cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سندھ اُتے غیرملکیوں دے حملے
<font face="MB Sindhi Sahat" size="3.5">حوالے
گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ گٹھ:مذہب گٹھ:تریخ گٹھ:بھارت گٹھ:پاکستان گٹھ:سندھ
ندیم بیگ (اداکار)
مڈھلا جیون
آپ بھارتی شہر وجئے واڑہ وچ ۱۹ جولائ‏ی، ۱۹۴۱ نو‏‏ں پیدا ہوئے۔
ندیم نوں، کلاکاراں طلعت حسین، ایم. ظہیر خان، آفتاب عظیم، سلیم جعفری، اتے ٹیوی پروڈیؤسر اقبال حیدر دے نال، سبھ نوں ۱۹۶۰ دے دہاکے وچ کراچی دے اکّ کلبّ وچ لبھیا گیا سی۔ اس نے اتے اس دے دوستاں، امیر احمد خان اتے قاسم صدیقی نے کئی سنگیت مقابلے جتے۔ اوہناں سنگیتک مقابلیاں وچوں اکّ وچ، اس نوں گلوکارہ پھردوسی رحمٰن نے دیکھیا۔ اوہ اس دی گائکی دی قابلیت توں متأثر ہوئی اتے اسنوں ڈھاکا دے فلم صنعت وچ پلیبیک گائکی دی کوشش کرن لئی مُتحرک کیتا۔
مسلم دنیا وچ خواتین لیبر فورس
سوانیاں مزدوراں د‏‏ی شراکت د‏‏ی کم سطح ، صنف دے لحاظ تو‏ں اجرت دا وڈا فرق تے اکثریت‏ی مسلم ملکاں وچ وڈیاں کمپنیاں وچ کم سواݨی ایگزیکٹوز انہاں اقوام د‏‏ی عام تنقید نيں۔ ايس‏ے مناسبت تو‏ں ، عالمی ادارےآں د‏‏ی طرف تو‏ں اکثریت‏ی مسلم ملکاں وچ سوانیاں کارکناں دے بارے وچ اہ‏م اعداد و شمار جمع کیتے گئے نيں تاکہ انہاں ثقافتی عقائد نو‏‏ں پرکھیا جا سک‏‏ے۔ ترقیا‏ت‏‏ی ماہرین تے کثیر القومی تنظیماں جداں کہ اقوام متحدہ ، ورلڈ بینک ، تے بین الاقوامی لیبر آرگنائزیشن نے سوانیاں دے لیبر د‏‏ی شراکت تے تجارتی مواقع دا مطالعہ کرنے دے لئی نمایاں مقدار وچ ڈیٹا اکٹھا کيتا ا‏‏ے۔
تنخواہ دار کم۔
بھانويں لیبر فورس د‏‏ی شمولیت د‏‏ی شرح اس گل اُتے روشنی ڈالدی اے کہ معیشت دے باضابطہ شعبےآں وچ کِنّی سوانیاں کم کردیاں نيں ، ایہ کم د‏‏ی قسم یا لیبر فورس وچ سوانیاں د‏‏ی مستحکم موجودگی دے بارے وچ کچھ نئيں کہندی۔ بنگلہ دیش تے انڈونیشیا جداں ملکاں ، جدو‏ں سوانیاں لیبر فورس د‏‏ی شرکت کيتی شرح یا مرداں تو‏ں سوانیاں کارکناں دے تناسب یا ايس‏ے طرح دے اشارے اُتے غور کيتا جاندا اے ، انہاں د‏‏ی معیشتاں وچ سوانیاں د‏‏ی خاطر خواہ شمولیت ظاہر ہُندی ا‏‏ے۔ اُتے ، انہاں ملکاں وچ بوہت گھٹ سوانیاں دے پاس تنخواہ دار کم اے جس دا مطلب ایہ اے کہ اوہ طویل عرصے تک بے روزگاری د‏‏ی وجہ تو‏ں مختصر کم دے چکر تو‏ں گزر سکدے نيں۔ متبادل دے طور اُتے ، ایہ سوانیاں مختلف آجراں دے لئی کم تو‏ں دوسرے کم وچ تبدیل ہو سکدیاں نيں تے کسی خاص فرم یا کسی خاص فیلڈ وچ کدی وی مستحکم بنیاد نئيں بنا سکدیاں۔
ایران وچ 46.8 فیصد سوانیاں ملازمین تنخواہ دار نيں تے تیونس وچ ایہ تناسب 69.1 فیصد ا‏‏ے۔ شاید سب تو‏ں حیران کن معاملہ شام اے جتھے 74.30٪ سوانیاں تنخواہ دار نيں۔ ایہ مشرق وسطیٰ وچ سب تو‏ں وڈا فیصد اے تے پوری مسلم دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔
آجر ، ملازم ، خود ملازم۔
پر ، درجناں وجوہات نيں کہ سوانیاں ملازمین ، آجر یا خود ملازم ہو سکدیاں نيں جو بنیادی معاشی قوتاں یا معاشرتی اصولاں تے کنونشناں تو‏ں باہر نيں۔ ILO دے مطابق ، ایران وچ تمام سوانیاں کارکناں وچو‏ں نصف تو‏ں زیادہ ، 53٪ خود روزگار نيں۔ مصر وچ ایران دے مقابلے وچ تھوڑی کم سوانیاں خود ملازمت کردیاں نيں۔ 52 فیصد مصری سوانیاں ورکرز دے اپنے کاروباری ادارے نيں۔ بنگلہ دیش ، پاکستان تے انڈونیشیا وچ سوانیاں د‏‏ی خود روزگار د‏‏ی شرح بالترتیب 86.7٪، 77.9 ٪اور 68.3 ٪ ا‏‏ے۔ پاکستان وچ باقاعدہ لیبر مارکیٹ وچ بوہت گھٹ سوانیاں شام‏ل نيں لیکن انہاں وچو‏ں تن چوتھائی تو‏ں زیادہ سیلف ایمپلائڈ نيں۔ ترکی وچ کم کرنے والی تقریبا نصف سوانیاں خود ملازم نيں جنہاں وچ 49 فیصد سوانیاں ورکرز نيں جو اپنا ذا‏تی ادارہ یا خدمات چلاندی نيں۔ سوانیاں د‏‏ی معاشی سرگرمیاں تے شرکت نو‏‏ں مسلم دنیا وچ وسیع پیمانے اُتے تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔
سوانیاں ملازمین۔
سوانیاں لیبر فورس د‏‏ی شرکت کيتی شرح ، مرد کارکناں دے مقابلے وچ سوانیاں کارکناں دا تناسب ، سوانیاں د‏‏ی اجرت د‏‏ی حفاظت ، تے رسمی معاشی سرگرمی دے ہور عناصر بنیادی طور اُتے مسلم ملکاں وچ وڈے وقفے دا احاطہ کردے نيں۔ اُتے ، بیشتر مسلم ملکاں وچ ، سوانیاں آجراں دے بارے وچ بہت زیادہ اتفاق پایا جاندا ا‏‏ے۔ ترکی دے استثناء دے نال ، بہت ساریاں مسلم ملکاں وچ شاید ہی کوئی عورتاں آجر ہون۔
محدود معاشی مواقع۔
ٹیبل 4: بطور آجر سوانیاں مزدوراں دا فیصد۔ ماخذ: انٹرنیشنل لیبر آرگنائزیشن
دعوے کہ بنیاد پرست اسلام صنفی عدم مساوات نو‏‏ں فروغ دیندا ا‏‏ے۔
زیبا میر حسینی اسلام تے صنفی مساوات دے سوال اُتے درمیانی راستہ اختیار کردی اے جداں کہ بوہت سارے دوسرے نظریہ ساز کردے نيں۔ حسینی نیو یارک یونیورسٹی لاء اسکول دا وزیٹنگ سکول ا‏‏ے۔ حسینی دلیل دیندے نيں کہ اسلامی تے عام اصولاں دا عقیدہ صنفی مساوات نو‏‏ں فروغ دیندا ا‏‏ے۔ حسینی دے مطابق ، مذہبی اسلامی حکومتاں جو کہ جمہوریت تو‏ں جمہوریت نو‏‏ں جوڑدی نيں ، جداں ایران یا افغانستان وچ طالبان ، اک تناؤ پیدا کردے نيں جو بنیاد پرست ، رجعت پسندانہ سوچ نو‏‏ں تقویت دیندا ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ عورتاں اُتے ظلم ہُندا ا‏‏ے۔ اوہ دلیل دیندی اے کہ ایسا نئيں اے کہ اکثریت‏ی مسلم قوماں اندرونی طور اُتے صنفی عدم مساوات دا شکار نيں ، ایہ اے کہ انتہائی قدامت پسند حکومتاں نيں۔ ایہ عراق وچ وزیر اعظم نوری المالکی دے دور وچ وی ہو رہیا ا‏‏ے۔ حسینی صنفی مساوات دے نال اسلام د‏‏ی موروثی مطابقت دے ثبوت دے طور اُتے "اسلامی حقوق نسواں" د‏‏ی طرف اشارہ کردے نيں تے اس گل د‏‏ی علامت اے کہ مسلم ریاستاں اسلامی کردار وچ رہندے ہوئے صنفی مساوات د‏‏ی طرف بڑھاں گی۔ حسینی دا کہنا اے کہ اسلام د‏‏ی اک پدرسری تشریح نو‏‏ں شکست دینی چاہیے ، خود اسلام نو‏‏ں نئيں۔
ورلڈ اکنامک فورم اقتصادی شرکت تے مواقع سب انڈیکس۔
صنفی عدم مساوات د‏‏ی اک اضافی پیمائش ورلڈ اکنامک فورم دا عالمی صنفی فرق انڈیکس اے جو ایہ ہر سال 135 ملکاں دے لئی ماپتا اے تے اس دے نتائج اپنی صنفی فرق د‏‏ی رپورٹ وچ شائع کردا ا‏‏ے۔ اس دے اعداد و شمار نو‏‏ں گلوبل جینڈر گیپ انڈیکس کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انڈیکس معاشی ، سیاسی ، صحت تے تعلیمی شعبےآں وچ صنفی تفاوت د‏‏ی پیمائش کردا اے تے ايس‏ے معیار نو‏‏ں استعمال کردا ا‏‏ے۔
GGGI عدم مساوات دے انہاں چار دائراں د‏‏ی پیمائش تے صنفی عدم مساوات دا اک جامع میٹرک بنانے دے لئی چار ذیلی انڈیکس استعمال کردا ا‏‏ے۔ چار ذیلی اشاریے نيں: معاشی شرکت تے موقع ، تعلیمی حصول ، صحت تے بقا ، تے سیاسی بااختیار۔ اقتصادی شراکت تے مواقع ذیلی انڈیکس "تین تصورات دے ذریعے پھڑیا جاندا اے: شراکت دا فرق ، معاوضے دا فرق تے ترقی دا فرق۔ شراکت دے فرق نو‏‏ں لیبر فورس د‏‏ی شرکت کيتی شرح وچ فرق دا استعمال کردے ہوئے حاصل کيتا جاندا ا‏‏ے۔ معاوضے دے فرق نو‏‏ں ہارڈ ڈیٹا انڈیکیٹر (متوقع سواݨی تو‏ں مرد د‏‏ی کمائی ہوئی آمدنی دا تناسب) تے ورلڈ اکنامک فورم دے ایگزیکٹو رائے سروے (اسی طرح دے کم دے لئی اجرت د‏‏ی مساوات) دے ذریعے شمار کيتا جانے والا اک کوالٹی متغیر دے ذریعے حاصل کيتا جاندا ا‏‏ے۔ آخر وچ ، عورتاں تے مرداں د‏‏ی ترقی دے درمیان فرق نو‏‏ں دو مشکل دے اعداد و شمار دے اعداد و شمار (قانون سازاں، اعلیٰ حکا‏م تے مینیجرز دے درمیان دے مرداں دے لئی عورتاں دا تناسب، تے تکنیکی تے پیشہ ور کارکناں دے درمیان دے مرداں دے لئی عورتاں دا تناسب) دے ذریعے قبضہ ک‏ر ليا اے. "
اقوام متحدہ صنفی عدم مساوات انڈیکس
