cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
داستان (ٹی وی سیریز ۲۰۱۰)
داستان ( ' کہانی ' ) اک پاکستانی ٹی وی سیریز اے جو رضیہ بٹ دے ناول بانو اُتے مبنی ا‏‏ے۔ 2010 وچ ہ‏م ٹی وی اُتے نشر کيتا گیا، اسنو‏ں سمیرا فضل نے ڈرامائی تشکیل دتا ۔ برصغیر پاک و ہند د‏‏ی تقسیم تے اس دے نتیجے وچ پاکستان د‏‏ی آزادی اُتے مبنی ایہ کہانی 1947 تے 1956 دے درمیان پیش آندی ا‏‏ے۔ اس ڈرامے وچ بانو د‏‏ی کہانی پیش کيت‏‏ی گئی اے، جو 1947 تو‏ں پہلے دے دور وچ لدھیانہ (غیر منقسم پنجاب وچ واقع) وچ رہنے والے اک قریبی مسلما‏ن خاندان د‏‏ی لڑکی سی۔ کہانی انہاں آزمائشاں تے مصیبتاں دے بارے وچ اے جنہاں دا سامنا بانو نے اپنی زندگی آل انڈیا مسلم لیگ دے لئی وقف کرنے دا فیصلہ کرنے دے بعد کيتا۔ گٹھ:مقالے جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن اے داستان اپنی نوعیت دا پہلا منصوبہ اے جسنو‏ں پاکستانی میڈیا نے اٹھایا ا‏‏ے۔ ہدایت کار ہائصم حسین نے اک انٹرویو وچ کہیا کہ ڈرامے کی تیاری مہینےآں پہلے شروع ہوئی سی، تے خود فلم بندی وچ صرف دو ماہ تو‏ں زیادہ دا عرصہ لگیا سی۔ اسنو‏ں ہن تک د‏‏ی بہترین پاکستانی ٹیلی ویژن سیریز وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
پلاٹ
سلیم دا دوست، رام، بانو دے نال عصمت دری کرنے د‏‏ی کوشش کردا اے، لیکن اس دا دوسرا دوست رام نو‏‏ں جرم وچ مار دے اسنو‏ں بچاندا ا‏‏ے۔ بانو، بی بی دے نال اکیلی، لدھیانہ تو‏ں فرار ہونے وچ کامیاب ہو جاندی اے، جتھے اوہ مسلماناں دے لئی اک پناہ گزین کیمپ وچ پناہ لیندی نيں۔ مسلما‏ن پناہ گزیناں د‏‏ی سربراہی اک نوجوان بہادر مسلما‏ن شخص کر رہیا اے جس نے اپنا پورا خاندان کھو دتا۔ پیاسنو‏ں تے بھوکے، اوہ پاکستان جانے د‏‏ی کوشش کردے نيں، راستے وچ زہر آلود کنوواں دا سامنا کردے نيں۔ آخر کار ہندو فسادی اس قافلے اُتے حملہ کردے نيں۔ بانو نو‏‏ں بی بی تو‏ں وکھ کر دتا گیا تے دوناں نو‏ں اجتماعی زیادتی دا نشانہ بنایا گیا۔ بانو رینگتی ہوئی اپنی ماں دے ہن بے جان جسم د‏‏ی طرف بڑھی، اس دے پاس اپنا تویز دا ہار دیکھ ک‏ے۔ بانو، غم زدہ تے صدمے وچ ، اسنو‏ں پہن کر اپنے جسم دے پاس لیٹ گئی۔
کم تے پس منظر
پروڈیوسر مومنہ درید دا کہنا سی کہ انہاں نے بانو ناول بچپن وچ پڑھیا سی تے اوہ پارٹیشن ڈرامہ بنانا چاہندی نيں لیکن انہاں نو‏ں دسیا گیا کہ تقسیم اُتے ڈرامہ بنانا ناکامی اے کیونجے کوئی اسنو‏ں نئيں دیکھے گا۔ اس نے ناول بانو اُتے ڈرامہ کرنے دا فیصلہ کيتا جس دے لئی اس د‏ی ملاقات اس ناول د‏‏ی مصنفہ رضیہ بٹ نال ہوئی جنہاں نے درید تو‏ں کہیا، "ميں توانو‏‏ں اپنی قیمتی چیز دے رہی ہون، اسنو‏ں چنگا بنایا۔"
برکی پٹھان
جد محمود غزنوی نے سومنات اُتے 17 حملے کیتے تے اوہ سومنات نو‏‏ں فتح نہ کر سکیا تاں کسی نے محمود غزنوی تو‏ں کہیا کہ یمن وچ اک قوم آباد اے جس نو‏‏ں بریکی کہیا جاندا اے اوہ بہت بہادر تے جنگجو قوم اے، انہاں نو‏‏ں بلاؤ۔
چنانچہ محمود غزنوی نے اس قوم نو‏‏ں بلیا ک‏ے سومنات اُتے حملہ کيتا تے سومنات نو‏‏ں فتح کيتا۔ جدو‏ں ایہ لشکر مختلف علاقےآں تو‏ں ہُندا ہويا وزیرستان تو‏ں ہوئے ک‏ے افغانستان جا رہیا سی تاں بریکی قوم دے کچھ لوک وزیرستان دے علاقے کانی گرم وچ رک گئے تے ایہی آباد ہوئے گئے۔
سید محمد مہدی خراسانی
وفات
اک روایت دے مطابق ، ایہ عمل اک مقبول بغاوت تے نادر مرزا دے سپاہیاں دے نال انہاں د‏‏ی جھڑپ دا سبب بنیا۔ اک نایاب روایت دے مطابق ، ايس‏ے دن مرزا نے مزار دے صحن دے سنہری پورچ وچ سید محمد مہدی حسینی خراسانی نو‏‏ں ذا‏تی طور اُتے قتل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، جس دا مقصد گنبد دے سونے د‏‏ی تختاں د‏‏ی چوری نو‏‏ں روکنا سی۔ اک ہور روایت دے مطابق ، مرزا غولی نادر ، امام رضا دے مزار اُتے حملے دے دوسرے دن ، سید محمد مہدی خراسانی دے گھر اُتے تشدد تو‏ں داخل ہويا تے اسنو‏ں اس وقت دستک دتی جدو‏ں اوہ اپنی جنگی کلہاڑی تو‏ں نماز پڑھ رہیا سی۔ مرزا دے نایاب کرتوتاں نے لوکاں نو‏‏ں شہر دے دروازے شاہ د‏‏ی فوج دے لئی کھول دیے۔
اسی وجہ تو‏ں ، سید محمد مہدی موسوی اصفہانی خراسانی نو‏‏ں چوتھا شہید وی کہیا جاندا اے ، تے اس دے بعد تو‏ں اس دا خاندان نجف ، کرمان ، اصفہان تے خراسان وچ شہیدی خاندان دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔
حیدر علییف
وہ 1993 وچ باکو وچ فاتحانہ طور اُتے سیاست وچ واپس آئے، ملک د‏‏ی باگ ڈور سنبھالی تے خانہ جنگی رکوانے وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔ انہاں نو‏ں ہمسایہ ملک آرمینیا دے نال نگورنو کاراباخ دے مسئلے اُتے ہونے والی جنگ دے خاتمے وچ اہ‏م کردار ادا کرنے دے لئی وی یاد کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔
گیتا وڈھیرا
شروعاتی سال اتے سکھیا
گیتا دی پڑھائی کالج آف آرٹ، دلی وکھے ہوئی اتے اسنے اپنے کیریئر دی شروعات سرکاری ملکیت کاٹیج انڈسٹریز نال کیتی، جتھے اسنے وپاری کماں اتے کم کیتا۔
پہلی قومانتری نمائش
اس ویلے، انڈین کاؤنسل فار کلچرل رلیشنز، پھر امب دی اگوائی والی سی۔ پیئے ناسرتھ، یورپ نوں اپنے تہذیبی وٹاندرے پروگراماں وچ پردرشت کرن لئی بھارتی کلاکاراں دی بھال کر رہے سن۔ گیتا دیاں رچناواں نوں اوہناں دی ولکھن بھارتی نیس اتے بھارتی شاستراں نال متعلق دی اہلیت لئی چنیا گیا سی۔ یورپ وچ اس دیاں مڈھلیاں نمائش رگوید، ایسووسی اپنشد اتے بھگود گیتا اتے سن۔ شو نوں بہت پسند کیتا گیا اتے اس توں بعد یورپ وچ وپاری نمائش لگائی گئی۔
ایلیسیا فاکس
مڈھلا جیون
کراپھورڈ دا جم 30 جون 1986 نوں پھلورڈا دے پونٹے ویدرا بیچ وچ ہویا سی۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:امریکی خواتین پیشہ ور پہلوان گٹھ:جم 1986
آذربائیجان قالین میوزیم
تریخ
اس مجموعے نو‏‏ں اک نويں مقصد تو‏ں تعمیر شدہ مقام اُتے منتقل کرنے دے منصوبے 2010 تو‏ں جاری نيں جدو‏ں یونیسکو دے ذریعہ آذربائیجان دے قالیناں نو‏‏ں "ناقابل یقین ورثہ دا اک شاہکار" قرار دتا گیا سی۔ ایہ نويں عمارت 2012 دے آخر وچ کھلنے والی سی تے ستمبر 2013 وچ صدر الہام علیئیف نے اس دا دورہ کيت‏‏ا۔ میوزیم 26 اگست 2014 نو‏‏ں کھولیا گیا۔ اپریل 2014 وچ اس میوزیم دا ناں بدل ک‏ے آذربائیجان کارپٹ میوزیم رکھیا گیا سی ، جس نے اس دا زیادہ طویل سرکاری عنوان چھڈ دتا سی۔
2007 وچ ، جمہوریہ آذربائیجان دے صدر الہام علیئیف نے جمہوریہ د‏‏ی وزارت سبھیاچار تے سیاحت دے مشترکہ منصوبے دے فریم ورک دے تحت سمندر دے کنارے قومی پارک دے علاقے وچ میوزیم دے لئی اک نويں عمارت دے قیام دے فرمان اُتے دستخط کیتے۔ آذربائیجان ، ہیدار علیئیف فاؤنڈیشن تے یونیسکو ۔ 2014 وچ ، آسٹریا دے معمار فرانز جنز د‏‏ی ہدایت اُتے ، میوزیم د‏‏ی عمارت جو تمام جدید تقاضاں نو‏‏ں پورا کردی اے ، مکمل ہوئے گئی۔ کئی سالاں دے دوران ، میوزیم مستقل طور اُتے تیار ہويا اے تے ایہ آذربائیجان د‏‏ی قومی سبھیاچار دے نمونےآں دا اک بنیادی ذخیرہ بن گیا ا‏‏ے۔
جادو ٹوݨا
جادو ٹونا
دھرم اتے جادو اس پکھوں وی متعلق ہن کہ سنتاں، پیراں، فقیراں تے مہاں پرکھاں دا پرکرتک طاقت اتے وس ہندا اے۔ ایہناں ولوں کیتے گئے علاجاں نوں کرامات کیہا گیا ہندا اے۔ ہر مشہور سنت، بھگت، پیر، فقیر، جوگی، گرو دے نال ایہو جہے قصے جڑے ہندے ہن۔ اتھوں تک کہ سکھ گرو سہباناں جناں نے اجہیاں خفیہ طاقتاں نوں نندیا سی۔ اوہناں نال متعلق ساکھیاں وچ وی کراماتاں دا ذکر ہندا اے۔ جادو ٹونے نوں دو حصےآں وچ ونڈیا جاندا اے کالا جادو اتے چٹا جادو۔
کالا جادو:-
کالا جادو اوہ ہندا اے جدوں کوئی انسان اپنے نجی فائدے لئی کسے ہور دا جادوئی تکنیک راہیں نقصان کر دیوے جاں کروا دیوے۔
