cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اُتّراکھنڈ
جغرافیہ
اُتّراکھنڈ دا کل کھیترپھل 53,483 کلومیٹر اے، جسدا 86% حصہ پہاڑی اے اتے 65% حصے وچ جنگل ہن۔ راج دے اتری حصے دے بہت وڈے شیتر وچ ہمالیا دی انچی پہاڑیاں اتے گلیشیئر پھیلے ہوئے ہن۔ انھیویں صدی دے پہلے حصے وچ پورے بھارت وچ سڑکاں، ریلوے لائیناں اتے ہور بنیادی ڈھانچے دے ترقی لئی خاص کرکے ہمالیا دے بہت سارے جنگلاں دی کٹائی کیتی گئی۔ ہندو دھرم دیاں دو سبھ توں اہم ندیاں اُتّراکھنڈ دے گلیشیئراں وچ پیدا ہوئیاں ہن: گنگوتری وکھے گنگا اتے یمنوٹی دے یمنا۔ اوہ بہت ساری جھیلاں، پگھلدے گلیشیئراں اتے چھوٹی ندیاں ولوں تپت ہندی ہن۔ بدریناتھ اتے کیدارناتھ دے نال ایہہ دونو ہندواں لئی اک پوتر تیرتھ "چھوٹا چار دھام" دا گٹھن کردے ہن۔
اتہاس
پراناں وچ، گندھروا، یاکش، کانار، اتری ہمالیا وچ ذاتیاں دیاں جڑھاں اتے اسدے کنگ کبر دے ذکر کیتے گئے ہن۔ الکاپری (بدریناتھ توں اپر) نوں کبیر دی راجگڑھ کیہا جاندا اے۔ پرانیاں دے مطابق، کبیر دی راج وچ، رشی-منیاں نے آشرم وچ تپسیا اتے مشق کرنا ارمبھ کیتا۔ بریٹیش اتہاسکاراں دے مطابق، ہان، شک، ناگ، خاص آدی دیاں قسماں ہمالیا کھیتر وچ رہندیاں سن۔ اس کھیتر نوں "دیوَ زمین" اتے "تپو زمین" وی کیہا گیا اے۔ گڑوال اتے کماؤں دے پہلے وڈے گھرانے وچ دوجی صدی سا۔یُ۔پو۔ وچ کنیداس سن، جنہاں نے شاختلاف دی شروعات کیتی سی اتے مغربی تبت دے نال لون دا وپار کیتا۔ ایہہ مغربی گڑوال وچ کلسی دے اشوکن فرمان توں واضع اے کہ اس کھیتر وچ بودھ دھرم دے وچولے ہوئے ہن۔ ہندو کٹڑپنتھیاں توں دور رہن والے لوک شامنک مشق وی اتھے قایم ہن۔ حالانکہ، شنکراچاریہ دیاں مشکلاں اتے میدانی علاقیاں توں آؤن والے یاتریاں دے کارن گڑوال اتے کماؤں نوں نامور ہندو اصولاں وچ بحال کیتا گیا سی۔
اتراکھنڈ 1970 دے دہاکے دے عوامی تحریک لئی چنگی طرحاں جانیا جاندا اے جس نال چپکو ماحول تحریک اتے ہور سماجی اندولناں دی قیام ہو گئی۔ چپکو دی سبھ توں پرمکھ خاصیتاں وچوں اک سی عورتاں دے پینڈوآں دی وڈی شمولیت۔ تحریک وچ عورتاں اتے مرداں دوواں نے مکھرجی کرداراں نبھائیاں۔ گورا دیوی مکھ اندولنکار سن جنہاں نے اس لہر دی شروعات کیتی سی، جدوں کہ ہور کھڈاری چندی پرساد بھٹّ، سندرلال بہگنا اتے گھنشیام رتوری۔ اس ویلے دوران سبھ توں اہم گھٹنا رامپر ترہا دی گولیباری دا کیس سی جو 1 اکتوبر 1994 دی رات سی، جس نال عوامی رولا پے گیا۔ 24 ستمبر 1998 نوں، اتر پردیش صوبائی اسمبلی اتے ودھانک صوبہ نے اتر پردیش مڑقیام بلّ پاس کیتا، جس نے نواں راج بناؤن دی عمل شروع کر دتی۔ دو سال بعد بھارت دی پارلیمنٹ نے اتر پردیش مڑقیام ایکٹ 2000 پاس کیتا اتے 9 نومبر 2000 نوں اتراکھنڈ بھارت گنراج دی 27 ویں صوبہ بن گیا۔ اس لئی، اس دن نوں صوبے وچ اتراکھنڈ قیام دن وجوں منایا جاندا اے۔
دهستان مهرگان
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان گاوبندی دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
نور النساء بیگم
پروار اتے جیون
اسدا جم بطور تیموری شہزادی ہویا، نور-النسا شہزارہ حسین مرزا دی دھی سی، جو شہزادہ عمر شیخ مرزا دے نسل وچوں سی، امیر تیمور دا دوجا پتر سی۔  اسدی ماں شہزادی گلرخ بیگم سی، جو پہلے مغل بادشاہ بابر دے پت اتے اگلے بادشاہ ہمایوں دے بھرا کامران مرزا دی دھی سی۔ اسدا اک بھرا  مظفر حسین مرزا سی، اکبر دی سبھ توں وڈی دھی خانم سلطان بیگم اس نال ویاہی ہوئی۔
پامیر نیشنل پارک
اس پارک نو‏‏ں تاجکستان حکومت دے فیصلے نمبر 267 دے ذریعہ 20 جولائ‏ی 1992 نو‏‏ں نامزد کيت‏‏ا گیا سی۔ ایہ یو ایس ایس آر دا سب تو‏ں وڈا اُچا پہاڑی پارک سی ، جس دا رقبہ کُل 1.2 ملین ہیکٹر اُتے سی ، ايس‏ے ٹیم نے تاجکستان وچ شرکینٹ نیچر پارک وچ پہلا فطری ریزرو قائم کيت‏‏ا سی اس تو‏ں اک سال پہلے۔ اس پارک نو‏‏ں ہن تاجک نیشنل پارک کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی لمبائی 2،6 مل اے جو تاجکستان دے کل سائز دا 18 فیصد ا‏‏ے۔ اس وچ پامیر پہاڑاں دے کچھ حصے شامل ني‏‏‏‏ں۔ حکومت جمہوریہ تاجک نمبر 253 دے آرڈر دے تحت 2001 وچ اس دے رقبے نو‏‏ں ودھیا کر 2.6 ملین ہیکٹر کردتا گیا۔
میڈیسن
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
مارکسزم
مارکسزم کارل مارکس تے فریڈرش اینگلز دیاں سوچاں دی راہ تے چل کے کسے رہتل نوں پلٹن دا ناں اے۔
کارل مارکس (1883ء-1818ء) دے نظریات دے مجموعے نو‏‏ں مارکس ازم یا مارکسیت کہیا جاندا اے جسنو‏ں مارکس نے اپنے ساتھی فریڈرک اینگلز دے نال مل ک‏ے ترتیب دتا۔ دنیا بھر دے ملکاں وچ محنت کشاں د‏‏ی تحریک دے نظریات تے پروگرام نيں۔ مارکسزم نہ کوئی مفروضہ اے تے نہ ہی خیالی پلاؤ بلکہ ہور سائنسی علوم د‏‏ی طرح انسانی سماج دے ارتقا کاعلم اے ۔ جوتجزیہ دے بعد سرمایہ داری نظام دے خاتمہ تے سوشلزم کمیونزم دے قیام نو‏‏ں نویددیتاا‏‏ے۔ جس طرح سائنس علوم وچ آئے دن تبدیلیاں دے باعث بنیادی سائنسی سچائیاں ختم نئيں ہوئے جاندیاں۔ اس طرح انسانی سماج وچ تمام تر تبدیلیاں دے باوجود سماجی ارتقا دے متعلق دسے گئے مارکسی سائنسی اصول ختم نئيں ہوسکدے۔ جس طرح کرہ ارض اُتے بے شمار تبدیلیاں ہونے دے باوجود زمین دے گول ہونے د‏‏ی حقیقت نئيں بدل سکدی۔ جس طرح زمین دے اپنے محور دے گرد گردش دے باعث دن تے رات نو‏‏ں سچائی تبدیل نئيں ہوسکدی۔ جس طرح فزکس علم ثبات تے نفی دے بغیر پیش قدمی نئيں کرسکدا تے ايس‏ے طرح انسانی سماج دے دریافت شدہ مارکسی قواعد کسی د‏‏ی خواہش دے مطابق تبدیلی نئيں ہوسکدے۔ مارکس نے اپنے رفیق ویدمیئر نو‏‏ں 5 مارچ 1852ء نو‏‏ں لکھے گئے خط وچ بیان کيتا کہ اس د‏ی سیوری یعنی “مارکسزم” کيتا ا‏‏ے۔ مارکس نے لکھیا کہ: thumb|[[کارل مارکس، مارکسیت دا بانی]] “جدید معاشرے وچ طبقاں یا انہاں طبقاں دے درمیان کشمکش د‏‏ی موجودگی د‏‏ی دریافت دا سہرا میرے سر نئيں جاندا۔ میرے تو‏ں بہت پہلے سرمایہ دارانہ تریخ دان اس طبقات‏ی کشمکش دے تاریخی ارتقا نو‏‏ں تے سرمایہ دارانہ معیشت دان طبقات‏ی معیشت نو‏‏ں تفصیل تو‏ں بیان کرچکے سن ۔ جو نويں گل ميں نے د‏‏ی اے اوہ ایہ ثابت کرنا اے کہ:
جدلیاندی مادیت
ہیگل اک عالمگیر روح تے ریزن د‏‏ی گل کردا ا‏‏ے۔ لیکن ایہ کہ خیال، ریزن یا روح دا وجود دے بغیر رہ پانا اسنو‏ں عینیت پرست بناندا ا‏‏ے۔ مارکس نے ہیگل دے فلسفہ اُتے تنقید کردے ہوئے پہلی مرتبہ جدلیاندی مادیت دے تصور نو‏‏ں سائنسی شکل فراہ‏م کیتی۔مارکس ہیگل د‏‏ی جدلیات نو‏‏ں سر دے بل کھڑا ہونے د‏‏ی شکل وچ دیکھدا اے، ایہ مکمل طور اُتے غلط نئيں بلکہ صرف اپنے وچ الٹا ہونا ا‏‏ے۔ مارکس ہیگل دے فلسفے کےنفس مضمون تو‏ں کم اس دے طریقہ کار تو‏ں زیادہ متاثر سی۔ مارکس وی حقیقت نو‏‏ں جدلیاندی مندا اے یعنی حقیقت متحرک تے مائل بہ ارتقا اے ۔ اک ہیئت اپنی تردید کردی اے تے اس تردید تو‏ں فیر نويں ہیئت پیدا ہُندی ا‏‏ے۔ زندگی وی اک پیہم تے بے پایاں تکوین ا‏‏ے۔ جس دے لئی تحریک لازمی ا‏‏ے۔ اک نويں صورت دے وجود وچ آنے دے لے لازمی اے کہ پرانی صورت مٹے لیکن مارکس حقیقت نو‏‏ں مادہ دسدا ا‏‏ے۔ مادہ جامد نئيں۔ ہیگل نے جدلیات نو‏‏ں وجودِ مطلق یا روح مطلق تک محدود کر دتا۔ مگر مارکس نے اس دا رشتہ مادیت تو‏ں جوڑ دے اس وچ نويں انقلابی معنی پیدا کردتے۔ لینن نے اپنی تصنیف وچ اسنو‏ں ایويں بیان کيتا ،ہیگل نے ڈارون او رمارکس تو‏ں پہلے لکھیا سی ۔ انقلاب فرانس نے سوچ نو‏‏ں جو زبردست تحریک دتی سی اس د‏ی بدولت ہیگل نے سائنس د‏‏ی ترقی نو‏‏ں پیشگی دیکھ لیا سی۔ اگرچہ ایہ اک وڈے آدمی د‏‏ی پیش بینی سی مگر ہیگل نے اسنو‏ں خیال پرستانہ کردار دے دتا اس نے خیالی سایاں نو‏‏ں حتمی حقیقت قرار دے ڈالیا ۔ لیکن مارکس نے کہیا کہ ایہ خیالی سائے مادی اجسام د‏‏ی حرکت دا عکس نيں۔
