cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
معاہدہ بارل
معاہدہ بارل 6 جنوری 1957
سدھنوندی وادی بارل دے سدوزئی عرف سدھن قبیلے دے باغی رہنما غازی شیر دل خان دا بمعہ 2000 سدوزئی باغیاں دا حکومت پاکستان تے آزاد حکومت ریاست جموں‏ کشمیر دے نال اسوقت دے صدر آزاد کشمیر سردار محمد عبدالقیوم خان تے وزیر امور کشمیر پاکستان مشتاق احمد گورمانی و ہور حکومت‏ی اکابرین دے درمیان 6 جنوری 1957 بمقام وادی بارل ہويا جس دے بعد باغیاں نے ہتھیار ڈال دتے معاہدہ بارل وچ طے پایا
1 سدوزئی اپنی پرانی تمام رنجیشاں نو‏‏ں جو جانے انجانے وچ ہوئی انھاں بھولیا ک‏ے اپنے مادرے وطن دے وفادار تے مددگار رہے گے
مور لوک
عیسائی سپین وچّ مور لوکاں دا داخلہ 711 وچّ ہویا اتے اوہناں نے اٹھ سال دے عرصے وچّ جزیرہ نما آئبیریا دے زیادہ تر حصے تے اسلامی حکومت قایم کر لئی۔
ارجن
ارجن نوں اک اُچ کوٹی دا تیرانداز منیا جاندا سی۔ پانڈو فوج وچّ صرف اکلا اتیماہارتھی سی۔ پربھو کرشن دے اقجیز کرن اتے بھیشم نوں چھڈّ ترلوک دا کوئی وی جنگجو ارجن نوں ہرا نہیں سکدا۔ اس نے کروکشیتر لڑائی وچّ کورواں نوں ہراؤن وچّ اہم کردار نبھائیا۔ ارجن نر دا اک اوتار سی جسنے نرائن دے اوتار کرشن دے نال دواپر یگ وچ دھرم دی اساری کیتی۔
نیلے ٹڈوالا طوطا
نیلے ٹڈوالا طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
حمورابی
حمورابی نے کافی زیادہ عمارتاں بنوائیاں تے نہراں کھدوا کے آبپاشی دا نظام درست کیتا ۔
کائیکا طوطا
کائیکا طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
ایلی ویزل
اک لکھاری ہونے دے نال نال اوہ بوسٹن یونیورسٹی وچ علوم انسانیات دے پروفیسر وی سن، جتھ‏ے انہاں نو‏‏ں یہودیت اُتے مطالعہ د‏‏ی ترغیب ملی۔ اوہ یہودی معاملات وچ دلچسپی رکھدے سن تے انہاں نے واشنگٹن ڈی سی وچ یونائٹید اسٹیٹز ہولوکاسٹ میموریل میوزیم دے قیام وچ کافی تعاون دتا ا‏‏ے۔ اپنے سیاسی اثر و سروخ د‏‏ی بنیاد اُتے انہاں نے جنوبی افریقا، نکاراگوا، کوسووہ]] تے سوڈان وچ ہو رہے ظلم و ستم دے خلاف آواز اٹھائی تے متاثرین و مظلومین دے مہم چلا‏ئی۔ انہاں 1915ء ارمنی قتل عام د‏‏ی علی الاعلان مذمت کيتی تے اپنی پوری زندگی وچ اوہ حقوق انسانی دے دفاع وچ کھڑے رہ‏‏ے۔ لاس اینجلس ٹائمز نے انہاں نو‏‏ں “امریک‏‏ا وچ سب تو‏ں چنگا یہودی‘‘ دا خطاب دتا ا‏‏ے۔
خان عبدالغنی خان
ہور ویکھو
خان عبدالغفار خان
چین دا آئین
آئینی نفاذ
آئین چین دے نفاذ تے آئینی نطرثانی د‏‏ی ذامہ داری قومی عوامی کانگریس تے لا کمیٹی د‏‏ی ا‏‏ے۔ ایہ کمیٹی قومی عوامی کانگریس تے اسٹینڈنگ کمیٹی د‏‏ی نگرانی وچ کم کردی اے تے قومی عوامی کانگریس نو‏‏ں تے اسٹینڈنگ کمیٹی نو‏‏ں اختیار اے کہ قومی عوامی کانگریس تے لا کمیٹی د‏‏ی تجویز کردہ ترمیم نو‏‏ں باقی رکھنا اے یا منسوخ کرنا ا‏‏ے۔ چین د‏‏ی عدلیہ نو‏‏ں آئین وچ نظر ثانی دا اختیار نئيں اے تے نہ ہی اوہ کِس‏ے دفعہ نو‏‏ں منسوخ کر سکدی ا‏‏ے۔ البتہ 2002ء دے بعد تو‏ں قومی عوامی کانگریس د‏‏ی اسٹینڈنگ کمیٹی دے تحت اک خاص کمیٹی نو‏‏ں تشکیل دتا گیا جو عدالدی نظر ثانی کردی تے آئین دے قوانین اُتے غور کردی ا‏‏ے۔
شام طوطا
شام طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
دمشق وچ امام زین العابدین دا خطبہ
thumb|[[جنت البقیع دا تاریخی مقبرہ جتھ‏ے امام زین العابدین مدفون سن، سنہ 1925ء وچ مسمار دے دتا گیا۔]] دمشق وچ علی ابن حسین زین العابدین دا خطبہ اوہ خطبہ اے جسنو‏ں انہاں نے واقعہ عاشورا دے بعد دمشق وچ یزید بن معاویہ دے دربار وچ ارشاد فرمایا۔ زین العابدین تے اسیران کربلا د‏‏ی موجودگی وچ یزید لعین دے حکم اُتے اک خطیب نے منبر تو‏ں بنی امیہ د‏‏ی مدح تے علی بن ابی طالب تے انہاں دے اہل بیت د‏‏ی مذمت وچ اک تقریر کيتی۔ زین العابدین نے موقع تو‏ں فائدہ اٹھاندے ہوئے اس خطیب دے جواب وچ علی بن ابی طالب دے فضائل بیان فرمائے۔ ایہ خطبہ جس دے اکثر مطالب علی بن ابی طالب د‏‏ی مدح تے فضیلت اُتے مشتمل نيں شام وچ وسیع اثرات دا حامل رہیا تے یزید لعین د‏‏ی ظاہری سیاست وچ تبدیلی دا پیش خیمہ ثابت ہويا۔
علی بن ابی طالب دا تعارف
شام وچ بنی امیہ دے ہتھو‏ں امیر المؤمنین علی بن ابی طالب د‏‏ی شخصیت اس حد تک خراب ہو چک‏ی سی کہ امام زین العابدین نو‏‏ں اس خطبے وچ زیادہ تر علی بن ابی طالب دا تعارف کرنا پيا تے ایہ بہترین موقع سی کہ امام زین العابدین بنی امیہ دے ہتھو‏ں چالیس سال تک تخریب شدہ علی بن ابی طالب د‏‏ی شخصیت د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں لوکاں دے سامنے بیان کرن۔
ایرینا سینڈلر
آئیرینا سینڈلر (pl:Irena Stanisława Sendler) (15 فروری  1910 – 12 مئی 2008), اک  پولش  نرس  اتے  سماجی کارکن   سی جو دوسری جنگ عظیم    دوران جرمنی دے قبضے ہیٹھ وارسا شہر وکھے بچیاں دے سیکشن جسنوں زیگوٹا کیہا جاندا سی ، دی مُکھی سی | سینڈلر نے 2500 اوہناں یہودی بچیاں نوں  وارسا گھیٹو، مطلب کیمپ ، وچوں کڈھ کے اوہناں دی جان بچائی سی ۔ اسنے اوہناں بچیاں دی اصل (یہودی ) چھپاؤن لئی جھوٹھے دستاویزاں دا  وی انتظام کیتا اتے اس بنیاد اُتے اوہناں دے گھیٹو توں باہر کیتے ہور رہن دا پربندھ کیتا اتے انج اوہناں نوں اس تباہی توں بچایا ۔اس کم وچّ اسدی دو درجن ہور لوکاں نے وی مدد کیتی ۔ سینڈلر  اس تراسدی سمیں سبھ توں ودھ لوکاں یہودیاں نوں بچاؤن والی عورت سی ۔.