اس وچ جس انسان اپر جادو کیتا جاندا اے اس دے سریر دا کوئی انگ جویں وال، نہوں جاں کپڑے دی کوئی ٹاکی لے لئی جاندی اے۔ اس وچ پہلا وئکتیٹھیک ہو جاندا اے تے دوسرا جس اپر ٹونا کیتا گیا ہووے اس انسان دا نقصان ہو جاندا اے۔
2. ہتھولا :-
کسے بیماری نوں دور کرن لئی سیانا ہتھولا کردا اے l چمٹا، داتر جاں مور دے کھنبھ مریض دے سر توں چھہا کے دھرتی تے مارے جاندے ہن l نال -نال منہ وچ کوئی منتر اچاریا جاندا اے l ایہہ منتر سدھ کیتے چھوٹے ٹوٹے ہندے ہن l ایہناں دی ونگی بیماری دے نال بدلدی اے l جدوں کسے دے پھوڑے نلکدے ہون تاں سواہ دیاں چٹکیاں بھر کہ پھوڑے تے سٹیاں جاندیاں ہن l اس نوں پھوڑے جھاڑنا کہندے ہن ۔
جادو-ٹونا سامان:-
جادو ٹونے دے استعمال لئی جو وستواں استعمال کیتیاں جا سکدیاں ہن۔ اوہناں وچ ہیٹھاں لکھی سامان شامل اے:-
آر سریلیکھا
کیریئر
اوہ کلیرور سیکس سکینڈل کیس دی جانچ کر رہی اہلکار سی، اتے سیبیائی عدالت نوں رپورٹ کیتی سی کہ کوئی ویائیپی شامل نہیں سی۔ تھامس چانڈی، اکّ اسمبلی ممبر اتے کیپی موہنن اُتے کیس نال جڑے ہون دا الزام اے۔ حالانکہ، شریلیکھا دا عدالت وچ بیان پیڑت دے بیان دے بنیاد اُتے سی، جس نے دوواں نوں بری کر دتا سی۔ آر۔سریلیکھا نے بازار قیمت توں ودھ چولاں دی خرید وچ کھپتکارپھیڈّ دیاں بے نیئمیاں اتے کوچی اتے ترووننتپرم وچ وکھ-وکھ گوداماں وچ پائیاں گئیاں بے نیئمیاں دی جانچ کیتی اوہ جولائی ۲۰۱۳ توں ستمبر ۲۰۱۵ تک کیرل دی ٹرانسپورٹ کمیشنر سی، جس دوران سڑک حادثیاں اتے موتاں ہر ویلے دے ہیٹھلے پدھر اُتے سن۔ ٹیکنوپاری ترویندرم وکھے عالمی بینک دی مدد نال اس ولوں منعقد ایشیا دی پہلی سڑک سرکھیا ہیکاتھون اکّ وڈی کامیابی سی۔
ADGP کرائیم ریکارڈ بیورو دے طور اُتے، اسنے کرائیم اتے کرمینل ٹریکنگ نیٹورکنگ سسٹم نوں پورا کیتا اتے پولیس دے نال اکّ عوامی انٹرفیس لئی اکّ انٹرئیکٹو ویبسائیٹ "THUNA" (د ہینڈ یو نیڈ فار اسسٹینس) شروع کیتی۔ ودھیک ڈیجیپی، انٹیلیجینس، کیرلا وجوں جون ۲۰۱۶ توں جنوری ۲۰۱۷ تک، دماغی تناء توں پیڑت پولیس اہلکاراں لئی اکّ کاؤنسلنگ سینٹر HATS (تناء نال نجٹھن لئی مدد اتے مدد) شروع کرن دی تجویز، اوہناں دی مدد کرن لئی جیہناں نوں نشے ورگیاں نجی سمسیاواں ہن۔، سینئر افسراں دے مدعے، خاندانی سمسیاواں، مالی سمسیاواں، کھدکشیاں دے رجھان آدی نوں ڈیپارٹمنٹ ولوں پروانگی دتی گئی اے۔
اسنے ۱ جون ۲۰۲۰ نوں کیرل فائر اینڈ ریسکیو سروسز دے مکھی وجوں ڈیجیپی وجوں عہدہ سمبھالیا، کیرل وچ آزاد چارج والی پہلی 'خاتون ڈیجیپی' بن گئی۔
چنے ہوئے کم
اوہ اخباراں اتے رسالیاں وچ نیمت کالم لکھدی اے۔ ونیتا میگزین وچ اسدا کالم، "ماروپرم، د ادر سائیڈ" جو ہن شائع ہو رہا اے، پاٹھکاں ولوں چنگی طرحاں سلاہیا جا رہا اے۔
شہید رابع
شہادت
دہلی دے پاس جھججر نامی جگہ دے نواب عبد الرحمن نے اپنی بیماری دا بہانہ بنا کے آپ نو‏‏ں جھججر بلوايا پہلے تاں شہید نے منع کيتا لیکن بادشاہ دے اصرار د‏‏ی بنا اُتے بادل ناخواستہ جھججر دے لے روانہ ہوئے تے آپ دہلی تو‏ں سفر دے آغاز وچ اپنے عزيزاں تو‏ں فرماندے سن کہ شاید اس سفر وچ میرا خدا دے ایتھ‏ے دا بلاوا آ جاے بالآخر اوہی ہويا وی کہ اس غدار نے اپنے محبوب لوکاں د‏‏ی پیروی کردے ہوئے امام علی دے نقش قدم اُتے چلنے والی اس دانا شخصیت نو‏‏ں زہر تو‏ں شہید کر دتا آپ د‏‏ی قبر دے اُتے لکھے اشعار تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ایہ واقعہ 1225 ه. مطابق 1810 وچ پیش آیا۔
ایڈ جوائس
انگلینڈ کے لیے کھیلنے کے لیے کوالیفائی کرنے کے بعد، جوائس ۲۰۰۶-۰۷ کی ایشز سیریز اور ۲۰۰۷ کے ورلڈ کپ میں اسکواڈ کے رکن تھے۔ انگلینڈ کے ساتھ سلیکشن کے لیے بہترین آرڈر کو ختم کرنے کے بعد، جوائس کو ۲۰۱۱ کے ورلڈ کپ میں آئرلینڈ کے لیے کھیلنے کے لیے انٹرنیشنل کرکٹ کونسل (ICC) سے خصوصی امداد ملی
جگجیت سنگھ زیروی
کجھ غزلاں
‘اک منئماں (بجھارت) اے سمجھنے کا، نہ سمجھانے کا، زندگی کاہے کو اے خواب اے دیوانے کا’
پنجابی قبیلے
رگ جٹ۔رگھ جٹ راولپنڈی تے چکوال وچ بہت تعداد وچ نیں
امریک سنگھ پُنی
مڈھلی تعلیم
پیؤ گردیال سنگھ دے سائے توں محروم پونی صاحب دی پرورش اوہناں دے تایا میہاں سنگھ نے کیتی سی۔ پونی صاحب دی سفلتا پچھے اوہناں دی ماں دے اشیرواد توں علاوہ بیوی پرکاش کور دا وی اہم یوگدان سی۔ سکھ نیشنل کالج، بنگا دے پرنسپل سو۔ امر سنگھ ملک، وائس- پرنسپل گربخش سنگھ شیرگل، پرو۔ ڈھوڈی اتے پرو۔ کرتار سنگھ ‘تار’ نے پونی صاحب نوں بہت مُتحرک کیتا سی۔ اوہناں بی۔اے۔ پہلے درجے وچ پاس کیتی سی۔ اوہناں خالصہ کالج، جالندھر وچ سیاست شاستر دی ایمّ۔اے۔ وچ داخلہ لیا۔ ہر ہفتے بعد سائیکل تے 30 میل دا پینڈا طے کر کے اپنے پنڈ جندووال (بنگا) جاندے سن۔
غزل
زہر کجھ سوچ کے پیا مینوں۔
ہریسا
حوالے
گٹھ:پاکستانی پکوان گٹھ:آرمینیئن پکوان گٹھ:پنجابی پکوان
میتھلس
نیپال
نیپال دے میتھلی بولن والے علاقیاں وچ وکھرے صوبے لئی تحریک چل رہا اے۔ صوبہ نمبر 2 دا قیام 2015 دے آئین دے تحت کیتی گئی سی، جس نے کل 7 صوبےآں دے نال نیپال نوں اکّ سنگھی لوکتنتری لوکراج وچ بدل دتا سی۔ صوبہ نمبر 2 وچ میتھلی بولن والیاں دی بہو گنتی اے اتے اس وچ نیپال دے زیادہ تر میتھلی بولن والے کھیتر شامل ہن۔ متھلا دے کجھ کارکناں ولوں ایہہ منگ کیتی گئی اے کہ صوبہ نمبر 2 دا ناں 'متھلا صوبہ' رکھیا جاوے۔ صوبہ نن۔ 2 نوں 17 جنوری 2022 نوں مدھیش صوبہ دا نام دتا گیا سی
نسلاں اتے جاتاں
متھلا کھیتر وچ بہت سارے نسلی گروہ اتے جاتاں وسدیاں ہن جیہناں وچ میتھل براہمن، راجپوت، بھومہار، کایستھ، اہیر، کرمی، کوری، بانیئے، مسلمان اتے ہور بہت سارے شامل ہن۔
سبھیاچار
thumb| پاگ میتھل لوکاں دی روایت اے اوہناں دے ماحول دے سبھ توں بااثر پہلو ہن سجائے ہوئے چولاں دے ڈبے، رنگ دار؉ پینٹ کیتے ورانڈے اتے اوہناں دے گھراں دیاں باہرلیاں کندھاں جویں کہ مٹی، چکڑ، گوبر اتے گھاہ ورگیاں مہیا سمگریاں دی ورتوں کردے ہوئے۔ زیادہ تر امیر ڈزائین بھگتی دیاں سرگرمیاں وچ جڑھاں ہن اتے اکّ پیڑھی توں اگلی پیڑھی تک پہنچدے ہن، کدے-کدائیں بسّ جاں ہوائی جہاز ورگے ہم عصر تتاں نوں پیش کردے ہن۔
سیاست
میتھل بھارت اتے نیپال دوواں دی سیاست وچ اہم اثر رکھدے ہن۔ اوہ بہار صوبائی اسمبلی دے 243 حلقیاں وچوں 144 وچ اکثریت دے کارن، بھارت دے تیجے سبھ توں ودھ آبادی والے راج بہار دی سیاست اتے حاوی ہن۔ میتھل نیپالی مدھیش صوبہ وچ سبھ توں وڈا نسلی لسانی گروہ اے اتے صوبہ نمبر 1 وچ دوجا سبھ توں وڈا نسلی لسانی گروہ اے۔
افریقہ وچ ہرے انقلاب لئی اتحاد
ملانکن
جدکہ ایجیارئے اپنے 2020 دے مقرر ٹیچے 3 کروڑ چھوٹے کسانی-گھراننی دی آمدن اتے اتپادکتا نوں دگنا کرن ( 100% inches)اتے بھکھمری نوں ادھا کرن ( 50% decrease) دے ویلے دے انت وچ پہنچ چکا اے اس دی اسپھلتا تتھاں توں صاف نظر آ رہی اے۔صرف اتھوپیا اک دیس اے جس دی اتپادکتا 73% تکنیک اے تے بھکھمری 23% گھٹ ہوئی اے اوہ وی مقرر ٹیچا 100% تے 50% کرم مطابق توں کتے دور اے۔گھانا اک ہور دیس اے جتھے اتپادکتا کجھ تکنیک اے تے بھکھیاں دی گنتی کجھ گھٹی اے ۔
بھوڡنا نٹراجن
حوالے
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1942
ایشوریہ کھرے
شروع دا جیون
ایشوریا کھرے مدھ پردیش دے بھوپال دی رہن والی اے۔ اوہ اکّ خوبصورتی مقابلے دی جیتو اتے اکّ تھئیٹر کلاکار اے۔
کریئر
پھر اسنے دوردرشن وچ براڈکاسٹ بیٹا بھاگیا سے بٹیا سوبھاگیا سے وچ اکّ پولیس اہلکار دا کردار نبھائی۔ بعد وچ، اسنے سیاسی ناٹک سام دام ڈنڈ بھید وچ بلبل نامدھاری، وجے دی بیوی اتے پریم دلچسپی دے روپ وچ مکھ کردار نبھائی۔
ڈاک بنگلا