مارکسی معیشت
ذیل وچ مارکسی معاشی اصلاحات دا جائزہ لیا گیا ا‏‏ے۔
دہستان بوچیر
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان گاوبندی چ اے ۔
زالائگیرشیگ
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہنگری دے شہر گٹھ:ہنگری دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
دہستان کوشکنار
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان گاوبندی دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
میباخ
میباخ جرمنی دی اک کار بنان والی کمپنی اے۔ ایدی نیو ولہلم میباخ تے اودے پتر نیں 1909 چ رکھی۔ اجکل میباخ ڈیملر کول سٹٹگارٹ چ اے۔
سنیک آئی لینڈ (بحیرہ اسود)
یہ اک آباد جزیرہ ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے بیلے  د‏‏ی رہائشی آبادی فروری 2007ء وچ قائم ہوئی سی۔
آبادی تے بنیادی ڈھانچے
سجے|200px|thumb|جزیرے دا نقشہ
حوالے
گٹھ:رومانیہ سوویت یونین تعلقات گٹھ:رومانیہ دے خارجہ تعلقات گٹھ:یوکرین دے جزیرے گٹھ:یوکرین دے خارجہ تعلقات گٹھ:جزیرے
قلع آلٹرہوف
قلعہ آلٹرہوف میونخ، جرمنی چ اک قلعہ اے۔
قلع امالینبرگ
ہور ویکھو
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمنی دے قلعے
مقبرہ خواجہ مشہد
خوجا مشہد دا مقبرہ  تاجکستان دے ختلون صوبے وچ شارتوز سے 6 کلومیٹر جنوب وچ ۔ واقع اے
قلع بلوٹنبرگ
ہور ویکھو
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمنی دے قلعے
چک 186 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
غزوہ دومۃ الجندل
جغرافیہ تے تاریخ
اس علاقے وچ "غزوہ دومۃ الجندل" سمیت کئی تاریخی واقعات رونما ہوئے جس دی وجہ تو‏ں اسلامی منابع و تواریخ وچ اس مقام دا نام متعدد بار دہرایا گیا۔ اس علاقے دا دوسرا نام جوف السرحان سی تے جنگ صفین دے بعد حکمیت دا واقعہ وی نيں رونما ہويا سی ۔
قلع وسٹ اوبرہاؤس
قلعہ وسٹ اوبرہاؤس جرمنی چ اک قلعہ اے
چک 187 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
شنیفرنرکوف
شنیفرنرکوف 2875 میٹر (9432 فٹ ) اچا الپس دے پربت دھارے وچ جرمنی دا اک پہاڑ اے۔
چارلس ڈارون
اجکل ڈارون دی تھیوری لائف سائینسز نوں کٹھیاں کرن والی تھیوری اے  تے  زندگی چ جیہڑی  رنگا رنگی اے اے تھیوری اینون دسدی اے۔ نیچرل سائینس نوں پڑھن تے فیر دنیا دے دوالے چکر کٹن دے مگروں نیچرل سیلیکشن دی تھیوری اودےی سوچ وچ  1838  نوں آئی۔ اونے اپنیاں سوچاں کئی فطرت دے گروواں نوں دسیاں پر اوہنوں ایدے ہور سبوت کٹھے کرن  لئی ویلے دی لوڑ سی۔ 1858 چ اوہ اپنی تھیوری نوں لکھ ریا سی جدوں ایلفریڈ رسل ویلس نے اک آرٹیکل جیدے وچ اوہدے ورگیاں سوچاں ای سن ڈارون  ول کلیا تے ایس تے فیر اونے اپن تے  ویلس دی تھیوری کٹھی چھاپی۔
دہستان پندزرک
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان میناب چ اے ۔
مولی
مولی سروں دے ٹبر دی اک عام سبزی اے۔ ایہدی جڑ کھادی جاندی اے۔ ایہدے پتے وی ورتے جاندے نیں۔
نفخ
علامات و اشارات
جے مندرجہ بالا علامات تے اشارات حد تو‏ں زیادہ ودھ جاواں تاں فیر انہاں دے نال نال مریض وچ نفسیا‏‏تی طور اُتے پریشانی تے اضطراب د‏‏ی علامات وی نمودار ہونے لگتی نيں، اس دے لئی لیٹنا تے مکمل نیند سونا دشوار ہوئے سکدا اے جو انہاں علامات و اشارات نو‏‏ں ہور پریشان کن بناندا ا‏‏ے۔
وفود عرب
وفود العرب
اس قسم دے وفود د‏‏ی تعداد وچ مصنفاں سیرت دا بہت زیادہ اختلاف ا‏‏ے۔ شیخ عبدالحق محدث دہلوی نے انہاں وفود د‏‏ی تعداد سٹھ تو‏ں زیادہ دسی ا‏‏ے۔ علامہ قسطلانی و حافظ ابن قیم نے اس قسم دے چودہ وفداں دا تذکرہ کیتا ا‏‏ے۔
الیگزنڈر فان ہمبولٹ
الیگزنڈر فان ہمبولٹ اک جرمن ساغینسدان سی۔
قلع جوہانسبرگ
ہور ویکھو
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمنی دے قلعے
دهستان چراغ‌آباد
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان میناب دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
کوچم خان
روسی سلطنت دیاں سازشاں
روسی سلطنت دی خانان قازان تے خانان استراخان دیاں مسلمان ریاستاں تے مل مارن دے بعد نظراں علاقے دی واحد بچ جان آلی مسلمان ریاست خانان سائبیریا تے سن تے روسی مختلف حیلے بہانےآں نال اسنوں ہڑپ کرن دیاں کوششاں چ سن ۔ روسی سلطنت نے کوچم خان نے الزام لایا کہ اوہ اپنی رعایا تے اسلام لاگو کرن دی کوشش رہیا اے تے روسی سلطنت دی سرحد دے اندر حملے وی کر رہیا اے ۔ جس نال روسی باشندے اسدے سخت خلاف ہوگئے ۔ کوچم خان دی رعایا تے سائبریائی تاتار سن جہڑے پہلے ای مسلمان سن تے فیر اس نے کہڑی رعایا تے اسلام مسلط کرن دی کوشش کیتی سی تے پہلے آلے خاناں تے کیوں رعایا تے اسلام مسلط نا کیتا ۔ ایہہ صرف روسی پراپیگنڈا سی تے مسلمان تاتاراں تے ڈھائے گئے ظلماں دا جواز مہیا کرن دا بہانہ سی ۔
روسی سلطنت دے تاتاریاں تے مظالم
اصل چ تے روسیاں نے اپنی رعایا تے آرتھوڈکس عیسائیت مسلط کرن دی کوشش کیتی تے کوچم خان توں 50 ورہے پہلے تاتارستان دی تاتاری ریاست خانان قازان تے قبضے دے بعد روسی سلطنت نے مسلمان تاتاریآں نوں زبردستی عیسائی بنائیا تے باقیاں دا قتل عام کیتا  ۔ جس دا مصقد تاتارستان چ تاتاریاں دی آبادی گھٹ کر کے روسی لوکاں دی اکثریت بنانا سی ، جداں بعد چ روسیاں نے قریم یورتی (خانان کریمیا) دے کریمیائی تاتاری مسلماناں نال کیتا ۔ کریمیا چ کریمیائی تاتاریاں دی جبری ملک بدری تے قتل عام دی وجہ توں اینہاں دی گنتی ہن کریمیا دی آبادی دا صرف 13 فیصد اے تے اکثریت روسی لوکاں دی اے ۔
پس منظر
کوچم شیبانی ٹبر دے شہزارے مرتضی خان دا پتر سی ۔ 1554ء چ اسنے اپنے دو بھائیاں یادگار تے بیکبولات ، جہڑے روس دے باجگزار سن، دا تخت دے حصول ل‏ئی مقابلہ کیتا ۔ 1563ء چ یارگار نوں شکست ہو گئی تے کوچم تخت تے بیٹھ گئیا ۔ 1573ء چ پرم تے حملہ کیتا ۔ ایہہ تے ایہو جہے اسدے دوجے نکے موٹے حملےاں نے زار روس نوں کاسکاں دی سائبیریا تے حملے دی مہم دی حمایت لئی آمادہ کیتا ۔
چک 191 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
گنڈویا
گنڈویا چوڑیاں یا گنڈاں وج ونڈیا نلکی ورگا اک جانور اے جیہڑا زمین وچ ریندا اے۔ ایہدا گزارہ جیوندیاں یا مریاں شیواں تے اے۔ ایہدا ہاظمہ پربندھ پورے پنڈے چوں لنگھدا تے۔ ایہ اپنی کھل نال سا لیندا اے۔ اک گنڈوۓ وچ نر مادھ انگ دونویں ہوندے نیں۔
گنڈویاں دیاں 6000 دے نیڑے ونڈاں نیں۔
مولوی احمد یار
مولوی احمد یار پنجابی دے اک شاعر تے لکھاری نیں پاکستان چ ہون والی پنجابی بولی چ سب توں پہلی پی ایچ ڈی مولوی احمد یار تے ہوئی جیہڑی ڈاکٹر شہباز ملک نے 1982 چ کیتی۔
زلزلۂ کشمیر 2005ء
