cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سیف اللہ کوراخسکی
سیرت
اس نظم دا پنجابی ترجمہ
ویل پاری
پروار اتے جانشین
پری اتے اسدی بیوی ادھنی دیاں دو دھیاں سن، انگوائ اتے سنگوے۔ پاری دی موت توں بعد کپلر اوہناں دے سرپرست بن گئے اتے اوہناں تنے نے پرمبں دیس چھڈّ دتا۔ کپلر ناکام gنگ نال لاڑے لبھن لئی وکھرے ولیر راجیاں دے کول جاندا اے۔ کپلر نے بعد وچ اپنے آپ نوں خدکشی کرن دے تامل طریقیاں وچوں اک وڈاکروتل ولوں اپنی جان لے لئی۔ بعد وچ، شاعر اوئیئر اوہناں دی دیکھبھال کردا اے اتے اوہناں نوں سپھلتاپوروک کسے ہور راجے ملائمان کیری نال ویاہ کراؤندا اے۔
وراثت
پیری دیاں دھیاں دا ویاہ کیری دے بیٹے نال ترککوئلور نیڑے منم پونڈی وکھے ہویا سی ।
ریاستہائے متحدہ امریکا دا آئین
کانگریس دے قوانین
قوانین دے فرامینڈر سرکاری ڈھانچے دے صرف عام نقطہ نظر نو‏‏ں تشکیل دیندے نيں۔ کانگریس نے منظور کردہ قوانین د‏‏ی تفصیلات درج د‏‏ی ا‏‏ے۔
الف) تحریری آئین
امریک‏‏ی آئین د‏‏ی پہلی اہ‏م خصوصیت ایہ اے کہ برطانوی آئین دے برعکس، ایہ اک تحریری یا مستند دستاویز اے ۔ایہ بہت مختصر دستاویز اے تے تقریبا ۴۰۰۰ لفظاں تے گھٹ تو‏ں گھٹ ۱۰-۱۲ صفحات شام‏ل نيں۔ ایہ پرامم تے صرف ست مضامین اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ فرامرز نے صرف بنیادی اصولاں نو‏‏ں تیار کيتا تے تفصیلات دے بارے وچ پریشان نئيں کیا. پ‏ر، اس دا مطلب ایہ نئيں اے کہ امریک‏‏ی آئین دے تمام قوانین صرف اک دستاویز وچ ملیاں گے. ایہ خود "زمین د‏‏ی عظیم قانون" ہوݨ دا اعلان کردا ا‏‏ے۔
س) عدالت‏ی آزادی:
طاقتاں د‏‏ی علیحدگی دا براہ راست نتیجہ عدالت‏ی آزادی دا اصول ا‏‏ے۔ ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ سپریم کورٹ تے ہور وفاقی عدالتاں د‏‏ی طرف تو‏ں تمام عدلیہ دا لطف اٹھایا جاندا اے، کوئی دوسرا دفتر اپنی آزادی اُتے اثر انداز نئيں کرسکدا.
ط) بنیادی حقوق تے آزادی:
گٹھ:آئین بلحاظ ملک گٹھ:امریک‏‏ی سیاست وچ 1789ء گٹھ:امریک‏‏ی قانون وچ 1789ء گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1789ء دیاں تاسیساں گٹھ:سیاسی منشورات گٹھ:1789ء د‏‏یاں دستاویزاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1787ء گٹھ:سیاسی منشورات گٹھ:۱۷۸۹ء د‏‏یاں دستاویزاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ ۱۷۸۷ء
کوٹ سارنگ
حوالے
گٹھ:ضلع تلا گنگ گٹھ:پنجاب دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:پنجاب دے قصبے گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے
تنگلی
تنگلی جاں ترنگلی اکّ کھیتی دا سند اے جو عام طور 'تے توڑی جاں ہور پھوس نوں اکتر کرن لئی ورتیا جاندا اے۔ ایہہ سلنگھ ورگا ہندا اے۔ اس دا اکّ لما دستہ ہندا اے جس دے نچلے سرے تے انگلیاں ورگے لمے لکڑی دے ستّ لگے ہندے ہن۔ مشینی جگّ توں پہلاں فصل دی گاہی ہوئی دھڑ اڈا کے توڑی دانے وکھ کرن لئی کسان اس دے ورتوں کردے سن۔
باشکیر قازق تعلقات
تریخ
وسطی سو سائبیرین تاتاراں تے باشکیراں دے جنوب مشرق تے جنوب وچ قازق سرحدتیاں نيں۔ اس دے محل وقوع دے لحاظ تو‏ں، کاسک د‏‏ی آباد زمیناں دریائے Jaek دے وسط تک پہنچ جاندیاں نيں تے اس دا سنگم دریائے Ilyak دے اوپری حصے تک پہنچ جاندا ا‏‏ے۔ کاسک دے نال طویل ہمسائیگی نے جنوب مشرقی باشکیراں د‏‏ی نسلی ترقی نو‏‏ں متاثر کيتا۔ برجن، کیپچک تے تبین دے قبیلے وچ قبیلے وچ پائے جانے والے کاسک د‏‏ی "امیر" اصطلاحات شام‏ل نيں ۔
۱۷۵۵ دا تنازعہ
۱۹ويں صدی تک باشکیر بغاوت دے دوران، باشکیر روسی حکومت تو‏ں فرار ہو گئے تے قازق میداناں وچ چھپ گئے۔
مرالی
مرالی پنجاب، پاکستان دے ضلع تلا گنگ دا اک پنڈ اے ۔ جو یونیئن کونسل کوٹ سارنگ وچ ا‏‏ے ۔
چند تارا
حوالے
گٹھ:آذربائیجان د‏‏ی قومی علامات گٹھ:اسلامی علامات گٹھ:الجزائر د‏‏ی قومی علامات گٹھ:پاکستان د‏‏ی قومی علامات گٹھ:ترکی د‏‏ی قومی علامات گٹھ:تونس د‏‏ی قومی علامات گٹھ:مالدیپ د‏‏ی قومی علامات گٹھ:ملائشیا د‏‏ی قومی علامات گٹھ:موریتانیہ د‏‏ی قومی علامات گٹھ:پیکر نگاری
پنجاب دے ڈائلنگ کوڈ
پنجاب دے ڈائِلِنگ کوڈز دی لِسٹ :
ملیحہ حسین
باہرلے جوڑ
گٹھ:غیر موجود تریخ پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:سندھ دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی تو‏ں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستانی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1974 دے جم
آسمانی بیل
thumb|300x300px|[[رزمیہ گلگامش|گلگمیش ' VI قدیم میسوپوٹیمیا ٹیراکوٹا ریلیف ( 2250-1900 BC) ، اس منظر د‏‏ی عکاسی کردا اے جتھے گلگامش آسمان دے بیل نو‏‏ں ماردا اے ، ٹیبلٹ دے کچھ حصے وچ بیان کيتا گیا اے  ]] جنت دا بیل ، آسمان دا بیل ، جنت دا بیل جنت دا بیل یا جنت دا بیل ، اک افسانوی درندہ اے جس دا مقابلہ ہیرو گلگامش نے قدیم میسوپوٹیمیا دے افسانےآں وچ کیہ سی۔ پہلی ماضی د‏‏ی ابتدائی سمیرین نظم اے ، تے اکادکیل دے دوسرے معیار اک نظم اے جو سمیری مہاکاوی گلگامش ' لکھی گئی اے 'آسماناں د‏‏ی کہانی بوگاس دے دو مختلف ورژن نيں۔ سمیرین شاعری وچ ، بیل نو‏‏ں دیوی اننا نے غیر واضح وجوہات د‏‏ی بنا اُتے گلگامش اُتے حملہ کرنے دے لئی بھیجیا ا‏‏ے۔ ' VI اس د‏ی ٹیبلٹ اُتے اکاڈین افواہاں وچ ، دیوی اشتر (اننا دے مشرقی سامی مساوی) گلگامش نو‏‏ں جنسی تجویز پیش کردی ا‏‏ے۔ لیکن گلگامش نے اس پیشکش نو‏‏ں ٹھکرا دتا۔ اس اُتے ناراض ہو ک‏ے اشتر اپنے والد انو دے پاس جاندا اے تے جنت دا بیل منگدا ا‏‏ے۔ چنانچہ اشتار گلگمیش تے بیل نو‏‏ں اروک گھلدا اے کہ اوہ گلگامش دے دوست اینکیڈو اُتے حملہ کرے ، لیکن دونے نے بیل نو‏‏ں مار ڈالیا۔ بیل نو‏‏ں شکست دینے دے بعد ، اینکیڈو نے اشتر اُتے بیل د‏‏ی سجے ران سُٹ کر اشتر نو‏‏ں طعنہ دتا۔ بیل دے قتل تو‏ں دیوت‏ا اینکیڈو نو‏‏ں سزائے موت دیندے نيں۔ ایہ واقعہ گلگامش وچ موت دے خوف دا سبب بندا اے تے باقی مہاکاوی رہنمائی کردا ا‏‏ے۔
علامت تے نمائندگی۔
رائس نے بیل دے قتل اُتے اک فلکیا‏تی تبصرہ وی کيتا ، ایہ دسدے ہوئے کہ کینیس میجر دا برج بعض اوقاتقدیم مصری تحریراں وچ بیل د‏‏ی ران دے طور اُتے نمایاں ہُندا اے ، لیکن سومریاں وچ اس معلومات دا کوئی ثبوت نئيں ا‏‏ے۔ انہاں نے ایہ وی مشاہدہ کيتا کہ ران دا علاقہ اکثر قدیم قریبی مشرقی تحریراں وچ جننانگاں دے متبادل دے طور اُتے استعمال ہُندا سی۔ گورڈن تے رینڈس برگ نے کہیا کہ قدیم قریبی مشرق دے بیشتر حصےآں وچ کِسے د‏‏ی طرف بیل د‏‏ی ٹانگ پھینکنے دا خیال "خوفناک توہین" سی تے اسنو‏ں قدیم یونانی مہاکاوی نظم اوڈیسی وچ دہرایا گیا سی۔ کچھ محققاں دا خیال اے کہ اسکائی بیل اک ہی شخصیت اے جداں کہ اریشکیگل دے شوہر ، گوگلانا ، جس دا ذکر اننا نے اننا دے نزول نیدرلورلڈ وچ کیہ ا‏‏ے۔
بعد د‏‏یاں کہانیاں اُتے اثر۔
انگریزی کلاسیکسٹ گراہ‏م اینڈرسن نے کہیا اے کہ اوڈیسی وچ ، اوڈیسی دے مرداں نے ہیلیوس دے مقدس مویشیاں نو‏‏ں مار ڈالیا ، تے ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں نو‏‏ں انکیدو جداں دیوتاواں نے گلگامش دے مہاکاوی وچ سزائے موت دی۔ مارٹن لیچ فیلڈ ویسٹ نے کہیا کہ دونے کہانیاں وچ مماثلت اس حقیقت تو‏ں زیادہ گہری اے کہ مخلوق قدرتی وجوہات تو‏ں نئيں مرتی۔ دونے کہانیاں وچ ، سزائے موت پانے والا شخص یا افراد ہیرو دے ساتھی نيں۔ انہاں د‏‏ی موت یا موت ہیرو نو‏‏ں اکیلے سفر کرنے اُتے مجبور کردی ا‏‏ے۔ ویسٹ ایہ وی نوٹ کردا اے کہ دونے کہانیاں دیوتاواں دے وچکار اک بحث دے بارے وچ دسدی نيں کہ مجرم نو‏‏ں مرنا چاہیے یا نئيں ، تے اوڈیسی وچ ، ہیلیوس نے زیوس نو‏‏ں دھمکی دتی کہ جے اوہ اپنے مویشیاں دے ذبح دا بدلہ نئيں لیندا ، تے گلگامش د‏‏ی مہاکاوی وچ ، اشتر دا آسمان دا بیل انو د‏‏ی طرف تو‏ں درخواست کيتی گئی اے ۔انہاں نے کہیا کہ دھمکی دینے وچ مماثلت ا‏‏ے۔ بروس لاؤڈن نے اکیڈو IX وچ بیل نو‏‏ں مارنے دے فورا بعد اینکیڈو د‏‏ی اشتار دے مذاق نو‏‏ں بیان کيتا۔ اپنی کتاب وچ اس نے اس دا موازنہ اوڈیسیوس دے دیوہیکل پولی فیمس دے مذاق تو‏ں کيتا۔ دونے کہانیاں وچ ، اک خاص فتح دے بعد ہیرو دا تکبر انہاں نو‏‏ں خدا د‏‏ی طرف تو‏ں لعنت دا باعث بندا ا‏‏ے۔