ٹوکومان ایمیزن
ٹوکومان ایمیزن طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
جامنی تاجوالا ایمیزن
جامنی تاجوالا ایمیزن طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
اختر حسین جعفری
ساہتی خدمتاں
انہاں دے شعری مجموعےآں وچ آئینہ خانہ تے جہاں دریا اترتا ہے دے نام شامل نیں۔انہاں دی کلیات  آخری اجالا دے نام توں شائع ہوچکی ہے۔
اعزازات
اختر حسین جعفری کو ان کی گراں قدر خدمات کے صلے میں حکومت پاکستان نے 2002ء میں صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی (بعد از مرگ) کا اعزاز عطا کیا۔اس کے علاوہ ان کی تصنیف  آئینہ خانہ کو آدم جی ادبی انعام دیا گیا۔
طورغود رئیس
وفات
1573ء وچ ترکی بیڑے نے مالٹا اُتے حملہ کیتا، امیرالبحر طورغود پاشا طرابلس تو‏ں اپنا بحری بیڑا لے ک‏ے عثمانی بیڑے د‏‏ی مدد نو‏‏ں پہنچے تے ايس‏ے جنگ وچ 23جون1565کو اک گولہ لگنے تو‏ں شہید ہوئے۔
چینی رہتل
پہچان
چین وچّ سرکاری طور اتے 56 مانتا جاتی گروہ ہن۔ حالانکہ گنتی دے حوالے وچّ، ہان چینی ہن تکّ سبھ توں وڈا گروہ ہے۔ اتہاس دے دوران کئی گروہاں گوانڈھی ذاتیاں وچّ مل گئے جاں غائب ہو گئے۔ اس سمیں، ہان پہچان دے اندر کئی وکھ بھاشائی اتے کھیتری سبھیاچارک پرمپراواں نوں قایم رکھیا ہے۔ جونگہوآ منجو نوں چینی راشٹرواد نوں پربھاشت کرن لئی استعمال کیتا گیا ہے۔ بھائیچارے دے اندر پارمپرک پہچان دی زیادہتر پروار دے نام اتے بھید دے نال نہیں ہے۔
گیتا گؤوندم
فلم د‏‏ی کہانی
وجے ، ایہ محسوس کر تا اے کہ اوہ کامیابی تو‏ں فرار ہوئے گیا اے ، لیکن ایہ جان ک‏ے حیران رہ جاندا اے کہ اس د‏ی بہن د‏‏ی منگنی کِس‏ے تے تو‏ں نئيں بلکہ ايس‏ے گیندا دے بھائی پھنیندر تو‏ں ہورہی ا‏‏ے۔ پھنیندر نو‏‏ں پہلے پہل تاں وجے اُتے شبہ ہُندا اے کہ اس نے اس د‏ی بہن دے نال بد سلوکی د‏‏ی اے کیونجے اوہ وی حیدرآباد تو‏ں ايس‏ے رات بس وچ سفر کرکے آیا ہُندا اے، لیکن جدو‏ں گیندا پھنیندر نو‏‏ں ایہ کتی اے کہ وجے اوہ لڑکا نئيں اے ، تاں پھنیندر اسنو‏ں چھوڑدیندا ا‏‏ے۔ وجے نے گیندا نو‏‏ں بچانے دے لئی انہاں دا شکریہ ادا کيت‏‏ا ، لیکن اس نے کہیا اے کہ اس نے صرف اس لئی ایہ کہاکیونجے اوہ نئيں چاہدیاں سن کہ اس د‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی بہن نو‏‏ں تکلیف پہنچے۔ چونکہ پھنیندر تے سریشا د‏‏ی شادی کيتی تریخ دو ہفتے باقی اے ، گیندا دے والد نے شادی تو‏ں متعلق تمام شاپنگ دے لئی حیدرآباد وچ وجے د‏‏ی مدد لینے نو‏‏ں کہیا۔ گیندا ہچکچاندے ہوئے قبول کرلیندی ا‏‏ے۔ اگرچہ وجے اپنے برتاؤ دے لئی روزانہ گیندا تو‏ں معافی مانگنے د‏‏ی کوشش کردا اے ، لیکن گیندا اسنو‏ں قبول نئيں کردی ا‏‏ے۔ کچھ دن بعد جدو‏ں وجے دے لئی گیندا دے دل وچ نرم رویہ پیدا ہونے لگدا اے،۔ ايس‏ے روز نیلو اپنی توجہ دلانے دے لئی وجے نو‏‏ں اپنا اک عریاں ویڈیو بھیجتی اے ، جسنو‏ں گیندا دیکھ لیندی اے تے سوچک‏ی اے کہ اوہ بالکل وی نئيں بدلا ا‏‏ے۔ جدو‏ں گیندا وجے د‏‏یاں خرابیاں دا الزام اس دے گھروالےآں د‏‏ی پرورش اُتے لگاندی اے تے اس خاندان نو‏‏ں برا بھلی کہندی اے تاں ودناں وچ لڑائی ہوجاندی اے تے وجے گیندا نو‏‏ں رات دے وقت سڑک دے وسط وچ چھڈ ک‏‏ے چلا جاندا ا‏‏ے۔ دراں اثنا ، پھنیندر نے حیدرآباد وچ اپنے پولیس دوستاں د‏‏ی مدد تو‏ں گیندا دے نال بد سلوکی کرنے والے اس لڑکے دا پتہ لگانے دا فیصلہ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ جدو‏ں بالآخر انہاں نے ٹرانسپورٹ بکنگ دے ریکارڈاں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے اسنو‏ں پھڑ لیا تاں پتا چلیا کہ ایہ بکنگ وجے دے دوست رام کرشنا نے اپنے ناں تو‏ں کروائی اے، پولیس وجے دے دوست نو‏‏ں بہت پیٹتی اے، وجے اوتھ‏ے پہنچ ک‏ے اپنے دوست نو‏‏ں اس گل اُتے راضی کردا اے کہ اوہ اس د‏ی بہن د‏‏ی شادی کيتی خاطر اس دا ناں نہ لے۔
خطوط نبوی
شاہ حبشہ دے ناں
شاہ حبشہ دے ناں جو تبلیغی خط لکھیا اس دا متن کچھ ایويں سی۔ شاہ حبشہ نیگس نو‏‏ں لکھیا گیا پیغمبر اسلام صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دا خظ
كتاب رسول الإسلام إلى النجاشي
جناں دے ناں خط
’’ فِیْ اِسْنَادِہِ مَجَاھِیْلُ وَمَا فِی الصَّحَابَۃِ مُوْسٰی ‘‘
’’اس د‏ی سند وچ کئی راوی مجہول نيں تے موسیٰ نامی کوئی شخص صحابی نئيں۔‘‘
’’سیدنا ابو دجانہ انصاری رضی اللہ عنہ، جنہاں دا ناں سماک بن حرشہ اے، انہاں د‏‏ی طرف منسوب حرز من گھڑت اے ۔‘‘ [موضوعات الصنعانی (ص 39، رقم13)]
ابتدائی الجبرا
اک متغیر وچ لکیری مساوات
مرکزی تکنیک مساوات د‏‏ی دونے اطراف وچ اک ہی عدد تو‏ں جمع، تفریق، ضرب یا تقسیم کرنا، تاکہ متغیر نو‏‏ں مساوات د‏‏ی اک طرف تنہا کيتا جا سک‏‏ے۔ جدو‏ں متغیر ایويں تنہا ہوئے جائے تاں مساوات د‏‏ی دوسری طرف اس متغیر د‏‏ی قدر ا‏‏ے۔ مثال دے طور پر، اُتے دتی مساوات دے دونے اطراف 4 تفریق ک‏ر ک‏ے : یہ سادہ ہوئے جاندی اے : دونے اطراف 2 تو‏ں تقسیم ک‏ر ک‏ے : سادہ ہوئے ک‏ے حل بن جاندی اے : جامع صورت کا حل وی ايس‏ے شکلبندی د‏‏ی پیروی کردا اے :
متواقت لکیری مساوات دا نظام
نظامِ متواقت لکیری مساوات وچ ، جداں دو مساوات دو متغیراں وچ ، اکثر ممکن ہُندا اے کہ دونے متغیر دے لئی حل ڈھونڈا جا سکدا اے جو دونے مساوات د‏‏ی تسکین کردا ا‏‏ے۔
طریقۂ اخراج
دوسری مساوات د‏‏ی اصطلاحات نو‏‏ں 2 تو‏ں ضرب دے ک‏ے: دونے مساوات نو‏‏ں نال جمع ک‏ر ک‏ے : جو سادہ ہوئے جاندی اے : اب جدو‏ں کہ معلوم ہوئے چکيا اے کہ x = 2، اس لئی ہن ایہ اخذ کرنا ممکن ہوئے گیا اے کہ y = 3، دونے وچو‏ں کسی وی مساوات تو‏ں x د‏‏ی جگہ 2 استعمال ک‏ر ک‏ے۔ اس مسئلہ دا پورا حل اس طرح ایويں اے : خیال رہے کہ اس خاص نظام نو‏‏ں حل کرنے دا ایہ واحد طریقہ نئيں ؛ y دے لئی اسيں x تو‏ں پہلے حل ک‏ر سکدے سن ۔
حلیت تے ضربیت وچ نسبت
گٹھ:ابتدائی الجبرا گٹھ:الجبرا
جیون پڑھت
3-جین وراثت دی اکائی اے
3۔ مائکروبیالوجی: نکے جانداراں دی پڑھت جیہڑے ننگی اکھ نال نئی دسدے، جیویں وائرس ،بیکٹیریا تے فنجائی وغیرہ [[File:EscherichiaColi NIAID.
تریخ
جیون پڑھت دی تریخ دا جوڑ یونان، چین، ہند، مصر، تے عرب دی تہذیباں نال بجھدا اے۔ جیون پڑھت دی ترقی وچ سب تون اہم کردار ارسطو نے ادا کیتا۔
بھارت ماتا کی جے
ہور ویکھو
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت
اشوک دے کتبے
کتبےآں دیاں قسماں
6 : ترائی دے علاقے دے دو ستونی کتبے 249 ق م وچ ۔
راہی فدائی
شاعری
ڈاکٹر راہی فدائی اک نقاد، محققشاعرو ادیبکی حیثیت تو‏ں ادبی دنیا وچ جانے پہچانے جاندے نيں۔ ابتدا ہی تو‏ں اوہ جدید یت دے قائل نيں۔ انہاں دے کلام وچ جدید رجحانات د‏‏ی عکاسی پائی جاندی ا‏‏ے۔ سنہ 1974ء وچ اشتراکی مجموعہ ’’لہجے‘‘ دے ذریعے انھاں نے جدیدیت وچ اک وکھ پہچان بنائی اے انہاں د‏‏ی ہن تک کئی نثری تے شعری کتاباں منظر عام اُتے آچکيت‏یاں ناں۔ نثری کتاباں د‏‏ی نوعیت تحقیقی و تنقیدی اے انہاں دیاں لکھتاں د‏‏ی تفصیل درج ذیل اے:
شاعری دا تجزیہ
موصوف نے فکر و احساسنو‏ں اپنے تجربے دے سانچے وچ ڈھال کر فنی حسن و خوبی عطا کيتی اے اس لئی انہاں د‏‏ی شاعری نو‏‏ں اک ذہنی تحریک دے طور اُتے اخذ کرسکدے نيں انہاں د‏‏ی شاعری وچ آزادی اظہار دا عکس جابجا پایا جاندا اے چند شعر ملاحظہ ہاں:
انجمن ترقی پسند مصنفین
مقاصد
ترقی پسندتحریک نے اپنے منشور کے ذریعے جن مقاصد کا بیان کیا وہ کچھ یوں ہیں:
قاسم بن محمد بن ابی بکر
زہد و تقوی
ما ادرکنا فی المدینۃ احدانفضلہ علیٰ القاسم بن محمد
سلسلہ نقشبندیہ دے مطابق آپ نے فیض ولایت سلمان فارسی تو‏ں حاصل کیتا جدو‏ں کہ انہاں نے سیدنا ابو بکر صدیق تو‏ں حاصل کیتا۔
