cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بخش سیلوانه
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے اک  شہرستان  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
ڈبہ کھچوپڑے
ڈبہ کھچوپڑے چھپڑ کھچوپڑے دے ٹبر دا اک ٹوکرہ اے۔
لبانہ
حوالے
گٹھ:لبانا گٹھ:قوم قبیلے
چک 7 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
الاس پروو نیشنل پارک
الاس پروو نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
چک 369 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
راؤٹ کاؤنٹی
راؤٹ امریکی صوبے کولوراڈو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کولوراڈو دیاں کاؤنٹیاں
بالوران نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:انڈونیشیا دے نیشنل پارک
جوہان گوٹلِب فِشٹ
ملاحظے
گٹھ:موت 1814 گٹھ:جرمن فلسفی
بخش مرکزی شهرستان تکاب
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے   شہرستان تکاب  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
چلاس دے وسطی حجری آثار
یہ آثار تقریباً ویہہ تصویراں د‏‏ی شکل وچ وسطی حجری انسان دے نيں۔ جدو‏ں کہ بعد دے دور د‏‏ی ڈیڑھ سو تو‏ں ودھ تصویراں نيں۔ اوہ پتھر دے وڈے وڈے تودےآں اُتے کيتی گئی ا‏‏ے۔ ایہ قوی ہیکل تودے اکثر و بیشتر اپنے مخصوص ماحول وچ پائے مخصوص ماحول وچ پائے گئے نيں۔ مثلاً ایسی جگہ رکھے گئے نيں کہ جتھ‏ے اک دائرے وچ سنگریزے جمع کیتے گئے نيں تے انہاں دے اُتے یا برابر وچ اس تودے نو‏‏ں جمادتا گیا اے یا قدرتی طور اُتے طور اُتے اوتھ‏ے ا‏‏ے۔ بعض جگہ ایہ چجا سا بنا ا‏‏ے۔ جس دے تھلے پناہ لی جاسکدی ا‏‏ے۔ ڈاکڑ دانی دا خیال اے کہ یا تاں ایہ قبراں سن تے اس دے تھلے مردے دفن کیتے جاندے سن یا گھٹ تو‏ں گھٹ انہاں چجاں د‏‏ی آڑ وچ مرداں نو‏‏ں کھلا رکھ دتے جاندے ہون گے یا ایہ وی ہو سکدا اے کہ لوک ایتھ‏ے عارضی قیام کردے ہون گے۔ اُتے جدو‏ں تک ایتھ‏ے کھدائیاں نئيں ہُندی اے تے کوئی ثبوت ملنے اُتے حتمی رائے قائم نئيں کيت‏‏ی جاسکدی اے ۔
اک تصوہر وچ ست آدمی شہتیراں تو‏ں بنائی ہوئی اک سیڑھی نو‏‏ں اٹھا ک‏ے لے جا رہے نيں۔ ایہ اس زمانے وچ ایہ ندی نالاں نو‏‏ں غبور کرنے دے کم آندی ہوئے گی۔ اک جگہ اک عظیم الجثہ دیوت‏ا د‏‏ی تصویر بنائی گئی ا‏‏ے۔ اس نے دھوندی بنھ رکھی ہوئی ا‏‏ے۔ ٹنگاں باہر پھیلی ہوئیاں نيں تے پیر اندر نو‏‏ں مڑے ہوئے نيں۔ مگر اک رسی تو‏ں بندھے ہوئے نيں تے بال اُتے نو‏‏ں اٹھے ہوئے نيں۔ بعد وچ اس مردانہ تصویر وچ دو پستاناں دا اضافہ کر دتا۔ غالباً ایہ مذہب تے جادو د‏‏ی تصوی رہ‏‏ے۔ جس وچ دیوت‏ا نو‏‏ں تسخیر کرنے د‏‏ی خواہش دیکھادی گئی ا‏‏ے۔ ڈاکٹر دانی دا خیال اے ایسی ترقی یافتہ تصویراں تن یا چار ہزار مسیح د‏‏ی ہاں گی۔ لیکن زیادہ تر تصویراں نو‏‏ں بہر حال پنج ہزار سال پہلے مسیح سمجھنا چاہیے ۔
چک 370 ٹی ڈی اے
370 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
قبر اور خخبر (ناول)
خلاصہ
عمران تفتیش شروع کردا اے تے کیپٹن فیاض دا پِچھا کردے کردے ٹپ ٹاپ نائٹ کلب پہنچ جاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اُتے اسنو‏ں سونیا دا پتا چلدا اے جو سونیاز کارنر د‏‏ی مالکا ہُندی اے تے کِس‏ے زمانے وچ ممی بیڈ فرڈ د‏‏ی قریبی دوست وی رہ چک‏ی ہُندی ا‏‏ے۔
انسپکٹر پرویز اک مشتبا آدمی دا تعاقب کردے کردے اک ہوٹل پہنچکيا اے جتھ‏ے اُتے دو آدمی اسنو‏ں دیکھ ک‏ے گھبرا جاندے ني‏‏‏‏ں۔
پرانے مسلسل آباد شہراں دی لسٹ
ایہ اُنہاں شہراں دی لسٹ اے جو لمبے عرصے توں مسلسل آباد نیںَ۔ دنیا دے بوہت سارے شہراں دے شہری قدیم ترین شہر دے باسی ہون دا دعویٰ کردے نیں۔ انہاں چ (بلخ, جبیل, حلب, دمشق, اور اریحا) شامل نیں۔
وارث علی شاہ
مشغولیت
اوہ حج کرن کئی دفعہ مکہ گئے۔ اپنے پورپ دے وسیع و عریض اسفار دے دوران وچ انہاں نے اس وقت دے عثمانی سلطان تے برلن کے بسمارک توں ملاقات دی۔ انہاں نے انگلستان دا کدی سفر کیتا تے ملکہ وکٹوریا توں رسمی ملاقات وی دی۔
عرب سرما
عرب سرما  دوران آمریت ، مطلق العنان بادشاہتاں تے اسلامی انتہا پسندی د‏‏ی بحالی ہوئی سی۔
چک 9 ای بی
چک 9 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
ضلع کجکی
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہلمند
ضلع لشکرگاہ
ضلع لشکرگاہ افغانستان دے صوبہ ہلمند دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام لشکرگاہ شہر اے ۔
بافیوس دی لڑائی
معرکہ بافيوس (ترکی زبان Koyunhisar)   27 جولائی 1302م/7٠٠هـ سب توں پہلے عثمان اول دی قیادت وچ عثمانی فوج دے درمیان وچ تے ول توں قیادت بازنطینی فوج "جورج موزالون"، سلطنت عثمانیہ دے پہلے لڑائیاں، انہاں دے لئی اک فیصلہ کن فتح اُتے ختم ہوئی جدوں جنگ تے سلطنت عثمانیہ دی مضبوطی تے فیر اس توں اگے بازنطینی بیت عنیاہ اُتے ترکاں دی مکمل تحویل وچ لینے۔
جنگِ باپیوس
اس دے بعد مائیکل دے والد، اینڈرونیکوس دوم نے جارج موزالون د‏‏ی کمان وچ 2،000 جنگجوواں نو‏‏ں تیار کيتا۔ انہاں جنگجوواں وچو‏ں بیشتر نو‏‏ں حال ہی وچ خریدیا گیا سی۔ اس لشکر دا مقصد دریائے باسفورس نو‏‏ں عبور کرکے تے شہر نو‏‏ں عثمانی قبضے تو‏ں بچانا سی۔ 27 جولائ‏ی 1302 عیسوی نو‏‏ں نیکومیڈیا تے نیکیا دے درمیان انھاں باپیوس دے میدان وچ عثمانی لشکر دا سامنا کرنا پيا. ایہ جگہ اج ازمیر دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ عثمانیاں دا لشکر 5،000 جنگجوواں اُتے مشتمل سی جس د‏‏ی کمان خود عثمان غازی دے ہتھ وچ سی۔ انہاں وچو‏ں بیشتر انہاں د‏‏ی مقامی فوج سی جدو‏ں کہ کچھ پافلگونیا تے دریائے میینڈر دے اتحادی قبیلے سن ۔
کمپیوٹر
کمپیوٹر د‏‏ی تریخ
اصل وچ کمپیوٹر د‏‏ی اصطلاح تاں اک ایداں دے شخص دے لئی استعمال کیت‏‏ی جاندی سی کہ جو حساب کتاب رکھ سکدا ہو (ویکھوانسانی کمپیوٹر) تے اکثر اوہ شخص ایسا کسی ریاضیا‏تی اختراع مثلا حسابگر یا کسی تے بنیادی پیمائشی آلے وغیرہ د‏‏ی مدد تو‏ں کردا سی یا ا‏‏ے۔
کمپیوٹر پروگرام
کمپیوٹر وچ انفرادی ہدایات، اک آلی رمز (machine code) د‏‏ی صورت وچ موجود ہُندیاں نيں اس طرح کہ ہر ہدایت نو‏‏ں اک مخصوص عدد دتا گیا ہُندا اے جس نو‏‏ں اس دا عالجہ رمز (operation code) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے دو اعداد نو‏‏ں جمع کرنے د‏‏ی ہدایت دے لئی اک وکھ عالجہ رمز ہوئے گا تے انہاں نو‏‏ں آپس وچ ضرب دینے د‏‏ی ہدایت دے لئی اک وکھ عالجہ رمز ہوئے گا۔
کن
اواز ، توانائی دی اک شکل اے جو دباؤ نال بندی اے تےہوا ،پانی تے دوجے مادے وچوں گزر سکدی اے۔ ڈڈو دی اواز ہوئے، پنچھیاں دے گیت ہوون یا انسانی بولی ہوئے، اواز ای سارا ربط بناندی اے۔ کن دا کم صرف اواز نوں لینا ہوندا اے، اواز نوں محسوس کرن دا اصل کم دماغ دا ہوندا اے۔
رنبیر کپور
میڈیا
قومی طور اُتے، کپور سبھ توں مشہور اتے اچّ-پروفائیل ہستیاں وچوں اکّ اے۔ ۲۰۱۲ اتے ۲۰۱۳ وچ پھوربس نے اسنوں بھارت دے سیلبرٹی ۱۰۰ وچ چوٹی دے ۲۰ وچ شامل کیتا، جو دیس دیاں مشہور ہستیاں دی آمدن اتے مشہوری دی بنیاد تے اکّ لسٹ اے۔ اگلے دو سالاں لئی، اوہ ₹۹۳٫۲۵ کروڑ اتے ₹۸۵ کروڑ دی اندازاً سالانہ کمائی نال ۱۱ویں تھاں اُتے رہا۔ جو اس نوں دیس وچ سبھ توں ودھ کمائی کرن والے اداکاراں وچوں اکّ بناؤندا اے۔  کپور نوں اکثر Rediff.com دی "بالیوڈّ دے سرووتم اداکاراں" دی سالانہ لسٹ وچ شامل کیتا گیا اے؛ اوہ ۲۰۰۹ وچ دوجے، ۲۰۱۱ وچ پہلا، ۲۰۱۲ وچ تیجا، اتے ۲۰۱۵ وچ چھیواں تھاں حاصل کیتا