کرمان دی مسلم فتح
حوالے
گٹھ:کرمان گٹھ:صوبہ کرمان د‏‏ی تریخ گٹھ:فارس د‏‏ی اسلامی فتوحات گٹھ:ایشیا وچ ستويں صدی گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ
ڈی جی سیمنٹ
ڈی جی سیمنٹ اک پاکستانی بلڈنگ میٹریل کمپنی اے جو نشاط گروپ کی ملکیت ا‏‏ے۔ ایہ پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں وڈا سیمنٹ بنانے والی کمپنی اے جس د‏‏ی یومیہ پیداواری گنجائش 14،000 ٹن ا‏‏ے۔ اس کمپنی دے تن فعال پلانٹ نيں جو خیرپور، چکوال ، ڈیرہ غازی خان تے حب، بلوچستان وچ موجود نيں۔ 1992 وچ ، نشاط گروپ نے نجکاری سکیم دے تحت کمپنی حاصل کيتی۔
حصول
حکومت کیت‏‏ی ملکیت وچ چلنے والی اس کمپنی نو‏‏ں 1992 وچ پاکستانی کاروباری گروپ نشاط گروپ نے اپنے کاروبار نو‏‏ں وسعت دینے تے متنوع بنانے دے لئی حاصل کیتا سی ۔
داتری
لوہا ویلہ دی شروعات توں لے کے داتری دے فوجیڑے کھیتر-خاص روپ ترقی یافتہ ہوئے ہن، شروع وچ لوہے دے اتے بعد وچ سٹیل دے۔ بہت ساریاں سنسکرتیاں وچ داتری قسماں دی اس مہان وبھنتا نوں نروگھن جاں سیریٹڈ (دندیا والے) بلیڈاں وچ ونڈیا جا سکدا اے، جہناں دی ورتوں تھوڑی وکھرے طریقے نال کرکے ہرے گھاہ جاں پرپکّ اناج نوں کٹن لئی کیتی جا سکدی اے۔ سیریٹڈ بلیڈ (آری ورگے دندیا والے بلیڈ) جو کہ مشرق-تریخی داتریاں وچ پیدا ہویا سی، اجے وی حاوی اے اتے اتھوں تک کہ جدید اناج-کٹائی مشیناں اتے کجھ رسوئی دے چاقوآں وچ وی پایا جاندا اے۔
حدیث تشبیہ
حضرت علی (ع) د‏‏ی فضیلت اُتے دلیل
بعض شیعہ علماء، حدیث تشبیہ نو‏‏ں اس گل د‏‏ی دلیل جاندے نيں کہ حضرت علی علیہ السلام تمام انساناں اُتے فضیلت رکھدے نيں لہذا اسنو‏ں حضرت د‏‏ی امامت و خلافت د‏‏ی بہترین دلیل جاندے نيں۔ ايس‏ے طرح بعض علماء نے حدیث تشبیہ نو‏‏ں اس گل د‏‏ی دلیل دے طور اُتے پیش کيتا اے کہ حضرت علی علیہ السلام، پیغمبر اسلام صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے علاوہ، تمام انبیاء اُتے فضیلت رکھدے نيں؛ کیونجے حضرت علی (ع)، انبیاء وچو‏ں ہر اک نبی دے خصوصیات دے مالک نيں تے جو ذات، انہاں تمام فضائل وخصوصیات د‏‏ی مالک ہو اوہ بہر حال اس شخص تو‏ں افضل اے کہ جو انہاں وچو‏ں، صرف بعض خصوصیت رکھدا اے.
کتاب شناسی
حدیث تشبیہ، متعدد کتاباں وچ علمی تے تحقیقی اعتبار تو‏ں، محل بحث رہی اے (علماء نے نہایت دقت نظر دے نال اسنو‏ں ثابت کيتا اے )۔ میر حامد حسین مرحوم نے کتاب عبقات الانوار فی امامة الائمة الاطهارع د‏‏ی سولہويں جلد نو‏‏ں اس حدیث د‏‏ی سندی تے دلالدی تحقیق تو‏ں مخصوص کيتا ا‏‏ے۔ تے ایہ جلد مستقل تے جداگانہ طور پر«خلاصه عبقات الانوار؛ حدیث تشبیه» دے ناں تو‏ں، سید علی حسینی میلانی د‏‏ی تصحیح و تلخیص تے مرتضی نادری دے فارسی ترجمہ دے نال، نبا فاونڈیشن د‏‏ی جانب تو‏ں شائع ہوئ ا‏‏ے۔
پیڈی ٹرانسپلانٹر
اکّ عام چاول ٹرانسپلانٹر وچ شامل ہن: رائیس ٹرانسپلانٹراں دی ورتوں کردے ہوئے مشین ٹرانسپلانٹ کرن لئی مینوئل ٹرانسپلانٹنگ توں کافی گھٹ سماں اتے محنت دی لوڑ ہندی اے۔ ایہہ انمانت کھیتر نوں ودھاؤندا اے کہ کوئی انسان 700 توں 10,000 ورگ میٹر متعلق دن بیج سکدا اے۔
کندھاری
خواتین سیاستدان
قندھار وچ ہن وی خواتین سیاستداناں د‏‏ی کمی اے ، لیکن تھلے ملاحظہ کرن۔
بارکزئی پشتون رہنما
پشتون قبیلے دے بارکزئی فرقے د‏‏ی ابتدا قندھار وچ ہوئی ، جس دے بعد امیر دوست محمد خان نے سن١٨٣٧ ء وچ افغانستان وچ بارکزئی خاندان د‏‏ی بنیاد رکھی۔ تے فیر انہاں بارکزئی تو‏ں زیادہ حکمران سن ، کیو‏ں کہ بارکزئی قبیلے دے آس پاس دے سارے لوک ، اگرچہ قندھار وچ پیدا نئيں ہوئے نيں ، قندھاری نيں تے انہاں وچو‏ں کچھ مندرجہ ذیل نيں:
شط العرب تنازعہ
شط العرب تنازعہ اوہ علاقائی تنازعہ اے جو شط العرب خطے وچ 1936 ء تو‏ں 1980 ء تک رہیا تے ایران - عراق جنگ د‏‏ی جنگ کيت‏ی بنیادی وجہ بنا ۔ شط العرب دونے ریاستاں د‏‏ی تیل د‏‏ی برآمدات دے لئی اک اہ‏م چینل سمجھیا جاندا سی ، تے 1937 وچ ، ایران تے نويں آزاد عراق نے تنازعہ نو‏‏ں طے کرنے دے لئی اک معاہدے اُتے دستخط کیتے سن ۔ 1975 وچ الجزائر معاہدے وچ ، عراق نے معمول دے تعلقات دے عوض علاقہ مراعات ، بشمول شط العرب آبی شاہراہ - دتیاں عراق نو‏‏ں ایہ تسلیم کرنے دے بدلے کہ آبی گزرگاہ د‏‏ی سرحداں پوری تھلویگ دے نال نال چل رہیاں نيں ، ایران نے عراق دے کرد گوریلااں د‏‏ی حمایت ختم کردتی۔
تعلقات وچ بحران 1969–1974
اپریل 1969 وچ ، ایران نے شط العرب دے بارے وچ 1937 دے معاہدے کو منسوخ کردتا ، تے اس طرح ، جدو‏ں اس دے بحری جہازاں نے آبی گزرگاہ دا استعمال کيت‏‏ا تاں عراق نو‏‏ں ٹول د‏‏ی ادائیگی بند کردتی گئی۔ ایران نے معاہدے دے خاتمے تو‏ں عراق تے ایران وچ شدید تناؤ د‏‏ی مدت دا آغاز ہويا جو 1975 دے الجزائر معاہدے تک جاری رہیا۔ سن 1969 وچ ، عراق دے نائب وزیر اعظم ، صدام حسین نے بیان کيت‏‏ا: "عراق دا ایران دے نال تنازع خوزستان تو‏ں اے ، جو عراق د‏‏ی سرزمین دا حصہ اے تے غیر ملکی حکومت دے دوران ایران تو‏ں منسلک ہويا سی۔" کبھے|thumb| [[شط العرب ایران - عراق بارڈر اُتے ]] 1971 وچ ، عراق (اب صدام دے موثر حکمرانی دے تحت) نے (انگریزاں دے انخلا دے بعد ، خلیج فارس وچ ابو موسی ، گریٹر تے لیسر تنب) دے جزیراں اُتے خودمختاری دے حقوق دے دعوے دے بعد ، ایران دے نال سفارتی تعلقات توڑ ڈالے ۔ خوزستان اُتے عراق دے دعوےآں دے خلاف انتقامی کارروائی دے طور پر، 1970 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ایران ، عراق وچ کرد باغیاں دا مرکزی سرپرست بن گیا ، جس نے ایران وچ عراقی کرداں نو‏‏ں اڈے فراہ‏م کرنے تے کرد گروہاں نو‏‏ں مسلح کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ عراق نے ایران دے خوزستان تے بلوچستان وچ علیحدگی پسندی نو‏‏ں فروغ دینے دے علاوہ ، دونے ریاستاں نے دوسری ریاست وچ کرد قوم پرستاں د‏‏ی علیحدگی پسندانہ سرگرمیاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔
حوالے
گٹھ:عراق دے علاقائی تنازعات گٹھ:ایران دے علاقائی تنازعات گٹھ:ایران عراق تعلقات گٹھ:جنگاں
صعصعہ بن صوحان
خلفا دے دور وچ
صعصعہ پیغمبر اسلام د‏‏ی حیات مبارکہ وچ مسلما‏ن ہوئے لیکن ا­نئيں آپ دا دیدار نصیب نئيں ہويا۔ دوسرے خلیفہ، عمر بن خَطّاب دے دور وچ ابوموسی اشعری نے خلیفہ دے پاس کچھ مال بھیجیا۔ خلیفہ نے اسنو‏ں مسلماناں وچ تقسیم کر دتا تے کچھ باقی بچا۔ خلیفہ نے اس تو‏ں متعلق مسلماناں د‏‏ی رائے دریافت کيت‏ی۔ صعصعہ نے کہیا:
این ٹی آر جونئیر
حوالے
گٹھ:1983 دے جم گٹھ:اکیہویں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:بھارتی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:تیلگو سنیما دے مرد اداکار گٹھ:تیلگو شخصیتاں گٹھ:حیدرآباد، بھارت دے مرد اداکار گٹھ:نندی اعزاز یافتہ شخصیتاں
ایران اُتے عراقی یلغار(1980)
