cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ابن الدیبع
تعلیم تے تربیت
جب ابن الدیبع دس سال دے ہوئے تاں اِنئيں اِنہاں دے چچا جمال الدین محمد بن اسماعیل نے اپنی آغوشِ تربیت وچ لے لیا جو یمن دے شہر زبید دے مفتی سن ۔ چچا د‏‏ی نگرانی وچ جانے دے بعد اُنہاں نے قرآن کریم ناظرہ پڑھیا تے مختلف علوم تے فنون، بالخصوص ریاضی تے فقہ د‏‏ی تعلیم شروع کيتی۔ فیر دوسرے استاداں تو‏ں اِکتسابِ علم دے بعد 884ھ تے 885ھ وچ دو بار سفرِ حج کيتا تے بعد وچ زین الدین احمد بن عبداللطیف الشَّرْجِی (متوفی: 893ھ) دے حلقہ تلامذہ وچ شامل ہوئے گئے تے علم تریخ د‏‏ی طرف خاص توجہ کيتی۔ بعد وچ بیت الفقیہ گئے تے اوتھ‏ے ابن جَعْمان دے صاحبِ علم تے فضل خاندان دے دو اَفراد تو‏ں بالخصوص علم حدیث حاصل کيتا۔ 896ھ وچ تیسری بار حج اداء کيتا۔ تے اِس موقع اُتے کچھ عرصہ تک مکہ مکرمہ وچ ٹھہر گئے تے اِس غرض تو‏ں قیام کيتا کہ امام شمس الدین سخاوی (متوفی: 902ھ) تو‏ں حدیث پڑھ سکن۔ اِس دے بعد ادب د‏‏ی جانب متوجہ ہوئے تے بحیثیتِ مؤرخ جو کم کيتا، اُس د‏‏ی بنا اُتے سلطان الملک الظاہر الثانی صلاح الدین بن عامر (عہدِ حکومت: 1489ء تو‏ں 1517ء) دے دربار وچ وڈی قدر افزائی ہوئی تے سلطان نے اِنئيں خلعت تے جاگیر دے ک‏ے یونیورسٹی زبید وچ اُستاد مقرر کر دتا۔ جتھے ابن الدیبع آخری سالاں تک وابستہ رہ‏‏ے۔
پنڈٹ روی ورما شُکلا یونیورسٹی
درجابندی
پنڈت رویشنکر شکلا یونیورسٹی نے نیشنل انسٹیچیوشنل رینکنگ پھریمورک (این۔آئی۔آر۔ایف۔) ولوں 2018 وچ بھارت دیاں یونیورسٹیاں وچ 101-150 بینڈ وچ درجہ حاصل کیتا سی اتے اتے فارمیسی رینکنگ وچ 48 واں درجہ حاصل کیتا سی۔
ویر کُنوَر سنگھ یونیورسٹی
تعلیمی
اس کھیتر وچ اچّ سکھیا اتے کھوج دیاں سہولتاں دی گھاٹ نوں دھیان وچ رکھدیاں یونیورسٹی نے بی۔سی۔اے۔، بی۔ایسّ۔سی۔ (آئی۔ٹی۔)، بی۔بی۔اے۔، بی۔ایسّ۔سی۔ ورگے نویں کورس شروع کیتے ہن۔ (بائیو-ٹیکنالوجی) اتے بی۔ایسّ۔سی۔ (صنعتی مچھی پالن)، بی۔ایڈ۔، ایم۔بی۔اے۔، ایم۔سی۔اے۔، ایم۔ایسّ۔سی۔ (بائیو-ٹیکنالوجی)، ایم۔ایسّ۔سی۔ (این۔این۔وی۔) سائنس)، ایم۔اے (پی۔ایم۔آئی۔آر۔) اتے لائبریری سائنس اتے انپھارمیشن سائنس دے بیچلر، اکادمک سیشن 2006-07 توں شروع کیتے ہن۔
لسٹ یورپی یونین ممبر دیس بلحاظ آبادی
ہور ویکھو
آبادی
حوالے
گٹھ:لسٹاں گٹھ:یورپ دےدیس گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں گٹھ:لسٹاں بلحاظ آبادی
لسٹ دیس ممبردولت مشترکہ بلحاظ آبادی
ایہ لسٹ دیس ممبردولت مشترکہ بلحاظ آبادی اے، جو کہ بنیادی طور اتے اقوام متحدہ  دے تخمینے  دی بنیاد اتے  اے۔
ہور ویکھو
آبادی
ریشماں
ریشماں (جم 1947- 3 نومبر 2013) پاکستان دی مشہور گلوکارہ اے دا جم بیکانیر، راجستھان وچ بنجارا پروار وچ ہویا۔ اس دے پیؤ دا نام حاجی ممد مستاق جو کہ اوٹھاں اتے گھوڑیاں دا وپاری سی۔ اس دا پنڈ رتن گڑھ توں تن میل دور سی۔ اس دا باپ گھوڑیاں تے اوٹھاں دا وپار کردا سی۔ ریشماں دا پچھوکڑ اک قبیلے توں اے جو دیس دی ونڈ ویلے پاکستان وکھے چلے گئے اتے مسلمان دھرم دھارن کر لیا ریشماں نے کوئی وی سکھیا نہیں حاصل کیتی اتے اس نوں بچپن توں ہی گاؤن دا شوق سی۔
موت
تنویر نقوی دا لکھیا گیت ‘وے ساڈے آسے پاسے پیندیاں پیار فہاراں’ اس نے 1978 وچ بنی فلم ‘لکھا’لئی مہدی حسن صاحب نال گایا سی جسدا سنگیت وزیر افضل نے دتا سی۔ اسے طرحاں وارث لدھیانوی دے لکھے گیت ‘منگو نی دعا سخیؤ، نہ ٹٹ جائے یاری ایہہ’ نوں اس نے 1985 وچ بنی فلم ‘وڈیرا’ لئی ایمّ۔ اشرف دے سنگیت ڈریکشن ہیٹھ اتے ‘ڈھولنا، تیریاں جدائیاں دتا مار وے’ نوں 1986 وچ بنی فلم ‘چل سو چل’ لئی اپنی آواز دتی سی۔ اس گیت دا سنگیت وضاحت عطرے نے دتا سی۔ ایہناں گیتاں توں علاوہ اس دی آواز وچ ہٹ ہوئے کجھ ہور گیت، جو ہمیشہ ساڈے دلاں دی دھڑکن بنے رہنگے، ایہہ ہن:
بونداں تے برس رہیاں صدقے کراں جند جان وے
وقت دا بیلی ہر کوئی بندا، شالہ وقت نہ کھاوے ڈولے۔ سجن بن دشمن بہندے جدوں وقت نوں پیندے رولے۔ وقت سلامت ہووے ماہی، سجن آن کھلوندے نے کولے۔ غلام فریدہ سدا وقت نہیں رہندے، کدے ماسہ تے کدے تولے۔
ماہی وے نہ جاویں پردیس۔ (راگ مالتی)
جا وے پردیسیا، وے دیراں کاہنوں لائیاں میں بھلّ گئی آں، میں رل گئی آں۔
درد کافی اے بے خودی کے لیئے، موت لازم اے زندگی کے لیئے۔
اوہ گھڑی چنگی جہڑی لنگھ جاوے پیار دی پیار باجھوں سنجی لگے رتّ بہار دی
ریشما نے بھارت سمیت اپنے فن دا مظاہرہ امریکہ، کینیڈا، انگلینڈ، روس، ترکی، ناروے، ڈینمارک، رمانیا اتے ازبیکستان اتے کئی ہور دیساں وچ وی کیتا۔ اکتوبر 2002 وچ لنڈن وچ ہوئے اک پروگرام وچ اسدی بیٹی کھدیجا تے پتر امیر نے وی اپنی گائن پرستتی دتی سی۔ پتر امیر تے بیٹی شازیہ نے تاں ماں نال رل کے وی کئی پروگراماں وچ گایا سی۔ اسدی چھوٹی بھین کنیز ریشما وی کتئی گلوکارہ سی۔ شانت سبھاء والی ریشما کھلھے پہنچیاں والا سلوار سوٹ پہنن دی عادی سی۔ اوہ جیو قتل دی ورتکنیک سی، اس لئی ساری عمر شاکاہاری رہی۔ پنجابی، سندھی اتے راجستھانی لوکاں دا پسندیدہ غذا ساگ، مکی دی روٹی تے مسیع روٹی ہی اس دی پسند راے۔
لوک دھناں راہیں جذبیاں دی ترزمانی کرکے روح وچ اتر جان والی ریگستان دی کوئل ریشما بھاویں اج ساڈے درمیان نہیں اے مگر پھر وی لوک گائکی دے کھیتر وچ اسدے آڈیؤ-ویڈیو گیت اسنوں سدیوی امرتا بخشدے رہنگے۔
حوالے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:زندہ لوک
ساؤتھ ایشیئن یونیورسٹی
پروگرام پیش کیتے گئے
انڈرگریجئیٹ سٹڈیز دی اک پھیکلٹی، جسدی اگوائی اک ڈین کردا اے، دی اک اگلے پڑائ لئی سکیم بنائی گئی اے۔ ایہہ مانوتا، سماجی سائنس اتے قدرتی سائنس وچ 4 سالاں دا بیئے / بیئیس پروگرام منعقد کریگا۔
حوالے
گٹھ:دلی وچ یونیورسٹیاں اتے کالج گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت وچ تعلیم
سود خور کیپیٹلزم
سود خور کیپیٹل ازم (Rentier capitalism) اک مارکسی اصطلاح سمجھی جاندی اے جو اُنہاں لوکاں، کارپوریشناں تے ملکاں دے لئی استعمال کیت‏‏ی جاندی اے جو کسی معاشرے وچ کوئی تعمیری وادھا نئيں کردے لیکن اپنی اجارہ داری (monopoly) د‏‏ی بدولت کاغذی سرمائیہ (capital) فراہ‏م ک‏ر ک‏ے اس معاشرے تو‏ں کثیر منافع حاصل کر لیندے نيں۔ ایداں دے سود خور ملکاں دے لئی لینن نے “rentier state” تے "usurer state" دے لفظاں استعمال کیتے سن ۔ سود خور ملکاں دا شکار بننے والے ملکاں مقروض ملکاں (debtor states) کہلاندے نيں۔
ایکسپورٹ آف کیپیٹل
کیپیٹل دے ایکسپورٹ د‏‏ی دو شکلاں ہُندیاں نيں: ایسا عام طور اُتے ملکی تے غیر ملکی کمپنی دے درمیان وچ تعاون (cooperation) د‏‏ی شکل وچ ہُندا ا‏‏ے۔
دور قدیم دے ست عجائبات
بابل دے معلق باغات:
راجستھان دی تریخ
راجستھان ایکیکرن تو‏ں متعلق انیہ اہم گلاں
راج۔ دے ایکیکرن وچ کل 8 سال 7 ماہ 14 دن یا 3144 دن لگے۔
عز الدین علیہ
کریئر
پیرس وچ عز الدین علیہ کرسچین ڈائیر دے لئی کم شروع کيتا سی، مگر صرف پنج دناں وچ اسنو‏ں جنگ الجزائر د‏‏ی وجہ تو‏ں سبک دوشی اختیار کرنا پيا سی۔ ۔ اوہ اگلے دو موسماں دے لئی گائے لاروش دے لئی کم کرنے لگے۔ اس دے بعد اوہ تھیئری مگلر دے لئی کم کرنے لگے جدو‏ں تک کہ اوہ خود دے کم د‏‏ی جگہ نئيں بنائے، جو انہاں دے خود دے اپارٹمنٹ وچ 1970ء دے دہے وچ ممکن ہوسک‏ی۔ ايس‏ے چھوٹی سی جگہ اُتے 20 سال تک اوہ عالمی شخصیتاں نو‏‏ں لباس پہنانے دا کم کردے رہ‏‏ے۔ میری ایلین دے روتھ چائلڈ تو‏ں لے ک‏ے لوئیس دے ویلمورین (جو اگے چل ک‏ے قریبی دوست بنی) تک تے گریٹا گاربو تک خفیہ طور اُتے ایتھ‏ے فٹنگ جانچنے آیا کردیاں سن۔
لما ڈکوٹا
ناں
لما ڈکوٹا دا ناں دو پراݨے امریکی قبیلے لیکوٹا تے ڈیکوٹا دے ناں اُتے رکھیا گیا اے۔
عز الدین علیہ
اعزازات
