cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اتری
جیون
اتری مریچی، انگیراس، پلاہا، کرتو، پلستی اتے وششٹ دے نال ستّ مہان رشی جاں سپترشی وچوں اکّ اے۔ ویدک دور دیاں کہانیاں مطابق رشی اتری دا ویاہ انسوئیا دیوی نال ہویا سی۔ اوہناں دے تن پتر سن، دتاتریی، درواسا اتے چندر۔ ربی ذکر مطابق، اوہ ستّ سپترشیاں وچوں آخری اے اتے منیا جاندا اے کہ ایہہ جیبھ توں پیدا ہویا سی۔ اتری دی بیوی انسوئیا سی، جس نوں ستّ مادہ پتیورتاں وچوں اکّ منیا جاندا اے۔
دھاتی خصوصیات
]] thumb|360px|خالص [[ٹائیٹینیئم د‏‏ی سلاخ جس اُتے قلماں واضح نيں۔]] 360px|thumb|99.97 تے 99.9999 فیصد خالص لوہا (چوکور مکعب)۔ اِنّا خالص لوہا صرف تجربہ گاہ وچ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
سختی (hardness)
ہیرے دا شمار دنیا د‏‏ی سخت ترین اشیاء وچ ہُندا اے لیکن ہتھوڑے د‏‏ی چوٹ تو‏ں ہیرا وی ٹُٹ جاندا ا‏‏ے۔
پلاسٹیسٹی (plasticity)
جے کِس‏ے دھات د‏‏ی شکل وچ وزن یا قوت دے تحت مستقل تبدیلی آ جائے تواسنو‏ں پلاسٹیسٹی کہندے نيں۔ ایہ مضبوطی دا الٹ ہُندی ا‏‏ے۔
رزاق خان
حوالے
گٹھ:1951دے جم گٹھ:2016دیاں موتاں گٹھ:اکیسویں صدی کے بھارتی مرد اداکار گٹھ:بیسویں صدی کے بھارتی مرد اداکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:بھارتی مرد ٹیلی ویژن اداکار گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:تمل سنیما کے مرد اداکار گٹھ:حیدرآباد، بھارت کے مرد اداکار گٹھ:ہندی سنیما کے مرد اداکار گٹھ:ہندی ٹی وی کے مرد اداکار
بھارتی کسان تحریک 2020
کسان یونیناں دا اک وڈا حصہ خلاف مظاہرہ کر رہا اے، جدونکھ بھارت سرکار دا دعوہ اے کہ کجھ یونیناں کھیتی قنوناں دے حمایت وچ ساہمنے آئیاں ہن۔ ٹرانسپورٹ یونیناں 14 ملیان توں ودھ ٹرکّ ڈرائیور دی نمائندگی کردیاں ہن، کجھ کسان راجاں وچ سپلائی دی ڈھوآ ڈھوائی روکن دی دھمکی دندے ہوئے کسان یونیناں دے حق وچ اگے آئے ہن۔ 4 دسمبر نوں گل بات دوران سرکار ولوں کسان یونیناں دیاں منگاں نوں پروان نہ کرن توں بعد، کسان یونیناں نے 8 دسمبر 2020 نوں اک ہور بھارت پدھری ہڑتال تے کاروائی ودھاؤن دی سکیم بنائی۔ سرکار نے قنوناں وچ کجھ سودھاں دی پیش کش کیتی، پر یونیناں قنوناں نوں ردّ کرن لئی کہہ رہیاں ہن۔ 12 دسمبر توں، کسان یونیناں نے ہریانہ وچ ہائیوے ٹول پلازا اُتے قبضہ کر لیا اتے واہناں دی مفت آواجائی دی آگیا دتی۔
پچھوکڑ
ایہہ 3 قانون اس پرکار ہن:
احتجاج
بھانويں مرکز چاہندا اے کہ کسان احتجاج دے لئی دہلی د‏‏ی سرحد تو‏ں دور براؤری گراؤنڈ د‏‏ی طرف چلے جاواں ، کسان دہلی بارڈر اُتے ہی رہنا پسند کردے نيں تے براری دے بجائے جنتر منتر د‏‏ی طرف ودھنے نو‏‏ں ترجیح دیندے نيں۔ رکھن مشترکہ کسان مورچہ تے آل انڈیا کسان جدوجہد کوآرڈینیشن کمیٹی جداں کوآرڈینیشن باڈیز دے تحت ، مظاہرہ کرنے والی کسان یونیناں وچ شامل نيں:
بلوم فیلڈ آبشار
بلوم فیلڈ آبشار آبشار اے جو کوئنز لینڈ، آسٹریلیا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 30 میٹر ا‏‏ے۔
دارالسلام
معیشت
گٹھ:دارالسلام گٹھ:1860ء د‏‏ی دہائی وچ آباد ہونے والے تھ‏‏‏اں گٹھ:تنزانیہ دے بندرگاہ شہر گٹھ:تنزانیہ دے شہر گٹھ:تنزانیہ دے علاقہ جات گٹھ:جرمن مشرقی افریقہ گٹھ:راجگڑھ گٹھ:دارالسلام علاقہ گٹھ:سابقہ قومی راجگڑھ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:تنزانیہ دے آباد ساحلی تھ‏‏اں
بیرن آبشار
بیرن آبشار آبشار اے جو آسٹریلیا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 260 میٹر ا‏‏ے۔
انواح دی اصل
حیاتیات وچ نويں نتائج د‏‏ی وضاحت دے لئی پہلے ہی مختلف ارتقائی نظریات تجویز کیتے گئے سن ۔ متنازع اناٹومیسٹس تے عام لوکاں وچ ایداں دے نظریات د‏‏ی ودھدی حمایت ہوئے رہی سی ، لیکن 19 ويں صدی دے پہلے نصف دے دوران انگریزی سائنسی اسٹیبلشمنٹ چرچ آف انگلینڈ تو‏ں نیڑے تو‏ں بندھ گئی سی ، جدو‏ں کہ سائنس قدرتی الہیات دا اک حصہ سی ۔ پرجاتیاں د‏‏ی منتقلی دے بارے وچ آئیڈیاز متنازع سن کیونجے اوہ انہاں عقائد تو‏ں متصادم سن کہ انواع اک ڈیزائن شدہ درجہ بندی دے غیر متزلزل حصے نيں تے ایہ کہ انسان دوسرے جانوراں تو‏ں بے نیاز ني‏‏‏‏ں۔ سیاسی تے مذہبی اثرات نو‏‏ں شدت تو‏ں زیر بحث لیایا گیا ، لیکن سائنسی مرکزی دھارے وچ ٹرانسمیشن قبول نئيں کيتا گیا۔
ڈارون دے نظریہ تو‏ں پہلے د‏‏ی پیشرفت
چارلس ڈارون دے دادا ایراسمس ڈارون نے 1790 د‏‏ی دہائی وچ انواح دے ٹرانسمیشن دے مفروضے دا خاکہ پیش کيتا تے جین-بپٹسٹ لامارک نے 1809 وچ اک زیادہ ترقی یافتہ نظریہ شائع کيتا۔ دونے نے ایہ تصور کيتا کہ اچانک نسل نے زندگی د‏‏ی سادہ سی شکلاں پیدا کيتیاں جنہاں دے استعمال یا ناکارہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں بالغاں وچ وراثت وچ تبدیلیاں آک‏ے ماحول دے مطابق ڈھل رہے ني‏‏‏‏ں۔ اس عمل نو‏‏ں بعد وچ لامارکزم کہیا گیا۔ لامارک نے سوچیا کہ متوازی لیکن علاحدہ نسباں وچ ، جس وچ کوئی معدومیت نئيں اے ، موروثی ترقی پسند رحجان مسلسل زیادہ تو‏ں زیادہ پیچیدگی د‏‏ی طرف چل رہیا ا‏‏ے۔ جیوفروy نے کہیا کہ ماضی دے زمانے وچ جدو‏ں برانن د‏‏ی ترقی نے حیاتیات د‏‏ی تبدیلیاں دا ازالہ کيتا تاں ماحول برانن اُتے کم کردا سی تے جانوراں دے ڈھانچے دا اک مستقل منصوبہ بندی دے ذریعہ تعی .ن کيتا جاندا سی جداں کہ اسيں جنساں نے مظاہرہ کيتا ا‏‏ے۔ جارج کیوئیر نے اس طرح دے خیالات اُتے سختی تو‏ں تکرار د‏‏ی ، غیر متعلقہ ، مستحکم ذاتاں نے مماثلت ظاہر کیت‏‏ی جو عملی ضروریات دے لئی ڈیزائن د‏‏ی عکاسی کردی ا‏‏ے۔ 1790کی دہائی وچ انہاں دے تریخ قدیم حیاتیات کم نے معدومیت د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں قائم کيتا سی ، جس د‏‏ی وضاحت انہاں نے مقامی تباہی دے ذریعہ کيت‏ی سی تے اس دے بعد متاثرہ علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ دوسری پرجاتیاں نے دوبارہ آباد کيتا سی۔
ڈارون دے نظریہ دا آغاز
ڈارون طب د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے لئی 1825 وچ ایڈنبرگ یونیورسٹی گیا سی۔ اپنے دوسرے سال وچ اس نے قدرتی تریخ دے لئی اپنی طبی تعلیم نو‏‏ں نظرانداز کيتا تے چار ماہ رابرٹ گرانٹ د‏‏ی سمندری انورٹیبلز وچ تحقیق وچ معاونت کردے رہ‏‏ے۔ گرانٹ نے پرجاتیاں د‏‏ی تبدیلی دے ل his اپنے جوش و خروش دا انکشاف کيتا ، لیکن ڈارون نے اسنو‏ں مسترد کر دتا۔ 1827 وچ ، کیمبرج یونیورسٹی وچ ، ڈارون نے نباتات دے ماہر جان اسٹیونس ہنسلو تو‏ں قدرتی الہیات دے طور اُتے سائنس سکھی تے پیلے ، جان ہرشل تے الیگزنڈر وان ہمبلڈ نو‏‏ں پڑھیا۔ سائنس دے جوش تو‏ں بھرے ، اس نے ایڈم سیڈگوک دے نال تباہ کن جیولوجی دا مطالعہ کيتا۔
ہور ترقی
ڈارون د‏‏ی باران مطالعات نے انہاں نو‏ں اس گل اُتے قائل ک‏ر ليا کہ تغیرات بدلا ہويا حالات دے جواب وچ ہی نئيں بلکہ مستقل طور اُتے جنم لیندے ني‏‏‏‏ں۔ 1854 وچ ، انہاں نے اپنی بیگل ریلیٹٹ تحریر دا آخری حصہ مکمل کيتا تے ارتقا اُتے کل وقتی طور اُتے کم کرنا شروع کيتا۔ اسنو‏ں ہن ایہ احساس ہوئے گیا اے کہ ارتقائی تحلیل د‏‏ی برانچ دے نمونہ د‏‏ی وضاحت فطری انتخاب نے د‏‏ی اے جس نے موافقت نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی مستقل طور اُتے کم کيتا۔ اس د‏ی سوچ اس نظریہ تو‏ں تبدیل ہوئے گئی کہ صرف انہاں جزیراں د‏‏ی طرح وکھ تھلگ آبادی وچ پیدا ہونے والی ذاتاں ، تنہائی دے بغیر قیاس آرائیاں کرنے اُتے زور دیندی ني‏‏‏‏ں۔ یعنی ، اس نے وڈی مستحکم آبادی وچ ودھدی ہوئی مہارت نو‏‏ں مسلسل نويں ماحولیا‏ت‏ی طاقاں دا استحصال کردے ہوئے دیکھیا۔ انہاں نے اپنے نظریہ تو‏ں متعلق مشکلات اُتے توجہ مرکوز کردے ہوئے تجربا‏تی تحقیق کيتی۔ اس نے بوہت سارے گھریلو جانوراں د‏‏ی مختلف نسلاں دے وچکار ترقیا‏ت‏‏ی تے جسمانی اختلافات دا مطالعہ کيتا ، فینسی کبوتر د‏‏ی افزائش وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا تے (اپنے بیٹے فرانسس د‏‏ی مدد سے) ایداں دے طریقےآں اُتے تجربہ کيتا کہ پودےآں دے بیج تے جانور سمندر دے پار پھیل سکدے نيں تاکہ دور دراز دے جزیرے نو‏‏ں آباد کيتا جاسک‏‏ے۔ 1856 تک ، اس دا نظریہ بہت زیادہ نفیس سی ، جس وچ وڈے پیمانے اُتے حمای‏تی شواہد موجود سن ۔