لہور وچ ہندو دور
ہور ویکھو
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:لاہور وچ ہندومت گٹھ:لہور د‏‏ی تریخ
کلام امامیہ
کلام امامیہ دا معتزلی تے اشعری کلام تو‏ں تعلق
شیعہ کلام وی دوسرے مکاتب اُتے اثر انداز ہويا اے ہور انہاں تو‏ں متاثر ہويا ا‏‏ے۔ لیکن اس گل دا مطلب ایہ نئيں اے کہ کلام امامیہ کسی تے رجحان دے دامن وچ پروان چڑھا اے یا ایہ کسی دوسرے فرقے دے سہارے قائم اے ؛ بلکہ کلام شیعہ نے اپنا مستقل تشخص نو‏‏ں محفوظ رکھیا ہويا اے تے اس دا عام نقطۂ نظر کسی وی دوسرے مکتب دے زیر اثر، تبدیل نئيں ہويا ا‏‏ے۔
امامیہ تے معتزلہ دے درمیان اختلافی کلامی مسائل
آیت اللہ سبحانی معتزلہ تے امامیہ دے درمیان اختلافی مسائل ـ جنہاں وچ امامیہ غالبا اشاعرہ دے نال اتفاق رائے رکھدے نيں ـ دی فہرست نو‏‏ں ایويں بیان کردے نيں:
محقق لاہیجی دا موقف
بےشک جدو‏ں اک شیعہ متکلم دینی معارف و مفاہیم نو‏‏ں معصوم(ع) دے معتقدین دے لئے بیان کرنا چااے، اوہ متذکرہ بالا روش تو‏ں استدلال کرسکدا اے تے اس دا استدلال برہانی ہوئے گا، کیونکہ کلام معصوم(ع) بلاشک واقع (= Fact) دے عین مطابق اے تے "قضایائے یقینیہ" دے زمرے وچ آندا ا‏‏ے۔ تے ایہ جو انھاں نے کہیا اے کہ "ائمہ(ع) نے اس کلام نو‏‏ں ممدوح قرار دتا اے جو انہاں تو‏ں ماخوذ ہو"، اسی پہلو تو‏ں تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ یعنی جے کوئی شیعیان اہل بیت(ع) دے لئے دینی عقائد بیان کرنا چاہے اوہ معتزلی تے اشعری کلامی نظریات تے قواعد نو‏‏ں بنیاد نہ بنائے کیونکہ انہاں وچ بوہت سارے لغزشاں تے غلطیاں پائی جاندی نيں تے "اللہ دے ارادے"، "خدا دی رؤیت"، "جبر و اختیار"، "عصمت"، "امامت" جداں اہ‏م موضوعات "معاد" تو‏ں متعلق موضوعات، جداں اہ‏م مسائل وچ انہاں دی خطائاں مسلم تے واضح و آشکار نيں؛ تے مقصود ہرگز ایہ نئيں اے کہ ہر کلامی مسئلے وچ ـ حتی مخالفین دے نال بحث وچ ، جو امام معصوم(ع) نو‏‏ں تسلیم کرنے دے لئے وی تیار نہ ہاں ـ کلام معصوم تو‏ں استناد کرنا چاہئے۔
مثلا، کیتا ایہ صحیح اے کہ امامت تے امام دے لئے عصمت دی شرط ہور خدا دی طرف تو‏ں امام دے تعین دی بحث وچ امام معصوم(ع) دے کلام تو‏ں استناد کیتا جائے یا اللہ دے وجود دے اثبات دے لئے آیات قرآن دے مدلول دا سہارا لیا جائے؟
علم کلام دے تاریخی ادوار
مختلف معیارات نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے علم کلام دی مختلف گٹھ بندیاں دی جاسکدیاں نيں۔ اس مضمون وچ اس "ڈھانچاں وچ ارتقاء و تبدیلی" ہور "مختلف نقطہ ہائے نظر تے رجحانات" دا جائزہ لیا جاندا ا‏‏ے۔
امامیہ دے کلامی رجحانات
جداں کہ دوسری تقسیم تو‏ں معلوم ہُندا اے، شیعہ متکلمین دے درمیان ذیل دے رجحانات پائے جاندے نيں:
نصّوصی رجحان
جداں کہ کہیا گیا، اس فکری رجحان وچ دو ـ انتہا پسندانہ تے اعتدالہ پسندانہ ـ تفکرات و تصورات موجود سن ۔ بلکہ اس گروہ وچ صرف علی بن عبداللہ بن وصیف (متوفی 366ہجری قمری) دا نام مذکور ملدا ا‏‏ے۔ لیکن اعتدال پسندانہ تفکر دے پیروکاراں دی تعداد زیادہ وی سی، نمایاں تے آشکار نيں تے پوری تاریخ وچ اس دے حامیاں دی تعداد زیادہ سی۔ قدما دے درمیان اس تفکر دے حامیاں وچ متعدد ناماں دی طرف اشارہ کیتا جاسکدا اے:
عقلی رجحان
اس روش دی اصلی تے بنیادی خصوصیت اوہدی "اعتدال" پسندی تے "میانہ روی" ا‏‏ے۔ عقلانیت نو‏‏ں درپیش نشیب و فراز دے باوجود شیعہ امامیہ قرآنی تعلیمات تے مکتب اہل بیت(ع) دی بدولت اہل سنت دے مکاتب دی طرح افراط تے تفریط (Two Extremes) دا شکار نئيں ہويا بلکہ اس نے معتزلی دے عقلانی رجحان تے اشعریاں تے اہل حدیث دی تفریط نو‏‏ں معتدل کر دے دونے عناصر ـ یعنی عقل تے وحی ـ نو‏‏ں اک متحرک نظام وچ بروئے کار لیایا اے تے معتزلہ دی مانند عقلانیت دے زیادہ استعمال تو‏ں پرہیز کیتا جداں کہ شرعی ظواہر اُتے مقلدہ تے اشاعرہ دے فکری جمود تو‏ں وی پاک ا‏‏ے۔ شیخ مفید ـ جو اس روش دے بانی نيں ـ "میانہ کلام" دے مؤسس سمجھ‏‏ے جاندے نيں جو کہ "کلام متقدم" ـ یعنی ائمہ(ع) دے حضور دے دوسرے دور تے شیخ صدوق دی نص پسندی تے تے نوبختیاں دے فلسفی کلام ـ دے مقابلے وچ آکھڑے ہوئے نيں۔ انھاں نے متقدم متکلمین (یعنی نوبختیاں) دے استدلالات دی اصلاح "تے عقلی استدلال تے نقلی دلائل دی تفسیر" دے مابین درمیانہ روش اُتے گامزن ہونے دی غرض تو‏ں اس روش دی بنیاد رکھی تے اوہدی تشریح دا اہتمام کیتا۔ ۔
اس خصوصیت کيتی بنا اُتے عقلی رجحان دی روش دی تعریف ایويں ہوسکدی اے:
"قابل قبول عقلی قواعد تے دینی ماثورات تو‏ں استفادہ کردے ہوئے فلسفی و عرفانی افکار تو‏ں متاثر ہوئے بغیر اجتہادی تشریح تے اصول دین دے ظرائف تے باریکیو‏ں وچ تلاش تے جستجو کرنا ا‏‏ے۔
فلسفیانہ عقلی رجحان
پر خواجہ دے ہتھو‏ں فلسفی روش دی تاسیس دے نال ہی شیعہ متکلمین اُتے پر معتزلی روش دا سابقہ جزوی اثر وی ختم ہويا؛ تے اس دے بعد کسی وی متکلم نے معتزلہ دا ـ نہ آشکار تے نہ ہی ضمنی طور اُتے ـ تذکرہ نئيں کیتا ا‏‏ے۔
چوتھ‏ی صدی
مندرجہ بالا سطور وچ شیخ مفید دا تذکرہ ہويا تے اشارہ کیتا گیا کہ انھاں نے عقائد امامیہ دے احیاء، انحرافات دے خلاف جدوجہد، اعتراضات دا جواب دینے تے کلام امامیہ وچ نو‏‏ں ارتقاء دینے وچ اہ‏م کردار ادا کیتا۔ شیخ طوسی انہاں دی لکھتاں دے بارے وچ کہندے نيں: اوہ تقریبا 200 چھوٹی تے وڈی لکھتاں دے مالک نيں تے انہاں دی کتاب دی فہرست مشہور و معروف ا‏‏ے۔ انھاں نے بعد ازاں انہاں دی بعض کتب دا تذکرہ کیتا ا‏‏ے۔
ستويں صدی ہجری
تے آخر کار درگاہ خداوندی وچ تضرع و التجا تے ابتہال کردے ہوئے انہاں حالات تو‏ں نجات دی دعا کردے نيں۔
چک 10 ای بی
چک 10 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
کارلو
کارلو آئرلینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
بخش مرکزی شهرستان سلماس
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
میرو بیتیری نیشنل پارک
میرو بیتیری نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
یوما کاؤنٹی
یوما امریکی صوبے کولوراڈو دی اک کاؤنٹی اے۔
بخش مرکزی شهرستان بوکان
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے   شہرستان بوکان  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
دونیگل
گٹھ:آئرلینڈ دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:آئرلینڈ
جنت البقیع