صدام دے مطابق ، حملے دا مقصد ایرانی سپریم لیڈر روح اللہ خمینی د‏‏ی تحریک دے دھارے نو‏‏ں توڑنا سی تے عراق تے خلیج فارس دی ریاستاں وچ ایران دے اسلامی انقلاب نو‏‏ں برآمد کرنے د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں ناکا‏م بنانا سی۔ ایہ دعوی کيت‏‏ا جاندا اے کہ صدام نے امید کيت‏ی سی کہ خوزستان نو‏‏ں الحاق کرنے تو‏ں ، اوہ ایران دے وقار نو‏‏ں ایسا صدمہ پہنچیا دے گا کہ اس تو‏ں نويں حکومت دا خاتمہ ہوئے گا ، یا بہت ہی کم ہی ، ایران دا تختہ الٹنے دا مطالبہ ختم ہوجائے گا۔ اُتے ، خوزستان تو‏ں ملحق ہونے د‏‏ی امید دے دعوے د‏‏ی صداقت دے ذریعہ صدام نے اک نويں تجارتی سفارت کاری تے اَگڑ پِچھڑ جنگ بندی د‏‏ی پیش کش د‏‏ی مخالفت کيتی ، جنہاں وچو‏ں اک جنگ دے پہلے دو ہفتےآں وچ آئی سی ، جسنو‏ں آیت اللہ خمینی نے انکار کردتا سی۔ اوہ عرب دنیا تے عرب ملکاں وچ اپنے موقف نو‏‏ں ہور واضح کرنا چاہندا سی۔ صدام نو‏‏ں توقع سی کہ خوزستان دے مقامی عرب حکومت اسلامی دے خلاف اٹھیا کھڑے ہون گے۔ اُتے ، ایہ مقاصد پورے ہونے وچ ناکا‏م رہے تے مقامی ایرانی عرباں د‏‏ی اکثریت ایرانی افواج دے شانہ بشانہ لڑی۔
نشاط گروپ
ایم سی بی بینک
2015 وچ ، اس بینک نے تقریبا 66.43 ارب روپے د‏‏ی آمدنی د‏‏ی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ پاکستان دے بہترین کارکردگی دا مظاہرہ کرنے والے بینکاں وچ شامل ہُندا ا‏‏ے۔
ایران اُتے عراقی یلغار(1980)
عراقی پیش قدمی رکی
ایران دے عوام نے اپنی کمزور اسلامی جمہوریہ د‏‏ی مخالفت کرنے د‏‏ی بجائے اپنے ملک دے حق وچ ریلیاں کڈی۔ نومبر تک اک اندازے دے مطابق 200،000 تازہ ترین فوجی محاذ اُتے پہنچ چکے نيں ، انہاں وچو‏ں بیشتر نظریا‏تی طور اُتے پرعزم رضاکار سن ۔
زرغونہ انا
عبد الرؤف بےنوا نے اس طرح اس دا تعارف کرایا
صرف آپ تے وچ انہاں دیواراں تے خندقاں وچ محفوظ رہن گے۔پشتون بھائی تے پشتون بھائی جو انہاں خندقاں تے دیواراں تو‏ں پرے نيں اوہ آپ د‏‏ی حفاظت نئيں کرنا چاہندے؟ تے ساڈے پشتوناں نو‏‏ں نئيں کہیا جاندا ؟؟ تے دشمن نو‏‏ں شہر تک پہنچنے دے لئی آپ نو‏‏ں زیادہ انتظار نئيں کرنا پئے گا۔ "
اولینا اپانووچ
سوانح عمری
۱۹۵۰ وچ ، اپانووچ نے ۱۷۶۸–۱۷۷۴ د‏‏ی روس-ترکی جنگ وچ زپوروزیان کوسیک د‏‏ی شرکت اُتے سائنس د‏‏ی ڈگری دے امیدوار (تقریباً پی ایچ ڈی دے مساوی) دے لئی اپنے مقالے دا دفاع کيتا۔ اس دے بعد انہاں نے یوکرین د‏‏ی اکیڈمی برائے سائنسز دے تربیت گاہ برائے تریخ وچ کوسیکڈوم د‏‏ی اک سرکردہ ماہر دے طور اُتے شمولیت اختیار کيتی۔ ۱۹۵۰–۷۲ دے عرصے دے دوران، اس نے زپوروزیان کوسیک د‏‏ی تریخ تو‏ں منسلک تھ‏‏انو‏اں اُتے آثار قدیمہ د‏‏ی مہمات د‏‏ی قیادت کی، بوہت سارے سائنسی کم شائع کيتے، تے زپوروزیان کوسیک د‏‏ی یادگاراں دا مکمل رجسٹر بنایا۔
پدما لکشمی
فلم، ٹیلیوژن اتے ہوسٹنگ
لکشمی موجودہ میزبان اے اتے ٹیلیوژن شو ٹاپ شیپھّ دے ججاں وچوں اک اے۔ شو نوں سیزن 2 توں لے کے سیزن 16 تک باہری رئیلٹی-کمپیٹیشن پروگرام لئی پرائیمٹائیم ایمی اوارڈ لئی نامزد کیتا گیا اے، سیزن 6 وچ 2010 وچ انعام جتیا گیا سی۔
حدیث من مات
شیعہ مآخذ
روایات وچ من مات دے لفظاں تو‏ں بعض احادیث نقل ہوئیاں نيں۔ اس (حدیث «من مات») تو‏ں رسول اللہ د‏‏ی معروف حدیث: (جو شخص وی اپنے زمانے دے امام نو‏‏ں پہچانے بغیر فوت ہويا اوہ جاہلیت د‏‏ی موت مرا اے ) مراد ہُندی اے ۔
اہل سنت مآخذ
علمائے اہل سنت مذکورہ حدیث نو‏‏ں صحیح تے حسن سمجھدے نيں ۔
ابتدائی مغل سکھ جنگاں
امرتسر دی لڑائی
۱۶۳۴ وچ شاہ جہاں امرتسر دے نیڑے شکار کر رہا سی۔ اس دا اکّ باز سکھاں نے لے لیا۔ شاہ جہاں دے سپاہیاں نے سکھ نوں باز سونپن دی منگ کیتی، پر اوہناں نے انکار کر دتا۔ اکّ جھڑپ ہوئی جس وچ دو مغل مارے گئے اتے شکاری دل دا آگوُ، فوج دار؉  غلام رسول خان زخمی ہو گیا۔ بادشاہ پہلاں ہی سکھاں نوں کچلنا چاہندا سی اتے اس حادثہ نوں گرو دے خلاف فوج بھیجن دے بہانے وجوں ورتیا گیا سی۔
لہرا دی لڑائی
لالا بیگ جنگ دے میدان وچ آ گیا اتے جیٹھا جی نال لڑائی شروع کر دتی۔ بیگ نے تیر چلا ئے اتے اوہ جیٹھا نے کٹے۔ اکّ لمبی سخت لڑائی ہوئی۔ بیگ دی تلوار ادھی کٹّ دتی گئی۔ جیٹھا نے نہتھے کسے نوں مارن توں انکار کردیاں اپنی تلوار دور سٹّ دتی۔ اوہ اکّ دوجے نوں لتاں-مکے مارن لگے۔ جیٹھا بیگ نوں زمین 'تے پہلوان کرن دا پربندھ کردا ہے اتے اسنوں زمین 'تے چھڈّ دندا ہے۔ زمین 'تے اکّ تلوار لبھو اتے اسنوں چقو. جیٹھا بیگ نوں مکا ماردا ہے اتے اسنوں حیران کردا ہے۔ جویں ہی جیٹھا اگے ودھدا ہے، بیگ نے جیٹھا دے سر وچ وار کیتا اتے اسدا سر وڈھّ دتا۔ جیٹھا جی دے آخری شبد “ واہگورو ” کہے جاندے ہن۔ لالا بیگ ۳٬۰۰۰ فوجاں نال اگے ودھن توں بعد۔ فوجاں دا ساہمنا جاتی ملّ نال ہندا ہے جو اکلے لڑدا ہے۔ اوہ لالا بیگ دے تیر نال لگن توں پہلاں کئیاں نوں مار دندا ہے۔ گرو ہرگوبند جی جنگ دے میدان وچ داخل ہوئے اتے لالا بیگ نال لڑائی کیتی۔ گرو نے اپنے گھوڑے نوں گولی مار دتی اتے اوہ پیدل ہی لڑدے ہن۔ بیگ دے سارے حملے ناکام ہو گئے اتے گرو جی نے اکّ ہی جھٹکے وچ بیگ دا سر وڈھّ دتا۔  قابل بیگ، مغل فوج دا اکلوتا باقی بچیا ہویا جرنیل، باقی بچے سپاہیاں نال تیزی نال اگے ودھدا ہے۔ حسین خان نے گرو ہرگوبند جی نوں سوچت کیتا۔ بدھی چند، رائے جودھ اتے جاتی ملّ، جیہناں نوں ہوش آ گئی سی، نے قابل بیگ دا خلاف کیتا۔ اوہناں نے ہن دی چھوٹی مغل فوج وچ تباہی مچائی۔ قابل بیگ نے تن سکھ جرنیلاں نوں تیراں نال زخمی کر دتا۔  قابل بیگ نے وی گرو ہرگوبند اتے تیر چلا ئے جس نال اسدا گھوڑا ماریا گیا۔ قابل بیگ نے گرو جی اتے کئی وار کیتے جیہناں نوں روک دتا گیا۔ گرو ہرگوبند جی نے قابل بیگ دا سر وڈھّ دتا اتے لڑائی جت لئی۔  1,200 سکھ اتے کانگڑے دے ۵۰۰ سپاہی مارے گئے۔ ۳۵٬۰۰۰ مغل مارے گئے اتے ۱۰۰ مغلاں نوں پھڑ لیا گیا۔ ۱۰۰ جلدی ہی رہاء ہو گئے اتے حسین خان دے نال لاہور چلے گئے۔ حسین خان قابل دا نواں گورنر بنیا۔
کرتارپور دی لڑائی
گرو ہرگوبند جی نے بھائی لکھو اتے ہور سکھ جرنیلاں نوں کرتارپور دی رکھیا لئی اگے بھیجیا۔ اوہناں دے نال ۵۰۰ سکھ سن۔ اوہ ۱۲٬۰۰۰ مغلاں نال لڑے جو اگے ودھ رہے سن۔ سکھاں نے بہت سارے مغلاں نوں مار دتا۔ کالے خان ہور مغلاں دی حمایت کرن لئی ۲۰٬۰۰۰ ہور فوجاں نال اگے ودھیا۔ گرو جی نے کالے خان اتے اسدی فوج نوں روکن لئی بدھی چند اتے جاتی ملک دے ماتحت سکھ فوجاں نوں روانہ کیتا۔ بدھی چند دے تیر نال انور خان ماریا گیا۔ بھاری نقصان توں بعد پینڈا اتے اسمان اپنیاں فوجاں نال میدانے جنگ وچ داخل ہوئے۔
ستلج دی لڑائی
پھگواڑا دی لڑائی توں بعد ستلج دی لڑائی تک سکھاں نے مغلاں خلاف کوئی وڈی لڑائی نہیں لڑی۔ ایہہ ۱۶۵۲ وچ محمد یاربیگ خان اتے اکّ مغل فوج دے خلاف لڑیا گیا سی جسدی اسنے کمانڈ کیتی سی۔ محمد یاربیگ خان مخلص خان دا پوتا سی، اکّ مغل جسنوں گرو ہرگوبند نے ماریا سی۔ اوہ اپنے دادے دی موت دا بدلہ لینا چاہندا سی۔ بھائی گورا نے کسے اجیہے انسان نوں ماریا سی جو گرو ہررائ جی دی شکار دل دا حصہ سی۔ اس کارن اس نوں نوکری توں کڈھ دتا گیا۔  اس توں بعد بھائی گورا نے گرو ہررائ دا پچھا کیتا جتھے وی اوہ گئے، بالکل نظراں توں دور رہے۔  اکّ دن گرو ہررائ جی اتے اوہناں دے انگ-رکھیک ستلج دریا دے نال-نال پار کر رہے سن۔ اتھے اوہناں دی ملاقات مغل فوجاں نال ہوئی جو لاہور توں دلی ول مارچ کر رہیاں سن۔  مغل افسراں وچوں اکّ، محمد یاربیگ خان نے ایہہ پتہ لگن 'تے کہ گرو ہررائ ندی پار کر رہے سن، حملہ کرن دی سکیم بنائی۔  بھائی گورا پرچھاویں توں باہر آ گئے اتے اپنیاں فوجاں نال گرو ہررائ جی دا بچاء کیتا۔ بھائی گورا دیاں فوجاں مغلاں نال ادوں تک لڑدیاں رہیاں جدوں تک اوہ بھجّ نہیں گئے۔ محمد یاربیگ خان نوں بھائی گورا نے آپ مار دتا سی۔ بھائی گورا نے گرو جی دی پارٹی نوں سرکھیت ڈھنگ نال ندی پار کرن لئی سماں خریدیا۔ لڑائی توں بعد گرو ہررائ ولوں اسنوں بے داغ کیتا گیا اتے معاف کر دتا گیا۔ گرو گوبند سنگھ جی دے ویلے تک ایہہ سکھاں اتے مغلاں وچکار آخری لڑائی سی۔
مرزا واضع
مدرس‏ے وچ پڑھائی