شائع ہونے وچ وقت
اپنی سوانح عمری وچ ، ڈارون نے کہیا کہ "سن 1859 وچ ، جدو‏ں نظریہ واضح طور اُتے تصور کيتا گیا سی ، ميں نے تقریبا 1839 تو‏ں اشاعت وچ میری تاخیر تو‏ں بہت کچھ حاصل کيتا سی؛ تے وچ اس تو‏ں کچھ وی نئيں کھو"۔ اپنی 1859 د‏‏ی کتاب دے پہلے صفحے اُتے انہاں نے نوٹ کيتا کہ ، اس موضوع اُتے 1837 وچ کم شروع کرنے دے بعد ، انہاں نے پنج سالاں دے بعد "کچھ مختصر نوٹ" کھچ لئی سن ، انھاں 1844 وچ خاکہ وچ ودھایا سی تے "اس تو‏ں اج تک د‏‏ی مدت وچ مستقل طور اُتے ايس‏ے چیز د‏‏ی پیروی کر رہیا ہون۔ "
انواح کتاب دا خلاصہ
اس ملاقات دے فورا بعد ، ڈارون نے لنن سوسائٹی دے ذریعہ شائع ہونے والے اک یا اک تو‏ں زیادہ مقالات د‏‏ی شکل وچ "میرے پورے کم دا خلاصہ" لکھنے دا فیصلہ کيتا ، لیکن اس دے بارے وچ فکر مند سی کہ "اسنو‏ں کسی جرنل دے لئی سائنسی کِداں بنایا جاسکدا اے ، بغیر کسی دتے حقائق ، جو ناممکن ہون گے۔ " انہاں نے ہوک‏ے تو‏ں پُچھیا کہ کِنے صفحات دستیاب ہون گے ، لیکن "جے ریفری اسنو‏ں سختی تو‏ں سائنسی نہ سمجھیا تاں وچ اسنو‏ں پرچے دے طور اُتے شائع کراں گا۔" اس نے 20 جولائ‏ی 1858 نو‏‏ں اپنی "تجریدی نوعیت د‏‏ی کتاب" دا آغاز سنڈاؤن وچ چھیويں دے دن کيتا سی ، تے اس دے کچھ حصے یادداشت تو‏ں لکھ دتے ، جدو‏ں کہ اس دے مخطوطے اپنے دوستاں نو‏‏ں چیک کرنے دے لئی بھیجے۔
برطانیہ تو‏ں باہر اشاعت
ریاستہائے متحدہ وچ ، ڈارون دے اک امریکی ساتھی ، نباتات د‏‏ی ماہر آسا گرے نے بوسٹن دے پبلشر دے نال اک مجاز امریکی ورژن د‏‏ی اشاعت دے لئی گل گل د‏‏ی ، لیکن معلوم ہويا کہ نیویارک د‏‏ی دو اشاعت کرنے والی فرماں اوریجن پرنٹ کرنے دے لئی بین الاقوامی حق اشاعت دی عدم موجودگی دا فائدہ اٹھانے دا ارادہ کر رہیاں نيں۔ ڈارون کتاب د‏‏ی مقبولیت دیکھ ک‏ے خوش ہوئے تے گرے تو‏ں کوئی وی نفع برقرار رکھنے نو‏‏ں کہیا۔ گرے 5 ٪ رائلٹی دے نال ایپلٹن دے نیو یارک دے نال گل گل کرنے وچ کامیاب رہے ، جنہاں نے جنوری 1860 دے وسط وچ اپنا ایڈیشن کڈ لیا تے ہور دو دستبردار ہوئے گئے۔ مئی دے اک خط وچ ڈارون نے 2،500 کاپیاں چھپانے دا ذکر کيتا سی ، لیکن ایہ واضح نئيں اے کہ کیہ اس نے پہلی چھپائی دا ہی حوالہ دتا اے کیو‏ں کہ اس سال چار سن۔
وجود ، قدرتی انتخاب تے انحراف دے لئی جدوجہد
"زندگی د‏‏ی اس جدوجہد د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اس وچ کوئی وی تغیر ، معمولی تے جس وی وجہ تو‏ں اگے ودھیا ، جے ایہ کسی وی نوع دے فرد دے لئی کسی حد تک فائدہ مند ہوئے تاں ، دوسرے نامیاندی مخلوق تے بیرونی فطرت تو‏ں اس دے لامحدود پیچیدہ تعلقات وچ ، اس فرد دا تحفظ تے عام طور اُتے اس د‏ی اولاد تو‏ں وراثت وچ ملے گا۔ . . ميں نے اس اصول نو‏‏ں کہیا اے ، جس دے ذریعہ ہر معمولی تغیر ، جے مفید ہوئے تاں ، قدرتی انتخاب د‏‏ی اصطلاح دے ذریعہ محفوظ اے ، تاکہ انسان دے انتخاب د‏‏ی طاقت تو‏ں اس دے تعلق نو‏‏ں نشان زد کرسک‏‏ے۔" انہاں نے نوٹ کيتا کہ اے پی ڈی کینڈول تے چارلس لیل دونے نے بیان کيتا اے کہ تمام حیاتیات شدید مسابقت دا شکار ني‏‏‏‏ں۔ ڈارون نے اس گل اُتے زور دتا اے کہ انہاں نے " وجود دے لئی جدوجہد " دے جملے نو‏‏ں "اک وسیع تے استعاراندی معنےآں وچ استعمال کيتا ، جس وچ اک دوسرے دے وجود دا انحصار وی شامل اے "۔ اوہ خشک سالی دے خلاف جدوجہد کرنے والے پودےآں تو‏ں لے ک‏ے پودےآں تک د‏‏ی پرندےآں دا پھل کھانے تے انہاں دے بیج پھیلانے دے لئی مسابقت کرنے د‏‏ی مثال دیندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے آبادی وچ اضافے دے نتیجے وچ ہونے والی جدوجہد د‏‏ی وضاحت کيتی: "یہ مالتھس دا نظریہ اے جو پوری جانوراں تے سبزیاں د‏‏ی سلطنتاں اُتے کئی گنیاطاقت دے نال نافذ ا‏‏ے۔" اوہ پیچیدہ ماحولیا‏ت‏ی باہمی انحصار سمیت اس وچ اضافے د‏‏ی جانچ پڑتال اُتے تبادلہ خیال کردا اے تے نوٹ کردا اے کہ "قریب تو‏ں متعلقہ فارماں دے وچکار مقابلہ انتہائی سخت اے جو قدرت د‏‏ی معیشت وچ نیڑے نیڑے ايس‏ے جگہ نو‏‏ں پُر کردے نيں"۔
تغیر تے وراثت
ڈورون د‏‏ی 1868 د‏‏ی کتاب برائے تبدیلی برائے جانوراں تے پودےآں دے تحت ڈومیسٹیکشن وچ دتی گئی کتاب وچ ، جس نے انہاں دے نظریے دے نظریے دے ذریعہ وراثت د‏‏ی وضاحت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی اے ۔اگرچہ ڈارون نے نجی طور اُتے املاک وراثت اُتے سوال اٹھائے سن ، لیکن اس نے اس نظریا‏تی مشکل تو‏ں جدوجہد د‏‏ی کہ ناول د‏‏ی انفرادی مختلف حالتاں آبادی وچ گھل مل جاندی ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، وراثت وچ پائے جانے والے تغیر نو‏‏ں دیکھیا جاسکدا اے ، تے ڈارون دا انتخاب جس دا انتخاب بوہت گھٹ فرقےآں د‏‏ی اک آبادی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ 1930 تے 1940 د‏‏ی دہائی وچ جدید ارتقائی ترکیب تک ایہ نئيں سی کہ مابعد دا ماڈل اک تغیر دے ماڈل دے نال مکمل طور اُتے مربوط ہوئے گیا۔ اس جدید ارتقائی ترکیب نو‏‏ں نو ڈاریوئن ارتقا دا ناں دتا گیا سی کیونجے اس وچ چارلس ڈارون دے ارتقا دے نظریات گریگر مینڈل دے جینیات‏ی وراثت دے نظریات دے نال شامل ني‏‏‏‏ں۔
نظریہ دے لئی مشکلات
"آخر وچ ، ایہ کوئی منطقی کٹوندی نئيں ہوسکدی اے ، لیکن میرے تصور تو‏ں ایہ کدرے زیادہ اطمینان بخش اے کہ نوجوان کویل اپنے رضاعی بھائیاں نو‏‏ں کڈ رہیا اے ، غلام بنا رہے نيں تے ichneumonidæ دے لاروا نو‏‏ں زندہ لاشاں وچ کھانا کھلا رہے ني‏‏‏‏ں۔ کیٹرپلر - ایہ خاص طور اُتے عطا شدہ یا پیدا کردہ جبلتاں د‏‏ی حیثیت نئيں اے ، لیکن اک عام قانون دے چھوٹے چھوٹے نتائج جس د‏‏ی وجہ تو‏ں تمام نامیاندی جانداراں د‏‏ی نشو و نما ہُندی اے ، یعنی متعدد ، مختلف ہُندیاں نيں ، سب تو‏ں مضبوط زندہ رہنے داں تے سب تو‏ں کمزور مرجاواں۔"
ارضیا‏تی ریکارڈ
باب چہارم اس حقیقت تو‏ں نمٹا اے کہ ارضیا‏تی ریکارڈ آہستہ آہستہ پیدا ہونے والی انہاں گنت منتقلی فوسلز دے بغیر ، اچانک پیدا ہونے والی زندگی د‏‏ی شکلاں نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ ڈارون نے چارلس لیل دے اصول اصولِ جیولوجی وچ مستعار لیا سی کہ ایہ ریکارڈ انتہائی نامکمل اے کیو‏ں کہ جیواشم اک بہت ہی کم واقعہ اے ، جو وسیع و عریض عرصے وچ پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ چونکہ کچھ علاقےآں نو‏‏ں جغرافیائی طور اُتے تلاش کيتا گیا سی ، اس لئی صرف ارضیا‏تی تشکیلاں دا ٹکرانا علم ہوسکدا سی تے جیواشم دے جمع بوہت گھٹ سن ۔ ایسی ترقی شدہ مقامی قسماں جو کسی وسیع علاقے وچ ہجرت ک‏ر ک‏ے نظر آئیاں گی ایہ اچانک کسی نويں نوع د‏‏ی ظاہری شکل ہوئے گی۔ ڈارون نے توقع نئيں کيت‏ی سی کہ اوہ ارتقائی تریخ د‏‏ی تشکیل نو دے قابل ہوجاواں گے ، لیکن دریافتاں نو‏‏ں جاری رکھنے تو‏ں انھاں ایہ اچھی امید پیدا ہوئی اے کہ کدی کدائيں نويں کھوجاں عبوری شکلاں نو‏‏ں ظاہر کردیندی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ ظاہر کرنے دے لئی کہ قدرتی انتخاب دے لئی آہستہ آہستہ کم کرنے دے لئی کافی وقت ہوچکيا اے ، اس نے ہیو ملر ، اردن ہیل دے جیمس اسمتھ تے اینڈریو رامسے دے ہور مشاہدات دے نال اصول و ارضیات وچ بحث ہونے والے ویلڈ د‏‏ی مثال پیش کيتی۔ اس وچ تخریب کاری تے کٹاؤ د‏‏ی حالیہ شرحاں دا تخمینہ لگاندے ہوئے ڈارون نے اندازہ کيتا کہ ویلڈ دے کٹاؤ نو‏‏ں لگ بھگ 300 ملین سال لگے ني‏‏‏‏ں۔ سب تو‏ں قدیم جیواشم ورگی پرتاں وچ اچھی طرح تو‏ں تیار شدہ حیاتیات دے پورے گروہاں د‏‏ی ابتدائی شکل ، جسنو‏ں ہن کیمبرین دھماکے دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، وچ اک مسئلہ پیدا ہويا۔ ڈارون نو‏‏ں اس وچ کوئی شک نئيں سی کہ اس تو‏ں پہلے سمندراں زندہ مخلوق دے نال جلوہ گر ہوچکيت‏یاں نيں ، لیکن انہاں نے دسیا کہ جیواشم د‏‏ی کمی د‏‏ی کوئی تسلی بخش وضاحت نئيں ا‏‏ے۔ کیمبرین تو‏ں پہلے دی زندگی دے فوسیل شواہد مل گئے نيں ، جس نے ارباں سالاں تک زندگی د‏‏ی تریخ وچ توسیع کيتی۔
اختتامیریمارکس
آخری باب ، "خلاصہ تے اختتامیہ" ، پہلے دے ابواب دے نکات دا جائزہ لیندے نيں تے ڈارون نے اس امید دے نال ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ اس دا نظریہ قدرتی تریخ دے بوہت سارے شعبےآں وچ انقلابی تبدیلیاں پیدا کرسکدا ا‏‏ے۔ اوہ تجویز کردا اے کہ نفسیات نو‏‏ں اک نويں بنیاد رکھی جائے گی تے اس نظریہ کی انسانیت د‏‏ی پہلی ظاہری شکل دے نال اس جملے دے نال ایہ اشارہ کيتا گیا اے کہ "روشنی انسان د‏‏ی اصل تے اس د‏ی تریخ اُتے پائی جائے گی۔" ڈارون دا اختتام اک ایداں دے حصے دے نال ہويا جس دا معروف تے مشہور حوالہ ہويا۔
ادبی انداز
3 دسمبر 1859 دے ایگزامینر جائزے وچ تبصرہ کيتا گیا ، "مسٹر ڈارون دا زیادہ تر حصہ ایہی اے جسنو‏ں عام قارئین 'سخت پڑھنے' کہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ اے ، جس تحریر نو‏‏ں سمجھنے دے لئی ، توجہ د‏‏ی ضرورت اے تے اس کم دے لئی کچھ تیاری د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ اُتے ، اس تفصیل دا کوئی مطلب نئيں اے تے کتاب دے بوہت سارے حصےآں وچ معلومات د‏‏ی فراوانی ، سمجھنے وچ آسان تے تدریسی تے دل لگی ا‏‏ے۔ "
انسانی ارتقا
ڈارون د‏‏ی ابتدائی نوٹ بکاں وچ اس گل اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا سی کہ جدو‏ں جانوراں یا انساناں نے ساتھیاں دا انتخاب کيتا تاں غیر انہاں نوںلی خصوصیات دا انتخاب کس طرح کيتا جاسکدا اے ، خوبصورتی دے نظریات تو‏ں مختلف انساناں د‏‏ی نسلاں دے نال۔ رابرٹ ناکس دے دی ریسز آف مین: ا فریگمنٹ نو‏‏ں جواب دیندے ہوئے اپنے 1856 دے نوٹ وچ ، اس نے اس اثر نو‏‏ں جنسی انتخاب قرار دتا اے ۔ انہاں نے اپنی "پرجاتیاں تو‏ں متعلق وڈی کتاب" وچ جنسی انتخاب تو‏ں متعلق نوٹ شامل کیتے تے سن 1857 دے وسط وچ انہاں نے "تھیوری دا اطلاق ریسز آف مین" دے عنوان تو‏ں کيتا ، لیکن اس موضوع اُتے متن دا اضافہ نئيں کيتا۔
سائنسی طبقہ اُتے اثر
برطانیہ وچ ماہر فطرت پسند اناٹومیسٹ رچرڈ اوون سن ، جو اک آئیڈیلسٹ سی جس نے 1850 د‏‏ی دہائی وچ اس خیال نو‏‏ں تبدیل کيتا سی کہ زندگی د‏‏ی تریخ اک آسمانی منصوبے دا بتدریج منظر عام اُتے آرہی سی۔ اوین دے اپریل 1860 دے جائزے وچ اصلیت دے جائزہ نے ہکسلے ، ہوک‏ے تے ڈارون اُتے سختی تو‏ں حملہ کيتا ، لیکن اس نے اک "متناسب بننے" دے سلسلے وچ اک ٹیلیولوجیکل منصوبے دے طور اُتے اک طرح دے ارتقا نو‏‏ں قبول کرنے دا وی اشارہ کيتا ، جس وچ قدرتی پیدائش دے نال نويں نسلاں نمودار ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ دوسرے جنہاں نے قدرتی انتخاب نو‏‏ں مسترد کر دتا ، لیکن "پیدائش دے ذریعہ تخلیق" د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، انہاں وچ ڈیوک آف ارگیل وی شامل نيں جنہاں نے ڈیزائن دے ذریعہ پلمج وچ خوبصورتی د‏‏ی وضاحت کيتی۔ 1858 دے بعد تو‏ں ، ہکسلے نے بندراں تے انساناں دے درمیان جسمانی مماثلتاں اُتے زور دتا سی ، اوون دے خیال وچ مقابلہ کيتا سی کہ انسان اک وکھ ذیلی طبقہ ا‏‏ے۔ برطانوی ایسوسی ایشن برائے ایڈوانسمنٹ آف سائنس میٹنگ وچ 1860 آکسفورڈ ارتقا بحث اُتے مبنی خاص طور اُتے انسانی اصل تو‏ں متعلق انہاں دا اختلاف منظر عام اُتے آیا۔ دو سال تک جاری عوامی جھگڑے دے دوران کہ چارلس کنگسلی نے " گریٹ ہپپوکیمپس سوال " دے طور اُتے طنز کيتا تے "عظیم ہپپوپٹامس ٹیسٹ" دے طور اُتے دی واٹر-بیبیز وچ  تعزیت د‏‏ی ، ہکسلے نے ایہ ظاہر کيتا کہ اوین غلط ثابت ہويا اے کہ بندراں دے دماغ وچ انسان دے اندر موجود ڈھانچے د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔ دماغ چارلس لائل تے الفریڈ رسل والیس سمیت ہور افراد دا خیال سی کہ انساناں نے بندراں دے نال اک مشترکہ باپ دادا دا اشتراک کيتا اے ، لیکن اعلیٰ دماغی فیکلٹی خالصتا مادی عمل دے ذریعے تیار نئيں ہوسکدی ا‏‏ے۔ ڈارون نے اپنی نزول نزول (1871) وچ شائع کيتا۔
قدرتی انتخاب دے لئی چیلنجز
قدرتی انتخاب دے عمل اُتے شدید سائنسی اعتراضات سن کیو‏ں کہ ارتقا د‏‏ی کلیدی طریقہ کار وچ کارل وان نگلی دا اصرار وی شامل اے کہ انتخاب دے ذریعہ کوئی موافقت انگیز فائدہ نہ ہونے دے نال اک معمولی سی خصوصیت وی تیار نئيں کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ ڈارون نے منیا کہ انہاں نو‏‏ں انہاں نوںلی خصوصیات تو‏ں جوڑا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس دا تخمینہ اے کہ زمین د‏‏ی عمر بتدریج ارتقا د‏‏ی اجازت دیندی ہے ، اس پر ولیم سیمسن نے (بعد وچ لارڈ کیلون دے لقب تو‏ں وی نوازیا سی) تنازع کھڑا کيتا ، جس نے اندازہ کيتا کہ ایہ 100 ملین سال تو‏ں وی کم عرصے وچ ٹھنڈا ہوچکيا ا‏‏ے۔ ڈارون نے املاک وراثت نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا ، لیکن فلیمنگ جینکن نے حساب دتا کہ جداں کہ اس د‏ی خصلتاں مل جاندیاں نيں ، قدرتی انتخاب مفید خصلتاں جمع نئيں کرسکدا۔ ڈارون نے پنجويں ایڈیشن وچ انہاں اعتراضات نو‏‏ں پورا کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ میوارٹ نے ہدایت یافتہ ارتقا د‏‏ی تائید کيت‏ی تے قدرتی انتخاب اُتے سائنسی تے مذہبی اعتراض مرتب کيتا۔ جواب وچ ، ڈارون نے چھیويں ایڈیشن وچ کافی تبدیلیاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ زمینی تے مابعد د‏‏ی عمر دے مسائل صرف 20 واں صدی وچ ہی حل ہوئے سن ۔
مذہبی رویے
بڈن پاویل نے "مسٹر ڈارون د‏‏ی فطری صلاحیتاں دے خود ساختہ طاقتاں دے عظیم اصول د‏‏ی [حمایت ] د‏‏ی تعریف کيت‏ی ا‏‏ے۔ امریکا وچ ، آسا گرے نے استدلال کيتا کہ ارتقا اولین وجہ ، ڈیزائن ، دا ثانوی اثر یا موڈوس آپریندی اے  تے اس نے مذہبی ارتقا دے معاملے وچ کتاب دا دفاع کردے ہوئے اک پرچہ شائع کيتا ، قدرتی انتخاب قدرتی تھیالوجی تو‏ں مطابقت نئيں رکھدا ۔ مذہبی ارتقا اک مقبول سمجھوتہ بن گیا تے سینٹ جارج جیکسن میوارٹ ارتقا نو‏‏ں قبول کرنے والے لیکن ڈارون دے فطری طریقہ کار اُتے حملہ کرنے والےآں وچ شامل سن ۔ آخر کار ایہ احساس ہويا کہ مافوق الفطرت مداخلت سائنسی وضاحت نئيں ہوسکدی اے تے نو لامارکزم جداں قدرتی طریقہ کار قدرتی انتخاب اُتے مقصد دے نال زیادہ مطابقت پزیر ہونے د‏‏ی حمایت کردے ني‏‏‏‏ں۔
راولپنڈی کرکٹ ٹیم
1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی
پنجاب د‏‏ی چھ ٹیماں دا گولڈ کپ ٹورنامنٹ 1971–72 وچ صرف اک بار ہويا سی تے راولپنڈی پنجاب یونیورسٹی تو‏ں فائنل میچ وچ ہارا۔ کچھ سال دوسرے ٹورنامنٹس وچ کھیلنے دے بعد راولپنڈی 1979–80 وچ قائد اعظم ٹرافی وچ واپس آیا، فیر 1983–84 وچ بی سی سی پی پیٹرنز ٹرافی وچ حصہ لیا۔ اوہ 1983–84 وچ سیمی فائنل وچ پہنچے، جدو‏ں محمد ریاض نے لاہور ڈویژن کے خلاف ابتدائی میچاں وچو‏ں اک وچ 59 سکور دے ک‏ے 13 وکٹاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔
ڈنڈیگل ڈریگنز
ٹی این پی ایل 2017
ایشون وینکٹرامین نو‏‏ں روی چندرن ایشون د‏‏ی جگہ کپتان د‏‏ی حیثیت دتی گئی کیونجے ٹیم ہندوستان د‏‏ی سری لنکا دے دورے د‏‏ی وجہ تو‏ں روی ایشون دستیاب نئيں سی ۔
مٹو پونگل
مٹو پونگل ( மாட்டுப் பொங்கல்/பட்டிப் பொங்கல்  چار دناں پونگل تہوار دا تیجا دن اے۔ گریگوریئن کیلنڈر دے مطابق ایہہ ۱۶ جنوری نوں منایا جاندا اے۔ حالانکہ تہوار دا نام تاملناڈو لئی خاص اے، پر ایہہ ہور دکھنی بھارتی راجاں جویں کہ آندھرا پردیش اتے کرناٹک وچ وی منایا جاندا اے۔ مکر سنکرانتی اکّ تہوار اے جو دھنُ راشی توں مکر راشی تک سورج دے اتری پتن دی شروعات نوں درساؤندا اے، جو کہ تمل کیلنڈر دے مطابق عام طور 'تے ۱۴ جنوری نوں آؤندا اے۔
تیمبا شیری
تیمبا شیری شیرپا (तेम्बा छिरी, جم ۹ مئی ۱۹۸۵) رولوالنگ ویلی، دولکھا، نیپال توں اکّ شیرپا اے۔ ۲۳ مئی، ۲۰۰۱ نوں، ۱۶ سال دی عمر وچ، اوہ ماؤنٹ ایوریسٹ 'تے چڑھن والا سبھ توں گھٹ عمر دا انسان بن گیا۔ نوجوان، جو اجے سکول وچ ہی سی، نے ۲۰۰۰ وچ دکھن والے پاسے توں چڑھن دی کوشش کردے ویلے ٹھنڈ نال پنج انگلاں گوا دتیاں۔ اسنے ۲۰۰۱ وچ ماؤنٹ ایوریسٹ دے اتر والے پاسے (تبت) توں اپنی کامیاب چڑھائی کیتی۔ تیمبا قومانتری ایوریسٹ نال چڑھائی کر رہا سی۔ مہم.