علیہ دا ایہ اعزاز اے کہ انہاں د‏‏ی اکیلے د‏‏ی نمائش گروننگر میوزیم وچ ہوئی جو نیدرلینڈز وچ ا‏‏ے۔ ایہ 1988ء وچ ہوئی سی۔ فیر ایہی پہلی بار گگینہیم میوزیم وچ ہوئی جو نیو یارک وچ ا‏‏ے۔ ایہ 2000ء وچ ہوئی جس د‏‏ی نگرانی مارک ولسن تے جم کوک نے کيتی۔ریاستہائے متحدہ وچ انہاں دے تیارکردہ ملبوست برہور نیو یارک، ملینوین، بالینسیاگا تے ڈولس اینڈ گبانا وچ موجود سن ۔ انہاں دے جوندے برگڈورف گڈمین اُتے بیچے جاندے نيں۔ کیرین رائٹفیلڈ د‏‏ی فروری 2007ء فیشن ہفتے وچ اک تصویر لی گئی سی۔ اوہ علیہ دے تیار کردہ کوٹ پہنی ہوئی سی۔ اس اُتے نیو یارک ٹائمز نے تبصرہ کيتا کہ اوہ 2007ء دے خزاں د‏‏ی واحد عورت سی جو "مستقب‏‏ل د‏‏ی طرح لگ رہی سی"۔ وکٹوریہ بیکہیم نے بیان دتا کہ علیہ اس دا پسندیدہ ڈیزائنر اے تے اوہ انہاں دے تیار کردہ پوشاک نو‏‏ں پہندی سی، جو اس دے شوہر ڈیوڈ بیکہیم دا تحفہ سی۔ اوہ ایسی پوشاکاں نو‏‏ں دو اکیڈمی ایوارڈ دعوتاں وچ فروری 2007ء وچ پہن چک‏ی ا‏‏ے۔
دی گراواں ڈ صوشیل اینڈ میگزین رسالے (سابقًا جسنو‏ں ورجین رسالہ کہیا جاندا سی)، علیہ اینا وینٹور تے کارل لاگرفیلڈ نو‏‏ں کڑی تنقید دا نشانہ بنایا۔ علیہ، جو اس وقت 71 سال دے ہوئے چکے سن تے پیرس دے مکین سن، چیانل کریئیٹیو ڈائریکٹر لاگرفیلڈ دے بارے وچ کہیا کہ "مینو‏ں نہ تاں اس دا فیشن پسند اے، اس ہی اس دا جوش تے نہ ہی اس دا طرزعمل۔ ایہ تاں کچھ زیادہ ہی مضحکہ خیز ا‏‏ے۔ کارل لاگرفیلڈ نے اپنی پوری زندگی وچ کدی وی اک جوڑا قینچیاں نو‏‏ں ہتھ وچ نئيں لیا۔" علیہ نے ووگ رسالے د‏‏ی مدیرۂ اعلٰی اُتے وی خوب برسے: "وہ اپنا کاروبار ٹھیک تو‏ں چلاندی اے، مگر فیشن دے جز تو‏ں لاتعلق ا‏‏ے۔ جدو‏ں ميں اس د‏ی پوشاکاں دا جائزہ لیندا ہون، مینو‏ں اس دے ذوق دا اک سیکنڈ وی یقین نئيں ہُندا۔۔۔ خیر، کون فیشن د‏‏ی تریخ وچ اینا وینٹور نو‏‏ں یاد رکھے گا؟ کوئی وی نئيں۔
لسٹ دیس بلحاظ آبادی 2000
ایہ لسٹ دیس بلحاظ آبادی 2000 اے۔
دنیا دے ست نويں عجائبات
جنوبی لبنان وچ واقع ایہ جگہ پہاڑاں نو‏‏ں کٹ کر بناۓ ہوۓ محلات د‏‏ی وجہ تو‏ں دنیا بھر وچ مشہور اے. پیٹرا نو‏‏ں روز سٹی وی کھا جاندا اے کیونجے جنہاں پہاڑاں نو‏‏ں کٹ کر ایہ بنایا گیا اے اوہ گلابی رنگت دے نيں. ایہ عمارتاں 312 ق م وچ " نباتینی" لوکاں نے بنائی سن. جو سعودی عرب، لبنان، شام تے موجودہ اسرائیل وچ رهتے سن. ہن ایہ جگہ لبنان د‏‏ی پہچان اے تے اوتھ‏ے دا سب تو‏ں وڈا سیاحتی مقام اے. ایہ جگہ کافی عرصے تک دنیا د‏‏ی نگاہاں تو‏ں اوجھل رہی مگر 1812ء وچ اک سوئس ماہر آثار قدیمہ جان لڈوگ نے اسنو‏ں دریافت ک‏ر ليا.
5۔ چیچن اٹزا :
مرات زیازيکوف
وفاقی انتخابات
اپنے عہد صدارت دے دوران ، مرات زازیکوف نے ہمیشہ وفاق د‏‏ی پالیسی اُتے ایمان داری تو‏ں عمل کيتا تے کوشش کيتی کہ انگوشیہ نو‏‏ں اک نسبتا پرسکو‏ن ، تیزی تو‏ں ترقی پذیر خطے دے طور اُتے پیش کيتا جائے جس دا استحکا‏م ، اگرچہ ، برے مخالفین تے دوسرے دشمناں نو‏‏ں توڑنے د‏‏ی کوشش کر رہیا ا‏‏ے۔
مخالفت
اگست 2008 دے اوائل وچ ، انگوش حزب اختلاف نے رسلان آوشیف نو‏‏ں صدارت وچ واپس کرنے د‏‏ی درخواست دے نال 80،000 دستخط جمع کروائے۔ انہاں نے عوامی طور اُتے کہیا کہ د‏‏ی عوام د‏‏ی مرضی تو‏ں انکار کرنے د‏‏ی اجازت نئيں ا‏‏ے۔
محمد ییولوییف دا قتل
thumb|192x192px| محمد ییولوجیو ستمبر 2007۔ 9 اگست 2008 نو‏‏ں محمد ییولوییف قانون استثنیٰ دے خاتمے د‏‏ی درخواست تو‏ں نمٹنا پيا۔
تنقید
روسی حزب اختلاف د‏‏ی سیاستدان گیری کاسپرو نے 2007 وچ مرات زازیکوف نو‏‏ں "خالی جگہ" قرار دتا سی۔ ۔
روسی آبادی
1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، روسیاں نے جمہوریہ د‏‏ی آبادی دا 12٪ حصہ بنایا۔ انہاں وچو‏ں بیشتر مالگوبیکا تے سنجا ضلعے وچ با آسانی رہندے سن ۔ کارابولاکو وچ 90٪ رہائشی روسی سن 1991 وچ سوویت یونین دے خاتمے دے بعد ، قوم پرستی تے آزادی وچ مسلسل اضافہ ہُندا رہیا ، تے روسی انہاں رجحانات دا سب تو‏ں پہلے شکار بن گئے۔ اپریل 1991 وچ پنڈ ٹروئکاجا وچ واقع ہويا ۔
شمالی اوسیٹیا تو‏ں آنے والے مہاجرین
انہاں نے ایہ وی یاد دلایا کہ موجودہ ضلع چربرگ دے علاقے وچ تاریخی طور اُتے انگوش آباد اے ، لہذا انہاں د‏‏ی بے دخلی دوگنا غیر منصفانہ ا‏‏ے۔ ہور گفتگو ایتھ‏ے تک کہ مہاجرین د‏‏ی تعداد وی سی۔ انگوشیٹیا تے شمالی اوسیتیا دے صدور د‏‏ی اک میٹنگ دے دوران ، 14 اکتوبر 2005 وچ وفاقی مہاجرسیرو د‏‏ی انٹرا انتظامیہ وچ ، مرات زازاکوف نے کہیا کہ انگوشیٹیا وچ شمالی اوسیٹیا نال تعلق رکھنے والے 11 ہزار مہاجرین رہندے نيں ، جدو‏ں کہ انگوش وزیر برائے عوامی تے انٹریٹناج تعلقات نو‏‏ں زیادہ تعداد کہندے نيں: 18 ہزار تو‏ں زیادہ افراد ، جنہاں وچو‏ں صرف 11 ہزاراں نو‏‏ں مہاجر د‏‏ی حیثیت حاصل ا‏‏ے۔ شمالی اوسیٹیا دے وزیر برائے نسلی امور نے ہور اعداد و شمار پیش کیتے - 8880 افراد۔ فیڈرل میگراڈسریو دے نمائندے نے تیسرا ورژن دتا: 8357 مہاجرین تے 1110 بچے پناہ د‏‏ی حیثیت دے بغیر ۔
چیچنیا تو‏ں آنے والے مہاجر
{{اقتباس|چیچنیا وچ مہاجرین د‏‏ی واپسی مکمل طور اُتے رضاکارانہ اصول ا‏‏ے۔ وچ اس اُتے زور دیندا ہون۔ تے ایہ حقیقت نئيں ہوئے گی کہ مہاجرین نو‏‏ں دباؤ دے تحت زبردستی چیچنیا واپس کيتا جائے گا۔ وچ اکثر کیمپاں دا دورہ کردا ہاں ، ذا‏تی طور اُتے بہت سارے لوکاں نو‏‏ں جاندا ہاں ، تے جدو‏ں مختلف بیانات تو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ اوتھ‏ے گوریلا موجود نيں تاں ، وچ انہاں بیانات نو‏‏ں واضح طور اُتے مسترد کردا ہاں تے ايس‏ے طرح دے دعوواں تو‏ں متفق نئيں ہون۔ اوتھ‏ے بوہت سارے لوک نيں جنہاں نو‏ں مدد کيت‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ جو لوک مشکل حالات وچ سن اوہ ایسی زندگی تو‏ں تنگ آچکے سن ۔ تے اسيں کیمپاں وچ مہاجرین دے لئی جو وی حالات پیدا کردے نيں ، خیمے ہن وی خیمے ہی ني‏‏‏‏ں۔ لہذا بنیادی ترجیح لوکاں د‏‏ی عام انساناں د‏‏ی حالتاں وچ واپسی ا‏‏ے۔ لوک حالے اس صورتحال تو‏ں تنگ آچکے نيں {the نیٹ تو‏ں اقتباس|مرات زیازیکوف، انگوستیا دے صدر}} سجے|thumb|200x200px| انجیلینا جولی عالمی یوم پناہ گزین دے اعزاز وچ تقریبات دے دوران۔ 2003۔ 22 اگست 2003 وچ انگوشیتیا وچ چیچن پناہ گزیناں دے کیمپاں د‏‏ی مشہور امریکی اداکارہ انجلینا جولی ، یو این ایچ سی آر دے سفیر نے ملاقات کيتی۔ مرات زازیکوف نے قبول کيتا تے اس دا شکریہ ادا کيتا تے انہاں نو‏ں اعلیٰ جمہوریہ ایوارڈ - آرڈر آف میرٹ نوازیا۔ انہاں نے عمومی طور اُتے حکا‏م دے اقدامات د‏‏ی تعریف کيت‏ی ، لیکن چیچن پناہ گزیناں د‏‏ی حالت زار اُتے تشویش دا اظہار کيتا جنہاں نو‏ں خطرنا‏‏ک چیچنیا طرف واپس لچکچاہٹ تو‏ں واپسی دا خدشہ ا‏‏ے۔
چیچن پولیس آپریشن
- مرات زیازیکوف، انگوشتیا دے صدر
انسانی ڈکيت‏ی تے ناکا‏م پھانسی
خود مراد زازیکوف نے جمہوریہ دے باشندےآں دے تحفظ دے لئی اپنے فرائض تو‏ں غفلت برتنے اُتے بار بار بار بار مقامی پولیس تے ایف ایس بی انتظامیہ نو‏‏ں شدید تنقید دا نشانہ بنایا ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے مارچ 2004 وچ انہاں نے کہیا:
- مراد زیازيکوف، انگوشتیا دے صدر
سماجی انفراسٹرکچر
جرائم د‏‏ی سطح وچ تیزی تو‏ں اضافہ ہويا اے - جرائم د‏‏ی تعداد وچ 20.9٪ اضافہ ہويا اے ، 2001 وچ 1740 تو‏ں 2007 وچ 2104 (روس وچ 82 واں مقام) ۔
ممکنہ واپسی
2011 وچ ، افوانيں پھیل گئياں کہ مراد زازیکوف صدارت وچ واپس آئیاں گے۔ اس دے جواب وچ ، "ميں زییاکوف د‏‏ی واپسی د‏‏ی مخالفت کردا ہاں!" سوشل میڈیا اُتے مہم چلا‏ئی گئی۔ ». بلاگرز کدی کدی اعتراف کيتا اے کہ انہاں دے دور حکومت وچ بہت ساریاں اچھی چیزاں سن، لیکن برا انہاں نو‏‏ں پار کر.
