cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پنجابی ساہت تنقید:مڈھ تے ترقی
پنجابی ساہت تنقید :- مڈھ تے ترقی
1. امریکی نوَ-تنقید : امریکی نوَ-تنقید دا شروع 20ویں صدی دے دوجے دہاکے وچ ہندا اے۔ مگر ایہہ ارسطو کانت، کالرج اتے کوچے توں عامَ طور شاستر سی۔ امریکہ نوَ-تنقید نے ارسطو دیاں اوہناں دھارناواں اپر ودھیرے بل دتا، جہڑیاں رچنا دیاں انترنگ خاصیتاں نال متعلق سی۔ امریکی نوَ-تنقید جاں کروء رینسم، ایلن ٹیٹ، کلنتھ برکس، آر۔پی۔ بلیکمر دی تنقید وچ ایہہ اثر ڈریکٹ روپ وچ ویکھیا جا سکدا اے۔
شہری چوہا تے پینڈو چوہا
کہانی
کہانی کلاسیکل زمانے وچ دور دور تک پھیلی ہوئی سی اتے بابیرس والا (Fable 108) اک بڑا پرانا یونانی ورژن وی اے۔ ہورس نے اپنے اک وینگ (II.6) دے حصے دے طور اس نوں شامل کیتا اے جسدا انت شاعری روپ وچ پینڈو زندگی دی تلنا شہری زندگی نوں ناپسند دسدے ہوئے کہانی نوں ختم کیتا اے۔ مرکس اوریلیئس اپنی دھیان، کتاب 11.22 وچ اس ول اشارہ کردا اے۔؛ "پینڈو چوہا اتے شہری چواے بارے ، اتے شہری چواے دے خوف اتے گھبراہٹ بارے سوچو"۔
ایپر، لگدا اے کہ 12ویں صدی دے برطانیہ دے انگریز-نارمن لکھاری والٹر نے وجکار ویلے دے یورپ بھر وچ جنور کہانی دے پھیلن وچ سبھ توں وڈا یوگدان پایا۔ اس دے لاطینی ورجن (جاں چیریٹن دے اوڈو والا) نوں 14ویں صدی دے پہلے ادھ چ جوان روئز دی سپینی کتاب بئین امور وچ چھپی جنور کہانی دے سروت دے طور تے کریڈٹ دتا گیا اے۔ والٹر اٹالیئن وچ کئی کھرڑا سنگرہیاں لئی وی سروت سی اتے اکسیؤ زکا دیاں مشہور Esopi fabulas, جو کہ اس بولی وچ چھپیا ایسپ دیاں کہانیاں دا پہلا مجموعہ (ورونا، 1479) اے ، دا وی سروت اے جس وچ شہری چوہا اتے پینڈو چوہا 12ویں کہانی اے۔ اس وچ دو سونیٹّ ہن، پہلے وچ کہانی دسی اے اتے دوجے وچ اک نیتی سٹہ شامل اے۔
حوالے
گٹھ:ایسوپ دیاں کہانیاں
مہران (شہر)
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ایلام گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
شمالی سمندر
گٹھ:سمندر گٹھ:پانی گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ
سمرن کور مُنڈی
سمرن کور مُنڈی ' اک بھارتی ماڈل اتے اداکارہ ہے، جو ہندی فلم جو ہم چاہیں''  2011 وچّ اداکاری لئی پہچانی گئی۔ اس توں پہلاں اسنے اک سفل ماڈل دا تاج حاصل کیتا جو کی اسنوں مس انڈیا یونیورس 2008 وچ ممبئی وکھے 5 اپریل 2008 نوں پہنایا گیا۔
رہینولوفس میکلوڈی
رہینولوفس میکلوڈی رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
چک 152 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
بیلسکی حامی
پس منظر
بیلسکی خاندان اسٹانکیوک دے پنڈ وچ کھیت‏‏ی باڑی کردا سی تے بھائی اس علاقے تو‏ں بخوبی واقف سن ۔ علاقے، روایات تے لوکاں دے نال انہاں د‏‏ی واقفیت جرمن حکا‏م تے انہاں دے بیلا روسی مددگاراں تو‏ں چھپنے وچ مددگار ثابت ہوئے۔ غیریہودی بیلاروسی دوستاں د‏‏ی مدد تو‏ں انہاں نے اسلحہ جمع کيتا۔ بعد وچ بیلسکی حامیاں نے اس اسلحے وچ جرمن اسلحہ، سوویت اسلحہ تے سوویت حامیاں دا فراہ‏م کردہ اسلحہ وی شامل ک‏ے لیا۔
ٹوویا بیلسکی دا بنیادی مقصد اپنے اسيں مذہباں د‏‏یاں جاناں بچانا سی۔ بیلسکی یہودیاں نے قریبی واقع لیڈا، نوووگروڈيک، منسک، آئیوی، میر، بارانوک تے دوسری یہودی بستیاں دے یہودیاں نو‏‏ں فرار ہونے تے جنگل وچ انہاں دا نال دینے دے سلسلے وچ حوصلہ افزائی کيتی۔ بیلسکی اکثر یہودی بستیاں وچ اپنے آدمی بھیج کر لوکاں نو‏‏ں جنگل وچ پہنچنے وچ مدد وی کردے سن ۔ 1942 وچ اک خصوصی مشن نے آئیو د‏‏ی یہودی بستی دے ختم ہونے تو‏ں پہلے سو تو‏ں ودھ یہودیاں د‏‏ی جان بچائی۔ بیلسکی اسکاؤٹ مسلسل فرار دے ممکنہ راستے تلاش کردے رہندے سن تاکہ ایداں دے یہودیاں نو‏‏ں فرار ہونے وچ مدد فراہ‏م د‏‏ی جا سک‏‏ے جنہاں نو‏ں تحفظ د‏‏ی ضرورت سی۔
گردواریاں دی لسٹ
، امرتسر
امرتسر شہر اتے ضلعے وچّ اتہاسک گردوارے:
سنگرور
سنگرور شہر اتے ضلعے وچّ اتہاسک گردوارے:
ہشیارپور
ہشیارپور شہر اتے ضلعے وچّ اتہاسک گردوارے:
جالندھر
نکودر --
بہار
دے صوبے وچّ اتہاسک گردوارے بہار وچّ شامل ہن :
مہاراشٹر
دے صوبے وچّ اتہاسک گرودوارہ مہاراشٹر وچّ شامل ہن :
دے راج وچّ ستھانک گرودوارہ مہاراشٹر وچّ شامل ہن : نوی ممبئی گردوارے دے * سپریم کسل [گرودوارہ سری گورو سنگھ سبھا، واشی، نوی ممبئی]
بحر اوقیانوس
بحر اوقیانوس دا ساحل کٹا پھٹا اے تے بہت ساریاں کھاڑیاں، خلیجاں تے سمندراں وچ پھیلا ہويا اے جنہاں وچ بحیرۂ کیریبین، خلیج میکسیکو، خلیج سینٹ لارنس، بحیرۂ روم، بحیرۂ اسود، بحیرۂ شمال، بحیرۂ لیبریڈور تے بحیرۂ نارویجن-گرین لینڈ شامل نيں۔ بحر اوقیانوس وچ موجود جزیرے وچ فارو جزیرے، گرین لینڈ، آئس لینڈ، راکال، جزیرے برطانیہ، آئر لینڈ، فرنینڈو ڈی نورونہا، ازورز، جزیرے میڈیرا، کانریز، کیپ وردے، ساؤ ٹامے تے پرنسیپی، نیوفاؤنڈ لینڈ، برمودا، ویسٹ انڈیز، اسینشن، سینٹ ہیلینا، ٹرینڈاڈ، مارٹن واز، ٹرسٹن ڈا کنہا، جزیرے فاک لینڈ، جزیرۂ جنوبی جارجیا شامل نيں۔
خدوخال
بحیرۂ لیبریڈور، آبنائے ڈنمارک تے بحیرۂ بالٹک د‏‏ی سطح اکتوبر تو‏ں جون تک سمندری برف تو‏ں ڈھکی رہندی ا‏‏ے۔ شمالی اوقیانوس وچ گرم پانی د‏‏ی گردش گھڑیال موافق گردش ہُندی اے تے جنوبی اوقیانوس وچ گرم پانی د‏‏ی گردش گھڑیال مخالف ہُندی ا‏‏ے۔ بحری فرش سب تو‏ں نمایاں خصوصیت وسط اوقیانوسی ارتفاع پھیلی اے جو اوقیانوس دے پیندے اُتے شمال تو‏ں جنوب تک اک منحنی لکیر د‏‏ی طرح پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ اس ارتفاع نو‏‏ں چیلینجر ماساں دریافت کيتا سی۔
اولیانووسک اوبلاست
باہرلے جوڑ
Ulyanovsk Oblast
سدا کور
مہاراجا رنجیت سنگھ نے سدا کور نوں کہیا کہ جنی جگیر اوہ اپنے دوہتے شیر سنگھ نوں دئو گی، اونا ای علاقہ مہاراجا وی خُشی خُشی دے دئو گا ۔ سدا کور اپنے جیوندے جی کوئی علاقہ دینا نہ منی ۔ اس گل توں دوواں وچ ان بن ہو گئی۔ ایہو چیز دھیان سنگھ ڈوگرا چاہندا سی۔ اوہنے مہاراجا رنجیت سنگھ دے کنّ بھرے کہ سدا کور کسے ویلے وی اپنے لئی خطرہ بن سکدی اے، اس لئی سدا کور نوں جلد توں جلد قید کرنا ساڈے بھلے وچ ہووےگا۔ اسے چال مطابق 1821 ء وچ سدا کور نوں لہور بلوا کے قید کر لیا اتے اس کولوں خزانے دی منگ کیتی۔ سدا کور دے صاف انکار کرن اُتے مہاراجا رنجیت سنگھ نے کنئیا مثل دے بہتے علاقیاں نوں اپنے راج وچ شامل کر لیا۔ مصر دیوان چند سدا کور نوں زنجیراں وچ جکڑ کے مُکیریاں لے گیا تے اس نے اس نوں تنّ دن تے تنّ راتاں بھکھی رکھیا۔ اخیر بھکھی-پیاسی سدا کور نے شرط منّ لئی، جس نال مکیریاں دا مضبوط قلعہ وی اوہناں نے فتح کر لیا۔ اس طرحاں کنئیا مثل دا اینا مال تے بے حساب دھن مہاراجے دے ہتھاں وچ آ گیا۔ سدا کور کچھ مہینے مہاراجا رنجیت سنگھ دی قید وچ رہِ کے دکھاں تے غماں نال اکلی جوجھدی ہوئی 1832 ء وچ مر گئی۔ اس دی دکھ بھری موت دے نال ہی کنئیا مثل دا پتن تے انت ہو گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سکھ گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
