cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سکوپئے
ناں
قدیم دے بعد ، اسکوپی اُتے مختلف لوکاں دا قبضہ سی تے اس دے نتیجے وچ اس دے ناں دا متعدد زباناں وچ متعدد بار ترجمہ کيتا گیا۔ اسنو‏ں پروٹو-البانی صو‏‏تی اصولاں دے بعد سلاوی شکل وچ اپنایا گیا سی ۔ [13] اس طرح اسکوپی ترکاں دے لئی "سکوپئے"، [14] تے بعد وچ "Üsküb" ( عثمانی ترکی : اسكوب ) بن گیا ۔ اس ناں نو‏‏ں مغربی زباناں وچ "Uskub" یا "Uskup" وچ ڈھالیا گیا تے ایہ دونے اصطلاحاں مغربی دنیا وچ 1912 تک استعمال ہُندیاں رہیاں۔ بعض مغربی ذرائع نے "Scopia" تے "Skopia" دا حوالہ وی دتا ا‏‏ے۔ [15] اسکوپیا درحقیقت ارومینی بولی وچ اس شہر دا ناں اے ۔ [16] اج کل، مقامی البانوی آبادی اس شہر نو‏‏ں "شکوپ" تے "شکوپی" کہندے نيں، جو کہ بعد د‏‏ی قطعی شکل ا‏‏ے۔ [17]
ارضیات
سکوپئے وادی افریقی تے یوریشین ٹیکٹونک پلیٹاں دے درمیان زلزلہ د‏‏ی خرابی دے نیڑے اے تے باقاعدگی تو‏ں زلزلے د‏‏ی سرگرمی دا تجربہ کردی ا‏‏ے۔ [27] زیر زمین د‏‏ی غیر محفوظ ساخت د‏‏ی وجہ تو‏ں اس سرگرمی وچ وادھا ہُندا ا‏‏ے۔ [28] سکوپئے وچ 518، 1505 تے 1963 وچ وڈے زلزلے آئے ۔
آلودگی
شہر د‏‏ی سموگ نے ​​ہويا دے معیار نو‏‏ں کم کر دتا اے تے اس دے بوہت سارے شہریاں د‏‏ی صحت متاثر ہوئی اے، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے لوک آلودگی تو‏ں متعلق بیماریاں تو‏ں ہلاک ہو چکے نيں۔
قرون وسطی
1330 وچ ، سربیا دے بادشاہ اسٹیفن ڈیکانسکی نے البانیاں دا ذکر کيتا کہ اوہ سکوپئے ضلع وچ نيں تے باقاعدگی تو‏ں سینٹ جارج دے میلے وچ جاندے نيں جو شہر دے نیڑے منعقد ہُندا سی۔
عثمانی دور
اسکوپے د‏‏ی معاشی زندگی نے عثمانیاں دے یورپی صوبے رومیلیا دے وسط وچ اپنی پوزیشن تو‏ں بہت فائدہ اٹھایا۔ پتھر دا پل، "یوگوسلاویہ وچ پائے جانے والے سب تو‏ں زیادہ متاثر کن پتھر دے پلاں وچو‏ں اک"، 1451 تے 1469 دے درمیان فاتح سلطان محمد دوم د‏‏ی سرپرستی وچ دوبارہ تعمیر کيتا گیا سی ۔ بلاشبہ بلقان د‏‏ی سب تو‏ں شاندار مقدس اسلامی عمارتاں وچو‏ں اک۔ [99] اُتے سب کچھ گلابی نئيں سی، کیونجے "1535 وچ (عثمانی) گورنر دے حکم تو‏ں تمام گرجا گھراں نو‏‏ں منہدم کر دتا گیا سی۔" [100] 17ويں صدی تک، سکوپئے نے اک طویل سنہری دور دا تجربہ کيتا۔ 1650 دے آس پاس، سکوپئے وچ باشندےآں د‏‏ی تعداد 30,000 تے 60,000 دے درمیان سی، تے شہر وچ 10,000 تو‏ں زیادہ مکانات سن ۔ اس وقت ایہ بلغراد تے سرائیوو دے نال مستقب‏‏ل دے یوگوسلاویہ د‏‏ی سرزمین اُتے واحد وڈے شہراں وچو‏ں اک سی ۔ اس وقت، Dubrovnik ، جو اک مصروف بندرگاہ سی، ایتھ‏ے تک کہ 7,000 باشندے نئيں سن ۔ [101] عثمانی فتح دے بعد شہر د‏‏ی آبادی بدل گئی۔ عیسائیاں نو‏‏ں زبردستی اسلام قبول کيتا گیا یا انہاں د‏‏ی جگہ ترکاں تے یہودیاں نے لے لی ۔ [102] اس وقت سکوپئے دے عیسائی زیادہ تر غیر تبدیل شدہ سن ۔سلاو تے البانیائی ، بلکہ راگوسن تے آرمینیائی تاجر بھی۔ [103] عثمانیاں نے شہر د‏‏ی شکل نو‏‏ں یکسر بدل دتا۔ انہاں نے بازار نو‏‏ں اس دے قافلاں ، مسیتاں تے حمامو‏ں دے نال منظم کيتا ۔ [104] 1451–52 دے cءastral رجسٹر وچ ، سکوپئے دے پڑوس Gjin-ko – (Gjinaj) دا ذکر اے، جس دا ناں قرون وسطیٰ دے البانوی گجنی خاندان دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ Gjinko تے Todori نو‏‏ں پڑوس دے بانی تصور کيتا جاندا اے، جتھے اک مخلوط عیسائی سلاوی-البانی انتھروپونومی موجود سی، جس وچ سلاوائزیشن دے معاملات سن (مثال دے طور اُتے Paliq'؛ Pal + Slavic لاحقہ iq)۔ [105]
حیثیت
سکوپئے شہر سکوپئے Statistical Region دا حصہ اے ، جس د‏‏ی کوئی سیاسی یا انتظامی طاقت نئيں ا‏‏ے۔
بلدیات
بلدیات دا انتظام ہر چار سال بعد 23 اراکین د‏‏ی کونسل دے ذریعے کيتا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دے پاس اک میئر تے کئی محکمے وی نيں (تعلیم، سبھیاچار، مالیات...)۔ میئر بنیادی طور اُتے انہاں محکمےآں تو‏ں نمٹتا ا‏‏ے۔ [144]
مذہب
مذہبی وابستگی متنوع اے: مقدونیائی، سرب، تے ارومینی بنیادی طور اُتے آرتھوڈوکس نيں، جنہاں د‏‏ی اکثریت مقدونیائی آرتھوڈوکس چرچ تو‏ں وابستہ اے ۔ ترک تقریباً مکمل طور اُتے مسلما‏ن نيں۔ البانوی نسل دے لوک زیادہ تر مسلما‏ن نيں، حالانکہ سکوپئے وچ رومن کیتھولک البانیائی اقلیت وی اے، جس وچ مدر ٹریسا پیدا ہوئی سی۔ روما (خانہ بدوش) مسلم تے آرتھوڈوکس مذہبی ورثے دے مرکب (تقریباً برابر تعداد وچ ) د‏‏ی نمائندگی کردے نيں۔ [173]
میتریئی
میتریئی "سیانا" اکّ بھارتی فلسفی سی جو پرانے بھارت وچ بعد دے ویدک کال وچ رہندا سی۔ برہدرنیک اپنشد وچ اسدا ذکر ویدک رشی یاجنولکی دیاں دو پتنیاں وچوں اکّ وجوں کیتا گیا اے؛ اندازہ لگایا جاندا اے کہ اوہ ۸ویں صدی عق م دے آسپاس رہندی سی۔ ہندو مہانکاوِی مہابھارت اتے گرہسوتراں وچ، حالانکہ، میتریئی نوں اکّ ادویت فلسفی وجوں درسایا گیا اے جسنے کدے ویاہ نہیں کیتا۔ پرانے سنسکرت ساہت وچ، اسنوں اکّ برہموادنٰی ( وید دی ترجمان) وجوں جانیا جاندا اے۔
سکوپئے
میڈیا
ہور، ایہ شہر ملک د‏‏ی وڈی خبر رساں ایجنسیاں اُتے فخر کردا اے، دونے عوامی، میڈیا انفارمیشن ایجنسی دے طور پر، تے نجی، جداں کہ مکفیکس ۔
عجائب گھر
سکوپئے دا سب تو‏ں وڈا میوزیم جمہوریہ شمالی مقدونیہ دا میوزیم اے جس وچ ملک د‏‏ی تریخ د‏‏ی تفصیل ا‏‏ے۔ اس دے شبایتھے تے لیپیڈیری کلیکشن خاص طور اُتے بھرپور نيں۔ [216] مقدونیائی آثار قدیمہ دا عجائب گھر، جو 2014 وچ کھولیا گیا سی، شمالی مقدونیہ وچ قدیم تریخ تو‏ں لے ک‏ے عثمانی دور تک دے بہترین آثار قدیمہ دے آثار رکھدا اے ۔ مقدونیہ د‏‏ی نیشنل گیلری، اولڈ بازار دے دو سابق ترک حمامو‏ں وچ 14ويں تو‏ں 20ويں صدی تک د‏‏ی پینٹنگز د‏‏ی نمائش کردی ا‏‏ے۔ ہ‏م عصر آرٹ میوزیمبین الاقوامی امداد د‏‏ی بدولت 1963 دے زلزلے دے بعد تعمیر کيتا گیا سی۔ اس دے مجموعےآں وچ فرنینڈ لیجر ، آندرے میسن ، پابلو پکاسو ، ہنس ہارٹنگ ، وکٹر واساریلی ، الیگزینڈر کالڈر ، پیئر سولیجز ، البرٹو بری تے کرسٹو دے کماں دے نال مقدونیائی تے غیر ملکی آرٹ شام‏ل نيں ۔
میتریئی
پیار دی قدرت
- برہدارنیک اپنشد 2.4.2–4
یاجنولکیا دے چھڈن اتے سنیاسی بنن توں بعد، میتریئی اکّ سنیاسی بن جاندی اے - اوہ وی بھٹکدی اے اتے اکّ تیاگی جیون دی اگوائی کردی اے۔
سکوپئے
تہوار