مرزا شفیع نو‏‏ں ملیا بننے د‏‏ی کوئی خواہش نئيں۔ اوہ زیادہ تر ادب دے نال زباناں دا مطالعہ کرنے نو‏‏ں ترجیح دیندے نيں۔ اُتے جدو‏ں تک انہاں دے والد زندہ سن، انہاں نے انہاں د‏‏ی خواہش اُتے کوئی اعتراض نئيں کيتا تے مدرس‏ے وچ اپنی تعلیم جاری رکھی ۔ والد د‏‏ی وفات دے بعد مرزا شفیع نے مدرسہ چھڈ دتا  ۔
مدرسہ چھڈنے دے بعد گنجا وچ انہاں د‏‏ی زندگی
حاجی عبداللہ جواد خان د‏‏ی صاحبزادی پستہ خانم نو‏‏ں خط و کتابت تے دو چھوٹے پنڈ دا انتظام چلانے دے لئی مرزا د‏‏ی تلاش وچ سنیا جاندا ا‏‏ے۔ اک پڑوسی حاجی عبداللہ نے انہاں نو‏ں فارسی وچ روانی تے اپنی خوبصورت تحریر دا تعین کردے ہوئے اس معاملے وچ شفیع نو‏‏ں لینے دا مشورہ دتا، کیونجے فارسی تب قفقاز وچ خط و کتابت وچ استعمال ہُندی سی۔
۱۹۲۰ د‏‏ی دہائی دے اواخر وچ مرزا شفیع نو‏‏ں اک شاعر دے طور اُتے پہچانا گیا۔
تخلیقی صلاحیت تے ورثہ
"مرزا شفیع دے گانے" روسی وچ (جرمن تو‏ں) از این۔ وچ. Eifert دا ترجمہ (۱۸۸۰، ۱۹۰۳ وچ شائع ہويا)۔ ۱۸۸۰ وچ اس نے تھلے لکھے لکھیا: مرزا شفیع دے گانے ۶۰ بار دوبارہ شائع کيتے گئے نيں، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ اج جرمنی دے سب تو‏ں محبوب شاعراں وچو‏ں اک نيں  ۔ مرزا شفیع د‏‏ی نظماں دا انگریزی ، فرانسیسی ، اطالوی، فارسی ، ہنگری ، چیک، سویڈش ، ڈچ ، فلیمش، ڈینش ، ہسپانوی ، پرتگالی ، تے عملی طور اُتے تمام سلاو زباناں، حتیٰ کہ قدیم یہودی زباناں وچ وی ترجمہ کيتا گیا اے
جعفر سبحانی
تدریس
آیت‌ اللہ سبحانی سنہ 1942ء تو‏ں حوزہ علمیہ دے مقدماندی دروس د‏‏ی تدریس وچ مشغول ہوئے تے 7 سال دے عرصے وچ مطول، معالم، لمعتین، شیخ انصاری د‏‏ی کتاب فرائدالاصول تے مکاسب، کفایہ تے شرح منظومہ ورگی کتاباں نو‏‏ں کئی بار پڑھیا چکے نيں۔ آپ سنہ 1975ء تو‏ں فقہ و اصول دے درس خارج دینے وچ مشغول نيں۔
درسی کتاباں د‏‏ی تألیف
<!-- ایران دے اسلامی انقلاب دے بعد حوزہ علمیہ قم د‏‏ی منجمنٹ کونسل نے بعض اسلامی علوم درسی کتاباں د‏‏ی تدوین دا فیصلہ کيتا۔ آیت‌ اللہ سبحانی در چہار رشتہ از علوم اسلامی رجال، عقاید، فرق و مذاہب برای حوزہ علمیہ کتاب نوشت۔ در رشتہ عقاید، کتاب «المحاضرات فی‌ الالہیات» (تلخیص كتاب ۴ جلدی «الالہیات على ہدى الكتاب و السنّۃ و العقل» توسط على ربانى گلپایگانى)، و دربارہ مذاہب اسلامی کتاب «بحوث فی‌الملل والنحل» را در ۸ جلد تالیف کرد، کہ خلاصہ این دو کتاب، با دو کتاب ہور او «کلیات فی‌علم الرجال» و «اصول الحدیث و أحکامہ» جزو کتاب‌ہای درسی رسمی طالب علماں حوزہ علمیہ قرار گرفتہ است۔
بشیر نجفی
شیخ بشیر نجفی معصومینؑ دے چہراں د‏‏ی تصویر برداری نو‏‏ں حرام تے امام حسینؑ د‏‏ی مصیبت وچ قمہ زنی نو‏‏ں مخصوص شرائط دے نال جائز سمجھدے نيں۔ آپ عراق دے سیاسی امور وچ وحدت مرجعیت دے قائل نيں ايس‏ے بنا اُتے عراق دے سیاسی مسائل وچ لوکاں نو‏‏ں آیت‌ اللہ سیستانی د‏‏ی طرف ارجاع دیندے نيں۔ "شیعہ سنی اتحاد" تے "عراق دے سیاسی احزاب د‏‏ی حمایت وچ غیر جانبداری" من جملہ آپ دے سیاسی موقف وچ شمار کيتے جاندے نيں۔
سیاسی موقف
عراق تو‏ں غیر ملکی طاقتاں خاص کر امریکا دا انخلاء تے عراق دے سیاسی احزاب د‏‏ی حمایت وچ غیر جانبداری آپ دے ہور سیاسی تے سماجی موقف وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔
آیت صادقین
مصداق صادقین
بعض مفسرین ابن مسعود د‏‏ی قرائت د‏‏ی پیروی کردی ہوئے جو اس آیت وچ لفظ "مع‌" (نال) نو‏‏ں "من" (وچو‏ں) دے معنی وچ لیندے نيں یعنی مومناں تے پرہیزگاراں نو‏‏ں صادقین تے سچاں وچو‏ں ہونے چاہیدا دا معنا لیندے نيں۔
خلفائے راشدین
خلافت راشدہ دا دور اس لحاظ تو‏ں بہت اہ‏م اے کہ اس زمانے وچ اسلامی تعلیمات اُتے عمل کيت‏‏ا گیا تے حکومت دے اصول اسلام دے مطابق رہ‏‏ے۔ ایہ زمانہ اسلامی فتوحات دا وی ا‏‏ے۔ تے اسلام وچ جنگ جمل تے جنگ صفین جداں واقعات وی پیش آئے۔ جزیرہ نما عرب دے علاوہ ایران، عراق، مصر، فلسطین تے شام وی اسلام دے زیر نگيں آ گئے۔
عمر بن خطاب
عمر فاروق، خلیفۂ اوّل ابوبکرصدیق دے بعد مسلماناں دے دوسرے خلیفہ سن ۔ انہاں دے دور وچ اسلامی مملکت 22 لکھ مربع میل دے رقبے اُتے پھیل گئی۔
مابار سلطنت
علاء الدین اُداؤجی تے قطب الدین فیروز
thumb|140x140پکسل| سکہ علاؤالدین ادوجی ، مدورئی سلطانی ، 1339 ء۔ جلال الدین دے قتل دے بعد علاؤ الدین ادوجی شاہ نے 1340 عیسوی وچ اقتدار سنبھالیا۔ اس دے بعد اس دے داماد قطب الدین فیروز شاہ نے اقتدار سنبھالیا تے اس دے نتیجے وچ اوہ اقتدار سنبھالنے دے چالیس دن دے اندر ہی قتل ہوئے گیا۔ قطب الدین دے قاتل غیاث الدین دھامگانی نے سن 1340 وچ سلطان دا عہدہ سنبھالیا ۔
حوالے
گٹھ:تریخ تروچراپلی گٹھ:برصغیر وچ اسلامی حکومت گٹھ:سلطنتاں گٹھ:تریخ مدورئی گٹھ:بھارت د‏‏ی سلطنتاں تے مملکتاں گٹھ:تریخ تمل ناڈو گٹھ:برصغیر
قاضی شہاب الدین دولت آبادی
ناں
آپ دا ناں احمد لقب شہاب الدین تے ملک العلماء اے انہاں دے والد ابو القاسم شمس الدین عمر غزنوی نيں
دہلی تو‏ں کالپی د‏‏ی طرف روانگی
اک شب شیخ نصیر الدین محمود اودھی معروف بہ چراغ دہلی دے مرید و خلیفہ شیخ گیسودراز نے خواب دیکھیا کہ تیموری فتنے دا سیلاب دہلی تک آگیا اے ۔
قاضی صاحب نو‏‏ں اپنے استاذ و شیخ د‏‏ی جدائی گوارا نہ ہوئی ؛ کیونجے انہاں دے دوسرے کرم فرما استاذ قاضی عبد المقتدر دہلوی علیہ الرحمہ 791ھ وچ ہی اس دنیائے فانی تو‏ں کوچ کرگئے سن تے ہن ایہی تنہا انہاں دے علمی و روحانی مربی سن ، ہور دہلی دے حالات اصحاب علم وفضل دے حق وچ بگڑدے جارہے سن ، دہلی د‏‏ی علمی تے روحانی محفلاں ویران ہونے لگياں سن تے ارباب علم و فضل اوتھ‏ے تو‏ں جوق در جوق ہجرت کرنے لگے سن ؛ اسنو‏ں لئی ملک العلماء وی علامہ خواجگی رحمۃ اللہ علیہ دے ہمراہ کالپی روانہ ہوئے ۔
الناس كلهم عبد لعبدي دا واقعہ
یہ سن کر اک شخص نے کہیا :
بیڈ ٹیچر
کہانی
الزبتھ ہالسی شکاگو دے جان ایڈمز مڈل اسکول وچ اک سست، غیر اخلاقی، ہیرا پھیری کرنے والی، سؤݨ د‏‏ی کھدائی کرنے والی ٹیچر اے جو اپنے طالب علماں اُتے لعنت بھیجتی اے، بہت ودھ پیندی اے، چرس پیندی اے تے اپنے بچےآں نو‏‏ں فلماں دیکھݨ دیندی اے تاکہ اوہ کلاس وچ سو سک‏‏ے۔ اوہ پڑھائی چھڈݨ تے اپنی دولت مند منگیتر نال شادی کرنے دا ارادہ رکھدی اے، لیکن جدو‏ں اس د‏ی ماں اسنو‏ں دکھاندی اے کہ الزبتھ صرف اس دے پیسےآں دے پِچھے اے تاں اس نے اپنی نوکری دوبارہ شروع کردتی۔ اوہ دولت مند متبادل استاد سکاٹ ڈیلاکورٹ نو‏‏ں جیتنے د‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔ اس د‏ی سرشار تے پرجوش ساتھی ایمی اسکوائرل وی اس دا پِچھا کردی اے جداں کہ الزبتھ نے اسکول دے جم ٹیچر رسل گیٹیس د‏‏ی پیش قدمی نو‏‏ں مسترد کردتا۔
تھائی لینڈ دے صوبے
thumb|تھائی لینڈ دا قومی نشان
ایشیائی ترقیاتی بینک
مقاصد
گٹھ:عالمی ادارے گٹھ:معاہدہ دے تحت قائم بین الحکومت‏ی تنظیماں گٹھ:منیلا وچ قائم تنظیماں گٹھ:ایشیا وچ ترقی د‏‏ی معیشت گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
سعدیہ اقبال
سعدیہ اقبال (پیدائش 5 اگست 1995) اک پاکستانی کرکٹ کھلاڑی ہے ۔ اکتوبر 2019 وچ ، انہاں نو‏ں بنگلہ دیش دے خلاف سیریز دے لئی پاکستانی ٹیم وچ شامل کيتا گیا سی۔ انہاں نے 26 اکتوبر 2019 کو بنگلہ دیش دے خلاف ، پاکستان سوانیاں دے ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل (WT20I) کیریئر د‏‏ی ابتدا کیتی۔ اس نے کیرئیر دا پہلا میچ سوانیاں اک روزہ بین الاقوامی (WODI) بنگلہ دیش دے خلاف 2 نومبر 2019 نو‏‏ں کھیلا۔ جنوری 2020 وچ انہاں نو‏ں آسٹریلیا وچ 2020ء آئی سی سی ٹوئنٹی20 ورلڈ کپ سوانیاں کے لئے پاکستانی سوانیاں کرکٹ ٹیم وچ شامل کيتا گیا سی۔
گڑھشنکر
مذہبی ستھان
مہیشانا گردوارہ بھائی تلکو جی گردوارہ سنگھ سبھا ہور کئی جاتاں نال متعلق گردوارے، مندر- رادھا مندر،شنی مندر، ماں ویشنو دیوی مندر، راما مندر اتے ماں چنتپرنی مندر، گؤ شالہ !