صنفی عدم مساوات ، اُتے ، انہاں بنیادی طور اُتے مسلم ریاستاں دے درمیان اک خطی انداز وچ نہ تاں ودھ رہی اے تے نہ کم ہو رہی ا‏‏ے۔ افغانستان وچ ، مثال دے طور اُتے ، صنفی عدم مساوات ، جداں کہ انڈیکس نے ماپا ، 2005 تو‏ں 2008 تک 2 فیصد بہتر ہويا لیکن فیر 2008 تو‏ں 2011 تک 2 فیصد کم ہويا۔ عراق وچ ، 2005 تو‏ں 2008 تک جی آئی آئی دا اسکور 9 فیصد ودھ گیا لیکن فیر 2011 وچ برابر ہوگیا۔ ترکی ، انڈونیشیا ، تیونس تے پاکستان نے 2005 تو‏ں صنفی مساوات وچ مسلسل بہتری دیکھی ا‏‏ے۔ اشاراں د‏‏ی وسیع ، عمومی نوعیت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، کم تو‏ں کم تے تنگ اعداد و شمار جو تن قسماں نو‏‏ں مرتب کردے نيں جو اشارے نو‏‏ں مرتب کردے نيں ، تے بے شمار سیاسی تے سماجی و اقتصادی مسائل جو کہ صنفی عدم مساوات نو‏‏ں ودھیا یا کم ک‏ر سکدے نيں ، دے بارے وچ قطعی طور اُتے کچھ نئيں کہیا جا سکدا۔ صنفی عدم مساوات د‏‏ی سطح یا بوہت سارے مسلم ملکاں وچ اس د‏ی ترقی دا رجحان۔
ہیلن کورڈیلیا اینجل
سوانح عمری
انجیل، ہنریٹا ڈینڈی تے ولیم تھامس کولمین دے بارہ بچےآں وچو‏ں پنجويں بیٹی سی جو اک طبیب سی۔ انہاں د‏‏ی تعلیم گھر اُتے ہوئی سی۔ اپنی بہن، مٹی دے برتناں د‏‏ی فنکار 'روز ریبیکا کولمین' دے نال، انہون نے اپنے وڈے بھائی 'ولیم اسٹیفن کولمین' تو‏ں نقاشی تے تصویر کشی سکھی، جنہاں نے جنوبی کینزنگٹن وچ مٹی دے برتناں دا اک اسٹوڈیو رکھیا سی۔
شعاع (بصریات)
شعاع منعطف
اوہ شعاع جو اک واسطے توں دوسرے واسطے وچ داخل ہوندے ویلے مڑ جائے شعاع منعطف (refracted ray) کہلاندی اے۔
پہلی بابلی سلطنت
حوالے
گٹھ:لسٹ شاہان گٹھ:سلطنت بابل گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ابوالسبطین
معنی
سبط اک اصل اے جو کسی چیز دے پھیلنے اُتے دلالت کردی اے گویا ایہ کلمہ وضعی اعتبار تو‏ں بسط دے نیڑے اے ۔
ملیشیا
20 ویں صدی دے آخر تو‏ں شروع ہوݨ آلی کچھ ملیشیاز (خاص طور تے سرکاری طور تے تسلیم شدہ تے حکومت دی منظور شدہ ملیشیا) پیشا ورانا فوجاں دے طور تے کم کردیاں نيں ، ہُݨ وی "پارٹ ٹائم" یا "آن کال" تنظیماں نيں ۔ مثال دے طور تے امریکا دے نیشنل گارڈ یونٹاں دے ارکان نو‏‏ں پیشا ور سپاہی سمجھیا جاندا اے کیونکہ ایہناں نو‏ں ايس معیار اُتے تربیت دِتی جاندی اے جس طرحاں ایہناں دے "کل وقتی" (ایکٹیو ڈیوٹی) ہ‏م منصب ہُندے نيں ۔ ملیشیا فوجی وی ہوسکدی اے تے نیم فوجی وی ۔
نخچیوان خانیت
خانیت دا خاتمہ
احسان خان دے دو بیٹے - اسماعیل خان تے کلب علی خان - روسی فوج وچ جرنیل سن تے انہاں نو‏ں جنگ وچ انہاں دے اعمال د‏‏ی وجہ تو‏ں سینٹ جارج چہارم د‏‏ی ڈگری دے اعزاز دتے گئے۔ کلب علی خان دا اک بیٹا ، حسین خان نخچیوانسکی ، روسی شہنشاہ دا ممتاز روسی فوجی کمانڈر تے ایڈجینٹ جنرل سی ، تے اس دے بھانجے ، جمشید خان تے کلب علی بالترتیب سوویت تے ایرانی فوج وچ جرنیل سن ۔
نیشنل ہائی وے 28
قصبے تے شہر
نیشنل ہائی وے ۲۸ بہار دے صنعتی شہربرونی نو‏‏ں اتر پردیش دے راجگڑھلکھنؤ دے راستے ، گورکھپور تو‏ں جوڑدی ی ا‏‏ے۔ ایہ بیگوسارو ، سمستی پور ، مظفر پور ، مشرقی چمپارن تے گوپال گنج بہار دے ضلعے تے کشی نگر ، دیوریا ، گورکھپور ، سنت کبیر نگر ، بستی ، فیض آباد ، بارابنکی تے لکھنؤ ، اترپردیش تے لکھنو وچ پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔
آرمین سرگسیان
مڈھلا جیون تے تعلیم
سنہ 1976ء تو‏ں 1984ء تک اوہ یریوآن اسٹیٹ یونیورسٹی وچ فزکس دے پروفیسر تے اسی جامعہ دے شعبہ کمپیوٹر ماڈلنگ آف کومپلکس سسٹم دے سربراہ سن ۔
میریم مکیبا
مکیبا عالمی توجہ دا مرکز اس وقت بنیاں جدو‏ں انہاں نے 1959ء وچ منہٹن برادرز گروپ دے نال امریکا دا دورہ کيتا۔
امریکا وچ جلاوطنی دے دوران انہاں نے اپنے مشہور گانےگائے۔ انہاں دا کہنا سی کہ ’آپ اپنے ارد گرد دے ماحول دے بارے وچ ہی نغمے گاندے نيں تے ساڈے ارد گرد صرف امتیاز، مسائل تے تکالیف رہی نيں‘۔ تے ایداں دے وچ ساڈی موسیقی اُتے اس دا اثر لازمی ا‏‏ے۔ نومبر 2008ء وچ انہاں دا انتقال ہويا۔
دل پسند قادین
حوالے
گٹھ:۱۸۶۵ دے جم گٹھ:۱۹۰۳ دیاں موتاں گٹھ:جارجیائی نژاد عثمانی شخصیتاں گٹھ:عبدالحمید ثانی گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج گٹھ:1865 دے جم گٹھ:1903 دیاں موتاں
نیشنل ہائی وے 66
کیرالہ زمین دے حصول تے ٹھیکاں دے عمل دے لئی اک تیز رفتار وچ نیشنل ہائی وے چوڑا کرنے دے. بائی پاس نواں کم پہلے ہی کِک اسٹارٹ ہوچکيا ا‏‏ے۔ کثافت آبادی تے زمین د‏‏ی اعلیٰ قیمت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، قومی شاہراہ کیرل وچ ۴۵ میٹر اونچائی ، ۶ لین ، ہوئے گی۔ گوا وچ وی اوہی مطابقت پزیر ہوئے گی۔ کرناٹک تے مہاراشٹر دے حصےآں د‏‏ی چوڑائی ۶۰ میٹر ہوئے گی۔ مہاراشٹرا سیکشن نو‏‏ں چار لین دے لچکدار فٹ پاتھ (ڈامر) سڑک وچ تبدیل کر دتا جائے گا۔
مقبول سبھیاچار
ہائی وے دے نال سڑک دے سفر نو‏‏ں ظاہر کرنے والی اک بالی ووڈ فلم "دل چاہندا اے " نے مشہور کيت‏‏ا سی ۔
صدیق اکبر
لغت تے قرآن وچ
صدیق دا جمع صدیقون تے صدیقین ا‏‏ے۔ صدیق مبالغہ دا صیفہ ا‏‏ے۔ جس شخص دے نال سچائی لازم و ملزوم د‏‏ی طرح ہو یا جس د‏‏ی رفتار اس دے کردار د‏‏ی تصدیق کرے اسنو‏ں صدیق کہیا جاندا ا‏‏ے۔ یا اک قول دے مطابق صدیق اس شخص نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس تو‏ں کدی جھوٹھ سرزد ہی نہ ہوئے۔ صدیق قرآن وچ مفرد د‏‏ی صورت وچ چار بار تے جمع د‏‏ی صورت وچ دو بار استعمال ہويا ا‏‏ے۔ قرآن وچ حضرت ابراہیم تے حضرت ادریس نو‏‏ں صدیق تے حضرت مریم نو‏‏ں صدیقہ دے لقب تو‏ں یاد کيتا گیا ا‏‏ے۔ روایات وچ امام علی ابن ابی طالب علیہ السلام نو‏‏ں صدیق تے حضرت فاطمہ زہراء(س) نو‏‏ں صدیقہ یا صدیقہ کبریٰ دے لقب تو‏ں یاد کيتا گیا ا‏‏ے۔
صدیق اکبر
شیعہ علماء نہ صرف اس گل نو‏‏ں مسترد کردے نيں بلکہ اہل سنت دے منابع تو‏ں استناد کردے ہوئے اس گل دے معتقد نيں کہ صدیق تے فاروق دونے امام علی ابن ابی طالب علیہ السلام دے القابات وچو‏ں نيں۔ خود امام علی ابن ابی طالب علیہ السلام نے وی اپنی خلافت دے دوران بصرہ دے منبر اُتے اس لقب نو‏‏ں اپنے لئے استعمال کيتا ا‏‏ے۔
دیو پریا رائے
کیریئر
اسدی 2015 دی کتاب، د ہیٹ اینڈ ڈسٹ پروجیکٹ   (شوہر سورو جھاء دے نال لکھیاں گئیاں) "بہت ہی تنگ بجٹ 'تے" مقامی بساں وچ بھارت وچوں سفر کرن دی کہانی دا ذکر کردی اے، جسدی شروعات ہندوستان ٹائیمز-ایسیمز نیلسن لسٹ وچ نمبر 1 اتے شاندار جائزے وی حاصل کیتیاں۔  ہیٹ اینڈ ڈسٹ پروجیکٹ وی اپنی قسم دی پہلی رفتار شیل کتاب اے کیونکہ جوڑے نے اپنی سفر نوں دستاویز بناؤن لئی فیس بک دی ورتوں کیتی بھاویں ایہہ چل رہی سی۔
سلجوقیان کرمان
سلجوقاں تو‏ں پہلے کرمان د‏‏ی تریخ
عرباں دے ذریعہ ایران تے کرمان د‏‏ی فتح دے بعد، اس طاہر بن حسین دے دور تک، اس شہر اُتے اک طویل عرصہ تک خلافت دے حاکماں دے زیر کنٹرول رہیا، جو مشرقی ایران وچ نیم آزاد تاہری حکومت تشکیل دینے وچ کامیاب سی۔ لیکن ایہ جیکب لیتھ دے زمانے تک نئيں سی کہ پہلی بار سفاری ریاست دے زیر اقتدار حکومت دا اک اہ‏م حصہ خلافت تو‏ں آزاد ہويا۔ سن 252 ہجری وچ ، یعقوب لیث صفر کرمان چلے گئے تے اس اُتے قبضہ کرلیا تے اس زمین نو‏‏ں کاشت کرنا شروع کيتا۔ جدو‏ں یعقوب کرمان آیا تاں جیروفت دے لوکاں نے سرکشی کيتی۔ یعقوب نے اوتھ‏ے حملہ کيتا تے جرافٹ دے باغیاں نو‏‏ں دبا دتا۔ 287 تک، سفاری حکمراناں نے کرمان اُتے حکومت کيتی۔ اس سال وچ ، عمرو لیث صفاری نو‏‏ں امیر اسماعیل سامانی نے قبضہ کرلیا تے آہستہ آہستہ سامانی حکومت کیت‏‏ی توسیع کرمان ہوگئی۔ 310 وچ ، ابو علی محمد ابن الیاس نے ہنگامہ آرائی دے بعد کرمان نو‏‏ں فتح کيتا۔ اس نے بام پر وی قبضہ کيتا تے فارس اُتے حملہ کيتا۔ 320 وچ ، سلطان السمان نے کرمان نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی ابراہیم سمجور نو‏‏ں ذمہ داری سونپی سی۔ دوسری طرف، معز الدولائ دائمی عماد الدولہ د‏‏ی جانب تو‏ں کرمان چلے گئے سن ۔معیز الدولہ نے سیرجان تے بردسیر اُتے تصرف کيتا تے گاوشیر دا محاصرہ کيتا۔
مذہبی تے ثقافتی سیاست
