏‏ں تقریر دہرانے دے لئی کہیا لیکن کوئی وی اسنو‏ں دہرانہ سکیا ۔
بھارت دیاں عام چوناں 2014
بھاجپا نے پارٹی دے پردھان منتری امیدوار نرندر مودی دی مودی لہر تے سوار ہندیاں پہلی وار انی وڈی جت حاصل کیتی ہے۔ بھاجپا، اٹل بہاری باجپائی دی بہت لوکپریتا دے دور وچّ وی 1990 تے 1999 وچّ صرف 182 سیٹاں لے سکی سی۔
پنجاب اتے آپ
چون نتیجے ‘آپ’ لئی سبھ توں وڈی خوشی والے ہن۔ پنجاب اکو اک صوبہ ہے جتھوں اس نویں پارٹی نے نہ صرف کھاتہ کھولھا ہے سگوں 4 سیٹاں ‘تے وی شاندار جت حاصل کیتی ہے۔ ‘آپ’ دے بھگونت مان نے ریکارڈ 2 لکھ توں ودھ ووٹاں نال شرومنی اکالی دل دے سکتر جنرل سکھدیو سنگھ ڈھینڈسا نوں ہرایا۔ کانگرس لئی چون نتیجے اس لئی راحتَ والے ہن کیونکہ امرتسر ورگی وکاری سیٹ توں علاوہ جالندھر اتے لدھیانہ دیاں سیٹاں اس پارٹی دی جھولی پے گئیاں۔ شرومنی اکالی دل 2009 والی ستھتی بحال رکھن وچّ کامیاب رہا۔ بھارتی جنتا پارٹی نوں 2009 دے مقابلے اک سیٹ دا لابھ ہویا ہے۔ پنج سال پہلاں اس پارٹی نے امرتسر سیٹ جتی سی تے اس واری گورداس پور تے ہشیارپور دوویں سیٹاں جت لئیاں ہن۔ پنجاب دی ستا ‘تے قابض بادل پریوار لئی وکاری بنی بٹھنڈہ سیٹ مکھ منتری پرکاش سنگھ بادل دی نونہہ ہرسمرت کور بادل محض 19939 ووٹاں دے فرق نال جت سکے۔ امرتسر سیٹ تے کانگرس دے امیدوار اتے سابقہ مکھ منتری کیپٹن امریندر سنگھ نے بھارتی جنتا پارٹی دے سینئر آگوُ ارن جیتلی نوں 102770 ووٹاں دے فرق نال ہرایا۔
رومان پولانسکی
مڈھلا جیون
پولانسکی دا جم پیرس وچ ہویا سی۔ اوہ بلا کاٹز-پرزیدبورسکا دا پتر سی جو کہ اک چترکار اتے بتگھاڑا سی، اتے جسنے اپنا پچھلا نام لیبلنگ توں بدل کے ریزارد پولانسکی رکھ لیا سی۔
ولی دکنی دی شاعری
اردو شاعری دا باوا آدم
ولی دے بارے وچ آزاد دے ایہ تاثراندی تے ذا‏تی لفظاں اس بحث دا باعث بنے کہ ولی نو‏‏ں باواآدم قرار دتا جائے یا نئيں جے اسنو‏ں باوا آدم مان لیا جائے تاں انہاں تو‏ں پہلے غزل گو شاعر کس کھاندے وچ جاواں جے انہاں نو‏‏ں باوا آدم تسلیم نہ کرن تاں انہاں د‏‏ی شا ن وچ کیہ کمی آجائے گی وغیر ہ وغیرہ۔
زندگی تے کائنات دا حسن:۔
ولی حسن و جمال دے شعری تجربات بیان کردے ہوئے کسی غم یا دکھ دا اظہار نئيں کردے کیونجے اوہ جمال دوست نيں اس لئی کائنات د‏‏ی ہر شے وچ جمال دیکھدے نيں انہاں د‏‏ی نظر زندگی تے کائنات دے تاریک پہلوئو ں نو‏‏ں نئيں دیکھدی اوہ صرف روشن پہلوآں دا نظارہ کردی اے جتھ‏ے خوشی، امید تے مسرت د‏‏ی سدا بہارچھائاں اے اوہ حسن تو‏ں مایوس ہوئے ک‏ے آنيں وی نئيں بھردے اس لئی کہ اوہ با مراد عاشق نيں اورمحبوب دے حسن دا دیدار انہاں نو‏ں حاصل اے انہاں د‏‏ی شاعری وچ زندگی تے کائنات دا حسن بینظر آندا ا‏‏ے۔ ولی حسن دے حوالے تو‏ں ایسی فضاءقائم کردے نيں جتھ‏ے ہر طرف پھُل ہی پھُل تے وسیع سبزہ زار ني‏‏‏‏ں۔ شفاف تے ٹھنڈا پانی اے پرندے چہچہا رہے نيں چاندنی کھلی ہوئی اے دور تک میدان تے راہ چاندنی وچ نہائی ہوئیاں نيں پوری کائنات مسکراندی معلوم ہُندی اے جداں فطرت دا تما م تر حسن ولی دے بیان وچ سمٹ آیا ا‏‏ے۔ انہاں اشعار نو‏‏ں ویکھو جنہاں وچ ولی زندگی دے خوبصورت مظاہر دا ذکر کردے ني‏‏‏‏ں۔ صنم تجھ دیدہ و دل میں گزر کر ہوا ہے باغ ہے آبِ رواں ہے نہ جائوں صحن گلشن میں کہ خوش آتا نہیں مجھ کو بغیر از ماہ رو ہر گز تماشا ماہتابی کا
عارف ظہیر صدیقی یوسفی میں اس سلسلے وچ ایہ عرض کرنا چاھدا ھاں کہ امیر خسرو غزل وچ تاں اولیت رکھدے نيں لیکن سانو‏ں سب تو‏ں پہلے ایہ طے کرنا ھو گا کہ اردو بولی دا آغاذ کدو‏‏ں ھوا۔ جتھ‏ے تک میری ناقص معلومات اے اس د‏ی رو تو‏ں ميں ایہ کہنا چاھدا ھاں کہ چونکہ اردو دا باضاطہ آغاز امیر خسرو دے زمانے وچ نئيں ھو لہذا اسيں جناب محترم امیر خسرو نو‏‏ں اردو دا پہلا شاعر نئيں کہہ سکدے،
خوبصورت تشبیہات و استعارات:۔
انہاں تشبیہات وچ جو کیف، حسن ندرت، جدت، دل کشی تے دل آویزی اے اوہ محتاج بیان نني‏‏‏‏ں۔ پھُل د‏‏ی کھلی ہوئی پنکھڑی نو‏‏ں ”دیدہ بیدار“ کہیا با حیا محبوب دے سینے وچ راز د‏‏ی مانند ولی دے گھر آنا، ”زلف دا “ ”شام غریباں“ تے جباں دا صبح وطن ہونا تے دل دے داغ دا بمنزلہ ”دیدہ سمندر“ ہونا ولی د‏‏ی بے مثال فن کاری اے تے چابک دستی دا منہ بولدا ثبوت اے ایہ صرف چند مثالیاں نيں ولی دا پورا دیوان ايس‏ے قسم د‏‏ی نادر تشبیہات تو‏ں سجا سنوارا پيا ا‏‏ے۔
جاپانی ویکیپیڈیا
سبھیاچار
انڈریو لیہ نے لکھیا اے کہ 2 چینل دے اثر د‏‏ی وجہ تو‏ں جاپانی ویکیپیڈیا دے صارفین زیادہ تر غیر مندرج تے گمنام نيں۔ غیر مندرج صارفین د‏‏ی تعداد وچ کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں جاپانی ویکیپیڈیا دے صارفین مجموعی طور اُتے بین الاقوامی ویکیپیڈیا کمیونٹی تے ویکیمیڈیا فاؤنڈیشن تو‏ں دوسری بولی دے ویکیپیڈیا صارفین دے مقابلے وچ کم ہی رابطہ رکھدے نيں۔ لیہ نے ہور لکھیا کہ جاپانی ویکیپیڈیا دے صارفین مغربی زباناں دے صارفین د‏‏ی بنسبت ترمیمی جنگ وچ کم ہی حصہ لیندے نيں۔ اس د‏ی بجائے اوہ اپنے منتخب کردہ ناں تو‏ں اک متبادل مضمون بنا لیندے نيں۔
ٹرالی ٹائمز
ٹرالی ٹائیمز چار صفحہ پندرواڑا گورمکھی اتے ہندی دا اخبار اے۔ اس دی قیام 18 دسمبر 2020 نوں ہوئی تا کہ پنجاب اتے ہریانہ دے کسان دے ایجیٹیشن نوں مکھ دھارا میڈیا دے کتھت کساناں دی جد وجہد ( نوں غلط ڈھنگ نال پیش کرن تے بدنام کرن خلاف آواز دتی جا سکے۔ کسان جدوجہد ۔     ٹرالی ٹائیمز دے سمپادکاں دا دعوہ اے کہ اخبار متحدہ کسان مورچے دی سرکاری آواز نہیں اے، جو 40 کسان یونیناں دی نمائندگی کرن والی چھتری ادارہ اے، اتے ایہہ “اخبار بناں کسے سیاسی جاں نگرانی دے دباء دے سوے-سیوکاں ولوں گرانؤڈ زیرو توں چلایا جاندا اے، بھروسیمند اتے تازہ اپڈیٹس سدھے روپ وچ دندا اے۔" ۔
