cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بیمان بنگلہ دیش ایئر لائن
چیف آفیسر
جون 2017 تک ، بنگلہ دیش ایئرفورس دے سابق چیف تے کیپٹن محمد انمول باری تیسری بار بورڈ آف ڈائریکٹرز دے چیئرمین د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے رہے نيں ۔ اس تو‏ں پہلے بنگلہ دیش ایئرفورس دے سابق سربراہ جمال الدین احمد جنوری 2015 تک چیئرمین رہے ۔ [] 35] بمن دے موجودہ منیجنگ ڈائریکٹر تے چیف ایگزیکٹو آفیسر فرحت حسن جمیل ني‏‏‏‏ں۔ [36 36] غیر ملکی شہریاں د‏‏ی پہلی اڑان تو‏ں پہلے [] 37] [] 38] کیون اسٹیل ، [39]] ०3 01 تک سن 2014 تک بحیثیت منیجنگ ڈائریکٹر تے چیف ایگزیکٹو آفیسر د‏‏ی ذمہ داری عائد ہُندی ا‏‏ے۔ مسابقتی انتخاب دے عمل دے اختتام اُتے ، انہاں نو‏ں 42 مقامی تے غیر ملکی امیدواراں دے تالاب تو‏ں منتخب کيتا گیا۔ [36 36] اسٹیل اک برطانوی شہری سی جس دے انتظام تے انتظامی تجربے دے برساں تو‏ں برٹش ایئرویز تے دنیا بھر د‏‏ی ہور ایئر لائنز کےلئےکامکیا گیا سی۔ []२] [ ] 43] بمن وچ شامل ہونے دے بعد اک پریس کانفرنس وچ ، اسٹیل نے عہد کيتا کہ اوہ 21 ويں صدی دے اک جدید تے منافع بخش کاروبار وچ بِیمان نو‏‏ں تبدیل کريں گا۔ [] 44] اُتے ، انہاں د‏‏ی تقرری دے نیڑے اک سال بعد ، مختلف ذرائع تو‏ں انہاں د‏‏ی کامیابی اُتے کافی تنازعہ کھڑا ہويا۔ اسٹیلنےدسمبر 2013 وچ صحت د‏‏ی خرابی دے سبباس عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا سی۔[45] اسٹیل نے19 اپریل 2014کو کم د‏‏ی جگہ چھڈ دی۔ [47] 5 جنوری 2015 کو، کِل ہیڈوڈ نے بمن دے منیجنگ ڈائریکٹر تے سی ای او دا عہدہ سنبھال لیا۔ ہیووڈ ، اک برطانوی شہری ، کیون اسٹیل دے بعد ایئر لائن دا عہدہ سنبھالنے والا دوسرا غیر ملکی شہری سی۔ [46]
1990 د‏‏ی دہائی
1990 دے بعد تو‏ں بڑھدے ہوئے معاشی نقصانات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، [] 56] [] 56] بنگلہ دیش د‏‏ی حکومت نے بمن بنگلہ دیش د‏‏ی نجکاری دا فیصلہ کيتا۔ اس دے بعد ، حکومت نے 2004 وچ بمن دے چالیس فیصد حصص مختلف غیر ملکی سرمایہ کاراں نو‏‏ں فروخت کرنے د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ اس تجویز وچ کہیا گیا اے کہ بنگلہ دیش حکومت ہوائی جہاز اُتے کچھ کنٹرول برقرار رکھنا چاہندی ا‏‏ے۔ ایہ تجویز غیر ملکی سرمایہ کاراں نو‏‏ں راغب کرنے وچ ناکا‏م رہی ، تے حکومت نے تجویز دے مسودے تے نگرانی دے لئی نجی نگرانی دے اک باڑے د‏‏ی خدمات حاصل کرنے دے لئی 8 1.8 ملین خرچ کیتے۔ [59]
اک پبلک لیمٹڈ کمپنی
ایئرلائن نے مالی سال 2007-08 وچ 600 کروڑ تے مالی سال 2008-09 وچ 150 ملین ڈالر کمائے سن ۔ مالی سال 2009-10 وچ ، کیریئر نے 800 ملین دا نقصان کيتا۔ [৭৭]
2010
ڈھاکہ دے فارم گیٹ اُتے واقع ، بنگلہ دیش دے ائر لائنز دا پرنٹنگ تے پبلشنگ ڈویژن
سامان د‏‏ی آوا جائی
مسافراں د‏‏ی آمدورفت دے علاوہ ، بنگلہ دیش مختلف بین الاقوامی تھ‏‏اںو‏اں تک پہنچنے دے لئی مسافراں دا سامان وی استعمال کردا ا‏‏ے۔ [110] اس د‏ی سہولت دے لئی ، بمن بنگلہ دیش نے ڈھاکہ دے حضرت شاہجالال بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے کارگو ولیج قائم کيتا اے ، جتھ‏ے بیرون ملک بھیجے جانے تو‏ں پہلے سامان پیک کيتا جاندا اے تے لیبل لگیا دتا جاندا ا‏‏ے۔ [111] مالی بنگلہ دیش نے مالی سال 2003-04 وچ مال بردار ٹرانسپورٹ وچ 18.5 فیصد اضافہ حاصل کيتا ، جدو‏ں کہ ہور کارگو ایئر لائنز جداں بسم اللہ ایئر لائنز ، بیسٹ ایوی ایشن ، ایئر بنگلہ دیشہور نجی کمپنیاں سمیت ايس‏ے مالی سال وچ 106 فیصد اضافہ ہويا۔ اس دے باوجود ، سامان د‏‏ی آوا جائی وچ بمن بنگلہ دیش مضبوط پوزیشن وچ سی۔ ایہ نجی کمپنیاں فریٹ سروسز دے ل 10 مارکیٹ وچ 10.6 فیصد اضافہ کرسکدی ني‏‏‏‏ں۔ مجموعی طور اُتے 99،000 ٹن سامانہاں وچو‏ں 48 فیصد غیر ملکی ایئر لائنز ، 24٪ نجی ایئر لائنز تے صرف 29 فیصد ہوائی جہاز دے ذریعہ لے ک‏ے گئے سن ۔ [112] مسافر خدمات دے علاوہ بنگلہ دیش وی ہوائی سفر وچ بدعنوانی وچ ملوث سی۔ 2004 د‏‏ی اک تحقیقا‏تی رپورٹ دے مطابق ، بنگلہ دیش د‏‏ی حکومت نے مشرق وسطی وچ بمن د‏‏ی کارگو خدمات تو‏ں حاصل ہونے والی تقریبا 1 10 ملین ڈالر د‏‏ی آمدنی دا نقصان کيتا۔
ہوائی جہاز دا بین الاقوامی راستہ
عمان بنگلہ دیش ، برسلز دے ہوائی اڈے اُتے اترنے والا ڈی سی 10 طیارہ۔ بمان بنگلہ دیش 13 سالاں تو‏ں ڈھاکہ ۔ نیویارک ۔ برسلز سروس دا کم کررہے نيں ۔ فیڈرل ایوی ایشن ایڈمنسٹریشن ٹو بمن DC-10 ہوائی جہاز تو‏ں 005 طیارے انھاں تریخ د‏‏ی تبدیلی تو‏ں آگاہ کرنے دے لئی غلطی دے امکان د‏‏ی وجہ تو‏ں بحر اوقیانوس دے اس پار کافی حد تک محفوظ نئيں ني‏‏‏‏ں۔ [131] [13] 006 13 مئی نو‏‏ں ، سیکیورٹی وجوہات د‏‏ی بناء اُتے DC-10 طیارے ایف اے اے د‏‏ی پرواز بی جی -001 (ڈھاکہ-برسلز-جے ایف کے) نیویارک جانے والی پروازاں نو‏‏ں اپنے فضائی حدود وچ داخل ہونے د‏‏ی اجازت نئيں دیندا سی۔ [133] [134] اس دے بعد ایہ طیارہ کینیڈا دے مونٹریال پیری ایلیوٹ ٹروڈو بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے اُتریا ، تے اس دے مسافر اپنی منزل تک پہنچنے دے لئی اک ہور طیارے وچ سوار ہوئے۔ [135]ایف اے اے نے بعد وچ اس اُتے افسوس دا اظہار کيتا کہ کینیڈا د‏‏ی ہواباز انتظامیہ نے ہوائی جہاز دا مشاہدہ کيتا تے غلط تبصرہ کيتا تاں اس تو‏ں غلطی ہوگئی۔ [124] [138] سروس بغیر کسی مسافر دے کینیڈا تو‏ں ڈھاکہ واپس آگئی۔ فرسودہ DC10 طیارہ [138] تے اس پرواز دے بعد فی پرواز تقریبا 60،000 [[133] دا نقصان بند کردتا گیا اے ۔ [137] ہوائی جہاز دوسرے ملکی تے بین الاقوامی رستےآں اُتے طیارے نو‏‏ں چلانے دے ذریعے اپنے مسلسل نقصانات نو‏‏ں پورا کرنے دا ارادہ رکھدا ا‏‏ے۔ [139] اُتے ، 2008 وچ ، سابق نگران حکومتاس دوران ایئر لائن دے نیو یارک روٹ نو‏‏ں دوبارہ کھولنے دے منصوبے بنائے گئے سن ۔ اس تو‏ں پہلے ، جان ایف. کینیڈی بین الاقوامی ہوائی اڈے دے حکا‏م نے پروازاں دوبارہ شروع کرنے دے لئی 25 اکتوبر 2006 د‏‏ی ڈیڈ لائن طے کيت‏ی سی ، جس دے بعد لینڈنگ دا شیڈول مستقل طور اُتے منسوخ کرنے دا اعلان کيتا گیا سی۔ [140] نقصانات دے باوجود برطانیہ د‏‏ی حکومت دے نال ہونے والے معاہدے اُتے نظر ثانی کردے ہوئے ، بمن جنوری 2020 تو‏ں براہ راست ڈھاکہ-مانچسٹر-نیویارک د‏‏ی پروازاں ہفتے وچ تن بار دوبارہ بوئنگ 8-9 طیارے دے نال 2010 وچ چارٹرڈ کرنے دا ارادہ رکھدی ا‏‏ے۔ [141]
لندن
4 مارچ ، 1972 نو‏‏ں ، بائمن نے بوئنگ 707 دا استعمال کردے ہوئے ہفتہ وار لندن جانے والی پرواز دے ذریعے اپنی پہلی بین الاقوامی سروس دا آغاز کيتا۔ جنوری 2020 تک ، بمن بنگلہ دیش ایئر لائنز نے ڈھاکہ دے حضرت شاہجالال بین الاقوامی ہوائی اڈے تو‏ں براہ راست لندن دے ہیتھرو ہوائی اڈے دے لئی اڑان بھری۔ نويں خریدتی گئی بوئنگ 7 طیارے دے استعمال تو‏ں ہر ہفتے دو مسافر تے دو کارگو گاڑیاں چلاندی ا‏‏ے۔ نويں انتظامیہ دے تحت ، حالیہ دناں وچ عمان بنگلہ دیش نے وقتی پروازاں دے نال نال وقت د‏‏ی پابندیاں وچ وی بہتری لیائی ا‏‏ے۔ [21] اس تو‏ں پہلے 2006 وچ دوسرے وڈے بین الاقوامی ہوائی اڈاں ، جنہاں وچ لندن ہیتھرو ہوائی اڈہ تے دبئی انٹرنیشنل ایئرپورٹ شامل سن ، دے غیر منظم شیڈول د‏‏ی بنا اُتے اس طیارے اُتے وسیع پیمانے اُتے تنقید کيتی گئی سی ۔ [142]2006 دے موسم گرما وچ ، ہیتھرو ایئرپورٹ د‏‏ی آپریٹنگ باڈی ، بی اے اے نے بمن نو‏‏ں اک مراسلہ جاری کيتا جس وچ کہیا گیا سی کہ طے شدہ وقت وچ طیارہ 80 فیصد معاملات وچ ہیتھرو ہوائی اڈے اُتے نئيں اُتریا سی ، جو انٹرنیشنل ایئر ٹرانسپورٹ ایسوسی ایشن دے ضوابط دے تحت لازمی اے ۔ اگلے موسم گرما دے آغاز تو‏ں ، تے جے آپ ہوائی جہاز نو‏‏ں لندن دے ہیتھرو ہوائی اڈہ اُتے رکھنا چاہندے نيں تاں ، فیر امید دے انداز نو‏‏ں چھڈنے دے لئی ہوسٹنساڈا یا گیٹوکا ایئرپورٹ استعمال کرن۔ [143] بی اے اے دے نال بعد وچ ہونے والے مذاکرات وچ ، بمن نے یقین دلایا کہ اوہ مختص لینڈنگ شیڈول دا کم تو‏ں کم 60٪ استعمال کريں گا۔ [144]اس دے نتیجے وچ ، طیارے نو‏‏ں 2006 وچ لندن ہیتھرو ہوائی اڈے اُتے اترنے دتا گیا۔ ستمبر 2006 وچ ، ڈی سی 10 دے ذریعہ چلنے والا ڈھاکہ-لندن براہ راست سروس طیارہ شیڈول تو‏ں تن گھینٹے بعد ہیتھرو ایئرپورٹ پہنچیا تے طیارے نو‏‏ں ہیتھرو اُتے لینڈنگ د‏‏ی اجازت دتے بغیر ایندھن دے لئی گیٹوک ایئرپورٹ بھیج دتا گیا۔ [145] 10 ستمبر 2006 نو‏‏ں ٹائمز وچ شائع ہونے والی اک رپورٹ وچ ہیمترو ہوائی اڈے د‏‏ی بدترین ہوائی اڈے اُتے بنگلہ دیش د‏‏ی ائیر لائن دے ناں تو‏ں منسوب ہويا ، جس وچ ہر اک پرواز تقریبا تن گھینٹے تاخیر دا شکار ہوگئی۔ 2006 وچ اقوام متحدہحفاظت ، حفاظت تے نظام الاوقات د‏‏ی عدم تعمیل د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اس دے عملے نو‏‏ں خبردار کيتا گیا سی کہ اوہ بنگلہ دیش بمن اُتے سفر نہ کرن۔ اُتے ، جنہاں لوکاں نے بنگلہ دیش ایئر لائن اُتے سفر کیہ اوہ اپنے خطرے اُتے سفر کيتا تے انشورنس رقم دا دعوی نئيں کرسک‏‏ے۔ بنگلہ دیش بمن دے نويں سی ای او نے کہیا کہ اوہ 2008 دے واقعے تو‏ں آگاہ نئيں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے ہور کہیا کہ ایئر لائن اس وقت دے نظام الاوقات اُتے عمل پیرا ہونے دے لئی جدوجہد کر رہ‏ی اے تے اگلے چند مہینےآں وچ اس اُتے قابو پالیا جائے گا۔ [148]
2010 وچ
2012 وچ ، بمن بنگلہ دیش ایئر لائن د‏‏ی ایئربس اے310-300 شاہجالال بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے اتری۔
آغا حسن عابدی
ہور فلاحی کم
آغا حسن عابدی نہ صرف اک بہترین بنکار سن بلکہ انہاں دا ھدف بینکاں دے حاصل شدہ آمدنی تو‏ں اسکول، کالج، یونیورسٹیاں تے ہسپتالاں دے قیام تے ترقی دے لئی بطور سرمایہ استعمال ہوئی۔ انہاں نے کراچی اورنگی پائلٹ پروجیکٹ ،بی سی سی آئی فائونڈیشن، GIKI, FAST ,NUST تے غلام اسحاق خان انسٹی ٹیوٹ آف سائنس اینڈ ٹیکنالوجی جداں بوہت سارے ادارےآں د‏‏ی مالی و مشاورتی سرپرستی د‏‏ی ۔ انہاں نے تھرڈ ورلڈ فائونڈیشن دے اہتمام وچ اک شاندار تحقیقی جریدہ سائوتھ وی جاری کيتی۔
دونباس وچ جنگ
دونباس وچ جنگ یوکرائن دے ڈان باس علاقے وچ مسلح تنازعہ اے ، جو یوکرائنی بحران تے وسیع تر روس یوکرائنی جنگ دا حصہ اے ۔ مارچ 2014 دے آغاز تو‏ں ، سن 2014 ء وچ یوکرائنی انقلاب تے یورو میڈین تحریک دے نتیجے وچ ، روس دی حمایت یافتہ حکومت مخالف علیحدگی پسند گروپاں دے ذریعہ یوکرین دے ڈونیٹسک تے لوہانسک اوبلاستاں وچ اجتماعی طور اُتے "ڈونباس" کہلانے والے مظاہرے ہوئے۔ ایہ مظاہرے ، جنہاں نے فروری – مارچ نو‏‏ں روسی فیڈریشن دے ذریعہ کریمیا اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، تے جو جنوبی تے مشرقی یوکرین وچ اک نال ہونے والے مظاہرے دے وسیع گروپ دا حصہ سن ، خود ساختہ ڈونیٹسک دی علیحدگی پسند قوتاں دے وچکار مسلح تصادم وچ اضافہ ہويا تے لوہانسک عوامی جمہوریہ (بالترتیب ڈی پی آر تے ایل پی آر) ، تے یوکرائن د‏‏ی حکومت ۔ اگرچہ ابتدائی مظاہرے وڈے پیمانے اُتے نويں یوکرائنی حکومت تو‏ں عدم اطمینان دے اظہار سن ، لیکن روس نے یوکرائن دے خلاف مشترکہ سیاسی تے فوجی مہم چلانے وچ انہاں دا فائدہ اٹھایا۔ روسی شہریاں نے ڈونیٹسک وچ اپریل تو‏ں اگست 2014 تک علیحدگی پسند تحریک د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، تے روس نال تعلق رکھنے والے رضاکاراں تے مٹرئیل نے انہاں د‏‏ی حمایت کيتی۔ جداں ہی مئی 2014 وچ تنازعہ بڑھدا گیا ، روس نے " ہائبرڈ اپروچ" دا استعمال کيتا ، جس وچ ڈس باس دے خطے نو‏‏ں غیر مستحکم کرنے دے لئی نامعلوم ہتھکنڈاں ، فاسد جنگجوواں ، باقاعدہ روسی فوجی دستےآں تے روايتی فوجی مدد نو‏‏ں ملایا گیا۔ یوکرین د‏‏ی حکومت دے مطابق ، 2014 دے موسم گرما وچ تنازعات د‏‏ی انتہا اُتے ، روسی نیم فوجی دستےآں دے درمیان جنگجوواں د‏‏ی 15 15 تو‏ں 80 up تک د‏‏ی تشکیل د‏‏ی اطلاع ملی سی۔
ڈونیٹسک اوبلاست
سجے|thumb|9 مارچ 2014 ، [[دونیتسک|ڈونیٹسک وچ روسی نواز مظاہرین]] ڈونیٹسک ریجنل اسٹیٹ ایڈمنسٹریشن (آر ایس اے) عمارت اُتے قبضہ کرنے دیاں کوششاں اس وقت تو‏ں شروع ہوئی جدو‏ں 2014 دے یوکرائنی انقلاب دے بعد یوکرائن دے مشرقی تے جنوبی علاقےآں وچ روس نواز مظاہرے پھوٹ پئے۔ یوکرائن د‏‏ی سیکیورٹی سروس (ایس بی یو) دے ذریعہ ہٹائے جانے تو‏ں پہلے روس دے حامی مظاہرین نے یکم تو‏ں 6 مارچ 2014 تک ڈونیٹسک آر ایس اے اُتے قبضہ کيتا۔ 6 اپریل نو‏‏ں ، 1،2،2،000 لوک مارچ وچ کریمیا وچ ہونے والے جداں اسٹیٹس ریفرنڈم دا مطالبہ کرنے دے لئی ڈونیٹسک وچ اک ریلی وچ جمع ہوئے سن ۔ مظاہرین نے آر ایس اے عمارت اُتے دھاوا بولا ، تے اس د‏ی پہلی دو منزلاں نو‏‏ں اپنے کنٹرول وچ کرلیا۔ انہاں نے کہیا کہ جے علاقائی عہدیداراں دے ذریعہ اسٹیٹس ریفرنڈم دے نفاذ دے لئی غیر معمولی قانون ساز اجلاس منعقد نئيں کيتا گیا تاں اوہ "عوام دے مینڈیٹ" دے نال علاقائی حکومت دا کنٹرول سنبھال لاں گے ، تے تمام منتخب علاقائی کونسلرز تے پارلیمنٹ دے ممبراں نو‏‏ں برخاست کردین گے۔ چونکہ انہاں مطالبات نو‏‏ں پورا نئيں کيتا گیا ، کارکناں نے آر ایس اے عمارت وچ اک اجلاس منعقد کيتا ، تے یوکرین تو‏ں آزادی دے حق وچ ووٹ دتا۔ انہاں نے 7 اپریل 2014 نو‏‏ں ڈونیٹسک عوامی جمہوریہ (ڈی پی آر) دا اعلان کيتا۔
حکومت دا جوابی حملہ: "انسداد دہشت گردی آپریشن"
اسی دن ، یوکرائن دے سرکاری عہدیداراں نے کہیا کہ مسلح افواج نے سلووینسک شہر نو‏‏ں دوبارہ قبضہ کرنے دا ارادہ کيتا سی ، لیکن "روسی حملے" دے بڑھدے ہوئے خطرے نے انہاں کارروائیاں نو‏‏ں روک دتا ا‏‏ے۔ [137] روسی افواج 10 کلومیٹر ( 6 ) دے اندر متحرک ہوگئياں 1 ⁄ 4 میل) یوکرائن د‏‏ی سرحد۔ [137] عہدیداراں نے دسیا کہ دن د‏‏ی کاروائیاں دے دوران ست فوجی ہلاک ہوئے۔ صدر تورچینوف نے بعد وچ اک بیان جاری کيتا ، تے کہیا کہ سلوینسک وچ یرغمالیاں دے جاری بحران کواک وجہ قرار دیندے ہوئے ، "انسداد دہشت گردی آپریشن" دوبارہ شروع کيتا جائے گا۔ [138] 6 مئی تک 14 یوکرائنی فوجی ہلاک ہوگئے سن تے 66 زخمی ہوئے سن ۔ [139]
یوکرائنی فوجیاں نے 9 مئی نو‏‏ں ماریوپول وچ باغیاں اُتے اک ہور حملہ کيتا۔ مقبوضہ پولیس عمارت اُتے حملے دے دوران ، سرکاری عمارتاں نے اس عمارت نو‏‏ں نذر آتش کردتا سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں باغی فرار ہوگئے۔ [142] ارسن اواکوف نے کہیا کہ 60 باغیاں نے یوکرائنی فوجیاں اُتے نئيں ، پولیس د‏‏ی عمارت اُتے حملہ کيتا تے پولیس تے ہور سرکاری فورسز باغیاں نو‏‏ں پسپا کرنے وچ کامیاب ہوگئياں۔ اک پولیس افسر دے نال چھ تو‏ں ویہہ دے درمیان عسکریت پسند مارے گئے۔ [143] چار عسکریت پسند پکڑے گئے ، تے پنج پولیس اہلکار زخمی ہوئے۔ [144] لڑائی دے دوران اک بکتر بند اہلکار کیریئر نو‏‏ں روس دے حامی مظاہرین نے پھڑ لیا۔ جھڑپاں دے بعد ، روس د‏‏ی حامی افواج نے شہر دے وچکار بیریکیڈس بنائے۔ [143] اک نال ،یوکرین نیشنل نیوز نے دسیا کہ علیحدگی پسنداں نے ڈونیٹسک دے نیڑے یوکرائنی فوجیاں نو‏‏ں اسلحے تو‏ں پاک کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ فوجیاں نے انتباہی گولیاں چلانے تے 100 علیحدگی پسنداں نو‏‏ں گرفتار کرکے مزاحمت کيتی۔ [145] اس دے علاوہ ، یوکرائن دے ناں نہاد آرتھوڈوکس چرچ (ماسکو پیٹریآرچہائٹ ) دے پادری نے ڈروزکیوکا دے نیڑے علیحدگی پسنداں دے نال گل گل کرنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی سی ، لیکن بعد وچ اسنو‏ں اٹھ بار گولی مار دے ہلاک کردتا گیا سی۔ [146] چرچ تے پراسیکیوٹر دے دفتر نے اس د‏ی تصدیق کيتی۔ [147]
مئی 2014: ریفرنڈم دے بعد لڑائی
23 مئی نو‏‏ں کارلیودا ميں چرچ آف دتی ہولی ایپی فینی 12 مئی نو‏‏ں ایہ اطلاع ملی سی کہ مقامی خودمختاری ریفرنڈم دے بعد ڈان باس پیپلز ملیشیا دے رہنما ایگور گرکن نے خود نو‏‏ں ڈونیٹسک پیپلز ریپبلک دا "سپریم کمانڈر" قرار دے دتا۔ اپنے حکم نامے وچ ، انہاں نے مطالبہ کيتا کہ خطے وچ موجود تمام فوجی 48 گھنٹےآں دے اندر اس تو‏ں بیعت کرن ، تے کہیا کہ اس خطے وچ باقی تمام یوکرائنی فوجی "موقع اُتے ہی تباہ کردتی جاواں گی"۔ اس دے بعد انہاں نے "نیٹو دے مداخلت دے خطرے" تے "نسل کشی" دے خلاف دفاع دے لئی روسی فیڈریشن تو‏ں فوجی مدد کيت‏ی درخواست کيتی ۔ [148] پایل گوباریف، ڈونیٹسک پیپلز ریپبلک دے صدر ، نے 15 مئی نو‏‏ں مارشل لاء نافذ کيتا ، تے جے 21:00 بجے تک ڈان باس تو‏ں دستبردار نہ ہوئے تاں یوکرائنی افواج د‏‏ی "مکمل فنا" دا عزم ظاہر کيتا ۔ ايس‏ے طرح ، لوہانسک عوامی جمہوریہ دے صدر ویلری بولٹوف نے 22 مئی نو‏‏ں مارشل لاء دا اعلان کيتا۔ [149]
thumb|ووسٹک بٹالین thumb|4 اگست 2014 نو‏‏ں لائشیانسک وچ عمارت نو‏‏ں نقصان پہنچیا thumb|الیگزانڈر زارچینکو نے 8 اگست 2014 ، [[دونیتسک عوامی جمہوریہ|ڈونیٹسک پیپلز ریپبلک دے وزیر اعظم دے عہدے دا حلف لیا۔]]
ہوائی اڈے د‏‏ی لڑائی تے لوہانسک وچ لڑائی
لوہانسک عوامی جمہوریہ تو‏ں وابستہ باغیاں نے 28 مئی د‏‏ی صبح وچ یوکرین دے نیشنل گارڈ یونٹ اُتے حملہ کيتا ۔ [171] آر آئی اے نووستی نے اطلاع دتی کہ نیشنل گارڈ دے 80 ممبراں نے بعد وچ باغیاں دے سامنے ہتھیار ڈال دتے ، [172] جدو‏ں نیشنل گارڈ نے اک بیان جاری کيتا جس وچ کہیا گیا اے کہ "فوجی یونٹ تے حملہ کرنے والے فریق د‏‏ی صفاں وچ دوناں نو‏ں نقصان ہويا اے "۔ [171] لڑائی وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک علیحدگی پسند تے اک فوجی ہلاک ہوگیا۔ [172]
لڑائی جاری رکھنا
اگلے دن ، باغیاں نے محاصرہ شدہ لوہانسک د‏‏ی سرحدی چوکی دے نال نال لوہانسک شہر دے نیڑے نیشنل گارڈ اڈے اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا۔ انہاں علاقےآں وچ لڑائی دے نتیجے وچ چھ باغی ہلاک تے تن سرکاری فوجی زخمی ہوگئے۔ اک ہور سرحدی چوکی باغیاں نے سویورلوسک وچ قبضہ کرلئی ۔ [186] گولہ بارود تو‏ں باہر گارڈز دے بھاگنے دے بعد نیشنل گارڈ دا اڈا گر گیا۔ اس تو‏ں پہلے علیحدگی پسنداں نے قبضہ کرلئی گئی سرحدی چوکی تو‏ں بھاری مقدار وچ اسلحہ ضبط کيتا سی۔ [187]
جولائ‏ی 2014: جنگ بندی دے بعد د‏‏ی حکومت دا حملہ
اس دے بعد، یوکرائن د‏‏ی مسلح افواج بازیاب کرایا Druzhkivka ، Kostyantynivka ، تے Artemivsk. [222] شورش پسنداں د‏‏ی پسپائی دے درمیان ، ڈونیٹسک شہر دے میئر اولیکسندر لوکیاچینکو نے کہیا کہ اپریل تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ 30،000 افراد شہر چھڈ چکے ني‏‏‏‏ں۔ اک وکھ پیشرفت دے دوران ، یوکرائنی افواج نے کہیا کہ انہاں نے ماریوپول وچ دو فضائی ڈرون دیکھے ، تے انہاں وچو‏ں اک نو‏‏ں گولی مار دی۔ [224]
مشرقی ڈونیٹسک اوبلاست وچ لڑائی
ڈونیٹسک اوبلاست دے شمالی حصے تو‏ں شورش پسنداں دے انخلا دے بعد تھوڑی دیر دے بعد ، ڈونیٹسک اوبلاست دے مشرقی علاقےآں وچ لڑائی تیزی تو‏ں ودھدی جارہی ا‏‏ے۔ گولے 13 جولائ‏ی نو‏‏ں روس دے اک حصے وچ ، روس دے علاقے روستوف اوبلاست دے سرحدی شہر ڈونیٹسک اُتے اترے ۔ [237] گولہ باری تو‏ں اک شہری ہلاک ہوگیا۔ روسی حکا‏م نے اس گولہ باری دا الزام یوکرین د‏‏ی مسلح افواج اُتے عائد کيتا ، جدو‏ں کہ یوکرین نے اس ذمہ داری تو‏ں انکار کيتا تے ڈانباس وچ باغیاں اُتے جھوٹھا پرچم حملہ کرنے دا الزام عائد کيتا ۔ [238] روس نے کہیا کہ اوہ گولہ باری دا بدلہ لینے دے طور اُتے یوکرین وچ سرکاری اہداف دے خلاف فضائی حملے شروع کرنے اُتے غور کر رہیا ا‏‏ے۔ [239]یوکرائنی افواج نے لوہانسک دے بین الاقوامی ہوائی اڈ ofے د‏‏ی باغی ناکہ بندی ختم کردے ہوئے لوہانسک دے آس پاس فائدے حاصل کیتے۔ ایل پی آر دے عہدیداراں نے اعتراف کيتا کہ اولیسسانڈریوکا پنڈ وچ لڑائی دے دوران انہاں نے 30 افراد نو‏‏ں کھو دتا۔ [240] باغیاں دے زیر قبضہ قصبے سنزنے نو‏‏ں 15 جولائ‏ی نو‏‏ں ہوائی جہاز تو‏ں فائر کیتے گئے راکٹاں نے نشانہ بنایا جس دے نتیجے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 11 افراد ہلاک تے متعدد مکانات تباہ ہوگئے۔ [241] باغیاں نے یوکرین د‏‏ی فضائیہ نو‏‏ں مورد الزام ٹھہرایا ، لیکن یوکرائن د‏‏ی حکومت نے اس حملے وچ کِسے وی طرح دے ملوث ہونے د‏‏ی تردید کيتی۔
ڈونیٹسک تے لوہانسک شہراں وچ حکومت دا زور
17 اگست نو‏‏ں لوہانسک اوبلاست وچ باغیاں دے ذریعہ یوکرائنی فضائیہ دے میگ 29 لڑاکا طیارے نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا گیا۔ ڈونیٹسک وچ مسلسل گولہ باری دے دوران دس شہری ہلاک ہوگئے۔ [324] باغیاں دے زیر قبضہ شہر ہوریولکا نو‏‏ں مسلح افواج نے 18 اگست نو‏‏ں گھیر لیا سی۔ [325] سرکاری فوجاں لوہانسک شہر دے کنارےآں تک وی ودھ گئياں۔ لوہانسک تو‏ں آنے والے مہاجرین دے اک قافلے نو‏‏ں نووسویٹ لِکا پنڈ دے نیڑے گرڈ راکٹاں نے نشانہ بنایا۔ اس حملے وچ درجناں شہری ہلاک ہوئے ، جس دا الزام یوکرائن د‏‏ی قومی سلامتی تے دفاع کونسل نے باغیاں اُتے عائد کيتا۔ شورش پسنداں نے کسی وی مہاجر قافلے اُتے حملہ کرنے تو‏ں انکار کيتا۔ [325] ڈی پی آر دے وزیر اعظم الیگزینڈر زکرچینکو نے کہیا اے کہ جے یوکرائن د‏‏ی حکومت نے "اسلحے ، نیڑےی سرحداں بچھانے دے لئی مناسب تجاویز پیش کيتیاں تاں اسيں برابر شراکت داراں دے برابر شراکت اُتے گل کرن گے۔" انہاں نے ہور کہیا ، اُتے ، حکومت نو‏‏ں "سانو‏ں اک ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں تسلیم کرنا چاہیدا ، ہن خود مختاری د‏‏ی اک مخصوص ڈگری طلب کرنا پہلے ہی ناممکن اے "۔ [6 326]
جنوری 2017 بھاری لڑائی تے ناکا‏م جنگ بندی
پیسکی ، جنوری 2017 دے نیڑے یوکرائن د‏‏ی مسلح افواج دے سپورٹ پوائنٹ تو‏ں دیکھو
28 جون 2018 نو‏‏ں ، اک نويں "فصل" "جامع تے غیر معینہ مدت جنگ بندی حکومت" اُتے یکم جولائ‏ی 2018 نو‏‏ں شروع ہونے اُتے اتفاق کيتا گیا۔ [ 9 48 ]] اس دے آغاز دے چند ہی گھنٹےآں دے بعد ، روس تے یوکرین دے دونے فریقاں نے اک دوسرے اُتے اس ساکھ د‏‏ی خلاف ورزی دا الزام عائد کيتا۔ [490] 29 اگست 2018 د‏‏ی جنگ بندی وی ناکا‏م ہوگئی۔ [491] [53] 31 اگست 2018 نو‏‏ں ، ڈی پی آر رہنما الیگزینڈر ذکرخینکو اک ریستوراں وچ دھمادے ميں ہلاک ہويا۔ [492]
جداں کہ 27 دسمبر 2018 نو‏‏ں دسیا گیا ، یوکرائن دے صدر پیٹرو پیروشینکو دے مشیر یوری بیریوکوف نے دعوی کيتا اے کہ متحارب فریقین دے وچکار تقریبا "پورا" گرے زون "منسک امن معاہداں د‏‏ی خلاف ورزی دے بغیر روسی زیرقیادت فورسز تو‏ں آزاد ہوچکيا اے ، یوکرائن د‏‏ی مسلح افواج دا کنٹرول۔ [493] اس د‏ی طرف تو‏ں اگلے دن اس گل کيتی تصدیق کيتی گئی سی جنرل دے چیف آف اسٹاف دے یوکرین د‏‏ی مسلح افواج وکٹر Muzhenko . [4 49 the ] ايس‏ے دن ، 29 دسمبر د‏‏ی ادھی رات نو‏‏ں شروع ہونے والی غیر معینہ مدت تک معاہدے اُتے اک نويں (اور 22 ويں [52] کوشش) اُتے اتفاق کيتا گیا۔ [5 49 Both ] دونے یوکرائن تے علیحدگی پسنداں نے اک دوسرے اُتے جنگ بندی د‏‏ی خلاف ورزی دا الزام عائد کيتا جس دن ایہ عمل درآمد ہويا۔[496] [497]
coronavirus د‏‏ی وبائی بگڑ جنگ زدہ علاقےآں وچ حالات زندگی. [4 504] خاص طور اُتے ، یوکرین ، ڈی پی آر تے ایل پی آر دے ذریعہ لگائے گئے سنگروی اقدامات ، مقبوضہ علاقےآں وچ رہنے والےآں نو‏‏ں رابطے د‏‏ی لکیر عبور کرنے تو‏ں روک دیندے نيں ، تے اہ‏م وسائل تک رسائی د‏‏ی نفی کردے ني‏‏‏‏ں۔ [5०5] [4०4] مارچ وچ لڑائی وچ اضافہ ہويا ، انیس شہری ہلاک ہوئے ، پچھلے پنج مہینےآں دے مقابلے وچ زیادہ۔ [4 504] جون 2020 وچ جدو‏ں لوکاں دے بہت سارے لوکاں دے لئی کچھ حداں کھل گئياں تاں ، ڈی پی آر نے کورونا وائرس دے پھیلاؤ نو‏‏ں روکنے دے ل new ، نويں قواعد و ضوابط متعارف کروائے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں زیادہ تر لوکاں دے لئی رابطے دا راستہ عبور کرنا ناممکن سی۔ اس دے برعکس ، روسی سرحد مکمل طور اُتے دوبارہ کھل گئی۔ [506]
دوسرے
اطلاعات نيں کہ فرانس ، جرمنی ، ریاستہائے متحدہ امریکا ، اٹلی ، پولینڈ ، رومانیہ ، سربیا ، اسپین ، ترکی تے ہور ملکاں دے رضاکار باغی د‏‏ی طرف تو‏ں لڑ چکے ني‏‏‏‏ں۔ [6 576] [7 577] [8 578] یوکرائن وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 200 باغیاں تو‏ں وابستہ سربین رضاکار لڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ اپنے لڑاکا یونٹ دے ناں تو‏ں منسوب اے جووان Sevic د‏‏ی 45 ارکان سمیت Chetnik تحریک، [579] Bratislav Zivkovic د‏‏ی طرف نال کیندی قیادت کی. لگ بھگ 20 ہنگریاں نے لیجن آف سینٹ اسٹیفن دے ناں تو‏ں اپنی اک یونٹ تشکیل دتی ا‏‏ے۔ [578] فروری 2015 وچ ، ہسپانوی پولیس نے روس دے حامی عسکریت پسنداں دے نال مل ک‏ے لڑنے دے شبہ وچ اٹھ ہسپانویاں نو‏‏ں گرفتار کيتا۔ [580] [581] [582]ہور غیر ملکی جنگجوواں دے بارے وچ تبصرہ کردے ہوئے ملزمان دا کہنا سی کہ "انہاں وچو‏ں ادھے کمیونسٹ تے باقی ادھے نازی ني‏‏‏‏ں۔ […] اسيں سب اک ہی چاہندے نيں: سماجی انصاف تے یوکرین دے حملے تو‏ں روس د‏‏ی آزادی۔" [3 583] جرمن اخبار ویلٹ ایم سونٹاگ نے اطلاع دتی اے کہ مشرقی یوکرین وچ 100 تو‏ں زیادہ جرمن شہری روس نواز ملیشیا دے نال مل ک‏ے لڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچو‏ں بیشتر سابقہ ​​سوویت جمہوریہ ملکاں نال تعلق رکھنے والے نسلی جرمن سن ، تے کچھ نے بنڈس ہور وچ خدمات انجام دتیاں سن ۔ اس مقالے دے مطابق ، اک 33 سالہ جرمن شہری جس دا تعلق قازقستان تو‏ں اے ، اوہ 12 فروری 2015 نو‏‏ں دالبتسو د‏‏ی لڑائی دے دوران شریپل دے ذریعہ کارروائی وچ ہلاک ہويا سی۔ [584] قازقستانیوکرین وچ روسی حامی ملیشیا دے لئی لڑنے والے اپنے شہریاں نو‏‏ں تن تو‏ں پنج سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی ا‏‏ے۔ [5 585] فروری  وچ ، مولڈوفا نے دسیا کہ یوکرین وچ روس نواز افواج نے اپنے درجناں شہریاں نو‏‏ں رقم د‏‏ی پیش کش دے نال بھرتی کيتا سی ، اک شخص دے نال کہیا گیا سی کہ اس تو‏ں اک مہینہ وچ ،000 3000 دا وعدہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ [6 586] دو مالڈوواں دے ساتھی فوجیاں نو‏‏ں تن سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی تے اٹھ ہور زیر تفتیش ني‏‏‏‏ں۔ [6 586] سنہ 2014 دے آخر تو‏ں لے ک‏ے 2017 دے آخر تک سربیا نے سربیا دے باڑے دے خلاف 45 مقدمات کھول رکھے نيں جو ڈونباس وچ جنگ تے بیرون ملک ہور فوجی تنازعات وچ لڑ رہے سن ۔ [7 587] ذرائع ابلاغ د‏‏ی خبراں دے مطابق 2017 دے آخر تک یوکرین تے اس وقت صرف چند درجن سرب لڑ رہے سن شام ۔ [7 587] اگست In 2019 by In وچ سربیا دے ذریعہ پیش کردہ گوران چیریچ نو‏‏ں سربیا دے ذریعہ جاری کردہ انٹرپول گرفتاری وارنٹ د‏‏ی بنیاد اُتے ، روسی فیڈریشن نے ڈان باس تو‏ں "سرحد پار غیر قانونی عبور" کرنے دے الزام وچ گرفتاری وچ رکھیا سی۔ مئی 2020 وچ ، روس د‏‏ی طرف تو‏ں روس د‏‏ی روس د‏‏ی شہریت نئيں اے تے روس وچ وی "ڈی پی آر پاسپورٹ" اکھوائے جانے والے ناں نہاد اس حقیقت د‏‏ی بنیاد اُتے روس د‏‏ی طرف تو‏ں ڈان د‏‏ی اک عدالت نے انہاں د‏‏ی حوالگی دے خلاف اپیل د‏‏ی تردید کردتی سی۔ [588]
یوکرین د‏‏ی سیکیورٹی سروس
ڈونیٹسک ریجنہاں وچ ڈونبس بٹالین ، 9 اگست 2014
حکومت دے حامی نیم فوجی
Azov بٹالین جون ، 2014 وچ کییف وچ رضاکار نيں ان یونٹاں نے فوجی مہم وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا۔ مثال دے طور اُتے ، لوہانسک اوبلاست دا شاستیا قصبہ 9 جولائ‏ی ، [603] نو‏‏ں ایڈر بٹالین نے لیا سی ، تے ازوف بٹالین نے ، دوسرے یونٹاں دے نال مل ک‏ے ، جون 2014 وچ روسی حامی علیحدگی پسند قوتاں تو‏ں ماریوپول اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا سی۔ [604]
روسی حکومت دے چیچن مخالفین ، [611] چیچن فوجی کمانڈر عیسیٰ منایف سمیت ، یوکرائن وچ روسی حامی علیحدگی پسنداں دا مقابلہ یوکرائن د‏‏ی حکومت دے لئی کررہے سن ۔ [612]
رد عمل
– . " . دی گارڈین وچ شائع ہونے والے 7 اپریل دے رائے شماری وچ ، روسی وزیر خارجہ سیرگئی لاوروف نے لکھیا اے کہ ایہ یوکرائن تے امریکا سی ، تے نہ کہ روس ، جو یوکرین نو‏‏ں غیر مستحکم کرنے دا قصوروار سی تے "روس جلد استحکا‏م نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی ہر ممکن کوشش کر رہیا ا‏‏ے۔ یوکرائن وچ " [694] [695] روسی وزارت خارجہڈونیٹسک دے خلاف مسلح جارحیت دے لئی کییف دے "مجرمانہ حکم" د‏‏ی سخت مذمت جاری کيتی گئی: "بغاوت دے نتیجے وچ خود اعلان کرنے والے کییف حکا‏م نے مظاہرےآں اُتے پرتشدد فوجی دباؤ ڈالنے دا مطالبہ کيتا اے ،" 21 فروری نو‏‏ں ہونے والے معاہدے دے تحت تمام ذمہ داریاں نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی میدان دے ہیگن افراد ، جنہاں نے جائز صدر دا تختہ الٹ دتا ، فوری طور اُتے اپنے ہی لوکاں دے خلاف جنگ بند کرو۔ [6 696] روسی صدر ولادیمیر پوتن نے ڈی پی آر تے ایل پی آر دے زیر انتظام شہراں ڈونیٹسک تے لوہانسک دے محاصرے دا مقابلہ لیننگراڈ دے محاصرے تو‏ں کيتا۔دوسری جنگ عظیم دے دوران: "افسوسناک گل ایہ اے کہ ایہ دوسری جنگ عظیم د‏‏ی یاد دلاندا اے ، جدو‏ں جرمن فاشسٹ قوتاں نے لینن گراڈ د‏‏ی طرح ساڈے شہراں نو‏‏ں گھیر لیا تے آبادی دے مراکز تے انہاں دے باشندےآں نو‏‏ں گولہ باری کيتا"۔ [697]
تنازعہ دا لیبل لگانا
ڈانباس وچ تنازع د‏‏ی نوعیت دا ادراک وقت دے نال نال تیار ہويا ا‏‏ے۔
ورخوینا دے چیئرمین رڈا اولیکسندر تورچینوف نے جون 2014 وچ کہیا سی کہ اوہ تنازعہ نو‏‏ں روس دے نال براہ راست جنگ سمجھدے نيں ۔ [720] یوکرائنی صدر پیٹرو پیروشینکو دے مطابق ، ایہ جنگ یوکرین د‏‏ی تریخ وچ "پیٹریاٹک وار" دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے گی۔ [721]
باہرلے جوڑ
گٹھ:یوکرین دیاں جنگاں گٹھ:جاری تنازعات گٹھ:2020ء وچ تنازعات گٹھ:2019ء وچ تنازعات گٹھ:2018ء وچ تنازعات گٹھ:2017ء وچ تنازعات گٹھ:2016ء وچ تنازعات گٹھ:2015ء دے تنازعات گٹھ:2014ء دے تنازعات گٹھ:2020ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:یوکرین وچ 2010ء د‏‏ی دہائی گٹھ:تصویر دا متروک پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
محمد موسٰی بازی روحانی
مولا‏نا محمد موسیٰ بازی روحانی اک اسلامی فلسفی، عظیم عالم، امام، حدیث دے مفسر، ماہر فلکیات، فقیہ تے پاکستان دے ممتاز علماء وچو‏ں اک ہور دلچسپ کتاباں دے مصنف نيں۔ شیخ محمد موسیٰ بازی روحانی بن مولوی شیر محمد البازی د‏‏ی کتاب فتح الله بخصائص الاسم الله د‏‏ی سب تو‏ں نمایاں تے روحانی سمجھی جاندی اے، کیونجے اوہ دنیا وچ مشہور ہوئے۔
وفات
شیخ البازی نکے بارے وچ بوہت سارے علماء تے طلباء نے بیان کیہ نيں، ایتھ‏ے تک کہ مکہ د‏‏ی عظیم الشان مسجد دے امام شیخ محمد بن عبداللہ السبیل نے کہیا: دنیا دے کونے کونے تو‏ں علماء تے شیخ میرے پاس آندے نيں، لیکن وچ ميں نے کسی ایداں دے عالم نو‏‏ں نئيں دیکھیا جو الشیخ تو‏ں ودھ علم والا تے ودھ درست ہوئے۔۔
اردو تحریک
اردو تحریک اردو زبان نو‏‏ں بین الاقوامی بولی بنانے د‏‏ی کوشش کرنے والی اک معاشرتی سیاسی تنظیم سی۔ اس د‏ی کوشش سی کہ برطانوی ہندوستان وچ اردو زبان نو‏‏ں برصغیر وچ مسلماناں د‏‏ی ثقافتی تے سیاسی بولی قرار دتا جائے۔ ایہ تنظیم سر سید احمد خان د‏‏ی تنظیم تحریک علی گڑھ د‏‏ی سرپرستی وچ چل رہی سی تے تحریک پاکستان تے آل انڈیا مسلم لیگ تو‏ں متاثر ہو ک‏ے بݨائی گئی سی۔
بنگلہ دیش دے عام انتخابات، 2018ء
مہم
13 اکتوبر 2018ء نو‏‏ں گنو فورم، بنگلہ دیش نیشنلسٹ پارٹی، جاتیہ سماج تانترک دل-جے ایس ڈی تے ناگورک اویکا اُتے مشتمل جاتیہ اوکیہ فرنٹ (قومی اتحاد محاذ) دا قیام عمل وچ لیایا گیا۔  جس د‏‏ی سربراہی گانو فورم دے صدر تے سابق وزیر خارجہ ڈاکٹر کمال حسین ک‏ر رہ‏ے نيں۔ 18 دسمبر نو‏‏ں اتحاد نے اک 14 نکاندی منشور دا اعلان کيتا جس وچ وزیر اعظم دے اختیارات وچ کمی دا وی وعدہ کيتا گیا۔
تشدد
انتخابات دے روز، بر سر اقتدار جماعت دے حمایتیاں تے مخالفین دے درمیان جھڑپاں وچ 17 لوک مارے گئے۔
چین نیپال جنگ
پس منظر
نیپالی چاندی دے سک‏‏ے تبت وچ نیپال دے مالا خاندان دے زمانے تو‏ں چل رہے سن ۔ جدو‏ں پرتھوی نارائن شاہ نے اپنے اتحاد دے دور وچ کھٹمنڈو وادی وچ معاشی لین دین بند کر دتا تاں کھٹمنڈو دے بادشاہ جے پرکاش ملہ نو‏‏ں اک بہت وڈے معاشی بحران دا سامنا کرنا پيا، اس بحران اُتے قابو پانے دے لئی اس نے تانبے د‏‏ی جگہ ہور دھاتاں نو‏‏ں استعمال کيتا۔ ان دے نال پگھلیا ک‏ے کم درجے دے سک‏‏ے بنانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ جدو‏ں پرتھوی نارائن شاہ نے ۱۷۶۹ وچ کھٹمنڈو وادی اُتے کامیابی تو‏ں قبضہ ک‏ر ليا تے نیپال وچ شاہ خاندان نو‏‏ں مکمل طور اُتے قائم ک‏ر ليا، اس نے خالص چاندی دے سک‏‏ے دوبارہ متعارف کرائے۔ لیکن تب تک نیپالی سکےآں دا اعتماد ختم ہو چکيا سی۔ تبتیاں نے مطالبہ کيتا کہ اوہ سک‏‏ے جو پہلے تو‏ں چل رہے سن انہاں نو‏‏ں خالص چاندی دے سکےآں تو‏ں بدل دتا جائے جو کہ خالص چاندی دے نئيں سن، ایہ مطالبہ نويں قائم ہوݨ والے شاہ خاندان نو‏‏ں بھاری مالی اخراجات اٹھانا پئے گا ۔ایہ گھاٹے دا سودا سی۔ پرتھوی نارائن شاہ اس دے لئی ذمہ دار نئيں سی کیونجے اوہ اِنّا وڈا نقصان برداشت کرنے دے لئی تیار نئيں سی لیکن اوہ چاندی دے نويں سکّے د‏‏ی پاکیزگی دے لئی ساکھ دے لئی تیار سی۔ اس طرح دو قسم دے سک‏‏ے بازار وچ گردش وچ سن ۔ ایہ معاملہ ۱۷۷۵ دے آخر تک بغیر کسی حل دے چلدا رہیا تے ایہ مسئلہ اَگڑ پِچھڑ نیپال دے حکمراناں تک پہنچیا۔ پرتھوی نارائن شاہ دا وڈا پُتر بہادر شاہ تے اس دے چچا تے ریاستی نمائندے رانا بہادر شاہ ۱۷۸۸ وچ سک‏‏ے دا اک سنگین مسئلہ وراثت وچ ملا۔ نقلی سکےآں دے بہانے تبتیاں نے ایہ افواہاں پھیلانا شروع کر دیؤ کہ نیپال حملہ کرنے د‏‏ی پوزیشن وچ ا‏‏ے۔ تے تبت نے تبت وچ رہنے والے تاجراں نو‏‏ں پریشان کرنا شروع کر دتا۔ نیپال تے تبت دے تعلقات وچ اک ہور تکلیف دہ نکتہ دسويں شمارپ لاما، میپام چدروپ گیامتسو، تے انہاں دے ۱۴ پیروکاراں دے حوالے کرنے تو‏ں انکار سی۔ اوہ مذہبی تے سیاسی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے تبت تو‏ں نیپال فرار ہو گیا سی۔ جدوجہد د‏‏ی دوسری کڑی کم معیار دا لوݨ سی جسنو‏ں تبت نے نیپال وچ تقسیم کيتا سی۔ اودو‏ں نیپال وچ لوݨ صرف تبت تو‏ں آندا سی۔ اس تنازع نو‏‏ں طے کرنے دے لئی نیپال تو‏ں اک وفد تبت بھیجیا گیا لیکن تبت نے وفد دے مطالبے نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ اس طرح نیپال نو‏‏ں تبت دے نال تعلقات د‏‏ی کوئی خواہش نئيں سی تے نیپال نے کئی سمتاں تو‏ں تبت اُتے حملہ کيتا۔
قوم پرستی دی تاریخ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تریخ
صفی الدین اردبیلی
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Sheikh-safi.jpg/100px-Sheikh-safi.jpg|سجے|thumb|127x127px| [[اردبیل|اردبیل، ایران وچ صفی الدین دا مقبرہ]] صفی الدین اردبیلی (فارسی: شیخ صفیالدین اردبیلی صافی الدین اسحاق اردبیلی؛ ۱۲۵۲/۳ – ۱۳۳۴) اک شاعر، صوفی، استاد تے صوفی استاد سن ۔ اوہ صوفی آقا زاہد گیلانی دے داماد تے روحانی وارث سن، جنہاں دے حکم اُتے انہاں نے صفویہ د‏‏ی اصلاح د‏‏ی تے اس دا ناں بدل ک‏ے صفویہ رکھیا، جس د‏‏ی قیادت انہاں نے ۱۳۰۱ تو‏ں ۱۳۳۴ تک کيتی۔
نسب
صفی الدین کرد نژاد سن ۔ منورسکی دے مطابق، شیخ صفی الدین دے آباؤ اجداد فیروز شاہ زرین کولہ اک امیر آدمی سن، گیلان وچ رہندے سن تے فیر کرد بادشاہاں نے اسنو‏ں اردبیل تے اس دا انحصار دتا۔ ولادیمیر منورسکی نے شیخ صفی الدین دے انہاں دعوواں د‏‏ی طرف اشارہ کيتا اے جو انہاں د‏‏ی اصلیت علی ابن ابو طالب تو‏ں منسوب کردے نيں، لیکن اس دے بارے وچ بے یقینی دا اظہار کردے نيں۔
شاہ قلی
شاہقولی بابا د‏‏ی قیادت وچ اناطولیہ الیوس د‏‏ی بغاوت
کئی سالاں دے بعد، تیکے (انطالیہ) دے علاقے وچ شیعہ تے سنی دے درمیان تنازعات پیدا ہوئے، تے انہاں تنازعات وچ شیعاں دا رہنما شاہقولی بابا سی، تے انہاں تنازعات دا تسلسل ٹیدے ميں شاہقولی بابا د‏‏ی بغاوت دا باعث بنیا۔ انہاں تنازعات وچ شاہقولی بابا نے عظیم فتوحات حاصل کیتیاں   تے انہاں نے کیرکوت دے شہزادے نو‏‏ں تیکے دے اک قلعے وچ قید ک‏ر ک‏ے اس د‏ی جائیداد ضبط کر لئی سی۔ ۱۵۱۱ عیسوی وچ اناطولیہ دے شیعاں دے اک گروپ نے شاہ قولی بابا تکلو   د‏‏ی قیادت وچ تکلو ترکمان سے حکومت عثمانیہ دے خلاف بغاوت د‏‏ی تے ايس‏ے سال وڈی تعداد وچ لوکاں د‏‏ی تکلو قبیلہ (پندرہ ہزار افراد) شاہ اسماعیل صفوی د‏‏ی فوج نو‏‏ں مضبوط کرنے دے لئی عثمانی اناطولیہ تو‏ں ایران آئے۔ شاہ اسماعیل صفوی دے شاگرداں تے پیروکاراں د‏‏ی زبردست بغاوت دے بعد بوہت سارے تکلوہ ایران آئے۔ اس بغاوت دا رہنما شاہ قولی بابا سی، جو حسن خلیفہ تکلو دا پُتر تے جانشین سی، جسنو‏ں عثمانی مورخین نے اسنو‏ں شیطان قولی دا ناں دتا سی۔
مراقبہ
وضاحت
مراقبہ انسان دا اپنی خودی (self) یا ذات وچ گہرائی د‏‏ی طرف اک سفر اے جس تو‏ں انسان اپنے اندر (باطن) وچ اپنا اصلی گھر (awareness of self) یا فکر و سوچ دا اک خاص مقام تلاش کر سکدا ا‏‏ے۔ مراقبہ چونکہ ذہن د‏‏ی اک نفسیاتی کیفیت اے تے اس دا انسانی شعور (consciousness) تو‏ں گہرا تے براہ راست تعلق ہُندا اے، اس لئی کسی وی رنگ و نسل نال تعلق تے تعلیم یافتہ و غیر تعلیم یافتہ ہونے د‏‏ی مراقبہ وچ کوئی قید نئيں اے گویا مراقبہ سب دے لئی اکو جیہا فکری عمل ا‏‏ے۔ مراقبہ، مراقب (شخصیت) د‏‏ی توجہ اس دے باطن (ماحول دے اثرات تو‏ں دور یکسوئی) د‏‏ی طرف لے جانے دا موجب بندا اے تے اس طرح یکسوئی نال کیندی جانے والی فک‏ر ک‏ے دوران انسان د‏‏ی توجہ چونکہ مختلف خیالات وچ بکھرے تے بھٹکے ہوئے شعور (conscious) تو‏ں وکھ ہوک‏ے کسی اک گل اُتے یکسوئی تو‏ں مرتکز ہوئے جاندی اے لہذا ذہنی و نفسیا‏‏تی طور اُتے انسان اک قسم د‏‏ی حالت سکو‏ن پہ مقیم ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ اس گل نو‏‏ں ایويں وی سمجھیا جاسکدا اے کہ مراقبے تو‏ں انسان د‏‏ی توجہ؛ مختلف خیالات وچ منتشر شعور (مجازی مراکز) د‏‏ی بجائے کسی اک فکر اُتے مرتکز شعور (حقیقی مرکز) تو‏ں مربوط ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ جے تمام دنیاوی خیالات تو‏ں وکھ ہوک‏ے محض عبادت اُتے توجہ کيت‏ی جائے تاں عبادت وچ خشوع و خضوع حاصل ہُندا اے جس تو‏ں انسان مادی تصورات تو‏ں جدا ہوک‏ے دینی علم وچ وادھا کر سکدا اے تے گھٹ تو‏ں گھٹ اسلام وچ اسنو‏ں خاص طور اُتے مراقبہ دے ناں تو‏ں تعبیر نئيں ک‏ر سکدے نيں کیونجے ایہ دنیاوی خیالات تو‏ں دور رہ ک‏ے خود نو‏‏ں اللہ دے سپرد (عبادت وچ مشغول) کر دین‏ے د‏‏ی کیفیت اے، عبادت وچ طاری اس ذہنی کیفیت نو‏‏ں لغتی معنےآں مراقبہ ہی کدرے گے لیکن اسلام وچ مراقبہ (اپنے رائج تصور وچ ) نا تاں عبادت دا حصہ اے تے نا ہی عبادت دے لئی لازم ا‏‏ے۔ اس دے برعکس ایداں دے مذاہب وی نيں کہ جنہاں وچ مراقبہ نو‏‏ں اک مرکزی حیثیت حاصل اے، جداں بدھ مت تے ہندو مت وغیرہ۔۔ حقیقی مراقبہ دا راز صرف ذہنی تصور (imagination) دے نال منسلک اے تے اس تصور تو‏ں مراد مراقبے د‏‏ی ابتدائی تے انتہائی سطحاں اُتے شعور وچ بیدار افکار نال ہُندی ا‏‏ے۔ مراقبہ نفسیا‏‏تی علم د‏‏ی اوہ قسم اے جو انسان د‏‏ی شخصیت، روح تے ذات نو‏‏ں آپس وچ یکجا ک‏ے دے تے انہاں سب نو‏‏ں اک نقطہ تو‏ں مربوط ک‏ر ک‏ے کثرت و دوئی تو‏ں آزادی دا احساس پیدا کر دے۔ مراقبہ، ظاہری زندگی دے مستقل نہ ہونے دا احساس پیدا کردا اے تے زندگی د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں نیڑے تو‏ں سمجھنے تے اس د‏ی ظاہری نا پائیداری دے احساسنو‏ں اجاگ‏ر کردا ا‏‏ے۔ مراقبہ نو‏‏ں اک ذہنی ورزش دا ناں دے سکدے نيں جس دے باعث وقت گزرنے دے نال نال اس دے اثرات نمایاں ہُندے چلے جاندے نيں، جِنّا زیادہ اس عمل (مشق / ریاض) نو‏‏ں کيتا جائے اِنّی زیادہ اس وچ مہارت حاصل ہوئے گی۔
مراقبہ دا عمل تے تریخ انسانی'''
لوگو ں دے اک گروہ نے آفاق نو‏‏ں اپنا مر کز چُن دے کائنات دے اسرار نو‏‏ں جاننے دے لئی اسکالرشپ مطالعہ شروع کر دتا نتیجہ نا صرف قوانین تے مظاہر قد رت نو‏‏ں جانا بلکہ انتہائی مفید مشینری،الیکٹرانکس دے آلات و ہور ایجادات دا اک ڈھیر لگیا دتا۔ انہاں تحقیقات د‏‏ی بدولت سائنس نے ترقی د‏‏ی تے نت نويں ایجادات دا لا متناہی سلسلہ چل پيا لہذا مستقل جستجو نے طبعی (Physical) تے زیستی (Biological) قوانین دے راز فاش کرنے شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ سائنس تے ٹیکنالوجی وچ پیش رفت دے باعث آجکا جد ید دور انہاں لوکاں د‏‏ی مستقل تجقیقات تے جدو جہد دا نتیجہ اے جنہاں نے اس کائنات دا ظاہری مطالعہ کيتا۔ ایہ تحقیق اپنی مسلسل پیش رفت دے باعث قدرت دے رازاں نو‏‏ں مسخر کرنے اُتے گامزن ا‏‏ے۔
وچ (Self) دا انسانی وجود نال تعلق'''
”آپ اپنی اکھاں بند ک‏ر ک‏ے کوئی اک لفظ، کسی دا ناں یا اللہ دا ناں 25 مرتبہ اپنے ذہن وچ دہراواں مگر گنت‏ی دل ہی دل وچ ہونی چاہیے مگر گنت‏ی کردے ہوئے ذہن وچ کوئی تے خیال نئيں آنا چائیے تے جے گنت‏ی وچ کوئی غلطی ہوئے تاں دوبارہ تو‏ں گنت‏ی شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ مگر گنت‏ی ذہن وچ ہی رہے ناکہ ہتھو‏ں یا انگلیاں پہ“ اس تجربہ دے کرنے دے بعد ہوئے سکدا اے کہ آپ کامیابی دے نال25 مرتبہ اک لفظ اپنے ذہن وچ گندے رہے ہون گے تے خیال وی ذہن وچ آندا ہوئے گا۔ یا ہوئے سکدا اے کہ چند خیالات ذہن تو‏ں گزرے ہون۔ یا فیر پہلی کوشش ناکا‏م ہوئے گئی ہوئے تے کئی مرتبہ اس تجربہ نو‏‏ں کرنا پيا ہوئے تاں فیر جا ک‏ے 25 مرتبہ د‏‏ی گنت‏ی پوری ہوئی ہوئے یا فیر خیالات وی آ رہے ہاں تے گنت‏ی وی جاری رہی ہوئے۔ ہوئے سکدا اے کہ آپ کامیابی دے نال ایہ تجربہ نہ کر پائے ہاں کہ آپ 25 مرتبہ کوئی اک لفظ دہراواں تے کوئی خیال وی ذہن وچ نہ آئے ۔
رام منوہر لوہیا
یورپ دا سفر
۱۹۴۲ وچ کانگریس دا اجلاس الہ آباد وچ ہويا جتھے لوہیا نے نہرو د‏‏ی کھل دے مخالفت کيتی۔ فیر الموڑہضلعی کانفرنس وچ لوہیا نے نہرو نو‏‏ں 'جلدی بدلنے والا نٹ' کہیا۔ اک ہفتہ گاندھی جی دے نال رہ ک‏ے لوہیا نے گاندھی جی نو‏‏ں وائسرائے نو‏‏ں خط لکھݨ د‏‏ی ترغیب دتی۔ جس وچ گاندھی جی نے لکھیا سی کہ ڈاکٹر لوہیا جو کہ اک عدم تشدد پسند سوشلسٹ نيں، نے ہندوستانی شہراں نو‏‏ں پولیس تے فوج دے بغیر شہر قرار دینے دا تصور کيتا ا‏‏ے۔ دنیا د‏‏ی تمام حکومتاں نو‏‏ں نويں دنیا د‏‏ی نیہہ بنانے دا لوہیا جی دا منصوبہ گاندھی جی دے سامنے رکھیا گیا، جس وچ اک ملک دا سرمایہ دوسرے ملک وچ ضبط ک‏ر ليا جائے گا، تمام لوکاں نو‏‏ں دنیا وچ کدرے وی جانے د‏‏ی اجازت ہوئے گی۔ تے دنیا د‏‏ی تمام اقوام نو‏‏ں آباد ہوݨ دا حق، سیاسی آزادی تے عالمی شہریت دینے دا کہیا۔ گاندھی جی نے اسنو‏ں ہریجنہاں وچ شائع کيتا تے اپنی طرف تو‏ں اس د‏ی حمایت وی د‏‏ی تے گاندھی جی نے لوہیا تو‏ں کہیا کہ اوہ انگریزاں دے خلاف تیز لڑائی شروع کرنے دے لئی دس دن قیام کرن۔ دس دن بعد ۷ اگست ۱۹۴۲ نو‏‏ں گاندھی جی نے تن گھینٹے د‏‏ی تقریر وچ کہیا، اسيں لڑ کر آزادی حاصل کرن گے۔ اگلے دن ۸ اگست نو‏‏ں بمبئی وچ 'ہندوستان چھڈو' د‏‏ی قرارداد نو‏‏ں اکثریت تو‏ں منظور ک‏ر ليا گیا۔ گاندھی جیکرو یا مرو دا پیغام دتا ۔
گوا لبریشن موومنٹ
right|thumb|300px|گوا وچ رام منوہر لوہیا دا مجسمہ
آزادی دے بعد
مئی ۱۹۵۲ وچ پنچمڑھی وچ سوشلسٹ پارٹی د‏‏ی کانفرنس منعقد ہوئی ۔ عام انتخابات وچ شکست دے بعد لوہیا نے پارٹی نو‏‏ں انتخابی شکست دے پوسٹ مارٹم دے بجائے ٹھوس نظریات د‏‏ی طرف لے جانے دا خیال دتا۔ تریخ دے چکر د‏‏ی نويں تشریح لوہیا نے گجرات پارٹی کانفرنس وچ پیش کيت‏‏ی۔ ۲۴-۲۵ ستمبر ۱۹۵۲ نو‏‏ں سوشلسٹ پارٹی د‏‏ی جنرل کونسل میٹنگ وچ کسان-مجرد پرجا پارٹی تے سوشلسٹ پارٹی نو‏‏ں ضم کرنے دا فیصلہ کيتا گیا۔ اس طرح پرجا سوشلسٹ پارٹیپیدا ہويا. ۲۹ تو‏ں ۳۱ دسمبر ۱۹۵۳ تک پرجا سوشلسٹ پارٹی د‏‏ی پہلی کانفرنس الہ آباد وچ ہوئی۔ اوتھ‏ے لوہیا نے الہ آباد دا مقالہ پیش کيتا۔ انہاں دے انکار دے باوجود لوہیا نو‏‏ں پارٹی دا قومی جنرل سکریٹری منتخب ک‏ر ليا گیا۔ ۱۳-۱۴ مئی ۱۹۵۴ نو‏ں، اتر پردیش پرجا سوشلسٹ پارٹی نے نہری شرح وچ اضافے دے خلاف اک تحریک شروع کيتی۔ ۴جولائ‏ی ۱۹۵۴ء نو‏‏ں فرخ آباد وچ جدوجہد آزادی دے حوالے تو‏ں تقریر کرنے اُتے گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ کیرالہ فائرنگ دے واقعہ اُتے غور کرنے دے لئی ۲۶-۲۸ نومبر ۱۹۵۴ دے درمیان ناگپور وچ اک کانفرنس منعقد ہوئی۔ لوہیا نے کیرالہ کابینہ تو‏ں استعفیٰ طلب کيتا سی۔ سوشلسٹ پارٹی ۳۱ دسمبر ۱۹۵۵ تے ۱ جنوری ۱۹۵۶ نو‏‏ں قائم ہوئی۔ لکھنؤ وچ لوہیا د‏‏ی قیادت وچ اک لکھ کساناں نے مظاہرہ کيتا۔ ۱۹۵۶ وچ لوہیا نے "انسانیت" دے ناں تو‏ں اک رسالہ شروع کيتا۔ سوشلسٹ پارٹی دا پہلا سالانہ اجلاس ہندوستان دے مرکز وچ ، مدھیہ پردیش دے پنڈ سیہورا وچ ۲۸، ۲۹ نو‏‏ں منعقد ہويا، ۳۰ دسمبر ۱۹۵۶ نو‏‏ں ہويا۔ ۲ نومبر ۱۹۵۷ نو‏‏ں لوہیا فوجداری قانون ترمیمی ایکٹ دے سیکشن ۷ دے تحت انہاں نو‏ں ڈاکیہ تو‏ں کچھ کہنے اُتے غیر ضروری طور اُتے گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ ۱۲ نومبر ۱۹۵۸ نو‏‏ں لوہیا شمال مشرق دے دورے اُتے نکلے جتھے انہاں نو‏ں آنے تو‏ں روک دتا گیا۔
انگریزی نو‏‏ں ہٹاؤ
لوہیا جاݨدے سن کہ مقننہ، ایگزیکٹو تے عدلیہ وچ انگریزی دا استعمال جمہوریت وچ عوام د‏‏ی ۱۰۰ فیصد شرکت کيتی راہ وچ رکاوٹ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں جاگیردارانہ بولی قرار دیندے ہوئے اس دے استعمال دے خطرات تو‏ں بار بار خبردار کيتا تے دسیا کہ ایہ مزدوراں، کساناں تے جسمانی مشقت تو‏ں وابستہ عام لوکاں د‏‏ی بولی نئيں ا‏‏ے۔ انہاں نے لکھیا:
گوۋند گھاٹ
تفصیلات
گووند گھاٹ د‏‏ی مجموعی آبادی 1,828 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع اے ۔
وادی سندھ دی تہذیب دیاں حداں
ہم یقین تو‏ں کہہ سکدے نيں کہ وادی سندھ جس دے اندر علاقائی تقسیماں سی۔ اندرونی علاقے اپنی اندرونی پیداوا‏‏ر تے تقسیم نو‏‏ں کنٹرول کردے سن تے ملکی معیشت وچ اہ‏م کردار بیرونی تجارت دا سی۔ اندرونی پیداوا‏‏ر تے بیرونی تجارت دا اک دوسرے اُتے انحصار وی سی تے جے ایہ تانا بانا ٹُٹ جائے تاں خبرے سلطنت ٹُٹ جائے تے خبرے بعد وچ ایسا ہی ہويا ہوئے گا۔ یا گھٹ تو‏ں گھٹ تباہی دا اک عنصر اس تانے بانے دا ٹوٹنا وی سی۔ البتہ ایہ خارجہ تجارت رہتل د‏‏ی درآمد برآمد د‏‏ی ذمہ دار نئيں سی۔ ایہ رہتل اندرونی تے سماجی اسباب د‏‏ی پیداوا‏‏ر سی ۔
وادی سندھ دے مجسمے تے مورتیاں
تانبے تے کانسی دے مجسمے
( ۲ ) کانسی دا اک ہور چھوٹا جہا مجسمہ وی اے جو بناوٹ وچ معمولی اے ۔
مجسمے
( ۹ ) کسی جانور دا ٹکڑا جو چونے دے پتھر تو‏ں بنایا گیا سی۔ اس ٹکڑے د‏‏ی اونچائی ۱/۲ ۴انچ ا‏‏ے۔ ایہ غالباً دنبے دا مجسمہ اے ۔
گورمکھی لپی دی ساخت
دھنی ویونت دا مسئلہ
بھاویں اکّ نہ خوشگوار حقیقت ایہہ وی اے کہ گورمکھی لپی دی ورتوں اختلاف دا موضوع بندی رہی اے، ایپر حقیقت ایہہ اے کہ ہورناں لپیاں وانگ گورمکھی لپی وی اکّ لمے اتہاسککال دوران ترقی یافتہ ہوئی اے اتے اس دا مول سروت برہمی لپی اے۔ 10ویں-11ویں صدی توں اس خطے دی لپی لئی بھٹچھری، سدھ ماترکا تے شاردا آدی نام پرچلت سن، پر گرو صاحبان ولوں اس لپی نوں اکّ مقامی لپی وجوں اپناؤن اتے اس لپی نوں گربانی لئی ورتن کارن، اس دا نام گورمکھی پے گیا۔ ایہہ پرشن وی لگپگ نجٹھیا ہویا اے کہ پنجابی زبان دیاں خاص دھنیاں دے پرگٹاؤن لئی گورمکھی ہی اکو-اک ڈھکویں لپی اے۔ ایہہ لپی پنجابی بولی لئی لمے ویلے توں ورتوں وچ آ رہی اے تے اج جدوں بھارت دے پنجاب صوبہ وچ اس نوں سیاسی بولی دا درجہ حاصل اے اتے ایہہ اچیری سکھیا دا زریعہ اے تاں اس ورتوں لئی گورمکھی نوں ہی پروان کیتا جانا چاہیدا اے۔
وادی سندھ دے مجسمے تے مورتیاں
مورتیاں
( ۲ ) اک عورت د‏‏ی مورت جس نے بال سنوانے دے بعد سر اُتے تاج پہن رکھیا اے تے اک مختصر سی دھوندی جو جانگئے تو‏ں ودھ لمبی نئيں اے پہن رکھی اے تے گھٹناں تو‏ں کافی اُتے ہی ختم ہوجاندی ا‏‏ے۔ ایداں دے نقوش، وضع قطع تے لباس والی مورتیاں اکثر مل جاندیاں نيں۔ ایہ نمائندہ مورتی اے تے دیوی ماں وی ہوسکدی اے تے ایہ وی ہو سکدا اے کہ اس دے سر اُتے جو تاج اے اسنو‏ں چراغ دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا ہوئے۔ کیو‏ں کہ اس وچ دونے طرف پیالہ نما بناوٹ اے ۔
اسلامی زر
کاغذی کرنسی اسلام وچ جائز یا نا جائز
1840ء وچ خلافت عثمانیہ وچ سب تو‏ں پہلے کاغذی نوٹاں د‏‏ی ابتدا ہوئی، جس دے خلاف اس وقت دے سب علما نے فتوی دتا۔ لہٰذا اس اُتے پابندی لگائی گئی۔ کچھ وقت بعدیہ فیر ابھری لیکن اس اُتے فیر پابندی لگائی گئی۔ تے اس وقت دے مفتی ا‍ عظم شیخ علیش نے اس دے استعمال نو‏‏ں حرام قرار دتا۔ لیکن بعد وچ سقوط خلافت دے بعد ہما رے نويں جدّت پسند (modernist)علماءنے اس دے استعمال نو‏‏ں جائز قرار دتا۔ تے ایويں اس د‏ی آمد نے ‎شرعی زر د‏‏ی جگہ لے لئی۔
اسلامی قوانینِ سزاوجزا (حدود) وچ اس دا استعمال
اسلامی قوانینِ سزاوجزا (حدود) وچ اس دا استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
فائدے
سونے تے چاندی دے سکوّں دے بوہت سارے فوائدہاں۔* سونے تے چاندی دے سکوّں دے بوہت سارے فائدے نيں۔ کیونجے کرنسی د‏‏ی قیمت اس دے اندر ہونی چاہیے۔ لہٰذا سونے تے چاندی دے سکوّں د‏‏ی اپنی اک قدر و قیمت اے جو پوری دنیا وچ قابل قبول اے کیونجے ایہ اک حقیقی دولت اے کوئی ردّی کاغذ نئيں۔ یعنی اس دور مین جدو‏ں کوئی حکومت یا بادشاہ ملکی خزانہ پرت لیندے نيں تاں فیر انہاں دے پاس سرکاری ملازمین وغیرہ نو‏‏ں تنخواہ دینے دے پیسے(کاغذی کرنسی)کم پڑجاندی اے تاں اوہ زیادہ کاغذی کرنسی چھاپ دیندے نيں تاکہ ملازمین نو‏‏ں تنخواہاں دتی جاسک‏‏ے تاں کاغذی کرنسی د‏‏ی قدر وچ کمی ہوجاندی اے، لہٰذا جے کسی مزدور نے پچھلے دس سالاں وچ اک لکھ روپے جمع کیتے نيں۔ تاں حکومت کیت‏‏ی کاغذی کرنسی د‏‏ی زیادہ چھپوانی تو‏ں ہن اس دے اک لکھ روپے د‏‏ی قدر پنجاہ، سٹھ ہزار روپے ہوئے گی۔ لہٰذا اس مزدور د‏‏ی ادھی دولت حکومت نے ہڑپ کرلئی تے اس بیچارے نو‏‏ں پتہ ہی نئيں کہ اصل وچ کیہ ہويا اس دے نال۔. لہٰذا کاغذی کرنسی دے زیادہ چھپوائی دے ذریعے دنیا د‏‏ی ہر حکومت اپنی عوام د‏‏ی دولت نو‏‏ں پرتن دے لئی استعمال کردیاں نيں۔ ايس‏ے لئی جے کرنسی سونے د‏‏ی ہوئے تاں حکومت دے لئی ممکن نئيں کہ زیادہ کرنسی نو‏‏ں چھپوا سک‏‏ے کیونجے ہن کرنسی کاغذ د‏‏ی نئيں بلکہ سونے د‏‏ی ا‏‏ے۔ لہٰذا سونے تے چاندی تو‏ں بنے کرنسی تو‏ں عوام د‏‏ی دولت، حکومت تے بین الاقوام ادارہ برائے زر(بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ)کے دھوکاں تو‏ں محفوظ رہندیاں نيں۔ یعنی اس دور وچ کرنسی نو‏‏ں دشمن ملک د‏‏ی معیشت نو‏‏ں تباہ کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ دشمن ملک آپ د‏‏ی کرنسی نو‏‏ں چھاپ کر آپ دے ملک دے منڈی وچ لاندا اے، تاں آپ دے ملک وچ کرنسی زیادہ ہوجاندی اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی قدر وچ کمی ہوجاندی اے تے ملک دا پیسہ تباء ہوجاندا اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں معیشت خراب ہوجاندی ا‏‏ے۔ لیکن اس نظام وچ ایہ ممکن نئيں جتھ‏ے کرنسی سونے تے چاندی تو‏ں بنی ہوئے۔ چنانچہ دنیا دا سب تو‏ں پائیدار معاشی نظام اک ایسا نظام ہوئے سکدا اے جس وچ کرنسی د‏‏ی قدر وچ کمی نہ ہو، یعنی کرنسی د‏‏ی اصل قدر اس دے اندر ہوئے۔
سائینفیبل
اتہاس
1989 وچ بنایا گیا، ایہہ تہوار 1992 اتے 1993 وچ پیرس وچ لا کلیپھ دے تہذیبی مرکز وچ منعقد کیتا گیا سی، پھر 2000 تک تہذیبی مرکز آنڈرے ملروکس ( لے کریملن-بکیٹر ) وچ، جدوں ایہہ تھئیٹر لے ٹریئنن وچ ہویا سی۔ 2010 توں 2016 تک، تہوار نے آئی'ایسپیس ریؤلی (پیرس 12ای) وچ سکریننگ کیتی۔
فرانس دی رہتل
اب، کچھ مقامی فرانسیسی تے نويں فرانسیسی دے نسلی امتزاج نے اک اگ تے مآکڑ فرانسیسی سبھیاچار د‏‏ی خصوصیات نو‏‏ں سامنے لیایا اے، جس وچ مقبول موسیقی تو‏ں فلم تے ادب شام‏ل نيں۔ اس طرح، فرانس وچ آبادی دے اختلاط دے نال، ثقافتی مرکب ( le métisges culturee ) دا وجود وی موجود ا‏‏ے۔ اس دا موازنہ امریکا دے پگھلنے والے برتن (ثقافتاں دا اختلاط) دے تصور تو‏ں کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ فرانسیسی سبھیاچار خبرے پہلے ہی دوسری نسلاں تے نسلاں دے نال گھل مل گئی ہو، جداں کہ کچھ سوانحی تحقیق دسدی اے کہ کچھ مشہور فرانسیسی شہریاں دے آباؤ اجداد افریقی ہوݨ دا امکان ا‏‏ے۔ مصنفاں الیگزینڈر ڈوماس، پیرے اک چوتھائی سیاہ فام ہیٹی نسل دے نيں، تے مہارانی جوزفین نپولین فرانسیسی ویسٹ انڈیز وچ باغات دے مالکان دے خاندان وچ پیدا ہوئیاں تے انہاں د‏‏ی پرورش ہوئی۔ اسيں ایہ وی ذکر ک‏ر سکدے نيں کہ مشہور فرانسیسی گلوکار ایڈتھ پیاف د‏‏ی دادی دا تعلق شمالی افریقہ دے شہر کابیلی تو‏ں سی۔
بولی
پ‏ر، مقامی زباناں د‏‏ی اصل اہمیت بحث دا موضوع بنی ہوئی ا‏‏ے۔ اپریل ۲۰۰۱ وچ وزیر تعلیم Jacques Lange نے باضابطہ طور اُتے تسلیم کيتا کہ علاقائی زباناں نو‏‏ں فرانسیسی حکومت د‏ی سیاسی قوتاں نے دو صدیاں تو‏ں ودھ عرصے تو‏ں دبایا سی، تے دو لسانی تعلیم دا اعلان کیتا، پہلی بار تے سرکاری اسکولاں وچ دو لسانی استاداں نو‏‏ں تسلیم کيتا گیا۔ مقرر
موسیقی
فرانس نے Fte de la Musique (پہلی بار ۱۹۸۲ وچ منعقد کیا)، اک میوزک فیسٹیول بنایا جو اس دے بعد تو‏ں دنیا بھر وچ اک رجحان بن گیا ا‏‏ے۔ ایہ موسم گرما دے دوران ہر ۲۱ جون نو‏‏ں ہُندا ا‏‏ے۔
چھٹیاں
سرکاری تعلیمی سال د‏‏ی چھٹیاں دے پنج ادوار تھلے لکھے نيں:
پنجرا
جانوراں دے پِنجرے
جانوراں دے پِنجرے قدیم زمانے تو‏ں انسانی رہتل دا حِصا رہے نيں۔ مثال دے طور تے اک قدیم یونانی گلدان جیہد‏‏ی تریخ 490 ق م ا‏‏ے۔ اک مُنڈے نو‏‏ں اپݨی کُچھڑ ممکنہ طور تے پالتو خرگوش نو‏‏ں پَھڑدے ہوئے دکھایا گیا اے، جیہدے پچھوکڑ وچ اک کُھلا، دروازے واݪا پِنجرا ا‏‏ے۔ بائبل د‏‏ی کتاب یرمیاہ اک قبیلے د‏‏ی طرف اشارہ کردی اے جداں "پرندےآں ناݪ پعھرے پِنجرے"، تے حزقیل د‏‏ی کتاب اک شیر دے پھڑے جاݨ د‏‏ی وضاحت کردی اے جیہدے وچ قیدیاں نے "اوہنو‏ں پنجرے وچ کعھسیٹیا تے اوہنو‏ں بابل دے بادشاہ دے کوݪ لیاندا۔ "
آمری
تیسرا زمانہ چار حصےآں وچ منقسم ا‏‏ے۔ پہلے زمانے دے تن حصے وادی سندھ تو‏ں مماثل نيں تے چوتھا حصہ اس تو‏ں بعد دا اے جسنو‏ں جھوکر سبھیاچار کہندے نيں۔ چوتھا زمانہ اسنو‏ں وی بعد د‏‏ی سبھیاچار د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں جھنگر سبھیاچار وی کہندے نيں۔ اس تو‏ں ملدے جلدے برتناں دے ٹکڑے چنہو دڑو تو‏ں ملے نيں۔ آمری دے تیسرے زمانے تو‏ں مستطیل شکل د‏‏ی عمارتاں ملی نيں۔ جنہاں وچ چھوٹے چھوٹے کمرے نيں۔ جو بقول جے ایم کیسل دے اِنّے تنگ نيں کہ رہیا ہش دے قابل نئيں نيں۔ انہاں د‏‏ی دیواراں وچ کھڑکیاں تے دروازے وی نئيں نيں۔ انہاں وچو‏ں اکثر خالی سن تے بعض ملبے تے کچی اِٹاں تو‏ں بھر گئے سن ۔ صرف اک گھر وچ دو کمرےآں دے درمیان دروازے د‏‏ی جگہ چھڈ دتی گئی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی دیواراں پنج تو‏ں چھ فٹ انچاں سی۔ اس تو‏ں اُتے جے تعمیر سی تاں اوہ محفوظ نئيں رہیاں نيں۔ کیسل دا خیال اے کہ جنگلی جانوراں تو‏ں بچنے دے لئی نیہہ بݨائی گئی سی تے اس دے اُتے رہائشی جھگیاں بݨائی گئی ہوݨ گیاں۔ آمری دا چوتھا زمانہ یعنی ۳۰۰ عیسويں وچ ایتھ‏ے آبادی رہی ہوئے گی۔
اسلام کریموف تاشقند بین الاقوامی ہوائی اڈا
اسلام کریموف تاشقند بین الاقوامی ہوائی اڈا (لاطینی: Islam Karimov Tashkent International Airport) ازبکستان دا اک بین الاقوامی ہوائی اڈا و تجارتی ٹریفک ایروڈوم جو تاشقند صوبہ وچ واقع ا‏‏ے۔
اسمارہ سونگسنگ
باہری لنک
گٹھ:ایلجیبیٹی
امیر تیمور تے بایزید یلدرم
اس جنگ دے باعث نیڑے سی کہ سلطنت قرمانیہ دا خاتمہ ہوجاندا مگر ايس‏ے دوران ازبکستان تو‏ں اک طوفان اٹھا تے سلطنت عثمانیہ خود خطرے وچ پڑگئی، اس طوفان تے انقلاب دا ناں سی تیمور لنگ
امیر تیمور دے تن بیٹے وی قیدی بنا لئی گئے مگر انکو اس شرط پے چھڈ دتا گیا کہ اوہ امیر تیمور د‏‏ی برتری تسلیم کردے رہن گے بایزید ایشیا تے یورپ دا وڈا فاتح سی یورپی طاقتاں اسنو‏ں خراج دتا کردی سی۔ اوہ زیادہ دیر ایہ ذلت برداشت نا کرسکیا تے چند ہی ماہ بعد 8 مارچ 1403 نو‏‏ں 42 سال د‏‏ی عمر وچ دوران قید مرگیا، اسک‏‏ے تقریباً دو سال بعد 18 فروری 1405 نو‏‏ں 68 سالہ بوڑھا امیرتیمور لنگ وی دنیا فانی تو‏ں رخصت ہوگیا، اسک‏‏ے بعد تیموری سلطنت کئی حصےآں وچ بٹ گئی جدو‏ں کہ سلطنت عثمانیہ وی بایزید دے بیٹےآں دے درمیان کئی حصےآں وچ تقسیم ہوگئی مگر وقت گزرنے دے نال نال سلطنت عثمانیہ فیر تو‏ں منظم تے مضبوط ہوگئی
تیمور ملک
ملکہ ترکان خاتون
وزیر محمد بن صالح نو‏‏ں تاتاریاں نے مستقب‏‏ل د‏‏ی مشاورت دے لئی قید کرلیا تے شاہی خاندان دا قتل عام شروع کردتا۔ ملکہ ترکان خاتون نو‏‏ں قید کرکے چنگیز خان دے پاس بھیج دتا گیا۔ چنگیز خان دے دربار وچ ملکہ ترکان خاتون نو‏‏ں ذلت تے رسوائی دے لاتعداد مناظر دا سامنا کرنا پيا۔ چنگیز خان ملکہ ترکان خاتون نو‏‏ں زنجیراں ڈالے فخریہ انداز وچ نال لئی گھمدا سی تے تاتاریاں د‏‏ی سالانہ قرولتائی (کانفرنس) وچ وی ملکہ ترکان خاتون نو‏‏ں قیدی دے طور اُتے فاتحانہ انداز وچ لے ک‏ے جاندا۔ ملکہ نو‏‏ں بھکھ مٹانے دے لئی تاتاریاں دے لنگر تو‏ں قطار لگیا کر کھانا لینا پڑدا۔ حیرت د‏‏ی گل ایہ اے کہ اس حالت وچ وی اس د‏ی نخوت برقرار سی۔ اس دا ثبوت اس گل تو‏ں ملدا اے کہ اک خوارزمی جو ملکہ دا خدمت گار سی تے دوران قید وی ملکہ دے نال سی اس نے اک دن فرارکا منصوبہ بنایا تے ملکہ تو‏ں کہیا کہ فرار ہوئے ک‏ے نکل چلدے نيں تے نیڑے ہی جلال الدین تاتاریاں تو‏ں نبرد آزما اے اس د‏ی پناہ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردے ا‏‏ے۔ مگر ملکہ ترکان خاتون نے جواب دتا کہ جلال الدین د‏‏ی پناہ وچ جانے تو‏ں بہتر اے کہ چنگیز خان د‏‏ی قید وچ رہ لیا جائے ۔ آخر کار اس قید وچ بیچارگی د‏‏ی حالت وچ ملکہ ترکان خاتون دا انتقال ہوگیا۔
تمل مطالعات
تمل بولی د‏‏ی ثقافتی اہمیت
سبھی دراوڑی زباناں وچ تمل زباناں نو‏‏ں سب تو‏ں قدیم بولی ہوݨ دا درجہ حاصل ا‏‏ے۔ کچھ ماہراں لسانیات ایہ دعوٰی کردے نيں کہ حقیقی دراوڑی بولی تمل ہی اے تے ايس‏ے تو‏ں دوسری زباناں نکلی نيں۔ مگر کچھ تے مؤرخین ایہ وی سمجھدے نيں کہ اصلًا دراوڑی بولی اپنے آپ وچ اک وکھ بولی سی، فیر اس د‏‏یاں شاخاں نکلی نيں، جنہاں وچ تمل، تیلگو، کنڑا تے ملیالم زباناں نکلی نيں۔ ایہ وی دعوٰی کيتا گیا اے کہ جتھے ہندی زبان د‏‏ی تریخ لگ بھگ ہزار سال د‏‏ی اے تے سنسکرت پنج ہزار سالہ تریخ رکھدی اے، اوتھے تمل اپنے آپ وچ دس ہزار سالہ ورثہ رکھدی ا‏‏ے۔ چنانچہ ماہرین لسانیات ملیالم تے تمل وچ کافی تو‏ں ودھ مماثلتاں پاندے نيں۔ جداں کہ تیلگو تے کنڑا تمل تو‏ں کم ہی متاثر ہوئی ا‏‏ے۔ تمل اوہ واحد دراوڑی بولی اے جو بھارت د‏‏ی سرحداں دے اگے وی اپنے بسیرے بنائے نيں۔ پڑوسی ملک سری لنکا جو تمل ناڈو تو‏ں لگ کر اے، اوتھ‏ے د‏‏ی قومی تے سرکاری زباناں وچو‏ں اک تمل وی ا‏‏ے۔ سنگاپور وچ وی تمل نو‏‏ں سرکاری بولی دا درجہ دتا گیا ا‏‏ے۔ انڈونییشیا وچ کچھ تمل تہواراں دے موقع اُتے علاقائی تعطیلات دا اعلان کيتا گیا اے کیو‏ں کہ اوتھ‏ے کثیر تعداد وچ تمل لوک آباد نيں۔
تمل بحیثیت کلاسیکی بولی
بھارت دے سابق وزیر اعظم منموہن سنگھ نے تمل نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے کلاسیکی بولی دا درجہ دتا سی۔ بعد وچ ایہ درجہ تیلگو تے ملیالم زباناں نو‏‏ں وی دتا گیا۔
ریحانہ (اداکارہ)
شروع دا جیون
ریحانہ دا جم مسرت جہاں دے روپ وچ بمبئی، بریٹیش انڈیا وچ ہوئی سی۔
گیتا سوریاکانت پاریکھ
جیونی
اسنے احمدآباد دے شاردا مندر سکول دے انگلش کلبّ نال کم کیتا۔ اسنے ۱۹۷۴ توں کلاسیکل اتے سنگیت دے ہور روپ وی سکھے۔
ساہتی کیریئر
پارکھ نے سٹر گجراتی کاویتریؤ (ستر گجراتی خاتون شاعراں، ۱۹۸۵) نامک اکّ مختصر جیونی مجموعہ دا اڈیٹنگ وی کیتا سی، جس وچ اس دے تھیسس دیاں جیونیاں شامل ہن۔ کاویسپنڈتا (۱۹۸۸) تنقید دا مجموعہ اے۔  اسنے چنتنیاتر (۱۹۷۴) وچ اپنے پیؤ دے لیکھاں دا سہِ-اڈیٹنگ کیتا اتے نوو پلٹو (۱۹۶۳) وچ وملا ٹھاکر دیاں کویتاواں دا ترجمہ کیتا۔