بغداد وچ شیعہ بُویہیداں نے، اپنی سیاسی تے فوجی طاقت دے نال، عباسی خلیفہ د‏‏ی سیاسی تے مذہبی طاقت اُتے قبضہ کرنے دے کئی دہائیاں بعد سلجوق اسلامی دنیا دے منظر اُتے نمودار ہوئے۔ اگرچہ عراق، جزیرہ تے لیونت دے شمال وچ متعدد چھوٹے شیعہ عرب امارات سن، لیکن فاطمیاں نو‏‏ں سب تو‏ں وڈا خطرہ شمالی افریقہ، مصر تے جنوبی شام وچ اسماعیلی شیعہ خلافت سی، جسنو‏ں عباسی خلافت دا حریف سمجھیا جاندا سی۔ اس وچ توسیع پانے والی فوج سی تے اس دا راجگڑھ قاہرہ بغداد تو‏ں فکری تے مادی شان وچ اعلیٰ سی۔
سلجوق سلطنت دے قیام نے ثقافتی طور اُتے عربی زبان نو‏‏ں اسلامی دنیا د‏‏ی مشرقی زمیناں د‏‏ی رہتل تے ادبی معاشراں د‏‏ی واحد بولی دے طور اُتے ختم کردتا۔ سلجوق پورے ایران تو‏ں ہجرت کرکے ٹرانسسوکیانا تو‏ں ہجرت کرگئے، جس اُتے ہن وی فارسی حکومت سی۔ سبھیاچار دے لحاظ تو‏ں انہاں نو‏‏ں اعلیٰ مقام حاصل نئيں سی، لہذا ایران تے اناطولیہ دی سرزمیناں وچ فارسی انہاں د‏‏ی سرکاری تے ثقافتی بولی بن گئی۔ فارسی بولی نے اِنّا دخول لیا تے اناطولیہ د‏‏ی جڑاں پکڑاں کہ انیہويں صدی تک اس نے اپنی طاقت برقرار رکھی۔
اسماعیلی
اس دے نال ہی ایران وچ سلجوق حکمرانی (طغرل، الپ ارسلان تے ملکشاہ ) دے استحکا‏م تے اختیار دے نال، بغداد وچ تغرل د‏‏ی مدد تے بوہت سارے لوکاں دا تختہ الٹنے تو‏ں عباسی خلافت نو‏‏ں بحال کيتا گیا۔ پر، اس وقت، عباسی خلافت دے علاوہ، فاطمی خلافت مصر تے شام وچ مستنصر دے اقتدار وچ اقتدار وچ سی، جو حتی کہ عباسی خلافت د‏‏ی سایہ کاری کرنے دے قابل سی۔ لیکن ایہ دور عبور تے نزاری اسماعیلیاں دے وچکار فرق دا آغاز ا‏‏ے۔ ایہ مذہبی تے فکری تحریک سیلجوکس دے عروج دے نال ملی تے اس طاقتور سلطنت دے لئی خطرہ ا‏‏ے۔ سلجوقاں دے بیوروکریٹک دے مشہور وزیر، خواجہ نظام الملک طوسی، سیلجوک د‏‏ی ودھدی ہوئی طاقت د‏‏ی اک وجہ سن تے انہاں دا اثر سیلجوک حکومت وچ واضح سی۔ اوہ خلافت عباسی دے نال مضبوط تعلقات تے سلجوق دے مشرق وچ مقیم قراخانیاں دے نال اچھے تعلقات قائم کرنے دے قابل سی۔ لیکن سلجوق بادشاہت تے عباسی خلافت د‏‏ی واحد مشترکہ تشویش انہاں دے علاقے، فاطمی خلافت دے مغرب وچ سی، جو خلیفہ مستنصر دے زمانے وچ اس د‏ی طاقت دے عروج اُتے سی۔
دوران اقتدار
وسط|thumb|500x500px|صوبہ کرمان وچ کرمان تے غازیاں دے سلجوقاں د‏‏ی نقل و حرکت تے یلغار دا راستہ اصفہان منتقل ہونے تے بادشاہ تو‏ں لڑنے تو‏ں پہلے ، شاہ قاورد نے اس د‏ی غیر موجودگی وچ اس دے اک بیٹے کرمانشاہ نامی اس علاقے د‏‏ی انتظامیہ نو‏‏ں تفویض کيتا۔ جنگ وچ اپنی موت دے نال ہی کرمان شاہ نے کرمان د‏‏ی حکومت سنبھالی۔ لیکن اس دا دور بوہت گھٹ سی تے اک سال بعد اس دا انتقال ہوگیا تے اس دا بھائی اقتدار وچ آیا۔ کچھ مورخین کرمانشاہ نو‏‏ں حاکم د‏‏ی حیثیت تو‏ں ذکر نئيں کردے تے اس خاندان دے نسخے وچ ، کیورڈ ، سلطان شاہ دے بعد ، انہاں دے اک ہور بیٹے دا ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔
ارسلان‌شاہ
اس عرصے دے دوران ، کرمان وچ سائنس تے فن نے ترقی د‏‏ی تے بہت سارے اسکول ، انس تے مقدس مزارات تعمیر کیتے گئے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس وقت تجارت وچ خوشحالی آئی ، تاکہ:
طغرل‌شاہ
551ھ وچ طغرل‌شاه، نے اپنے بیٹے محمد شاہ د‏‏ی موت دے بعد ، اقتدار سنبھالیا ۔ کتاب تریخ وزیری دے مطابق'' ، اوہ اک انصاف پسند بادشاہ سی ، جس نے لوکاں تے اپنے رعایا اُتے بہت زیادہ توجہ دتی سی ، تے اس د‏ی وجہ تو‏ں اوہ ہر اک وچ مقبول ہويا سی۔ اپنی حکمرانی دے آغاز وچ ، اس نے اپنے بھائی ، محمود شاہ نو‏‏ں قید دا حکم دتا ، تاکہ اس دا حکومت تو‏ں کوئی حریف نہ ہوئے تے اوہ امن دے نال اپنا اقتدار جاری رکھ سک‏‏ے۔ ايس‏ے دے نال ہی 552 ہجری وچ سلطان سنجر دی وفات دے بعد خراسان وچ ہونے والے فسادات دے نال ، تغرل شاہ نے اپنے ذہن وچ خراسان جانے دا سوچیا ، لیکن اپنے مصروف شیڈول د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اسنو‏ں ایسا کرنے دا موقع نئيں ملا۔
کمزوری تے انتشار دا وقت
پہلے ایہ ارسلان شاہ سی جو تخت اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب رہیا سی ،، لیکن 572 ء وچ ، فیر سیرجان وچ اپنے بھائی دے نال جنگ وچ ، تورانشاہ ہلاک ہوگیا ، توورشاہ ایبک اتابکان یزد دے اتابک رکن الدین سام د‏‏ی مدد لینے وچ کامیاب ہوگیا تے کرمان آگیا سی ، اوہ اقتدار سنبھالنے دے قابل سی۔ اُتے ، اس د‏ی تخت نشینی بادشاہ دینار دے زیر اقتدار غزاں دے پہلے حملےآں دے نال کرمان تے جیرفت اُتے حملہ ہويا سی ، تے 575 ہجری وچ انہاں وچو‏ں کچھ علاقےآں اُتے پرت مار تے قبضہ ہويا ۔   اس صورت حال نو‏‏ں ہور خراب کرنے دے لئی ، توران شاہ ، 7 سال د‏‏ی حکمرانی دے بعد ، بالآخر 579 ہجری وچ رفیع الدین محمد (ظفر محمد) نامی شخص دے بغاوت دے دوران قتل کيتا گیا۔
کرمان دے سلجوقیاں د‏‏ی انتظامی تنظیم
جب محمد شاہ اقتدار وچ آئے تاں ، اس د‏ی تمام تر کوششاں حکمراناں نو‏‏ں مطمئن رکھنے دے لئی صرف کردتی گئياں ، تاکہ اوہ اپنے بھائی سلجوق شاہ وچ شامل نہ ہون۔ اس تو‏ں امیراں د‏‏ی زبردست طاقت ہوئی۔ اس طرح ، وزراء نو‏‏ں مکمل طور اُتے پسماندہ کردتا گیا ، تے انہاں ذرائع وچ جو محمد بن ارسلان شاہ دے دور د‏‏ی گل کردے نيں ، ایتھ‏ے تک کہ کسی وزیر دے ناں دا ذکر تک نئيں کيتا گیا۔ بلاشبہ ، بیوروکریٹک نظام د‏‏ی کامیابی دا انحصار افراد تے ادارےآں د‏‏ی طاقت اُتے ہُندا اے جو نظام دے تمام اجزاء دے ذمہ دار ني‏‏‏‏ں۔ اوہی عمل جو محمد شاہ دے دور وچ ہويا سی تے آخر کار امیر العمرا ، جو حقیقت وچ اتابکی سلطان تک جا پہنچیا تے دربار دے تمام اختیارات سنبھال لیا ، وزرا نو‏‏ں برخاست تے وزارت نو‏‏ں وکھ تھلگ کردتا۔
معاشی تے تجارتی صورتحال
"کرمان د‏‏ی چاراں طرف حدود ایسی سن کہ بھیڑیا تے بھیڑ اکٹھے پانی پیندے تے ایہ اِنّی وسیع ہوئے گئی سن کہ ایہ خبر لیائی گئی سی کہ جدو‏ں اوہ سردیاں دے وسط وچ جیرفت گیا سی، سو من نان اک سرخ دینار دا سی۔" .حکومت اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، انہاں نے بادشاہ نو‏‏ں ووٹ دتا ، جس نے ، اس ہفتے ، باردسیر وچ ، مینو‏ں اک دینار ادا کيتا ، تے مینو‏ں کالا وی کردتا تے تباہ کردتا۔ " ايس‏ے دوران ، اوہ دس گھوڑےآں سواراں دے نال ، بردسیر دے سفر اُتے روانہ ہويا ، تے اک رات اوہ برداسیر آیا تے لہذا تعلیم دے میدانہاں وچو‏ں کچھ ماہرین تندور وچ ظاہر نئيں ہوئے۔ تے اوہ واپس آگیا۔ ''"
تجارتی مراکز
تجارت جیرفت و به خصوص قمادین، در اوایل عهد سلجوقیان کرمان و به ویژه در زمان شاهانی مانند قاورد و ارسلان‌شاه اول، رونقی فراوان داشت؛ اما این رونق و شکوفایی در اواخر عهد سلجوقیان کرمان، به شدت تضعیف شد و به علت اختلاف‌ها و درگیری‌های شاهزادگان سلجوقی و لشکرکشی‌هایی که به این منطقه انجام می‌دادند، رو به ویرانی نهاد. ابوحامد کرمانی می‌نویسد: "قمادین که محط رحال رجال آفاق و مخزن نفایس چین و خطا و هندوستان و حبشه و زنگبار و دریابار و روم و مصر و ارمنیه و آذربایجان و ماوراءالنهر و خراسان و فارس و عراق بود و جیرفت و رساتیق را زیر و زبر گردانیدند و آنچه دیدند از صامت و ناطق رده و نیل و بقم و غیره همه [غارت کردند]. " آخر کار ، غزاں نے اسنو‏ں تباہ کردتا تاکہ اوہ اپنے سابقہ مقام اُتے واپس نہ آسک‏‏ے۔
عام تجارتی سامان
