cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اکبر
اکبر دیاں فتوحات
قندھار پہلے مغلاں کول سی تے 1558 وچ ایرانی طہماسپ شاہ نے مغل صوبیدار نوں کڈھ دتا تے ایتھے مل مار لیا۔ اوس ویلے اکبر ہندستان وچ اپنے آپ نون تکڑا کرریا سی تے چپ کر گیا۔ کشمیر افغانستان سندھ بلوچستان نوں اپنے ہتھ وچ لین مگروں اکبر سمچھدا سی جے اوہ ہن اینے جوگا ہے جے قندھار واپس لے سکے۔ ایران وی اوس ویلے سلطنت عثمانیہ نال لڑ ریا سی تے اوکھے حالاں وچ سی۔ 1593 وچ قندھار توں ایرانی صوبیدار رستم مرزا لڑ کے تے اکبر ول ٹر آیا۔ اکبر نے اوہنوں ملتان نیڑے اک جگیر دتی تے 5000 فوجیاں دا آگو بنادتا تے کسے چنگے ویلے ول ویکھن لگ گیا جے اوہ واپس قندھار لوے۔ رستم دی اکبر دے دربار وچ ٹہل سیوا ویکھ کے قندھار دا اگلا صوبیدار مظفر حسین وی اکبر نال رل گیا۔ اکبر نے اوہدی دھی دا ویاہ اپنے پوترے خرم نال کردتا۔ 1595 وچ مغل جرنیل شاہ بیگ خان نے قندھار تے مل مار لیا تے ایہ اکبر دی سلطنت دا حصہ بن گیا۔
سکیلوپورس انگسٹس
سکیلوپورس انگسٹس کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
اکھ
دکھالا
نکے جانداراں وچ اکھاں دا کم صرف چانن تے ہنیرے دا کھوج لگانا ہوندا اے۔
چک 139 گ ب حشمت پورہ
چک 139 گ ب حشمت پورہ ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
سقیفۂ بنی ساعدہ
محل وقوع
سقیفہ بنی ساعدہ مسجد نبوی دے مغربی حصے وچ بضاعہ نامی کنويں دے پاس واقع سی۔ سعد بن عبادہ جو انصار د‏‏ی طرف سی منصب خلافت دا امیدوار سی اس دے قریب رہایش پذیر سی ۔
دهستان تولون
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان گرمی دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
چھلا پوچھل مونگوز
چھلا پوچھل مونگوز مڈغاسکری شکاری ٹبر دا اک دد پلانا تے ماس کھانا اے۔ایہ مڈغاسکر دا واسی اے۔
سکیلوپورس اینس
بارلے جوڑ
Sceloporus aeneus
اورنگ آباد وچ اردو
باہرلےجوڑ
گٹھ:اردو ادب گٹھ:اردو شاعری گٹھ:اردو شاعر گٹھ:اورنگ آباد، مہاراشٹر دی ثقافت گٹھ:بھارت وچ اردو گٹھ:بھارتی ادب گٹھ:اردو
ہوائی بادشاہی
اک سرکار دے ماتحت ہوائی، اوئہُ، ماؤئی، مولوکیا اتے لانا دے آزاد جزیرےآں دی اکسرتا نال ہوائی دی سیاست 1795 وچ اپجی دتی گئی۔ سن 1810 وچ سمچی ہوائیئن سمندری کنارہ اک سر ہو گیا جدوں کائیی اتے نیہوؤ  خون-خرابے جاں جنگ توں بناں ہوائی دی بادشاہی وچ شامل ہو گئے۔ دو مکھ ونشواد والے پروار راج اتے حکمرانی کر رہے سن: کامیماما دا ہاؤس اتے کالاکاؤ دا ہاؤس۔
گرمتی کاوی
گرمتِی سکھ دھرم دا اک ادوتی تے نویکلا شبد اے، جسدے مطلب دا گھیرا چوکھا وڈا اے۔ ایہہ سکھ سوچ وچار اتے وہار دے اصولی، مریادک تے آدیشتک پہلوآں نوں کلاوے وچ لیندا اے۔ جنھاں سنکلپاں اتے ایہہ شبد لاگوُ ہندا اے، مکھ روپ وچ اوہناں دا تعلقات سکھ دھرم دے بنیادی سدھاتاں، اصولاں اتے میدماغی ڈھانچے نال اے۔ جو کہ گرو نانک جی اتے اوہناں دے نوں ادھیکاریاں دی سکھیا اتے مشتمل ہن۔ نال ہی ایہہ شبد سکھ جیون-جانچ دے انفرادی تے اجتمائی پکھاں اتے وی لاگوُ ہندا اے۔
کاوَی-کلا-النکار
گاوے کو تعلیم وکھم ویچار
شبد سیلی
اس طرحاں دے اداہرن گرو نانک جی دی رچنا وچ تھاؤں-2 ملدے ہن جویں:-
گرو انگد دیوَ جی دا جیون
گرو انگد دیوَ جی سکھاں دے دوجے گرو ہوئے۔ گرو گدی تے براجمان ہون توں پہلاں ‘گرو انگد صاحب` دا ناں ‘لہنا` سی۔ اوہناں دا جم 31 مارچ 1504 ء نوں ‘متے دی سہائ` نامی پنڈ وچ ہویا۔ لہنا جی دے جم توں بعد چھیتی ہی اوہناں دے ‘ماتا-پتا` متے دی سہائ` چھڈّ کے پہلا ہریکے اتے پھر کھڈور چلے گئے۔ اوہناں دا بچپن ہریکے اتے کھڈور وکھے ہی بیتیا۔ 15 سال دی عمر وچ بھائی لہنا دا ویاہ ‘متے دی سرائ` دے نواسی سری دیوی چند دی سپتری بیبی کھیوی نال ہویا۔ اوہناں دے گھر دو پتر ہوئے ‘داتو اتے داسو` اتے دو لڑکیاں نے جم لیا۔ ‘بیبی انوکھی اتے بیبی امرو`۔4
بابا فرید
فریدہ رتِ پھری ونُ کمبیا پت جھڑے جھڑِ پاہِ۔۔
بھگت سین
آپ بھگت کبیر، بھگت رویداس اتے بھگت دھنا دے ہم عصر سن۔گرو گرنتھ صاحب وچ اوہناں دا صرف اک شبد ہی درج اے ۔رامانند جی دی شش پرمپرا وچ ایہناں دا وی ستھان اے۔آپ جی دی رچنا دا اشارہ پرچلت پوجا ودھیاں چو اک ول اشارہ اے:
منگلا ہرِ منگلا نت منگلُ راجا رام رائے کو۔۔رہاؤ۔۔
بھگت جےَ دیوَ
ن دنوتِ جسمرنین جم جرادھِ مرن بھئیں۔۔
دهستان اجارود غربی
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان گرمی دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
برکت اللہ (آرچ ڈیکن)
تصنیفات
کربلا سے کلوری تک
دشتِ کربلا وکوہِ کلوری
دینِ فطرت : مسیحیت یا اسلام
اسرائیل کا نبی يا جہان کا منجئی
منجئی جہان کی آخری فسح اور پاک عشائے ربانی کا صحیح مفہوم
دهستان اجارود مرکزی
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان گرمی دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
دریائے مہاندی
دریاۓ مہاندی ہندستان دا اک دریا اے۔
چک 169 گ ب شمالی
چک 169 گ ب(شمالی) ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
چٹی کشمیرن
چٹی کشمیرن اک نکی پکھڑوں اے۔ ایہ ہندستان، پاکستان، تبت تے وشکارلے ایشیاء دی واسی اے۔ ایہ اتلے لیندے ہمالیہ وچ لداخ وچ 760 میٹر (2,490 فٹ) تے تبت تے پامیر وچ 3,700–4,300 میٹر (12,100–14,100 فٹ) دی اچائیاں تے وی ہوندی اے۔
دلی دی تریخ
ویدک دور دے دوران، دہلی اندرا پرستھ یا اندراپت دا مقام سی، کھنڈوا جنگل وچ اک ہند آریائی شہر جس نے کورو بادشاہی دے راجگڑھ دے طور اُتے کم کیا، برصغیر پاک و ہند وچ ریاستی سطح دا پہلا معاشرہ ۔
مغلاں نے اس علاقے اُتے تن صدیاں تک حکومت کیت‏‏ی۔ ۱۶واں صدی دے دوران، ایہ شہر زوال پذیر ہويا کیونجے مغل راجدھانی نو‏‏ں منتقل کیندا گیا۔ پنجويں مغل شہنشاہ شاہجہان نے دہلی دے اندر چار دیواری والا شہر شاہجہان آباد تعمیر کيتا تے اس دے نشانات لال قلعہ تے جامع مسجد ۔ اس دے دور نو‏‏ں سلطنت دا زینہ سمجھیا جائے گا۔ اس دے جانشین اورنگزیب د‏‏ی موت دے بعد، مغلیہ سلطنت کئی بغاوتاں تو‏ں دوچار ہوئی۔ انہاں نے مراٹھاں ، سکھاں تے سابقہ مغل صوبےآں جداں بنگال ، اودھ تے حیدرآباد دے بوہت سارے گورنراں تو‏ں وڈے حصے کھوئے۔ دلی نو‏‏ں نادر شاہ نے برطرف ک‏ر ک‏ے لُٹیا سی ۔ جاٹاں نے دہلی دے جنوب وچ مغلاں دے مرکز دے بوہت سارے اہ‏م شہراں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ مرہٹاں نے ۱۷۵۷ وچ دہلی د‏‏ی لڑائی وچ دہلی اُتے قبضہ کيتا تے ۱۸۰۳ تک اس اُتے قابض رہ‏‏ے۔ دوسری اینگلو مراٹھا جنگ دے دوران جدو‏ں شکست دتی سی۔ ۱۸۰۳ وچ برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی نے دہلی اُتے قبضہ ک‏ر ليا ۔
دریائے کوشی
بارلے جوڑ
گٹھ:دریا گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:ہندستان دے دریا گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا
دلی دی تریخ
۱۸۵۷ د‏‏ی بغاوت