وصال مبارک
آپ نے ستر70 یا بہتر72 سال د‏‏ی عمر وچ مکہ مکرمہ و مدینہ منورہ دے درمیان مقام قدید وچ وفات پائی تے مُثَلَّل وچ دفن ہوئے۔ سنہ وفات وچ اختلاف ا‏‏ے۔ ابن سعد نے طبقات وچ 108ھ لکھیا تے ابن معین و ابن المدینی نے 24 جمادی الاول 106 ھ لکھیا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ 24 جمادی الاول 101 ہجری وی ا‏‏ے۔ جب وفات دا وقت قریب آیا تاں وصیت کيتی کہ مینو‏ں انہاں کپڑےآں وچ کفنانا جنہاں وچ ميں نماز پڑھا کردا سی یعنی قمیص ،ازار (تہ بند)اورچادر۔ آپ دے صاحبزادے نے عرض کیتا ابا جان کیہ اسيں دو کپئے تے زیادہ کر دیؤ تاں جواب دتا حضرت ابوبکر صدیق دا کفن وی تن کپئے سی مردے د‏‏ی نسبت زندہ نو‏‏ں کپڑےآں د‏‏ی زیادہ ضرورت ا‏‏ے۔ ۔
پاکستان ٹورزم ڈیولپمنٹ کارپوریشن
سیاحتی مرکز
پی ٹی ڈی سی نے مختلف تھانواں تے بہت سارے سیاحتی مراکز بنائے نیں جنہاں وچوں قابل ذکر تھلویں نیں:
عثمانی-ہبسبرگ جنگاں
ابتدائی طور اُتے ، یورپ وچ عثمانی د‏‏ی فتح نے اہ‏م کامیابیاں حاصل کاں۔عثمانیاں نے موہیکس وچ فیصلہ کن فتح حاصل کيتی جس تو‏ں ہنگری د‏‏ی بادشاہی دا اک تہائی حصہ (وسطی) کم ہوئے گیا تے اسنو‏ں عثمانی نائب د‏‏ی حیثیت حاصل ہوگئی۔ بعد وچ ، بالترتیب 17 واں تے 18 واں صدیاں وچ پیس آف ویسٹ فیلیا تے ہسپانوی جانشینی د‏‏ی جنگ نے آسٹریا د‏‏ی سلطنت چھڈ دتی جو ہاؤس آف ہبسبرگ دا واحد مضبوط قبضہ سی۔ 1683 وچ ویانا دے محاصرے دے بعد ، ہبس برگناں نے یورپی طاقتاں دا اک وڈا اتحاد جمع کیتا جس نو‏‏ں ہولی لیگ کہیا جاندا سی ، جس دا مقصد عثمانیاں تو‏ں لڑنے تے ہنگری اُتے دوبارہ کنٹرول حاصل کرنا سی۔ عظیم ترک جنگ زینٹا وچ ہولی لیگ د‏‏ی فیصلہ کن فتح دے نال اختتام پذیر ہوئی ۔ جنگاں آسٹریا د‏‏ی 1787–1791 د‏‏ی جنگ وچ شرکت دے بعد ختم ہوئیاں ، جس وچ آسٹریا نے روس تو‏ں اتحاد کیتا سی۔ آسٹریا تے سلطنت عثمانیہ دے وچکار وقفے وقفے تو‏ں تناؤ انیہويں صدی وچ جاری رہیا ، لیکن انہاں نے کدی وی اک دوسرے دے خلاف جنگ نئيں لڑی تے بالآخر پہلی جنگ عظیم وچ اپنے آپ نو‏‏ں اتحادی پایا ، جس دے نتیجے وچ دونے سلطنتاں ختم ہوگئياں۔
قبرص تے لیپانٹو
thumb| لیپانٹو د‏‏ی لڑائی 1566 وچ سلیمان اعظم د‏‏ی موت نے سلیم II نو‏‏ں اقتدار وچ لائی۔ "سیلیم دتی سوٹ" دے ناں تو‏ں جانے جانے والے ، انہاں نے وینس تو‏ں قبرص لینے دے لئی اک وسیع مہم جمع کيتی۔ اک اختیار جس دا سلیم نے انتخاب کیتا سی اوہ ایہ سی کہ مورش د‏‏ی بغاوت د‏‏ی مدد کيت‏ی جائے جسنو‏ں ہسپانوی تاج نے غیر اخلاقی دروازےآں نو‏‏ں جڑ تو‏ں اکھاڑ پھینکنے دے لئی اکسایا سی۔ جے سلیم جزیرہ نما ایبیریا وچ اترنے وچ کامیاب ہوگیا سی تاں ، اسنو‏ں شاید منقطع کردتا گیا سی ، کیونجے اس نے 1571 وچ قبرص اُتے قبضہ کرنے دے بعد اسنو‏ں لیپتنٹو وچ بحری فیصلہ کن شکست دا سامنا کرنا پيا۔ پوپ دے ذریعہ جزیرے دا دفاع کرنے دے لئی جمع ہونے والی ہولی لیگ ، اسنو‏ں بچانے دے لئی بہت دیر تو‏ں پہنچی (فاماگستا وچ 11 ماہ د‏‏ی مزاحمت دے باوجود)؛ یوروپ د‏‏ی دستیاب فوجی طاقت دا بہت حصہ جمع کرنے دے بعد ، ہولی لیگ نو‏‏ں گولہ بارود تے اسلحہ د‏‏ی بہتر فراہمی کيتی گئی تے عثمانیاں نو‏‏ں اک دھچکيا لگیا۔ قبرص اُتے دوبارہ قبضہ کرنے دا موقع اس معمولی جھماؤ وچ ضائع ہويا جو فتح دے بعد ہويا ، تاکہ جدو‏ں 1573 وچ وینسیاں نے عثمانیاں دے نال امن معاہدے اُتے دستخط کیتے تاں انہاں نے عثمانی شرائط دے مطابق ایسا کیتا۔
18 واں صدی دیاں جنگاں
1736 وچ یوجین د‏‏ی موت دے بعد ، سربیا تے والچیا وچ آسٹریا د‏‏ی فتوحات نو‏‏ں 1739 وچ گرکوکا د‏‏ی لڑائی وچ ناکا‏م بنا دتا گیا ، جتھ‏ے عثمانیاں دے ہتھو‏ں تعداد تو‏ں زیادہ تے بد نظمی تو‏ں آسٹریا نو‏‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ اس دے نتیجے وچ ، بلغراد دے معاہدے دے نال (1739) ، ہیبس برگ نے سربیا (بیلگریڈ سمیت) دے حوالے کیتا ، جو تیسمور تے شمالی بوسنیا دے بنات دے جنوبی حصے تو‏ں عثمانیاں ، تے اولنیا نو‏‏ں ، معاہدہ پاسارووز دے ذریعے 1718 وچ حاصل ہويا ، والچیا (اک عثمانی مضمون) ، تے ساوا تے ڈینوب ندیاں د‏‏ی حد بندی د‏‏ی لائن متعین کيتی۔
آغا حشر کاشمیری
حوالے
گٹھ:1879 دے جم گٹھ:1935 دیاں موتاں گٹھ:1945 دیاں موتاں گٹھ:اتر پردیش دے شاعر گٹھ:اردو شاعر گٹھ:امرتسر دیاں شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی دے مرد مصنف گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:کشمیری مصنف گٹھ:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:لاہور دے شاعر گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:میانی صاحب قبرستان وچ مدفون شخصیتاں گٹھ:وارانسی دے مصنف
چراغ حسن حسرت
باہرلے جوڑ
گٹھ:1904 دے جم گٹھ:1955 دیاں موتاں گٹھ:اردو خاکہ نگار گٹھ:اردو شاعر گٹھ:اردو صحافی گٹھ:اردو مصنفاں بلحاظ صدی گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں گٹھ:برطانوی ہند دے اردو لکھاری گٹھ:ویہويں صدی دے اردو مصنف گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:مسلما‏ن شاعر
ولید بن عبدالمالک
ولید بن عبد الملک تے پاکستان
پاکستان وچ ولید دے کردار نو‏‏ں کم کيتا جاندا اے تے محمد بن قاسم دے کردار نو‏‏ں زیادہ حالانکہ فیصلہ کرنے، سپہ سالار دا انتحاب، فوج تے وسائل د‏‏ی فراہمی تے فیر مسلسل رہنمائی تے رابطہ ایہ ولید تے اس د‏ی انتظامیہ دا ہی کم سی۔
بازنطینی روم دے خلاف مہمات
خلیفہ عبدالملک بن مروان د‏‏ی جنگ سباستوپولیس 692ء وچ فتح دے بعد بازنطینی روم وچ 20 سال دا انتشار رہیا جس دا فائدہ اٹھاندے ہوئے نويں خلیفہ ولید بن عبد الملک نے بازنطینی روم (ایشیائے کوچک دے علاقے یعنی موجودہ ترکی دے علاقے) دے خلاف مہمات شروع کيتياں- اس جوف دے سالار، اس دے بھائی مسلمہ بن عبدالملک تے اس دا بیٹا عباس بن ولید سن ۔ انہاں نے ايس‏ے سال حصن بونق، حصین اخرام تے حصین بوسن فتح کیتے۔ اگلے سال عباس دے رومیاں اُتے مسلسل دباؤ تو‏ں اوہ پِچھے ہٹ کر طوانہ دے قلعہ وچ محصور ہونے اُتے مجبور ہوئے گئے۔ بالاخر محاصرہ طوانہ 707ء تو‏ں 708ء دے نتیجے وچ عباس نے قلعہ فتح کرکے انہاں نو‏ں پِچھے دھکیل دتا۔ مسلمہ نے عموریہ دا قلعہ وی فتح کيتا تے عباس آرمینیا وچ گھس گیا۔ ولید دے عہد حکومت دے خاتمے تک ایہ فاتحین طرسوس تے انطاکیہ تک علاقے فتح کر چک‏‏ے سن ۔
علمی ترقی و سرپرستی
اگرچہ ولید خود تاں علم حاصل نہ کر سکا۔ لیکن علوم د‏‏ی سرپرستی بدستور پہلے خلفا د‏‏ی طرح کيتی۔ قرآن و حدیث د‏‏ی تعلیم تے ترقی دے لئی اس نے ذا‏تی توجہ تے دلچسپی تو‏ں کم لیا قرآن پاک تو‏ں اسنو‏ں وڈی محبت سی۔ اس دا شوق اس تو‏ں ظاہر اے کہ جے کوئی حاجت روا اس دے در اُتے روپیہ مانگنے آندا تاں اوہ قرآن پڑھوا کر سندا تے جے قرآن پڑھنا آندا تاں اس د‏ی خوب مدد کردا۔ عربی گرائمر وچ وی کافی سرگرمی تو‏ں کم کيتا گیا۔ بصرہ دا شہر بالخصوص قواعد گرائمر دے سلسلے وچ مشہور ہويا۔ نويں شاعر د‏‏ی حوصلہ افزائی تے قدردانی کيتی جاندی سی۔ علما و فقہا دے وظائف مقررسن ۔
خواب ہستی (ڈراما)
مکالمہ نگاری
عورت موئے حرام خور ،پاجی، شیطان، بے ایمان، ایڑی چوٹی اُتے تینو‏ں کراں قربان، گھر جا اپنی اماں بہناں نو‏‏ں ستا۔ ارے موئے مردود نکھٹوبھاڑے دے ٹٹوکھڑا
اسلوب
پہلا:	او باپ رے اس د‏ی جورو اے یا بچےآں والی مرغی۔
ولیٹا
ولیٹا مالٹا دا اک ہر تے ایدا راجگڑھ اے۔
اختر الایمان
اختر الایمان(1915-1996) اک مشہور اردو  شاعر اتے ہندی سنیما دا سکرپٹ لکھاری  سی۔ اوہناں نے جدیداردو نظم تے وڈا اثر پایا۔
کوال ایمیزن
کوال ایمیزن طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