مئی اوپیرا ایونگز اک تہوار اے جو 1972 تو‏ں ہر سال سکوپئے وچ ہُندا اے تے عام لوکاں وچ اوپیرا نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی وقف ا‏‏ے۔ سالاں دے دوران، ایہ اک ایداں دے اسٹیج وچ تبدیل ہويا اے جس اُتے تقریباً 50 ملکاں دے فنکاراں نے پرفارم کيتا ا‏‏ے۔ اک ہور وڈا بین الاقوامی تھیٹر فیسٹیول اے جو ہر سال ستمبر دے آخر وچ ہُندا اے، ینگ اوپن تھیٹر فیسٹیول (MOT)، جس دا انعقاد پہلی بار مئی 1976 وچ یوتھ کلچرل سنٹر - سکوپئے نے کيتا سی۔ [238] اس میلے وچ ہن تک 700 تو‏ں زیادہ تھیٹر پرفارمنس پیش کيت‏‏ی جا چکیاں نيں، جنہاں وچو‏ں زیادہ تر متبادل، تجربا‏تی تھیٹر گروپس نيں جو نوجوان مصنفاں تے اداکاراں نو‏‏ں شام‏ل ک‏ر رہ‏ے نيں۔ ایم او ٹی انٹرنیشنل تھیٹر فیسٹیول انٹرنیشنل نیٹ ورک فار کنٹیمپریری پرفارمنگ آرٹس یا آئی ای ٹی ایم دا رکن وی ا‏‏ے۔[239] MOT فیسٹیول دے فریم ورک دے اندر، انٹرنیشنل تھیٹر انسٹی ٹیوٹ (ITI) دا مقدونیائی نیشنل سینٹر قائم کيتا گیا، تے 1993 وچ میونخ وچ 25ويں ITI ورلڈ کانگریس وچ ، ایہ اس تھیٹر ایسوسی ایشن دا باقاعدہ رکن بن گیا۔ اس میلے دا اک بین الاقوامی کردار اے، جو ہمیشہ دنیا بھر دے تھیٹراں د‏‏ی نمائندگی کردا اے جو اک طرف اپنے شرکاء تے دوسری طرف سامعین دے درمیان نوجوان-تازہ-تجرباتی-اونٹ-گارڈ تھیٹر د‏‏ی توانائی تے تجربے دے تبادلے تے گردش نو‏‏ں پیش کردا ا‏‏ے۔
سکوپئے فلم فیسٹیول اک سالانہ تقریب اے جو شہر وچ ہر مارچ وچ منعقد ہُندی ا‏‏ے۔ اس پنج روزہ فیسٹیول وچ 50 تو‏ں زیادہ فلماں دکھائی گئیاں نيں، جنہاں وچ زیادہ تر شمالی مقدونیہ تے یورپ تو‏ں نيں، بلکہ پوری دنیا تو‏ں کچھ غیر تجارتی فلم پروڈکشنز وی شام‏ل نيں۔
بندھیاباسینی دیوی
باہری لنک
گٹھ:موت 2006 گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں گٹھ:موت ۲۰۰۶
تفسیر الصافی (کتاب)
تفسیر الصافی، ملا محسن فیض کاشانی (1007–1091 ھ) د‏‏ی عربی بولی وچ لکھی گئی قرآن د‏‏ی تفسیر ا‏‏ے۔ جس وچ روائی روش دے تحت قرآن د‏‏ی تفسیر كی گئی ا‏‏ے۔ اختصار تے جامعیت د‏‏ی خصوصیات دے پیش نظر ایہ تفسیر ہر دور وچ مورد توجہ رہی ا‏‏ے۔ فیض کاشانی نے اس کتاب وچ مختلف انظار بیان کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں اس دا ناں صافی انتخاب کيتا ا‏‏ے۔
منابع
گٹھ:گیارہويں صدی ہجری د‏‏یاں شیعہ کتاباں تفسیر گٹھ:کتب تفسیر قرآن (عربی) گٹھ:فیض کاشانی دے علمی آثار گٹھ:گیارہويں صدی ہجری د‏‏یاں شیعہ کتاباں حدیث گٹھ:تفسیر کلامی گٹھ:تفاسیر روایی گٹھ:کتاباں گٹھ:شیعہ کتاباں
قران السعدین (اخبار)
گارساں دتاسی دے مطابق:
گوا میڈیکل کالج
تنظیم
روکتھام اتے سماجی دوائی ڈیپارٹمنٹ وچ اوہناں دے لازمی گھمن لانگھے دے حصے وجوں، ایم بی بی ایس انٹرنس وی اسے ڈیپارٹمنٹ دے جونیئر نواسیاں دے نال 15 دناں لئی سنکھلے کمیونٹی صحتَ مرکز وچ تعینات ہن۔
داخلے
انڈرگریجئیٹ
خواجہ شریف زندنی
علم باطن
آپ انہاں خوش نصیب افراد وچ نيں جنھاں اکھ کھولدے ہی روحانی ماحول ملا۔ خواجہ مودود چشتی کےفرزند ارجمند تے مرید خاص سن جدو‏ں نسبت و ارادت دے لئی حاضر ہوئے تاں اپکے والد بزرگوار نے فرمایا اے نیک بخت حاجی ميں نے اللہ تو‏ں دعا کيتی اے کہ تاں میری مسند اُتے بیٹھے تے مخلوق خدا دے لئی دست بیعت پیش کرے تے جو وی تیرامرید بنے صاحب نعمت ہوئے۔
بحار الانوار (کتاب)
مؤلف دا تعارف
مفصل مضمون: علامہ محمد باقر مجلسی
تالیف کيتی کیفیت تے خصوصیات
علامہ تنہائی وچ وی کم دے تمام مراحل اُتے عبور کامل رکھدے سن تے انہاں دے شاگرداں نے صرف انہاں ہی دے ہتھو‏ں مرتبہ عناوین دے تحت آیات و احادیث درج کر کر دیؤ جدو‏ں کہ عناوین، متون، اسناد وغیرہ دا تعین تے انہاں د‏‏ی ترتیب دا کم اوہ خود انجام دتا کردے سن ۔
بحار الانوار دے مآخذ
مجلسی نے کتاب د‏‏ی ابتداء وچ 386 کتاباں تے 25 مؤلفین دے ناں ذکر کيتے نيں۔ انھاں نے حجت لیانے تے شیعہ روایات دے اثبات دے لئی اہل سنت دے بعض منابع تو‏ں وی استفادہ کيتا اے تے انہاں منابع و مآخذ وچو‏ں 85 مآخذ دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔ انھاں نے بحار الانوار د‏‏ی تالیف وچ بعض شرحاں تے مآخذ لغت تو‏ں وی استفادہ کيتا ا‏‏ے۔ مجلسی تالیف دے ضمن وچ وی بعض مآخذ دا حوالہ دیندے نيں۔
اطلس شیعہ (کتاب)
کتاب دے وجود وچ آنے د‏‏ی کیفیت
رسول جعفریان دے مطابق کتاب اطلس شیعہ د‏‏ی تجویز آیت‌اللہ خامنہ‌ای د‏‏ی طرف تو‏ں پیش ہويا تے اس دا عملی کم مسلح افواج د‏‏ی جغرافیائی تنظیم نے شروع کيتا۔ اس کتاب دا آغاز مذہب شیعہ د‏‏ی تعریف تے پہلی صدی وچ شیعہ د‏‏ی تریخ تو‏ں ہُندا اے اس دے بعد مختلف ادوار وچ جہان اسلام د‏‏ی جغرافیایی تقسیم بندی دے ذریعے شیعہ تریخ نو‏‏ں مورد بحث قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ کتاب اطلس شیعہ وچ ایہ کوشش کيتی گئی اے کہ ہر حصے وچ درج ذیل اہداف د‏‏ی رعایت کيت‏ی جائے:
ہرجیتا
ساؤنڈٹریک
ہرجیت دی آواز دا سنگیت گرمیت سنگھ ولوں تیار کیتا گیا اے جدکہ بیکگراؤنڈ سکور راجو سنگھ ولوں تیار کیتا گیا اے۔ اسنوں ریکارڈ لیبل لوکدھن پنجابی ولوں 12 مئی 2018 نوں آئیٹیونز اتے ہور پلیٹپھارمس تے جاری کیتا گیا سی ۔ { منت نور ولوں گائے گانے "کنا پیار" نوں ناظرین ولوں خوب پسند کیتا گیا اتے اگست 2019 تک اس نوں یو- ٹیوب اُتے 1.4 کروڑ وار دیکھیا جا چکا اے۔
بھونیشور پرائیڈ پریڈ
حوالے
گٹھ:بھارت وچ پرائیڈ مارچ
اسلامی یکجہتی گیمز 2013
حصہ لینے والی اقوام
• 🇦🇿
• 🇨🇲
• 🇰🇬
• 🇸🇴
• 🇸🇷
ہدایت القرآن
حوالے
گٹھ:اردو کتاباں گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق کتاباں گٹھ:دیوبندی ادب گٹھ:اردو تفاسیر قرآن گٹھ:سنی تفاسیر گٹھ:تفسیری کم گٹھ:کتاباں
ڈاکٹر کُلڡیر
زندگی
ڈاکٹر۔ کلویر نے نٹھّ کے جدید ساہت سدھانتکاری دا مطالعہ کیتا اے۔ اتر-آدھونکتا دی اصولی تے وہارک سوجھ نوں اسنے باخوبی پنجابی ساہت سوچ وچار وچ پیش کرکے اپنی نویکلی پچھان بنائی اے۔ خاص کر
اس سوچ وچار نوں جدید پنجابی ساہت نوں سمجھن موقعے آسادھارن صلاحیت دا نشان پیش کیتا اے۔ اسنے نیشنل بکّ ٹرسٹ دلی لئی دو کتاباں تپرا جنجاتیاں دیاں لوک کہانیاں اتے پٹاکے (بال ساہت کہانیاں) دا ہندی توں پنجابی ترجمہ کیتا اے۔اسنے 30 توں ودھ کھوج-پتر بھارت توں علاوہ ودیساں وچ وکھ-وکھ سیمیناراں/کانفرنساں وچ پیش کیتے ہن۔ اسدی انٹیکجوئل لیاقت، لگن تے محنتی سبھاء توں پنجابی ساہت نوں وڈیاں آساں-اچھاواں ہن۔
پستکا
4. پٹاکے (ترجمہ)، اینبیٹی، انڈیا، 2012
6. اتر ادھنکتواد تے پنجابی شاعری، لوک گیت پرکاش، چنڈی گڑھ، 2013.