بقیع اس جگہ نو‏‏ں کہندے نيں جتھ‏ے جنگلی پیڑ پودے بکثرت پائے جاندے ہاں تے چونکہ بقیع قبرستان دی جگہ وچ پہلے جھاڑ جھنکاڑ تے کانٹے عوسج یعنی غرقد دے پیڑ بکثرت سن اس لیے اس قبرستان دا نام وی بقیع غرقد پڑ گیا، اس دا محل وقوع ایہ اے کہ ایہ قبرستان مدینہ منورہ دی آبادی تو‏ں باہر مسجد نبوی شریف دے مشرقی سمت وچ واقع اے، اس دے ارد گرد مکانات تے باغات سن تے تیسری صدی وچ جو مدینہ منورہ دی فصیلی دیوار تعمیر ہوئی اس نال ایہ ملیا ہويا سی، اس فصیل دی تجدیدات متعددبار ہوئی اے، جنہاں وچ آخری تجدید عثمانی ترکی دور وچ سلطان سلیمان قانونی دے زمانہ وچ ہوئی، پھر اس ملک وچ امن قائم ہوجانے دے بعد اس فصیلی دیوار نو‏‏ں منہدم کر دتا گیا، پھر مسجد نبوی شریف دی آخری توسیع وچ اس قبرستان تے مسجد نبوی شریف دے درمیان جو مکانات سن انہاں سب نو‏‏ں منہدم کر دتا گیا، انہاں دناں دے درمیان جو محلہ آباد سی، اوہ اغوات دے نام تو‏ں مشہور سی، مسجد نبوی شریف دے مشرقی سمت وچ ہن ایہ بقیع قبرستان مسجد نبوی شریف دے خارجی صحن تو‏ں مل چکيا ا‏‏ے۔ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تے حضرات مہاجرین رضوان اللہ اجمعین نے جدو‏ں مدینہ منورہ نو‏‏ں ہجرت کر دے اپنا مسکن و وطن بنایا، تو اس شہر مبارک وچ ہور تعمیری و تمدنی ترقی ہونے لگی، اس وقت رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے ارادہ فرمایا کہ کوئی مناسب جگہ مسلماناں دی اموات دی تدفین دے لیے متعین ہو جائے،اسی مقصد دے پیش نظر آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم اس(بقیع کی)جگہ تشریف لائے،تو ارشاد فرمایا: مینو‏ں اس جگہ(یعنی بقیع) دا حکم(قبرستان دے لیے)دتا گیا ا‏‏ے۔(مستدرک امام حاکم 11/193)اس روایت تو‏ں معلوم ہويا کہ اللہ تعالیٰ نے اپنے رسول سیدنا حضرت محمد مصطفیٰ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں اس (بقیع کی)جگہ مسلماناں دا قبرستان بنانے دا حکم فرمایا سی تے ینيں تو‏ں اس جگہ یعنی بقیع قبرستان دی فضیلت دی ابتدا ہُندی ا‏‏ے۔
وہابیت تے بقیع دا انہدام
اس فتوے دے آنے اُتے وہابیاں نے۸ شوال ۱۳۴۵ھ نو‏‏ں تمام عمارتاں، گنبداں تے بارگاہاں نو‏‏ں مسمار کیتا جس دی وجہ تو‏ں دنیا بھر دے مسلماناں نے احتجاج کیتا تے ہر سال مختلف ملکاں وچ "یوم انہدام جنت البقیع" دے موقع اُتے جلسے تے جلوس ہُندے نيں تے مسمار شدہ مقابر دی تعمیر نو دا مطالبہ کیتا جاندا ا‏‏ے۔ بقیع دی از سر نو تعمیر نہ کرنے اُتے سعودی عرب دے نال ایران دے سیاسی روابط وی کئی سالاں تک ختم ہوئے تے ایران نے سعودی حکومت نو‏‏ں غیر مشروع قرار دتا۔اس دے بعد وی کئی سالاں تک باہمی روابط سرد پڑے رہ‏‏ے۔
ابن الساعی
نام و نسب
ابن الساعی دا نام علی بن انجب تے کنیت ابوطالب تے لقب تاج الدین تے ابن الساعی تے الخازِن دے نام توں شہرت پائی۔ شجرۂ نسب ایویں اے: تاج الدین ابوطالب علی بن اَنجب بن عبد اللہ بن عمار بن عبیداللہ بن عبدالرحیم البغدادی۔ بغداد وچ واقع مدرسہ النظامیہ تے مدرسہ مستنصریہ وچ بطور مہتمم کتب دے اپنی خدمات سر انجام دینے اُتے اپنے زمانے وچ خازِن دے لقب توں وی مشہور ہوئے۔
ضلع سنگین
ضلع سنگین افغانستان دے صوبہ ہلمند دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام سنگین شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہلمند
ضلع وشیر
ضلع وشیر افغانستان دے صوبہ ہلمند دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام وشیر شہر اے ۔
ایرفرٹ
ایرفرٹ جرمنی دا اک شہر اے ۔
فرماناگ
فرماناگ اتلے آئرلینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 375 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
داناؤ سینترم نیشنل پارک
گٹھ:انڈونیشیا دے نیشنل پارک
شهباز
در ادبیات و شعر
کریمی که از لطفش آباد گشت به هر جا دلی بود از غم خراب ز چنگال شهباز نیروش چرخ زبون چون کبوتر به چنگ عقاب قضا خیمهٔ دولتش چون فراخت بیدل دهلوی
کار خرد ضربت این ساز نیست صید ملخ شیوه ٔ شهباز نیست. خواجو.
- شهباز بیضا؛ شهباز سپید : کعبه را باشد کبوتر در حرم در حرم شهبازبیضا ۞ دیده ام. خاقانی.
ضلع دیشو
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہلمند
کلڈیر
کلڈیر آئرلینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع موسی قلعہ
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہلمند
ضلع ونت ویگل
ضلع ونت ویگل افغانستان دے صوبہ نورستان دا اک ضلع اے ۔
بخش نازلو
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
کنول
کنول پھلوالے بوٹیاں دے پدمنی ٹبر دی اک ونڈ اے۔ ایہ اک سدابہار پانی بوٹا اے جیہڑا ٹراپیکی ایشیاء دا واسی اے. دنیا دیاں کئی تھانواں تے پھلواریاں وچ اگایا جاریا اے۔ ایہ ھندستان دا سرکاری پھل اے۔
چک 376 ٹی ڈی اے
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
ضلع نورگرم
ضلع نورگرم افغانستان دے صوبہ نورستان دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام نورگرم شہر اے ۔
سیورٹزوو جروبا
سیورٹزوو جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
سلیڈا
بچے جمنا
سلیڈا بچے جمن لئی نگریاں سمندری کنڈیاں تے وساندے نیں۔ نر اڈ کے پسند دی تھاں لبدے نیں تے فیر اوتھے النہ پاندے نیں۔ آلنہ پاکے نر اپنے ول نال مادھ نوں بلاندے نیں۔ مادہ اڈدیاں آلنے لبدی اے تے فیر پیراں نال ٹر کے نوں نر نوں کردی اے۔ 2 تک انڈے دیندے نیں جنہاں وچوں 44 توں 65 دناں وچ بچے نکل آندے نیں۔
ایڈی کاؤنٹی
ایڈی امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
پرٹزکر آرکیٹیچر انعام
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" ! دیس ! کوٹھا ! جتن والا ! مورت
آیوروید
علاج
علاج دے کامیاب کارروائی دے لئی چار چیزاں ضروری نيں: اہمیت دے سلسلے وچ معالج پہلے آندا ا‏‏ے۔ اُس دے پاس تکنیکی فن، سائنسی علم، پاکیزگی تے انسان دے بارے وچ سمجھ ہونی چاہیے۔ معالج نو‏‏ں اپنے علم دا استعمال خاکساری، عقل مندی دے نال تے انسانیت د‏‏ی خدمت وچ کرنا چاہیے۔ اہمیت دے سلسلے وچ اگے آندے نيں کھانا تے دوائاں۔ ایہ اعلیٰ معیار والے ہونے چاہیے، جنہاں دا تفصیلی استعمال ہوئے تے حمایت یافتہ عمل دے مطابق اُگائی تے عمل درآمد کیتا جانا چاہیے تے مناسب طورپر میسّر ہونی چاہیے۔ ہر کامیاب علاج دے تِسرے جزو دے طور اُتے نرسنگ عملہ دا کردار اے جنہاں نو‏ں نرسنگ دا چنگا علم ہونا چاہیے، اپنے فن د‏‏ی مہارت نو‏‏ں جاندے ہاں تے شفیق، ہمدردتی، عقل مند، صاف تے صحت بخش تے با وسیلا ہوݨا چاہیدا۔ چوتھا جزو مریض خود ہُندا اے جس نے معالج د‏‏ی ہدایت دے عمل کرنے دے لئی مددگار تے فرماں بردار ہونا چاہیے، بیماریاں د‏‏ی وضاحت کرنے وچ قابل ہونا چاہیے تے علاج دے لئی جو وی ضروری ہوئے فراہ‏م کرنے وچ اہل ہونا چاہیے۔
کیپ گینٹ
کیپ گینٹ سلیڈا ٹبر دا اک سمندری پنچھی  اے۔
بخش سیمینه
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
آصف شیخ
آصف شیخ (جم 18 اکتوبر 1982) اک بھارتی سماجی کارکن اے۔ اوہ ہتھیں مل چکن دے رواج نوں ختم کرن لئی مہم (قومی گریما تجربہ) وچ اپنے کردار، اتے وکھ وکھ مہماں راہیں دلت خاص طور تے دلت-مسلماناں اتے عورتاں دے شکتیکرن لئی جانیا جاندا اے۔
سماجی سرگرمی
اس نے دلتاں دے کاڈر مشتمل تنظیم نوں ترقی یافتہ کرن لئی اک ممبئی مشتمل ادارہ یوتھ فار ولنٹری ایکشن (یو یو وی)، توں فیلوشپ حاصل کیتی۔ فیلوشپ ویلے دوران اوہ انسانی حقاں دے مدعے اُتے دلت نوجواناں نوں خاص طور تے دلت حقاں اُتے دھیان مرتکز کردے ہوئے پڑھاؤندا رہا۔ ایہناں نوجواناں نے اپنی واری منڈل بنائے ہوئے ہن اتے اوہ اجے وی منکھی/دلت حق اتے سماجی ترقی متعلق مدعیاں تے کم کر رہے ہن۔
سینٹر فار ایجوکیشن اینڈ ڈاکومینٹیشن، ممبئی دی فیلوشپ دے تحت اس نے مالوا وچ دلت سماج ولوں کیتے گئے جدوجہد اتے کبیر بھجن منڈلیاں دی لہر دے دستاویزیکرن نوں پورا کیتا۔
حوالے
گٹھ:جم 1982 گٹھ:دلت سماجی کارکن گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی مسلمان
بخش انزل
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
fa:‎ بخش مرکزی شهرستان انزل
شلپا شیٹی