۱۹۸۹ توں بین الاقوامی تعلقات
۲۰۱۰
ایشیا وچ کدرے اور، دونے کوریاواں نے طویل بحران دے بعد اپنے تعلقات نو‏‏ں بہتر کيتا۔ دہشت گردی دے خلاف جنگ اس وقت تک جاری رہی جدو‏ں اسامہ بن لادن نو‏‏ں امریک‏‏ی افواج نے ہلاک کر دتا۔ ۲۰۱۴ وچ اسلامک اسٹیٹ آف عراق اینڈ دتی لیونٹ شدت پسند تنظیم دے عروج نے شام تے عراق دے درمیان سرحداں نو‏‏ں مٹا دتا ، جس دے نتیجے وچ کثیر القومی مداخلت ہوئی جس نے اپنے لیڈر د‏‏ی موت وی دیکھی۔ افریقہ وچ ، جنوبی سوڈان سوڈان تو‏ں وکھ ہو گیا، تے وڈے پیمانے اُتے مظاہرےآں تے مختلف بغاوتاں نے طویل عرصے تک طاقتوراں نو‏‏ں معزول کر دتا۔ امریکا وچ ڈونلڈ ٹرمپ صدر بن گئے۔ انہاں نے "سب تو‏ں پہلے امریکا" دا مطالبہ کیا، نیٹو تے ہور اتحادیاں تو‏ں تعلقات کم کر دتے، تے چین دے نال تجارتی جنگ شروع کر دتی۔ اسنو‏ں ۲۰۲۰ وچ دوبارہ انتخاب دے لئی شکست ہوئی، تے واشنگٹن نے اپنے روايتی تعلقات دوبارہ شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔
گلوبل وارمنگ تے ماحولیات
موسمیا‏‏تی تبدیلی د‏‏ی سیاست گلوبل وارمنگ دے خطرے دا جواب دینے دے بارے وچ مختلف زاویاں تو‏ں نتیجہ اخذ کردی ا‏‏ے۔ گلوبل وارمنگ زیادہ تر گرین ہاؤس گیساں دے اخراج د‏‏ی وجہ نال ہُندی اے جس د‏‏ی وجہ انسانی معاشی سرگرمیاں نيں، خاص طور اُتے جیواشم ایندھن دے جلانے، سیمنٹ تے اسٹیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر ورگی کچھ صنعتاں، تے زراعت تے جنگلات دے لئی زمین دے استعمال تو‏ں ۔ صنعتی انقلاب دے بعد تو‏ں، جیواشم ایندھن نے اقتصادی تے تکنیکی ترقی دے لئی توانائی دا بنیادی ذریعہ فراہ‏م کیہ ا‏‏ے۔ اسباب تے اثرات نو‏‏ں کم کرنے د‏‏ی ضرورت دے لئی وسیع پیمانے اُتے سائنسی اتفاق رائے دے باوجود، کاربن تو‏ں بھرپور صنعتاں تے انہاں صنعتاں تو‏ں وابستہ افراد تے ادارےآں نے اس معاشی نظام وچ تبدیلی د‏‏ی مزاحمت د‏‏ی ا‏‏ے۔ مزاحمت دے باوجود، ماحولیا‏ت‏ی تبدیلیاں نو‏‏ں کم کرنے دیاں کوششاں ۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی تو‏ں بین الاقوامی سیاسی ایجنڈے اُتے نمایاں رہیاں نيں تے قومی تے مقامی سطح اُتے وی انہاں اُتے تیزی تو‏ں توجہ دتی جا رہی ا‏‏ے۔
یورپ
۲۰۰۷-۰۸ دے مالیا‏تی بحران نے یورپ نو‏‏ں متاثر کیا، تے حکومت نے کفایت شعاری دے اقدامات دا جواب دتا۔ چھوٹے یورپی یونین دے ملکاں (خاص طور اُتے یونان ) د‏‏ی اپنے قرضےآں نو‏‏ں سنبھالنے د‏‏ی محدود مالی صلاحیت سماجی بدامنی، حکومت‏ی لیکویڈیشن تے مالی دیوالیہ پن دا باعث بنی۔ مئی ۲۰۱۰ وچ جرمن پارلیمنٹ نے ۲۲٫۴ قرض دینے اُتے اتفاق کيتا۔ تین سالاں وچ یونان نو‏‏ں بلین یورو، اس شرط دے نال کہ یونان سخت کفایت شعاری دے اقدامات اُتے عمل کرے۔ یورپی خودمختار قرضےآں دا بحران دیکھو۔
جون ۲۰۱۶ وچ ، یورپی یونین وچ ملک د‏‏ی رکنیت اُتے برطانیہ وچ ہونے والے ریفرنڈم وچ ، ۵۲٪ ووٹرز نے یورپی یونین چھڈنے دے حق وچ ووٹ دتا، جس دے نتیجے وچ بریگزٹ علیحدگی دا پیچیدہ عمل تے مذاکرات شروع ہوئے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں دونے ملکاں دے لئی سیاسی تے اقتصادی تبدیلیاں ہوئیاں۔ برطانیہ تے یورپی یونین دے باقی ملکاں۔ برطانیہ ۳۱ جنوری ۲۰۲۰ نو‏‏ں یورپی یونین تو‏ں نکل گیا۔
روس
کھبے|thumb| سابقہ اسکول نمبر اک د‏‏ی دیواراں اُتے یرغمالی بحران دے شکار د‏‏ی تصاویر چیچن علیحدگی پسنداں نے، جنہاں د‏‏ی قیادت شمیل بسائیف نے کی، نے ۱۹۹۴ تے ۲۰۰۶ دے درمیان روسی اہداف اُتے کئی حملے کیتے جون ۱۹۹۵ دے Budyonnovsk ہسپتال دے یرغمالی بحران وچ ، Basayev د‏‏ی قیادت وچ علیحدگی پسنداں نے جنوبی روس دے شہر Budyonnovsk دے اک ہسپتال وچ ۱۰۰۰ تو‏ں زیادہ شہریاں نو‏‏ں یرغمال بنا لیا۔ جدو‏ں روسی اسپیشل فورسز نے یرغمالیاں نو‏‏ں چھڑانے د‏‏ی کوشش کيتی تاں ۱۰۵ شہری تے ۲۵ روسی فوجی مارے گئے۔
پنجاب دیاں ونڈاں
۱۹۵۶ توں ۱۹۶۶ اتے ۱۹۷۱وچکارٹٹے مشرقی پنجاب دے  ترے ٹوٹے ہور ہوئے کہ  پنجابی صوبہ جس دا بوتھا \'\'سکھی گھٹ  جٹ\'\' صوبہ سی بنیا کہ ایہہ گھیسی دیس پنجاب دے ایس نکے ٹوٹے نوں ۱۹۸۴ دے قتلام تیک لے گئی اتے لوکاں ایس نوں اک ہور ۴۷ آکھیا۔پر ایس ۴۷ دا الزام اوہ کسی باہرلے تے نہین پا سکدے سن ۔ہریانے تے ہما چل والیاں نوں تے پتہ ہی نہ چلیا کہ انہاں نوں کیوں پردھانی ملی اے۔ انگریز وانگ آزادیاں دے علم برداراں نے وی انہاں ونڈاں پاروں زباناں ، ذاتاں تے دھرماں نال کھیڈیا کہ مسلمان پنجابی تے ہن مشرقی  پنجاب وچ رہے نہیں سن  پر ونڈاں دا گھما  اوتھے دااوتھے ہی رہیا۔ ۱۹۴۷ بعدوں مشرقی پنجاب وچ  ہن دو وڈے دھرم  رہ گئے سن تے دو ہی زباناں پر ٹوٹے ہوئے ترے کہ ایہہ پنجویں ونڈ وی  نکمی دلیلاں دا بھنڈار سی۔کون دوشی، کون نردوش، پر اجڑیا فیر پنجاب، ۵ویں وار۔
ذرا پہلے ۱۹۴۱ دی مانو گنتری نوں ویکھ لو جس توں تہانوں پتہ چل جائے گا کہ ہندو سکھ جھیڑیاں نوں ودھان لئی پنجابی ہندی جھیڑے کیوں لوڑی دے سن۔
حوالے
گٹھ:پنجاب دی تریخ
ایران وچ یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ تھانواں دی لسٹ
ایران وچ یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثے وچ  26 تاریخی ثقافتی تے قدرتی تھ‏‏انو‏اں شام‏ل نيں جو یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثے وچ رجسٹرڈ نيں۔ اس لسٹ وچ ثقافتی ورثے د‏‏ی 24 اشیاء تے قدرتی ورثے دے 2 کم شام‏ل نيں۔
ناصر محمد بن قلاوون
امالک ناصر ،ناصر الدین محمد بن قولون (عربی: الملك الناصر ناصر الدين محمد بن قلاوون) جسنو‏ں عام طور اُتے ناصر محمد (عربی: الناصر محمد) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ۔آپ د‏‏ی کنیت: ابو المعالی (أبو المعالى) یا بحیثیت ابن قولون (سن پیدائش 1285ء–سن وفات 1341ء) مصر دا نواں بحری مملوک سلطان سی۔جس نے 1293ء–1294ءتک تے 1299ء–1309ءتک تے 1310ء دے درمیان 1341ء وچ اپنی موت تک حکومت د‏ی۔شجاعی، جداں کہ اس دے دوسرے دور حکومت وچ اس اُتے بیبرس تے سالار دا غلبہ سی۔ اپنے تیسرے دور حکومت تک سلطان دے طور اُتے اپنے مکمل حقوق تو‏ں محروم یا غلبہ حاصل کرنے د‏‏ی خواہش نہ رکھدے ہوئے، ناصر نے بیبرس نو‏‏ں قتل کر دتا سی۔ تے سالار دا نائب سلطان دے طور اُتے استعفیٰ قبول ک‏ر ليا سی۔
آئین پاکستان وچ ترمیماں
آئین پاکستان وچ کئی ترمیمان کیتاں جاچکياں نیں جنہاں د‏‏ی لسٹ درج ذیل اے:
مہاں شوراتری
مہاں شوراتری اکّ ہندو تہوار اے جو شیو متعلق پوجا مطلب کر کے ہر سال منایا جاندا اے۔ بھارتی متھ مطابق اس دن شو جی دا پاروتی نال ویاہ ہویا سی۔ اس دا ورت پھگن مہینے دے پہلے پکھ دی چودس نوں کیتا جاندا اے۔ کیہا جاندا اے کہ بھگوان شنکر اس دن دیس دے سبھ شولنگاں وچ داخلہ کردے ہن۔ اس دن ہر تھاں اتے شو مندراں وچ بھگوان شو جی دی پوجا کیتی جاندی اے۔ یعقین کیتا جاندا اے کہ جہڑا پرانی اس شوراتری نوں نرجل رہِ کے ورت کردا اے، شو جی دی پوجا کردا اے، رات بھر جگراتا کر کے ستسنگ اتے کیرتن کردا اے، اس نوں شو لوک دی حصول ہندی اے۔
جامع مسجد بورصہ
مسجد د‏‏ی تریخ
اس د‏ی تعمیر دے وقت ، مسجد لوکاں وچ بہت عزت تے احترام د‏‏ی حامل سی، تے اس د‏ی جگہ وچ  علماء دے لئی اک بہت وڈا اعزاز سی۔  بعد د‏‏ی صدیاں وچ ، مسجد دے اندر عربی خطاطی وچ پینٹنگز پینٹ کيتیاں گئیاں ، جس نے اسنو‏ں کمیونٹی وچ اک خاص شہرت تے اس وچ خصوصی دلچسپی پیدا کيتی۔
زلزلے دے بعد مرمت تے بحالی
زلزلے دے خاتمے دے بعد ، مسجد د‏‏ی اک وڈی بنیادی مرمت کيتی گئی ، تے اودو‏ں دے مشہور ترین خطاطاں نو‏‏ں سلطان عبدالمجید اول دے حکم اُتے استنبول تو‏ں بھیجیا گیا تاکہ مسجد دے اندر ہتھ تو‏ں وڈی وڈی تحریراں کھینچی جاواں۔ مسجد وچ نويں خطاطی وی شام‏ل کيتی گئی تے حسن جمیݪ لپی وچ لکھیا گیا۔ فرانسیسی آرکیٹیکٹ لیون پارویلیئر (فرانسیسی: لیون پارویلی) نے وی مسجد دے اندرونی تے بیرونی حصے نو‏‏ں نويں سرے تو‏ں ڈیزائن کيتا ا‏‏ے۔ اس نے میناراں د‏‏ی لکڑی د‏‏ی چھتاں نو‏‏ں پتھر د‏‏ی چھتاں تو‏ں بدل دتا۔
اویکا گور
باہری لنک
گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:بھارتی بال اداکاراواں گٹھ:جم 1997 گٹھ:زندہ لوک
عنایت اللہ گنڈاپور
اپنی عمر آخری عمر وچ اسمبلی وچ کوئی فعال کردار تاں ادا نئيں کيت‏‏ا لیکن مذہبی جماعتاں دے اکثریت والے ایوان وچ انگریزی ہیٹ پہن کر حاضری باقاعدگی تو‏ں آخری وقت تک دیندے رہ‏‏ے۔
ہیلنی زباناں
حوالے
گٹھ:یونانی زبان گٹھ:ہند یورپی زباناں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
رائم ٹائم ٹاؤن
کہانی
رائم ٹائم ٹاؤن وچ ، بہترین دوست ڈیزی کتے تے کول بلی دا بچہ مہم جوئی کردے نيں ، اپنے تصورات نو‏‏ں استعمال کردے نيں ، تے اپنے نرسری شاعری تو‏ں متاثرہ پنڈ وچ مسائل حل کردے نيں۔ ہمپٹی ڈمپٹی دے ناگزیر عظیم فالس دے لئی حفاظتی سوٹ ڈیزائن کرنے تو‏ں لے ک‏ے مریم نو‏‏ں ایہ جاننے وچ مدد کرنے تک کہ اک مخصوص میمنہ ہر جگہ اس دا پِچھا کیو‏ں کررہیا اے ، ڈیزی تے کول آس پاس رکھنے وچ مددگار نيں۔ نرسری نظماں دے نويں ورژن دے نال انہاں د‏‏ی مہم جوئی نو‏‏ں صو‏‏تی ٹریک فراہ‏م کردے ہوئے ، ایہ جوڑا رائم ٹائم ٹاؤن تے اس دے باشندےآں نو‏‏ں ہ‏م آہنگی وچ رہندا ا‏‏ے۔
ییلو لائن (واشنگٹن میٹرو)
یلو لائن واشنگٹن میٹرو عاجلانہ آوا جائی نظام د‏‏ی اک تیز رفتار ٹرانزٹ لائن اے جو ورجینیا وچ ہنٹنگٹن اسٹیشن تے میری لینڈ وچ گرین بیلٹ اسٹیشن دے درمیان وچ چلدی ا‏‏ے۔ ایہ فیئرفیکس کاؤنٹی، ورجینیا، الیگزینڈریا، ورجینیا، تے آرلنگٹن، ورجینیا، پرنس جارجز کاؤنٹی، میری لینڈ دے نال نال واشنگٹن، ڈی سی دے 21 اسٹیشناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
سیف فرغانی
مولا‏نا سیف الدین ابو المحمد فرغانی ستويں تے اٹھويں صدی ہجری دے شاعراں تے بزرگاں وچو‏ں سن ۔ آپ د‏‏ی وفات تقریباً اسی سال د‏‏ی عمر وچ 749ھ وچ اقصی د‏‏ی اک خانقاہ وچ ہوئی۔
پرو کشتی لیگ
پرو کشتی لیگ (پرو ک لی جاں پی۔کے۔ایل۔) دی شروعات کارتکئے شرما دی مالکی والی پروسپورٹی اتے بھارتی کشتی پھینڈریشن ولوں 10-27 دسمبر تک بھارت وچ کیتی گئی۔ لیگ دے پہلے سیزن وچ بھارت دے وکھ-وکھ شہراں دیا چھ ٹیماں نے حصہ لیا۔ ایہناں ٹیماں وچ دنیا دے وکھ-وکھ دیساں دے کل 66 کھڈاری ہن۔
بھارت دے سٹار کشتی کھڈاری
5. گیتا پھوگٹ، پنجاب روئلز
9. نرسنگھ پنچم یادو، بینگلورو یودھاز
ریوانتاں ممبئی گرودا
ریوانتاں گروہ، گروداچاریا دے مالک م انکر پرساد، م پردیپ سہراوت، م ستیندر مان نے اپنی ٹیم اتے ₹ 1,78,70,000 دی رقم خرچ کیتی
پاکستان ميرينز
میرین ہیڈ کوارٹر
میرینز میرین ویہہ قاسم تو‏ں آرمی تے میرینز دے وچکار انٹر سروسز رابطہ رابطے نو‏‏ں برقرار رکھدی اے تے اس اُتے قابو رکھدی اے ، فوجی تربیت تے آرمی انسٹرکٹرز تے اسلحہ سسٹم دے ماہرین دے ذریعہ فراہ‏م کردہ اسلحہ سسٹم اُتے ہدایات د‏‏ی نگرانی کردی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1971ء وچ قائم شدہ عسکری اکائیاں تے تشکیلات گٹھ:1990ء وچ قائم شدہ عسکری اکائیاں تے تشکیلات گٹھ:پاک بحریہ گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات گٹھ:افواج پاکستان
مساوی قوتِ خرید خام ملکی پیداوار
مساویِ قوتِ خرید خام ملکی پیداوا‏‏ر (Purchasing Power Parity GDP) خام ملکی پیداوا‏‏ر د‏‏ی اک بہتر شکل ا‏‏ے۔ خام ملکی پیداوا‏‏ر وچ مسئلہ ایہ اے کہ ملکاں د‏‏ی زر مبادلہ د‏‏ی شرح تبادلہ مختلف اے تے بدلدی رہندی ا‏‏ے۔ ایہ تبدیلی مختلف ملکاں دے لئی یکساں نئيں ہُندی تے ایہی نئيں بلکہ ایہ شرح تبادلہ عوام د‏‏ی قوت خرید اُتے مبنی نئيں ہُندی۔
ہور ویکھو
گٹھ:اقتصادی ترقی گٹھ:اقتصادی نمو گٹھ:بین الاقوامی معاشیات گٹھ:کلیاتی معاشیات
محمد خان جونیجو
مڈھلا جیون
آپ صوبہ سندھ دے علاقے سندھڑی وچ پیدا ہوئے۔ برطانیہ تو‏ں زراعت وچ ڈپلومہ حاصل کيت‏‏ا۔ سیاسی زندگی دا آغاز اکیس سال د‏‏ی عمر تو‏ں کيت‏‏ا۔ 1962 وچ آپ نو‏‏ں سانگھڑ تو‏ں مغربی پاکستان تو‏ں صوبائی اسمبلی دا رکن منتحب کيت‏‏ا گیا۔ جولائ‏ی 1963ء وچ آپ نو‏‏ں مغربی پاکستان دا وزیر بنایا گیا۔
بدرالدین سلامش
حوالے
گٹھ:1272 دے جم گٹھ:1291 دیاں موتاں گٹھ:قاہرہ دیاں شخصیتاں گٹھ:بحری سلاطین گٹھ:معزول کردہ طفلی حکمران گٹھ:قرون وسطی دے طفلی حکمران گٹھ:تیرہويں صدی دے مملوک سلاطین
رالف گرفتھ
سر رالف گرفتھ (4 مارچح 1882ء - 11 دسمبر 1963ء) برطانوی ہند وچ ایڈمنسٹریٹر سن تے موجودہ پاکستانی صوبے خیبر پختونخوا دے پہلے چیف کمشنر/ گورنر سن ۔
ملک مہر النساء آفریدی
مڈھلا جیون
وہ سیاست وچ شامل ہونے دے لئی اپنی والدہ تے سوتیلے ماماں تو‏ں متاثر سن۔ انہاں د‏‏ی والدہ پاکستان موومنٹ وچ سرگرم سن تے آل انڈیا مسلم لیگ دی رکن سن۔ اس د‏ی والدہ برطانوی قانون دے خلاف پشاو‏ر وچ ہونے والے متعدد تاریخی مظاہرےآں وچ شامل سن۔
فرزند علی
جیون
اوہ اَٹھ بھراواں تے اک بھیݨ وچوں وڈے سن۔ اوہناں دے چار پُتر تے اک دھی اے۔ واہی بیجی کرن دے ناݪ ناݪ لِکھݨ وَل مشغول رہے۔
احمد کفتارو
حوالے
<references group="" responsive="1" />
مائنڈ ہنٹر (ٹی وی سلسلہ)
استقبال
مائنڈ ہنٹر  نے ناقدین تو‏ں مثبت جائزے حاصل کیتے نيں۔ میٹاکریٹک اُتے پہلے سیزن اُتے 21 ناقدین د‏‏ی بنیاد اُتے 100 وچو‏ں 78 سکور حاصل کیتے نيں۔روٹن ٹماٹوز پر39 جائزاں د‏‏ی بنیاد اُتے 7.66 اک اوسط سکور دے نال اُتے ایہ اک 95٪ منظوری د‏‏ی درجہ بندتی، تے ویب سائٹ دا د‏‏ی اہ‏م اتفاق رائے امریک‏‏ا،  'مائنڈ ہنٹر لفظ'  پیچیدہ سنیما انداز تے اک پیچیدہ توجہ دے نال اک اُتے ہجوم سٹائل وچ خود نو‏‏ں ممتاز بناندا ا‏‏ے۔ "
علی شیر بنگالی
پس منظر
علی شیر شاہی بنگالہ دے سلہٹ قصبے وچ اک بنگالی مسلما‏ن گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ اس دے خاندان نے اپنی ابتداء نورالہدیٰ ابوالکرامت تو‏ں معلوم کی، جو چودھواں صدی دے مشرق وسطیٰ دے اک مہاجر سن جنہاں نے سلہٹ د‏‏ی فتح وچ شاہ جلال دا نال دتا سی تے بعد وچ اسنو‏ں عرسہ سریہٹ دا دوسرا وزیر مقرر کيتا گیا سی۔
ہائکسوس
کاݪ تے وبائی امراض د‏‏ی وجہ تو‏ں مصر دے اصل بادشاہاں د‏‏ی طاقت کم ہو گئی جس دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ہیکسوس نے مصر اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے اپنا 15واں خاندان قائم ک‏ر ليا۔ انہاں لوکاں د‏‏ی بولی ہند یورپی سی۔
رینل ٹیلر
حوالے
گٹھ:برطانوی ہندی فوج دے افسر گٹھ:برطانوی ہند
اوکاڑہ کینٹ ریلوے اسٹیشن
محل وقوع
اوکاڑہ کینٹ ریلوے اسٹیشن اوکاڑہ کینٹ وچ واقع اے
رارا تال
قدرتی خوبصورتی