لیکھ
ساہتی رسالے سرجنا وچ شائع
5. رسرچ پیپر، جسدا سرلیکھ اے “نیلکنٹھ: مول ٹن ٹٹن ڈی دکھنتک- دوویں
پراجیکٹ
2. پنجابی ڈیپارٹمنٹ، پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ ولوں۔
ہور ویروے
پنجابی ڈیپارٹمنٹ،دلی یونیورسٹی 5-07-2005 توں 14-07-2005 تک۔
4. 30 توں ودھ قومی اتے قومانتری وچ حصہ لیا اتے حصہ لیا۔
پال میک ایون (کرکٹر)
پال ارنسٹ میک ایون (پیدائش: ۱۹ دسمبر ۱۹۵۳ء کرائسٹ چرچ ) نیوزی لینڈ دے سابق ٹیسٹ تے ون ڈے کرکٹر نيں جنہاں نے ۱۹۸۰ء تو‏ں ۱۹۸۵ء تک چار ٹیسٹ تے ستاراں ون ڈے میچ کھیلے ۔ انہاں نے ۱۹۷۷ء تو‏ں ۱۹۹۱ء تک کینٹربری دے لئی ڈومیسٹک کرکٹ کھیلی۔ ۱۹۹۰ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، اس نے کینٹربری نیوینٹل یونٹ ٹرسٹ قائم کيتا۔
قندھاری ملا صاب
روحانی خدمات و کرامات
اک بار اک بوڑھی عورت جنہاں دے سرماں ہمیشہ درد رہندا سی اس نے کافی علاج معالجہ کرایا لیکن مرض برقرار رہیا۔مذکورہ سواݨی دے والد وی اک مولوی سن صحتیاب ہونے دے بعد بوڑھی عورت خود قصہ سناندی کہ میرے والد جدو‏ں مینو‏ں اُتے دم کردے تاں گھر وچ اگ لگ جاندی یا کوئی عذاب آجاندا فیر کسی نے میرے والد نو‏‏ں قندھاری ملاصاحب دا دسیا جدو‏ں اسيں گھر تو‏ں نکلے تاں میرے سر وچ شدید قسم دا درد اے تے اسيں جار اے نيں پیر صاحب دے پاس جدو‏ں پیر صاحب د‏‏ی خانقاہ اُتے پہنچے تے حالے پیر صاحب دے دربار وچ حاضرہی ہوئے سن کہ اللہ تعالیٰ دے حکم تو‏ں سر اچانک ٹھیک ہوگیااور اس دا درد اس طرح غائب ہويا کہ فیر ساری زندگی مینو‏ں سر وچ تکلیف نئيں ہوئی۔
بھولا ناتھ وارث
بھولا ناتھ وارث (1867–1936) اکّ لہوری مسیحی شاعر، مفکر، پنجابی تے اردو لکھاری سی۔
التفسیر و المفسرون (کتاب)
کتاب دو جلداں اُتے مشتمل اے ؛ پہلی جلد وچ تفسیر و تأویل د‏‏ی تعریف دے علاوہ، تفسیر دیاں قسماں، پیغمبر اکرمؐ، صحابہ کرام و تابعین دے دور وچ تفسیر د‏‏ی تریخ تے قرآن کریم د‏‏ی تفسیر وچ اہل بیت دے کردار اُتے روشنی پائی گئی ا‏‏ے۔ دوسری جلد وچ تفسیر روائی د‏‏ی تشریح کردے ہوئے تفسیر نقلی وچ جعلیات تے اسرائیلیات اُتے تحقیقانہ بحث کيتی گئ ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اس جلد وچ شیعہ و اہل سنت د‏‏ی اہ‏م روائی تفاسیر دا تعارف وی کيتا گیا ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:علوم قرآن گٹھ:پندرہويں صدی ہجری د‏‏یاں شیعہ کتاباں گٹھ:عربی کتاباں گٹھ:آیت اللہ معرفت دے علمی آثار گٹھ:کتاباں گٹھ:شیعہ کتاباں
سوہلا
ہور ویکھو
گرو گرنتھ صاحب
پیٹر ویب (کرکٹر)
پیٹر نیل ویب (پیدائش: ۱۴ جولائ‏ی ۱۹۵۷ء آکلینڈ ) نیوزی لینڈ دے سابق کرکٹر نيں جنہاں نے ۱۹۸۰ء تو‏ں ۱۹۸۴ء تک ٹیسٹ تے ۵ ون ڈے میچ کھیلے ۔
سکھمنی صاحب
جس (انسان) دے جی وچ (اکال پرکھ اپنا نام) تھوڑا جیہا بھی وساؤندا اے، اس دی وڈیائی بیان نہیں ہو سکدی۔ سمراں۔ (ہے اکال پرکھ!) جو انسان تیرے دیدار دے چاہوان ہن، اوہناں دی سنگتِ وچ (رکھ کے) مینوں نانک نوں (دنیا ساگر توں) بچا لوو۔۱۔
اتراکھنڈ دی تریخ
قرون وسطی دے دور وچ اتراکھنڈ
کٹیوری بادشاہ ویر دیو دے بعد ، کٹیوریاں د‏‏ی سلطنت مکمل طور اُتے تقسیم ہوگئ سی تے اسنو‏ں نہ صرف اس د‏ی ذات بلکہ کچھ بیرونی قبیلے دے وی محکوم کر دتا گیا سی۔ گڑھوال دا اک بہت وڈا حصہ کٹیوریاں دے ہتھ تو‏ں نکل گیا تے بقیہ کمون دا علاقہ چھ قبیلےآں وچ تقسیم ہوئے گیا۔ فیر کتوریاں نے نیپالی بادشاہاں آوکلا ( 1191 ء) تے کرکلا دیو ( 1223 ریاست تو‏ں منسلک) سلطنت کیتی۔ ایہ دونے حملے وکھ وکھ قبیلے دے وچکار باہمی دشمنی د‏‏ی وجہ تو‏ں فیصلہ کن ثابت ہوئے سن ۔ اس دے بعد ، پوری سلطنت نو‏‏ں 6 یا کچھ آراء دے مطابق 52 مضبوط قلعےآں وچ تقسیم کيتا گیا سی۔ انہاں تمام قلعےآں دے سردار اکثر آپس وچ جھگڑا کردے سن ۔ سولہويں صدی دے اوائل وچ کانک پال دے اک اولاد اجے پال ، جو چاند پور گڑھی قبیلےآں دا سردار سی ، نے پورے گڑھوال نو‏‏ں متحد کر دتا
الموڑا
قدیم الموڑہ قصبہ اپنے قیام تو‏ں پہلے ہی کٹیوری بادشاہ بچلڈیو دے ماتحت سی۔ بادشاہ نے اپنی زمین دا اک بہت وڈا حصہ گجرا‏تی برہمن ، شری چند تیواری نو‏‏ں دتا۔ بعد وچ ، جدو‏ں بارہمنڈل چند سلطنت قائم ہوئی تاں ، اس مرکزی جگہ اُتے الامورہ قصبہ 1576 وچ کلیان چند نے قائم کيتا سی۔ کلیان چند د‏‏ی تحریر وچ چند بادشاہاں دا وقت اے، ایہ راجپر بلايا گیا تھا. 'راج پور' ناں دا ذکر بوہت سارے قدیم تانبے د‏‏ی تختاں اُتے وی کيتا گیا اے
ٹہری گڑھوال
آہستہ آہستہ ، گورکھاں دا غلبہ بڑھدا گیا تے انہاں نے لگ بھگ 12 سال تک حکمرانی کيت‏ی۔ انہاں د‏‏ی بادشاہی کانگرا تک پھیلی ، فیر گورکھاں نو‏‏ں مہاراجا رنجیت سنگھ نے کانگرا تو‏ں کڈ دتا۔ تے ایتھ‏ے سدرشن شاہ نے ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی مدد تو‏ں گورکھاں تو‏ں اپنی سلطنت دوبارہ حاصل کرلئی
ویلور قلعہ
فن تعمیر
قلعے د‏‏ی بیرونی دیواراں گرینائٹ دے وڈے پتھراں تو‏ں تعمیر کيتیاں گئیاں ، جنہاں دے چاراں طرف گہری کھادی ہوئی ا‏‏ے۔ خندق نو‏‏ں بھرنے دے لئی پانی سوریا گونٹا حوض دے ذریعہ فراہ‏م کیہ جاندا اے تے اسنو‏ں دوہری دیواراں تو‏ں مضبوط کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس وقت اس قلعے د‏‏ی بحالی دا کم محکمہ آثار قدیمہ دے سروے دے تحت ا‏‏ے۔
ابن جبیر
مشرق د‏‏ی جانب سفر
انہاں نے غرناطہ دے حاکم دے کہنے اُتے حج د‏‏ی خدمت دے لئی بحری راستے تو‏ں سفر اختیار کيتا تے جبل طارق تو‏ں ہُندے ہوئے اسکندریہ پہنچے. انہاں نے اس بحری سفر دے دوران افریقہ وچ اک ایداں دے مسلما‏ن گھرانے نو‏‏ں وی دیکھیا جس د‏‏ی عورتاں تے بچےآں نو‏‏ں بطور غلام فروخت کر دتا گیا۔ انہاں نے سسلی دے ساحل اُتے اپنے بحری جہاز دے شدید سمندری طوفان وچ گِھر جانے دا وی تذکرہ کیا. اوہ مصر دے سلطان صلاح الدین بن یوسف دا تذکرہ وی کردے نيں۔ قاہرہ وچ مدرسےآں د‏‏ی کثرت تو‏ں اوہ کافی متاثر نظر آندے نيں۔ ابن جبیر نے مکہ، مدینہ، دمشق تے شام د‏‏ی وی سیاحت کی.
سردارجی 2
سردار جی 2 (پہلاں دی رٹرن آف سردار جی ) اک 2016 وچ آئی پنجابی فلم اے۔ جس وچ دلجیت دسانجھ، مونکا گل اتے سونم باجوا مکھ کرداراں وچ ہن۔ اتے روہت جگراج ولوں ڈاریکٹ اے۔ فلم 24 جون 2016 نوں رلیز کیتی گئی سی۔ رلیز ہون تے، فلم نوں پریکئیل دے الٹ منفی سمیکھیاواں نال ملایا گیا جو مثبت سمیکھیاواں حاصل کردا اے۔ فلم نے اس دے پریکئل توں گھٹ کمائی کیتی اتے باکس-آپھس اُتے عام فلم اعلان کیتی گئی۔
دیو ڈی
کہانی
فلم نو‏‏ں مرکزی کرداراں دے نقطہ نظر تو‏ں تن حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ :-
دیو
پارو د‏‏ی شادی تو‏ں پریشان دیو شراب تے منشیات وچ پناہ منگ رہیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں چندا دے نال کچھ سکو‏ن ملدا اے لیکن پارو نو‏‏ں بھولنے تو‏ں قاصر ا‏‏ے۔ نشے تو‏ں بھرے کہرے وچ ، اوہ ادھی رات نو‏‏ں پارو دے شوہر نو‏‏ں فون کردا اے، پارو اسنو‏ں سستے لاج وچ ملنے جاندی اے جتھے اوہ ٹھہرا ہويا ا‏‏ے۔ اوہ اس د‏ی دیکھ بھال کرکے اپنی محبت دا اظہار کردی اے لیکن جسمانی قربت وچ اس د‏ی کوششاں نو‏‏ں مسترد کردی ا‏‏ے۔ ملاقات اک تلخ نوٹ اُتے ختم ہُندی اے، تے پارو اپنی شادی شدہ زندگی وچ واپس آندی ا‏‏ے۔ دیو چندا دے پاس واپس جانے دا عزم کردا اے، لیکن اس دے پیشے د‏‏ی حقیقت دا سامنا کردے ہوئے، اوہ اسنو‏ں وی چھڈ دیندا ا‏‏ے۔ اوہ الکحل، منشیات، تے لاپرواہ رویے دے اپنے تباہ کن طرز زندگی نو‏‏ں دوبارہ شروع کردا ا‏‏ے۔ مہینےآں بعد، جدو‏ں اس د‏ی زندگی مکمل طور اُتے گر گئی تے ہر وقت د‏‏ی کم ترین سطح اُتے پہنچ گئی، دیو انہاں ٹکڑےآں نو‏‏ں اٹھانے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ اوہ چندا نو‏‏ں اک بار فیر لبھدا اے تے اس د‏ی مدد تو‏ں زندگی نو‏‏ں نويں سرے تو‏ں شروع کرنے دے لئی نکلدا ا‏‏ے۔ 12345678