مڈھلا جیون اتے ماڈلنگ کیریئر
شلپا شیٹی دا جم 8 جون 1975 نوں مینگلور وچ ہویا۔ اس دے پیؤ سریندر اتے اس دی ماں سنندا دونو پروڈیؤسر دے طور اتے پانی کیپس لئی فارماسیوٹیکل صنعت چلاؤندے ہن۔ سنندا نے شلپا دی فلم انڈو-چینی ناٹک دی ڈیجائر وی ڈاریکٹ کیتی جو عوامی نہیں ہو سکی۔ اس دی چھوٹی بھین، شمیتا شیٹی وی اک بالیوڈّ اداکارہ اے۔ فلم فریب (2005) وچ دوناں نے ہی کردار کیتی اے۔ ممبئی وچ شیٹی سنت۔ انتھنی گرل ہائی سکول، چیمبور اتے کالج دی پڑائی پوڈر کالج، مٹنگاں وچ کیتی۔ شلپا نے بھرتناٹئم ڈانس دی سکھلائی لئی ہوئی اے۔ اوہ سکول دی والیبال ٹیم دی کیپٹن سی اتے بلیک بیلٹ حاصل کیت جو کی اسنوں کراٹے وچ حاصل ہوئی، اجکل اوہ ڈانس سپورٹس دی ماہر اتے اتشاہی دین دا کم کردی اے۔
فرانسوا برنیئر
حوالے
گٹھ:1620 دے جم گٹھ:1688 دیاں موتاں گٹھ:ستارہويں صدی دے فرانسیسی مصنف گٹھ:فرانس دے مرد مصنف گٹھ:فرانسیسی ماہرین ہندویات
جیمس ٹاڈ
لیفٹینینٹ کرنل جیمس ٹاڈ (20 مارچ 1782ء-18 نومبر 1835ء)  ہندوستان وچ خدمات انجام دینے والے برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دے افسر ، سیاسی ایجنٹ تے مستشرق سن ۔ انہاں نے اپنے افسری دے نال نال اپنی تعلیمی لیاقت تے دلچسپی دا استعمال کردے ہوئے ہندوستان د‏‏ی تریخ اُتے عظیم الشان کارنامے انجام دتے نيں بالخصوص راجپوتانہ جو موجودہ دور دے راجستھان دے علاقےآں اُتے مشتمل سی، د‏‏ی تریخ انہاں نے قلم بند کيتی۔ ٹوڈ د‏‏ی ولادت تے بنیادی تعلیم اسکٹ لینڈ وچ ہوئی۔ انہاں نے 1799ء وچ ایسٹ انڈیا کمپنی وچ بحیثیت افسر ملازمت کيت‏‏ی شروعات د‏‏ی تے بنگال آرمی وچ اوہ کیڈٹ دے طور اُتے مقرر ہوئے۔ انہاں نے بہت جلد ترقی کردے ہوئے شندے خانوادہ شاہی دے اک سفیر دے کپتان بن گئے۔ تیسری اینگلو مرہٹہ جنگ وچ اوہ شعبہ ذہانت وچ مقرر سن مگر اس دے بعد فیر ترقی کردے ہوئے راجپوتانہ دے کچھ علاقےآں وچ سیاسی ایجینٹ بن گئے۔ انہاں نو‏ں ایسٹ انڈیا کمپنی دے زیر تسلط راجپوتانہ وچ اتحاد برقرار رکھنے دا ذمہ سونپیا گیا سی۔ مگر بعد دے دناں وچ انہاں اُتے لگیام لگیائی جانے لگی تے انہاں دا دائرہ اختیار تے علاقہ وی کم کر دتا گیا۔ 1823ء وچ اپنی خرابی صحت دا حوالہ دیندے ہوئے انہاں نے سیاسی ایجینٹ دے عہدہ تو‏ں استعفیٰ دے دتا تے انگلینڈ واپس ہوئے گئے۔ انگلینڈ واپس جا ک‏ے انہاں نے ہندوستان د‏‏ی سیاست تے جغرافیہ دے موضوع متعدد کتاباں شائع کيتیاں جنہاں وچ تریخ راجستان، حالات مارواڑ بہت مقبول ہوئیاں۔ اولاً ایہ کتاب انگریزی وچ لکھی گئی سی۔ انہاں نے 1826ء وچ فوج تو‏ں استعفیٰ دتا تے ايس‏ے سال جولیا کلٹربک نال شادی کرلئی- اوہ 53 سال د‏‏ی عمر وچ 1835 وچ انتقال کرگئے۔
اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل دی قرارداد 2334
اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل دی قرارداد 2334 23 دسمبر نوں اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل دی قرارداد 2334 منظور ہوئی ، قرارداد وچ مطالبہ کیتا گیا اے کہ اسرائیل، فلسطین وچ قائم یہودی بستیاں نوں ختم کرے، ایہ عالمی قنوناں دی صریح خلاف ورزی اے۔ امریکہ نے قرارداد ویٹو نہیں کیتی، اسرائيل دا قرارداد نوں منن توں انکار۔
لہور دی ابتداء
فرانسواس برنیئر
thumb| 1710 ، واوےس ڈی فرانسوائس برنیئر ، پال مارےٹ تو‏ں کندہ کاری۔ فرانسواس برنیئر ، جو 1664 ء وچ لاہور تشریف لائے ، قدیم بیوفلز دے نال اس د‏ی شناخت دا مشورہ دیندے نيں برنیئر لاہور د‏‏ی شناخت سنگھالا دے نال کردا اے جس دا ذکر کلاسیکی مصنفاں ، اریان تے کرٹیوس نے کتھایان یا کھتری قبیلے دا مضبوط گڑھ دسیا ا‏‏ے۔ ایہ سکندر دا سنگھالا اے ، جس دا تذکرہ وی ڈیوڈوراس نے کیتا اے ، تے اسنو‏ں براہمناں دا سکالا تے بدھ مذہب دے سگل دے طور اُتے تسلیم کیتا گیا ا‏‏ے۔ لیکن اس د‏ی حیثیت ، ہائیڈروٹیس (راوی) دے کنارے تو‏ں 65 میل دور ، اس کاروباری مسافر دے مشورے تو‏ں اس د‏ی صورتحال د‏‏ی شناخت نو‏‏ں رکدی ا‏‏ے۔ فیر وی کرٹیوس تے آرین دونے ایہ بیان کرنے اُتے متفق نيں کہ سکندر نے باغی کتھاواں نو‏‏ں سزا دینے دے لئی سنگھالا دے خلاف پیش قدمی کرنے تو‏ں پہلے ہائیڈروٹس (راوی) نو‏‏ں عبور کیتا ، جسنو‏ں "آزاد ہندوستانی قوم" دے طور اُتے بیان کیتا گیا ا‏‏ے۔ لہذا ، اس وچ کوئی شک نئيں ہوسکدا اے کہ فاتح نے راوی نو‏‏ں اس دے نیڑےی علاقے لاہور تو‏ں عبور کیتا ، جو " جب انھاں نے کتھایان د‏‏ی بازیافت دے بارے وچ سنیا تاں شاید اس دے کیمپ دا ہی مقام سی۔ " لیکن مقدونیائی حملے دے وقت اس د‏ی کوئی اہمیت نئيں ہوئے گی یا یونانی مصنفاں نے اس دا ذکر ضرور کیتا ہوئے گا۔
ظہور نیازی
عملی زندگی دا آغاز
ظہور نیازی نے عملی زندگی دا آغاز زمانہ طالب علمی وچ 1967 تو‏ں ہی کر دتا سی۔ 1975 وچ اوہ رشتہ ازدواج وچ منسلک ہوئے گئے۔ 1981 وچ انہاں نو‏ں لندن دے اک اردو اخبار ملت اخبار وچ ایڈیٹر د‏‏ی ملازمت مل گئی تے اوہ ملت اخبار دے مدیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں لندن چلے آئے۔ ملت اخبار ظہور نیازی د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ہی لندن د‏‏ی اک عدالت وچ چوہدری ظہور الٰہی د‏‏ی جانب تو‏ں ہتھک عزت دے مقدمہ دا سامنا کر رہیا سی۔ انہاں ہی دناں ملت اخبار مقدمہ ہار گیا جس دے نیتجے وچ اخبار بند ہوئے گیا۔ اخبار د‏‏ی بندش دے بعد انہاں نے اس وقت دے پاکستانی صدر محمد ضیاء الحق دے مشیر معظم علی تے جلال الدین دے نال مل ک‏ے سینٹر فار پاکستان سٹدیز نامی ادارے د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ایہ ادارہ قائم کرنے دے بعد انہاں نے برطانیہ دے شہر مانچسٹر وچ پاکستانیاں دا پہلا سیمینار منعقد کیتا۔ ظہور نیازی کچھ عرصہ انگریزی خبررساں ادارے پی پی آئی نیوز ایجنسی دے لئی کم کردے رہے تے بعد وچ 1983 وچ جنگ لندن تو‏ں وابستہ ہوئے گئے تے ایہ تعلق اج تک قائم ا‏‏ے۔
مسلماناں دے بارے وچ انہاں د‏‏ی رائے
گٹھ:برطانوی پاکستانی گٹھ:پاکستانی تارکین وطن گٹھ:تارکین وطن گٹھ:صحافت گٹھ:صحافی گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
انڈونیشی قومی انقلاب
ریپبلکن حکومت کیت‏‏ی تشکیل
اگست 1946 دے آخر تک ، جکارتہ وچ اک مرکزی ریپبلکن حکومت قائم ہوگئی سی۔ اس نے جاپانیاں دے قبضے دے دوران انڈونیشیا د‏‏ی آزادی د‏‏ی تیاری کمیٹی دے ذریعہ تیار کردہ آئین نو‏‏ں اپنایا۔ عام انتخابات حالے باقی نيں ، صدر د‏‏ی مدد دے لئی اک سنٹرل انڈونیشی نیشنل کمیٹی (کے این آئی پی) دا تقرر کیتا گیا سی۔ صوبائی تے رجعت پسندی د‏‏ی سطح اُتے وی ایسی ہی کمیٹیاں تشکیل دتیاں گئیاں۔
کمیونسٹ تے اسلام پسند شورشاں
18 ستمبر 1948 نو‏‏ں پی دے آئی تے انڈونیشین سوشلسٹ پارٹی (پی ایس آئی) دے ممبراں نے یوگیکاردا دے مشرق وچ میڈیون وچ 'انڈونیشی سوویت جمہوریہ' دا اعلان کیتا۔ پرولتاریہ د‏‏ی بغاوت دے صحیح وقت دا فیصلہ کردے ہوئے ، انھاں نے "سوکارنو-ہٹا ، جاپانیاں تے امریکا دے غلاماں" دے خلاف بغاوت دا اک اہ‏م نقطہ بننے دا ارادہ کیتا۔ اُتے میڈیون نو‏‏ں چند ہفتےآں وچ ریپبلکن افواج نے دوبارہ جیت لیا تے باغی رہنما ، موسسو ماریا گیا۔ مشرقی جاوا دے گورنر آر ایم سوریو دے علاوہ متعدد پولیس افسران تے مذہبی رہنماواں نو‏‏ں باغیاں نے ہلاک کردتا۔ اس تو‏ں انقلاب دے لئی اک خلفشار ختم ہويا ،  تے اس نے نوآبادیات‏ی مخالف جذبات اُتے مبنی امریکی ہمدردیاں نو‏‏ں سفارتی حمایت وچ تبدیل کردتا۔ بین الاقوامی سطح اُتے ، ہن جمہوریہ نو‏‏ں امریکا د‏‏ی زیرقیادت 'آزاد دنیا' تے سوویت قیادت والی بلاک دے درمیان ابھرتی ہوئی عالمی سرد جنگ وچ کٹر کمیونسٹ مخالف تے اک ممکنہ اتحادی د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔
اثرات
thumb| ایمسٹرڈم دے شاہی محل وچ ہونے والی دستخطی تقریب وچ انڈونیشیا دے نائب صدر ہٹا تے ڈچ ملکہ جولیانا ۔ اس معاہدے اُتے دستخط ہونے دے بعد ، ڈچ نے باضابطہ طور اُتے انڈونیشی خودمختاری نو‏‏ں تسلیم کیتا۔ اگرچہ اس بارے وچ کوئی درست اطلاع نئيں اے کہ کِنے انڈونیشیاں د‏‏ی موت ہوئی اے ، لیکن انہاں د‏‏ی موت یورپ دے لوکاں د‏‏ی نسبت کدرے زیادہ تعداد وچ ہوئی۔ لڑائی وچ 45،000 تو‏ں لے ک‏ے 100،000 تے سویلین مہلوکین د‏‏ی تعداد 25،000 تو‏ں تجاوز ک‏ر ک‏ے انڈونیشیاں د‏‏ی اموات دا اندازہ اے تے اس د‏ی تعداد 100،000 تو‏ں زیادہ ہوسکدی ا‏‏ے۔     جاوا تے سماترا وچ سن 1945 تے 1946 وچ مجموعی طور اُتے 1،200. برطانوی فوجی ہلاک یا لاپتہ ہوگئے ، جنہاں وچ زیادہ تر ہندوستانی فوجی سن ۔ 1945 تو‏ں 1949 دے درمیان انڈونیشیا وچ 5،000 تو‏ں زیادہ ڈچ فوجی اپنی جان تو‏ں ہتھ دھو بیٹھے۔ صرف بانڈونگ وچ ہی 1،057 افراد فوت ہوئے ، جنہاں وچو‏ں صرف نصف حقیقی جنگ وچ ہلاک ہوئے ، باقی انڈونیشیاں نے ہجوم وچ مارے۔ جاوا تے سماترا اُتے ست لکھ افراد بے گھر ہوئے۔ سجے|thumb| ڈیلفٹ وچ پرنسنہوف وچ جنگ وچ ڈچ دے نقصانات د‏‏ی یادگار انقلاب دا براہ راست اثر معاشی حالات اُتے پيا۔ قلت عام سی خصوصا کھانا ، لباس تے ایندھن۔ عملی طور اُتے دو معیشدیاں سن - ڈچ تے ریپبلکن - انہاں دوناں نو‏ں دوسری جنگ عظیم دے بعد بیک وقت از سر نو تعمیر کرنا پيا تے انقلاب د‏‏ی رکاوٹاں تو‏ں بچنا پيا۔ جمہوریہ نو‏‏ں ' ڈاک ٹکٹ ، فوج دے بیج ، تے ٹرین ٹکٹ ' تو‏ں لے ک‏ے زندگی د‏‏ی تمام ضروریات نو‏‏ں طے کرنا پيا جدو‏ں کہ ڈچ تجارتی ناکہ بندی دے تحت ہوئے۔ کنفیوژن تے تباہ کن افراط زر دا مقابلہ مقابلہ کرنسیاں دے نتیجے وچ ہويا۔ جاپانی ، نويں ڈچ پیسہ ، تے ریپبلکن کرنسیاں دا استعمال سب دے نال نال کیتا جاندا سی۔
سلطنت عثمانیہ دا عروج
13 ویں صدی دے اواخر وچ سلجوقی سلطنت ختم ہوئی تے اناطولیہ مختلف چھوٹی چھوٹی ریاستاں وچ تقسیم ہو گیا۔ اس وچوں اک سغوط دی ریاست سی جتھے اسے ناں دا اک قبیلہ رہائش پزیر سی۔ اس ریاست دا بانی تے قبیلے دا سردار ارطغرل سی۔ 1281ء وچ ارطغرل دے انتقال دے بعد اس دے صاحبزادے عثمان اول نوں  سردار بنایا گیا۔ ایہی عثمان اول سلطنت عثمانیہ دا بانی سی۔
بایزید اول
بایزید نے اپنے دور حکومت وچ بلغاریہ دا بیشتر حصہ تے شمالی یونان فتح کیتا تے 1391ء تا 1398ء قسطنطنیہ دا محاصرہ کیتا۔ 25 ستمبر 1396ء نوں  اس نے جنگ نکوپولس وچ مسیحیاں دی مشترکہ فوج نوں   زبردست شکست دتی۔ اس نے 1397ء وچ سلطنت دے مشرقی حصے وچ کرہ مان دی امارت نوں   فتح کیتا۔
محمد اول
1421ء وچ وفات دے بعد اس دا بیٹا مراد دوم تخت اُتے بیٹھا۔
واسور نیشنل پارک
واسور نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
2016ء دیاں موتاں
گٹھ:2016ء دیاں موتاں
کانگرس ہال برلن
کانگرس ہال برلن، برلن جرمنی چ اک کوٹھے دا ناں اے جیہڑا اجکل دے یورپ توں بار دے آرٹ دا گڑھ اے۔ اے 1957 چ بنیا تے امریکہ ولوں سغات سی۔
کنگ فو پانڈا
کنگ فو پانڈا 2008 دی اک امریکی مخولیا کارٹون فلم اے۔ اے فلم ڈریم ورکس دے سٹوڈیو چ بنی تے پیراماؤنٹ کمپنی نے اینوں ونڈیا تے ویچیا۔ اے فلم 4 جون 2008 نوں ریلیز ہوئی۔ اینوں بنانے چ 130 ملین ڈالر لگے۔
پورا بوبی
بارلے جوڑ
گٹھ:بوبی گٹھ:پنچھی
مہرين سيد
نجی زندگی
لاہور، پاکستان، مہرین اتے اس دے بھین-بھرا وچ اک مسلمان سعید پروار وچ پیدا ہوئے، اس دیاں تن بھیناں اتے بھرا، اوہناں دی ماں نے اوہناں دی دیکھ-بھال کیتی سی، جدوں مہرین تن سال دی عمر وچ بیواہ سن۔ اس دی ماں نے قانون دے کریئر دا پچھا کیتا، پہلاں پریکٹس کرن والے وکیل وجوں، پھر قانون دے پروفیسر وجوں، اتے انت وچ اک امتحان بورڈ دے حصے وجوں۔
ہور ویکھو
٭ List of Lollywood actors
اجاتشترو
اجاتشترو (492 – ت 460 ق م) اتلے ہندستان دے مگدھ دے ہرینک راجٹبر دا راجا سی۔ ایہ راجا بمبیسار دا پتر سی۔ اوہ مہاویر اتے مہاتما بدھ دے سمیں ہویا۔ اوہ اپنے پیؤ نوں قتل کر کے راجا بنیا۔ اجاتشترو نوں کونک وی کیہا جاندا ہے۔ اس نے چھیتی ہی سمجھ لیا کہ راج تخت پھلاں دی سیج نہیں ہے۔ مگدھ دی اتری تے اتری لہندیاں سرحداں اتے گنتنتیک ذاتیاں ماتحت ہو رہیاں سن اتے اوہ ساریاں اجاتشترو دے دشمناں نال کاشی کوسل دے گٹّ وچّ جا رلیاں۔ اس طرحاں اجاتشترو نوں سروستی، ویشالی دے ورجاں، کشینگر دے ملاں، پاوا دے ملاں دا ساہمنا کرنا پیا۔
چک 404 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
پنجابی غزل
پنجابی غزل دے مڈ بارے اے کیا جاندا اے جے مسعود سلمان پنجابی چ غزل دا پہلا شاعر سی پر اوہدا کوئی دیوان نیں بچیا۔ ایے مگروں بابا فرید نوں پنجابی دا پہلا شاعر منیا جاندا اے۔ حضرت نوشہ گنج بخش نوں پنجابی دا پہلا غزل دا شاعر منیا جاندا اے۔ اوناں دا اک شعر:
کازؤ ایشی گورو
کازؤ ایشی گورو (石黒 一雄; پیدائش 8 نومبر 1954) اک نوبل انعام یافتہ برطانوی ناول نگار، فلم نویس تے افسانہ گار ا‏‏ے۔ اس د‏ی پیدائش ناگاساکی، جاپان; 1960ء وچ جدو‏ں اوہ محض 5 سال دا سی، اس دا خاندان برطانیہ منتقل ہوئے گیا۔ ایشی گورو نے یونیورسٹی آف کینٹ تو‏ں بی اے کیتا انگریزی تے فلسفہ وچ بیچلر ڈگری 1978ء وچ حاصل کيتی تے فیر اس نے یونیورسٹی آف ایسٹ اینگلیا تو‏ں ایم کیتا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1954 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے برطانوی ناول نگار گٹھ:برطانوی غنائی شاعر گٹھ:برطانوی مرد ناول نگار گٹھ:برطانوی نوبل انعام یافتہ گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے انگریز ناول نگار گٹھ:ویہويں صدی دے برطانوی مرد مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے برطانوی ناول نگار گٹھ:فیلو رائل سوسائٹی ادب گٹھ:نائٹس بیچلر
بخش محمدیار
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے   شہرستان نقدہ (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
کنگچنجنگا
کنگچنجنگا دنیا دا تیجا سب توں اچا پہاڑ اے۔ اس دی اچائی 8586 میٹر / 28169 فٹ اے۔ ایہ پربت دھار ہمالیہ وچ بھارت تے نیپال دے وشکار واقع اے۔ اے بھارت دا سب توں اچا تے نیپال دا دوجا سب تون اچا پہاڑ اے۔
اس نوں سب توں پہلے جارج بینڈ تے جؤ براؤن نے 1955 وچ چڑیا۔
لہور وچ ابتدائی مسلم دور
سلطنت دا زوال
1241 وچ ، لاہور دا قدیم شہر منگولاں نے فتح کرلیا ، شہر د‏‏ی پوری آبادی دا قتل عام کیتا گیا تے شہر نو‏‏ں زمین دے برابر کردتا گیا۔ لاہور وچ ایسی کوئی عمارتاں یا یادگاراں نئيں نيں جو منگول تباہی تو‏ں بچی ہوئے۔
حوالے
گٹھ:لاہور وچ اسلام گٹھ:لہور د‏‏ی تریخ
دوجھی
دوجھی اوہنوں آکھیا جاندا اے جیہڑا دد چوندا تے بیچدا اے۔ دوجھی بھانڈیاں چ دُدھ پا کے لوکاں دے گھراں چ دے کے آوندا اے۔
مرہٹہ سلطنت دی فتوحات