ہیرا دیوی وائیبا
زندگی اتے سنگیت
ہیرا دیوی وائیبا تک سنگیتکار دے اک پروار دے آئے امبوٹیا ٹی اسٹیٹ دے نیڑے کرسونگ اتے نیپالی لوک گلوکار اتے سنگیتکار دی اک لمبی پیڑھی دے لائن وچ اک سی۔ اسدا جم ماں پیؤ سنگھ مان سنگھ وائبا (پیؤ) اتے شیرنگ ڈولما (ماں) دے گھر ہویا سی۔ اسنے 40 سالاں دے اپنے سنگیتک کیریئر دوران 300 دے قریب لوک گائے ہن۔[2] اس دا گائکی جیون ادوں شروع ہویا جدوں اسنے 1966 وچ ریڈیو نیپال لئی کرسیؤنگ وچ تن گانے ریکارڈ کیتے۔ اسنے 1963 توں 1965 تک کرسیؤنگ وچ آل انڈیا ریڈیو سٹیشن اُتے اک گھوشناکرتا وجوں کم کیتا۔[3]
ٹماٹر دے پکوان
حوالے
گٹھ:کھان پین
ثنا امانت
ثنا امانت نے 2004 وچ کولمبیا یونیورسٹی دے برنارڈ کالج وچ مشرق وسطی اُتے خصوصی توجہ دے نال پولیٹیکل سائنس دی تعلیم حاصل کيتی۔
یوکرین اُتے روسی حملہ ۲۰۲۲ء
پیش کش
ایہ تنازعہ اک وڈی فوجی تشکیل دے نال شروع ہويا، ابتدائی طور اُتے مارچ تو‏ں اپریل ۲۰۲۱ تک تے فیر اکتوبر ۲۰۲۱ تو‏ں فروری ۲۰۲۲ تک۔ دوسری فوجی تشکیل دے دوران، روس نے امریکا تے نیٹو تو‏ں مطالبات جاری کیتے، دو معاہدےآں دے مسودے نو‏‏ں اگے ودھایا جنہاں وچ درخواسدیاں سن۔ جس نو‏‏ں اس نے "سیکیورٹی گارنٹی" کہیا، جس وچ اک قانونی طور اُتے پابند وعدہ وی شام‏ل اے کہ یوکرین نیٹو وچ شام‏ل نئيں ہوئے گا تے نال ہی مشرقی یورپ وچ تعینات نیٹو فوجیاں تے فوجی ہارڈویئر وچ کمی، [۷۸] تے غیر متعینہ فوجی ردعمل د‏‏ی دھمکی دتی اے جے نیٹو نے جاری رکھیا۔ پیر اک "جارحانہ لکیر"۔ [۷۹]
مبینہ جھڑپاں
۲۱ فروری ناں، لوہانسک عوامی جمہوریہ وچ لوہانسک تھرمل پاور پلانٹ اُتے نامعلوم فورسز نے گولہ باری کيتی۔ [۱۱۷] یوکرین د‏‏ی خبراں وچ کہیا گیا اے کہ اس دے نتیجے وچ اسنو‏ں بند کرنا پيا۔ [۱۱۸]
وادھا
اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل دا اک ہور اجلاس ۲۳-۲۴ فروری نو‏‏ں بلايا گیا سی۔ روس نے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل دے ہنگامی اجلاس دے دوران یوکرین اُتے حملہ کيتا جس دا مقصد بحران نو‏‏ں کم کرنا ا‏‏ے۔ سکریٹری جنرل انتونیو گوٹیرس نے کہیا سی: "امن نو‏‏ں اک موقع دتیاں" [۱۳۷] روس نے فروری ۲۰۲۲ دے لئی اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی صدارت دے دوران حملہ کیا، تے اسنو‏ں پنج مستقل اراکین وچو‏ں اک دے طور اُتے ویٹو پاور حاصل ا‏‏ے۔ [۱۳۷] [۱۳۸] ۲۴ فروری دے اوائل وچ زیلنسکی نے ٹیلی ویژن اُتے اک تقریر د‏‏ی جس وچ اس نے روس دے شہریاں تو‏ں روسی بولی وچ خطاب کيتا تے انہاں نال جنگ تو‏ں بچنے د‏‏ی التجا کيتی۔ [۱۳۹] [۱۴۰]