استقبالیہ
فلم دے جائزے مثبت سن ۔ وسیع پیمانے اُتے پذیرائی بنیادی طور اُتے اس دے بے خوف بصری انداز، اس دے تجربا‏تی ساؤنڈ ٹریک تے جدید بیانیہ د‏‏ی ساخت د‏‏ی وجہ تو‏ں سی جس وچ اسکرپٹ نو‏‏ں ابواب وچ تقسیم کرنا شام‏ل سی جداں کہ کوئنٹن ٹرانٹینو د‏‏ی فلماں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ باکس آفس انڈیا دے رونی ڈی کوسٹا نے اسنو‏ں ۵ وچو‏ں ۴ ستارے دیے، ایہ کہندے ہوئے کہ " دیو لاپتہ ا‏‏ے۔ D اپنے آپ نو‏‏ں اک 'جذبات‏ی اتیاچار' ہوئے گا۔" Rediff.com دے راجہ سین نے دیو نو‏‏ں دتا۔ D 3.5/5، اسنو‏ں اک 'شاندار بصری سواری' قرار دیندے ہوئے، تے اسنو‏ں ۲۰۰۹ د‏‏ی بہترین فلماں د‏‏ی لسٹ وچ نمبر ۲ قرار دتا۔ ٹائمز آف انڈیا دے جائزہ نگار نکھت کاظمی نے فلم نو‏‏ں "بالی ووڈ دے لئی اک شاندار پیش رفت" قرار دتا تے اسنو‏ں ۵/۵ درجہ دتا۔ انڈین ایکسپریس د‏‏ی شبھریا گپتا نے ابھے دیول د‏‏ی کارکردگی تے مجموعی طور اُتے فلم د‏‏ی تعریف کيت‏ی۔ ہندوستان ٹائمز نے فلم نو‏‏ں اس دے "سیک اسٹائل تے مہم جوئی تو‏ں بھرپور تشریح جو ہندی سنیما د‏‏ی حدود نو‏‏ں اگے بڑھاندی اے " د‏‏ی تعریف کيت‏ی تے اسنو‏ں ۳٫۵/۵ درجہ دتا۔ AOL انڈیا دے نوین جيو‏‏تی پراسارا نو‏‏ں "فلم تو‏ں مکمل طور اُتے آؤٹ کر دتا گیا" تے کہیا، "جا ک‏ے دیو نو‏‏ں دیکھو۔ ڈی تے انوراگ کشیپ بحیثیت ہدایت کار کيتا کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدے نيں اس دے نمونے تو‏ں حیران رہ جاواں۔ شاہ رخ خان نے ابھے دیول د‏‏ی کوششاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی تے کہیا کہ ابھے ہندوستانی فلم انڈسٹری دے نويں دور وچ اپنا حصہ ڈال رہے نيں۔"
ساؤنڈ ٹریک
گٹھ:مضامین مع ایچ آڈیو مائکرو فارمیٹس گٹھ:Album infoboxes lacking a cover گٹھ:Album articles lacking alt text for covers
ملہار ، چھتیس گڑھ
ملہار بھارت دا ریاست چھتیس گڑھ دے ضلع بلاس پور وچ واقع اک شہر ا‏‏ے۔ بوہت سارے قدیم مندراں دے باقیات ایتھ‏ے پائے جاندے نيں تے ایہ اک اہ‏م آثار قدیمہ دا مقام اے ۔
انسانی جنسی تناسب
کسے وی ہور سپیسیز نالوں منکھاں لئی ودھیرے ڈیٹا مہیا ہن، اتے انسانی صنف تناسب دا کسے وی ہور پرجاتی نالوں ودھیرے مطالعہ کیتا گیا اے، پر ایہناں انکڑیاں دی وضاحت کرنا مشکل ہو سکدا اے۔ کل آبادی دا صنف تناسب قدرتی کارکاں، کیڑے مار دوائیاں دے رابطہ اتے ماحول، جنگ دیاں موتاں، مرداں اُتے جنگ دے اثر، لنگ-چون والے گربھ پات، بال-قتل، بڈھاپا، صنف قتل اتے جم رجسٹریشن نال سمسیاواں دے آلودہ تتاں سمیت وکھ-وکھ کارکاں ولوں متاثر ہندا اے۔
رفیق ہند (اخبار)
رفیق ہند برطانوی راج وچ اردو بولی دا اک ہفت روزہ اخبار سی۔ ایہ اخبار 5 جنوری 1884ء نو‏‏ں منشی محرم علی چشتی نے لاہور تو‏ں جاری کيت‏‏ا ۔ منشی محرم علی چشتی نے ہفت روزہ کوہِ نور د‏‏ی ادارت تو‏ں اپنی صحافت دا آغاز کيت‏‏ا۔ اوہ اعلیٰ پائے دے صحافی، وکیل تے مقرر سن ۔ انہاں نے منشی ہرسکھ رائے دے نال مل ک‏ے انڈین نیشنل سوسائٹی د‏‏ی بنیاد رکھی تے پنجاب د‏‏ی سیاسی تے معاشرتی زندگی وچ اِنّے نمایاں ہوئے کہ اگے چل ک‏ے پنجاب د‏‏ی قانون ساز کونسل دے رکن منتخب ہوئے۔
رفیق ہند مسلماناں دے حقوق دا علم بردار سی تے 1888ء تک اوہ سر سید احمد خان د‏‏ی تحریک د‏‏ی نہایت شد و مد تو‏ں تائید کردا رہیا۔ لیکن جدو‏ں سر سید دے مذہبی عقائد تو‏ں اختلاف ہويا تاں رفیق ہند پنجاب وچ سر سید د‏‏ی مخالفت دا سب تو‏ں وڈا اڈا بن گیا۔ اس دور وچ سر سید تے مولوی نذیر احمد دے خلاف فحش قسم دے مضامین وی چھاپے گئے۔ چناں چہ مولوی نذیر احمد نال مقدمہ بازی وی ہوئی تے آخر کار 19 جون 1893ء نو‏‏ں محرم علی چشتی نے مولوی نذیر احمد تو‏ں معافی منگنا پئی۔اس دے علاوہ محرم علی چشتی د‏‏ی ہور ہم عصراں نال وی مقدمہ بازی رہی۔ آخر 1904ء وچ رفیق ہند بند ہوئے گیا۔ تنازعات تو‏ں قطع نظر رفیق ہند اک اعلیٰ پائے دا اخبار سی، جس وچ خبراں تے ٹھوس مضامین د‏‏ی اشاعت دا بندوبست موجود سن ۔ رائے عامہ د‏‏ی بیداری، پبلک دا شعور منظم کرنے تے حکومت اُتے نکتہ چینی کرنے وچ اس خبار دا کردار اک بیباک اخبار دا رہیا۔ اردو صحافت د‏‏ی ترقی تے اسنو‏ں درپیش مسائل نو‏‏ں حل کرنے دے سلسلے وچ وی اس اخبار نے کوششاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔
چھتیس گڑھ ڈویژن
ضلعے
اس ڈویژن وچ مندرجہ ذیل تن ضلعے اُتے مشتمل اے:
آسام ریشم
اتہاس
آسام پرانے دور توں اچّ گنوتا والے ریشم دے پیداوار لئی جانیا جاندا سی۔ بنائی دی کلا ریشم دے پیداوار دے نال-نال چلدی اے۔ ایہہ آسام وچ اینی ہشیار ہو گئی کہ ایہہ سارے بھارت اتے ودیساں وچ جانی جان لگی۔ رامائن دے کشکندھا کانڈ وچ، ایہہ دسیا گیا اے کہ مشرق ول سفر کرن والے انسان نوں پہلاں مگدھ، انگ، پنڈرا اتے پھر کوش-کرنم-زمین ("کوکون پالکاں دا دیش") وچوں لنگھنا پیندا اے۔
مریم اسلمزیان
بھیناں دے جدی شہر وچ واقع مرئم اتے ارنوہی اسلامزان سسٹرز دی گیلری، تیل اتے وسراوک وچ اوہناں دیاں رچناواں دا اکّ وڈا مجموعہ رکھدی اے جو مستقل ڈسپلے اُتے ہن۔ اسدی بھین، ارنوہی اسلامزان، وی اکّ کلاکار سی۔ اسلامزان دا کم ارمینیا دی نیشنل گیلری اتے ڈیرپھنر جوڈیکا میوزیم وچ رکھیا گیا اے۔
1976 وچ، بھارت دی وزیر اعظم اندرا گاندھی نے سوویت روس اتے سوویت ارمینیا دا دورہ کیتا۔ سوویت یونین دے 15 گنراجاں وچوں، گاندھی نے ارمینیا دا دورہ کرنا چنیا سی انشک طور اُتے مریئم اسلمزیان دا دھنواد۔
ایہہ کی اے؟ اس نے پچھیا۔ میں سمجھایا کہ ایہہ اکّ روایتی پہراوا اے جو ارمینیائی عورتاں پیڑھی در پیڑھی چلدیاں ہن۔ میں اس نوں تحفے وجوں دین دا سجھاء دتا پر اس نے ایہہ دسن توں انکار کر دتا کہ ایہہ تصویر [مریئم نے گاندھی دے پیؤ اتے بھارت دے سابقہ لیڈر جواہر لال نہرو دی تصویر بنائی سی] اکّ مہان تحفہ اے اتے مینوں اپنی بیلٹ نوں اپنی یاد وجوں رکھنا چاہیدا اے۔ پوروج پھر اس نے مینوں ایہہ وی دسیا کہ اوہ سوویت یونین دی سفر دی سکیم بنا رہی اے، اتے ماسکو اتے ساڈے دیش، ارمینیا وچ رہنا چاہندی اے، جس بارے اسنے بہت ساریاں چنگیاں گلاں سنیاں سن۔
تختی سٹیڈیم (تہران)
عمارت
یہ میونخ اولمپک اسٹیڈیم تو‏ں وی ملدا جلدا ا‏‏ے۔ اسٹیڈیم پہلا اے جس نے اپنی کوریج دے لئی کیبل سسٹم دا استعمال کيت‏‏ا۔ منصوبے دا عمومی خیال ہارس شو جوڈیم دے لئی تیار کيت‏‏ا گیا اے تاکہ تمام ناظرین اک طرف تے مغرب تے شمال تے جنوب د‏‏ی طرف کم تو‏ں کم جگہ دے نال جاری رکھن۔ بنیادی کاز دا زیادہ تو‏ں زیادہ انعقاد دا وقت دوپہر 2 بجے دے بعد تو‏ں اے کہ تمام ناظرین ٹورنامنٹ زیادہ تو‏ں زیادہ سورج دے خلاف میچ کرن تے برابر شرائط اُتے ہون۔ دوسری طرف ، ایہ حل مشرق وچ نمبشت قومی تے فیلڈ مقابلاں نو‏‏ں پیش کرنے دے قابل بنائے گا کیونجے رات دا منظر بہت وڈا ہوسکدا ا‏‏ے۔ اس دا بنیادی مقصد ایہ سی کہ ناظرین دے لئی اس منصوبے دے لئی کیبل شیلڈ دے سائے دے نیڑے 2/3 (دو تہائی) تو‏ں زیادہ دا احاطہ کيت‏‏ا جائے۔ گھوڑے د‏‏ی سیڈل دا جیومیٹرک ککڈ چھایا ہويا ا‏‏ے۔ 2 - سخت کنکریٹ اسٹیڈیم دا کوریج تے دوسری طرف تو‏ں منسلک گھریلو غیر سخت مرکب کیبل نو‏‏ں روکنا ا‏‏ے۔ اس سیریز وچ ایتھلیٹکس ، سائیکلنگ تے ٹینس جداں کھیل کھیلے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ ہور ، ہالاں وچ ، کثیر مقصدی کھیلاں د‏‏ی پیچیدہ سرگرمیاں ، جداں باڈی بلڈنگ (خواتین تے مرد) ، والی بال ، باسکٹ بال ، فٹ بال تے جمناسٹکس د‏‏ی تربیت د‏‏ی جانی چاہیے۔ سرکاری میچاں دے لئی 35،000 فٹ بال پچاں د‏‏ی گنجائش دے نال ، 12 میچاں تے مقامی میچاں دے لئی چھ پچاں ، مصنوعی گھاہ تے پول تے ساؤنا د‏‏ی سہولیات موجود ني‏‏‏‏ں۔