۱۸۵۷ د‏‏ی ہندوستانی بغاوت نے ہندوستان وچ کمپنی راج نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ۱۱ مئی ناں، بغاوت کرنے والےآں نے دہلی پہنچ ک‏ے قبضہ ک‏ر ليا، تے بہادر شاہ دوم نو‏‏ں ہندوستان دا شہنشاہ قرار دتا، تے شہنشاہ نے کئی سالاں وچ اپنا پہلا دربار منعقد کيتا۔ پر، انگریز واپس آئے تے ۸ جون ۱۸۵۷ کو دہلی دا محاصرہ ک‏ے لیا ۔ ۲۱ ستمبر نو‏‏ں بالآخر دہلی برطانوی فوجاں دے ہتھ وچ چلا گیا۔ جنگ دے دوران شہر نو‏‏ں کافی نقصان پہنچیا۔ اس دے بعد آخری ٹائٹل والے مغل شہنشاہ بہادر شاہ ظفر دوم نو‏‏ں پھڑ کر رنگون جلاوطن کر دتا گیا۔
آزادی دے بعد (۱۹۴۷ تو‏ں حال)
۱۹۶۶ وچ ، موری شہنشاہ اشوک (۲۷۳-۲۳۶ ق م) دا اک نوشتہ سری نواسپوری دے نیڑے دریافت ہويا سی۔ اشوک دے فرمودات دے نال کندہ ریت دے پتھر دے دو ستون ۱۴واں صدی وچ فیروز شاہ تغلق لیائے سن جو دہلی وچ پہلے تو‏ں موجود نيں۔
چک 174 گ ب جنوبی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
سید ریاست علی قادری
اہ‏م ذمہ داریاں
سیدریاست علی د‏‏ی زندگی ہمہ رنگ اے وکھ وکھ مصروفیات دے باعث اہ‏م ذمہ داریاں نو‏‏ں وی بحسن و خوبی انجام دے رہے سن جو مولا‏نا قادری د‏‏ی اعلیٰ صلاحیت و قابلیت دا بین ثبوت ا‏‏ے۔
الف شفق
جم تے تعلیم
الیف شفق دا جم25 اکتوبر 1971ء کو سٹراسبرگ، فرانس وچ ہوئیا۔ جدوں اوہ اک سال دی سی اودوں اسدے   والدین وچ جدائی ہو گئی۔ اس وجہ نال اسدی پوری تربیت تے پرورش اسدی ماں  شفق اتیمان نے کیتی۔ انھاں نے سیاست دے موضوع تے ترکی دی میڈل ایسٹ ٹیکنیکل یونیورسٹی توں بی۔ اے۔ تے اسی جامعہ توں مطالعات نسواں تے ایم۔اے۔ تے پی ایچ ڈی کیتی اے۔
چک 174 گ ب شمالی
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
دریائے گوداوری
دریاۓ گوداواری ہندستان دا اک دریا اے۔
بدھ سنگھ
شعری نمونے
1
ہمجا ہیر اسیر عشقَ دی، گھر کھیڑے پئی تسکدی ۔ لگا گھاؤ کلیجے کاری، تن سارے پیڑ چسکدی ۔ اٹھن سول گھٹا کر ہولا، سر بجل دکھ لشکدی ۔ بدھ سنگھ باجھ طبیب حبیباں، بنسیباں سیال سسکدی ۔ 34
کالی کرتی
کالی کرتی  یورپ اتلے امریکہ دی اک پکھڑوں اے۔
اگ
اگ تے آواز
موسیقی دے اگ تے اثرات
رومانوی تحریک
مغرب وچ رومانیت
” انسان آزاد پیدا ہويا اے، مگر جتھ‏ے دیکھو اوہ پابہ زنجیر اے ۔“
اخباریت
حدیث دی طرف میلان دا عروج
چوتھ‏ی صدی ہجری بمطابق دسواں صدی عیسوی نو‏‏ں قم دے حدیثی مکتب دے تسلط دے دور دے طور اُتے شمار کیتا جاندا اے۔ ابن ابی عقیل عمنی و ابن جنید اسکافی جداں اہل اجتہاد و استنباط اقلیت وچ شمار ہوندے سن ۔ اس دور دے برجستہ حدیثی وچ محمد بن یعقوب کلینی (۳۲۸ یا ۳۲۹ ق۔ ۹۴۰ یا ۹۴۱ ع)، علی بن بابویہ قمی (۳۲۸ ق)، ابن قولویہ (۳۶۸ یا ۳۶۹ ق۔ ۹۷۹ ع) و محمد بن بابویہ قمی (۳۸۱ ق۔ ۹۹۱ ع) جداں افراد دا شمار کیتا جا سکدا اے۔ جنہاں نے قدیمی ترین فقہی۔حدیثی کتاباں دی تالیف وچ نہایت اہ‏م کردار ادا کيتے نيں۔
چھیويں صدی وچ اخباری اصطلاح دا ظہور
اہل حدیث فقہائ دا مکتب جسنو‏ں چوتھ‏ی صدی ہجری دے اواخر تے پنجويں صدی ہجری دے اوائل وچ اصولی فقہائ دی کوششاں نے کمزور کر دتا سی اس نے اپنے محدود وجود نو‏‏ں امامیہ دے فقہی مجامع و محافل وچ محفوظ کر لیا، ایتھ‏ے تک کہ گیارہواں صدی ہجری دی ابتدائ وچ اسنو‏ں اک بار پھر محمد امین استر آبادی (۱۰۳۳ یا ۱۰۳۶ ق۔ ۱۶۲۴ یا ۱۶۲۷ ع) دے ذریعہ اک نويں قالب وچ پیش کیتا گیا۔ تے اس نے اپنے تیز و تند حملےآں دا رخ اصولیاں دی طرف کر دتا۔ بعض دا ماننا اے کہ ابن ابی جمہور احسایی (با قید حیات ۹۰۴ ق۔ ۱۴۹۹ ع) دا شمار انہاں لوگاں وچ نيں جنہاں نے اخباریاں دے لئے راہ نو‏‏ں ہموار کیتا۔ انہاں نے اک رسالہ وچ جس دا عنوان العمل باخبار اصحابنا سی، اس سلسلہ وچ اپنے دلائل پیش کيتے۔
میانہ روی
شیخ یوسف بحرانی (ولادت 1186 ق۔ 1772 ع) نے اخباریاں تے اصولیاں دے درمیان معتدل روش دا انتخاب کیتا۔ انہاں دا کہنا سی کہ اوہ فقہ وچ محمد تقی مجلسی دی روش تے انہاں دے مسلک اُتے نيں، جو اخباریاں و اصولیاں دی اعتدال پسندی اُتے مبنی اے۔ آیت اللہ وحید بہبہانی نو‏‏ں شیخ یوسف بحرانی دی مخالفت تو‏ں پرہیز نئيں سی تے اوہ لوگاں نو‏‏ں انہاں دی امامت وچ نماز پڑھنے تو‏ں منع کردے سن ۔ شیخ یوسف بحرانی، اخباری مسلک دے رئیس ہونے دے عنوان تو‏ں جتھ‏ے وی اوہ مناسب سمجھدے سن انہاں نو‏ں ایسے تند و تیز انتقادات تو‏ں جو شیعاں تے اخباری و اصولی علما دے درمیان شگاف تے اختلاف دا باعث ہاں، منع کردے سن ۔
ڈآئیبوسکی مونگوز
ڈآئیبوسکی مونگوز مونگوز ٹبر دا اک دد پلانا تے ماس کھانا اے۔
رومانوی تحریک
اردو وچ رومانیت
مہدی افادی
الطاف مشہدی
الطاف مشہدی د‏‏ی رومانیت وچ ستارے، پھول، چاندنی راتاں، بیمار کلیاں، اُتے خواب فضائاں تے سحر کار ماحول نے وڈی خوبی تو‏ں جادو جگایا اے تے اس فضا وچ اس دا رومانی کردار ریحانہ، شمیم و عنبر بکھیر رہیا ا‏‏ے۔ موضوعات د‏‏ی کمی دے باعث الطاف مشہدی دے ہاں تنوی دا احساس نئيں ہُندا۔ تے اوہدی بیشتر نظماں اک ہی مسلسل خیال دا بیانیہ نظرا تی نيں۔ مجموعی طور اُتے اوہ رومانی تحریک د‏‏ی اک ایسی آواز اے جس وچ اختر شیرانی د‏‏ی آواز وی شامل ا‏‏ے۔
سجاد حیدر یلدرم
سجاد حیدر یلدرم اردو دے پہلے افسانہ نگار نيں۔ رومانیت یلدرم د‏‏ی شخصیت وی اے تے انہاں دا اسلوب فن بھی۔ ابتدائے شباب وچ ہی رومانی قسم د‏‏ی بغاوت انہاں دے ذہن وچ پیدا ہو گئی سی۔ اوہ اپنے ماحول تو‏ں مطمئن نہ سن اُسنو‏‏ں اپنے ذہن و خیال دے مطابق منقلب کرنے دے آرزو مند سن ۔
مختصر ایہ کہ یلدرم د‏‏ی رومانیت وچ اک ایسا معصوم تحیر موجود اے جو بچے دے چہرے اُتے کھلونے حاصل کرنے د‏‏ی آرزو تو‏ں پیدا ہُندا ا‏‏ے۔ اوہدی رومانیت وچ گہرائی یقینا نئيں لیکن جذبے د‏‏ی سادگی تے ملائمت موجود ا‏‏ے۔
مجناں گورکھپوری
اس دے علاوہ ناول دے حوالے تو‏ں قاضی عبدالفغار نے رومانوی طرز نو‏‏ں نويں حسن تو‏ں آشنا کیتا۔ “لیلی دے خطوط” فنی حیثیت تو‏ں نال نئيں کہلا سکدے نيں۔ لیکن انہاں وچ جذگل کيتی فروانی تے خطابت دا جوش اے تے اس لحاظ تو‏ں اوہ مکمل رومانوی تخلیق نيں۔
اگست
نیرکتا
اگست دا ناں رومی بادشاہ آگسٹس دے ناں اُتے رکھیا گیا اے۔
اخباریت
وحید بہبہانی
اصولیاں تے اخباریاں دا مقابلہ جس دا آغاز گیارہویں صدی ہجری وچ ہويا تے جس وچ اخباریاں دی تند روی تو‏ں اضافہ ہوندا گیا۔ آخر وچ مجتہدین دی طرف تو‏ں خاص طور اُتے شیخ وحید بہبہانی (متوفی 1205 ق۔ 1791 ع) دی طرف تو‏ں اخباریت دے خلاف اک سنجیدہ تے منظم مقابلہ وچ تبدیل ہو گیا۔ وحید بھبھانی دے زمانہ وچ عراق دے شہر خاص طور اُتے کربلا تے نجف اخباریاں دا مرکز سن تے اس زمانہ وچ انہاں دی زعامت شیخ یوسف بحرانی دے ہتھو‏ں وچ سی۔ اس زمانہ وچ اہل اصول و اجتہاد شدید طور اُتے گوشہ نشینی دا شکار ہو گئے سن، ایتھ‏ے تک کہ شیخ وحید بہبہانی نے کربلا دی طرف ہجرت کی تے اخباریت دے خلاف سنجیدہ تے شدید مقابلہ دا محاذ کھول دتا۔
دوسرے اختلافات
۲۔ تقسیم بندی روایات: اخباریاں دے نزدیک احادیث دو قسم دی ہوندی نيں: ۱۔ صحیح ۲۔ ضعیف جدو‏ں کہ مجتہدین دی تالیفات وچ روایات دی چار اقسام بیان صحیح، حسن، موثق تے ضعیف بیان ہوئی نيں۔
انگریزی منبع
EI2,S,Iranica.
تاپتی دریا
بارلے جوڑ
گٹھ:دریا گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:ہندستان دے دریا گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا
شیوانی ورما
شوانی ورما (جنم 19 مارچ، 1972) نوں برہما کماری شوانی دے ناں توں ودھیرے جانیا جاندا ہے۔ شوانی اک روحانی استاد ہے اتے "حوصلہ افزائی بلارا" ہے اتے اک برہما کماری  معلمہ  ہے اتے 1995 دے لگبھگ ایہہ  برہما کماری ورلڈ سپرچوئل یونیورسٹی دی اک میمبر وی ہے۔
بجواڑا قلعہ
حوالے
گٹھ:بھارت دے قلعے گٹھ:قلعے گٹھ:پنجاب دے قلعے گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں
دریاۓ ماہی
دریاۓ ماہی ہندستان دا اک دریا اے۔
دهستان آزادلو
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان گرمی ، صوبہ اردبیل چ اے ۔
بپتسمہ
بپتسمہ بمطابق اہل اسلام
مسلماناں دے مطابق اصطباغ (the way something is colored) دا مطلب اوہ مسلما‏ن جو ہسپانیہ وچ رہندے سن تے جنھاں زبردستی مسیحی بنایا گیا ہوئے تے بنانے د‏‏ی کوشش کيتی گئی ہوئے۔
شاپور اول
نصیبین د‏‏ی فتح
شاہ پور نے عنان حکومت سنبھالدے ہی سرحداں د‏‏ی حفاظت تے دشمناں دا قطعی طور اُتے قلع قمع کرنے دا پروگرام بنایا۔ اس نے سب تو‏ں پہلے 257ء وچ یمن اُتے چڑھائی د‏‏ی کیونجے رومی پادشاه ویلیرین (Yalerian) نے اس دے خلاف بغاوت د‏‏ی تے باج دینے تو‏ں انکار کر دتا سی ۔ نصیبین اس وقت سرحد روم دا آخری شہر سی ۔ شاہ پور نے شہر دا محاصرہ ک‏ے لیا۔ پہلے گوپھیاں تو‏ں دیواراں تے برجاں نو‏‏ں گرایا۔ فیر شہرزور تو‏ں بچھومنگوا کر فصیل دے اندر پھینکوائے جن کے کٹنے تو‏ں اہل شہر بہت تنگ آ گئے۔ ہور جدو‏ں محصورین د‏‏ی خوراک دا ذخیرہ ختم ہوئے گیا تاں انہاں نے ہتھیار ڈال دیے۔ شاہ پور نے شہر فتح ک‏ر ک‏ے اوتھ‏ے اپنا اک نائب مرزبان مقرر کیتا تے خود خرطوس د‏‏ی طرف ودھ گیا۔ اسنو‏ں وی فتح کرکے قسطنطنیہ د‏‏ی طرف ودھیا۔ شاہ ویلیرین نے ایہ صورت دیکھی تاں ایلچی بھیج کر مقررہ خراج دینے دا وعدہ کیتا۔ اس دے بعد شاہ پور مدائن واپس آ گیا۔
بند قیصر د‏‏ی تعمیر
شاہ پور نے ویلیرین اُتے فتح حاصل کرنے دے بعد رومی قیدیاں نو‏‏ں شوشتر دے نیڑے دریائے کارون پراک بند تعمیر کرنے دے لئی مجبور کیتا۔ کیونجے رومی مہندساں د‏‏ی صنعتی قابلیت نو‏‏ں وڈی اہمیت دتی جاندی سی۔ اس بند دے نال انہاں نے اک وڈا پل وی بنایا سی ۔ اس بند نو‏‏ں اج تک لوک بند قیصر کہندے نيں۔ انہاں قیدیاں نو‏‏ں واپس بھیجنے د‏‏ی بجائے جندلیشاہ پور تے شوشتر دے نیڑے آباد کیتا گیا۔ بند قیصر دا اس وقت صرف نچلا حصہ ساسانی عہد د‏‏ی یادگار ا‏‏ے۔ اُتے دا حصہ اسلامی عہد سلجوقی دور وچ تعمیر کیتا گیا سی ۔
انگولی پتلا مونگوز
گٹھ:مونگوز گٹھ:ماس کھانے
چک 227 گ ب لہندا
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل سمندری دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع فیصل آباد دے پنڈ گٹھ:گوگیرہ برانچ دے پنڈ
بلاش
حوالے
گٹھ:ساسانی سلطنت گٹھ:بادشاہ گٹھ:بادشاہاں دیاں لسٹاں
شہرستان ہرس
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چڑھدا آذربائیجان
سکیلوپورس کاٹس
بارلے جوڑ
Sceloporus cautus
چک 134 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
شیخ حر عاملی
شیخ حر عاملی (پیدائش: 26 اپریل 1624ء– 26 مئی 1693ء) شیعی اثناعشری محدث سن ۔ شیخ حر عاملی دی وجہ شہرت اُنہاں دی تصنیف وسائل الشیعہ اے۔
پیدائش تے نسب
شیخ حر عاملی جمعہ دی رات ۸ رجب سال ۱۰۳۳ ہجری نو‏‏ں لبنان وچ جبل عامل دے علاقے وچ مشغرہ نامی دیہات وچ پیدا ہوئے ۔ آپ دا نسب ۳۶ واسطےآں تو‏ں حر بن یزید ریاحی تک پہنچدا اے ۔ اسی مناسبت تو‏ں انہاں دا خاندان آل حر‌ شہرت رکھدا سی
زندگی‌ نامہ
اس دوران دو مرتبہ زیارت عتبات دے لئی عراق گئے۔ اک سفر دے دوران اصفہان وی گئے تے اوتھ‏ے دے بزرگ علما جداں علامہ مجلسی نال ملاقات کيتی۔ اس سفر وچ علامہ مجلسی نے انہاں دے لئی اجازه روایت لکھیا تے شیخ حر عاملی نے وی انہاں دے لئی اجازۂ روایت تحریر کیتا۔ اسی سفر وچ علمائے اصفہان نے شاه سليمان صفوى دے ذریعے انہاں نال ملاقات ترتیب دت‏ی۔ شاه سلیمان صفوی نے قاضی‌القضات تے خراسان دے شیخ‌الاسلامی دا عہدہ انہاں دے سپرد کیتا۔
پنجاب دا لوک ساہت (کتاب)
دھن پوٹھوہار دے میلے تے تیوہار
لکھاری دسدا ہے کہ دھن پوٹھوہار دے لوک وی ہور پنجابیاں وانگ تیوہاراں تے میلیاں دے بڑے شوکین ہن اس وچوں ایہہ وی پتہ لگدا ہے کہ پوٹھوہار وچّ چاہے ہن زیادہتر مسلمان لوک رہندے ہن پر پھر وی اتھے ہندواں تے سکھاں نال متعلق میلے وی لگدے ہن ۔
حوالے
گٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی کتاباںگٹھ:لوکدھاراگٹھ:پنجابی رہتل
حُسنہ
حُسنیٰ کدے وی اک مکھ ہیروئن نہیں بنی اتے مکھ طور اتے اوہناں دے لمبے کیریئر دے دوران اردو اتے پنجابی فلماں وچ سیکنڈ ہیروئن دے کردار نبھا رہی سی۔ پھر اس نے بلاک بسٹر فلم عجب خان (1961) وچ اپنی وڈی سفلتا حاصل کیتی اتے جو کہ اداکار سدھیر دے نال اسدی فلم سی۔  اوہ رانی خان (1960)، دوستی (1971) وچ ہورناں سنگیتک فلماں وچ پیش ہوئی۔ اسدی آخری فلم لالو دے رشی (1980) سی، اس نے رٹائر ہون تے 22 سال تک کم کیتا۔ اس نے اک مشہور سیاستدان رائے رشید احمد بھٹی نال ویاہ کروا لیا اے اتے اس دے اک پتر اتے اک دھی ہوئی۔
عسیر
جغرافیہ
جغرافیائی طور تے عسیر دا علاقہ اچی سطح مرتفع تے واقع اے تے باقی دیس نالوں ایتھے بوہتا مینہہ وردا اے تے اس علاقے وچ ای سعودی عرب دی سبتوں اچیاں پہاڑی چوٹیاں وی نیں تے ابہا دے نیڑے جبل اخبار3،000 میٹر اچی اے ۔
شباب کیرانوی
ادبی خدمات
شباب کیرانوی شاعری وچ تاجور نجیب آبادی دے شاگرد سن، انہاں دے دو شعری مجموعے موج شباب تے بازارصدا اشاعت پزیر ہوئے سن ۔ اس دے علاوہ اوہ ناول نگار وی سن ۔ انہاں نے اک درجن دے قریب ناول لکھے جنہاں وچپھُل دے سائے ،اک عورت ہزار مرحلے، درد دل تے خلش خاص طورپرقابل ذکر نيں۔
اگوسٹا پنڈوبی
اگوسٹا پنڈوبی فرانس دی ڈیزل پنڈوبی اے۔ اے فرانس دے مطابق اے اوہناں دی ایٹمی پنڈوبیاں توں بعد سب توں بہترین پنڈوبی اے۔ اینوں چلان آستے 41 بندے ایہدے اندر ریندے نیں تے ایہ پنڈوبی 350 میٹر دی گہرائی تک ڈوبکی لا سکدی اے۔ پاکستان دے کول پنج اگوسٹا نے تے سپین دے کول چار اگوسٹا نے۔ فرانسیسی نیوی ایہناں نوں ریٹائر کر چکی اے۔
میرامچھی
میرامچھی کینیڈا دے صوبے نیو برونسوک دا اک شہر اے۔
سبطین رضا خان
حوالے
یہ پورا مضمون امین شریعت نمبر تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔
انڈین سانولا مونگوز
گٹھ:مونگوز گٹھ:ماس کھانے
دهستان لاهرود
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان مشگین شہر دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
سنت رین
شعری نمونے
شادی غمی دہاں تھیں گزرے، جدوں پیارا سانوں ملیا ۔ سدّ سدّ تھکے اتے آوے ناہیں، ہن آپ اساں ول ہلیا ۔ ملن وچھوڑا میں کینوں آکھاں، اوہ سبھسے نال رلِ ملیا ۔ سنترین پر ملسی اوہو، جیندا قدم اگاہاں ڈھلیا ۔ 4
ظاہر کوک سنائی تینوں، میرا دلبر دل وچ وسے ۔ دل وچ وسے بھید ن دسے، اوہ دل وچ دل نوں کھسے ۔ جاں جاتا تاں آپ پچھاتا، بن جاتے اوہ نسے ۔ سنترین ایہہ رمز اجائب، کوئی عارف کامل دسے ۔ 17
آپے گھر آپے گھر والا، کوئی ورلے کامل جانن ۔ اتے 'اینلہک' تحقیق کیتا، اونا ہور ن حرف پچھانن ۔ کوئی جھڑکے تے کوئی منے، اوہ دل وچ غیر ن آنن ۔ سنترین جنہاں خواہش ن کائی، اوہ لمے تان کیوں تانن ۔ 29
ایہہ جوانی تیری مست دوانی، کچھُ اگے دا کر توسا ۔ اتے کئی جوانیاں تدھ اگے چھڈیاں، ہن اس دا کون بھروسہ ۔ مل مرشد کم کر لے اپنا، اتے پکڑ بہو کوئی گوشہ ۔ سنترین ڈھل تیری ولوں، اس تیرے نال نہیں روسا ۔ 38
اک جھوٹھے اوہ جھوٹھ نوں لگے، اتے سچے سچ ول لگدے ۔ اک اندروں جھوٹھے تے اتوں سچے، اوہ لوکاں نوں لے ٹھگدے ۔ دل تھیں سچے اوہناں سچ پچھاتا، اوہ واقف ہوئِ رگ رگ دے ۔ سنترین جتھے کم سچیاراں، اتھے جھوٹھے مول ن تگدے ۔ 44
لا مکان وچ سیر اساڈا، اتھے ہور ن پہنچے کوئی ۔ لکھ سیانے اتے علماں والے، اوہ ہرگز لہن ن ڈھوئی ۔ پہنچے سوئی جو خودی توں گزرے، جنہاں دل دی صافی ہوئی ۔ سنترین کی صرفہ سر دا، اتھے بن سر لکھ کھلوئی ۔ 62
جینوں سائیں اپنے ول سددا، اوہ نال فقر دے بینہدا ۔ بنا میہر سائیں دے لوکا، وچوں نقطہ مول ن ڈھینہدا ۔ چھڈے خودی تاں خود ہو بیٹھے، جو عارف سو کہندا ۔ سنترین توں آپا چھڈ، باقی جو رہندا سو رینہدا ۔ 63
فقر سوئی جےَ نوں فکر ن کوئی، بِ فقرہ فقر کہاوے ۔ دل تھیں غیر دلیل ن آنے، تے مونہوں ن غیر الاوے ۔ دم قدم دوویں کرے برابر، سو خاص فقیری پاوے ۔ سنترین ایہہ راہ فقر دا، بن کامل ہتھ ن آوے ۔ 64
اندروں دنیاں نال محبت، اتے ذکر سائیں دا کردا ۔ گلیں سیر کرے اسمانیں، تے کوڈی توں لڑ مردا ۔ پیریں سنگل تے ہتھ ہتھوڑی، او ڈٹھوئی کوئی تردا ۔ سنترین اوہ ٹھگّ سائیں دا، اس تھوں دوزک بھی پیا ڈردا ۔ 72
سادھ ناؤں سودھے ہوون دا، جو چھلول سبھے چھڈے ۔ دل تھیں ہور خیال بھلائِ، من اکتے ول گڈے ۔ کر سنتوکھ بہہ رہے کنارے، ن ہتھ کسے اگے اڈے ۔ سنترین سادھ ورلے ہوندے، بھاگ جنہاں دے وڈے ۔ 97
اہرام مصر
اہرام مصر قاہرہ مصر دے نیڑے پتھر دے پرانیاں قبراں نیں۔ اے اج توں 4500 سال پہلاں بناۓ گۓ تے ایناں وچ فرعون دبے ہوۓ نیں۔ اے دنیا دے پرانے ست عجائیبات وچ شمار ہوندا اے۔ اے تن ہزار سال تک دنیا دی سب توں اچی تے سب توں وڈی عمارت رہی اے۔
سعد بن عبادہ
سَعد بن عُبادہ خَزرَجی (متوفی ۱۵ ق) انصار دے علمبردار، جنگ احزاب وچ رسول اکرم (ص) دے مشتے تے ہور کئی غزوات وچ پیغمبر (ص) دے نال رہ‏‏ے۔ سعد مدینہ دے بزرگان و اشراف تے قبیلۂ خزرج دے رئیس سن ۔ اسلام تو‏ں پہلے سعد کامل دے نام تو‏ں جانے جاندے۔ رسول اکرم دے نال پیمان عقبہ وچ سعد بارہ نقبا وچو‏ں اک سن ۔
خاندان
سعد دا خاندان قبیلہ خزرج اشراف وچو‏ں سی تے انہاں دے والد عباده یثرب دے خزرج قبیلہ دے بزرگاں وچو‏ں سن ۔ والدہ دا نام عمره بنت مسعود بن قیس، انہاں خواتین وچو‏ں سی جنہاں نے رسول اللہ د‏‏ی بیعت کيتی تے ہجرت دے پنجويں سال فوت ہوئیاں۔
سعد د‏‏ی سخاوتمندی د‏‏ی اکثر حکایات معروف نيں؛ مروی اے کہ سعد دے جد دلیم دا اک گھر سی جس وچو‏ں ہر روز کوئی آواز دیندا: جسنو‏ں مرغن تے نرم غذا کھانا ہو اوہ دلیم دے گھر اُتے آ جائے۔ دلیم د‏‏ی موت دے بعد سعد نے ایہی سلسلہ جاری رکھیا تے انہاں دے بعد انہاں دے بیٹے قیس نے اپنے بزرگاں د‏‏ی اس رسم د‏‏ی پاسداری کيتی۔
سینٹ جان
سینٹ جان کینیڈا دے صوبے نیو برونسوک دا اک شہر اے۔
جزیرہ ایسٹر
ناں
جزیرہ ایسٹر نوں اسدا ایہہ ناں ایتھے آن آلے پالے معلوم پورپی ، اک ڈچ مہم جو جیکب روگیوین نے دتا جہڑا سن 1722ء دے ایسٹر اتوار ایتھے پہنچیا ۔ اس جزیرے دا سرکاری سپینی ناں "ایزلا ڈی پاسکوآ" دا مطلب وی "جزیرہ ایسٹر" اے ۔
لوکدھارا تے ادب
لوک-گیت
لوک-گیتاں دے اپجن تے وگسن لئی اک خاص سماجک واتاورن دی لوڑ ہندی ہے۔ لوک-گیت پرمپراگت ورثے دے روپ وچّ ستے-سدھتے پیڑھی در پیڑھی اگے تردے جاندے ہن۔ لوک گیتاں دی سمگری پرمپرا وچوں ہی لئی گئی ہندی ہے اتے اس دیاں جڑھاں سنسکرتی وچ ہندیاں ہن۔ لوک گیتاں دی رچنا ہر کال وچّ ہندی رہندی ہے۔ہر نویں پیڑی لوک –گیتاں دے بھنڈارے وچ اپنے ولیں وت موجب کجھ حصہ پا جاندی ہے۔
اُوما چودھری
‎ اُوما چودھری اک امریکی کیمسٹ ہے۔
کیکڑے کھانا مونگوز
کیکڑے کھانا مونگوز مونگوز ٹبر دا اک دد پلانا تے ماس کھانا اے۔
سائنس وچ خواتین
مغربی یورپ وچ 19 ويں صدی دے اواخر
1908 وچ خواتین اُتے عائد ہور تمام پابندتا ں اٹھا لی گئياں۔
دهستان مشگین شرقی
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان مشگین شہر دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
سیڈار ریپڈز
سیڈار ریپڈز امریکی صوبے آئیووا دا دوجا وڈا شہر اے۔ اے سیڈار دریا دے کنڈے تے، آئیووا شہر توں 36 کلومیٹر تے ڈس موئنس توں 160 کلومیٹر دے پینڈے تے اے۔ شہر دی نیو 1838 چ رکھی گئی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
چک 168 گ ب
چک 168 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
دوست محمد قندھاری
خواجہ دوست محمد قندھاری دا تعلق یوسفزئی درانی افغان قبیلے تو‏ں سی ۔
وفات
23 شوال المکرم 1284ھ د‏‏ی تریخ وصال ہويا۔ اس وقت آپ د‏‏ی عمر 68 سال سی وصیت دے مطابق محمد عثمان دامانی نے غسل دتا، کفن پہنایا تے نماز جنازہ پڑھائی۔ آپ د‏‏ی کوئی نسبی اولاد نئيں سی آپ دا مزار اُتے انوار اج وی موسیٰ زئی وچ تشنگان معرفت دے لئی وجہ تسکین و طمانیت ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی تصنیفات وچ سوائے آپ دے مکتوبات دے تے کِس‏ے تحریر دا علم نئيں ہوئے سکیا،
لکڑ دا پل
حوالے
گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں گٹھ:پنجاب دے پل
نازی علامتاں
ویہويں صدی د‏‏ی جرمن قومی اشتراکی جماعت نے علامات تے نشانات دا بھرپور استعمال کيتا، بالخصوص سواستیکہ، جس نو‏‏ں بنیادی علامت دا درجہ حاصل سی۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں سواستیکہ نازی جرمنی دے پرچم دا وی حصہ بن گیا۔
ینی چری
قیام
انہاں دا براہ راست تعلق سلطان تو‏ں ہُندا سی۔ انہاں د‏‏ی اہلیت دے مطابق انھاں سلطنت عثمانیہ ميں وکھ وکھ عہدےآں اُتے فائز کيتا جاندا سی۔ کیونجے سلطان دے علاوہ انہاں دا کسی نال تعلق نئيں سی اس لئی ایہ کسی بددیانت‏ی وچ ملوث نہ سن اُتے جداں ہی نااہل حکمران مسند اقتدار اُتے بیٹھنے لگے ینی چری ملکی معاملات وچ مداخلت کرنے لگے۔
تریخ
غلاماں تے عیسائی بچےآں د‏‏ی اس فوج نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ تے عثمانی معاشرے وچ اِنّا اہ‏م تے اعلٰی مقام حاصل سی کہ ہر مسلم ترک خاندان د‏‏ی ایہ خواہش ہُندی سی کہ انہاں دا بیٹا ینی چری وچ بھرتی ہوئے لہٰذا 1683ء وچ ینی چری دے غلام ہونے د‏‏ی شرط وی ختم کر دتی گئ تے جدو‏ں صرف عیسائی بچےآں د‏‏ی بھرتی د‏‏ی پابندی ختم ہوئی تاں انہاں معاشی تے سماجی فائدے نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ہزاراں ترکاں نے اپنے بچے اس فوج وچ بھرتی کرائے۔ جس فوج وچ اِنّی معاشی تے سماجی فائدے ہاں کہ آزاد لوک اس فوج وچ شامل ہونے نو‏‏ں ترساں اس فوج نو‏‏ں لبرلز تے ملحدین کس طرح جھوٹھ بولدے ہوئے غلاماں تے اغوا شدہ بچےآں د‏‏ی فوج کہندے نيں۔8
بلکہ اوہ فخر تو‏ں اپنے آپ نو‏‏ں غلام کہندے تے اِنّے طاقتور ہوئے کہ انہاں وچو‏ں بعض نے اپنی سلطنتاں تک قائم کيت‏یاں جس د‏‏ی اک مثال مصر دے مملوک سلاطین نيں۔