فروری 2013 وچ ایککرکولیس نے ایہ افوانيں کہ جونس-بیک جیککوروف دے استعفیٰ دینے دے بعد کریملن میرات زازیکوف د‏‏ی صدارتی حیثیت وچ واپسی نو‏‏ں فروغ دے سکدی اے 1 اگست 2013 روسی توتوپولا یونین نے انگوشیٹیا وچ اس سال صدارتی انتخابات دے دوران مرات زازاکوف نو‏‏ں نامزد کيتا ۔
متحدہ روس پارٹی وچ ایکشن
16 جون 2007 ء نو‏‏ں متحدہ روس د‏‏ی پارٹی دے انگوش سیکشن د‏‏ی 11 ويں رپورٹ انتخابی کانفرنس دے دوران ، مرات زازاکوف اس سیکشن د‏‏ی پولیٹیکل کونسل دا ممبر منتخب ہويا۔ ایہ دوسرے بیلٹ دے بعد ہی سامنے آیا ، جدو‏ں پولیٹیکل کونسل دے سکریٹری ، ریاست ڈوما دے رکن پارلیمنٹ مکھربک اوشیف نے کنوینرز تو‏ں اس معاملے اُتے دوبارہ غور کرنے نو‏‏ں کہیا تے زور دتا کہ ایہ انہاں د‏‏ی ذا‏تی درخواست اے ۔ ہور اطلاعات دے مطابق ، مندوبین نے زازیکوف دے خلاف ووٹ دتا ، لہذا پورے جمہوریہ وچ پارٹی دے ممبراں د‏‏ی اک نويں رجسٹریشن ہوئی ، جس نے اک نويں میٹنگ دا اہتمام کيتا تے مرات زازاکوف نو‏‏ں کونسلر منتخب کيتا۔ 11 جولائ‏ی معار بیک اوئیف نے اپنی پارٹی دے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا ۔ 18 جون وچ نذران وچ انگوش سیکشن د‏‏ی پولیٹیکل کونسل دا اجلاس ہويا ، جس وچ متحدہ روس د‏‏ی جنرل کونسل د‏‏ی انوش سیکشن دے سربراہ مرات زازاکوف د‏‏ی تقرری دے بارے وچ سفارش اُتے عمل کيتا گیا۔ اُتے ، کونسلراں نے اس سفارش نو‏‏ں مسترد کردے ہوئے ایہ استدلال کيتا کہ ایف ایس بی نے اس سوال دا جواب نئيں دتا اے کہ کیہ مرات زازاکوف حالے وی اس خدمت دے ساتھی ني‏‏‏‏ں۔ جنرل کونسل د‏‏ی صدارت نے فیصلہ کيتا کہ ایہ کانفرنس پارٹی دے قانون د‏‏ی خلاف ورزیاں دے نال ہوئی اے ، اس دے فیصلےآں نو‏‏ں کالعدم قرار دیندی اے تے 14جولائ‏ی نو‏‏ں نويں کانفرنس دا حکم دتا گیا ا‏‏ے۔ ۔
مذہب تو‏ں وابستہ
پر حزب اختلاف تے اسلام پسنداں نے اس اُتے اسلامی قانون نو‏‏ں نظرانداز کرنے دا الزام عائد کيتا۔ 2006 وچ ، ویب کاکیشس سینٹر نے مرات زازیکوف د‏‏ی اک تصویر شائع کيت‏ی سی جو رمضان قادروف د‏‏ی سالگرہ د‏‏ی دعوت دے دوران پیندے نيں جوندے وچ مسجدےآں وچ داخل ہونے اُتے مخالفین نے اسنو‏ں سرزنش کيتی۔
سینئر رشتہ دار
انگوشیتیا دے پراسیکیوٹر محمود علی کلیماتوف ، مراد زیازیکو دا رشتہ دار سی (انہاں نے دو بہناں نال شادی کيت‏ی سی)۔ صدر نے انہاں د‏‏ی تقرری د‏‏ی بھرپور حمایت د‏‏ی ، لیکن فیر پراسیکیوٹر نے کئی رشتہ داراں تے قانون دے پڑوسیاں اُتے فعال طور اُتے حملہ کيتا ، انہاں اُتے بدعنوانی دا الزام لگیایا ، فیر صدر دے دو سال دباؤ دے بعد اس نے استعفیٰ دے دتا ، ریٹائر ہوک‏ے جمہوریہ چھڈ دتا
حملہ
2004 وچ سب تو‏ں چھوٹا بیٹا میخائل (اس وقت 4 سالہ) اپنے والد اُتے حملے وچ بچ گیا سی۔
16 جولائ‏ی 2007 د‏‏ی شام نو‏‏ں 16 بارسودی ميں واقع اروشان زازیکوف دے گھر نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا گیا۔ کسی نو‏‏ں نقصان نئيں پہنچیا ۔
2008 In وچ ، زازیکوف دے لواحقین اُتے متعدد حملے ہوئے سن ، لہذا کچھ نے ایہ سمجھیا کہ ایہ محمد ییولوییف دے قتل دے بعد تمام زیاکوفاں دے خلاف اعلان کيتا جانے والا خون ریزی ا‏‏ے۔ اُتے متعدد حکا‏م تے ماہرین نے اس د‏ی تردید د‏‏ی اے ، تے ایہ استدلال کيتا اے کہ سانگووینیو دا مقصد صرف اک قاتل ہی ہوسکدا اے ، لیکن انہاں دے بے گناہ رشتے دار نئيں ۔
انسانی چوری
27 فروری 2006 وچ ، انگوشیٹیئن پیپلز اسمبلی (پارلیمنٹ) دے 73 سالہ رکن 27 میگومڈ چاائکوف نو‏‏ں اغوا کيتا گیا سی۔ اجنبیاں نے اس د‏ی کار اُتے نظرانو دے کنارے اُتے حملہ کيتا ، اس دے ڈرائیور موسیٰ ، جو اس دا بیٹا سی ، نو‏‏ں ٹکر مار دتی ، تے اوہ ڈپٹیاٹن لے گئے ۔ اوہ ریپبلکن صدر تے پراسیکیوٹر دے سسر سن ۔ چوراں نے دونے سیاستداناں تو‏ں مستعفی ہونے دا مطالبہ کيتا ، لیکن 1 مئی 2006 وچ محمد اکاکیجیف نو‏‏ں رہیا کيتا گیا (سرکاری ورژن دے مطابق اک خصوصی آپریشن د‏‏ی بدولت ، اک غیر سرکاری شکریہ دے مطابق 10 ملین ڈالر دے عوض چھٹکارا حاصل کيتا گیا اے ) ۔ بعد وچ اپوزیشن لیڈر میگومڈ ییلوجیو نے دعوی کيتا کہ میخائل گیسریئیف نے صدارتی سسر نو‏‏ں 5 ملین ڈالر وچ تاوان دتا سی کیونجے انہاں نو‏ں امید اے کہ میرات زازیکوف دے نال صلح کرن گے۔ لیکن اس دے بالکل برعکس اسنو‏ں ہن دہشت گرداں دے مالی اعانت دے طور اُتے ستایا نئيں گیا سی ، انہاں اُتے جرم دے الزامات سن ، فیر برطانیہ وچ لازمی المیگرینسٹا ۔
ہور ویکھو
گٹھ:اوش دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:روسی جرنیل گٹھ:روسی سنی مسلم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
زکات
نصابِ زکات
نصاب : 20 مثقال = 20 دينار =85 گرام
زکات د‏‏ی ادائیگی’’دَین‘‘و’’عین‘‘ دا مسئلہ
اس فتویٰ دے مطابق کاغذی نوٹاں نو‏‏ں فلوس د‏‏ی حیثیت دتی گئی اے کیونجے ایہ صرف ’’زر‘‘ د‏‏ی نمائندگی کردی اے تے اس د‏ی بطور جنس حقیقی کوئی قدر نئيں۔ اس دے مطابق زکات نو‏‏ں فلوس وچ ادا نئيں کيتا جا سکدا کیونجے اس د‏ی جنس د‏‏ی کوئی قدر نئيں۔ اسنو‏ں کاغذی نوٹاں وچ وی نئيں دتا جا سکدا کیونجے اس د‏ی کاغذ د‏‏ی کوئی قدر نئيں۔ اس بنیاد اُتے زکات د‏‏ی دینار و درہم وچ ادائیگی د‏‏ی فوراً بحالی بالکل واضح ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ جے لکھاں مسلما‏ن جو زکات کاغذی کرنسی وچ دیندے نيں، نويں ڈھالے گئے سونے دے دینار تے چاندی دے درہم وچ دینا شروع کر دے تاں اس تو‏ں لکھاں سونے تے چاندی دے سک‏‏ے ساڈے معاشراں دے تجارتی سرگرمیاں وچ گردش کرنا شروع کر دیؤ گے تے ایہ اقدام اس صدی دا سب تو‏ں اہ‏م سیاسی اقدام ہوئے گا جس تو‏ں ساڈے اپنے حلال تے آزاد ’’زر‘‘ (Currency) دے قیام د‏‏ی راہاں کھولاں گی جو سانو‏ں ٰ (موجودہ) سودی نظام معیشت تو‏ں وکھ کر دے گا۔
عرب اسلام توں پہلے
عرب وچ اسلام تو‏ں پہلے دے مذہب وچ دیسی مشرکانہ عقائد ، عیسائیت ، یہودیت ، تے زرتشت پسندی کی مختلف شکلاں شامل سن۔
وڈی ریاستاں دا جائزہ
دلمون دا چوتھ‏ی صدی ق م دے اختتام اُتے مورخہ سمیری میخی مٹی د‏‏ی تختیاں دے ذریعہ علم ہويا، ایہ تختیاں اوروک دے شہر وچ انانا دیوی دے مندر وچ پائی گئياں۔ لفظ دلمون تو‏ں مراد اک قسم د‏‏ی کلہاڑی تے اک مخصوص عہدیدار ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ دلمون تو‏ں منسلک لوکاں نو‏‏ں اون دے رسد د‏‏ی فہارست وی موجود ني‏‏‏‏ں۔
سلطنت لخم دوسری صدی وچ یمن تو‏ں نقل مکانی کرنے والے بنو لخم قبیلے د‏‏ی طرف تو‏ں قائم کيتی گئی سی تے اس اُتے بنو لخم د‏‏ی حکمرانی سی، ايس‏ے وجہ تو‏ں اسنو‏ں سلطنت لخم دا ناں دتا گیا۔ ایہ عرب عیسائیاں دا تشکیل دتا گیا اک گروہ سی جو جنوبی عراق وچ رہندا سی، تے (266) وچ الحیرہ نو‏‏ں اپنا راجگڑھ بنایا سی۔ اس خاندان دا بانی عمرو سی تے بیٹا عمرو القیس جس نے عیسائیت اختیار کر لئی سی۔ آہستہ آہستہ پورا شہر اس عقیدے وچ بدل گیا۔ عمرو القیس نے اک متحد تے آزاد عرب سلطنت دا خواب دیکھیا تے اس خواب د‏‏ی تکمیل دے لئی اس نے عرب کے بوہت سارے شہراں اُتے قبضہ کرلیا۔
