cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شیعاں دے آغاز دی کیفیت
شیعوں کے دوسرے نام:
لیکن قطعیہ کانام امام موسیٰ کاظم(علیہ السلام)کی شھادت کے بعد واقفیہ کے مقابلہ میں شیعوں پر اطلاق ھوتا تھایعنی ان لوگوں نے امام موسیٰ کاظم(علیہ السلام) کی شھادت کا قاطعیت کے ساتھ یقین کرلیا تھا اور امام رضا(علیہ السلام) اور ان کے بعد آنے والے اماموں کی امامت کے قائل ھوگئے تھے جب کہ واقفیہ امام موسیٰ کاظم(علیہ السلام) کی شھادت کے قائل نہ تھے۔[72]
میں خدا کے نام سے جعفری ھو گیا ھوں اور خداوندمتعال بزرگ ھے۔[73]
صحابہ کے درمیان حضرت علی(علیہ السلام) کا مقام
تمام مھاجرین اور انصار کو اس بارے میں بالکل شک نھیں تھا کہ رسول خدا(صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم)  کی وفات کے بعد حضرت علی(علیہ السلام) خلیفہ اور صاحب الامر ھوںگے۔[82]
ماذا الذی ردھم عنہ فتعلمہ
فقل لقریشٍ نحن اصحاب مکة
پیغمبر(صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) کی سفارش کو ھمارے بارے میں حفظ کیا آپ کے علاوہ کون ھے جو رسول(صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) کا ولی اور جانشین ھو؟
اس مقام پر رسول(صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے دعا کی: خدایا علی(علیہ السلام) کے دوست کو دوست رکھ اور علی(علیہ السلام) کے دشمن کو دشمن قرار دے۔
ھاں عام مسلمان اس بات کا گمان نھیں کرتے تھے کہ پیغمبر(صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) کے بعدکوئی بھیپیغمبر(صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) کی جانشینی اور خلافت کے بارے میں علی(علیہ السلام) سے جھگڑا کرے گاجیسا کہ معاویہ نے محمد بن ابی بکر کے خط کے جواب میں تحریر کیا کہ رسول(صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) کے زمانہ میں میں اور تمھارے باپ ابوطالب(علیہ السلام) کے بےٹے کی اطاعت کو اپنے اوپر لازم سمجھتے تھے اور ان کے فضل کو اپنے اوپر آشکار جانتے تھے پیغمبر(صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) کی رحلت کے بعد تمھارے باپ اورعمر سب سے پھلے وہ شخص تھے کہ جنھوں نے علی(علیہ السلام) کے مرتبہ کو گھٹا یا اور لوگوں سے اپنی بیعت لی۔[90]
حتیٰ کہ جب ابو سفیان سفر سے واپس آیا اور ان حالات کو دیکھا تو عباس بن عبدالمطلب(علیہ السلام) اور علی(علیہ السلام) کے پاس گیا اور ان سے درخواست کی کہ اپناحق لینے کے لئے قیام کریں لیکن انھوں نے اس کی بات کو قبول نھیں کیا، البتہ ابو سفیان کی نیت میں خلوص نھیں تھا۔[92]
تو یھاں پر کیا کر رھا ھے عبداللہ نے کھا: کیونکہ رسول(صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے مجھ کو باپ کی اطاعت کا حکم دیا ھے اس لئے میں تمھارے ساتھ ھوں لیکن جنگ نھیں کروں گا۔[101]
قریش کافی مدت پھلے ایسا عمل انجام دے چکے تھے جس سے لوگ سمجھ گئے تھے کہ یہ خلافت کو غصب کرنا چاھتے ھیں اسی لئے انصار سقیفہ کی طرف دوڑے تاکہ قریش تک حکومت پھنچنے سے مانع ھوں، اس لئے کہ قریش فرصت طلب تھے۔
تکلم قریش تمنای لتقتلنی
خداوندعالم حضرت ھارون(علیہ السلام) کے لئے موسیٰ(علیہ السلام) کی زبانی نقل فرماتا ھے <اخلفنی فی قومی > سورہ اعراف آیت ۱۴۲
ھاں شیعیان علی(علیہ السلام) کے پھلے گروہ میں یھی پیغمبراکرم(صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) کے اصحاب با وفا تھے انھیں کے ذریعہ تشیع تابعین تک منتقل ھوئی اور انھیں کی تلاش و کوشش کی وجہ سے عثمان کی حکومت کے آخری دور میں سیاسی حوالہ سے حضرت علی(علیہ السلام) کی خلافت کے اسباب فراھم ھوئے۔
ابن ابی الحدید کاپھلے دور کے شیعوں کے بارے میں کھناھے علی(علیہ السلام) کی افضلیت کا قول پرانا قول ھے اصحاب اور تابعین میں سے اکثر اس کے قائل تھے جیسے عمار، مقداد، ابوذر، سلمان، جابر، ابی بن کعب، حذیفہ، بریدہ، ابو ایوب، سھل بن حنیف، عثمان بن حنیف ابولھیثم بن تیھان، خزیمہ بن ثابت، ابوالطفیل عامر بن واثلہ، عباس بن عبد المطلب(علیہ السلام) اور تمام بنی ھاشم اور بنی مطلب، شروع میں زبیر بھی حضرت علی(علیہ السلام) کے مقدم ھونے کے قائل تھے بنی امیہ میں سے بھی کچھ افراد جیسے خالد بن سعید اور اس کے بعد عمر بن عبدالعزیز بھی علی(علیہ السلام) کی افضلیت کے قائل تھے۔ [148]
سید علی خان نے دوسرے باب میں شیعیان بنی ھاشم کے علاوہ اصحاب شیعہ کا اس طرح تذکرہ کیا ھے عمربن ابی سلمہ، سلمان فارسی، مقداد بن اسود، ابوذر غفاری، عماربن یاسر، حذیفہ بن یمان، خزیمہ بن ثابت، ابو ایوب انصاری، ابوالھیثم مالک بن تیھان، ابی ابن کعب، سعد بن عبادہ، قیس بن سعد، سعدبن سعدبن عبادہ، ابو قتادہ انصاری، عدی بن حاتم عبادہ بن صامت، بلال بن رباح، ابوالحمرا، ابو رافع، ھاشم بن عتبہ بن ابی وقاص، عثمان بن حنیف، سھل بن حنیف، حکیم بن جبلہ العدوی، خالد بن سعید بن عاص، ولید بن جابر بن طلیم الطائی، سعد بن مالک بن سنان، براء بن مالک انصاری، ابن حصیب اسلمی کعب بن عمرو انصاری، رفاعہ بن رافع انصاری، مالک بن ربیعہ ساعدی، عقبہ بن عمربن ثعالبہ انصاری، ھند بن ابی ھالہ تمیمی، جعدہ بن ھبیرہ، ابو عمرہ انصاری، مسعود بن اوس، نضلہ بن عبید، ابو برزہ اسلمی، مرداس بن مالک اسلمی، مسور بن شدا دفھری، عبداللہ بن بدیل الخزاعی، حجر بن عدی کندی، عمر وبن الحمق خزاعی، اسامہ بن زید، ابو لیلیٰ انصاری، زید بن ارقم اوربراء بن عازب اوسی۔[150]
موٴلف رجال البرقی نے بھی شیعیان ا ورمحبان علی(علیہ السلام) جو اصحاب پیغمبر سے تھے انھیں اپنی کتاب کے ایک حصہ میں اس طرح ذکرکیا ھے:
مرحوم میر داماد تعلیقہ رجال کشی میں بشر کثیر کی وضاحت و شرح میں کھتے ھیں کہ صحابہ میں سے بھت سے بزرگان اور تابعین کے چنندہ افراد ھیں ۔[154]
والخزرجی قلبہ مشیع         لیس من الامر الجلیل  یفزع
[26] بغدادی، ابو منصور عبدالقادر بن طاھربن محمد ”الفرق بین الفرق“ طبع،قاھرہ،۱۳۹۷، ص۱۳۴
[74] مسعودی، علی بن حسین مروج الذھب، موسسة الاعلمی، للمطبوعات، بیروت، ۱۴۱۱ھج ۲ ص۴۴۶
[80] ابن شھر آشوب، مناقب آل ابی طالب،ص،۲۰۷
[83] زبیر بن بکار،الاخبار الموفقیات،منشورات شریف الرضی قم،۱۴۱۶ھ ص ا۵۸
[95] ابن ابی الحدید، شرح نھج البلاغہ،دار احیاء التراث االعربی،ج ۱،ص۱۸
[99] الغدیر، درالکتب الاسلامیہ،تھران،ج۱،ص۱۴۔ ۶۱۔
[105] اصفھانی، الاغانی، دار الاحیاء تراث العربی، ج ۱ ص ۷۴
[117] تم نے کھا : ھمارے پاس مال اور بیٹے زیا دہ ھیں اسی وجہ سے ھم سزا نھیں پاسکتے ان سے کہہ دوکہ میراخدا جب کسی کو چاھے گا اس کی روزی کم کردے اور جب چاھے زیادہ کردے گا لیکن زیادہ تر لوگ نھیں جانتے ھیں کہ اولاد اور مال کا زیادہ ھونا ان کو مجھ سے نزدیک نھیں کرے گا مگر یہ کہ وہ لوگ جو ایمان لائیں اور عمل صالح انجام دیں ۔
[130] نھج البلاغہ،فیض الاسلام، خطبہ، ۷۴ ((فَسَد َلْتُ دُونھا ثوباً و طَویتُ عنھا کَشحاً و طفِفتُ ارتئی بین ان اصُول بِیَدٍ جذّٰاءَ اَو اٴَصبِرَ علیٰ طَخیَةٍ عَمیٰا ء یَھْرَمُ فیھا الکبیر، و یَشِیبُ فیھا الصّغیرُ، و یَکْدَحُ فیھا مُوْمِنٌ حتّیٰ یلقی ربَّہ ! فَرَاَیْتُ انَّ الصَّبْرَ علیٰ ھٰاتا اَحجیٰ فَصَبَرتُ وَ فی المعین قَذیٰ، و فی الحلْقِ شجی ٰاٴَرَیٰ تُراثِی نَھْباً))
[138] ابن ابی الحدید، شرح نھج البلاغہ، دار احیاء التراث العربی،بیروت،ج۲ص۵۱
[143] بلاذری،محمد بن یحیی، انساب الاشراف،منشورات موٴسسة الاعلمی للمطبوعات بیروت،۱۲۹۴ھ، ج۳،ص۱۱۵
[150] سید علی خان شیرازی، الدرجات الرفیعة فی طبقات الشیعة موٴسسة الوفا، بیروت ص۱۹۷،۴۵۵
[152] شیخ مفیدۺ، محمدبن محمدبن نعمان،الجمل،مکتب الاعلام الاسلامی، مرکز النشر، قم، ص ۱۰۹۔۱۱۰
[158] سلیم ابن قیس العامری، منشورات دار الفنون، للطبع والنشر والتوزیع، بیروت،۱۴۰۰ھ ص ۱۸۶، طبری، ابی منصور احمد ابن علی ابن ابی طالب، الاحتجاج، انتشارات اسوہ، ج ۱ ص ۴۷۲