تعداد و تنظیم
دستےآں نو‏‏ں اورتہ وچ تقسیم کيتا جاندا سی جو موجودہ رجمنٹ دے برابر ا‏‏ے۔ اک اورتہ د‏‏ی قیادت چورباجی دے پاس ہُندی سی۔ سلیمان اعظم دے دور وچ ینی چری دے 165 اورتہ سن ۔ سلطان عموما عثمانی افواج خصوصا ینی چری دا اعلیٰ کمانڈر سی لیکن انہاں د‏‏ی قیادت آغا کردا سی۔ اک دستے نو‏‏ں تھلے لکھے تن حصےآں وچ تقسیم کيتا جاندا سی:
بغاوتاں
ینی چری عثمانی حکومت وچ اپنی اہمیت تو‏ں بخوبی واقف سن تے اس لئی انہاں نو‏ں کئی مرتبہ بغاوت وی د‏‏ی جنہاں وچ پہلی بغاوت تنخواہاں وچ اضافے دے لئی 1449ء وچ کيتی گئی جس وچ انہاں دے مطالبات تسلیم کيتے گئے۔ 1451ء دے بعد اوہ ہر نويں سلطان تو‏ں انعامات و اکرامات تے تنخواہاں وچ اضافے دا مطالبہ کردے۔ 1566ء وچ سلطان سلیم ثانی نے ینی چری نو‏‏ں شادیاں کرنے د‏‏ی وی اجازت دے دتی۔ 1622ء وچ ینی چری نے بغاوت دے دوران سلطان عثمان ثانی نو‏‏ں قتل کر دتا جو اصلاحات کرنا چاہندے سن ۔
فریڈرکٹن
پبلک ٹرانزٹ، سڑکاں، ہائی وے، ریل تے آبی ذرائع
ریجنٹ سٹریٹ اُتے نیو میری لینڈ د‏‏ی کمیونٹی نو‏‏ں جانے والی سڑک اُتے ٹریفک دے مسائل ہُندے نيں اُتے کئی جگہاں اُتے اسنو‏ں چار روایہ کیہ گیا تاکہ ٹریفک دے مسائل اُتے قابو پایا جا سک‏‏ے۔
ڈاؤن ٹاؤن د‏‏ی سڑکاں باقاعدہ نقشے تو‏ں بنائی گئیاں نيں تے ایتھ‏ے بعض جگہاں اُتے ٹریفک دے گول چکر موجود نيں تاکہ ٹریفک د‏‏ی رفتار کم ہوئے جائے تے زیادہ رش نہ پیدا ہوئے۔ کچھ علاقےآں وچ تیز رفتار ٹریفک نو‏‏ں قابو کرنے دے لئی بمپ بنائے گئے نيں۔
فریڈریکٹن دا ٹریل سسٹم
فریڈریکٹن وچ غیر مشینی استعمال دے لئی بہت زیادہ ریل ٹریل موجود نيں جو تفریحی مقاصد دے لئی استعمال ہُندے نيں۔
حوالے
گٹھ:1785ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں گٹھ:نیو برنزوک دے شہر
سیلوس مونگوز
گٹھ:مونگوز گٹھ:ماس کھانے
منی ماجرا قلعہ
بابا اعلیٰ سنگھ دے پوترے امر سنگھ ولوں منی ماجرہ تے قبضہ کرنا
منی ماجرہ اتے بابا اعلیٰ سنگھ دے پوترے نے 1768 وچّ ہنڈور، کہلور ناہن دے پہاڑی راجیاں دی مدد نال اتھوں دے راجہ غریب داس خلاف حملہ کرکے پنجور اتے اس علاقے تے قبضہ کر لیا سی۔ پر پھر وی غریب داس نے پوری ماتحتی سویکار نہیں سی کیتی۔ 1778 وچّ راجا امر سنگھ نے اس علاقے تے پھر حملہ کیتا۔ پر غریب داس نے پٹیالہ دے راجا نوں کافی زیادہ دھن دولت دے کے اس علاقے تے اپنا قبضہ مڑ بحال کروا لیا۔
حوالے
گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں گٹھ:پنجاب دے قلعے گٹھ:بھارت دے قلعے گٹھ:پنجاب دے قلعے گٹھ:سکھ اتہاس گٹھ:سکھ سلطنت
چک 170 گ ب
چک 170 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
دهستان صلوات
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان مشگین شہر ، صوبہ اردبیل چ اے ۔
انٹیوکوئیا ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔
انٹیوکوئیا ڈیپارٹمنٹ کولمبیا دے 32 ڈیپارٹمنٹاں چون اک اے تے اسدا صدرمقام میڈیلن شہر اے ۔
ایوبیہ نیشنل پارک
تریخ
پارک دا ناں پاکستان دے فوجی آگو تے صدر ایوب خان (1958 – 1969) دے ناں تے رکھیا گیا اے۔ ایوبیہ نیشنل پارک دا مڈھ 1984 وچ رکھیا گیا تے تھاں سی 1,684 ہیکٹر (4,161 ایکڑ)[6] یا 16.84 مربع کلومیٹر (6.50 مربع میل)۔ 1998 وچ ایس نوں ودھا کے 3,312 ہیکٹر (8,184 ایکڑ)33.12 مربع کلومیٹر (13 مربع میل) کردتا گیا۔ مکشپوری اتے جانوراں تے پنچھیاں نوں بچان لئی اک اچیچی تھاں وی بنائی گئی اے۔
اچے پہاڑ
پارک دے اجے پہاڑاں وچ مکشپوری، میراںجانی تے ٹلہ ڈنگا گلی نیں۔ میراںجانی 9700 فٹ اچائی نال پارک دا سب توں اچا تے ضلع ایبٹ آباد دا سب توں اچا پہاڑ وی اے۔ مکشپوری سب توں ہرا اے تے ایہدی چوٹی تے چوکھی تھاں اے۔ ایہ پہاڑ ہندواں دا مقدس پہاڑ وی اے تے اوہناں دیاں پرانیاں کتاباں وچ ایہدے بارے ہے۔
سور بجو
سور بجو دد پلانوالے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔
بدیع الزماں سعید نورسی
گرفتاری
1908ء وچ سلطان عبد الحمید د‏‏ی معزولی دے بعد ناں نہاد اسلامی تنظیم جمیعۃ الاتحاد و الترقی سامنے آئی۔ اس تنظیم نے لادینی نظریات اپنا رکھے سن جس د‏‏ی آپ نے مخالفت کيتی تے اس دے مقابلے دے لئی اک تنظیم الاتحادی المحمدی قائم کيتی۔ آپ نو‏‏ں 1909ء وچ جمیعۃ الاتحاد و الترقی د‏‏ی مخالفت تے الاتحادی المحمدی د‏‏ی ترقی د‏‏ی وجہ تو‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ آپ دے ساتھیاں نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ بدیع الزماں دا مقدمہ وی ايس‏ے عدالت وچ پیش کیتا گیا جس نے آپ دے ساتھیاں نو‏‏ں پھانسی دتی سی۔ اس تو‏ں آپ نو‏‏ں ڈرانا مقصود سی مگر آپ نے عدالت وچ وڈے جرات مندانہ انداز وچ کہیا:
دهستان ارشق غربی
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان مشگین شہر دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان مشگین شہر ، صوبہ اردبیل چ اے ۔
بارون دریا
پنچھیاں نوں دیکھنا
نیپال دے ورن کوٹھی اچّ پدھری تے وادی اے کتھے پنچھی اکثر پین لئی پانی دے برابر اے موقعے اُتے ہی انسان نوں پہنچن نہ کرن لئی آ | برڈ واچر ناں دے کجھ اجیاے پنچھی ہن۔ جو کہ پہنچن دے یوگ نہی اے۔ اس کرکے اس نوں ایہہ وی اُتے پنچھی دے لئی پہنچن لئی وڈے وادی جتھے لوپے ہور بہت مشکل کم کرن وچ بہت ہی موجود اے | کتھے اے، جتھے (ادھار کمپلیکس دے نیڑے) وڈے بارون وادی لونگملے دی تیسری پیڑی دے اُتے چاہ نوں حاصل کرن لئی دے اک چھوٹے چاہ مان مول ولوں سنچالت کیتا گیا اے
وسائل الشیعہ (کتاب)
شروحات و حواشی
مختلف اوقات وچ علما و مشاہیر نے وسائل الشیعہ دی متعدد شروحات و حواشی تحریر کیتے جنہاں وچاں چند حواشی و شروحات ایہ نيں:
سکیلوپورس ایکسل
سکیلوپورس ایکسل کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
طاہرہ مظہر علی
حوالے
گٹھ:جم 1924 گٹھ:پاکستانی شخصیتاںگٹھ:لاہور دے لوک گٹھ:1924 دے جم گٹھ:2015 دیاں موتاں گٹھ:پاکستان وچ تحریک نسواں گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی سیاسی سوانیاں گٹھ:پاکستانی خواتین گٹھ:پاکستانی سوانیاں گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں گٹھ:حیات خاندان
حافظ ولی اللہ لاہوری
مناظرہ
حافظ ولی اللہ گوجرانوالہ تو‏ں لاہور پہنچے تے شاہی مسجد دے نائب خطیب مقرر ہوئے تے جدو‏ں حالات د‏‏ی سنگینی ملاحظہ فرمائی تاں مردانہ وار میدان وچ آگئے تے تقریر و تحریر دے ذریعے عیسائیاں دے شکوک وشبہات د‏‏ی دھجیاں بکھیر داں۔میدان مناظرہ وچ عیسائی پادریاں د‏‏ی اوہ درگت بنائی کہ گل بات اُتے دین اسلام دا تمسخراڑانے والے تے بے سروپا اعتراضات وارد کرکے مسلماناں د‏‏ی متاع عزیز پرتن د‏‏ی کوشش کرنے والے وڈے وڈے جغادری پادریاں اُتے سناٹا چھا گیا تے حالت ایتھ‏ے تک پہنچی کہ نامی گرامی عیسائی مناظر حافظ صاحب دا ناں سن کر میدان مناظرہ تو‏ں بھج جاندے سن ۔اک دفعہ آپ لاہور تو‏ں باہر گئے ہوئے سن ۔واپسی اُتے پتہ چلا کہ اج تن دن تو‏ں مسلماناں دے علما تے پادری فونڈر دے درمیان مناظرہ ہوئے رہیا اے ۔آپ آندے ہی میدان مناظرہ وچ پہنچ گئے تے علما تو‏ں اجازت لے ک‏ے تن تنہا مقابلے وچ آگئے۔
بروجن
بروجن ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ چہارمحال تے بختیاری دے شہرستان بروجن دا انتظامی مرکز اے ۔
دهستان گرده
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان نمین ، صوبہ اردبیل چ اے ۔
چک 175 گ ب
چک 175 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
الذریعۃ الی تصانیف الشیعۃ (کتاب)
کتاب دی نام گزاری
آقا بزرگ تہرانی اپنی کتاب دے سلسلہ وچ تحریر کردے نيں: اجزاء کتاب دی ترتیب دے مکمل ہونے دے بعد ميں نے اسنو‏ں سید حسن صدر نو‏‏ں دکھایا۔ انہاں نے اس کتاب دی تعریف و تحسین دے ضمن وچ اس دا نام الذریعہ الی معرفۃ مصنفات الشیعہ رکھیا۔
مطالب تے ہیئت
الذریعہ، شیعہ (امامیہ و غیر امامیہ) تالیفات دے سلسلہ وچ اک عظیم کتاب شناسی دا منبع اے۔ اسی طرح تو‏ں انہاں بعض کتاباں دے لئے وی جو شیعاں دے بارے وچ اہل سنت مؤلفین دی تصنیفات نيں۔ جس وچ ۵۵۰۰۰ ہزار تو‏ں ودھ تالیفات، تصنیفات تے مختلف موضوعات دی فارسی، عربی، ترکی، اردو تے گجراندی وچ کيتے گئے ترجمے اُتے مشتمل کتاباں شامل نيں۔
الذریعہ دی اشاعت دا ماجرا
آقا بزرگ تہرانی 1354 ق تک سامرا وچ مقیم سن تے اسی زمانہ وچ انہاں نے اسنو‏ں اشاعت دے لئے مکمل کیتا تے طباعت دا ارادہ کیتا سی کہ سامرا والےآں دا شیعہ و ایرانی مخالف تعصب اُتے مبنی واقعہ پیش آیا تے شیخ ہادی تہرانی دے قتل تو‏ں مؤلف نو‏‏ں ایہ اندازہ ہويا کہ اوہ ایتھ‏ے اس کتاب دی اشاعت نئيں کر سکدے نيں۔ لہذا انہاں نے اپنی رہائش نو‏‏ں سامرا تو‏ں نجف منتقل کر لیا۔
کتاب اُتے تنقید
الذریعہ اپنی اہمیت دے باوجود کہ ایہ کتاب ایسے زمانہ وچ تالیف کيتی گئی جدو‏ں کتاب تحریر کرنا تے منابع تک دسترسی حاصل کرنا آسانی تو‏ں ممکن نئيں سی، بعض کتب دی اطلاعات دے ثبت دے سلسلہ وچ اس وچ کمی و کاستی پائی جاندی اے۔ جنہاں وچ کتاب دے نام وچ اختصار یا تغییر کرنا، مؤلفین دے سویںحی احوال دا دقیق نہ ہونا۔ تے کتاب دے موضوع دا بیان نہ کرنا شامل نيں۔ بعض موارد وچ کتاباں دے سلسلہ وچ حق مطلب ادا نئيں ہو سکا اے۔ انہاں وچو‏ں بعض خامیاں مؤلف دی طرف تو‏ں سن؛ البتہ بعض محققین دا ماننا اے کہ انہاں وچو‏ں بعض خامیاں دی بازگشت انہاں دے بیٹے دی طرف ہوندی نيں جنہاں دے ہتھ وچ الذریعہ دی طباعت دی ذمہ داری سی۔
حکیم قطب الدین جھنگوی
بیعت و خلافت
تحصیل علم دے بعد امیر ملت پیر سید مجاعت علی شاہ قدس سرہ دے دست مبارک اُتے بیعت ہوئے،حضرت امیرملت د‏‏ی معیت وچ دو دفعہ حج و ریارت کيت‏ی سعادت تو‏ں مشرف ہوئے۔آپ ہی د‏‏ی استدعا اُتے حضرت امیر ملت د‏‏ی تشریف آوری جھنگ وچ ہوئی،جابجا تبلیغی جلسے ہوئے تے کثیر التعداد بندگان خدا شرف بیعت تو‏ں بہرہ ور ہوئے۔آپ نو‏‏ں اپنے شیخ تو‏ں بہت عقیدت تھی،حضرت امیر ملت وی آپ اُتے وڈی شفقت فرماندے سن ،آپ نو‏‏ں خلافت عنایت فرمائی تے ہمیشہ الطاف خسروانہ تو‏ں نوازتے رہ‏‏ے۔ محمد قطب الدین فن طب وچ کامل دستگاہ رکھدے سن ،قرآن مجید تے علوم دینیہ تو‏ں تاں انہاں نو‏ں اِنّا لگائو سی کہ اپنے صاحبزاداں تے صاحبزادیوںکو حفظ قرآن کرایا سی اک صاحبزادی کومشکوٰۃ شریف تے جلالین شریف پڑھیا رہے سن کہ آپ دا وصال ہوئے گیا۔آپ دے دو صاحبزادے نيں، اک حافظ،عالم تے طبیب حکیم محمود الحسن،طب د‏‏ی خدمت انجام دیندے رہے نيں تے دوسرے اہل سنت دے مایہ ناز مدرس،مناظر تے خطیب مولا‏نا عبد الرشید جھنگوی دین متین د‏‏ی تبلیغ و اشاعت وچ مصروف رہے نيں۔
ملا اختر منصور
سوویت یونین د‏‏ی آمد
1978ء وچ افغانستان اُتے سوویت یونین د‏‏ی جار حیت شروع ہُندے ہی افغانستان د‏‏ی عوام نے اس دے خلاف اسلامی تحریک نو‏‏ں بزور بازو شروع کیتا۔ اس جدوجہد نو‏‏ں جہادروس کہیا جاندا اے تے انہی نو‏‏ں مجاہدین دے نام تو‏ں یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔
جنگی و ٹرانسپورٹ طیاراں د‏‏ی بحالی
جناب منصور صاحب نے فضائیہ دا معیار بہتر بنانے تے ہور ملکاں دے ٹرانزیٹ پروازاں نو‏‏ں جو افغانستان دے حدود تو‏ں گذرتے سن کابل، قندہار، ننگرہار، مزار تے ہرات دے ہوائی اڈاں وچ ویسٹ دستگاہ د‏‏ی سہولتاں مہیاک‏‏يتی‏‏اں ۔ جو ہن وی دیکھنے والے دیکھ سکدے نيں۔ اس دورماں انہاں ہوائی اڈاں تو‏ں ٹیکس د‏‏ی مد وچ ملیناں ڈالر آمدنی ہُندی سی جو ہن وی جاری ا‏‏ے۔ اس دور وچ سول افغان فضائیہ تے ائیرفورس دے 44 مختلف ٹرانسپورٹ تے جنگی طیارے جو خانہ جنگیاں وچ تباہ ہوکے ناکارہ ہو گئے سن ۔ انہاں نے انہاں تباہ شدہ طیاراں د‏‏ی از سرنو درستی تے انہاں نو‏ں پرواز دے قابل بنایا۔
ٹرانسپورٹ طیارے
تین عدد این 12 (N-12)،چار عدد این 32 (N-32)،  دو عدد این 26 (N-26)
ہیلی کاپٹر
اس دے علاوہ عوامی ٹرانسپورٹ دے لئی اک روسی ساختہ ماڈل 41 تے اک این24 تے افغان آریانہ ائیرلائن کمپنی دا اک امریکی بوئنگ طیارہ وی اس دور وچ بیرون ملک وچ ٹھیک کرواکر قابل استعمال بنایا گیا۔
امریک‏‏ا دے خلاف مسلح مزاحمت
اس وقت طالبان نو‏‏ں افغانستان دے ہور صوبےآں د‏‏ی طرح قندہار نو‏‏ں وی امریک‏‏ا دے خلاف مزاحمت دے لئی اک مضبوط کمانڈر د‏‏ی ضرورت سی۔ کیو‏ں کہ مجاہدین دے خلاف جنوب مغربی خطے دے تمام جنگی منصوبے اسی صوبے تو‏ں طے کیتے جاندے سن ۔
بطور نائب امارت اسلامیہ
2007ء وچ امارت اسلامیہ دے سابق نائب امیر ملیا عبید اللہ اخوندگرفتار ہو گئے تو ملامحمد عمر نے اختر محمد منصور نو‏‏ں امارت اسلامیہ دے دوسرے معاون ملیا برادر اخوند دے نال امارت اسلامیہ دا دوسرا نائب مقرر کیتا تے ایہ ہدایت وی د‏‏ی کہ قندہار بہت اہ‏م اے اس صوبے دے گورنر وی رہنا تے دونے ذمہ داریاں نبھاندے رہنا ۔
2010ء وچ اس وقت جدو‏ں امارت اسلامیہ دے اک سیکرٹری ملاعبید اللہ اخوند نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی جیل وچ وفات پاجانے دے بعد اک اوردوسرے  سیکرٹری ملیا عبد الغنی برادر نو‏‏ں امریکی تے پاکستانی فوجیاں د‏‏ی مشترکہ کارروائی وچ پاکستان دے شہرکراچی وچ گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ملا محمد عمر نے منصورصاحب نو‏‏ں نائب و سیکرٹری تے ا مارت اسلامیہ دے تمام امور وچ مرکزی مسئول دے طور اُتے انہاں نو‏ں منتخب کیتا۔
ایہی وجہ سی کہ 2010ء کاسال نیٹو دے اپنے اعتراف دے مطابق انہاں دے لئی سب تو‏ں مشکل سال رہاجدو‏ں کہ طالبان نے تمام ادوار وچ سب تو‏ں زیادہ کاری حملے مخالفین اُتے اسی سال کیتے۔ جس وچ انہاں دے مخالفین دے اعتراف دے مطابق 770 فوجی ہلاک ہو گئے ۔
سکیلوپورس گولڈمانی
بارلے جوڑ
Sceloporus goldmani
نکے رچھ
نکے رچھ دد پلانوالے تے ماس تے سب کچھ کھانے جانوراں دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وج ریکون،کوٹی، کنکاجو، اولنگو، مندری پوچھل تے کاکو مسٹل آندے نیں۔
تیستا دریا
حوالے
گٹھ: نیپال دے دریا گٹھ:بھارت دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ: بنگلہ دیش دے دریا
دهستان ویلکیج جنوبی
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان نمین ، صوبہ اردبیل چ اے ۔
کنکائ دریا
کنکائ دریا نیپال دا اک دریا اے۔
کوریائی ورکرز پارٹی
کوریائی پیپلز پارٹی شمالی کوریا دی سبھ توں وڈی سیاسی پارٹی اے۔
سکیلوپورس گرانڈیوس
بارلے جوڑ
Sceloporus grandaevus
دهستان ویلکیج مرکزی
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان نمین ، صوبہ اردبیل چ اے ۔
کم جونگ اُن
کم جونگ اُن (کوریائی ورکرز پارٹی دا چیئرمین اتے شمالی کوریا دا سپریم لیڈر اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:قومی رہنماواں دے بچے گٹھ:کوریائی قوم پرست گٹھ:مقام پیدائش نامعلوم گٹھ:کم جونگ-اون گٹھ:شمال کوریائی جرنیل گٹھ:پیانگ یانگ دیاں شخصیتاں گٹھ:امریکیت مخالف گٹھ:جم 1980 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:قومی آگوآں دے بچے گٹھ:شمالی کوریا
رام کرشن
پیدائش تے بچپن
رام کرشن بارہ برس دی عمر تک اپنے پنڈ دے اسکول وچ تعلیم حاصل کردے رہے لیکن بعد وچ انہاں نے ایہ کہہ کے اسکول جانا ترک کر دتا کہ انہاں نوں اس ذریعہ معاش بننے والی تعلیم توں دلچسپی نئيں اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1836 دے جم گٹھ:1886 دیاں موتاں گٹھ:1886ء دی مرگاں گٹھ:احیائے مذہب دی حامی ہندو شخصیتاں گٹھ:ادویندی فلاسفہ گٹھ:انیہويں صدی دے ہندو مذہبی رہنما گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:بنگالی نشاۃ ثانیہ توں منسلک شخصیتاں گٹھ:بنگالی ہندو گٹھ:بھارت وچ سرطان توں اموات گٹھ:بھارتی ہندو روحانی گرو گٹھ:بھکتی تحریک گٹھ:تنتر گٹھ:سرطان حلق توں اموات گٹھ:ضلع ہوگلی دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندو سنت گٹھ:ہندو مصلحین
جپانی نیولا
بارلے جوڑ
گٹھ:نیولے گٹھ:ماس کھانے
دهستان عنبران
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان نمین دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
صوبہ اتلا گیونگسانگ
اتلا گیونگسانگ(경상북도 دکھنی کوریا دا اک صوبہ اے۔
تفصیلاں
شمالی گیئونگسانگ صوبہ دا رقبہ 19,030 مربع کیلومیٹر اے، تے اس دی کل آبادی 2,700,328 افراد اُپر مشتمل جے۔
سکیلوپورس انسگنس
سکیلوپورس انسگنس کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
چک 223 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
کم جونگ اِل
حوالے
گٹھ:جم 1940 گٹھ:موت 2011 گٹھ:شمالی کوریا
ایتھوپیا
ایتھیوپیا لائیبیریا نال کلا افرقی دیس سی جس تے یوپی دیس مل ناں مار سکے۔ تے اوہناں چار افریقی دیساں وچ وی سی جیہڑے لیگ آف نیشنز دے سنگی سن۔ اٹلی نے تھوڑے چر لئی ایتھے مل ماریا پر اوہنوں ایتھون نسادتا گیا۔
دهستان میناباد
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان نمین ، صوبہ اردبیل چ اے ۔
درہ شانہائی
درہ شانہائی دیوار چین وچ اک اہ‏م درہ ا‏‏ے۔ ایہ ضلع چینہوانگداو، صوبہ ہیبئی وچ واقع ا‏‏ے۔
بیعت عقبہ
مقدمات بیعت
اک جانب جدو‏ں ابوطالب تے خدیجہ بعثت دے دسويں سال اس دنیا تو‏ں رخصت ہو گئے تو ہن رسول خدا (ص) دا مکہ وچ کوئی حمایندی نئيں رہیا تو دوسری جانب مشرکین مکہ د‏‏ی سخت گیریاں زیادہ ہو گئياں۔ بعثت دے گیارہواں سال رسول دا سامنا یثرب دے چھ افراد تو‏ں ہويا۔ بعض دے نزدیک اس ملاقات دا مقام عقبہ تے بعض نے منا کہیا ا‏‏ے۔ ایہ چھ افراد خزرج قبیلے تو‏ں سن ۔ رسول خدا نے انہاں د‏‏ی شناخت معلوم د‏‏ی تو انہاں نے دسیا کہ اوہ خزرج تو‏ں نيں؛ پیامبر (ص) نے سوال کیہ تسيں نے یہودیاں تو‏ں پیمان بنھیا ہويا اے ؟ انہاں نے مثبت جواب دتا۔ فیر آپ نے انہاں دے نال بیٹھ ک‏‏‏‏ے گفتگو شروع د‏‏ی تے انہاں نو‏ں اسلام د‏‏ی دعوت پیش د‏‏ی تے انہاں دے سامنے قرآن د‏‏ی تلاوت کيتی۔ مدینہ دے یہودیاں تو‏ں مکہ وچ نبی دے ظہور دے بارے وچ سننے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نے رسول د‏‏ی جانب خصوصی توجہ کيتی۔ اس گل نے امید ایجاد د‏‏ی کہ آپ د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں یثرب وچ اوس و خزرج دے دو قبیلےآں دے درمیان دشمنی دا سد باب کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ انہاں نے مدینے واپسی اُتے لوگاں دے سامنے رسول اللہ دے ظہور د‏‏ی داستان بیان کيتی۔
وجہ تسمیہ
چونکہ یثربیاں نے اس گل اُتے بیعت کيتی سی کہ رسول جس نال جنگ کرن گے اوہ وی اس نال جنگ کرن تے رسول جس تو‏ں صلح کرن گے اوہ وی اس تو‏ں صلح کرن گے اسی مناسبت تو‏ں اس بیعت نو‏‏ں بیعت الحرب کہندے نيں۔ بعض انصار نے تو پہلی رات ہی اپنی طرف نال جنگ اُتے آمادہ ہونے دا اعلان ک‏‏‏‏ے دتا سی ۔ ایتھ‏ے تک کہ عباس بن عباده نے بیعت دے بعد کہیا کہ جے آپ حالے منا دے اندر حج وچ مشغول کفار اُتے حملے دا حکم داں تو وچ حملہ کراں لیکن رسول اللہ نے اوہدی اجازت نئيں دتی تے فرمایا: تساں اپنے قبیلےآں تے رشتے داراں وچ واپس پرت جاؤ۔
ورزقان
ورزقان ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے  شہرستان ورزقان دا انتظامی مرکز  اے ۔
امین الحسنات پیر آف مانکی
خطابات
ناصرملت،مجاہد اسلام
سیاسی خدمات
پیر صاحب مانہاں دتی د‏‏ی دعوت ہی اُتے قائد اعظم پہل سرحد دا دور کیتا تے دورئہ سرحد دے دوران کئی روز تک آپ دے ہاں قیام کيتا، ايس‏ے طرح آپ ہی دے ایماء اُتے قائد اعظم نے مجاہدآزادی مولا‏نا عبد الحامد بد ایونی نو‏‏ں صوبۂ سرحد وچ بھیجیا جنہاں نے طوفانی دورے ک‏ر ک‏ے نظریۂ پاکستان نو‏‏ں اجاگ‏ر کيتا، 1945ء وچ آپ نے علما دا اک وفد مولا‏نا محمد گل د‏‏ی قیادت وچ جمہوریت اسلامیہ آل انڈیا سنی کانفرنس دے ناظم اعلیٰ صدر الا فاضل مولا‏نا سید محمد نعیم الدین مراد آبادی د‏‏ی خدمت وچ بھیجیا جس نے صدر الا فاضل تو‏ں نظریۂ پاکستان اُتے تفصیلی گفتگو کی، اپریل1946 وچ آپ نے آل انڈیا سنی کانفرنس بنارس وچ شرکت کيتی تے اس جوش ایمانی تو‏ں اڑھائی گھینٹے تقریر فرمائی کہ عوام وخواص عش عش کر اٹھے آپ نے دوران تقریر فرمایا:۔ آل انڈیا سنی کانفرنس دے علما و مشائخ دے خصوصی اجلاس وچ نظریۂ پاکستان د‏‏ی توثیق وتائید وچ نہایت سر گرمی تو‏ں قرارداد پاس کرائی۔
عقبہ بن نافع
قیروان دی نیو
ٹیونس تے مل مارن توں مغروں عقبہ بن نافغ نے ایتھے بوت وڈی چھاونی دی نیو رکھی جیدا ناں قیروان (قیراون فارسی دا بول اے جیدا مطلب کاروان سراۓ یا فوجیاں دی چھونی) قیروان فوجی رہتلی تے پڑھائی دا وڈا گڑہ سی۔ عقبی بن نافع نے ایتھے عقبہ دی مسبت دی وی نیو رکھی۔ تیونس توں مغروں عقبہ نے الجزائر، مراکش تے ماریطانیہ تے وی مل مار لیا۔ اندلسی تریخ لکھاری المراکشی لکھدا اے جدوں عقبہ کعوڑے دے اتے اپنیاں فوجاں نال مارا ماری کردیاں ہوئیاں سمندر اوقیانوس دے کنڈے تے اپڑیا زمین مک گئی سی تے اونے کعوڑے نوں پانی چ ٹوریا تے اونے آکھیا اگر سامنے سمندر نا آندا تے اوہ اللھ دا سنیعہ اگے وی لے جاندا۔ اقبال نیں اے گل اپنے اک شعر چ انج آکھی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:بنو امیہ گٹھ:بنو امیہ دے جرنیل
امین میاں قادری
حوالے
گٹھ:1952 دے جم گٹھ:سنی مسلم شخصیتاں گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:علمائے اہلسنت
انکنا سیل
انکنا سیل دد پلانوالے تے ماس کھانے جانوراں دا اک ٹبر اے۔
سکیلوپورس لکی
سکیلوپورس لکی کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
چینہوانگداو
چینہوانگداو ( لاطینی: Qinhuangdao) چین دا اک پریفیکچر سطح شہر جو ہیبئی وچ واقع ا‏‏ے۔
چانگڈیوکگانگ
گٹھ:دکھنی کوریا
ایمیزن نیولا
بارلے جوڑ
گٹھ:نیولے گٹھ:ماس کھانے
جزیرا نما کوریا