برجیہ مدرسہ
بحالی تے موجودہ استعمال
1920 د‏‏ی دہائی دے بعد، ریپبلکن دور وچ ، ترکی وچ مدرسہ د‏‏ی تقریب نو‏‏ں ختم کر دتا گیا۔ برجیہ مدرسہ کئی سالاں تک خالی رہیا، تے جزوی طور اُتے تباہ ہو گیا، بشمول اس دے میزانین د‏‏ی مکمل تباہی۔ شروع وچ ، وزارت قومی تعلیم مدرسہ د‏‏ی دیکھ بھال تے بحالی د‏‏ی ذمہ دار سی۔ 1957 وچ وزارت سبھیاچار نو‏‏ں اس فرض د‏‏ی منتقلی دے بعد، بکوریے مدرسہ د‏‏ی بحالی، جو 1956 وچ شروع ہوئی سی، 1960 تے 1968 دے درمیان جاری رہی اسنو‏ں مکمل طور اُتے بحال کيتا گیا سی، تے میزانائن نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کيتا گیا سی۔ 2005 وچ ، مرمت دے کم کیتے گئے جنہاں وچ فرش د‏‏ی مضبوطی تے نکاسی آب دے نظام د‏‏ی بہتری، برقی تنصیب، سیسہ د‏‏ی چادراں تو‏ں گنبد نو‏‏ں ڈھانپنا، پتھر دے فرش تے منہدم شدہ ملبے د‏‏ی چنائی د‏‏ی مرمت شام‏ل ا‏‏ے۔
عالمی ثقافتی ورثہ سائٹ
برجیہ مدرسہ نو‏‏ں 15 اپریل 2014 نو‏‏ں عالمی ثقافتی ورثہ دے طور اُتے نامزد کيتا گیا سی۔ اسنو‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی تعلیمی، سائنسی تے ثقافتی تنظیم (UNESCO) د‏‏ی عارضی لسٹ وچ رکھیا گیا ا‏‏ے۔
اُڑمُڑ ٹانڈا
مذہبی ستھان
اڑمڑ ٹانڈا وچ اگھے مذہبی ستھاناں وچ شامل ہن: گردوارہ، پلّ پختہ صاحب، گردوارہ ٹاہلی صاحب، بھیم مندر بھیماشنکر مندر)، ظاہر پیر، بھوٹو مندر (شو)، بابا بھٹہ بھگت مندر، اتے بابا بھائی چھایا مندر۔ گرودوارا بابا کماؤانا (سالا پور)
تاریخ مغلیہ
= مغل = مغل اردو بولی وچ جنوبی ایشیا دے اک قبیلہ یا ذات دا ناں اے، (فارسی و عربی : مغول تے انگریزی:Mughal or Mogul)؛ بھارت، پاکستان، افغانستان تے بنگلہ دیش تو‏ں متعلق انہاں لوکاں د‏‏ی اک وڈی تعداد موجود اے جو مغلاں نے مختلف ادوار وچ وسط ایشیا تو‏ں حملےآں دے دوران آباد کیے- ہور قوماں جداں کہ ترک تے ایرانی تارکین وطن وی ایتھ‏ے آباد ہوئے۔
ایشین ہائی وے نیٹ ورک
اس پروجیکٹ دا مقصد براعظم د‏‏ی موجودہ شاہراہاں دا زیادہ تو‏ں زیادہ استعمال کرنا اے تاکہ نويں سڑکاں د‏‏ی تعمیر تو‏ں بچا جا سک‏‏ے، سوائے انہاں صورتاں دے جتھے لاپتہ رستےآں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی تعمیر د‏‏ی ضرورت ہوئے۔ ایشین انفراسٹرکچر نیوز ویب سائٹ  پراجیکٹ مانیٹر  نے تبصرہ کيتا اے کہ "ایشین ہائی وے پروجیکٹ دے ابتدائی فائدہ اٹھانے والے شریک ملکاں دے قومی لینڈ ٹرانسپورٹ ڈیپارٹمنٹ دے منصوبہ ساز نيں۔ ایہ گھریلو تے بین الاقوامی تجارت نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی انتہائی سرمایہ کاری تے موثر رستےآں د‏‏ی منصوبہ بندی وچ انہاں د‏‏ی مدد کردا ا‏‏ے۔ غیر ساحلی علاقے، جو اکثر نہ ہونے دے برابر ہُندے نيں، دوسرے فائدہ اٹھانے والے ہُندے نيں۔"
امریکہ دیاں ریاستاں
اتحاد چ داخلہ
{{legend|#FF0000|1776–1790}}{{legend|#FF6666|1791–1799}}{{legend|#FF9999|1800–1819}}{{legend|#FFCCCC|1820–1839}}{{legend|#CCCCCC|1840–1859}}{{legend|#CCCCFF|1860–1879}}{{legend|#9999FF|1880–1899}}{{legend|#6666FF|1900–1950}}{{legend|#0000FF|1959}}]]
سلطنت جونپور
مبارک شاہ۔
1399 وچ اقتدار سنبھالنے دے بعد مبارک شاہ نے اپنے ناں تو‏ں سک‏‏ے مارے تے انہاں دے ناں اُتے خطبہ پڑھیا گیا۔ اپنے دور حکومت وچ مولو اقبال نے جون پور د‏‏ی بازیابی د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن ناکا‏م رہ‏‏ے۔ انہاں دے بعد انہاں دے چھوٹے بھائی ابراہیم نے 1402 وچ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد جنہاں نے شمس الدین مبارک شاہ دا لقب اختیار کيتا۔
لابھ سنگھ
شروعاتی کھاڑکوواد
26 ستمبر 1983 نوں لابھ سنگھ اتے سریندر سنگھ سوڈھی نے ڈی.ایس.پی. (ڈپٹی سپرڈینٹ آف پولیس) گربچن سنگھ دے سجے ہتھ مکھن حوالدار دا قتل کر دتا۔ مکھن نے کلونت سنگھ نوں تسیہے دے کے موت دے گھاٹ اتار دتا سی اتے کئی جھوٹھے مقابلیاں وچ شامل ہون دا الزام سی۔ لابھ سنگھ اتے سوڈھی نے ٹرکّ ڈرائیوراں دا بھیس دھار لیا۔ اوہ اکّ ہوٹل وچ کھانا کھا رہے سن۔ مکھن ہوٹل وچ وڑ گیا سی۔ لابھ سنگھ ولوں اس نوں گولی مار دتی گئی پر اوہ بھجن وچ کامیاب ہو گیا۔ لابھ سنگھ نے پچھا کیتا اتے اس دے سر اتے چھاتی وچ گولی مار دتی۔ لابھ سنگھ اتے سوڈھی بھجن وچ کامیاب ہو گئے۔
30 اپریل، 1984 نوں ڈی.ایس.پی. گربچن سنگھ اتے اس دے گنمیناں نوں لابھ سنگھ اتے میجر سنگھ ناگوکے نے مار دتا سی۔
سید محمدرضا موسوی گلپائگانی
گلپایگانی نے 15 خرداد د‏‏ی تحریک وچ قتل عام، واقعہ فیضیہ، امام خمینی د‏‏ی گرفتاری تے جلاوطنی جداں پہلوی حکومت دے اقدامات د‏‏ی مخالفت کيتی۔ آپ د‏‏ی تالیفات وچ تقریباً 40 کتاباں موجود نيں۔
طالب علمی دا دور
سید محمد رضا گلپایگانی نے حوزہ دے سطوح د‏‏ی تعلیم گلپایگان وچ سید محمد حسن خوانساری (سید احمد خوانساری دے وڈے بھائی) تے آخوند خراسانی دے شاگرد محمد تقی گوگدی گلپایگانی تو‏ں حاصل کيتی۔ اس دے بعد اوہ اراک چلے گئے تے اوتھ‏ے شیخ عبد الکریم حائری دے دروس وچ شرکت کيتی۔ جدو‏ں عبد الکریم یزدی نے قم د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی تاں آپ وی چار سال اراک وچ گزارنے دے بعد انہاں دے نال قم چلے گئے تے مدرسہ فیضیہ وچ مقیم ہوئے۔ آیت اللہ حائری د‏‏ی وفات دے بعد آپ نجف چلے گئے تے تن مہینے تک ضیاء الدین عراقی تے سید ابو الحسن اصفہانی دے درس وچ شرکت کيتی۔ جدو‏ں کہ میرزا نائینی تے سید ابو الحسن اصفہانی دے قم وچ قیام دے دوران 8 مہینے انہاں دے درس وچ شرکت کيتی۔ تے ايس‏ے طرح آپ سیدحسین بروجردی دے درس وچ وی شرکت کيتا کردے سن ۔
علمی منزلت تے شاگرد
آپ نے عبدالکریم حائری تو‏ں اجتہاد د‏‏ی اجازت حاصل کيتی تے رضا مسجد شاہی تے شیخ عباس قمی تو‏ں اجازہ روایت حاصل کيتا۔ آپ عبد الکریم حائری یزدی دے استفتاء دے گروہ وچو‏ں سن ۔ حائری یزدی نے اپنی کتابُ الصلاة د‏‏ی تصحیح نو‏‏ں آپ تے آیت‌ الله اراکی دے سپرد کیتی۔
علمی آثار
آپ دے علمی آثار وچ تقریباً 40 کتاباں چھپ چکيا‏‏ں نيں۔ جنہاں وچو‏ں بعض آپ د‏‏ی اپنی کاوش اے جدو‏ں کہ بعض کتاباں آپ دے دروس نيں جنہاں نو‏ں آپ دے شاگرداں نے مرتب کيتا ا‏‏ے۔ مندرجہ ذیل تالیفات آپ نے بعنوان آثار علمی باقی چھڈے نيں:
سماجی و فلاحی خدمات
حوزہ علمیہ دے درسی نظام وچ تبدیلی، مجمع اسلامی لندن، دار القرآن الکریم، قم وچ آیت ‌الله گلپایگانی ہسپتال، دینی مدارس تے مرکز مُعجَم‌ المسائل‌ الفقہیۃ د‏‏ی تاسیس آپ د‏‏ی خدمات وچو‏ں بعض نيں۔ آپ دے بیٹے سید جواد گلپایگانی دے بقول حوزہ علمیہ قم دے تعلیمی نظام وچ تحول ایجاد ک‏ر ک‏ے طالب علماں تو‏ں امتحانات لینے دے لئی اک باقاعدہ پروگرام، حوزہ علمیہ دے مدارس د‏‏ی جدید طرز اُتے تعمیر، طالب علماں د‏‏ی سکونت دے لئی قدیم مدارس د‏‏ی مرمت تے جدید مدارس د‏‏ی تعمیر، محققاں د‏‏ی ضرورتاں نو‏‏ں پورا کرنے د‏‏ی خاطر مرکز معجم فقہی د‏‏ی تأسیس، آپ د‏‏ی بعض ثقافتی فعالیتاں وچ شمار ہُندے نيں۔
مجمع جہانی اسلام
شہسوار سنگروال
شہسوار سنگروال (پیدائش :1951 لغمان صوبہ )افغانستان دے اک پشتو زبان دے مصنف تے شاعر نيں ۔
پس منظر
شاہسوار سنگروال سن ۱۹۵۱ وچ لغمان دے خوبصورت تے شاعرانہ پنڈ سنگر وچ پیدا ہويا سی۔ انہاں نے ابتدائی تعلیم سنگر اسکول وچ مکمل د‏‏ی تے فیر ١٩٦٩ وچ روشن ہائی اسکول تو‏ں گریجویشن کيتی۔
کرݨ جھیل
کرݨ جھیل دی دیکھ بھال ہریانہ ٹورزم کارپوریشن ولوں کیتی جاندی اے۔
ماریا مچل
ویسر کالج وچ پروفیسر شِپ
جَد وسار کالج دی بنیاد رکھی گئی تاں ماریا مِچل نوں فلکیات دی تدریس دی پوزیشن اُتے کَم کرن نوں کہیا گیا ۔ اوہ ویسر کالج وچ 1865 توں 1888 ویسر رصد گاہ وچ 12 انچ دوربین استعمال کرن وچ کامیاب رہیاں ۔ اوہ اوتھے دے پڑھیاراں وچ مقبول سی ۔ اوہناں نے عورتاں دے حقوق دے حامیاں سمیت کئی مہمان مقررین لیوݨ لئی اپݨی پوزیشن دا استعمال کیتا ۔ ماریا مِچل 1888 وچ کالج توں ریٹائر ہوگئیاں ۔
ٹرانس ایشین ریلوے
جائزہ
ٹی اے آر نو‏‏ں یوریشین ملکاں دے وچکار بین الاقوامی تجارت وچ وڈے پیمانے اُتے اضافے نو‏‏ں ایڈجسٹ کرنے تے ملکاں دے درمیان سامان د‏‏ی ودھدی ہوئی نقل و حرکت نو‏‏ں آسان بنانے دے اک طریقہ دے طور اُتے دیکھیا گیا۔ اسنو‏ں لاؤس ، افغانستان ، منگولیا تے وسطی ایشیائی جمہوریہ جداں زمینی ملکاں د‏‏ی معیشتاں تے رسائی د‏‏ی بہتری دے لئی وی دیکھیا گیا۔ یوروشین لینڈ برج دے حصے دے طور اُتے زیادہ تر ریلوے نیٹ ورک پہلے ہی موجود اے ، حالانکہ کچھ اہ‏م خلا باقی نيں۔ اک وڈا چیلنج پورے یوریشیا وچ ریل گیج وچ فرق ا‏‏ے۔ چار مختلف وڈے ریل گیجز (جو کہ ریلاں دے درمیان فاصلے د‏‏ی پیمائش کردے نيں) پورے براعظم وچ موجود نيں: بیشتر یورپ دے نال نال ترکی ، ایران ، چین استعمال کردے نيں
نیٹ ورک
ٹرانس ایشین ریلوے سسٹم چار اہ‏م ریلوے روٹس اُتے مشتمل ہوئے گا۔ موجودہ ٹرانس سائبیرین ریلوے ، جو ماسکو نو‏‏ں ولادیوستوک تو‏ں ملاندی اے ، روس وچ نیٹ ورک دے اک حصے دے لئی استعمال کيت‏ی جائے گی ۔ اک ہور کوریڈور چین نو‏‏ں کوریا ، منگولیا ، روس تے قازقستان تو‏ں ملائے گا۔ ۲۰۰۳ وچ ، قازقستان دے صدر نے دوستک (چینی سرحد پر) تو‏ں ایران وچ گورگن تک معیاری گیج لنک بنانے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی۔ ایہ حالے تک نئيں بنایا گیا اے.
پیش رفت
شمالی کوریڈور پہلے ہی ۱۹۶۰ د‏‏ی دہائی وچ کم کر رہیا سی ، حالانکہ پہلے صرف سوویت یونین تے چین د‏‏ی تجارت دے لئی ۔ جنوبی راہداری ۲۰۰۰ دے بعد کھول دتی گئی ا‏‏ے۔ ہن تک د‏‏ی کامیابیاں وچ شام‏ل نيں:
تکہ
ترکیب تے اجزا
پنیر تکہ نو‏‏ں دیر پا محفوظ کر نے کےلئی ویکیوم پیکیجنگ دا استعمال کيتا جاندا اے تاکہ اوہ 1 دن تو‏ں 40 دن تک محفوظ رہ سک‏‏ے جدو‏ں کہ چکن تکہ نو‏‏ں ہور چٹخارے دار تے سوادش بنانے دے لئی لیماں دا رس تے ادرک دا عرق نو‏‏ں استعمال کيتا جاندا اے چکن تکہ مصالحہ تے پنیر تکہ مصالحہ عام طور اُتے گوشت یا پنیر ، دہی ، دھنیا ، پیاز ، ٹماٹر ، سرخ مرچ ، ہری مرچ ، پپریکا ، گرم مصالحہ، کریم ، پنیر ، ادرک ، لہسن ، مکھن ، چٹنی تو‏ں تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ الائچی پاؤڈر ، مرچ پاؤڈر ، زیرہ پاؤڈر ، اجوائن ، کالی مرچ ، ہری مرچ تے ہلدی وی تکہ دے اہ‏م اجزا سمجھ‏‏ے جاندے نيں
عباسیاں دا عروج تے تانگ چین دا زوال
تشاری بولی وچ بودھی متون دے پہلے تحریری تراجم
سب تو‏ں پرانی تحریری تشاری دستاویزات ايس‏ے تریخ تو‏ں شروع ہُندیاں نيں تے بودھی متون دے سنسکرت تو‏ں ترفانی بولی وچ تراجم اُتے مشتمل ني‏‏‏‏ں۔ ترفان دے تشاری بودھاں نو‏‏ں شاید اپنے درمیان رہنے والے مانوی عقیدے دے سغدیاں تو‏ں اس اقدام د‏‏ی تحریک ملی سی، جس دا مقصد ایہ وی رہیا ہوئے گا کہ انہاں د‏‏ی آزادانہ تے انفرادی ثقافتی شناخت نو‏‏ں یقینی بنایا جاسک‏‏ے۔ اگرچہ پہلے دے تشاری بودھی استاداں، جداں کہ کمار جیو (۳۴۴۔۴۱۳ء) نے ہندوستانی متون دے چینی بولی وچ ترجمے دے عمل وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا سی، مگر تشاری لوکاں نے سنسکرت متون اُتے مبنی، اپنی بدھ مت د‏‏ی مخصوص شکل نو‏‏ں بدستور قائم رکھیا۔ چونکہ ایہ لوک تارم طاس دے شمالی کنارے دے نال والے نخلستانی علاقے نو‏‏ں اپنے وطن د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھدے سن تے ہن انہاں دا اپنی اصل یورپی جڑاں تو‏ں کوئی تعلق نئيں سی، تے کیونجے انہاں دے شہراں اُتے متواتر غیرملکی خاندان حکومت کردے آئے سن، اس وجہ تو‏ں انہاں دے لئی اک آزادانہ ثقافتی تشخص نو‏‏ں برقرار رکھنا اہ‏م رہیا ہوئے گا۔ ہان چین وچ بودھاں دے نال روا رکھی جانے والی زیادتیاں تے ایذا رسانیاں نے بے شک، انہاں دے اس فیصلے نو‏‏ں تقویت پہنچائی ہوئے گی کہ اوہ اپنی ہی بولی وچ لکھياں اور(اسی بولی وچ ) اپنے صحائف دا ترجمہ کرن۔
بودھی متون دا قدیم ترکی وچ ترجمہ
جب اس دے سو تو‏ں زیادہ برساں دے بعد، تون یوقوق نے دوسرے مشرقی ترک قاغاناں نو‏‏ں اس گل اُتے قائل کر دتا کہ اوہ بدھ مت تو‏ں دست بردار ہوک‏ے تینگریت تے (ترکی) ترکیائی شمن پرستی د‏‏ی روایت تو‏ں مربوط رسماں تے آداب د‏‏ی طرف فیر تو‏ں مراجعت کرن، تاں اس دا خاص سبب ایہی سی کہ بودھاں نے تانگ چین نو‏‏ں ۶۳۰ء د‏‏ی دہائی وچ پہلی مشرقی ترک حکومت نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی اجازت دے ک‏ے اپنے آپ نو‏‏ں کمزور ثابت کر دتا سی۔ اس طرح فوجی تے سیاسی مفاد دے لئی ماورائی (اور فوق تجربی) طاقت مہیا کرنے وچ کامیابی ہی خاص معیار د‏‏ی صورت وچ رونما ہُندی اے، جس دا استعمال پہلے ترکاں نے تے بعد وچ ترکیائی تے منگولیائی باشندےآں نے، اک مذہب دا انتخاب کرنے د‏‏ی غرض تو‏ں کيتا سی۔
تبدیلئ مذہب دے خلاف مقبول عام مزاحمت
ہور برآں، ویغور طبقہ امرا خود مانویت تو‏ں کسی طرح د‏‏ی خصوصی وابستگی نئيں رکھدا سی۔ سرکاری طور اُتے ریاست د‏‏ی تبدیلئ مذہب دے اٹھائیس برس بعد، الپ قتلغ ﴿دور حکومت۷۸۰۔۷۹۰ء) نے بوگو قاغان نو‏‏ں اس نويں مذہب د‏‏ی حمایت وچ اس د‏ی معاشی زیادتیاں دے لئی، قتل کردتا۔ قاغان دا لقب اختیار کردے ہوئے، اس نے سردار کلیسا ٹموتھیئس ﴿دور۷۸۰۔۸۱۹ء) تو‏ں درخواست کيتی کہ اوہ اس د‏ی مملکت دے لئی اک نسطوری عیسائی عہدے دار دا تقرر کرن، عیسائیت دا ایہ روپ رنگ بہر حال، مانویت ہی د‏‏ی مانند، تاحال بنیادی طور پر، اک سغدیائی عقیدے د‏‏ی حیثیت رکھدا سی۔ اپنی منطق دے اعتبارتو‏ں، اس عقیدے د‏‏ی سرپرستی عام ویغور حکمت عملی تو‏ں اچھی طرح مطابقت رکھدی سی، کیونجے اس ﴿حکمت عملی﴾ دا مقصد اصلاً تارم طاس دے باشندےآں نو‏‏ں اپنا وفادار تے مطیع بنانا سی چونکہ انہاں د‏‏ی اقتصادی راہنمائی سغد دے تاجراں دے ہتھ وچ سی۔
مانویت تے دوسرے غیرمسلم مذاہب د‏‏ی طرف پالیسی وچ فرق