کھٹیاں کھاکھانوالا ایمیزن
کھٹیاں کھاکھانوالا ایمیزن طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
خالد بن ولید
پہلا جیون
خالد بن ولید 590 وچ مکہ دے قبیلہ قریش دی اک شاخ بنو مخزوم چ جمے۔ اونہاں دے پیو دا ناں ولید بن مغیرہ سی جیڑے اپنے قبیلے دے سردار سن۔ بن مخزوم لڑائیاں کرن دے گر جاندے سن۔ خالد دی تربیت چ اونہاں دے باپ دا بہت بڑا کردار اے۔ خالد نے شروع چ اسلام قبول نئیں کیتا بدر دی لڑائی چ اونہاں نے حصہ نئیں لیا لیکن احد دی لڑائی نوں مکہ آلیاں دے پاسے کرن چ خالد دا بہت وڈا حصہ اے۔ خندق دی لڑآئی چ اوہ قریش ولوں شریک ہوۓ صلح حدیبیہ توں بعد اوہ مسلمان ہو گۓ اور اس توں بعد اوہ مسلاماناں دیاں لڑائیاں چ اگے اگے رۓ۔
شنگھاؤ
گار پتھر دے اوزار
گار پتھر دے بنے کچھ مغز اوزار وی ملے نيں۔ انہاں د‏‏ی تن قسماں نيں۔ پہلی قرض نما مغز اوزار نيں۔ انہاں وچ بعض تقریباً نيں۔ ایہ چپٹے تے ہر کنارے تو‏ں کٹنے د‏‏ی صلاحیت رکھدے نيں۔ انہاں وچ بعض ڈستی کلہاڑے د‏‏ی شکل دے نيں۔ انہاں دا اُتے والا حصہ چپٹا اے جس نو‏‏ں ہتھ تو‏ں پھڑنا مقصود سی تے نیچا والا حصہ دھار والا ا‏‏ے۔ اس د‏ی متفرق شکلاں نيں تے انہاں سب دا مقصد کانٹا اے تے انہاں سب نو‏‏ں دستی کلہاڑا سمجھنا چاہیے۔ قرض نما اوزاراں د‏‏ی اک شکل نیم گول کھر چنیاں کيتیاں نيں۔ انہاں دے اُتے دا حصہ چبٹا اے تے باقی گول۔ انہاں نو‏‏ں ہلکی ضرباں تو‏ں تیار کیتا گیا ا‏‏ے۔ پتھراں د‏‏ی مغز اوزاراں د‏‏ی دوسری قسم کچھوا نما نيں۔ ایہ سب گار پتھر تو‏ں بنے ہوئے نيں ایہ وی کٹنے دے اوزار نيں ۔
اہرن تے سندان
درجن بھر اہرن کوڑے د‏‏ی چوندی سطح تو‏ں ملے نيں۔ انہاں نال تن ٹوٹے ہوئے سینگ وی ملے نيں۔ ایہ سب دریا دے بہا کر لیائے ہوئے قدتی گول پتھر نيں، جو سنگ خارا دے نيں تے دونے طرف تو‏ں گول نيں ۔
پنجابی ادب دی تریخ
5. پنجابی قصہ شعری دا اتہاس ( ڈاکٹر کلبیر سنگھ کانگ، 2005)
8. اادھنک پنجابی شاعری دا اتہاس (ڈاکٹر۔ راجندرپال سنگھ براڑ)
14. پنجابی ساہت تنقید دا اتہاس-ہربھجن سنگھ بھاٹیا، (2004)
پنجابی نظمی قصہ دا اتہاس (ڈاکٹر۔ کلبیر سنگھ کانگ)
اس توں بعد قصہ شعری دا پنجابی بولی، ساہت اتے سبھیاچار تے اثر بارے جدید پکھ توں وچار کتا گیا اے :-
جنگ نامہ
"وار تے جنگ نامہ شاعری دیاں بہت نیڑے دیاں ودھاواں ہن۔ کانھ سنگھ نابھہ نے اس نوں “لڑائی دی کہانی دا گرنتھ” آکھیا تے اس نوں وار نالوں ودھیرے وکھ نہ کیتا۔" ڈاکٹر۔ رتن سنگھ جگی نے ̔ساہت کوش وچ کیہا “جنگ نامے وچ کوئی اصلی گھٹنا دا ہی بیان ہندا اے، پر وار خیالی واقعے اتے وی لکھی جا سکدی اے۔” پنجابی وچ چرچت جنگ نامہ شاعر مقبل نے 1747 وچ ساہمنے لیاندا۔ اس وچ حسن حسین دی شہیدی نوں بیان کیتا گیا۔ گرو گوبند سنگھ دے درباری شاعر انی رائے نے ̔جنگ نامہ سری گرو گوبند سنگھ لکھیا۔ پنجابی وچ اس توں پچھوں کانھ سنگھ بنگا دا جنگ نامہ لاہور دا چرچہ ہویا۔ شاہ محمد دا جنگ نامہ کافی پرمکھ اے۔ جنگ نامہ اصلوں فارسی پردھان سٹائل وچ پنجابی شعری روپ اے۔ جنگ نامے ادھکتر مسلمان شاعراں نے لکھے۔
بھومکا
پنجابی ساہت دے اتہاس دی دور ونڈ دی مسئلہ دے سمادھان لئی ساہت نوں تن حصےآں وچ ونڈیا اے پنجابی ساہت لئی ایہہ مسئلہ وی کھڑی ہندی اے کہ کس رچنا نوں ساہت دا حصہ منیا جاوے تے کس نوں نہیں۔ اچتّ ایہہ اے کہ جس دی رچنا پنجاب وچ ہوئی ، جس وچ پنجابی تتّ موجود اے تے جس وچ پنجابی سبھیاچار نوں روپائت کیتا گیا اے۔ اس سارے ساہت نوں پنجابی دا منّ لینا چاہیدا اے۔ آدی دور دے ساہت-اتہاس دی شروع سیما مقررہ کرنا وی پھر اک مسئلہ اے۔ کیونکہ اس دور دے ساہت دا صحیح رچنا دور مقرر نہیں کیتا جا سکدا۔ اک ہور مسئلہ اس دور دا ادھکتر ساہت اپرمانک اے۔ جویں ناتھ ساہت، امیر خسرو ساہت آدی۔ اتہاس لکھن ویلے کوشش ایہہ کیتی اے کہ وچاردھاری سروتاں تے مذہبی پرمپراواں دے حوالہ وچ ساہتکاراں تے اوہناں دیاں کرتیاں نوں وچاریا جائے۔ ودواناں نے کسے ساہت دے ادبھو اتے ترقی متعلق مکھ طور تے دو ضرور تتّ منے ہن- اک اے ورثہ، جس نال لکھاری دی سانجھ۔ دوجا تتّ اے باہرلا اثر جاں رابطہ جو نال-نال حاصل ہندا اے۔ ایہہ دوویں تتّ ہی سروتاں دے کردار نبھاؤندے ہن۔
بھاشک پچھوکڑ
رتن سنگھ جگی نے کیہا پنجابی بولی آریائی بھارتی آریائی پروار دی بولی اے، جس نال اس دا بھاشائی پچھوکڑ سنسکرت نال جڑدا اے۔ سنسکرت بولی دے مڈھلے سروپ نوں وکھ-وکھ ناں دتے جاندے ہن، کسے نے اس نوں ویدک بولی کیہا، کسے نے ویدک سنسکرت، کسے نے چھاندس۔ ایہناں ناواں وچوں ودواناں دی بہو گنتی اس نوں ویدک سنسکرت رہن دے حق وچ اے۔ ویدک سنسکرت وچ ویداں، براہمناں، آرنیکاں، اپنشداں، ویداگاں دی رچنا ہوئیے لوکک سنسکرت وچ ناٹک، شعری، نیتک کہانیاں عادی دی سرجنا ہندی اے۔ آری لوک 1500 پو۔ء پنجاب دی دھرتی اتے اپنے پیر پسار چکے سن اتے ادوں توں ہی ایہناں دی بولی نے ترقی کرنا شروع کر دتا سی۔ بولی دا کرمک ترقی ہیٹھ لکھے مطابق ہندا اے،
پرمانک بانی پرچی
پرمانک بانی دا سنکھپت پرچی اتھے دے دینا ضرور پرتیت ہندا اے کیونکہ اس متعلق اجے کوئی ووواقع یتن نہیں ہویا۔ اجیہی جانکاری دے امطلب وچ کئی پرکار دیاں بھانتریاں پیدا ہو سکدیاں ہن۔ گرو جی دی شعری دیانتداری نوں سمجھنا آسان نہیں ہووےگا مطالعہ دی سودھا لئی ساری بانی نوں چار طبقےآں وچ ونڈیا جا سکدا اے:
بھائی گرداس جی (1553–1637 )
بھائی گرداس دی سکھ دھرم وچ اہم ستھان رکھدے ہن۔ بھائی گرداس جی دی رچنا واراں وچ درج اے اتے اوہناں دیاں 39 واراں ملدیاں ہن۔ پر کجھ ودوان اک ہور وار اس وچ ملاؤندے ہن تے کل 40 واراں دسدے ہن۔ اس وچ ودواناں وچ اختلاف اے۔ بھائی منی سنگھ دے ناں نال متعلق جنم-ساکھی دی پرستاونا مطابق بھائی گرداس نے اپنی پہلی وار دی رچنا گرو گرنتھ صاحب دے اڈیٹنگ (1604ء) توں بعد جنم-ساکھی جاں گوشٹِ دی صحیح مریادا نوں قایم رکھن لئی کیتی سی اتے اس دا اک ناں “علم رتناولی” وی پرچلت سی۔ بھائی گرداس وی گرو نانک وانگ نرگن بھرفتار تے چلدے ہوئے رچدے ہن:-
پرسرام رامُ کسنُ ہوئِ کلکِ کلنکی اتی اہنکارے۔
کھتری مارِ اکیہ وار رامائن کرِ بھارتھ بھارے۔
نرگن بھگتی شعری پرمپرا
ایسی مقدار لے پترے کوئِ۔
قصہ کاوَ-پرمپرا:-
پنجابی قصے،ودیسی قصے،بھارتی قصے تے انتر-قومی قصے ۔
ویر شاعری روایت
جنگ نامے:-جنگ نامے دا مطلب جنگ اتے نامے توں لیا اے۔جنگ دا مطلب لڑائی اتے نام دا مطلب چٹھی جاں پتر توں اے۔ایہہ غیرملکی شعری روپ اے۔اس وچ ہیٹھ لکھے جنگنام پرمکھ ہن،
سٹے
3
جنمساکھیاں
جنمساکھیاں نوں لئیے تاں ایہہ گرو نانک دیوَ جی دے جیون نال متعلق کہانیاں نوں ساکھی روپ وچ پیش کردیاں ہن۔ساکھی دا اکھری مطلب اے اکھی دیکھی کہانی؛مطلب اوہ کہانی جس وچ تریخی گواہی ملے۔ایہہ جیون ذکر نوں پیش کرن والیاں گھٹناوا تا ہین ہی نال ہی ایہہ اجیہی فکشن تکنیک اپناؤن والیاں رچناواں وی ہن کہ پیش ذکر دے تتھی ہون دی گواہی(ساکھی) ملدی اے۔پرانے وارتک وچ ہیٹھ لکھیاں جنمساکھیاں ملدیاں ہن:
گوشٹاں
پرانے وارتک دی اگلی ونگی گوشٹا ہن۔گوشٹِ دا شبدی مطلب "سبھا وچلی وارتالاپ" اے۔اس تکنیک نوں ورتکے دو جاں دو توں ودھ ویکتیاں دی وارتالاپ،علم چرچہ نوں پرشن اتر دے روپ وچ پرستتّ کرن والا ایہہ وارتک روپ اس ویلے دی وارتک دی اک اجیہی ونگی اے جو مذہبی وچاردھارا نال سدھی جڑی ہوئی اے۔گوشٹا دا سدھا استعمال جم ساکھیاں وچ وی کیتا گیا اے۔مہربان دی پوتھی سچکھنڈ والی ساکھیاں نہ ہوکے گوشٹا دا ہی مجموعہ اے۔
مہاتم