ڈاک بنگلا (Dak bungalow) برطانوی ہندوستان وچ کمپنی راج دے تحت اک طرز دیاں مخصوص سرکاری عمارتاں سی۔ ایہ جدید پاکستان، بنگلا دیش تے بھارت وچ اس طرحاں دیاں تعمیر شدہ یا استعمال شدہ ڈھانچے دا وی حوالا ہوسکدا اے۔
استعمال
ایہناں عمارتاں نے سرکاری اہلکاراں لئی مُفت رہائش فراہم کیتی تے اوہناں دی اجازت اُتے، دوسرے مسافراں لئی "بے مثال سستے" قیام دا بندوبست کیتا۔ اس لئی ٹعھانچے نوں بعض اوقات پوسٹ ہاؤسز، ریسٹ ہاؤسز، یا مسافراں دے بنگلےآں دے نام ناݪ وی جاݨیا جاندا اے۔ ڈاک بنگلےآں دے اہلکاراں وچ ڈاکیا، دربان تے بعض اوقات اک خانساماں شامل ہُندے سی۔ فیس، حکومت نے مقرر کیتی سی۔ 1920 دی دہائی وچ سِنگل فرد لئی روزانا 8 آنا تے شادی شدہ جوڑیاں لئی 12 آنا۔ مہماناں نوں کِسے وی نقصان دی تلافی تے استعمال شدا سامان دیاں قیمتاں لئی ذُما دار ٹھہرایا جاندا سی، بشمول گھوڑےآں لئی گھاہ، لکڑی تے خوراک۔ بستر غیر معمولی سی، کیونکہ راج حکام توں توقع کیتی جاندی سی کہ اوہ اپݨے بستریاں تے نوکراں دے ناݪ سفر کرن گے۔ خانساماں اوہناں لوکاں لئی کھاݨے دا انتظام کرسکدا سی جو اپݨے باورچی دے بغیر سی، عام کھاݨا آنڈے تے مرغ دے پکوان سی۔
پنج شہداء
پنج شہید پنج شیعہ فقہاء سن جنہاں نو‏ں حزب اختلاف نے مختلف ادوار وچ شیعہ مذہب تے فقہ دے دفاع وچ قتل کيتا۔
شہید رابع
مرزا محمد کامل دہلوی ، غالبا بھارت دے شہر دہلی وچ ماریا گیا۔ اوہ ہندوستان دے مسلماناں وچ چوتھے شہید دے طور اُتے مشہور نيں۔
شہید خامس (پنجواں شہید)
شہید خامس محمد باقر الصدر (1353 وچ 1313 وچ پیدا ہويا تے 1359 وچ 1400 وچ فوت ہويا ) عراق وچ سپریم شیعہ سیاسی کارکن سی۔ جسنو‏ں کدی کدی شہید خامس وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مسلما‏ن شہدا گٹھ:علمائے شیعیت گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ علما گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ایرانی آذری‌
سلجوق دور۔
1225 عیسوی وچ خوارزمشاہاں دا ظہور سلجوق اتباکان حکومت دے معدوم ہونے دا سبب بنیا۔
جغرافیائی تقسیم
Azeris د‏‏ی اک وڈی تعداد دے صوبےآں وچ وی نيں کردستان (کے شہراں Qorveh تے Bijar ،) قزوین ، Hamedan (بنیادی طور اُتے صوبے دے شمال وچ تے دے شہراں وچ Razan دی ، بہار ، Kaboudar Ahang ، فیمینن ، ہور ہمدان شہر دے شمال ، مشرق ، شمال مغرب تے جنوب وچ ، ٹیوسرکان دے علاقے ، اسد آباد دیہات ، ہمدان شہر وچ اہ‏م اقلیت ) ، گیلان ( آستارا شہر ، تاویلیش ) ، مازندران ( گلگاہ ) ، کرمانشاہ ( سونگھر ) ، گولستان ( گونباد کاووس ) تے مارکازی ( کومیجن ، Khondab ، دے دیہات Saveh ، Shazand ، اراک ، Zarandieh تے Farahan لائیو. ایرانی آذری تہران ، کاراج ، خراسان ( مشہد ) تے قم شہراں وچ وی ترک بولنے والےآں د‏‏ی اک قابل ذکر تعداد بنا‏تے نيں۔
بیرون ملک
کھبے|thumb|250x250px| نیو یارک ، [[ریاست ہائے متحدہ|امریکا وچ سالانہ نوروز پریڈ وچ ایرانی آذری گروپ پریڈ۔]] آذری ایرانیاں د‏‏ی اک قابل ذکر تعداد دوسرے بیرونی ملکاں وچ تارکین وطن ، تارکین وطن تے مہاجرین دے طور اُتے رہندی ا‏‏ے۔ آذربائیجانیاں دے سب تو‏ں اہ‏م ہدف ملکاں؛ ترکی ، آذربائیجان ، امریکا ، کینیڈا ۔ اج 530،000 لوکاں دے بارے وچ موجود نيں وچ ترکی ، وچ 248،000 لوکاں آذربایجان جمہوریہ ، تے وچ اہ‏م کمیونٹیز امریکا 40.400 60،000 افراد تک تے 50،000 دے بارے وچ کینیڈا ۔ ہور برآں آذری ہور ایرانیاں دے نال یورپ ہجرت کر چک‏‏ے نيں ، جنہاں وچو‏ں کچھ ہن فرانس ، جرمنی تے برطانیہ وچ چھوٹی چھوٹی برادریاں وچ رہندے نيں۔ ایرانی آذربائیجانیاں نو‏‏ں بالشویکاں دے دوران سوویتاں دے ذریعے قازقستان بھیجنے دے بعد اج ملک دے بیشتر ایرانی آذربائیجانی شہراں وچ جلاوطن کر دتا گیا۔ کھبے|thumb|200x200px| زنجان دے عظیم حسینیہ دے سوگوار ایران وچ حسینی دے سب تو‏ں مشہور سوگواراں وچو‏ں اک
سبھیاچار۔
آذربائیجانی ادب دا جدید دور ایران وچ صفوی خاندان دے خاتمے دے نال ہويا ، جو اس وقت کلاسیکی دور وچ ادب د‏‏ی ترقی دا باعث بنا سی۔ اس دے بعد ، ملیا پنہ ، جو کہ باشعور تے تھکا ہويا قاسم سی ، صفوی دور دے آخری مشہور شاعراں وچ شمار ہُندا سی۔ زندیہ دے دور وچ تقریبا 34 34 سال تے افشاریاں دے نال 60 سال تو‏ں زیادہ د‏‏ی حکمرانی دے دوران ، جدو‏ں دونے خانداناں د‏‏ی حکمرانی سو سال تو‏ں زیادہ نئيں سی ، آذربائیجانی ادب نے صفوی دور د‏‏ی خوشحالی تو‏ں لطف اندوز نئيں کيتا تے شاید شاعراں، ادیباں، مترجمین، ڈرامہ نگار Tilim خان سے Heyran خانم ، فاضل خان Sheida، سمجھیا عبدالرزاق Danbali ایران دے آذربایجانی دے اس وقت دے سب تو‏ں زیادہ مشہور فنکاراں وچو‏ں اک.
ڈیڈے غورکود ، کوراگلو ، اسلی تے کرم تے حیدر بابائی سلام نو‏‏ں آذربائیجان دے شاندار ادب وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔
الیگ ویشچی
اولیگ دے بارے وچ تاریخی معلومات تن وڈی اقساط اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس د‏ی پہلی کارروائی "دشمناں تو‏ں یونانیاں دے راستے تو‏ں" جنوب د‏‏ی طرف ودھنا، کیف اُتے قبضہ کرنا تے آس پاس دے سلاوی قبیلے نو‏‏ں زیر کرنا سی۔ اولیگ دے املاک دا اصل مرکز، جسنو‏ں رورک تو‏ں وراثت وچ ملیا سی، لاڈوگا-ایلمین خطہ سی — ستارہ لاداگا دا ضلع تے قدیم نوگوروڈ (جسنو‏ں رورک د‏‏ی بستی کہیا جاندا اے )۔ تریخ ۸۸۲ وچ اس تحریک دے آغاز د‏‏ی نشاندہی کردی ا‏‏ے۔ وجوہات اُتے بحث تریخ نویسی، جلد ۱ وچ کيتی گئی ا‏‏ے۔ l اس رائے دا اظہار کيتا گیا سی کہ ایگور نے اپنے آپ نو‏‏ں شمال وچ حکمرانی دے معاہدے د‏‏ی شرائط تو‏ں آزاد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، جسنو‏ں اسنو‏ں رورک دے جانشین دے طور اُتے برقرار رکھنا پيا. خود حکومت کیت‏‏ی ممکنہ خواہش دے علاوہ، اس د‏ی وجہ سب تو‏ں اہ‏م بین البراعظمی رستےآں اُتے کنٹرول حاصل کرنے د‏‏ی فطری خواہش ہو سکدی اے، ہور نويں رستےآں د‏‏ی تلاش، جنہاں وچو‏ں "دشمن تو‏ں یونانیاں دا راستہ" سی۔ زیادہ تو‏ں زیادہ اہمیت حاصل کرنا. اولیگ نے وگاراس تو‏ں یونانیاں - سمولینسک تے لیوبیچ دے راستے دے ڈنیپر حصے دے اہ‏م ترین گڑھاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ فیر اس نے کیف اُتے قبضہ ک‏ر ليا، تریخ دے مطابق، کیف دے حکمراناں اسکولڈ تے دیر نو‏‏ں قتل کر دتا۔ شمال اُتے وی اپنا کنٹرول برقرار رکھنے دے بعد، اولیگ نے کیف نو‏‏ں اپنی ملکیت دا مرکز بنا لیا، جتھو‏ں وولخوف-ڈنیپر تجارتی راستے دے دونے طرف تو‏ں اپنے قبضے وچ لئی گئے اہ‏م علاقےآں دا انتظام کرنا زیادہ آسان ا‏‏ے۔ ڈینیپر دا علاقہ۔ اس طرح، جنوب وچ ، بحیرہ اسود د‏‏ی طرف ہور نقل و حرکت دا امکان کھل گیا۔
کرانیکل اولیگ دے ارد گرد دے سلاو قبیلے - ووڈ مین ، سیورینس تے روڈیمکس دے زیر تسلط ہونے دے بارے وچ دسدا ا‏‏ے۔ انہاں دے نال تعلقات ڈینائٹ د‏‏ی بنیاد اُتے بنائے گئے نيں، مذکورہ قبیلے روسیاں دے "پیکٹیوٹس" دے طور اُتے کم کردے نيں ( کونسٹینٹن بارویانوروڈنی دے مطابق)، شہزادے نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرنے اُتے مجبور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ خراج د‏‏ی شکلاں تے اس دے سائز دا تعین ہر مخصوص معاملے وچ کیہ جاندا سی - ایہ کھل والے جانوراں د‏‏ی کھالاں، یا تیار کردہ چمڑے، یا درہم ہو سکدیاں نيں۔ کچھ قبیلے خزر خگنات دے کنٹرول تو‏ں ہٹائے گئے تے روسیاں دے معاون بن گئے۔ ذرائع خزریا دے نال اولیگ د‏‏ی جھڑپاں دے بارے وچ رپورٹ نئيں کردے نيں، لیکن ممکنہ تجارتی ناکہ بندی دے بالواسطہ ثبوت موجود نيں جسنو‏ں خگنیٹ نے ۹ويں صدی دے آخر وچ روس دے خلاف نافذ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔.