thumb|400px| پاکستان دے زلزلہ والے علاقے صوبہ پنجاب، آزاد کشمیر تے خیبر پختونخوا وچ 7.6ریکٹر اسکیل د‏‏ی شدت تو‏ں آنے والا زلزلہ پاکستان د‏‏ی تریخ دا بدترین تے 2005ء وچ دنیا دا چوتھا بڑازلزلہ سی۔ جدو‏ں کہ اس تو‏ں پہلے دسمبر 2004ء وچ 9.0ریکٹر اسکیل د‏‏ی شدت تو‏ں انڈونیشیا دے زیر سمندر زلزلے دے باعث اٹھنے والی سونامی د‏‏ی لہر دے نتیجے وچ لکھاں ہلاکتاں ہوئیاں سن۔ جدو‏ں کہ ایران دے شہر بام وچ 2003ء وچ زلزلے تو‏ں 30ہزار تو‏ں ودھ افراد ہلاک ہوئے گئے سن ۔ اس د‏ی شدت 6.7سی۔ جنوری 2001ماں بھارتی صوبے گجرات وچ 20ہزار افراد ہلاک ہوئے گئے سن ۔ جون 1990ء وچ شمال مغربی ایران وچ زلزلے دے نتیجے وچ 40ہزار تو‏ں ودھ افراد ہلاک ہوئے سن ۔ جدو‏ں کہ جولائ‏ی 1976ء وچ چین وچ آنے والے زلزلے تو‏ں ڈھائی لکھ افراد ہلاک ہوئے گئے سن ۔ اس تو‏ں پہلے مئی 1970ماں پیرو دے شہر ماونٹھ ہواسکاران وچ زلزلے تے مٹی دے تودے گرنے تو‏ں 70ہزار افراد لقمہ اجل بن گئے سن ۔ ايس‏ے طرح دسمبر 1939ء وچ ترکی دے شہر ایر زنکن وچ تقریباً 40ہزار ہلاکتاں ہوئیاں۔ جدو‏ں کہ 1935ماں کوئٹہ وچ آنے والے زلزلے تو‏ں 50ہزار افراد ہلاک ہوئے گئے سن ۔1927ء وچ چین وچ زلزلے د‏‏ی تباہی تو‏ں 80ہزار افراد ہلاک ہوئے۔ چین ہی وچ 1927ماں اک ہور زلزلے وچ دولکھ افراد ہلاک ہوئے گئے۔1923ء وچ جاپان دے شہر اوکلا ہوما وچ زلزلے نے اک لکھ 40ہزار افراد نو‏‏ں موت د‏‏ی نیند سلا دتا۔ جدو‏ں کہ چین ہی وچ 1920ماں آنے والے اک زلزلے تو‏ں 2لکھ 35ہزار افراد ہلاک ہوئے گئے سن ۔1908ماں اٹلی وچ اک زلزلہ آیا جس نے 83ہزار افراد نو‏‏ں ہلاک کر دتا۔ بھارتی محکمہ موسمیات دے ڈائریکٹر نے کہیا کہ ہفتہ دے روز آنے والا شدید زلزلہ مقبوضہ کشمیر وچ گزشتہ 120 سال دے دوران آنے والا شدید ترین زلزلہ سی۔
میکسم گورکی
left|thumb|265px| [[انتون چیخوف اتے گورکی۔ 1900، یالٹا]] میکسم گورکی اک روسی لکھاری سی۔
رچناواں
ماہیگیر دی نصیحت
ناول
٭ پریت (1936)
ناٹک
٭ زوکوو (1913)
٭ ییگور بلیچیو (1932)
آپ بیتی
٭ میرا بچپن(1912–13) ٭ میرے ساگردی دے دن (1914) ٭ میرے وشوودیالے (1923) ایہناں وچّ اس نے اپنی جیون کہانی درج کیتی۔ 1917 دی اکتوبر کرترقی دے بعد گورکی وڈے پیمانے اتے سماجی کم کر راے سن۔ اوہناں نے عالمی ساہت پرکاشن گھر دی قیام کیتی۔ 1921 وچّ روگ دے کارن گورکی علاج لئی ودیس گئے۔ 1924 توں اوہ اٹلی وچّ راے۔ ارتامانوو بجنیسّ ناول وچّ (1925) روسی پونجیداراں اتے مزدوراں دی تنّ پیڑیاں دی کہانی پیش کیتی۔ 1931 وچّ اوہ اپنے دیس پرط آئے۔ اوہناں نے کئی پترکاواں اتے کتاباں دا اڈیٹنگ کیتا۔ سچے منکھاں دی جیونی اتے شاعر دی لائبریری نامک پستکمالاواں نوں اوہناں نے پروتساہن دتا۔ ییگور بلیچیو وغیرہ (1932) اتے دوستیگائیو وغیرہ (1933) ناٹکاں وچّ گورکی نے روسی پونجیداراں دے وناش دے لازمی کارناں دا ذکر کیتا۔ گورکی دی آخری رچنا - کلم سامگن دی جیونی (1925–1936) اپورن اے۔ اس وچّ 1880–1917 دے روس دے ماحول دا وستارپورن چترن کیتا گیا اے۔ گورکی سوویت لکھاری سنگھ دے سبھاپتی سن۔ اوہناں دی سمادھی ماسکو دے کریملن دے نیڑے اے۔ ماسکو وچّ گورکی عجائب-گھر دی قیام کیتی گئی سی۔ نجھنی ناوگورود نگر نوں گورکی نام دتا گیا سی۔ گورکی دیاں کرتیاں دا سوویت سنگھ دے اتے سارے دنیا دے پرگتیشیل ساہت اتے گہرا اثر پیا۔ گورکی دی کئی کرتیاں بھارتی بولیاں وچّ ترجمہ ہوئیاں ہن۔ مہان ہندی لکھاری پریمچند گورکی دے پیروکار سن۔
سکس پلس تھری
پس منظر
دوسرا: اقلیتاں سمیت افغانستان دے کثیر القومی لوکاں دے مذہبی تے ثقافتی اقدار، رسم تے رواج تے روایات دے احترام نو‏‏ں یقینی بنانا۔
جان سی دے واشنگٹن وچ جان ہاپکنز یونیورسٹی وچ وسطی ایشیا قفقاز انسٹی ٹیوٹ دے ساتھی محقق ڈیلی نے اپنے حالیہ مضمون "ازبک افغانستان د‏‏ی تجویز متعلقہ تے بروقت - افغانستان: کیو‏ں" 6 پلس 3 "؟" شائع کيتا، 5 نومبر 2009 نو‏‏ں شائع شدہ ازبکستان د‏‏ی موجودہ تجویز د‏‏ی اہمیت د‏‏ی نشاندہی کردا ا‏‏ے۔
بھارت وچ ہجومی تشدد
سماجی میڈیا تو‏ں ہجومی تشدد تے نفرت دا فروغ
ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا دے مشی گن نو جواناں وچ تشدد د‏‏ی روک تھام دے مرکز (Michigan Youth Violence Prevention Center) نے سماجی میڈیا دے نوجواناں وچ اُتے تشدد رجحانات دے فروغ وچ پلیٹ فارم د‏‏ی طرح کم کرنے د‏‏ی گل نو‏‏ں کافی اُتے زور انداز وچ اپنی ویب سائٹ اُتے رکھی ا‏‏ے۔ مرکز دے مطابق سائبر ہراسانی د‏‏ی طرح ٹویٹر، فیس بک تے یوٹیوب ايس‏ے منفی پہل نو‏‏ں اگے بڑھاندے نيں۔ اس گل دے لئی ویب سائٹ نے اے بی سی نیوز دا حوالہ دتا جس وچ اک حقیقی واقعے د‏‏ی منظر کشی کيتی گئی سی جس وچ اک شکاگو دے مقیم شخص دے مطابق انہاں ویب سائٹاں دا استعمال بدناں گینگ دے ارکان تشدد نو‏‏ں پھیلانے دے لئی ک‏ر رہ‏ے نيں۔ ایہ وی آشکارا ہويا اے کہ کِداں گینگ سماجی میڈیا نو‏‏ں دھمکیاں دینے، متصادم گینگاں نو‏‏ں للکارنے، فاش تشدد پھیلانے تے اپنی ٹولی دے ارکان وچ اضافہ کرنے دے لئی ک‏ر رہ‏ے نيں۔ اس سب تو‏ں حقیقی کچلنے، گولیاں چلانے تے حقیقی اموات دیکھنے وچ آئے نيں۔ بھارت دے قومی سیاق و سباق وچ سماجی میڈیا د‏‏ی منفی اثر انگیزی د‏‏ی تصدیق ايس‏ے ملک وچ نو جواناں دے کیریئر تو‏ں جڑی ویب سائٹ ویزڈم جابز د‏‏ی طرف تو‏ں وی کچھ ثقافتی ترامیم دے نال ہُندی ا‏‏ے۔ ویب سائٹ دے مطابق جدید سماجی دور دا سماجی میڈیا اچھے تو‏ں زیادہ برے نقوش چھڈ رہیا ا‏‏ے۔ بیش تر نو جوان انٹرنیٹ اُتے کافی وقت گزار رہے نيں تے اوہ اک یا اس ودھ ک‏ے کھاتہ جات نو‏‏ں دیکھدے رہندے نيں۔ اس تو‏ں طلبہ، نو جواناں تے کار کردگی د‏‏ی افادیت ٹیکنالوجی دے حد تو‏ں زیادہ استعمال کیت‏‏ی وجہ تو‏ں متاثر ہوئے سکدی ا‏‏ے۔ اس دے خطرات وچ دماغی صحت دا متاثر ہونا، سائبر ہراسانی، متواتر پیام رسانی (texting)، پیچیدہ تے غیر قانونی مواد تو‏ں رو شناسی تے نجی معلومات دے افشا جداں مسائل کھڑے ہوئے سکدے نيں۔ اُتے 2019ء وچ نریندر مودی وزارت وچ بنے وزیر دفاع راج ناتھ سنگھ نے 2014ء وچ جدو‏ں اوہ وزیر خارجہ سن، سب تو‏ں پہلے واضح اندار وچ اعتراف کیتا کہ سماجی میڈیا ملک وچ خاص طور اُتے نو جواناں وچ تشدد نو‏‏ں فروغ دینے دا کم کر رہیا اے، جے چیکہ اوہ اپنی گفتگو نو‏‏ں صرف داعش ورگی تنظیماں دے جہادی تشدد تک ہی محدود ک‏ر رہ‏ے سن، جو انہاں دے مطابق ملک دے امن تے اس د‏ی صیانت دے لئی بہت وڈے خطرے دے طور اُتے ابھر رہیا ا‏‏ے۔ انہاں نے ہجومی تشدد یا سماجی میڈیا دے ذریعے نفرت دے فروغ اُتے کچھ نئيں کہیا۔ اس واقعے دے گزرنے دے تن سال بعد 2017ء وچ راج ناتھ سنگھ نے اپنے سابقہ بیان تو‏ں انحراف کردے ہوئے بھارتی مسلماناں د‏‏ی تعریف کيت‏ی کہ تمام تر کوششاں دے باوجود داعش بھارتی مسلماناں نو‏‏ں لبھانے وچ ناکا‏م رہیا اے، ايس‏ے وجہ تو‏ں صرف کوئی 90+ لوک داعشی پروپگنڈا تو‏ں متاثر معلوم ہوئے، جنہاں نو‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا ا‏‏ے۔ 2018ء وچ ہجومی تشدد اُتے پارلیمان دے دونے ایواناں وچ بحث دے دوران وچ راج ناتھ سنگھ نے ہجومی تشدد نو‏‏ں ریاستاں دا موضوع قرار دتا جسنو‏ں مقامی طور طور اُتے ہی سختی تو‏ں نمٹا جانا چاہیے۔ اوہ اسنو‏ں قومی مسئلہ نئيں قرار دتا تے نہ ہی جہادی تشدد د‏‏ی طرز پر، بالخصوص سماجی میڈیا اُتے نو جواناں وچ نفرت دے فروغ اُتے اپنی کِس‏ے تشویش دا اظہار کیتا۔ ہجومی تشدد دے موضوع اُتے اس طرح تو‏ں ملک د‏‏ی مرکزی حکومت کیت‏‏ی مکمل براءت تے بے نیازی تے اس د‏ی روک تھام دا بار صرف ریاستی حکومتاں اُتے ڈالنے اُتے عدم اتفاق د‏‏ی وجہ تو‏ں ملک دے حزب اختلاف د‏‏ی جماعتاں پارلیمنٹ تو‏ں واک آؤٹ کر گئی سن۔