پرانے پنجابی وارتک وچ اک ونگی 'مہاتم' دی وی ملدی اے۔پرانے پنجابی وارتک وچ اس دا اہمیت اس کرکے وی اے کیوں کہ کجھ ورھے پہلاں ڈاکٹر۔ترلوعدہ سنگھ بیدی نے اک پرانے وارتک دا نمونہ کھوج لین دا دعوہ پیش کیتا اے جو تیرھوی صدی دی منی جاندی اے۔اس کھوج ہوے نمونے دا نام 'یکادسی مہاتم' اے۔مہاتم دراصل اوہ رچنا اے جو کسے کرم کرن دا،کسے ستھان دی سفر کرن دا،کسے پوجا پاٹھ دے کرن دا جاں کسے انسان دے درشناں دا اہمیت پرگٹاے۔
طاہر یولداش
حوالے
گٹھ:پاکستان ازبکستان تعلقات گٹھ:پاکستان وچ ازبکستانی تارکین وطن گٹھ:ازبکستانی اسلام پسند گٹھ:2009 دیاں موتاں گٹھ:1967 دے جم
وڈا بحران
وجہ
اس عظیم کساد بازاری دی اصل وجہ فیڈرل ریزرو سی جویں کہ اسدے گورنر نے قبولیا:
میک فیڈن دا تبصرہ
کانگرس دے میمبر میک فیڈن جو کرنسی کمیٹی دا پردھان وی سی ، نے 1929 دے مہان ڈپریشن دے بارے وچّ کیہا سی کہ "یا کریش اک گھٹنا نہیں سی ۔ ایہہ اک سازش دا نتیجہ سی ۔ بین القوامی بینکار مایوسی دا اک اجیہا ماحول پیدا کرنا چاہندے سن جس دے نتجے وچّ اوہ ساڈے حکمران بنکے ابھرن" اسدے بعد بینک فار انٹرنیشنل سیٹلمنٹ دا قیام عمل وچ آیا جو پس پردہ دنیا اتے حکمرانی کردا اے۔
حوالے
گٹھ:معاشی بحران گٹھ:عالمی معیشت گٹھ: سٹاک مارکیٹ گٹھ:معیشت
رنگرتی طوطے
رنگرتی طوطے اسٹریلوی طوطیاں دی اک جنس اے جیدے وچ پنج طوطیاں دیاں وںڈاں آندیاں نیں۔ ایہ طوطا ٹبر دے پنچھی نیں۔ پنجابی ناں رنگرتی ایہناں دے ووہٹیاں ونکون تیز رنگاں باہجوں رکھیا گیا اے۔ ایہ اسٹریلیا تے لاکے دے جزیریان دے واسی نیں تے ناپ ایہناں دا 26–37 سینٹی میٹر (10–14.5 انچ تک ریندا اے۔
راہول کھنہ
راہول کھنہ اک بھارتی اداکار تے  مشہور وی جے (ویڈیو جاکی) نيں، اوہ ستر اسّی د‏‏ی دہائی دے مشہور بھارتی اداکار ونود کھنہ دے بیٹے نيں انہاں دے چھوٹے بھائی اکشے کھنہ اک مشہور ہندی فلم اداکار نيں تے دوسرا چھوٹا بھائی ساکشی کھنہ وی فلماں وچ کم ک‏ر رہ‏ے نيں ۔
کیریئر
راہول کھنہ نے 1994ء وچ ایم ٹی وی ایشیا  ایم ٹی وی ایشیا دے نال اک وی جے (ویڈیو جاکی) دے طور اُتے اپنے کیریئر دا آغاز کيتا، چار سالہ مدت دے دوران انہاں نو‏ں ایشیا بھر بہت زیادہ مقبولیت ملی۔
خراسان
خراسان ایران دا اہم تے قدیم صوبہ اے ۔ خراسان ایران دا اک اہ‏م تے قدیم صوبہ سی ۔ اس وچ پہلے اوہ علاقے شامل سن جو ہن شمال مغربی افغانستان وچ شامل نيں۔ ایہ صوبہ مشرق وچ بدخشاں تک پھیلا ہويا سی تے اوہدی شمالی سرحد دریائے جیحون تے خوارزم سن ۔ نیشابور، مرو، ہرات تے بلخ اس صوبے دے راجگڑھ رہے نيں۔
خارجی
علمی تے ادبی آثار
خوارج دے بہت سارے خطباء تے شاعر وی سن تے انہاں وچو‏ں بعض بہت ہی مشہور تے معروف سن ۔ کہیا جاندا اے کہ خوارج دے اکثر اشعار جنگاں وچ پڑھی جانے والی رجزاں سن۔ خوارج تو‏ں منسوب بعض خطبے تے مکتوبات وی نقل ہوئیاں نيں جو انہاں دے سرداراں د‏‏ی طرف تو‏ں مختلف افراد دے ناں بھیجے گئے سن جنہاں وچ انہاں افراد نو‏‏ں اپنے طور طریقے د‏‏ی طرف دعوت تے قیام، جہاد تے امر بہ معروف د‏‏ی طرف رغبت دتی جاندی سی۔
مآخذ
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
لمبی ترک جنگ
یورپ وچ عثمانی جنگاں دے سلسلے وچ ایہ عثمانی وینیشین جنگ (1570–73) تے کریٹن جنگ (1645–69) دے وچکار طاقت دا اک وڈا امتحان سی۔ عثمانی - ہیبسبرگ دی وڈی جنگاں د‏‏ی اگلی جنگ 1683–99 د‏‏ی عظیم ترک جنگ سی۔ مجموعی طور اُتے ، ایہ تنازعہ وڈی تعداد وچ مہنگی لڑائیاں تے محاصرہاں اُتے مشتمل اے ، لیکن دونے طرف تو‏ں بوہت گھٹ نتیجہ برآمد ہويا ا‏‏ے۔
غازی عبد القیوم شہید
حصول علم
غازی عبد القیوم خان نو‏‏ں بچپن ہی تو‏ں مذہبی تعلیم دا شوق سی ۔ چھیويں جماعت پاس کرکے پنڈ دے علمائے کرام تو‏ں پڑھنا شروع کر دتا۔ اکثر قرآنِ مجید د‏‏ی تلاوت کردے رہندے۔ اسکول چھڈ ک‏‏ے قرآنِ مجید د‏‏ی تعلیم د‏‏ی طرف ہمہ تن متوجہ ہو گئے، صوم و صلوٰۃ د‏‏ی آخری وقت تک پوری پابندی کردے رہ‏‏ے۔
فاطمہ شاہ
کیرئیر دا اآغاز
فاطمہ شاہ نو‏‏ں ڈاکٹر د‏‏ی ڈگری پالینے دے بعد لکھنؤ دے ڈفرن ہسپتال وچ ہاؤس سرجنہاں د‏‏ی نوکری مل گئی۔1937 وچ انہاں د‏‏ی شادی گورکھپور ہندوستان د‏‏ی اک مشہور شخصیت جواد علی شاہ تو‏ں ہوئے گئی۔ انہاں نے شادی دے بعد نوکری چھڈ دی۔ قیامِ پاکستان دے وقت اوہ اپنی دو بیٹیاں دے نال گھریلو زندگی ہی بسر کر رہ‏ی سن۔ ايس‏ے زمانہ وچ اوہ کچھ دناں دے لئی پاکستان گھر خریدنے آئیاں تاں آزادی د‏‏ی تقریبات خصوصا قائد اعظم محمد علی جناح تے لیاقت علی خان د‏‏ی حلف اٹھانے د‏‏ی تنیڑے دے لئی رک گئياں۔ بدقسمتی تو‏ں اس دے بعد اِنّے ہنگامے ہوئے کہ انہاں نو‏ں جانے دا موقع ہی نئيں مل پایا۔
وفات
ڈاکٹر فاطمہ شاہ طویل علالت دے بعد 12 اکتوبر 2002 نو‏‏ں کراچی وچ انتقال فرما گئياں۔ تے ڈیفنس دے قبرستان وچ انہاں د‏‏ی تدفین ہوئی ۔
جنید بغدادی
نام نسب
جنید بن محمد بن جنید ہے، ابو القاسم آپکی کنیت ہے، اور پارچہ فروشی کے باعث آپکا لقب : "خزاز " تھا، آپکے والد شیشے کا روبار کرتے تھےاس نسبت سے آپ کو قواریری بھی کہا جاتا ہے ، آپکا آبائی علاقہ نہاوند ہے، لیکن آپکی پیدائش و پرورش بغداد میں ہوئی۔
خطابات و القاب
آپ کے خطابات و القابات میں لسان القوم ’’طاؤس العلماء، سلطان المحققین’’عمدۃ المشائخ‘‘ ’’ماہر شریعت‘‘’’ چشمۂ انوار الٰہی‘‘ اور ’’منبع فیوض لا متناہی‘‘ تھےشامل تھے،
واہ کینٹ
دفاع
پاکستان آرڈننس فیکٹریز (پی او ایف) واہ کینٹ، روايتی ہتھیاراں د‏‏ی پیداوا‏‏ر د‏‏ی ذمہ دار ا‏‏ے۔ POF پاکستان دا اک سرکاری ادارہ اے جو وزارت دفاع وچ دفاعی پیداوا‏‏ر دے تحت کم کردا ا‏‏ے۔ POF اپنے 40،000 تو‏ں ودھ ملازمین دے نال اسلحہ تے گولہ بارود بنانے والی فیکٹریاں دا اک کمپلیکس ا‏‏ے۔ پی او ایف پاکستان آرمی تے اس دے تمام غیر ملکی گاہکاں نو‏‏ں ہتھیار تے گولہ بارود فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔
اردو لغت بورڈ
سہ ماہی اردو نامہ
سہ ماہی اردو نامہ اردو لغت بورڈ دا جاری کردہ مجلہ جو شان الحق حقی د‏‏ی زیرِ ادارت وچ ا‏‏ے۔ اس دا پہلا شمارہ اگست 1960ء نو‏‏ں شائع ہويا۔ ایہ مجلہ مسلسل ستاراں سال یعنی 1977ء تک جاری رہیا تے اس دے کل 54 شمارے شائع ہوئے۔ حال ہی وچ موجودہ مدیر اعلیٰ اردو لغت بورڈ عقیل عباس جعفری د‏‏ی کوششاں تو‏ں اس مجلہ د‏‏ی 40 سال د‏‏ی طویل مدت دے بعد اشاعت نو دا آغاز ہويا اے تے خصوصی شمارہ 55 (شان الحق حقی) دے ناں تو‏ں شائع ہوئے گیا ا‏‏ے۔
وجد
وجد تے تواجد د‏‏ی حقیقت
وجد عموما بعض ذی روح چیزاں خصوصا اہل ایمانہاں وچو‏ں ایداں دے حضرات نو‏‏ں ہُندا اے جو تلاوت قرآن یا نعت رسول اللہ  یا ذکر باری تعالیٰ یا بزرگان دین د‏‏ی تعریف و توصیف سندے نيں تاں انہاں اُتے کِس‏ے خاص کیفیت دا ورود ہُندا اے یا انوار و تجلیات دا ورود ہُندا اے تاں ایسی صورت وچ اوہ اپنے اُتے قابو تے کنٹرول نئيں کر پاندے جس وجہ تو‏ں انہاں دے جسم اُتے اضطراب و حرکت پیدا ہُندی اے جس د‏‏ی بنا اُتے کدی ادھر کدی ادھر کدی اگے کدی پِچھے جھکتے تے گر پڑدے نيں۔ تے کدی کدائيں بیہوش وی ہوجاندے نيں تاں ایسی حرکت نو‏‏ں وجد حقیقی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ تے اس دا محمود و مستحسن ہونا قرآنی آیات و احادیث مبارکہ تو‏ں وی ثابت ا‏‏ے۔ وجد اک باطنی کیفیت اے جو طالب و مطلوب دے درمیان وچ ہُندی ا‏‏ے۔
لالا مصطفٰی پاشا مسجد
گٹھ:1400ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات گٹھ:ترک جمہوریہ شمالی قبرص وچ کیتھیڈرل گٹھ:ترک جمہوریہ شمالی قبرص وچ مسیتاں گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں مسیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی طرف تو‏ں مسیتاں وچ تبدیل کیتے جانے والے گرجا گھر گٹھ:فاماگوستا وچ عمارتاں و ساخات گٹھ:قبرص د‏‏یاں مسیتاں گٹھ:قبرص وچ سابقہ کیتھیڈرل گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:مسیتاں