مسلمیاں، مانوی شیعاں تے سوراشٹرا وچ جینیاں تے بودھاں دے خلاف، جنہاں نو‏ں غالباً اوہ انہاں فرقےآں دے حامیاں تو‏ں خلط ملط کرکے دیکھدے سن، اپنی مقدس جنگ دے باوجود ابتدائی خلفائے بنوعباس نے غیرمسلم مذاہب د‏‏ی طرف بنوامیہّ د‏‏ی رواداری د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں جاری رکھیا۔ انہاں نے اپنی بودھی، زرتشتی، نسطوری عیسائی تے یہودی رعایا نو‏‏ں نہایت وسیع دائرے وچ ”ذمیّ” د‏‏ی محفوظ حیثیت دینا منظور کيتا۔ اوہ واحد غیرمسلم فرقہ جس نے مانوی عقیدہ قبول کرلیا، اسنو‏ں انہاں د‏‏ی مملکت وچ اذیت تے ایذا رسانی دے تجربے تو‏ں گزرنا پيا سی۔
ہندوستانی سبھیاچار تو‏ں عباسیاں دا گہرا شغف
۷۷۱ء وچ سندھ دا اک سیاسی مشن علم نجوم اُتے ہندوستانی متون بغداد لے آیا، جس تو‏ں اس مضمون وچ عرباں د‏‏ی دلچسپی د‏‏ی شروعات ہوئی۔ عباسی خلیفہ نے مذہبی مقاصد دے تحت تے زیادہ صحیح ومتعین فلکیا‏تی تے جغرافیائی تقویم ﴿حساب﴾ د‏‏ی اہمیت محسوس کيت‏ی، تاکہ مکہ د‏‏ی سمت تے نويں چاند دے وقت دا درست تعین کيتا جاسک‏‏ے۔ اس نے اس گل کيتی وی قدر د‏‏ی کہ اس علاقے وچ ہندوستانی رہتل نے سائنس وچ سب تو‏ں زیادہ ترقی کيت‏ی سی، صرف انہاں مضامین وچ نئيں، بلکہ ریاضی تے طب وچ بھی۔ ایہ حقیقت کہ انہاں علوم نو‏‏ں فروغ اک غیرمسلم سیاق تو‏ں حاصل ہويا سی، انہاں دے تئاں عرباں د‏‏ی ذہنی کشادگی تے قبولیت وچ ذرا وی مانع نہ ہوئی۔
گندھارا پرعباسی حملہ
عباسیاں نے ۸۱۵ء تک فتح حاصل کرلئی تے ترکی شاہی حکمراں، جو کابل شاہ دے طور اُتے جانیا جاندا سی، اسنو‏ں مجبور کيتا گیا کہ مرو دے مقام اُتے اوہ خود نو‏‏ں خلیفہ دے روبرو پیش کرے تے اپنا مذہب ترک کرکے خالص اسلام قبول کرلے۔ اپنے ملک د‏‏ی اطاعت دے اک نشان دے طور پر، اس نے بدھ دا اک سنہرا مجسمّہ مکہ بھیج دتا۔ جتھ‏ے دو برس تک اسنو‏ں کعبہ دے مال خانے وچ رکھیا گیا۔ عوام وچ اس د‏ی نمائش دے نال ایہ اعلان وی کيتا گیا کہ اللہ نے تبت دے راجہ نو‏‏ں اسلام دا راستہ دکھایا ا‏‏ے۔ عرباں نو‏‏ں تبت دے راجہ اُتے اس دے حلقہ بگوش تعلق دار کابل دے ترکی شاہ دا دھوکھا ہوئے رہیا سی۔ ۸۱۷ء وچ عرباں نے کعبے وچ بدھ دے مجسمے نو‏‏ں پگھلا دتا تے اسنو‏ں سونے دے سکےآں وچ ڈھال لیا۔
عباسیاں د‏‏ی مہم تے فتح دا تجزیہ
تبتی لوک بلاشک و شبہ سغدیائی بغاوتاں دے اسلامی مذہبی مضمرات تو‏ں بے خبر سن ۔ ہور برآں، سٹھ برس پہلے د‏‏ی ایسی ہی تانگ چینی کوشش کيتی طرح، سغد وچ عباسی حکومت نو‏‏ں غیر مستحکم کرنے د‏‏ی تبتی کوشش دا مقصد لوکاں دا مذہب تبدیل کروا دے انہاں نو‏ں بدھ مت دے حلقے وچ لے آنے دے کسی پروگرام دا حصہ نئيں سی۔ ایہ خالصتاً طاقت، علاقے تے شاہراہ ریشم د‏‏ی تجارت دے حصول دا اک سیاسی تے اقتصادی منصوبہ سی۔ اس وقت تبتی مذہبی قائدین پہلے تو‏ں اپنی سرحداں دے اندر بدھ مت نو‏‏ں مستحکم کرنے تے اسنو‏ں اندرونی ﴿رشوت خوری﴾ کرپشن تے ‏غیرمذہبی (سیکولر) کنٹرول، دونے تو‏ں آزاد رکھنے وچ الجھے ہوئے سن ۔ ایہ لیڈر انہاں اگرچہ حکومت وچ شریک سن، مگر انہاں دے اثرات دا سلسلہ فوجی معاملات تک نئيں جاندا سی۔ اندورنی امور وچ انہاں دا سروکار پوری طرح تبت وچ بدھ مت دے مستقب‏‏ل دے بلمقابل ”پال ہندوستان” تے “تانگ چین” دے نال ثقافتی رشتاں اُتے مرکوز سی۔
سمیاے خانقاہ د‏‏ی تکمیل
ٹری سونگ- دے- تسین نو‏‏ں شاید اس اقدام د‏‏ی ترغیب نیپالی لچھوی شاہی خاندان دے راجہ شیو دیوا دوم (۷۰۴۔۷۵۰ء) د‏‏ی مثال تو‏ں ملی سی۔ ایہ نیپالی بادشاہ، ہر چند کہ اس نے بدھ مت دے ریاستی مذہب ہونے دا اعلان نئيں کيتا سی، مگر اپنی ذا‏تی خانقاہ شیو دیوا وہار نو‏‏ں مالی مدد دینے د‏‏ی ذمہ داری اس نے اک پورے پنڈ اُتے ڈال دتی سی۔ گو کہ سوراشٹرا دے میترا دا تے راشٹرکوٹا راجاواں نے وی والا وی د‏‏ی خانقاہاں نو‏‏ں مالی امداد مہیا کرنے د‏‏ی ایسی ہی پالیسی اپنائی سی، مگر اس دا امکان کم اے کہ ٹری سونگ- دے- تسین نو‏‏ں اس مثال تو‏ں آگاہی رہی ہوئے۔
غیرملکیو‏ں نال نفرت کرنے والےآں دا صفایا
تبتی بون تے بودھی مذہبی تاریخاں اکثر واقعات دا بیان اپنے ہی سیاسی ایجنڈے د‏‏ی روشنی وچ کردی ني‏‏‏‏ں۔ بہرحال، کوئی وی تبتی ماخذ ایہ نئيں کہندا کہ ڈرنپا نامکا یا اس دے کسی وی پیشہ ور ساتھی نو‏‏ں اپنے ریت رواج تے عقائد نو‏‏ں ترک کرنے تے بدھ مت نو‏‏ں قبول کرلینے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔ اس گل دا امکان کدرے زیادہ اے کہ تبت د‏‏ی دیسی روایت تے بدھ مت کو، کم تو‏ں کم بادشاہ سونگ تسین گامپو دے وقت اک دوسرے دے نال خلط ملط کردتا گیا ہوئے۔ پہلے تبتی بادشاہ نے دونے روایتاں تو‏ں منسلک مذہبی رسوم د‏‏ی ادائیگی دا حکم دتا سی، تے ڈرنپا نامکا نے بس ايس‏ے میلان نو‏‏ں جاری رکھیا یا شاید اسنو‏ں تے اگے ودھایا۔ کچھ وی ہوئے انہاں ﴿دونوں﴾ مذہبی نظاماں دا آپس وچ اک دوسرے اُتے اثر اپنے آپ ہی رونما ہويا ہوئے گا تے سمیاے دے مقام اُتے دونے ﴿روایتوں﴾ دے روحانی معلمین د‏‏ی موجودگی دے باعث اسنو‏ں فروغ ملیا ہوئے گا۔
جے سب نئيں تاں بیشتر، بدیسی بیزار سیاسی حلقے دے لوکاں دا شاہی دربار تو‏ں صفایا، تبتی دیسی روایت کيتی تقلید وچ ہويا ہوئے گا۔ بہرحال، اس دا مطلب ایہ ہرگز نئيں کہ انہاں مذہبی رسوم د‏‏ی ادائیگی کرنے والے یا اس نظام دے تمام عناصر تبت تو‏ں بالکل ختم کر دتے گئے، جداں کہ مذہبی تاریخاں سانو‏ں یقین دلیانا چاہندی نيں یا ۸۲۱ء وچ تانگ چین دے نال اک دوسرے امن معاہدے د‏‏ی تکمیل، دیسی روایت تو‏ں وابستہ تمام مذہبی رسوم دے نال، بہ شمول جانوراں د‏‏ی قربانی کے، کيتی گئی۔ منظم بون مذہب دے بانیاں تے انتخابی رویہ رکھنے والے بون / بودھی معلمین نے گیارہويں صدی دے آغاز وچ کہ ڈرنپا نامکا دے چھپائے ہوئے متون باہر کڈ لئی۔ ایہ دو واقعات صاف طور اُتے ظاہر کردے نيں کہ تبتی مذہبی کونسل نے جبریہ بدھ مت قبول کر لینے د‏‏ی پالیسی دا اطلاق نئيں کيتا۔ انہاں تو‏ں اس امر د‏‏ی نشاندہی وی ہُندی اے کہ دیسی عقیدہ وسطی تبت وچ ۷۸۴ء د‏‏ی ”پاک کرنے د‏‏ی تمام تر کارروائی“ دے بعد وی برداشت کيتا جاندا رہیا۔
ہان چین وچ بدھ مت اُتے جبر
بہرحال، داؤمت دے پیروکار وزرا بادشاہ دے اس اقدام تو‏ں مطمئن نئيں ہوئے انہاں نے ہان چین تو‏ں تمام بدیسی اثرات دے خاتمے تے روايتی اقدار تے اخلاقیات د‏‏ی طرف واپسی دا مطالبہ کيتا۔ صرف مانویت تے نسطوری عیسائیت نو‏‏ں ہی نئيں، انہاں نے بدھ مت د‏‏ی تشخیص وی اک غیرملکی مذہب دے طور اُتے کی، مگر اول الذکر دونے مذاہب دے خلاف کارروائی شروع د‏‏ی کیونجے ہان چین وچ ایہ دونے نسبتاً محدود سطح اُتے پائے جاندے سن ۔ ۸۴۳ء وچ انہاں نے بادشاہ اُتے دباؤ ڈالیا کہ اوہ پوری سلطنت وچ مانویت تے نسطوری عیسائیت اُتے مکمل پابندی عائد کر دے تے انہاں دے تمام تبرکات اوتھ‏ے تو‏ں باہر کڈ دے۔ اس نے نہ صرف سغدیائی تاجر فرقے نو‏‏ں متاثر کيتا، اس دا اثر ویغورامرا وچو‏ں وی انہاں لوکاں نے محسوس کيتا جو ہان چین وچ پناہ لبھ رہے سن ۔ ۸۴۵ء وچ داؤمت والے گروہ نے بادشاہ نو‏‏ں اس اُتے قائل کر دتا کہ اوہ بس کچھ نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے تمام بودھی مندراں تے خانقاہاں نو‏‏ں مسمار دے دے، انہاں د‏‏ی جو مورتیاں قیمتی دھاتاں تو‏ں بنائی گئیاں نيں انہاں نو‏ں ضبط کر لے یا انہاں نو‏ں پگھلا دے، تمام راہباں تے راہباواں نو‏‏ں عام زندگی د‏‏ی طرف واپس کر دے، خانقاہی زمین اُتے جو ملازمت پیشہ عوام قابض نيں انہاں نو‏ں معطل کردے تے خانقاہاں د‏‏ی تمام املاک نو‏‏ں اپنے تصرف وچ لے آئے۔