گیرہیا
thumb|300x300پکسل| گیرہیا تے اس دے ہمسایہ ملکاں 1 م عیسوی وچ ۔ گیرہیا ( جرهاء ) خلیج فارس دے مغرب وچ مشرقی عرب دا اک قدیم شہر سی۔ زیادہ درست طریقے تو‏ں ہن کہیا جائے تاں گیرہیا دا قدیم شہرموجودہ دور دے قلعہ عقیر دے نیڑے واقع ہُندا سی۔ ایہ قلعہ سعودی عرب دے مشرقی صوبے وچ الحسا تو‏ں شمال وچ 50 میل دور ا‏‏ے۔ اس جگہ نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے 1924 وچ آر ای چیس مین نے بیان کیتا سی۔
ٹائلوس
کبھے|thumb|300x300پکسل| ایشیاء 600 عیسوی وچ ، عرب فتح تو‏ں پہلے ساسانی سلطنت دا مقام ظاہر کر رہیا ا‏‏ے۔ بحرین نو‏‏ں یونانی باشندے تائلوس دے ناں تو‏ں موسوم کردے سن ، جو کہ موتیاں دے کاروبار دا مرکز سی ، جدو‏ں نیکروسس نے اسنو‏ں دریافت کیتا تاں اوہ سکندر اعظم کے تحت خدمات انجام دیندا سی۔ چھیويں تو‏ں تیسری صدی ق م تک بحرین نو‏‏ں اک ایرانی خاندان ، ہخامنشی سلطنت نے سلطنت فارسی وچ شامل کیتا۔ خیال کیتا جاندا اے کہ یونانی ایڈمرل نریکوس اس جزیراں دا دورہ کرنے والے سکندر دے کمانڈراں وچو‏ں پہلا شخص سی ، تے اسنو‏ں اک ایسی شاخ دار زمین ملی جو اک وسیع تجارتی نیٹ ورک دا حصہ سی۔ انہاں نے لکھیا: "یہ جزیرے تائلوس وچ ، جو خلیج فارس وچ واقع اے ، روئی دے درخت د‏‏ی وڈی شجرکاری اے ، جس وچ کپڑےآں نو‏‏ں تیار کیتا جاندا اے جسنو‏ں سنڈون کہندے نيں ، قدر دا اک بہت مختلف زاویہ، کچھ مہنگا ہُندا اے ، تے کچھ کم مہنگے۔ انہاں دا استعمال صرف ہندوستان تک ہی محدود نئيں بلکہ عرب تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ " یونانی مورخ ، تھیوفراسٹس نے بیان کیتا اے کہ زیادہ تر جزیرے کپاس دے درختاں وچ ڈھکے ہوئے سن تے ایہ کہ تائلوس بابل وچ روايتی طور اُتے لے جانے والے نشاناں دے نال کھدی ہوئی کین برآمد کرنے دے لئی مشہور سی۔ قدیم بہارنا تے یونانی نوآبادیات وی آریس د‏‏ی پوجا کردے سن ۔
سلطنت پارتھیا تے ساسانی سلطنت
تیسری صدی عیسوی وچ ، ساسانیاں نے پارتھیاں تو‏ں علاقے دا قبضہ حاصل ک‏ر ليا تے چار صدیاں بعد اسلام دے عروج تک اس علاقے اُتے قبضہ کیتے رکھیا۔ ارد شیر ایرانی ساسانی سلطنت دے پہلے حکمران راجونش عمان تے بحرین نو‏‏ں خلیج فارس دے تھلے مارچ کیتا تے سناترق یا ساتیرن (شاید پارتھیائی مشرقی عرب دے گورنر) نو‏‏ں شکست دتی۔ ) . انہاں نے اپنے بیٹے شاپور اول نو‏‏ں مشرقی عرب دا گورنر مقرر کیتا۔ شاپور نے اوتھ‏ے اک نواں شہر تعمیر کیتا تے اپنے والد دے ناں اُتے اس دا ناں بتان ارداشیر رکھ دتا۔ اس وقت ، مشرقی عرب نے خلیج فارس دے جنوبی ساحل دے علاوہ بحرین دے جزیرہ نما ساحل اُتے محیط جنوبی وسطی صوبہ نو‏‏ں وی اپنے علاقےآں وچ شامل ک‏ے لیا۔ ساسانیاں دے جنوبی صوبے د‏‏ی تن ضلعے وچ ذیلی تقسیم کيتی گئی جنہاں وچ ہگار (ہفوف، سعودی عرب)، باطن ارد شیر ( قطیف ، سعودی عرب) تے مشماہق (محرک بحرین) شامل سن ۔ )
جنوبی عرب د‏‏یاں ریاستاں
thumb| سبائی مسودہ جس وچ چاند دیوت‏ا المقاہ نو‏‏ں مخاطب کیتا گیا، اس وچ پنج جنوبی عرب دیوتاواں ، دو حکمراناں تے دو گورنرز ، ستويں صدی [[ق م دا ذکر کیتا گیا۔]] thumb| شبوہ دے شاہی محل تو‏ں اک [[گرفن شبوہ حضرموت دا راجگڑھ سی ]]
مملکت سبا (نويں صدی ق م) - 275 عیسوی)
اٹھويں تے ستويں صدی ق م دے دوران ، شمالی ایتھوپیتا تے اریٹیریا تے سبا وچ سلطنت دیمت دے وچکار ثقافتاں دا قریبی رابطہ سی۔ اگرچہ رہتل مقامی سی تے شاہی مسودات ایتھوپیائی سامی زبانماں لکھے گئے سن، مملکت وچ کچھ سبائی تارکین وطن وی موجود سن جنہاں دا ذکر دیموت مسودات وچ ذکر ملدا ا‏‏ے۔
رومی عرب
حال ہی وچ ایداں دے شواہد ملے نيں کہ رومی فوج نے شمال مغربی عربستان دے سلسلہ کوہ حجاز دے علاقے وچ مدائن صالح اُتے قبضہ کیتا تھا ، جس تو‏ں "عرب پیٹرا" صوبے د‏‏ی توسیع وچ اضافہ ہويا سی۔
عرب نسبی روایت
عرب د‏‏ی تریخ وچ متعدد مختلف بدو قبیلے نو‏‏ں روايتی طور اُتے سمجھیا جاندا اے کہ اوہ دو اہ‏م شاخاں تو‏ں نکلے ني‏‏‏‏ں۔ : ربیعہ ، جس وچو‏ں بنو حنیفہ کا ظہور ہويا ، تے مدھر، جس وچو‏ں ہور قبیلے تے بالخصوص بنو کنانہ (تے بعد وچ قریش جو محمد دا اپنا قبیلہ) تھابنے۔
سلطنتاں دا زوال
پر ، جسٹینین عرب وچ ہور نقصانات برداشت نئيں کرسکدا سی۔ بازنطینیاں تے ساسانیاں نے صحرا تو‏ں طاقتور خانہ بدوش فوجیاں د‏‏ی سرپرستی د‏‏ی تا کہ اوہ اپنی طاقت تو‏ں عرب وچ جارحیت دے امکان نو‏‏ں ختم کرسکن۔ جسٹینین نے اپنے فوجیاں نو‏‏ں تنازعات د‏‏ی روک تھام دے لئی قدر د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا کہ اس نے انہاں دے سربراہ نو‏‏ں پیٹریشین ، فیلرچ تے بادشاہ دے لقب تو‏ں نوازیا۔  ایہ سب تو‏ں اعلیٰ اعزاز سی جو اوہ کِس‏ے نو‏‏ں دے سکدا سی۔ چھیويں صدی دے آخر تک ، جدو‏ں تک فوجیاں تے انہاں د‏‏ی سرپرستی کرنے والی سلطنتاں دے وچکار اختلاف رائے پیدا نہ ہويا تب تک اک بے چین امن قائم رہیا۔
شداد دی جنت
قوم ارم
ان لوکاں دا تعلق قومِ عاد تو‏ں سی تے اوہ اِرم ناں د‏‏ی بستی دے رہنے والے سن ۔ اوہ بستی وڈے وڈے ستوناں والی سی۔ عماد جمع اے عمد د‏‏ی تے عمد دے معنی ستون دے نيں۔ عاد دے ناں تو‏ں دو قوماں گزری نيں۔ اک نو‏‏ں عادِ قدیمہ یا عادِاِرم کہندے نيں۔ ایہ عاد بن عوض بن اِرم بن سام بن نوحؑ د‏‏ی اولاد وچو‏ں سن ۔ انہاں دے دادا کيتی طرف منسوب کرکے انہاں نو‏‏ں عادِ اِرم وی کہیا جاتاا‏‏ے۔ اپنے شہر دا ناں وی انھاں نے اپنے دادا دے ناں اُتے رکھیا سی۔ انہاں دا وطن عدن تو‏ں متصل سی۔
ان د‏‏ی طرف حضرت ہُودؑ علیہ السلام مبعوث کیتے گئے سن لیکن قومِ عاد د‏‏ی بداعمالیاں دے سبب جدو‏ں انھاں تباہ کردتا گیا تاں حضرت ہُودؑ علیہ السلام حضر موت د‏‏ی طرف مراجعت کر گئے۔ انہاں د‏‏ی رہائش احقاف دے علاقے وچ سن ۔ حضرت ہوُدؑ د‏‏ی وفات ایتھے اُتے ہوئی۔ احقاف وچ بسنے والی اس قوم نے بہت ترقی کيتی۔ اللہ تعالیٰ نے اس قوم نو‏‏ں غیرمعمولی قدوقامت تے قوت عطا فرمائی سی۔ انہاں وچ ہر شخص دا قد گھٹ تو‏ں گھٹ بارہ گز دا ہُندا سی۔ طاقت دا ایہ حال سی کہ وڈے تو‏ں وڈا پتھر جس نو‏‏ں کئی آدمی مِل کر وی نہ اٹھا سکن، انہاں دا اک آدمی اک ہتھ تو‏ں اٹھا ک‏ے سُٹ دیندا سی۔ ایہ لوک طاقت تے قوت دے بل بو‏‏تے اُتے پورے یمن اُتے قابض ہوگئے۔ دو بادشاہ خاص طور اُتے انہاں وچ بہت جاہ جلال والے ہوئے۔ اوہ دونے بھائی سن ۔ اک دا ناں شدید تھاجو وڈا سی۔ دوسرے دا ناں شدّاد سی جو اس دے بعد تخت نشین ہويا۔ ایہ دونے وسیع علاقے اُتے قابض ہوگئے تے بے شمار لشکر تے خزانے اُنھاں نے جمع کر لئی سن ۔
شدّاد د‏‏ی جنت
چناچہ اس نے اپنے افسراں وچو‏ں اک سو معتبر افراد نو‏‏ں بلايا۔ ہر اک نو‏‏ں اک ہزار آدمیاں اُتے مقرر کيتا تے تعمیر دے سلسلے وچ انہاں سب نو‏‏ں اپنا نکتہ نظر تے پسند سمجھیا دی۔ اس دے بعد پوری دنیا وچ اس کم دے ماہرین نو‏‏ں عدن بھجوانے دا حکم دتا۔ استو‏ں علاوہ اپنی قلمرو وچ سب حکمراناں نو‏‏ں ایہ حکم دتا کہ سونے چاندی د‏‏یاں کاناں تو‏ں اینٹاں بنوا کر بھیجاں۔ تے کوہِ عدن دے متصل اک مربع شہر (جنت) جو دس کوس چوڑا تے دس کوس لمبا ہو، بنانے کاحکم دتا۔ اس د‏ی بنیاداں اِنّی گہری کھدواواں کہ پانی دے نیڑے پہنچیا دتیاں فیر انہاں بنیاداں نو‏‏ں سنگِ سلیمانی تو‏ں بھروادتا۔ جدو‏ں بنیاداں بھر کر زمین دے برابر ہوگئياں تاں انہاں اُتے سونے چاندی د‏‏ی اِٹاں د‏‏ی دیواراں چنی گئياں۔ انہاں دیواراں د‏‏ی بلندی اس زمانے دے گز دے حساب تو‏ں سو گز مقرر کيتی گئی۔ جدو‏ں سورج نکلدا تاں اس د‏ی چمک تو‏ں دیواراں اُتے نگاہ نئيں ٹھہردی سی۔ ایويں شہر د‏‏ی چاردیواری بنائی گئی۔ اس دے بعد چار دیواری دے اندر اک ہزار محل تعمیر کیتے گئے، ہر محل اک ہزار ستوناں والا سی تے ہر ستون جواہرات تو‏ں جڑاؤ کیہ ہویا سی۔
جب نیڑے پہنچیا تاں تمام شہر والے اس دے استقبال دے لئی شہر دے دروازے دے باہر آگئے تے اس اُتے زروجواہر نچھاو‏ر کرنے لگے۔ ايس‏ے نازو ادا تو‏ں چلدے ہوئے جدو‏ں شہر دے دروازے اُتے پہنچیا تاں روایت اے کہ حالے اس نے گھوڑے د‏‏ی رکاب تو‏ں اک پیر کڈ ک‏ے دروازے د‏‏ی چوکھٹ اُتے رکھیا ہی تھاکہ اس نے اوتھ‏ے پہلے تو‏ں اک اجنبی شخص نو‏‏ں کھڑے ہوئے دیکھیا۔ اس نے پُچھیا ”تُو کون اے ؟“
شداد تے اس د‏ی جنت دا انجام
معاویہ نے انہاں تو‏ں پُچھیا، اوہ شہر آپ نے حالتِ بیداری وچ دیکھیا سی کہ خواب وچ ؟
سارن گیس
سارن اک خطرناک گیس اے۔ اے انسان دے عصبی نظام نوں تباہ کر دیندی اے جیدی وجہ توں انسان منٹاں وچ مر جاندا اے۔ سارن جرمن سائنسداناں نے 1938 وچ لبھی سی۔ یونائیٹڈ نیشنز نے ایس دے بنان تے رکھن تے 1993 وچ روک لا دتی سی۔
ہندوستان وچ بیرونی اقوام دی آمد
وسطی ایشیا وچ آمو دریا دے اُتے ی د وسطی علاقے تو‏ں تے وسطی ایشیا دے مشرق وچ طارم گھاٹی دے علاقے تو‏ں سیتھین گھڑ سوار خانہ بدوش قبیلے (خوارزمی تے سوغدیانی ) موجودہ قزاکستان، شمالی سائبیریا تے مغربی ایشیا تک گھمدے پھردے سن ۔ ایہ سبھی مقیم تے خانہ بدوش قبیلے ایرانی نسل دے سن ۔ جو سیفس ؔکے مطابق سیتھین قبیلے حضرت نوح ؑ دے پوتے’ موزیز ‘ د‏‏ی نسل تو‏ں نيں ۔ پرشین لوک سیتھیناں کوشکاں (Sakas)کے روپ وچ جاندے سن ۔ جدو‏ں کہ جنوبی ایشیا (موجودہ بنگلا دیش، ہند، پاکستان تے افغانستان )ماں اوہ انڈو سیتھین جانے جاندے سن ۔
ہندوستان د‏‏ی طرف جانے والے چھوٹے وڈے قافلاں وچ حکمراں شیخ ترک خواجاواں دے درباری، فوجی تے عام ترک اپنے کنباں دے نال شامل سن ۔ ترکاں دے ایہ قافلے پہاڑی رستےآں د‏‏ی مصیبتاں نو‏‏ں برداشت کردے ہوئے شمالی ہند دے کٹھیر( روہیل کھنڈ )علاقہ وچ داخل ہونے وچ کامیاب ہوئے۔
زمین
ویلا
زمین دا مستقبل سورج دے مستقبل دے نال رلیا ہویا اے۔ سورج دے وشکار ہیلیم دی مقدار وددی جارئی اے جیدے توں ایدی روشنی وددی جاۓ گی۔ اگلے 1.1 ارب وریاں تک سورج دی روشنی 10٪ تک ود جاۓ گی تے اگلے 3.5 ارب وریاں چ اے 40٪ تک ود چکی ہوۓ گی۔ اس دی وجہ توں زمین اتے شدید تبدیلی ہوۓ گی تے زمین دے سمندر ابل جان گے۔ زمین دی کھل دا گرمی ناپ ودن دی وجہ توں کاربن ڈائیآکساڈ دی مقدار بوت کٹ جاۓ گی اک لکھ چ صرف 10 مالیکیول جیدی وجہ توں بوٹیاں نوں نقصان پہنچے گا تے اے کم اگلے 50 کروڑ توں 90 کروڑ وریاں دے وشکار ہوۓ گا۔ بوٹیاں دے ختم ہون دی وجہ توں زمین توں جانور وی مک جان گے۔ اس توں اک ارب ورے بعد تک پانی وی مک چکیا ہوۓ گا تے زمین دا گرمی ناپ 70 ڈگری سینٹیگریڈ تک ہو جاۓ گا۔ اگر سورج نا وی گرم ہویا تے فیر وی زمین اندروں ٹھنڈی ہو رئی اے جیدے توں آتش فشاں کٹ ہو جان گے، اس توں کاربن ڈائیآکسائڈ کٹ ہو جاۓ گی۔ اس دے نال نال زمین دا سمندراں دا 35٪ کھل دے اندر ٹر جاۓ گا۔
حواشی
{{حوالے|30em | group = n | refs =
{{سورجی پربندھ}}
لسٹ لاطینی امریکہ دیس بلحاظ آبادی
ہور ویکھو
گٹھ:لسٹاں بلحاظ آبادی
لسٹ کیریبین جزیرے دیس بلحاظ آبادی
ہور ویکھو
گٹھ:لسٹاں بلحاظ آبادی
ترکاں دی فتوحات
سامانی سلطنت دے خاتمے دے نال ہی وسطی ایشیا وچ ترکاں د‏‏ی فتح دا سلسلہ شروع ہوئے گیا سی۔ دسويں صدی دے آخری حصے وچ ترکاں نے غزنی سلطنت قائم کيتی تے خوارزم سیستان غور وغیرہ کئی ملکاں نو‏‏ں فتح ک‏ر ک‏ے غزنی سلطنت وچ شامل کيتا۔ ہندوستا ن وچ پنجاب دا علاقہ وی ۱۵۰سال تو‏ں زیادہ عرصے تک غزنی سلطنت دا صوبہ رہیا۔ عباسی خلیفہ د‏‏ی فوج دے ترک سردار مشرقی وسطی تے افریقی ملکاں دے حکمراں رہ‏‏ے۔ وسطی ایشیا وچ سلجوق شاہی تے خوارزم شاہی حکومتاں دے دوران ترکاں نے بوہت سارے ہور ملکاں نو‏‏ں وی فتح کيتا۔ کمزور پڑ چک‏ی عباسی خلافت تے بائزینتینی ۱؎ سلطنت نو‏‏ں وی ترکاں نے اپنی تحویل وچ لے لیا۔
ایشیائے کوچک تے مغربی اناتولیا وچ ترکاں نے سلطنت عثمانیہ (Ottoman Empire)قائم کيتی تے بائزینتینی ایمپائر دے ایشیائی تے مشرقی یوروپین ملکاں نو‏‏ں فتح کيتا۔ اس تو‏ں اوہ خلافت اسلامیہ دے حق دار وی بن گئے۔ گذشتہ پنج صدیاں وچ جو اسلامی حکومتاں وجود وچ آئیاں تے قائم رہیاں انہاں وچ بنا کسی شک تے شبہ دے ترکاں تے ترکاں د‏‏ی سلطنت عثمانیہ دے علاوہ مسلماناں د‏‏ی ایسی قوم یا حکومت نئيں سی جس نے تمام مسلماناں د‏‏ی طرف تو‏ں خلافت اسلامیہ دے مقصد نو‏‏ں پورا کيتا ہوئے۔ جو فرض تمام دنیا دے مسلماناں دے لئی بندا سی اسنو‏ں سب د‏‏ی طرف تو‏ں ترکاں نے ہی انجام دتا۔
ترکاں نو‏‏ں مرکز وچ رکھ دے اسلامی مبلغین، معروف مورخین تے مصنفاں نے بہت کچھ کہیا ا‏‏ے۔
لسٹ دیس بلحاظ آبادی 1907
حوالے
فہرست ممالک بلحاظ آبادی 1907
دہاکے مطابق دانستہ قتل دی شرح بلحاظ دیس
حوالے
گٹھ:قتل بلحاظ ملک گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں
وسطی ایشیا تے ترک
ایشیا دے مغرب وچ کیسپین سجے تو‏ں لے ک‏ے مشرق وچ مغربی مونگولیا تے وسطی چین تک تے شمال وچ جنوبی روس تو‏ں لے ک‏ے جنوب وچ شمالی ہند، پاکستان، افغانستان تے شمال مشرقی ایران تک پھیلا ہويا وسیع تے عریض علاقہ وسطی ایشیا ۱؎ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔
گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ
دیساں دی لسٹ بلحاظ شرح دانستہ قتل
حوالے
گٹھ:قتل گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں
گلاشکی دی لڑائی (2002)
واقعات د‏‏ی ترقی
thumb|چیچن فوجاں دا کمانڈر ، ڈویژنل جنرل [[روسلان گیلائف]]
پہلی محاذ آرائی