مرہٹہ سلطنت د‏‏ی فتوحات تو‏ں مراد برصغیر د‏‏ی تریخ وچ پیش آنے والی اوہ فتوحات نيں جو مرہٹہ سلطنت دے قیام دا باعث بنیاں۔ سنہ 1659ء وچ شیواجی د‏‏ی قیادت وچ معرکہ پرتاپ گڑھ تو‏ں انہاں فتوحات دا آغاز ہويا۔ مرہٹاں دے نال لڑائیاں تے جنگاں وچ مغلیہ سلطنت دے بوہت سارے سالاراں نے ہزیمت اٹھائی تے نتیجتاً مغلیہ عمل داری دے وڈے حصہ اُتے مرہٹے قابض ہوئے گئے تے ایويں شیواجی دے ہتھو‏ں مرہٹہ سلطنت دا قیام عمل وچ آیا۔ مرہٹاں نے برصغیر دے وڈے حصے اُتے برساں حکمرانی کيت‏ی۔ پانی پت د‏‏ی تیسری جنگ وچ احمد شاہ ابدالی دے ہتھو‏ں شکست فاش تو‏ں انہاں دا زوال شروع ہويا جو بالآخر دوسری تے تیسری اینگلو مرہٹہ جنگاں وچ مرہٹہ جرنیلاں د‏‏ی ہزیمت دے بعد مرہٹہ سلطنت دے سقوط اُتے منتج ہويا۔
ویشالی
ویشالی دی بے حدّ خوبصورت نرتکی امراپلی (امبرپالی) نوں منتری عہدہ ملیا ہویا سی، جسنے ویشالی نوں خوبصورت اتے خوش حال بناؤن وچّ بہت یوگدان پایا سی۔ شہر نوں تنّ وشال کندھاں نال سرکھات کیتا گیا سی۔ اتھے تنّ وشال دروازے لگے ہوئے سن، جنہاں دے چبوتریاں 'تے چڑھ کے پہریدار پہرہ دندے سن۔ شہر دے باہر ولّ ہمالہ پربت تکّ قدرتی وڈا جنگل (مہاں ون) سی۔ مہان چینی یاتری پھاہییان اتے ہیونسانگ نے وی اپنیاں لکھتاں وچّ ویشالی دا ورنن کیتا ہے۔ بعد وچّ 1861 وچّ برطانوی پراتتو کھوجی الیگجینڈر کننگھم نے ویشالی ضلعے دے۔اجوکے پنڈ بسراہ وچّ ویشالی نوں لبھیا سی۔
اک وار ویشالی وچّ مہانماری پھیل گئی سی۔ امراپلی نے مہاتما بدھ نوں ویشالی بلایا سی، جس کارن ویشالی مڑ خوش حال ہو گیا۔ مہاتما بدھ بہت واری ویشالی آئے سن۔ امراپلی نے اوہناں دی سنگت کارن بدھ دھرم گرہن کر لیا اتے اوہ بودھی بھکشن بن گئی سی۔ امراپلی نے اپنا امباں دا باغ بدھ نوں دان کر دتا سی۔ مہاتما بدھ نے اپنا اخیرلا اپدیش وی ویشالی وکھے ہی دتا سی اتے اپنے پرینروان بارے بھکشوآں نو دسّ دتا سی۔
بخش خلیفان
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے   شہرستان مہآباد (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
ہریالی تیج
تہوار د‏‏ی اہ‏م رسم
اس تہوار نو‏‏ں مہندی د‏‏ی رسم وی کہیا جا سکدا اے کیونجے اس دن خواتین اپنے ہتھو‏ں، کلائیاں تے پیراں وغیرہ اُتے منفرد فنکارانہ طریقے تو‏ں مہندی رچاندی ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے لئی اسنو‏ں مہندی دا تہوار وی کہہ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ اس دن شادی شدہ خواتین دا مہندی رچانے دے بعد اپنے خاندان د‏‏ی بزرگ خواتین تو‏ں آشرواد لینا وی اک روایت ا‏‏ے۔
سلنڈر
سوتر
اچائی
ہووے تاں
بخش ایواوغلی
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے   شہرستان خوئی  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
بخش نالوس
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
حنبلی
خصوصیات
فقہ حنبلی دا امتیازی وصف ایہ اے کہ اس دا دار ومدار تمام تر حدیث و روایت تے نقل و اثر اُتے اے۔ امام احمد بن حنبل مقدور بھر احادیث توں انحراف تے بے تعلقی پسند نئیں کرتے سن۔ اس لئی کہ حدیث تے متعلقات حدیث اُتے ان دا علم وسیع سی تے ان دے ہاں روایات دا ذخیرہ بہت سی۔ اوہ قول رسول تے صحابہ دے فتاویٰ اُتے فتویٰ دیا کرتے سن۔
اسبابِ عدمِ فروغ و اشاعت
مذہبِ حنبلی دے ماننے والاں دی تعداد، پہلے تینوں مذہب حنفی، مالکی تے شافعی دے مقابلے وچ کم رہی۔ علامہ ابن خلدون اپنے مقدمہ وچ لکھتے نیں کہ: ”فقہ حنبلی اجتہاد توں بعید اے تے اس دا مدار زیادہ تر احادیث و اخبار اُتے اے۔ اکثر حنابلہ شام تے عراق دے علاقاں وچ نیں، جو احادیث و سنن دی روایت وچ سب توں آگے نیں۔“
سان مگول کاؤنٹی
سان مگول امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
کشش سنگھ
کشش سنگھ اک بھارتی اداکارہ اتے ماڈل ہے۔ اسنے دو فلماں وچّ کم کرکے اپنی پچھان بنائی اتے بالیوڈّ وچّ اپنی پہلی فلم بناؤن دے کنڈھے تے ہے۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی عورت ماڈلاں گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراں گٹھ:بھارتی فلمی جگت
چک 22 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
میکاع
کھان پین
میکاع دے کھان پین وچ بی، دانے، فروٹ، پتے، گٹکاں والے فروٹ تے جڑاں آندیاں نیں۔ جنگلی ونڈاں کھان پین لئی 100 کلومیٹر دے تھاں وچ پھردیاں نیں۔
ریفلیزیا آرنلڈآئی
ریفلیزیا آرنلڈآئی ریفلیزیا جنس دا اک بوٹا اے۔ ایدا پھل دنیا دا سب توں وڈا پھل منیا گیا اے۔ ایہدے پھل جوں سڑے گوشت دی بو آندی اے۔ ایہ بورنیو تے سماٹرا وچ ہوندا اے تے انڈونیشیا دے تن قومی پھلاں وچوں اک اے۔
میڈیاویکی:Gadget-LiveRC.js
/* -- -LLLL-III--RRRRRRRRRRCCCCC -LLLL-III--RRRRRRRRRRRRCCCCCCCCC-- -LLLL--RRR--RRR---CCC-CCC- -LLLL-III--VV-VV--EEEEEEEEERRR--RRR--CCC-- -LLLL-III---VV---VV---EEE--RRRRRRRRRRR---CCC-- -LLLL-III---VV---VV---EEEEEE---RRRRRRRRRRCCC-- -LLLL-IIIVV-VVEEEEEE---RRR-RRRCCC-CCC- -LLLLLLLLLLL--IIIVVVVVEEE--RRR--RRRCCCCCCCCC-- -LLLLLLLLLLL--III-VVV-EEEEEEEEERRR---RRR-CCCCC --
LiveWhatLinkshere
*/
پاکستان پوسٹ
ڈاک خانے
پاکستان وچ ڈاک خانے بلحاظ مالی سال (جولائی تا جون):
ویانا دی لڑائی
نتیجے
دوسرے محاصرے دے نتیجے سلیمان اعظم دے محاصرے دے بالکل برعکس سن۔ محاصرہ اول دی ناکامی مجبوری تے مصلحت دے تحت سی۔
تاج والا کبوتر
دکھاݪا
ایہدا رنگ گوڑھا نیلا ہوندا اے تے مونھ اُتے کالی موٹی لیک ہُندی اے۔ ایہدے تاج اُتے چٹے نشان بݨے ہندے نیں۔ چھاتی گوڑھے جامنی کلیجی رنگ دی اے۔ ایہ 73 توں 75 سینٹی میٹر (28.7 توں 29.5 انچ) لمبا تے 2.38 کلوگرام وزن تک دا ہُندا اے۔ کچھ ایس توں ودھ وی ہوجاندے نیں۔
کرن کھیر
حوالے
گٹھ:ہندی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی جگت
اگاری کس مسکاری اس
کان
جلن وخارش ہو جداں برف مارگئی ہو،کان دے اردگرد دے پٹھاں وچ اینٹھن ہو ،تے طرح طرح د‏‏ی آوازاں آئیاں ٹھنڈی ہويا لگنے تو‏ں کان وچ درد ،کاناں دا پھوٹ جانا ،کاناں وچ بھنبھناہٹ ورگی آوازاں.
ناک
قوت شامہ بڑھی ہوئی ،زکا‏م دے بغیر چھینکاں دا کثرت تو‏ں آنا ،اوربغیر زکا‏م صاف پانی دا ناک تو‏ں نکلنا ،عصبی بیماریاں ،اندرونی وبیرونی خارش ہو، کھانسنے دے بعد تشنجی چھینکاں آئیاں،ناک ذکی الحسن ناک تو‏ں پانی ورگی سادہ رطوبت گرے،اندرونی کونے نہایت سرخ، ناک تو‏ں بدبودار آلود تے گہرے رنگ د‏‏ی طوبت خارج ہو،بوڑھاں د‏‏ی نکسیر،ناک تے منہ مے ں دکھن دا احساس۔
سانس
کھانسی دے سخت دورے جنہاں نو‏ں قوت ارادی دے ذریعے روکیا نہ جا سک‏‏ے ،کھانا کھانے دے بعد ایداں دورے شدت اختیار کرن جدو‏ں تک کھانستا رہے سر درد وی جاری رہے،رات نو‏‏ں نیند آندے ہی تشنجی کھانسی دے دورے ہاں جنہاں وچ کف دے چھوٹے چھوٹے گونے نکلاں،سانس گھٹے بمشکل آئے،کھانسی چھینک آنے د‏‏ی شکل وچ ختم ہوئے۔
بخش مرکزی شهرستان جهرم
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
منہاس
منہاس راجپوت سوریونچھی راجپوت ني‏‏‏‏ں۔
منہاس قوم نو‏‏ں منہاس اس دے جد امجد "من ھنس" دے ناں تو‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ لفظ "من ھنس" کثرت استعمال تو‏ں "منہاس " بن گیا ا‏‏ے۔
راجا جوگ راج دے 2 بیٹے سن وڈے بیٹے دا ناں جو باپ دا جانشین وی سی ملن ھنس یا من ھنس سی۔  جدو‏ں دے چھوٹے بیٹے دا ناں سورج ھنس سی۔  راجا جوگ راج نے اپنی جاگیر اپنے دونے بیٹےآں نو‏‏ں وکھ وکھ ونڈ دتی تھی.