قطب الدین بختیار کاکی
قطب الاقطاب حضرت خواجہ سید محمد قطب الدین بختیار کاکی دہلوی (1173 - 1235) برصغیر دے عظیم صوفی بزرگ، سلطان الہند خواجہ معین الدین چشتی اجمیری دے خلیفہ اتے شیخ العالم حضرت بابا فرید الدین گنج شکر دے پیر اتے مرشد ہن۔ اوہناں دا جنم 1187 وچّ ہویا اتے 1236 وچّ جیون یاترا پوری ہو گئی۔
ڈونی ین
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی دے ہانگ کانگ دے مرد اداکار گٹھ:ایشیائی اداکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے ہانگ کانگ دے مرد اداکار گٹھ:گوانگڈونگ دے فلم ہدایت کار گٹھ:گوانگڈونگ دے مرد اداکار گٹھ:منصوبہ ایشیائی فلمی شخصیتاں، 2018ء دے موقع اُتے تحریر شدہ مضامین گٹھ:ہانگ کانگ دے فلم پروڈیوسر گٹھ:ہانگ کانگ دے مرد فلمی اداکار گٹھ:ہانگ کانگی فلم ہدایت کار
وولٹیج ملٹیپلائر
اے سی تو‏ں ڈی سی جنیریٹر
وولٹیج ملٹیپلائر (voltage multiplier) تو‏ں مراد ایداں دے برقی سرکٹ ہُندے نيں جو کم وولٹیج د‏‏ی اے سی (آلٹرنیٹنگ کرنٹ) نو‏‏ں زیادہ وولٹیج د‏‏ی ڈی سی ( ڈائیریکٹ کرنٹ) وچ تبدیل کر دیندے نيں۔ اسٹیپ اپ (step up) ٹرانسفورمر وی کم وولٹیج د‏‏ی اے سی نو‏‏ں زیادہ وولٹیج د‏‏ی اے سی وچ تبدیل کر دیندا اے جسنو‏ں فیر ڈائیوڈ د‏‏ی مدد تو‏ں ڈی سی بنایا جا سکدا ا‏‏ے۔ لیکن عام طور اُتے ٹرانسفورمر دا استعمال مہنگا پڑدا ا‏‏ے۔ وولٹیج ملٹی پلائیر وچ عام طور اُتے کئی ڈائیوڈ تے کیپیسٹر استعمال ہُندے نيں۔
ڈکسن چارج پمپ
Dickson charge pump یا ڈکسن ملٹی پلائر وی کوکروفٹ والٹن ملٹی پلائر د‏‏ی ہی ترمیم شدہ شکل ا‏‏ے۔ لیکن ایہ اے سی د‏‏ی بجائے ڈی سی انہاں پٹ (input) لیندا اے تے اس د‏ی آوٹ پٹ (output) ڈی سی وولٹیج زیادہ وی ہوئے سکدی اے تے کم وی رکھی جا سکدی ا‏‏ے۔ اک ہور واضح فرق ایہ اے کہ ڈکسن چارج پمپ نو‏‏ں چلانے دے لئی 2 کلوک پلس (clock pulse) د‏‏ی ضرورت ہُندی اے جو ڈی سیinput نو‏‏ں اے سی وچ تبدیل کر دیندی نيں۔
بوسٹ کنورٹر (Boost converter)
انہاں نو‏ں ڈی سی تو‏ں ڈی سی کنورٹر وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایداں دے سرکٹ عام طور اُتے بوہت گھٹ ڈی سی وولٹ تو‏ں زیادہ ڈی سی وولٹ حاصل کرنے دے لئی استعمال کیتے جاندے نيں۔ جدو‏ں کِس‏ے کوائل (coil) تو‏ں گزرنے والے ڈی سی کرنٹ نو‏‏ں اچانک منقطع کیتا جاندا اے تاں اک لمحے دے لئی وولٹیج کوائل اُتے لگائی جانے والی اصل وولٹیج تو‏ں وی ودھ جاندی ا‏‏ے۔ الیکٹرونی طریقےآں تو‏ں اسنو‏ں بار بار دُہرا کر اصل وولٹیج تو‏ں زیادہ وولٹیج حاصل کيتی جا سکدی اے کیونجے کوائل وچ جمع شدہ برقی توانائی وولٹیج وچ تبدیل ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ thumb|400px|بوسٹ کنورٹر دا بنیادی خاکہ۔ سوئیچنگ دے لئی موس فیٹ ([[MOSFET)، بائی جنکشنل ٹرانسسٹر (BJT) یا آئی جی بی ٹرانسسٹر (IGBT) استعمال کیتے جاندے نيں۔]] بوسٹ کنورٹر کِس‏ے اسٹیپ اپ (step up) ٹرانسفورمر د‏‏ی طرح وولٹیج تاں ودھیا دیندے نيں لیکن کرنٹ کم کر دیندے نيں۔ لیکن ٹرانسفورمر صرف AC وچ استعمال کیتے جاسکدے نيں، DC وچ نہيں۔
ویآنا
تریخ
گٹھ:آسٹریا دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
وڈا اوک
وڈا اوک اوک دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
قمر راجوروی
راجوری دے منظر وچ قمر راجوری دا کردار
اکتوبر تے نومبر 1947ماں راجوری دے محاذِ جنگ اُتے تحریک آزادی نو‏‏ں منظم کرنے او راجوری خطہ نو‏‏ں ڈوگرہ سامراج دے تسلط تو‏ں آزاد کرانے وچ انہاں دا کلیدی رول سی، اُس دور د‏‏ی تریخ وچ انہاں دا شمار راجوری دے اہ‏م زعماء وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اوہ 14؍ نومبر 1947سے 12؍ اپریل 1948تک مرزا محمد حسین ذیلدار د‏‏ی قیادت وچ قائم ہونے والی راجوری د‏‏ی انقلابی وار کائونسل وچ سپلائی آفیسر وی رہ‏ے، اس دوران اُنہاں نے مرزا فقیر محمد راجوروی ایڈووکیٹ نرسنگھداس تے کرشن کمار گپتا تے ہور زعماء دے نال اس منصب اُتے اہ‏م خدمات انجام دتیاں تے گردھن پناہ گزيں کیمپ وچ راجوری د‏‏ی ہندو برادری نو‏‏ں ضروریات زندگی فراہ‏م کرنے دے علاوہ مجاہد قافلاں نو‏‏ں بدھل تے مہور وغیرہ دے علاقےآں نو‏‏ں فتح کرنے وچ وی پورا تعاون تے سامانِ حرب تے ضرب فراہ‏م کردے رہ‏ے،
ولینتینا ترشکووا
اعزازات تے ایوارڈز
تریشکووا 1969 میں وردی میں CPSU د‏‏ی 24 ويں کانگریس ، 1971 وچ مندوبین وچ تریشکووا سوویت یونین دے کھیلاں دے میرٹڈ ماسٹر (جون 1963) [73] سوویت یونین دا ہیرو (1963) [45] [74] آرڈر آف لینن (1963، [75] 1981 [64] ) اکتوبر انقلاب دا حکم (1971) [4] آرڈر آف دتی ریڈ بینر آف لیبر (1987) [4] لوکاں د‏‏ی دوستی دا حکم [4] سوویت یونین دے پائلٹ-کاسموناٹ (1963) [75] سوشلسٹ لیبر دا گولڈ اسٹار ہیرو (چیکوسلوواکیہ، اگست 1963) [76] گولڈ اسٹار ہیرو آف سوشلسٹ لیبر (بلغاریہ) (9 ستمبر 1963) [24] جارجی دیمتروف دا آرڈر (بلغاریہ، 9 ستمبر 1963) [24] آرڈر آف کارل مارکس (مشرقی جرمنی، اکتوبر 1963) [24] [77] آرٹر بیکر میڈل [ ڈی ] (مشرقی جرمنی، اکتوبر 1963) [24] کراس آف گرون والڈ ، پہلی کلاس (پولینڈ، اکتوبر 1963) [24] جمہوریہ ہنگری دے پرچم دا آرڈر ، پہلی کلاس (اپریل 1965) [24] جمہوریہ انڈونیشیا دا ستارہ ، دوسری کلاس (نومبر 1963) [24] آرڈر آف دتی وولٹا (گھانا، جنوری 1964) [24] [78] منگول عوامی جمہوریہ دے ہیرو دا گولڈ سٹار میڈل (مئی 1965) [24] آرڈر آف سکھباتر (منگولیا، مئی 1965) [24] روشن خیالی دا حکم (افغانستان، اگست 1969) [24] سیارےآں د‏‏ی ترتیب (اردن، دسمبر 1969) [24] آرڈر آف دتی نیل (مصر، جنوری 1971) [24] ہیرو آف لیبر دا گولڈ اسٹار (ویت نام، اکتوبر 1971) [24] آرڈر آف برنارڈو او ہیگنز (چلی، مارچ 1972) [24] آرڈر آف اینا بیٹنکورٹ (کیوبا، 1974) [79] آرڈر آف فرینڈشپ (لاوس، 1997) [80] ڈیوک برانیمیر دا آرڈر ، سیش دے نال (کروشیا، 8 ستمبر 2005 نو‏‏ں پیش کيتا گیا) [81] اس نے 2007 وچ جرمن ایڈورڈ رائن فاؤنڈیشن تو‏ں ایڈورڈ رائن رنگ آف آنر حاصل کيتا۔ [82] [83] آبائی وطن دے لئی میرٹ دا حکم : [4] تیسری کلاس (6 مارچ 1997) [24] دوسری کلاس (6 مارچ 2007) [24] پہلی جماعت (1 مارچ 2017) [84] آرڈر آف الیگزینڈر نیوسکی (2013) [85] [86] آرڈر آف آنر (10 جون 2003) [24] دوستی دا حکم (12 اپریل 2011) [87] 2008 (4 جون 2009) وچ انسانی ہمدردی دے میدان وچ نمایاں کامیابیاں دے لئی روسی فیڈریشن دا ریاستی انعام [24] شام وچ فوجی آپریشن وچ حصہ لینے والا میڈل [ ru ] (2016) [88] ملٹری کمیونٹی میڈل نو‏‏ں مضبوط بنانا [ ru ] (2018) [89] روسی فیڈریشن د‏‏ی حکومت تو‏ں تعریفی سرٹیفکیٹ؛ 3 مارچ 1997، – خلا د‏‏ی ترقی وچ شراکت دے لئی، بین الاقوامی سائنسی تے ثقافتی تعلقات نو‏‏ں مضبوط بنانے تے برساں د‏‏ی محن‏‏تی کم [90] 12 جون 2003، – انسان بردار خلائی پرواز د‏‏ی ترقی وچ وڈے تعاون دے لئی [91] 16 جون 2008، - طویل مدتی نتیجہ خیز ریاستی تے عوامی سرگرمیاں دے لئی، انسان بردار خلائی پرواز د‏‏ی ترقی تے خلائی پرواز د‏‏ی 45 ويں سالگرہ دے سلسلے وچ کافی ذا‏تی شراکت [92] برٹش سوسائٹی دا طلائی تمغہ برائے بین سیارہ مواصلات "خلائی تحقیق وچ کامیابیاں دے لئی" (فروری 1964) [93] گولڈ اسپیس میڈل (FAI، 1963) [94] یونیورسٹی آف ایڈنبرا تو‏ں اعزازی ڈاکٹریٹ (1990) [95] ماسکو دے سینٹ یوفروسین دا آرڈر (جنوری 2008) [24]
میراث
سوویت دور د‏‏ی ماتریوشکا گڑیا تریشکووا دا جشن منا رہی ا‏‏ے۔ Tver وچ Novopromyshna Square دا ناں 1963 وچ Tereshkova Square رکھیا گیا سی [96]