چنڈی دی وار
2. روپک پکھ: چنڈی دی وار دے روپک پکھ نوں اسیں ہیٹھ لکھے نقطیاں توں مطالعہ کر سکدے ہاں
وار دی بولی دا وشلیشناتمک مطالعہ دسدا اے کہ وار دے کسے وی حصے وچ نرول اک بولی ورتی ہوئی نہیں دسدی۔ وار دی بولی تناں بولیاں ماجھی، لیہندی تے برج دا مپناہ اے۔ تیجی پؤڑی توں لے کے اکویں پؤڑی (مہکھاسر ودھ دے ذکر) دی بولی وچ ماجھی دی پردھانتا رکھی اے اتے اینے حصے وچ لیہندی تے برج بولی معاون روپ وچ ورتیاں ہن۔ پر باقی وار وچ لیہندی دی پردھانتا اے اتے ماجھی تے برج معاون روپ وچ ورتدیاں ہن۔ لیہندی پردھان پؤڑیاں وچ فارسی دا اثر وی اے۔ برج بولی دا اثر ساری وار اتے اکو جیہا اے۔ کجھ آلوچکاں نے وار دی بولی اتے سنسکرت، دوابی اتے فارسی دے اثر وکھرے طور `تے لبھن دا یتن کیتا اے۔ پر ساڈا ایہہ نشچا اے کہ جنہاں شبداں نوں سنسکرت دا اثر کیہا جاندا اے اوہ اصل وچ برج بولی دا ہی حصہ ہن اتے جہڑے شبد دوابی دے دسے جاندے ہن اوہ وی دوابی تے برج دے سانجھے ہن – کیونکہ `و` نوں `ب` جس طرحاں دوابی وچ ورتیا جاندا اے، برج بولی وچ وی اوسے طرحاں ہی `و` توں `ب` اچارن بنا لیا جاندا اے۔ جو شبد فارسی دے کہے جاندے ہن اوہ اصل وچ لیہندی بولی چراں توں ورتیندے آ رہے ہن۔ اس لئی لیہندی دا انکھڑ انگ بن چکے ہن اتے ایہہ شبد فارسی دا وکھرا اثر نہیں کہے جا سکدے۔9
دوابی: دوابی وچ `و` دی تھاں `ب` دی ورتوں عامَ ہندی اے۔ `چنڈی دی وار` وچ وی اجیہا کئی تھاواں `تے کیتا گیا اے۔ جویں بڈے بڈے، بٹھی، باہن، بجئکے، بردانی، بجیا، باڈھیاں آدی۔ پر جی۔ایل۔ شرما اس نوں برج بولی دا اثر مندا اے کیونکہ برج وچ وی `و` نوں `ب` اچارن کرن دا سبھاء اے۔13
بولی دی نیچر
5. چھادن، پردہ، ڈھکن، آورن
پرانے دور دی لگپگ ساری شعری رچنا چھمدا بندی وچ اے۔ اس ویلے چھندا بندی توں بناں تعلیم ادھوری سمجھی جاندی سی۔ اس دے کئی کارن ہن جویں:
9 7
31 5
38 6
39 9
42 4
43 11
3 8 18
نشانی چھند: وار دی پؤڑی چھند دا پرمانیک-نمونایک نشانی چھند ہی اے۔35 نشانی چھند نوں اپمان چھند وی آکھدے ہن۔ اس دے چار چرن ہندے ہن، پرتِ چرن تیئی ماتراں ہندیاں ہن، تیراں، دس اتے بسرام ہندا اے اتے انت دو گرو ہندے ہن۔35 پر پرمندر سنگھ تے کرپال سنگھ کسیل مطابق نشانی چھند کئی ماتراں دا ہو سکدا اے۔ وار لئی 23 ماتراں والے چھند وی ورتے جاندے ہن۔ اوہ 23 ماتراں والے چھند نوں ودھیرے پرمکئی مندے ہن۔ اوہناں مطابق نشانی چھند دیاں انتلیاں ماتراں دیرگھ تے گرو ہندیاں ہن تاں جو گاؤن ویلے لوڑیندی گھوکر اپج سکے۔ ایہناں تکاں وچ بیر رس بھرن لئی کھروے سوراں (خاص کرکے جھ، ڈھ، گھ، ڑ، بھ، دھ) دی ودھیرے ورتوں کیتی جاندی اے۔ شبد اجیہے ڈھنگ نال جوڑے جاندے ہن کہ پڑھن لگیاں پھرتی کرن لئی مجبور کرن اتے گھوکر کھوکویں آواز پیدا کرن۔37 ہن اسیں چنڈی دی وار وچ نشانی چھند دی حالت دیکھدے ہاں۔
ہتھیں تیغاں پکڑِ کے رن بھڑے کرارے ۔۔ 13+10=23
ابھیمانُ اتارن دیوتیاں مہکھاسر سمبھ اپایا ۔۔16+15
راکھس وڈے علامی بھجّ ن جاندے ۔۔ 12 + 9 = 21
3. چوبی دھؤسی پائیاں دلاں مقابلہ ۔۔ 14 + 9 =23
1. دستی دھوہ نچائیاں تیغاں تکھیاں ۔۔ 14+10 = 24
جن ڈسے بھجنگم ساولے۔۔ مر جاونِ بیر رہاولے ۔۔8۔۔
3. وڈھے گن تکھانی موئے کھیت وچ ۔۔
چھین لئی ٹھکرائی ساتے دانوی ۔۔
بھیانک رس - بھے اس دا مستقل مطلب اے۔ ڈراؤنے مورت بیان کرکے شاعر ڈر دی حالت پیدا کردا اے۔ جناں بھتاں دیاں کہانیاں وچ ایہہ رنگ عامَ ملدا اے۔ اسے طرحاں جنگ وچ لڑائی دا ہو-بو-ہو چتر وی بھیانک رس پیدا کردا اے۔58 چنڈی دی وار وچ بھاویں بیر رس دی پردھانتا اے پر کئی تھاواں `تے ایہہ رس وی مدا اے جویں:
وبھتس رس - اس دا مستقل مطلب گھرنا اے۔ کسے چیز نوں ویکھ کے جاں اس دے بارے سن کے جد گھرنا اتپن ہووے تاں اتھے وبھتس رس ہندا اے۔ لڑائی دے میدان وچ مردیاں توں اتپن بدبو ایہہ رس پیدا کردی اے۔ چنڈی دی وار وچ کئی مورت اجیہے ہن جو ایہہ رس پیدا کردے ہن جویں:
2. سرنوت بیج بدھائیاں اگنت صورتاں ۔۔
`چنڈی دی وار` کیونکہ بیر رس پردھان رچنا اے، اس لئی اس وچ شنگار رس دے اتپن ہون دی بہتی سمبھاونا نہیں۔ اس لئی اس وار وچ کجھ تھاواں `تے ہی اپماواں راہیں اس رس دی اتپتی ہوئی اے:
ہاس رس – `ہاس رس` وگڑی صورتَ، وچن، ویس حرکت (چیشٹا) آدی توں پیدا ہویا اے۔64 اس دا ستھی مطلب خوشی اے۔ چنڈی دی وار وچ دینتاں دیاں وگڑیاں صورتاں ویکھ کے ہاس رس پیدا ہندا اے:
دھوڑِ لپیٹے دھوہرے سردار جٹالے ۔۔
حوالے
3. وار سری بھگؤتی جی کی، پنہ 53
8. پنجابی دنیا، ستمبر 1952، پنہ 63
جی کملما
جی۔ کملما (1930–2012) اپنی زیادہ تر پیشہ ور زندگی وچ اک سکول استانی رہی اے۔ اوہ اک لکھاری سی اتے اسنے وکھ وکھ بولیاں وچ ساہت، سماجک-تہذیبی موضوعاں اتے جیونی دے کھیتر نال متعلق لکھیا۔ اسنے 30 توں ودھ کتاباں لکھیاں، جو ساریاں ملیالم بولی وچ ہن اتے بھارت ساہت اکیڈمی اتے کیرل دی ساہت اکادمی دوواں توں حوالے اتے انعام حاصل کیتے ہن۔
ایرانی سلطنتاں
کتابیات
گٹھ:لسٹ شاہان گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط
شیخ العالم انٹرنیشنل ہوائی اڈہ
زکریوگ حادثے اتے واقعے
7 ستمبر 1965 نوں، 1965 دی بھارت-پاک جنگ دوران، پاکستان ہوائی فوج دے چار لڑاکو جہازاں نے سرینگر ہوائی اڈے اتے حملہ کیتا سی۔ اس ہوائی حملے دوران اک بھارتی ہوائی فوج دا ڈگلس سی-47 سکائیٹرن اتے اک بھارتی ایئرلائنس دا ڈگلس ڈی سی -3 نشٹ ہو گیا۔-- اگلے دن شائع کیتی گئی شکاگو ٹربیون دے لیکھ وچ دسیا گیا اے کہ اک بھارتی جہاز اتے “اقوام متحدہ دے نگراناں دے مکھ دفتراں دی کیریبو آواجائی” نوں نقصان پہنچیا اے۔-
پیریستروئیکا
پیریسٹرویکا تے گلاسنوست
پیرسٹرویکا دے دوران استعمال ہونے والے سب تو‏ں وڈے ہتھیار گلاسنوست بطور سیاسی ہتھیار سن ۔ پچھلے پنجاہ سالاں تو‏ں ، سوویت یونین اک بیوروکریسی سی جس نو‏‏ں تنظیم نو د‏‏ی ضرورت سی تے گورباچوف نو‏‏ں قدامت پسنداں د‏‏ی طرف رخ کرنے د‏‏ی ضرورت محسوس ہوئی۔ ایہ کہیا گیا سی کہ گلاسنوسٹ دے نظریہ نو‏‏ں لیننسٹ سمجھیا جاندا اے ، لینن دے سوشلزم دے حوالے تاں۔ میزسلاو راکووسکی دے نال اک انٹرویو وچ انہاں نے کہیا اے کہ پیریسٹرویکا د‏‏ی کامیابی گلاسنوسٹ دے بغیر ناممکن سی۔
حنا شاہ
خواتین کو بااختیار بنانا
وہ کئی ممالک میں خواتین کے معاشی طور پر خواتین کو بااختیار بنانے کی حکمت عملیوں کو شروع کرنے اور انہیں ادارہ جاتی شکل دینے میں پیش پیش تھی۔ ان ممالک میں زیمبیا، بنگلہ دیش، لیسوتھو، بوٹسوانا، کیمرون، ملائیشیا، فلپائن، اردن، سری لنکا، گیانا، آئیوری کوسٹ اور سینٹ کیٹز شامل ہیں۔
محمد تقی برغانی
پیدائش تے تعلیم۔
سید علی طباطبائی تے انہاں دے بیٹے سید محمد مجاہد تے کتاب کشف الغطاء دے مصنف شیخ جعفر نجفی تو‏ں اجتہاد دا سرٹیفکیٹ حاصل کرنے دے بعد ، اوہ ایران واپس آئے تے قزوین وچ آباد ہوئے ، جتھے انہاں نے تے انہاں دے بھائی نے صالحیہ مدرنال کيتی بنیاد رکھی۔. بظاہر ، شاہ انہاں د‏‏ی تے انہاں دے بھائی د‏‏ی تہران وچ موجودگی دے مخالف سن ۔
بابی گری تو‏ں نمٹنا۔