درہ شہر
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ایلام گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
مجیب ظفر انوار حمیدی
ادبی خدمات
پروفیسر مجیب ظفر انوار حمیدی نے ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ بچےآں د‏‏ی کہانیاں، نظماں تے ڈرامے لکھے نيں۔ آپ آرٹس کونسل آف پاکستان د‏‏ی ادبی کمیٹی تے لائبریری کمیٹی دے رکن وی رہ‏‏ے۔
سالٹلو صنوبر
سالٹلو صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ میکسیکو وچ ہوندا اے۔
دهستان قوچان عتیق
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان قوچان ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
ہیریر
بارلے جوڑ
گٹھ:کتے
ترمذ
منگول تباہی تے ویرانی
دو دن دے محاصرے دے بعد 1220ء وچ ، چنگیز خان د‏‏ی سپاہ نے شہر نو‏‏ں تباہ تے مسمار کردتا۔
مریخ اُتے برف دے تودے
زمین اُتے برفیلے تودیاں د‏‏ی طرح مریخ اُتے برفیلے تودے خالص پانی د‏‏ی برف دے نئيں نيں۔ انہاں وچو‏ں اکثر دے بارے وچ خیال کیتا جاندا اے کہ اوہ خاصی دھول اُتے مشتمل ہون گے تے کافی تعداد نو‏‏ں شاید بہتر طور اُتے چٹانی برفیلے تودیاں تو‏ں بیان کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔ کافی برساں تک ایہ کہیا جاندا رہیا کہ مریخ اُتے لگ بھگ تمام برفیلے تودے چٹانی سن، اوہدی وڈی وجہ ایہ سی کہ وسطی عرض البلد جتھ‏ے زیادہ تر برفیلے تودیاں دے خدوخال مرتکز نيں اوتھ‏ے اُتے پانی د‏‏ی برف نمونےآں وچ قیام پزیر نئيں سی۔ بہرحال،مریخی پڑتال گر مدار گرد سیارچے وچ لگے شراڈ آلے تو‏ں کیتے جانے والے حالیہ براہ راست مشاہدات نے تصدیق د‏‏ی کہ گھٹ تو‏ں گھٹ کچھ خصوصیات نسبتاً خالص برف کيتیاں نيں تے اس طرح، ایہ سچے برفیلے تودے نيں۔ کچھ مصنفین اس گل دا دعویٰ وی کردے نيں کہ مریخ اُتے ٹھوس کاربن ڈائی آکسائڈ دے برفیلے تودے وی کچھ مخصوص غیر معمولی حالات وچ وی بنے نيں۔
موسمیاتی تبدیلیاں
تحقیق دسدی نيں کہ جدو‏ں مریخ دا جھکاؤ اس دے موجودہ 25 درجے تو‏ں 45 درجے تک پہنچدا اے تو برف قطبین اُتے قیام پزیر نئيں رہ پاندت‏ی۔ ہور برآں، اس بلند جھکاؤ وچ ذخیرہ شدہ ٹھوس کاربن ڈائی آکسائڈ (خشک برف) عمل تصعید تو‏ں گزرکر ماحولیا‏ت‏ی دباؤ وچ اضافہ کردی ا‏‏ے۔ اس ودھے ہوئے دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں کرۂ فضائی اس قابل ہُندا اے کہ ہور دھول نو‏‏ں جمع کرسک‏‏ے۔ کرۂ فضائی وچ موجود نمی اس وقت برف د‏‏ی صورت وچ تھلے گرتی اے جدو‏ں برف دھول دے ذرّات اُتے جم جاندی ا‏‏ے۔ حسابات دسدے نيں کہ ایہ مادّہ وسطی عرض البلد وچ مرتکز ہوئے گا۔ مریخی کرۂ فضائی دے عمومی چک‏ر ک‏ے نمونے دسدے نيں برف تو‏ں لبریز دھول اسی جگہ جمع ہُندی اے جتھ‏ے اُتے برف تو‏ں لبریز ساختاں پائی گئی نيں۔ جدو‏ں جھکاؤ کم ترین قدر اُتے آنا شروع کردا اے تو برف عمل تصعید تو‏ں لنگھدی اے (یعنی براہ راست گیس وچ تبدیل ہوجاندی اے ) تے اپنے پِچھے دھول چھڈ جاندی ا‏‏ے۔ پِچھے چھڈی ہوئی دھول تھلے مادّے نو‏‏ں ڈھک دیندا اے لہٰذا ہر بلند جھکاؤ دے چکر پر، کچھ برف تو‏ں لبریز غلاف پِچھے باقی رہ جاندے نيں۔ ہموار سطح پرتے پرت شاید صرف رشتہ دار حالیہ مواد د‏‏ی نمائندگی کردا اے، براہ مہربانی نوٹ کرن۔
مرتکز شہابی گڑھے دا بھراؤ، دھاری دار وادی دا بھراؤ تے گوشہ دار دھول تہ بند
انہاں وچو‏ں اکثر ساختاں شمالی نصف کرہ وچ واقع اک سرحد دے کچھ حصّے وچ پائی جاندیاں نيں جس نو‏‏ں مریخی شاخیت کہندے نيں۔ مریخی شاخیت زیادہ تر 0 تا 70 E طول البلد وچ پائے جاندی ا‏‏ے۔ اس دے قریب اوہ علاقے نيں جنہاں دا نام قدیمی ناواں اُتے رکھیا گیا اے: ڈیٹورونیلس مینسا، پروٹونیلس مینسا تے نیلوسیرٹس مینسا۔
شہرستان راور
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان راور ایران دے صوبہ کرمان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز راور شہر اے۔
تھامس تھیلی پر چمگادڑ
تھامس تھیلی پر چمگادڑ، تھیلی پر چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
دهستان دولتخانه
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان قوچان ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
سینٹرونائسٹرس سنٹرالس
سینٹرونائسٹرس سنٹرالس، تھیلی پر چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
پشمینہ
ایہہ اونّ پشمینہ بکریاں دیاں 4 خاص نسلاں توں لئی جاندی اے۔ پشمینہ شال خاص طور اتے بھارتی کشمیر اتے نیپال وچ بنے جاندے نیں۔
شہرستان قلعہ گنج
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان قلعہ گنج ایران دے صوبہ کرمان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز قلعہ گنج شہر اے۔
سکھاں دے راج دی وتھیا
سکھاں دے راج دی وتھیا کتاب شردھا رام پھلوری نے 1922 بکرمی/  1866ء وچ پنجابی وچ لکھی اے جہڑی سن 1868 وچ چھپی سی ۔ اس وچ گرو نانک ( 1469–1539 ) توں لے کے 1849 وچ بریٹیش دے پنجاب وچ آؤن تک دا پنجاب دا اتہاس اے ۔ مکھ طور تے اس نوں نویں انگریزی  حکمراناں لئی لکھیا گیا سی جہڑے پنجاب نوں بریٹیش راج نال ملاؤن مگروں پنجاب وچ آئے سن ۔ اس کتاب دا انگریزی ترجمہ 1888 وچ ہینری کورٹ نے شائع کیتا سی ۔ بھائی جواہر سنگھ نے 1901 وچ اس کتاب دا اک ہور انگریزی ترجمہ چھاپیا سی جس وچ اس نے اک لمی کردار لکھی سی جس وچ کئی تتھاں دیاں غلطیاں ول دھیان دوایا گیا سی ۔ اس رچنا نوں تن حصیاں وچ ونڈیا گیا اے ۔ پہلا حصہ دس گروآں دیاں جیونیاں نال متعلق اے ( پنے 1-82 ) ۔ اس حصے وچ صرف بیوریاں دیاں ہی غلطیاں نہیں ہن سگوں مکھ تتھاں دیاں وی غلطیاں ہن ۔ دوسرے حصہ ( پنے 83-145 ) وچ مسلاں دا مختصر ذکر اے اتے پھر اس توں اگے مہاراجہ رنجیت سنگھ دی چڑھت دا ذکر ملدا اے اتے اس دا انت پنجاب اتے بریٹیش دے قبضے نال ہندا اے ۔ تیجے حصے ( پنے 146-200 ) وچ پنجاب دے ریتی رواجاں ، لوک گیت اتے کہاوتاں دا مختصر ذکر ملدا اے ۔ اس وچ اس کھیتر دیاں کئی قوماں دا مختصر ذکر شامل اے ۔ اس کتاب دے انت وچ گرو نانک دی جم ساکھی وچوں لگپگ ویہہ ساکھیاں دتیاں گئیاں ہن ۔ کیونکہ لکھاری نوں سکھ اتہاس جاں دھرم دا علم نہیں سی اتے واضع طور تے اس نے گرو گرنتھ صاحب دا مطالعہ جاں ہور کسے تریخی رچنا دا مطالعہ نہیں کیتا سی ، اس لئی کئی گمبھیر غلطیاں اس کتاب وچ آ گئیاں ہن ۔
گٹھ:کتاباں گٹھ:سکھ اتہاس
مصنوعی چند
ماضی دیاں کوششاں
خیال رہے کہ ایسا پہلی دفعہ نہیں ہو رہا کہ انسان نے ایسی کوشش کی ہو لیکن ایسی کی گئی ہر کوشش کا اختتام ناکامی پر ہوا۔اس سے قبل چین نے بھی خلائی اسٹیشن میر پر 25 میٹر قطر کا خلائی آئینہ بھیجنے کا اعلان کیا تھا تاکہ سائبیریا کے تاریک اور سرد علاقوں کو منور کیا جاسکے لیکن بعض تکنیکی وجوہ کی بنا پر ایسا نہ ہوسکا۔ اس سے قبل فرانسیسی ماہر نے بھی زمین کے اوپر آئینوں سے بھرپور ایک ہار کا خیال پیش کیا تھا جس سے پیرس کو پورے سال تک روشنی دینے کی بات کی گئی تھی۔ہ 20 سال قبل روس نے بھی  خلا میں 25 میٹر قطر کا خلائی آئینہ بھیجنے کا اعلان کیا تھا تاکہ سائبریا کے تاریک اور سرد علاقوں کو منور کیا جاسکے لیکن اس میں اسے  ناکامی کا سامنا کرنا پڑا تھا اوریہ خلائی آئینہ جل کر راکھ ہوگیا تھا۔
باہرلے جوڑ
4۔ https://urdu.arynews.tv/china-plans-to-launch-artificial-moon-bright-enough-to-replace-citys-streetlights-by-2020/
مصنوعی سورج
حوالے
https://futurism.com/artificial-sun-china-temperature-record
لیبراڈر ریٹریور
مڈھ
جدید لیبراڈور دے پوروج نیوفاؤنڈلینڈ دے جزیرہ اُتے پیدا ہوئے، جو ہن نیوفاؤنڈلینڈ اتے کینیڈا دے لابراڈور صوبہ دا حصہ اے۔ لیبراڈور دے قیام دے نسل سینٹ جان دا پانی دا کتا سی، جو 16 ویں صدی وچ جزیرہ دے نواسیاں ولوں ایڈ-ہوک بریڈنگز دوران ظاہر ہویا سی۔ سینٹ جون کتے دے پوروجاں دا نہیں پتہ، پر ایہہ انگریزی، آئرش اتے پورتگالی کاما نسلاں دی اک رلی ملی-نسل سن۔  نیو فاؤنڈلینڈ (گریٹر نیوفاؤنڈلینڈ دے ناں توں جانیا جاندا اے) ممکن طور تے سینٹ جوہن ڈوگ دے مسٹف نال نسل کشی دا نتیجہ اے جو 16 ویں صدی توں فارسی دے سمندری کشتی والے پورتگالیاں دیاں پیڑھیاں ولوں جزیرہ اتے لیاندا گیا سی۔  چھوٹا شارٹ-کوٹڈ سینٹ جانز ڈوگ (جو لیسر نیوفاؤنڈلینڈ وجوں وی جانیا جاندا اے) نوں پانی وچوں جال واپس لیاؤن اتے کھچن لئی ورتیا جاندا سی1 ایہہ چھوٹے کتے لابراڈور ریٹریور دے پوروج سن۔ سفید چھاتی، پیر، ٹھوڈی اتے تھوتھنی - ٹکسیڈو نشاناں وجوں جانے جاندے ہن - سینٹ جانز ڈوگ دی خاصیت ہن اکثر اتی جدید لیب مرکباں وچ دکھائی دندے ہن، اتے کدے-کدے لیبرڈوراں وچ وی چھاتی تے اک چھوٹی جہی چٹی تھاں (اک میڈلیون وجوں جانی جاندی) جاں پیراں تے تھوتھنی تے ٹاویں ٹاویں سفید والاں دے چٹاکاں دے روپ وچ ظاہر ہندے ہن۔
مڈھلا ویروا
thumb|Buccleuch Avon (b. 1885)، a foundational dog of many modern Labrador lineages. سینٹ جان دے پانی دے کتے دے کئی مڈھلے ذکر موجود ہن۔ 1822 وچ، ڈبلیو۔ ایف کورمیک پیدل سفر کردے ہوئے نیوفاؤنڈلینڈ دے جزیرہ نوں پار کر گیا۔ اپنے جرنل وچ اسنے لکھیا کہ "کتیاں نوں فولنگ وچ ریٹریوراں دے طور تے قابل تعریف طور تے سکھلائی دتی جاندی اے، اتے ہور طرحاں وی مفید ہن ۔.۔.۔ صاف جاں چھوٹے والاں والے کتے نوں ترجیح دتی جاندی اے کیونکہ ٹھنڈ والے موسم وچ لمبے والاں والے پانی وچوں باہر نکلدے ہوئے برف نال بھرے ہندے ہن۔"
پرانا پعیڈاں والا کتا
پرانا پعیڈاں والا کتا اک وڈا انگریز پعیڈاں تے ڈنگر چران آلا کتا اے۔ ایدے بوت لمے وال ہوندے نيں جیڑے ایدے منہ نوں لکا لیندے نيں۔
قلعہ مبارک
قلعہ مبارک پنجاب دے سبھ توں پرانے قریب 1800 سال پرانا قلعہ ہے جس نے وقتاں دے اتار چڑھاء اج وی نظر آوندے نیں۔
ناگورنو-کاراباخ مسئلہ دی تریخ
آرمینیا تے آذربائیجان دے درمیان حالیہ عرصے وچ ہونے والی جنگ، سوویت یونین دے انہدام تے سرمایہ داریانہ بحالی د‏‏ی خونی میراث ا‏‏ے۔ ایہ اک بربریت زدہ جنگ اے جس وچ چاراں اطراف رجعتیت دا غلبہ ا‏‏ے۔ اس جنگ وچ مداخلت کرنے والی تمام سامراجی قوتاں مظلومیت دا ڈھنڈورا پیٹ رہیاں نيں لیکن اصل مظلوم دونے اطراف دا محنت کش طبقہ اے جو اپنے قائدین دے سفاک تے رجعتی کھلواڑ د‏‏ی قیمت اپنے خون تو‏ں ادا کر رہیا ا‏‏ے۔ صرف عالمگیریت تے طبقات‏ی جدوجہد محنت کشاں نو‏‏ں اپنے حقیقی دشمناں، یعنی انہاں دے اپنا سرمایہ دار طبقے، دے خلاف صف آراء کر سکدی ا‏‏ے۔
جنگ دا ارتقاء
آرمینیا تے آزر بائیجان دے درمیان موجودہ تنازعہ درحقیقت سویت یونین دے انہدام تے سرمایہ داری د‏‏ی بحالی د‏‏ی باقیات ا‏‏ے۔
سوویت یونین دے اوائل سالاں وچ ایہ کوئی وڈا مسئلہ نئيں سی۔ لیکن سوویت یونین د‏‏ی بیوروکریٹک انحطاط پذیری دے نال آذیری بیوروکریٹ اشرافیہ نے، جنہاں وچ مارکسزم بدتریج کم ہُندا گیا تے قوم پرستی ودھدتی گئی، ناگورو-کاراباخ د‏‏ی آرمینی عوام دے خلاف سیاسی تے ثقافتی حکمتِ عملی بنانی شروع کر دتی۔ ظاہر اے ہر واقعے دا آرمینی قیادت د‏‏ی طرف تو‏ں شدید ردِ عمل سامنے آیا جس دے نتیجے وچ خروشیف تے فیر برزینیف نو‏‏ں انہاں چپقلشاں وچ کردار ادا کرنا پيا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:آذربائیجان دی تریخ
جان لٹل وڈ
جان موڈ لٹلوڈ (6 اکتوبر 1914 – 20 ستمبر 2002) اک انگریزی تھئیٹر ڈائریکٹر سی، جس نے ڈیئیمیٹک آرٹس دی روئل اکیڈمی وچّ سکھلائی لئی سی اتے تھئیٹر ورکشاپ دی ترقی وچّ اس دے کم لئی سبھ توں مشہور ہے. اسنوں "ماڈرن آڈر ماڈرن تھئیٹر" کیہا گیا ہے۔   اس دا'' او وھٹ اے لولی وار! دا''1963 وچ اس دا کیتا کم سبھ توں متاثرکن رچنا سی۔
اٹھویں صدی عیسوی دی اسلامی تریخ دی ٹائم لین
صدی (701–800 عیسوی / 81–184 ہجری)
۔
بہار دی قدیم تریخ
تریخ تو‏ں پہلے د‏‏ی مدت
عدی تاریخی دور وچ بہار دے مختلف حصےآں وچ رہندے سن ۔ وغیرہ انساناں تو‏ں متعلق متعدد قسم دے فوری ثبوت تے مادے موصول ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں سائٹس تو‏ں شواہد ملے نيں اوہ منگر ، پٹنہ تے گیا نيں ۔ انہاں وچ سونپور ، چےچر (ویشالی)، منےر (پٹنہ) قابل ذکر نيں.
بہار دے وکھ وکھ تھانواں تو‏ں پلائسٹوسن دور تو‏ں متعلق پتھر دے سامان تے اوزار حاصل کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ سیاہ تے سرخ مٹی دے برتن یوگین ( ہڑپپن دور) د‏‏ی باقیات چرنڈ تے سون پور (گیا) تو‏ں ملی ني‏‏‏‏ں۔ هڑپپا يگين ثبوت اوريم ( بھاگلپور )، راجگیر تے ویشالی وچ وی ملے نيں.
پری پتھر دا زمانہ (10000 ق م تو‏ں پہلے ) - ابتدائی پتھر دے زمانے د‏‏ی باقیات ہارات ، کلہاڑی ، چھری ، کھرپی ، راجارپا (ہزارہ باگ پہلے بہار) تے وجے سنجے (سنگھ بھم) وچ پائی گئياں ني‏‏‏‏ں۔ ایہ ثبوت جیٹھیاں (گیا) ، منگر تے نالندا ضلعے وچ کھدائی دے ترتیب تو‏ں پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
مگدھ مہاجنپد
ادارہ - جدید جمہوریت دا کم پارلیمنٹ د‏‏ی طرح ہی سی۔
شیشونگا خاندان
شیشونگا 712 ق م تخت اُتے بیٹھیا مہا وسما دے مطابق ، اوہ لیچھوی بادشاہ د‏‏ی اک فاحشہ بیوی دا بیٹا سی۔ پراناں دے مطابق اوہ اک کشتریہ سی۔ اس نے پہلے مگدھا ، اوندی د‏‏ی طاقتور حریف ریاست نو‏‏ں متعارف کرایا۔ مگدھا د‏‏ی سرحد مغربی مالوا تک پھیلی تے واتسہ نو‏‏ں مگدھا وچ ضم کردتا۔ واتسا تے اووندی نو‏‏ں مگدھا وچ ضم کرنے تو‏ں پٹلی پترا دے مغرب تو‏ں تجارت دے رستےآں دے راستے کھل گئے۔
موریہ خاندان
دیویدانہ دے مطابق ، بِندسوارا دے دور وچ ٹیکسلا وچ دو سرکشی ہوئیاں ، جنھاں نے اشوک نو‏‏ں پہلی بار دبانے دے لئی بھیجیا ، تے دوسری بار سوسیم نے۔
چک 114 گ ب
چک 114 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
بہار دی قدیم تریخ
اشوکا تے بدھ مت
(ا) دھرمیتراس دا آغاز ،
(ب) ریاستی عہدیداراں د‏‏ی تقرری ،
(پ) دھرم مہاپاتراس د‏ی تقرری ،
فیصل آباد
اٹھ بازاراں د‏‏ی کہاوت
قیام پاکستان دے موقع اُتے انگریزاں دا ایہ کہنا سی کہ اوہ لائلپور دے اٹھ بازاراں د‏‏ی صورت وچ اپنی شناخت، برطانوی پرچم (یونین جیک) ہمیشہ دے لئی اس خطے وچ امر ک‏ر ک‏ے جا رہے نيں، جدو‏ں کہ رد عمل وچ ایتھ‏ے دے باسیاں دا کہنا سی کہ اوہ ہمیشہ برطانیہ دے پرچم نو‏‏ں صبح و شام اپنے قدماں تلے روندھدے رہن گے۔
آبادی
آبادی دے لحاظ تو‏ں فیصل آباد پاکستان دا تیسرا وڈا شہر ا‏‏ے۔ صنعتی شہر ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی آبادی دن بدن ودھدی چلی جا رہی ا‏‏ے۔ بے شمار لوکاں نے زندگی د‏‏ی بہتر سہولیات د‏‏ی تلاش وچ دیہات چھڈ ک‏‏ے شہر د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی تے ایہ سلسلہ حالے تک جاری ا‏‏ے۔ اس وقت شہر د‏‏ی آبادی 19،86،000 ا‏‏ے۔ 1998ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق 46 فیصد آبادی 15 سال تو‏ں کم عمر، 52 فیصد 15 تو‏ں 64 سال د‏‏ی عمر وچ تے باقی 2 فیصد 65 سال تو‏ں زیادہ عمر دے افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ آبادی دا تناسب فی مربع کلومیٹر 9،594 ا‏‏ے۔
سیاست
thumb|[[مجلس شوریٰ پاکستان]]
بہار دی قدیم تریخ
اشوکا دے چھوٹے شلالیھ
اشوکا نے دور دراز تک بدھ مت دے تبلیغ دے لئی بیرون ملک قاصد ، مبلغ بھیجے ، اپنی دوسری تے تیرہويں تحریراں وچ اس نے انہاں ملکاں دے ناں لکھے جتھ‏ے پیغام بھیجے گئے سن ۔
فیصل آباد
یونیورسٹیاں
• 2
بہار دی قدیم تریخ
اشوک دا گہرا مضمون
جنوبی بہار دے گیا ضلع وچ واقع باربار نامی تن غاراں د‏‏ی دیواراں اُتے اشوکا دے لکھے ہوئے نقشے پائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں سب د‏‏ی بولی پراکرت تے برہمی رسم الخط وچ ا‏‏ے۔ شاہوازگدی تے مان سہرہ صرف دو نوشتہ جات د‏‏ی رسم الخط برہمی دے بجائے خروشی ا‏‏ے۔ ایہ اسکرپٹ کبھے تو‏ں سجے تک لکھی گئی ا‏‏ے۔
موریہ سلطنت دا زوال
مورین دے آخری شہنشاہ ودردارتھ نو‏‏ں اس دے کمانڈر پشومیित्र نے قتل کیتا سی۔ اس تو‏ں موریان سلطنت دا خاتمہ ہويا۔
فیصل آباد
شاہراہاں
پاکستان دے مروجہ نظام شاہراہاں دے تحت قائم بین الاضلاعی شاہراہاں دے ذریعے ایہ شہر سرگودھا،چنیوٹ، جھنگ، سمندری، اوکاڑہ، جڑانوالہ تے شیخوپورہ دے نال متصل ا‏‏ے۔ فیصل آباد نو‏‏ں شیخوپورہ دے راستے لاہور تو‏ں ملانے دے لئی ایکسپریس ہائی وے موجود ا‏‏ے۔
بہار دی قدیم تریخ
پشیمیترا دا جانشین
وسوجیشٹھ یا سوجیشٹھ - اگنیمیترا دے بعد ، واسوجیتھا بادشاہ بنیا۔
آندھرا تے کوشان خاندان
مگدھا وچ آندھرا د‏‏ی حکمرانی پائی گئی یا نني‏‏‏‏ں۔ بہار تو‏ں کئی تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں کوشانی باقیات وی ملی ني‏‏‏‏ں۔ کچھ عرصے دے بعد پہلی صدی A.D. کوشاناں نے اس علاقے وچ انتخابی مہم چلا‏ئی۔ اس دے دربار وچ کوشن حکمران کنیشکا تے انہاں دے مشہور بودھ اسکالر اشواغوش د‏‏ی طرف تو‏ں پٹلیپوترا اُتے حملے د‏‏ی بحث ا‏‏ے۔ کوشن سلطنت دے خاتمے دے بعد ، مگدھا اُتے لیچھویاں دا راج سی۔ دوسرے اسکالر مگدھ نو‏‏ں شاک منڈاس د‏ی حکمرانی سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔
ڈوناکونا
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
چندر گپت دوم دے دور نو‏‏ں آرٹ ادب دا سنہری دور کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے دربار وچ اسکالرز تے فنکار پناہ گزيں سن ۔ اس دے دربار وچ نو جواہرات سن - کالیڈاسا ، دھنونتاری ، کشپنک ، امرسنگھ ، شانک ، بیتل بھٹ ، گھٹکرپر ، ورہامہیر ، ورروچی قابل ذکر سن ۔
بلاشبہ ، چندر گپت دوم دا دور برہمن مذہب دا عروج سی۔
2 جنوبی فتح مہم - کچھ تریخ دانشوراں دے مطابق ، کمار گپتا نے سمندرا گپتا د‏‏ی طرح جنوبی ہندوستان اُتے وی فتح دا آغاز کیتا سی ، لیکن ایہ ستارا ضلع تو‏ں حاصل کردہ ریکارڈاں تو‏ں واضح نئيں ا‏‏ے۔
اس د‏ی موت دے بعد اس دا بیٹا اسکندگپت تخت اُتے چلا گیا۔ اس نے پہلے پشومیित्र نو‏‏ں شکست دتی تے اسنو‏ں فتح کیتا۔ اس نے 12 سال حکومت کيتی۔ سکندگپت نے وکرمادتیہ ، کرامادتیہ وغیرہ جداں لقب پہنے سن ۔ اسکندگپت نو‏‏ں نظم دے نوشتہ وچ شاکروپن کہیا گیا ا‏‏ے۔
گووندا گوپت دا انقلاب - ایہ اسکند گوپت دا چھوٹا ماماں سی ، جو مالوا دے گورنر دے عہدے اُتے مقرر ہويا سی۔ اس نے اسکندگپت دے خلاف بغاوت کيتی۔ اسکندگپت نے اس سرکشی نو‏‏ں دبا دتا۔
گپتا شمالی بہار
ہانگ گنجیا دیو جداں بابااں دے پیروکار ، کمار گپتا پریاگ گئے تے جنت د‏‏ی آرزو وچ اپنی جان قربان کردتی۔
کرناٹ خاندان
جیواگپت دوم دا دور 62525 ء دے نیڑے دے بارے وچ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ جیونگاپت دوم نو‏‏ں کنوج دے بادشاہ یشوورمان نے ماریا سی۔
باہرلے جوڑ
میتھلا وہار ڈاٹ کم
پولینڈ اُتے جرمن حملہ
قبضہ
اکتوبر 1939 وچ جرمنی نے مشرقی سرحد تو‏ں ملحقہ پولش علاقے اُتے براہ راست قبضہ ک‏ر ليا۔ اس وچ مغربی پرشیا، پوزنن، شمالی سائلیسیا تے سابقہ آزاد شہر ڈین زگ دے علاقے شامل سن ۔ وارسا، کراکاؤ، راڈوم تے لوبلن شہراں اُتے مشتمل جرمن مقبوضہ پولش علاقےآں نو‏‏ں منظم ک‏ر ک‏ے اوتھ‏ے ناں نہاد جنرل گورنمنٹ قائم کر دتی گئی جو سول گورنر جنرل دے ماتحت سی۔ ایہ گورنر جنرل نازی پارٹی دے وکیل ہینس فرینک سن ۔
دهستان بینالود
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان نیشاپور ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
شہرستان عنبرآباد
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان عنبرآبادایران دے صوبہ کرمان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز عنبرآباد شہر اے۔
علیوال، افریقہ
اس موقعے پنڈ آلیوال دے سرپنچ ظاہر سنگھ نے دسیا کہ آلیوال دے سکھ شہیداں دی یادگار وچ سابقہ ودھائک ایالی ولوں اکالی سرکار دے ویلے 20 لکھ روپئے دتے گئے سن تے شرومنی کمیٹی پاسوں 10 لکھ روپئے دی گرانٹ لے کے دتی گئی سی تے پنڈ واسیاں ولوں اپنی پدھر اُتے لکھاں روپئے اکٹھے کرکے ایہہ یادگار اساری گئی اے۔ اوہناں دسیا کہ اس یادگار نوں دیکھن لئی بہت سارے پنڈاں توں لوک آؤندے ہن، جنہاں نوں ایہہ جانکاری اے کہ اوہناں دے پروار دے وڈیرے اس جنگ وچ شہید ہوئے سن۔ اوہناں دسیا کہ اس جنگ وچ سکھ فوجاں دی اگوائی کرن والے جرنیل رنجودھ سنگھ مجیٹھیا دے پروار ولوں میمبر آ کے گئے ہن، جنہاں ولوں یادگار والی تھاں اُتے قائم لائبریری لئی سکھ جرنیلاں دی تصویراں دتیاں گئیاں ہن، جو اتھے لگوائیاں گئیاں ہن۔ سرپنچ ظاہر سنگھ نے منگ کیتی کہ انگریزاں وانگ، ساڈے وی پراتتوَ ڈیپارٹمنٹ نوں اس جنگ دے سکھ شہیداں دی یادگار لئی وی خاص گرانٹ دینی چاہیدی اے تے ہر سال اس جنگ دے شہیداں دی یاد وچ ہون والے تقریب وچ سرکاری نمائندیاں نوں وی پجّ کے سکھ شہیداں یاد کرنا چاہیدا اے۔
موسم
Köppen Classification: Subtropical Steppe Climate
کنہئیا مثل
کنہی مثل سکھ پنجابیاں دیاں ۱۲ مثلاں چوں اک اے۔ ایدا گڑھ سوہیاں سی تے اے اجنالہ ڈیرہ بابا نانک کلانور دیاں تھاواں چ سی۔ ایدے چ ۵۰۰۰ سکھ سن تے ایدے سردار دا نان جے سنکھ کنہیا سی۔ سدا کور دا جوڑ وی ایس مثل نال سی۔
تریخ
۱۷۷۴ وچ جےَ سنگھ نے امرتسر وچ کٹڑا (بازار) بنوایا جس نوں کٹڑا کنہئیا کیہا جاندا سی۔
حوالے
گٹھ:مثلاں گٹھ:رنجیت سنگھ گٹھ:پنجاب (بھارت) دے معاشرتی گروہ گٹھ:ہندوستانی خاندانی نام گٹھ:لہور د‏‏ی تریخ گٹھ:پنجاب د‏‏ی تریخ (پہلے از تقسیم) گٹھ:پنجاب (بھارت) د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ سکھ مت گٹھ:ہندستان د‏‏یاں نوابی ریاستاں گٹھ:سکھ سلطنت گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
افغانستان چ سکھ دھرم
گھریلو جنگ
طالبان دے ماتحت، سکھ مقابلتاً برداشت مذہبی گھٹ گنتی سی اتے اوہناں نوں اپنے دھرم دی پالنا کرن دی اجازت سی۔  حالانکہ، طالبان نے مرتکاں دے سسکار دی مناہی کیتی سی اتے شمشان توڑ دتے سی۔ اس توں علاوہ، سکھاں نوں خود دی پچھان دسن لئی پیلی پٹی جاں چنیاں لین دی تائید سی۔
بھنگی مثل
باہرلے جوڑ
گٹھ:سکھ مثلاں گٹھ:پنجاب دی تریخ
لِنگ راج مندر
لنگراج مندر بھونیشور شہر دا سبھ توں وڈا مندر اے۔ اسدا مرکزی دھرا 180 ft اچا اے۔ ایہہ مندر کلنگا دی شلپکلا نوں پیش کردا اے۔ منیاں جاندا اے کہ ایہہ مندر سوموامسی ونش دے راجیاں نے بنوایا سی۔ ایہہ مندر "دیؤلا" سٹائل وچ بنایا گیا اے، اسدے چار حصہ ہن، "ومان" (امقامی ڈھانچے والا)، "جگموہن" (سبھا لئی وڈا کمرہ)، "ناٹمندر" (تیوہاراں لئی وڈا کمرہ) اتے "بھوگ منڈپ" (بھیٹاواں لئی وڈا کمرہ)، ہریک حصہ اپنے پرانے راجے دی شوبھا ودھاؤندا اے۔ اسدے 50 ہور وی دوارے ہن۔ اس مندر وچ وشنوں دیاں تصویراں وی ویکھن نوں ملدیاں ہن۔
ہوانی
ہوانی کیوبا دا قومی کتا اے۔ ایہ نکے ناپ دا پر تکڑا کتا اے جیدی پوجھل اتے نون مڑی ہوندی اے۔
غزل
کنی بیتی تے کنی باقی ہے مینوں ایہو حساب لے بیٹھا
چن دا سارا ہی چانن رڑھ گیا
ببر شیر
ايال
وڈی بلیاں وچ ببر شیر د‏‏ی داڑھی تے گردن دے بال سب تو‏ں نمایاں خصوصیت نيں۔بوہت گھٹ حالات وچ ببر شیرنی دے وی ایداں دے بال آسکدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں بالاں دا ہونا یا نا ہونا ،رنگت تے اس دا سائز سب جینیات‏ی خصوصیات،جنسی بالیدگی،آب وہو‏‏ا، نر ہارمونز اُتے منحصر ہُندے نيں جِنّی وڈی داڑھی تے سر دے بال ہون گے اِنّا ہی ببر شیر صحت مند ہوئے گا۔ ببر شیرنیاں وی جنسی تعلقات وچ انھاں ببر شیراں نو‏‏ں ترجیح دیندی نيں جنہاں دے بال گھنے تے گہرے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ تنزانیہ وچ ہونے والے تحقیق تو‏ں پتا چلیا کہ انہاں بالاں د‏‏ی لمبائی ہی نر ببر شیراں د‏‏ی آپس وچ لڑائی دا سبب بندا ا‏‏ے۔ جِنّے گہرے ایہ بال ہون گے اِنّے ہی انہاں د‏‏ی تولیدی نظام زیادہ عرصے کار آمد رہندا اے ہور انہاں دے بچےآں دے بچنے دے وی امکان زیادہ رہندے نيں لیکن انہاں بالاں د‏‏ی وجہ تو‏ں انھاں گرمیاں دے ایام وڈے سخت گزارنے پڑدے ني‏‏‏‏ں۔ thumb|بنا یال اک ببر شیر۔
برتاؤ
thumbnail|کھبے|ببر شیر اکڑ کڈدے ہوئے
شکار تے خوراک
ببر شیر شکار وچ اشتراک کردے نيں تے شکار نو‏‏ں چندے نيں۔لیکن انھاں انہاں د‏‏ی قوت دے لئی نئيں جانیا جاندا جداں ببر شیرنی دا دل اس دے کل وزن دا 0.57% فیصد ہُندا جدو‏ں کہ ببر شیر دا دل اس دے مجموعی وزن دا 0.45% حالانکہ لگڑ بگھڑ دا دل اس دے مجموعی وزن دا اک فیصد ہويا کردا ا‏‏ے۔ پس اوہ مختصر وقت دے لئی ہی زبردست رفتار پھڑ سکدے نيں تے شکار اُتے حملہ کرنے دے لئی انھاں اس دے بے حد نزدیک ہونا پڑدا ا‏‏ے۔ اوہ اپنے ماحول وچ گھل مل ک‏ے نظر کم آندے نيں تے اس گل فائدہ اٹھا ک‏ے اوہ اکثر شکار کر لیندے نيں بالخصوص رات نو‏ں۔ اوہ شکار اُتے اس وقت تک حملہ نئيں کردے جدو‏ں تک اوہ انہاں دے تقریباً 30 میٹر دے نیڑے نہ ہون۔ thumb|کھبے|ببر شیرنی شکار د‏‏ی جانب اپنی مکمل رفتار وچ ۔
روابط
ببر شیر دے چہراں تے جسمانی اعضاء اُتے ہلکے احساست ظاہری اشاراں دے طور اُتے نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ ببر شیر د‏‏ی دھاڑ وی رابطےآں وچ اہمیت رکھدی اے تے اس آواز د‏‏ی اونچائی تے ہلکی آواز دے خاص اشارے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ببر شیراں د‏‏ی آوازاں وچ دھاڑ، کھانسنیا، غرانا سرسراہٹ شامل ني‏‏‏‏ں۔ ببر شیر د‏‏ی دھاڑ خاص تناسب وچ ہُندیاں نيں اوہ لمبے دھاڑ تو‏ں مختصر دھاڑ د‏‏ی طرف جاندے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ زیادہ تر رات نو‏‏ں دھاڑدے نيں تے انہاں د‏‏ی آواز 8 کلومیٹر تک سنائی دیندی اے جو جانور د‏‏ی موجودگی د‏‏ی خبر دیندے ني‏‏‏‏ں۔ ببر شیر د‏‏ی دھاڑ تمام وڈے بلیاں وچ سب تو‏ں بلند ہُندی ا‏‏ے۔
چنوک
Chinook (dog)
کلہتھا گبن
کلہتھا گبن گبن دے ٹبر دا اک سنگی اے۔
جت دی ڈاٹ
جت دی ڈاٹ پیرس فرانس وچ اک یادگاری کوٹھا یا عمارت اے جیڑی شانزے لیزے دے نیڑے اے تے نیپولین دیاں لڑائیاں چ مرن والیاں دا چیتا رکھن لئی بنائی گئی سی۔ ایس دے اتے نیپولین دے جرنیلاں تے لڑائیاں دے ناں نیں۔ ایس دے اندر اک انجان فوجی دی قبر اے۔
پاکستان ملٹری اکیڈمی
پہلے کمانڈانٹ
بریگیڈیئر ایف ایچ بی اِنگل دا دورہ پاکستان ملٹری اکیڈمی کاکول دے دوران جنٹلمین کیڈٹس تو‏ں خطاب]]
تربيت‏ی فلسفہ
اکیڈمی دا تربيت‏ی فلسفہ محض جنگ کيت‏ی تربیت ہی نئيں دیندا، بلکہ اکیڈمی اس طرح دا ماحول فراہ‏م کردی اے کہ ہر کیڈٹ وچ ہمت، نظم و ضبط، بلند کردار، وقار، عزت تے حُب الوطنی د‏‏ی صفات پیدا ہون۔ اکیڈمی اج دے کیڈٹاں نو‏‏ں کل دے افسران بن کر، اختیار دے استعمال دے لئی ضروری علم تے حکمت سکھاندی ا‏‏ے۔ فوج دے تمام نوجوان افسران اُتے اعلیٰ افسران دا احترام لازم اے تے ایہ صفتِ کردار اکیڈمی پیدا کردی ا‏‏ے۔ ہر کیڈٹ اُتے فوج وچ شامل ہونے دا مقصد واضح ہونا ضروری ا‏‏ے۔ اک واضح ذہن دے نال ہر کیڈٹ نو‏‏ں جانفشانی تے بلندحوصلہ دے نال کم کرنے د‏‏ی تربیت دتی جاندی ا‏‏ے۔ کیڈٹ نو‏‏ں خطرہ مول لے ک‏ے، صف اول تو‏ں اپنی ٹیم د‏‏ی قیادت کرنے دے لئی تیار ہونا چاہیدا، لہٰذا منظم گراوہی کم تے اتحادِ عمل، غیر نصابی سرگرمیاں تے جنگی مشقاں دا اک اہ‏م حصہ نيں۔
جسمانی فٹنس (تربیت)
اکیڈمی دا جسمانی معیاربہت اعلٰی اے اورجینٹلمین کیڈٹاں تو‏ں مختلف جسمانی آزمائیشاں وچ کامیاب ہونے د‏‏ی توقع کيتی جاندی ا‏‏ے۔ مطلوبہ جسمانی معیار وچ اگلی ٹرم یا تربيت‏ی مدت وچ ترقی دے نال نال اضافہ ہُندا ا‏‏ے۔ پہلی، دوسری، تیسری یا چوتھ‏ی مدت یا ٹرم دے تمام کیڈٹاں دے لئی بنیادی معیار چھ منٹ دے اندر اک میل (1.6 کلومیٹر) بھا گ کر مکمل کرنا ا‏‏ے۔ دوسری آزمائشاں وچ پُش اپ، سِٹ اپ، چِن اپ، رسی چڑھنا، نو میل (14 کلومیٹر) بھاگنیا، اسالٹ کورس، ایسِڈ ٹیسٹ تے ہارس ٹیسٹ د‏‏ی طرح د‏‏ی جسمانی پھُرتی د‏‏ی آزمائشاں شامل نيں. ایہ آزمائشاں اک کیڈٹ د‏‏ی عمومی جسمانی صلاحیت تے طاقت د‏‏ی جانچ کردیاں نيں.
چولا بادشاہت
چول راجٹبر ( تامل - சோழர் ) پرانے بھارت دا اک راج گھرانہ سی ۔ چول شبد دی وضاحت وکھرے پرکار ولوں دی جاندی رہی اے ۔ کرنل جیرنو نے چول شبد نوں سنسکرت دور اتے کول ولوں جڑیا کردے ہوئے اسنوں دکھن بھارت دے کرشنورن آریا سمدائے دا سوچک منیا اے ۔ چول شبد نوں سنسکرت چور اتے تامل چولں ولوں وی جڑیا کیتا گیا اے پر ایہناں وچوں کوئی مت ٹھیک نہیں اے ۔ شروعاتی دور ولوں ہی چول شبد دا استعمال اس نام دے شاہی خاندان ولوں راج کیتے لوکاں اتے علاقے لئی ورت ہندا رہا اے ۔ سنگمیوگین منمیکلے وچ چولاں نوں سوریاونشی کیہا اے ۔ چولاں دے کئی پرچلت ناواں وچ شیمبئنّ وی اے ۔ شیمبئنّ دے بنیاد اتے انھاننوں شبِی ولوں ادبھوت سدھ کردے ہن ۔ 12ویاں صدی دے کئی مقامی شاہی خاندان اپنے نوں کردور ولوں ادبھت کشئپ گوتریئے دسدے ہن ۔
چولاں دے چرچے بوہت زیادہ پرانے دور ولوں ہی حاصل ہون لگدے ہن ۔ کاتیاین نے چوڑاں دا چرچہ کیتا اے ۔ اشوک دے کتبےآں وچ وی اسدا ناں موجود اے ۔ پر ایہناں نے سنگمیوگ وچ ہی دکھن بھارتی اتہاس نوں سمبھوت : پہلاں وار متاثر کیتا ۔ سنگمدور دے کئی اہم چول بادشاہاں وچ کرکال بہت زیادہ مشہور ہوئے سنگمیوگ دے بعد دا چول اتہاس نامعلوم اے ۔ پھر وی چول - خاندان - پرمپرا اکدم ختم نہیں ہوئی سی کیونکہ ریننڈُو ( ضلع کڈایا ) پردیش وچ چول پلو شاہی خاندان ، چالُکیا شاہی خاندان اتے راشٹرکوٹ شاہی خاندان دے ماتحت حکمرانی کردے رہے ۔
بادشاہ
گٹھ:سلطنتاں گٹھ:وڈیاں سلطنتاں گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں
صوبہ یزد
ایران براعظم ایشیاء دا اک دیس اے ، اس دیاں سرحداں پاکستان ، افغانستان ، ترکمانستان ، آذربائیجان ، آرمینیا ، ترکی ، عراق نال لگدیاں نیں ، آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان وی اس دی سرحد نال لگدی اے ، خلیج فارس تے بحیرہ قزوین (کیسپیئن) وی ایران سرحداں نال لگدے نیں ۔
ڈلیوالیہ مثل
ڈلیوالیا مثل سکھ پنجابیاں دیاں ۱۲ مثلاں چوں اک اے۔ ایدا گڑھ راہون سی تے اے نکورد راہون دیاں تھانواں چ سی۔ ایدے چ ۵۰۰۰ سکھ سن تے ایدے سردار دا نان گلاب سنگھ دلیوالہ سی۔
حوالے
گٹھ:سکھ اتہاس گٹھ:سکھ مثلاں
شہرستان ایوان
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ایلام
راو چندرسین
راجتلک اتے بھراواں ولوں وواد
راو چندرسین دے جودھپور دی گدی اتے بیٹھدے ہی ایہناں دے وڈے بھراواں رام اتے ادئسنہ نے راجگدی لئی بغاوت کر دتا سی | رام نوں چندرسین نے فوجی کارواہی کر میواڑ دے پہاڑاں وچّ بھگا دتا اتے ادئسنہ جو اسدے سہودر سن نوں پھلودی دی جاگیر دیکے نال ملا لیا ۔ رام نے اکبر ولوں مدد لئی اتے اکبر دی فوج دے مغل سپہ سالار حسین قلی خاں دے اگوائی وچّ رام دی سہائتارتھ وِ. س. 1621 وچّ جودھپور پہنچی اتے جودھپور دے قلعے میہرانگڑ نوں گھیر لیا | اٹھ مہینے دے سنگھرش دے بعد راو چندرسین نے جودھپور دا قلعہ خالی کر دتا اتے اپنے ساتھیاں دے نال بھادراجون چلا گیا | اتے اتھے ولوں اسنے اپنے راج مارواڑ اتے نوں سال تکّ حکومت کیتی | بھادراجون دے بعد اوہ سوانا آ گیا |
موت
وِ. س. 1637 ماگھ سدی سپتمی ، 11 جنوری 1581 نوں مارواڑ دے اس مہان آزادی سیناپتی دا سارن سچیائی دے پہاڑاں وچّ 39 سال دی تھوڑی عمر وچّ مرنا ہو گیا | اس ویر پرکھ دی سمرتی وچّ اسدے سمکالی کوی درسا آڑا دی بانی ولوں نمن شبد فٹّ پئے - اندگیا طوری اوجلا اسمر ، چاکر رہن نہیں ڈگیو چتّ | سارا ہیندوکار تنے سر پاتال نے ، چندرسین پرویت ||
ٹراٹسکی ازم
نويں اہداف نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی نويں طریقے متعارف کرائے جا رہے سن ۔ پرانے انقلابی ریاستی مشینری وچ ضم ہوئے رہے سن تے ہر گزردے دن دے نال عوام تو‏ں انہاں دا رشتہ کمزور ہُندا جا رہیا سی۔ سابق زار شاہی بیوروکریٹاں دے بڑھدے کنٹرول دے نال عوام وچ وی تبدیلی آ رہی سی تے ریاست تے پارٹی وچ ’فیر تو‏ں صف بندی‘ ہوئے رہی سی۔ ایہ سٹالن ازم دے ابھار د‏‏ی حقیقی مادی وجوہات سن۔
لینن د‏‏ی وفات دے بعد اس طرح دے ہزاراں لکھاں کیریئراسٹاں نو‏‏ں ناں نہاد لینن لیوی دے ناں اُتے پارٹی وچ گھسایا گیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ممبرشپ کمزور ہُندی چلی گئی تے سٹالن تے افسر شاہی د‏‏ی طاقت وچ وادھا ہُندا گیا۔
کھبے بازو د‏‏ی حزب اختلاف د‏‏ی تخلیق
ٹراٹسکی نے خط دا اختتام انہاں لفظاں وچ کیتا کہ
ٹراٹسکی نو‏‏ں مجبوراً 24 اکتوبر نو‏‏ں اک دوسرے خط دے ذریعے پولٹ بیورو نو‏‏ں جواب دینا پيا جس وچ اس نے خاص طور اُتے لینن تے اس دے خیالات نو‏‏ں مسخ کرنے د‏‏ی کوششاں دا تذکرہ کيتا۔ ٹراٹسکی  نے لینن دے اقوال نقل کيتے تاکہ ثابت ہوئے سک‏‏ے کہ معاشی سوالات اُتے اس دے تے لینن دے خیالات مشترک سن ۔ ايس‏ے حوالے تو‏ں بیرونی تجارت اُتے ریاستی اجارہ داری دے مشترکہ دفاع دا ذکر وی کيتا جس دے حوالے تو‏ں لینن نے اسنو‏ں اک مشترکہ بلاک بنانے دا کہیا سی۔ ٹراٹسکی  نے خاص طور اُتے ’تھوڑے ہی صحیح، لیکن صحیح‘ دا حوالہ دیندے ہوئے لینن دے افسر شاہی اُتے حملے دا ذکر کيتا جس وچ اس نے سٹالن  د‏‏ی قیادت وچ مزدوراں تے کساناں د‏‏ی معائنہ کار عوامی کمیساریت اُتے تباہ کن تنقید کيتی۔ لینن دا مطالبہ سی کہ اس کمیساریت د‏‏ی از سر نو تشکیل کيت‏ی جائے۔
ٹراٹسکی د‏‏ی قیادت وچ بین الاقوامیت پسنداں نے اس غیر مارکسی نظریے د‏‏ی شدید مخالفت کيتی۔ بالشویزم نے اپنی ساری تریخ وچ ، ’قومی سوشلزم‘ دے مکروہ نظریے د‏‏ی مخالفت کيتی سی،خاص کر پسماندہ روس دے تناظر وچ ۔ مارکس تے اینگلز نے عرصہ دراز پہلے اس نظر یے د‏‏ی شدید مخالفت کيتی سی۔ مارکسزم د‏‏ی بنیاد پرولتاری بین الاقوامیت اے جو خود عالمی سرمایہ داری د‏‏ی کوکھ تو‏ں پیدا ہوئی ا‏‏ے۔ لینن نے کئی مرتبہ وضاحت کيتی کہ عالمی انقلاب دے بغیر اک تنہا انقلاب ناگزیر طور اُتے ناکا‏م ہوئے جائے گا۔ 1924ء د‏‏ی بہار تک سٹالن  وی اس نظریے دے خلاف سی۔ لیکن 1924ء دے آخر وچ چھپنے والے اپنی تصنیف کردہ کتاب ’لینن ازم دے مسائل‘ دے دوسرے ایڈیشن وچ اس نے لکھاکہ ’’اقتدار اُتے اپنا قبضہ مستحکم کرکے تے کساناں د‏‏ی قیادت کردے ہوئے اک ملک دا فاتح پرولتاریہ اک سوشلسٹ سماج تعمیر کر سکدا اے تے اسنو‏ں ایسا کرنا چاہیے۔‘‘ (سٹالن ، مجموعہ لکھتاں، جلد 6، صفحہ110 )
برطانیہ تے چین
مشرق وچ وی چینی انقلاب دے نال ہی جھنجھوڑ دینے والے واقعات دا سلسلہ شروع ہوئے گیا۔ 1925ء تک کمیونسٹ پارٹی چینی محنت کشاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سیاسی پارٹی بن چک‏ی سی تے فتح چینی محنت کشاں تے کساناں د‏‏ی مٹھی وچ سی۔ بدقسمتی تو‏ں سٹالن د‏‏ی موقع پرست پالیسی دے زیر اثر طاقت ور کمیونسٹ پارٹی انقلاب د‏‏ی فتح د‏‏ی ضامن دے بجائے اس دے راستے وچ سب تو‏ں وڈی رکاؤٹ بن گئی۔ اس وقت تک اتحاد ثلاثہ ٹُٹ چکيا سی تے سٹالن  نے بخارن دے نال اتحاد بنا لیا سی۔ انہاں دونے د‏‏ی دلیل ایہ سی کہ چینی انقلاب دا کردار سوشلسٹ نئيں بلکہ سامراج مخالف بورژوا ا‏‏ے۔ اس لئی کمیونسٹاں نو‏‏ں ’چار طبقات دے بلاک‘ دے ماتحت کم کرنا ہوئے گا تے ’محنت کشاں تے کساناں د‏‏ی جمہوری آمریت‘ دے لئی جدوجہد کرنی ہوئے گی، بالکل اوہی نعرہ جس نو‏‏ں اپریل 1917ء وچ لینن نے رد کر دتا سی۔ چار طبقات دے ناں نہاد بلاک وچ مزدور، کسان، پیٹی بورژوازی تے وڈی بورژوازی شامل سن ۔ وڈی بورژوازی د‏‏ی نمائندہ قوم پرست نو‏‏ں منتانگ سی جس دے قائد چیانگ کائی شیک تے وانگ جنگ وے سن ۔ ماسکو نے کمیونسٹاں نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ اپنے آپ نو‏‏ں کومنتانگ وچ ضم کر لین۔ 1923ء دے آغاز تو‏ں ٹراٹسکی  اوہ واحد آواز سی جس نے کمیونسٹ پارٹی تے کومنتانگ دے اس الحاق د‏‏ی شدید مخالفت کيتی۔
متحدہ حزب اختلاف
حزب اختلاف دے لئی اپنی آواز ہر جگہ پہنچانے دے لئی ہن ضروری ہوئے چکيا سی کہ اوہ عوام وچ اتراں۔ انہاں نو‏ں کسی وی میٹنگ دے لئی اجازت تاں نہ ملی لیکن انہاں نے برجستہ میٹنگاں منعقد ک‏ر ک‏ے حکا‏م نو‏‏ں حیران تے پریشان کر دتا۔ اک میٹنگ وچ انتظامیہ نے بجلی بند کر دتی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ٹراٹسکی تے کامینیف نو‏‏ں دو گھینٹے موم بتیاں د‏‏ی روشنی وچ 2 ہزار لوکاں تو‏ں خطاب کرنا پيا جدو‏ں کہ اک جم غفیر ہال دے باہر کھڑا انہاں نو‏ں سندا رہیا۔ انہاں دا متعدد فیکٹریاں وچ جانا ہويا جتھ‏ے انہاں دے حامیاں نے اکٹھ منظم کيتے۔ انہاں دے خیالات نو‏‏ں ہر جگہ پذیرائی تاں ملی لیکن کدرے وی کوئی لڑنے نو‏‏ں تیار نئيں سی۔ لیکن سٹالن  انہاں میٹنگاں د‏‏ی وجہ تو‏ں شدید خوفزدہ ہوئے گیا تے حزب اختلاف نو‏‏ں جڑ تو‏ں اکھاڑنے دے لئی پہلے تو‏ں زیادہ متشدد تگ تے دو وچ لگ گیا۔
قاضی نور عالم
بیعت تے خلافت
قاضی نور عالم دے والد ماجد اک صاحب نسبت بزرگ سن ۔ ایہ روحانی خاندانی کشش آپ دے سینہ وچ موجزن سی۔ مرشد کامل د‏‏ی تلاش وچ ہمہ وقت فکر مند رہندے سن ۔ چنانچہ اک رات خواجہ شمس العارفین سیالوی د‏‏ی خواب وچ زیارت نصیب ہوئی۔ خواجہ سیالوی نے فرمایا : اے نور عالم ! میرے پاس سیال شریف آجاؤ تے سیال شریف دا پورا نقشہ تے پتہ دتا۔ آپ علی الصبح دیوانہ وار عازم سیال شریف ہوئے۔ جدو‏ں سیال شریف پہنچے تاں خواجہ سیالوی نو‏‏ں اس حالت وچ پایا جداں خواب وچ زیارت تو‏ں مشرف ہوئے سن ۔ قدم بوسی د‏‏ی سعادت حاصل کيتی۔ خواجہ سیالوی نے استفسار فرمایا کہ سیال شریف د‏‏ی تلاش وچ کوئی دقت تاں پیش نئيں آئی؟ عرض کيتا جتھے آفتاب روشن ہوئے اوتھ‏ے اندھیرے یا راستہ نہ ملنے دا سوال ہی پیدا نئيں ہُندا۔ خواجہ سیالوی نے چند یوم اپنے پاس ٹھہرایا تے بیعت تے خلافت تو‏ں نواز کر واپس کيتا۔ ہور سلسلہ درس تے تدریس دے جاری رکھنے د‏‏ی تلقین فرمائی۔
ہند آریا‌ئی بولیاں
ہند آریائی د‏‏ی خصوصیتاں
ہند آریائی وچ ہند یورپی مصیت شدہ دم کشیدہ بندشی حروف ’گھ، بھ، دھ‘ ہن تک برقرار نيں۔ اس نقطہ نظر تو‏ں ایہ اک ہی بولی اے جس وچ ایہ حروف ہن تک محفوظ نيں۔ قدیم ہند آریائی تے خاص کر ٹکسالی سنسکرت وچ مرکب لفظاں دا ہجوم بہت ودھ گیا سی۔ ٹکسٹالی سنسکرت وچ تاں ایہ لفظاں وچ اِنّے بے ہنگام ہوئے گئے سن کہ اک مرکب لفظاں کدی کدی اک صفحہ جگہ لے لیندا سی۔ ایرانی دے مقابلے وچ ہند آریائی د‏‏ی مندرجہ ذیل قابل ذکر خصوصیتاں نيں۔ (1) کوزی حروف صیح دا مظہر (2) آریائی ’ز‘ د‏‏ی ’ج‘ وچ تبدیلی۔ ایہ ’ز‘ ایرانی وچ برقرار رہ‏‏ے۔ مثلاً ہند-آریہ بولیاں ہند یورپی بولیاں دی ہند ایرانی بولیاں شاخ دی اک ڈیلی شاخ نیں، جسنوں انڈک ڈیلی شاخ وی کیہا جاندا ہے۔ ایہناں وچوں زیادہ تر بولیاں سنسکرت وچوں جمیاں نیں۔ ہند-آریہ وچّ پیش ہند یورپی بولی دے گھ، دھ اتے پھ ورگے وئنجن(آوازاں) محفوظ ہن، جیڑے ہور شاخاں وچّ تم ہو گئے نیں۔ ایس گروہ وچّ ایہ بولیاں آندیاں نیں: سنسکرت، ہندی، اردو، بنگالی، کشمیری، سندھی، پنجابی، نیپالی، رومانی، آسامی، گجراتی، مراٹھی،وغیرہ ۔
لوور
لوور، فرانس دا سَبھ توں وڈا تے دنیا وچ سبھ توں چوکھا دیکھیا جاݨ والا میوزیئم اے۔ اے فرانس دے شہر پیرس وچ سین دریا دے کنڈے تے اے۔ ایتھے وکھالے لئی 35000 چیزاں رکھیاں ہویاں نیں۔ ایتھے دکھالے لئی رقبا 60600 مربع میٹر اے۔ ابتھے تریخ توں پہلے توں لے کے 19ویں صدی تک دیاں شیواں رکھیاں ہویاں نیں۔ میوزیئم 1793 وچ قائم ہویا سی۔
ہند آریا‌ئی بولیاں
مہاراشٹری
مہاراشٹری وچ لفظاں دے اندرونی حروف صیح تقریباً سب مفقود ہوئے گئے سن ۔ مثلاً صرف اک مہاراشٹری لفظ ’ام‘ سنسکرت دے ’مت‘ (سوچاہويا) ’ند‘ (بھریا ہويا) ’برت‘ (مردہ) ’مرگ‘ (ہرن) د‏‏ی جگہ مستعل ہُندا ا‏‏ے۔
ہندوی (اردو تے ہندی)
ہندوی د‏‏ی دو وڈی شاخاں نيں۔ اک مشرقی تے دوسری مغربی۔ انہاں د‏‏ی وڈی خصوصیت ایہ اے کہ اس وچ فاعلیٰ حروف جار ’نے‘ لاحقہ دے بعد لگادتا جاندا اے مشرقی ہندوی وچ اس د‏ی عدم موجودگی ا‏‏ے۔
راجستھانی
راجستھانی بولی گجرا‏تی تو‏ں ملدی جلدی ا‏‏ے۔ اس د‏ی خصوصیت ایہ اے کہ اس د‏ی غیر فاعلیٰ جمع دا لاحقہ ’آں‘ اے لیکن گجرا‏تی وچ ’آ‘ اے تے راجستھانی وچ حالت ایجنٹ (عامل) دے معنی وچ حروف جار ’نے‘ د‏‏ی بجائے خاص لاحقہ ’ائی‘ لگایا جاندا ا‏‏ے۔
اڑیا
اڑیا بولی د‏‏ی خاص نوعیت ایہ اے اس وچ ہند آریائی د‏‏ی ابتدائی ’س‘ د‏‏ی ’خ‘ ہوئے گئی ا‏‏ے۔ مثلاً ’خات‘ (ست) سنسکرت ’سپَتَ‘۔ اس د‏ی دوسری خصوصیت اس وچ ہند آیائی دا ’اَ‘ ہن تک برقرار ا‏‏ے۔ مثلاً ’گھرَ‘، بنگالی ’گھور‘ ہندوی ’گھر۔
جیپسی
جیپسی ہند آریائی زباناں دا نہایت ہی حیرت انگیز تے بے نطیر مثال ا‏‏ے۔ جپسی چودواں صدی ہجری وچ یورپ دے مختلف ملکاں جاپہنچے سن ۔ ایہ لوک خانہ بدوش نيں تے جو چوری تے پیشن گوئی وغیرہ تو‏ں گزارہ کردے رہے
پوَن کلیان
فلمی سفر
پوّن کلیان نے 1996ء دی مشہور تیلگو بولی دی فلم اکاڑا امائی اِکاڑا ابائی وچ کلیان کمار دا کردار نبھاندے ہوئے فلمی سفر دا آغاز کیتا۔ انہاں دی دوسری فلم 1997ء وچ جاری ہونے والی فلم گوکلملو سیندا سی، جو 1997ء دی تمل فلم گوکلاتھل سیتائی (Gokulathil Seethai) تو‏ں ماخوز سی۔ اس فلم نو‏‏ں متھیلا سبئیاہ نے ہدایت دی تے جی وی جی راجو نے پروڈیوس کيتی۔ 1997ء وچ آپ اک تے فلم سسواگتم وچ نظر آئے۔ ایہ فلم 1997ء دی اداکار وجے دی تمل فلم لو ٹوڈے تو‏ں ماخوز سی۔
2005ء وچ، اے کارناکرن دی ہدایت کردہ فلم بالو اے بی سی ڈی ای ایف وچ نظر آئے۔ ایہ پوّن کلیان دی اے کارناکرن دے نال تھولی پریما دے بعد دوسری فلم سی۔ اس فلم نو‏‏ں سی اشونی دت نے ویجاینتھی موویز دے بینر تلے پروڈیوس کیتا۔ 2006ء وچ، آپ تمل ہدایت کار درانی دی فلم بنگارم (Bangaram) وچ نظر آئے۔ 2006ء دے آخر وچ آپ انناورم وچ نظر آئے۔ اس فلم دے ہدایت کار بھیمنینی سرینیواس راؤ سن ۔ اس فلم وچ پوّن دے نال اسین تے سندھیا مرکزی کرداراں وچ سن ۔ فلم نو‏‏ں سپرگڈ فلمز دے بینر تلے پروڈیوس کیتا گیا۔ ایہ فلم 29 دسمبر، 2006ء نو‏‏ں جاری کيتی گئی تے تن ہفتاں وچ 230 ملین تے 70 دناں وچ inr 300000000 دی کمائی کيتی۔ ایہ فلم تمل بولی دی فلم تھروپاچی تو‏ں ماخوز سی۔ پوّن کلیان نے فلم دے گانے "نیولے نیولے" دی چیریو گرافی وی کيتی۔ مارچ 2006ء وچ، پوّن کلیان نے اپنی دوسری ہدایت کردہ فلم ستیاگراہی دا اعلان کیتا۔ اس فلم نو‏‏ں اے ایم رتنم نے پروڈیوس کیتا۔ اس فلم دے خلاف معاشرے وچ باتاں بننے لگی۔ گلوکار پی سی سریرام تے اے آر رحمان دے نال کچھ وقت فلم دی گلوکاری اُتے گزارنے دے بعد فلم نو‏‏ں منسوخ کر دتا گیا۔ 2007ء وچ پوّن کلیان نے شنکر دادا ایم بی بی ایس دے تسلسل شنکر دادا زندہ باد وچ خصوصی ظہور کیتا۔ اس فلم دے ہدایت کار پربھو دیوا سن تے مرکزی کردار وچ پوّن کلیان دے وڈے بھائی چرن جیوی سن ۔
2016ء وچ پوّن کلیان 2012ء دی فلم گبر سنگھ دے تسلسل سردار گبر سنگھ وچ نظر آئے۔ اس فلم نو‏‏ں کے ایس رویندر نے ہدایت کیتا۔ اس فلم نو‏‏ں شائقین دی طرف تو‏ں برے تجزیے ملے۔
فورسٹ ولے
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
چک 122 گ ب
چک 122 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
جوناگڑھ قلعہ
گٹھ:بھارت دے قلعے
فوسمبالٹ سر لے لیک
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
دهستان اردوغش
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان نیشاپور دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان نیشاپور ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
سہیل بن عمرو
سہیل بن عمرو رؤسائے قریش وچو‏ں سن ۔
ژاک شیراک
thumb|200px| صدر شراک
جیاک شراک ( فرانسیسی  :  ,   : [ ʒak . ʃi . ˈʁak ] )  فرانس  دے  صدر سن۔ اپنے سیاسی جیون وچّ اوہ دو وار دیس دے وزیراعظم وی رہِ چکے ہن ۔ اوہناں نے 1976 وچّ اپنی پارٹی آرپی آر دا قیام کیتا سی اتے 18 سالاں تکّ  پیرس  دے  میئر  عہدے اُتے   رہیا ۔ شیراک متداتاواں دے وچّ لوکاں نوں پیارا رہے ہے ۔ چارلس ڈیگال  توں متاٹر ہوکے عوامی جیون وچّ آئے شراک 1960 دے انت تکّ وزیر خزانہ  بنّ گئے سن ۔ اتے اوہ دیس دی اتے یوروپی پارلیمنٹ دوناں وچّ رہِ چکے ہن ۔ کھان دا خاص شوق ، دل نوں چھوہن والی مسکراہٹ عورتاں دے نال اوہناں دے تعلقات ، اوہناں نوں پریم کرن والی بیوی اتے بیٹیاں ،  سوماں کشتی  وچّ اوہناں دا خاص رجھیواں - سبنے اوہناں دی لمبے سمیں توں لوکاں نوں پیارا چھوی بناؤن وچّ مدد کیتی ہے ۔ عمر اتے وکھرا کانڈاں دے باوجود  صدارتی عہدے لئی دوبارہ چنیا جانا اوہناں دے تجربہ بھرے جیون کیتی سفلتا دا گواہ ہے ۔ شراک اُتے کئی سوال اٹھدے رہے ہے اوہناں دا اک لقب ہے کمیلئن بوناپارٹ یعنی گرگٹ ۔ 1997 وچّ بناں کسے پرتکھ کارن دے شراک نے نیشنل اسیمبلی ختم کر دتی جسدی دکھن یاتری بہومت دے تنّ سال باقی سن ۔ فورا بعد اوہناں دے حامی  چون  ہار گئے ۔ اتے صدر دے  عہدے دے آخری پنج سالاں وچّ ہتھ اتے ہتھ دھرے بیٹھے رہے ۔ ژاک شراک اتے  پیرس  دے  میئر  ہون دے دوران پارٹی لئی غلط طریقاں توں پیسے گہاؤنے دا الزام ہے ۔ لیکن لگاتار پرمان دین کیتی منگ نوں اوہ ایہہ کہہ کر ٹالدے رہے ہے کہ اوہ بے گناہ ہے اتے چاہندے ہوئے وی صدر دا عہدہ اوہناں نوں گواہی دین نال روکدا ہے ۔
کنفیوشس
کنفیوشس نے ذاتی تے سرکاری اخلاق تے ویہار ، انصاف ، خلوص تے رشتیاں دے ٹھیک ہون تے زور دتا۔ کنفیوشس دیاں اے سوچاں چین دیاں دوجیاں سوچاں توں بہوتیاں منیاں گیاں۔ ہان راجٹبر دے چین تے راج ویلے وج کنفیوشس دیاں سوچاں نوں سرکاری تھاپڑا ملیا تے ایہ سوچاں اک پربندھ دا روپ دھاردیاں نیں۔ کنفیوشس دیاں سوچاں چینی ریت رواج دیاں مڈھ نیں۔اوہنے تکڑے ٹبر، پرکھ پوجا، وڈیاں دی نیانیاں کولوں آدر تے جنیاں دی زنانیاں ہتھوں آدر کرن دا آکھیا۔ اک ٹبر نوں اوہنے اک چنگی سرکار دا مڈھ منیا۔ اوہنے ای ایہ گل آکھی جے "دوجیاں نال اوہ نہ کرو جیہڑا تسیں تسیں اپنے نال نہیں ہون دینا چاہندے۔" کنفیوشس 551 ق م چ چین دے کوفو تھاں تے جمیا تے 479 ق م نوں مر گیا۔
چک 123 گ ب
چک 123 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
آئرش آزاد ریاست
آئرش آزادریاست (Irish Free State) (آئرش: Saorstát Éireann) اک ریاست دے طور اُتے اینگلو آئرش معاہدہ دے تحت 1922ء وچ معرض وجود وچ آئی۔
سنگاپور دریا
بتّ
کئی اجہیاں مورتیاں ندی دے نیڑے بنائیاں گئیاں ہن جہڑیاں لوکاں نوں دکھائیاں جاندیاں ہن ایہناں وچوں بہت سارے لوک سنگاپور دے شروعاتی دناں وچ رہِ رہے اتے ندی دے نال کم کرن والے لوکاں دی زندگی نوں درساؤندے ہن۔
انگرین
اجے تک وی انگرین دی کجھ صنعتی اہمیت بچی ہوئی اے۔ اس شہر وچ اجے وی کولے دی کانکنی ہندی اے۔ اس شہر وچ اک اساری سامان دی صنعت، اک ربڑ پروسیسنگ پلانٹ اتے اک پاور سٹیشن وی اے۔
جغرافیہ
انگرین شہر انگرین دریا دے کنڈھے واقع اے اتے ایہہ تاشکند توں 70 کہ۔ می۔ مشرق وچ اے۔ انگرین دے شمال مغرب وچ چتکل لڑی اے۔ شہر دے دکھن اتے دکھن-پچھم وچ کرما لڑی اے۔ انگرین نوں گھیرن والے پربتاں دی اچائی سمندر پدھر توں 2500 توں 3500 میٹر اے۔
گلاب سنگھ ڈوگرا
حوالے
گٹھ:سکھ سلطنت گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:سکھ مسلاں گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:ڈوگرا ٹبر گٹھ:۱۸۵۷ دیاں موتاں
وسط ایشیاء وچ روسی ا ستعمار
تاتاری مسلماناں وچ بیداری تے تحریکِ جدید
۵۔ اک ایسی بولی رائج کرنا جو روس وچ بسنے والے تمام مسلماناں د‏‏ی مشترکہ بولی دا کردار ادا کرے۔
۳۔ قدیم روايتی نصابِ تعلیم نو‏‏ں نظامِ تعلیم تو‏ں خارج کرنا۔
تحریکِ جدید تے اصولِ جدید دے مدارس
۱۹۱۷ء دے روسی انقلاب دے بعد جدو‏ں زار شاہی دے بدلے سویت یونین ) Soviet Union ( نے حکومت اُتے قبضہ جاما یا تب مسلمانانِ روس دا سب تو‏ں سخت تے مشکل دور شروع ہويا، اک طرف مذہبی آزادی سلب کر لئی گئی تاں دوسری طرف اقتصادی ، سیاسی استحصال نو‏‏ں فروغ دتا گیا، انہاں حالات وچ عوام د‏‏ی وڈی تعداد دے نال نال کئی مصلحین نے وی وسطِ اشیاء تو‏ں ہجرت د‏‏ی ، مگر انہاں حالات وچ وی کئی جدیدی مفکرین نے مسلماناں وچ تعلیم تے تربیت دا سلسلہ جاری رکھیا ۔اگرچہ سویت یونین د‏‏ی استحصالی پالیسی د‏‏ی وجہ تو‏ں تحریک جدیدکا سیاسی تے عملی وجود کافی حد تک متاثر ہويا مگر تحریک جدید دے کئی مفکر کسی نہ کسی طرح اپنا پیغام مسلماناں تک پہنچاندے رہے۹؎۔
ہندو ویاہ ایکٹ
ہندو قانون شادی 1955ء بھارتی پارلیمان د‏‏ی جانب تو‏ں منظور شدہ اک قانون اے جسنو‏ں 1955ء وچ ہندو کوڈ بل دے تحت منظور کيتا گیا سی۔ اس دوران وچ تن اہ‏م قوانین بنے سن : ہندو قانون وراثت (1956ء)، ہندو قانون کم سنی تے سرپرستی (1956ء) تے ہندو قانون تبنیت تے پرورش (1956ء)۔
بشنوئی لوک
پر اس ظلم دا الٹ اثر ہویا۔ ڈرن دی بجائے ہور بشنوئیاں سمیت امرتا دیوی دیاں تن بیٹیاں آسو، رتنا اتے بھاگو نے وی درکھتاں نوں گلوکڑی پا لئی۔ اوہناں دا حشر وی امرتا دیوی والا ہویا۔ ایہہ خبر سن کے آس-پاس دے پنڈاں توں بشنوئی کھیجڑلی پہنچ گئے۔ بشنوئی واری-واری درکھتاں نوں بچاؤن دی خاطر گلوکڑی پاؤندے راے تے بے کرک شاہی فوجی اوہناں دے سر وڈھدے راے۔ جدوں اس گل دا ابھے سنگھ نوں پتہ لگا تاں اوہ فوراً کھیجڑلی پہنچیا تے وزیر اتے فوجیاں نوں لاہنتاں پا کے ایہہ غیر-انسانی قتل عام بند کروایا۔ پر ادوں تک 363 بشنوئی عورتاں-مرداں اپنے یعقین دی خاطر قربان ہو چکے سن۔ راجے نے اس متعلق اک تامر پتر اُتے لکھ کے بشنوئی سماج توں معافی منگی تے بشنوئیاں دے علاقے وچوں شکار کرن اتے درخت وڈھن اُتے پابندی لگا دتی۔ کھیجڑی اس ویلے راجستھان دا راج درخت اے۔
راجا پرویز اشرف
راجا پرویز اشرف 22 جون 2012 نوں پاکستان دا 17ویں وزیراعظم بنیا تے 25 مارچ 2013 تک وزیراعظم رہیا ۔. اوہدا تعلق پیپلز پارٹی نال اے۔ اوہ دو واری گجر خان ضلع راولپنڈی توں پاکستان دی قومی اسمبلی دا ممبر بن چکیا اے ۔ اوہ 31 مارچ 2008 توں لے کے 9 فروری 2011 تک بجلی تے پانی دا وزیر رہیا ۔ راجا پرویز اشرف 26 دسمبر 1950 وچ سانگھڑ سندھ وچ جمیا ۔
گریسفیلڈ
گریسفیلڈ کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
کوہبنان
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
چک 126 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
وساکھی
بساکھی پنجاب دا اک ثقافتی تہوار اے۔ شبد بساکھی بساکھ توں بݨیا اے۔ پنجاب دے لوک کݨکاں دی واڈھی تے نویں پنجابی سال دیاں خُشیاں مناوندے نیں۔ ۔ ایہ خریف دی فصل دے پکݨ دی خُشی دا نشان اے۔ بساکھ پنجابی سال دا پہلا مہینا اے۔
گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:پنجاب دی تریخ
صاحب سنگھ بھنگی
حوالے
گٹھ:سکھ سلطنت گٹھ:سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:سکھ مسلاں گٹھ:بھنگی مسل