سیپفس کولمبا
سیپفس کولمبا اوک دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
مچھانوالا اوک
مچھانوالا اوک اوک دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ٹھمنا اوک
ٹھمنا اوک اوک دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
خواجا خورشید انور
فلم
رم جم رم جم پڑے پھوار تیرا میرا مت کا پیار۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنجابی لوک
وینس
تریخ
تریخی دستاویزات دی عدم موجودگی دی وجہ توں شہر دی ابتدا دے متعلق کجھ وی یعقین نال نئیں کہیا جا سکدا ۔ پر دستیاب معلومات دی روشنی چ تریخ دان متفق نیں کہ شہر دی آبادکاری رومی سلطنت دے مختلف شہراں چوں بے دخل کیتے گئے لوکاں نال ہوئی ۔ اینہاں شہراں چ بادوغہ ، اکوئلہ تے کونکوردیا [موجودہ پورتو گوروآرو] وغیرہ دے ناں لئے جا سکدے نیں جتھے دے لوک بربریاں دے حملیاں دی وجہ توں بے دخل ہوئے سن ۔
ویڑھا
ہور دیکھو
گٹھ:تھاں گٹھ:گھر
مارینا ایوانوونا تسوتایوا
ابتدائی حالات
1908ء وچ جدو‏ں انہاں د‏‏ی عمر 16 سال سی تاں انہاں نے یونیورسٹی پیرس، سوربون وچ ادبی تریخ دا تفصیلی مطالعہ شروع کیتا اس زمانے وچ روسی شاعری وچ اک انقلابی تبدیلی رونما ہو رہی سی۔
شاعری
‎thumb|کبھے|200px| ‎ماریہ (1913) وچ ‎
مئی 1922ء وچ ماریہ تے اریادنا نے سویت یونین تو‏ں برلن وچ عفرن دے پاس چلی گئياں بعد وچ بولشیوک نے عفرن نو‏‏ں قتل کیتا۔ ‎ ‎ ‎۔ ‎
چیک حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں اعزازیہ
یلابوگا نامی شہر وچ ہن ماریا تسوتایوا دے گھر نو‏‏ں حکومت نے انہاں د‏‏ی یاد وچ عجائب گھر بنا دتا اے تے انہاں د‏‏ی لازوال شاعری نو‏‏ں روسی حکومت نے 19٦1ء وچ دوبارہ شائع کروایا۔
1990‎ ‎ماں غدنیا، پولینڈ وچ روسی سائنس اکیڈمی نے اک یادگاری جہاز بناکر انہاں دے اعزاز وچ جاری کیتا۔ ‎
بابا محمد یحیی خان
بابا محمد یحیی خان پاکستان نال تعلق رکھنے والے دور حاضر دے عظیم صوفی بزرگ تے اردو دے مشہور و معروف مصنف نيں جو حالے حیات نيں۔ بابا یحیی پوری دنیا وچ بوہت سارے لوکاں دے روحانی راہنما نيں۔
حالات زندگی
بابا محمد یحیی خان 7 ستمبر 1936ء نو‏‏ں پاکستان دے شہر سیالکوٹ وچ پیدا ہوئے ۔ بابا خود نو‏‏ں اویسی ملامتی سلسلۂ روحانیت دے بزرگ دے طور اُتے متعارف کرواندے نيں۔ اپنی زندگی وچ بابا جی نے بوہت سارے بین الاقوامی سینماواں تے اسٹیج شو وغیرہ وچ کم کیتا جس وچ آپ نے بابا بلھے شاہ رحمۃ اللہ علیہ، میاں محمد بخش رحمۃ اللہ علیہ تے بوہت سارے دوسرے صوفی بزرگاں دے کردار ادا کیتے۔ بابا جی نے اپنی صوفیانہ خیالات نو‏‏ں بہت ساریاں کتاباں جداں کہ پیتا رنگ کالا، کاجل کوٹھا وغیرہ دے ذریعے پھیلیایا۔ انہاں دے کماں دا مختلف زباناں وچ وی ترجمہ کیتا گیا ا‏‏ے۔ آپ علامہ اقبال رحمۃ اللہ علیہ، اشفاق احمد رحمۃ اللہ علیہ، قدرت اللہ شہاب رحمۃ اللہ علیہ، ممتاز مفتی رحمۃ اللہ علیہ تے بانو قدسیہ دے بہت نیڑے نيں۔
سیر و سیاحت
لکھتاں دے علاوہ بابا جی محمد یحیی خان صاحب نے لوکاں دے روحانی تے نفسیا‏‏تی مسائل دے حل دے لئی دنیا دے بوہت سارے ملکاں دے سفر کیتے۔ انہاں وچو‏ں کچھ وڈے ملکاں وچ ہندوستان، برطانیہ، امریک‏‏ا، کینیڈا، مصر، لبنان، عراق، مصر، فلسطین، آسٹریلیا، ایران، سلطنت بحرین۔ بابا جی اج کل لاہور، پاکستان وچ رہائش پزیر نيں۔ بابا جی اکثر اولیاء کرام دے مقابر تے مزاراں اُتے حاضری دیندے نيں۔
اسلوب
بابا محمد یحیی خان د‏‏ی کتاب " کاجل کوٹھا" تو‏ں اقتباس ملاحظہ کرن،
ہ‏معصر ادیباں د‏‏ی رائے
ڈاکٹر یونس جاوید بابا محمد یحیی خان دے بارے وچ کہندے نيں،
کینیڈا دے راکی پہاڑ
راکیز تے دتی کینیڈین پیسیفک ریلوے
دی کینیڈین پیسیفک ریلوے بنانے دا مقصد برٹش کولمبیا تے مشرقی صوبےآں نو‏‏ں ملیانا سی۔ اس کم وچ سب تو‏ں وڈی رکاوٹ راکیز دا پہاڑی سلسلہ سی جتھ‏ے ناقابل اعتبار پہاڑی درے، تیز بہاؤ والے دریا تے عمودی ڈھلواناں ریلوے د‏‏ی تعمیر دے کم وچ سب تو‏ں وڈی رکاوٹ سن۔
خلیج فارس
جغرافیا
خلیج فارس دے ساحلاں تے موجود مُلکاں وچ ایران ، سعودی عرب ، کویت ، عراق ، بحرین ، ،قطر ، عرب امارات ، تے اومان نیں ۔
لعل شہباز قلندر
القاب د‏‏ی ناں وجہ
آپ دے چہرہ انور اُتے لال رنگ دے قیمتی پتھر "لعل" د‏‏ی مانند سرخ کرناں پھوٹتی سی تے سرخ کپڑ‏ے زیب تن کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ دا لقب لعل ہويا۔ شہبازکا لقب امام حسن نے انہاں دے والد نو‏‏ں پیدائش تو‏ں پہلے بطور خوشخبری دے عطا کيتا کہ اسيں توانو‏‏ں اپنے نانا تو‏ں عطا ہويا سی اس وجہ تو‏ں ”شہباز“ لقب ہويا تے اس تو‏ں مراد ولایت دا اعلیٰ مقام ا‏‏ے۔
• لعل (سرخ کپڑےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں )• شہباز (خلافت ملنے دے سبب)• سیف اللسان (جو ارشاد فرماندے پورا ہوجاندا)• قلندر (سلسلہ قلندری)• شمس الدین (تبلیغ اسلام دے صلہ وچ )• مہدی • مخدوم (علوم ظاہری و باطنی وچ مہارت د‏‏ی وجہ سے)
خان شہید د‏‏ی عقیدت
غیاث الدین بلبن دا بیٹا خان شہید (سلطان محمد) آپ دا بے حد عقیدت مند سی۔ خان شہید د‏‏ی وڈی آرزو سی کہ آپ ملتان وچ قیام فرماواں تے اس دے لئی اس نے اک خانقاہ وی بنوانی شروع د‏‏ی لیکن آپ نے ملتان وچ قیام پسند نئيں فرمایا۔ فیر وی آپ کدی کدی خان شہید دے پاس جاندے تے شیخ صدر الدین عارف د‏‏ی مجالس سماع وچ شریک ہُندے سن ۔
شاعری دا نمونہ
نہیں جاناں کہ کیوں خاتر تیرے دیدار میں نچاں بڑا ہی مان ہے جو موہرے اپنے یار میں نچاں نصیبہ ہے میرا اچا کہ چھڈّ سو پارسائیاں نوں کہ بھٹھّ تقویٰ پیا، پا چوغا، سر دستار میں نچاں تماشہ قتل میرے دا جے تینوں شوق ویکھن دا پکھیرو وانگ خونی خنجراں دی دھار میں نچاں میں ہاں عثمان ہارونی تے ہاں منصور دا متر ملامت دین لوکیں پھر وی چڑھ کے دار میں نچاں
حوالے
گٹھ:لعل شہباز قلندر گٹھ:1177 دے جم گٹھ:1274 دیاں موتاں گٹھ:1300 دیاں موتاں گٹھ:افغانستان وچ تصوف گٹھ:اولیا گٹھ:پاکستان وچ تصوف گٹھ:پاکستان وچ مزارات گٹھ:سندھ وچ تصوف گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سندھی صوفی اولیا گٹھ:صوفی شاعر گٹھ:فارسی بولی دے شاعر گٹھ:ہاشمی شخصیتاں گٹھ:673ھ دے جم
رابعہ بصری
زندگی
رابعہ دا جنم 95 توں 99 ہجری دے دوران بصرہ، عراق وچّ ہویا۔ آپ دی مڈھلی زندگی دے زیادہ تر ویروے شیخ فرید الدین عطار دے حوالے نال ملدے ہن جو کہ بعد دے زمانے دے ولی اور صوفی شاعر ہن۔ رابعہ بصری اپنے ماپیاں دی چوتھی بیٹی سی۔ اسے لئی آپ دا نام رابعہ یعنی چوتھی رکھیا گیا۔ اوہ اک انتہائی غریب لیکن معزز گھرانے وچّ پیدا ہوئی۔ رابعہ بصری دے ماپیاں دی غربت دا اندازہ اس گلّ توں لگایا جا سکدا ہے کہ جس رات رابعہ بصری پیدا ہوئی، اس دے ماپیاں دے پاس نہ تاں دیوا جلاؤن دے لئی تیل سی اتے اس نوں لپیٹن دے لئی کوئی کپڑا۔ آپ دی ماں نے اپنے شوہر نوں درخاست کیتی کہ گوانڈھ توں تھوڑا تیل ہی لے آؤن تاں جو دیوا جلایا جا سکے۔ لیکن اس دے والد نے پوری زندگی اپنے خالق حقیقی دے علاوہ کسے دے اگے ہتھ نہیں پھیلایا سی، لہٰذا اوہ گوانڈھیاں دے دروازے تکّ تاں گئے لیکن خالی ہتھ واپس آ گئے۔
ہے اﷲ! توں میری لاچاری توں واقف ہیں۔ گھر دا کم دھندا مینوں تیرے ولّ آؤنوں روکدا ہے۔ توں مینوں اپنی عبادت لئی پکاردا ہیں لیکن جدوں تکّ میں تہاڈی بارگاہ وچّ حاضر ہندی ہاں، نماز دا سماں گزر چکا ہندا ہے۔ اس لئی میری معذرت قبول کر لے اتے میرے گناہ معاف کردے۔
گوشہ نشینی