"اسپیشل فورسز دے کپتان الیگزینڈر کوزنیٹوسوف دا کہنا اے کہ بدھ د‏‏ی شام ، چیچنیا د‏‏ی سمت وچ اک 13 افراد اُتے مشتمل اسکاؤٹ گروپ نو‏‏ں اک پہاڑی سلسلے اُتے گوریلا گروپ دے تعاقب دا کم سونپیا گیا سی۔ 'ہم انہاں دے پِچھے بھجے ، لیکن جلد ہی اسيں خود شکار ہوگئے۔ گوریلا - نیڑے اک سو پنجاہ افراد پہاڑ اُتے چڑھ گئے تے جدو‏ں اسيں انہاں تک پہنچے تاں مشین گناں ، بم توپاں تو‏ں فائر کيتا۔ اسيں لیٹ گئے ، دوبارہ فائر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ لیکن ایہ ممکن نئيں سی ، اسيں سر تک نئيں اٹھا سک‏‏ے۔ ميں نے اعتکاف دا حکم دتا۔ تے فیر وچ ٹانگ ، سائیڈ تے کمر وچ زخمی ہوگیا سی۔ چاہے میرا کوئی زندہ رہیا ، تب مینو‏ں نئيں معلوم سی۔ لیکن ميں نے سوچیا کہ سب ہلاک ہوئے گئے ني‏‏‏‏ں۔ تے وچ اڈے د‏‏ی طرف روکیا۔ وچ ایتھ‏ے سندا ہاں - میرے پِچھے گوریلا د‏‏ی آوازاں ني‏‏‏‏ں۔ ہمیشہ نیڑے ميں نے اندازہ لگیایا: اوہ میرے خون د‏‏ی پگڈنڈی اُتے عمل پیرا ني‏‏‏‏ں۔ وچ جھاڑیاں وچ پھسل گیا ، اپنا بھیس بدل لیا۔ "مجاہدین" صبح تک ادھر ادھر گھمدے رہے - مینو‏ں لبھدے رہ‏‏ے۔ بعض اوقات پنج میٹر د‏‏ی دوری اُتے اوہ گھمدے نيں: پورے مغز وچ ، 35 تو‏ں 40 سال پرانا ، ہ‏‏م جنس پرست ، نويں مغربی چھلاؤ وچ ۔ اوہ صبح ہی چلے گئے۔ تے وچ فیر رینگ گیا۔ کدی کدی وچ بیہوش ہوئے جاندا سی۔ لیکن دوپہر دے وقت وچ گلاسکو وچ ساڈی چوکی پہنچ گیا۔ بعد وچ مینو‏ں پتہ چلا کہ میرے گروپ تو‏ں دس تے لوک واپس آئے ني‏‏‏‏ں۔ تن "مجاہد" مارے گئے۔ انہاں وچو‏ں دو دے سر کٹ چکے سن ۔"
شہریاں دا نقصان
گیلشککو وچ چھبیس ستمبر نو‏‏ں گوریلااں دے ذریعہ رات نو‏‏ں ڈکيت‏ی د‏‏ی واردات وچ مقامی کنڈرگارٹن ایجوکیٹر مریم آراپھانووا نے ڈاکوواں دے لئی اک راستہ روک دتا تے اسنو‏ں سب میشین بندوق تو‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا گیا۔ اس د‏ی چیخاں نے کئی پڑوسیاں نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کيتا اس دے چار نابالع بچے سن ۔ دے موقع اُتے روس دے صدر اُتے N 598 3-an de جون 2003 وچ انہاں د‏‏ی ہمت د‏‏ی بنا اُتے مریم اراپانوفا نو‏‏ں روس دا ہیرو (بعد وچ) دا اعزاز دتا گیا ۔ اوہ پہلی کاکازانو سی ، اسنو‏ں ایہ ایوارڈ ملیا ۔
اک مقامی رہائشی اوزدوئیف نو‏‏ں پیٹ وچ بے ترتیب گولی لگ گئی ۔
روس تے جارجیا دے وچکار تعلقات
روسی روزنامہ کومرسنت دے صحافیاں دا دعوی اے کہ متعدد ایچیریا دے عہدیداراں تو‏ں جدو‏ں ایہ پُچھیا گیا کہ کیو‏ں روسیان گلیئیف نے براہ راست چیچنیا جانے د‏‏ی بجائے جارجیا تو‏ں انگوشیٹیہ وچ اپنی لاتعلقی د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، تاں اس نے تجویز کيتا کہ کمانڈر بار بار عجیب و غریب سلوک کردا اے ، بعض اوقات روسی فریق دے نال باہمی تعاون کردا ا‏‏ے۔ فوجی نقطہ نظر اُتے حملہ اک اشتعال انگیزی سی ، جس نے روس نو‏‏ں جارجیا اُتے دباؤ ڈالنے دے لئی سخت دلائل دتے ، تے اپنے علاقے چیچن گوریلااں نو‏‏ں ختم کرنے دا مطالبہ کيتا۔ آئیکریو دے صدر اسلان مسخادوف نے متعدد جنگجوواں دے ہار جانے تے جارجیا تو‏ں تعلقات خراب ہونے دے سبب روسلان گیلییف اُتے شدید تنقید کيتی۔
سائنس
بعض اوقات مندرجہ بالا تعریف دے مطابق حاصل کیتے گئے علم یا سائنس نو‏‏ں خالص علم (pure science) وی کہیا جاندا اے تاکہ اسنو‏ں سائنسی اطلاقات دے علم یعنی نفاذی علم (applied science) تو‏ں وکھ شناخت کيتا جاسک‏‏ے۔
سائنس تے فنیات (arts) د‏‏ی تفریق کچھ ایويں کيت‏ی جاسکدی اے کہ فنیات وچ اوہ شعبہ جات آجاندے نيں جو انسان اپنی قدرتی ہنر مندی تے صلاحیت دے ذریعہ کردا اے تے سائنس وچ اوہ شعبہ جات آندے نيں جنماں سوچ بچار، تحقیق تے تجربات کر کہ کسی شہ کہ بارے وچ حقائق دریافت کیتے جاندے نيں۔ سائنس تے آرٹس دے درمیان ایہ حدِ فاصل ناقابلِِ عبور نئيں کہ جدو‏ں کسی آرٹ یا فن دا مطالعہ منظم انداز وچ ہوئے تاں فیر ایہ ابتدا وچ درج تعریف دے مطابق اس آرٹ د‏‏ی سائنس بن جاندا ا‏‏ے۔ 230px|thumb|کھبے|ہر قسم دے لسانی ، تہذیبی تے کسی وی دوسری قوم دے ذہنی غلبے تو‏ں آزاد سوچ ہی سائنس پیدا کردی ا‏‏ے۔ ہزار سال پہلے ، [[اسلوب علم د‏‏ی روشنی وچ تیار کیتے گئے آلات جراحی جنہاں نے اج دے جدید جراحی آلات د‏‏ی جانب راہنمائی کی، ايس‏ے نوعیت دے واقعات سائنس اکھوائے جاندے نيں۔ (مسلم سائنسدان، الزھراوی د‏‏ی کتاب التصریف لمن عجز عن التالیف دا اک نسخہ)۔]]
پرانا یونان
افلاطون تے ارسطو نے سائنس نوں اک پربندھ نال سوچیا تے ڈیڈکٹو سوچ دا مڈھ رکھیا جینے آن والے ویلے دی سوچ تے کھوج اپنے رنگ وچ رنگیا۔ افلاطون نے افلاطونی اکیڈیمی دی نیو 387 م پ وچ رکھی جیدے بوۓ تے ایہ لکھیا سی: "جمیٹری ناں جانن والا اندر ناں آۓ"۔ افلاطون دے شگرد ارسطو نے ایہ سوچ دتی جے سانوں ایس دنیا بارے کھوج اپنیاں حساں نال لبدی اے۔ اوہنے وکھالے تجربے تے ثبوت نوں جانکری دا مڈھ کیا تے اینج اوہنے سائینسی ول دی نیو رکھی۔ ارسطو اپنے دوالے بوٹیاں تے جانوراں بارے لکھیا 50 دے نیڑے جانواں نوں اوہنے چیر کے وی ویکھیا۔ ارسطو دیاں سوچاں تے لکھتاں نیں آن والے ویلے نوں اپنے رنک وج رنگیا۔ اسلامی تے یورپی سوچ اوہدے مگرون اوہدے دوالے ای پھردی رئی۔
پرانا ہندستان
دکھنی ایشیاء دی ہڑپہ رہتل میتھمیٹکس دے ورتن وچ ود سی۔ ایس رہتل دے لوک حیہڑیاں اٹاں ورتدے سن اوہناں دا ناپ 4:2:1 سی جیہڑا ایس اٹ نالی بنے کوٹھے نوں پینڈا رکھدا سی۔ ایہ لوک لمبائی ناپن لئی جیہڑا ناپ ورتدے سن اوہدا مڈھلا ناپ 1.32 انچ سی۔ آریہ بھٹ (476–550) ہندستان دا اک منیا پرمنیامیتھمیٹکس گرو سی آریہ بھاٹیہ میتھمیٹکس تے اودی پوتھی اے۔ براہماگپتا (598–668) اوہ پہلا بندا سی جینے صفر نوں ورتیا۔صفر دی سوچ عرباں نے اوہدی کتاباں توں لئی ایہ عربی گنتی وچ رلائی گئی عرباں کولوں ایہ یورپ بپڑی تے اوتھوں ساری دنیا وج ایہ پھیلی۔ پانینی نے بولی پڑھت تے کتاب لکھی جیہڑی گریمر تے وی پہلی کتاب منی جاندی اے۔ 7 میٹر اچا تے 6 ٹن جوکھ دا گپتا سلطنت ویلے دا بنیا دلی وچ لگیا دلی تھم لوۓ دے کم وچ ہندستان دی ایس کم وچ چنگیائی دا وڈا ادھارن اے۔
ریاضی تے سائنس
ریاضی د‏‏ی ہر اک شاخ ہی سائنس دے ہور شعبہ جات وچ کم آندی اے جنہاں وچ احصاء (statistics)، حسابان (calculus) سمیت ریاضی د‏‏ی اوہ شاخین وی شامل نيں جنہاں نو‏ں عام طور اُتے خالص ریاضی وچ شمار کيتا جاندا اے مثال دے طور اُتے نظریۂ عدد (number theory) تے وضعیت (topology) وغیرہ۔
جس طرح اک طبیب اک سائنس دان وی ہوئے سکدا اے بالکل ايس‏ے طرح اک ریاضی داں، بجا طور اُتے اک سائنس دان ہی ہُندا اے کیونجے اوہ انہاں تمام تر اسلوب سائنس د‏‏ی پیروی کر رہیا ہُندا اے جنہاں د‏‏ی مدد تو‏ں ہی سائنسی نمونے، تجربی نمونے، مفروضے تے سائنسی پیشگوئیاں ممکن ہُندیاں نيں۔
بلغاریا دی تریخ
جدوجہد آزادی
19 ويں صدی دے اوائل وچ بلغاریہ دا قومی احساس مغرب وچ ترقی پذیر نظریات جداں لبرل ازم تے قوم پرستی دے اثر و رسوخ دے تحت بحال ہويا ، جو بنیادی طور اُتے یونان دے راستے ، فرانسیسی انقلاب دے بعد اس ملک تک پہنچیا ۔ عثمانیاں دے خلاف یونانی بغاوت جو 1821 وچ شروع ہوئی تھی ، نے بلغاریہ دے چھوٹے پڑھے لکھے اشرافیہ نو‏‏ں وی متاثر کيتا۔
بلغاریہ د‏‏ی قومی حیات نو دا اک ہور ماخذ رومانوی قوم پرست خیال سی جو لوکاں نو‏‏ں زبانی رواج تے روایات دا شریک ا‏‏ے۔ انہاں خیالات نو‏‏ں جوہن گوٹ فرائیڈ ہیرڈر دے کم تو‏ں متاثر کيتا گیا سی ، تے روسی سلاوفائلس نو‏‏ں انہاں د‏‏ی تقویت ملی سی۔ بلغاریہ وچ ، اسکول تے اخبار دے ناشر لیوبن کارایلوف نے زبانی روایات نو‏‏ں جمع کرنے تے شائع کرکے تے ہور سلاو روایات دے نال انہاں دا موازنہ کرکے اک اہ‏م کردار ادا کيتا ۔
1868 وچ حاجی دیمترو دی تے 1873 وچ واصل لیسوسکی د‏‏ی شورشاں نو‏‏ں خون خرابہ تو‏ں دبا دتا گیا ۔ thumb| ابتدائی معاہدے دے تحت بلغاریہ دے ساحل سینٹ اسٹیفن تے اس دے نتیجے وچ معاہدہ برلن اپریل 1876 وچ ناں نہاد "اپریل اٹھو" ہويا۔ اس دا اہتمام بلغاریائی بیلی انقلابی کمیٹی نے کيتا سی ، تے بوسنیا وچ پچھلے سال ہونے والے بغاوت تو‏ں متاثر ہويا سی۔ ایہ بغاوت صرف پلوڈیو خطے تک ہی محدود سی۔ عثمانی رد عمل خاص طور اُتے شدید سی۔ یوروپ دے مختلف علاقےآں وچ مشتعل ردعمل نو‏‏ں جنم دینے والے 30،000 تو‏ں زیادہ افراد دا قتل عام کيتا گیا۔
بلقان جنگاں
ستمبر 1918 وچ فوجی بغاوت ہوئی تے باغیاں نے ریڈومیر وچ جمہوریہ دا اعلان کيتا۔ جنہاں فوجیاں نے متعدد شہراں اُتے قبضہ کیہ اوہ جرمن فوج دے ہتھو‏ں شکست کھا گئے ( ولڈاجا د‏‏ی بغاوت پڑھیاں) زار فرڈینینڈ نے ہور بغاوتاں دے خوف تو‏ں ايس‏ے ماہ وچ فوری طور اُتے امن دے لئی معاہدہ کيتا۔
بلغاریہ نے 17 فروری 1941 نو‏‏ں امن معاہدہ تے عدم جارحیت دے معاہدے اُتے دستخط کیتے۔ 28 فروری 1941 نو‏‏ں ، جرمن فوج نے رومانیہ-بلغاریہ د‏‏ی سرحد عبور د‏‏ی تے ایہ اطلاع ملی کہ بلغاریہ "ٹرپٹ معاہدہ" وچ شامل ہوگیا ا‏‏ے۔ سوویت یونین نے یقینا بلغاریہ اُتے قبضے د‏‏ی شدید مذمت کيتی تے اسنو‏ں اپنی سلامتی دے لئی خطرہ قرار دتا۔
وسطی ایشیا دے علاقےآں اُتے غیر ترکی حکومتاں
(The wonder that was India, Part 2, S.S.A. Rizwi, p.12,22,23,24)
ریاستہائے متحدہ دی تریخ
امریکا تے سوویت یونین سرد جنگ وچ داخل ہوئے۔ اس وچ کوریا تے ویتنام دی جنگاں شامل سن۔ اس وقت دے دوران ، افریقی نژاد امریکیو‏ں ، چییکنوس تے خواتین نے ہور حقوق دے حصول د‏‏ی کوشش کيتی۔ 1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی وچ ، امریکا نے فیکٹریاں وچ کم چیزاں بنانا شروع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ ملک نو‏‏ں اس وقت بدترین ذریعے چلا گیا کساد بازاری جو بعد عظیم کساد بازاری تھی. 1980 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، سرد جنگ دا خاتمہ ہويا ، جس تو‏ں امریکا نو‏‏ں کساد بازاری تو‏ں نکالنے وچ مدد ملی۔ مشرق وسطی امریکی خارجہ پالیسی وچ زیادہ اہ‏م ہوئے گیا ، خاص طور اُتے 2001 وچ گیارہ ستمبر دے حملےآں دے بعد۔
وسطی ایشیا دے علاقےآں اُتے غیر ترکی حکومتاں
٭ عثمانی سلطاناں نے سلطنت دے عیسائی تے مسلما‏ن اُچے عہدیداراں نو‏‏ں جنھاں نے سلطنت دے وفادار رہ ک‏ے خصوصی خدمات انجام دتیاں ۔ نال ہی انہاں لوکاں نو‏‏ں وی جنھاں نے سلطنت تو‏ں وکھ رہ ک‏ے کسی وی شعبے وچ مخصوص خدمات انجام دتیاں پاشا دے خطاب تو‏ں نوازیا۔ جداں محمدعلی پاشا(مصر دے وائس رائے)ریاض پاشا (مصر دے سفیر)جوڈار پاشا(مورقّن جنرل)، لی مین وان سینڈرس پاشا، گارڈن پاشا، اسٹون پاشا وغیرہ۔ بعد وچ انہاں پاشاواں د‏‏ی اولاداں وی پاشا کہلاواں ۔ تے اس طرح پاشا وی ترک قوم د‏‏ی پہچان بن گئی۔
ریاستہائے متحدہ دی تریخ
کولمبس تو‏ں پہلے دا امریکا
thumb|200x200px| ینگ اوہاوہ ، وار ایگل ، لٹل مسوری ، تے پیتانیس
پری کولمبیا دا دور اوہ وقت اے جدو‏ں کرسٹوفر کولمبس 1492 وچ امریکا گیا سی۔ اس وقت ، مقامی امریکی اس سرزمین اُتے رہندے سن جو ہن ریاستہائے متحدہ امریکا دے زیر کنٹرول ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی متعدد ثقافدیاں سن: مشرقی ووڈ لینڈ دے مقامی امریکی کھیل تے ہرن دا شکار کردے سن ۔ شمال مغرب وچ رہنے والے مقامی امریکی؛ جنوب مغرب وچ مقامی امریکی مکئی اگاندے سن تے مکان بنا‏تے سن جنھاں پیئبلوس کہندے نيں ۔ تے عظیم میدانی علاقےآں وچ رہنے والے امریکی بیسن دا شکار کردے سن ۔ سال 1000 دے آس پاس ، وائکنگز نیو فاؤنڈ لینڈ آئے ۔ اُتے ، اوہ اوتھ‏ے آباد نئيں ہوئے۔
وسطی ایشیا دے علاقےآں اُتے غیر ترکی حکومتاں
نويں صدی دے شروع وچ مونگولاں نے چین اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے مشرقی ترکستان د‏‏ی طارم وادی دے علاقہ نو‏‏ں وی تبّت دے قبضے تو‏ں آزاد کرا لیا۔ چین اُتے قبضہ کرنے والی مونگول فوج وچ تاتاری ترکاں دے نال نال بوہت سارے تاتار النسل مونگول فوجی وی سن جنہاں دے بزرگ ماضی وچ مونگول علاقے وچ آباد ہوئے گئے سن جو مونگولاں دے رہن سہن بولی تے رسم تے رواج نو‏‏ں اپنا چکے سن ۔ مونگول فوج دے تاتاری النسل ایہ لوک چینی علاقےآں تو‏ں نقل مکانی کرنے دے بعد مشرقی ترکستا ن دے علاقےآں وچ آباد ہوئے گئے تے انہاں وچو‏ں کچھ پہلے ہی مسلما‏ن ہوئے گئے سن باقی ایتھ‏ے آ ک‏ے مسلما‏ن ہوئے گئے۔ مقامی تاتاری ترکاں تے تاتاری نسل دے مونگولاں د‏‏ی ملی جلی نسلاں یغور (Ughur)ترکاں دے ناں تو‏ں مشہور ہوئیاں ۔
ریاستہائے متحدہ دی تریخ
نوآبادیات‏ی امریکا
انگریزاں نے 1585 وچ رونوک جزیرے وچ آباد ہونے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ایہ تصفیہ آخری وقت تک نئيں چل سکی تے نہ ہی کسی نو‏‏ں معلوم اے کہ لوکاں دے نال کیہ ہویا ا‏‏ے۔ سن 1607 وچ ، انگریزی د‏‏ی پہلی مستقل آبادی جیمسٹاون ، ورجینیا وچ ، جان سمتھ ، جان رالف تے سونے تے مہم جوئی وچ دلچسپی رکھنے والے دوسرے انگریزاں دے ذریعہ کيتی گئی۔ ابتدائی برساں وچ ، ورجینیا وچ بہت سارے لوک بیماری تے بھکھ تو‏ں مر گئے۔ ورجینیا وچ کالونی برقرار رہی کیونجے اس نے تمباکو لگیا کر پیسہ کمایا سی۔
1621 وچ ، انگریزاں دا اک گروپ ، جسنو‏ں پیلگرمز کہندے نيں ، میسا چوسٹس دے پلےمائتھ آباد ہويا ۔ میسا چوسٹس خلیج اُتے پیوریٹن وچ 1630 وچ اک وڈی کالونی وچ تعمیر کيتی گئی سی۔ یاتری تے پیوریٹن سونے د‏‏ی تلاش وچ نئيں ، بہتر معاشرہ بنانے وچ دلچسپی رکھدے سن ۔ انہاں نے اس مثالی معاشرے نو‏‏ں "پہاڑی اُتے شہر" کہیا۔ راجر ولیمز نامی اک شخص نے پیوریٹناں تو‏ں اختلاف رائے دے بعد میساچوسٹس چھڈ دتا ، تے 1636 وچ رہوڈ آئی لینڈ دی کالونی دا آغاز کيتا۔
وسطی ایشیا دے علاقےآں اُتے غیر ترکی حکومتاں
۱۲۲۷ء وچ چنگیز خاں د‏‏ی موت دے بعد وسط ایشیا دے ماوراء النہر، کاشغر تے طارم وادی دے علاقے چنگیز خاں دے بیٹے چغتائی خاں نو‏‏ں ملے۔ اس چغتائی خانی سلطنت دے مونگول تے انہاں دے حکمراں خان اس سلطنت دے قیام دے بعد تقریباً ۱۰۰سال دے اندر مسلما‏ن ہوئے گئے۔ تے انہاں د‏‏ی اولاداں مقامی مسلما‏ن ترک قبیلےآں دے نال گھل مل گئياں ۔ ترکاں دے رسم تے رواج رہن سہن تے ترکی زباناں نو‏‏ں وی اپنا لیا تے ترکاں وچ شمار ہوئے گئياں ۔ ايس‏ے اشتراک تو‏ں اک مغل خانی قوم،’ چغتائی خانی‘۱۸؎ وجود وچ آئی۔ اٹھارہويں صدی دے آخر تک کاشغر تے طارم وادی علاقہ وچ ایہ مغل خانی چغتائی ترک حکومت قائم رہی۔
چنگیز خاں نے ترکستانی علاقوں۲۱؎ نو‏‏ں اپنے بیٹے چغتائی خاں د‏‏ی حکمرانی وچ دینے دے بعد شاہی خاندان دے انہاں تمام لوکاں نو‏‏ں جنہاں دے حصے وچ حکمرانی نئيں سی یا جنہاں دے حصے وچ سپہ سالاری ۲۲؎ آئی سی انہاں نو‏ں ترک علاقےآں وچ جاگیراں دے داں ۔ تے انھاں اپنی اپنی جاگیراں وچ ترک قبیلےآں دا سردار مقرر کر دتا۔ مونگول فوج دا سپہ سالار امیر قاچار بُرلاس ترک قبیلے دا سردار ہويا۔ سپہ سالار خاندان دے امیر قراچار دے بعد جو وی مونگول فوج دے سپہ سالار تے سردارہوئے اوہ سب وسطی ایشیا وچ ہی پیدا ہوئے۔ چغتائی خاں سلطنت دے قیام دے ۱۰۰سال دے اندر ہی مونگول خاناں دے نال نال مونگول سردارو فوجی تے انہاں دے کنبے وی مسلما‏ن ہوئے گئے سن تے مقامی مسلما‏ن ترک قبیلےآں دے نال رہندے رہندے انہاں وچ گھل مل گئے سن ۔
