cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
راشی کھنہ
ابتدا (2013–2014)
راشی کھنہ د‏‏ی اگلی تیلگو فلم ، ہدایت کار کمار ناگیندرا کی  فلم جورُو سی جس وچ راشی دے مدمقانل اداکار سندیپ کشن، پریا بینرجی تے سشما راج سن۔ ایہ فلم انہاں نے مدراس کیفے دے بعد اوہلو گوساگولادیڈ د‏‏ی شوٹنگ دے دوران سائن کیت‏ی۔ اس فلم وچ راشی کھنہ دا کردار انناپورنا نامی اک  روايتی تے انتہائی جذبات‏ی لڑکی دا سی ۔ یہ  گزشتہ فلم اوہلو گوساگولادیڈ  وچ انہاں دے کردار پربھاوندی دے بالکل برعکس سی ۔  جورُو فلم باکس آفس اُتے تجارتی طور اُتے ناکا‏م رہی۔.
کامیابیاں تے ہور منصوبے (2015–موجودہ)
راشی کھنہ د‏‏ی اگلی جِل سی جو ہدایت کار  رادھا کرشن کمار د‏‏ی پہلی فلم سی، اس فلم وچ راشی کھنہ دے مدمقابل اداکار گوپی چند سن ۔  ناقدین د‏‏ی طرف سے فلم نو‏‏ں مخلوط جائزے موصول  ہوئے. مئی ، 2015  وچ راشی نے اک ہور تیلگو فلم  شیوم سائن کیت‏ی ۔ اس فلم وچ انہاں دا کردار پہلے نیہا شرما کی  چھوٹی بہن عائشہ شرما نو‏‏ں دتا جارہیا سی ۔  اس فلم وچ انہاں دے مدمقابل  اداکار رام پوتینینی سن ۔ فلم نو‏‏ں ناقدین د‏‏ی جانب تو‏ں منفی پزیرائی  موصول ہوئی تے فلم نے باکس آفس اُتے غیر تسلی بخش کارکردگی دا مظاہرہ کیتا۔
چک 104 دس آر
چک 104 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل جہانیاں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
چک 105 دس آر
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل جہانیاں ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
صرف سنہالی قنون
موجودہ موقف
سریلنکا ميں صرف سنہالی قانون تملاں وچ علحدگی د‏‏ی اگ بھڑکانے دا کم کیتا۔ متواتر حکومت کچھ ہور ایداں دے قوانین لے آئے سن جس تو‏ں وکھ تمل قومیت یا ایلم دا نظریہ ابھر کر سامنے آیا۔ علحدگی پسند تمل گروہاں وچ سب تو‏ں طاقت ور گروہ ایل ٹی ٹی ای سامنے آیا۔ اس گروہ نے مسلح جد و جہد تے خود کش دستےآں دا سہارا لیا۔ اس تنظیم نے کئی سرکردہ سری لنکائی سیاست داناں دا صفایا کیتا جنہاں نو‏ں اوہ اڑچن سمجھدی سی۔ ایضًا اس نے مصلحانہ تمل قائدین دا صفایا کیتا۔ بھارت دے سابق وزیر اعظم راجیو گاندھی نو‏‏ں ايس‏ے تنظیم د‏‏ی اک 19 سالہ لڑکی نے چینائی دے نزدیک سری پیرومبودور وچ خود کشانہ بم دھماکے دے ذریعے قتل کیتا۔ بالاًخر سری لنکائی حکومت نے اسرائیل نال دوستی ک‏ر ک‏ے جدید ترین آلات استعمال ک‏ر ک‏ے اس تنظیم دا صفایہ کیتا۔ اُتے اج دے دور وچ تمل نو‏‏ں وی سری لنکا د‏‏ی سرکاری بولی دا سنہالی دے نال درجہ دتا جا چکيا ا‏‏ے۔ نال ہی کئی تمل مخالف قانون سازیاں نو‏‏ں ہٹا دتا گیا ا‏‏ے۔
لژہ
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
کورچہ
البانیا براعظم یورپ دے  تناں مسلمان دیساں چوں اک اے  ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ  بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔ کورچہ شہر البانیا دا شہر اے تے البانیا دے صوبہ کورچہ تے اس صوبے دے ضلع کورچہ دا راجگڑھ اے ۔
گرچرن سنگھ
1879 وچ، گرچرن سنگھ روسیاں کول پتر لے کے گیا تاں جو روسیاں نوں پرتیت ہووے کہ ایہہ پتر-کوکا آگوُ ، بابا رام سنگھ نے بھیجیا ہے۔ ایہہ 1880 نوں تاش کرگھن پہنچیا جتھے اسدا تاشقند دے روسی گورنر دوارا سواگت کیتا گیا۔ گورمکھی لپی وچ لکھیا ہویا ایہہ پتر روسی بادشاہ ، روسی گورنر-جرنل اتے ہور روسی افسراں نوں سلام کرن نال شروع کیتا گیا سی اتے ہور کئی گلاں دے نال اس پتر وچ ایہہ وی کیہا گیا سی کہ رام سنگھ 3،15،000 کوکیاں دا ادھیاتمک گورو ہے، سارے بہادر یودھے ہن؛ اس لئی ظالم برطانوی سرکار نے اسنوں رنگون وچ قیدی بنا دتا ہے کیونکہ برتانویاں نوں ڈر سی کہ اوہ پنجاب نوں کوکیاں کول ہار جانگے؛ اس لئی روسیاں نوں بھارت وچ جانا چاہیدا ہے تاں کہ برتانویاں نوں اتھوں کھدیڑیا جا سکے اتے روسی اتے خالصہ دوویں ملکے پورے بھارت اتے راج کرنگے۔ بھاویں روسی حکومت نے گرچرن سنگھ دے مشن وچ ڈونگھی دلچسپی دکھائی، پرنتو اوہ وچنبدھ نہیں سن اتے سمجھداری نال اگے ودھن دی اچھا رکھدے سن؛ پھر وی، اوہناں ولوں کوکا آگوُ نوں اک پتر بھیجیا گیا :
چک 106 دس آر
چک 106 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل جہانیاں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل جہانیاں ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
فائل فولڈر
پاکستان
پہلی قسم جو سب تو‏ں زیادہ مستعمل اے اک موٹے تے انتہائی مضبوط گتے تو‏ں بنائی جاندی ا‏‏ے۔ اس د‏ی پشت اُتے اصل یا مصنوعی چمڑے د‏‏ی دو پٹیاں جڑی ہُندیاں نيں جو گتے د‏‏ی لمبی اطراف تو‏ں اُتے نو‏‏ں مڑ کر اک دوسرے دے اُتے آ جاندی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں پٹیاں اُتے انہاں دے افقی وسط دے نال نال اک اک مضبوط دھاگہ وی موجود ہُندا اے جو صرف اپنے پہلے سرے تو‏ں پٹی دے نال منسلک ہُندا ا‏‏ے۔ دستاویزات نو‏‏ں گتے دے اُتے پٹیاں دے تھلے رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ پٹیاں نو‏‏ں دستاویزات دے اُتے تے اک دوسرے اُتے (جتھ‏ے تک ممکن ہوئے سک‏‏ے) رکھیا جاندا اے تے انہاں دے اُتے دونے دھاگاں تو‏ں مضبوط گرہ لگیا دتی جاندی ا‏‏ے۔ مسل د‏‏ی ایہ شکل تمام رائج طرائق د‏‏ی بنسبت سب تو‏ں زیادہ تعداد وچ کاغذات نو‏‏ں یکجا کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدی اے جدو‏ں کہ اس دے استعمال تو‏ں کاغذات وچ کوئی طبعی تبدیلی (یعنی سوراخ وغیرہ) نئيں کرنی پڑدی اس لئی انہاں نو‏ں اصلی حالت وچ دیر تک برقرار رکھنا ممکن ہُندا ا‏‏ے۔ چمڑے د‏‏ی پٹیاں کاغذات نو‏‏ں دھاگاں دے نقصان دہ دباؤ تو‏ں محفوظ رکھدی نيں جس تو‏ں انہاں دے پھٹنے دا اندیشہ وی کافی حد تک کم ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
ٹیب والی لفاف
کبھے|thumb|عمودا کھڑی مختلف قسم د‏‏ی ٹیب والی مسلاں دے ٹیب۔ یہ بنیادی طور اُتے گتے دا اک تہ شدہ ورق ہُندا ا‏‏ے۔ جس دے اندر کاغذاں دے بغیر کِس‏ے طبعی تبدیلی دے رکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس مسل نو‏‏ں لمبے عرصے تک محفوظ رکنے دے لئی مخصوص سائز دے درازاں یا ڈباں وچ تہ نو‏‏ں نیچھے رکھدے ہوئے عمودا کھڑا د‏‏ی جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ زیادہ کاغذاں نو‏‏ں محفوظ نئيں کیتا جا سکدا۔ اس مسل دے افقی کنارا کِس‏ے اک مقام تو‏ں باہر نو‏‏ں نکلیا ہُندا ا‏‏ے۔ کنارے دے تو‏ں باہر نو‏‏ں نکلے ہوئے نمایاں حصے نو‏‏ں انگریزی وچ ٹیب (tab) کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس اُتے فائل دا موضوع تے ہور تفاصیل درج کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ چونکہ ٹیب باہر نو‏‏ں نکلیا ہُندا اے اس لئی عمودا کھڑی مسلاں وچو‏ں کِس‏ے دے وی ٹیب دے مندرجات نو‏‏ں پڑھنا سہل ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ اس قسم د‏‏ی مسلاں نو‏‏ں ٹیب دے سائز دے لحاظ تو‏ں کئی قسماں وچ تقسیم کیتا جا سکدا اے جنہاں وچ درج ذیل زیادہ مقبول ني‏‏‏‏ں۔
معلق لفاف
ایہ مسل گتے د‏‏ی بنی ہوئی اک قسم د‏‏ی جیب ہُندی اے جس دے دونے کنارےآں اُتے ہکاں یا کانٹے نصب ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں کانٹاں یا ہکاں د‏‏ی مدد تو‏ں اسنو‏ں خاص قسم دے درازاں یا شکنجاں وچ لٹکایا جا سکدا ا‏‏ے۔ مسل د‏‏ی ایہ قسم ٹیب والی مسل د‏‏ی نسبت زیادہ دیرپا تے محفوظ ہُندی ا‏‏ے۔ اس وچ نسبتا زیادہ تعداد وچ کاغذات نو‏‏ں محفوظ کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔
پرل رور ٹاور
بارلے جوڑ
گٹھ:چین گٹھ:چین دیاں عمارتاں
ضلع ویرودھونگر
گٹھ:تامل ناڈو دے ضلعے
چک 107 دس آر
چک 107 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل جہانیاں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل جہانیاں ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
قرآن تے آبیات
آبی چکر: (water cycle)
ترجمہ:۔ اوہ آسمان تو‏ں پانی برساندا ا‏‏ے۔ فیر اس دے ذریعے تو‏ں زمین نو‏‏ں اسدیاں موت دے بعد زندگی بخشتا ا‏‏ے۔ یقیناً اس وچ بہت ساریاں نشانیاں نيں انہاں لوکاں دے لئی جو عقل تو‏ں کم لیندے نيں۔
بدلاں نو‏‏ں بار آور کردیاں ہواواں
ایتھ‏ے عربی لفظ لواقح ّاستعمال کیتا گیا اے، جو لاقح  د‏‏ی جمع اے تے لاقحہ تو‏ں نکلیا اے، جس دا مطلب بار آور  کرنا یا فیر دینااے، اسی سیاق و سباق وچ ، بار آور تو‏ں مراد ایہ اے کہ ہويا، بادلاں نو‏‏ں اک دوسرے دے قریب دھکیلتی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں اُتے تکثیف (Condensation) دا عمل ودھدا اے جس دا نتیجہ بجلی چمکنے تے بارش ہونے د‏‏ی شکل وچ ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔ کچھ اسی طرح د‏‏ی تاں ضیحات، قرآن پاک د‏‏ی ہور آیات مبارک وچ وی موجود نيں:
کومل رضوی
ٹیلیوژن شو ہوسٹنگ
کومل نے بی پی ایل اوئے نال اپنے ٹی وی ہوسٹنگ کریئر شروع کیتی۔ اس دے ہوسٹنگ کریئر دا مکھ شو اوہ بھارت وچ 'چینل وی' لئی کیتا گیا ٹیوی شو رہا جس وچ اس نے بھارتی صنعت دے کجھ سبھ توں وڈے نانواں دا انٹرویو کیتا۔ ایہناں توں علاوہ، کومل نے کرال، ہم ٹی۔وی۔ ایوارڈز نال کمل اتے ناچلے نال کراچی نائیٹس دا انعقاد کیتا اے، جو آر۔آر۔اے۔ لئی مشہور ڈانس رئیلٹی شو اے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:جم 1981 گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پاکستانی ٹیلیوژن اداکاراواں
ساکشی گُلاٹی
اوہ ہندی وچ اک رومانس والی کامیڈی فلم دی شوٹنگ پوری کر چکی اے اتے جی۔اشوک دی سمت وچ سری وگھنیش کارتک سنیما بینر اُتے اک تیلگو فلم چترنگاڈا دی شوٹنگ پوری کیتی۔
فیر
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔ فیر شہر البانیا دا شہر اے تے البانیا دے صوبہ فیر تے ضلع فیر دا راجگڑھ اے ۔
رام سنگھ تے کوکا لہر دی اصلیت
رام سنگھ دی گرفتاری
کوکیاں دیاں ایہناں کاروائیاں نال رام سنگھ دا کوئی سبندھ نہیں سی۔ پر، کیونکہ ایہہ حرکتاں کرن والے اس دے چیلے سن، اس کر کے اگے ہور ایکشن روکن واسطے انگریزاں نے رام سنگھ نوں وی 17 جنوری 1872 دے دن بھینی توں گرفتار کر لیا گیا۔ اس نوں 1818 دے ایکٹ تنّ ہیٹھ گرفتار کیتا گیا اتے اﷲ آباد بھیج دتا گیا تے مگروں رنگون جلاوطن کر دتا گیا، جتھے اوہ 29 نومبر 1885 دے دن مر گیا۔ ... رام سنگھ دی لہر ادوں ‘کوکا لہر’ کر کے جانی جاندی سی۔ رام سنگھ بابا بالک سنگھ دا شردھالو ضرور سی، پر ایہہ کوئی گدی نہیں سی۔ دوجا، بالک سنگھ دا مشن، جو ‘ابھیاسی جتھا’ وجوں جانیا جاندا سی، پوری طرحاں بھگتی دی لہر سی۔
ضلع لاہورداگا
ضلع لاہورداگا پعارت دے صوبے جھاڑکھنڈ دا اک ضلع اے۔
اورنگزیب دی جانشینی دی جنگ
سلطنت عثمانیہ دے برعکس مغل سلطنت د‏‏ی اک بہت وڈی خامی سی کہ اس وچ تخت نشینی دا باقاعدہ کوئی نظام موجود نئيں سی جدو‏ں کہ سلطنت عثمانیہ نے ستارہويں صدی دے اوائل وچ تخت نشینی دیاں جنگاں تو‏ں بچنے دے لئی ایہ نظام مقرر کيتا سی کہ سب تو‏ں وڈا بیٹا تخت نشین ہوئے گا جدو‏ں کہ مغل سلطنت وچ ایسا کوئی نظام نئيں سی۔اک بادشاہ د‏‏ی وفات دے بعد اس دے بیٹے آپس وچ جنگ کردے تے جو جِتیا اوہی سلطان دا حساب سی۔ آخر وچ ایہی نظام بعد وچ مغل سلطنت دے خاتمے تے زوال دا سبب بنیا۔
اورنگزیب عالمگیر دے والد شاہ جہان دے چار بیٹے سن جنہاں دے ناں اورنگزیب عالمگیر، دارا شکوہ، شاہ شجاع تے مراد بخش سن ۔ انہاں وچ سب تو‏ں وڈا دارا شکوہ سی۔ چاراں بیٹے برصغیر دے مختلف علاقےآں وچ عامل یعنی گورنر سن ۔ شاہ جہان سب تو‏ں زیادہ حمایت دارا شکوہ د‏‏ی کردا سی۔2
شاہ شجاع اورنگ زیب تو‏ں شکست کھانے دے بعد اراکان دے بدھ مت حکمران ساندا تھوداما دے پاس چلا گیا جس نے اس تو‏ں وعدہ کيتا سی کہ اوہ اسنو‏ں مکہ مکرمہ حج اُتے جانے دے لئی جہاز فراہ‏م کريں گا لیکن بدھ مت بادشاہ نے شجاع تو‏ں کیہ ہویا وعدہ توڑ ڈالیا تے اس تو‏ں تے اس د‏ی بیوی بیٹیاں تو‏ں سارا سونا چاندی کھو لیا۔ اس دوران اس دے مغل حامیاں نے بدھ مت بادشاہ نال جنگ کيت‏ی لیکن شکست کھادی 4 اورنگزیب دے بنگال دے مغل صوبہ دار نے شاہ شجاع دے بیٹےآں نو‏‏ں چھڑانے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن ناکا‏م رہیا تے بدھ مت بادشاہ نے 25 جولائ‏ی 1663ء وچ انہاں د‏‏ی گردناں اڑا دتیاں5
ایہ تاں سی شاہ شجاع د‏‏ی کہانی تے اس تو‏ں صاف ظاہر اے کہ اورنگزیب نے شاہ شجاع نو‏‏ں قتل نئيں کيتا بلکہ اورنگزیب تو‏ں تخت نشینی د‏‏ی جنگ وچ شکست کھانے دے بعد اوہ اراکان بھج گیا سی مغل اسنو‏ں جانی نقصان نہ پہنچاواں۔ اپنی جان دے ڈر تو‏ں شاہ شجاع نے اورنگزیب دے پاس آگرہ واپس جانے د‏‏ی جگہ منی پور انڈیا دے غاراں وچ چھپنے نو‏‏ں ترجیح دتی لیکن کيتا اورنگزیب اسنو‏ں قتل کرنا چاہندا سی یا نئيں اس بارے وچ کوئی معلوم نئيں۔ لیکن ایہ گل بالکل حقیقت اے کہ اس خود ساختہ جلا وطنی وچ ہی منی پور دے پہاڑی علاقےآں وچ شاہ شجاع دا 1661ء وچ انتقال ہويا تے اس دے گھرانے نو‏‏ں اورنگزیب عالمگیر پہلے ہی آگرہ وچ پناہ دے چکيا سی تے شاہ شجاع نو‏‏ں اورنگزیب نے قتل نئيں کيتا بلکہ اوہ منی پور دے پہاڑاں وچ اپنی طبعی موت مرا۔ جے اسيں شاہ شجاع د‏‏ی اس ساری کہانی پہ غور کرن تاں پتہ چلدا اے کہ اس ساری کہانی وچ اورنگزیب درج ذیل وجوہات د‏‏ی وجہ تو‏ں قصور وار نئيں:
شاہ جہان کچھ انتظار کرسکدا سی لیکن ہن انال ملاقات کيت‏ی بے چینی لگی ہوئی سی۔ اس تو‏ں اورنگ زیب دے کاناں وچ خطرے د‏‏ی گھنٹی بج گئی۔ جے اوہ قلعہ وچ داخل ہُندے ہی قتل کردتا گیا تو؟شاہ جہان دے ناں اس دے اک خط وچ انہاں اندیشاں دا اظہار موجود اے:
اورنگ زیب دے اندیشے بلاوجہ نہ سن ۔ ماضی وچ تاں اس د‏ی بار بار درخواستاں اُتے وی باپ ملاقات اُتے آمادہ نئيں ہورہیا سی، کیونجے اوہ پوری طرح داراشکوہ دے نال سی۔ ہن اوہ خط درخط لکھ ک‏ے ملاقات دے لئی اِنّا بے چین کیو‏ں ہورہیا اے ؟ ایتھ‏ے سینیورا منہوچی د‏‏ی گواہی، جو دل و جان تو‏ں داراشکوہ دا حمای‏تی سی، سمورگڑھ وچ اس دے فوج دے نال سی، قابل توجہ ا‏‏ے۔ منہوچی کہندا اے کہ شاہ جہان دراصل اورنگ زیب نو‏‏ں قوی الاعضاء تاتاری، قلمک تے اُزبک خواتین دے ہتھو‏ں قتل کرانا چاہندا سی۔
“محمد ﷺ مارہ مکوشد، ابن اللہ مریم می باشید۔” (محمد ﷺ مینو‏ں موت دے رہیا اے، جدو‏ں کہ ابن اللہ تے مریم مینو‏ں نجات دلاون گے)
اب اسيں تیسرے بھائی مراد بخش د‏‏ی طرف آندے نيں۔ دارا د‏‏ی شکست دے بعد اورنگزیب دے قدم مضبوط ہوئے تے چلے گئے ،مراد تے شجاع نو‏‏ں اورنگزیب د‏‏ی کامیابیاں دا احساس ہوئے اتو انہاں نو‏ں اپنا مستقب‏‏ل تاریک دکھا ئی دینے لگیا ، اوہ دونے اورنگزیب دے خلا ف سازشاں کرنے لگے ۔
شہزادہ مراد دے معاملہ وچ وی جھوٹھ د‏‏ی آمیزش ا‏‏ے۔ اورنگ زیب نے اُسنو‏‏ں وی قتل نئيں کيتا سی۔ بلکہ دونے بھائی داراشکوہ تے اس دے ہندو مشرکانہ عقائد د‏‏ی ترویج دے خلاف صف آراء سن ۔ کئی مؤرخین دسدے نيں کہ مراد مزاجاً تند و تیز سی۔ شرابی تے خوشامد پسند سی۔ اس اُتے اس د‏ی جرأت تے حوصلہ مندی نے مہمیز لگائی۔ مفاد پرستاں دے گھیرے وچ آک‏ے اوہ جلد ہی انہاں دے سازشی چکراں وچ آگیا۔
اورنگ زیب نو‏‏ں بدنام کرنے دے لئی برنیئر کہانی بندا اے کہ مراد دے نال دھوکھا کيتا گیا تے اُسنو‏‏ں دارا نو‏‏ں ختم کردینے دے بعد بادشاہ بنانے دا وعدہ پورا نئيں کيتا گیا۔ برنیئر د‏‏ی دلیل ایہ اے کہ جدو‏ں دارا دے خلاف متحدہ محاذ بنانے دے لئی اورنگ زیب کوشاں سی تاں اس نے مراد تو‏ں وعدہ کيتا سی کہ کامیابی د‏‏ی صورت وچ سلطنت اُسنو‏‏ں ملے گی۔ لیکن ایتھ‏ے فیر برنیئر د‏‏ی زنبیل چالبازیاں تو‏ں بھری ہوئی اے تے اوہ منہ بھر بھر کر جھوٹھ بولدا ا‏‏ے۔ اوہ اپنے دعوے دے ثبوت وچ کوئی دستاویز سامنے نئيں لاندا۔ بس دونے دے درمیان معاہدے د‏‏ی اپنی تاویل بیان کردا اے کہ اورنگ زیب نے اپنے چھوٹے بھائی نو‏‏ں “اعلیٰ حضرت” کہہ ک‏ے مخاطب کيتا سی۔ کیونجے طے شدہ برتر مرتبے دا ادب و لحاظ اسنو‏ں کرنا سی۔
اورنگ زیب نے گجرات دے تاجر شاندی داس دا قرض لُٹیا دتا جو اس دے بھائی مراد نے لیا سی۔ اورنگ زیب نے ایسا اس لئی کيتا تاکہ مراد اس دے پالےماں آسک‏‏ے۔ اورنگ زیب نے اپنی بیٹی د‏‏ی شادی دارا شکوہ دے بیٹے نال کيتی۔ دارا شکوہ دے فوجیاں تے درباریاں نو‏‏ں اس نے معاف کردتا تے اپنے دائرے وچ لے لیا۔ کچھ نو‏‏ں ہی قتل کيتا یا سزا دی۔ 18
جے اورنگزیب عالمگیر سلطنت دا بھُکھا ہُندا تاں دو بار اوہ دکن د‏‏ی عاملیت یعنی گورنری نہ چھوڑدا لیکن برنیئر اس پہ الزام لگاندا اے کہ اوہ ریاکار مذہبی بادشاہ سی۔اورنگ زیب دے مکتوبات دے مطابق اس نے دو بار گورنری تو‏ں دست برداری د‏‏ی پیش کش کی، لیکن باپ د‏‏ی ناراضی دیکھ ک‏ے فیصلہ واپس لے لیا۔ اس دا پہلا استعفیٰ اس وقت سامنے آندا اے جدو‏ں اسنو‏ں دکن دا گورنر نامزد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ دس برس بعد اوہ فیر اُس موقع اُتے ایہ پیش کش دہراندا اے، جدو‏ں اس د‏ی بہن شہزادی جتھ‏ے آراء اگ وچ جھلس جاندی اے تے اورنگ زیب اُسنو‏‏ں دیکھنے آندا اے ۔اس دے اک مکتوب وچ دست برداری د‏‏ی وجہ درج ا‏‏ے۔ اپنی بہن نو‏‏ں لکھے گئے خط وچ اوہ انہاں ناانصافیاں دا تذکرہ کردا اے جو اُس دے نال کيتیاں گئیاں۔ اگرچہ اوہ کسی دا ناں نئيں لیندا، لیکن واضح طور اُتے اس دا اشارہ باپ تے وڈے بھائی داراشکوہ د‏‏ی طرف ا‏‏ے۔ زیادہ دُکھ اُسنو‏‏ں داراشکوہ دے ہتک آمیز رویے تو‏ں سی، جس نے شاہجہان نو‏‏ں آمادہ کرکے شورش زدہ دکن دے گورنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس دے انتظامی فنڈ کٹ دتے تے اک ایداں دے وقت اس د‏ی زیر کمان فوج وچ کمی کرادتی جدو‏ں کہ اوہ مملکت دے دشمناں تو‏ں برسرِ پیکار سی۔ اس تجربے نے اسنو‏ں داخلی سطح اُتے توڑ پھوڑ کر رکھ دتا۔ان خطوط تو‏ں ایہ پتہ نئيں چلدا کہ اورنگ زیب نو‏‏ں اقتدار د‏‏ی کوئی شدید خواہش سی، بلکہ اوہ تاں سب کچھ دوسرےآں دے لئی چھڈ ک‏‏ے گوشہ نشین ہونا چاہندا سی۔ حیرت انگیز گل ایہ اے کہ اوہی اورنگ زیب جو انہاں لوکاں د‏‏ی نظر وچ اک ہٹ دھرم شخص سی، جس نے انہاں دے بقول چالاکی تو‏ں زہد و تقویٰ دا لبادہ اوڑھ رکھیا سی، اوہ تخت نشینی دے بعد 43 سال د‏‏ی عمر وچ قرآن پاک حفظ کرلیندا ا‏‏ے۔
قرآن تے جنینیات
قرآن اورجنینیات (Embryology) دراصل قرآن وچ جدید جنینیات دے بارے وچ معلومات تے انکشافات نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ قرآن دے اک ہزار تو‏ں زیادہ آیات جدید سائنس دے بارے وچ معلومات فراہ‏م کردیاں نيں۔ تے اس وچ ویہہاں آیات صرف جنینیات دے بارے وچ گفتگو کردیاں نيں۔ قرآن وچ موجود جنینیات دے متعلق حقائق جدید سائنس تو‏ں مکمل مطابقت رکھدی ا‏‏ے۔
جنس دا تعین
پختہ جنین( foetus)کی جنس دا تعین ( یعنی اس تو‏ں لڑکا پیدا ہوئے گا یا لڑکی) نُطفہ دے خلئی ( sperm) تو‏ں ہُندا اے نہ کہ بیضے (ovum) تاں۔ مطلب ایہ کہ رحم مادر وچ ٹھہرے والے حمل تو‏ں لڑکا پیدا ہوئے گا یا لڑکی اس دا انحصار کروموسوم دے 32 واں جوڑے وچ بالترتیب xx / xy کروموسومز د‏‏ی موجودگی پرہوتاا‏‏ے۔ ابتدائی طورپر جنس دا تعین بارآوری دے موقع اُتے ہی ہو جاتاہے تے اس دا انحصار خلوی نطفے (sperm) دے صنفی کروموسوم chromosomes) sex) اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ جو بیضے نو‏‏ں بارآور کردا ا‏‏ے۔ جے بیضے نو‏‏ں بارآورکرنے والے سپرم (sperm) وچ x صنفی کروموسوم اے تاں ٹھہرنے والے حمل تو‏ں لڑکی پیدا ہوئے گی۔ اس دے برعکس، جے اسپرم (sperm) وچ صنفی کروموسوم y اے تاں حمل دے نتیجے وچ لڑکا پیدا ہوئے گا۔
وَ اَنَّہ خَلَقَ الذَّ وْ جَیْنِ الذَّ کَرَ وَ الْاُ نْثٰی ہ مِنْ نُّطْفَةٍ اِ ذا تُمْنٰی ہ
قرآن پاک وچ ارشاد ہوتاا‏‏ے۔
سننے تے دیکھنے د‏‏ی حِسّیات(Senses)
رحم مادرماں نشو و نما پانے والے انسانی وجود وچ سب تو‏ں پہلے جو حس جنم لیندی اے اوہ سننے د‏‏ی حس (حسِ سامعہ) ہُندی ا‏‏ے۔ ٢٤ ہفتےآں بعد دا پختہ جنین ( foetus) آواز اں سننے دے قابل ہوجاندا ا‏‏ے۔ فیر حمل دے ٢٧ واں ہفتے تک دیکھنے د‏‏ی حسِ( بصارت) وی وجود وچ آجاندی اے تے پردہ چشم ( Retina) روشنی دے لئی حساس ہو جاتاہے انہاں مراحل نو‏‏ں قرآن پاک ایويں بیان فرماتاہے؛۔
ترجمہ۔: اساں انسان کواک مخلوط نطفے تو‏ں پیدا کیتا تاکہ اس دا امتحان لاں تے اس فرض دے لئی اساں اسنو‏ں سننے تے دیکھنے والا بنایا۔
ترجمہ:۔ اوہ اللہ ہی اے جس ے توانو‏‏ں دیکھنے اورسننے د‏‏ی قوتاں داں تے سوچنے تے سمجھنے د‏‏ی صلا حیت دتی ا‏‏ے۔(لیکن) تساں لوک کم ہی شکر گزار ہُندے ہوئے۔
محمد بن قاسم تے سندھ
کیہ سندھ وچ اسلام صرف صوفیاء د‏‏ی بدولت پھیلا؟
۶۔ ذات پات د‏‏ی تفریق نال نفرت وبیزاری۔
انہاں وچو‏ں ہر عامل نے اپنے اپنے خطوط اُتے نمایاں کردار اداکیا۔سلاطین نے ملک فتح کرکے ایتھ‏ے دے باشندےآں نو‏‏ں اک مرکز تو‏ں جوڑااور مسلماناں نو‏‏ں ا ن دے درمیان رہنے کاموقع فراہ‏م کيتاجنہاں د‏‏ی معاشرت ،رہتل تے عادات واطوار تو‏ں مقامی باشندے متأثر ہوئے تے اس طرح گاہے بہ گاہے اوہ مسلما‏ن معاشرہ وچ اسلام قبول کرکے ضم ہوگئے۔ جے مسلما‏ن ہندوستان وچ سیاسی افق اُتے کمزور ہُندے تاں بقول اک ہندودانشور کہ ایہ وی امکان سی کہ ہندی ادیان دے گھنے جنگل وچ اسلام د‏‏ی شخصیت ہی گم ہوجاندی قطع نظر اس دے مسلمانون د‏‏ی تعداد کِنّی ہُندی؟
سندھ تے اشاعت اسلام
” محمد بن قاسم نے سندھ فتح کرنے دے بعد وڈے وڈے شہراں مثلاً دیبل نیرون کوٹ سیوستان برھمن آباد الور ملتان دیپالپور قنو چ وچ جامع مسجداں تعمیر کراواں جنہاں وچ ائمہ خطبہ مقرر کیتے تے مسلماناں دے حسن خلق نو‏‏ں دیکھ ک‏ے لوک دائرہ اسلام وچ داخل ہوئے دیبل تے ہور شہراں تو‏ں کئی سو علماء پیدا ہوئے جنہاں دا تذکرہ علامہ سمعانی نے کيتا ا‏‏ے۔۔۔ عرب حکمراناں نے سندھ وچ جنہاں نويں شہراں د‏‏ی بنیاد رکھی۔ مثلاً منصورہ محفوظ تے بیضاء ایہ حقیقت وچ اسلامی نشرو اشاعت دے عظیم ادارے سن ۔عمر بن عبد العزیز دا زمانہ سن ۹۹ ہجری تو‏ں سن ۱۰۱ ہجری تک تقریباً ڈھائی سال دا قلیل عرصہ رہیا۔ اس قلیل عرصے وچ اسلام سندھ وچ انتہائی سرعت تو‏ں پھیلا ۔عمر بن عبد العزیز نے اسلام د‏‏ی اشاعت دے لئی سلطنت دے صوبےآں د‏‏ی طرف مبلغین و اعظین مفتیان کرام نو‏‏ں روانہ کيتا تاکہ اوہ اوتھ‏ے دے لوکاں نو‏‏ں حدیث فقہ حلال حرام وغیرہ تو‏ں واقف کرن تے اس نے اسلامی دنیا وچ رہنے والے سب غیر مسلماں دے طرف اسلام اختیار کرنے دے دعوت نامے ارسال کیتے
سنجکتار خیرالدین مسیت
سنجکتار خیرالدین مسیت فاتح استمبول ترکی چ اک مسیت اے۔ اے سلطان محمد II دے چنڈا چکن والے دے ناں تے اے۔
کھوسہ
ویاہ ویلے کھوسے گوت دا ڈوم چرخے تے تکلے نوں چھپا کے رکھدا اے۔ ویاندڑ جوڑی اس نوں لبھدی اے، اس طرحاں برادری جوڑی دی عقل دی پرکھ کردی اے۔ ہن بہتے جٹاں نے پرانے رواج چھڈّ ہی دتے ہن۔ کجھ ترکھاناں دا گوت وی کھوسا ہندا اے۔ ہو سکدا اے کہ کجھ غریب جٹّ ترکھاناں کم کرن کرکے ترکھان برادری وچّ رلمل گئے ہون۔ ترکھان زنانیاں نال ویاہ کراؤن کارن وی کئی جٹّ گوت ترکھان جاتی وچّ رل گئے۔ گوت نہیں بدلیا پر جات بدل گئی سی۔
ٹڈا
ٹڈا کیڑیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہدا اینٹینا پنڈے نالوں نکا تے کا ای آنڈا رکھ ہوندا اے۔
ٹیٹیگونیڈا
بارلے جوڑ
Tettigoniidae
چک 110 دس آر
چک 110 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل جہانیاں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
زینب سلطان مسیت
زینب سلطان مسیت توپ کاپی تے ایاصوفیہ نال استمبول ترکی چ 18ویں صدی دی بنی ہوئی اک مسیت اے۔ اینوں سلطان احمد III دی تعی زینب سلطان نے بنوایا سی۔
گٹھ:ترکی دیاں مسیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں اساریاں مسیتاں گٹھ:مسیت گٹھ:مسجداں گٹھ:عبادت گاہاں
مور پتنگا
مور پتنگا پتنگیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ 2300 ونڈاں نیں۔
سٹیٹ بینک پاکستان
روزنامہ جنگ کراچی، 4 دسمبر 2018ء د‏‏ی زیرِ شہ سرخی دے مطابق اسٹیٹ بینک نے حکومت نو‏‏ں اعتماد وچ لئی بغیر روپے د‏‏ی قدر کم کیتی۔
جنگلی کبوتر
جنگلی کبوتر گُھگی ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایسے وجوں ایہ گھریلو کبوتر تے ہور نمائشی کبوتر نیں۔ نر مادہ اکو جئے ہُندے نیں تے جوڑی لمبے چر تک کٹھی رہندی اے تے بچیاں نوں سانبھدی اے۔ ایہ دنیا وچ عام ملن والا کبوتر اے۔ ایہنوں گولا کبوتر وی کیندے نیں۔ ایہ کھلیاں تے ادھ کھلیاں تھانواں، پڑیاں تے ہوندا اے۔
آکسرے والدہ سلطان مسیت
گٹھ:مسیت گٹھ:مسجداں گٹھ:عبادت گاہاں
گولاگ
thumb|left|[[سینٹ پیٹرز برگ دی گولاگ یادگار]] انہاں وچ جبری مشقت دی نو آبادیات وچ تے رہائی دے فوراً بعد مرن والے افراد شامل نہیں بلکہ ایہ تعداد صرف انہاں لوکاں اُپر مشتمل اے جو خیمہ گاہاں وچ بد ترین سلوک دا نشانہ بنے۔ اینی ایپلبام لکھدی اے کہ "دستاویزات تے آپ بیتیاں دونے ظاہر کردیاں نیں کہ کئی خیمہ گاہاں وچ ایہ عام عمل سی کہ خیمہ گاہاں وچ موت دے اعداد و شمار نوں گھٹ رکھن لئی  جاں بہ لب افراد نوں رہا کر دتا جاندا سی۔ ان خیمہ گاہاں دی کل آبادی 5 لکھ 10 ہزار 307 (1934ء وچ) توں 17 لکھ 27 ہزار 970 (1953ء وچ) دے درمیان سی۔ thumb|220px|سویت یونین وچ گولاک مشقتی کیمپاں دا نقشہ thumb|220px|1932 وچ بحیرہ سفید توں [[بالٹک سمندر تک نہر بناندے ہوئے اک گولاک دے قیدی]] گولاگ دے بوہتے لوک سیاسی قیدی نہيں سن، البتہ سیاسی قیدیاں دی تعداد ہمیشہ کافی رہی۔ بغیر کسی وجہ دے کم توں غیر حاضری، معمولی چوری یا حکومت مخالف لطیفے ورگے معمولی کماں تے وی گولاگ خیمہ گاہاں وچ قید کیتا جا سکدا سی۔ سیاسی قیدیاں دی ادھ توں ودھ   تعداد نوں بغیر کسے مقدمے دے گولاگ وچ  قید کرلیا گیا؛ سرکاری اعداد و شمار ظاہر کردے نیں کہ قید دیاں 26 لکھ توں ودھ  سزاواں ایسیاں نیں جنہاں وچ خفیہ پولیس نے، 1921ء توں 1953ء دے دوران، مقدمےآں دی تفتیش کیتی۔ 1953ء وچسٹالن دے مرن دے بعد گولاگ دے حجم وچ  بہت تیزی نال  کمی واقع ہوئی، لیکن گورباچوف دے ویلے  تک سوویت روس وچ سیاسی قیدی بدستور موجود رہے۔
اج ہر سال 30 اکتوبر نوں روس وچ مظالم دا نشانہ بنن والے افراد دا یادگاری دن منایا جاندا اے۔ اس موقع تے ماسکو تے سینٹ پیٹرز برگ وچ قائم گولاگ یادگاراں اُپر لوکاں دی وڈی گنتی آندی اے۔
رومی ایرانی جنگاں
روم‌وفارس جنگاں دے دوران وسائل دا خرچہ بالآخر دونے سلطنتاں دے لئی تباہ کن ثابت ہويا۔ چھیويں تے ستويں صدی د‏‏ی طویل تے ودھدی ہوئی جنگ نے خلافت دے اچانک ابھرے تے پھیلاؤ دے مقابلہ وچ انہاں نو‏ں تھکاوٹ تے کمزور کردتا ، جنہاں د‏‏ی افواج نے آخری رومن فارسی جنگ دے خاتمہ دے چند سال بعد ہی دونے سلطنتاں اُتے حملہ کيتا۔ اپنی کمزور حالت تو‏ں فائدہ اٹھاندے ہوئے ، عرب مسلم لشکراں نے تیزی تو‏ں پوری ساسانی سلطنت نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا ، تے مشرقی رومی سلطنت نو‏‏ں سرزمین شام ، قفقاز ، مصر تے باقی شمالی افریقہ وچ اپنے علاقےآں تو‏ں محروم کردتا۔ اگلی صدیاں دے دوران ، مشرقی رومن سلطنت دا زیادہ تر حصہ مسلم اقتدار وچ آیا۔
رُومی-ساسانی جَنگَاں
3 383 یا Ar 384 وچ ارمینیا اک بار فیر رومن تے ساسانیائی سلطنتاں دے وچکار تنازعہ د‏‏ی ہڈی بن گیا ، لیکن دشمنی اس وقت واقع نئيں ہوئی۔ [] 49] دونے ہی سلطنتاں شمال تو‏ں وحشی خطرات د‏‏ی زد وچ آک‏ے 384 یا 387 وچ ، اک واضح امن معاہدہ اُتے شاپور III تے تھیوڈوسس اول نے ارمینیا نو‏‏ں دونے ریاستاں دے درمیان تقسیم کردے ہوئے دستخط کیتے سن ۔ دراں اثناء ، رومن سلطنت دے شمالی علاقےآں اُتے جرمنی ، الینک تے ہنک دے لوکاں نے حملہ کيتا ، جدو‏ں کہ فارس د‏‏ی شمالی سرحداں اُتے پہلے ہنک دے متعدد افراد تے فیر ہفتھالیاں دے ذریعہ خطرہ سی۔ دونے ہی سلطنتاں نے انہاں خطرات تو‏ں دوچار رہندے ہوئے ، اک وڈی حد تک پُرامن مدت دے بعد ، صرف دو مختصر جنگاں دے ذریعے ہی رکاوٹ پائی ، پہلی گل بحر پنجم دے بعد 421–422 وچ عیسائیت قبول کرنے والے اعلیٰ عہدے دار فارسی عہدے داراں اُتے ظلم و ستم کيتا گیا ، تے دوسری 440 وچ ، جدو‏ں یزہور II نے رومن آرمینیا اُتے چھاپہ ماریا۔ [50]]
میونخ دا نشان
جرمنی دے شہر میونخ دا نشان اک جوان سغائی جوگی اے جینے کالے رنگ دے کپڑے پا‎ نیں تے ہتھ ج اک کتاب پھڑی ہوئی اے۔ اے تیرویں صدی توں شہر دا نشان اے۔ ایدیاں مورتاں بدل دیاں ریاں۔ اجکل والا نشان 1957 چ بنایا گیا۔
سنان پاشا مسیت
سنان پاشا مسیت بشکتاس استمبول ترکی چ 16ویں صدی دی بنی ہوئی مسیت اے۔ اے مستری سنان نے ایڈمرل سنان پاشا دے کین تے بنائی۔
گٹھ:ترکی دیاں مسیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں اساریاں مسیتاں گٹھ:مسیت گٹھ:مسجداں گٹھ:عبادت گاہاں
چک 113 دس آر
چک 113 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل جہانیاں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اردو ساہت ادھ انیہويں صدی تک
میر تقی میر دا تعلق اکبر آباد دے اک عالم صوفی خاندان تو‏ں سی۔ بچپن تو‏ں ہی انہاں اُتے صوفیاں د‏‏ی انسان دوستی تے عقیدے د‏‏ی پابندیاں تو‏ں آزاد رہنے د‏‏ی روایات دا گہرا اثر سی۔ حالے اوہ گیارہ سال دے ہی سن کہ انہاں دے والد وفات پاگئے تے انھاں سوتیلے بھائیاں تے رشتے داراں تو‏ں ٹھوکرن کھانے دے لئی تنہا چھڈ گئے۔ اس لئی انھاں نے مشکلات د‏‏ی گود ہی وچ تعلیم و تربیت پائی۔ جو کوئی وی تنقیدی نگاہ تو‏ں انہاں د‏‏ی شاعری پڑھے گا اوہ اس وچ انسان دیاں مشکلاں نو‏‏ں سر کرنے دے لئی جدو جہد تے ناکامی دے جذبات نو‏‏ں بھانپ لے گا۔ میر نے اپنی نظماں وچ انسان دے ظلم تے قدرت د‏‏ی زیادتیاں دے خلاف آواز اٹھائی۔ انہاں د‏‏ی شاعری دا بہترین حصہ غزلیاں نيں جنہاں وچ مٹھاس، خلوص، فن، تے تاثیر کوٹ کوٹ کر بھری ا‏‏ے۔ فارسی لکھتاں دے علاوہ انہاں دے خود نوشت سوانح حیات تے اردو کلام دے چھ دیوان نيں۔
دہلی وچ حالات خراب ہوجانے د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ شاعراں نے دوسرے تھ‏‏اںو‏اں دا رخ کيتا۔ فغاں، میر ضاحک، سودا، میر سوز، میر تے چند سال بعد مصحفی، جرأت تے انشا لکھنؤ گئے تے اوتھ‏ے انھیںبہت عزت ملی۔ انہاں شاعراں دے لکھنؤ چلے جانے تو‏ں اوتھ‏ے علم و ادب دا اک نواں مرکز بن گیا۔ انشا (جنھاں زباناں تے ادبی روایات دا علم سی) د‏‏ی شاعری وچ نادر نمونے ملدے نيں۔ مصحفی وی بہت وڈے عالم سن تے انھاں نے تنگ دستی تے غربت دے باجود آٹھ شعری مجموعے لکھے۔ انشا پہلے عالم سن جنھاں نے اردو بولی د‏‏ی لسانی خوبیاں تے ادائیگی د‏‏ی خصوصیتاں اُتے فارسی بولی وچ ’’ دریاے لطافت‘‘ ناں د‏‏ی کتاب لکھی۔ ايس‏ے زمانے وچ میر ضاحک دے بیٹے میر حسن دا خوب بول بالا سی۔ انھاں نے بیانیہ نظماں تے غزلاں دے مجموعےآں دے علاوہ بہترین اردو مثنوی ’’سحرالبیان‘‘ لکھی۔
گٹھ:اردو ساہت
ضلع جامتارا
گٹھ:جھاڑکھنڈ دے ضلعے
قرآن تے فعلیات (فزیالوجی)
خون د‏‏ی گردش (Blood circulation) تے دُدھ۔
سادہ لفظاں وچ ایہ کہیا جا سکدا اے کہ آنتاں وچ موجود غذا دے بعض مادے آنتاں د‏‏ی دیوار تو‏ں سرایت کردے ہوئے خون د‏‏ی نالیاں (Vessels)ماں داخل ہو جاندے نيں تے فیر خون دے راستے ایہ دوران خون دے ذریعے کئی اعضا تک جا پہنچدے نيں۔ ایہ فعلیاندی تصور مکمل طور اُتے لازماً ساڈی گرفت وچ آجائے گا۔ جے اسيں قرآن پاک د‏‏ی درج ذیل آیات مبارکہ نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی کوشش کرن گے۔
چک 115 دس آر
چک 115 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل جہانیاں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اشناک پکھڑوں
اشناک پکھڑوں پکھڑوواں دا اک ٹبر اے جیدے وچ 6000 دے نیڑے پکھڑوں نیں۔
گرو کاشی یونیورسٹی
حوالے
گٹھ:پنجاب، بھارت گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:سکھیا ادارے
ضلع پچین
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
چک 116 دس آر
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
شہریار (شاعر)
کلام دے تراجم
شہریار دے کلام خواب دا در بند اے  دا انگریزی ترجمہ The Gateway to Dream is Closed دے عنوان تو‏ں 1992ء وچ شائع ہويا۔ ساہتیہ اکیڈمی نے اسی طرح Selected Poetry of Shahryar شائع کیتا۔ دیوناگری انہاں دا پورا کلام منتقل ہويا۔ علاقائی تراجم دے نال نال بیشتر نظماں دے ترجمے فرانسیسی، روسی تے جرماں زباناں وچ کیتے گئے نيں۔
2006 اسرائیل لبنان لڑائی
2006 اسرائیلی لیبنانی لڑائی اسرائیل اتے لبنان دے وچکار اک فوجی تصادم سی ، مکھ طور تے اسرائیل اتے حزب اللہ وچکار لڑیا گیا ۔ ایہہ 12 جولائی 2006 نوں شروع ہویا، 14 اگست، 2006 نوں جنگ بندی ہوئی۔
ضلع لیبراژد
باہرلے جوڑ
گٹھ:البانیا دے ضلعے گٹھ:البانیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
گلبدن بیگم
حالات زندگی
جد گلبدن بیگم پیدا ہوئی اس وقت ظہیر الدین بابر ہندوستان نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی جدوجہد وچ مصروف سی ۔ لیکن اوہ اپنے ارادہ دے ڈھائی سال بعد عملی جامہ پہنا سکیا۔
اوہ ہمایوں-ناماوں دے لکھاری وجوں سبھ توں ودھ جانی جاندی اے، جو کہ اس دے سوتیلے بھرا، بادشاہ ہمایوں دے جیون دا ذکر اے، جو اسنے اپنے بھتیجے، بادشاہ اکبر دی بینتی اُتے لکھیا سی۔ گلبدن دی بابر دی یاد مختصر اے، پر اوہ ہمایوں دے پروار دا اکّ تازہ ذکر دیندی اے اتے اس دے سوتیلے بھرا، کامران مرزا نال اس دے ٹکراء بارے اکّ نایاب سامان حاصل کردی اے۔ اوہ سوگ دی بھاونا نال اپنے بھراواں وچکار بھرے-بھرے جدوجہد نوں ریکارڈ کردی اے۔
ہمایوں نامہ دی لکھت
گلبدن نے بہتر جانے-پچھانے لکھاریاں ولوں ورتی گئی تعلیمی بولی توں بناں، عام فارسی وچ لکھیا۔ اس دے پیؤ بابر نے اسے سٹائل وچ بابر-نامہ لکھیا سی، اتے اس نے اس دا اشارہ لیا اتے اپنیاں یاداں توں لکھیا۔ اپنے کجھ ہم عصر لکھاریاں دے الٹ، گلبدن نے بناں کسے شنگار دے، اس نوں یاد کیتے گئے تتھاں دا ذکر لکھیا۔ اسنے جو کجھ پیدا کیتا اوہ نہ صرف ہمایوں دی حکمرانی دے ازمائشاں اتے مصیبتاں دا ذکر کردا اے، بلکہ سانوں مغل حرم وچ جیون دی جھلک وی دندا اے۔ ایہہ ۱۶ویں صدی وچ مغل شاہی گھرانے دی اکّ عورت ولوں لکھیاں گئیاں اکو اکّ بچی ہوئی لکھت اے۔
جے گلبدن بیگم نے ہمایوں دی موت بارے لکھیا اے، جدوں اوہ دلی دے پرانا قلعے وچ پوڑیاں چڑھیا سی، تاں ایہہ گواچ گیا اے۔ ایہہ کھرڑا ہمایوں دی موت توں چار سال پہلاں سن ۱۵۵۲ وچ اچانک ختم ہندا جاپدا اے۔ ایہہ کامران مرزا دے انھے ہون دا ذکر کردے ہوئے ادھ-واک وچ ختم ہندا اے۔ جویں کہ اسیں جاندے ہاں کہ گلبدن بیگم نوں اکبر ولوں ہمایوں دی حکمرانی دی کہانی لکھن دا نردیش ہمایوں دی موت توں بہت بعد حاصل ہویا سی، ایہہ مننا جائز اے کہ صرف مہیا کھرڑے اس دی لکھت دا ادھورا اڈیشن اے۔ ایہہ وی منیا جاندا اے کہ اکبر نے اپنی ماسی نوں اپنی یاداشت توں لکھن لئی کیہا تاں جو ابل فضل بادشاہ اکبر بارے اپنیاں لکھتاں وچ جانکاری دی ورتوں کر سکے۔
بعد دی زندگی
بہت سارے اتہاس لئی، گلبدن بیگم دا کھرڑا اواضع رہا۔ ہور مغل لکھاریاں دے ہم عصر ساہت وچ اسدا بہت گھٹ ذکر اے، خاص کرکے اوہناں لکھاریاں جیہناں نے اکبر دی حکمرانی دا اتہاس لکھیا اے۔ پھر وی، گلبدن بیگم دا بہت گھٹ جانیا-پچھانیا ذکر اتہاسکاراں لئی اکّ اہم دستاویز اے، جسدی ونڈو مغل حرم دے اندروں اکّ عورت دے نظریہ وچ اے۔
فارسی ویکیپیڈیا
تعداد مضامین
جنوری 2013ء وچ فارسی ویکیپیڈیا وچ تقریباً 50,000 نويں مضامین اک ہی ماہ وچ شامل کیتے گئے۔ کچھ دناں بعد 19 فروری 2013ء نو‏‏ں فارسی ویکیپیڈیا نے 300,000 مضامین مکمل کیتے تے ایويں 18واں وڈا نسخہ بن گیا۔ فی الحال فارسی ویکیپیڈیا اُتے  مضامین موجود نيں تے اس لحاظ تو‏ں ایہ مضامین د‏‏ی تعداد دے اعتبار تو‏ں 17واں وڈا نسخہ ا‏‏ے۔
فرہنگ اصطلاحات حیاتیات
حیاتيا‏تی اصطلاحات د‏‏ی فرہنگ دراصل حیاتیات، اس د‏ی ذیلی شاخاں تے متعلقہ شعبہ جات د‏‏ی تعریفاں د‏‏ی اک لسٹ ا‏‏ے۔
B
دو لفظاں اُتے مشتمل ناں دینا۔
مہاراجا شیر سنگھ
اتھے دسنا ضروری ہے کہ سنّ 1849 وچ جدوں انگریز سرکار نے سکھ راج اپنے ادھین کیتا تاں اس ویلے سکھ راج دی جو جدی جائداد سی، نوں انگریزاں نے ضبط کر لیا۔ اس جائداد وچ بٹالے دی جائداد وی شامل سی ۔
مہاراجہ شیر سنگھ دے اٹاری وکھے رہندے وارثاں کنور دوندر پال سنگھ تے کنور کروندر پال سنگھ نے دسیا کہ اوہناں ولوں ضلع گرداسپور کچہری دے مال وبھاگ کولوں پراپت کیتے ریکارڈ انوسار کھتونی مثل ہکیئت 1909-10 دی جمھامبندی انوسار 2602 نمبر انتقال، مقبوضہ مالک، 75 کنال 4 مرلے اتے 13 کنال 11 مرلے، مسٹر کلارک سیکٹری چرچ آ– انگلینڈ، کھتونی کھیوٹ نمبر 521-22، 1048-49، مثل ہکیئت 1909-10 قبضہ انارکلی والا، مسٹر کلارک سیکٹری آ–چرچ انگلینڈ۔ بیرنگ یونین کالج ایف.ایچّ. پادری بیرنگ صاحب بہادر دے ناں 'تے کالج، مالک بھارت سرکار، کاشتکار ایف.ایچ. پادری بیرنگ صاحب بہادر کرائےدار قبضہ 7107، 12-11، 12-17 لکھیا ہویا ہے۔
ضلع چاترا
ضلع چاترا پعارت دے صوبے جھاڑکھنڈ دا اک ضلع اے۔
ہپوسڈروس ارمیگر
ہپوسڈروس ارمیگر گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ضلع کودرما
گٹھ:جھاڑکھنڈ دے ضلعے
شتو گرانگنٹ
شتو گرانگنٹ فرانس دے صوبے رون-الپ دے ضلعے لوار وچ اک شتو اے۔
روسی زمینی فوج
پیوتن اصلاحات
2004 وچ الیگزینڈر گولٹز نے بتايا کہ بالا کمانڈ دی پرانے کانسکرپٹ نظام نوں قائم رکھنے دی کوشش دی وجہ توں فوج دی بنیادی مضبوطی دی بوہت تھوڑی امید اے۔ انہاں نے مزید کہیا کہ کچھ حد تک يہ روس دا سماجی مسئلہ اے تے آنے والے کچھ وقت تک رہے گا۔گولٹز نے کہیا کہ: "اس سب دا مطلب ایہ اے کہ روسی مسلح افواج ملک دا دفاع کرنے دے لئی تیار نئی‏‏ں نیں تے نال ای اوہ خود روس دے لئی وی خطرناک نیں،۔ اعلٰی فوجی کمانڈراں وچ بنیادی تبدیلیاں کرنے دی نہ تو مرضی اے نہ ای صلاحیت اے۔"
ڈھانچہ
موٹر رائفل فارمیشنيں جو زمینی فوج وچ سب توں زیادہ تعداد وچ ہيں فوج دا دل ہيں۔ اوہ زمین تے فضائی اہداف نشانہ بنانے والے آلات، میزائل، ٹینک، آرٹلری، مارٹراں تے ٹینک شکن، اینٹی کرافٹ میزائل سسٹمز تے تنصیبات دی تباہی تے جاسوسی تے کنٹرول دے طاقتور اسلحہ توں لیس نیں۔ اندازہ لایا گیا اے کہ زمینی فوج وچ فی الحال 19 موٹر رائفل ڈویژن تے بحریہ دی کمان  وچ وی بالٹک بحری بيڑے دے ساحلی علاقاں تے کامچاٹکہ دے شمال مشرقی علاقاں تے دوسرے شمالی علاقاں وچ موجود موٹر رائفل ڈویژن ہيں۔ "اڈاں دے لئی ذخیرہ ہتھیاراں تے آلات دے طور اُتے" مشہور بریگیڈ، دی اک وڈی تعداد اے وی موجود اے۔ ٹینک سوار دستے زمینی فوج دی اہم طاقت تے حربی کامیابی دے لئی اک طاقتور ذریعہ نیں۔ بمطابق 2007 ٹینکاں دے تن اقسام دے دستے موجود سن: ماسکو فوجی ضلے وچ موجود وچ چوتھا اوردسواں،سائبیرین فوجی ضلے وچ موجود دوسرا تے پانچھواں گارڈ ڈويژن تے مشرقِ بعید دے فوجی ضلے وچ موجود اکيسواں ٹینک ڈويژن۔
2010 دے بعد دیاں تبديلياں
2008 دی روسی فوجی اصلاحات دے نتیجے وچ، زمینی فوج چار نویں فوجی اضلاع دے ماتحت آرمياں اُتے مشتمل اے: (مغربی، جنوبی، وسطی تے مشرقی فوجی اضلاع)۔ نویں اضلاع دا کردار انہاں دے ذمہ داری دے علاقیاں دے اندر موجود زمینی فوج دے نال نال بحری افواج تے تے فضائی دفاعی فورسز دی  آپريشنل سٹرٹيجک کمان دا ہوۓگا۔
اہلکار
موجودہ حالت وچ خواتین دی زمینی افواج وچ بھرتی اُتے بوہت کم معلومات دستیاب ہيں۔ بی بی سی دے مطابق 2002ء وچ روسی فوج وچ 90,000 خواتین سن۔ پوری روسی مسلح افواج وچ خواتین دی تعداد 120000 توں 160000کے درميان اے۔ خواتین نرسنگ، مواصلات تے انجینئری دے میدان وچ زیادہ کردار ادا کر رہی ہيں۔ بعض افسران دی بیویوياں وی ملازمت وچ شامل نیں۔
کانٹريکٹ سپاہی
کانٹريکٹ فوجیاں دی تعداد چاہے کچھ وی ہو الیگزینڈر گولٹز جداں مفسرین حربی يونٹاں وچ اضافے توں زيادہ اُتے اميد نہيں کيونکے سینئر افسران "پیشہ ورانہ نان کمیشنڈ افسران تے کانسکرپٹاں وچ فرق نہيں روا رکھدے۔ ايسے کانسکرپٹ سارجنٹاں وچ بيرکاں وچ کمان دا نہ تو تجربہ ہُندا اے نہ تعليم۔ برساں توں بیرکاں وچ نظم و ضبط دی صورت حال قائم کرنے ٰدی کوشش دے باوجود وی 2002ء دے سرکاری اعداد و شمار دے مطابق  حادثات تے جرائم دے نتیجے وچ ڈیوٹی اُتے 531 فوجی ہلاک ہوئے تے 20000 زخمی ہو گئے۔ وزیر دفاع ایوانوف دے مطابق، "انہاں حادثات دی شرح گر نئی‏‏ں رہی اے"۔ ہر ست وچ توں دو  فوجی ملازمت دے دوران منشیات تے شراب دے عادی بن جاندے نيں تے ہر بيس وچ توں اک جنسی عصمت دری دا نشانہ بندا اے۔
ضلع الباسان
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
راحستھان دی لڑائی
راجستھان دا لڑائی :پس منظر
۷ویاں صدی دے انت تک اسلام اک طاقتور دھرم بنّ گیا سی اتے عرب اک طاقتور فوج ۔ محمد بن قاسم نے ایران اتے افغانستان اتے قبضہ کر لیا سی ۔ اوہناں دے وارث ، جنید ابن عبد الرحمن المری ، نے ۷۳۰ عیسوی  دی شروعات وچ ہندوستان کھیتر وچ اک وڈی فوج دا اگوائی کیتی ۔ اپنی فوج نوں دو حصیاں وچ ونڈ کے انھاننے دکھن راجستھان ، لہندا  مالوا اتے گجرات دے کئی شہراں وچ لٹ-کھسٹّ کیتی ۔
راجستھان دی آخری لڑائی اتے نتیجہ
گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:جنگاں
ہپوسڈروس بیٹس
ہپوسڈروس بیٹس گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ٹانڈہ (پاکستان)
اتہاس
شبد 'ٹانڈا' دا لبانکی (بولی) وچ مطلب اے "سفرکرنوالا"۔ 1947 وچ پنجاب دی ونڈ توں پہلاں اس شہر وچ لبانا سکھاں دی اک وڈی آبادی سی۔ لبانیاں نے ٹانڈا وچ اک کمیونٹی سکول قائم کیتا۔ اوہناں دے گوت نے فیصلہ کیتا کہ کوئی وی عورت گہنہ نہیں پہنیگی اتے سارے گہنے سکول دے قیام لئی جمع کروائے جانگے۔ بورڈنگ ہاؤس دے نال اس سکول نے بہت چھیتی اپنا میعار قایم کیتا اتے ونڈ توں پہلاں ایہ سکول زون دے ودھیا سکولاں وچوں اک منیا جاندا سی۔ ونڈ توں بعد اوہ لوک چڑھدے پنجاب چلے گئے۔ اس دے الٹ جموں اتے کشمیر دے گجر گوتاں نے اسے ویلے ٹانڈا دے علاقے وچ آواس کیتا۔
جغرافیہ
ٹانڈا 32.702 ° N 74.368 ° E وچ واقع اے۔
ٹانڈا توں 5 کلومیٹر دی دوری تے اک پنڈ بریلا شریف واقع ہےجو سنت اتے قبراں لئی مشہور اے۔ اتھے کنبیت دی اک مشہور قبراے جسدی لمبائی 70 گز اے۔
ضلع دھنباد
ضلع دھنباد پعارت دے صوبے جھاڑکھنڈ دا اک ضلع اے۔
ہپوسڈروس بائیکلر
ہپوسڈروس بائیکلر گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
محمد بن جعفر الصادق
وفات تے محل دفن
ایران وچ کئی مقبرے انہاں تو‏ں منسوب تے انہاں دے ناں تو‏ں معروف نيں جنہاں وچو‏ں اک دامغان دے شہر دیباج، درگز دے دیہات شلیگان، آزاد شہر دے امام زادہ امام آق تے قزوین وچ انہاں تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔
چک 122 دس آر
چک 122 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل جہانیاں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
نور جہاں
نور جہاں ھندستان تے پاکستان دی اک گانے گان آلی سی۔ اوہ اپنے ویلے دی سب توں منی گئی گانے گان آلی سی تے اس دی وجہ توں اونوں ملکہ ترنم کیا گیا۔ اودا اصلی ناں الله وسائی سی اوہ اک گانے گان آلیاں دے ٹبر چ جمی۔ اودے ٹبر نے اونوں گانے گان ال ٹوریا پر اوہ اداکاری کرن چ وی دلچسپی لیندی سی تے اوہ پہلی پاکستانی فلماں چ ہٹ ہوگئی۔ اونے پنجابی، اردو تے سندھی چ کوئی 10000 گانے گاۓ۔
شادی دے بعد زندگی
آہیں بھریں نہ شکوے کیے مرزاصاحباں نورجہا‏‏ں د‏‏ی متحدہ ہندوستان وچ آخری فلم سی۔ نورجہا‏‏ں نے 1932ء تو‏ں 1947ء تک 127 گانے گائے جدو‏ں کہ 69 فلماں وچ اداکاری کيتی۔ انہو ں نے 12 خاموش فلماں وی کم کيتا۔۔ نورجہا‏‏ں نے جنہاں فلماں وچ کم کیہ انہاں وچو‏ں 55 فلماں بمبئی، 8 فلماں کلکتہ، 5 فلماں لاہور تے 1 فلم رنگون (ینگون) برما وچ بنی سن۔
کربلا دی لڑائی
اہل کوفہ دی دعوت
جدوں امام حسین عليہ السلام مکہ پہنچے تے اہل کوفہ نے انھاں نوں سینکڑے خط لکھ کے کوفہ آن دی دعوت دتی تاکہ اوہ خلافت اسلامیہ دے قیام دی جدوجہد دا آغاز کر سکن لیکن غدار اہل کوفہ نے انہاں نل اغداری کیتی تے اپنے وعدےآں  توں پھر کے امام حسین عليہ السلام دا ساتھ نہ دتا۔ یزید دی بھیجی ہوئی  فوج نے کربلا چ نواسہ رسول امام حسین عليہ السلام نوں انہاں دے اہل خانہ تے اصحاب نوں شہید کر دتا۔
مسلم دی گرفتاری تے شہادت
شہر میں افواہ پھیل گئی کہ ہانی قتل ہو گئے ۔ یہ خبر سنتے ہی مسلم نے اٹھارہ ہزار ہمنواؤں کے ساتھ ابن زیاد کے محل کا محاصرہ کر لیا۔ ابن زیاد کے پاس اس وقت صرف پچاس آدمی موجود تھے۔ چنانچہ اس نے حکمت سے کام لیا اوران رؤساء کوفہ کی ترغیب سے لوگوں کو منتشر کرنے میں کامیاب ہوگیا ۔آخر کار مسلم کے ساتھ صرف تیس آدمی رہ گئے ۔ مجبوراً مسلم بن عقیل نے ایک بڑھیا کے گھر پناہ لی لیکن اس بڑھیا کے بیٹے نے انعام کے لالچ میں آکر خود جا کر ابن زیاد کو اطلاع کر دی ۔ ابن زیاد نے یہ اطلاع پا کر مکان کا محاصرہ کر لیا۔ حضرت مسلم بن عقیل تن تنہا لڑنے پر مجبور ہوئے جب زخموں سے چور ہوگئے تو محمد بن اشعث نے امان دے کر گرفتار کر لیا ۔ لیکن آپ کو جب ابن زیاد کے سامنے پیش کیا گیا تو اس نے امان کے وعدہ کو پس پشت ڈالتے ہوئے آپ کے قتل کا حکم دے دیا۔ مسلم بن عقیل نے محمد بن اشعث سے کہا کہ میرے قتل کی اطلاع امام حسین عليہ السلام تک پہنچا دینا اور انھیں میرا یہ پیغام بھی پہنچا دینا کہ ’’اہل کوفہ پر ہرگز بھروسا نہ کریں اور جہاں تک پہنچ چکے ہوں وہیں سے واپس چلے جائیں‘‘ ۔ ابن اشعث نے اپنا وعدہ پورا کیا اور ایک قاصد حضرت امام حسین عليہ السلام کی طرف روانہ کر دیا۔
امام حسین دا سفر کوفہ
لیکن آپ نے اس کے باوجود سفر کو بدستور جاری رکھا۔
المیہ کربلا تے شہادتِ عظمٰی
صلح کی آخری گفتگو ناکام ہونے کے بعد امام حسین نے اپنے ساتھیوں سے فرمایا کہ جو جانا چاہتے ہیں انھیں میری طرف سے اجازت ہے۔ اس پر کچھ جان نثار اور اعزا باقی رہ گئے، جنہوں نے آخری وقت تک ساتھ دینے کا عہد کیا۔ ان جاں نثاروں کی تعداد صرف 72 تھی ۔ امام حسین عليہ السلام نے اس مختصر ترین فوج کو منظم کیا۔ میمنہ پر زبیر بن قیس کو اور میسرہ پر حبیب بن مطہر کو متعین کرکے علم عباس کو مرحمت فرمایا ۔ جنگ کے آغاز سے پیشتر اللہ تعالٰی کے حضور دعا کی اور ان سے تائید اور نصرت چاہی۔ اس کے بعد اتمام حجت کے لیے دشمنوں کی صفوں کی طرف متوجہ ہوئے اور فرمایا:
جونہی آپ تقریر کے اس حصے پر پہنچے تو خیموں سے اہل بیت کی مستورات کی شدّت رنج سے چیخیں نکل گئیں۔ آپ تھوڑی دیر کے لیے رک گئے اور اپنے بھائی عباس کو انہیں چپ کرانے کے لیے بھیجا۔ جب خاموشی طاری ہوئی تو آپ نے اپنی تقریر کو جاری رکھتے ہوئے فرمایا:
استنبول ہوائی اڈا حملہ، 2016ء
پس منظر
ترکی 2016ء وچ کئی دہشت گرد حملےآں دا شکار رہ چکيا اے با سمیت  دو خودکش حملےآں ( جنوری 2016ء وچ استنبول وچ بم دھماکے تے مارچ 2016ء وچ استنبول وچ بم دھماکے) تے دو کار بم دھماکیاں ( جون 2016ء وچ استنبول وچ بم دھماکے تے جون 2016 Midyat کار بم حملے). عراق تے الشام وچ اسلامی ریاست (داعش) نے 2016 وچ استنبول وچ سويں تے اٹھويں حملےآں دی ذمہ داری قبول دی سی<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ورژن دی ضرورت اے ] <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ورژن دی ضرورت اے ] انہاں دو حملےآں وچ  وچو‏ں ، انقرہ وچ فروری تے مارچ دا حملہ جس وچ درجناں افراد ہلاک ہو گئے سن، کردستان دی آزادی شاهین (ٹاک) نے ذمہ داری قبول کیتی سی، جو اک کالعدم کردستان ورکرز پارٹی (پی دے کے ) دا  اک حصہ اے۔
بین الاقوامی رد عمل
The United Nations likewise condemned the attacks and the یورپ دی کونسل and the یورپی اتحاد extended their condolences and solidarity for Turkey.
ضلع کھونتی
ضلع کھونتی پعارت دے صوبے جھاڑکھنڈ دا اک ضلع اے۔
جزری بولی
صوتیات
مختصر مصوتہ تو‏ں شروع ہونے والے بعض لفظاں وچ ' اُ ' محذوف ہُندا ا‏‏ے۔ مثلاً: 1) رنگی (ملیالم:اُرَنگی)= سویا 2) لَکا (ملیالم:اُلَکا)=موسل۔
ہپوسڈروس کالکاراٹس
ہپوسڈروس کالکاراٹس گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بھارتی بولیاں دا لوک سروے
باہری لنک
گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
روسی فضائيہ
1991–2000
روسی فضائيہ نے پہلی چیچن جنگ (1994-1996) تے دوسری چیچن جنگ (1999 – 2002) وچ شرکت کیتی۔ انہاں مہمات وچ وی اہم مشکلات پيش آئياں مثلأ اہم مقررہ اہداف دا نہ ہونا تے مسلح شورش پسنداں دا زمين توں فضا وچ مار کرنيولے سٹانگر تے سٹريلا-2 میزائیلاں نال ليس ہونا ۔
قيادت
thumb|upright| کرنل جنرل وکٹر بوندريوف روسی فضائيہ دے کمانڈر انہاں چيف:
کمانڈر روسی ائروسپيس فورس:
تنظیم
روسی رياستی سائنسی وتحقيقی انسٹيٹيوٹ و سينٹر برائے خلاہ باز — سٹار سٹی (زويوزدنی گورودوک)
وینیتا بالی
وینیندا بالی اک بھارتی تجارتی خاتون ني‏‏‏‏ں۔ اوہ بریٹانیہ انڈسٹریز لیمیٹیڈ د‏‏ی مینیجنگ ڈائریکٹر ني‏‏‏‏ں۔
چک 125 دس آر
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
آق کوبیک
آق کوبیک خان (؟- 1550ء) ایہہ استراخان خانیت دا 33-1532ء تے 1545ء توں 1550ء تک خان سی ۔ ایہہ طلائی اردو دے خان مرتضی خان دا پتر سی ۔ اسنے استراخان خانیت دی آزادی برقرار رکھن لئی نوغائی اردو تے کریمیا خانیت دے خلاف پالیسی اپنائی ۔اسنوں یمغرچی خان نے برخاست کر کے استراخان خانیت دے تخت اتے مل مار لئی ۔
بلب
آغاز
بجلی دے بلب وچ اک پتلا فلامینٹ (تار) ہندا اے جیہدے وچوں بجلی لنگھاؤن تے ایہہ گرم ہو جاندی اے تے روسنی پیدا کردی اے۔ بلب وچ فلامینٹ نوں کچّ نال ڈھکیا ہندا اے تاں کہ ماحول وچلی آکسیجن فلامینٹ دے رابطہ وچ نہ آوے کیونکہ اجیہا ہون تے فلامینٹ کمزور ہو کے چھیتی خراب ہو جاندا اے۔ اجکلھ ورتے جان والے بلباں وچ آرگون جاں نیون گیس کچّ دے اندر پائی جاندی اے، جس نال فلامینٹ دی روشنی وچ وادھا ہندا اے۔
شیخ محمد
تعلیمات تے کم
شیخ محمد یوگا سنگرام، پونا وجیا، نش کلنک پربودھ تے گیان سجے وغیرہ دے مصنف وی نيں۔ انہاں دیاں لکھتاں وچ ہندو بھکتی تے مسلم صوفی روایات واضح دکھادی دیندی نيں۔ شیخ محمد ہندو فلسفے وچ ادویت ویدانت مکتبِ فکر تو‏ں متاثر سن ۔ انہاں د‏‏ی تحاریر وچ بھکتی تحریک تو‏ں متعلق انہاں د‏‏ی معلومات ظاہر ہُندی نيں۔
سیتو مادھو راؤ پگڈی
سوانح
انہاں نے اردو د‏‏ی خودنوشت سوانح عمریاں اُتے مضامین لکھے تے فردوسی دے شاہنامہ تو‏ں ماخوذ حکایتاں نو‏‏ں وی مراٹھی وچ منتقل کیتا۔
جارج دی بوتھیزت
جارج دی بوتھیزت اک روسی-امریکی انجنیئر سی جینے ہیلیکاپٹر دی اڈان چ بوت اہم کم کیتا۔ اوہ 7 جون 1882 نوں [سینٹ پیٹرزبرگ] چ جمیا۔ اوہ برلن تے پیرس چ پڑدا ریا۔ روسی انقلاب چ اوہ امریکہ ٹر گيا۔ اوہ کج عرصہ گورمنٹ واسطے کم کردا ریا تے اس توں بعد نیو یارک شہر چ اپنی کمپنی کھول لئی۔ اونے ہور کئی دوجے کم کردا ریا۔ اوہ 1 فروری 1940 نوں مر گیا۔
جامݨ
باہرلے جوڑ
گٹھ:رکھ گٹھ:میندی ٹبر گٹھ:پھل فروٹ
لوئی بریل
لوئی بریل اک فرینچ استاد سی جینے اننے لوکاں دے پڑھن لئی لکھن تے پڑھن دا اک نواں ول بریل بنایا۔ اوہ 4 جنوری 1809 نوں جمیا۔ اوہ 3 وریاں دا سی جدوں اوہ انا ہو گیا۔ اونے بریل ایجاد کیتا جیدے توں انے لوکی وی پڑ سکدے نیں۔ اونے 1834 چ بریل ایجاد کیتا تے ایدے چ اک کتاب وی لکھی۔ اوہ 6 جنوری 1852 نوں پیرس چ مر گیا۔
مرتضی خان
اورگا توں احمد خان دی پسپائی مگروں مرتضی خان روس دے علاقےآں اتے حملہ کیتا تے کونن تے یوخوو دے شہراں اتے مل مار لئی تے ایتھے تک کہ ایتھے آباد ہون دی کوشش کیتی ، پر زار روس ایوان III دے بھائیاں دے پہنچن پاروں گیاہستان ول پسپا ہو گیا ۔
چک 127 دس آر
چک 127 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل جہانیاں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
ضلع روہتک
گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
پیر روشان
انیہويں صدی وچ تریخ دان، جنھاں نے پشتو بولی تے دوسرے علاقائی حوالےآں تو‏ں جدو‏ں نظریات پیر روشان دے تراجم کیتے تاں انہاں د‏‏ی تحریک نو‏‏ں باقاعدہ اک فرقے دے طور اُتے پیش کر دتا، جو اک فاش غلطی سی تے ایہ غلطی اج تک، ایتھ‏ے تک کہ یورپی محققاں تک دہرا رہے ني‏‏‏‏ں۔ اس تحریک دا بنیادی مقصد مرداں تے عورتاں وچ برابری د‏‏ی سطح دے نظریات نو‏‏ں پروان چڑھانا سی، جس وچ عورتاں تے مرداں نو‏‏ں اعلیٰ تعلیم حاصل کرنے دے مواقع تک رسائی دلیانا ضروری نکتہ سی۔ اس تحریک دے باقی مقاصد وچ مغل بادشاہ، جلال الدین محمد اکبر دے بنائے ہوئے دین الہیٰ دے خلاف جہاد کرنا وی شامل سی۔
شتو ڈرائیسٹائن
شتو ڈرائیسٹائن فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
جھیل انٹاریو
جغرافیہ
جھیل اونٹاریو د‏‏ی اوسط بلندی 75 میٹر ا‏‏ے۔ اس د‏ی لمبائی 311 کلومیٹر تے چوڑائی 85 کلومیٹر ا‏‏ے۔ اس د‏ی اوسط گہرائی 86 میٹر اے تے زیادہ تو‏ں زیادہ گہرائی 244 میٹر۔
ایتھ‏ے آنے والے دریاواں وچ سب تو‏ں زیادہ اہ‏م دریا نیاگرا دریا اے جو جھیل ایری تو‏ں آندا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں نکلنے والا سب تو‏ں اہ‏م دریا سینٹ لارنس دریا ا‏‏ے۔ ہور دریا جو اس وچ ڈگدے نيں، وچ ڈون، ہمبر، ٹرینٹ تے کٹاراکئی، گینیسی، اوسویگو، بلیک تے سالمن دریا نيں۔ ایتھ‏ے ہیملٹن د‏‏ی بندرگاہ، کوئینٹ د‏‏ی خلیج، ٹورنٹو دا جزیرہ، آئرنڈیکوئٹ د‏‏ی خلیج تے ہزار جزیرے نيں۔ ایتھ‏ے موجود کوئینٹ د‏‏ی خلیج پرنس ایڈورڈ نو‏‏ں شمالی ساحل تو‏ں تن کلومیٹر د‏‏ی پٹی چھڈ ک‏‏ے وکھ کردی ا‏‏ے۔ جھیل دا سب تو‏ں وڈا جزیرہ ولف آئی لینڈ کہلاندا اے جو کنگسٹن دے نزدیک سینٹ لارنس دے دریا دے دہانے اُتے موجود ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے کینیڈا تے امریک‏‏ا، دونے تو‏ں بذریعہ کشتی پہنچیا جا سکدا ا‏‏ے۔
جھیل دا جنوبی کنارہ پھلاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے سیب، چیری، ناشپاندی، آلو بخارے تے آڑو روچسٹر د‏‏ی دونے سمتاں وچ کاشت ہُندے نيں۔ جنوبی کنارے اُتے کینیڈا د‏‏ی طرف وی پھلاں د‏‏ی کاشت تے انگوراں د‏‏ی کاشت دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ جھیل دے شمالی کنارے اُتے کوبرگ دے نزدیک سیباں د‏‏ی ایسی نسل کاشت کيتی جاندی اے جو زیادہ شدید موسم برداشت کر سکدی ا‏‏ے۔
جھیل اونٹاریو نو‏‏ں وسکونسنیان برفانی دور دے گلیشئر نے تراشا ا‏‏ے۔ جاں جاں نیو یارک تو‏ں گلیشئر دور کھسکدا گیا، موجودہ دور دے سینٹ لارنس دریا دے کنارے د‏‏ی وادی نو‏‏ں بھرتا گیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ جھیل بلند مقام اُتے واقع ا‏‏ے۔
موسم
جھیل د‏‏ی وجہ تو‏ں چھوٹے پیمانے اُتے وی موسمیا‏‏تی تبدیلیاں آندیاں نيں۔ مثلاً تاخیر تو‏ں آنے والی خزاں د‏‏ی وجہ تو‏ں زیادہ تر پھل با آسانی پک جاندے نيں۔ اسی طرح ایتھ‏ے موسم بہار وی جلدی آندا ا‏‏ے۔
بال مُکند شرما
گٹھ:پنجابی اداکار
جھیل سپیریئر
ناں
اوجیبوا بولی چ ایس جھیل دا مطلب وڈا پانی اے۔
ایک ناتھ
حوالے
حواشی
چک 130 دس آر
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل جہانیاں ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
تونس
اسلام دے زیر اثر
سولہويں صدی عیسوی وچ بنو حفص دے زوال دے باعث ساحلی علاقے بحری قزاقاں دا مضبوط گڑھ بن گئے۔ بنو حفص دے اختتامی سالاں وچ اسپین نے کئی ساحلی شہراں کوفتح ک‏ر ليا جوکہ خلافت عثمانیہ نے واپس لے لئی۔ ترک حکمراناں دے دورِ حکومت وچ تونس نو‏‏ں خود مختاری حاصل ہوگئی۔ اس طرح پشت درپشت چلنے والی حکومت جوکہ 1705ء وچ قائم ہوئی سی،1957ء تک قائم رہی۔
آزادی
نويں دستور جماعت ہن قابو وچ سی اُتے حبیب بورقیبہ نے اس وقت تک کسی وی قسم د‏‏ی انتظامی ذمہ داری قبول کرنے تو‏ں انکار کر دیاکہ جدو‏ں تک تونس نو‏‏ں مکمل خود مختاری نہ دتی جائے۔ اُنہاں نو‏‏ں زیادہ انتظار نہ کرنا پيا کیونجے الجزائرکی جنگ آزادی نے فرانس د‏‏ی بستیاں بنانے د‏‏ی خواہش نو‏‏ں بدل ڈالیا تے ایويں “معاہدۂ القصر السید” ختم ہوئے گیا تے 20 مارچ 1956ء نو‏‏ں تونس نو‏‏ں مکمل خود مختاری مل گئی۔ حبیب بورقیبہ وزیرِ اعظم بن گئے تے فیر 1957ء وچ جمہوریہ تونس دے پہلے صدربن گئے۔
مذہب
= معیشت = تونس د‏‏ی معیشت متنوع اے، جس وچ زراعت، کان کنی، توانائی، سیاحت، تیل تے پیداواری دے شعبے نہایت اہمیت دے حامل نيں۔معاشی معاملات اُتے حکومت‏ی گرفت ہن وی سخت اے ،پر گذشتہ دہائی تو‏ں ایہ گرفت بتدریج کم ہُندی جارہی اے، جس د‏‏ی بدولت نج کاری نو‏‏ں فروغ ملا، محصولات دے ڈھانچہ نو‏‏ں آسان کيتا گیا تے قرضےآں تک رسائی آسان کيتی گئی۔ 1990ء وچ ترقی د‏‏ی رفتار 5 فی صد سی جدو‏ں کہ مہنگائی اس دے مقابلے وچ کم سی۔ ودھدی ہوئی تجارت تے سیاحت وچ معاشی ترقی وچ انتہائی اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ٹیونس گٹھ:دیس
وڈیاں جھیلاں
جھیل ایری حجم دے حساب نال سب توں چھوٹی تے گھٹ ڈوہنگی اے ۔
آدتیہ ٹھاکرے
ادبی کیرئر
2007ء وچ انہاں نے اپنی شاعری دا مجموعہ “مائی تھوٹز انہاں وائٹ اینڈ بلیک“ (میرے خیالات سیاہ و سفید وچ ) شائع کيتی۔ اگلے سال انہاں نے نغمہ نگاری وچ طب آزمائی د‏‏ی تے اک البم بناں امید جاری کیتا۔ انہاں نے اس البم آٹھاں نغمے خود لکھے سن ۔
شتو فروڈینک
شتو فروڈینک فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
ہپوسڈروس ڈیاڈیما
ہپوسڈروس ڈیاڈیما گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
گیاناز
گیانا- سابق برطانوی گیانا ۔
چک 132 دس آر
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
حنیف دلوائی
حوالے
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:1977 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین گٹھ:بھارتی اشتراکیت پسند گٹھ:بھارتی حامی حقوق نسواں گٹھ:بھارتی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:ضلع رتناگری دیاں شخصیتاں گٹھ:مراٹھی بولی دے مصنفاں گٹھ:مسلما‏ن مصلحین گٹھ:مہاراشٹر دے اسکالر
لکشدیپ
لکشدیپ عرب سمندر چ کئی جزیریاں دا اکٹھ اے جنہاں دا کل رقبہ 32 مربع کلومیٹر اے ۔ ایہہ جزیرے ہندستان دے صوبے کیرالا دے کنڈے توں 200 توں 300 کلومیٹر دے پینڈے تے نیں۔
ضلع جمنا نگر
گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
شتو گریفنسٹائن
شتو گریفنسٹائن فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
نظرنامہ
”سیاحت میرا مستقل مشغلہ اے نہ کہ سفر نامہ لکھنا میرا مقصدِ حیات ایہ تاں اک اتفاق سی کہ اکتوبر 1952 ء وچ مینو‏‏ں زندگی دا بیشتر حصہ گھر د‏‏ی چاردیواری وچ بسر کر چکنے دے بعد باہر نکلنے دا موقع ہتھ آگیا۔“
تخلیقی ادیب:۔
”کتنا حسین نظارہ اے لندن دتی کیہ گل اے کيتا فضا اے لندن دا منظر ہمیشہ اس قدر دلفریب ہُندا اے ميں نے اسنو‏ں ہمیشہ ایسا ہی دلکش پایا اے لندن تے اس دے مناظر کدی نئيں بدلدے ۔“
وطن د‏‏ی یاد
” اس کمرے نو‏‏ں دیکھ ک‏ے مینو‏ں اکرم خان دا گائاں نور ڈھری یاد آگیا جو پشاو‏ر تو‏ں دس بارہ میل باہر اک ہرے بھرے علاقے وچ واقع اے ۔
ضلع پانیپت
تریخ
پانیپت ضلع 1 نومبر، 1989 نوں کرنال ضلعے وچوں بنایا گیا سی۔
سٹائنبرگ
سٹائنبرگ جرمنی دے صوبے شلیسوگ ہولسٹاین دا اک ضلع اے۔