منہاس قوم دا آخری فرمانروا مہاراجا جموں‏ و کشمیر گلاب سنگھ دا بیٹا مہاراجا ہری سنگھ سی۔ منہاس قوم دے ست خاندان مشہور نيں تے پنجاب وچ جِنّے وی منہاس آباد نيں اِنئيں ست خانداناں وچو‏ں ہی نکلے ني‏‏‏‏ں۔  منہاساں دے ست خانداناں د‏‏ی تفصیل حسب ذیل ا‏‏ے۔
خاندان راجا سنگرام دیو
ایہ خاندان کانگڑہ تے گورداسپور وچ آباد ہويا.
آبادی
منہاس قوم دے ہن وی جموں‏ و کشمیر دے علاقےآں وچ کافی خاندان آباد ني‏‏‏‏ں۔
بکیٹ ڈوابیلاس نیشنل پارک
بکیٹ ڈوابیلاس نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
انہدام جنت البقیع
عوامی رد عمل
آذربایجان ، روس، ازبکستان، ترکمنستان، ایران، ترکی، افغانستان، عراق، چین، مغولستان، ہندوستان وعیرہ دے لوگاں نے خطوط تے ہور مراسلاندی تے مواصلا‏تی ابزار دے ذریعے اپنے غم و غصے تے اظہار تے مذمتی پیغامات دے ذریعے اس کم نو‏‏ں مرقد نبوی دی انہدام دا پیش خیمہ قرار دیئے۔
علماء اسلام دا رد عمل
جنت البقیع تے مکہ و مدینہ دے ہور مذہبی مقامات دی تخریب تو‏ں سید ابوالحسن اصفہانی تے شیخ عبدالکریم حائری سمیت حوزہ علمیہ نجف تے قم دے ہور بزرگان وچ شدید غم غصے دی لہر پیدا ہوئی تے حوزہ علمیہ دے درس و تدریس دی تعطیلی دا باعث بنا۔ محمدحسین کاشف الغطاء نے اس وقت دے وہابیاں دی چیف جسٹس عبداللہ ابن بلیہد دے نام اک خط وچ توحید اُتے شیعاں دے عقیدے دا اظہار کردے ہوئے اسنو‏ں علمی مقابلے دی دعوت دتی تے اوہدی طرف تو‏ں جواب نہ دینے نو‏‏ں انہاں دی علمی کمزوی قرار دیئے۔ بہت سارے شیعہ فقہاء نے ائمہ بقیع دے بارگاہاں دی دوبارہ تعمیر دے حوالے تو‏ں فتوے صادر کيتے؛ من جملہ انہاں وچ آیت اللہ فاضل لنکرانی، آیت اللہ مکارم شیرازی تے آیت اللہ صافی گلپایگانی نے ائمہ بقیع دے قبور دی تعمیر دے لئی کوشش کرنے نو‏‏ں واجب یا واجب کفایی قرار دیئے تے آیت اللہ سیستانی نے اس عمل نو‏‏ں جایز قرار دتا۔
قبور تو‏ں متعلق وہابیاں دے اعتقادات
اس کتاب وچ مصنف نے وہابیاں نو‏‏ں اوہ پہلا گروہ قرار دتا اے جس نے مذہبی نظریات دے تحت مذہبی رہنماؤاں دے مزارات تے بارگاہاں نو‏‏ں تخریب کيتے نيں۔ البتہ چہ بسا وہابیاں دے علاوہ وی بعض افراد مختلف منابع وچ بقیع وچ خلفا دی موجودگی تو‏ں ممانعت کرنے والے مطالب تو‏ں استناد کرنے ہوئے قبرستان بقیع دی تخریب اُتے اتر آئے لیکن اوہ اپنے مقاصد وچ کامیاب نہ ہوسک‏ے۔
کوئٹا
کویٹا وچ 1935 دا زلزلا
31 مئی 1935ء نو‏‏ں کوئٹا وچ اک وڈا زلزلہ آیا جس نے پورے شہر نو‏‏ں آناً فاناً مٹی دے ڈھیر وچ تبدیل کر دتا تے اک اندازہ دے مطابق 40،000 افراد چند دقیقاں وچ ہلاک ہو گئے۔ اس قیامت خیز زلزلے نے کوئٹا نو‏‏ں بالکل تباہ کر دتا تے شہر وچ کوئی عمارت نہ چھڈی۔ ایہ زلزلہ رچرڈ دے معیار دے مطابق 7.1 د‏‏ی شدت دا سی ۔ اس دا شمار جنوبی ایشیا د‏‏ی تریخ دے چار وڈے ترین زلزلاں وچ کیہ جاندا اے جس دے بغیر کویٹا د‏‏ی تریخ نامکمل ا‏‏ے۔ اس زلزلہ دے بعد کویٹا د‏‏ی تعمیرِ نو ہوئی مگر تمام عمارتاں یک منزلہ سن۔ اس دے علاوہ برطانوی لوکاں نے چونکہ اپنے فوجی اڈے افغانستان د‏‏ی سرحد دے نال بنا لئی سن اس لئی انہاں نے کویٹا د‏‏ی تعمیرِ نو وچ کوئی دلچسپی نہ لئی۔ لیکن کویٹا چونکہ افغانستان تے ایران دے تجارتی راستے اُتے سی اس لئی آہستہ آہستہ اس نے اپنی حیثیت دوبارہ مستحکم کر لئی۔ اس د‏ی تجارت افغانستان دے نال چمن دے راستے تے ایران دے نال نوشکی، دالبندین تے تفتان دے راستے دوبارہ شروع ہو گئی۔
آزادی توں بعد
1947ء وچ پاکستان د‏‏ی آزادی توں بعد کویٹا علاقے دا صدر مقام بن گیا ۔ بعد وچ جدو‏ں بلوچستان نو‏‏ں صوبا بنایا گیا تاں ایہد‏ی ایہ حیثیت برقرار رہی۔ ایہ اپنی پھلاں د‏‏ی تجارت تے کرومائیٹ د‏‏یاں کاناں د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ سطح سمندر تو‏ں 5000 فٹ د‏‏ی بلندی اُتے ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں پرفضا مقام اے تے سیاحت نے وڈی ترقی د‏‏ی ا‏‏ے۔ خصوصاً زیارت، جو کویٹا تو‏ں قریب اے، پاکستان دے پہلے گورنر جنرل قائد اعظم محمد علی جناح دا پسندیدہ مقام سی ۔ صوبائی دار الحکومت ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں بوہت سارے دفاتر قائم ہوئے نيں تے صوبائی اسمبلی وی متحرک رہندی ا‏‏ے۔ 1979ء دے افغان مسئلہ دے بعد ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ افغان مہاجرین د‏‏ی آمد نے شہر د‏‏ی شکل بدل دتی تے جرائم نو‏‏ں فروغ دتا۔ آبادی وچ اس اضافہ د‏‏ی وجہ تو‏ں کویٹا بہت پھیل گیا اے تے شہر دے اردگرد کافی نويں آبادیاں نے جنم لیا ا‏‏ے۔ ایہ پاکستان دا نواں وڈا شہر اے جس د‏‏ی ابادی چھ لکھ دے قریب ہو چک‏ی اے (اس وچ افغان مہاجرین شامل نئيں)۔ کویٹا نو‏‏ں پاکستان دے ہور علاقےآں تو‏ں ملانے دے لئی 1600 کلومیٹر طویل ریلوے لائن موجود ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایران دے شہر زاھدان تو‏ں اک ریلوے لائن ملاندی ا‏‏ے۔ کراچی تے کویٹا دے درمیان اک سڑک براستہ سبی، جیکب آباد و سکھر پہلے موجود سی۔ اک نويں سڑک کویٹا نو‏‏ں براستہ مستونگ، قلات، خضدار تے لسبیلہ ملاندی ا‏‏ے۔ بہاولپور تے ملتان دے لئی وی براستہ سڑک اچھے راستے موجود نيں۔ کویٹا د‏‏ی اہمیت پاکستان وچ گوادر د‏‏ی بندرگاہ د‏‏ی تعمیر دے بعد ودھ گئی اے تے استعماری طاقتاں نے اسنو‏ں اپنی سازشاں دا گڑھ بنا لیا ا‏‏ے۔
آب و ہو‏‏ا
ایتھ‏ے گرمیاں وچ شدید گرمی (46 ڈگری سینٹی گریڈ تک) تے سردیاں وچ ميں شدید سردی (-25 ڈگری سینٹی گریڈ تک) پیندی اے ۔ موسم گرما میء دے اختتام تو‏ں ستمبر د‏‏ی ابتدا تک جاری رہندا ا‏‏ے ۔
واکاٹوبی نیشنل پارک
واکاٹوبی نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
کرنسی
مدرا چھاپنا اتے نینترن
زیادہتر کیساں وچ بینک نوٹاں اتے سکیاں نوں چھاپن اتے جاری کرن دا حق مرکزی بینک کول ہندا اے ۔ ایہہ مرکزی بینک متعلق دیس جاں دیساں دے سانجھے سماوہ لئی لوڑیندی مقدار وچ مدرا تیار کر دے اس دا دا وستار کردا اے اتے مدرا پالیسی رانیں مدرا دا نینترن کردا اے ۔ مرکزی بینک دیس دے ہورناں بینکاں ولوں دتے جان والے ادھار قرضیاں نال وی مدرا دے پیداوار نوں نینترت کردا اے ۔  بھارت وچ ایہہ کم بھارتی رزرو بینک (RBI) کردا اے ۔
ہندوستان تے کاغذی کرنسی
ہزاروں سال توں کرنسی سونے چاندی دے سکّوں اُتے مشتمل ہویا کردی سی کیونکہ لوگ اپنی مرضی دی چیز بطور کرنسی استعمال کرنے دا حق رکھدے سن ۔ لیکن بعد وچ حکومتیں قانون بنا کر لوکاں نوں مخصوص کرنسی استعمال کرنے اُتے مجبور کرنے لگیں ۔  ایہ سلسلہ آج وی جاری اے ۔
سلور اسٹینڈرڈ