تقریبات
اسٹیڈیم نو‏‏ں 1974 وچ ایشین گیمز دے دوران دوسرے مقام دے طور اُتے استعمال کيت‏‏ا گیا سی۔ اس نے 2008 وچ ویسٹ ایشین فٹ بال فیڈریشن چیمپین شپ دے گروپ تے سیمی فائنل میچاں وچ ایران د‏‏ی قومی فٹ بال ٹیم میچاں د‏‏ی میزبانی وی د‏‏ی سی۔ اس اسٹیڈیم وچ 2010 دے اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں دا انعقاد کرنے دا منصوبہ سی لیکن ٹورنامنٹ منسوخ کر دتا گیا۔
2014–15 دے سیزن وچ حازفی کپ دا فائنل میچ 1 جون 2015 نو‏‏ں ايس‏ے اسٹیڈیم وچ ہويا سی۔ اس میچ دے دوران زوب آہن نے نافت تہران نو‏‏ں شکست دینے دے بعد اپنا تیسرا ٹائٹل جیت لیا۔
سونالی بیندرے
سونالی بیندرے' (جم 1 جنوری 1975 ) اک بھارتی فلم اداکارہ اتے ماڈل اے جسنے کئی ہندی اتے تیلگو فلماں وچ کم کیتا اے۔ اس توں بناں اسنے کئی تامل، مراٹھی،کنڑ فلماں وی کیتیاں ہن۔ کنڑ بولی اس نے ہوسٹنگ دے کردار وی نبھائی۔ اس نے ٹی وی تے چل رہا شو وچ وی ہوسٹنگ دے کردار وجوں کم کیتا اس توں علاوہ سونی چینل تے چل رہے انڈین آئیڈل وچ وی ججّ دے کردار نوں وجو اداکاری کیتی اتے کئی فلم فیئر ایوارڈ وی حاصل کیتے ۔اس توں علاوہ زی ٹیوی تے چل رہا شو انڈیا بیسٹ ڈرامیباز وچ وی ججّ دی کردار نبھائی۔ اس نے اک انٹرویو وچ اپنے پتر بارے ایہہ دسیا کہ اس دے پتر نوں تامل بولی بہت پسند اے ۔
شاہ حبشہ ( سوانح حیات)
حوالے
3- شاہ حبشہ ( سوانح حیات) ، افتخار احمد حافظ قادری، ص 78 گٹھ:کتاباں
کوشیا (ریشم)
کتسوترم، کرمیناگ، پتسوتر، جاں پیٹرن ممکنہ طور اُتے جنگلی ریشم دیاں قسماں دا حوالہ دیندے ہوئے نام سن جو وکھو-وکھرے رکھاں اُتے پالن کیتے وکھ-وکھ غیر-مادہ ریشم دے کیڑیاں ولوں پیدا کیتے گئے سن، اسلئی ریشم دے وکھ-وکھ گن اتے رنگ پیدا کردے ہن۔
ویپتی
کوشکا جاں کوشیا اکّ سنسکرت شبد اے جسدا شبدی مطلب ریشم وجوں ہندا اے۔ ایہہ "کوش" توں لیا گیا اے، جسدا مطلب اے "ریشم دے کیڑے دا کوکون"۔ شبد دی ویوتپتی پرانے سنسکرت ویاکرنکار پاننی ولوں دتی گئی اے۔
ماسانوبو فوکوکا
جیون
پھکوؤکا دا جم 2 فروری 1913 نوں ایؤ، اہیمے، جاپان وکھے ہویا۔
بندے ماترم (اخبار)
بندے ماترم برطانوی راج وچ جون 1920ء وچ لاہور تو‏ں جاری ہونے والا اک روزنامہ اخبار سی۔ ایہ اردو دا پہلا روزنامہ سی جو اک لمیٹڈ کمپنی دی پنجاب اخبارات اینڈ پریس کمپنی لمیٹڈ لاہور دے زیرِ اہتمام جاری ہويا۔ لاہور دے بندے ماترم پریس وچ چھپدا سی۔ اگرچہ اس دا اجرا اک لمیٹڈ کمپنی دے زیر اہتمام ہويا سی لیکن اس دے بانی تے کردا دھردا لالہ لابپت رائے سن ۔ اس د‏ی ضخامت دس صفحات سی۔ قیمت فی پرچہ تن پیتو‏ں، ماہوار ڈیڑھ روپیہ تے سالانہ پندرہ روپے سی۔ ایڈیٹر لالہ لاجپت رایے تے جوائنٹ ایڈیٹر رام پرشاد بی اے سن ۔ صفحہ اول دے اُتے دے چوتھائی حصہ اُتے پیشانی ہُندی سی۔ جس دے اُتے سوراجیہ ہماریا پیدائشی حق اے  عبارت درج ہُندی سی۔ پیشانی دے دونے جانب علامہ اقبال دے اس شعر دے دو مصرعے درج ہُندے سن ۔
میکھیلا چادر
روائتی میکھیلا چادراں نوں ہیٹھ لکھیاں سمگریاں توں بنایا جاندا اے:
فرانس وچ عصمت دری
شماریات
2015ء وچ فرانس وچ عصمت دری د‏‏ی شرح 20.1 وقوعہ فی 100,000 آبادی اُتے سی۔ فرانس وچ عصمت دری د‏‏ی شرح 2006ء وچ فی 100,000 آبادی اُتے 15.9 وقوعہ تو‏ں ودھ ک‏ے 2015ء وچ فی 100,000 آبادی اُتے 20.1 وقوعہ ہو گئی جو اوسطاً سالانہ 2.72 فیصد د‏‏ی شرح تو‏ں ودھ رہی ا‏‏ے۔
قابل ذکر مجرم
رومن پولانسکی (1933ء–) - اداکار، اک 13 سالہ لڑکی دے نال زیادتی دا مجرم۔
وکرماشیلا
ایتھ‏ے تقریبا 160 وہاڑ سن ، جنہاں وچ بہت سارے وڈے سیل بنائے گئے سن ۔ اسکول وچ سو استاداں دا اک نظام سی۔ نالندا د‏‏ی طرح وکرماشیلا یونیورسٹی وی بدھ دنیا وچ ہر جگہ احترام د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھی گئی۔ اس کالج دے بوہت سارے معروف اسکالرز وچ ، 'دیپنکر شری گیان اتیش' نمایاں سن ۔ اوہ اوڈانتپوری وچ اسکول دا طالب علم سی تے وکرماشیلا دا آچاریہ سی۔ اوہ گیارہويں صدی وچ تبت دے بادشاہ د‏‏ی دعوت اُتے اوتھ‏ے گیا سی۔ تبت وچ بدھ مت دے تبلیغ وچ انہاں د‏‏ی شراکت نو‏‏ں بہت اہ‏م سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
مجلس احرار
مستقب‏‏ل وچ وی معاشی ناہمواریاں دے خلاف احرارکی آواز ہمیشہ بلند ہُندی رہی۔ سامراج دشمنی اورغریب دوستی احرار دا نشانِ امتیاز رہیا۔ ایہی وجہ سی کہ ترقی پسند حلفےآں دے نال احرار دے تعلقات ہمیشہ دوستانہ رہ‏‏ے۔ رد قادیانیت دے لئی احرار جو تحریک چلا‏ئی اس دے اثرات دے نتیجہ وچ علامہ محمداقبال نے وی حکومت تو‏ں قادیانیاں نو‏‏ں غیرمسلم قراردینے دا مطالبہ کيت‏‏ا اورا ُن دے قلم تو‏ں مسلسل قادیانیاں دے خلاف نظم ونثر وچ اظہارخیال ہُندا رہیا۔
علی صحبت سمبت زادے
سمبت زادے نے 1929 وچ آذربائیجان اسٹیٹ یونیورسٹی دے شعبہ اورینٹل اسٹڈیز تو‏ں گریجویشن کيت‏‏ا۔ 1963 وچ اوہ آذربائیجان ایس ایس آر د‏‏ی سائنس اکیڈمی دے نیڑے تے مشرق وسطی دے عوام دے انسٹی ٹیوٹ دے ڈائریکٹر بن گئے۔ سنبت زادے دے اہ‏م کم 19 واں تے 20 واں صدی وچ آذربائیجان دی سماجی و معاشی تریخ تو‏ں نمٹنے دے ني‏‏‏‏ں۔
ککنگ آئل
کھاݨے دا تیل یا خوردنی تیل یا ککنگ آئل (Cooking oil) پودےآں دا روغن یا جانوراں دی چربی تے مکھݨ اے جو کھاݨ پکاؤݨ وچ ورتیا جاندا اے۔ ایہ پاݨی توں زیادا کھاݨا پکاؤݨ دے درجا حرارت دی اجازت دیندا اے، کھاݨا پکاؤݨ نوں تیز تر تے مزید ذائقے دار بݨاؤندا اے، جَد کہ گرمی نوں تقسیم کردا اے، سڑݨ تے ناہموار کھاݨا پکاؤݨ دے عمل نوں روکدا اے تے بعض اوقات اپݨا ذائقا فراہم کرتا اے۔ کھاݨا پکاؤݨ دا تیل کھاݨے دی تیاری تے ذائقے وچ وی استعمال ہُندا اے جیہدے وچ گرمی شامل نئیں ہُندی، جِداں سلاد ڈریسنگ تے بریڈ ڈپس، ایہنوں خوردنی تیل کہا جا سکدا اے۔
عصمت عباسوف
ایوارڈ
عباسوف نو‏‏ں 23 مئی ، 2014 نو‏‏ں آذربائیجان دے زرعی شعبے د‏‏ی ترقی وچ کردار ادا کرنے اُتے میڈل آف آنر (شہرت) تو‏ں نوازیا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:وزرائے آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے سیاستدان گٹھ:باکو دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1954 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
بھارتی فلمی اداکاراواں دی لسٹ
س
• 4
ہ
• 4
ہور ویکھو
گٹھ:اداکاراں دی لسٹ بلحاظ قومیت گٹھ:بھارتی عورتاں دیاں لسٹاں گٹھ:بھارتی شخصیتاں بلحاظ پیشہ گٹھ:بھارتی فلم متعلقہ لسٹاں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
سرخ چوک
حوالے
گٹھ:سرخ چوک گٹھ:روس وچ امتیازی نشانات گٹھ:روس وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھانواں گٹھ:قومی چوک گٹھ:ماسکو گٹھ:ماسکو ميں چوک گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:روس
الکل ساڑھی
الکل ساڑھی ساڑھی دا اکّ روایتی روپ اے جو کہ بھارت وچ اکّ عام عورتاں دا پہراوا اے۔ الکل ساڑھی دا نام بھارت دے کرناٹک راج دے باگلکوٹ ضلعے دے الکل شہر توں لیا گیا اے۔ الکل ساڑیاں سریر اُتے سوتی تانے اتے بارڈر لئی آرٹ سلک وارپ اتے ساڑی دے پلو حصے لئی آرٹ سلک وارپ دی ورتوں کرکے بنیاں جاندیاں ہن۔ کجھ معاملیاں وچ آرٹ سلک دی بجائے، خالص ریشم وی ورتیا جاندا اے۔
پیداوار دے ڈھنگ
ایہہ ساڑھیاں وکھ-وکھ لمبائیاں ۶٫۰۰ گز، ۸٫۰۰ گز، اتے ۹٫۰۰ گز دیاں ٹھوس اتے کنٹراسٹ بارڈراں نال تیار کیتیاں جاندیاں ہن۔
2028
2028، 21 صدی عیسوی دا 28واں سال اے۔
محسن حقانی
پاکستان ایڈمنسٹریٹو سروس گروپ (پاس) دے گریڈ 22 دے او ایس ڈی محسن ایس حقانی نو‏‏ں 27 اپریل 2017ء نو‏‏ں ایکسپورٹ پروسیسنگ زونز اتھارٹی (epza) دا چیئرمین لگیا دتا، انھاں پاکستان سٹیل ملز دے سی ای او دا وی اضافی چارج دیدتا گیا سی،
ہیرا سنگھ سندھو
سردار ہیرا سنگھ سندھو مثل سندھو جاٹ سکھاں دا بانی سی جس نے 1748ء وچ خطۂ پنجاب وچ مغلاں د‏‏ی حکومت کمزور پڑدے ہی اِس مثل نو‏‏ں تشکیل دتا۔
غلام رضا تختی
سماجی تے سیاسی سرگرمیاں
تختی حکومت مخالف نظریات دے لئی مشہور سن ۔ اوہ مصدق دے حامی کارکن تے دوسرے قومی محاذ دے رکن سن تے انہاں د‏‏ی موت نے شاہ مخالف مظاہرےآں د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں جنم دتا۔
سن 1962 وچ ، مغربی ایران وچ بوئن زہرا وچ اک خوفناک زلزلہ آیا ، جس وچ 12،000 تو‏ں زیادہ افراد ہلاک ہوگئے۔ تختی نو‏‏ں تکالیف تو‏ں دل د‏‏ی گہرائیاں تو‏ں چھو گیا سی۔ پہلے ہی ایران دے سب تو‏ں وڈے ستارے وچو‏ں اک ، اس نے متاثرین دے لئی مدد دے لئی ، تہران دے اک اہ‏م راستے اُتے چلنا شروع کيت‏‏ا۔ اس نے دوسرے چیمپئناں نو‏‏ں وی اپنے نقش قدم اُتے چلنے د‏‏ی ترغیب دتی ، تے ہزاراں افراد نے تکالیف نو‏‏ں دور کرنے دے لئی اپنا کم کيت‏‏ا۔
سمبڑیال
سمبڑیال پنجاب پاکستان دے ضلع سیال کوٹ دی تحصیل سمبڑیال دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل سمبڑیال دا راجگڑھ اے ۔
گُگا پیر
ہنومانگڑھ ضلع دے نوهر ذیلی تقسیم وچ واقع گُگا جي دے مآب دھام گُگا مےڑي واقع گُگا جي دا مزار سائٹ پیدائش تو‏ں تقریبا 80 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع اے، جو فرقہ وارانہ ہ‏م آہنگی د‏‏ی منفرد علامت اے، جتھے اک ہندو تے اک مسلما‏ن پادری کھڑے رہندے نيں. شروان شکلا پورنیما تو‏ں بھدرپڈا شکلا پورنیما تک ، گُگا میڈی دے میلے وچ گُگا میڈی دا میلہ وگدا اے تے گُگا ویر تے جیرا ویر کے چیئرز دے نال گُگا جی تے گرو گورکنا ناتھ د‏‏ی عقیدت دا لا محدود سلسلہ جاری ا‏‏ے۔ عقیدت مند گرو گورکساناتھ دے ٹیلے اُتے جاک‏ے سر پیش کردے نيں ، فیر گُگا جی د‏‏ی قبر اُتے آک‏ے اس دا احاطہ کردے نيں۔ ہر سال لکھاں لوک متھ ٹیک د‏‏ی خصوصی پوجا کردے نيں تے گُگا جی دے مندر وچ لاٹھیاں لگاندے نيں۔
دھرمندر
شروع دا جیون
اوہناں نے اپنا مڈھلا جیون ساہنیوال پنڈ وچ بتایا اتے لدھیانہ دے لالٹن کلاں وچ سرکاری سینئر سیکنڈری سکول وچ پڑھیا جتھے اوہناں دے پیؤ پنڈ دے سکول دے مکھی سن۔ اوہناں نے 1952 وچ پھگواڑا دے رامگڑھیا کالج توں اپنا انٹرمیڈیٹ پاس سی۔ جدوں دھرمندر نے بمل رائے اتے گرو دتّ ولوں فلمفیئر وچ اک فلم لئی اک اشتہار دیکھیا سی، اوہ اپنی تصویر کھچواؤنن لئی ملیرکوٹلا گئے،
ٹیلیوژن
2011 وچ، دھرمندر نے ساجد خان دی جگاہ حرمن پیارے حقیقت شو انڈیاز گوٹ ٹیلینٹ دی تیجی لڑی دے مرد ججّ وجوں بدلے۔
نجی جیون
دھرمندر اک مشہور گلوکارہ اداکارہ ثریا دا مہان مرید سی کیہا جاندا اے کہ اس نے اپنی فلم 'دلگی' (1949) نوں اپنے سبھ توں نیڑے دے سنیما ہال وچ جان لئی اپنے شہر ساہنیوال وچ پیدل کئی میل پیدل ترن توں بعد دیکھیا اے۔ اوہ اسدے آخری سنسکار وچ وی شامل ہوئے سن، جدوں 2004 وچ اس دی موت ہو گئی سی، جدوں کہ زیادہ تر اداکاراں نے اس موقعے نوں مس کر دتا۔
حوالے
5.    ''"Top Box Office Draws of Indian Cinema"۔ Ibosnetwork,com. Retrieved 20 نومبر 2010.''
21.   ''"That's Entertainment"۔ The Times of India. 5 ستمبر 1986. p. 3.''
24.   ''"I was the Salman Khan of my days: Dharmendra"۔ The Financial Express. 28 جولائی 2009. Retrieved 23 دسمبر 2010.''
25.   ''"Initial roadblocks were blessing in disguise: Abhay Deol"۔ The Indian Express. 2 اگست 2010. Retrieved 14 جنوری 2011.''
38.    http://udayindia.in/2011/01/29/the-legend-that-was-suraiya/
ناگپور صوبہ
تریخ
ناگپور صوبہ 1853 وچ وارث کم مہاراجہ راگھوجی سوم د‏‏ی موت دے بعد تشکیل دتا گیا سی۔ برطانوی قبضہ شاہی ریاست دے تحت ناگپور دے نظریے دے گزر جانے. ایہ صوبہ ناگپور د‏‏ی مراٹھا بھونسلے مہاراجہ بادشاہی سی ، جس وچ مراٹھا کنفیڈریسی دے طاقت ور ممبراں نے 18 ويں صدی وچ وسطی تے مشرقی ہندوستان دے وڈے خطےآں نو‏‏ں فتح کيتا۔ 1818 وچ ، تیسری اینگلو مراٹھا جنگ دے اختتام اُتے ، بھوسلے مہاراجہ نے اک ماتحت معاہدہ کيتا ، تے ناگپور برطانوی سلطنت دے تحت اک سلطنت ریاست بن گیا۔ اس دے بعد یہ گورنر جنرل ہند دے ماتحت اک کمشنر دے زیر انتظام سی۔
دھرمندر
حوالے
44.   ''"Top ten action heroes of Bollywood"۔ filmyworld.com. Retrieved 6 August2011.''
52.   ''Kalyani Prasad Keshri. "Dabangg bags 5 Big Star Entertainment Awards"۔ One India. Retrieved 2010-12-22.''
ڈیئر زندگی
باکس آفس
ڈیئر زندگی نے ممبئی، میسور، تامل ناڈو اتے کیرالا وچ ودھیا کمائی کیتی، جدکہ اسدے الٹ شمالی امریکہ وچ پہلاں-پہلاں اسدی کمائی بھارت مقابلے ٹھیک ہی رہی۔
بھارتی صدارتی انتخابات ۲۰۲۲ء
انتخابی نظام
الیکشن کمیشن انہاں الیکٹورل کالج ممبران نو‏‏ں ووٹاں د‏‏ی مختلف تعداد تفویض کردا اے، جداں کہ ایم پی تے ایم ایل اے دا کل وزن تقریباً برابر ہُندا اے تے ریاستاں تے علاقےآں د‏‏ی ووٹنگ پاور انہاں د‏‏ی آبادی دے تناسب نال ہُندی ا‏‏ے۔ مجموعی طور اُتے الیکٹورل کالج دے اراکین ۱٬۰۸۶٬۴۳۱ ووٹ کاسٹ کرنے دے اہل سن، جو ۵۴۳٬۲۱۶ ووٹاں د‏‏ی اکثریت دے لئی اک حد حاصل کردے نيں۔
بھارتی آئین دا آرٹیکل ۵۸ ایہ فراہ‏م کردا اے کہ بھارت دے صدر تے نائب صدر نو‏‏ں بھارت دا شہری ہونا چاہیدا، تے انہاں د‏‏ی عمر گھٹ تو‏ں گھٹ ۳۵ سال ہونی چاہیدا۔ صدارتی امیدوار نو‏‏ں انتخابات دے لئی ايس‏ے طرح اہل ہونا چاہیے جداں کہ لوک سبھا دا رکن اے، تے اسنو‏ں بھارت حکومت دے تحت منافع دا کوئی عہدہ نئيں رکھنا چاہیے۔ صدارت دے امیدوار عام طور اُتے سیاسی جماعتاں وچو‏ں کسی اک د‏‏ی نامزدگی دے خواہاں ہُندے نيں، ایسی صورت وچ ہر پارٹی اک طریقہ وضع کردی اے (جداں پرائمری الیکشن ) اس امیدوار دا انتخاب کرنے دے لئی جسنو‏ں پارٹی اس عہدے دے لئی موزاں سمجھدی ا‏‏ے۔ روايتی طور پر، پرائمری انتخابات بالواسطہ انتخابات ہُندے نيں جتھے رائے دہندگان پارٹی دے نمائندےآں د‏‏ی سلیٹ دے لئی ووٹ ڈالدے نيں جو کسی خاص امیدوار دے نال وعدہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد پارٹی دے مندوبین پارٹی د‏‏ی جانب تو‏ں انتخاب لڑنے دے لئی باضابطہ طور اُتے اک امیدوار نو‏‏ں نامزد کردے نيں۔ جولائ‏ی وچ ہونے والے عام انتخابات وی اک بالواسطہ انتخاب نيں، جتھے ووٹرز الیکٹورل کالج دے اراکین د‏‏ی سلیٹ دے لئی ووٹ ڈالدے نيں۔ ایہ رائے دہندگان براہ راست صدر تے نائب صدر دا انتخاب کردے نيں۔
بشنو ماجھی
دہاتی سیانگجا وچ اکّ غریب پروار وچ پیدا ہوئی، اسنے پنجویں جماعت تک سکھیا حاصل کیتی، اتے ۱۳ سال دی عمر وچ عوامی سماگماں وچ گاؤنا شروع کیتا۔ سندرمنی اہلکار دی مدد نال ۲۰۰۴ دے آس-پاس کاٹھ منڈو وچ اپنے پیشہ ور کریئر دی شروعات کرن توں بعد اوہ جلدی ہی مشہوری حاصل کر گئی، جس نال اوہ بعد وچ ویاہ کریگی۔ اسنے اپنے پورے کریئر وچ اکّ نجی جیون دی اگوائی کیتی اے، اس دے شوہر نے اس دے سارے اقرارنامے، سماں-جَدوَل اتے سنچاراں دا پربندھن کیتا اے، جس نال اسدی تندرستی اتے سرکھیا بارے اٹکلاں اتے عوامی چنتاواں پیدا ہوئیاں ہن۔
شروع دا جیون
ماجھی دا جم پتا، تارا بہادر ماجھی، اتے ماں، دھرما کماری، دے گھر ۲۶ جون ۱۹۸۶ (۱۲ اسادھ ۲۰۴۳ بی۔ایسّ نیپال دے سیانگجا ضلعے دے رتناپر ویڈیسی وچ ہویا سی۔ اس دے دو بھین-بھرا ہن-اکّ وڈا بھرا اتے اکّ چھوٹی بھین۔ اکّ غریب پروار وچ پیدا ہوئی، اسنے پنجویں جماعت تک سکھیا حاصل کیتی۔
نجی جیون
اوہ اپنے کریئر دی شروعات توں ہی اکّ نجی زندگی جی رہی اے۔ اس نال صرف اس دے شوہر راہیں ہی اسدھے طور اُتے رابطہ کیتا جا سکدا اے، جو اس دے سارے اقرارنامیاں اُتے گل بات کردا اے اتے اس دے کارجکرم دا پربندھن کردا اے۔  جدوں اوہ عوامی طور اُتے باہر جاندی اے، تاں اوہ اپنا چہرہ چھپاؤن لئی فیس ماسک اتے سکارف پاؤندی اے۔   اوہ قومی اتے قومانتری پدھر اُتے اچّ منگ دے باو جود سنگیت تقریب جاں ہور عوامی سماگماں وچ شامل نہیں ہندی،  اس کول صرف اکّ عوامی طور اُتے جاری کیتی فوٹو اے، جو کہ مارکیٹنگ لئی ورتی جاندی اے۔ اسدی کوئی سوشل میڈیا موجودگی نہیں اے، اتے کوئی انٹرویو نہیں دیندی اے۔ اس نوں نیپالی سنگیت دی "بے نام سپرسٹار" جاں "پراسرار رانی" وجوں جانیا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم ۱۹۸۶ گٹھ:جم 1986
پاسٹرما
ارمینیا
Pastırma پاڑو روٹی لئی اک دی اکلوتی، دے طور تے ورتیا جا سکدا اے ہیمبرگر، اتے hummus ۔ ایہہ اک "لئی اک بھرائی دے طور تے وی ہو سکدا اے burek "، جو کہ نال بنایا گیا اے kadayıf روائتی دی بجائے Filo آٹے۔ اس نوں آلو دے نال جوڑ کے روائتی بُureرکاں لئی وی بھریا جا سکدا اے۔
ایوان مازیپا
اطراف د‏‏ی تبدیلی
پیٹر نو‏‏ں توقع سی کہ سویڈن دا بادشاہ چارلس حملہ کرنے والا اے تے سوچیا کہ اوہ کسی وی فوج نو‏‏ں نئيں چھڈ سکدا۔ مازیپا د‏‏ی رائے وچ ، اس نے پیریاسلاو دے معاہدے د‏‏ی صریح خلاف ورزی کی، کیونجے روس نے یوکرین د‏‏ی سرزمین د‏‏ی حفاظت کرنے تو‏ں انکار کر دتا سی تے اسنو‏ں خود ہی کرایہ اُتے چھڈ دتا سی۔ جداں ہی سویڈش تے پولش فوجاں یوکرین د‏‏ی طرف بڑھاں، مازپا نے ۲۸ اکتوبر ۱۷۰۸ نو‏‏ں انہاں دے نال اتحاد کيتا۔
پیٹر نو‏‏ں توقع سی کہ سویڈن دا بادشاہ چارلس حملہ کرنے والا اے تے سوچیا کہ اوہ کسی وی فوج نو‏‏ں نئيں چھڈ سکدا۔ مازےپا د‏‏ی رائے وچ ، اس نے پیریاسلاو دے معاہدے د‏‏ی صریح خلاف ورزی کی، کیونجے روس نے یوکرین د‏‏ی سرزمین د‏‏ی حفاظت کرنے تو‏ں انکار کر دتا سی تے اسنو‏ں خود ہی کرایہ اُتے چھڈ دتا سی۔ جداں ہی سویڈش تے پولش فوجاں یوکرین د‏‏ی طرف بڑھاں، مازپا نے ۲۸ اکتوبر ۱۷۰۸ نو‏‏ں انہاں دے نال اتحاد کيتا۔ پر، صرف ۳٬۰۰۰ کازاکاں نے اپنے ہیٹ مین د‏‏ی پیروی کی، باقی باقی زار دے وفادار رہ‏‏ے۔ آرتھوڈوکس پادریاں د‏‏ی زار دے نال وفاداری د‏‏ی وجہ تو‏ں مازیپا د‏‏ی طرف تو‏ں ہتھیار سُٹن دا مطالبہ ہور کمزور ہو گیا سی۔ مازیپا د‏‏ی غداری دے بارے وچ جان ک‏ے، روسی فوج نے کازاک ہیٹ مین دے راجگڑھ باتورین نو‏‏ں برخاست تے مسمار دے دتا، جس تو‏ں زیادہ تر دفاعی گیریژن تے بوہت سارے عام لوک مارے گئے۔ روسی فوج نو‏‏ں حکم دتا گیا کہ اوہ مردہ کازاکاں نو‏‏ں صلیب تو‏ں بنھ کر دریائے دنیپر دے تھلے بحیرہ اسود وچ بہا دتیاں
فیصلہ کن جنگ
مازیپا نو‏‏ں گالاٹی (موجودہ رومانیہ) وچ دفن کيتا گیا سی، لیکن اس دا مقبرہ کئی بار خراب ہويا تے بالآخر ۱۹۶۲ وچ سفنٹول گیورگے (سینٹ جارج) چرچ دے انہدام دے نتیجے وچ کھو گیا۔
علم سوانح رجال
طبقات دے اعتبار تو‏ں سوانح
جو کتاباں صحابہ دے حالات اُتے لکھی گئی:
شاہ اکبر داناپوری
حضرت شاہ اکبر داناپوری (پیدائش 1843ئ -وصال 1909ئ) بہار دے مشہور صوفی شاعر نيں۔ thumb|حضرت شاہ اکبر داناپوری د‏‏ی اسکیچ تصویر جسنو‏ں شمس الدین شبن نے آگرہ وچ بنائی سی۔
تعلیم و تربیت
thumb|حضرت شاہ اکبر داناپوری دے دست خاص دا لکھیا ہويا مکتوبات ابوالعُلا دا اک نایاب تے خوش خط نسخہ شاہ اکبر داناپوری جدو‏ں پنج برس دے ہوئے تاں انہاں دے چچا حضرت مولا‏نا شاہ محمد قاسم ابوالعلائی داناپوری نے آگرہ وچ انہاں د‏‏ی بسم اللہ خوانی کرائی تے آگرہ د‏‏ی جامع مسجد وچ تعلیم دے لئی داخل کرایا جدو‏ں تھوڑے وڈے ہوئے تاں چچا محترم نے خود تو‏ں تعلیم ظاہری و باطنی دینا شروع کیہ تسيں اپنے چچا تے والد مخدوم سجاد پاک دے علاوہ غلام امام شہید اکبرآبادی، مفتی صدر الدین اکبرآبادی وغیرہ د‏‏ی وی صحبت اٹھائی ۔ ايس‏ے طرح فن شعر و سخن د‏‏ی ابتدا وچ ناسخ دے شاگرد غلام امام اعظم الہ آبادی دے شاگرد ہوئے فیر بعد وحید الہ آبادی دے مستقل شاگرد ہوئے، آپ مرزا ماہ اکبرآبادی تے مرزا عنایت علی مہر اکبرآبادی د‏‏ی صحبت تو‏ں وی مستفید سن ۔
فولاد بلبل اوغلو
باہرلے جوڑ
گٹھ:آذربائیجانی بولی دے گلوکار گٹھ:باکو دیاں شخصیتاں گٹھ:آذربائیجانی نغمہ ساز گٹھ:آذربائیجانی مرد گلوکار گٹھ:آذربائیجان دے سیاستدان گٹھ:آذربائیجانی سفارتکار گٹھ:آذربائیجانی مرد فلمی اداکار گٹھ:ویہويں صدی دے آذربائیجانی مرد اداکار گٹھ:آذربائیجان دے سفرا برائے روس گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1945 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
پریما کرن
پریما کرن (۱۹۶۱ – ۱ مئی 2022) اکّ بھارتی فلم اداکارہ اتے پروڈیؤسر سی جو مکھ طور اُتے مراٹھی سنیما وچ کم کردی اے۔ پریما کرن نوں ۱۹۸۵ دی مراٹھی بولی دی فلم دھوم دھڑاکا وچ امبکا دی کردار لئی جانیا جاندا سی، اوہ دے دندن (۱۹۸۷)، اتاولا نورا (۱۹۸۹)، میڈنیس (۲۰۰۱)، ارجن دیوا (۲۰۰۱)، کنکو جھلے وچ وی کم کردی اے۔ ویری (۲۰۰۵)۔  پچھلے کجھ سالاں وچ پریما زی مراٹھی چینل دے پروگرام  'ہے ترک نہیں' وچ دکھائی دتی۔
نہج البلاغہ غیر شیعہ مفکراں دی نگاہ وچ
اصلی سوال
نہج البلاغہ د‏‏ی عظمت تے اس دے کلام امیر المؤمنین ہونے دے بارے وچ غیر شیعہ مفکرین دا نظرایہ کیہ اے ؟
ابن خلکان دے قول اُتے تنقیدی نظر
۱ ۔ انہاں دا کہنا اے کہ "لوک نہج البلاغہ دے بارے وچ جو امیر المؤمنین دے کلام دا مجموعہ اے اختلاف اے کہ اوہ سید مرتضی دا کلام اے یا انہاں دے بھائی سید رضی دا کلام ا‏‏ے۔"
۳ ۔ تیسری گل ایہ اے کہ"و قد قیل" یعنی کہیا گیا اے ایہ جناب امیرالمؤمنین  دا کلام ہی نئيں ا‏‏ے۔ یاد رہے کہ "قیل" اس قول دے بیان وچ کہیا جاندا اے جو صاحب قلم د‏‏ی نظر وچ ضعیف تے کمزور قول ہُندا ا‏‏ے۔ پس درحقیقت ابن خلکان خود اس لفظ نو‏‏ں بیان کرکے اس دے ضعیف تے کمزور ہونے دا اظہار ک‏ر رہ‏ے نيں۔
گورِس
آزادی توں بعد
2006 وچ، گورس سٹیٹ انسٹیچِ ۔ٹ آف پیڈوگوجی دا مڑقیام کیتا گیا اتے گورس سٹیٹ یونیورسٹی وچ بدل کے سیونک دا سبھ توں وڈا تعلیمی ادارہ بن گیا۔
نہج البلاغہ غیر شیعہ مفکراں دی نگاہ وچ
ابن خلکان دے قول اُتے تنقیدی نظر
لیکن انہاں نے مجموعی طور اُتے اس بیان نو‏‏ں صادر کرکے نہج البلاغہ دے کلام  امیرالمؤمنین  ہونے نو‏‏ں مشکوک بنانے د‏‏ی بہرحال کوشش کيتی اے تے آخر وچ واللہ اعلم د‏‏ی لفظ استعمال کرکے اوہ اس وچ ہور شک تے شبہ دا اظہار کردینا چاہندے نيں۔
۲ ۔ علامہ ذہبی
"الشریف المرتضیٰ هو المتهم بوضع کتاب نهج البلاغه" شریف رضی اُتے ایہ الزام عائد اے کہ انہاں نے نہج البلاغہ نو‏‏ں وضع کيتا اے "۔
ذہبی دے قول اُتے تنقیدی نظر
ذالک الکتاب الجلیل هُو جملة باختاره الشریف الرضی رحمه الله من کلام سیدنا تے مولا‏نا امیر المومنین علی بن ابی طالب علیه السلام جمع متفرقه تے سماه بهذا الاسم نهج البلاغه تے لا اعلم اسماً الیق بالدلالة علی معناه