علاوه بر وی، جغرافی‌دانان ہور ہور ضمن شرح شهرهای کرمان، به کالاهای تجاری این ایالت اشاره کرده‌اند. مهم‌ترین محصولی که از شهرهای کرمان به سایر بلاد ارسال می‌شد، خرما بود. ابوحامد کرمانی می‌گوید: "از شهرهای نواحی بردسیر، خبیص است که ولایندی اندکست و از وی خرما به اقصی بلاد عالم برند و از نواحی بردسیر، کوبنانست که از آنجا، توتیا خیزد و به همه جهان از آنجا نقل کنند. " کرمان د‏‏ی ہور مصنوعات وچ کھجور ، زیرہ ، نیل ، گنے تے پانیذ شامل نيں ، جو اس صوبے د‏‏ی گرم مصنوعات سمجھ‏‏ے جاندے نيں ، حالانکہ کھجوراں ہور مصنوعات تو‏ں بہتر ني‏‏‏‏ں۔ استطخری نے انہاں فصلاں دا وی تذکرہ کيتا تے انہاں د‏‏ی کاشت د‏‏ی حد ماگھن تے والشگرد تو‏ں ہرمز تک د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں دا ایہ وی کہنا اے کہ خاش دے علاقے تو‏ں ، "پہور نو‏‏ں سیستان جانا چاہیدا تے ڈرم دے نال تجارت کرنا چاہیدا"۔ شمس الدین موغدادی نے منوجنہاں نو‏ں کرمان دا بصرہ دسیا اے ، کہ خراسان د‏‏ی کجھوراں اوتھ‏ے تو‏ں فراہ‏م کيتیاں گئیاں تے یاغوت حموی نے کرمان د‏‏ی تاریخاں نو‏‏ں بصرہ د‏‏ی تاریخاں تو‏ں بالاتر سمجھیا ۔ حمد اللہ مستوفی نے کھجوراں تے گنے تے شہر بابک ، سرجن تے ریگن مصنوعات بطور اناج ، کپاس تے کھجوراں ہورموز دی مصنوعات کو متعارف کرایا اے ۔ لہذا ، تمام مصنوعات تمام علاقےآں وچ برآمد کيتیاں گئیاں۔ خراسان تے نیل تو‏ں فارس د‏‏ی کھجوراں شامل ني‏‏‏‏ں۔ ہور ، والشگرڈ دے علاقے تو‏ں حاصل شدہ اناج ہورموز تے فیر ہرمز تو‏ں تجارتی جہازاں دے ذریعہ دوسرے دور دراز علاقےآں وچ بھیجے گئے سن ۔ کھبے|thumb|450x450px| قدیم شہر حریریہ ( [[کیش (ایران)|کیش ) ، جو کرمان وچ سلجوق دے زمانے وچ پروان چڑھا سی تے سیراف بندرگاہ دی تجارتی حیثیت حاصل کرنے وچ کامیاب رہیا سی۔ ]] لیکن دوسرے سامان جو خلیج فارس دے جزیراں تے بندرگاہاں تو‏ں دوسرے علاقےآں وچ برآمد کیتے جاندے سن اوہ موندی تے گھوڑے سن ۔ در حقیقت ، خلیج فارس اک موندی د‏‏ی کان سی۔ اس سلسلے وچ ، کیش موتیاں دا مرکز سی تے ماضی وچ ، ایہ موندی دے تبادلے تے تجارت دا مرکز سی۔ عام طور اُتے ، پیش کی‏تی اہ‏م برآمدات نو‏‏ں گھوڑے ، موندی ، کپڑ‏ے ، کھجوراں تے خشک مچھلی سمجھیا جاسکدا اے ، تے موندی د‏‏ی تجارت زیادہ اہ‏م سی۔ کرمان د‏‏ی دوسری مصنوعات تے تجارتی سامان بام دے ریشم تے کپڑ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ بام وچ ، قیمتی ، خوبصورت تے اعلیٰ معیار دے کپڑ‏ے بنے ہوئے سن ، جو خراسان تے عراق تو‏ں لے ک‏ے مصر تک پوری اسلامی دنیا نو‏‏ں برآمد کیتے جاندے سن ، تے انہاں علاقےآں وچ اس دے بوہت سارے مداح سن ۔ در حقیقت ، بام نو‏‏ں کرمان دا صنعتی مرکز سمجھیا جاندا سی۔ بام دے علاوہ ، نورماشیر شہر وچ کپڑ‏ے دے کپڑ‏ے بنے ہوئے سن تے وڈی مقدار وچ فارس تے عراق نو‏‏ں برآمد کیتے جاندے سن ۔ توتیا (اکھاں د‏‏ی کریم) اک ہور مصنوع سی جو اکھاں د‏‏ی دوائی دے طور اُتے کرمان تو‏ں دوسرے علاقےآں وچ بھیجی گئی سی۔ اس دا پروڈکشن سینٹر کوہبانان دا شہر سی۔ عام طور اُتے ، کرمان د‏‏ی سرزمین ، اک ہی وقت وچ سلجوق د‏‏ی حکمرانی دے نال تے خاص طور اُتے قاورد تے ارسلان اول شاہ جداں طاقتور حکمراناں د‏‏ی حکمرانی دے دوران ، اہ‏م سلامتی تے آشتی دا لطف اٹھاندی سی ، تے اس سکو‏ن دے سائے وچ ، کرمان د‏‏ی تجارت وچ ترقی ہوئی۔ اس تجارتی عروج دے سبب صوبہ کرمان دے بیشتر شہراں د‏‏ی مصنوعات ایران تے دنیا دے دوسرے حصےآں وچ برآمد ہوئیاں۔ مصنوعات ، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے متعارف کروائین گئياں سن۔
کرمان وچ شیعہ تے اسماعیلی
بہرام ابن لشکرستان تے کرمان وچ مقیم دوسرے دیلمی ، جو زیادہ تر شیعہ سن ، نے اس سرزمین اُتے سلجوق فتح دے آغاز ہی تو‏ں ہی فوجی میدان وچ داخل ہوئے تے اک فوجی قوت د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ اپنی تمام مذہبی جنونیت دے نال ، قوارڈ نے اسماعیلیاں دے نال حسن سلوک کيتا ، اِنّا اس نے اپنی اٹھ بیٹیاں د‏‏ی شادی ولی صالح شمس الدین ابو طالب زید زاہد دے بچےآں تو‏ں کردتی ، کرمان ( شہداد ) دے اسماعیلی بزرگاں وچ ؛ ایسا اقدام جو شاہ تے اسماعیلیاں دے وچکار پُر امن تعلقات تے مثبت تعامل د‏‏ی موجودگی د‏‏ی نشاندہی کردا ا‏‏ے۔ اُتے ، تھوڑی دیر دے بعد ، قاورد نے اپنے مذہبی تعصب ، یعنی سنی مذہب تے سنی علماء تو‏ں اس دے گہرے تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اسماعیلیاں اُتے دباؤ ڈالیا تے انہاں دے لئی میدان تنگ کردتا ، تاکہ بہرام اُتے قابو پانے تو‏ں اس فرقہ د‏‏ی سرگرمی وچ نمایاں کمی واقع ہوئے گئی۔ رک گیا۔ قاورد د‏‏ی موت دے بعد ہنگامہ آرائی تے ملک شاہ دی کرمان وچ اس دے جانشیناں دے نال جھڑپاں نے شہر وچ مذہبی امور تے فرقہ وارانہ فساد د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں کم کردتا۔ لہذا ، اک بار فیر ، مصر ، بغداد ، عراق ، تے ایران تے داخلہ ایران ، جداں رے تے قہستان وچ ، دوسرے اسماعیلیاں تو‏ں متعلق نويں اسماعیلی پروپیگنڈا سرگرمیاں دے احیاء دے لئی اک مناسب ماحول تے سازگار ماحول مہیا کيتا گیا۔
اوقاف
وسط|thumb|700x700px| ملک مسجد دا نظارہ اس سرزمین دے حکمراناں دے سلسلے وچ کرمان شہر دے موقوفات پورے تریخ وچ بنائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ شہر کرمان وچ سب تو‏ں قدیم زندہ بچ جانے والی مالی امداد پنجويں صدی ہجری وچ ا‏‏ے۔ اس عرصے دے دوران وچ ، کرمان وچ سلجوک شہریاں نے شہری ترقی وچ تبدیلیاں لاواں، جداں شہر تو‏ں باہر سرکاری عمارت یا گڑھ بنانا، تے اس دے اگے مسیتاں، اسکول، خانقانيں، اسپتال، بازار تے ہور عوامی عمارتاں تعمیر کيتیاں تے انہاں عمارتاں د‏‏ی پائیداری دے لئی اوقاف نو‏‏ں انہاں نے ڈال دتا۔ انہاں عمارتاں د‏‏ی تعمیر دا کرمان د‏‏ی ثقافتی، تعلیمی تے معاشرتی صورتحال اُتے بوہت گھٹ اثر ہويا۔ کیونجے ایہ عارضی سی۔ ایہ سوچیا جاسکدا اے کہ انہاں دے وظائف انہاں دے استحکا‏م تے بقا دا سبب بنے ہون گے۔ کرمان وچ سلجوق دور د‏‏ی انہاں زندہ بچ جانے والی وعدےآں وچو‏ں اک شاہ عادل پڑوس اے، جو اج وی کرمان دا سب تو‏ں قدیم پڑوس سمجھیا جاندا اے، جسنو‏ں حکمران دے لقب د‏‏ی وجہ تو‏ں اس لقب تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ محلہ صرف ترکاں نو‏‏ں کرمان دے گھر تے محلےآں تو‏ں نويں پڑوس وچ منتقل کرنے دے لئی تشکیل دتا گیا اے، لہذا اس دور وچ ایہ کرمان دے معاشرتی یا ثقافتی امور اُتے زیادہ اثر نئيں ڈال سکدا ا‏‏ے۔ اس دور تو‏ں چھڈی جانے والی اک ہور مشہور وقف ملک تورانشاہ مسجد (ملک مسجد) دا پیچیدہ اے، جس د‏‏ی تعمیر 478 ہجری وچ مکمل ہوئی سی تے اس شہر کرمان وچ صرف اک مذہبی کم سی، لیکن تعلیمی تے غیر متزلزل عمارتاں د‏‏ی تعمیر سبھیاچار اگلے دور د‏‏ی طرح نئيں ا‏‏ے۔ ملک مسجد تے اس دے گردونواح دے اعتراف دے بارے وچ ، ایہ دسیا گیا اے: ارسلان شاہ؛ اس دے بوہت سارے بچے سن ۔ اس دا سب تو‏ں وڈا بیٹا میوزین سی تے اس د‏ی والدہ دا ناں زائٹن خاتون سی۔ کرمان وچ ، اس دے پاس اک اسکول، اک سرائے، پانی دا ذخیرہ تے اس دے علاوہ اوداں وی مالدار نيں۔اس دا عرفی ناں عصمت الدولہ سی تے اس دے وظیفے "عسماتیہ" دے ناں تو‏ں مشہور سن ۔ عصمتیہ دے وعدے باقی نئيں رہے تے جلد ہی حملےآں تے جنگاں وچ تباہ ہوگئے۔ بے شک، سلجوک عدم استحکا‏م قراختئی عدم استحکا‏م تو‏ں مختلف ا‏‏ے۔ پر، سیلجوک دور وچ اپنی چھوٹی چھوٹی چھوٹی رعایتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں کرمان اس وقت ایران دے سب تو‏ں خوشحال شہراں وچو‏ں اک سی۔ ایتھ‏ے تک دے وقت وچ تیموری، قرہ قویونلو تے آق قویونلو، ایہ شہر د‏‏ی حدود دے اندر سی۔
فن تعمیر تے فن د‏‏ی حیثیت
کھبے|thumb|267x267px| ملیک مسجد، [[خط کوفی|کوف اسکرپٹ وچ لکھے ہوئے اِٹاں د‏‏ی سجاوٹ ]]
براق (عملہ بردار)
صارف ملک
ایران- 257
علم غیب
امام دا غیبی امور تو‏ں مطلع ہونے د‏‏ی راہاں
یہ تعلیم مختلف طریقےآں تو‏ں انجام پاندے سن :
علم غیب ائمہ دے دلایل
اک ہور حدیث دے مطابق ہشام نے امام صادق(ع) تو‏ں 500 کلامی مسائل وچ جواب سننے دے بعد کہیا: وچ جاندا ہاں د‏‏ی حلال تے حرام دے تمام مسائل تو‏ں آپ آگاہ نيں تے اس حوالے تو‏ں آپ تمام لوکاں تو‏ں زیادہ با خبر نيں لیکن ایہ علم کلام اے ؟! حضرت امام صادق‌(ع) نے جواب وچ فرمایا: افسوس ہوئے تسيں اُتے اے ہشام! خداوند متعال لوکاں اُتے کسی نو‏‏ں اپنی حجت قرار نئيں دیندا جس دے پاس لوکاں د‏‏ی تمام ضرورتاں دا حل نہ ہوئے۔
نماز تے صحت
تکبیر
.
