عیسائیت_دی_تریخ
ابتدائی مسیحیت(101 تا 312عیسوی)
دوسری صدی عیسوی دے آغاز وچ مسیحیت، رومی سلطنت وچ اک چھوٹی سی جماعت دا نام سی، اس جماعت د‏‏ی ایمانی طاقت تے رومی ثقافت دے سرکاری اصولاں د‏‏ی عدم پاسداری، رومی سلطنت دے دانشوراں دے لئی پریشانی دا سبب سی، ہور برآں مسیحی حضرات، رومی شہنشاہ د‏‏ی پرستش تو‏ں وی انکار کردے سن جو رومی سلطنت دا اک لازمی حکم سی، چہ جائے کہ اوہ رومی رسماں تے تہواراں نو‏‏ں مندے، چونکہ ایہ چیز مسیحیت وچ حقیقی خودکشی تے دین تو‏ں مرتد ہونے دے مترادف سی۔ اک مشہور خطیب نے ایہ تک کہ دتا کہ انہاں لوگاں دا کوئی جرم نئيں اے اصل مجرم یسوع مسیح اے جس نے انہاں لوگاں نو‏‏ں دھوکا دتا تے انہاں دے پادری نيں جو انہاں اُتے مسلط نيں۔ انہاں دانشوراں د‏‏ی مخالفت دا مسیحیاں اُتے ایہ اثر ہويا کہ قدیم مسیحی، غیر مذہبی دنیوی علوم د‏‏ی مشرکانہ دین تو‏ں نسبت د‏‏ی وجہ تو‏ں مخالفت کردے سن، ایتھ‏ے تک کہ 175عیسوی وچ مشہور رومی مؤرخ سیمامس نے مسیحیاں د‏‏ی خوب مذمت کيتی اے تے ایہ الزام لگایا کہ مسیحی اپنی جہالت اُتے خوش سن ۔ دوسری صدی دے نصف صدی بعد حالات کچھ بدل گئے تے مسیحی سمجھ گئے کہ یسوع د‏‏ی آمد ثانی جس دے اوہ منتظر نيں، ہن کافی لمبے عرصے بعد ہوئے گی تے اوہ لمبے عرصے تک زماں اُتے قیام کرن گے، چنانچہ اس دے بعد مسیحیاں نے اپنے ایمان نو‏‏ں زمانے دے تقاضاں دے مطابق عقلی دلائل تو‏ں ثابت کرنا تے پیش کرنا شروع کر دتا، انھاں اس گل دا وی احساس ہويا کہ جے کلیسیا دا اک جماعت دے طور اُتے باقی رکھنے دے لئی دفاع نا کیتا گیا تو اس اُتے معاصر تعلیم یافتہ بولی غالب آجائے گی۔ چنانچہ کلیسیا دا دفاع کرنے والا پہلا مسیحی [جسٹن]] سی جو 156 عیسوی وچ ظلم دا شکار ہو ک‏‏‏ے وفات پایا، اس دے بعد تالیفات د‏‏ی شکل وچ دفاع دا دور شروع وچ ہويا جس وچ ہارپالوس، اپولینارس تے میلٹن دا نام آندا اے جنھاں نے رومی شہنشاہ مارکس اورلیس نو‏‏ں اپنی تالیف پیش کی، اس دے بعد اثینا غورس تے ملتیادیس نے وی 180 عیسوی وچ کچھ تالیفات لکھی۔ تے کچھ دانشور شخصیتاں نے مسیحیت قبول کیتا تے سادہ معاشرہ دے لئی مسیحیت نو‏‏ں اک آسان مذہب بنا ک‏ے پیش کیتا جس وچ سر فہرست جالینوس تے اگنیشیئس نيں۔ دوسرے صدی دے ختم ہُندے ہُندے مسیحیت اک سادہ مذہب بن گیا اس وچ کوئی مشکل باقی نا رہی ایتھ‏ے تک کہ مسیحی اپنے بچےآں نو‏‏ں غیر مسیحی مشرک اسکولاں وچ بھیجدے سن، چونکہ مسیحیت وچ سوائے چند مذہبی عقائد تے اخلاق دے کوئی خاص مذہبی اصول یا شعار باقی نئيں رہیا۔ تیسری صدی دے آغاز ہُندے ہی مسیحی مدارس دا جال بچھنا شروع ہويا، مسیحی کتاباں پھیلنے لگاں تے یونانی تے رومی مدارس وچ مسیحی اساتذہ بھر گئے، 264عیسوی وچ لاذقیہ دا پادری اناکولیس، یونیورسٹی اسکندریہ وچ فلسفہ کالج دے عمید بنے تے کاہن مالیخیون، انطاکیہ دے مدرسہ خطابت وبلاغت دے مہتمم منتخب ہوئے۔ محققین دا مننا اے کہ مسیحیت دوسری صدی دے اختتام تک رسم ورواج تے عادات واطوار وچ یہودیت دے قریب ہو گئی۔ اُتے اس تاریخ تو‏ں مسیحیت نے ہیلینیائی دور وچ شامل ہوئی جو تیسری صدی دے آغاز وچ اک نويں شمولیت سی، بہر حال سماجی طور اُتے اریک کاوفمان دا کہنا اے کہ مسیحیاں نے انجیل د‏‏ی روشنی وچ اک سماجی تے اجتماعی نظام تشکیل دتا، چنانچہ مشرکاں تے بت پرستاں دے برعکس وبائی زمانے وچ مسیحی اپنے مریضاں د‏‏ی دیکھ بھال دے نال نال دوسرے معذوراں تے مجبوراں دا وی خوب خیال رکھدے سن، جس نے اک ایداں مستحکم خاندان د‏‏ی تخلیق کيتی جو رومی سماج وچ مفقود سی تے اس مستحکم خاندانی نظام دے تحت نويں مومن عورتاں نے وڈی تعداد وچ بچےآں نو‏‏ں جنا تے انہاں د‏‏ی پرورش و پرداخت کيتی۔ علاوہ ازاں اک ایسی سماجی زندگی وجود وچ آئی جو آپس وچ اک دوسرے د‏‏ی معاونت د‏‏ی وجہ تو‏ں ممتاز سی۔ سب تو‏ں وڈی مصیبت جو کلیسیا دے نال رومی مظالم دے زمانے وچ دوسری تے تیسری صدی وچ پیش آئی کہ سن 58 عیسوی تو‏ں 312 عیسوی تک مسیحیاں د‏‏ی روم تو‏ں جلا وطنی دے شاہی فرمان د‏‏ی وجہ تو‏ں مسیحیاں نے طرح طرح دے مظالم دا سامنا کیتا، چنانچہ شہنشاہ نیرو نے مسیحیاں نو‏‏ں جلایا تے شہنشاہ دومیتیان نے تقریبا تہتر سالاں تک انہاں اُتے ظلم کیتا تے انہاں مظالم دے آغاز د‏‏ی تاریخ، تقویم قبطی دے نام تو‏ں جانی جاندی ا‏‏ے۔ اسکندریہ دا قبطی راسخ الاعتقاد کلیسیا دے مطابق انہاں مظالم دے دوران تراژان، مارکس اوریلیس، سیپٹیمیس سیویرس، میکسی مینس، ڈیکیس، جالینوس، اوریلین تے ڈکلیٹین سمیت سینکڑاں مسیحی قتل کیتے گئے، مسیحی تاریخ وچ انہاں دس مقتولین نو‏‏ں وڈے شہداء دے نام تو‏ں یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد گالریوس دے عہد وچ حالات کچھ بہتر ہوئے جس نے مسیحیت نو‏‏ں آزادی دا منشور دتا، فیر شہنشاہ قسطنطین دے عہد وچ حالات ہور بہتر ہوئے، اس نے مسیحیت نو‏‏ں شاہی ادیان وچ اک اک دین قرار دتا۔ بہر حال انہاں تمام مظالم دے باوجود مسیحیت دا آبادیاندی اضافہ ہُندا رہیا ایتھ‏ے تک کہ مجموعی طور اُتے اک اقلیندی مذہب بن گیا تے ایسی طاقت بن گیا کہ ہن اسنو‏ں سرکاری طور ختم یا نظر انداز نئيں کیتا جاسکدا سی ۔