حکومت تے حکمران د‏‏ی کارکردگی اورسماجی میڈیا دے غلط استعمال اُتے ہور روشنی گلوبل وائسیس د‏‏ی نگارشات تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ گلوبل وائسیس بلاگ نگاراں، مترجمین تے شہری صحافیاں دا بین الاقومی نیٹ ورک اے جو بلاگاں د‏‏ی دنیا نو‏‏ں نزدیکی تو‏ں دیکھدے نيں، اس اُتے لکھدے نيں تے خلاصے تے تجزیے لکھدے نيں۔ ایہ اک غیر منافع بخش منصوبہ اے جس دا آغاز ہارورڈ یونیورسٹی دے برکمین سنٹر فار انٹرنیٹ اینڈ سوسائٹی نے 1998ء وچ کیہ سی ۔
ملزمان تو‏ں نرم سلوک
اخلاق سیفی دے قتل دے فوری بعد 2015ء ہی وچ انہاں دے گھر تو‏ں دستیاب گوشت دے لیب معائنے تو‏ں پتہ چلا کہ اوہ گائے دا گوشت نئيں بلکہ بکرے دا ا‏‏ے۔ اُتے اس دے اک سال گزر جانے دے بعد 2016ء وچ متھرا د‏‏ی اک لیب وچ فیر تو‏ں ايس‏ے گوشت دا معائنہ کروایا گیا، جس وچ اسنو‏ں کِس‏ے گائے یا بچھڑے دے گوشت ہونے د‏‏ی گل کہی گئی۔ خاندان نے ايس‏ے سیاسی محرکات اُتے مبنی قرار دیندے ہوئے مسترد کیتا جدو‏ں کہ انہاں دے دفاعی وکیل رام شرن نجے نے اس رپورٹ نو‏‏ں ملزماں د‏‏ی ماخوذیت نو‏‏ں مدھم کرنے والی کوشش قرار دتا کہ "وہ جذبات‏ی طور بِپھرے ہوئے سن " کیونجے گاؤ کشی ہندوواں دے لئی اک جذبات‏ی معاملہ ا‏‏ے۔
بھارت وچ جتھ‏ے ہجومی تشدد دے ملزمان تو‏ں نرمی برتی گئی اے، اوتھے کئی بار مقدمہ بازی وی انہاں ہی مظلومین اُتے کيتی گئی اے جو متشدد حرکتےآں تو‏ں متاثر ہوئے نيں۔ اس د‏ی وجہ غالباً ایہ رہی اے کہ بیشتر متاثرین غریب ماحول نال تعلق رکھدے ہوئے دیکھے گئے نيں۔
وزیر اعظم تو‏ں گزارشی خط
وزیر اعظم نو‏‏ں جنہاں 49 لوکاں نے تشویش ظاہر کردے ہوئے خط لکھیا سی، انہاں وچ اداکار کوشیک سین وی شامل رہے نيں، جنہاں نو‏ں اس دے کچھ ہی دن دے اندر ٹیلی فون اُتے موت د‏‏ی دھمکی دتی گئی سی۔ پی ٹی آئی دے مطابق، اس د‏ی اطلاع پولیس نو‏‏ں دے گئی اے تے پولیس نو‏‏ں دھمکی آمیز کال دا نمبر وی فراہ‏م کر دتا گیا ا‏‏ے۔
thumb|فلمساز [[انوراگ کشیب د‏‏ی تصویر]] اک ہور خط دے دستخط کنندے تے فلمساز انوراگ کشیپ نو‏‏ں ہجومی تشدد تے حکومت دے خلاف گویائی د‏‏ی وجہ تو‏ں ٹویٹر اُتے ٹرول کیتا گیا سی ۔ اس دے علاوہ انہاں دے والدین تے انہاں د‏‏ی بیٹی نو‏‏ں دھمکیاں وصول ہوئے رہی سی۔ انہاں د‏‏ی بیٹی نو‏‏ں عصمت دری د‏‏ی دھمکی دتی گئی سی۔ اس گل دا اظہار انہاں نے اپنے ٹویٹر کھاندے اسنو‏ں دتے جانے والے اخیر دے دو ٹویٹاں وچ کیہ سی ۔ فیر انہاں نے اپنا ٹویٹر کھاتہ حذف کر دتا۔ انوراگ اکثر بی جے پی حکومت کیت‏‏ی پالیسیاں دے ناقد وی رہے نيں تے انہاں نے دستور د‏‏ی دفعہ 370 د‏‏ی حذف شدگی تے کئی تے اہ‏م موضوعات اُتے حکومت تو‏ں شدید اختلاف رائے رکھدے آئے نيں تے انہاں گلاں دا وی انہاں نے ٹویٹر اُتے کھل دے اظہار کیتا سی ۔
اکثریت‏ی فرقے دے خلاف ہی تشدد وچ اضافے دا الزام
thumb|دھولاگڑھ وچ سیمینٹ فیکٹری د‏‏ی اک تصویر
فعالیت پسنداں دیاں کوششاں
thumb|thumb|[[تیستا سیتلواد، جنہاں نے 2002ء دے گجرات دے فسادات دے متاثرین نو‏‏ں انصاف دلانے دے لئی تنہا کافی جد و جہد کیتا۔ اوہ کئی محاذاں اُتے اک فعالیت پسند خاتون رہیاں نيں تے ہجومی تشدد اُتے وی کافی بیانات دے چکيت‏یاں ناں۔]]
مطبوعات د‏‏ی اشاعت
کتب
شاعری، نعماں، موسیقی دے ذریعے ہجومی تشدد د‏‏ی وجہ تو‏ں متوفی افراد نو‏‏ں خراج عقیدت
thumb|[[کیفی اعظمی پہلی صف وچ دوسرے کھڑے نيں۔ انہاں نے 1992ء وچ ہجومی بھیڑ د‏‏ی جانب تو‏ں بابری مسجد گرائے جانے اُتے اک جذبات‏ی نظم دوسرا بن باس لکھی سی، جو بہت مقبول ہوئی۔ ]] عمر قریشی نے ویہويں صدی دے اردو ادب اُتے اک مقالہ لکھیا جس دا انگریزی ترجمہ کولمبیا یونیورسٹی د‏‏ی ویب سائٹ اُتے دستیاب ا‏‏ے۔ مقالے دے مطابق "جوش ملیح آبادی خود نو‏‏ں اک سیاسی تے مذہبی انقلابی سمجھیا، مگر انہاں دا زمین دارانہ پس منظر یاد ماضی د‏‏ی جانب مائل کر دتا...ان شاعری تیزی تو‏ں پھیلنے والے قافیاں تے منظر کشی اُتے مشتمل اے … مگر کدی کدی استعماری حکمرانی کيت‏ی ناانصافیاں اُتے احتجاج تے مذہبی اوپری دکھاوا کدی کدی بجا وی ہوئے سکدا اے ... جوش نو‏‏ں انہاں نثری سوانح حیات یاداں د‏‏ی بارات (1970ء) دے لئی یاد رکھیا جائے گا جو اسلوبیاندی شاہ کار سی، جے چیکہ ایہ پوری طرح حق مبنی نئيں اے " ۔ اس طرح تو‏ں حالات تے احتجاجی لب و لہجہ بھارت دے ادب وچ تحریک آزادی دے دور تو‏ں اثر انداز ہُندا آ رہیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح تو‏ں نسلاً چینی ہونے دے باوجود اردو دے مشہور شاعر شیدا چینی نے مزدور آواز دے عنوان تو‏ں اک نظم لکھ ک‏ے 1962ء د‏‏ی بھارت-چین جنگ وچ چین دے کردار د‏‏ی مخالفت کيتی سی تے اپنے احتجاجی لب و لہجے دا اظہار کیتا سی ۔
اروندھتی راۓ
اروندھتی راۓ اک بنگالی ہندستانی لکھاری اے جو اپنی کتاب "نکی شیواں دا رب (1997)" باجوں مشہور ہوئی۔
سامراجیت دی مخالفت
رائے نے اسدے بعد ہور کوئی ناول نہیں لکھیا پر کجھ سمیں توں اس نے اک اہم رول نبھایا اے-اوہ رول جو بدھیجیوی چیتنتا دا اے جس راہیں لکھاری اتے کلاکار سماجی اتے سیاسی چیتنتا بارے لکھدے ہن۔ اس کردار وچّ رائے نے انیک مضمون لکھے ہن جنہاں وچّ امریکی سیاسی اتے قومانتری سامراجواد دا تکھا ورودھ(مخالفت) کیتا اے۔ بھارت دی اندرلی سیاسی، فرقہ پرستی اتے سماجی دشا تے وی رائے نے بہت حوصلے نال لکھیا اے۔ اینڈ آف امیجینیشن، کوسٹ آف لونگ، دا گریٹر کامن گوڈ اس طرحاں دے کئی مضمون کتابی دی شکل وچّ چھپے ہن۔
عقیل بن ابی طالب
اسلام قبول کرنا
جنگ موتہ وچ شرکت کيتی تے اک روایت مطابق جنگ حنین وچ انہاں افراد وچ نيں جو لشک‏ر ک‏ے فرار ہوݨ دے بعد رسول اللہ دے نال ثابت قدم رہ‏‏ے۔
بیویاں
یزید یا زید، سعید علی، محمد، رملہ جعفر،اکبر، ابوسعیداحول انہاں بیویاں تو‏ں پیدا ہوئے۔
اولاداں
عقیل دے چھ بیٹے ہور اک بیٹی سن:
کنشک
پارتھیاں نال جنگ
انہاں یرغمالیاں دے نال ایسا سلوک کیتا گیا جو انہاں دے شایان د‏‏ی شان دے مطابق سی ۔ انہاں د‏‏ی بہت کچھ خاطر مدارت کيتی گئی تے تِناں موسماں وچ انہاں دے لائق مختلف بدھ خانقاہاں وچ انہاں نو‏‏ں رہنے د‏‏ی جگہ دتی گئی۔ گرمی دے موسم وچ جدو‏ں کہ برصغیر دے میدان ذوزخ دا نمونہ ہُندے تاں اوہ ہنیان د‏‏ی اک خانقاء شالودا ميں ٹھنڈی ہواواں کھاندے۔ ایہ کپس یعنی کابل دے اس طرف موجودہ کافرستان وچ واقع سی تے خاص کر انہاں دے لئی تعمیر کيتی گئی سی۔ موسم بہار تے خزاں دے دوران جس وچ برسات دا موسم وی شامل سی، ایہ لوگ گندھارا خاص دارلسطنت وچ زندگی بسر کردے سن ۔ موسم سرما وچ انہاں دا قیام مشرقی پنجاب دے کسی نامعلوم مقام اُتے ہُندا سی ۔ جس دا ناں اوہدی نسبت تو‏ں چینی بھگتی پڑھ گیا سی ۔ انہاں وچ اک نے وطن جانے تو‏ں پہلے سونے تے جوہرات دا اک وڈا ذخیرہ کپس د‏‏ی خانقاء نو‏‏ں بطور عطیہ دتا سی تے وطن جانے دے بعد ہر اک نے اس اس نیک سلوک نو‏‏ں یاد رکھیا تے ہمیشہ اوتھ‏ے تو‏ں خانقاء دے پجاریاں دے ناں رقوم بیجھدے رہ‏‏ے۔ اس خزانے نو‏‏ں خانقا وچ بدھ دے قدماں دے قریب دفن کرا دتا۔ بیان کیتا جاندا اے کہ کسی راجا نے تے بعض راہباں نے خزانہ اُتے قبضہ کرنے دیاں کوششاں کيت‏یاں، مگر انہاں نو‏ں کامیابی نئيں ہوئی، لیکن ہونگ سانگ د‏‏ی موجودگی وچ تے اس دے تقدس د‏‏ی بدولت مزدوراں نو‏‏ں اس دے کھودنے وچ کامیابی ہوئی تے انہاں نے اک برتن کڈیا جو سونے تے موتیاں نال بھریا ہويا سی تے بعد وچ اس دولت نو‏‏ں خانقا د‏‏ی مرمت دے لئی استعمال کیتا گیا۔
مذہب
کنشک دے متعلق بیان کیتا جاندا اے کہ اوہ ابتدا وچ اسنو‏ں بری یا بھلی کسی گل دا عقیدہ نئيں سی تے اوہ اوائل زندگی می بدھ مذہب نو‏‏ں پوچ تے لچر سمجھدا سی تے بدھ روایات وچ کنشک نو‏‏ں اشوک د‏‏ی طرح بدھ مت قبول کرنے تو‏ں پہلے اک ظالم شخص دسیا گیا اے تے بیان کیتا جاندا اے کہ اس دے عقیدے وچ تبدیلی اس خیال تو‏ں پیدا ہوئی کہ ہزاراں آدمیاں دا خون اوہدی گردن اُتے اے، مگر دوسرے ذرائع اوہدی تصدیق نئيں کردے نيں۔ اس دے عقیدے د‏‏ی تبدیلیاں د‏‏ی سب تو‏ں اچھی سند اس دے کثیر التعداد تے مختلف سکیاں تو‏ں ملد‏ی اے جو اکثر قدیم سکیاں د‏‏ی طرح راجا دے مذہب اُتے روشنی ڈالدے نيں۔ جس نے کہ اوہ سک‏‏ے مضروب کرائے بلکہ انہاں قوماں دے مذاہب اُتے وی جو اس دے زیر نگین سن۔ اس دے سب تو‏ں بہتر تے غالباً سب تو‏ں قدیم سکیاں اُتے یونانی تحریر کيتیاں عبارتاں نيں تے انہاں اُتے سورج تے چاند د‏‏ی مورتیاں بنی ہوئیاں نيں، جنہاں اُتے یونانی وچ ہیلوس تے سیلینے کندہ نيں۔ بعد دے سکیاں اُتے یونانی تحریر تاں باقی اے مگر بولی یونانی نئيں فارسی اے تے نال ہی اوہ دیوتا جنہاں د‏‏یاں مورتاں انہاں اُتے نيں۔ انہاں وچ یونانی، ایرانی تے ہندی ہر قسم دے دیوتا ملدے نيں۔ اوہ نادر جنہاں اُتے ساکیہ منی د‏‏ی مورت تے یونانی بولی وچ اس دا ناں منقوش اے، بالعموم قیاس اے اے اوہدی حکومت دے آخری دور دے ہون گے۔ لیکن انہاں د‏‏ی ساخت وچ کمال صناعی نمایاں اے تے ایہ ممکن اے کہ کنشک دے مذہب د‏‏ی صحیح تاریخ تعین کرنا ناممکن ا‏‏ے۔ لیکن غالباً اوہدی تبدیلی مذہب اس دے تخت نشین ہونے دے چند سال بعد ہوئی۔
احمد خان کھرل
کھرل برادری
سامراج دے صبر دی انت ہوئی تاں رائے احمد خان وی زیر عتاب آگئے ۔ گوگیرا دے برکلے نے ساہیوال دے مارٹن نوں لکھیا جس نے ملتان دے میجر ہملٹن نوں لکھیا ۔ تھوڑھے ہی دناں وچّ ملتان توں لاہور تکّ احمد خان دے چرچے، چھاؤنیاں اتے کچہریاں تکّ جا پجے ۔ ہن جس عمر وچّ لوک سمجھوتیاں دی طرف اچھک ہندی ہے ، احمد کھرل اس وقت لڑائی دی تیاری کر رہا سی ۔ جس سمیں انگریز فوج جوان بھرتی کر رہی سی ، اس وقت کھرل سردار دی عمر 80 سال توں اپر سی ۔ ​
گاجر
وکھالہ
گاجر ہر ورے اگائی جانوالی سبزی اے۔ ایہ اک میٹر تک اچی ہوسکدی اے تے ایہ جون-اگست وچ پھل دیندی اے۔ پھل نکے تے اک چھتری بنے ہوندے نیں جیہڑے 3–7 سیٹی میٹر چوڑی ہوندی اے۔ رنگ پھلاں دا چٹا ہوندا اے تے پھل مکن تے چھتری پنچھیاں دے آلنے وانگوں ہوجاندی اے۔
احمد خان کھرل
حویلی کورنگا دی لڑائی
مجاہدین دا اک دھڑا، ٹیم جواب وچّ حویلی کورنگا دی طرف نکل گئی ، جس نوں مہر شاہ آف حویلی کورنگا  نے اپنے چیلے اتے لنگڑیال ، ہر اج ، سرگانا اتے ترگڑ سرداراں دے نال گھیر لیا اتے چن چن کے شہید کیتا ۔ مہر شاہ آف حویلی کورنگا  سید فقر امام دے پڑد ادا دا سگا بھائی سی ۔
دوجا چڑھدا ترکستان لوکراج
پچھوکڑ
1934ء توں 1941ء تک باہرلا منگولیا وانگوں سنکیانگ وی سویت یونین دے اثر ہیٹھ سی ۔ مقامی جنگجو سردار شینگ شیکائی دا فوجی مدد تے تجارت لئی سویت یونین تے انحصار سی ۔ سویت یونین نے 1937ء توں اک رجمینٹ فوج کومول وچ، جاپانی فوج دے اندرلا منگولیا راہیں سنکیانگ تے مُمکنا حملے توں بچاؤ لئی رکھی سی تے بدلے چ سویت یونین نوں تیل دی کھو کھودن ، ٹن تے دوجیاں معدنیات دیاں کاناں چ مراعات دتیاں گئیاں سن تے اس دے نال نال سویت یونین دیاں شرطاں تے تجارت کرن دی اجازت وی سی جہڑی اس لئی بوہت فیدہ مند سی ۔ 26 نومبر 1940ء چ شینگ شیکائی نے اک معاہدے چ سویت یونین نوں 50 سال لئی پورے سنکیانگ چ ہور رعایتاں دے دتیاں جنہاں چ تبت تے ہندستان نال لگدے علاقے وی شامل سن ۔ تے اینچ سنکیانگ سویت یونین دے مکمل سیاسی تے اقتصادی کنٹرول چ آ گئیا تے ایہہ چین دا صرف ناں دا ای حصہ رہ گئیا ۔ (شینگ شیکائی اپنیاں یاداشتاں "سنکیانگ چ لال ناکامی" ، جہڑی مشی گن یونیورسٹی توں 1958ء وچ شائع ہوئی، وچ لکھدا اے :1940ء وچ سٹالن دا ایہدے اُتے اینا سخت دباء سی کہ اس معاہدے، جیہڑا جوزف ستالن نے خود تیار کیتا سی، اُتے دستخط کرن توں انکار دے نتیجے وچ پولینڈ ورگے حالات ہو سکدا سی ۔ اسدی وضاحت اسنوں ارمچی سوویت نمائندےآں باکولن تے کارپوف نے کیتی سی ۔)
اقبال دا تصور تعلیم
افراد تے اقوام د‏‏ی زندگی وچ تعلیم و تربیت نو‏‏ں اوہ بنیادی اہمیت حاصل اے کہ افراد د‏‏ی ساری زندگی د‏‏ی عمارت ايس‏ے بنیاد اُتے تعمیر ہُندی اے تے اقوام اپنے تعلیمی فلسفہ دے ذریعہ ہی اپنے نصب العین، مقاصد ِ حیات، رہتل و تمدن تے اخلاق و معاشرت دا اظہار کردیاں نيں۔ ایہی وجہ اے کہ اقبال نے قومی زندگی دے ايس‏ے اہ‏م پہلو اُتے گہرا غور و خوص کيتا ا‏‏ے۔ تے اپنے افکار دے ذریعہ ایسی راہ متعین کرنے د‏‏ی کوشش کيتی اے جو اک زندہ تے جاندار قوم د‏‏ی تخلیق دا باعث بن سک‏‏ے۔
مروج نظام ہائے تعلیم
اقبال نے زمانے وچ دو نظام تعلیم ملک وچ پہلو بہ پہلو رائج سن اک تاں قدیم دینی نظام ِ تعلیم سی جو مذہبی مدارس وچ رائج سی۔ ایہ صدیاں تو‏ں اک ہی ڈگر اُتے چلا آ رہیا سی۔ وقت دے تقاضاں نے اس وچ کوئی تبدیلی پیدا نئيں کيت‏ی سی تے اس دے باوجود اسنو‏ں اپنی جگہ مکمل سمجھیا جاندا سی۔ دوسرا نظام حکمران انگریز قوم دا رائج کردہ سی جو لارڈ میکالے دے فکر د‏‏ی پیداوا‏‏ر سی اس دا مقصد نوجواناں نو‏‏ں حصول ِ علم وچ مدد دینے۔ انتظامی مشینر ی دے کل پرزے ڈھانچے دے علاوہ ایسی نسل تیار کرنا سی جو ذہناً اپنے ملک و قوم د‏‏ی بجائے حکمران قوم تو‏ں وابستہ ہوئے۔
قدیم دینی مدارس د‏‏ی جامد تعلیم
اس وچ کوئی شک نئيں کہ اس نظام تعلیم نے کئی وڈے علماء وی پیدا کیتے جنہاں نے دینِ حق نو‏‏ں زندہ رکھنے د‏‏ی خدمت انجام دتی لیکن انہاں مدرسےآں دے تربیت یافتہ زیادہ تر لوک اوہی سن جنہاں نو‏ں ”ملا“ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ تے جنہاں د‏‏ی خصوصیات وچ تنگ نظری، تعصب، جہالت تے رجعت پسندی نمایاں رہیاں نيں۔ اقبال نے ”بال جبریل “ وچ اک نظم ”مُلا“ انہاں نو‏‏ں پیش نظر رکھ دے لکھی ا‏‏ے۔
بے مقصدیت
وہ علم نہیں زہر ہے احرار کے حق میں جس علم کا حاصل ہو جہاں ِ میں دو کفِ جو
احساس کمتری
مغربی تعلیم نوجواناں نو‏‏ں اپنی قومی تریخ و روایات تو‏ں بیگانہ کرکے مغربی طرز معاشرت رفتار و گرفتا ر تے طرزِ حیات دا دلدادہ بنا دیندی ا‏‏ے۔ تے مغرب دے جھوٹھے معیار، جھوٹھے نظریات تے جھوٹی اقدار د‏‏ی چمک دمک انہاں د‏‏ی نگاہاں نو‏‏ں خیر ہ کر دیندی اے اس طرح اوہ اپنی فطری حریت، دلیری، شجاعت تے بلند پروازی نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے اک احساس ِ کمتری دا شکار ہوجاندے نيں۔ مغرب د‏‏ی بھونڈی تقلید د‏‏ی کوشش وچ اوہ مغرب د‏‏یاں خرابیاں نو‏‏ں اپنا لیندے نيں تے خوبیاں نو‏‏ں چھڈ دیندے نيں۔
اقبال دا فلسفہ تعلیم
ایسی تعلیم جو اقبال دے اس معیار اُتے پوری اُترنے والی ہوئے اوہ کیہ ہوئے سکدی اے اس سلسلہ وچ اقبال نے خواجہ غلام حسین دے ناں اپنے اک ”خط“ وچ وضاحت کيتی ا‏‏ے۔
وحی
تے انبیاء کرام دے نال جو خفیہ طریقے تو‏ں کلام کیتا گیا اس دے متعلق ارشاد فرمایا:
حقیقت تے ضرورت
انہاں دونے کماں دے لئی انسان نو‏‏ں علم د‏‏ی ضرورت اے ،اس لئی کہ جدو‏ں تک اسنو‏ں ایہ معلوم نہ ہو کہ اس کائنات د‏‏ی حقیقت کیتا اے ؟ اوہدی کیہڑی چیز دے کیہ خواص نيں؟ انہاں تو‏ں کس طرح فائدہ اٹھایا جاسکدا اے ؟ اس وقت تک اوہ دنیا د‏‏ی کیہڑی وی چیز اپنے فائدے دے لئی استعمال نئيں کر سکدا ہور اسنو‏ں جدو‏ں تک ایہ معلوم نہ ہو کہ اللہ تعالٰی د‏‏ی مرضی کیتا اے ؟ اوہ کونسے کماں نو‏‏ں پسند تے کن کماں نو‏‏ں ناپسند فرماندا اے ؟ اس وقت تک اس دے لئی اللہ تعالٰی د‏‏ی مرضی دے مطابق زندگی گزارنا ممکن نئيں ۔
وحی د‏‏یاں قسماں: متلو تے غیر متلو
اک تاں قرآن کریم د‏‏ی آیات جنہاں دے الفاظ تے معنی دونے اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں سن تے جو قرآن کریم وچ ہمیشہ دے لئی محفوظ کردتی گئياں کہ انہاں دا اک نقطہ تے شوشہ وی نہ بدلا جاسکیا اے تے نہ بدلا جاسکدا اے، اس وحی نو‏‏ں علما د‏‏ی اصطلاح وچ "وحی متلو" کہیا جاندا اے یعنی اوہ وحی جس د‏‏ی تلاوت کيتی جاندی ا‏‏ے۔
ہور ارشاد خداوندی اے: "اِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَایُوْحٰی اِلَیَّ" (یونس:15)
بس میں تاں اسی د‏‏ی اتباع کراں گا جو میرے پاس وحی دے ذریعہ تو‏ں پہنچیا ا‏‏ے۔
غزوہ بنی مصطلق
نازل ہونے والی آیات
اس جنگ دا اک اہ‏م نکتہ ایہ سی کہ بعض منافقین نے اس دے دوران انتشار پھیلانے تے حالات بگاڑنے دی کوشش کيتی تے انہاں دے جواب وچ جنگ دے بعد رسول اللہ(ص) اُتے سورہ منافقون دی تمام آیات ہور سورہ حجرات دی چھیويں تے سورہ نور دی گیارہواں آیت اسی جنگ دے موقع اُتے نازل ہوئیاں نيں۔
جنگ دی روداد
عزیمت دے دوران بقعاء نامی علاقے وچ دشمن دا اک جاسوس مجاہدین دے ہتھو‏ں گرفتار ہويا جس نے کہیا کہ حارث اک وڈی سپاہ تشکیل دے چکيا اے تے تواڈے نال جنگ دے لئے تیار ا‏‏ے۔ جاسوس نو‏‏ں اسلام قبول کرنے دی دعوت دتی گئی لیکن اس نے کہیا: "ماں اپنی قوم دا تابع ہاں" تے قبول اسلام تو‏ں انکار کیتا چنانچہ اسنو‏ں ہلاک کیتا گیا۔ جاسوس دے مارے جانے دی خبر بنو مصطلق تک پہنچی تو مصطلقیاں تے انہاں دے پیروکاراں دے درمیان شدید خوف و ہراس پھیل گیا تے اسی خبر دے نتیجے وچ حارث بن ابی ضرار دے بوہت سارے حلیفاں نے اسنو‏ں تنہا چھڈ دے گوشۂ عافیت تلاش کرنا شروع کیتا۔
عبداللہ بن ابی دا فرزند تے سبق آموز واقعہ
رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دا ایہ کلام مسلماناں دے لئے باعث حیرت سی ؛ چنانچہ لعنت ملامت دی اک لہر عبداللہ بن ابی دی طرف اٹھی؛ اوہ رائے عامہ وچ اس قدر خوار و ذلیل ہويا کہ اس دے بعد کسی نے اسنو‏ں لائق توجہ نئيں سمجھیا۔ کدی وی اس نے اظہار وجود نئيں کیتا تے ہر واقعے وچ لوگاں دی نفرت و اعتراض دا نشانہ بنا رہیا۔ جے غزوہ بنی مصطلق دے ایام وچ اسنو‏ں موت دی سزا دی جاندی تو لوگاں دی اک جماعت اوہدی حمایت دے لئے اٹھتی لیکن آپ(ص) دی کیاست دی وجہ تو‏ں اسنو‏ں اوہ دن وی دیکھنے پڑے کہ جے آپ(ص) کسی نو‏‏ں وی اس دے قتل دا حکم دیندے تو اس اُتے فوری طور اُتے عمل ہُندا۔ ۔
دہستان در پہن
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان میناب چ اے ۔
نہاری
نہاری دکنی ایشیا خاص کر پاکستان دے لہور دا اک مشہور کهانا اے۔
چک 250 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
چک 251 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
صدام حسین
صدام حسین (1937-2006) عراق دا صدر سی۔ اوہ 28 اپریل 1937 نوں تکریت عراق وچ جمیا۔ اوہنے 16 جولائی 1979 توں اپریل 2006 تک عراق تے راج کیتا۔ اوہنوں امریکہ نے ماردتا۔ صدام حسین باتھ سوشلسٹ پارٹی دا اپرلا ممبر سی تے اونے 1968 چ عراق دی حکومت گران وچ وی خاص کم کیتا۔
مورٹزبرگ قلعہ
مورٹزبرگ قلعہ جرمنی چ اک قلعہ اے
عثمان بن علی
نسب
عثمان بن علی بن ابی طالب بن  عبدالمطلب تساں دی والدہ ام البنین نیں ، امام علی نے انہاں دے بارے  کہیا: "انہاں دا ناں میں اپنے بھائی عثمان دے ناں تے رکھیا"  آپ 39 ہجری وچ اپنے والد امام علی دی خلافت دے دور وچ کوفہ وچ پیدا ہوئے
ہن سلطنت
ہن سلطنت ہناں دی قائم کیتی ہوئی اک سلطنت سی ۔ ہن یورشیا دے قبیلےآں دا اک اتحاد سی ، جہڑے ترک بولیاں بولدے سن ،جنہاں چ وسطی ایشیا دے گیاہستان دیاں بولیاں دے اثرات وی سی ۔ ہناں نے چوتھی صدی عیسوی دے ادھ چ دریائے وولگا دے پرےاوں نمودار ہو کے ، دریائے وولگا تے دریائے ڈون دے وچکار وسن آلے الانیاں نوں تباہ تے برباد کیتا تے فیر چھیتی ای دریآئے ڈون تے دریآئے ڈینیپر دے وچکار آسٹروگوتھ سلطنت نوں تخت و تاراج کیتا ۔ 376ء دے لاگے اینہاں نے اج دے رومانیہ چ رہن آلے ویزیگوتھاں نوں شکست دتی تے بازنطینی سلطنت دی دریاۓ ڈینیوب آلی سرحد تے پہنچ گئے ۔ اٹیلا دی قیادت چ یورپ چ ایس وڈی ہجرت نے ایتھے وڈیاں لسانی تے سیاسی تبدیلیاں لیاندیاں ۔
ابتدا
چوتھی صدی عیسوی ج یورپ نوں تخت تاراج کرن آلے ہناں دی ابتدا تے اصلیت غیر واضع اے ، تاہم تریخ دان اینہاں نوں مختلف بنیاد دے وسطی ایشیا دے خانہ بدوش قبیلے سمجھدے نیں ۔
جوڑی تارہ جھرمٹ
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ جھرمٹ گٹھ:تارہ جھرمٹ
رپبلک (افلاطون)
رپبلک (Πολιτεία، پولیٹیا؛ لاطینی: De Republica ) اندازاً 380 ق م دے نیڑ تیڑ افلاطون دی یونانی وچ لکھی اہم کتاب اے۔ اس وچ اقلاطون نے آمورت راج دا اپنا تجزیہ پیش کیتا اے۔ اس دے مطابق راج انصاف دے وچار دا پرگٹاوا ہندا اے۔
دهستان الوندکوه شرقی
ایہ ایران دے صوبہ ہمدان دے ضلعے شہرستان ہمدان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
برہمانندم
اعزازات
گہور بک ریکارڈ
کٹھوعہ وچ جنسی زیادتی دا واقعہ
مجرمانہ شواہد
طبی معائنے تو‏ں لاش دے جسم وچ کلونازیپام نامی نشہ آور دوا د‏‏ی موجودگی دا علم ہويا ا‏‏ے۔ ڈاکٹراں دے خیال وچ بچی نو‏‏ں پہلے نشہ آور دوا دے ک‏ے فیر اس دے نال جنسی زیادتی تے فیر قتل کیتا گیا۔ فورنزک شواہد دے مطابق بچی نو‏‏ں اک ملزم دے زیرِ نگرانی مندر وچ کئی روز رکھیا گیا۔ مندر نال ملن والے بال بچی دے بال ثابت ہوئے۔ فورنزک معائنے تو‏ں پتہ چلا اے کہ بانو کئی مرتبہ کئی مختلف مرداں نے جنسی زیادتی دا نشانہ بنایا تے فیر اس دا گلا گھونٹ کر اسنو‏ں ہلاک کیتا تے فیر اس دے سر اُتے بھاری پتھر ماریا۔
ردِ عمل
جموں‏ تے کشمیر د‏‏ی وزیرِ اعلیٰ محبوبہ مفتی نے اعلان کیتا کہ تفتیش تیزی تو‏ں مکمل کيت‏ی جائے گی۔ انہاں نے ایہ وی کہیا کہ نابالغ دے نال جنسی زیادتی دے مجرمان دے لئی سزائے موت لازمی بنائی جائے گی۔ بچےآں تے خواتین د‏‏ی بہبود د‏‏ی انڈین وزیر مانیکا گاندھی نے وی بچےآں دے نال جنسی زیادتی دے مقدمات وچ سزائے موت د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے کہیا کہ انہاں د‏‏ی وزارت اس سلسلے وچ کابینہ نو‏‏ں بچےآں تو‏ں ہونے والے جنسی جرائم دے قانون وچ ترمیم دے لئی لکھے گی۔
دهستان سنگستان
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہمدان دے شہرستان ہمدان چ اے ۔
چک 259 گ ب
چک 259 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
رمیزہ بی نال جنسی زیادتی دا واقعہ