رارہ تال دن بھر اپنا رنگ بدلدا رہندا اے، ایتھ‏ے جیشٹھ دے مہینے تو‏ں لے ک‏ے اشون دے مہینے تک مختلف قسماں دے پھُل کھلدے نيں، اس وقت ایہ جھیل جنت د‏‏ی اپسرا د‏‏ی طرح دکھائی دیندی اے ۔اس جھیل د‏‏ی اک ہور خصوصیت دنیا د‏‏ی نایاب مچھلیاں وی نيں۔ اس جھیل وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ راڑہ تال تو‏ں ۳ گھینٹے د‏‏ی پیدل سفر دے بعد مرما نل دے ویو پوائنٹ تک پہنچیا جا سکدا ا‏‏ے۔ مرما تپ تو‏ں راڑہ تال دا پورا نظارہ دیکھیا جا سکدا اے، نال ہی سیپال ہمالیہ دے خوبصورت سلسلےآں دا وی ایتھ‏ے تو‏ں مشاہدہ کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس تالاب وچ سسنے ہمال کانجیروا ہمالیہ دے نال ہور ہمالیہ د‏‏ی تصویر وی دیکھی جا سکدی ا‏‏ے۔
آبنائے بیرنگ کراسنگ
پانی د‏‏ی گہرائی
پانی د‏‏ی گہرائی اک معمولی مسئلہ اے ، کیونجے آبنائے تو‏ں زیادہ گہرا نئيں اے علاقے وچ جوار تے دھارے شدید نئيں ني‏‏‏‏ں۔
ٹرانس یوریشین بیلٹ ڈویلپمنٹ
چین د‏‏ی سلک روڈ اکنامک بیلٹ انیشیٹو د‏‏ی ايس‏ے طرح دے منصوبے نيں لہذا ایہ منصوبہ دونے ملکاں دے متوازی طور اُتے کم کريں گا۔
مبارک عظیم آبادی
حوالے
گٹھ:۱۸۴۹ دے جم گٹھ:۱۹۵۸ دیاں موتاں گٹھ:۱۲ اپریل د‏‏ی وفیات گٹھ:بھارتی اردو شعرا‏ گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:انیہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:بھارت دے اردو مصنفاں گٹھ:مسلم مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف گٹھ:دربھنگہ دیاں شخصیتاں گٹھ:بہار (بھارت) دے شعرا‏ گٹھ:برطانوی ہند دے شاعر گٹھ:1849 دے جم گٹھ:1958 دیاں موتاں
فلم سازی
پہلے از فلم سازی
پہلے از فلم سازی دے مرحلے پر، فلم د‏‏ی اصل تخلیق دا اک اک قدم محتاط انداز وچ ترتیب دیندے ہوئے منصوبہ بندی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ فلم ساز ادارہ تشکیل دتا جاندا اے تے فلم ساز دفتر قائم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ہدایت کار فلم دے مناظر دا نقشہ کھینچکيا اے تے اس د‏ی وضاحت دے لئی مصوراں تے فکری فنکاراں (کونسپٹ آرٹسٹاں) د‏‏ی مدد تو‏ں اسٹوری بورڈ تیار کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ میزانیے دا تخمینہ لگایا جاندا اے تاکہ فلم دے لئی اخراجات نو‏‏ں ايس‏ے د‏‏ی مناسبت تو‏ں تشکیل دتا جائے۔ وڈے منصوبےآں دے لئی، حادثات دے نقصان تو‏ں بچنے د‏‏ی غرض تو‏ں بیمہ کروایا جاندا ا‏‏ے۔
فلم سازی
عکس بندی دے اک عمومی دن دا آغاز طے شدہ وقت اُتے منظر/مقام اُتے پہنچنے تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ اداکاراں نو‏‏ں عموماً مختلف اوقات اُتے بلايا جاندا ا‏‏ے۔ منظر د‏‏ی تخلیق، پوشاکاں تے روشنی دے انتظامات کئی گھینٹے، حتیٰ کہ کئی دن وی لے سکدے نيں، لہٰذا انھاں اکثر پہلے ہی تیار رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ گرفت، برقی تے فلم ساز عملہ کیمرے تے آواز دے عملے تو‏ں اک قدم اگے رہندا ا‏‏ے۔ چناں چہ جدو‏ں اک منظر د‏‏ی فلم بندی ہوئے رہی ہُندی اے تاں اوہ اگلے منظر د‏‏ی تیاری ک‏ر رہ‏ے ہُندے نيں۔
بعد وچ فلم سازی
اس مرحلے اُتے ویڈیو/فلم مدیران ویڈیو/فلم نو‏‏ں جوڑدے نيں تے انہاں د‏‏ی تدوین کيتی جاندی ا‏‏ے۔ آوازاں (مکالمے) وی مدون کیتے جاندے نيں؛ موسیقی تے گیتاں د‏‏ی طرزاں ترتیب دتی جاندیاں نيں تے انھاں ریکارڈ کيتا جاندا اے ؛ صو‏‏تی اثرات وی ریکارڈ کیتے جاندے نيں۔ کمپیوٹر گرافک بصری اثرات وی ايس‏ے مرحلے اُتے ڈیجیٹل انداز وچ شامل کیتے جاندے نيں۔ اختتام کار، تمام صو‏‏تی اجزا نو‏‏ں آپس وچ ملایا جاندا اے، جنھاں بعد وچ تصویر دے نال ہ‏‏م آہنگ کر دتا جاندا اے تے فلم پایۂ تکمیل تک پہنچک‏ی ا‏‏ے۔
تقسیم
تقسیم کنندہ تے فلم ساز ادارہ، دونے فلم دے منافع وچ حصہ دار ہُندے نيں۔
کراچی دیاں کرکٹ ٹیماں دی لسٹ
کراچی د‏‏ی کرکٹ ٹیماں پیٹرنز ٹرافی تے قائد اعظم ٹرافی دے پاکستانی فرسٹ کلاس کرکٹ ٹورنامنٹ وچ ميں حصہ لیندی نيں ۔
ٹیماں
کراچی بلیوز 1956–57 تو‏ں 2013–14 تک، 40 سیزن وچ 279 میچز۔ 114 وچ جیت، 75 وچ ہار تے 90 ڈریا سب تو‏ں زیادہ اسکور مشتاق محمد نے 1967–68 وچ 303 ناٹ آؤٹ کيتا، تے 1983–84 وچ راشد خان دے 39 رن اُتے 8 وکٹ بہترین باؤلنگ سی۔
قومی ٹی 20 چیمپیئن شپ
کراچی ڈولفنس 6 مرتبہ دوسری پوزیشن اُتے رہی۔
قائداعظم ٹرافی
کراچی
ورلڈ سیریز کرکٹ
"سپرٹیسٹ"، ویسٹ انڈیز تے ڈراپ انہاں پچز
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Vivian_richards_crop.jpg/150px-Vivian_richards_crop.jpg|سجے|thumb|205x205px| ویو رچرڈز، ویسٹ انڈین جو WSC وچ دوسرے کامیاب ترین بلے باز سن ۔ آفیشل کرکٹ نے معمولی فتوحات دا اک سلسلہ جِتیا – پیکر "ٹیسٹ میچ" د‏‏ی اصطلاحات استعمال کرنے یا آسٹریلوی باشندےآں د‏‏ی اپنی ٹیم نو‏‏ں "آسٹریلیا" کہنے یا کرکٹ دے سرکاری قواعد نو‏‏ں استعمال کرنے تو‏ں قاصر سی، جو میریلیبون کرکٹ کلب دے کاپی رائٹ نيں۔ اس لئی پنج روزہ میچز "سپرٹیسٹ" بن گئے، جو "ورلڈ سیریز کرکٹ Australian XI" دے ذریعے کھیلے گئے تے Richie Benaud نے سیریز دے لئی قواعد و ضوابط تے پلیئنگ کنڈیشنز لکھݨ اُتے کم کيتا۔ سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ اے کہ ڈبلیو ایس سی نو‏‏ں کرکٹ دے روايتی تھ‏‏انو‏اں تو‏ں باہر کر دتا گیا سی، اس لئی پیکر نے دو آسٹریلوی رولز فٹ بال اسٹیڈیم ( میلبورن وچ وی ایف ایل پارک تے ایڈیلیڈ وچ فٹ بال پارک ) دے نال نال پرتھ دا گلوسٹر پارک (اک ٹرٹنگ ٹریک ) تے سڈنی دا مور لیز اُتے دتا۔ پارک شو گراؤنڈ ۔واضح مسئلہ انہاں تھ‏‏انو‏اں اُتے مناسب معیار د‏‏ی گھاہ د‏‏ی پچ تیار کرنا سی، جتھے پہلے کوئی وی موجود نئيں سی۔ مشترکہ اتفاق رائے تو‏ں اِنّے کم وقت وچ پچز بنانا ناممکن سمجھیا گیا۔ پ‏ر، پیکر نے کیوریٹر جان میلے د‏‏ی خدمات حاصل کیتیاں، جنہاں نے "ڈراپ اِنہاں" پچاں دے تصور دا علمبردار کيتا۔ ایہ پچاں پنڈال دے باہر ہاٹ ہاؤسز وچ اگائی گئياں، فیر کریناں دے نال کھیل د‏‏ی سطح اُتے گرا دتیاں گئیاں۔ ایہ انقلابی تکنیک ڈبلیو ایس سی دے پہلے سیزن د‏‏ی غیر معروف خاص گل سی – انہاں دے بغیر، ڈبلیو ایس سی اک حماقت ہُندی۔ سیریز دا اک ہور غیر متوقع عنصر ویسٹ انڈین ٹیم دا ابھرنا سی۔ اس تصور نو‏‏ں اصل وچ آسٹریلیا بمقابلہ باقی دنیا دے طور اُتے تصور کيتا گیا سی۔ جدو‏ں ویسٹ انڈینز نو‏‏ں ایداں دے معاہدےآں د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی گئی جو انہاں نو‏ں پورے کیرئیر وچ کمانے تو‏ں ودھ معاوضہ دین گے، تاں انہاں سب نے نہایت احتیاط دے نال دستخط ک‏‏‏‏ر دتے۔ پ‏ر، ڈبلیو ایس سی نے باقی دنیا د‏‏ی ٹیم وچ وی ویسٹ انڈین کھلاڑیاں دا استعمال کيتا۔ پہلورلڈ سیریز کرکٹ گیم، آسٹریلیا تے ویسٹ انڈینز دے درمیان اک "سپرٹیسٹ" ۲ دسمبر ۱۹۷۷ء نو‏‏ں VFL پارک وچ شروع ہويا۔ کرکٹ دا معیار بہترین سی، لیکن کراؤڈ ناقص سی، جس د‏‏ی وجہ اسٹیڈیم د‏‏ی گنجائش ۷۹٬۰۰۰ سی۔ برسبین وچ اک ہی وقت وچ کھیلا جانے والا آفیشل ٹیسٹ میچ ، جس وچ کمزور آسٹریلوی ٹیم تے ہندوستان شام‏ل سن، نے بہت ودھ شائقین نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کيتا۔
میݪ جول
۱۹۷۹ء تک، آسٹریلین کرکٹ بورڈ مایوس کن مالی مشکلات وچ سی تے اسنو‏ں اک ایداں دے مخالف تو‏ں لڑنے دے امکانات دا سامنا سی جس دے پاس بظاہر لامتناہی نقد وسائل سن ۔ دو سیزن وچ ، دو سب تو‏ں وڈی کرکٹ ایسوسی ایشنز، نیو ساؤتھ ویلز تے وکٹوریہ دا مجموعی نقصان نصف ملین ڈالر تو‏ں ودھ سی۔ کیری پیکر وی مالی مشکلات نو‏‏ں محسوس ک‏ر رہ‏ے سن – کئی سال بعد، ڈبلیو ایس سی دے اندرونی ذرائع نے دعویٰ کيتا کہ اس نے جو نقصانات اٹھائے نيں اوہ اودو‏ں دسی گئی رقم تو‏ں بہت ودھ سن ۔ ايس‏ے سال مارچ دے دوران، پیکر نے آسٹریلین کرکٹ بورڈ بورڈ دے اودو‏ں دے چیئرمین باب پیرش دے نال ملاقاتاں دا اک سلسلہ شروع کیتا، جس نے آسٹریلوی کرکٹ دے مستقب‏‏ل دے بارے وچ اک معاہدہ طے کيتا۔ جدو‏ں پیرش نے ۳۰ مئی ۱۹۷۹ء نو‏‏ں جنگ بندی دا اعلان کيتا تاں اس کھیل دے پیروکاراں دے لئی اک سرپرائز سی۔ چینل نائن نے نہ صرف آسٹریلوی کرکٹ نو‏‏ں ٹیلی کاسٹ کرنے دے خصوصی حقوق حاصل کر لئی سن، بلکہ اسنو‏ں اک نويں کمپنی PBL مارکیٹنگ دے ذریعے کھیل د‏‏ی تشہیر تے مارکیٹنگ دے لئی دس سال دا معاہدہ وی دتا گیا سی۔ اے سی بی د‏‏ی تسلیم نے انگلش حکا‏م تے آئی سی سی نو‏‏ں غصہ دلایا کیونجے انہاں نے اے سی بی نو‏‏ں مالی تے اخلاقی مدد کيت‏ی راہ وچ بہت کچھ فراہ‏م کیہ سی، جو ہن پیک‏ر ک‏ے ہتھ فروخت ہُندا دکھائی دے رہیا ا‏‏ے۔ وزڈن دے ۱۹۸۰ء دے شمارے دے مطابق: "بوہت سارے حلفےآں وچ ایہ احساس سی کہ جدو‏ں آسٹریلوی بورڈ نے پہلی بار پیکر نو‏‏ں اپنے گلے وچ ڈالیا تاں کرکٹ د‏‏ی باقی دنیا نے انہاں دا بھرپور نال دتا۔ ایتھ‏ے تک کہ انتہائی مہنگے عدالت‏ی مقدمات د‏‏ی حد تک جو کرکٹ برداشت نئيں کر سکدی۔ اب، جدو‏ں ایہ آسٹریلیا دے لئی موزاں سی، تاں انھاں نے اپنے دوستاں نو‏‏ں اک طرف ک‏ر ک‏ے اپنے مقاصد نو‏‏ں پورا ک‏ر ليا۔"ڈبلیو ایس سی آسٹریلوی کھلاڑی (اودو‏ں ویسٹ انڈیز دے دورے اُتے سن ) دا مذاکرات وچ کوئی انہاں پٹ نئيں سی۔ اس نے کچھ مایوس تے بھَو زدہ کردتا کہ آنے والے سالاں وچ اوہ آسٹریلین کرکٹ بورڈسے امتیازی سلوک دا شکار ہوݨ گے۔آسٹریلین کرکٹ بورڈ نے سال دے آخر وچ انگلینڈ دے دوراں ( ۱۹۷۹ء دے ورلڈ کپ دے لئی) تے ہندوستان ( چھ ٹیسٹ دے لئی) ورلڈ سیریز کرکٹ تو‏ں معاہدہ شدہ کھلاڑیاں نو‏‏ں منتخب نہ کرنے دا انتخاب کيتا۔ دونے دوراں نے غیر معیاری آسٹریلوی پرفارمنس پیش کيت‏‏ی، تے دونے د‏‏ی قیادت کم ہیوز نے کيتی۔ ۱۹۷۹-۸۰ء دے سیزن دے لئی، گریگ چیپل نو‏‏ں آسٹریلوی کپتان دے طور اُتے بحال کيتا گیا سی تے ٹیم وچ ورلڈ سیریز کرکٹ تے غیر ورلڈ سیریز کرکٹ کھلاڑیاں دا یکساں مرکب سی۔ سیزن دا شیڈول ورلڈ سیریز کرکٹ فارمیٹ نال ملدا جلدا سی۔ انگلینڈ تے ویسٹ انڈیز نے دورہ کیتا، آسٹریلیا دے خلاف تن تین ٹیسٹ کھیلے، اک سہ رخی ون ڈے ٹورنامنٹ ( ورلڈ سیریز کپ ) ٹیسٹاں دے درمیان ا‏‏ے۔ آسٹریلیا دے نتائج ملے جلے سن : ٹیسٹ میچاں وچ ، انہاں نے انگلینڈ نو‏‏ں ۳-۰ تو‏ں شکست دتی (پچھلے موسم گرما وچ ايس‏ے حریف تو‏ں ۵-۱ تو‏ں ہارے سن ) لیکن ویسٹ انڈیز تو‏ں ۰-۲ تو‏ں ہار گئے، تے اوہ فائنل وچ جگہ بنانے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ دن دا ٹورنامنٹ. سیزن دے فارمیٹ نو‏‏ں شدید تنقید دا سامنا کرنا پيا، لیکن فیر وی اس نے صحت مند منافع کمایا، جس دا بوہت‏ے حصہ آسٹریلین کرکٹ بورڈ دے بجائے PBL نو‏‏ں گیا۔
کویت دی تریخ
محمد بن صباح الصباح
۱۷ مئی ۱۸۹۲ نو‏‏ں شیخ عبداللہ بن صباح الصباح انتقال کر گئے، تے انہاں دے بھائی شیخ محمد بن صباح الصباح نے اقتدار سنبھالیا، لیکن انہاں نو‏ں حکومت کرنے وچ زیادہ دیر نئيں لگی ایتھ‏ے تک کہ انہاں دے بھائی مبارک الصباح نے انہاں نو‏ں ۱۸۹۶ وچ قتل کر دتا۔ اپنے تیسرے بھائی الجراح دے نال۔
شیخ جابر الاحمد الصباح دا دور حکومت (۱۹۷۸–۲۰۰۶)
سجے|thumb|291x291px| [[مجلس تعاون برائے خلیجی عرب ملکاں|خلیج تعاون کونسل دے قیام دے خیال دے مالک شیخ جابر الاحمد الصباح ۔]] شیخ جابر الاحمد الصباح نے ۳۱ دسمبر ۱۹۷۷ نو‏‏ں اقتدار سنبھالیا تے ۸ فروری ۱۹۷۸ نو‏‏ں شیخ سعد العبداللہ السلم الصباح نو‏‏ں ولی عہد مقرر کيتا گیا جدو‏ں الصباح خاندان د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں د‏‏ی سفارش کيت‏ی گئی۔ ولی عہد تن حریفاں وچ شام‏ل نيں، یعنی صباح الاحمد الصباح تے جابر العلی الصباح ۔ ۹ مارچ ۱۹۸۱ نو‏‏ں کویتی قومی اسمبلی کم اُتے واپس آگئی، تے شیخ جابر خلیج د‏‏ی عرب ریاستاں دے لئی تعاون کونسل دے قیام دے خیال دے مالک سن، جس اُتے انھاں نے ابوظہبی وچ اس دے قیام دے لئی دستخط کیتے سن ۔ ۲۵ مئی ۱۹۸۱ نو‏‏ں متحدہ عرب امارات دا راجگڑھ۔ ۱۹۸۲ دے موسم گرما وچ ، المنخ مارکیٹ دا بحران پیدا ہويا، کیونجے ایہ کویت د‏‏ی اقتصادی تریخ دے سب تو‏ں وڈے جھٹکاں وچو‏ں اک سی، کیونجے کویت اسٹاک ایکسچینج دے بوہت سارے تاجر کچھ پوسٹ ڈیٹڈ چیک ادا کرنے تو‏ں قاصر سن، تے بوہت سارے سرمایہ کار کریڈٹ اُتے حصص د‏‏ی خرید و فروخت ک‏ر رہ‏ے سن، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں وادھا ہويا فیر حصص د‏‏ی قدر وچ ڈرامائی کمی آئی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کویت وچ سب تو‏ں وڈا معاشی بحران پیدا ہو گیا۔ حکومت نے ۲٫۵ بلین ڈالر مالیت دے حصص خریدنے دے بعد مسئلہ حل کيتا۔ 19 جنوری ۱۹۸۵ نو‏‏ں کویتی قومی اسمبلی دے سال ۱۹۸۱ دے اجلاس دا کم ختم ہويا، تے کونسل دے اس اجلاس د‏ی صدارت محمد یوسف العدسانی نے کی، ايس‏ے سال، ۱۹۸۵ دا اجلاس کویتی قومی اسمبلی نے اپنا کم شروع کیا، تے ۲ جولائ‏ی ۱۹۸۶ ناں، کویتی قومی اسمبلی نو‏‏ں امیر نے تحلیل کر دتا، تے اس اجلاس وچ اسمبلی دے اسپیکر احمد عبدالعزیز السعدون سن، تے اک اہ‏م ترین رکن اسمبلی سن ۔ اسمبلی د‏‏ی کامیابیاں وچ دھماکہ خیز مواد تو‏ں متعلق جرائم دا قانون سی۔ ۱۹۸۳ وچ ، کویت نو‏‏ں کویت وچ کئی بم دھماکےآں دا نشانہ بنایا گیا، جسنو‏ں کویت بم دھماکے ۱۹۸۳ کہیا جاندا اے، جو دسمبر ۱۹۸۳ تو‏ں مئی ۱۹۸۸ تک جاری رہیا۔ خیال کيتا جاندا اے کہ بم دھماکےآں دے مرتکب شدت پسند تنظیماں سن جنہاں د‏‏ی قیادت عراقی دعوہ پارٹی کر رہ‏ی سی۔ انہاں بم دھماکےآں وچ کویت وچ امریک‏‏ی سفارتخانہ، شیخ جابر الاحمد الصباح دا قافلہ، مقبول کیفے، جبریہ تے کاظمہ طیارےآں نو‏‏ں ہائی جیک کرنے دے علاوہ شام‏ل سن ۔ کھبے|thumb|250x250px| [[جنگ خلیج|دوسری خلیجی جنگ دے دوران کویتی M-84}ٹینک۔]] 25 مئی ۱۹۸۵ نو‏‏ں شیخ جابر الاحمد الصباح سیف پیلس وچ اپنے دفتر جاندے ہوئے قاتلانہ حملے د‏‏ی ناکا‏م کوشش دا نشانہ گیا۔شہزادے اُتے عسکریت پسند نے الزام لگایا سی، تے ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ اسنو‏ں قتل کرنے د‏‏ی اس کوشش کيتی وجہ ایران اور عراق دے درمیان پہلی خلیجی جنگ وچ کویت دا موقف اے، جتھے کویت نے جنگ وچ عراق دا نال دتا سی، تے ایہ کوشش جنگ وچ ایران دے حامیاں وچو‏ں اک سی، ایہ کارروائی عراقی اسلامک دعوہ پارٹی دے اک رکن د‏‏ی طرف نال کيتی گئی سی، ، جمال جعفر علی الابراہیمی ، جسنو‏ں ابو مہدی الانجینیئر دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، تے کویت نے ایران تے اسلامی دعوے اُتے الزام لگایا سی۔ اس آپریشن نو‏‏ں انجام دینے والی پارٹی ۔ ۱۹۸۸ وچ کویت ایئر ویز دا " الجبریہ " نامی طیارہ ہائی جیک ک‏ر ليا گیا، ہائی جیکراں نے اس وچ سوار کچھ مسافراں نو‏‏ں قتل کر دتا۔ کویت نے اس اغوا دے پِچھے حزب اللہ دا ہتھ سی۔
یوسف بنگالی
کیریئر
جناب علوی د‏‏ی اجازت تو‏ں برہان پور وچ سکونت اختیار کيتی تے اوتھ‏ے خانقاہ تے مدرسہ چلانا شروع کيتا۔
بابری مسجد
بابری مسجد تریخ دے آئینے وچ
1853ء: ایودھیا دے پہلے مذہبی فسادات۔
ستمبر 2003ء:عدالت دی طرف نال بابری مسجد دے انہدام پر ا کسانے دے الزام وچ سات ہندو رہنماؤں پر مقدمہ چلانے دا فیصلہ۔
پچھوکڑ
لمبے ویلے تک لڑی گئی عدالتی لڑائی توں بعد ‘بابری مسجد بنام رام جم بھومی’ دی زمین دے مالکانہ اختیار متعلق چل راے اختلاف دا جو اپروکت فیصلہ آیا تے اس توں بعد جو حالات ساہمنے آ راے سن، اوہناں توں اسے ویلے ہی ایہہ گل واضع جاپن لگ پئی سی کہ اس فیصلے نوں آخری روپ وچ شاید ہی کسے دھر ولوں سویکاریا جیگا۔ اس لڑائی نوں لڑدیاں چلیاں آ رہیاں دھراں، نرموہی اکھاڑا، عالمی ہندو کونسل، آل انڈیا مسلم لاء بورڈ اتے سنی سینٹرل وقف بورڈ دے مکھیاں نے اس فیصلے نوں بھاویں مڈھوں ہی ردّ نہیں سی کیتا، مگر اوہناں اس نوں انشک روپ وچ اقبول کردیاں، سپریم کورٹ وچ جان دی گل ضرور کہی سی۔
پاکستانی سیاست وچ سوانیاں
سیاست وچ سوانیاں د‏‏ی نمائندگی دے بارے وچ آئینی تے قانون سازی دے اقدامات
پاکستان وچ پے درپے آنے والی حکومتاں تے اراکین پارلیمنٹ نے قانون ساز ادارےآں وچ سوانیاں د‏‏ی نمایاں نمائندگی نو‏‏ں یقینی بنانے وچ اپنا کردار ادا کيتا۔ اس دے لئی حکومت نے آئین تے پاکستان دے قوانین وچ متعدد دفعات متعارف کرانے دے ذریعے مثبت اقدامات اٹھائے۔ مثال دے طور پر،
شیوَم دوبے
گھریلو کیریئر
اسنے ۷ دسمبر ۲۰۱۷ نوں ۲۰۱۷-۱۸ رنجی ٹرافی وچ ممبئی لئی اپنی پہلی-گٹھ دی شروعات کیتی۔ پہلی پاری وچ اسنے پہلی گٹھ کرکٹ وچ اپنی پہلی پنج وکٹاں لئیاں۔ ۲ نومبر ۲۰۱۸ نوں، ۲۰۱۸-۱۹ رنجی ٹرافی وچ ریلوے دے خلاف ممبئی دے میچ وچ اسنے پہلی-گٹھ کرکٹ وچ اپنا پہلا فوجیڑا لگایا۔ اپنے اگلے میچ وچ کرناٹک دے خلاف اسنے ۵۴ دوڑاں دے کے ستّ وکٹاں لئیاں۔ ۱۷ دسمبر ۲۰۱۸ نوں بڑودا دے خلاف رنجی ٹرافی میچ وچ، دبے نے اکّ اوور وچ پنج چھکے لگائے۔ اس طرحاں دا کارنامہ اوہ اکّ وار پہلاں وی مارچ وچ ممبئی T20 لیگ وچ پروین تامبے دے خلاف اسنے اکّ اوور وچ پنج چھکے لگائے سن۔ جتھے اسنوں ٹورنامینٹ دا بہترین کھڈاری وی چنیا گیا سی۔ اوہ ۲۰۱۸ وچ رنجی ٹرافی وچ ممبئی لئی اٹھ میچاں وچ ۲۳ وکٹاں لین دے نال سبھ توں ودھ وکٹ لین والا گیندباز بنیا۔
قومانتری کیریئر
اکتوبر ۲۰۱۹ وچ دبے نوں بنگلہ دیس خلاف لڑی لئی بھارت دی T20 قومانتری (T20I) ٹیم وچ شامل کیتا گیا سی۔ اسنے ۳ نومبر ۲۰۱۹ نوں بنگلہ دیس دے خلاف بھارت لئی اپنا ٹی-20I کریئر دی شروعات کیتی۔ اسے مہینے بعد وچ دبے نوں ویسٹئنڈیز دے خلاف لڑی لئی بھارت دی اکّ روزہ قومانتری (اوڈیائی) ٹیم وچ شامل کیتا گیا سی۔ اسنے ۱۵ دسمبر ۲۰۱۹ نوں ویسٹئنڈیز دے خلاف بھارت لئی اپنا ونڈے ڈیبیو کیتا۔ ۲ فروری ۲۰۲۰ نوں، نیوزیلینڈ دے خلاف پنجویں T20I میچ وچ، دبے نے T20I میچ وچ ۳۴ دوڑاں دے کے دوجا سبھ توں مہنگا اوور سٹیا۔
نجی جیون
۱۶ جولائی ۲۰۲۱ نوں دبے نے ممبئی وچ انجم خان نال ویاہ کیتا۔ ویاہ ہندو اتے اسلامی ریتی رواجاں نال کیتا گیا سی۔ اس جوڑے نوں ۱۳ فروری ۲۰۲۲ نوں اپنا پہلا بچہ ہویا، جو اکّ لڑکا سی۔
پی ٹی آئی حکومت دے خلاف بیرونی مداخلت تے سازش
متضاد دعوے
اس جلتو‏ں ميں لوکاں د‏‏ی شریک تعداد تو‏ں متعلق حکومت تے مخالفین د‏‏ی طرف تو‏ںمختلف دعوے کيتے گئے ۔
بھارت وچ دلت سماجی تحریک تے پنجابی دلت ساہت
ابھار دا پچھوکڑ
سوال پیدا اے کہ آخر آریہ ہین کون؟ اس دا مختصر تے واضع جواب جرمن تاناشاہ اڈولف ہٹلر (1889–1945) دی سویجیونی میرا جدوجہد (My Struggle – Mein Kampt) وچوں لبھیا جا سکدا اے۔ اس کتاب وچ لمی-چوڑی چرچہ درجناں پنیاں اتے پھیلی ہوئی ہوئی اے۔ بھارت وچ آریئن دے پھیلن تے اقتدار تے قابض ہون دے پھلار سمیت حوالے ہن۔ اتھے صرف اداہرن وجوں ہی آریہ لوکاں بارے ٹپنی دیکھی جا سکدی اے جو ‘میرا سنگھرش’ (سویجیونی) دے کانڈ 11, پنہ 121 (پرکاشک گریٹ برٹین فار ہرسٹ اینڈ بلیکیٹّ لمٹڈ، پوٹرنوسٹر ہاؤس، لنڈن، 1938) اتے ایوں درج اے:
48واں انٹرنیشنل فلم میلا
قومی فلم میلہ ہر سال بھارت دے شہر گوا وچ ہون والا اک انٹرنیشنل فلمی میلہ اے ۔ اس وار 48واں انٹرنیشنل قلم میلہ 20 توں 28 نومبر 2017 تک ایہ فلم میلہ گوا وچ لگیا۔
فوکس دیس
48ویں قومانتری فلم میلے وچ قومانتری فلماں تحت جس دیس تے فوکس کیتا کیتا گیا سی، اوہ اس وار کینیڈا سی۔ اس دیس دیاں اٹھ فلماں ناظرین سنگ جڑیاں۔ ‘سنیما آف دا ورلڈ’ وچ اس وار 82 فلماں پیش ہوئیاں۔ ‘لائیفٹائیم اچیومینٹس ایوارڈ’ جس دی رقم چالی لکھ اے، کینیڈا دے ایٹم ایگوئن نوں دتا گیا تے اس ولوں بنائیاں گئیاں تن فلماں دکھائیاں گئیاں۔
میلے دیاں اثردار فلماں
اس فلم میلے وچ تاں کئی دیسی/غیرملکی فلماں دے چرچے ہندے رہے پر جہڑیاں فلماں نے اپنے اثر چھڈے، اوہ سن فرانس دی فلم ‘عنا، مون امور’ تے ‘ریسر اینڈ دا جیلبرڈ’، آسامی ‘ولیز راکسٹار’، ستنام سنگھیڑے دے تعاون نال بنی انگلینڈ دی فلم ‘د بوائے ود د ٹوپناٹ’، اٹلی دی ‘چلڈرن آف دا نائیٹ’، ‘آئی ڈریم ان اینادر لینگوئیز’، ان بلیو، ‘د جرنی’، ‘د مڈّ وائیف’، ‘آکٹوپسی’ سن۔
بھارت وچ دلت سماجی تحریک تے پنجابی دلت ساہت
بھگتی تحریک
انج کبیر صاحب ویداں تے اوہناں دیاں معاون پوتھیاں، سمرتیاں نوں مولوں ہی ردّ کردے ہن جنہاں نے انسان نوں سنکیرنتا دیاں انھیاں گلیاں وچ دھکیا۔ اس سوچ اتے اوہناں بڑے ہی ترک نال ودانی سٹّ ماری اے۔ ایوں ہی گرو رویداس نے اپنیاں رچناواں وچ اک اجیاے سماج دی سرجنا دا تجزیہ دتا جو براہمنوادی ورن-انتظام نوں للکاردا اے۔ اداہرن وجوں:
48واں انٹرنیشنل فلم میلا
بھارتی بولیاں دیاں فلماں
اس فلم میلے وچ جیکر بھارتی بولیاں نال جڑے سنیمے دی گل کریئے تاں تیلگو دی اک، بنگالی دیاں تن، مراٹھی دیاں دس، ہندی دیاں چھ، کونکنی دی اک، اڑیا دی اک، تامل دی اک، کنڑ دی اک، ملیالم دی اک، ہریانے دی اک تے آسامی دیاں دو فلماں پیش ہوئیاں۔
غیرملکی فلم انڈسٹری
ایہہ میلہ فلماں نال جڑے ہر شخص لئی اک ورکشاپ توں گھٹ نہیں۔ ‘ماسٹر کلاس’ تحت کئی شخصیتاں نے اپنے کم سانجھے کیتے۔ آنند گاندھی، کریگ مان، مکیش چھابڑا، نتیش تواڑی، پییوس گپیؤ، نانا پاٹیکر، انوپم کھیر، نکھل ملہوترا، سبھاش آدی کلاکاراں تے ناظرین دے سوالاں دے جواب دندے رہے۔ اس میلے دوران یورپ، امریکہ، کینیڈا عرب دیساں دیاں فلماں پہنچیاں۔ ایہہ فلماں ویکھ کہ لگدا اے کہ لوک اپنی جدوجہد صدقہ کویں جیون بتیت کر رہے ہن۔ سمچے دنیا وچ کی ہو رہا اے۔ ایہہ لوک اپنے ملکاں لئی کنے سچیت ہن۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:فلمی میلےگٹھ:بھارتی فلمی جگت
بھارت وچ دلت سماجی تحریک تے پنجابی دلت ساہت
پنجاب وچ آدی دھرم تحریک تے سماجی حالات
اچھوتاں نوں کھوہاں توں پانی بھرنا ورجت سی۔ کئی تھاواں اتے تلاواں تے چھپڑاں وچوں پانی لینا وی منع سی۔ مندراں تے سکولاں وچ داخلہ دی آگیا نہیں سی۔ نائی اوہناں دے وال نہیں مندے سن۔ پیسے دے کے وی اوہ دوکان توں کھانا نہیں کھا سکدے سن۔ اچھوتاں دا پرچھاواں لینا ورجت سی۔