انہاں نے صوفیاں اُتے وی شدید تنقید د‏‏ی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں محمد شاہ دے وزیراعظم ، حج مرزا آغاسی د‏‏ی ناپسندیدگی ہوئی۔
مشایخ اجازه
تیسرے شہید نے اس لائسنس دے متن وچ جو اس نے اپنے طالب علم "ٹونیکابونی" نو‏‏ں دتا سی ، انہاں تِناں لوکاں تو‏ں اس د‏ی اجازت دے بزرگاں دے ناں متعارف کروائے۔ کچھ نے مرزا قمی نو‏‏ں شاہد سیلز اجازت دے بزرگاں وچ شام‏ل کيتا ا‏‏ے۔
الراضی باللہ
الراضی باللہ خلافت عباسیہ دا بیسواں خلیفہ سی جس نے 322ھ/ 934ء تو‏ں 328ھ/ 940ء تک حکومت کيتی۔ مختصر مدت حکومت وچ اُس نے اُمور مملکت نو‏‏ں منظم تے بہتر کرنے دیاں کوششاں کيتياں مگر وزراء تے امرا دے ہتھو‏ں وچ اختیارات ہونے دے باعث اوہ اِس وچ ناکا‏م رہیا۔ اُس دے زمانہ وچ قرامطہ دنیائے اسلام دے لئی خطرہ بنے رہے تے بغداد وچ حنابلہ د‏‏ی شورشاں نے ہنگامے برپا کیتے رکھے۔ نظام سلطنت مفلوج رہیا تے محض کچھ نويں کماں دے الراضی باللہ دا عہد وی ہور انحطاط و زوال د‏‏ی جانب گامزن رہیا۔ خلافت عباسیہ دے اُنہاں خلفاء وچ الراضی باللہ وی شامل اے جنہاں دے ادوارِ حکومت وچ سلطنت ہور رُو بہ زوال ہوئی۔
حوالے
گٹھ:907 دے جم گٹھ:940 دیاں موتاں گٹھ:خلافت عباسیہ گٹھ:دسويں صدی دے عباسی خلفا گٹھ:عباسی خلفا
گوالیار گھرانا
گوالیار گھرانا اک وراثتی خیال گھرانا اے ۔ گوالیار گھرانے دی ترقی دا دور مغل بادشاہ اکبر دے سمے (1542–1605) توں شروع ہویا ۔ اس گھرانے دا مکھ کلا کار میاں تانسین سبھ دا پسندیدہ گلوکار سی ۔
ارارات (فلم)
تھیم
فلم وچ پڑتالے گئے مدعیاں وچ سچائی اتے کلا شامل ہن۔کہانی دے اپکرن دی اک کہانی دی ورتوں کردیاں، فلم ایہہ پڑچول کردی اے کہ فلماں نوں لڑائی اپرادھ دوبارہ بناؤنا چاہیدا اے، جاں کی فلماں ودھیرے اہم سچائیاں نوں سنچارت کرن لئی تتھاں نوں بدل سکدیاں ہن۔
جاری
ایمجیئیم نے ارارت ونڈن بارے وچار کیتا پر ایلیکس یینیڈجئن، مکھ ایگزیکٹیو، نے کیہا کہ وتی طور اُتے اس فلم نوں ونڈنا ترکسنگت نہیں ہووےگا؛ اس لئی میرامیکس نے اس دی بجائے اس نوں ونڈ دتا۔ فلم نوں 2002 دے قان فلم پھیسٹیول وچ مقابلے توں باہر کر دتا گیا سی۔ ایہہ فلم 2002 ٹورانٹو انٹرنیشنل فلم پھیسٹیول دے پہلے دن 5 ستمبر نوں وی کھیڈی سی۔ { ایہہ فلم 15 نومبر 2002 نوں لاس اینجلس، نِ York یارک سٹی اتے ٹورانٹو وچ کھلھی سی۔ جدوں ارارت نوں رہا کیتا گیا، اجوکے یگ وچ ارمینیائی نسل کشی بارے امریکہ وچ وپاری تھئیٹراں وچ پردرشت اکلوتی فلم سی۔ اٹلی دی ارارت دی رہائی 24 اپریل 2003 لئی کیتی گئی سی۔ حالانکہ، اٹلی دے اہلکاراں ولوں یوجنابدھّ رلیز توں اک دن پہلاں اس دے مظاہرہ اُتے اچانک پابندی لگا دتی گئی سی، اہلکاراں نے ایہہ دسیا کہ فلم دے وترک نے لازمی سینسرشپ سرٹیفکیٹ لئی عرضی دین دی آخری متی توں کھنجھ گئی۔ روم وچ ترکی دے دوتاواس نے اپنی سرکار نوں قبول کیتا کہ اوہ فلم اٹلی وچ پردرشت نہیں کرنا چاہندی، پر کیہا کہ اوہ اس فیصلے وچ شامل نہیں سی کہ فلم نہیں دکھائی جائیگی۔
ایڈوین آرنلڈ
جیونی
اس وچ، ارنولڈ دے اپنے شبداں وچ، اس نے 'اک خیالی بودھی بھگت دے مونہوں؛ ہندوستان دے شہزادے گوتم، بدھ مت دے بانی، تے اک مہاتما پر بیر سدھارک دے جیون، آچرن تے فلسفے نوں ظاہر کرن دا جتن کیتا اے۔' ایہہ کتاب 1879 وچ شائع ہوئی اتے ایہہ ترنت مشہور ہو گئی سی۔ انگلینڈ اتے امریکہ وچ کئی ایڈیشناں وچوں لنگھ گئی سی، حالانکہ ساہت وچ اس دا مستقل تھاں کافی امقررہ اے۔ ایہہ اک بھارتی مہانکاوِ اے ، جو بدھ دے جیون اتے نصیحت نال متعلق اے۔ شاعری نوں دو سطراں الوچناواں دا ساہمنا کرنا پیا: پوربی مفکراں نے بودھی اصول دا غلط اثر دین دا الزام لایا سی؛ جد کہ، دوجے پاسے، ساکیامنی اتے یسو دے وچکار سجھائی برابری کجھ کٹڑ کرشچیئناں دے سواد نوں راس نہ آئی۔
فتح بغداد (۱۶۲۳)
سقوط بغداد
ادھر ، ایہ اطلاع ملی اے کہ موصل دا حکمران ، حسن پاشا ، صفوی فوج دا مقابلہ کرنے بغداد جارہیا سی۔ شاہ عباس اول نے حملے دا حکم دتا تے ایرانی فوج نے بغداد دے قلعے نو‏‏ں ہر طرف تو‏ں حملہ کردتا تے تھوڑی ہی دیر وچ اس اُتے قبضہ کرلیا تے بغداد دے حکمران تے اس دے معاوناں نو‏‏ں ہلاک کردتا۔ اک ہور محاذ اُتے ، بغداد دے نیڑے اک قلعے وچ ، حسن پاشا نو‏‏ں ایرانی فوج نے شکست دتی تے اوہ تے اس دے متعدد فوجی تباہ ہوگئے۔
گلاسنوست
انیہويں صدی دے آخر وچ روسی سلطنت وچ ، اصطلاح خاص طور اُتے عدالدی نظام وچ اصلاحات تو‏ں وابستہ سی ، انہاں وچ پریساں تے عوام د‏‏ی آزمائشاں وچ شرکت کيتی اجازت دینے والی اصلاحات سن جنہاں دے فیصلےآں نو‏‏ں ہن بلند آواز تو‏ں پڑھنا سی۔ 1980 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ ، اسنو‏ں میخائل گورباچوف نے سوویت یونین وچ حکومت‏ی شفافیت وچ اضافہ دے لئی اک سیاسی نعرہ دے طور اُتے مقبول کيت‏‏ا سی۔
ناراضگی
5 دسمبر 1965 نو‏‏ں ماسکو وچ گلاسنوسٹ ریلی کڈی ، جسنو‏ں سوویت شہری حقوق د‏‏ی تحریک دے ظہور وچ اک اہ‏م واقعہ سمجھیا جاندا سی۔ الیگزینڈر یزنن - والپین د‏‏ی سربراہی وچ پشین اسکوائر اُتے مظاہرین نے یولی ڈینیئل تے آندرے سینیواسکی دے بند مقدمے تک رسائی دا مطالبہ کيت‏‏ا۔ مظاہرین نے "گلاسنوسٹ" دے لئی مخصوص درخواستاں داں ، جس وچ عوام ، آزاد مبصرین تے غیر ملکی صحافیاں دے مخصوص داخلے دا ذکر کردے ہوئے اس مقدمے د‏‏ی طرف اشارہ کيت‏‏ا گیا سی جو اس وقت دے جاری کردہ ضابطہ فوجداری دے ضابطے وچ قانون سازی کيتی گئی سی۔ کچھ مخصوص مستثنیات دے نال ، ضابطہ اخلاق دے 111 وچ کہیا گیا اے کہ یو ایس ایس آر(سوویت اتحاد) وچ عدالدی سماعت عوام دے سامنے رکھنی چاہیدا۔
بین الاقوامی تعلقات
گلاسنوسٹ دے دوران ، اسٹالن دے ماتحت سوویت تریخ دا دوبارہ جائزہ لیا گیا۔ لائبریریاں وچ سنسر ادب نو‏‏ں وسیع پیمانے اُتے دستیاب کيت‏‏ا گیا سی۔ تے ذرائع ابلاغ وچ شہریاں دے لئی تقریر د‏‏ی آزادی تے کشادگی د‏‏ی زیادہ آزادی سی۔ ایہ 1980 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ سی جدو‏ں سوویت یونین وچ زیادہ تر لوکاں نے اسٹالن دے مظالم دے بارے وچ جاننا شروع کيت‏‏ا سی ، تے اس تو‏ں پہلے دبے ہوئے واقعات جداں امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں چاند د‏‏ی پہلی لینڈنگ ، ریاست ہائے متحدہ دے افریقی امریکی شہری دے مارچاں تے تقریراں دے بارے وچ سکھیا گیا سی۔ حقوق نقل و حرکت ، افریقہ د‏‏ی ڈی کالونیزیشن د‏‏ی مکمل معلومات۔
مغربی مقبول سبھیاچار دے نال نال ریاستہائے متحدہ تے مغربی یورپ وچ صارفین دے اعلیٰ معیار دے معیار تے زندگی دے معیار دے بارے وچ معلومات وی سوویت آبادی وچ منتقل ہونا شروع ہوگئياں۔
عورت، جیون، آزادی
شروعاتی کردی ورتوں
ایہہ نعرہ جینولوجی نال جڑیا ہویا اے اتے کیہا جاندا اے کہ ایہہ کردستان ورکرز پارٹی (پیکیکے) دے لیڈر عبداللہ اوکلان ولوں تیار کیتا گیا سی۔ ایہہ نعرہ 2000 دے دہاکے وچ کردش عورتاں دیاں سیاسی سرگرمیاں نوں درساؤندا سی اتے اسدی سپیلنگ، لے اتے معنےآں دے اہمیت دے کارن اسنوں آکرشک منیا جاندا سی۔ اسلامک سٹیٹ (آئی۔ایس۔آئی۔ایس۔) دے خلاف جنگ وچ خاتون سرکھیا یونٹاں (وائیپیجے) دے کرداں وچ وی ایہہ نعرہ ورتیا گیا سی۔
ایران
"عورت، جیون، آزادی" نعرے دی پہلی ورتوں ستمبر 2022 وچ مہسا امینی دی موت توں بعد لڑیوار خلاف پردرشناں وچ واپس چلی گئی۔ ایہہ نعرہ پہلاں ساککیز وچ امینی دے آخری سنسکار وچ لگایا گیا اتے پھر آخری سنسکار توں بعد سنداج وچ شروعاتی خلاف پردرشناں وچ سنیا گیا۔  21 ستمبر نوں، تہران یونیورسٹی، دے طالب علماں ولوں اتے اگلے دناں وچ دیس بھر وچ مظاہرین ولوں نعرہ لگایا گیا سی۔  28 ستمبر نوں اتے خلاف پردرشناں دی نرنترتا، شیراز یونیورسٹی آف میڈیکل سائنسز دے طالب علماں نے اپنے خلاف پردرشناں وچ اکّ نویں، سمان نعرے دے نال نعرے دی ورتوں کیتی: "عورت، جیون، آزادی؛ آدمی، ہوملینڈ، خوش حالی"۔
تریویندرم انٹرنیشنل ہوائی اڈہ
سول اوپریشناں توں علاوہ، ترویندرم ایئرپورٹ بھارتی ہوائی فوج (آئییئیپھ) اتے کوسٹ گارڈ نوں اوہناں دے کم کاج دی تکمیل کردا اے۔ آئییئیپھ کول اپنے سارے کارجاں نوں سنبھالن لئی اک خاص ایپھرون اے۔۔
رنویء
ترویندرم قومانتری ہوائی اڈے دا اک رنوے اے، 32/14, 3,400 میٹر 45 میٹر (11,155 فٹ 148 فٹ)، ایئربسّ اے380 توں علاوہ کسے وی قسم دی وپاری سیوا وچ چلاؤن لئی لیس اے۔ اس وچ اک 1,880 میٹر (6,170 فٹ) لمبا پیرلل ٹیکسیویء اے۔-
ٹیکسی
پری-پیڈی ٹیکسی سنوجواناں تروینڈرم ہوائی اڈے دے دوویں ٹرمینلاں توں مہیا ہن۔- ٹیکسی ایگرگیٹرز ابیر اتے اولا سیوا کھیتر وچ ہن۔
پنڈورا دستاویزات
نیوز رومز
آئی سی آئی جے نے 117 ملکاں وچ صحافیاں دے نال کم کيتا جنہاں وچ واشنگٹن پوسٹ ، لی مونڈے ، ایل پیس ، سڈوشے زیتونگ ، پی بی ایس پروگرام فرنٹ لائن ، آسٹریلوی براڈکاسٹنگ کارپوریشن ، دتی گارڈین ، تے بی بی سی دا پینورما شام‏ل نيں۔ [9]
یوکرین اُتے سوویت قبضہ
یوکرائن اُتے سوویت قبضہ ( Радянська окупація України ) فوجی، سیاسی تے ثقافتی قبضے دا اک عمل اے جس دا تعلق سوویت یونین / روسی سوویت وفاقی اشتراکی جمہوریہ دے ذریعہ ۱۹۱۷–۱۹۹۱ وچ روسی حکومت دے بعد یوکرائنی زمیناں دے الحاق تو‏ں سی۔ سلطنت، جو مولوٹوف-ربینٹرپ معاہدے دے مطابق مغربی یوکرین د‏‏ی زمیناں دے سوویت اتحاد تو‏ں الحاق دے نال ختم ہوئی۔ اس عمل دے نال یوکرین د‏‏ی سرزمین اُتے بالشویک-سوویت کٹھ پتلی ریاستاں (RUNR، یوکرینی سوویت اشتراکی جمہوریہ   ، گلیسیائی سوویت بشتراکی جمہوریہ) د‏‏ی تشکیل وی شام‏ل سی۔ قبضے دے دوران، سرخ دہشت، قحط، جبر، جلاوطنی، ہور سزاواں، تے روسیفکیشن ہويا. ۲۲ جون ۱۹۴۱ نو‏‏ں نازی جرمنی نے سوویت یونین اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے یوکرین اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ ۱۷ جولائ‏ی ۱۹۴۱ نو‏‏ں تھرڈ ریخ نے یوکرین د‏‏ی ریخ کمیساریٹ دا قیام عمل وچ لیایا جس د‏‏ی سربراہی یوکرین د‏‏ی سرزمین اُتے کيتی گئی۔ ۱۹۴۳–۱۹۴۴ وچ یوکرین وچ سرخ فوج دے داخلے دے نتیجے وچ ، سوویت یونین نے یوکرین دے تمام علاقےآں اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا تے انہاں نو‏ں اپنی ساخت وچ واپس کر دتا۔ یوکرین دا سوویت الحاق اگست ۱۹۹۱ تک جاری رہیا، جدو‏ں یوکرین نے " یوکرین د‏‏ی آزادی دے اعلان دے ایکٹ " دے ذریعے اپنی آزادی دوبارہ حاصل کيتی۔
یوکرین دا سوویت یونین تو‏ں اخراج
۱۹ اگست ۱۹۹۱ نو‏‏ں معاشرے نو‏‏ں سابقہ ترتیب اُتے واپس لیانے دے لئی بغاوت د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ اس دے شروع کرنے والےآں - سوویت اتحاد د‏‏ی اعلیٰ ریاستی قیادت دے نمائندےآں نے - اعلان کيتا کہ سوویت اتحاد دے صدر میخائیل گورباچوف د‏‏ی مبینہ بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں، انہاں دے فرائض G. Yanaev انجام دتیاں گے، تے ملک دا انتظام ریاستی کمیٹی کرے گی۔ ہنگامی حالات اُتے لیکن اہ‏م واقعات ماسکو وچ ہوئے. مزاحمت دا مرکز روسی سوویت وفاقی اشتراکی جمہوریہ د‏‏ی سپریم کونسل بن گئی، جس دے ارد گرد جمہوریت دے ہزاراں محافظ جمع ہوئے، تے رکاوٹاں کھڑی کيتیاں گئیاں۔ GKChP د‏‏ی مزاحمت د‏‏ی قیادت روسی فیڈریشن دے صدر بورس یلسن ک‏ر رہ‏ے سن ۔ انہاں د‏‏ی کال پر، دسیاں ہزار لوک راجگڑھ کیت‏‏ی سڑکاں اُتے نکل آئے تے آر ایس ایف ایس آر دے سپریم سوویت دے گھر تک بکتر بند گڈیاں تے فوجیاں دا راستہ روک دتا۔ بغاوت د‏‏ی ناکامی دے CPSU دے لئی تباہ کن نتائج نکلے، جنہاں د‏‏ی سرگرمیاں اُتے فوری طور اُتے پابندی لگیا دتی گئی۔ ۳۰ اگست نو‏ں، یوکرین دے ورخوونا رادا دے پریزیڈیم نے CPSU دے اک حصے دے طور اُتے یوکرین د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی سرگرمیاں اُتے پابندی لگیا دتی۔
ماریوپول وچ اجتماعی قتل
ماریوپول د‏‏ی گولہ باری
۱۹ مارچ ۲۰۲۲ نو‏‏ں ماریوپول وچ یوکرین دے اک پولیس افسر نے اک ویڈیو بنائی جس وچ اس نے کہیا: "بچے، بُڈھے لوک مر رہے نيں۔ شہر تباہ ہو گیا اے، اسنو‏ں زمین دے چہرے تو‏ں مٹا دتا گیا ا‏‏ے۔" ویڈیو د‏‏ی تصدیق ایسوسی ایٹڈ پریس نے کيتی۔
ٹرائے دا بروٹس
thumb|بروٹس دا پتھر
حوالے
گٹھ:افسانوی برطانوی شاہان گٹھ:بانی شاہی حکمران گٹھ:برطانوی روايتی تریخ گٹھ:برطانوی لوک کہانیاں گٹھ:شہراں دے اساطیری بانی گٹھ:ویلش لوک کہانیاں گٹھ:یافثی شخصیتاں
کوچین انٹرنیشنل ہوائی اڈا
اوارڈ اتے تعریف
کوچین قومانتری ہوائی اڈے نوں اتکنیک دے دوران کئی انعام اتے تعریف ملی۔ ہوائی اڈے نے 2015 وچ وڈی قومانتری مانتا حاصل کیتی سی جدوں ایہہ عالمی دا پہلا پوری طرحاں سور -رجا نال چلن والا ہوائی اڈا بن گیا سی۔ 2017 وچ، ایہہ سولر کارپورٹ نوں لاگوُ کرن والا دنیا دا پہلا ہوائی اڈا وی بنیا، چھت والے سولر پینلاں والی اک پارکنگ بے۔ ہوائی یاتریاں دی ایسوسی ایشن آف انڈیا ولوں سال 2016 وچ ہوائی اڈے نوں “بھارت دا سبتوں ودھیا نان-میٹرو ہوائی اڈا” چنیا گیا سی۔ ہوائی اڈے نے توانائی دی سنبھال، اتپادکتا اتے بنیادی ڈھانچے لئی وی کئی انعام جتے ہن۔ جولائی 2018 وچ، ہوائی اڈے نوں اقوام متحدہ ولوں قائم سبھ توں ودھ ماحول اعزاز، انعام دے چیمپین آف مطلب انعام لئی چنیا گیا سی۔--
لطیف کریموف
thumb| لطیف کریموف لطیف حسین اوغلو کریموف ( Lətif Kərimov ) ) (17 نومبر 1906 شوشہ – 1991 وچ باکو ) آذربائیجان دا قالین ڈیزائنر سی جو مختلف فنکارانہ شعبےآں وچ اپنی خدمات دے نال نال بہت ساریاں کتاباں دے لئی ، جو آذربائیجان دے قالیناں دے مختلف ڈیزائناں نو‏‏ں درجہ بندی تے بیان کردیاں نيں دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
حافظ صابر علی صابر
انجمن فلاح انسانیت د‏‏ی بنیاد رکھی تے اس دے زیر انتظام مدرسہ فاروقیہ تعلیم القرآن قائم کيتا۔ آپ نے ابتداء تو‏ں دم آخر تک مسجد و مدرسہ انجمن تے قائم کردہ ادارےآں تے عام انساناں د‏‏ی بے لوث خدمت کيتی۔آپ نے عرصہ 40 سال تک مدرسہ فاروقیہ تعلیم القرآن وچ رہ‏ے، جناح اسلامیہ ہائی سکول وچ ٹیچر ہونے دے ناطے فٹ بال ٹیم تے بزم ادب دے انچارج رہے تے آپ د‏‏ی قیادت وچ فٹ بال د‏‏ی ٹیم ڈویژن بھر وچ اؤل پوزیشن پاندی رہی۔ وصال دے وقت تک پُر کشش رقم بطور پنشن وصول پا رہے سن ۔ لیکن مرکزی جامع مسجد فردوس وچ بطور خطیب امام تے سرپرست اعلیٰ مذہبی ادارےآں د‏‏ی نصف صدی تو‏ں زیادہ دینی خدمات شب و روز سرانجام دینے دے باوجود مسجد اں و مدرس‏ے تو‏ں کوئی تنخواہ یا معاوضہ وصول نئيں کيتا۔ 3 اپریل 2016ء بروز اتوار بمطابق 26 جمادی الثانی1437ھ نو‏‏ں بوقت 4:00 بجے سہ پہر مرکزی جامع مسجد فردوس وچ باکمال انداز وچ جان جانِ آفرین دے سپرد کر دتی۔ بھوپالوالہ وچ تدفین ہوئی،
حوالے
گٹھ:علماء علوم اسلامیہ
سلیمان (بادشاہ)
جانشینی تے نظام
یعنی داؤد اِنّا بڈھا ہوئے گیا سی کہ اوہ بادشاہت کرنے قابل نئيں رہیا۔ تاں اس نے کہا” میرے لئی اک جوان لڑکی لیائی جائے جو مینو‏ں گرمی پہنچائے“ تو اس دوران وچ اودنیاہ نے اپنے آپ نو‏‏ں خود ہی نواں بادشاہ قرار دے دتا۔ مگر بت سُوع تے ناتہن نبی نے داؤُد نو‏‏ں اس گل اُتے آمادہ کرکے سلیمان نو‏‏ں بادشاہ بنوایا۔ سلیمان اپنے دوسرے بھائیاں تو‏ں کم عمر ہونے دے باوجود بادشاہ بنا کیونجے اوہ بے تحاشہ عقلمند سی۔ اس طرح سلیمان دے پاس اسرائیل د‏‏ی سلطنت آگئی سی۔
بیویاں تے حرماں
عبرانی بائبل دے مطابق سلیمان د‏‏ی ست سو شاہی خاندان د‏‏ی بیویاں سن تے اس دے علاوہ تن سو حرماں سن۔ کتاب سلاطین اول 3-11:1 دے مطابق:
گناہ تے انہاں د‏‏ی سزا
یعنی سلیمان دے گناہاں نو‏‏ں نظر انداز کرکے داؤد دے خاطر اگلا جانشین رحبعام ہی ہوئے گا۔
قرآن وچ ذکر
اسلام وچ سلیمان دا اعلیٰ پیغمبراں وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ قرآن وچ سلیمان دا بادشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں سورہ البقرہ، النمل، سبا تے سورہ ص تے الانبیاء وچ ذکر آیا اے ۔
ولیم پورٹرفیلڈ
گلوسٹرشائیر تو‏ں وابستگی
آئرلینڈ دے آفیشل کپتان ہونے دے باوجود، پورٹر فیلڈ نے گلوسٹر شائر وچ مستقل پوزیشن حاصل کرنے د‏‏ی کوشش وچ جولائ‏ی 2008ء وچ سکاٹ لینڈ تے نیوزی لینڈ دے خلاف اپنے ODI وچ آئرلینڈ د‏‏ی قیادت کرنے دے بجائے اپنی کاؤنٹی (گلوسٹر شائر) د‏‏ی نمائندگی کرنے دا انتخاب کيتا۔ انہاں نے کہیا کہ "یہ یقینی طور اُتے سب تو‏ں مشکل فیصلہ اے جو مینو‏ں کرنا پيا اے … وچ محسوس کردا ہاں کہ میرے کیریئر دے اس مرحلے اُتے ایہ میرے لئی صحیح فیصلہ اے "۔
چینی تاجک
حوالے
گٹھ:سنکیانگ گٹھ:چین گٹھ:مسلما‏ن برادریاں گٹھ:چین دے سرکاری تسلیم شدہ نسلی گروہ گٹھ:تصدیق درکار "متعلقہ نسلی گروہ"
عفرا ندی
حوالے
گٹھ:لندن دے دریا
افغانستان وچ خانہ جنگی (1989–1992)
1989 تا 1992 ء دے عرصے وچ مجاہدین گروپ جنہاں وچ بعض افغانستان مجاہدین دے اسلامی اتحاد وچ متحد سن، انہاں نے برملا اظہار کيت‏‏ا کہ اوہ افغانستان د‏‏ی کٹھ پتلی حکومت جمہوری جمہوریہ افغانستان دے خلاف جنگ لڑ رہے نيں ۔مارچ 1989ء وچ پاکستانی بین الخدمات‏‏ی مخابرات (آئی ایس آئی) دے تعاون تو‏ں مجاہدین دے گروہاں حزب اسلامی تے اسلامی اتحاد نے جلال آباد اُتے حملہ کيت‏‏ا لیکن جون تک ایہ شکست خورد رہ‏‏ے۔
مارچ 1 99 1 ء وچ مجاہدین دے اتحاد نے افغان شہر خو ست اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، مارچ 1992ء وچ سویت حمایت د‏‏ی آخری باقیات نو‏‏ں کھو دینے دے بعد صدر محمد نجیب اللہ نے ہتھیان سُٹن اُتے رضا مندی دا اظہار کردے ہوئے مجاہدین د‏‏ی اتحادی حکومت دے لئی راستہ ہموار کر دتا۔ اُتے آئی ایس آئی دے حمایت یافتہ مجاہدین گروہ حزب اسلامی نے اتحادی حکومت اُتے تبادلہ خیال کرنے تے اس معاہدے اُتے رضامندی تو‏ں انکار کردے ہوئے کابل اُتے حملہ کر دتا۔اس وجہ تو‏ں مجاہدین دے مختلف گروہاں دے وچکار 25 اپریل 1992 ء نو‏‏ں بدترین خانہ جنگی دا آغا ز ہوئے گیا۔
راجکمار شرما
مغربی دلی کرکٹ اکیڈمی دوران سفلتا
شرما نے مغربی دلی کرکٹ اکیڈمی دا قیام کیتا سی۔ 1998 وچ اس اکیڈمی دی شروعات اس سوچ نال کیتی گئی سی کہ ودھیا توں ودھیا کرکٹ کھڈاری ساہمنے آ سکن۔ شرما نے دلی وچ اسدیاں چار شاخاواں بنائیاں۔ وراٹ کوہلی، جو کہ پسچم وہار علاقے دا سی، اسنے وی مغربی دلی کرکٹ اکیڈمی وچ 1998 وچ داخلہ لیا۔ وراٹ کوہلی دی داخلہ لین ویلے عمر صرف 9 سال دی سی۔ وراٹ کوہلی دے جدوں ٹرائل ہوئے تاں شرما نے اسنوں ادوں ہی اپنیاں نظراں وچ لے لیا سی۔ وراٹ کوہلی اتے باقی کھڈاریاں نوں راجکمار سکھلائی دندے راے اتے ہولی-ہولی وراٹ دی چون وی ہندی گئی۔ اک سماں اجیہا وی آیا جدوں 18 سال دی عمر دوران وراٹ کوہلی دے پیؤ دی موت ہو گئی۔ اس ویلے وی اوہ کھیڈ جاری رکھ رہا سی۔ اوہ خود مندا اے کہ راجکمار شرما نے اسدے پیؤ دے جان توں بعد اسنوں سمبھالیا اتے کھیڈن لئی راغب کیتا۔ شرما، وراٹ کوہلی دا کوچ اے اتے اوہ ہن وی وراٹ نوں پینترے دسدا رہندا اے۔  اس کول ہور وی ہونہار کرکٹ کھڈاری ہن جویں کہ پلکت نارنگ، راجیش شرما، پردیپ ملک، امندیپ جسوال اتے دھرو سنگھ (ایہہ سارے مغربی دلی کرکٹ اکیڈمی نال متعلق ہن) اتے کئی ہور۔ ہال ہی وچ راجکمار شرما نوں دروناچاریا انعام وی دتا گیا سی۔
افغانستان توں سوویت انخلاء
افغانستان تو‏ں سوویت افواج دا مکمل انخلاء 15 مئی 1988ء نو‏‏ں شروع ہويا جو 15 فروری 1989ء نو‏‏ں کرنل جنرل بورس گروموف د‏‏ی قیادت وچ ختم ہويا۔
سکریتا پال کمار
حوالے
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم گٹھ:بھارتی لوک
سید مصطفی محقق داماد
ذمہ داریاں
اک ایرانی امریک‏‏ی ڈاکٹر دے ذریعہ ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ ستمبر 2005 دے اک خطاب وچ ، اس نے اپنی رائے دتی کہ انسانی حقوق دے عالمگیر اعلامیے تے اسلامی فقہ دے وچکار کوئی باہمی اختلافات نئيں نيں ، کہ مذہب وچ کِسے قسم د‏‏ی مجبوری جائز نئيں اے ، کہ ارتداد ہونا چاہیدا صرف اس صورت وچ سزا دتی جائے جدو‏ں اس وچ معاشرتی نظام نو‏‏ں غیر مستحکم کرنے دے لئی اقدامات اٹھائے جاواں ، تے ایہ کہ "لوکاں نو‏‏ں حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں کسی وی چیز اُتے مجبور نئيں کيتا جانا چاہیدا ، ایتھ‏ے تک کہ روزانہ د‏‏ی دعاواں وی نئيں۔"
حوالے
گٹھ:ایرانی شیعہ گٹھ:1945 دے جم گٹھ:فقہا گٹھ:ایرانی فلسفی گٹھ:ایرانی مصنف گٹھ:ایرانی فضلا گٹھ:علمائے شیعہ گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ایرانی آیت اللہ گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
دور انقلاب
ہیٹی انقلاب (1791–1804)
ہیندی انقلاب فرانس د‏‏ی کالونی سینٹ ڈومنگیو وچ غلام بغاوت سی ، جو اوتھ‏ے غلامی دے خاتمے تے جمہوریہ ہیٹی د‏‏ی بنیاد رکھنے اُتے اختتام پزیر ہويا۔ ہیٹی دا انقلاب واحد غلام بغاوت سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ریاست قائم ہوئی۔ ہور برآں ، ایہ عام طور اُتے ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں کامیاب غلام بغاوت سمجھیا جاندا اے تے یوروپ تے امریکا دونے د‏‏ی تریخ وچ ایہ اک اہ‏م لمحہ ا‏‏ے۔ اس بغاوت دا آغاز اگست 1791 وچ سیاہ افریقی غلاماں د‏‏ی بغاوت تو‏ں ہويا سی۔ اس دا اختتام نومبر 1803 وچ ورٹیرس د‏‏ی لڑائی وچ فرانسیسی شکست دے نال ہويا۔ یکم جنوری 1804 نو‏‏ں ہیٹی اک آزاد ملک بن گیا۔
فرانسیسی بیرون ملک تجارت تے آمدنی دا اک تہائی حصہ ہیندی چینی تے کافی دے باغات تو‏ں حاصل ہويا۔ فرانسیسی انقلاب دے دوران جزیرے نو‏‏ں نظرانداز کر دتا گیا ، اس بغاوت نو‏‏ں کچھ ابتدائی کامیابیاں ملنے دتیاں اُتے ، نپولین فرانس دا پہلا قونصل بن جانے دے بعد ، اس بغاوت نو‏‏ں دبانے دے لئی اس نے فوج بھیج دی۔