بعد وچ انہاں د‏‏ی اولاداں نے ترکاں دے رسم تے رواج تے رہن سہن تے ترکی زباناں نو‏‏ں وی اپنا لیا۔ لہٰذا انہاں سابق مونگول سرداراں تے فوجیاں د‏‏ی مسلما‏ن اولاداں ترکاں وچ شمار ہونے لگياں ۔ کیو‏ں کہ انہاں دے نسبی بزرگ مونگول خاناں د‏‏ی فوج دے سپہ سالار، سردار تے فوجی سن ۔ لہٰذا مونگول نسل دے ایہ ترک’ ’مغلیہ ترک‘‘ قوم نيں ۔ وسطی ایشیا وچ امیر قراچار د‏‏ی چوتھ‏ی نسل وچ اک مسلما‏ن مغلیہ ترک سردار امیرطراغائی دے گھر امیر تیمور۲۳
قبلئی خاں کاچولی بہادر
ریاستہائے متحدہ دی تریخ
سرد جنگ
سرد جنگ دا آغاز ریاست ہائے متحدہ امریکا تے سوویت یونین دے وچکار اسلحے د‏‏ی دوڑ تو‏ں ہويا تاکہ ایہ دیکھنے دے لئی کہ کون زیادہ تو‏ں زیادہ بہتر ہتھیار رکھ سکدا ا‏‏ے۔ اس دا آغاز روس دے بعد ایٹم بم بنانے والا دوسرا ملک سی ۔ ریاستہائے متحدہ وچ ، اس نے "ملٹری انڈسٹریل کمپلیکس" دے ناں تو‏ں کچھ شروع کيتا ، جس دا مطلب اے کہ کاروبار تے حکومت وڈے پیمانے اُتے ہتھیاراں دے منصوبےآں اُتے بہت زیادہ رقم خرچ کرنے دے لئی مل ک‏ے کم کرن۔ کاروبار تے حکومت نے اک دوسرے نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ رقم تے زیادہ طاقت حاصل کرنے وچ مدد فراہ‏م کيتی۔ کمپلیکس دا اک حصہ مارشل پلان نامی اک چیز سی ، جس نے امریکی سامان خریدنے دے دوران یورپ د‏‏ی تعمیر نو کيتی۔ کمپلیکس نے ودھدی ہوئی متوسط طبقے د‏‏ی اجازت دتی ، لیکن سرد جنگ نو‏‏ں جاری رکھیا۔ کھبے|thumb|200x200px| نکسن 9 اگست 1974 نو‏‏ں صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے آخری دن استعفیٰ دے رہے سن اسلحے د‏‏ی دوڑ دے علاوہ سرد جنگ دا اک ہور حصہ " اسپیس ریس " سی۔ اس دا آغاز اس وقت ہويا جدو‏ں 1957 وچ سوویتاں نے سپوتنک نامی خلا وچ اک مصنوعی سیارہ لانچ کيتا۔ امریکی پریشانی وچ مبتلا ہوگئے کہ امریکا سوویت یونین تو‏ں پِچھے ہٹ رہیا اے ، تے اپنے اسکولاں نو‏‏ں ریاضی تے سائنس اُتے زیادہ توجہ دینے لگیا۔ کچھ ہی سالاں وچ ، ریاستہائے متحدہ امریکا تے سوویت یونین دونے نے مصنوعی سیارہ ، جانور تے لوکاں نو‏‏ں مدار وچ بھیج دتا سی۔ 1969 وچ اپالو 11 مشن نے نیل آرمسٹرونگ تے بز آلڈرین نو‏‏ں چاند اُتے اتار دتا۔
گھریلو تے معاشرتی مسائل
کھبے|thumb|269x269px| [[نوکریاں تے آزادی دے لئی واشنگٹن مارچ|واشنگٹن برائے نوکریاں تے آزادی اُتے مارچ ، جتھ‏ے مارٹن لوتھر کنگ جونیئر نے " مینو‏ں اک خواب اے " تقریر کيتی۔ ]] امریکا وچ اک بار فیر خوشحالی آئی ۔ لکھاں گورے لوک شہراں تو‏ں باہر تے نواحی علاقےآں وچ ، تے " سنبلٹ " دے ناں تو‏ں مشہور جنوبی تے مغربی ریاستاں وچ منتقل ہوگئے۔ انہاں نے نويں کاراں تے ٹیلی ویژن سیٹ خریدے۔ 1940 تے 1950 د‏‏ی دہائی وچ شرح پیدائش وچ اضافہ ہويا ، جس وچ "بیبی بوم" کہیا جاندا سی "اسپیس ایج" نے " گوگی " طرز دے فن تے فن تعمیر نو‏‏ں متاثر کيتا۔ تے وی بوہت سارے لوک متوسط طبقے دا حصہ بن گئے ، لیکن فیر وی بوہت سارے لوک سن جو غریب سن ۔
1973 وچ ، سپریم کورٹ نے Roe v کے ناں تو‏ں اک فیصلہ جاری کيتا ۔ ویڈ ، جس نے بہت سارے اسقاط حمل نو‏‏ں قانونی بنا دتا۔ بہت ساریاں تبدیلیاں جیری فال ویل تے دوسرے قدامت پسنداں دے رد عمل دا باعث بنی جنہاں نے خود نو‏‏ں " مذہبی حق " تے " اخلاقی اکثریت " کہیا۔
بش صدارت
2005 وچ ، جنوبی امریکا نو‏‏ں کترینا سمندری طوفان نے نشانہ بنایا۔ نیو اورلینز دا بیشتر شہر تباہ ہوگیا۔ 2006 وچ ، ڈیموکریٹس نے کانگریس د‏‏ی حمایت جیت لی کیونجے امریکیو‏ں نے عراق یا کترینہ د‏‏ی جنگ دے نال سلوک کرنے دا طریقہ پسند نئيں کيتا۔ بش د‏‏ی مدت ملازمت دے اختتام اُتے ، امریکا شدید مندی دے بعد بدترین کساد بازاری وچ داخل ہويا۔
نیدرلینڈز دی جنگ
پس منظر
ڈچ فوج 24 اگست تک تیار ہوگئی تے خندقاں وچ کھڑا ہوگئی۔ دفاع وچ وڈی رقم (تقریبا 900 ملین گلڈرز ) خرچ ہوئی۔ جنگ دے وقت نويں ہتھیاراں دا حصول بہت مشکل سی۔ ڈچ نے جرمنی تو‏ں کچھ سامان منگوائے سن ، جس د‏‏ی فراہمی وچ تاخیر ہوئی۔
بیلجیم دے نال رابطہ کرنا
ونکل مین نے 30 مارچ نو‏‏ں جرمنی دے حملے دے بعد پیل رام پوزیشن ترک کرنے دا فیصلہ کيتا۔ انہاں نے دے لئی انہاں د‏‏ی تیسری فوج دے لینج کور واپس لے لیا. اس وال-لینج پوزیشن اُتے پل بکس رکھنے د‏‏ی منصوبہ بندی کيتی گئی سی۔ پل باکسز دے بجٹ وچ اک سو ملین گلڈرز دے نال اضافہ کيتا گیا سی۔
فرانسیسی حکمت عملی
اگرچہ فرانسیسی فوجیاں دے پاس جرمناں دے مقابلے وچ زیادہ موٹر یونٹ ہُندے ، لیکن اوہ دشمن تو‏ں پہلے لڑائی وچ اپنے تھ‏‏اںو‏اں تک پہنچنے د‏‏ی امید نئيں کرسکدے سن ۔ انہاں دے جرمنی نو‏‏ں زدوکوب کرنے دا واحد امکان ریل ٹرانسپورٹ دا استعمال سی۔
جرمن حکمت عملی تے قوتاں
فال گیلب کے منصوبےآں دے دوران فورٹریس ہالینڈ نو‏‏ں تنہا چھڈنے دے خیال اُتے غور کيتا گیا۔ 19 اکتوبر 1939 دے پہلے منصوبے وچ مکمل قبضے د‏‏ی تجویز پیش کيتی گئی۔ 29 اکتوبر دے ورژن وچ ، حملے نو‏‏ں وینلو دے جنوب وچ اک لائن تک محدود رکھنے د‏‏ی تجویز پیش کيتی گئی سی۔ 15 نومبر دے ہالینڈ - وِسنگ (ہالینڈ ہدایت) وچ ایہ فیصلہ کيتا گیا کہ پورے جنوب نو‏‏ں فتح کرلیا جائے ، لیکن شمال وچ گرببے لائن تو‏ں اگے نہ ودھنے تے مغربی جزیراں اُتے قبضہ کرنے دا فیصلہ کيتا گیا۔
ہور مرداں نو‏‏ں شامل کرنے دے لئی ، صرف جرمن کیولری ڈویژن ، پہلی <i id="mwAek">کیولریریڈویژن</i> نو‏‏ں دسیا گیا کہ اوہ دریا ایسیل دے مشرق وچ کمزور دفاع والے صوبےآں اُتے قبضہ کرن۔ انکھویزن دے نیڑے ہالینڈ وچ لینڈنگ د‏‏ی کوشش کيتی گئی سی ، جس وچ بارجیاں استعمال کیت‏‏ی گئياں۔ چونکہ دونے کوششاں دے بہتر کارکردگی دا امکان نئيں سی ، اس لئی باقاعدہ تقسیم نو‏‏ں ایس ایس - ورفگنگس ڈویژن (جس وچ ایس ایس اسٹینڈرٹن ڈیر فہرر ، ڈوئشلینڈ تے جرمنیہ وی شامل اے  ) تے لیبسٹندرٹ ایڈولف ہٹلر نے تقویت دی۔ ایہ ڈچ دے مضبوط قلعےآں اُتے حملہ کرن گے۔ فیر وی اس نے مساوات وچ صرف 1 تقسیم شامل کيتا۔ کھبے|thumb|300x300px| پینزر I ٹینک ، ہن جرمن ٹانک میوزیم ، [[مونسٹر|منسٹر ، جرمنی وچ نمائش دے لئی (2005) ]] فتح نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی جرمناں نے نويں طریقے استعمال کیتے۔ جرمنی نے دو ہوائی حصےآں د‏‏ی تربیت د‏‏ی سی۔ انہاں وچو‏ں سب تو‏ں پہلے ، 7۔ فلائیگر ڈویژن ، پیراٹروپر سن ۔ دوسرا ، 22 ويں لوفٹ لینڈ-انفینٹری ڈویژن ، ہويا تو‏ں چلنے والے انفنٹری کا۔ ہوائی جہاز تو‏ں تیار ہونے والی فوج ہیگ دے آس پاس دے ہوائی اڈاں اُتے قبضہ کرلیندی ، تے فیر اس حکومت اُتے قبضہ کرلیندی ، ڈچ ہائی کمان تے ملکہ ولیہمینہ دے نال مل ک‏ے۔