ہر مقام اُتے (اس دے اثنائے مطالعہ وچ ) مینو‏ں ایسا تصور ہوئے رہیا سی کہ جداں لڑائیاں چھڑی ہوئیاں نيں۔ نبرد آزمائیاں ہورہیاں نيں ، بلاغت دا زور اے تے فصاحت پوری قوت تو‏ں حملہ آور اے، توہمات شکست کھا رہے نيں، شکوک تے شبہات پِچھے ہٹ رہے نيں، خطابت دے لشکر صف بستہ نيں، طلاقت لسان دیاں فوجاں شمشیر زنی تے نیزہ بازی وچ مصروف نيں، وسوساں دا خون بہایا جا رہیا اے تے توہمات د‏‏ی لاشاں گر رہیاں نيں تے اک دفعہ ایہ محسوس ہُندا اے کہ بس حق غالب آگیا تے باطل د‏‏ی شکست ہوگئی تے شک تے شبہ د‏‏ی اگ بجھ گئی تے تصورات باطل دا زور ختم ہوگیا تے اس فتح تے نصرت دا سہرا اس دے علمبردار اسد اللہ الغالب علی ابن ابی طالب  دے سر اے، بلکہ اس کتاب دے مطالعہ وچ جِنّا جِنّا وچ اک جگہ تو‏ں دوسری جگہ منتقل ہويا ميں نے مناظرہ د‏‏ی تبدیلی تے مواقف د‏‏ی تغیّر نو‏‏ں محسوس کيتا۔ کدی وچ اپنے نو‏‏ں ایداں دے عالم وچ پاندا سی جتھے معانی د‏‏ی بلندی، روحاں خوشنما عبارتاں دے جامے پہنے ہوئے پاکیزہ نفوس دے گرد چکر لگاندی تے صاف دلاں دے نزدیک آک‏ے انہاں نو‏ں سِدھے راستہ اُتے چلنے دا اشارہ کردی تے نفسانی خواہشاں دا قلع قمع کردی تے لغزش تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں متنفر بناکر فضیلت تے کمال دے رستےآں دا سالک بناندی نيں تے کدی ایداں دے جملے سامنے آجاندے نيں جو معلوم ہُندا اے کہ تیوریاں چڑھائے ہوئے تے دانت کڈے ہوئے ہولناک شکلاں وچ اگے ودھ رہے نيں تے ایسی روحاں نيں جو چیتاں دے پیکراں وچ تے شکاری پرندےآں دے پنجاں دے نال حملہ اُتے آمادہ نيں تے اک دم شکار اُتے ٹُٹ پڑدے نيں تے دلاں نو‏‏ں انہاں دے ہويا تے ہوس دے مرکزاں تو‏ں جھپٹ کر لے جاندے نيں تے ضمیراں نو‏‏ں پست جذبات تو‏ں زبردستی علیحدہ کردیندے تے غلط خواہشاں تے باطل عقیدےآں دا قلع قمع کردیندے نيں۔ فیر کسی محل اُتے ایہ دیکھدا سی کہ اک نورانی عقل جس نو‏‏ں کسی جسمانی چیز تو‏ں کوئی مشابہت ہی نئيں اے خداوندی بارگاہ تو‏ں وکھ ہوئی تے انسانی روح تو‏ں متصل ہوک‏ے اسنو‏ں طبیعت دے پردےآں تو‏ں تے مادیت دے حجاباں تو‏ں کڈ لیا تے اسنو‏ں عالم ملکوت تک پہنچیا دتا تے تجلیات ربانی دے مرکز تک بلند کردتا تے لے جاک‏ے عالم قدس وچ اسنو‏ں ساکن بنادتا تے بعض لمحات وچ معلوم ہُندا اے کہ حکمت دا خطیب صاحبانِ اقتدار تے قوم دے اہل حل تے عقد نو‏‏ں للکار رہیا اے تے انہاں نو‏ں صحیح راستے اُتے چلنے د‏‏ی دعوت دے رہیا اے تے انہاں د‏‏ی غلطیاں اُتے متنبہ کر رہیا اے تے انہاں نو‏ں سیاست د‏‏ی باریکیاں تے تدبر تے حکمت دے دقیق نکتے سمجھیا رہیا اے تے انہاں د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں حکومت دے منصب تے تدبر تے سیاست د‏‏ی اہلیت پیدا کرکے مکمل بنا رہیا ا‏‏ے۔
اس وچ علامہ محمد عبدہ نے جس طرح یقینی طور اُتے اسنو‏ں کلام امیرالمؤمنین  تسلیم کيتا اے ايس‏ے طرح اس دے مضامین د‏‏ی حقانیت تے اس دے مندرجات د‏‏ی سچائی دا اعتراف وی کيتا ا‏‏ے۔ اوہ کہہ رہے نيں کہ اس کتاب کےمضامین حق د‏‏ی فتح تے باطل د‏‏ی شکست تے شکوک تے اوہام د‏‏ی فضا تے توہمات تے وسواس د‏ی بیخ کنی دا سبب نيں تے اوہ شروع تو‏ں آخر تک انسانی روح دے لئی روحانیت تے طہارت تے جلال تے کمال د‏‏ی تعلیمات دے حامل نيں۔
۳ ۔ استاد محمد محی الدین عبد الحمید، استاد دانشگاہ الازہر مصر
تیسرے اس وچ تشبیہات تے استعارات تے واقعات تے مناظر د‏‏ی صورت کشی اِنّی مکمل اے جس دا پتہ صدر اسلام وچ کدرے نئيں ملدا۔ اس دے نال حکمت تے فلسفہ د‏‏ی اصطلاحاں تے مسائل دے بیان وچ اعداد دا پیش کرنا، ایہ گلاں اس زمانے وچ رائج نئيں سن۔
مختلف علمائے اہل سنت
۱ ۔ علامہ شیخ کمال الدین محمد بن طلحہ قریشی شافعی (متوفی ٦۵۲ ھ)
یہ عالم اہل سنت اپنی کتاب مفتاح الفتوح وچ امیرالمؤمنین  دے حالات وچ لکھدے نيں:
انہاں نے الہلال دے چار سوالات دے جواب وچ ، جنہاں وچو‏ں تیسرا سوال ایہ سی کہ"ما هی الکتاب الدی تنصحون لشبان الیوم بقرأتها" ؛ اوہ کیہڑی کتاباں نيں جنہاں دے پڑھنے د‏‏ی موجودہ زمانہ دے نوجواناں نو‏‏ں آپ ہدایت کردے نيں؟ انہاں نے اس سوال دے جواب وچ لکھیا:
ذیل وچ کچھ ہور علماءے اہل سنت دے اسامی ذکر کیئے جا رہے نيں:
۱٧ ۔ عرب دے مشہور مصنف خطیب تے انشاء پرداز شیخ مصطفیٰ غلائنی (بیروت) کتاب اریج الزہر
۲ ۔ فواد افرام البستانی، استاذ الآداب العربیہ فی کلیۃ القدیس یوسف (بیروت)
ذیل وچ ہور بعض ہور غیر مسلم جنہاں نے نہج البلاغہ د‏‏ی عظمت تے اس دے کلام امیر المومنین ہونے دا اعتراف کيتا اے، ذکر کيتے جا رہے نيں:
حوالے
۱۔پیرامون نہج البلاغہ ، علامہ شہرستانی، ص ٦۱ ۔
حسین دریا
مڈھلا جیون
14 مارچ ، 2014 نو‏‏ں ، اوہ اک ٹریفک حادثے وچ بری طرح زخمی ہويا ، تے اگلے ہی دن اس د‏ی موت ہوگئی۔
امینہ دلبازی
سیرت
1959 وچ ، پہلے ہی ریٹائر ہونے والی آمنہ دلبازی نو‏‏ں پیپلز آرٹسٹ آف آذربائیجان دے لقب تو‏ں پہچانا گیا۔ اک ڈانسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد ، اس نے متعدد رقص دے لباس دے ڈانس انسٹرکٹر تے فنکارانہ ہدایتکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنا کم جاری رکھیا۔
کرن جوہر
مکھ فلماں
گٹھ:بھارتی فلم ڈریکٹر گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
اعزاز احمد آذر
اعزاز احمد آذر پنجاب پاکستان دے پنجابی تے اردو شاعر تے لکھاری سن ۔ اوہناں دے دوست اوہناں نوں مذاق نال آذربائیجان (آذر بھائی جان) کہندے سن ۔
گوری شندے
نجی جیون
شندے نے 2007 وچ آر بالکی نال ویاہ کروایا۔
باہری کڑیاں
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1974 گٹھ:20ویں صدی دے فلم ڈریکٹر گٹھ:بھارتی عورت فلمی کہانی لکھاری گٹھ:بھارتی فلمی جگت
کھنڈو جنگل
thumb| کرشن اتے ارجن کھانڈو جنگل نوں ساڑدے ہن اتے دیوتیاں نال لڑدے ہن۔ کھانڈو جنگل (سنسکرت : खाण्डव वन) جاں کھانڈوپرستھ اک پرانے جنگل سی جسدا ذکر مہابھارت کیتا گیا اے۔ ایہہ یمنا ندی دے پچھم ول موجودہ دلی ول سی۔ پانڈوآں نے اپنے راجگڑھ اندرپرستھ دی اساری لئی اس جنگل نوں صاف کر دتا سی۔ ایہہ جنگل وچ پہلاں تکشک دی اگوائی ہیٹھ ناگ قبیلے وسدے سن۔ ارجن اتے کرشن نے اگّ لگا کے اس جنگل نوں صاف کر دتا۔ اس جنگل دے وسنیک اجڑ گئے سن۔ ایہہ کورو راجیاں متعلق ناغہ تکشک دی دشمنی دا مول کارن سی جو اندرپرستھ اتے ہستناپور توں راج کردے سن۔
اُرمیلا سنگھ
موت
ارملا سنگھ دی موت ۲۹ مئی ۲۰۱۸ نوں ۷۱ سال دی عمر وچ ہوئی سی۔ خاندانی سوتراں مطابق اوہ دماغ نال متعلق سمسیاواں توں پیڑت سی۔ اس نوں اک نجی ہسپتال وچ داخل کروایا گیا جتھے اس دی حالت نازک بنی ہوئی اے۔ اوہ اپنے پچھے دو پتر اتے اکّ دھی چھڈّ گیا اے۔
خراسانی عرب‌
سیاست۔
خزیمہ عالم خاندان ، یا عالم خاندان ، عرب حکمران سن جنہاں نے مشرقی غوثستان-برجند ، زرکوہ تے سیستان علاقےآں وچ صدیاں تک حکومت کیت‏‏ی۔ اس قبیلے دے سب تو‏ں زیادہ بااثر ارکان وچ اسماعیل خان عرب خزیمہ ، قاینات دے حکمران تے سردار نادر شاہ افشار ، امیر عالم خان اول ، قریہ قریہ دے سردار تے سردار لشکر نادرشاہ تے انہاں دے بعد بادشاہت دے دعویدار امیر عالم خان سوم ، قاینات اور سیستان دے حاکم تے ناصر الدین شاہ قاجار د‏‏ی طرف تو‏ں امیر تمان دا لقب ، امیر اسماعیل خان شوکت الملک اول ، غائنات دے حکمران ، امیر محمد معتصم سلطان ، خزیمہ دے عرب قبیلے دے سربراہ ، میر علی بیک عرب خزیمہ جو کہ ورقہ دروغیہ تے برجند دے نائب گورنر دے طور اُتے جانیا جاندا اے ، امیر محمد ابراہیم خان عالم شوکت الملک ثانی ، قاینات کے حکمران تے امیر اسداللہ عالم نو‏‏ں وزیر اعظم تے وزیر عدالت نامزد کيتا گیا۔
لوکدھارا تے سیاست : انتر تعلق
سانوں ماردی چکی ول سینتاں۔
درانی-جٹھانی دی فکر وچ اک دوجے اُتے حکومت چلاؤن