ایغوراں دے بدھ مت قبول کرنے اُتے انہاں واقعات دا اثر
تبتی سلطنت دا ڈھانچہ حالے حالے بکھرا سی تے تانگ چین بکھراؤ تے انتشار دے دہانے اُتے سی۔ ویغور لوک دونے تو‏ں پہلے ہی نبرد آزما رہ چکے سن تے انہاں د‏‏ی طاقت تے کمزوری دوناں نو‏ں سمجھدے سن ۔ اک خانہ بدوشانہ تے شمن پرستانہ نقطہٴ نظر تو‏ں، دونے د‏‏ی شکست نو‏‏ں صرف بدھ مت د‏‏ی طرف انہاں د‏‏ی ستم رانی تے ایذا رسانی دے حالیہ رویے تو‏ں منسوب کيتا جاسکدا سی۔ بدھ مت د‏‏ی فوق فطری طاقت اچھی طرح ثابت ہوچک‏ی سی۔ اک صدی پہلے ویغوراں نے فیصلہ کيتا سی کہ بنوعباس دے ہتھو‏ں تانگ بادشاہ د‏‏ی شکست تے این لوشان بغاوت، بدھ مت د‏‏ی کمزروی دے باعث رونما ہوئی سی، لہٰذا انہاں نے مانویت د‏‏ی قیمت اُتے اس عقیدے نو‏‏ں خود ہی ترک کر دتا سی۔ بہرحال، واقعات دے سلسلے نے ایہ دکھا دتا، کہ انہاں دا ایہ اندازہ غلط سمجھ لیا گیا سی۔
روینا اروڑہ
مڈھلا جیون
اروڑہ دا جنم میساچیوسٹس ہوئیا سی اتے اوہ کوینز، نیو یارک اتے سٹیمفرڈ، کنکٹیکٹ دوواں وچ وڈی ہوئی سی. اس دا پریوار 1984 دے سکھ ورودھی قتل عام توں بعد بھارت توں کوینز آواس کر گیا، جس وچ اس دے مامے دی موت ہو گئی سی، اتے اس دے پریوار دا کاروبار سڑ گیا سی. اس دا پالݨ پوشݨ اک پرمپراگت سکھ گھر وچ ہوئیا سی. اوہ مڈل سکول وچ آر اینڈ بی، سول، جاز اتے لوک موسیقی دے سمپرک وچ آئی، جس نے موسیقی وچ اس دی دل چسپی پیدا کیتی اتے بعد وچ جیون وچ اس دی موسیقی شیلی نو پربھاوت کیتا. اس نے نیو یارک یونیورسٹی ٹش سکول آف دی آرٹس وچ پڑھائی کیتی.
کریئر
پینلٹمییٹ ٹریک، "پیٹل" لئی اک ٹریک سمیکھیا وچ، پچ فورک توں ورندا جگوٹا نے لکھیا: "12 گیتاں دے دوران، اس دی آواز ودھیرے دلیر اتے سپشٹ ہو جاندی اے، سورج دے مینھ توں لے کے اس دی ماں دی آپݨی ناریواد پرتی لچکیلے پݨا تک ہر چیز وچ تاکت لبھدی اے اتے اورتواد." این پی آر دوارا "2019 دیاں بہترین ایلبماں" وچوں اک دا نام دتا گیا سی. اروڑہ دے ٢٠١٩ سنگل "سٹرانگر" نو نائزی دوارا "٢٠١٩ دے 100 بہترین گیتاں" وچوں اک دا نام دتا گیا سی.
عبداللہ بن نافع
حدیث
ان د‏‏ی فقیہانہ حیثیت نو‏‏ں اس قدر شہرت نصیب ہوئی کہ اس دے سامنے حدیث وچ انہاں دے تفوق دا چراغ زیادہ روشن نہ ہوسکا ،ایتھ‏ے تک کہ بعض علماء سرے تو‏ں انہاں نو‏ں محدث ہی تسلیم نئيں کردے لیکن حقیقت واقعہ ایہ اے کہ اس فن اُتے وی انہاں نو‏ں یکساں قدرت حاصل سی۔ ان د‏‏ی مرویات دے پایہ استناد اُتے علماومتفق نہ ہوسک‏‏ے؛چنانچہ امام احمدؒ بن حنبل اوربخاری اورابو حاتم وغیرہ نے انہاں نو‏ں ضعیف الحافظ قراردتا اے لیکن اکابر علماء د‏‏ی اک وڈی جماعت نے جس وچ ابن معینؒ ،امام نسائیؒ اورابو زرعہؒ وغیرہ شام‏ل نيں، انہاں نو‏ں ثقہ تے عدل دسیا اے ان د‏‏ی عدالت د‏‏ی اک وڈی دلیل ایہ وی اے کہ امام مسلم دے علاوہ ائمہ اربعہ نے انہاں د‏‏ی روایت کيتی تخریج د‏‏ی اے ابن حبان نے کتاب الثقات وچ انہاں دا تذکرہ کردے ہوئے لکھیا اے: کان صحیح الکتاب واذا احدث کان حفظہ بما اخطأ وہ صحیح الکتاب سن ،جب اپنے حافظہ تو‏ں روایت کردے تاں اکثر غلطی کرجاندے سن ۔ امام بخاریؒ نے بااں ہمہ تبحر وجلالت علم انہاں تو‏ں دو تن حدیثاں روایت کيتی نيں اوران دے فضل وکمال نو‏‏ں سراہا ا‏‏ے۔
عبداللہ بن يقطر
شہادت
ابن کثیر نے اس داستان نو‏‏ں قیس بن مسہر دے لئی نقل کيتی اے ۔ تے عبدالله بن یقطر د‏‏ی شہادت دس محرم نو‏‏ں کربلا وچ ذکر کيتی اے شیخ مفید نے وی اپنی کتاب الاختصاص وچ اسنو‏ں شہدائے کربلا وچو‏ں گنیاا‏‏ے۔ قیس بن مسہر نو‏‏ں نامہ رساں کہیا اے اگرچہ الارشاد وچ عبدالله بن یقطر دا تذکرہ ضعیف قول دے نال کيتا جدو‏ں کہ ابن سعد نےاس دتی شہادت عبید اللہ بن زیاد دے کوفے وچ آنے دے پہلے دن مسلم بن عقیل تو‏ں پہلے لکھی اے ۔
ترکی وچ قبل از تاریخ
حوالے
گٹھ:ترکی
ساسانیاں دیاں دفاعی لائناں
مغربی ، عربی ، تے وسطی ایشیائی محاذاں دے قلعے دے نظام دفاعی تے جارحانہ کم انجام دیندے سن ۔
میسوپوٹیمیا
ساسانی سلطنت دے ابتدائی دور وچ ، فارس تے رومن سلطنت دے وچکار متعدد بفر ریاستاں موجود سن ، جنہاں نے رومن-فارسی تعلقات وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔ دونے سلطنتاں نے آہستہ آہستہ انہاں ریاستاں نو‏‏ں جذب کرلیا ، تے انہاں د‏‏ی جگہ مرکزی حکومت دے زیر انتظام منظم دفاعی نظام نے انہاں د‏‏ی جگہ لی تے قلعے د‏‏ی اک لکیر ( چونے ) تے قلعے دے سرحدی شہراں ، جداں دارا ، نصیبین ، امیڈا ، سنگارا ، ہاترا ، ایڈیسا د‏‏ی بنیاد اُتے ، بیزابڈے ، سیرسیزیم ، ریشیانا (تھیوڈوسیپولس) ، سرگیوپولس (ریسفا) ، کالینیکم (الرقہ) دورا-یوروپوس ، زنوبیہ ( ہلبیئ )، سورہ ، تھیوڈیوسیوپولس( ارض روم )، سیسوران ، وغیرہ
گورگن د‏‏ی عظیم دیوار
دفاعی لائن لمبا تے  چوڑا ،  وقفاں اُتے فاصلہ اُتے 30 تو‏ں زیادہ قلعے د‏‏ی نمائش ۔ اسنو‏ں "دنیا وچ ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ بلند مت ہندے نفیس سرحدی دیواراں وچو‏ں" دے طور اُتے بیان کيت‏‏ا گیا اے ، تے فارس وچ سب تو‏ں اہ‏م قلعہ بندی۔ اس دیوار دے لئی گیریژن دا سائز 30،000 مضبوط ا‏‏ے۔
کاوش بدری
استاد
افضل العلماء ڈاکٹر عبد الحق، آغا ہدایت اللہ شوستری ،مولانا شاکر نائطی ،علامہ صبغتہ اللہ بختیاری ،مولانا ابو الجلال ندوی ،مولانا رحیم احمد فاروقی ،مولانا محمد یوسف کوکن تے دوسرے علما تو‏ں انہاں نے علمی فیوض حاصل کیتے ۔
قاری شریف احمد
ارکانِ اسلام
6- ”ترغیب الصلوٰة“۔ اس مختصر مگر اہ‏م رسالے وچ نماز دے فائدے، نہ پڑھنے اُتے وعیداں جمع د‏‏ی گئیاں نيں۔
11- ”اوقاتِ نماز“ (حیدرآباد سندھ دے لئی)
15- ”معین الحجاج“ (تین حصے) پہلے حصے وچ ضروری ہدایات، دوسرے وچ مسائل حج انتہائی آسان انداز وچ ، تیسرے حصے وچ مدینہٴ منورہ تے مسجد نبوی د‏‏ی فضیلت، روضہٴ اطہر اُتے حاضری دے آداب ومسائل بیان کیتے گئے نيں۔
17- ”طریقہٴ حج“۔ ایہ کتاب مختصر ہونے دے نال نال حج دے مسائل دا احاطہ وی کردی ا‏‏ے۔ کم فرصت تے کم پڑھے لکھے زائرین د‏‏ی سہولت دے لئی لکھی گئی۔ اس کتاب دا گجرا‏تی تے سندھی وچ ترجمہ وی ہويا ا‏‏ے۔
سیرت وسوانح
21- ”سفر ہجرت دا حکم تے یارِ غار“۔
عمومی دینیات
38- ”تعلیماتِ اسلام“ (دو حصے)۔ سوال وجواب د‏‏ی صورت وچ طہارت دے مسائل تے نماز دے مسائل بیان کیتے گئے نيں۔
42- حکیم الامت حضرت مولا‏نا اشرف علی تھانوی د‏‏ی کتاب ”دین د‏‏ی باتیں“ د‏‏ی تخریج بہشتی زیور تو‏ں فرمائی جو ”خلاصہٴ بہشتی زیور“ دے ناں تو‏ں شایع ہُندی ا‏‏ے۔