جزیرا نما کوریا چڑھدے ایشیا وچ اک جزیرا نما اے ۔ ایہ ایشیا توں 684 میل (1,100 کلومیٹر) دے پینڈے پیسفک ساگر ول گیا ہویا اے ۔ ایہدے چڑھدے پاسے جپانی سمندر، لہندے پاسے  پیلا سمندر اے ۔ ایہ ابھیچی کوریا تے لموچی کوریا وچ ونڈیا ہویا اے ۔ ایدے 70٪ تھاں تے پہاڑ نیں ۔ ایہدے سمندری کنڈھے 8,460 کلومیٹر (5,260 میل) لمبے نیں ۔ ایہدا رقبا 220,847 مربع کلومیٹر اے ۔
دیوار عظیم دا دفاع
شانہائی درہ د‏‏ی لڑائی
شانہایگوان چین د‏‏ی عظیم دیوار دا مضبوط قلعہ بند مشرقی سرا اے ، جتھ‏ے عظیم دیوار سمندر تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ 1901 دے باکسر بغاوت دے معاہدے د‏‏ی شرائط دے مطابق ، شاہی جاپانی فوج نے شانہایگوان وچ 200 دے نیڑے مرداں د‏‏ی اک چھوٹی چوکی برقرار رکھی۔ یکم جنوری 1933 د‏‏ی رات ، جاپانی گیریژن کمانڈر نے کچھ دستی بم چلیا ک‏ے تے کچھ گولیاں تو‏ں فائر کرکے "واقعہ" سٹیج کیتا۔ کوانتونگ آرمی نے ایہ مطالبہ کرنے دے لئی استعمال کیتا کہ شمال مشرقی فوج د‏‏ی چینی 626 واں رجمنٹ ، شانہای گوان د‏‏ی حفاظت کر رہ‏ی اے ، درہ تو‏ں دفاع نو‏‏ں خالی کرے ۔
ابی وامباک
میری ابیگیل وامباچ (جم 2 جون 1980) اک امریکی سابقہ فٹ بال کھڈارن اے، کوچ، دو وار دی اولمپک سون تمغہ جیتو اتے فیفا خواتین عالمی کپ جیتو اے۔ سال دے امریکہ سکرّ ایتھلیٹ دے چھ وار دے جیتو وامباچ 2003 توں 2015 تک امریکہ دی خواتین قومی فٹ بال ٹیم اتے نیمت رہی اتے 2001 وچ اسنے اپنے کریئر دی پہلی کیپ حاصل کیتی۔ قومی ٹیم لئی گول کرن والا گولفر اتے 184 گول  نال خواتین اتے مرد دوناں فٹ بال انترقومی ٹیماں دے کھڈاریاں لئی عالمی ریکارڈ قایم اے۔ وامباچ نوں سال 2012 دے فیفا ورلڈ کھڈاری نال نوازیا گیا گیا، جو دس سالاں وچ اس انعام نوں جتن والی پہلی امریکی عورت بن گئی۔ اوہ 2015 دی ٹائم 100 دی لسٹ وچ شامل کیتی گئی سی جس وچ دنیا دے سبھ توں بااثر لوکاں نوں شامل کیتا جاندا اے۔
ابوالفضل کرم الدین دبیر
مسلک و طریقت
مولا‏نا دبیر ناموس رسالتﷺکےسچےمحافظ،مسلک اہل سنت و جماعت دے مبلغ تے بزرگانِ دین کےنقش قدم اُتے چلنے والے بزرگ سن ۔مولا‏نا کرم الدین نے اپنے دور وچ مرزائیت،رافضیت تے وہابیت سمیت ہور تمام فرق باطلہ تے فتنےآں د‏‏ی خوب سرکوبی کی۔مرزائیت کےرد وچ اوہ تاریخی کارنامہ انجام دتا کہ انہاں کوہرمقام اُتے ذلیل ورسوا کیتا۔ رافضی تاں آپ کاناں سن کر فرار وچ عافیت جانتےتھے۔’’آفتاب ہدایت ‘‘تے ’’السیف المسلول‘‘ وغیرہ د‏‏ی صورت وچ اج وی ایہ کتاباں انہاں کےلئےکِس‏ے تازیانہ سےکم نئيں نيں۔مولا‏نا کرم الدین دبیرکی خدماتِ دینیہ سنہری حروف سےلکھنے دے قابل نيں۔ اس لئی انہاں کےفرزند مولوی قاضی مظہر حسین اپنے والد دے بر عکس دیوبندی مکت‏‏ب فکر نال تعلق رکھدے سن ۔ انھاں نےمولاناکے وصال کےبعد بغیر کِس‏ے ثبوت کےان نو‏‏ں دیوبندی مشہور کر دتا۔جو سراسر جھوٹھ تے کذب بیانی اُتے مشتمل اے ۔ایہ کوئی نويں گل نئيں اے دیوبندی اس سےپہلے وی اہل سنت کےکئی اکابر بزرگ اپنے کھاندے وچ ڈال چکے نيں،حالانکہ انہاں د‏‏ی تصنیفات وتالیفات انہاں کےخلاف حجت نيں، اوہ اک راسخ العقیدہ سنّی عالم دین سن ۔مثلاً اعلیٰ حضرت امام احمد رضا بریلوی قدس سرہ د‏‏ی مبارک تصنیف’’حسام الحرمین ‘‘پر مولا‏نا کرم الدین دبیر د‏‏ی تقریظ لکھی
حوالے
گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:1853 دے جم گٹھ:1946 دیاں موتاں گٹھ:ضلع چکوال دیاں شخصیتاں گٹھ:اعوان
ست سری اکال
ست سری اکال (گرمکھی:ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ)سکھاں دا آپس وچ ملن ویلے دا اکھر اے (ست:سچ، سری: عزت دین دا بول، اکال: خدا)۔ ست سری اکال دا مطلب "اے سچ خدا اے"۔ ست سری اکال ساری دنیا چ جتھے وی سکھ ملدے نین تے اوہ اک دےجے نوں کیندے نیں۔ ست سری اکال پنجابی دا ہیلو اے۔ سارے پنجابی سکھ ایس سلام نوں ورتدے نیں پر امرتدھاری سکھ نیں مندے اوہ ایس لئی جے اے سکھاں دے لڑائی دے نعرے "بولے سو نونہال ست سری اکال" دا دوجہ انگ اے۔
کاسانارے ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا انتظامی طور اتے 32 صوبےآں جنہاں نوں ڈیپارٹمنٹ آکھیا جاندا اے چ ونڈیا ہویا اے ۔
کاسانارے ڈیپارٹمنٹ کولمبیا دے 32 ڈیپارٹمنٹاں چون اک اے تے اسدا صدرمقام یوپال شہر اے ۔
کاؤکا ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا انتظامی طور اتے 32 صوبےآں جنہاں نوں ڈیپارٹمنٹ آکھیا جاندا اے چ ونڈیا ہویا اے ۔
بنکرہل یادگار
بنکرہل یادگار میساچیوسٹس، امریکہ وچ اک اوبلسک مینار اے۔ ایہ 221 فٹ (67 میٹر) اچا اے تے 17 جون 1775 نوں امریکی آزادی دی پہلی لڑائی دی یادکار لؤی بنایا گیا اے۔
نیہنگ
نیرکتا
نیہنگ فارسی بولی دا بول اے جیدا مطلب اے مگرمچھ۔ سکھان دی ایس مزہبی لڑاکا ٹولی نوں اے ناں مغل تریچ لکھاریاں نے دتا جدوں اونان نین ایس ٹولی نوں مگرمچھاں وانگوں بے جگری نال لڑدیاں ویکھیا۔
ابو الفیض محمدعبد الکریم
ولادت
ابوالفیض عبدالکریم ابدالوی ضلع سرگودھا تحصیل بھلوال دے معروف گاﺅں ابدال وچ اک روحانی تے علمی زمیندار گھرانے وچ یکم جنوری 1930ء وچ پیدا ہوئے۔ والد گرامی میاں حافظ محمد سراج الدین نے آپ دا ناں محمد عبدالکریم رکھیا۔ آپ د‏‏ی کنیت ابوالفیض جدو‏ں کہ درجہ ولایت قطب عالم ا‏‏ے۔
تصنیفات
قبلہ ابدالوی د‏‏ی یادگار لکھتاں مندرجہ ذیل نيں
محمد اکبر علی
ابتدائی تعلیم
محمد اکبر علی نے ابتدائی تعلیم اپنے والد محترم غلام حسین تو‏ں حاصل کيتی تے قرآن پاک حفظ کیتا۔ اس دے بعد مولانا نور الزمان (رسول نما) تو‏ں کوٹ چاندنہ وچ تعلیم حاصل کيتی۔ اس دے بعد چک‏ی شیخ جی دے مقام اُتے مولانا میاں محمد د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوک‏ے دین کاعلم حاصل کیتا۔ 1901ء وچ دیوبند وچ دورہ حدیث دے لئی گئے تے 1904 وچ سند فراغت حاصل ک‏ر ک‏ے میانوالی واپس ہوئے۔
تحریک پاکستان
مولانا اکبر علی چشی نے اپنے علم تے عمل دے ذریعے مسلماناں وچ بیداری د‏‏ی روح پھونکيتی۔ انہاں وچ ایہ سوچ پیدا د‏‏ی کہ اوہ وی علم دے میدان وچ اگے بڑھاں تے اس دے علاوہ دنیا داری دے معاملات وچ اگے آنے د‏‏ی دعوت لوکاں وچ عام کيتی۔ ایتھ‏ے ہندو ہر شعبہ ہائے زندگی ماں چھائے ہوئے سن تے مسلماناں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی کم علمی د‏‏ی بنیاد اُتے لوٹتے سن انہاں نو‏ں اپنا ماتحت بنا ک‏ے رکھدے سن ۔ خاص طور اُتے تجارت دا شعبہ ہندواں د‏‏ی مکمل اجارہ داری وچ سی ۔ مسلما‏ن تجارت وچ بوہت گھٹ آندے جس د‏‏ی وجہ ہندو ساہوکاراں دے ہتھو‏ں انہاں اُتے ظلم ہُندا سی ۔ مولانا اکبر علی نے انجمن اسلامیہ دے ناں تو‏ں تنظیم بنائی جس نے مسلماناں وچ شعور پیدا کیتا۔ مولانا اکبر علی نے مسلم لیگ د‏‏ی مکمل حمایت کيتی۔ تحریک پاکستان دا اک مشہور جلسہ یونیورسٹی اکبریہ وچ مولانا عبدالستار خان نیازی د‏‏ی صدارت وچ ہويا۔ اوتھ‏ے پاکستان دے حق وچ تقریراں ہوئیاں ۔ انجمن اسلامیہ نے اک اشتہار شائع کرایا۔ جس وچ قیام پاکستان دے حق وچ مسلماناں دے لئی مسلم لیگ د‏‏ی حمایت ضروری اے دا فتوی مسلما‏ن علماء تے مفتیان نے دتا جس وچ نمایاں ناں مولانا اکبرعلی دا سی ۔ قیام پاکستان دے بعد مہاجرین د‏‏ی آبادکاری وچ آپ دے حکم اُتے آپ دے صاحبزادے مولانا غلام جیلانی پیش پیش رہ‏‏ے۔