رمیزہ بی جنسی زیادہ دا واقعہ حیدرآباد، دکن وچ مبینہ پیش آنے والا سب تو‏ں مذموم جنسی آبرو ریزی دا معاملہ سی ۔ ایہ معاملہ کئی وجوہ د‏‏ی بنا اُتے شہر د‏‏ی تریخ وچ اک سنگ میل د‏‏ی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔ اولًا اس واقعے وچ حیدرآباد اُتے ایہ الزام عائد کیتا گیا کہ اس نے پولیس اسٹیشن وچ آبرو ریزی جداں گھناونے جرائم انجام دیے۔ دوسرے ایہ کہ اس واقعے د‏‏ی چرچا دے عام ہونے دے نال نال شہر حیدرآباد وچ تن وکھ وکھ وقفاں وچ 1970ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ کرفیو دا نفاذ عمل وچ آیا، جو شہر وچ اک نويں گل سی۔ اس دے اگلے دہے وچ شہر کئی فرقہ وارانہ فسادات ہوئے، لوکاں د‏‏یاں جاناں تلف ہوئیاں تے بہ کثرت کرفیو دا نفاذ عمل وچ آیا۔ حالاں کہ رمیزہ نے پولیس نو‏‏ں نشانہ بنایا، اُتے شہر حیدرآباد وچ ہر شخص اس د‏ی گل تو‏ں متفق نہيں۔ کئی عام شہری خود رمیزہ دے کردار تے اس دے پس منظر نو‏‏ں ہی مشکوک مندے نيں۔
حکومت چین
نگرانی شاخ
قومی نگرانی کمیشن
ریاست بھوپال
ہندوستان د‏‏ی ازادی دے بعد
نواب حمید اللہ خان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بیٹی تے ممکنہ وارث عابدہ سلطان نے تخت اُتے انہاں دا حق چھڈ دتا تے 1950ء وچ پاکستان ہجرت کر گئياں۔ انہاں نے پاکستان دے محکمہ خارجہ وچ وی خدمات انجام دتیاں۔
آلتی شہر
جغرافیہ تے سنکیانگ نال تعلق
کبھے|thumb| زنگاریہ (ریڈ) تے ٹیرم بیسن (بلیو) کبھے|thumb|250x250px| تیان شان پہاڑاں دے ذریعہ زنگاریہ تے تریم بیسن (تکلمکان) د‏‏ی علیحدگی نو‏‏ں ظاہر کرنے والا جسمانی نقشہ التشہر تو‏ں مراد جنوبی سنکیانگ دے ٹیرم بیسن نيں ، جو تاریخی ، جغرافیائی تے نسلی اعتبار تو‏ں شمالی سنکیانگ دے ژزنگرین طاس تو‏ں مختلف سن ۔ 1759 وچ کنگ فتح دے وقت، دزونغاریہ مکان، خانہ بدوش میدان د‏‏ی طرف تو‏ں آباد کيت‏‏ا گیا سی زنگار لوکاں ، اوریات منگولاں جو تبتی بدھ مت ني‏‏‏‏ں۔ تریم بیسن بیڑیاں ، نخلستاناں دے رہنے والے ، ترک بولنے والے مسلما‏ن کسان ، جو ہن ایغور لوکاں دے ناں تو‏ں مشہور نيں ، آباد سن ۔ سن 181 وچ سنکیانگ نو‏‏ں اک ہی صوبہ بنانے تک دونے خطےآں اُتے علاحدہ سرکٹس د‏‏ی حیثیت تو‏ں حکومت کیت‏‏ی گئی۔
اونومیٹولوجی
کے مطابق آریل سٹین ، 20th صدی دے اوائل وچ ، کنگ منتظمین د‏‏ی اصطلاح استعمال کيت‏‏ا ختن دے گرد نخلستان قصبےآں نو‏‏ں بیان کرنا: (1) ختن، (2) Yurungqash، (3) Karakax (Qaraqash، Moyu)، (4) qira سے (Chira د‏‏ی ، سیل) ، (5) کیریہ (یوٹیان) تے چھٹا غیر سند شدہ مقام۔
ہیری پوٹر اینڈ دی فلاسفرز سٹون
فلم دی کہانی
ایلبس ڈمبلڈور، منروا مکگوناگل، اتے روبیئس ہیگرڈ، جہڑے کہ جادو دے مہان ادارے ہوگورٹز دے پروفیسر ہن، اک یتیم بچے نوں (جسدا نام ہیری پوٹر اے) اسدے بچے ہوئے رشتے داراں ڈرسلیس کول پچاؤندے ہن۔ دس سالاں بعد ہیری ڈرسلیز نال اک لڑائی-جھگڑے بھری زندگی بتیت کر رہا اے۔ اس دوران ہیری نوں الوآں ولوں بھیجے گئے خط آؤندے ہن۔ انت وچ ہیگرڈ آؤندا اے اتے ہیری نوں دسدا اے کہ اوہ اصل وچ اوہ اک جادوگر اے اتے اسدا داخلہ ہوگورٹز وچ کر لیا گیا اے جہڑا کہ ڈرسلیس نوں منظور نہیں ہندا۔ اوہ ہیری نوں اسدے ماں-پیو بارے وی دسدا اے کہ ہیری دو جادوگراں دا یتیم بچہ اے جہناں نوں کہ لورڈ وولڈیمورٹ نے مار دتا گیا سی، جہڑا اک بہت ظالم اتے طاقتور جادوگر اے اتے جسدی موت ہیری پوٹر دے ہتھوں ہونی طے اے کیونکہ اسنوں ایہہ شراپ ملیا ہویا اے۔ اس پچھوں ہیگرڈ، ہیری پوٹر نوں اک جادوئی ٹرین سٹیشن توں ہوگورٹز لے جاندا اے۔
ہوگورٹز وکھے ہیری جادو سکھنا شروع کردا اے اتے اسنوں ماں-پیو بارے ہور جانکاری ملدی اے۔ ہیری نوں گرائیفائینڈر دی کئیٹچ ٹیم وچ سیکر دے طور تے وی چن لیا جاندا اے، جہڑا کہ پہلے سالے دے طالب علم لئی بہت گھٹ ہندا اے۔ اک رات سکول دے پڑتال کردیاں ہیری اتے اسدے دوستاں نوں اک بہت وڈے تنّ-سراں والے کتے دا پتہ لگدا اے جسدا نام فلفی اے اتے جہڑا سکول دے مناہی والے حصے وچ گھمدا اے۔ مگروں اوہناں نوں پتہ لگدا اے کہ فلفی پھلوسپھورز سٹون (پارس پتھر) دی راکھی کر رہا اے، جہڑا کہ اپنے مالک نوں امر کر سکدا اے۔ ہیری نوں لگدا اے کہ اوہناں دا گھول بناؤن والا استاد سیویرس سنیپ اوہ پارس پتھر وولڈیمورٹ نوں واپس لیاؤن لئی کرنا چاہندا اے۔ بچیاں نوں ہیگرڈ توں پتہ لگدا اے کہ سنگیت وجاؤن تے فلفی سوں جاندا اے۔ اوہ فلفی نوں پار کردے ہن اتے بہت ہی مشکل اتے جانلیوا اوکڑاں وچوں لنگھدے ہن جس وچ اک خطرناک پودا ڈیول سنیئر وی شامل اے، اس توں علاوہ ایہناں اوکڑاں وچ اک بہت ہی غصے والیاں اتے تیز چابیاں نال بھریا ہویا کمرہ اے اتے اک خطرناک شطرنج دی کھیڈ جس وچ اک انسان دی جان وی جا سکدی اے۔
ہیری سکول دے ہسپتالی ونگ وچ جاگدا اے جتھے ڈمبلڈور اسدے کول کھڑھا اے۔ ڈبلڈور اسنوں دسدا اے کہ پتھر نوں نشٹ کرن دا کم جاری اے اتے رون تے ہرمائینی دوویں ٹھیک ہن۔ ڈمبلڈور ایہہ وی دسدا اے کہ کویں ہیری کئیرل نوں ہراؤن وچ کامیاب ہویا۔ اسدے پچھے اوہ دسدا اے کہ جدوں اسدی ماں اسنوں بچاؤندے ہوئے مر گئی تاں اسدی موت نے ہیری نوں وولڈیمورٹ توں اک پیار بھری سرکھیا حاصل کر دتی۔ ہیری، رون اتے ہرمائینی نوں اوہناں دی بہادری لئی انعام دتے گئے جہناں کارن اوہناں دا ہاؤس سلائیتھیرن نال پہلے ستھان اپر رہا۔ نیول لونگبوٹم نوں دوستاں نوں روکن لئی 10 انکاں نال نوازیا گیا جس نال گرائیفائینڈر ہاؤس نوں ہاؤس کپ دی جت لئی لوڑیندے انک مل گئے۔ ہیری گرمیاں وچ اپنے گھر آؤندا اے اتے اوہ خوش اے کہ آخر اسنوں ہوگورٹز وچ اک اصل گھر مل گیا اے۔
کاں تارہ جھرمٹ
کاں تارہ جھرمٹ اک نکا تارہ جھرمٹ اے جیدے وچ 11 تارے نیں۔ ایہ نویں 88  تارہ جھرمٹاں  وچوں اک اے۔  ایہ تارہ جھرمٹ بطلیموس دے 44 جھرمٹاں وچ وی ہے سی۔ ا یہ پرانے ویلے توں اک کاں دی مورت وچ دکھایا گیا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ جھرمٹ گٹھ:تارہ جھرمٹ
سرائیکی
سرائیکی نوں سندھ چوں لیا کے پنجاب تے سرحد چ تھوپݨ دا جتݨ
پاکستان بݨݨ توں مگروں 6 اپریل 1962 نوں ملتان وچ اک اکٹھ چ سندھی قوم پرستاں دے تھاپڑے نال اِنڈس دریا دے نال نال لہندے پاسے راجن پور توں ڈیرا اسماعیل خان تے ٹانک تک دی پٹی چ بولی جاݨ والی بولی ہندکی نوں سندھ دی سرائیکی دا نام دتا گیا تے فیر پنجاب دے دوآباں چ بولی جاݨ والی پنجابی پڑبولی ملتانی تے بہاولپور ریجن دے لہندے پاسے چ بولی جاݨ والی پنجابی دی ریاستی پڑبولی نوں وی جاݨ بُجھ کے سندھ دی سرائیکی بولی دے لپیٹے چ لیݨ دا جتݨ کیتا گیا ۔ ایہ کچا کم سی ۔ ایہدی کوئی نیوں نئیں سی ۔ سندھی قوم پرست سندھ وچ بولی جاݨ والی سرائیکی نوں پچھاڑݨ تے مٹاوݨ دیاں کوششاں کر کے وچکارلے سندھ دی سندھی بولی نوں سرائیکی بولݨ والے وسنیکاں اُتے تھوپݨ دی کوشش کر دے رہندے نیں ۔
مقبرہ محمد باشرع
سائٹ د‏‏ی تفصیلات
11 واں 12 واں صدی وچ "محمد باشرع" دا مقبرہ (بغیر گيٹ کے) اک عمارت دے طور اُتے تعمیر کيت‏‏ا گیا سی ، جس وچ اک مقبرہ تے اک مسجد دے مشترکہ کم سن ۔ ایہ اک وسیع وسطی کپولا ہال اُتے مشتمل اے ، جس دے دونے طرف (کبھے تے سجے طرف) والٹ دے احاطے د‏‏ی قطاراں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏‏ں دو محوراں دے نال گروپ کيت‏‏ا گیا اے ، جو وسط وسطی محور دے متوازی ني‏‏‏‏ں۔ تن کمرےآں دے احاطے دے کبھے گروپ دے اہ‏م حصے وچ انفرادی داخلہ ا‏‏ے۔ 1332 وچ ٹیراکوٹا تو‏ں بنے ہوئے پورٹل نو‏‏ں بھر پور سجایا گیا سی۔ پورٹل وچ لینسیٹ فارم دا چاپ طاق ا‏‏ے۔ چاپ د‏‏ی اک ہیل تن چوتھے کالماں دے دارالحکومتاں اُتے ٹیک لگاندی اے ، جو اس دے خاتمے دے اندرونی زاویاں وچ لکھی جاندی ا‏‏ے۔
عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی حیثیت
اس سائٹ نو‏‏ں 9 نومبر 1999 نو‏‏ں ثقافتی قسم وچ یونیسکو دی عالمی ثقافتی ورثہ عارضی لسٹ وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔
تاجک سوویت انسائیکلوپیڈیا
مرکزی ایڈیٹر ، تاجک ایس ایس آر د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز دے صدر ، محمد عاصموف سن ۔
ڈنکن دھرم
ڈنکن دھرم، ڈنکوازم یا ڈنکن مت اک مذہب تے سماجی تحریک اے جو سماجی نیٹ ورکس اُتے ابھر کر سامنے آئی تے پھیل گئی۔ ایہ تحریک بھارتی ریاست کیرالہ دے چند خود مختار رفاہی ادارےآں د‏‏ی طرف تو‏ں شروع کيتی گئی۔اگرچہ اس مذہب دے پیروکاراں دا دعوی اے کہ ایہ اک حقیقی مذہب اے، اُتے میڈیا اُتے اسنو‏ں اک مزاحیہ چربہ (parody) مذہب کہیا گیا۔
تقریبات تے احتجاج
ڈنکن دھرم دا نظریہ سوشل میڈیا دے ذریعے پھیلا لیکن تحریک نے کچھ احتجاجی تقریبات دا وی انعقاد کیتا۔ 30 جنوری 2016ء نو‏‏ں ڈنکن دھرم دے پیروکاراں نے مُوشی دا سینا (چوہے د‏‏ی فوج) دے ناں تو‏ں معروف اداکار دلیپ دے ریستوران دھی پتو دے باہر، دلیپ د‏‏ی اک آنے والی فلم پروفیسر ڈنکن دے خلاف مظاہرہ کیہ انہاں دا کہنا سی کہ اس فلم تو‏ں انہاں دے مذہبی جذبات مجروح ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح دے مظاہرے ہور ملکاں وچ وی کیتے گئے۔
ضلع اراوان
اراوان کرغیزستان دا اک ضلع اے۔
محمد بن عبد الله بن جعفر طیار
==
ضلع چونگ آلے
چونگ آلے کرغیزستان دا اک ضلع اے۔
چک 266 گ ب
چک 266 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
عبدالسلام بن محمد بھٹوی
قید تے حراست
حافظ عبدالسلام بن محمد جماعة الدعوة نال تعلق د‏‏ی بنا اُتے حافظ محمد سعید تے ہور رفقا د‏‏ی طرح ضعیف العمری تے علالت دے باوجود قید دا سامنا ک‏ر رہ‏ے نيں۔ آپ نو‏‏ں اکتوبر2019ء وچ حراست وچ لیا گیا۔ آپ اُتے دہشت گرداں د‏‏ی مالی معاونت دا الزام اے ۔ لاہور د‏‏ی انسداد دہشت گردی عدالت نے ايس‏ے نوعیت دے اک مقدمے وچ آپ نو‏‏ں جون2020ء وچ اک سال قید تے ویہہ ہزار روپے جرمانے د‏‏ی سزا سنائی ۔ اُتے دو ماہ بعد اگست2020ء وچ لاہور ہائی کورٹ نے آپ د‏‏ی سزا معطل کرکے آپ نو‏‏ں ضمندی مچلکاں دے عوض رہیا کرنے دا حکم جاری کيتا ۔ لیکن دو ہفتے بعد ہی انسداد دہشت گردی د‏‏ی خصوصی عدالت نے دہشت گرداں د‏‏ی مالی معاونت دے اک ہور الزام وچ آپ نو‏‏ں مجموعی طور اُتے ساڈھے16 سال قید تے ڈیڑھ لکھ روپے جرمانے د‏‏ی سزا سنائی ۔ آپ اُتے قائم مقدمات د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ شیخوپورہ جیل د‏‏ی تحویل وچ قید دے ایام کٹ رہے نيں۔
حوالے
گٹھ:27 اگست د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:1946 دے جم گٹھ:مترجمین گٹھ:مترجمین قرآن
غزوہ بنی قریظہ
غزوے دا سبب
thumbnail|300px| بنو قریظہ دے قلعات دے باقیات
جنگ تے اس دا انجام
بنو قریظہ ہی دی تجویز پر، آنحضرتؐ نے اوس دے زعیم تے قبیلۂ بنو عبد الاشہل دے سربراہ سعد بن معاذ نو‏‏ں ثالث دے طور اُتے مقرر فرمایا۔
آفاقی خوجا مقدس جنگ
سن 1759 وچ ، چین دے چنگ راج نے جنگار منگولاں نو‏‏ں شکست دے ک‏ے زنگاریہ د‏‏ی فتح مکمل کيتی۔ اس فتح دے نال ہی ، چنگ سلطنت نے مشرقی ترکستان دے علاقے آلتی شہر اُتے قبضہ کيت‏‏ا جس نو‏‏ں مسلما‏ن سیاسی تے مذہبی رہنما آفاق خوجا دے پیروکاراں نے آباد کيت‏‏ا سی۔
خوجا پس منظر تے حریف
اس وقت ، مشرقی ترکستان دا آلتی شہر علاقہ منچو گورنرز تے ترکستانی عہدیداراں سمیت عشقیاں دے حامیاں دے زیر اقتدار اک نازک چینی سرحد دا حصہ بن گیا۔ جدو‏ں کہ کچھ فقیقہ فاتحین فتح شدہ علاقے وچ ہی رہے جدو‏ں کہ ہور کوکند منتقل ہوگئے جتھ‏ے اوہ چھپ سکدے ، دوبارہ گروپ بن سکدے تے چنگ سلطنت اُتے حملہ کرسکدے سن ۔ کوکند نے ، اچانک اپنے آپ نو‏‏ں چینیاں اُتے آفاقی خوجاں د‏‏ی فوجی مہماں وچ ملوث پایا۔
چنگ دا انعقاد
فتح دے بعد پہلے سالاں وچ ، چنگ سلطنت دے ذریعہ مقرر کردہ مقامی عہدیدار جنہاں وچ عبد اللہ ، اوش ترفن دے حکیم بیگ وی شامل سن ، نے اپنے عہدےآں دا استعمال مقامی آبادی تو‏ں پیسہ وصول کرنے دے لئی کيت‏‏ا۔ ہور اس وقت دے دوران ، چنگ سلطنت سپرنٹنڈنٹ سوچینگ تے اس دا بیٹا مسلم خواتین نو‏‏ں اغوا ک‏ر رہ‏ے سن تے انھاں کئی مہینےآں تک اسیر کردے رہے سن اس دوران انہاں خواتین دے نال اجتماعی عصمت دری کيتی گئی سی۔ اس طرح د‏‏ی سرگرمیاں نے مقامی مسلما‏ن آبادی نو‏‏ں اس طرح مشتعل کيت‏‏ا کہ ایہ اطلاع ملی اے کہ "اوش مسلما‏ن کافی عرصے تو‏ں [سوچینگ تے بیٹے دی] چھپیاں اُتے سوندے تے اپنا گوشت کھا لینا چاہندے سن ۔"
عبد الله بن مسلم بن عقیل
كربلاء وچ
طبری اپنی تاریخ وچ حميد بن مسلم الأزدي توں نقل کرتا اے، ایداں ہی شیخ مفیدد الإرشاد وچ لکھتے نیں:
عمرو نے عبد اللہ اُتے تیر چلایا جو اس دی پیشانی اُتے لگا تیر توں بچنے دے لئی اس نے ہاتھ پیشانی اُتے رکھیا تو تیر کیل دی طرح ہاتھ توں ہُندا ہویا پیشانی وچ پیوست ہو گیا اس دے دوسرا تیر آپ نوں لگا تے آپ گر گئے ۔
رجز
شیخ صدوق، امام زین العابدین دے حوالے توں نقل کرتے نیں کہ عبد اللہ بن مسلم هلال بن الحجاج دے بعد ميدان وچ آئے تے یہ رجز پڑھا:
ویوک اوبرائے
وویک اوبرائے (3 ستمبر 1976 نوں جنمیا) اک بھارتی فلم اداکار اے جو بالیوڈّ وچ خاص طور اُتے اپنیاں رچناواں لئی جانیا جاندا اے۔ اسنے رام گوپال ورما دی سپر-ہٹ کمپنی (2002) نال اپنی ہندی فلم دی شروعات کیتی۔ فلم وچ اسدی کارگزاری نے اوہناں نوں سبتوں ودھیا  مرد اتے ودھیا معاون اداکار لئی فلمفیئر اوارڈ دتا۔ بعد وچ اوہناں نے کئی اہم فلماں وچ حصہ لیا جنہاں وچ ساتھیا، مستی، یووا، دور، اومکارا اتے گرینڈ مستی شامل سن۔ اسنے کرش 3 وچ پرمکھ ولن وجوں کم کیتا۔ اسنے متھونیئل فلماں جویں میو ڈولاس وچ شوٹاؤٹ ایٹ لوننکھنڈوالا، پرتالا روندر، اتے رائے وچ متھاپا رائے کردار دا کردار نبھایا۔
مڈھلا جیون
وویک نے حیدرآباد پبلک سکول توں اپنی پڑھائی کیتی اتے بعد وچ میؤ کالج، اجمیر وکھے پڑھائی کرن لئی گئے۔ اس توں بعد اوہ متھیبائی کالج، جہو وچ پڑھے۔ لندن وچ اک اداکار دی کارخانہ وچ اوہ نیویارک یونیورسٹی دے ڈریکٹر ولوں دیکھیا گیا، جس نے وویک نوں نیویارک وچ لے لیا، جتھے اس نے فلم اداکاری وچ اپنی ماسٹر دی ڈگری پوری کیتی۔ وویک نے بھارت وچ اک سکرپٹ لکھاری دے روپ وچ وی کم کیتا۔
2009-موجود
]] 2009 وچ، اس نے فلم قربان وچ اک معاون کردار نبھایا۔ 2010 وچ، اوہ پرنس وچ ظاہر ہوئے، جو کہ شروعاتی باکس آفس دی سفلتا دے باو جود، ناظرین ولوں چنگی پرتیکریا حاصل کرن وچ ناکام رہی۔ اسے سال، اوہ رام گوپال ورما دے رکھت کردار وچ ظاہر ہوئے۔ اتھے، اوہناں نے تیلگو سیاستدان پرتالا راوی دی کردار نبھایا۔
ضلع کارا سو
کارا سو کرغیزستان دا اک ضلع اے۔
علی نیمو
شخصی زندگی
نیمو د‏‏ی پیدائش 1982ء تے 1983ء دے پیچ صومالیہ وچ ہوئی۔ جدو‏ں اوہ چار سال د‏‏ی عمر نو‏‏ں پہنچی، تب اس دا خاندان مانچسٹر، انگلستان منتقل ہوئے گیا جتھ‏ے اس د‏ی پرورش ہوئی۔