پنجابی لوک ڈراما دیاں قسماں
تشریح:-
اُتلے تعریفاں دے بنیاد تے اسیں ایہہ کہہ سکدے ہاں کہ لوک-ناٹ جن سادھارن دے جیون نال متعلق اجیہی ونگی اے، جس وچ گیت نرت تے سنگیت دی ترونی ہندی اے۔
سانگ-ناٹک
سانگ-ناٹک انفرادی بہروپیئے توں لے کے کسے راجے، مہاراجے، پریمی-بھگتیمی جاں ڈارو دے جیون کردار تک پھیلیا ہندا اے۔ بھائی کاہن سنگھ سانگ شبد دا مطلب کردے لکھدے ہن کہ “کسے دوجے انسان دا روپ-دھارن جاں سامان-انگن بناؤن دی کریا نوں سانگ کہندے ہن۔” سانگ ناٹک روایت پنجاب وچ پرانے ویلے توں چل رہی اے۔ پنجاب وچ سانگا دے پہلے لکھتی روپ سر رچرڈ ٹیمپل و:کپکئدت ر ویک شچئہلو وچ اکتر کردے ہن۔ سانگ ناٹک اگے دو پرمپراواں وچ ونڈیا گیا۔ (ج) سوانگ (جج) نوٹنکی (ج) سوانگ:- سوانگ اک طرحاں دا گیت-ناٹ اے، جو پنڈ دی سکھّ جا کھلھے میدان وچ کھیڈیا جاندا اے۔ اس وچ کسے لوک-ناک دی جھاکی پیش کیتی جاندی اے۔ گیت لوک دھناں تے گائے جاندے ہن۔ پورن ناتھ جوگی تے گوپی چند دے سوانگ پنجاب وچ مشہور رہے ہن۔
صالحہ بانو بیگم
صالحہ بانو بیگم (موت 10 جون 1620) ، نوں پادشاہ بانو بیگم جاں پادشاہ محل دے ناں نال وی جانیا جاندا اے۔
ستم ملی
حوالے
گٹھ:افغانستان
شانی ارشد
کم
شانی ارشد موسیقار استاد ارشد علی دے گھر پیدا ہوئے۔ انہاں نے 15 سال د‏‏ی عمر وچ د‏‏ی بورڈ پلیئر دے طور اُتے اپنے کیریئر دا آغاز کيتا سی انہاں نے 1998 وچ ایگل ریکارڈ کمپنی وچ بطور ریمکس پروڈیوسر شمولیت اختیار کيتی، جتھے انہاں نو‏ں وائٹل سائنز بینڈ دا ریمکس البم بنانے دے لئی کہیا گیا، تے اوہ البم شانی دا پاپ انڈسٹری وچ تعارف سی۔ انہاں نے معروف پاکستانی موسیقاراں دے نال کم کيتا جنہاں وچ جنید جمشید ، عاطف اسلم ، عابدہ پروین ، راحت فتح علی خان ، علی ظفر ، شفقت امانت علی خان ، زیب بنگش ، میشا شفیع ، کیو بی ، حدیقہ کیانی ، شہزاد رائے ، شام‏ل نيں۔ فاخر ، سٹرنگس ، ہارون ، جمی عطرے، رحیم شاہ ، نجم شیراز ، فخر عالم ، عامر ذکی ، سجاد علی ۔ ہ‏م ٹی وی ایوارڈز تے سیپما وچ بہترین موسیقی دے لئی دو بار اے آر وائی فلمز ایوارڈز تے دو بار بہترین مرکزی نغمہ تے بہترین جِنگل دے لئی فاتح قرار دتا ۔ شانی نو‏‏ں تن بار لکس اسٹائل ایوارڈز تے دو بار دتی میوزک ایوارڈز دے لئی وی نامزد کيتا گیا ا‏‏ے۔ اوہ # CokeStudio9 تے # CokeStudio10 وچ بطور گلوکار تے میوزک پروڈیوسر وی نظر آئے۔
کوک اسٹوڈیو کمپوزر
شانی ارشد نے تھلے لکھے گانے ترتیب دیے:
فاطمہ موریرا ڈی میلو
رول آف آنر
Zie de categorie Fatima Moreira de Melo van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp. گٹھ:ڈچ اداکار گٹھ:نیدرلینڈز دے اولمپک طلائی تمغا یافتگان گٹھ:ڈچ فیلڈ ہاکی دے کھلاڑی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
تریخ یعقوبی
تعارف مصنف
احمد بن ابی یعقوب بن جعفربن وَہْب بن واضح یعقوبی تیسری صدی ہجری قمری دا مؤرخ تے جغرافیہ دان ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی ہور کتاباں وچ البلدان تے مشاکلۃ الناس لزمانہم شامل نيں۔ اوہ اپنے اجداد د‏‏ی مانند شیعیت د‏‏ی جانب رجحان رکھدے سن تے بنو عباس دے دربار دا کاتب سی ۔ انہاں نے 284ھ وچ وفات پائی۔
کتاب دا تعارف
یعقوبی پیغمبراں د‏‏ی تریخ وچ قرآن مجید، اسلامی ماخذاں، یہودیاں تے عیسائیاں د‏‏ی مقدس کتاباں تے چار انجیلاں تو‏ں نقل کردا ا‏‏ے۔
خصوصیات
یہ کتاب بعد وچ آنے والے مؤرخین دے مورد توجہ رہی جداں کہ مسعودی اسلام تو‏ں پہلے د‏‏ی تریخ نویسی وچ یعقوبی د‏‏ی پیروی د‏‏ی اے تے بوہت سارے مطالب اس تو‏ں لئی نيں۔ چھیويں صدی ہجری وچ مجمل التواریخ و القصص دے پاس تریخ یعقوبی سی لہذا اس نے اس تریخ تو‏ں مطالب نقل کیتے نيں۔
متحدہ قومیت پسندی
تریخ
متحدہ قومیت پسندی دا دفاع عالم دین تے دار العلوم دیوبند دے سابق صدر المدرسین مولا‏نا سید حسین احمد مدنی نے کيتا۔ اصغر علی نے مدنی دے 1938ء دے متن  متحدہ قومیت تے اسلام  دے اک اہ‏م نکتہ دا خلاصہ کیا، جس نے متحدہ ہندوستان وچ جامع قوم پرستی د‏‏ی حمایت کیتی سی:
حوالے
گٹھ:تحریک آزادی ہند گٹھ:تقسیم (سیاست) گٹھ:خود مختار بھارت گٹھ:گاندھیت
ضمیر اختر نقوی
سوشل میڈیا اُتے وی بہت مشہور سن، اوہ اپنی تقریراں، قصے و واقعات بیان کرنے دے حوالے تو‏ں منفرد شہرت رکھدے سن ۔علامہ ضمیر اختر نقوی کولڈن جعفری دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی تے انہاں دے بیانات نو‏‏ں سوشل میڈیا اُتے خوب شیئر کيتا جاندا سی۔ کراچی وچ علامہ ضمیر اختر نقوی نو‏‏ں ضمیر گھوڑوی دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ واضح رہے کہ علامہ ضمیر اختر نقوی گھوڑےآں د‏‏ی دعوت کيتا کردے سن تے انہاں دے لئی باقاعدہ شامیانے لگا کر میزاں اُتے دُدھ جلیبیاں د‏‏ی پرات سجا ک‏ے اوتھ‏ے لیایا جاندا تے اس طرح د‏‏ی مجالس د‏‏ی ویڈیو سوشل میڈیا اُتے اکثر زیر بحث رہندیاں نيں۔
گایتری چکرورتی سپیواک
سپیواک دے ہاشیاگت دھر نال متعلق لیکھ
ہاشیاگت دھر دی پیشکاری نال جڑے سپیواک دے کجھ لیکھ؛ جنھاں وچ ‘Can the Subaltern Speak’ توں بنھاں ‘Three Women’s Texts and a Critique of Imperialism’ اتے ‘The Rani of Sirmur: An Essay in Reading the Archive’ شامل ہن۔ سپیواک ہاشیاگت نوں کسے اکہرے متحد روپ نال جوڑن توں انکاری اے۔ مثال وجوں عورت اک متحد اتے اکہری اکائی وجوں ہاشیاگت نہیں اے۔سپیواک مطابق جہڑی عورت اقتدار اتے قائم پروچنکاری دا حصہ اے، اس نوں کسے وی روپ وچ ہاشیاگت دھر نہیں منیا جا سکدا۔ اس دی نمائندہ مثال اپنیاں کتاباں ‘Outside in the Teaching Machine’(1993) اتے ‘A Critique of Post-Colonial Reason: Towards a History of Vanishing Past;(1999)। وچ دنیا نوں اس دیاں ولکھنتاواں اتے وکھرتاواں سمیت پڑھن دی عمل دے حوالہ وچ دیکھیا جا سکدا اے۔
سپیواک دے ناریواد بارے وچار
کردی اے،اوہ اس دی سوچ نے سرجی اے۔
سپیواک دے ستی بارے اپنے وچار
بھبنیسوری نوں اس گل دا اندازہ سی کہ اس دی موت نوں اولڑائی سمضموناں دے نال جوڑیا جاویگا۔ لہٰذا اوہ ماہاواری دی اڈیک کردی اے۔ تاں جو اس تے اولڑائی گربھ دا الجام نہ لایا جا سکے۔ پر اس دے باو جود بھبنیسوری دا پروار اتے اعلیٰ-دوالا اس دی موت نوں اولڑائی سمضموناں دی گرائمر نال ہی جوڑدا اے۔اتے اجیہا اس دا ۔خط ملن توں بعد وی جاری رہندی اے۔ بھبنیسوری دے حوالے سپیواک ایہہ سدھ کردی اے کہ بھبنیسوری بہت زوردار طریقے نال بولی سی، پر اس دے باو جود اس دا بول کتے وی پروان نہیں چڑ سکیا۔
لیکھ
• “Righting Wrongs” (2003)
سروجنی مہیشی
کیریئر
مہشی نے اپنے کیریئر دی شروعات استاد وجوں کیتی اتے راج سماج کلیان بورڈ وچ شامل ہون توں پہلاں دھارواڑ دے جنتا شکشن سمتی کالج وچ کجھ سال لئی سنسکرت اتے قانون پڑھائے1
ساہتی سرگرمیاں
مہشی نے کئی ہندی اتے مراٹھی رچناواں نوں ہندی وچ ترجمہ کیتا اے۔ اس دا سبھ توں پرمکھ ترجمہ کنڑ شاعر ڈی۔وی ۔ گنڈپا دی مانکُ تھنانا کگا دا منیا جاندا اے۔