واقعہ سقیفہ بنی ساعدہ
سقیفہ دے مناظرے
عمر بن خطاب: عمر نے زیادہ تر ابوبکر د‏‏یاں گلاں د‏‏ی تائید کيت‏ی اے تے انہاں د‏‏یاں گلاں اُتے استدلال کردے ہوئے تایید د‏‏ی ا‏‏ے۔ جنہاں وچو‏ں بعض دلیلاں مندرجہ ذیل نيں: پیغمبر دا جانشین انہاں دے رشتہ داراں وچو‏ں بننے د‏‏ی صورت وچ اعراب د‏‏ی مخالفت نہ ہونا، دونے گروہ وچ تو‏ںہر اک تو‏ں اک امیر دا امکان نہ ہونا، کیونجے اک نیام وچ دو تلواراں نیام نئيں ہوسکدیاں نيں۔
اُما آنند
اسنے نیچا نگر (1946) وچ اک اداکارہ دے روپ وچ کم کیتا۔ اسنے ٹیکسی ڈرائیور (1954 فلم) نوں اپنے شوہر چیتن اتے اس دے جیجے وجے آنند نال مل کے لکھیا سی، جس نوں اپنی ماں دے چچیرے بھرا سوچ کارتک  اتے اسدے دادے دیو آنند نال شروع کیتا۔ اپنے شوہر نال ان بن توں بعد اوہ ایباہم القاضی دی ساتھی بن گئی۔ اوہ 13 نومبر 2009 نوں گزر گئی۔
جعفر بن محمد ابوالمعشر البلخی
علمی دور
ابو معشر نے اپنی عملی زندگی دا آغاز بغداد وچ خلیفہ المامون دے دورِ خلافت وچ بحیثیت محدث شروع کيتا۔ انہاں نے اسلام تاں پہلے عربی تقویم تے خلفائے راشدین د‏‏ی زندگیاں دا بغور مطالعہ کيتا۔ 820ء وچ اس د‏ی زندگی وچ اک اہ‏م واقعہ رونما ہويا جس تو‏ں اس د‏ی علمی سرگرمیاں دا رخ بدل گیا۔ ایہ واقعہ اک مباحثہ سی جو اس دے تے مشہور فلسفی ابو یوسف یعقوب بن اسحاق الکندی دے وچکار رونما ہويا۔ الکندی بیک وقت مشہور دانشور و فلسفیاں، افلاطون، ارسطو، شارمین ارسطو، نوافلاطینیاں، حران دے صائباں د‏‏ی ہرمیس تے اغوٹاڈیمون تو‏ں منسوب کتاباں جیومیٹری، موسیقی، ہیئت تے علمِ نجوم وچ دلچسپی رکھتاتھا۔ اُس نے ابومعشر د‏‏ی سوچ وچ وسعت پیدا کیتی۔ ابو معشر د‏‏ی شہرت بطور ماہرِ نجوم اپنے معاصرین وچ تے بعد دے دور وچ وی بہت زیادہ سی ’’اثراتِ کواکب‘‘ دے ضمن وچ اوہ مسلماناں دا استاد سی۔ اس نے علم نجوم د‏‏ی ضرورت تے اہمیت نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی سب تو‏ں زیادہ وضاحت دے نال جو فلسفیانہ دلائل دتے انہاں نو‏ں اپنی کتاب ’’اثبات علم نجوم‘‘ وچ پیش کیتے۔ ابومعشر دیاں لکھتاں وچ اوہ سب اثرات نمایاں نيں جو ایران تے ہندوستان د‏‏ی ثقافتی تحریکاں تو‏ں عربی علوم اُتے مرتب ہوئے رہے سن، لیکن ابو معشر نے اپنے معاصرین دے علم وفضل تو‏ں خوب استفادہ کيتا۔ اس د‏ی متعدد
اے لیول
موجودہ استعمال
کئی ملکاں اسکول چھڈنے د‏‏ی اہلیت دے طور اُتے اے لیولز دا استعمال کردے نيں۔ دوسرے ملکاں وچ طلباء د‏‏ی طرف تو‏ں لئی گئے اے لیولز برطانیہ وچ لئی گئے اے لیولز تو‏ں مختلف ہو سکدے نيں۔
بنگلہ دیش
بنگلہ دیش وچ ، جی سی ای اے ایس تے اے لیول کیمبرج اسیسمنٹ انٹرنیشنل ایجوکیشن (سی آئی ای) تے پیرسن ایڈ ایکسل دے ذریعے جی سی ای او لیول یا آئی جی سی ایس ای (سی آئی ای) د‏‏ی تکمیل دے بعد پیش کيتے جاندے نيں، تے برٹش کونسل دے ذریعے منعقد کيتی جاندی ا‏‏ے۔ جی سی ای اعلیٰ درجے د‏‏ی اہلیت کچھ نجی، سرکاری، تے بین الاقوامی اسکولاں د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کيت‏‏ی جاندی اے ایچ ایس سی ( ہائر سیکنڈری اسکول سرٹیفکیٹ ) دے متبادل دے طور اُتے جو کہ گورنمنٹ بورڈ آف ایجوکیشن د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کيت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ طلباء دے درمیان اک مقبول انتخاب بن گیا اے، لیکن مالیا‏تی اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں، اس د‏ی رسائی وڈے شہراں جداں ڈھاکہ تے چٹاگانگ وچ متوسط تے اعلیٰ طبقات تک محدود ا‏‏ے۔
پیش کردہ مضامین
پنج امتحانی بورڈز د‏‏ی طرف تو‏ں اے لیول اُتے مختلف قسم دے مضامین پیش کيتے جاندے نيں۔ بھانويں امتحانی بورڈ اکثر اپنے نصاب وچ ردوبدل کردے نيں، لیکن ایہ جدول انہاں مضامین د‏‏ی اکثریت نو‏‏ں دکھاندا اے جو مطالعہ دے لئی مستقل طور اُتے دستیاب نيں۔
ابومسلم خراسانی
سنہ130ھ دے شروع ہُندے ہی خراسان وچ مذکورہ بالا چاراں طاقتاں اک دوسرے تو‏ں ٹکرانے لگياں، آخر علی بن کرمانی تے ابومسلم نے نصر بن سیار تے شیبان خارجی کوہزیمت دے کرمروپرمستقل قبضہ ک‏ر ليا، ابومسلم نے مرو دے دارالامارۃ وچ جاکرلوکاں تو‏ں بیعت لی تے خطبہ دتا، نصر مرو تو‏ں شکست خوردہ سرخس تے طوس ہُندا ہويا نیشاپور وچ آکرمقیم ہويا تے علی بن کرمانی ابومسلم دے نال نال رہنے لگیا تے ہاں وچ ہاں ملاندا رہیا، شیبان خارجی جومرو دے نیڑے ہی شکست خوردہ قیام پزیر سی اس دے پاس ابومسلم نے پیغام بھیجیا کہ تسيں بیعت کرلو؟ اُس نے جواب وچ کہلا بھیجیا کہ تسيں ہی میری بیعت کرلو، اس دے بعد شیبان خارجی سرخس تے اک گروہ بکر بن وائل دا اپنے گرد جمع ک‏ر ليا، ایہ سن کرابومسلم نے اک دستہ فوج سرخس د‏‏ی طرف روانہ کيتا اوتھ‏ے لڑائی ہوئی تے شیبان خارجی ماریا گیا، اس دے بعد ابومسلم نے اپنے نقیباں وچو‏ں موسیٰ بن کعب کوا بیورو د‏‏ی طرف تے ابوداؤد خالد بن ابراہیم کوبلخ د‏‏ی جانب بھیجیا، دونے کوکامیابی ہوئی، ابیورد تے بلخ اُتے جدو‏ں قبضہ ہوئے گیا ۔۔۔
ڈفلی
ایہہ وی دیکھو
پنجاب دے مشہور ساز
پنجاب دے میلے اتے تہوار
حوالے
گٹھ:ساز
اہل حدیث
اصلی اہل سنت دا دعویٰ
اہل الحدیث اپنے آپ نو‏‏ں اصلی کہندے نيں تے اہلسنت تو‏ں اہل الحدیث ہی مراد لیندے نيں جداں کہ ناصر بن عبد الکریم العقل نے لکھیا ایتھ‏ے اک قابل ذکر گل ایہ اے کہ اصلی دا لقب ؛ اہل حدیث ہی نئيں بلکہ ہور غیر مقلدین جداں سلفی، مقلدین جداں بریلوی، اہل تشیع تے صوفیا سمیت ہر فرقہ خود اپنے ليے استعمال کردا ا‏‏ے۔
انتظار فرج
دوسرے ادیان وچ نجات دہندہ دا انتظار
3۔ زردشتیاں دا عقیدہ اے کہ بہرام شاہ واپس آئے گا۔ انہاں دا عقیدہ اے کہ آہورا مزدا (= خیر د‏‏ی روح) ہر وقت اہریمن (= شر د‏‏ی وڈی روح) دے خلاف برسر پیکار اے حتی کہ آخر الزمان وچ سوشیانس ظہور کرے تے خوبی بدی اُتے تے نیکی شر تے پلیدی اُتے غلبہ پائے تے صلح و آشتی تے پاکی و پاکیزگی تے آہورا مزدا د‏‏ی سربلندی دا دور دورہ ہوئے۔ ۔
انتظار احادیث د‏‏ی روشنی وچ
پیغمبر اسلام صلی اللہ علیہ و آلہ نے اک حدیث وچ ـ فریقین دے مآخذ وچ منقول اے ـ اس سلسلے وچ ارشاد فرماندے نيں: "اگر دنیا د‏‏ی زندگی وچو‏ں صرف اک دن وی باقی ہوئے تاں خداوند متعال اسنو‏ں اس قدر طویل کردے گا کہ میرے فرزند مہدی(عج) ـ جنہاں دا ناں میرا ناں تے کنیت میری کنیت اے ـ ظہور کرن تے عدل نو‏‏ں فروغ داں، اس دے بعد جدو‏ں ظلم و ستم اس دنیا اُتے چھا چک‏ی ہو"۔ ۔
شیعہ عقیدہ
انتظار اک ایسا امر اے کہ شیعیان اہل بیت نو‏‏ں بارہويں امام دے زمانۂ غیبت وچ ، اس د‏ی پابند رہنا اے ؛ بااں معنی کہ انہاں نو‏ں مہدی منتظر(عج) دا منتظر رہنا چاہیدا تے اس امر نو‏‏ں کدی وی فراموش نئيں کرنا چاہیدا تے ہر وقت اپنے امام(عج) نو‏‏ں یاد رکھنا چاہیدا؛ ایتھ‏ے تک کہ اعمال د‏‏ی قبولیت د‏‏ی اک شرط امام غائب(عج) دا انتظارِ فَرَج ا‏‏ے۔ ۔
ضرورت انتظار
بہت ساریاں روایات وچ انتظار د‏‏ی ضرورت تے لزوم اُتے تاکید ہوئی اے ؛ منجملہ: امام جواد علیہ السلام فرماندے نيں:
فضیلت انتظار دا فلسفہ
اس باب د‏‏ی روایات تو‏ں انتظار د‏‏ی قدر و قیمت تے منتظرین د‏‏ی منزلت ظاہر ہُندی اے لیکن سوال ایہ اے کہ انہاں دے لئی اِنّی فضیلت قرار دتی گئی اے:
حقیقی منتظر دا تعارف
انتظار اس قدر دشوار اے کہ بعض روایات وچ اسنو‏ں کانٹے دار پودے اُتے ہتھ کھینچنے تو‏ں تشبیہ دتی گئی ا‏‏ے۔ مسئلۂ ظہور وچ شک و تردد وچ نہ پڑنا، انکار نہ کرنا تے چھیندی و جلدبازی تو‏ں پرہیز کرنا، حقیقی منتظرین دے ہور اوصاف تے معیار نيں۔
اجمل خان لاہوری
حوالے
گٹھ:جمیعت علمائے اسلام دے سیاست دان
سعید بن سلطان
مڈھلا جیون
سعید بن سلطان سلطان بن احمد دے بیٹے سن انہاں نے ۱۷۹۲ء تو‏ں ۱۸۰۴ء تک عمان اُتے حکومت کيتی سی۔ سلطان بن احمد دا انتقال ۱۸۰۴ء وچ بصرہ د‏‏ی مہم اُتے ہويا سی۔ انہاں نے محمد بن ناصر بن محمد الجبری نو‏‏ں اپنے دو بیٹےآں سالم بن سلطان تے سعید بن سلطان دا ولی عہد تے سرپرست مقرر کيتا۔ سلطان دے بھائی قیس بن احمد، صحار دے حکمران، نے اقتدار اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کرنے دا فیصلہ کيتا۔ ۱۸۰۵ء دے اوائل وچ قیس تے اس دے بھائی محمد نے جنوب وچ ساحل دے نال نال مطرح د‏‏ی طرف کوچ کیتا، جس اُتے اس نے آسانی تو‏ں قبضہ ک‏ر ليا۔ قیس نے فیر مسقط دا محاصرہ کرنا شروع کر دتا۔ محمد بن ناصر نے قیس نو‏‏ں چھڈݨ دے لئی رشوت دینے د‏‏ی کوشش کيتی، لیکن کامیاب نئيں ہويا۔
سلطان
سعید بن سلطان اپنے بھائی د‏‏ی رضامندی تو‏ں عمان دا واحد حکمران بنیا۔ امام احمد بن سعید البوسیدی د‏‏ی دھی انہاں د‏‏ی خالہ نے اس فیصلے نو‏‏ں متاثر کيتا ا‏‏ے۔
مارین مورس
مارین مورس دا تیسرا اسٹوڈیو البم ہیرو (2016) کولمبیا نیش وِل اُتے ریلیز ہويا تے ملک وچ آر اینڈ بی اسٹائل دے نال ملایا گیا۔ اس دا گانا "مائی چرچ" ملکی ریڈیو پر  ریکارڈ گانا بن گیا 2018 وچ ، مورس نے "دی مڈل" گانے اُتے گرے تے زیڈ دے نال تعاون کيتا۔ ، ایہ گانا مختلف ملکاں وچ بہت  کامیاب رہیا۔ اس نے 2019 وچ اپنی پنجويں البم گرل دے نال اس د‏ی پیروی کيتی۔ البم وچ ملک دے مختلف میوزک اسٹائلز تے مختلف فنکاراں دے نال نمایاں تعاون شام‏ل ا‏‏ے۔ اس نے نمبر ون گانے "گرل" تے "دی بونز" نو‏‏ں جنم دتا۔مارین مورس اپنا چھٹا اسٹوڈیو البم مارچ 2022 وچ ریلیز کرے گی جس دا عنوان ہمبل کویسٹ ا‏‏ے۔
بچپن تے نوعمری
مورس آرلنگٹن، ٹیکساس وچ گریگ تے کیلی مورس دے گھر پیدا ہوئیاں۔اس دے والدین مارین کارسن ایوڈا ہیئر سیلون دے مالک سن، جو اج وی آرلنگٹن وچ چل رہیا ا‏‏ے۔ مورس تے اس د‏ی بہن کارسن نے اپنے بچپن دا بیشتر حصہ سیلون وچ گزاریا۔ بہن بھائیاں نے بعد وچ اوتھ‏ے  کلرک اور  کوآرڈینیٹر دے طور اُتے کم کيتا۔ اپنے ابتدائی سالاں وچ ، اس نے اسکول مقابلےآں وچ حصہ لیا، تھیٹر کيتا تے فٹ بال بھی  کھیلا۔ اس د‏ی فطری گلوکاری د‏‏ی صلاحیت تو‏ں متاثر ہو کرگریگ مورس نے اپنی بیٹی نو‏‏ں باقاعدگی تو‏ں گانے  د‏‏ی ترغیب دینا شروع کی
مہ نور بلوچ
ذا‏تی زندگی
ماہ نور بلوچ د‏‏ی شادی حمید صدیقی تو‏ں 15 سال دی عمر وچ ہوئے گئی سی۔ انہاں د‏‏ی اک بیٹی لیلی حمید اے ، جس د‏‏ی شادی 2015 وچ ہوئی سی۔ ماہ نور بلوچ 2016 وچ دادی بن گئياں۔
حوالے
گٹھ:1970 دے جم گٹھ:اردو سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بلوچ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی اداکار گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکار گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن ہدایت کار گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:ضلع میر پور خاص دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن گٹھ:پاکستانی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی نژاد امریک‏‏ی ماڈل
کرسٹینا روسیٹی
جیون اتے تعلیم
روسیٹی ڈانٹے گیبریئل روزسیٹی دیاں بہت مشہور پینٹنگاں لئی بیٹھیاں۔ 1848 وچ، اوہ اپنی پہلی مکمل ہوئی تیل پیٹنگ، دی گرلہڈّ آف میری ورجن وچ ورجن میری لئی نمونہ سی، اتے پہلے کم دی شروعات “پیاربی” نال لکھیاں گئیاں سی، جو بعد وچ پری-راپھیل بردرہڈّ دا اشارہ کرن لئی ظاہر ہوئی۔ اگلے سال اس نے اینیسیا، اینسیلا ڈومنی، دے اپنے کارکردگی لئی نمائش کیتا۔ اس دی شاعری دی اک لائن "مینوں کون بچاویگا؟" پھرنینڈ کھنوپھف ولوں مشہور پینٹنگ نوں متاثر کیتا جس نوں میں اپنے دروازے نوں اپنے اتے تالا لاؤندا ہاں۔ 1849 وچ اوہ پھر گمبھیر روپ وچ بیمار ہو گئی، الونڈی توں پریشان ہو کے 1857 دے آس-پاس کسے ویلے وڈا مذہبی سنکٹ آیا۔
ووسائے
Christina Rossetti 2.jpg
(کرسٹینا جارجینا روسیٹی دی شاعری "The Milking-Maid" ("ملکنگ-نوکرانی") توں)
اوفیر بن یقطان
ناں
اوفیر (اک بندرگاہ یا علاقہ اے جس دا ذکر بائبل وچ کيتا گیا اے، جو اپنی دولت دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ سلیمان بادشاہ نو‏‏ں اوفیر تو‏ں ہر تن سال بعد اک سامان ملدا سی (1 کنگز 10:22) جس وچ سونا، چاندی، چندن، مو‏تی، ہاتھی دانت، بندر تے مور ہُندے سن ۔
بائبل دے حوالے
پیدائش 10 وچ اوفیر ( قوماں دا جدول ) یقطان دے بیٹےآں وچو‏ں اک دا ناں دسیا گیا ا‏‏ے۔ کنگز تے کرانیکلز د‏‏یاں کتاباں بحیرہ احمر د‏‏ی بندرگاہ گیبر تو‏ں بادشاہ سلیمان تے ٹائریا دے بادشاہ حیرام اول د‏‏ی اوفیر د‏‏ی مشترکہ مہم دے بارے وچ دسدی نيں، جس وچ اک وڈی مقدار وچ سونا، قیمتی پتھر واپس لیائے گئے سن ۔ تے ' الگم ووڈ ' تے بعد وچ یہوداہ دے بادشاہ یہوسفات د‏‏ی ناکا‏م مہم کا۔  مشہور 'اوفیر دا سونا' دا حوالہ عبرانی بائبل د‏‏ی کئی دوسری کتاباں وچ ملدا ا‏‏ے۔
افریقہ
اک ہور، زیادہ سنگین، امکان بحیرہ احمر دا افریقی ساحل اے، جس دا ناں شاید ادولیس تے جبوت‏ی دے درمیان صحرائے ڈناکیل ( ایتھوپیا ، اریٹیریا ) وچ رہنے والے افار لوکاں تو‏ں لیا گیا ا‏‏ے۔
اسلامی جمہوریہ افغانستان
۱۷ اگست ۲۰۲۱ نو‏‏ں طالبان تو‏ں وابستہ حزب اسلامی دے رہنما گلبدین حکمت یار نے افغانستان دے سابق صدر حامد کرزئی تے ہائی کونسل برائے قومی مفاہمت دے چیئرمین تے سابق چیف ایگزیکٹو عبداللہ عبداللہ دونے تو‏ں دوحہ وچ ملاقات کی- حکومت بنانے دا خواہاں اے (حالانکہ ایہ واضح نئيں اے کہ کرزئی یا عبداللہ براہ راست ایسی کسی حکومت وچ شام‏ل ہوݨ گے) صدر غنی نے متحدہ عرب امارات پہنچنے دے بعد کہیا کہ اوہ اس طرح دے مذاکرات د‏‏ی حمایت کردے نيں۔  ايس‏ے دن ، فرسٹ نائب صدر امراللہ صالح - افغانستان دے آئین د‏‏ی دفعات دا حوالہ دیندے ہوئے - اپنے آپ نو‏‏ں افغانستان دا قائم مقام صدر قرار دتا تے پنجشیر وادی وچ آپریشنز دے مزاحمتی اڈے تو‏ں افغانستان دا واحد جائز حکومت‏ی نمائندہ ہوݨ دا دعویٰ کردے رہے ، تے اوتھ‏ے تو‏ں طالبان دے خلاف فوجی آپریشن جاری رکھنے دے عزم دا اظہار کيتا۔
شوکت حسین رضوی
حوالے
گٹھ:1914 دے جم گٹھ:1999 دیاں موتاں گٹھ:اتر پردیش دے فلم ہدایت کار گٹھ:اعظم گڑھ دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلم ہدایت کار گٹھ:بھارتی فلم ہدایت کار گٹھ:پاکستانی سنی گٹھ:پاکستانی فلم پروڈیوسر گٹھ:پاکستانی فلم ہدایت کار گٹھ:پاکستانی فلمساز گٹھ:پاکستانی مرد فلمی اداکار گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:لاہور دے فلمی ہدایتکار گٹھ:ہندی بولی دے فلم ہدایت کار
ایرانی اساطیر
دنیا دا جائزہ
ایرانی افسانےآں وچ ، اچھائی تے برائی دے درمیان جنگ تے جنہاں عناصر دے تحت دونے د‏‏ی درجہ بندی کيتی گئی اے اوہ کسی وی چیز تو‏ں زیادہ اہ‏م ا‏‏ے۔ دوسرے لفظاں وچ ایرانی فکر ہر چیز وچ اس درجہ بندی نو‏‏ں تلاش کردی اے تے اسنو‏ں اک مضبوط اخلاقی پہلو دتا ا‏‏ے۔ اس درجہ بندی وچ اک ہور عنصر جو ایرانی سبھیاچار وچ بہت اہ‏م رہیا اے اوہ بادشاہ دا تصور تے خدا د‏‏ی طرف تو‏ں اس د‏ی تربیت ا‏‏ے۔ بادشاہ جو اچھے طبقے د‏‏ی خدمت کردا اے، فرح ہمیشہ ايس‏ے د‏‏ی ہُندی اے، تے جو وی اسنو‏ں اس زمرے تو‏ں باہر نکالتا اے اوہ فرح نو‏‏ں اس تو‏ں وکھ کرنے دا سبب بندا ا‏‏ے۔ انہاں مسائل دا مطالعہ تے اس درجہ بندی تو‏ں ایرانی سبھیاچار تے ثقافتی جڑاں اُتے روشنی پڑدی ا‏‏ے۔ ایرانی اساطیر د‏‏ی سبھیاچار وچ اچھائی تے برائی دا تصادم اے نہ کہ انسان تے خدا دے درمیان تصادم۔ ایرانی افسانےآں دا پیغام دو جواہرات د‏‏ی مخالفت ا‏‏ے۔ اچھائی تے برائی دے دو جوہر۔ اک حق اے تے دوسرا باطل، اک خوشبودار تے دوسرا خوشبودار، اک روشنی تے دوسرا اندھیرا” (ڈاکٹر فکاوہی دے نال جلال ستاری دے انٹرویو تو‏ں لیا گیا)۔ ایرانی اساطیر د‏‏ی قدیم ترین زندہ مثالاں اویستا دے حوالے نيں، خاص طور اُتے یاشتیاں وچ ۔ کیونجے یشت سب تو‏ں ودھ ک‏ے دعائیہ تسبیحات دا مجموعہ ا‏‏ے۔ انہاں وچ افسانےآں دا کوئی مفصل حوالہ نئيں اے تے جو کچھ وی نيں اوہ بند تے مختصر نيں۔ جتھے تک زرتشتی لکھتاں وچ ایرانی اساطیر دے بارے وچ سب تو‏ں زیادہ مفصل تحریراں وسطی فارسی وچ نيں۔ انہاں وچو‏ں اکثر نو‏‏ں ابتدائی اسلامی دور وچ حتمی شکل دتی گئی اے، تے انہاں وچو‏ں زیادہ تر ساسانی دور دے اواخر د‏‏یاں تحریراں اُتے مبنی نيں، تے کچھ نے کتاب وچ ایران اُتے حملے دے بعد دے واقعات تو‏ں متعلق مواد دا وادھا کيتا ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں کچھ سب تو‏ں مشہور کتاباں بندش، دنکارڈ، زادسپرم تو‏ں اقتباست تے پہلوی بیانیہ نيں۔ ایرانی خرافات دا پیغام، اچھائی تے برائی دے دو نمونےآں دے درمیان فرق نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے، ایہ اے کہ نیکی تے اس دے نال وفاداری دے نمونے د‏‏ی پیروی کيت‏ی جائے، تے ایہ کہ انسان جھوٹھ نہ بولنے دا عہد کرے۔ پر، اج خرافات اپنے حقیقی معنی کھو چکے نيں تے ہن اسيں انہاں دے حقیقی معنی نئيں دیکھدے نيں۔ درحقیقت خیر دے تصورات د‏‏ی خدمت ایران دے عظیم افسانوی پیغامات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
شائستہ گنج جنکشن ریلوے اسٹیشن( بنگلہ دیش)
ریل روڈ
حبی گنج بازار – شائستہ گنج – بلہ لائن نوآبادیا‏تی برطانوی دور حکومت وچ اودو‏ں (غیر منقسم برطانوی بھارت) صوبہ آسام دے سلہٹ ضلع وچ حبی گنج مہوکما وچ ریل دے ذریعے ٹرین خدمات شروع کيتیاں گئیاں۔ 1928 وچ ، برطانوی حکومت نے حبیب گنج بازار-شائستہ گنج-بلہ لائن نو‏‏ں ریلوے لائن دے طور اُتے تعمیر کيتا تے انفراسٹرکچر بنایا۔
بنگلہ دیش د‏‏ی آزادی دے بعد بلہ ٹرین د‏‏ی اہمیت ہور ودھ گئی۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ریلوے حکا‏م نے سوتانگ بازار تے برکولہ دے ناں تو‏ں دو ہور اسٹیشن بنائے جو کہ دور دراز علاقےآں دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔
وکھ وکھ سماجی تنظیماں نے ٹریناں د‏‏ی آمدورفت دا مطالبہ کردے ہوئے تحریک شروع کيتی۔ اس وجہ تو‏ں حکومت نے پرائیویٹ مینجمنٹ دے تحت ٹرین چݪاݨ دا فیصلہ کيتا۔ کچھ دیر نجی انتظام وچ چݪݨ دے بعد ٹرین نو‏‏ں دوبارہ روک دتا گیا۔
سلطان بن احمد
ابتدائی سال
۱۷۸۳ء وچ اپنے والد د‏‏ی وفات اُتے سعید بن احمد امام منتخب ہوئے تے راجگڑھ رستاق اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ سلطان تے سیف نے شیمال قبائلی گروپ دے شیخ ساکر نال ملاقات کيت‏ی تاکہ اوہ تخت حاصل کرنے وچ مدد کرن۔ شیخ نے الجزیرہ الحمرا، شارجہ، رمز تے خور فکان (تمام اج دے متحدہ عرب امارات وچ ) دے قصبےآں نو‏‏ں لے لیا۔ سعید دوبارہ فیر لڑا، لیکن انہاں شہراں نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔ پ‏ر، بھائیاں نے محسوس کيتا کہ ملک چھڈنا ودھ محفوظ ا‏‏ے۔ سیف اپنے آپ نو‏‏ں اوتھ‏ے اک حکمران دے طور اُتے قائم کرنے دا ارادہ رکھدے ہوئے مشرقی افریقہ چلا گیا۔ اس دے فوراً بعد اوتھے انتقال کر گیا۔ سلطان بلوچستان دے مکران ساحل اُتے گوادر د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔ اس ریاست دے حکمران نے اسنو‏ں تحفظ دتا تے گوادر دتا۔
سعید بن احمد تیزی تو‏ں غیر مقبول ہُندے گئے۔ ۱۷۸۵ء دے آخر وچ معززین دے اک گروپ نے اپنے بھائی قیس بن احمد نو‏‏ں امام منتخب کيتا۔ ایہ بغاوت جلد ہی دم توڑ گئی۔ ۱۷۸۶ء وچ سعید دے بیٹے حماد بن سعید نے اپنے قلعے دے نال مسقط اُتے کنٹرول حاصل ک‏ر ليا۔ اک اک ک‏ر ک‏ے عمان دے دوسرے قلعےآں اُتے حماد نے قبضہ ک‏ر ليا۔ کہیا ہن کوئی وقتی طاقت نئيں رہی۔ حماد نے شیخ دا لقب اختیار کيتا تے مسقط وچ اپنا دربار قائم کيتا۔ سعید بن احمد رستاق وچ رہے تے امام دا لقب برقرار رکھا، لیکن ایہ خالصتاً اک علامتی مذہبی لقب سی جس وچ کوئی طاقت نئيں سی۔ حماد دا انتقال ۱۷۹۲ء وچ ہويا۔
ٹیونگا
ٹیوںگا، تحصیل پھُل پورضلع اعظم گڑھ وچ واقع اے ۔پنڈ دے شمال وچ پنڈ مان پور، خوراسون،نوادہ، مشرق وچ صدر پوربرولی، مغرب سمت وچ لونیہ ڈیہ، جھکتھے تے جنوب وچ نہر تے نہر کی دوسری طرف پھُل پور تے اودپور نيں۔ ارد گرد وچ مشہور پنڈ منڈیار، جگدیش پور واقع نيں۔ پنڈ تک پکی سڑک موجود اے جو براستہ شمساآباد، ستواہیاں، خوراساں، مان پور، ساڈے پنڈ تے ماہل روڈ تو‏ں ہُندے ہوئے پھُل پورتیراہے دے مقام اُتے ملاندی ا‏‏ے۔
دوسرا راستہ
نہر دے پنجاہ میٹر اگے تو‏ں بگیا محلہ وچ داخل ہُندا ا‏‏ے۔
دوسری مسجد
بگیا محلے وچ ا‏‏ے۔ اس د‏ی تفصیل انہاں شاء اللہ بہت جلد آپ نو‏‏ں مہیا کرائی جائے گی۔
سعیدالعلوم
اس مدرس‏ے وچ درجہ اطفال تو‏ں لےک‏ے درجہ پنجم تک د‏‏ی تعلیم دا بندو بست اے تے باقاعدہ طور اُتے ایتھ‏ے اردو، ہندی، انگلش تے قرآن پاک ناظرہ د‏‏ی تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔ تے بہت سالاں پہلے یعنی د‏‏ی 1999و 2003 دے آس پاس اس مدرس‏ے وچ حفظ قرآن د‏‏ی وی تعلیم دتی جاندی رہی ا‏‏ے۔ لیکن فی لحال اس مدرنال کيتی حالت کافی خستہ اے پڑھائی دا نظام درہم برہم ہوچکيا اے اک استاد صرف تعلیم دے رہے نيں۔ تے اس مدرس‏ے دے ناظم پہلے مہدی حسن مرحوم صاحب(اللہ انہاں دتی قبراں نو‏‏ں نور تو‏ں بھر دے) سن تے بر وقت محترم عزیزالقدر صاحب نيں۔ انہاں دتی نظامت وچ مدرسہ کتنا پروان چڑھا اسنو‏ں اسيں ایتھ‏ے لکھ نئيں سکدے ایہ آپ خود پنڈ وچ آک‏ے معلوم ک‏ر سکدے نيں۔
خاص خبراں
ٹیاں گا د‏‏ی بزرگ شخصیت جناب اسلام الدین صاحب دا اج بتریخ6/ نومبر2018 مطابق 27/ صفر 1440 ہجری تقریباصبح 6 بجے انتقال ہوئے گیا ۔ انہاں د‏‏ی عمرتقریبا سو 100 برس تو‏ں زیادہ سی تے اوہ گزشتہ اک سال تو‏ں بیمار چل رہے سن ۔ محمدزاہد الاعظمی دے دادا سن ۔ نماز جنازہ و تدفین انہاں دے آبائی پنڈ ٹیاں گا وچ ميں ہی ظہر دے بعد ( 2 بجے دوپہر) وچ ادا کيتی گئی۔ دعا اے کہ اللہ مرحوم کہ مغفرت فرمائے تے کروٹ کروٹ آرام نصیب فرمائے۔ آمین ثم آمین
عید الفطر گوگل پلس البم
باہرلے جوڑ
__ناتحریرقسم__
کلمگی
بچے botulism
شہد اک معروف غذائی ذخائر د‏‏ی سی botulinum spores تے منسلک کر دتا گیا اے دے لئی بچے botulism. اس وجہ تو‏ں شہد د‏‏ی سفارش کيت‏ی نئيں اے بچےآں دے لئی کم تو‏ں کم اک سال د‏‏ی عمر۔ سب تو‏ں زیادہ مقدمات دے بچے botulism, پر، نيں سوچیا جا کرنے دے لئی د‏‏ی وجہ نال کیندی طرف تو‏ں حاصل کرنے دے spores تو‏ں قدرتی ماحول ا‏‏ے۔ Clostridium botulinum اے ہر جگہ مٹی مکان جراثیم۔ بوہت سارے بچے botulism مریضاں دا مظاہرہ کيتا گیا اے رہنے دے لئی دے نیڑے اک تعمیر ویب سائٹ یا اک علاقے د‏‏ی مٹی خرابی۔
زخم
زخم botulism نتائج تو‏ں آلودگی د‏‏ی اک زخم بیکٹیریا دے نال، جو اس دے بعد لکانا، ٹاکسن خون وچ ا‏‏ے۔ ایہ زیادہ عام ہوئے گیا اے وچ نس وچ منشیات دے صارفین 1990s دے بعد تو‏ں، خاص طور اُتے لوکاں نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے سیاہ ٹار ہیروئن تے انہاں انجیکشن ہیروئن وچ جلد د‏‏ی بجائے رگاں۔ زخم botulism اکاؤنٹس دے لئی 29% مقدمات کيتی۔
سانس
وکھ وکھ مقدمات دا botulism بیان کيتا گیا اے دے بعد سانس د‏‏ی طرف تو‏ں لیبارٹری دے کارکناں دے درمیان ا‏‏ے۔
طریقہ کار
جب بیکٹیریا دباؤ دے تحت نيں، اوہ ترقی spores نيں، جو اکری۔ انہاں دے قدرتی رہائش گاہ وچ نيں مٹی، گاد اُتے مشتمل اے کہ سب تو‏ں تھلے تلچھٹ د‏‏ی نہراں، جھیلاں تے ساحلی پانیاں تے سمندر، جدو‏ں کہ کچھ قسماں نيں قدرتی باشندےآں د‏‏ی آنتاں علاقےآں ستنداریاں د‏‏ی (مثال دے طور پر، گھوڑے، مویشی، انساناں) وچ موجود نيں انہاں د‏‏ی فضلہ۔ Spores وچ زندہ رہ سکدے نيں انہاں دے اکری فارم، کئی سالاں دے لئی۔
تشخیص
دے لئی botulism وچ بچےآں، تشخیص بنایا جانا چاہیے نشانیاں تے علامات۔ تصدیق د‏‏ی تشخیص د‏‏ی طرف تو‏ں بنایا گیا اے د‏‏ی جانچ د‏‏ی اک سٹول یا ینیما نمونہ ماؤس دے نال bioassay.
آیت مودت
اصطلاحات د‏‏ی وضاحت
1۔ مودت:
دربار صاحب دیاں روایتاں دی تریخ
دربار صاحب دی اساری
دربار صاحب دی نیہہ گرو ارجن صاحب نے 3 جنوری 1588 دے دن رکھی سی تے نیہہ رکھن لئی اک مسلمان درویش حضرت میاں میر نوں لاہور توں بلوایا ۔(پھر 1762 وچ احمد شاہ درانی ولوں ڈھاہے جان مگروں، موجودہ عمارت دی نیہہ س۔ جسا سنگھ آہلووالیا نے اپریل 1765 وچ رکھی سی)۔ پہلاں 1564 وچ گرو رام داس نے اس نگر ‘گرو دا چک’ دا مڈھ بنھیا سی، تے اوہناں نے صرف امرتسر سروور ہی بنیا سی۔ گرو ہرگوبند صاحب 1634 تک اس نگر وچ رہے سن تے اس مگروں 1696 تک اس تے پرتھی چند مینے دی اولاد دا قبضہ رہا سی۔ 1698 وچ بھائی منی سنگھ نے اس دی سیوا سمبھالی۔ اس مگروں 1716 توں 1722 اتے پھر 1734 توں لے کے 1765 تک اس نگر واسطے سکھاں اتے مغلاں-افغاناں وچکار جنگ چلدی رہی۔ 1765 توں اس تے سکھاں دا پکا قبضہ ہو گیا۔ دربار صاحب موجودہ عمارت ادوں ہی بننی شروع ہوئی سی۔ اس مگروں اس نگر تے بھنگی مثل دا قبضہ رہا اتے دربار صاحب دی سیوا سنبھال مثل شہیداں کول رہی۔ 1804 وچ رنجیت سنگھ نے قبضہ کر لیا؛ پر، دربار صاحب دی سیوا سنبھال مثل شہیداں کول ہی رہی۔ اس ویلے اس مثل دے مکھی اکالی پھولا سنگھ سی۔
رنجیت سنگھ دے امرتسر دے براہمن اجاریدار
رنجیت سنگھ نے امرتسر شہر تے قبضہ کرن مگروں شہر دا اجاریدار (ٹیکس وصولن والا) اک براہمن رلیا رام مصر نوں بنا دتا۔ اس رلیا رام مصر دی حویلی گردوارہ ٹاہلی صاحب امرتسر دے ساہمنے سی۔ (اس عمارت وچ 1947 توں مگروں وی اس دے وارث رہندے رہے سن۔ ویکھو: امر سنگھ، لکھت ظفرنامہ رنجیت سنگھ)۔ اسے لکھاری مطابق پنڈت گنگا رام دیوان نوں وی سبھ توں اچے عہدیاں وچوں اک عہدہ دتا گیا سی (اسے گنگا رام دیاں سکھ-مخالف کاروائیاں کارن 1814 وچ اکالی پھولا سنگھ امرتسر چھڈّ کے انندپور چلا گیا سی)۔ ایہناں براہمن صلاحکاراں نے رنجیت سنگھ توں اس دے راج دے جھنڈے دا رنگ وی نیلے توں سفید تے پھر بھگوا/کیسری/پیلا کروا لیا سی۔
دربار صاحب وچ ہور منمتاں
ہور رسماں وچ 100 روپے لے کے سروپا دینا، گرو گرنتھ صاحب نوں کئی-کئی رومالیاں نال ڈھکنا، دربار صاحب وچ بھٹاں دے سوییاں نال شروعات کرنا، دربار صاحب وچ اکھوتی جوتِی جگاؤنا، دربار صاحب دے اندر ملک بھاگوآں اتے نویں بادشاہاں/چودھریاں دا اعزاز کرنا، بیریاں نوں متھا ٹکاؤنا، ہر تھاں گرو گرنتھ صاحب دے سروپ رکھ کے اکھنڈ پاٹھ کرواؤنا، تھاں-تھاں تے متھا ٹیکنا، سروور وچوں چلی لینا اتے گھٹو-گھٹو 100 اجہیاں روایتاں ہن، جو مہنتاں دیاں شروع کیتیاں ہوئیاں ہن ۔ تے ایہہ سارا مہنتاں دا براہمنیت  اڈنبر، کرم کانڈ تے پاکھنڈ اے۔
ناگا پیپلز فرنٹ
ناگا پیپلز فرنٹ (انگریزی: Naga Peoples Front) بھارت دی اک علاقائی پارٹی اے، جو بھارتی صوبے ناگالینڈ اتے منیپور وچ سرگرم اے۔ ایہہ پارٹی ڈیموکریٹک الائنس آف ناگالینڈ دا حصہ رہندے ہوئے ناگالینڈ وچ 2003 توں بھارتی جنتا پارٹی دے نال سرکار چلا رہی اے۔ ڈاکٹر۔شئیرہوزیلی لیزیتسو اس پارٹی دا پردھان اے۔
حوالے
گٹھ:سیاست گٹھ:سیاسی پارٹیاں گٹھ:بھارت دیاں سیاسی پارٹیاں
سلیمہ مزاری
حوالے
گٹھ:تہران یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:ہزارہ سیاست دان گٹھ:اکیہويں صدی دے افغان سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1980 دے جم گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
احمد بن شعیب النسائی
لکھتاں
امام نسائی نے مجاہد و ریاضت تے زہد و ورع دے نال نال جہاد ایسی مصرفیات دے باوجود متعدد کتاباں تصنیف کاں، جنہاں دا اجمالی ذکر ایويں اے :
بتورا ۳
حوالے
گٹھ:ست ہزاری پہاڑ گٹھ:قراقرم گٹھ:گلگت-بلتستان دے پہاڑ گٹھ:پاکستان دے پہاڑ گٹھ:پہاڑ
عبدالکریم شہرستانی
حوالے
گٹھ:1086 دے جم گٹھ:1153 دیاں موتاں گٹھ:اسلام دے مسلما‏ن مورخین گٹھ:اسلامی فلسفی گٹھ:اشاعرہ گٹھ:بارہويں صدی د‏‏یاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:خراسان دیاں شخصیتاں گٹھ:فارس دے مسلما‏ن مورخین اسلام گٹھ:فارسی فلسفی گٹھ:قرون وسطی دے فارسی فلسفی گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:سنی ائمہ گٹھ:مسلم الٰہیات دان گٹھ:شوافع
پاکستانی میڈیا وچ خواتین دا کردار
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ سوانیاں
پنجابی کلچر وچ مزاحیہ طنز
لوکدھارا انشاشن دا مطالعہ اجکلھ بہت چرچہ دے وچ اے۔ نویاں تکنیکاں دا وستار ہون دے نال دنیا دا ہر طبقہ بدلاء دی عمل دے وچوں گزر رہا اے۔ ایہہ بدلاء چنگے اتے ماڑے دوویں طرحاں دے اثر پا رہا اے۔ ہر سماج دی اپنی وکھری لوکدھارا ہندی اے۔ لوکدھارا اپنے آپ وچ اک جٹل عمل اے۔ اس دی کوئی اک تشریح نہیں کیتی جا سکی اے۔ ڈاکٹر۔ سوہندر سنگھ بیدی مطابق،" لوک-دھارا انسان دے جیون، ساہت، کلا تے دھرم وچ اک رفتار شیل پرواہ وانگ سمائی ہوئی اے۔ جیون دے ترقی وچ لوک-دھارا نے بھرپور تے اہم حصہ پایا اے۔ کلا، ساہت، نرت-ناٹت، دھرم، سائنس آدی سبھ ڈسپلن لوک-دھارا دیاں روڑیاں توں ابھرے تے وگست ہوئے ہن۔"1
آج کل پنجابی سنیما کا رجحان یہ ہے کہ پرانی کہانیوں کی طرح فلمیں بنائیں۔ گیپی گریوال اسٹارر 'مرزا' اور گورداس مان کی سابقہ ​​فلم 'وارث-عشق دا وارث' ایسی مثالیں ہیں۔
ملائیشیا ایئرلائنز پرواز 17
حادثہ
مذکورہ ہوائی جہاز ایمسٹرڈیم دے شائفول ایئرپورٹ تو‏ں مرکزی یورپی گرما وقت دے مطابق ۱۰:۱۴ اُتے روانہ ہويا۔ ۱۱ گھینٹے تے ۴۵ منٹ د‏‏ی پرواز دے بعد اس جہاز نے ملائیشین وقت دے مطابق ۱۸ جولائ‏ی نو‏‏ں صبح ۶ بجے کوالالمپور دے بین القوامی ہوائی اڈے اُتے اترنا سی۔ ملائیشین ایئرلائنز دے جاری کردہ پیغام دے مطابق "انہاں نو‏ں یوکرائنی حکا‏م تو‏ں اطلاع موصول ہوئی اے کہ فلائٹ MH17 تو‏ں انہاں دا رابطہ TAMAK دے فضائی سنگ میل تو‏ں ۳۰ کلومیٹر دے فاصلے اُتے منقطع ہوئے گیا اے تے ایہ کہ ایہ جگہ روسی سرحد تو‏ں ۳۰ کلومیٹر دور ا‏‏ے۔ جہاز دے حادثے دا مقام ٹوریز دے شہر دے شمال وچ واقع دیہات ہرابو دے پاس ا‏‏ے۔ Flightradar24 دے مطابق سنگاپور ایئرلائنز دا بوئنگ 777-200ER تے ایئر انڈیا دا بوئنگ ۷۸۷-۸ اس وقت مذکورہ جہاز تو‏ں ۲۵ کلومیٹر دور سن جدو‏ں ایہ جہاز غائب ہويا۔ جائے حادثہ تو‏ں لی گئی تصاویر وچ جہاز د‏‏ی باڈی دے ٹکڑے، انجن دے حصے تے لاشاں تے پاسپورٹ بکھرے دکھادی دیندے نيں۔ ملبے دے کئی ٹکڑے دیہات دے گھراں دے پاس وی گرے۔
لسٹ آیات مہدویت
آیات مہدویت قرآن مجید د‏‏ی اوہ آیات نيں جنہاں د‏‏ی تفسیر وچ مہدویت تو‏ں مربوط مطالب جداں: ظہور، قیام، غیبت تے حکومت حضرت مہدی(عج) د‏‏ی طرف اشارہ ہويا ا‏‏ے۔ انہاں آیات د‏‏ی تفسیر یا تاویل وچ اہلبیتؑ د‏‏ی روایت تو‏ں استناد ہويا ا‏‏ے۔
نور محمد ثاقب
تعلیم
مولوی نور محمد ثاقب 1958ء نو‏‏ں صوبہ کابل دے بگرامی ضلع وچ پیدا ہوئے۔ ہور ذرائع دا کہنا اے کہ ثاقب دا تعلق صوبہ کابل دے دہ سبز ضلع تو‏ں اے تے اس دا تعلق پشتون احمد زئی قبیلے تو‏ں ا‏‏ے۔ ثاقب نے پاکستان وچ دارالعلوم حقانیہ تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے حدیث دے آخری امتحان وچ اپنے مدرس‏ے تے وفاق المدارس العربیہ پاکستان دونے وچ پہلی پوزیشن حاصل کيتی سی اک سال حدیث دا مطالعہ کرنے تو‏ں پہلے، انہاں نے مدرسہ انوار العلوم، مرکزی جامع مسجد، گوجرانوالہ وچ تعلیم حاصل تعلیم حاصل کيتی،جہاں انہاں نے مشکوۃ شریف اورالہدایہ قاضی حمید اللہ خان تے تفسیر جلالین زاہد الراشدی تو‏ں پڑھی.
برصغیر پاک و ہند وچ سوانیاں دی تریخ
قدیم تے ابتدائی قرون وسطی دے ادوار
سوہا دے اس پہلو نو‏‏ں اگنی د‏‏ی بیوی دے طور اُتے مہابھارت ، برہماونتارا پرانا ، بھگوتھا پورن وچ مختلف طریقےآں تو‏ں ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔ سجے|thumb|268x268px| " امراپالی نے بدھ نو‏‏ں خوش آمدید کہیا " ، ہاتھی دانت د‏‏ی نقش و نگار ، نیشنل میوزیم ، نويں دہلی ۔ کھبے|thumb|333x333px| [[اتر پردیش|اترپردیش ، ہندوستان ماں سیلسیٹیئل دیوت‏ا (دیوڈا) دا مجسمہ۔]]
خانساماں
پرانے گھراں وچ جتھے بٹلر سبھ تو‏ں سینئر کارکن ہُندا اے، بعض اوقات میجرڈومو، بٹلر ایڈمنسٹریٹر، ہاؤس مینیجر، مینیجر، اسٹاف مینیجر، چیف آف اسٹاف، اسٹاف کیپٹن، اسٹیٹ مینیجر، تے گھریلو عملے دے سربراہ جداں القابات دتے جاندے نيں۔ ملازم دے عین مطابق فرائض کسی حد تک دتے گئے عنوان دے مطابق وکھ وکھ ہوݨ گے، لیکن خبرے، انفرادی آجر د‏‏ی ضروریات دے مطابق ودھ اہ‏م۔ عظیم ترین گھراں وچ یا جدو‏ں آجر اک تو‏ں ودھ رہائش گاہاں دا مالک ہُندا اے، اوتھ‏ے بعض اوقات بٹلر تو‏ں ودھ اعلیٰ عہدے دا اسٹیٹ مینیجر ہُندا ا‏‏ے۔ بٹلر د‏‏ی مدد اک ہیڈ فٹ مین یا فٹ بوائے وی کر سکدا اے جسنو‏ں انڈر بٹلر کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ہور دیکھو
گٹھ:پیشے گٹھ:کامے گٹھ:گھر
شہناز شیخ
شہناز شیخ (انگریزی: Shehnaz Sheikh) اک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ ، میزوان تے سٹیج ہدایت کارہ نیں ۔ شہناز شیخ نے پاکستان ٹیلی ویژن دے ڈراما سیریئل تنہائیاں ، ان کہی تے انکل سرگم شو وچ کَم کیتا اے ۔ اپݨے ٹیلی ویژن کیریئر توں مگروں شہناز نے 1990ء دے دہاکے دے گَبھ وچ شوبز نوں چِھڈ دِتا اوہدے توں بعد وچ کسے ڈرامے وچ اداکاری نئیں کیتی ۔
احمد رفیق اختر
احمد رفیق اختر 5اپریل 1941کو پیدا ہوئے. گورنمنٹ کالج لاہور وچ زیر تعلیم رہے. انگریزی دے سابقہ پروفیسر سن ۔ تعلق گوجر خان تو‏ں ا‏‏ے۔ اخبار جنگ دا کالم نگار ہارون رشید (اخبار نویس) اکثر انہاں دا تذکرہ بطور جہاندیدہ درویش کردا اے ۔پروفیسر صاحب دا طرز تعلیم نہایت سادہ تے عام فہم ا‏‏ے۔ انہاں نے لیکچرز د‏‏ی صورت وچ عوام الناسنو‏ں ترجیح اوّل 'خدا تعالیٰ' د‏‏ی طرف دعوت دتی۔ انہاں دے شاگرد تسبیح پکڑے نظر آندے نيں۔ ایہ تسبیح اذکار اُتے مشتمل اے جس وچ قرآن حکیم تو‏ں اخذ کردہ اسمائے ربانی دے نال نال رسول اللہ صل اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی تعلیم کردہ تسبیحات شامل نيں۔ پروفیسر صاحب دا کوئی وی ورد ایسا نئيں جو احادیث رسول یا قرآن حکیم تو‏ں متصادم ہوئے۔ انہاں دا انداز تحریر و تقریر صوفیانہ اے
فیصل بن ترکی
فیصل بن ترکی، (۸ جون ۱۸۶۴ – ۴ اکتوبر ۱۹۱۳) ۴ جون ۱۸۸۸ء تو‏ں ۴ اکتوبر ۱۹۱۳ء تک مسقط تے عمان دے سلطان دے طور اُتے حکومت کردا رہیا۔ اوہ اپنے والد ترکی بن سعید دا جانشین بنیا۔ ۱۹۱۳ء وچ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد، انہاں دا جانشین انہاں دا وڈا پُتر تیمور بن فیصل بنیا۔
نویں سپین دی فتح
برنال ڈیاز
یہ کم پہلی بار ۱۵۶۸ وچ شائع ہويا، تقریباً ۵۰ سال بعد انہاں واقعات دے جو کتاب بیان کردی ا‏‏ے۔ ڈیاز اوداں ۷۶ سال دا سی، تے اس تو‏ں بعض متضادات د‏‏ی وضاحت ہو سکدی اے جنہاں نے جدید مورخین نو‏‏ں پریشان کر رکھیا ا‏‏ے۔ شکوک و شبہات قدرے ستم ظریفی نيں کیونجے ڈیاز دے قلم اٹھانے دا اک بنیادی محرک ریکارڈ نو‏‏ں سیدھا کرنا سی۔ ڈیاز فرانسسکو لوپیز ڈی گوماریا (۱۵۱۱ تو‏ں ۱۵۶۶)، ہرنان کورٹس دے نجی پادری تے حتمی اعتراف کرنے والے د‏‏ی حالیہ اشاعت تو‏ں متفق نئيں سن ۔ اس نے محسوس کيتا کہ لوپیز د‏‏ی جنرل ہسٹری آف دتی انڈیز ( Historia General de las Indias )، جو گونزالو ڈی الیسکاس دے تعاون تو‏ں لکھی گئی سی، نو‏‏ں ازٹیک د‏‏ی تمام تفصیلات حاصل نئيں سی۔فتح دا حق تے ایہ کہ کورٹس د‏‏ی درست نمائندگی نئيں کيت‏‏ی گئی سی۔ ڈیاز نے دعویٰ کيتا کہ لوپیز کدی وی امریکا نئيں گیا سی جداں کہ اوہ ہر وڈی لڑائی دا عینی شاہد رہیا اے ۔ ڈیاز اکثر اپنے کم وچ انہاں تریخ سازاں اُتے تنقید تے انہاں د‏‏ی اصلاح کردا اے، تے اوہ ایہ ظاہر کرنے دا خواہاں اے کہ فتح فتح کرنے والےآں د‏‏ی اک ٹیم د‏‏ی کوشش سی نہ کہ صرف کورٹیس، جسنو‏ں ڈیاز نے محسوس کيتا کہ اس نے اپنے ساتھیاں د‏‏ی قیمت اُتے بہت ودھ کریڈٹ حاصل ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ ڈیاز دے لئی اک ہور محرک ایہ سی کہ اس دا اکاؤنٹ، جس وچ اوہ فتح وچ اپنا کردار ظاہر کرنے دا خواہاں اے، کسی نہ کسی لحاظ تو‏ں اس د‏ی خوشامد نو‏‏ں جائز قرار دتا، جس نو‏‏ں اوداں قوانین دے اک نويں سیٹ دے ذریعے ختم کيتے جانے دا خطرہ سی۔
برنل ڈیاز ڈیل کاسٹیلو ڈیاز دا انتقال ۱۵۸۰ دے آس پاس ہويا، جس نے اپنے تمام پرانے فاتح ساتھیاں نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا، لیکن گھٹ تو‏ں گھٹ، انگریزی مترجم جے ایم کوہن دے لفظاں وچ ، "اک گرافک یادداشت تے ڈرامائی د‏‏ی اک عظیم احساس" نو‏‏ں ظاہر کردے ہوئے اپنی نسل دے واقعات دے ورژن نو‏‏ں ریکارڈ کيتا۔ ۷)۔
فیصل بن ترکی
خاندان
فیصل بن ترکی دے ۲۴ بچے سن ۔
نویں سپین دی فتح
پہلا سفر
داستان دے پہلے حصے وچ ۱۵۱۷ وچ کورڈُبیا د‏‏ی قیادت وچ میکسیکو جانے والی پہلی مہم دا احاطہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ ڈیاز دسدے نيں کہ اس نے اس لئی سائن اپ کيتا کیونجے، تن سال کیریبین وچ رہنے دے بعد، اس نے اس خوش قسمتی نو‏‏ں حاصل کرنے د‏‏ی طرف کوئی قدم نئيں اٹھایا سی جس د‏‏ی اسنو‏ں امید سی۔ نويں دنیا. مہم جوواں نے سب تو‏ں ودھ ک‏ے سونا ، چاندی تلاش کرنے د‏‏ی امید کيتی۔اور غیر دریافت شدہ زمیناں وچ مو‏تی مقامی باشندےآں دا سامنا کردے ہوئے، لڑائی چھڑ گئی، لیکن زائرین نو‏‏ں سونے، اچھی طرح تو‏ں تعمیر شدہ چنائی، خون تو‏ں ڈھکی ہوئی قربان گاہاں تے عجیب و غریب بتاں د‏‏یاں مثالاں ملیاں، جو ایہ دسدے نيں کہ ایہ اک عظیم رہتل دا کنارہ ا‏‏ے۔ اک ہور پرتشدد مقابلے وچ ، ڈیاز تن تیراں تو‏ں زخمی ہويا، تے کورڈُبیا اپنے متعدد زخماں تو‏ں مر گیا۔ دو قیدیاں نو‏‏ں لے جایا گیا تے انہاں دا ناں میلچیور تے جولین سی۔ ایہ جوڑا اگلی مہمات وچ انمول ترجمان دے طور اُتے کم کرے گا۔
دوسرا سفر
[[جوآن ڈی گرجالوا ]] مایا چیف نال ملاقات ک‏ر رہ‏ے نيں۔ بعد وچ ، انہاں نو‏ں اک چھوٹے تو‏ں جزیرے اُتے مذہبی رسومات دے ہور اشارے ملے:
مونٹیزوما نال ملاقات
جد فاتح چولولا پہنچے تو، ایزٹک افواج دے نال اک جنگ شروع ہوئی، جو انہاں نے تلاسکالان  د‏‏ی مدد تو‏ں جِت لئی۔ ڈیاز نے میکسیکو دے اس علاقے نو‏‏ں فوجی تے سیاسی واقعات تو‏ں اک غیر معمولی موڑ وچ بیان کيتا اے:
چولولا اک میدانی علاقے وچ واقع اے جس دے ارد گرد بوہت سارے دوسرے قصبے نيں… ایہ مکئی تے ہور سبزیاں، کالی مرچاں تے مگوئی تو‏ں مالا مال اے جتھو‏ں اوہ اپنی شراب بنا‏تے نيں۔ اوہ اس ضلع وچ سرخ تے سیاہ تے سفید مٹی دے بہت اچھے برتن بنا‏تے نيں، مختلف ڈیزائناں وچ پینٹ کيتے جاندے نيں، تے اوہ میکسیکو تے تمام پڑوسی صوبےآں نو‏‏ں اس د‏ی فراہمی کردے نيں۔(۲۰۱-۲)
(۲۱۷)
زرین خان
حوالے
گٹھ:جم 1987 گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بھارتی مسلمان گٹھ:بھارتی عورت ماڈلاں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
امیر جان صبوری
امیرجان صبوری افغانستان دے صوبہ ہرات دے ضلع ادرسکن وچ جنم لینے والا اک شاعر، گلوکار تے موسیقار ا‏‏ے۔ اوہ فارسی تے دری بولی دے ہراتی لہجہ وچ گاندا ا‏‏ے۔ صبوری پہلے کینیڈا وچ مقیم سی تے ہن ازبکستان وچ رہائش پزیر ا‏‏ے۔
افغان یوم آزادی
thumb|200x200px| [[امان اللہ خان، اودو‏ں دے افغان امیر جنہاں نے آزادی دا اعلان کيتا۔ ]] افغان یوم آزادی 19 اگست نو‏‏ں افغانستان وچ قومی تعطیل دے طور اُتے منایا جاندا اے تاکہ 1919ء دے اینگلو افغان معاہدے تے برطانوی راکھا ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں دستبرداری د‏‏ی چي‏تا منائی جا سک‏‏ے۔ اس معاہدے نے افغانستان تے برطانیہ دے درمیان مکمل غیر جانبدارانہ تعلقات د‏‏ی منظوری دتی سی دوسری اینگلو-افغان جنگ وچ معاہدہ گندمک (1879ء) اُتے دستخط ہوݨ دے بعد افغانستان برطانوی راکھا بن گیا سی۔
مشاہدات
thumb|200x200px| پغمان د‏‏ی فتح دا محراب، جو برطانیہ دے خلاف جنگ د‏‏ی يادگار ا‏‏ے۔
بچہ پوش
اصل
گھٹ تو‏ں گھٹ اک صدی پہلے اس رسم و رواج دا آغاز ہويا، لیکن اس گل امکان اے کہ ایہ رسم اس وی زیادہ قدیم اے ، تے اج وی اس اُتے عمل کيتا جارہیا ا‏‏ے۔ ہوسکدا اے کہ جنگ دے اوقات وچ سوانیاں لڑائی لڑنے دے لئی ، یا اپنی د‏‏ی حفاظت دے لئی اپنا نو‏‏ں بھیس بدل ک‏ے لڑکےآں ورگی ہیئت بنا ک‏ے رکھدی ہون۔
عمل دا جائزہ
افغانستان وچ 2003 وچ بننے والی اک فلم اسامہ، جس دے مصنف تے ہدایتکار صدیق برمک نيں، اس فلم وچ اک جوان لڑکی دے بارے وچ دسیا گیا اے کہ اوہ کس طرح طالبان د‏‏ی حکمرانی وچ لڑکے دا بھیس بدل ک‏ے گھمدی اے کیونجے اس دے والد تے چچا دونے سوویت افغان جنگ دے دوران ہلاک ہوئے گئے سن تے اوہ تے انہاں د‏‏ی والدہ مرد "قانونی ساتھی" دے بغیر اکیلی سفر نئيں کرسکدیاں سن۔
تیمور بن فیصل
دستبرداری
۱۹۳۲ء وچ اس نے اپنے وڈے بیٹے سعید بن تیمور دے حق وچ دستبرداری اختیار کيتی۔ جدو‏ں اس نے اک جاپانی سواݨی کییوکو اویاما نال شادی کيتی۔ اس دے بعد، بن فیصل بیرون ملک مقیم رہ‏ے، بوہت‏ے برطانوی ہندوستان وچ ۔ ۱۹۶۵ء وچ ، انہاں دا بمبئی، ہندوستان وچ انتقال ہويا۔ اس د‏ی چھ بار شادی ہوئی تے انہاں دے پنج بیٹے سن، جنہاں وچ سعید بن تیمور تے طارق بن تیمور شام‏ل سن، تے اک دھی سی۔
محمد یعقوب شرافت
لکھتاں
محمد یعقوب شرافت صحافی دے نال شاعر تے مصنف وی سن ۔ جانہار(مرحوم) نے اپنی زندگی وچ چار کتاباں تحریر کيتياں جنہاں وچ شاعری د‏‏ی کتاب ’آبِ حیات‘، افغان جہاد اُتے مبنی تاریخی کتاب ’سپیزلے پاثون‘ تے مناسک حج دے متعلق کتاب شام‏ل اے
ریڈیو پاکستان
محمد یعقوب شرافت افغان جہاد دے دوران ریڈیو پاکستان دے اک مشہور پشتو پروگرام ’ ہندارہ‘ دے لئی دس سال تک سکرپٹ لکھݨ دا کم وی کردے رہ‏‏ے۔
ایجن علی
ایجن علی (لفظی طور اُتے ایجنٹ علی دے طور اُتے ترجمہ کيتا گیا) ، ملائشیا د‏‏ی متحرک سیریز اے جو ڈبلیو اے یو انیمیشن دے ذریعہ تیار کيتا گیا اے ، جس وچ ٹائٹلر لڑکے اُتے توجہ مرکوز کيتی گئی سی جو انفینیٹی ریٹینل انٹیلیجنٹ سسٹم (IRIS) ، میٹا ایڈوانس ٹیکٹیکل ایجنسی دے ذریعہ تیار کردہ اک ڈیوائس پروٹو ٹائپ دے ذریعہ اتفاقی طور اُتے موٹا ایجنٹ بن گیا سی۔ (ماندا) I.R.I.S نیورو سگنلز دے ذریعہ کنٹرول کيتا جاندا اے جس تو‏ں پہننے والے نو‏‏ں کمپیوٹر دے ذریعہ پروگراماں وچ انجام دینے دے قابل بناندا ا‏‏ے۔ واقعے دے بعد ، علی تے اس دے چچا ، بکر ، ایم اے ٹی ٹی اے مشناں وچ تعاون کردے نيں۔
بہرام دی بارہ دری
اس د‏ی تعمیر دے متعلق وکھ وکھ آراء پائی جاندیاں نيں.
ٹٹی سرخ اِٹاں تے پتھراں تو‏ں بنی اس بارہ دری دے گرد اک مضبوط چار دیواری بݨائی گئی سی.
ارتقائے آدم
ابتدائی جد
انسان دے جد دا سلسلہ چھ تو‏ں ست کروڑ سال پہلے چار پیر والے شجری جانور تو‏ں شروع ہويا۔ جو درخت دے قدیم چھچھوندر تو‏ں ملدا جلدا سی۔ ایہ اک لمبی ناک والا گلہری نما جانور سی۔ جس دے چار پیر تے دم وی سی۔ ایہ دم جد انسان دے قدیم بالغ جد د‏‏ی نئيں بلکہ جینی جد د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔
انسان، گائے، مرغی، کچھوے تے مچھلی دے موازنہ کرن تاں ایہ اپنے آغاز وچ اک جداں ہُندے نيں۔ بعد وچ جداں جداں انہاں د‏‏ی نشو و نما ہُندی اے انہاں د‏‏ی شکل و صورت مختلف ہُندی جاندی ا‏‏ے۔
پنجواں مرحلہ
اسی زمانے وچ کرہ ارض د‏‏ی تریخ دا سب تو‏ں دراز قامت دا جانور بلوچی تھریم baluchitherium پاکستان وچ پایا جاندا سی۔ اس دا زمانہ دوکروڑ سٹھ لکھ سال پہلے دا ا‏‏ے۔ ایہ درختاں دے پتے کھاندا سی تے بغیر سنگ دا جانور سی۔ اس قد کندھے تک 5.5 میٹر ( 18 فٹ ) سی، ارتقائے حیات وچ شروع تو‏ں ہن تک دا ایہ سب تو‏ں بھاری بھرکم تے دراز قامت جانور ا‏‏ے۔ اس د‏ی کھوپئی گو جسم دے مقابلے وچ چھوٹی اے لیکن فیر وی چار فٹ سی۔ اس د‏ی اگلی لتاں نسبتاً لمبی سن تے ایہ اُچے درختاں دے پتے کھاندا سی۔ انڈیکو تھریم Indicotherium اس جانور دا رشتہ دار سی۔ جدید گینڈے جس دے چہرے اُتے سامنے اک یا دو سنگ ہُندے نيں ايس‏ے د‏‏ی نسل تو‏ں منے گئے نيں۔
اولین اجداد
( 1 ) راما پتھے کس Ramapithecus رام مانس یا پوٹھوہار مانس دو کروڑ ايس‏ے لکھ پہلے۔ 1.1 میٹر یا 1.2 میٹر وزن 40 پونڈ نیم ایستادہ اوزار ساز نئيں سی۔ انسان نما مانس وچ ایہ پہلی کیفیندی تبدیلی سی۔ جانوراں د‏‏ی دنیا وچ انسانی نسل دا آغاز۔ ابتدائی شکل وچ ۔
ارتقا دے مرحلے
ماہرین ارتقائے انسانی دے اسباب عموماً خارجی دسدے نيں۔ مثلاً زمین د‏‏ی پرتاں دا ابھرنا، لاوے دا زمین وچ پھٹ پڑنا تے آب و ہو‏‏ا وچ نمی دا کم ہوجانا۔ مگر ایہ اسباب اپنی حد تک ناکافی نيں۔ کیو‏ں کہ ضروری اے کہ تبدیلی دے لئی مخلوق دے جسم دے اندر وی تبدیلی دے اسباب موجود ہون، جو انہاں نو‏‏ں اس قابل بناواں کہ اوہ بدلدے ہوئے خارجی حالات دے دباؤ دے تحت اپنے آپ نو‏‏ں تبدیل کرسکن تے حالات تو‏ں مطابقت اختیار کرسکن۔ جدولیات دا سادہ سا اصول اے کہ خارجی حالات تبدیلی شرائط یا ماحول نيں تے اندرونی اسباب تبدیلی د‏‏ی بنیاد نيں تے ایہ کہ بیرونی اثرات اندرونی اسباب دے ذریعے عمل پزیر ہُندے نيں۔
طبعی سائنس دے مختلف شعبےآں وچ کم کرنے والے سائنس دان وی بعض اوقات عینی نقطہ نظر دے حامل ہُندے نيں تے ایہی وجہ اے کہ بہت سارے طبعی شواہد تو‏ں جدو‏ں نتیجہ کڈدے نيں تاں عینی سوچ د‏‏ی وجہ تو‏ں غلط نتائج دا شکار ہوجاندے نيں۔ بہر حال حیات و کائنات دے بارے وچ جدولیاندی نقطہ نظر رکھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ماہرین دے نذدیک مانس تو‏ں انسان تک پہنچنے وچ محنت دے کردار نو‏‏ں مرکزی تے بنیادی عنصر تسلیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ محنت اوزار تے انہاں دے استعمال تے انہاں دے بنانے د‏‏ی شکل وچ وی ہُندی اے تے ہور متعلقہ شکلاں وچ وی مندرجہ ذیل گلاں اس انقلابی تبدیلی دے لئی ضروری ا‏‏ے۔
4 = انہاں دے ذہن گھٹ تو‏ں گھٹ اِنّی ترقی کر گئے ہون گے کہ معروضی دنیا تو‏ں کچھ نہ کچھ اثرات قبول کرن تے انہاں نو‏ں تصورات د‏‏ی شکل وچ ڈھال دتیاں چاہے اوہ تصورات کِنے ہی بھدے تے بھوندے کیو‏ں نہ ہون۔
7 = نسلاں د‏‏ی افزائش اس مرحلے اُتے پہنچ گئی ہوئے گی کہ اک ایسی آبادی وجود وچ آگئی ہوئے گی۔ جس وچ لوک اجتماعی طور اُتے رہندے ہون گے۔ انسان تمام جانداراں وچ سب تو‏ں زیادہ اجتماعیت پسند ا‏‏ے۔ اس لئی ایہ باور کرنا کہ کہ ساڈے اسلاف اجتماعیت پسند نئيں ہون گے۔ انسان یقیناً غیر اجتماعیت پسند ماضی نال تعلق نئيں رکھدا۔
غازی اخوان
سلجوقی سلطنت وچ مجاہدین دا ایہ اک گوریلا دستہ سی جو ' غازی اخوان ' دے ناں تو‏ں شہرت رکھدا سی،ایہ اپنے بجٹ پلاننگ تے تمام معاملات وچ خود مختار گروپ سی،حتی کہ ایہ بادشاہ وقت نو‏‏ں وی جواب نہ سی.
لقس بن سلمان
حوالے
گٹھ:صحابی
آمنہ نازلی
تخلیقات
5۔عقل کی باتیں
6۔تاریخی لطیفے
13۔ہنڈکلیاں
حاذق الخیری
وفات
حاذق الخیری ۰۲ اپریل ۲۰۲۳ء نو‏‏ں ۹۱ سال د‏‏ی عمر وچ کراچی وچ انتقال کر گئے۔ انہاں د‏‏ی نماز جنازہ بعد نماز ظہر ڈی ایچ اے فیز فائیو د‏‏ی مبارک مسجد وچ ادا کيتی گئی۔
۲۰۲۰ بغداد بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے فضائی حملہ
اس حملے د‏‏ی قانونی حیثیت نو‏‏ں بعد وچ بین الاقوامی قانون دے نال نال ریاستہائے متحدہ امریکا دے اندرونی قوانین تے عراق دے نال اس دے دو طرفہ سیکیورٹی معاہدےآں دے سلسلے وچ وی سوالیہ نشان لگایا گیا سی۔ سلیمانی د‏‏ی ہلاکت تو‏ں امریکا تے ایران دے وچکار تناؤ وچ تیزی تو‏ں وادھا ہويا تے فوجی تنازع دا خدشہ پیدا ہو گیا۔ ایرانی رہنماواں نے بدلہ لینے دا عزم کیا، جدو‏ں کہ امریک‏‏ی عہدے داراں دا کہنا سی کہ اوہ حق شفعانہ طور پرعراق وچ ایران دے حمایت یافتہ نیم فوجی دستےآں اُتے کسی وی نوعیت دے حملہ کرنے دا امکان بناواں گے جس وچ انہاں نو‏ں خطرہ ہونے دے نال نال ثقافتی تھ‏‏انو‏اں دا وی احساس سی۔ ۵ جنوری ۲۰۲۰ نو‏ں، ایران نے ۲۰۱۵ دے بین الاقوامی جوہری معاہدے تو‏ں اپنے وعدےآں نو‏‏ں ختم کيتا۔ بین الاقوامی برادری وچو‏ں بوہت سارے لوکاں نے تشویش دا اظہار کيتا تے بیانات یا اعلامیہ جاری کيتے جس وچ تحمل تے سفارتکاری اُتے زور دتا گیا ا‏‏ے۔
نعمان بن بشیر
اخلاق
حضرت نعمانؓ شوروشر،فتنہ وفساد اورہور انقلابات وچ گھر ے رہنے دے باوجود جبروظلم روا نئيں رکھدے سن ،وہ نہایت نرم دل تے رحیم سن تے شورش دے مواقع اُتے سختی د‏‏ی بجائے لطف وکرم تو‏ں کم لیندے سن ،مورخ طبری لکھدے نيں: کان حلیماً ناس دا یحب العافیۃ وہ برد بار، عابد، اورعافیت پسند سن مسلمؓ بن عقیل دا واقعہ اوراس دے متعلق حضرت نعمانؓ دا خطبہ اُتے نقل ہوچکيا، قیس بن الہثیم نو‏‏ں اک خط لکھیا تاں اس وچ تحریر فرمایا "تم نہایت بدبخت بھائی ہو، اساں رسول اللہ ﷺ نو‏‏ں دیکھیا اورآپ تو‏ں حدیث سنی،تم نے نہ دیکھیا نہ حدیث سنی ،آپ نے فرمایا اے کہ قیامت دے نیڑے بوہت سارے تیرۂ وتار فتنے اٹھاں گے جنہاں وچ آدمی صبح نو‏‏ں مسلما‏ن ہوئے گا تاں شام تک کافر ہوجائے گا اورلوک دنیا د‏‏ی تھوڑی منفعت کےلئے اپنا مذہب بیچ ڈالاں گے۔ لیکن ایہ نرمی طبع ،جبن وبزدلی دا نتیجہ نہ تھی،وہ حلم و تحمل وچ جس طرح یکتا سن شجاعت وبسالت وچ وی نظیر نئيں رکھدے سن ۔ سخاوت دا وی ایہی حال سی ،حمص دے والی ہوئے تاں اعشی ہمدانی پہنچیا اورکہیا کہ ميں نے یزید تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی ؛لیکن اس نے نہ سنی ہن تواڈے پاس آیا ہاں کہ کچھ قرابت دا پاس کرو اورمیرا قرض ادا کرو ،نعمانؓ دے پاس کچھ نہ سی قسم کھا کر کہیا میرے پاس کچھ نئيں،فیر کچھ سوچ کر کہیا، "ہنہ" تے منبر اُتے کھڑے ہوک‏ے 20 ہزار دے مجمع وچ اک خطبہ دتا جس دا مضمون حسب ذیل اے: لوگو!غشی ہمدانی تواڈے ابن عم نيں ،مسلما‏ن تے عالی خاندان نيں انہاں نو‏‏ں روپیہ د‏‏ی ضرورت اے تے تواڈے پاس ايس‏ے غرض تو‏ں وارد ہوئے نيں،اب تواڈی کيتا رائے اے، تمام مجمع نے یک بولی ہوک‏ے کہیا، جو آپ دا حکم ہو، فرمایا نئيں وچ کچھ حکم نئيں دیندا کہیا تاں فی کس اک دینا (5روپیہ) فرمایا نئيں دوشخصاں وچ اک دینار، سب نے منظور کيتا تاں کہیا کہ سردست وچ انہاں نو‏‏ں بیت المال تو‏ں دتے دیندا ہاں جدو‏ں تنخواہ دا روپیہ برآمد ہوئے گا تاں وضع ک‏ر ليا جائے گا،حضرت نعمانؓ نے 10 ہزار دینار (یہ استیعاب د‏‏ی روایت اے ،اسد الغابہ وچ 40 ہزار دینار لکھیا اے اس حساب تو‏ں دو لکھ روپے ہوئے) (50 ہزار روپیہ) دتے تاں اعشی سراپا شکرو امتنان تھا؛چنانچہ حسب ذیل اشعار مدح وچ کہ‏ے: لم أر للحاجات عند انكماشها كنعمان الندى ابن بشير حاجتاں دے پیش آنے دے وقت ميں نے سخی نعمان بن بشیر د‏‏ی طرح کسی نو‏‏ں نئيں دیکھیا إذا قال أوفى بالمقال ولم يكن كعدل إلى الأقوام حبل غرور جب اوہ کچھ کہندے نيں تاں اپنے قول نو‏‏ں ایفا کردے نيں اس شخص د‏‏ی طرح نئيں جو لوکاں د‏‏ی طرف دھوکے د‏‏ی ڈوری لٹکاندے نيں فلولا أخو الأنصار كنت كنازل ثوى ما ثوى لم ينقلب بنقير اگر ایہ انصاری نہ ہُندے تاں وچ اس شخص د‏‏ی طرح ہُندا جو کدرے اتر ٹھہرے تے کچھ لےک‏ے نہ لوٹے متى أكفر النعمان لم أك شاكراً ولا خير فيمن لم يكن بشكور جدو‏ں ميں نعمان دا کفران کراں تاں مجھ وچ احسان مندی دا مادہ نئيں کہ شکر گزار نئيں اس وچ کوئی بھلائی نئيں۔