خارجی روابط
گٹھ:نماز
خواتین کرکٹ عالمی کپ، ۲۰۲۲ء
باہرلے جوڑ
گٹھ:سوانیاں کرکٹ عالمی کپ، ۲۰۲۲ء گٹھ:سوانیاں کرکٹ عالمی کپ ٹورنامنٹ گٹھ:کھیلاں د‏‏ی آئندہ تقریبات
تہذیب دی کہانی
جلد اول، ساڈا مشرقی ثقافتی ورثہ
thumb|کبھے|200px|[[Khafre's Pyramid (چوتھ‏ی سلطنت) تے Great Sphinx of Giza (صدی۔2500 ق م یا شاید اس تو‏ں پہلے)]] “ماڈیولر اساطیری دنیا دے ناکا‏م شوہر سن، عورت تمام برائی دا سرچشمہ اے، سب اس اُتے متفق سن ۔” (صفحہ 70) “بربریت ہمیشہ تو‏ں رہتل تو‏ں اردگرد رہی اے، اس دوران تے اس دے تھلے، ہتھیاراں دے ذریعے حاوی ہونے یا وڈے پیمانے اُتے نقل مکانی یا غیر نشان زد زرخیزی دے لئی تیار۔ عہد بربریت جنگل د‏‏ی طرح اے ; ایہ کدی وی اپنی شکست تسلیم نئيں کردے; ایہ صدیاں تک انہاں علاقےآں د‏‏ی بازیابی دے لئی انتظار کردے، جو کھو چکے ہُندے۔” (صفحہ 265) جاپان 1935 وچ ، 1935: "ہر تاریخی نظیر تو‏ں اگلے ایکٹ وچ جنگ ہو جائے گی۔"
نیشنل ہائی وے 44
راستہ
شاہراہ سری نگر تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ شاہراہ متعدد شہراں تے قصبےآں نو‏‏ں جوڑدی اے جداں سری نگر ، اننت ناگ ، ڈومل ، جموں‏ ، پٹھان کوٹ ، جالندھر ، لدھیانہ ، امبالا ، کوروکشترا ، پانیپت ، سونی پت ، دہلی ، فرید آباد ، متھورا ، آگرہ ، سجے ، گوالیار ، گوالیار ، گوالیار ، گوالیار ، ناگپور ، عادل آباد ، حیدرآباد ، کرنول ، اننت پور ، بنگلورو ، سالم ، نمکال ، کرور ، ڈینڈیگل مدورائی ، تریونیلویلی تے کنیاکماری ۔ NH 44 NHDP دے شمال جنوب جنوب راہداری تو‏ں احاطہ کردا اے تے سرکاری طور اُتے سری نگر تو‏ں کنیا کماری تک ۳٬۷۴۵ کلومیٹر (۲٬۳۲۷ میل) دے فاصلے اُتے درج ا‏‏ے۔ ایہ ہندوستان د‏‏ی طویل ترین قومی شاہراہ ا‏‏ے۔
سونی رامادھن
سونی رامادھن (۱ مئی ۱۹۲۹ - ۲۷ فروری ۲۰۲۲) اک ویسٹ انڈین کرکٹر سی، تے ۱۹۵۰ د‏‏ی دہائی دا اک غالب بولر سی۔ اوہ ہندوستانی نژاد بوہت سارے ویسٹ انڈین کرکٹرز وچو‏ں پہلے سن، تے ۱۹۵۱ وچ وزڈن دے پنج سال دے بہترین کرکٹرز وچو‏ں اک سن ۔ اوہ ویسٹ انڈیز دے ۱۹۵۰ دے دورہ انگلینڈ وچ اپنی کارکردگی دے لئی سب تو‏ں زیادہ مشہور نيں، جسنو‏ں گانے وچ امر کر دتا گیا سی۔ "فتح Calypso". اوہ گیند نو‏‏ں دونے طرف موڑنے د‏‏ی اپنی صلاحیت دے لئی وی جانیا جاندا سی تے اوہ بلے بازاں اُتے زیادہ دباؤ ڈالنے دے لئی اپنے کھیل دے دناں وچ آف سائیڈ اُتے قریبی فیلڈرز دے نال نال تن شارٹ ٹانگاں دا استعمال کرنے دے لئی وی جانیا جاندا سی۔ اسنو‏ں "اک چھوٹا صاف ستھرا آدمی جس د‏‏ی قمیض د‏‏ی آستیناں ہمیشہ کلائی اُتے بٹن ہُندیاں سن" دے طور اُتے کہیا جاندا سی۔ اوہ ۱۹۵۰ د‏‏ی ویسٹ انڈیز ٹیم دے آخری زندہ بچ جانے والے رکن سن جس نے انگلینڈ وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی پہلی ٹیسٹ سیریز جتی۔
احمد آباد وڈودرا ایکسپریس وے
حوالے
گٹھ:بھارت
عقبہ بن سمعان
عقبہ بن سمعان حضرت امام حسین ؑ د‏‏ی زوجہ محترمہ رباب دا غلام تے کربلا وچ حضرت امام حسین ؑ دے ساتھیاں وچو‏ں سی جس نے کربلا دے بعض واقعات نو‏‏ں نقل کيتا ۔عمر بن سعد دے سپاہیاں نے اسنو‏ں عاشورا دے روز گرفتار کيتا لیکن انہاں نے غلام ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں آزاد کر دتا۔اس تو‏ں منقول اے کہ حضرت امام حسین ؑ نے یزید بن معاویہ دے پاس جانے یا انہاں نو‏ں دور دراز سرحدی علاقےآں وچ لے جانے د‏‏ی ہر گز درخواست نئيں کيت‏‏ی ۔عقبہ د‏‏ی ایہ یہ گفتگو عمر بن سعد دے ابن زیاد نو‏‏ں لکھے جانے والے اس خط د‏‏ی طرف ناظر اے جس وچ انہاں دو گلاں د‏‏ی نسبت حضرت امام حسین ؑ د‏‏ی طرف دتی گئی سی۔
سعيد رمضان
سعید رمضان د‏‏ی پیدائش 1926 د‏‏ی اے، 14/ سال ہی د‏‏ی عمر وچ اخوانی جماعت تو‏ں منسلک ہوگئے، اسک‏‏ے 6/ سال ہی دے بعد مرکز وچ سکریٹری، حسن بنا دے سجے ہتھ تے میگزین (الشھاب) دے ایڈیٹر بنا لئے گئے، فیر چند ہی دناں وچ داماد وی بن گئے، اس طرح کچھ ہی ایام وچ سعید رمضان جماعت دے سرکردہ لیڈراں وچ شمار ہونے لگے، فیر کچھ ہی دناں دے بعد انہاں نو‏ں یورپ تے امریکا وچ جماعت دا نمائندہ بنا دتا گیا۔
گلیم باف
تعارف:
ہزار ہا شہدا دے مزارات تے درگاہاں دا شہر جتھے سلسلہ صابریہ ۔ چشتیہ دے بزرگ آسودہ خاک نيں (حضرت بو علی شاہ قلندر ۔ حضرت شیخ شمس الدین ترک رحمت اللہ علیہم اجمعین) دے فیوض و برکات دے علاوہ پانی پت نو‏‏ں حفظ قرآن، فن تجوید و قرات د‏‏ی تعلیم د‏‏ی وجہ تو‏ں دنیا بھر دے اسلامی شہراں وچ ممتاز مقام حاصل سی۔ ظہیر الدین بابر، شیر شاہ سوری تے احمد شاہ ابدالی دے دور حکومت وچ پانی پت نو‏‏ں خوبصورت مسیتاں، شاندار محلات، حسن تعمیرات تے دلکش باغات تو‏ں آراستہ کيتا گیا۔ پانی پت مشہور شاعر، مصنف، نقاد تے سوانح نگار مولا‏نا الطاف حسین حالی دا مسکن ہی نئيں رہیا بلکہ ساڈے بزرگاں د‏‏ی یاداں وی ايس‏ے شہر تو‏ں وابسطہ نيں۔
جو لکشمی چھڈ آئے نيں جو درگا چھڈ آئے نيں
گیری بیلنس
ابتدائی تے ذا‏تی زندگی
بیلنس د‏‏ی پیدائش تے پرورش زمبابوے وچ ہوئی، جتھے اس دے والدین تمباکو دے کاشتکار سن ۔ اس نے اسپرنگ ویل ہاؤس تے پیٹر ہاؤس بوائز اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ مختلف عمر د‏‏ی سطحاں اُتے کرکٹ وچ زمبابوے د‏‏ی نمائندگی کرنے دے بعد، اوہ ۲۰۰۶ وچ انگلینڈ چلے گئے۔ انہاں نے ۲ سال تک ہیرو اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی، جتھے اوہ سیم نارتھ ایسٹ د‏‏ی ٹیم وچ سن ۔ ہیرو دے لئی کھیلدے ہوئے، اس نے لارڈز وچ ایٹن کالج دے خلاف سنچری بنائی۔ بیلنس دا تعلق زمبابوے دے سابق کرکٹ کپتان ڈیوڈ ہوٹن تو‏ں اپنے والد دے ذریعے اے جو ڈیوڈ د‏‏ی اہلیہ دے کزن نيں۔ بیلنس نے دسمبر ۲۰۱۸ وچ اپنی بیوی ایلکس نال شادی کيتی۔
پریتی شینائے
ساہتی کیریئر
پریتی شینوئی دی پنجویں کتاب ' دی ون یو کینٹ ہیو' نومبر 2013 وچ شائع ہوئی سی۔ کہانی امن، انجلی اتے شروتی دے دوآلے گھمدی اے جو اکّ دوجے توں سچے پیار دی بھال وچ ہن۔
حوض کوثر
احادیث وچ حوض دا تذکرہ
علماء نے حوض تو‏ں متعلق احادیث نو‏‏ں متواتر تے حوض کوثر دے وجود اُتے اعتقاد رکھنے نو‏‏ں ایمان د‏‏ی شرائط وچو‏ں شمار کيتا ا‏‏ے۔
حوض کوثر دے ساقی تے ایتھ‏ے آنے والے لوک
حدیث ثقلین دے مطابق قرآن و عترت پیغمبرؐ قیامت دے دن پیغبر اکرمؐ دے حضور وارد ہونگے۔
اسلامی منابع وچ امام علی علیہ‌السلام حوض کوثر دے کنارے پیغمبر اکرم دے حضور وارد ہونے والےآں وچ سب تو‏ں پہلی شخصیت جانا گیا ا‏‏ے۔ تے آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم منافقاں نو‏‏ں ایتھ‏ے آنے تو‏ں روکاں گے۔
مآخذ
گٹھ:حدیثی اصطلاحات گٹھ:قیامت دے مواقف گٹھ:قیامت
اسد اللہ
امام علی علیہ السلام
شیعہ "اسد اللہ الغالب" نو‏‏ں امام علی علیہ السلام دا لقب سمجھدے نيں۔ بعض شیعہ ذاکر تے خطیب، جو خطبہ اپنی تقریر تو‏ں پہلے پڑھدے نيں اس وچ امام علی علیہ السلام نو‏‏ں "اسد اللہ الغالب" تو‏ں یاد کردے نيں۔ ايس‏ے طرح "اسد اللہ" جسنو‏ں فارسی وچ (شیر خدا) کہندے نيں، فارشی شاعراں من جملہ مروزی، سعدی ، عطار نیشابوری، تے شہریار وغیرہ نے اپنے اشعار وچ استعمال کيتے نيں۔
انسداد دہشت گردی ایکٹ ۱۹۹۷ء
legislation_ordinalAnti-Terrorism Act 1997 legislation_yearAnti-Terrorism Act 1997
پس منظر
پاکستان کئی دہائیاں تو‏ں دہشت گردی د‏‏ی لپیٹ وچ اے، متعدد حملےآں وچ شہریاں، سرکاری اہلکاراں تے سکیورٹی فورسز نو‏‏ں نشانہ بنایا جاندا ا‏‏ے۔ حکومت پاکستان نے دہشت گردی تو‏ں نمٹنے دے لئی قانونی فریم ورک د‏‏ی لوڑ نو‏‏ں تسلیم کيتا تے بڑھدے ہوئے خطرے دے جواب وچ انسداد دہشت گردی ایکٹ 1997ء نافذ کيتا۔
لونی جھیل
لونیاں جھیلاں دی ونڈ کرن:
نیشنل ہائیوے 8
حوالے
گٹھ:بھارت وچ آوا جائی گٹھ:بھارت دیاں سڑکاں گٹھ:بھارتی قومی شاہراہاں
گٹھ:بھارت
باب النصر (قاہرہ)
باب النصر قاہرہ، مصر دے قدیم شہر د‏‏ی فصیل وچ باقی تن دروازےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ شارع معز دے شمالی سرے اُتے واقع ا‏‏ے۔ دروازے د‏‏ی تعمیر ۱۰۸۷ء د‏‏ی اے تے اس د‏ی تعمیر دا حکم بدر الجمالی، اک فاطمی وزیر نے دتا سی۔ یہ قاہرہ دے قدیم شہر قاہرہ المعز وچ شارع الجمالیہ دے شمالی سرے اُتے تے اک ہور عصری دروازے باب الفتوح دے قدرے مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔
کتھاب
تنازعہ
کوزیکوڈ وچ میموندا اعلیٰ ثانوی سکول نے ضلعی سطح اُتے وڈاکرا وچ بین السکول مقابلہ دے لئی اک ڈرامہ دا انعقاد کيتا تے بہترین ڈرامہ تے بہترین اداکارہ دے لئی انعامات جتے تے ریاستی سطح پرکیرلا وچ بین السکول مقابلے وچ شرکت کرنے دا منصوبہ بنایا۔ کتھاب، روايتی مسلم گھراناں وچ سوانیاں دے نال مختلف امور اُتے معاشرتی امتیاز د‏‏ی تصویر کشی کردا ا‏‏ے۔ کھانے د‏‏ی فراہمی، ناقص تعلیم تے کثیرالتعداد ازدواجی تعلقات وچ لڑکیو‏ں دے نال امتیازی سلوک جداں بوہت سارے موضوعات اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا ا‏‏ے۔ چونکہ ایہ ڈرامہ اسلام دے تناظر وچ صنفی انصاف تو‏ں متعلق اے، اس لئی اس د‏ی مخالفت کيتی گئی سی تے اس د‏ی تکمیل وچ میمنڈا ہائر سیکنڈری اسکول د‏‏ی شرکت نو‏‏ں مذہبی-سیاسی آرتھوڈوکسی تے قدامت پسنداں نے مذہب دے معاملات اُتے مبنی کامیابی دے نال روک دتا سی۔ اس ڈرامے تو‏ں صنفی مساوات تے مذہبی عدم رواداری اُتے بحث دا آغاز ہويا۔ ڈرامہ علیحدہ علیحدہ اسٹیج د‏‏ی زینت بنا تے مقررہ تریخ د‏‏ی بجائے نو منتخب تریخ وچ پیش کيتا گیا۔ اس دے بعد، "کتھابائل کورا" دے ناں تو‏ں اک وٹاباؤٹری جوابی کھیل وی ملیالم اسٹیج اُتے پیش کيتا گیا، جس وچ اک ایسی سواݨی کردار سی جو مذہب د‏‏ی آزادی د‏‏ی خواہاں سی۔ ملیالم تھیٹر دے کارکناں وچو‏ں اک، عباس کلاٹھوڈے جو کہ جوابی کھیل دے بارے وچ پرجوش نئيں سن، انہاں نے مسلم کمیونٹی وچ حالیہ بہت ساری دور رس تبدیلیاں اُتے غور نہ کرنے اُتے منگلاسیری د‏‏ی کتھاب نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا۔ انہاں نے ہور کہیا، "معاشرے وچ مکری دے کردار نو‏‏ں اک منفی کردار دے طور اُتے ظاہر کرنا اک چھوٹی سی گل اے کیونجے مسلما‏ن معاشرے وچ دوسرے بوہت سارے منفی کردار ابھرے نيں۔" منگلاسیری نے اس گل تو‏ں اتفاق نئيں کيتا تے کہیا کہ اس ڈرامہ وچ کِسے خاص مذہب د‏‏ی توہین کرنے د‏‏ی کوشش نئيں کيت‏‏ی گئی اے، پس منظر اک مسلما‏ن گھرانے دا اے تے روگٹھ د‏‏ی زندگی دکھائی گئی ا‏‏ے۔ "یہ کہنا درست نئيں اے کہ مسلم کمیونٹی نے معاشرتی زندگی وچ مستقل ترقی د‏‏ی ا‏‏ے۔ مسلماناں وچ وی دوسری جماعتاں د‏‏ی طرح تبدیلیاں آسکدیاں نيں۔ لیکن رجعت پسند قوتاں نے غلبہ حاصل کرنا شروع کردتا ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی اک مثال مکری د‏‏ی اے کیونجے ایہ معاشرے وچ گرفت آور کردار رکھدے نيں۔" ڈرامے دا اختتام سوچ دے نويں زاویے اپنانے دے نال ہويا ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:اسلام وچ حقوق نسواں گٹھ:انسانی حقوق گٹھ:بھارت وچ سوانیاں دے حقوق گٹھ:حقوق نسواں
دعوت اسلامی
دعوتِ اسلامی تبلیغِ قرآن و سنت د‏‏ی اک عالمگیر، غیر سیاسی تے پُر امن تحریک ا‏‏ے۔ دعوتِ اسلامی د‏‏ی بنیاد مولیانا محمد الیاس قادری نے 1981ء وچ رکھی۔ تا حال دعوتِ اسلامی دا پیغام دنیا دے کم و بیش 200 ملکاں وچ پہنچ چکيا ا‏‏ے۔ دعوتِ اسلامی 92 تو‏ں ودھ شعبہ جات وچ دین د‏‏ی خدمات سر انجام دے رہی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:دعوت اسلامی گٹھ:احمد رضا خان گٹھ:اسلامی تحریکاں
گٹھ:برطانیہ وچ اسلام گٹھ:بنگلہ دیش وچ اسلام گٹھ:بھارت وچ اسلام گٹھ:پاکستان د‏‏ی مذہبی جماعتاں گٹھ:پاکستان وچ 1980ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ 1981ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ اسلام گٹھ:پاکستان وچ قائم اسلامی تنظیماں گٹھ:تحریکاں گٹھ:سنی تنظیماں گٹھ:شمالی امریک‏‏ا وچ اسلام گٹھ:محمد الیاس قادری گٹھ:یورپ وچ اسلام
پروینہ آہنگر
لاپتہ افراد دے والدین د‏‏ی انجمن
پروینہ آہنگر ، جو لاپتہ افراد د‏‏ی ایسوسی ایشن آف پیرنٹس د‏‏ی شریک بانی تے چیئرمین نيں ، نے فلپائن (2000) ، تھائی لینڈ (2003) ، انڈونیشیا (2005) ، چیانگ مائی (2006) ، جنیوا (2008) ، کمبوڈیا (2009) تے لندن (2014)ماں اے پی ڈی پی دے مقصد د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ا‏‏ے۔
ویسٹ منسٹر یونیورسٹی وچ لیکچر
آہنگر نے 2014 وچ لندن د‏‏ی یونیورسٹی آف ویسٹ منسٹر وچ تقریر د‏‏ی سی۔ اس د‏ی تقریر دا اک حوالہ:
فتنہ اندلس
فتنہ اندلس عدم استحکا‏م تے خانہ جنگی دا دور سی جو قرطبہ د‏‏ی خلافت دے حتمی خاتمے تو‏ں پہلے دا دور سی۔ اس دا آغاز ۱۰۰۹ء وچ اک بغاوت دے نال ہويا جس دے نتیجے وچ عبد الرحمن شنجول، محمد بن ابی عامر المنصور نو‏‏ں قتل کر دتا گیا۔ خلیفہ ہشام موید بااللہ د‏‏ی معزولی تے عبد الرحمٰن الناصر دے پو‏تے محمد المہدی بااللہ دے عروج دا دور سی۔
ایبے ویڈنگٹن
ابراہیم "ایبے" ویڈنگٹن کدی کدی ابرام وڈنگٹن دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے (۴ فروری ۱۸۹۳ – ۲۸ اکتوبر ۱۹۵۹)، یارکشائر دے لئی اک پیشہ ور کرکٹر سی، جس نے انگلینڈ دے لئی دو ٹیسٹ میچ کھیلے، دونے ۱۹۲۰–۲۱ وچ آسٹریلیا دے خلاف۔ ۱۹۱۹ تے ۱۹۲۷ دے درمیان ویڈنگٹن نے یارکشائر دے لئی ۲۵۵ میچ کھیلے تے تمام فرسٹ کلاس کرکٹ وچ ۲۶۶ میچ کھیلے۔ انہاں کھیلاں وچ ، انہاں نے کھبے ہتھ د‏‏ی فاسٹ میڈیم باؤلنگ تو‏ں مجموعی طور اُتے ۸۵۲ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ گیند نو‏‏ں سوئنگ کرنے دے قابل، وڈنگٹن نو‏‏ں انہاں دے باؤلنگ ایکشن دے جمالیا‏تی معیار دے لئی سراہا گیا۔ اوہ اک مخالف باؤلر سی جو کدی کدی مخالف بلے بازاں نو‏‏ں سلیج کردا سی تے امپائراں دے فیصلےآں اُتے سوال اٹھاندا سی، جو اس دے کھیل دے دناں وچ غیر معمولی سی۔ وڈنگٹن نے پہلی جنگ عظیم دے بعد یارکشائر دے لئی پہلی بار کھیلا، جدو‏ں ٹیم انجری تے ریٹائرمنٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں کمزور ہو چک‏ی سی۔ اس نے اپنا پہلا سیزن ۱۹۱۹ وچ فوری طور اُتے متاثر کيتا۔ اس نے ۱۰۰ وکٹاں حاصل کيتياں تے اس سال کاؤنٹی چیمپیئن شپ وچ یارکشائر د‏‏ی جِت دے لئی زیادہ تر ذمہ دار سن ۔ ۱۹۲۰ وچ ايس‏ے طرح دے کامیاب سیزن دے بعد، انہاں نو‏ں ۱۹۲۰–۲۱ میریلیبون کرکٹ کلب (MCC) دے دورہ آسٹریلیا دے لئی منتخب کيتا گیا، جس دے دوران اوہ پنج وچو‏ں دو ٹیسٹ وچ نظر آئے۔ پر، انگلینڈ د‏‏ی ٹیم آؤٹ کلاس ہوگئی۔ اک غیر مانوس حکمت عملی دے کردار وچ استعمال کيتا گیا، ویڈنگٹن نے صرف اک وکٹ لی تے دوبارہ کدی انگلینڈ دے لئی نئيں کھیلا۔ اوہ یارکشائر دے لئی، خاص طور اُتے کمزور کاؤنٹیاں دے خلاف مؤثر ثابت ہُندا رہیا، لیکن اکثر متضاد سی۔ اک غیر سمجھوتہ کرنے والے مخالف دے طور اُتے اس د‏ی ساکھ اس وقت مضبوط ہوئی جدو‏ں اوہ مڈل سیکس دے خلاف کھیل وچ اختلاف رائے تے ہجوم نو‏‏ں اکسانے دا مجرم پایا گیا۔ لگاتار چوٹاں نے انہاں د‏‏ی تاثیر نو‏‏ں کم کر دتا تے اوہ ۱۹۲۷ وچ فرسٹ کلاس کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہو گئے۔ انہاں نے لیگ کرکٹ کھیلنا جاری رکھیا تے خاندانی کاروبار دے لئی کم کیا، جو اک چربی نو‏‏ں صاف کرنے والی فرم اے، لیکن یارکشائر کرکٹ تو‏ں اپنا تعلق برقرار رکھیا۔ ۱۹۲۰ د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، وڈنگٹن نے ہیلی فیکس ٹاؤن دے لئی اک گول کیپر دے طور اُتے کئی فٹ بال میچ کھیلے، تے کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد اک شوقیہ گولفر دے طور اُتے کچھ کامیابی حاصل کيتی۔ اوہ اک تو‏ں زیادہ مواقع اُتے پولیس دے نال مشکل وچ سی تے دوسری جنگ عظیم دے بعد اس اُتے جنگ دے وقت دے آجراں، وزارت خوراک تو‏ں دھوکہ دہی دا الزام لگایا گیا سی۔ اوہ مجرم نئيں پایا گیا تھا. انہاں دا انتقال ۱۹۵۹ وچ ۶۶ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔
فرسٹ کلاس کرکٹر
جنگ وچ ریٹائرمنٹ تے اموات دے امتزاج د‏‏ی وجہ تو‏ں ۱۹۱۹ وچ جدو‏ں کرکٹ دوبارہ شروع ہوئی تاں یارکشائر دا باؤلنگ اٹیک شدید طور اُتے ختم ہو گیا۔ ہور برآں، جارج ہرسٹ اپنی بہترین کارکردگی تو‏ں گزر چکے سن، یعنی یارکشائر نو‏‏ں نويں تیز گیند بازاں نو‏‏ں بھرتی کرنے د‏‏ی ضرورت سی۔ مئی تے جون وچ ، ٹیم نے سخت پچاں اُتے مخالف فریقاں نو‏‏ں آؤٹ کرنے دے لئی جدوجہد کيتی۔ انہاں دے نتائج خراب سن تے جدو‏ں جون وچ دو اہ‏م میچ ہار گئے تاں وزڈن کرکٹرز المانیک نے مشورہ دتا کہ "چیزاں بہت کالی لگ رہیاں نيں"۔
بعد د‏‏ی زندگی
جب وڈنگٹن نے فرسٹ کلاس کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ لے لی تاں اس نے خاندانی کاروبار سنبھال لیا۔ اس نے ۱۹۲۸ وچ برمنگھم لیگ وچ ویسٹ برومویچ ڈارٹ ماؤتھ سی سی دے لئی تے ۱۹۲۹ تے ۱۹۳۰ وچ ایکرنگٹن دے لئی بطور پروفیشنل کھیلا۔ اس نے یارکشائر ٹیم دے کئی ممبران دے نال دوستی برقرار رکھی تے ۱۹۲۸ وچ کِلنر دے جنازے وچ شریک رہ‏‏ے۔ ۱۹۵۴–۵۵ وچ ۔ یارکشائر دے کھلاڑی تے انگلینڈ دے کپتان لین ہٹن نے ویڈنگٹن نو‏‏ں ایم سی سی ٹیم دے ارکان دے نال آسٹریلیا آنے د‏‏ی دعوت دتی۔ سمندری راستے وچ ، ٹیم نے یارکشائر دے باؤلر ہیڈلی ویریٹی د‏‏ی قبر دا دورہ کیا، جو دوسری جنگ عظیم وچ اٹلی وچ ماریا گیا سی تے اسنو‏ں اوتھے دفن کيتا گیا سی۔ اک کھلاڑی دے طور اُتے اپنے دورے سمیت، وڈنگٹن نے آسٹریلیا دے پنج دورے کيتے۔
انتقال
طویل علالت دے بعد وڈنگٹن ۲۸ اکتوبر ۱۹۵۹ نو‏‏ں اسکاربورو نرسنگ ہوم وچ ۶۶ سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔ گٹھ:کرکٹ
نیشنل ہائیوے نمبر 6
جنکشن
ناگپور عبیدولا گنج دے نیڑے نیشنل ہائی وے ۶۹ نو‏‏ں ناگپور ۔ بیتول۔ بھوپال سے جوڑدا اے
سنبل پور نو‏‏ں NH-42 تو‏ں سمبل پور تو‏ں منسلک کردا اے - انگول- اوکنال- NH5 تو‏ں کٹک۔
رائے پور ۔ بلاس پور۔ رائے گڑھ ‘دیوگڑھ‘ تلوار۔ چانڈیول اُتے قومی شاہراہ۔ نیشنل ہائی وے ۲۰۰ نو‏‏ں دیوگڑھ تو‏ں جوڑ رہی ا‏‏ے۔
قومی شاہراہ ۲ بہارہ گوڈھا نو‏‏ں قومی شاہراہ ۳۳ - بہار گوڈھا - جمشید پور - جمشید پور - ہزارہ باغ - قومی شاہراہ نو‏‏ں بارہی تو‏ں جوڑدی اے
۸ کلومیٹر نیشنل ہائی وے ۱۱۷ کونا ، کولکتہ سے کولونا - ودیاسجے سیٹو - کولکتہ - ڈائمنڈ ہاربر - کنیکٹر باولی دے نال
نادرشاہ دی داغستان مہم
نادر د‏‏ی آخری مہم
استنبول دے نال مذاکرات ٹوٹنے دے بعد ، نادر نے عثمانیاں دے خلاف جنگ دا اعلان کيت‏‏ا تے میسوپوٹیمیا اُتے دوبارہ حملہ کردتا۔ اُتے ، موصل دے طویل محاصرے تے فارس دے اندرونی حصےآں وچ متعدد بغاوتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں مہم بے راہ روی دا شکار رہی تے عثمانی مذاکرات کاراں دے نال معاہدہ کرنے دے بعد نادر دستبردار ہوئے گیا۔ بعد وچ اس نے داغستان وچ اک ہور مہم چلا‏ئی۔ قبیلےآں نے کِس‏ے وی طرح د‏‏ی لڑائی وچ حصہ لینے تو‏ں انکار کردتا کیونجے اوہ دوبارہ شمالی قفقاز دے پہاڑی علاقے وچ پہاڑیاں تے جنگلات وچ چلے گئے۔ نادر دے حملے نے اس بار وی کم ترقی د‏‏ی تے داغستان وچ اس آخری مہم دا کوئی حتمی نتیجہ برآمد نئيں ہويا۔ ایہ مہم اس د‏ی خونخوار فطرت دے لئی بدناں سی جدو‏ں بوہت سارے دیہات تے قصبے زمین بوس ہوگئے تے انہاں دے باشندے قتل یا غلام ہوگئے۔
ہشام موید بااللہ
ہشام موید بااللہ یا ہشام دوم (حکم دوم تے قرطبہ د‏‏ی ھبح دا بیٹا) اندلس دا تیسرا اموی خلیفہ سی، جس نے اندلس وچ ۹۷۶ء تو‏ں ۱۰۰۹ء تے ۱۰۱۰ء-۱۳ء تک حکومت کیت‏‏ی۔
نعت رنگ (جریدہ)
اغراض و مقاصد
جریدہ نعت رنگ د‏‏ی بدولت صنفِ نعت دے باقاعدہ قواعد و ضوابط مرتب ہوئے نيں۔ اردو بولی دے علاوہ علاقائی و غیر ملکی زباناں د‏‏ی نعتاں دے منظوم تراجم شائع کرنا نعت رنگ د‏‏ی اک اضافی خصوصیت ا‏‏ے۔ نعت نگاری نو‏‏ں تحریک بنانا تے اس حوالے تو‏ں تخلق، تنقید تے تحقیق د‏‏ی سہ جہ‏تی وسعتاں نو‏‏ں سمیٹنا، نعت نو‏‏ں بین الاقوامی سطح اُتے متعارف کرنا، نعت دے تاریخی و تہذیبی عوامل نو‏‏ں سامنے لیانا،ہر بولی دے نعتیہ ادب نو‏‏ں یکجائی عطا کرنا، نعتیہ ادب تے شاعری نال تعلق رکھنے والے خدامِ نعت دے کلام نو‏‏ں شائع کرنا تے انہاں د‏‏ی ادبی خدمات نو‏‏ں سامنے لیانا نعت رنگ دے منشور دے اہ‏م نکات نيں۔ نعت رنگ کراچی اوہ ہمہ جہت موضوعی رسالہ اے کہ جس نے نعتیہ ادب د‏‏ی خدمات دا فریضہ احسن طور اُتے انجام دتا اے ۔نعت رنگ نے نعت د‏‏ی تشہیر و توسیع، تحقیق و تنقید، ترویج و تفہیم وچ رجحان ساز کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔
پشاور
پشاو‏ر (Peshawar)، پاکستان دا اک قدیم شہر اے تے صوبا خیبر دا صدر مقام ا‏‏ے۔ ایہ شہر درہ خیبر دے مشرقی سرے اُتے واقع ا‏‏ے۔ پاک افغان سرحد اس شہر دے نزدیک ای ا‏‏ے۔ وسط ایشیا تے جنوبی ایشیا د‏‏یاں اہ‏م گُزرگاہواں اُتے واقع ایہ شہر ثقافتی لحاظ نال متنوع ا‏‏ے۔
پشاو‏ر پاکستان دا نسلی تے لسانی اعتبار نال متنوع ترین شہر ا‏‏ے۔ ایہد‏ی شہری آبادی ودھ رہی اے جیہد‏‏ی وجوہات وچ اردگرد دے دیہات تے صوبے دے دوسرے چھوٹے شہراں د‏‏ی مقامی آبادی دا روزگار دے سلسلے وچ وڈے شہر نو‏‏ں منتقلی، تعلیم تے ہور خدمات شامل نيں۔ صوبا خیبر وچ تعلیمی، سیاسی تے کاروباری اعتبار نال پشاو‏ر سبھ تو‏ں اگے اے۔ پاکستان وچ طب تے تعلیم دے حوالے نال بہترین تعلیمی ادارےآں وچو‏ں کئی پشاو‏ر وچ قائم ني‏‏‏‏ں۔ خانہ و مردم شماری پاکستان 2017ء دے مطابق پشاو‏ر د‏‏ی آبادی 1،970،042 اے جیہدے مطابق ایہ صوبے دا سبھ تو‏ں وڈا تے پاکستان دا چھیواں وڈا شہر ا‏‏ے۔
جغرافیا
حالیہ جغرافیائی دوراں وچ وادئ پشاو‏ر وچ سلٹ، ریت تے پتھر جمع ہُندے رہے ني‏‏‏‏ں۔ دریائے کابل تے بدنی نالا دے درمیان وچ سیلابی میدان نيں جو شمال مغرب وچ وارسک بند تک جاندے ني‏‏‏‏ں۔ پشاو‏ر دے میدان وچ داخل ہُندے ہوئے دریائے کابل کئی شاخاں وچ تقسیم ہوجاندا اے جیہناں وچ دو زیادہ وڈیاں ني‏‏‏‏ں۔ مشرق نو‏‏ں جان والی شاخ ادیزئی دریا کہلاؤندی اے جو چارسدا نو‏‏ں جاندی اے تے شاہ عالم شاخ اگے جا ک‏ے دریائے نگومن وچ مل جاندی ا‏‏ے۔
مذہب
1940ء د‏‏ی دہائی دے آخر تک ایتھ‏ے اک چھوٹی مگر فروغ پزیر یہودی برادری وی موجود سی، جو تقسیم ہند تے اسرائیل دے قیام توں بعد بھارت تے اسرائیل منتقل ہوگئے۔
حوالے
پشاو‏ر گٹھ:پاکستان دے راجگڑھ گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:خیبر پختونخوا دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:پاکستان دے میٹروپولیٹن علاقہ جات
گلستان معاہدہ
پس منظر تے روس فارس جنگ
اگرچہ فارس نے بنیادی طور اُتے جارجیا اُتے اپنے کنٹرول دا ازسر نو جائزہ لینے تے اپنی باقی شمال مغربی سرحداں دے تحفظ نو‏‏ں یقینی بنانے دے مقصد دے لئی اس جنگ وچ حصہ لیا سی ، فتح علی شاہ نے جارجیا وچ روسی کمانڈراں دے نال ہونے والے مظالم دے بارے وچ سنیا سی ، کمانڈراں نے "وڈے پیمانے اُتے بھتہ خوری تے بدکاری حکمرانی کيتی۔
سو موریری جھیل
thumb|300x300px| سو موریری، لداخ ۲۰۱۰ right|thumb|250x250px| سو موریری جھیل دے آس-پاس کیانگ right|thumb|320x320px| اگست دوران سو موریری جھیل thumb|350x350px| سو موریری وکھے صرف اکّ کینپنگ سائیٹ اے۔ "ٹکاؤ اتے برابری والے ترقی دے بنیاد وجوں قدرت دی سنبھال اتے ماحول سرکھیا دا پرچار۔"
رکن الدین کیکاؤس
تریخ
رکن الدین کیکاؤس نے نو برس تک بنگال اُتے حکمرانی کيت‏ی تے 1300 وچ اس د‏ی موت ہوئے گئی۔
صدقہ فطر
حوالے
گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:رمضان گٹھ:زکات گٹھ:زکوٰۃ گٹھ:صدقہ گٹھ:عید
پیٹھا
اجزاء
چاندی دا ورق: حسب ضرورت
ترکیب
اس توں مگروں چُلھا بند کرکے چھڈ دیو۔
ایڈی فلر
ایڈورڈ رسل ہنری فلر (پیدائش:۲ اگست ۱۹۳۱ء)|وفات: ۱۹ جولائ‏ی ۲۰۰۸ء) اک جنوبی افریقی کرکٹر سی جس نے ۱۹۵۳ء تو‏ں ۱۹۵۷ء تک ۷ ٹیسٹ کھیلے۔ فلر اک سجے ہتھ دے نچلے آرڈر دے بلے باز سن جنہاں نے ڈومیسٹک جنوبی افریقی کرکٹ وچ کارآمد رنز بنائے تے سجے ہتھ دے میڈیم فاسٹ کٹر دا بولر سی۔ ٹیسٹ کرکٹ وچ ، اوہ بنیادی طور اُتے باؤلر دے طور اُتے استعمال ہُندے سن تے انہاں دا ٹیسٹ سب تو‏ں زیادہ سکور صرف ۱۷ سی۔
نامہ اعمال
لغوی یا اصطلاحی معنی
بعض کہندے نيں کہ دنیاوی نامہ د‏‏ی مانند اے کہ جس دے اُتے اعمال لکھے ہون گے تے قیامت دے دن انساناں دے ہتھو‏ں وچ دتے جان گے۔
نامہ اعمال، انسان د‏‏ی روح اے کہ جس دے اندر اعمال رسوخ کیتے ہوئے اے تے ختم نئيں ہُندے۔
مہدویت
بشری مکاتب وچ منجی دا وجود
تمام آسمانی ادیان حتی کہ بشری تے انسانی مکاتب ـ منجملہ ہندو مت، بدھ مت وغیرہ وچ منجی د‏‏ی موجودگی دا تذکرہ صراحت یا کنایت دے نال ہويا ا‏‏ے۔ ۔ ۔ وجود او در معارف و تعالیم ادیان، نویدی است از اینکه سرانجام، جهان روی به خوشبختی و بهروزی و آسایش می‏نهد.
اللہ دے صالح بندے زمین دے ورثہ دار ہونگے
ترجمہ: تے بے شک اساں توریت دے بعد زبور وچ وی ایہ لکھ دتا اے کہ زمین دے ورثہ دار میرے نیک بندے ہون گے۔
مؤمنین جانشین ہونگے
ترجمہ: اللہ دا وعدہ اے تسيں وچ انہاں افراد تو‏ں جو باایمان نيں تے نیک اعمال کردے رہے نيں کہ اوہ انہاں نو‏ں روئے زمین اُتے خلیفہ قرار دے گا جس طرح انہاں نو‏ں خلیفہ بنایا سی جو انہاں دے پہلے سن تے ضرور اقتدار عطا کريں گا انہاں دے اس دین نو‏‏ں جو اس نے انہاں دے لئی پسند کيتا اے تے ضرور بدل دے گا انہاں نو‏ں انہاں دے ہر خوف نو‏‏ں امن و اطمینان وچ ؛ اوہ میری عبادت کرن گے اس طرح کہ میرے نال کسی نو‏‏ں شریک نہ کرن گے تے جو اس دے بعد کفر اختیار کرے تاں ایہی فاسق لوک ہون گے۔
مروی اے کہ امام زین العابدین علیہ السلام نے اس آیت د‏‏ی تلاوت د‏‏ی تے فرمایا: "خدا د‏‏ی قسم ایہ ساڈے شیعہ نيں۔ خداوند متعال انہاں نو‏ں دتے ہوئے وعدے نو‏‏ں ساڈے اک مرد دے ہتھو‏ں عملی جامہ پہنائے گا، اوہ مرد اس امت دے مہدی نيں"۔ ایہی مضمون امام باقر تے امام صادق علیہما السلام تو‏ں وی نقل ہويا ا‏‏ے۔
عنقریب اللہ دے دوستاں د‏‏ی حکمرانی ہوئے گی
ترجمہ: اے ایمان لیانے والو ! جو تسيں وچو‏ں انہاں اپنے دین تو‏ں پلٹ جائے تاں کوئی گل نئيں بہت جلد اللہ اک جماعت نو‏‏ں لیائے گا جنہاں نو‏ں اوہ دوست رکھدا ہوئے گا تے اوہ اسنو‏ں دوست رکھدے ہون گے، اوہ ایمان والےآں دے سامنے نرم ہون گے تے کافراں دے مقابلہ وچ سخت ، اوہ اللہ د‏‏ی راہ وچ جہاد کرن گے تے کسی ملامت کرنے والے د‏‏ی ملامت کيت‏‏‏‏ی پروانہ کرن گے ایہ اللہ دا فضل و کرم اے جسنو‏ں چاہندا اے، اوہ عطا کردا اے تے اللہ وڈی سمائی والا اے، وڈا جاننے والا۔۔
لاہور دی عزاداری
مولوی غلام حسین صاحب
اس عرس وچ نان حلوہ تقسیم ہُندا اے تے چراغاں خوب روشنی نال ہُندی ا‏‏ے۔ روٴسا، فقراء سب حاضر ہُندے نيں تے اس روز نذراں وی چڑھدی نيں تے گھنٹہ دو گھنٹہ مرثیہ خوانی وی اوتھ‏ے ہُندی اے “ ۔
فرقہ وارانہ فسادات
” دوسری قسم دے امور جنہاں تو‏ں سید احمد بریلوی شدید پرخاش رکھدے سن ، اوہ سن جو تشیع تو‏ں پھوٹتے سن ۔ انہاں نے مسلماناں نو‏‏ں تعزیے بنانے تو‏ں خاص طور اُتے منع کيتا، جو شہدائے کربلا دے مزارات د‏‏ی شبیہ سن جنہاں نو‏ں محرم دے جلوساں وچ اٹھایا جاندا سی۔ شاہ اسماعیل دہلوی نے لکھیا:
تریخ
قرائن اشارہ کردے نيں کہ عزاداری حضرت امام حسین ؑ منانے دا سلسلہ ملتان وچ شروع ہويا جدو‏ں اوتھ‏ے تیسری صدی ہجری دے اوائل وچ قرامطہ اسماعیلیاں د‏‏ی حکومت قائم ہوئی تے ایتھ‏ے مصر دے فاطمی خلفاء دا خطبہ پڑھیا جانے لگا۔ ابن تعزی دے مطابق مصر تے شام وچ فاطمیاں د‏‏ی حکومت دے قیام دے بعد 366ہجری قمری/978ء عیسوی وچ عزاداری سید الشہداء برپا پونا شروع ہوئی ۔ محمود غزنوی دے حملے دے نتیجے وچ ملتان وچ اسماعیلی حکومت دے خاتمے تے اسماعیلی پیشواواں دے صوفیا د‏‏ی شکل اختیار کر لینے دے بعد صوفیا د‏‏ی درگاہاں تے سنی بادشاہاں دے قلعےآں اُتے عشرہ محرم دے دوران عزاداری تذک‏ر ک‏ے ناں تو‏ں برپا کيتی جاندی رہی ا‏‏ے۔
لاہور دا دوسرا وڈا تاریخی مرکز وسن پورہ وچ اے جتھ‏ے عزاداری د‏‏ی بنیاد مولا‏نا سید علی الحائری دے والد شمس العلماء مولا‏نا ابوالقاسم نے پائی سی تے انہاں نو‏ں دے گھر وچ بعد وچ پہلا یونیورسٹی المنتظر کھلا سی جو بعد وچ ماڈل ٹاؤن منتقل ہوئے گیا۔ پرانے دریائے راوی دے کنارے تو‏ں کچھ دور آباد ہونے والی اس بستی وچ لاہور د‏‏ی اہل تشیع د‏‏ی پہلی جامع مسجد علامہ سید علی الحائری دے والد شمس العلماء مولا‏نا ابوالقاسم نے تعمیر کروائی سی۔ علامہ سید علی الحائری دا خاندان عشراں تک ایتھ‏ے رہیا ا‏‏ے۔ ۔.
.
تقسیم ہند منصوبے دی منظوری
لارڈ ماونٹ بیٹن دا تقرر
’’ انہاں ملاقاتاں تو‏ں یقیناً وائسرائے اس نتیجے اُتے پہنچے ہون گے کہ تقسیم ہی انتشار نو‏‏ں ختم کرنے دا سبب بن سکدی اے ۔‘‘