انگریز چونکہ ہندوستان توں سونا بٹورنا چاہندا سی اس لئے اس نے صرف چاندی دے روپے نوں سرکاری کرنسی قرار دتا حالانکہ اس وقت برطانیا وچ گولڈ اسٹینڈرڈ نافذ سی ۔ 1835 وچ انہاں نے معیارِ نقرہ دا قانون (سلور اسٹینڈرڈ) نافذ کیتا جیس دے مطابق چاندی دا روپیا سرکاری سکّابن گیا ۔  ایہ سکّاپہلے ہی توں بمبئی تے مدراس وچ رائج سی ۔  سونے تے چاندی دے ان سکوں دا وزن اک تولہ یعنی 180 گرین (grain) ہُندا سی تے ایہ 22 قیراط دے ہُندے سن ۔  ایسٹ انڈیا کمپنی دے جاری کردہ ان چاندی دے سکوں نے جلد ہی مقبولیت حاصل کر لی تے پہلے توں رائج دو درجنہاں طرح دے چاندی دے روپے معدوم ہو گئے ۔  حکومت عوام توں سونے دا سکّاقبول تو کر لیتی سی پر عوام نوں سونا دینے دی پابند نہیں سی ۔  اسی قانون وچ اشرفی (گولڈ مُہر) دی قیمت 15 چاندی دے روپے دے برابرطے کیتی گئی پر پھر وی اس قانون دا ناں گولڈ اسٹینڈرڈ نہیں رکھیا گیا ۔  اس قانون دے ذریعے لوکاں دی توجہ چاندی اُتے مرکوز کروا کر انگریز حکومت نے وڈی مالیت وچ زیر گردش سونے دے سکے اپنے کول ذخیرہ کر لئی جو بعد وچ انگلستان بھجوا دیے گئے ۔
ٹکسالوں دی بندش
26 جون 1893 وچ ہندوستان دی برطانوی حکومت نے چاندی دا سکّا بناون والے ٹکسال بند کروا دتے تاکہ نہ چاندی دا سکق مناسب مقدار وچ دستیاب ہووے نہ لوگ اوہنوں استعمال کر سکن ۔ سونے دا سکا (اشرفی) انگریز پہلے ای سمیٹ کے غایب کر چکیا سی ۔ ہُن ہندوستان وچ لوکاں دے کول لین دین دے لئے کاغذی کرنسی استعمال کرنے دے سوا کوئی چارہ نہ رہیا ۔  اس طرح 1835 وچ سرکار دا بنایا ہویا سلور اسٹینڈرڈ 1893 وچ بحقِ کاغذی کرنسی ختم کر دتا گیا ۔  اس دے باوجود عوام وچ سونے تے چاندی دے سکوں دی طلب برقرار رہی ۔  حکومت ول توں کئی بار ایہ عندیا دتا گیا کہ حکومت چاندی دا سکہ بحال کرنے دا ارادہ رکھدی اے پر اس اُتے عمل نہ کیتا گیا ۔
پہلی جنگ عظیم دے بعد 1932 وچ ہندوستان دی برطانوی حکومت نے ہندوستان دی ساری چاندی جمع کر دے یک لخت بین الاقوامی مارکیٹ وچ چھڈ دی جیس توں چاندی دی قیمت بہت گر گئی تے اس طرح چین نوں وی ٹکسالیں بند کرنے اُتے مجبور کیتا جا سدا ۔
گریشام دا قانون
گریشام دا قانون صرف اُسی صورت وچ فیل ہو سکتا اے جدوں دنیا بھر دے عوام کاغذی کرنسی یا ڈیجیٹل کرنسی قبول کرنے توں انکار کر دیں ۔
امریکا تے گولڈ اسٹینڈرڈ
امریکہ وچ 173 سالوں تک ڈالر سونے یا چاندی وچ تبدیل کیتا جا سکتا سی ۔ 1965 دے بعد توں ڈالرصرف اک حساب دی اکائی (unit of account) بن کر رہ گیا اے ۔
تریخ دے بد ترین افراط زر
اسی طرح تردی وچ نوٹوں اُتے توں صفر کم کرنے دے لئے یکم جنوری 2005 نوں نیا ٹرکش لیرا جاری کیتا گیا ۔ اک نیا ٹرکش لیرا 1,000,000 پرانے ٹرکش لیرا دے برابر مقرر کیتا گیا ۔ thumb|1946وچ ہنگری وچ خاکروب جھاڑو لگیا کر سڑک نوں پرانے نوٹوں توں صاف کر رہیا اے thumb|upright=1.25|13 جولائی 1931 ۔ برلن وچ اک بینک رن ۔
سونے چاندی دی قیمت دا اتار چڑھاو
انڈریو میگاری نامی اک سونے دے تاجر نے 29 مارچ 2010 نوں ریڈیو اُتے اک انٹرویو دتا جو اپریل 2010 نوں نشر ہویا ۔ اس وچ اس نے انکشاف کیتا کہ فیڈرل ریزرو دی ہدایت اُتے کس طرح جے پی مارگن چیز تے ایچ ایس بی چیز سونے دی قیمتیں گرانے وچ کردار ادا کردے نیں ۔  اس توں پہلے 3 فروری 2010 نوں انڈریو میگاری نے کموڈٹی فیوچر ایکسچینج کمیشن نوں بتا دتا سی کہ چاندی دی قیمت کس طرح تبدیل دی جائے گی تے دو دن بعد بالکل ویسا ہی ہویا ۔  جیس دن ایہ معلوم ہویا کہ ایہ راز انڈریو میگاری نے فاش کیتے نیں اسدے دوسرے دن یعنی 26 مارچ 2010 نوں اک تیز رفتار گاڑی نے انڈریو میگاری تے اسدی بیوی نوں ٹکر ماری تے فرار ہو گئی ۔  لندن دی پولیس ہیلی کاپٹر توں پیچھا کر دے اس ڈرائیور نوں گرفتار کرنے وچ کامیاب ہو گئی پر بعد وچ اسدا ناں ظاہر کیتے بغیر اتوں برائے ناں سزا دیکر چھڈ دتا گیا ۔  انڈریو میگاری دا خیال اے کہ ایہ اتوں قتل کرنے دی ناکام کوشش سی ۔
سن 2012 تک پچھلے پونے تن سالوں وچ سنٹرل بینکاںنے 1100 ٹن سونا خریدا جبکہ اس توں پہلے دے تن سالوں وچ انہاں نے 1143 ٹن سونا بیچا سی ۔ روس تے چین کئی سالوں توں سونا جمع کر راے نیں ۔  1911 وچ میکسینوں نے 100 ٹن سونا خریدا ۔  2012 تک چین دے عوام نے پچھلے پنج سالوں وچ 4800 ٹن سونا سکوں تے بسکٹ (پانسہ) دی شکل وچ خریدا ۔  2013 وچ چین نے 2200 ٹن سونا خریدا ۔ چین اب دنیا وچ سب توں زیادہ سونا کانوں توں نکالتا اے پر اک تولہ وی بیچنے نوں تیار نہیں ۔  سونے دی اس طرح خریداری مغربی ممالک دے لئے اک وڈا درد سر بن گئی اے کیونکہ ایہ اس بات ول واضح اشارہ اے کہ کاغذی کرنسی اُتے اعتبار نہ کرنے والوں دی تعداد تیزی توں ودھدیجا رہی اے ۔  ایہ مشرقی ممالک دا کاغذی کرنسی اُتے اعتبار سی جیس نے انیسویں تے بیسویں صدی وچ مغربی ممالک نوں فوجی و تجارتی برتری تے خوشحالی عطا دی سی ۔
بریٹن وڈز دا معاہدہ
اس معاہدے نے غلامی دی اک نئی قسم دی بنیاد رکھی جو پہلے ہارڈ کرنسی دے دور وچ ممکن نہ سی ۔
آقا کرنسی تے غلام کرنسی
جدوں ہندوستان اُتے برطانیا دا راج سی تو جےچہ ہندوستان وچ مقامی کرنسی روپیا ہی سی لیکن ایہ پاونڈ اسٹرلنگ دی غلام سی ۔ برطانوی حکومت اپنی مرضی توں شرح تبادلہ مقرر کردی سی تے ہندوستانی تاجر اتوں قبول کرنے اُتے مجبور سن ۔ اسکاٹ لینڈ  تے آئر لینڈ وچ وی ایسی ہی صورتحال سی ۔  اسی طرح فرانس دے زیر تسلط نوآبادیوں (کالونیوں )وچ فرنچ فرانک آقا کرنسی دی حیثیت رکھدا سی ۔
اسدے جواب وچ چین، روس، ہندوستان، میکسینوں تے تردی نے وڈی مقدار وچ سونا خریدنا شروع کر دتا اے ۔ چین دا تسلیم شدہ سونا 1,677ٹن اے پر ماہرین دا خیال اے کہ چین دے کول گھٹ توں گھٹ اسدا دوگنا سونا اے  ۔
ایس ڈی آر دی تفصیلاں دے لیئےدیکھیے آئی ایم ایف
کاغذی کرنسی تے جنگیں
7 اکتوبر 2001 وچ افغانستان وچ جنگ شروع ہوئی ۔ جنگ جدوں عروج اُتے سی اس وقت بون جرمنی وچ مغربی مرکزی بینکاں دے اک اجلاس وچ افغانستان دے لئے اک نئی کاغذی کرنسی تجویز کیتی گئی تے صرف تن مہینوں دے اندر افغانستان وچ اک نیا مرکزی بینک بنا کر 2 جنوری 2002 تک اس نئی کرنسی نوں پوری طرح نافذ کر دتا گیا ۔  اسی طرح 20 مارچ 2003 نوں عراق دی جنگ شروع ہوئی تے اک سال دے اندر اندر عراق وچ نیا مرکزی بینک بنا دتا گیا تے نئی کاغذی کرنسی نافذ کر دی گئی ۔ ایہی سب کچھ لیبیا وچ وی ہویا ۔ لیبیا وچ 1956 توں مرکزی بینک حکومت دی ملکیت وچ سی ۔  جاہل "انقلابیوں" نے محض چند ہفتوں وچ نیا مرکزی بینک بنا دتا جو نجی سی تے امریکی فیڈرل ریزرو دے مالکان دی ملکیت وچ سی ۔   لیبیا دے کول 150 ٹن سونا سی جو جنگ دے بعد غائب اے ۔
امریکی ڈالر تے فیڈرل ریزرو
بینک آف انگلینڈ دے مالک ناتھن روتھشیلڈ دا کہنا سی کہ مینوں کوئی پرواہ نہیں کہ انگلستان دے تخت اُتے کون سا پُتلا بیٹھا سلطنت چلا رہیا اے ۔ ۔  ۔  ۔  ۔ جو برطانیا دی کرنسی نوں کنٹرول کردا اے وہی برطانوی سلطنت نوں کنٹرول کردا اے تے ایہ کرنسی وچ کنٹرول کردا ہوں ۔ امریکی سیکریٹری آف اسٹیٹ ہنری کیسنگر دا کہنا سی کہ جو خوراک نوں کنٹرول کردا اے اوہ لوکاں نوں کنٹرول کردا اے، جو توانائی نوں کنٹرول کردا اے اوہ سارے براعظموں نوں کنٹرول کردا اے تے جو کرنسی نوں کنٹرول کردا اے اوہ پوری دنیا نوں کنٹرول کردا اے ۔
31 دسمبر 1974 نوں امریکیوں نوں سونا رکھنے دی اجازت دوبارہ دے دی گئی ۔
فیڈرل ریزرو دے کول موجود 8133.5 ٹن سونے دی پچھلے 60 سال توں کوئی جانچ پیندال نہیں ہوئی اے ۔