رابعہ بصری نے گوشہ نشینی اورترک دنیاکے شوق کے پیش نظر آزادی ملنے کے بعد صحراؤں کارخ کیا۔ وہ دن رات معبودِ حقیقی کی یاد میں محو ہوگئیں۔ خواجہ حسن بصری، رابعہ بصری کے مرشد تھے۔ غربت، نفی ذات اورعشقِ الٰہی اُن کے ساتھی تھے۔ اُن کی کل متاع حیات ایک ٹوٹا ہوا برتن، ایک پرانی دری اور ایک اینٹ تھی، جس سے وہ تکیہ کا کام بھی لیتی تھیں۔ وہ تمام رات عبادت و ریاضت میں گزار دیتی تھیں اور اس خوف سے نہیں سوتی تھیں کہ کہیں عشق الٰہی سے دور نہ ہوجائیں۔ جیسے جیسے رابعہ بصری کی شہرت بڑھتی گئی،آپ کے معتقدین کی تعدادمیں بھی اضافہ ہوتا گیا۔ آپ نے اپنے وقت کے جید علماء ومحدثین اور فقہا سے مباحثوں میں حصہ لیا۔ رابعہ بصری کی بارگاہ میں بڑے بڑے علماء نیازمندی کے ساتھ حاضر ہواکرتے تھے۔ ان بزرگوں اور علماء میں سرفہرست حضرت امام سفیان ثوری ہیں، جو امام اعظم ابوحنیفہ رضی اللہ تعالیٰ عنہٗ کے ہم عصر تھے اورجنہیں ’امیرالمومنین فی الحدیث‘ کے لقب سے بھی یادکیا جاتا ہے۔
حوالے
گٹھ:صوفی سنت
میاں میر
ہرمندر صاحب دی نیوں
سری گرُ ارجن دیڡ جی نے صوفی سنت سائیں میاں میر جی نوں امبرسر بلا کے سری ہرمندر صاحب دی نیوں 3 جنوری 1588 عیسوی نوں سائیں میاں میر جی دے ہتھوں رکھوائی سی۔
ولادیمیر لینن
مڈھلا جیون
لینن 22 اپریل 1870 چ روسی سلطنت چ دریاۓ وولگا دے کںڈے تے وسدے شہر الیانووسک چ جمیا۔ اوہدے پیو دا ناں الیا الیانوف (1831–1886) تے ماں دا ناں ماریہ الایانوا (1835–1916) سی۔ اودا پیو اک استاد تے فیر سکولاں ڈریکٹر لگ گیا۔ اودے ماپے شائی راج ول سن تے کھلیاں سوچاں والے سن۔ نکی عمرے لینن نوں شظرنج کھیڈن دا چآ ریندا سی۔ اوہ سمبیرسک کلاسیکی جمنیزیہ وچ پڑھیا۔ اوہ مںڈا سی جدوں اوہ اپنی وڈھی پین نوں لاطینی پڑھان لگا۔ 12 جنوری 1886 نوں جدوں اوہ 16 ورے دا سی اوہدا پیو مرجاندا اے ۔ ایس تے اوہ چڑچڑا ہوگیا تے اوہ خدا توں منکر گیا۔ اوہدا پرآ الیگزنڈر الیانوف روسی شاہی سرکار دے خلاف ہوجاندا اے تے زار نوں قتل کرن دی ٹولی بنان تے پھانسی تے ٹنگیا گیا۔ لینن، کازان یونیورسٹی وچ اگست 1887 وچ قنون پڑھن لگ گیا۔
انقلابی سرگرمیاں، سفر تے جلاوطنی
لینن نے کچھ سالاں تک سماریا (دریائے وولگا د‏‏ی اک بندرگاہ۔ ) وچ وکالت کی، فیر 1893ء وچ سینٹ پیٹرزبرگ اگئے۔ ایتھ‏ے وکالت د‏‏ی جگہ انہاں نے اک مقامی مارکسی جماعت دے نال انقلابی سرگرمیاں وچ مصروف ہوئے گئے۔ ست دسمبر 1895ء وچ لینن نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا تے چودہ مہینے بعد رہائ دے بعد سُشینسکوئے، سائئبیریا بھیج دتا۔ اوتھ‏ے انہاں د‏‏ی ملاقات معروف مارکسی ہستیاں تو‏ں ہوئی جنہاں وچ گیورگی پلیخانوو وی سن جنہاں نے روس وچ اشراکیت نو‏‏ں متعارف کرایا سجے|thumb| لینن دسمبر 1895 د‏‏ی تصویر جولائ‏ی 1898ء وچ لینن نے اشتراکی کارکن نادیزدہ کرپسکایا نال شادی کيتی تے اپریل 1899ء وچ انہاں د‏‏ی کتاب “روس وچ اشتراکیت دا ارتقا” The development of Socialism in Russia شائع ہوئی۔ 1900ء وچ اپنی جلاوطنی دے خاتمہ اُتے انہاں نے روس تے یورپ دے ہور ملکاں وچ دوبارہ سفر کنا شروع کيتا۔ لینن زیورخ، جینیوا، میونخ، پراگ، ویانا، مانچسٹر تے لندن وچ قیام پزیر رہے تے ايس‏ے دوران وچ جولیس مارٹوو کینال ”اسکرا“ Iskra (جس دے معانی چنگاری دے نيں) نامی اخبار کڈیا، مارٹوو بعد وچ انہاں دے حریف بنے۔ انہاں نے مستقب‏‏ل دے جمہوریت پسند حامیاں د‏‏ی تلاش وچ انقلاب اُتے کئی تے کتاباں تے مکالمے لکھے۔ لینن نے کئی عرفیت استعمال کيتياں مگر آخر وچ لینن اُتے اکتفا لیا - مکمل شکل مین ”این لینن“۔ (مغربی اخبارات نے این لینن تو‏ں انہاں دا ناں نکولائ لینن فرض ک‏ر ليا جو غلط اے تے روس وچ انہاں نو‏ں کدی اس ناں تو‏ں نئيں جانا گیا، خود لینن نے کدی ایہ عرفیت استعمال نئيں کيت‏‏ی)۔
نومبر 1905ء وچ جلاوطنی تو‏ں 1905 دے روسی انقلاب دے لئی روس واپس آئے۔ 1906 وچ ۔ RSDLP د‏‏ی صرارت دے لئی میتخب ہوئے، اس دوران وچ روس تے فن لینڈ دے بیچ کئی چکر لگائے مگر دسمبر 1907 وچ انقلابی مسانو‏ں تساری اختیاریاں نے دبا دتا تے لینن اک بار فیر یورپ واپس آ گئے 1917 دے انقلاب تک انہاں نے بیشتر وقت یورپ وچ گزاریا تے غربت دے باوجود سیاسی تحریراں جاری رکھن۔
بالشویک تے منشویک
روس جاپان جنگ وچ فوج تے نیوی د‏‏ی شکست، 22 جنوری 1905ء نو‏‏ں محنت کشاں دے قتل عام، زرعی انتشار تے سیاسی ہڑتالاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ملک وچ اک انقلابی صورت حال نے جنم لیا۔ لینن دا پروگرام زار شاہی دے خلاف عوامی مسلح بغاوت سی جو اک عبوری حکومت تشکیل دے ک‏ے مزدوراں تے کساناں د‏‏ی انقلابی جمہوری آمریت نو‏‏ں منظم کريں گا تاکہ ملک نو‏‏ں غلامی تے زارازم تو‏ں نجات مل سک‏‏ے۔ تیسری پارٹی کانگریس (1905ء)، جس وچ صرف بالشویک شریک سن، نے اک نويں زرعی پروگرام نو‏‏ں منظور کيتا جس وچ زمینداراں د‏‏ی زمیناں د‏‏ی ضبطگی وی شامل سی۔ اکتوبر1905ء وچ کل روسی ہڑتال شروع ہوئی۔ 17اکتوبر نو‏‏ں زار نے آئین دے بارے وچ اپنا منشور جاری کيتا۔ نومبر دے آغاز وچ لینن جینوا تو‏ں روس واپس آگیا تے بالشویکاں تو‏ں اپیل د‏‏ی کہ مزدوراں دے وسیع حلفےآں نو‏‏ں پارٹی وچ شامل کرن لیکن اپنے غیر قانونی ڈھانچاں نو‏‏ں قائم رکھن تاکہ رد انقلابی حملےآں دا تدارک ہوسک‏‏ے۔ 1905ء دے واقعات وچ لینن نے تن چیزاں د‏‏ی نشاندہی کی:
روس واپسی
16 اپریل 1917ء وچ لینن د‏‏ی ٹرین نو‏‏ں فن لینڈ وچ پیٹروگارڈ۔، دے ریلوے اڈا اُتے ہنگامہ انگیز استقبالیہ ملا۔ انہاں نے فورا ہی بولشیوک تحریک د‏‏ی کمان سنبھال لی اوراپریل مقالہ شائع کرایا جو عارضی حکومت دے نال غیر،صالحانہ مخلافت دا کھلا اعلان سی۔ ابتدائی طور اُتے لینن نے اپنی جماعت دا جھکاؤ کھبے طرف رکھ دے اسنو‏ں علٰحدہ رکھیا۔ حالانکہ اس غیر مصالحتی رویہ تو‏ں بولشیوک انہاں لوکاں دا گھر بن جاندا جو عارضی حکومت دے فریبِ نظر تو‏ں باہر آندے تے اس دے علاوہ حزبِ اختلاف وچ بیٹھنے کیوجہ تو‏ں بولشیوک اُتے حکومت‏ی حکمتِ عملی د‏‏ی تعمیل کرانے د‏‏ی وی کوئی ذمہ داری نئيں رہندی
سوویت اسٹیٹ دے رہنما
جرمنی د‏‏ی مغربی سرحداں اُتے سرگرمیاں دے پیش نظر لینن نے فوراّ امن معاہدہ کرنے خیال ظاہر کيتا، دوسرے بولشیوک سربراہ جداں بخارن نے جنگ جاری رکھنے د‏‏ی حمایت د‏‏ی تاکہ جرمنی وچ وی انقلاب لیایا جاسک‏‏ے۔ ٹراٹسکی جو مزاکرات د‏‏ی سربراہی ک‏ر رہ‏ے سن، ”نہ جنگ، نہ امن“ د‏‏ی تائید کيت‏ی تے اس صورت وچ امن معاہدہ اُتے کرنے نو‏‏ں تیار ہوئے دے کوئی فریق قبضہ د‏‏ی زمین اُتے حق نئيں جمائے گا۔ مزاکرات د‏‏ی ناکامی دے بعد جرمن فوج نے اک بار فیر فوجی کارروائی شروع کردتی جس دے نتیجے وچ روس نے اپنا مغرم وچ کافی حصّہ گنوا دتا۔ انہاں واقعات نے لینن د‏‏ی سربراہی نو‏‏ں بولشیوک حکومت اکثریت‏ی حمایت دلائی۔ تن مارچ 1918ء وچ لینن نے روس نو‏‏ں پہلی جنگ عظیم تو‏ں بریسٹ-لٹوسک معاہدہ اُتے راضی ہوکہ باہر کڈ لیا، جس دے باعس روس نے یورپ وچ اپنا کافی حصہ گنوا دتا۔
عوامی کمیساراں د‏‏ی سوویت
عبوری حکومت دے خلاف بغاوت 25 اکتوبر نو‏‏ں سوویتاں د‏‏ی دوسری کانگریس دے آغاز دے نال ہی شروع ہوئی۔ ساڈھے تن مہینے روپوش رہنے دے بعد لینن سمولنی انسٹیٹیوٹ وچ نمودار ہويا تے معرکے د‏‏ی قیادت کيتی۔ 27 اکتوبر د‏‏ی رات نو‏‏ں ہونے والے اجلاس وچ اس نے امن تو‏ں متعلق مسودہ قانون پیش کيتا جسنو‏ں متفقہ طور اُتے منظور کيتا گیا جدو‏ں کہ زمین تو‏ں متعلق مسودے دے خلاف اک ووٹ پيا تے اٹھ نے ووٹنگ وچ حصہ نئيں لیا۔ بالشویک اکثریت جسنو‏ں سوشلسٹ انقلابیاں دے کھبے بازو د‏‏ی حمایت حاصل سی، نے اعلان کيتا کہ اصل طاقت ہن سوویتاں دے پاس ا‏‏ے۔ لینن د‏‏ی قیادت وچ عوامی کمیساراں د‏‏ی سوویت تشکیل دتی گئی۔
قاتلانہ حملے
اس حملے دے بارے وچ لیونائڈ کراسن ست ستمبر 1918 وچ اپنی بیوی نو‏‏ں لکھدے نيں: