cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
صوبہ اراگاتستن
تھاں
اس صوبے دا کل تھاں 2،753 مربع کلومیٹر ہیگا آ۔
ژانگ ییمو
زانگ ییمو (جم 2 اپریل 1950) اک چینی فلم ڈریکٹر، پروڈیؤسر، لکھاری اتے اداکار اتے سابقہ سنیماٹوگرافر اے۔ اوہ چینی فلمی نرماتاواں دی پنجویں پیڑھی دا حصہ اے، اتے اسنے 1987 وچ ریڈّ سورگھم نال ڈریکٹر دے طور تے شروعات کیتی سی
لوئس ماؤنٹ بیٹن
لوئس ماؤنٹ بیٹن المعروف لارڈ ماؤنٹ بیٹن برطانوی سیاست دان،برطانوی بحری فوج دا افسر اورمتحدہ ہندوستان دا آخری جدو‏ں کہ آزاد بھارت دا پہلا گورنر جنرل
ہندوستان دا آخری وائسرائے بننے تو‏ں پہلے موصوف د‏‏ی وجہ شہرت ایہ سی کہ دوسری عالمگیر جنگ دے آخری لمحات وچ انہاں نو‏ں برطانوی بحریہ د‏‏ی جنوب مشرقی ایشیا د‏‏ی کمان دا سپریم الائیڈ کمانڈر بنا دتا گیا۔
انوشے اشرف
انوشے اشرف (جنم : بنکاککراچی 14 اپریل 1983) اک پاکستانی ویجے تے اداکارہ ہے۔ ایہ پہلی وار ایم ٹیوی پاکستان وچ ویجے وجوں پیش ہوئی سی۔ ایہ پی ٹیوی دے وی اک سیریل وچ وی نظر آئی ہے جو سارا کاظمی ولوں ڈریکٹ سی۔ 13 قسطاں والے اس سیریل وچ اسنے  مرینہ خان دی پکی سہیلی دا کردار نبھائا سی۔ ایہ ہن کی اشتہاراں لی جویں پونڈس، وارد ٹیلیکام، لوریل، چنیر اتے ایم ٹیوی  لی کم کردی ہے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:جم 1983 گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:لاہور دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پاکستانی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:پاکستانی لوکگٹھ:پاکستانی شخصیتاں
لوئس ماؤنٹ بیٹن
اسی دوران یورپ دوسری عالمگیر جنگِ دے شعلاں وچ گھر گیا تے ماؤنٹ بیٹن بحریہ دے افسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ترقی د‏‏ی سیڑھیاں چڑھدے گئے، جنہاں دا اختتام 15 اگست نو‏‏ں جاپان دے ہتھیان سُٹن تو‏ں ہويا۔
ہیکٹر دی چنج والی وہیل
ہیکٹر دی چنج والی وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
کنوج
کنوج بھارت دے صوبا اتر پردیش دا اک شہر اے ۔
قبول یہودیت
حوالے
گٹھ:تبدیلی مذہب گٹھ:یہودی عدالتاں تے شہری قانون
بند نکاسی طاس
حوالے
گٹھ: بند نکاسی طاس گٹھ:نکاسی طاس گٹھ: جھیلاں
ابن حجر عسقلانی
قاضی مصر
آپ دا زمانہ برجی مملوک سلاطین دا زمانہ سی۔ علامہ ابن حجر العسقلانی نو‏ں کئی بار سلاطین مصر دی جانب تو‏ں قاضی مصر دے عہدہ اُتے فائز کیتا گیا۔
ٹرو دی چنج والی وہیل
ٹرو دی چنج والی وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
بخش مرکزی شهرستان زابل
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
احمد شاہ ابدالی دا ہندستان اُتے چھیواں حملہ
احمدشاہ ابدالی دا چھیواں حملہ اتے وڈا گھلوگھارا
جتھے کتے سکھاں دی حالت کمزور وکھائی دندی، سردار جسا سنگھ اوہناں دی مدد لئی اپنا خاص دسدا لے کے ترنت پہنچ جاندے۔ اس پرکار سردار چڑھت سنگھ اتے سردار شام سنگھ نرائن سنگھ نے وی اپنی بہادری دے چمتکار وکھائی۔ احمدشاہ ابدالی دا ہدف سکھاں دے پرواراں نوں ختم کرن دا سی۔ ات: اسنے سید ولی خان نوں خاص فوجی ٹکڑی دتی اتے اسنوں سکھ فوجیاں دے گھیرے نوں توڑ کے پرواراں نوں کچل دین دا حکم دتا، پر ایہہ اس کم وچ سفلتا حاصل نہیں کر سکیا اتے بہت سارے فوجی مروا کے پرط آیا۔
اوہ سمرپت ہوکے لڑ رہے سن، جسدے نال ویری اوہناں دے اگے رکّ نہیں سکدا سی۔ ات: زین خان نے ابدالی نوں جواب بھیج دتا کہ اجیہا کرنا ممکن ہی نہیں کیونکہ سکھ ساہمنے آؤن والے نوں زندہ ہی نہیں چھوڑدے۔ بھلے ہی سکھاں دے ساہمنے آکے ویری فوج انھاننوں روکن وچ ناکام رہی، پھر وی احمدشاہ ابدالی سکھ جنگجوآں دی اس دیوار نوں اخیر وچ توڑن وچ کامیاب ہو گیا جو انھاننے اپنے پرواراں نوں سرکھات رکھن لئی بنائی ہوئی سی۔
ات: احمدشاہ نے لڑائی روک دتی کیونکہ ہن رات ہون لگی سی اتے اسنے اپنے زخمیاں اتے لاشاں نوں سمبھالنا سی۔ اس لڑائی وچ سکھاں نے وی زوردار تلواراں چلائیاں اتے شترواں دے بہت سارے فوجی مار دتے پر انھاننوں آس نہیں سی کہ انی جلدی بناں پڑاؤ کیتے احمدشاہ اوہناں تک پہنچ جاویگا۔ اندازا کیتا جاندا اے کہ اس لڑائی وچ لگبھگ ویہہ ولوں پنجی ہزار سکھ فوجی اتے استریاں اتے بچے، بوڑے مارے گئے، اسلئی سکھ اتہاس وچ اس دکھانت گھٹنا نوں دوجا گھلوگھارا (مہاوناش) دے نام ولوں یاد کیتا جاندا اے۔
امرتسر دی سکھ افغان لڑائی وچ ابدالی دی بھاری ہار
سن 1762 عیسوی دے ستمبر مہینے وچ دل خالصے دے جتھیداراں نے وچار کیتا کہ ہن بہتر سماں اے، ابدالی ولوں دربار صاحب دی بے عزتی دا بدلہ لیا جاوے۔ انھاننے سارے پنتھ لئی اعلان کروا دتی کہ اس دیوالی پرو اتے امرتسر سربت خالصہ سمیلن ہووےگا۔ ات: سارے ‘نانک نام لیوا’ سکھ دھرم اتے یعقین کرن والے شری امرتسر نگر وچ ‘تیار بر تیار’ رن سامان ولوں سسجت ہوکے پہنچن۔
سارا سکھ جگت اس موقعے اتے شری دربار صاحب دے دھوست بھون نوں ویکھکے ابدالی دیاں کرتوتاں دا استوں بدلہ لین لئی پرامرش کرن لئی شری امرتسر صاحب جی ابھر پیا۔ دوردراج دے سکھ تاں ہرِ مندر صاحب دے درشناں لئی بے چین سن۔ ات: انمانت: سٹھّ ہزار دے لگبھگ استراں–شستراں ولوں سسجت سکھ شری دربار صاحب دی بے عزتی دا بدلہ لین اتے اپنی قربانی دین لئی اکٹھے ہوئے۔ اس ویلے تک احمدشاہ ابدالی وی کلانور وچ پہنچ چکیا سی۔ اوہ ایہہ سنکے بہت حیرانی جنک ہویا کہ ‘وڈے گھلوگھارے’ دے باو جود وی سکھ انی جلدی کویں سمبھل گئے ہن۔
مہوبا
مہوبا ہندستان دے صوبے اتر پردیش دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:اتر پردیش دے شہر گٹھ:ہندستان دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
رابرٹ زیمکس
روبرٹ لی زمیکس (جم 14 مئی 1952) اک امریکی فلم ڈریکٹر، فلم پروڈیؤسر اتے سکرینلکھاری سی جسنوں ویژوئل افیکٹس دے اک وکھری طرحاں دے کاڈھکار دے طور تے منیا جاندا اے۔ ۔ اوہ 1980 دے دہاکے وچ چرچہ وچ آیا جدوں اسنے رومانسنگ دِ سٹون (1984) اتے سائنس-کلپنس کامیڈی بیک ٹو فیوچر فلم ٹرائلوجی فلماں دا ڈریکشن کیتا۔ استوں علاوہ لائیو-ایکشن/ اینیمیٹڈ کامیڈی ہو فریمڈ روجر ریبٹ (1988) لئی وی اسنوں بہت ساری تعریف ملی۔ 1990 دے دہاکے وچ اسنے ڈیتھّ بکمز ہر فلم دا ڈریکشن کیتا اتے اس پچھوں اسنے کئی ڈرامہ فلماں وی کیتیاں جنہاں وچ1994 دی فوریسٹ گمپ فلم وی شامل اے۔ جسدے لئی اسنے سبھ توں ودھیا فلم ڈریکٹر لئی اکیڈمی اوارڈ جتیا؛ استوں علاوہ اس فلم نوں وی سبھ توں ودھیا فلم لئی اکادمی اوارڈ ملیا۔ اسدے ولوں ڈاریکٹ کیتیاں فلماں بالغاں اتے پریواراں دوواں لئی کئی قسماں دیاں شرینیاں وچ آئیاں ہن۔
زمیکس دیاں فلماں نوں اسدے سپیشل اپھیکٹس دے پرجذبات لئی جانیا جاندا اے جس وچ اسنے کمپیوٹر گرافکس نوں لائیو-ایکشن پھٹیج دے نال استعمال کیتا۔ اس کم اسدیاں فلماں بیک ٹو دِ فیوچر 2 (1989) اتے فوریسٹ گمپ جہیاں فلماں شامل ہن۔ استوں علاوہ اسنے بہت ساریاں فلماں وچ پرفورمینس کیپچر دا استعمال کیتا جنہاں وچ دِ پولر ایکسپریس (2004)، مونسٹر ہاؤس (2006)، بیوولف (2007)، اے کرسمس کیرل (2009)، اتے ویلکم ٹو ماروین (2018) جہیاں فلماں شامل ہن۔ اسدے کم دی سراہنا ڈیوڈ تھومسن سمیت کئی آلوچکاں نے کیتی اے، جسنے لکھیا اے کہ "کسے ہور ہم عصر ڈریکٹر نے ودھیرے ناٹکی اتے برتانتکاری مقصد لئی خاص پرجذبات دی ورتوں نہیں کیتی۔"
زحل
زحل دا اک وڈا چھلا سسٹم اے جیدے وچ 9 جڑے ہوۓ چھلے نیں تے 3 چھوٹے انجڑے نیں جیڑے برف، وٹے تے ریت نال بنے ہوۓ نیں۔ زحل دے 62 چن ویکھے جا چکے نیں جیناں وچ 53 دا ناں رکھیا جا چکیا اے۔ ایناں وچ چھلیاں دے اندر آلے نکے چن شامل نئیں۔ ثائیٹان زحل دا سب توں وڈا تے سورجی پربندھ دا دوجا سب توں وڈا چن اے جیڑا عطارد پاندھی توں وی وڈا اے تے سورجی پربندھ دا کلا چن اے جیدے دوالے کافی ہوا اے۔
بدل
زحل دے بدل وی مشتری دے بدلاں ہار پورے پاندی ارد گرد چھلے دی مورت چ ہوندے نیں مگر زحل دے بدل کافی ہلکے نیں مشتری دے مقابلے تے۔ 1980 توں پہلاں زحل دے بدلاں نوں پہلی واری ٹھیک طور تے وایاجر 1 نے 1980 دی دہائی چ ویکھیا۔ اس توں مگروں زمین توں وی ایناں نوں ویکھیا جا سکدا اے جس دی وجہ چنگی ٹیلیسکوپاں نیں۔
پرانے ویلیاں چ ویکھاں
زحل نوں بوت پرانے ویلیاں توں جانیا جاندا اے۔ پرانے ویلیاں چ اے اوناں 5 پاندیاں چ ہوندا سی جیناں دا انساناں نوں پتہ سی ایدے بارے چ بوت کہانیاں ہوندیاں سن۔ رومی یونانیاں ہار زحل نوں دیوتا کیندے سن تے ایدا انگریزی ناں Saturn وی رومیاں دے کھیتی باڑی دے دیوتا Saturnus دے اتے رکھیا گیا۔ ھندومت چ زحل 9 خلائی گراہاں چوں اک اے تے ایدا ناں شانی اے۔ ابرانی بولی چ اینوں شباتھی کیندے نیں تے ترکی، اردو، عربی تے پنجابی بولی چ اینوں زحل کیندے نیں۔
ارزنجان
ارزنجان ترکی دا اک شہر اے تے صوبہ ارزنجان دا راجگھر وی اے ۔
بوتھروپس برازیلی
بوتھروپس برازیلی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
الاصابہ فی تمييز الصحابہ
عربی الإصابة في تمييز الصحابة صحابہ کرام دے احوال اُتے ابن حجر عسقلانی دی مشہور کتاب اے۔
اشاعت تے طباعت
ایہ کتاب مصر وچ وی طبع ہوئی۔
شکسگام دریا
دریائے شکسگام (Shaksgam River) (، دریائے یارکند دا اک معاون دریا ا‏‏ے۔ اس دے ہور ناں دریائے کلیچن (Kelechin River) تے دریائے میوزتگھ (Muztagh River) نيں۔
نیپچون
دریافت
1821 وچ الیکسز بووارڈ نے نیپچون دے ہمسائے یورینس د‏‏ی مدار وچ گردش دے بارے جدول بنایا۔ بعد وچ کیتے گئے مطالعے تو‏ں پتہ چلا کہ اس وچ کئی خامیاں سن جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں بووارڈ نے انہاں خامیاں نو‏‏ں کسی دوسرے نامعلوم سیارے د‏‏ی کششِ ثقل تو‏ں منسلک کيتا جو یورینس دے مدار وچ خلل ڈال رہیا سی۔ 1843 وچ جان کوچ ایڈمز نے یورینس تو‏ں متعلق موجود ڈیٹا اُتے کم شروع کيتا تے 1845 تو‏ں 1846 وچ اس نويں سیارے دے بارے کئی نظریات پیش کیتے۔
اس دے علاوہ ايس‏ے وقت اربین لی ویریئر نے وی خود تو‏ں اس موضوع اُتے کم کيتا۔ جدو‏ں انہاں دونے دے نظریات پیش ہوئے کہ مطلوبہ نواں سیارہ کس جگہ تے کس وقت دکھادی دینا چاہیے تاں کیمبرج د‏‏ی رصدگاہ دے سربراہ جیمز چلیس نے اگست تے ستمبر دے دوران اس د‏ی تلاش د‏‏ی ناکا‏م کوششاں کيتياں۔
اندرونی ساخت
نیپچون دا مرکزہ لواے، نکل تے سیلیکٹ تو‏ں بنا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مرکزے دا اندرونی حصہ زمین تو‏ں تھوڑا زیادہ وزنی ا‏‏ے۔ اس جگہ دباؤ زمین د‏‏ی نسبت دسیاں لکھ گنیازیادہ اے تے درجہ حرارت شاید 5400 ڈگری کیلون۔
فضاء
نیپچون سورج تو‏ں بہت دور ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں سورج د‏‏ی حرارت د‏‏ی بجائے بالائے بنفشی تابکاری تو‏ں گرم رہندا ا‏‏ے۔ اس دا اک ذریعہ نیپچون دے مقناطیسی میدان دے نال آئناں دا ٹکراؤ ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ کششِ ثقل د‏‏ی لہراں وی ذمہ دار ہوئے سکدیاں نيں۔
طوفان
1989 وچ عظیم دھبہ جو اینٹی سائیکلونک طوفان اے جس دا رقبہ 13000 کلومیٹر طویل تے 6600 کلومیٹر چوڑا اے، ناسا دے وائجر دوم خلائی جہاز نے دریافت کيتا۔ ایہ دھبہ مشتری دے عظیم دھبے تو‏ں مماثل ا‏‏ے۔ پنج سال بعد 2 نومبر 1994 وچ ہبل خلائی دوربین نو‏‏ں ایہ دھبہ دکھادی نئيں دتا۔ اس د‏ی بجائے ايس‏ے طرح دا اک طوفان شمالی نصف کرے اُتے بنا دکھادی دتا۔
مدار تے گردش
thumb|نیپچون (سرخ کوس) سورج دے گرد اک مکمل چکر(درمیان) زمین دے ہر 164.79مدار پر. ہلکے نیلے رنگ د‏‏ی شے یورینس د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ نیپچون تے سورج دا اوسط درمیانی فاصلہ ساڈھے چار ارب کلومیٹر اے جو 30.1 فلکیا‏تی اکائیاں بندا ا‏‏ے۔ سورج دے گرد اک چکر 164.79 زمینی سالاں وچ مکمل کردا ا‏‏ے۔ 1846 وچ اپنی دریافت دے بعد 12 جولائ‏ی 2011 نو‏‏ں نیپچون نے سورج دے گرد پہلا چکر پورا کيتا ا‏‏ے۔
سورج دے گرد نیپچون دا مدار بیضوی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سورج تو‏ں نزدیک ترین تے بعید ترین فاصلےآں وچ تقریباً 101 ملین یعنی 10 کروڑ دس لکھ کلومیٹر دا فرق ا‏‏ے۔
مدار
سورجی پربندھ چ نیپچون توں اگے کوئیپر پٹی آندی اے۔ کوئیپر پٹی نکے برفیلے وٹیاں دی بنی ہوئی اے۔ ایہ نکے پاندھی پٹی آر اے مگر اس توں بوت وڈی اے۔ جس طرف مشتری نکے پاندھی پٹی نوں اپنی کچھ نال بدلدا ریندا اے، نیپچون دی کچھ کوئیپر پٹی نوں پھڑ کے رکھدا اے۔ سورجی پربندھ جدوں دا بنیا ایہ نیپچون دی کچھ کوئیپر پٹی نوں ہلاندی ریندی اے، اس نال ایدے چ خلا بن جاندے نیں۔
مدار اُتے ارتعاش
پر انہاں خلاواں وچ چند ایداں دے اجرامِ فلکی پائے جاندے نيں جو نظامِ شمسی دے آغاز د‏‏ی نشانی نيں۔ انہاں وچو‏ں کئی اجرامِ فلکی د‏‏ی گردش نیپچون د‏‏ی حرکت تو‏ں منسلک ہُندی ا‏‏ے۔ بعض اجسام جِنّی دیر وچ سورج دے گرد دو چکر لگاواں، نیپچون تن چکر پورا کر لیندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح اک ہور دو، تن تے چار، تن تے پنج، چار تے ست تے دو تے پنج دا تناسب وی عام ا‏‏ے۔ نیپچون دے تن چکراں اُتے دو چکر لگانے والے اجرامِ فلکی پلوٹینو کہلاندے نيں کیونجے پلوٹو انہاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اگرچہ پلوٹو باقاعدگی تو‏ں نیپچون دے مدار تو‏ں گذردا اے لیکن کدی اس تو‏ں ٹکرا نئيں سکدا۔
چاند
دریافت دے اعتبار تو‏ں نیپچون دا دوسرا چاند بے ڈھنگا نیریڈ اے جس دا مدار پورے نظامِ شمسی دے عجیب ترین مداراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں مدار اُتے حرکت کردے وقت اس دا نیپچون تو‏ں نیڑے ترین تے بعید ترین فاصلہ ست گنیافرق ہُندا ا‏‏ے۔ thumb|پروٹیوس ،نیپچون دا چاند جولائ‏ی تو‏ں ستمبر 1989 وائجر دوم نے نیپچون دے چھ ہور چاند دریافت کیتے۔ انہاں وچو‏ں پروٹیوس اِنّا وڈا اے کہ اپنی کششِ ثقل د‏‏ی وجہ تو‏ں گول ہوئے بغیر اپنا وجود برقرار رکھ سکدا ا‏‏ے۔ ایہ دوسرا سب تو‏ں زیادہ کمیت والا چاند ٹریٹن د‏‏ی کمیت دے محض چوتھائی فیصد دے برابر ا‏‏ے۔ 2002 تے 2003 وچ 5 ہور بے ڈھنگے چاند دریافت ہوئے سن جنہاں دا اعلان 2004 وچ کیہ گیا۔ چونکہ نیپچون سمندر دے دیوت‏ا دے ناں تو‏ں منسوب اے، اس لئی اس دے چاند سمندر دے ہور غیر اہ‏م دیوتااں تو‏ں منسوب نيں۔
مشاہدہ
زمین تو‏ں مشاہدے تو‏ں ہر 367 دن بعد نیپچون د‏‏ی حرکت د‏‏ی سمت الٹ ہُندی دکھادی دیندی ا‏‏ے۔
دعائے کمیل
مضامین
آپ علیہ سلام دعا نو‏‏ں جاری رکھدے ہوئے اللہ دے عالم‏گیر پیغام د‏‏ی طرف اشارہ کردے نيں تے بعض عبارات دے ضمن وچ اللہ نو‏‏ں ستار العیوب (خطاواں چھپانے والا) تے غفار الذنوب(گناہاں کابخشنے والا) دے طور اُتے متعارف کراندے نيں۔
دعا د‏‏ی اگلی شقاں وچ ،  امیر المؤمنین اللہ دے ستار العیوب ہونے، بلاواں دے ٹالنے، لغزشاں تو‏ں محفوظ رہنے د‏‏ی طرف اشارہ کردے نيں تے بیان فرماندے نيں کہ بندہ تعریف و تمجید دا استحقاق نئيں رکھدا۔ آپ علیہ سلام اشارہ کردے نيں کہ انسان کس قدر کمزور، ضعیف، ناقص تے بدحال اے، بلاواں تے آزمائشاں کس قدر بھاری نيں تے بندہ کس قدر مصیبتاں دا نشانہ، قصوروار، تے عاجز و بےبس اے، آپ انہاں ساری نارسائیاں، نقائص تے مصائب تو‏ں اللہ د‏‏ی بارگاہ وچ شکوہ کردے نيں تے اللہ دے فضل و کرم تو‏ں انہاں بلاواں نو‏‏ں ٹال دینے د‏‏ی درخواست کردے نيں تے اللہ د‏‏ی عزت نو‏‏ں وسیلہ قرار دے ک‏‏‏‏ے اپنی التجان تے درخواستاں اوہدی بارگاہ وچ پیش کردے نيں تے تسویلِ نفس تے تزئین شیطان د‏‏ی طرف اشارہ کردے نيں تے اللہ دے لطف و کرم د‏‏ی ازلیت د‏‏ی طرف اشارہ کردے ہوئے فرماندے نيں کہ خداوند متعال یکتا پرستاں تے بندگی کرنے والے انساناں نو‏‏ں جہنم وچ نئيں جلاندا۔
بعدازاں  امیر المؤمنین دنیا د‏‏ی آزمائشاں دا آخرت د‏‏یاں بلاواں تو‏ں موازنہ کراندے نيں تے عرض کردے نيں: "اے میرے مولا! جے میں تیرے عذاب اُتے صبر ک‏‏‏‏ر ہی لواں تو تیرے تو‏ں دوری تے تیرے فراق اُتے کیونکر صبر کراں گا؟۔تے پھر اللہ د‏‏ی رحمت اُتے بندہ مؤمن د‏‏ی امید د‏‏ی طرف اشارہ کردے نيں تے کہندے نيں: "کیہ مؤمن تے کافر برابر نيں۔" تے آخر وچ اللہ نو‏‏ں اوہدی صفات تو‏ں ندا کردے نيں تے خداوند متعال تو‏ں حاجتاں طلب کردے نيں۔
قرائت دا ثواب
سید بن طاؤس اپنی کتاب اقبال الاعمال وچ مصباح المتہجد وچ شیخ طوسی دا کلام نقل کرنے دے بعد اک دوسری روایت وچ نقل کردے نيں کہ کمیل بن زیاد نخعی کہندے نيں: "اک دن میں، مسجد بصرہ وچ ، اپنے مولا امام علی د‏‏ی خدمت وچ بیٹھا سی تے آپ علیہ سلام دے بعض دوسرے اصحاب وی حاضر سن ؛ امام علی(ع) تو‏ں پُچھیا گیا کہ اس ارشاد ربانی دا کیتا مطلب اے:
بخش سرباز
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان تے بلوچستان دیاں تحصیلاں
ابن عبد البر
ابن عبد البر القرطبی (پیدائش: 29 نومبر 978ء– وفات: 4 فروری 1071ء) حدیث تے فقہ دے امام تے مجتہد جنہاں نے اپنے عہد دے اکابر اساتذہ تو‏ں حدیث سنی تے احادیث دے حفظ و ضبط دے حوالے تو‏ں 'حافظِ مغرب' دے لقب تو‏ں مشہور ہوئے۔ طلبہ تے علما دور دراز علاقیاں تو‏ں سفر کر کے انہاں دی خدمت وچ حاضر ہو کے فیض حاصل کردے۔ مختلف شہراں دی سیر و سیاحت وی کیتی۔ لشبونہ ( لزبن ) وچ قاضی وی رہ‏ے۔ ادبی علوم تے بلاغت وچ کمال ہونے دے علاوہ مقدمات وچ بڑے صحیح فیصلے کردے۔ کئی علمی و ادبی کتاباں دے مصنف نيں۔
وفات
20 ربیع الثانی 463ھ بمطابق 25 جنوری 1071ء نو‏ں شاطبہ وچ وفات پائی۔
خلیفہ بن خیاط
ولادت
خلیفہ بن خیاط د‏‏ی ولادت غالبًا سنہ 160ھ یا 161ھ مطابق 777ء وچ ہوئی۔
عطیہ فیضی
زندگی
عطیا فیضی 1877 وچ قسطنطنیہ وچ پیدا ہوئیاں تے اوہ اک تائب جی خاندان نال تعلق رکھن والی اسماعیلی بوہرہ سن۔ عطیہ فیضی نے 1877 وچ ہندوستان دے اک عرب نژاد خاندان وچ اکھ کھولی۔ انہاں دے والد حسن آفندی نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ دے دربار تک رسائی حاصل سی۔ جنہاں دا کاروبار ہندوستان عراق تے استنبول تک پھیلا ہويا سی۔ اس دور دے اعلیٰ پائے دے تعلیمی ادارےآں تو‏ں تحصیل علم د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں انگریزی، عربی، فارسی، ترکی تے اردو زباناں اُتے دسترس حاصل سی۔ ویہويں صدی دے آغاز اُتے جدو‏ں ہندوستان وچ کُڑیاں د‏‏ی تعلیم خال خال سی انہاں نے حصول علم دے لئی برطانیہ دا سفر کيتا۔ خاندانی اثر و رسوخ تے ذہانت د‏‏ی بدولت عطیہ فیضی نے جلد ہی انگلستان د‏‏ی ہندوستانی کمیونٹی وچ اپنی جگہ بنا لی۔لندن وچ انہاں دے شب و روز نامور ہندوستانی شخصیتاں د‏‏ی معیت وچ گزردے سن ۔ ٹاٹا کمپنی دے بانی جمشید جی ٹاٹا، سروجنی نائیڈو دے علاوہ ہندوستانی ریاستاں دے راجاں مہاراجاں دے نال انہاں د‏‏ی صحبتاں رہنے لگی۔ گاندھی جی تو‏ں منفرد انداز تو‏ں آٹو گراف لینے دا واقعہ شاعر تے نثر نگار ماہرالقادری نے اپنی کتاب ’یاد رفتگاں‘ وچ بیان کيتا ا‏‏ے۔ اوہ لکھدے نيں کہ مہاتما گاندھی جدو‏ں پہلی گول میز کانفرنس وچ شرکت دے بعد بحری جہاز تو‏ں واپس آ رہے سن تاں عطیہ وی ايس‏ے جہاز اُتے سوار سی۔ انہاں نے بااصرار گاندھی جی د‏‏ی انگلی وچ پن چھبو کر انہاں دے خون دے نشان نو‏‏ں اپنی آٹو گراف بک اُتے ثبت کرکے انہاں دے دستخط کروا لئی۔ عطیہ فیضی لندن دے شب و روز دا احوال ’رہتل نسواں‘ نامی رسالے وچ لکھیا کردی سی۔ انہاں د‏‏یاں تحریراں اُتے مشتمل ڈائری ’زمانہ تحصیل‘ دے ناں تو‏ں چھپ کر آئی تاں اس نے ہندوستان دے اہل علم نو‏‏ں اپنی جانب متوجہ کر دتا۔ علامہ اقبال تو‏ں انہاں دے تعارف دا باعث وی ایہی ڈائری بنی
ناروال
ناروال اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
وارانسی
وارانسی (वाराणसी؛ ) جسنوں بنارس وی کہیا جاندا اے بھارت دی ریاست اتر پردیش دا اک تاریخی شہر اے۔ اس دا اک ہور معروف ناں کاشی وی اے۔ ایہ شہر دریائے گنگا دے کھبے کنارے اُتے آباد اے۔ اس دا اصل ناں وارانسی اے جو بگڑ کے بنارس ہوئے گیا۔ وارانسی نوں ہندوؤں دے نزدیک بہت متبرک شہر سمجھیا جاندا اے۔ ایتھے اک سو توں ودھ مندر نيں۔ ہر سال تقریباً دس لکھ یاتری ایتھے اشنان دے لئی آندے نيں۔ ہور شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر دی تعمیر کردہ مسجد اسلامی دور دی بہترین یادگار اے۔ بنارس ہندو یونیورسٹی جو 1916ء وچ قائم کيتی گئی سی بہت وڈی درس گاہ اے۔ اس وچ سنسکرت دی تعلیم دا خاص انتظام اے۔ ہندو مت دے علاوہ بدھ مت تے جین مت وچ وی اسنوں مقدس سمجھیا جاندا اے۔
وارانسی دی سبھیاچار تے دریائے گنگا دا آپس وچ انتہائی اہم مذہبی رشتہ اے۔ ایہ شہر صدیاں توں ہندوستان بالخصوص شمالی ہندوستان دا ثقافتی تے مذہبی مرکز رہیا۔ ہندوستانی کلاسیکی موسیقی دا بنارس گھرانا وارانسی توں ہی تعلق رکھدا اے۔ بھارت دے کئی فلسفی، شاعر، مصنف، وارانسی دے نيں، جنہاں وچ کبیر، رویداس، مالک رامانند، شوانند گوسوامی، منشی پریم چند، جيشكر پرساد، آچاریہ رام چندر شکلا، پنڈت روی شنکر، پنڈت ہری پرساد چورسیا تے استاد بسم اللہ خان کچھ اہم ناں نيں۔ ایتھے دے لوک بھوجپوری بولدے نيں جو ہندی دا ہی اک لہجہ اے۔ وارانسی نوں اکثر مندراں دا شہر، ہندوستان دا مذہبی راجگڑھ، بھگوان شیو دی نگری، ديپاں دا شہر، علم نگری وغیرہ جداں ناواں توں وی یاد کيتا جاندا اے۔ مشہور امریکی مصنف مارک ٹوین لکھدا اے "بنارس تریخ توں وی قدیم، روایات توں وی پرانا اے "۔
کاشی نریش تے رام نگر
thumb|[[کبیر]]
معیشت
بھارتی ریل دا ڈیزل انجن بنانے دی انجن فیکٹری وی وارانسی وچ واقع اے۔ بھارت ہیوی الیکٹریکلس لمیٹڈ (بھیل) اک وڈا بجلی دا سامان دا پلانٹ وی ایتھے موجود اے۔ وارانسی تے کانپور دا پہلا بھارتی کاروباری گھرانا نہال چند كشوری لال 1857ء وچ ملک دے چوتھے آکسیجن پلانٹ دی تنصیب توں شروع ہويا سی۔ thumb|سیاح خریداری کردے ہوئے وارانسی دی دوسری سب توں اہم صنعت وچ سیاحت اے۔ 3 ملین ملکی تے تقریباً 200٬000 غیر ملکی سیاح سالانہ ایتھے دا دورہ (2005 تے 2010 وچ ، بالترتیب) کردے نيں جنہاں وچ زیادہ تر دا مقصد مذہبی ہُندا اے۔ مقامی سیاح زیادہ تر بہار مغربی بنگال، مدھیہ پردیش تے اتر پردیش توں آندے نيں جدوں کہ غیر ملکی سیاحاں وچ سری لنکا تے جاپان سر لسٹ نيں۔
سبھیاچار
thumb|وارانسی وچ لکھاں ہندو سالانہ گنگا اشنان تے مندراں وچ پوجا دے لئی آندے نيں۔ وارانسی دا پرانا شہر گنگا تیرے شہر دا تقریباً چوتھائی حصہ اے جو بھیڑ بھاڑ والی تنگ گلیاں تے انہاں کنارے اُتے سجی ہوئی چھوٹی وڈی ہزا رہیا دکاناں تے سینکڑاں ہندو مندراں توں بھریا ہويا اے۔ سبھیاچار توں بھرپور پرانا شہر غیر ملکی سیاحاں دے لئی برساں توں مقبول توجہ بنیا ہویا اے۔ وارانسی دے اہم رہائشی علاقے (خاص طور درمیانہ تے اعلیٰ درمیانے طبقہ) گھاٹاں توں دور واقع نيں جو وسیع تے نسبتا کم آلودگی والے علاقے نيں۔
مہا شواراتری
مہا شواراتری (فروری) وچ اک جلوس مہا امرتیونجیا مندر توں کاشی وشوناتھ مندر جاندا اے۔
رام نگر دی رام لیلا
ایتھے دسہرا دا تہوار خوب رونق تے تماشاں توں بھریا ہُندا اے۔ اس موقع اُتے ریشمی تے زری دے بروکیڈ وغیرہ توں سجی کاشی نریش دی ہاتھی اُتے سواری نکلدی اے تے اس دے پِچھے طویل جلوس ہُندا اے۔ تے فیر نریش اک ماہ طویل چلنے والے رام نگر وارانسی دی رام لیلا دا افتتاح کردے نيں۔ آخری دن اس وچ بھگوان رام راون دا خاتمہ کر کے جنگ ختم کردے نيں تے ایودھیا لوٹتے نيں۔  مہاراجا ادت نارائن سنگھ نے رام نگر وچ اس رام لیلا دا آغاز انیہويں صدی دے وسط توں کيتا سی۔
بھرت ملاپ
بھرت ملاپ رام 14 سالہ جلاوطنی دے بعد واپسی اُتے چھوٹے بھائی بھرت توں ملاپ دی خوشی وچ جشن دے طور اُتے منایا جاندا اے۔ ایہ اکتوبر نومبر وچ وجیا دشمی دے بعد اک دن بعد منایا جاندا اے۔ کاشی نریش اس تہوار وچ شاہی لباس وچ شریک ہُندے نيں۔ تہوار عقیدت منداں دی اک وڈی تعداد نوں اپنی طرف متوجہ کردا اے۔
منشی گھاٹ
thumb|منشی گھاٹ، وارانسی
کاشی وشوناتھ مندر
کاشی وشوناتھ مندر جسنوں کئی بار سنہری مندر وی کہیا جاندا اے، موجودہ طور اُتے 1780ء وچ اندور دی مہارانی اہلیا بائی ہولکر نے بنوایا سی۔ ایہ مندر دریائے گنگا دے دشاشومیدھ گھاٹ دے نیڑے واقع اے۔ 1839ء پنجاب دے حکمران مہاراجا رنجیت سنگھ نے اس مندر دے دونے برجاں نوں سنہرا کرنے دے لئی سونا عطایہ کیہ سی۔ 28 جنوری، 1983ء نوں مندر دی انتظامیہ اتر پردیش حکومت نے لے لی تے اس وقت دے کاشی نریش ڈویے بھوندی نارائن سنگھ دی صدارت وچ اسنوں اک ٹرسٹ دے حوالے کے دتا۔
سڑک
وارانسی بھارت دے اہم وڈے شہراں جداں نويں دہلی، ممبئی، کولکاتہ، چینائی، پونہ، احمد آباد، اندور، بھوپال، گوالیار، جبل پور، اوجین تے جے پور وغیرہ توں بذریعہ سڑک تے ریل توں منسلک اے۔ ایہ دہلی توں 786 کلومیٹر دے فاصلے اُتے اے۔ قدیم دور ہی توں ایہ شہر ٹیکسلا، غازی پور، پاٹلی پتر، ویشالی، ایودھیا، گورکھپور تے آگرہ وغیرہ توں منسلک رہیا اے۔
بخش میان‌کنگی
ایہہ ایران دے صوبہ سیستان اتے بلوچستان دے ضلعے  شہرستان زابل دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
صوبہ کیسری
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ کیسری ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز کیسری شہر اے ۔
نسیم حجازی
عملی زندگی دا آغاز
نسیم حجازی نے اپنی عملی زندگی دا آغاز صحافت دے شعبے توں کیتا تے ہفت روزہ تنظیم کوئٹہ،روزنامہ حیات کراچی، روزنامہ زمانہ کراچی، روزنامہ تعمیر راولپنڈی تے روزنامہ کوہستان راولپنڈی توں وابستہ رہے۔ انہاں نے بلوچستان تے شمالی سندھ وچ تحریک پاکستان نوں مقبول عام بنانے وچ تحریری جہاد کیتا تے بلوچستان نوں پاکستان دا حصہ بنانے وچ فعال کردار ادا کیتا۔
ویریئر ایلون
ویریئیر ایلون (29 اگست 1902–22 فروری 1964) اک بریٹیش جمپل مانو سائنسدان، نسلی سائنسدان اتے قبائلی کارکن سی، جسنے اک عیسائی مشنری وجوں بھارت وچ اپنے کیریئر دی شروعات کیتی سی۔ اس نے موہنداس گاندھی اتے بھارتی قومی کاگرس دے نال کم کرن لئی پہلاں پادری-منڈلی نوں چھڈّ دتا اتے پھر 1935 وچ دھرم تبدیل کرکے ہندو بن گیا۔ اتے اس نے محسوس کیتا کہ قوم پرست، قبائلیاں دی تبدیلی اتے ایکیکرن دی اک بوہت زیادہ تیز عمل چاہندے سی، اس گلوں اوہ اوہناں نالوں وکھرا ہو گیا۔ ویریئر ایلون مدھ بھارت وچ اڑیسہ اتے مدھ پردیش دے بییگا اتے گونڈاں دے نال اپنے مڈھلے کم لئی سبھ توں ودھ جانیا جاندا اے، اتے اتے اسنے اوہناں کمیونٹیاں وچوں اک دی میمبر نال ویاہ کروا لیا جنہاں دا اسنے مطالعہ کیتا سی۔ بعد وچ اسنے کئی اتر-پوربی بھارتی راجاں خاص کرکے نورتھ-ایسٹتھ پھرنٹیئر ایجنسی (نیفا) دے آدواسیاں تے وی کم کیتا اتے میگھالیا دی پہاڑی راجگڑھ شلانگ وچ سیٹل ہو گیا۔
حوالے
گٹھ:بھارتی لوکدھارا شاشتری گٹھ:انگریزی وچ ساہت اکادمی انعام وجیتا گٹھ:بھارتی مرد ناول کار گٹھ:برطانوی نفسیاتدان گٹھ:موت 1964 گٹھ:جم 1902
ایران اُتے اینگلو سوویت حملہ
پس منظر
1925 وچ ، کئی سالاں د‏‏ی خانہ جنگی ، ہنگامہ آرائی تے غیر ملکی مداخلت دے بعد ، فارس رضا خان د‏‏ی حکومت وچ متحد ہوگیا ، جس نے ايس‏ے سال خود نو‏‏ں رضا شاہ دا تاج پہنایا۔ (1935 وچ رضا شاہ نے غیر ملکی مندوبین تو‏ں کہیا کہ اوہ ملک دا تاریخی ناں "ایران" ، جو اپنے آبائی لوک استعمال کردے نيں ، باضابطہ خط و کتابت وچ استعمال کرن۔ ) رضا شاہ نے معاشی ، ثقافتی تے فوجی جدید کاری دے اک پرجوش پروگرام دا آغاز کیتا۔ ایران ، جو قاجار خاندان (اقتدار وچ 1789–1925) دے دور وچ اک منقسم تے وکھ تھلگ ملک سی ، نو‏‏ں صنعتی بنانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ رضا شاہ د‏‏ی حکومت نے بنیادی ڈھانچے د‏‏ی تعمیر ، شہراں تے آوا جائی دے نیٹ ورک نو‏‏ں توسیع دینے تے اسکولاں دا قیام عمل وچ لیایا۔ انہاں نے غیرجانبداری د‏‏ی پالیسی اُتے وی عمل کیتا ، لیکن جدیدیت دے اپنے وڈے منصوبےآں د‏‏ی مالی اعانت تے اعانت دے لئی ، انھاں مغربی حکومتاں د‏‏ی مدد تے مالی اعانت د‏‏ی ضرورت سی۔
انگریز شروع ہويا ایران اُتے ایہ الزام عائد کرنا کہ اوہ نازی ازم د‏‏ی حمایت کردے نيں تے جرمنی دے حامی ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ رضا شاہ نے دوسری جنگ عظیم دے ابتدائی مرحلے وچ غیر جانبداری دا اعلان کیتا سی ، لیکن ایران نے برطانوی حکومت دے لئی زیادہ اسٹریٹجک اہمیت اختیار کرلئی ، جس تو‏ں خدشہ اے کہ آبادان ریفائنری (برطانیہ د‏‏ی ملکیت والی اینگلو ایرانی آئل کمپنی دی ) جرمنی دے ہتھ وچ آجائے گی۔ 1940 وچ اٹھ لکھ ٹن تیل پیدا کرنے والی اس ریفائنری نے اتحادیاں د‏‏ی جنگی کوششاں وچ اہ‏م کردار ادا کیتا۔ برطانیہ تے ایران دے وچکار تعلقات 1931 تو‏ں ہی کشیدہ ہوگئے سن جدو‏ں شاہ نے ڈی آرکی مراعات منسوخ کردتیاں سن ، جس تو‏ں اینگلو ایرانی آئل کمپنی نو‏‏ں ایرانی تیل فروخت کرنے دا خصوصی حق ملیا سی ، جدو‏ں کہ ایران نو‏‏ں 10 فیصد (ممکنہ طور اُتے 16 فیصد) محصول ملیا سی یا منافع وچ تاں۔
کدو کس
ہور دکھو
گٹھ:برتݨ گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:ظروف گٹھ:اوزار گٹھ:سَند
ایران اُتے اینگلو سوویت حملہ
وسطی ایران اُتے برطانوی حملہ
انگریزاں نے گیلان غرب اُتے قبضہ کیتا تے ایرانی فوج اُتے حملہ کیتا جنہاں نے سرپول زہاب قصبے دا دفاع کیتا۔ زبردست فائر پاور تے ایرانی حوصلے پست ہُندے ہوئے ، انگریز نے اس شہر نو‏‏ں اپنے قبضہ وچ لے لیا ، تے باقی محافظاں نو‏‏ں بکھرے۔ پائی تک پاس ، تے کرمانشاہ تے بالآخر تہران جانے والی راہ کھلی سی۔ بکتر بند کالماں نے پاس تے اس دے آس پاس دے علاقےآں نو‏‏ں محفوظ بنانا شروع کیتا۔ برطانوی افواج کرمان شاہ شاہراہ دے نال شاہ آباد شہر د‏‏ی طرف ودھ گئياں۔ ایران د‏‏ی مزاحمت بوہت گھٹ سی لیکن کچھ درخت کٹ دتے گئے تے سڑک دے اک حصے نو‏‏ں متحرک وی کردتا گیا ، جس نے برطانوی فوج نو‏‏ں کئی گھنٹےآں تک موخر کردتا۔
واپسی
thumb| 1950 دے عہد دے ایرانی ڈاک ٹکٹ اُتے ایرانی جنگی جہاز پلنگ (چیندے) دا نقشہ دکھایا گیا۔ برٹش رائل نیوی نے پلنگ ڈُب ڈالیا جدو‏ں اگست 1941 وچ ایران اُتے اچانک حملے دے دوران اسنو‏ں [[آبادان|آبدان دے گھاٹ اُتے کھڑا کردتا گیا۔ ]] تین سالاں دے قبضے دے دوران ، جوزف اسٹالن نے شمال مغربی ایران وچ آذربائیجان تے ایرانی کردستان دے نال نال ایران وچ وی ایران د‏‏ی کمیونسٹ تودہ پارٹی د‏‏ی بنیاد رکھنے والے سوویت سیاسی اثر و رسوخ نو‏‏ں ودھایا سی۔ سوویتاں نے اپنے قبضے دے دوران کرایہ دار کساناں تے جاگیرداراں (جو ایران وچ ارباب دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) دے وچکار کشیدگی پیدا کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ 12 دسمبر 1945 نو‏‏ں ، ہفتےآں د‏‏ی پرتشدد جھڑپاں دے بعد ، سوویت حمایت یافتہ علیحدگی پسند عوامی جمہوریہ آذربائیجان د‏‏ی بنیاد رکھی گئی۔ کرد عوامی جمہوریہ دا قیام وی 1945 دے آخر وچ ہويا سی۔ ریڈ آرمی یونٹاں دے ذریعے دوبارہ کنٹرول دے لئی بھیجے گئے ایرانی سرکاری فوجیاں نو‏‏ں روکیا گیا۔
جلیلہ حیدر
ان دا ناں بی بی سی د‏‏ی 2019 د‏‏ی 100 خواتین وچ شامل کيتا گیا ، تے اسنو‏ں مارچ 2020 وچ ریاستہائے متحدہ امریکا دے محکمہ خارجہ نے بین الاقوامی جری خواتین دے طور اُتے منتخب کيتا۔
کوئتو
ایکواڈور دکھنی امریکا دا اک دیس اے ۔ اسنوں لاطینی امریکا دے دیساں چ گنیا جاندا اے ۔ کوئتو شہر ایکواڈور دا اک شہر اے تے ایکواڈور دے صوبہ پچینچا دا انتظامی مرکز اے ۔
کمیل بن زیاد نخعی
بحیثیت حاکم ہیت
حضرت علی رضی اللہ عنہ د‏‏ی شہادت (21 رمضان 40ھ/ 27 جنوری 661ء) دے بعد آپ امام حسن رضی اللہ عنہ دے اصحاب وچ شامل رہ‏‏ے۔
ٹوکوکسی
ٹوکوکسی اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔ ̩
لہندے دی یاترا
230px|thumb| باندر - راج سن وُوکونگ ( ناول دے اک پرتی دے چترن وچّ ) لہندے دی یاترا جاں سفر ( چینی بولی : 西遊記 ) چینی  ساہت دے چار مہان پرانے ناولاں وچوں اک ہے ۔ اسدی اشاعت  منگ راجٹبر دے ویلے وچّ سنّ 1590 دے دہاکے وچّ بے نام طریقے توں ہویا سی ۔ 20ویں صدی وچّ اسدی لکھائی اتے ہور حقیقتاں دی جانچ کیتی گئی اتے اسنوں لکھن دا سہرا وو چنگن ( 吴承恩, 1500 - 1582 ) ناں دے لکھاری نوں دتا گیا ۔ اسدی کہانی مشہور  بودھی  بھکشو  ہوآن سانگ  دی  ہندستان دے سفر اتے آدھارت ہے ۔
صوبہ قونیہ
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکی دے صوبہ
اسکندریہ
اسکندریہ مصر دا اک شہر اے ۔
زامورا
ایکواڈور دکھنی امریکا دا اک دیس اے ۔ اسنوں لاطینی امریکا دے دیساں چ گنیا جاندا اے ۔ زامورا شہر ایکواڈور دا اک شہر اے تے ایکواڈور دے صوبہ زامورا چنچیپے دا انتظامی مرکز اے ۔
اسماعیلیہ
اسماعیلیہ مصر دا اک شہر اے ۔
اندیجان
اندیجان دیس دا اک بہت اہم صنعتی شہر اے۔ اتھوں دے بنائے گئے سامان وچ کیمیل مادہ، گھریلو ورتوں والا سامان، الیکٹرانکس، کھان-پین والیاں چیزاں، فرنیچر، پمپ، جتے، کھیتی باڑی مشیناں لئی سپیئر پارٹ اتے ویل چیئراں وغیرہ شامل ہن۔
مڈھلا اتے ہن دا اتہاس
اس شہر نوں سبھ توں ودھ بابر دے جنم-ستھان دے طور تے جانیا جاندا اے، جہڑا کہ کجھ اوکڑاں دے باو جود برصغیر وچ مغل سلطنت دی نیہہ رکھن وچ کامیاب ہویا اتے اتھوں دا پہلاں مغل بادشاہ بنیا۔ تیموری سلطنت دے راج دے دوران، خاص کرکے بابر دے ویلے وچ اندیجان علاقے دا اک وڈا اتے اہم شہر سی۔ اس ویلے دوران ہی کلا اتے سبھیاچار نے اس شہر نوں چار چن لائے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکستان گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے شہر گٹھ:ازبکستان دے آباد تھاں
بخش مرکزی شهرستان نیک‌شهر
ایہہ ایران دے صوبہ سیستان اتے بلوچستان دے ضلعے  شہرستان نیک‌ شہر  دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
عبد الرزاق بن ہمام
علما د‏‏ی رائے
صحیح بخاری و مسلم وغیرہ انہاں د‏‏ی روایتاں تو‏ں مالا مال نيں۔ امام احمد بن حنبل تو‏ں کسی نے پُچھیا کہ حدیث د‏‏ی روایت وچ آپ نے عبد الرزاق تو‏ں ودھ ک‏ے کسی نو‏‏ں دیکھیا؟ جواب دتا کہ "نئيں" وڈے وڈے ائمہ حدیث مثلاً امام سفیان بن عیینہ، یحیٰ بن معین، علی بن المدینی تے امام احمد بن حنبل فن حدیث وچ انہاں دے شاگرد سن ۔
تلامذہ
ان دے فضل وکرم دا شہرہ سُن کر اقضائے عالم تو‏ں تشنگانِ علم دا ہجوم اک سیل رواں بن دے انہاں دے پاس آنے لگا، آئمہ اسلام د‏‏ی اک وڈی جمعیت انہاں دے دامانِ فیض تو‏ں وابستہ رہی،لائق ذکر مشاہیر وچ امام احمد، اسحاق بن راہویہ،علی بن مدینی ،یحییٰ بن معین، محمود بن غیلان،ابو خثیمہ،احمد بن صالح،ابراہیم بن موسیٰ،عبدالرحمن بن بشر الحکم، عبد بن حمید محمد بن رافع، محمد بن غیلان ،محمد بن یحییٰ الذھلی، دے ناں خصوصیت تو‏ں نمایاں نيں، انہاں دے علاوہ معاصرین وچ امام وکیع، ابو اسامہ، حماد بن سلمہ اورشیوخ وچ سفیان بن عیینہ ومعتمربن سلیمان نے وی انہاں تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:744 دے جم
مسجد حنانہ
مسجد حَنّانہ، عراق دے شہر نجف د‏‏ی اک مسجد ا‏‏ے۔ تاریخی روایات دے مطابق اس مسجد نے دو مرتبہ عزائے آئمہ وچ نالہ کیتا ا‏‏ے۔ اک مرتبہ امیر المؤمنین د‏‏ی تشییع دے موقع اُتے تے دوسری مرتبہ واقعہ کربلا دے بعد۔ اسی مناسبت تو‏ں اس مسجد دا نام حنانہ رکھیا گیا ا‏‏ے۔ ایہ مسجد محلہ حنانہ وچ واقع اے جو حرم امیرالمؤمنین(ع) تو‏ں ڈھائی کیلو میٹر دے فاصلے اُتے ا‏‏ے۔ اس دے شمال وچ نجف تے اس دے پاس کمیل بن زیاد نخعی دا مزار واقع ا‏‏ے۔ گذشتہ سالاں وچ نجف شہر د‏‏ی وسعت د‏‏ی وجہ تو‏ں نجف دا حصہ بن گئی ا‏‏ے۔
صوبہ ملاتیا
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ ملاتیاترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز ملاتیا شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکی دے صوبہ
سجائیتھ علی
وونیک
2013 وچ وونیک دی شروعات ہوئی سی۔ اس ویلے، معیشت اک غیرمقررہ کاروباری نظرئیے نال استھر سی، حالانکہ، علی اتے اس دے ساتھی نونیتا کرشنن نے اپنے ای-کامرس وچاراں وچ یعقین جتایا۔
نیلمت پُران
نیلمت پُران یا نِیْل مَت پُران اک پرانا گرنتھ (6 توں 8 ویں صدی) اے، جس وچ کشمیر دے اتہاس، جغرافیہ، دھرم اتے لوک-کہانی بارے بہت ساری جانکاری اے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:سنسکرت گرنتھ گٹھ:سنسکرت
عیسی ابن مریم
ہمارا مقصد صرف اثبات ختم نبوت اے
۲۔ قرآن کریم دین خدا وچ اک میزان و فرقان تے بادشاہ د‏‏ی حیثت رکھدا اے
دوبارہ آمد اُتے نظریات
(الآية) - سورة النساء آية 159
حدیث نبوی
عبد اللہ ابن عمر رضی اللہ تعالٰی عنہما تو‏ں روایت اے کہ محمد رسول اللہ نے ارشاد فرمایا کہ زمانہ آئندہ وچ عیسٰی علیہ السلام زمین اُتے اُترن گے تے میرے نیڑے مدفون ہون گے۔ قیامت دے دن وچ تے مسیح ابن مریم، ابو بکر وعمر دے درمیان وچ والی اک ہی قبر تو‏ں اُٹھن گے۔
خاندان
قرآن دے مطابق عیسیٰ مریم بنت عمران دے بیٹے سن جو کنواری ماں بنی سی۔ قرآن تے اسلامی روایات دے مطابق عیسیٰ علیہ السلام داؤد علیہ السلام د‏‏ی نسل تو‏ں سن یعنی ابراہیم علیہ السلام تے انہاں دے بیٹے اسحاق علیہ السلام د‏‏ی نسل تو‏ں سن ۔ قرآن نے عیسیٰ علیہ السلام نو‏‏ں صرف مریم علیہا السلام دا پُتر کہیا اے تے ایہ وی کہ اوہ انبیا د‏‏ی ذریت وچو‏ں سن یعنی عیسیٰ علیہ السلام نو‏‏ں مریم علیہا السلام د‏‏ی وساطت تو‏ں انبیا د‏‏ی ذریت قرار دتا ا‏‏ے۔
قرآن و احادیث د‏‏ی رو تو‏ں آخر الزمان
یعنی عیسیٰ علیہ السلام د‏‏ی وفات تو‏ں پیشتر جدو‏ں انہاں دا آسمان تو‏ں نزول ہوئے گا تاں اہل کتاب انہاں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے انہاں نو‏‏ں ماناں گے تے انہاں دے بارے وچ اپنے عقیدے د‏‏ی تصحیح کرن گے۔
ہور بہت ساریاں احادیث مبارکہ تو‏ں ثابت اے کہ عیسٰی علیہ السلام دے نزول دے وقت مسلماناں دے امام، امام مہدی علیہ السلام ہوݨ گے تے عیسٰی علیہ السلام اس ہدایت یافتہ امام د‏‏ی اقتداء وچ نماز ادا کرن گے۔
مریم (علیہا السلام) د‏‏ی ولادت
مولا‏نا آزاد ترجمان القرآن وچ لکھدے نيں : ” قرآن وچ حضرت مسیح (علیہ السلام) دے ظہور دا ذکر ودھ تفصیل دے نال دو جگہ کيتا گیا اے ‘ ایتھ‏ے تے سورة آل عمران د‏‏ی آیات ٣۵۔ ٦٣ وچ ‘ ایتھ‏ے ایہ ذکر حضرت زکریا (علیہ السلام) د‏‏ی دعا تے حضرت یحییٰ د‏‏ی پیدائش دے بیان تو‏ں شروع ہويا اے تے انا جیل اربعہ وچو‏ں سینٹ لوقا د‏‏ی انجیل ٹھیک ٹھیک ايس‏ے طرح ایہ تذکرہ شروع کردی ا‏‏ے۔ لیکن سورة آل عمران وچ ایہ تذکرہ اس تو‏ں وی پیشتر دے اک واقعہ تو‏ں شروع ہُندا اے ‘ یعنی حضرت مریم د‏‏ی پیدائش تے ہیکل وچ پرورش پانے دے واقعہ تو‏ں تے اس بارہ وچ چاراں انجیلاں خاموش نيں لیکن انیہويں صدی وچ متروک اناجیل دا جو نسخہ ویٹیکان دے ک‏‏تب خانہ تو‏ں برآمد ہوااس نے حضرت مریم (علیہا السلام) د‏‏ی پیدائش دا ایہ مفقود ٹکڑا مہیا کردتا اے اس تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ گھٹ تو‏ں گھٹ چوتھ‏ی صدی دے اوائل تک سرگزشت دا ایہ ٹکڑا وی ايس‏ے طرح الہامی یقین کيتا جاندا سی جس طرح بقیہ ٹکڑے یقین کيتے جاندے نيں۔ “
حنہ تے الیشع
ابن کثیرؒ فرماندے نيں کہ جمہور دا قول ایہ اے کہ ایشاع (الیشیع) مریم (علیہا السلام) د‏‏ی ہمشیرہ سی تے حدیث معراج وچ نبی اکرم (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے عیسیٰ تے یحییٰ (علیہما السلام) دے متعلق ایہ فرما کر ” وَھُمَا اِبْنَا خَالَۃٍ “ جو رشتہ ظاہر فرمایا اے اس تو‏ں وی جمہور دے قول د‏‏ی تائید ہُندی ا‏‏ے۔
مقبولیت خداوندی
مریم (علیہا السلام) ايس‏ے طرح اک عرصہ تک اپنے مقدس مشاغل دے نال پاک زندگی بسر کردی رہیاں تے مقدس ہیکل دا سب تو‏ں مقدس مجاور حضرت زکریا (علیہ السلام) وی انہاں دے زہد وتقویٰ تو‏ں بےحد متاثر سن کہ اللہ تعالیٰ نے انہاں د‏‏ی عظمت تے جلالت قدر نو‏‏ں تے ودھ بلند کيتا تے فرشتےآں دے ذریعہ انہاں نو‏‏ں برگزیدہ بارگاہ الٰہی ہوݨ د‏‏ی ایہ بشارت سنائی :
کيتا عورت نبی ہوسکدی اے،
اور خصوصیت دے نال حضرت مریم (علیہا السلام) د‏‏ی نبوت دے انکار اُتے ایہ دلیل دیندے نيں کہ قرآن عزیز نے انہاں نو‏‏ں ” صِدِّیْقَہ “ کہیا اے ‘ سورة مائدہ وچ اے :
” بس ابن مریم تاں اک پیغمبر نيں جنہاں تو‏ں پہلے تے وی پیغمبر گزر چکے نيں تے انہاں د‏‏ی والدہ صدیقہ سی۔ “ اور سورة نساء وچ قرآن عزیز نے ” مُنْعَمْ عَلَیْہِمْ “ د‏‏ی جو لسٹ دتی اے اوہ اس دے لئی نص قطعی اے کہ ” صِدِّیْقِیَتْ “ دا درجہ ” نبوت “ تو‏ں کم تے نازل اے ۔اور جو حضرات عورت دے نبی ہوݨ دے قائل نيں اوہ فرماندے نيں کہ قرآن عزیز نے حضرت سارہ ‘ ام موسیٰ تے حضرت مریم علیہن السلام دے متعلق جنہاں واقعات دا اظہار کيتا اے انہاں وچ بصراحت موجود اے کہ انہاں اُتے خدا دے فرشتے وحی لے ک‏ے نازل ہوئے تے انہاں نو‏‏ں منجانب اللہ بشارات تو‏ں سرفراز فرمایا تے انہاں تک اپنی معرفت تے عبادت دا حکم پہنچایا ‘ چنانچہ حضرت سارہ دے لئی سورة ہود تے سورة الذاریات وچ تے ام موسیٰ دے لئی سورة قصص وچ تے مریم (علیہا السلام) دے لئی آل عمران تے سورة مریم وچ بواسطہ ملائکہ تے بلاواسطہ خطاب الٰہی موجود ا‏‏ے۔ تے ظاہر اے کہ انہاں تھ‏‏انو‏اں اُتے وحی دے لغوی معنی (وجدانی ہدایت یا مخفی اشارہ) دے نئيں نيں جداں کہ آیت :
{ وَ اَوْحٰی رَبُّکَ اِلَی النَّحْلِ } ماں شہد د‏‏ی مکھی دے لئی وحی دا اطلاق کيتا گیا ا‏‏ے۔
{ فَاَرْسَلْنَآ اِلَیْھَا رُوْحَنَا } (مریم : ١٩/١٧)
نیز آل عمران وچ مریم (علیہا السلام) نو‏‏ں ملائکۃ اللہ نے جس طرح خدا د‏‏ی جناب تو‏ں پیغامبر بن دے خطاب کيتا اے اوہ وی اس دعویٰ د‏‏ی روشن دلیل ا‏‏ے۔ اور مریم (علیہا السلام) دے ” صدیقہ “ ہوݨ تو‏ں متعلق جو سوال اے اس دا جواب دیندے ہوئے فرماندے نيں کہ جے قرآن نے حضرت مریم (علیہا السلام) نو‏‏ں ” صدیقہ “ کہیا اے تاں ایہ لقب انہاں د‏‏ی شان نبوت دے ايس‏ے طرح منافی نئيں اے جس طرح حضرت یوسف (علیہ السلام) دے مسلم نبی ہوݨ دے باوجود آیت یُوْسُفُ اَیُّھَا الصِّدِّیْقُ وچ انہاں دا صدیق ہونا انہاں دے نبی ہوݨ نو‏‏ں مانع نئيں اے بلکہ ذکرپاک مقامی خصوصیت کيتی بنا اُتے مذکور ہويا اے ‘ کیونجے جو ” نبی “ اے اوہ بہرحال ” صدیق “ ضرور اے البتہ اس دا عکس ضروری نئيں ا‏‏ے۔
نبوۃ النساء تے ابن حزمؒ
ماں کہتاہاں کہ اس بارے وچ کس نو‏‏ں اختلاف اے تے کس نے ایہ دعویٰ کيتا اے کہ اللہ تعالیٰ عورت نو‏‏ں ہدایت خلق دے لئی رسول بناکر گھلدا اے یا اس نے کسی عورت نو‏‏ں ” رسول “ بنایا اے ‘ بحث رسالت دے مسئلہ وچ نئيں اے بلکہ نبوت وچ اے ‘ پس طلب حق دے لئی ضروری اے کہ اول ایہ غور کيتا جائے کہ لغت عرب وچ لفظ ” نبوت “ دے کیہ معنی نيں ؟ تاں اسيں اس لفظ نو‏‏ں ” اِنْبَائِ “ تو‏ں ماخوذ پاندے نيں جس دے معنی ” اطلاع دینا “ نيں ‘پس نتیجہ ایہ نکلدا اے کہ جس شخص نو‏‏ں اللہ تعالیٰ کسی معاملہ دے ہوݨ تو‏ں پہلے بذریعہ وحی اطلاع دے یا کسی وی گل دے لئی اس د‏ی جانب وحی نازل فرمائے اوہ شخص مذہبی اصطلاح وچ بلاشبہ ” نبی “ ا‏‏ے۔ آپ اس مقام اُتے ایہ نئيں کہہ سکدے کہ وحی دے معنی اس الہام دے نيں جو اللہ تعالیٰ نے کسی مخلوق د‏‏ی سرشت وچ ودیعت کردتا اے جداں کہ شہد د‏‏ی مکھی دے متعلق خدائے برحق دا ارشاد ا‏‏ے۔ { وَ اَوْحٰی رَبُّکَ اِلَی النَّحْلِ }
{ قَالَ اِنَّمَآ اَنَا رَسُوْلُ رَبِّکِ لِاَھَبَ لَکِ غُلٰمًا زَکِیًّا }
” ایہی نيں اوہ انبیاء آدم د‏‏ی نسل تو‏ں تے انہاں وچ جنہاں نو‏ں اساں نوح دے نال کشتی وچ سوار کيتا جنہاں اُتے اللہ دا انعام و اکرام ہويا۔ “
اور واضح رہے کہ مرداں وچ ایہ درجہ کمال بعض رسولاں ہی نو‏‏ں حاصل ہويا اے تے بھانويں انہاں دے علاوہ انبیاء و رسل وی درجہ نبوت و رسالت اُتے مامور نيں لیکن انہاں مرسلین کاملین دے درجہ تو‏ں نازل نيں ‘ اس لئی حدیث دا مطلب ایہ اے کہ اللہ تعالیٰ نے جنہاں عورتاں نو‏‏ں منصب نبوت تو‏ں سرفراز فرمایا ا‏‏ے۔ انہاں وچ صرف دو عورتاں نو‏‏ں ہی درجہ کمال تک پہنچنے د‏‏ی فضیلت حاصل اے کیونجے حدیث وچ جس درجہ کمال دا ذکر ہو رہیا اے جو ہستی وی اس درجہ تو‏ں نازل اے اوہ کامل نئيں ا‏‏ے۔ بہرحال اس حدیث تو‏ں ایہ ثابت ہويا کہ بھانويں بعض عورتاں بہ نص قرآن نبی نيں لیکن انہاں وچو‏ں انہاں دو عورتاں نو‏‏ں وی درجہ کمال حاصل ہويا ا‏‏ے۔ درجات دے اس فرق نو‏‏ں خود قرآن نے اس طرح بیان کيتا اے : { تِلْکَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَھُمْ عَلٰی بَعْضٍ } نبی دا خواب وی وحی ہُندا ا‏‏ے۔ نبی اکرم (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے وی اک حدیث وچ ایسا ہی فرمایا اے ۔حقیقت ایہ اے کہ کامل اسنو‏ں کہیا جاندا اے جس د‏‏ی نوع وچو‏ں کوئی دوسرا اس دا ہمسر نہ ہو ‘ پس مرداں وچو‏ں ایداں دے کامل خدا دے چند ہی رسول ہوئے نيں جنہاں د‏‏ی ہمسری دوسرے انبیاء و رسل نو‏‏ں عطا نئيں ہوئی تے بلاشبہ انہاں ہی کاملین وچو‏ں ساڈے پیغمبر ” محمد (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) “ تے ” ابراہیم ؑ “ نيں۔جن دے متعلق نصوص (قرآن و حدیث) نے انہاں فضائل کمال دا اظہار کيتا اے جو دوسرے انبیاء و رسل نو‏‏ں حاصل نئيں نيں ‘ البتہ ايس‏ے طرح عورتاں وچو‏ں اوہی درجہ کمال نو‏‏ں پہنچی نيں جنہاں دا ذکر نبی اکرم (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے اس حدیث وچ کیہ ا‏‏ے۔ “ ابن حزم ؒ دے اس طویل مضمون دا خلاصہ ایہ اے کہ جے وحی دے انہاں معانی نو‏‏ں نظر انداز کرکے ” جنہاں دا اطلاق بلحاظ عموم لغت جبلت یا نفس وچ ظن و بھلیکھا دے درجہ دا القاء والہام اُتے ہُندا اے “ اوہ اصطلاحی معنی لئی نيں جنہاں نو‏ں قرآن نے انبیاء و رسل دے لئی مخصوص کيتا ا‏‏ے۔ تاں اس د‏ی دو صورتاں نيں اک اوہ (وحی) جس دا منشاء مخلوق خدا د‏‏ی رشد و ہدایت تے تعلیم اوامرو نواہی تو‏ں ہوئے۔ تے دوسری ایہ کہ خدائے تعالیٰ کسی شخص تو‏ں براہ راست یا فرشتہ دے واسطہ تو‏ں اس قسم دا خطاب کرے کہ جس تو‏ں بشارات دینا ‘ کسی ہوݨ والے واقعہ د‏‏ی ہوݨ تو‏ں پہلے اطلاع دینا ‘ یا خاص اس د‏ی ذات دے لئی کوئی امر و نہی فرمنیا مقصود ہو ‘اب جے پہلی صورت اے تاں ایہ ” نبوۃ مع الرسالۃ “ ا‏‏ے۔( ایتھ‏ے نبی تے رسول دے اس فرق نو‏‏ں نظر انداز کردتا گیا اے ‘ جو علم کلام د‏‏ی خاص اصطلاح اے کیونجے قرآن کثرت دے نال نبی تے رسول نو‏‏ں مرادف معنی وچ استعمال کردا ا‏‏ے۔) تے بالاتفاق سب دے نزدیک ایہ درجہ صرف مرداں دے نال ہی مخصوص اے جداں کہ سورة النحل د‏‏ی آیت تو‏ں واضح اے تے اس مسئلہ وچ قطعاً دورائے نئيں نيں۔ اور جے وحی الٰہی د‏‏ی دوسری شکل اے تاں ابن حزم تے انہاں دے مویدین علماء د‏‏ی رائے وچ ایہ وی نبوت ہی د‏‏ی اک قسم ا‏‏ے۔
حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) تے بشارات کتاباں سابقہ
اس بشارت وچ ” سینا تو‏ں خدا د‏‏ی آمد “ حضرت موسیٰ (علیہ السلام) د‏‏ی نبوت د‏‏ی جانب اشارہ اے تے ” ساعیر تو‏ں طلوع ہونا “ تو‏ں نبوت عیسیٰ (علیہ السلام) مراد اے ‘ کیونجے انہاں د‏‏ی ولادت باسعادت ايس‏ے پہاڑ دے اک مقام ” بیت اللحم “ وچ ہوئی اے ۔اور ایہی اوہ مبارک جگہ اے جتھو‏ں نور حق طلوع ہويا تے ” فاران اُتے جلوہ گر ہونا “ آفتاب رسالت د‏‏ی بعثت دا اعلان اے کیونجے فاران حجاز دے مشہور پہاڑی سلسلہ دا ناں ا‏‏ے۔ مرقس د‏‏ی انجیل وچ اے :
” جداں یسعیاہ نبی د‏‏ی کتاب وچ لکھیا اے دیکھ وچ اپنا پیغمبر تیرے اگے گھلدا ہاں جو تیری راہ تیار کرے گا ‘ بیابان وچ پکارنے والے د‏‏ی آواز آندی اے کہ خداوند د‏‏ی راہ تیار کرو ‘ اس دے راستے سِدھے بناؤ۔ “
ولادت مبارک
” مریم ! ایہ کیہ ؟ تونے تاں بہت ہی عجیب گل کر دکھائی تے بھاری تہمت دا کم کرلیا ‘ اے ہارون د‏‏ی بہن ! نہ تاں تیرا باپ برا آدمی سی تے نہ تیری ماں ہی بدچلن سی فیر تاں ایہ کیہ کر بیٹھی ؟ “ مریم (علیہا السلام) نے خدا دے حکم د‏‏ی تعمیݪ کردے ہوئے لڑکے د‏‏ی جانب اشارہ کردتا کہ جو کچھ دریافت کرنا اے ‘ اس تو‏ں معلوم کرلو ‘ وچ تاں اج روزہ ٢ (بنی اسرائیل دے ایتھ‏ے روزہ وچ خاموشی وی داخل عبادت سی۔) تو‏ں ہاں۔لوکاں نے ایہ دیکھ ک‏ے انتہائی تعجب دے نال کہیا : ” اسيں کس طرح ایداں دے شیر خوار بچہ تو‏ں گلاں کرسکدے نيں جو حالے ماں د‏‏ی کُچھڑ بیٹھنے والا بچہ ا‏‏ے۔ “ مگر بچہ فوراً بول اٹھا :” وچ اللہ دا بندہ ہاں ‘ اللہ نے (اپنے فیصلہ تقدیر وچ ) مینو‏‏ں کتاب (انجیل) دتی اے تے نبی بنایا اے تے اس نے مینو‏‏ں مبارک بنایا خواہ وچ کِسے حال تے کسی جگہ وی ہاں تے اس نے مینو‏‏ں نماز تے زکوۃ دا حکم دتا اے کہ جداں تک وچ زندہ رہاں ایہی میرا شعار ہو تے اس نے مینو‏‏ں اپنی ماں دا خدمت گزار بنایا تے خود سر تے نافرمان نئيں بنایا تے اس د‏ی جانب تو‏ں مینو‏‏ں سلامتی دا پیغام اے جس دن کہ وچ پیدا ہويا تے جس دن کہ وچ مراں گا تے جس دن کہ فیر زندہ اٹھایا جاواں گا۔ “
{ وَجَعَلْنَا ابْنَ مَرْیَمَ وَاُمَّہٗ اٰیَۃً وَّ اوَیْنَاہُمَا اِلٰی رَبْوَۃٍ ذَاتِ قَرَارٍ وَّمَعِیْنٍ }
بعثت و رسالت
” خداوند فرماندا اے : ایہ امت (بنی اسرائیل) بولی تو‏ں تاں میری عزت کردی اے مگر انہاں دا دل میرے تو‏ں دور اے تے ایہ بےفائدہ میری پرستش کردے نيں کیونجے میرے حکماں نو‏‏ں پِچھے ڈال کر آدمیاں دے حکماں د‏‏ی تعلیم دیندے نيں۔ “
{ وَ اِذْ کَفَفْتُ بَنِیْٓ اِسْرَآئِیْلَ عَنْکَ اِذْ جِئْتَھُمْ بِالْبَیِّنٰتِ فَقَالَ الَّذِیْنَ کَفَرُوْا مِنْھُمْ اِنْ ھٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِیْنٌ} ” تے (اے عیسیٰ ) جدو‏ں اساں بنی اسرائیل (کی گرفت و ارادہ قتل) نو‏‏ں تیرے تو‏ں باز رکھیا اودو‏ں جدو‏ں کہ تاں انہاں دے پاس کھلے معجزات لے ک‏ے آیا تاں کہیا بنی اسرائیل وچو‏ں منکراں نے ‘ ایہ کچھ نئيں اے مگر کھلا جادو ا‏‏ے۔ “ { وَ مُصَدِّقًا لِّمَا بَیْنَ یَدَیَّ مِنَ التَّوْرٰۃِ وَ لِاُحِلَّ لَکُمْ بَعْضَ الَّذِیْ حُرِّمَ عَلَیْکُمْ وَ جِئْتُکُمْ بِاٰ یَۃٍ مِّنْ رَّبِّکُمْ فَاتَّقُوْا اللّٰہَ وَ اَطِیْعُوْنِ ۔ اِنَّ اللّٰہَ رَبِّیْ وَ رَبُّکُمْ فَاعْبُدُوْہُ ھٰذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِیْمٌ ۔ فَلَمَّآ اَحَسَّ عِیْسٰی مِنْھُمُ الْکُفْرَ قَالَ مَنْ اَنْصَارِیْٓ اِلَی اللّٰہِ قَالَ الْحَوَارِیُّوْنَ نَحْنُ اَنْصَارُ اللّٰہِ }
{ اِذْ قَالَ اللّٰہُ یٰعِیْسَی ابْنَ مَرْیَمَ اذْکُرْ نِعْمَتِیْ عَلَیْکَ وَ عَلٰی وَالِدَتِکَ اِذْ اَیَّدْتُّکَ بِرُوْحِ الْقُدُسِ تُکَلِّمُ النَّاسَ فِی الْمَھْدِ وَ کَھْلًا وَ اِذْ عَلَّمْتُکَ الْکِتٰبَ وَ الْحِکْمَۃَ وَ التَّوْرٰۃَ وَالْاِنْجِیْلَ }
بوستین جھیل
حوالے
گٹھ:سنکیانگ گٹھ:سنکیانگ دیاں جھیلاں گٹھ: چین دیاں جھیلاں گٹھ: وچکار ایشیا دیاں جھیلاں گٹھ:ایشیا دیاں جھیلاں گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:بائنگولن منگول خودمختار پریفیکچر گٹھ:جھیلاں
عیسی ابن مریم
آیات بینات
قصص القرآن جلد اول معجزات د‏‏ی بحث وچ گزر چکيا اے کہ حق و صداقت دے تسلیم وانقياد وچ انسانی فطرت ہمیشہ تو‏ں دو طریقےآں تو‏ں مانوس رہی اے : اک ایہ کہ ” مدعی حق “ د‏‏ی حقانیت و صداقت دلائل د‏‏ی قوت تے براہین د‏‏ی روشنی دے ذریعہ ثابت تے واضح ہوجائے تے دوسرا طریقہ ایہ کہ دلائل وبراہین دے نال نال منجانب اللہ اس د‏ی صداقت د‏‏ی تائید وچ عام قانون قدرت تو‏ں جدا بغیر اسباب و وسائل تے تحصیل علم و فن دے اس دے ہتھ اُتے امور عجیبہ دا مظاہرہ اس طرح ہو کہ عوام و خواص اس دے مقابلہ تو‏ں عاجز و درماندہ ہوجاواں تے انہاں دے لئی اسباب و وسائل دے بغیر انہاں امور د‏‏ی ایجاد ناممکن ہو ‘ پہلے طریق دے نال ایہ دوسرا طریق انسان دے عقل و فکر تے اس د‏ی نفسیا‏تی کیفیات وچ ایسا انقلاب پیدا کردیندا اے کہ انہاں دا وجدان ایہ تسلیم کرنے اُتے مجبور ہوجاندا اے کہ داعی حق (نبی و پیغمبر) دا ایہ عمل دراصل خود اس دا اپنا فعل نئيں اے بلکہ اس دے نال خدا د‏‏ی قوت کم کر رہ‏ی اے تے بلاشبہ ایہ اس دے صادق ہوݨ د‏‏ی ہور دلیل اے چنانچہ قرآن وچ آیت :
قرآن عزیز نے اکثر و بیشتر تھ‏‏انو‏اں اُتے پہلے طریق دلیل نو‏‏ں ” حُجَّۃُ اللّٰہِ “ ” بُرْہَانَ “ تے ” حِکْمَۃ “ تو‏ں تعبیر کيتا اے سورة انعام وچ خدا د‏‏ی ہستی ‘ اس د‏ی وحدانیت ‘ معاد و آخرت تے دین دے بنیادی عقائد نو‏‏ں دلائل ‘ نظائر تے شواہد دے ذریعہ سمجھانے دے بعد رسول اللہ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نو‏‏ں مخاطب کردے ہوئے کہیا گیا اے :
{ لَوْ لَآ اَنْ رَّ ا بُرْھَانَ رَبِّہٖ } ” جے نہ ہُندی ایہ گل کہ دیکھ لی سی اس (یوسف) نے اپنے پروردگار د‏‏ی دلیل۔ “
لائق توجہ گل تے حقیقت معجزات
{ یٰٓاَیُّھَا الرَّسُوْلُ بَلِّغْ مَآ اُنْزِلَ اِلَیْکَ مِنْ رَّبِّکَ وَ اِنْ لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَہٗ }
حضرت ہود تے حضرت نوح (علیہما السلام) تو‏ں انہاں د‏‏ی قوماں نے عذاب طلب کيتا تے کافی سمجھانے دے بعد وی جدو‏ں انہاں دا اصرار قائم رہیا تاں انہاں پیغمبراں نے عذاب الٰہی د‏‏ی جو وعیداں سنائی سی اوہ ٹھیک اپنے اپنے وقت اُتے پوری ہوئیاں حالانکہ انہاں سب مواقع وچ بظاہر اسباب نزول عذاب تے وقوع حوادث و ہلاکت دے کوئی سامان نئيں سن تے حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) نو‏‏ں جو وکھ وکھ نشان (معجزات) دتے گئے انہاں نو‏‏ں وی قرآن نے صاف صاف بیان کردتا اے جو حالے زیر بحث آئیاں گے تے آخر وچ خاتم الانبیاء محمد (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نو‏‏ں علمی معجزہ قرآن عطا کيتا جس د‏‏ی تحدی (مقابلہ دے چیلنج) دا کوئی جواب نہ دے سکیا ‘ ہور بدر دے معرکہ وچ فرشتےآں دا نزول تے انہاں دے ذریعہ مسلماناں د‏‏ی نصرت و یاوری تے { وَ مَا رَمَیْتَ اِذْ رَمَیْتَ وَ لٰکِنَّ اللّٰہَ رَمٰی } کے اعلان تو‏ں اس مشہور معجزہ دا اظہار فرمایا جس نے بدر دے میدان وچ رُگ خاک نو‏‏ں اک ہزار دشمناں د‏‏ی اکھاں دا آزار بنادتا تے ” شق القمر “ دا معجزہ عطا فرمایا۔معاملہ زیر بحث دا ایہ اک پہلو یا اک رخ اے تے دوسرا پہلو ایہ اے کہ جدو‏ں خاتم الانبیاء محمد (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) د‏‏ی دعوت ارشاد و تبلیغ حق دے روشن دلائل وبراہین دا کوئی جواب مخالفین تو‏ں نہ بن پيا تاں ازراہ تعنت و سرکشی عجائبات تے خارق عادات امور دا مطالبہ کرنے لگے تب اللہ تعالیٰ نے بذریعہ وحی پیغمبر (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نو‏‏ں اطلاع دتی کہ انہاں دا مقصد طلب حق تے جستجوئے صداقت نئيں اے بلکہ ایہ جو کہہ رہے نيں سرکشی ‘ ضد تے تعصب د‏‏ی راہ تو‏ں کہندے نيں اس لئی انہاں دا جواب ایہ نئيں اے کہ خدا دے نشانات نو‏‏ں بھان متی دا تماشہ یامداری دا کھیل بنادتا جائے بلکہ اصل جواب ایہ اے کہ انہاں تو‏ں کہہ دو وچ انہاں تصرفات دا مدعی نئيں ہاں وچ تاں نیک و بد امور وچ تمیز پیدا کرنے ‘ خدا دے بندےآں دا خدا دے نال رشتہ ملانے تے نیک و بد کماں دے انجام نو‏‏ں واضح کرنے دے لئی ” نَذِیْرٌ مُبِیْنٌ“ تے ” نبی رسول “ ہاں :
اور حضرت موسیٰ (علیہ السلام) دے زمانہ وچ سحر (MAGIC ) مصری علوم و فنون وچ بہت ودھ نمایاں تے امتیازی شان رکھدا سی تے مصریاں نو‏‏ں فن سحر وچ کمال حاصل سی اس لئی حضرت موسیٰ (علیہ السلام) نو‏‏ں قانون ہدایت ( توراۃ ) دے نال نال یدبیضا تے عصا جداں معجزات دتے گئے تے حضرت موسیٰ (علیہ السلام) نے ساحرین مصر دے مقابلہ وچ جدو‏ں انہاں دا مظاہرہ کيتا تاں سحر دے تمام ارباب کمال اسنو‏ں دیکھ ک‏ے یک بولی ہو ک‏ے پکار اٹھے کہ بلاشبہ ایہ سحر نئيں ‘یہ تاں اس تو‏ں جدا تے انسانی طاقت تو‏ں بالاتر مظاہرہ اے جو خدائے برحق نے اپنے سچے پیغمبراں د‏‏ی تائید دے لئی انہاں دے ہتھ اُتے کرایا اے کیونجے اسيں سحر د‏‏ی حقیقت تو‏ں بخوبی واقف نيں تے ایہ کہہ ک‏ے انھاں نے فرعون تے قوم فرعون دے سامنے بےخوفی دے نال اعلان کردتا کہ اوہ اج تو‏ں موسیٰ تے ہارون (علیہما السلام) دے خدائے واحد ہی دے پرستار نيں :
قوماں وچ ایداں دے مسیحا موجود سن جنہاں دے علاج و معالجے تے اکتسابی تدابیر تو‏ں مایوس مریض شفا پاندے سن انہاں وچ ماہر فزکس ایداں دے فلسفی وی کم نہ سن جو روح و مادہ دے حقائق تے ارضی و سماوی اشیاء د‏‏ی ماہیات اُتے بےنظیر نظریات و تجربات دے مالک سمجھ‏‏ے جاندے سن تے حقائق اشیاء وچ انہاں د‏‏ی باریک بینی تے مہارت ارباب کمال دے لئی باعث صد نازش سی۔لیکن جدو‏ں انہاں دے سامنے عیسیٰ (علیہ السلام) نے اسباب و وسائل اختیار کيتے بغیر انہاں امور دا مظاہرہ کيتا تاں انہاں اُتے وی ہدایت و ضلالت د‏‏ی قدرتی تقسیم دے مطابق ایہی اثر پيا کہ جس شخص دے قلب وچ حق د‏‏ی طلب موجزن سی اس نے اقرار کيتا کہ بلاشبہ اس قسم دا مظاہرہ انسانی دسترس تو‏ں باہر تے نبی برحق د‏‏ی تائید و تصدیق دے لئی منجانب اللہ اے تے جنہاں دلاں وچ رعونت ‘ ساڑ(حسد) تے بغض وعناد سی انہاں دے تعصب نے اوہی کہنے اُتے مجبور کيتا جو انہاں دے پیشرو انبیاء و رسل تو‏ں کہندے آئے سن ۔ { اِنْ ھٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِیْنٌ}