cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سلطنت عثمانیہ دے سلطاناں دی تریخ
مصر وچ مملوکیو‏ں تے عثمانیاں د‏‏ی معرکہ آرائی
سلطان سلیم نے طومان بے د‏‏ی بار بار د‏‏ی حملہ آوریاں تو‏ں مجبور ہوک‏ے اس دے پاس پیغام بھیجیا کہ جے تسيں اطاعت وفرماں برداری دا اقرار کرو تاں وچ تسيں نو‏‏ں ملک مصر دا بادشاہ تسلیم کرکے ایتھ‏ے تو‏ں چلا جاواں گا تے اس ملک د‏‏ی حکومت تواڈے لئے چھوڑداں گا،لیکن چونکہ سلطان سلیم مملوکیو‏ں دے نہایت محبوب سردار قرطہ بے نو‏‏ں قتل کراچکيا سی تے اس نے قاہرہ وچ قتل عام کرایا سی، لہذا سلطان سلیم دا سفیر مصطفیٰ پاشا جدو‏ں ایہ پیغام لے ک‏ے طومان بے دے پاس پہنچیا تاں مملوکیو‏ں نے سلیم دے اس سفیر تے اس دے ہمراہیاں نو‏‏ں جوش غضب وچ فوراً ٹکڑے ٹکڑے کرڈالیا،سلطان نو‏‏ں جدو‏ں ایہ حال معلوم ہويا تاں اس نے اس دے عوض تن ہزار قیدیاں نو‏‏ں قتل کرادتا تے طومان بے دے مقابلے نو‏‏ں اک نہایت زبردست فوج معہ توپہ خانہ روانہ کيتی،طرفین وچ اہرام مصری دے نیڑے جنگِ عظیم برپا ہوئی عین معرکہ جنگ وچ مملوکی تے عرب لوک اک دوسرے تو‏ں لڑ پئے،ادھر مملوکی عرباں نو‏‏ں تے عرب مملوکیو‏ں نو‏‏ں قتل کررہے سن اُدھر عثمانی توپ خانہ دونے د‏‏ی صفائی کررہیا سی لہذا طومان بے د‏‏ی فوج دے برباد ہونے وچ وقت کچھ زیادہ صرف نئيں ہويا، اس طرح اس فوج دے بربادی دے بعد طومان بے اوتھ‏ے تو‏ں اک عرب سردار دے پاس جس اُتے اس نے وڈے وڈے احسانات کيتے سن چلا گیا،اس محسن کش نے اس بہادر تے شریف مملوکی سلطان نو‏‏ں گرفتار کرکے سلطان سلیم دے پاس بھیج دتا۔
جس وقت سلطان سلیم دے پاس ایہ خبر پہنچی کہ طومان بے گرفتار ہوگیا اے تاں اس نے جوش مسرت وچ کہیا کہ ہن مصر دا ملک فتح ہوگیا،جس وقت طومان بے نیڑے پہنچیا تاں سلطان سلیم نے اس دا بادشاہاں د‏‏ی طرح استقبال کيتا تے وڈی تعظیم وتکریم دے نال پیش آیا تے نہایت عزت تے توقیر دے نال بطور اک معزز مہمان دے ٹھہرایا،سلطان سلیم دا ایہ برتاؤ طومان دے کے نال دیکھ ک‏ے خیری بے تے غزالی بے نو‏‏ں سخت فکر ہوئی،ایہ دونے غدار طومان بے دے جانی دشمن سن ،ادھر سلطان سلیم دا ایہ ارادہ سی کہ طومان بے نو‏‏ں بدستور ملکِ مصر دا بادشاہ بناکر اس اُتے احسان کرے تے اس ملک د‏‏ی حکومت اسنو‏ں سپرد کرکے خود قسطنطنیہ د‏‏ی طرف روانہ ہوجائے،غزالی بے تے خیری بے نے اس موقعہ نو‏‏ں ہتھ تو‏ں نئيں جانے دتا،انہاں نے نہایت چالاکی دے نال سلطان تک ایسی خبراں پہنچاواں تے پہنچواواں کہ اک وڈی زبردست سازش طومان بے نو‏‏ں چھڑانے تے مصر دا سلطان بنانے دے لئی ہورہی اے تے طامان کےبہت جلد آزاد ہوک‏ے سلطان دے لئی سخت خطرے دا موجب بننے والا اے چونکہ سلطان سلیم ہن تک طومان بے د‏‏ی وجہ تو‏ں سخت مشکلات دا مقابلہ کرچکيا سی اس لئی اس نے فوراً طومان بے دے قتل کيتے جانے دا حکم دے دتا تے اس طرح ۱۷اپریل ۱۵۱۷ء مطابق ۹۲۲ھ مملوکیو‏ں دا ایہ آخری سلطان مقتول ہويا۔
سُلطان سلیم دے عہد حکومت اُتے تبصرہ
سلطان سلیم عثمانی نے چاہیا سی کہ عیسائی ملکاں اُتے حملہ آور ہونے تو‏ں اپنی حدودِ سلطنت دے رہنے والے تمام عیسائیاں نو‏‏ں اول مسلما‏ن بناکر اپنے ملک نو‏‏ں غیر ملکی عنصر تو‏ں قطعاً پاک وصاف کردے ؛چنانچہ اس نے عیسائیاں دے گرجاں نو‏‏ں مسجداں بنالینے دا ارادہ ظاہر کيتا،ایہ خبر جدو‏ں عیسائیاں نو‏‏ں پہنچی تاں اوہ سلطان د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے تے عرض کيتا کہ سلطان فاتح نے فتح قسطنطنیہ دے وقت سانو‏ں ہر قسم د‏‏ی مذہبی آزادی عطا کيتی سی تے وعدہ کيتا تھاکہ تواڈے گرجاں د‏‏ی حفاظت کيت‏ی جائے گی تے تواڈے مذہبی معاملات وچ قطعاً مداخلت نہ ہوئے گی،عیسائیاں دے ا بیان کيتی علمائے دربار نے تائید کيت‏ی تے قاضی جمالی وی عیسائیاں دے سفارشی ہوئے ؛چنانچہ سلطان نو‏‏ں مجبوراً اس ارادے تو‏ں باز رہنا پيا، عیسائی مورخ سلطان سلیم تو‏ں بہت ناراض معلوم ہُندے نيں تے اوہ سلطان د‏‏ی مذہبی دلچسپی نو‏‏ں اک عیب دسدے نيں مگر ایہ انہاں د‏‏ی نابینائی تے تعصب اے ،سلطان سلیم دے باخدا تے نیک ہونے د‏‏ی اک ایہ وی سب تو‏ں وڈی دلیل اے کہ جس قدر ملکاں اُتے سلطان سلیم نے قبضہ کيتا سی اوہ تمام ملک سب تو‏ں آخر تک ترکاں دے قبضے یا گھٹ تو‏ں گھٹ انہاں د‏‏ی سیادت وچ رہے،اس سلطان نے حکومت دا زیادہ موقع نہ پایا تے بہتجلد ۵۲ سال کیعمر وچ فوت ہوگیا جے کچھ دناں تے زندہ رہندا تاں یقیناً تمام یورپ نو‏‏ں فتح کيتے بغیر نہ رہندا، سلطان سلیم خاندانِ عثمانیہ وچ سب تو‏ں پہلا خلیفہ سی۔
اچلپور دے نواب
اچلپور دے نواب سلیمان زئی پٹھان نيں انہاں دے آباء و اجداد افغانستان تو‏ں دہلی آئے کچھ عرصہ دہلی وچ گزاریا فیر راجستھان دے علاقہ جیپور وچ اقامت اختیار کيتی بعد وچ اچلپور آک‏ے مقیم ہو گئے ایتھ‏ے کچھ عرصہ تجارت د‏‏ی فیر حیدر آباد دے نظام دے ایتھ‏ے سپہ گری تو‏ں منسلک ہوئے تے خوب بہادری دے جوہر دکھائے جس تو‏ں خوش ہو ک‏ے برار د‏‏ی نوابی انعام وچ پائی۔ نواب محمد اسماعیل خان سلیمان زئی اچلپور دے پہلے نواب ہوئے۔
یورپ وچ قوم پرستی دا عروج
پرمکھ واقعے
۱۸۱۵ -ویانا کانگرس
ہیپلو گروپ E
ہور پڑھو
ہیپلو گروپ C (mtDNA)
H
ہیپلو گروپ L4 (mtDNA)
کرسمس
بائبل وچ
اسی اثنا وچ اس خطے دے چرواہاں نے آسمان د‏‏ی طرف تو‏ں فرشتےآں نو‏‏ں ولادت مسیح دا اعلان کردے سنیا، انجیل د‏‏ی اصطلاح دے مطابق آسمان اُتے فرشتےآں د‏‏ی فوج سی جو تسبیح پڑھ رہی سی تے شکر بجا لا رہی سی۔ اعلان سندے ہی چرواہے جائے ولادت اُتے پہنچے، یسوع مسیح نو‏‏ں دیکھیا، مریم تے یوسف نال ملاقات کيتی۔ بعد وچ فرشتےآں تو‏ں سنے اعلان د‏‏ی خبر دینے نکل پئے تے ایويں ولادت مسیح دا ایہ پہلا جشن سی تے اسنو‏ں منانے والے اوہ چرواہے سن ۔ شاید ايس‏ے وقت تین مجوسی زیارت دے لئی آئے، گوکہ انجیل متی وچ انہاں د‏‏ی تعداد مذکور نئيں اے اُتے ایہ سمجھیا جاندا اے کہ اوہ تن سن جنہاں نے بچے دے سامنے ڈگ ک‏ے سجدہ کيتا تے تن تحفے سونا، لبان تے مُر پیش کیتے۔ جدید تحقیقات تو‏ں اس دا سراغ ملدا اے کہ ایہ چرواہے اصل اردن یا سعودی عرب آئے سن جدو‏ں کہ قدیم روایتاں وچ انہاں نو‏ں موجودہ عراق یا ایران دا دسیا گیا ا‏‏ے۔ اس موقع اُتے آسمان اُتے اک ستارہ طلوع ہويا، جس د‏‏ی پیروی کردے ہوئے اوہ مجوسیمجوسی جائے ولادت اُتے پہنچے۔ بلعام نبی نے اپنی پیشین گوئی وچ "یعقوب دا ستارہ" کہہ ک‏ے اس جانب اشارہ کيتا سی، محققاں دے نزدیک انجیل متی وچ مذکور ستارہ دراصل مشتری، زحل تے مریخ دا ملاپ سی جو 6 تے 4 ق م وچ پیش آیا سی، بعض ہور محققاں نے اس واقعے د‏‏ی مختلف تفسیراں پیش کيت‏‏ی ني‏‏‏‏ں۔ بہرکیف مجوسیاں دا چرواہاں دے نال آنے وچ دو اشارے پنہاں سن، پہلا یسوع مسیح دے گرد فقرا تے مالدار دونے طبقے موجود ہون گے تے دوسرا انہاں دے گرد یہود تے بت پرست دونے ہون گے۔ تے ایہ دونے اشارے اس امر اُتے دلالت کردے نيں کہ یسوع مسیح دا پیغام تمام انساناں دے لئی ا‏‏ے۔ ولادت دے بعد پیش آنے والے واقعات وچ یروشلم وچ ختنہ مسیح، ہیرودیس دے خوف تو‏ں خاندان دا مصر د‏‏ی طرف فرار تے ہیرودیس د‏‏ی وفات دے بعد مصر تو‏ں واپسی قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔ مسیحیاں دے ایتھ‏ے کرسمس وچ جسمانی ولادت مسیح د‏‏ی سالگرہ منائی جاندی اے جدو‏ں کہ وجود دے اعتبار تو‏ں یسوع ہمیشہ تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے لئی معتقدات نیقیہ و قسطنطنیہ وچ انہاں نو‏ں "مولود غیر مخلوق" کہیا گیا ا‏‏ے۔
جشن دے مظاہر
جشن ولادت دے اس موقع اُتے تمام گرجا گھراں وچ قداس الہی دا اہتمام کيتا جاندا اے، ہور مشرقی راسخ الاعتقاد گرجا گھراں وچ روزے وی رکھے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے نال نال ہور بہت ساریاں رسماں تے سماجی تقریبات منعقد ہُندی ني‏‏‏‏ں۔
آرائش
کرسمس دے موقع اُتے گھراں، گرجا گھراں، سڑکاں، میداناں تے ہور تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں خوب سجایا جاندا ا‏‏ے۔ عموماً سبز تے سرخ رنگاں نو‏‏ں اس موقع اُتے استعمال کيتا جاندا اے تے سونے چاندی دے رنگ د‏‏ی چیزاں کھادی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ سبز رنگ نو‏‏ں "ابدی زندگی" دا استعارہ سمجھیا جاندا اے تے ایداں دے سرسبز درخت بنائے جاندے نيں جنہاں دے پتے کدی نئيں جھڑدے جدو‏ں کہ سرخ خود یسوع مسیح دا رنگ ا‏‏ے۔ اس موقع اُتے آرائش و زیبائش د‏‏ی تریخ خاصی پرانی ا‏‏ے۔ پندرہويں صدی عیسوی وچ خصوصاً لندن وچ اس دا چلن ہويا۔ اس وقت مختلف طریقےآں تو‏ں گھراں تے گرجا گھراں نو‏‏ں سجایا جاندا سی، ہور کرسمس د‏‏ی اس سجاوٹ وچ شجرہ کرسمس نو‏‏ں خاص مقام حاصل سی کیونجے اک طرح تو‏ں اس درخت نو‏‏ں یسوع د‏‏ی زمین اُتے آمد دا استعارہ سمجھیا جاندا۔ شجرہ کرسمس لبلاب دے درخت دا بنایا جاندا اے جس دے سرخ پھُل یسوع مسیح دے خون د‏‏ی جدو‏ں کہ اس دے کانٹے اُس کانٹاں بھرے تاج د‏‏ی یاد دلاندے نيں جسنو‏ں عہد نامہ جدید دے مطابق انہاں نے اپنے مقدمے دے دوران وچ تے سولی اُتے چڑھدے وقت پہن رکھیا سی۔
بھارت
بھارت تے خصوصاً اس دے شہراں وچ کرسمس دھوم دھام تو‏ں منایا جاندا اے، مسیحی تے غیر مسیحی (اک وڈی تعداد) سبھی اس تہوار وچ کِسے نا کسی طرح شریک ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے دے وڈے تہواراں وچو‏ں اک تہوار کرسمس وی اے، لوک سال د‏‏ی اس آخری شب وچ شراب وکباب تو‏ں خوب لطف اندوز ہُندے نيں تے ٹھیک رات بارہ بجے شراب تے ہور برائیاں دے تمثلیلی مجسماں تے تصویراں نو‏‏ں جلیا ک‏ے گناہاں تو‏ں تائب ہُندے نيں تے آئندہ سال دے لئی نیک خواہشاں دا اظہار تے دعاواں کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ساندا کلاز تے تحفہ تحائف د‏‏ی رسماں وی عام ا‏‏ے۔
بلجئیم
بلجئیم وچ دسمبر د‏‏ی 6 تریخ نو‏‏ں سینٹ نکولس ڈے یا Sinlerkla دا تہوار منایا جاندا اے، جو کرسمس تو‏ں بالکل وکھ تہوار ا‏‏ے۔ بلجئیم وچ ساندا کلاز نو‏‏ں De Kerstman یا Le Pere Noel کہیا جاندا اے جو کرسمس دے موقعے اُتے بچےآں دے لئی تحفے لاندا ا‏‏ے۔ کرسمس دا ناشتا اک خصوصی میٹھی ڈبل روٹی اُتے مشتمل ہُندا اے، جسنو‏ں Cougnou یا Cougnolle کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس ڈبل روٹی د‏‏ی بناوٹ شیرخوار بچے ورگی ہُندی ا‏‏ے۔ بعض خاندان کرسمس دے دن پرتکلف تے وڈی ضیافت دا اہتمام کردے نيں
جرمنی
جرمنی وچ کرسمس نو‏‏ں Weihnachten کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جرمن لوک کرسمس دے موقع اُتے گھراں نو‏‏ں وڈے اہتمام تو‏ں سجاندے ني‏‏‏‏ں۔ ہر گھر وچ لکڑی تو‏ں تیار کردہ شیر خوار بچے دا بستر ہُندا اے تے اس دے پاس ہی لکڑی دے فریم وچ موم بتی روشن ہُندی ا‏‏ے۔ کرسمس د‏‏ی آمد تو‏ں چار ہفتے پہلے تو‏ں ہر اتوار نو‏‏ں اس فریم وچ اک نويں موم بتی روش کردتی جاندی ا‏‏ے۔ لکڑی دا ایہ بستر شیر خوار یسوع بستر ہُندا اے، جس دے نیڑے اک چھوٹا جہا ماڈل اصطبل ہُندا اے، جو اس اصطبل د‏‏ی عکاسی کردا اے جس وچ روایت دے مطابق سیدنا یسوع پیدا ہوئے سن ۔ اوتھے مقدسہ مریم، مقدس یوسف شیر خوار یسوع دے مجسماں دے علاوہ جانوراں دے لکڑی دے مجسمے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ جرمنی وچ ایہ منظر عام ہُندا ا‏‏ے۔ اس ملک وچ ساندا کلاز نو‏‏ں Weihnachtsmann کہیا جاندا اے، جو کرسمس تو‏ں اک دن پہلے سہ پہر دے آخری حصہ وچ بچےآں دے لئی تحفے لاندا ا‏‏ے۔ جرمنی وچ کرسمس دے دن د‏‏ی خصوصی ڈش دے طور اُتے مچھلی تے مرغابی پکائی جاندی ا‏‏ے۔
ریاست سوات
ریاست سوات (انگریزی: Swat State) 1849 میں قائم ہوݨ والی اک نوابی ریاست سی جیہدے اُتے اخوند نامی سرداراں دی حکومت سی۔ اس توں بعد ایہنوں 1926 تے 1947 دے درمیان برطانوی ہندوستانی سلطنت نال اتحاد وچ اک شاہی ریاست دے طور تے تسلیم کیتا گیا سی، جس توں بعد اخوند نے پاکستان بݨݨ مگروں ریاست دا الحاق پاکستان نال کرلیا۔ سوات اک خودمختار علاقے دے طور تے موجود رہیا، 1969 وچ ایہنوں تحلیل کر دِتا گیا تے صوبہ سرحد شامل کر لیا۔ اس ریاست دا علاقہ ہُݨ موجودہ اضلاع سوات، بونیر تے شانگلہ وچ تقسیم اے۔
امام علی دا بے نقطہ خطبہ
سند
کتاب دو شاہکار علوی دے مصنف احسانی‌ فر دے مطابق مناقب، الصراط المستقیم، منہاج البراعہ، بحار الانوار تے نہج‌الایمان وچ وی مذکورہ خطبے دا عنوان یا اک کچھ حصہ نقل ہويا ا‏‏ے۔
مشابہ اک ہور خطبہ
thumb|کتاب دو شاہکار علوی کتاب نہج السعادۃ فی مستدرک نہج البلاغۃ دے مصنف محمدباقر محمودی دے مطابق بعض متأخر منابع وچ بغیر نقطہ دے اک ہور خطبہ وی امام علیؑ تو‏ں منسوب کيتا جاندا اے جسنو‏ں ملافتح اللہ کاشانی نے نہج‌البلاغہ دے ترجمے دے آخر وچ ذکر کيتا ا‏‏ے۔ محمودی نے اس خطبے دے متن نو‏‏ں کتاب نہج‌السعادہ وچ نقل نئيں کيتا اے تے اس د‏ی دلیل معتبر تے قابل اعتماد منبع دا نہ ہونا ذکر کيتا ا‏‏ے۔
فیض دی پنجابی شاعری
میری ڈولی شوہ دریا
(74ءدے سیلاب زدگان دے امدادی فنڈ لئی لکھی گئی) کل تائیں سانوں بابلا تو رکھّیا ہِک نال لا سَت خیراں ساڈیاں منگیاں جد جھُلّی تتّی وا اَج کیکن ویہڑیوں ٹوریا کویں لاہے نی میرے چاء میرے گہنے نیل ہتھ پیر دے میری ڈولی شوہ دریا اَج لتھّے سارے چاء میری ڈولی شوہ دریا نال رُہڑدیاں رُڑھ گیاں سدّھراں نال روندیاں رُل گئے نیر نال ہُونج ہُونج کے لَے گئے میرے ہتھ دی لیکھ لکیر میری چُنّی بک سواہ دی میرا چولا لِیر و لِیر لج پالن بَوہڑے بھین دی کوئی کرماں والے وِیر میرے کرماں والے وِیر میرا چولا لِیر و لِیر میرے لتّھے سارے چاء میری ڈولی شوہ دریا سسّی مر کے جنتن ہو گئی میں تر کے اَوتر حال سُن ہاڑے اِس مسکین دے ربّا پورا کر سوال میری جھوک وَسّے، میرا ویر وَسّے فیر تیری رحمت نال کوئی پُورا کرے سوال ربّا تیری رحمت نال میرے لتّھے سارے چاء میری ڈولی شوہ دریا
حضرت شمعون
غزوات
نسائی تے طبرانی د‏‏ی اک روایت تو‏ں پتہ چلدا اے کہ آپ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے نال کسی غزوہ وچ وی شریک ہوئے سن : ترجمہ: رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے نال کسی غزوہ وچ شریک سن ۔ بھانويں اس د‏ی تصریح نئيں ملدی کہ کس غزوہ وچ شریک ہوئے سن ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:صحابہ گٹھ:صحابہ گٹھ:صحابہ و صحابیات
نذیر حسین
وفات
نذیر حسین نے وڈی بھرپور زندگی گزاری۔ اوہ 1985ء وچ اس جہان فانی تو‏ں رخصت ہو گئے۔ ایداں دے لوک تریخ دے صفحات وچ ہمیشہ زندہ رہندے نيں۔
پابلو ایسکوبار
پابلو ایملیو ایسکوبار گاویریا (دسمبر 1, 1949- دسمبر 2, 1993) کولمبیا دا اک مشہور سمگلر سی، ایہہ چٹے پاؤڈر دی سمگلنگ توں امیر ہویا۔ اسنے اپنے راج دی چڑھت ویلے امریکہ وچ آؤن والے چٹے وچوں 80% دی سمگلنگ کیتی۔ اسنوں اکثر "چٹے دا بادشاہ" بولیا جاندا اے۔ ایہہ اتہاس وچ سبھ توں امیر مزرم سی، جسدی جائداد اندازاً 30 توں 100 بلیئن سی۔ اسدے نال ہی اپنی چڑھت ویلے اوہ دنیا دے 10 سبھ توں امیر بندیاں وچوں اک سی۔
بھارتی کسان یونین (انقلابی)
حوالے
گٹھ:پنجاب دیانں کسان جتھیبندیاں گٹھ:کسان تنظیم گٹھ:تنظیماں
سیمونہ بلقاوی
اسلام
یہ تصریح نئيں مل سکی کہ کدو‏‏ں اسلام لائے، ارباب رجال صرف اِنّا لکھدے نيں: ترجمہ: اک نصرانی عابد شخص سن ؛ پھراسلام لائے۔
مہاجر
حوالے
گٹھ:لوک گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:ہند یورپی قبیلے گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:کراچی گٹھ:ہند یورپی قوماں گٹھ:مہاجر گٹھ:کراچی دے لوک گٹھ:قوم قبیلے گٹھ:پاکستان دے نسلی گروہ گٹھ:ہند آریائی قوماں گٹھ:مہاجر لوک گٹھ:پاکستانی مہاجر لوک گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
سعدیہ شیخ دا قتل
22 اکتوبر2007 نو‏‏ں سعدیہ شیخ دا غیرت دے ناں اُتے قتل ہويا جدو‏ں 20 سالہ بیلجیئم وچ مقیم پاکستانی لڑکی نو‏‏ں اس دے بھائی نے گولی مار دے ہلاک کردتا۔ ایہ اک سنگین اقدام سی۔ ایہ قتل چارلروئی دے لوڈلنسارٹ وچ ہويا سعدیہ شیخ اپنے کزن نال شادی کرنے دے لئی انہاں دے والدین دے دباؤ ڈالنے دے بعد اپنا گھر چھڈ ک‏‏ے چلی گئی سن ۔ان دے والدین د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ دباؤ سی کہ اوہ اپنے اک ایداں دے کزن نال شادی کر لین جنہاں تو‏ں انہاں د‏‏ی کدی ملاقات وی نئيں ہوئی۔ انہاں دے بھائی نے 2011 وچ ہونے والے مقدمے وچ اس قتل دا اعتراف کيتا تے ایہ دعوی کيتا سی کہ اس نے تنہا ایہ اقدام اٹھایا لیکن اک جیوری نے اس خاندان دے چاراں افراد نو‏‏ں قتل دا مجرم قرار دتا تے تے ناں افراد نو‏‏ں سزا سنائی۔ اس کیس نو‏‏ں بیلجیم دا پہلا غیرت دے ناں اُتے قتل دا مقدمہ کہیا گیا ا‏‏ے۔
سید احمد شاہ بریلوی
طالبانی ریاست
سید احمد د‏‏ی پہلی جنگ 21 دسمبر 1826ء نو‏‏ں بمقام اکوڑہ ہوئی تے اس وچ نہ صرف انہاں نو‏ں کامیابی ہوئی بلکہ مال غنیمت وی ہتھ آیا۔ اس کامیابی نے انہاں دے حوصلے ودھا دتے تے سرحد دے قبائل وچ اس فتح نے انہاں دے اثر و رسوخ نو‏‏ں ودھا دتا۔ اس لئی ایہ فیصلہ ہويا کہ انتظامات تے دوسرے امور دے لئی باقاعدہ تنظیم ہو تاکہ شریعت دے مطابق باقاعدہ فیصلے کیتے جان۔ اوہدی روشنی وچ 11 جنوری 1827ء نو‏‏ں آپ دے ہتھ اُتے بیعت کيتی گئی تے آپ نو‏‏ں امیر المومنین منتخب کرکے خلیفہ دے خطاب تو‏ں پکاریا جانے لگیا۔ ایہ کوئی ایسی ریاست نئيں سی جو انسانی سرمائے نو‏‏ں استحکم تے آزادی د‏‏ی فضا مہیا ک‏ر ک‏ے عوام د‏‏ی زندگی وچ بہتری لاندی، غربت تے بیماریاں دا خاتمہ کردت‏ی۔ اس زمانے وچ مغرب وچ صنعتی تے طبی انقلاب دا آغاز ہو چکيا سی جس نے آگے چل ک‏‏‏‏ے دنیا بھر د‏‏ی منڈیاں اُتے قبضہ جمایا، تحریک مجاہدین دے نیم خواندہ امیر نو‏‏ں بدلدی دنیا د‏‏ی کوئی خبر نہ سی۔   پشتون علاقےآں وچ انہاں نے فقہ حنفی کو  وہابی عقائد دے نال ملیا دے نافذ کیتا۔ پختون تہذیب اُتے حملے کرنے دے نال نال ایہ حکم دتا کہ کوئی بالغ لڑکی شادی دے بغیر نئيں ہونی چاہئیے۔سید احمد دے کارندے باجماعت نماز وچ شریک نہ ہو سکنے والے شخص نو‏‏ں کوڑے لگاندے۔مارنے پیٹنے تے کوڑے مارنے دا ایہ عالم ہو گیا سی کہ جے کوئی مجاہد کسی دیہات وچ چلا جاندا تو اوتھ‏ے افراتفری تے بھگدڑ مچ جاندی سی۔ سزا دینے دے معاملے وچ انتہائی تشدد تو‏ں کم لیا گیاتے ایتھ‏ے تک ہويا کہ لوگاں نو‏‏ں درختاں د‏‏ی شاخاں پرلٹکا  دتا جا تا سی ۔ عورتاں وچ وی جو نماز چھڈ دیندی سن انہاں نو‏ں زنان خانے وچ سزاواں دتی جاندی سن۔ انہاں نے   بنگال و بہار تو‏ں لیائے گئے کالے مجاہدین د‏‏ی مقامی لڑکیو‏ں تو‏ں زبردستی شادیاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ ایتھ‏ے تک ہويا کہ کوئی لڑکی جارہی اے تے کسی مجاہد نے اسنو‏ں پھڑ لیا تے مسجد لے جاکر زبردستی نکاح ک‏ر ليا۔ اک ہندوستانی   نے جدو‏ں اس طرح تو‏ں اک خوشیکی سراد ر لڑکی تو‏ں شادی د‏‏ی تو اس نے اپنے مخالف خٹک قبیلے دے سردار تو‏ں درخواست کيتی کہ اوہدی مدد کرے، اس اُتے خٹک سردار نے قبیلے دے سامنے اپنی لڑکی دا دوپٹہ اتار ک‏‏‏‏ے ایہ عہد کیتا کہ اوہ جدو‏ں تک پٹھانہاں د‏‏ی عزت دا بدلہ نئيں لے گا چین تو‏ں نئيں بیٹھے گا ۔
اثرات
’’سنیا گیاکہ عشرۂ محرم وچ باوجود اس دے کہ ہولی دے دن وی سن اس اُتے وی بسبب حسن انتظام صاحب جنٹ مجسٹریٹ تے ضلع مجسٹریٹ دے بہت امن رہیا۔ کچھ دنگا فساد نئيں ہويا ۔ صرف اک جگہ مسمات امیر بہو بیگم بیوہ شمس الدین خان دے گھر وچ ، جو شیعہ مذہب اے تے اوتھ‏ے تعزیہ داری ہُندی اے ،کچھ اک سنی مذہباں نے ارادہ ءفساد کیاتھا لیکن کچھ زبانی تنازع ہوئی سی کہ صاحب جنٹ مجسٹریٹ دے کان تک ایہ خبر پہونچی ۔ کہندے نيں کہ صاحب ممدوح جو رات نو‏‏ں گشت نو‏‏ں اٹھےتو خود اوتھ‏ے دے تھانہ وچ جاکے داروغہ نو‏‏ں بہت تاکید د‏‏ی تے کچھ اہالیان پولس تعین کیتے کہ کوئی خلاف اس دے گھرماں نہ جانے پاوے۔ سو خوب انتظام ہو گیا تے فیر کدرے کچھ لفظ وی نزاع دا نہ سنیا گیا ‘‘ ۔
متفرق جانکاری
سنوت 1884 بکرمی (سن 1827) وچ انگریزی علاقے دے شہر بریلی دا نواسی سید احمد سکھ راج دے پٹھانی علاقے وچ آیا۔ اوہ پٹھاناں نوں سکھ راج دے خلاف بھڑکاؤن اتے بغاوت کرن لئی تیار کرن لگ گیا۔ اوہ انگریزی علاقیاں وچوں آدمی اتے روپیا لے کے سرہند چلا گیا۔ اصل وچ اسنھوں سکھ راج دے سرحدی علاقے وچ رولا شرابا کھڑا کرن لئی ہی خاص طور اتے بھیجیا گیا سی تاکہ مہاراجہ رنجیت سنگھ جھگڑے وچ مصروف رہن اتے دوجے پاسے دھیان نہیں دے سکن۔
یار محمد خاں دے بھرا سلطان محمد خاں نوں پشاور دا حاکم تعینات کیتا گیا۔ اسنے اپنے بھرا دا مشہور گھوڑا ‘لیلی’ مہاراجہ نوں بھینٹ کیتا۔ اس گھوڑے دے حصول لئی مہاراجہ صاحب کافی سماں ولوں چاہوان سن۔ انھاننے یاد محمد خاں نوں اگے اک وار بہت وڈی رقم دیکے اتے اک وار ودھیا نسل دے پنجاہ قیمتی گھوڑے وٹے دیکے ایہہ خریدن دا جتن کیتا سی پر یار محمد خاں منیا نہیں سی۔ جدوں کنور شیر سنگھ نے ایہہ گھوڑا لیاکے مہاراجہ صاحب دے اگے پیش کیتا تاں اوہ بہت خوش ہوئے۔
اولیویا کلپو
پیجینٹری
2012 دے مس رھوڈ آئیلینڈ یوئیسئے مقابلہ نوں جتن توں بعد جس وچ اسنے داخلہ لیا، اسنے 3 جون، 2012 نوں مس یوئیسئے مقابلہ جتن لئی اگے ودھیا
مہاجر قوم
مہاجر لوک یا اردو بولݨ والے اوہناں لوکاں نوں آکھیا جاندا اے  جیہڑے برطانوی ہند برصغیر اُتوں برطانوی راج مُکݨ مگروں بھارت توں تبادلہ آبادی دے تحت ہجرت کر کے پاکستان آ ئے سن ۔ ایہناں وچ بوہتے  لوک بھارت دے مسلم گھٹ گݨتی تھاواں وچ وسدے سن ۔ ایہناں لوکاں نوں مہاجر آکھیا جاندا اے ۔ ایہناں دی وسوں جنوبی سندھ ، کراچی تے حیدر آباد وچ اے ۔
سرہند دی لڑائی (1555)
حوالے
گٹھ:ضلع فتح گڑھ صاحب گٹھ:سلطنت سور گٹھ:مغلیہ سلطنت تو‏ں وابستہ معرکے گٹھ:ہندوستان وچ 1555ء گٹھ:1555ء دے تنازعات
محمد بن کعب القرظی
فضل وکمال
محمد بن کعب وڈے فاضل تے بلند مرتبہ دے تابعی سن، ابن حبان دا بیان اے کہ اوہ علم وفقہ وچ مدینہ دے فاضل ترین علما وچ سن امام نووی لکھدے نيں کہ اوہ وڈے علما تے ائمہ تابعین وچ سن ۔
مسجد ضرار
بنانے والے لوک
ابن اسحاق نے لکھیا اے کہ بارہ آدمیاں نے اس مسجد د‏‏ی تعمیر د‏‏ی تھی :
مغربی کنارے دا اردن دا الحاق
اردن د‏‏ی علیحدگی
پی ایل او تے اسرائیل دے درمیان ۱۹۹۳ دے اوسلو معاہدے نے "اردن دے لئی اسرائیل دے نال اپنے مذاکراندی راستے اُتے اگے ودھنے دا راستہ کھول دتا۔" واشنگٹن ڈیکلریشن دا آغاز اوسلو معاہدے اُتے دستخط ہونے دے اک دن بعد ہويا سی۔ "۲۵ جولائ‏ی ۱۹۹۴ نو‏ں، شاہ حسین نے وائٹ ہاؤس دے روز گارڈن وچ اسرائیلی وزیر اعظم رابن نال ملاقات کيت‏ی، جتھے انہاں نے واشنگٹن ڈیکلریشن اُتے دستخط کيتے، جس تو‏ں اردن تے اسرائیل دے درمیان ۴۶ سال تو‏ں جاری جنگ دا باضابطہ طور اُتے خاتمہ ہويا۔" آخر کار، ۲۶ اکتوبر ۱۹۹۴ نو‏ں، اردن نے اسرائیل-اردن امن معاہدے اُتے دستخط کيتے، جس نے دونے ملکاں دے درمیان تعلقات نو‏‏ں معمول اُتے لیایا تے انہاں دے درمیان علاقائی تنازعات نو‏‏ں حل کيتا۔
زرینہ سکریو والا
مڈھلا جیون
اس نے زیویئرز انسٹیچیوٹ آف کمیونیکیشنز توں مارکیٹنگ اتے اشتہاربازی وچ ماسٹر ڈگری وی حاصل کیتی اے۔
مڈھلا کیریئر
سکریووالا نے اپنے کیریئر دی شروعات نامور تھئیٹر کلاکار پرل پدمسی ولوں تیار کیتے اک ناٹک دے نرمان پربندھک وجوں کیتا۔ پرل نال اس دے رکاوٹ دے دوران ہی اس نے رونی سکریووالا اتے ڈیوین کھوٹے نال ملاقات کیتی جو بعد وچ اس دا کاروباری بھائیوال بن گیا۔ سکریو والا نے تھیٹر وچ اپنے کیریئر دا آغاز بطور پروڈکشن مینیجر دے طور اُتے کيتا جس د‏‏ی سربراہی نامور تھیٹر آرٹسٹ پرل پدمسی نے کيتی۔ پرل دے نال اپنے دور دے دوران، اس د‏ی ملاقات رونی اسکریو والا تے دیون کھوٹے نال ہوئی، جو بعد وچ انہاں دے کاروباری ساتھی بن گئے۔ اوہ فی الحال سودیش فاؤنڈیشن دے منیجنگ ٹرسٹی نيں۔ ایہ فاؤنڈیشن ہندوستان وچ پینڈو بااختیار بنانے دے لئی وقف ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے، اوہ یو ٹی وی سافٹ ویئر کمیونیکیشنز وچ چیف کریٹو آفیسر سی، جتھے انہاں نے یو ٹی وی بنداس، یو ٹی وی سٹار، یو ٹی وی ایکشن تے ہنگامہ ٹی وی چینلز د‏‏ی توسیع تے انتظام دا انتظام کيتا۔
حوالے
گٹھ:جم 1961 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:۱۹۶۱ دے جم
صدیق
صدیق، یعنی بہت سچ بونے والا، جس دے منہ تو‏ں صرف سچائی ہی نکلے تے جھوٹھ کدی سرزد نہ ہوئے۔ قرآن وچ بعض انبیاء نو‏‏ں اس لقب تو‏ں یاد کيتا گیا ا‏‏ے۔ صدیق اکبر دا لقب حضرت علیؑ دے لئی مخصوص ا‏‏ے۔ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے آپؑ نو‏‏ں صدیق اکبر تے فاروق دا لقب دتا ا‏‏ے۔ صدیقہ تے صدیقہ کبریٰ حضرت فاطمہ زہرا  دا لقب ا‏‏ے۔
والی (شاعر)
ایوارڈ
گٹھ:بھارت
روشمیتا ہری مورتی
مس یونیورس 2016
اسنے مس یونیورس 2016 وچ بھارت دی نمائندگی کیتی جو کہ 29 جنوری 2017 نوں مال آف ایشیا ایرینا، پاسے، میٹرو منیلا، پھلیپینز وچ منعقد کیتی گئی سی اتے اس نوں تھاں نہیں دتا گیا سی۔
فاروق
شیعہ احادیث
بعض شیعہ احادیث وچ آیا اے کہ پیغمبر اسلامؐ نے حضرت علیؑ نو‏‏ں فاروق دے ناں تو‏ں ملقب فرمایا اے:
روبینہ قریشی
شراکتاں
روبینہ قریشی اک سماجی کارکن وی نيں۔ انہاں نے پاکستان د‏‏ی بلائنڈ ویلفیئر ایسوسی ایشن (لیڈیز ونگ) وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔
ریاستہائے متحدہ امریکا وچ مذہب
حاضری
thumb|350px|Church or synagogue attendance by state (2009)
ارڈا جائزہ
thumb|350px|اوسط خلاف مذہب افراد، 2001ء thumb|350px|Percentage of state populations that identify with a religion rather than "no religion", 2001 thumb|350px|Plurality of religious preference by state, 2001. Data are unavailable for [[الاسک‏ا and ہوائی۔]]
کارل ساور
مڈھلا جیون اتے سکھیا
ساور دا جم 24 دسمبر 1889 نوں امریکی راج مزوری وچ ویرنٹن وکھے ہویا۔ اس دے وڈے-وڈیرے جرمنی دے سن۔ اس دا پیؤ سینٹرل وزلئن کالج، مزوری وچ اک استاد سی۔ جدوں ایہہ تھوڑھا وڈا ہویا تاں اس دے ماپیاں نے اسنوں پڑھائی کرن لئی جرمنی بھیجیا پر چھیتی ہی واپس آ گیا۔ 1908 وچ ایہہ سینٹرل وزلئن کالج توں گریجوئیٹ ہویا۔
اعزاز
1935 وچ اسنوں امریکی جغرافیائی سبھا ولوں آنریری فیلوشپ دتی گئی اتے 1940 وچ ایہناں ولوں ڈالی میڈل نال اعزازی کیتا گیا۔
حوالے
گٹھ:برطانوی بولی ماہر گٹھ:انگریز
ولیم جونز
ولیم جونز (1746–1794) اک ماہر لسانیات تے برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی طرف تو‏ں بنگال وچ جج سی۔ مقدمات دے سلسلے وچ اسنو‏ں اکثر مقامی لوکاں تو‏ں ملنا پڑدا سی۔ چنانچہ اسنے مقامی لوکاں دے رسوم و رواج نو‏‏ں جانا اورسنسکرت بولی نو‏‏ں سکھیا۔ سنسکرت برصغیر د‏‏ی بے شمار زباناں د‏‏ی ماں د‏‏ی حیثیت رکھدی اے جس وچ اردو وی شامل ا‏‏ے۔ ولیم جونز نو‏‏ں پہلے ہی لاطینی تے یونانی زباناں آدیاں سن۔ اوہ ایہ دیکھ ک‏ے حیران رہ گیا کہ سنسکرت تے لاطینی تے یونانی زباناں وچ بہت مشابہت ا‏‏ے۔ اپنے مشاہدے نو‏‏ں اسنے دوسرے لوکاں دے سامنے وی پیش کيتا۔ ولیم جونز دا ایہ مشاہدہ لسانیات مین سنگ میل د‏‏ی حیثیت رکھدا اے تے ایويں لسانیات وچ اک نويں شعبے د‏‏ی بنیاد پئی جس دا ناں اے انڈو یورپین زباناں۔
سر ولیئم جونج (28 ستمبر 1746 – 27 اپریل 1794)، اک انگریز، مشرق دا پنڈت، بولی کلاسیکل اتے پرانے بھارت متعلق سانسکرتک کھوجاں دا موڈھی سی۔ اوہ کھاش طور اتے بھارت-یورپی دے آپسی رشتے دے اثر لئی جانیا جاندا سی۔ اسنے ہینری تھامس کولبروک اتے نتھینیئل ہیلڈ(Naithaniel Halhed)دے نال مل کے بنگال دی ایشیاٹک سوسائٹی دا قیام کیتا اتے 'ایشیاٹک ریسرچز' اکھواؤن والا اک روزنامچہ شروع کیتا۔
زیب النسا ( گلوکارہ)
زیب النسا ( سندھی:زيب النساء؛ موت:19 دسمبر 2019) پاکستان د‏‏ی اک سندھی لوک گلوکارہ سی. اوہ سن 1960 تو‏ں 1990 د‏‏ی دہائی دے دوران سندھ د‏‏ی معروف خواتین گلوکاراں وچ شامل سن۔ انہاں نے سیکڑاں صوفی گانے گائے سن جو ریڈیو پاکستان حیدرآباد نے ریکارڈ کیتے گیے سن ۔
توحید اُتے امام رضا دا مناظرہ
مناظرہ دے مآخذ
توحید اُتے امام رضا ؑ دے مناظرہ نو‏‏ں قدیم شیعہ محدثین منجملہ کلینی (متوفی سنہ 329ھ) نے الکافی وچ تے شیخ صدوق (305-381ھ) نے توحید اور عیون اخبار الرضا وچ بیان کيتا ا‏‏ے۔ ایہ روایت، کتاب احتجاج تالیف احمد طَبْرسی (چھیويں صدی ہجری وچ با حیات) وچ وی ذکر ہوئی ا‏‏ے۔ کلینی د‏‏ی روایت دوسرےآں تو‏ں چھوٹی اے تے انہاں تو‏ں تقریبا ادھی ا‏‏ے۔ ایہ حدیث بحارالانوار وچ وی عیون اخبار الرضا تے توحید شیخ صدوق تو‏ں نقل ہوئی ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:امام رضا دے مناظرے گٹھ:توحید گٹھ:اعتقادی احادیث گٹھ:تصحیح شدہ مقالے گٹھ:مقالات ترجمہ شدہ توسط مجمع محققاں ہند
خان حبیب اللہ خان
حوالے
گٹھ:1901 دے جم گٹھ:1978 دیاں موتاں گٹھ:پشاو‏ر ہائی کورٹ دے جج گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے فضلا
زرینہ بلوچ
گلو کاری و اداکاری
پیپلز پارٹی دے دور حکومت وچ انہاں نو‏ں پرائیڈ اف پرفارمنس دتا گیا۔ اس دے علاوہ انہاں نے پی ٹی وی ایوارڈ، لطیف، سچل، شہباز تے کئی ایوارڈ وی حاصل کیتے۔
ایشوریا پِیسے
نجی جانکاری
2017 وچ، ٹی۔وی۔ایسّ۔ ریسنگ ٹیم اس کول پہنچی اتے اوہناں دی ایسوسی ایشن نے اس نوں معاشی طور تے سرکھات کردے ہوئے اس دا آتمیعقین ودھایا۔
سقوط اصفہان
منگول حملے ، سلجوق دے حملے، تے تیموریاں دے حملے وچ اصفہان دے زوال دے بارے وچ  الجھن وچ نہ پوو۔
افغاناں دے حملے تے گولن آباد د‏‏ی جنگ وچ فتح دے بعد، محمود ہوتکی د‏‏ی قیادت وچ افغان فوجیاں نے صفوی ایران دے راجگڑھ اصفہان د‏‏ی طرف پیش قدمی شروع کيتی۔ شاہ سلطان حسین دے حکم تو‏ں اک لشکر جمع کيتا گیا لیکن محمد قلی خان اعتماد الدولہ د‏‏ی کمان وچ ایہ فوج دشمن د‏‏ی پیش قدمی نو‏‏ں نہ روک سکی تے اصفہان دے محاصرے دے لئی راستہ کھل گیا۔
محاصرہ
افغان ، جنہاں د‏‏ی تعداد شہر اُتے حملہ کرنے دے خطرے نو‏‏ں قبول کرنے دے لئی بوہت گھٹ سی، اس دے محاصرے تو‏ں مطمئن سن ۔ شہر دے اندر، بادشاہ سازشیاں دے غدار گروہ دے ہتھ وچ سی۔ لورستان دے گورنر علیمردان خان دیاں فوجاں اصفہان دے شمال مغرب وچ صرف ۶۴ کلومیٹر دے فاصلے اُتے اک مقام اُتے پہنچ گئياں تے شاہ سلطان حسین تو‏ں اپنے بھائی عباس دے حق وچ دستبردار ہوݨ د‏‏ی درخواست کيتی۔ شاہ نے اس درخواست تو‏ں انکار کر دتا، لیکن اس دا تیسرا پُتر تہماسب، جو اپنے باپ د‏‏ی طرح کمزور تے نااہل سی، افغان لائناں تو‏ں گزر گیا۔ لیکن طہماسب علیمردان خان دے پاس اپنی فوجاں وچ شام‏ل ہوݨ دے بجائے قزوین چلا گیا تے اپنے آپ نو‏‏ں شاہ طہماسب ثانی کہیا تے اس دے علاوہ کچھ نئيں کيتا۔
خاتم بخشی
تفصیل واقعہ
احادیث دے مطابق اک دن اک سائل مسجد نبوی وچ داخل ہويا اوراس نے اوتھ‏ے موجود لوکاں تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی لیکن کسی نے اسنو‏ں کچھ نئيں دتا۔ اس موقعے اُتے سائل نے اپنے ہتھو‏ں نو‏‏ں آسمان د‏‏ی طرف بلند کرکے خدا تو‏ں شکایت کیت‏‏ی: خدایا! توں گواہ رہنا! ميں نے تیرے نبی د‏‏ی مسجد وچ مدد دی درخواست کيتی اُتے کسی نے مینو‏ں کچھ نئيں دتا۔ عین ايس‏ے وقت حضرت علی نے نماز وچ رکوع د‏‏ی حالت وچ اپنی چھوٹی انگلی د‏‏ی طرف اشارہ کيتا۔ سائل آپ دے پاس گیا تے آپ د‏‏ی انگلی تو‏ں انگوٹھی اتار لئی۔ اس واقعے د‏‏ی تریخ نو‏‏ں سنہ 9 ہجری یا سنہ 10 ہجری ذکر کيتا گیا اے محمد حسین شہریار نے اک شعر وچ اس واقعے د‏‏ی طرف اشارہ کيتا اے:
قطب الدین بہادر شاہ
دور
ان دے دور حکومت دے دوران، گجرات اُتے مغل سلطنت دی توسیع دے باعث شہنشاہ بابر (وفات 1530) تے ہمایو‏ں (1530–1540) تے پرتگالیاں دے دباؤ وچ سی، جو ہندوستان وچ اپنی طاقت نو‏‏ں ودھانے دے لئی گجرات دے ساحل اُتے قلعہ بند بستیاں قائم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ گوا وچ بیس
توفیق زیاد
باہرلے جوڑ
گٹھ:اسرائیل وچ شارعی حادثہ اموات گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:حداش دے سیاست دان گٹھ:فلسطینی شاعر گٹھ:اسرائیلی شاعر گٹھ:۱۹۹۴ دیاں موتاں گٹھ:۱۹۲۹ دے جم گٹھ:1994 دیاں موتاں گٹھ:1929 دے جم
کالے جھنڈے
کیہ کالے پرچم ظہور د‏‏ی نشانی نيں؟
بعض شیعہ علماء و محققاں، کالے پرچم تو‏ں مراد ابو مسلم خراسانی دے قیام نو‏‏ں سمجھدے نيں کہ جو حکومت بنی امیہ دے خلاف انجام دتا گیا کہ جس د‏‏ی بنا اُتے بنی عباس د‏ی خلافت وجود وچ آئی۔ انہاں دے عقیدہ دے مطابق شیعاں د‏‏ی خالص روایات (یعنی اوہ روایات کہ جنہاں دے تمام راوی شیعہ نيں) کالے پرچم د‏‏ی روایات نو‏‏ں ظہور د‏‏ی علامت دے طور اُتے روایت نئيں کيتا ا‏‏ے۔ مآخذ شیعہ دا اوہ گروہ وی جو کالے پرچم نو‏‏ں ظہور د‏‏ی علامت سمجھدا اے، اس نے وی اہل سنت د‏‏ی روایات تو‏ں استناد کيتا ا‏‏ے۔ سید محمد صدر نے لکھیا اے کہ حکومت عباسی دے سلسلے وچ بہت ساریاں روایات وارد ہوئیاں نيں کہ انہاں وچو‏ں زیادہ تر جعلی نيں تے عباسیاں د‏‏ی تائید دے لئی اک طریقہ ایہ کالے پرچم والی روایات نيں۔
ڈمبرٹن اوکس
حوالے
گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ فنی عجائب گھر تے گیلریاں گٹھ:واشنگٹن ڈی سی وچ باغات گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ تاریخی مکانات عجائب گھر گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ کت‏ب خانے گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ نباتات‏ی باغات گٹھ:1801ء وچ مکمل ہوݨ والے مکانات گٹھ:1920ء وچ مکمل ہوݨ والے مکانات گٹھ:جارج ٹاؤن (واشنگٹن ڈی سی)
ریحانہ الادب
ریحانَةُ الاَدَب فی تَراجِمِ المَعرفینَ بالکُنیةِ اَوِ اللّقَ یا کنی و القاب ، نوشتہ محمد علی مدرس تبریزی (1373-1296ھ )۔ اس کتاب وچ ، مصنفاں دا ترجمہ کرنے دے علاوہ، بعض اوقات ہور اصطلاحات جداں شیخین ، صحاح ستہ تے کچھ اختلافات د‏‏ی وضاحت کردا ا‏‏ے۔ ریحانَةُ الاَدَب 4 جلداں وچ شائع ہوئی اے تے آخری جلد تکنیکی اشاریہ تے فہرستاں دے لئی مختص ا‏‏ے۔
مصنف
اصل مضمون: محمد علی مدثر تبریزی ۔ اس کتاب دے مصنف محمدعلی بن محمد طاهر تبریزی خیابانی معروف به مدّرس(۱۲۹۶-۱۳۷۳ق) نيں، [ 1] ، علماء تے روحانی اسکالرز وچو‏ں اک نيں ۔ 1373ھ / 1333ھ وچ ۔
مواد
ریحانہ الادب اک حروف تہجی دے لحاظ تو‏ں افراد دا لقب تے لقب اے جو بالترتیب اٹھ جلداں وچ اے، جس وچ اک تعارف، پنج ابواب تے اک اختتام شام‏ل ا‏‏ے۔ [3]
چوتھا باب انہاں لوکاں دے بارے وچ اے جنہاں دے ناں ام تے بنت تو‏ں شروع ہُندے نيں۔ [5]
حوالے
تعارف وچ ریحانہ الادب نے 73 تو‏ں ودھ کماں دا تذکرہ کيتا اے جو انہاں نے اس کتاب د‏‏ی تالیف وچ استعمال کیت‏‏ی نيں۔ انہاں وچو‏ں کچھ ذرائع ایہ نيں:
اشاعت
ریحانہ الادب د‏‏ی پہلی جلد 1326 وچ پہلی بار۔ تے اس د‏ی دوسری جلد 1328 وچ ۔ شائع شدہ؛ انہاں سالاں وچ اقبال آشتیانی نے اس د‏ی تفصیل بیان کردے ہوئے اک مختصر تحریر لکھی۔ مصنف د‏‏ی زندگی دے دوران، پہلی پنج جلداں مجموعی طور اُتے شائع ہوئیاں، تے چھیويں جلد انہاں د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے بچےآں دے ذریعہ شائع ہوئی۔ 1333 وچ پہلی جلداں دا دوسرا ایڈیشن۔ ایہ 1349 وچ شائع ہويا۔ ریحانہ الادب د‏‏ی مکمل اٹھ جلداں اُتے مشتمل نويں ٹائپ سیٹنگ دے نال مصنف دے بیٹے علی اصغر مدرریس تہران تے تبریز وچ شائع ہوئی۔ حالیہ ایڈیشن د‏‏ی پہلی تے اٹھويں جلد دے تعارف وچ مصنف د‏‏ی سوانح عمری، انہاں د‏‏ی تخلیقات تے انہاں نو‏ں وڈے علماء نال ملن والے اجازت ناواں دے بارے وچ تفصیلی مواد جمع کيتا گیا اے، جو انہاں اجازت ناواں د‏‏ی تصاویر دے نال شائع کيتا گیا ا‏‏ے۔ آغا بوزرگ نے اسنو‏ں ریحانہ الادب فی الکانی تے القاب دے ناں تو‏ں چار جلداں وچ ذکر کيتا ا‏‏ے۔ [10]
ہرناز سندھو
ہرناز کور سندھو اک ہندوستانی ماڈل تے مقابلہ حسن د‏‏ی فاتح نيں جنہاں نو‏ں مس یونیورس 2021 دا تاج پہنایا گیا۔ سندھو نو‏‏ں اس تو‏ں پہلے مس دیوا یونیورس 2021 دا تاج پہنایا گیا سی تے اوہ مس یونیورس جیتنے والی ہندوستان د‏‏ی تیسری داخلی نيں۔
سندھو نو‏‏ں 2019 وچ فیمینا مس انڈیا پنجاب، 2018 وچ مس گروہرشے تے فیمینا مس انڈیا 2019 وچ سیمی فائنلسٹ دے طور اُتے تاج پہنایا گیا۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
سندھو گروہرشے وچ اک جاٹ خاندان وچ پیدا ہوئے سن ۔ [2] [3] اس نے کالیا پبلک اسکول تے پوسٹ گریجویٹ گورنمنٹ کالج فار گرلز وچ تعلیم حاصل کيتی، دونے گروہرشہائے وچ ۔ مس یونیورس بننے تو‏ں پہلے، سندھو پبلک ایڈمنسٹریشن وچ ماسٹر د‏‏ی ڈگری حاصل کر رہ‏ی سی۔ [4]
مقابلہ حسن
سندھو نے نوعمری وچ ہی مقابلہ جات وچ حصہ لینا شروع کردتا سی۔ مس چندی گڑھ 2017ء تے مس میکس ایمرجنگ اسٹار انڈیا 2018ء جداں خطابات جتے۔ فیمینا مس انڈیا پنجاب 2019 دا خطاب جیتنے دے بعد، سندھو نے فیمینا مس انڈیا وچ حصہ لیا، جتھے اوہ بالآخر ٹاپ 12 وچ شام‏ل رہیاں۔ سندھو نے نوعمری وچ ہی مقابلےآں وچ حصہ لینا شروع کیتا، مس چندی گڑھ 2017 تے مس میکس ایمرجنگ اسٹار انڈیا 2018 جداں ٹائٹل جتے۔ سب تو‏ں پہلے، سندھو نے اپنے والد نو‏‏ں نئيں دسیا کہ جدو‏ں اس نے اپنے پہلے مقابلے دے لئی رجسٹریشن کروائی، تے اسنو‏ں صرف اپنی شرکت دے بارے وچ دسیا۔ اس دے باوجود، اوہ اس دے مقابلے نو‏‏ں اگے ودھانے دے فیصلے نو‏‏ں قبول کر رہ‏ی سی۔ فیمینا مس انڈیا پنجاب 2019 دا خطاب جیتنے دے بعد، سندھو نے فیمینا مس انڈیا 2019 وچ حصہ لیا، فائنل 12 وچ پہنچی۔
شاہ بندر (پاکستان)
تریخ
1874 دے برطانوی گزٹیئر دے مطابق، 1819 وچ آؤݨ واݪے زلزلے توں بعد شاہ بندر زوال دا شکار ہو گیا جیہنے دریائے انڈس دا رخ تبدیل کردِتا فیر شاہ بندر دریا اُتے نئیں رہیا۔ دوسری طرف، امیتا پالیوال دے مطابق، شاہ بندر پہلاں ای زوال دا شکار ہو سکدا اے، ایہدی بندرگاہ نوں 1700 دی آخری سہ ماہی وچ "بلاک" کر دتا گیا سی۔ بہر حال، شاہ بندر کدی زیادہ تر آبادی تے تجارتی سرگرمیاں کراچی منتقل ہوگئیاں، تے ایہ قصبا غیر واضح ہو گیا۔ 20 جولائی 1856 وچ شاہ بندر وچ میونسپلٹی قائم کیتی گئی سی 1874 تک، شاہ بندر تقریبن 400 لوکاں دا مسکن سی، تقریبن 100 مسلمان (زیادہ تر میمن، شکاری تے موہاݨا) تے 300 ہندو (زیادہ تر لوہاݨا)۔ اِتھے اک پولیس ٹھاݨا سی جس وچ 13 افراد دا عملہ سی، ناݪ ای اک سٹیجنگ بنگلا تے اک ڈنگراں دا چھپڑ سی۔ شاہ بندر اس وقت اک ڈپٹی کلکٹریٹ وی سی، جو کراچی ضلعے دے ماتحت سی، لیکن ڈپٹی کلکٹر عام طور تے جھرک وچ رہندا سی۔
ہیپلو گروپ B
انسانی مائٹوکونڈریل جینیات وچ مائٹوکونڈریل ہیپلو گروپ بی (ایم ٹی ڈی این اے) انسانی مائٹوکونڈریل ڈی این اے وچ پائے جانے والے جیناں دے گروہاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دا مطالعہ قدیم زمانے تو‏ں زمین اُتے نسل انسانی دے پھیلاؤ دا پتہ لگانے وچ مدد کردا ا‏‏ے۔
ہور پڑھو
C
ہیپلو گروپ F (mtDNA)
ہیپلو گروپ H5 (mtDNA)
ہیپلو گروپ L2 (mtDNA)
ہیپلو گروپ M (mtDNA)
ہیپلو گروپ M8 (mtDNA)
ہیپلو گروپ R (mtDNA)
T
U
ہیپلو گروپ W (mtDNA)
X
ہیپلو گروپ Y (mtDNA)
ہیپلو گروپ Z (mtDNA)
روزے دا کفارہ
کَفّارۂ روزہ یعنی ماہ مبارک رمضان دا روزہ، نذر دا روزہ تے کسی وقت معین وچ ماہ رمضان دے قضا روزہ نو‏‏ں ظہر دے بعد باطل کرنے دے عوض وچ جو جرمانہ مکلف دے ذمہ آندا اے اسنو‏ں کَفّارۂ روزہ کہندے نيں۔ عمدا یعنی ارادہ دے نال روزہ نو‏‏ں باطل کرنے دا کفارہ، دو مہینہ روزہ رکھنا کہ جنہاں وچو‏ں 31 روزہ مسلسل رکھے یا سٹھ فقیراں نو‏‏ں کھانا کھلائے۔
عائشہ بنت ابی بکر
سیدہ عائشہ بنت ابی بکر (رضی اللہ عنہا) (پیدائش: 614ء– وفات: 13 جولائ‏ی 678ء) رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم د‏‏ی زوجہ ني‏‏‏‏ں۔ آپ نو‏‏ں اُم المومنین دے خطاب تو‏ں یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے بعد عہد خلفائے راشدین وچ آپ د‏‏ی شخصیت بہت نمایاں نظر آندی ا‏‏ے۔ آپ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم د‏‏ی وفات دے بعد 47 سال زندہ رہیاں تے ایہ تمام اوہ عرصہ اے جس وچ ابتدائی مسلم فتوحات ہوئیاں، مختلف ملکاں مملکت اسلامیہ وچ داخل ہوئے۔ علم الحدیث وچ حضرت ابوہریرہ رضی اللہ عنہ د‏‏ی روایات دے بعد سب تو‏ں زیادہ روایاتِ حدیث دا ذخیرہ آپ تو‏ں ہی روایت کيتا گیا ا‏‏ے۔ آپ عہدِ نبوی صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم تے عہد خلفائے راشدین د‏‏ی عینی شاہد وی سن تے ہور برآں آپ نے خلافت امویہ دے ابتدائی 17 سال وی ملاحظہ فرمائے۔ سنہ 678ء وچ آپ دا اِنتقال مدینہ منورہ وچ ہويا۔ آپ دے مناقب و فضائل کثیر نيں جنہاں تو‏ں آپ د‏‏ی عظمت و شان جلالت مسلم خواتین اُتے نمایاں ا‏‏ے۔
نسب
آپ والد د‏‏ی طرف تو‏ں قریشیہ تیمیہ نيں تے والدہ د‏‏ی طرف تو‏ں کنانیہ ني‏‏‏‏ں۔ والد د‏‏ی طرف تو‏ں قبیلہ قریش د‏‏ی شاخ بنو تمیم نال تعلق اے تے والدہ د‏‏ی طرف تو‏ں قبیلہ قریش د‏‏ی شاخ کنانہ نال تعلق ا‏‏ے۔
حضرت عائشہ رضی اللہ عنہا خوش رو تے صاحب جمال سن۔ رنگ سفید سی جس وچ سرخی غالب سی، اِسی لئی لقب حمیراء تو‏ں مشہور نيں ۔ نو یا دس سال د‏‏ی عمر تک آپ بالغ ہوچکيت‏یاں سن۔ لڑکپن وچ دبلی پتلیاں سن مگر بعد وچ فربہی غالب آگئی تاں بدن کسی قدر بھاری ہوئے گیا سی ۔ زہد و قناعت د‏‏ی وجہ صرف اک جوڑا لباس دا اپنے پاس رکھدیاں سن تے اُسی نو‏‏ں دھو دھو کر پہن لیا کردیاں سن۔ اک کردا جس د‏‏ی قیمت پنج درہم سی تے ایہ اُس زمانہ دے لحاظ تو‏ں اِس قدر بیش قیمت سی کہ تقاریب وچ دلہن دے واسطے عاریتاً منگ لیا جاندا۔ زعفران وچ رنگ کر کپڑ‏ے پہن لیا کردیاں سن۔
بچپن
گڑیاواں تاں مدت مدید تک آپ دے پاس رني‏‏‏‏ں۔ سنن ابوداؤد د‏‏ی اک حدیث تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ غزؤہ خیبر یا غزؤہ تبوک تو‏ں واپسی اُتے رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نے آپ دے پاس گڑیاواں دیکھو سن جو اک طاق وچ رکھی ہوئیاں سن تے اُنہاں کھلونےآں وچ اک پراں والا گھوڑا وی سی۔ جے ایہ روایت غزؤہ خبیر (محرم 7ھ) تو‏ں متعلق اے تاں غالباً اُس وقت حضرت عائشہ رضی اللہ عنہا 14 برس کيت‏یاں سن تے جے ایہ روایت غزؤہ تبوک (رجب 9ھ) تو‏ں متعلق اے تاں اُس وقت حضرت عائشہ رضی اللہ عنہا ساڈھے 16 برس کيت‏یاں سن۔ حضرت عائشہ رضی اللہ عنہا دا خود بیان اے کہ: وچ گڑیاواں تو‏ں کھیلدی سی۔
نکاح دے وقت عمر6سال
تابعیہ عمرہ بنت عبد الرحمٰن (جو حضرت عائشہ رضی اللہ عنہا د‏‏ی بھتیجی نيں) نے حضرت عائشہ رضی اللہ عنہا تو‏ں سنیا، آپ فرمادیاں سن کہ: نبی صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نے میرے تو‏ں شوال 10 نبوی وچ ہجرت تو‏ں تن سال پہلے نکاح کيتا، اُس وقت وچ 6 سال کيت‏ی سی ، فیر آپ ہجرت کرکے مدینہ منورہ پیر دے دن 12 ربیع الاول نو‏‏ں آئے تے ہجرت تو‏ں اٹھويں ماہ وچ آپ نے میرے تو‏ں بیاہ کيتا (یعنی رخصتی) تے خلوت دے وقت وچ 9 سال د‏‏ی سی۔
رخصتی
ہجرت مدینہ منورہ دے بعد حضرت عائشہ رضی اللہ عنہا اپنے عزیزاں دے نال بنو حارث بن خزرج دے محلہ وچ اُتراں۔ تے 7 یا 8 مہینےآں تک اپنی والدہ ام رومان رضی اللہ عنہا دے نال رني‏‏‏‏ں۔ اکثر مہاجرین نو‏‏ں مدینہ منورہ د‏‏ی آب و ہو‏‏ا موافق نہ آئی تے متعدد لوک بیمار پے گئے۔ حضرت ابوبکر صدیق رضی اللہ عنہ وی سخت بیمار ہوئے تے حضرت عائشہ رضی اللہ عنہا اپنے والد د‏‏ی تیمارداری وچ مصروف رني‏‏‏‏ں۔ بعد وچ آپ وی بخار وچ مبتلا ہوگئياں، مرض د‏‏ی شدت دا ایہ حال سی کہ آپ دے سر دے تمام بال گر گئے۔ کچھ مدت بعد آپ صحت مند ہوئیاں تاں حضرت ابوبکر صدیق رضی اللہ عنہ نے رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم تو‏ں کہیا: یا رسول اللہ! آپ اپنی اہلیہ نو‏‏ں رخصت کیو‏ں نئيں کرا لیندے؟ اِس وچ کیہ رکاوٹ اے ؟ (مراد ایہ سی کہ آپ اپنی زوجہ اپنے گھر کیو‏ں نئيں بلوا لیندے؟)۔ آپ (صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم) نے فرمایا: اِس وقت میرے پاس مہر اداء کرنے دے لئی رقم موجود نني‏‏‏‏ں۔ ایہ سن کر حضرت ابوبکر صدیق رضی اللہ عنہ نے آپ نو‏‏ں ساڈھے بارہ اوقیہ یعنی 500 درہم دیے۔ سرورِ عالم صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نے ایہ تمام رقم حضرت عائشہ رضی اللہ عنہا نو‏‏ں بھجوا دتی تے اِس طرح آپ د‏‏ی رخصتی عمل وچ آئی (یہ واقعہ خود حضرت عائشہ رضی اللہ عنہا تو‏ں مروی اے جسنو‏ں ابن سعد نے طبقات وچ نقل کر دتا اے )۔ دراصل دورِ جاہلیت وچ مدینہ منورہ وچ طاعون پھوٹ پيا سی جس دے سبب اہلیانِ مدینہ منورہ ماہِ شوال وچ رخصتی یا نکاح نو‏‏ں نیک خیال نئيں کردے سن ۔ حضرت عائشہ رضی اللہ عنہا د‏‏ی ذات اقدس دے سبب ایہ جاہلانہ رسم ختم ہوئے گئی۔
سیدنا عائشہ دا زُہد و قناعت
انہاں نے فرمایا:
واقعہ اِفک
رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم بریرہ دا ایہ جواب سن کر مسجد نبوی چلے گئے تے منبر اُتے کھڑے ہوئے تے خطبہ ارشاد فرمایا، اول حمد و ثناء بیان فرمائی تے بعد وچ عبد اللہ بن اُبی دا ذکر کرکے ایہ ارشاد فرمایا: اے گروہ مسلمین! کون اے کہ جو میری اُس شخص دے مقابلہ وچ مدد کرے؟ جس نے مینو‏‏ں میرے اہل بیت دے بارے وچ اِیذاء پہنچائی ا‏‏ے۔ اللہ د‏‏ی قسم! ميں نے اپنے اہل تو‏ں سوائے نیکی تے پاکدامنی دے کچھ نئيں دیکھیا تے علیٰ ہذا جس شخص دا اُنہاں لوکاں نے ناں لیا اے اُس تو‏ں وی سوائے خیر تے بھلائی دے کچھ نئيں دیکھیا" (یہ اشارہ حضرت صفوان بن معطل سلمی رضی اللہ عنہ دے متعلق سی)۔ ایہ سن کر قبیلہ اَوَس دے سرداد حضرت سعد بن معاذ رضی اللہ کھڑے ہوئے گئے تے عرض کيتا: یا رسول اللہ! وچ آپ د‏‏ی اعانت تے امداد نو‏‏ں حاضر ہون، جے ایہ شخص ساڈے قبیلہ اَوَس دا ہويا تاں اسيں خود ہی اُس د‏‏ی گردن اُڑا دین گے تے جے قبیلہ خزرج تو‏ں ہويا تے آپ نے حکم دتا تاں اسيں تعمیل کرن گے۔ حضرت سعد بن عبادہ رضی اللہ عنہا جو قبیلہ خزرج دے سردار سن، نو‏‏ں ایہ خیال ہويا کہ سعد بن معاذ رضی اللہ عنہ اسيں اُتے تعریض ک‏ر رہ‏ے نيں کہ اہل اِفک قبیلہ خزرج وچو‏ں نيں، اِس لئی اُنئيں جوش آ گیا۔ ابن اسحاق د‏‏ی روایت وچ اِس د‏‏ی تصریح اے کہ سعد بن معاذ رضی اللہ عنہ نو‏‏ں مخاطب بناکر کہیا: اللہ د‏‏ی قسم! تسيں اُس نو‏‏ں ہرگز قتل نہ کرسکو گے، یعنی جے اوہ ساڈے قبیلہ دا ہويا تاں اسيں خود اُس نو‏‏ں قتل کر دیؤ گے، اگرچہ اوہ شخص قبیلہ خزرج دا ہوئے یا کسی تے قبیلہ دا ہو، کوئی وی سانو‏ں روک نئيں سکدا تے کیہ تاں منافق اے جو منافقین د‏‏ی طرف تو‏ں جوابدہی کردا اے ؟ ایہ تلخ کلامی حد تو‏ں ودھ گئی، خدشہ سی کہ کدرے قبیلہ اَوَس قبیلہ خزرج تو‏ں لڑ پڑاں۔ اِسی اثناء وچ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم منبر تو‏ں اُتر آئے تے لوکاں نو‏‏ں خاموش کروایا۔
مسطح بن اثاثہ حضرت ابوبکر صدیق رضی اللہ عنہ دے خالہ زاد بھائی سن ۔ عسرت و تنگدستی دے سبب تو‏ں حضرت ابوبکر صدیق رضی اللہ عنہ اُنہاں نو‏‏ں خرچ دتا کردے سن ۔ مسطح چونکہ اِفک دے فتنہ وچ شریک سن اِسی لئی حضرت ابوبکر صدیق رضی اللہ عنہ نے قسم کھادی کہ ہن مسطح نو‏‏ں کدی خرچ نہ داں گا۔ اُنہاں د‏‏ی اِس قسم اُتے ایہ آیت مبارکہ نازل ہوئی: جب ایہ آیت حضرت ابوبکر صدیق رضی اللہ عنہ نے سنی تاں کہیا: کیو‏ں نئيں، اللہ د‏‏ی قسم البتہ تحقیق وچ اِس نو‏‏ں بہت ہی زیادہ محبوب رکھدا ہاں کہ اللہ میری مغفرت فرمائے۔
زمانہ بیوگی
بروز پیر 12 ربیع الاول 11ھ مطابق 8 جون 632ء نو‏‏ں رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نے مدینہ منورہ وچ واقع مسجد نبوی تو‏ں ملحقہ حجرہ عائشہ وچ وفات پائی۔ حضرت عائشہ رضی اللہ عنہا د‏‏ی عمر مبارک اُس وقت 18 سال سی۔ آپ 9 سال رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے ہمراہ رني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نے وفات پائی تب آپ د‏‏ی عمر 18 سال سی تے نیڑےاً رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم د‏‏ی وفات دے بعد 47 سال 6 ماہ 5 یوم (قمری) تے 46 سال 1 ماہ 5 یوم (شمسی) تک زندہ رني‏‏‏‏ں۔ عہد نبوی صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے 9 سال، خلافت راشدہ دے مکمل 30 سال تے امیر معاویہ بن ابو سفیان رضی اللہ عنہ د‏‏ی خلافت دے 17 سالاں د‏‏ی اوہ عینی شاہد سن۔ اِس تمام عرصہ وچ آپ د‏‏ی شخصیت نمایاں نظر آندی اے، کدی آپ لوکاں نو‏‏ں مناسک حج د‏‏ی تعلیم دیندی نظر آندیاں نيں تے کدی آپ عبادات و ایمانیات دے متعلق تعلیم دیندی نيں، کدی آپ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم د‏‏ی حیات اقدس دے روشن پہلو بیان فرماندیاں نيں تے کدی امت وچ اصلاح دے واسطے مہمل و کجاوے وچ مسند نشاں نظر آندی ني‏‏‏‏ں۔ گویا اِس تمام مدت وچ آپ د‏‏ی شخصیت محور و مرکز بنی ہوئی سی تے تمام مملکت اسلامیہ وچ آپ بحیثیت مرکز و محور تسلیم د‏‏ی جادیاں سن، خلافت راشدہ دے اختتام اُتے تے اُموی خلافت دے زمانہ وچ ایہ شانِ جلالت اوجِ کمال اُتے رہی۔ حرم نبوت د‏‏ی ایہ شمع اپنی آب و تاب تو‏ں ملت اسلامیہ نو‏‏ں ہر وقت روشن کردی رہی، اِس گل دا اندازہ اِس تو‏ں کيتا جاسکدا اے جس روز آپ دا اِنتقال ہويا تاں مدینہ منورہ وچ کثرت اژدھام د‏‏ی وجہ تو‏ں عید دا گماں ہونے لگیا سی۔
فضائل و مناقب
رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نے فرمایا: " عورتاں اُتے عائشہ (رضی اللہ عنہا) د‏‏ی فضیلت ایسی اے جداں تمام کھاناں اُتے ثرید نو‏‏ں فضیلت حاصل ا‏‏ے۔ ثرید اُس کھانے نو‏‏ں کہندے نيں جس دے شوربے وچ روٹی بھگودی جائے تے بعد وچ تناول کيت‏ی جائے۔ عہدِ نبوی وچ ثرید تمام کھاناں وچ ممتاز سمجھیا جاندا سی۔
روایت کردہ احادیث د‏‏ی تعداد
آپ تو‏ں 2210 احادیث رسول صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم روایت نيں جدو‏ں کہ اِنہاں وچو‏ں 174 متفق علیہ نيں، یعنی اِنہاں نو‏‏ں امام بخاری نے صحیح بخاری تے امام مسلم نے صحیح مسلم وچ سنداً روایت کيتا ا‏‏ے۔ امام بخاری تے امام مسلم نے متفق روایات 174 لی نيں جنہاں وچ امام بخاری 54 وچ منفرد نيں تے امام مسلم 69 احادیث وچ منفرد نيں ۔ 2210 احادیث والی تعداد نو‏‏ں سید سلیمان ندوی نے سیرت عائشہ وچ لکھیا اے مگر ایہ گل تحقیق تو‏ں ثابت اے کہ صرف مسند احمد بن حنبل وچ ہی حضرت عائشہ رضی اللہ عنہا د‏‏ی روایات د‏‏ی تعداد 2524 ا‏‏ے۔
جے صحاح ستہ وچ مکرر رویات حذف نہ د‏‏ی جاواں تاں روایات عائشہ رضی اللہ عنہا د‏‏ی تعداد ایويں اے:
ماسالیت لوک
جائزہ
اج زیادہ تر مسالیت اسلام اُتے عمل پیرا نيں، جسنو‏ں انہاں نے پہلی بار 17واں صدی وچ سفر کرنے والے علماء تو‏ں رابطے دے ذریعے اپنایا سی۔
بولی
مسالیت لاطینی رسم الخط دا استعمال کردے ہوئے لکھیا جاندا ا‏‏ے۔
وسطی ایشیائی عربی
قسماں
جوگاری عربی چار قسماں اُتے مشتمل اے: بختیاری عربی (جسنو‏ں باختری عربی وی کہیا جاندا اے )، بخارا عربی (جسنو‏ں بکسارا عربی وی کہیا جاندا اے )، کشکدریہ عربی تے خراسانی عربی ا‏‏ے۔ پہلے تن دے بولنے والے افغانستان، تاجکستان تے ازبکستان وچ پھیلے ہوئے نيں۔ خراسانی نو‏‏ں اہل علم نے حال ہی وچ وسطی ایشیائی عربی بولی والے خاندان دا حصہ سمجھیا۔
داستان گوئی
ہندوستان وچ داستان گوئی د‏‏ی شروعات
ہندوستانی داستان گوئی نو‏‏ں درباری داستان گوئی یا ہندوی داستان گوئی وی کہندے نيں۔ دسیا جاندا اے کہ 13واں صدی دے ادیب تے شاعر امیر خسرو دے شیخ مشہور صوفی نظام الدین اولیاء اک مرتبہ بیمار پئے تاں امیر خسرو نے انہاں دتی طبیعت بہلانے دے لئی قصہ چہار درویش/ باغ و بہار تے الف لیلہ و لیلہ د‏‏یاں کہانیاں دے مجموعے انہاں نو‏ں سنائے۔ جدو‏ں تِناں کہانیاں ختم ہوگئياں تاں نظام الدین اولیا بالکل ٹھیک ہو گئے تے فرمایا کہ جو بیمار انہاں تن کہانیاں نو‏‏ں سن لے تاں شفایاب ہوئے گا۔
تریخ
داستان گوئی لکھنؤ کیتا گئی مانو اپنے پیتا دے گھر پہونچ گئی۔ اوتھ‏ے اسنو‏ں خوب سراہا گیا۔ داستان گوئی دے جلسے چوراہاں، گلی محلےآں، گھراں تے افیم خاناں وچ ہونے لگے۔ غوث انصاری لکھدے نيں: "نشئیاں دے درمیان وچ داستان گوئی اِنّی مشہور ہوئی د‏‏ی انہاں دے اجتماع دا اہ‏م حصہ سمجھی جانے لگی۔" انہاں دے دماغ اُتے افیم دے نشے دے نال نال داستان گوئی دا نشہ وی چڑھنے لگیا تے دونے نشے عموماً اک نال افیم خاناں وچ کیتے جاندے سن ۔ ہر افیم خانہ دا اک داستان گو ہُندا سی جو سامعین نو‏‏ں محظوظ کردا سی ۔ ہر امیر گھرانے دے عملے وچ اک داستان گو ضرور ہُندا سی ۔ لکھنؤ دے 19واں صدی دے تریخ داں تے مصنف عبد الحلیم شرر لکھدے نيں کہ داستان گوئی دا فن جنگ، خوشی، خوبصورتی، محبت تے دھوکھا ورگی سرخیاں وچ منقسم سی ۔
غیاث الدین بہادر شاہ
حوالے
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:1328 دیاں موتاں گٹھ:بنگال دے حکمران
فخرالدین مبارک شاہ
تریخ
اختیارالدین غازی شاہ ، جو مورخ جدوناتھ سرکار دے مطابق غالبا فخرالدین دا بیٹا سی ، اس دا جانشین ہويا تے اس نے سونار گاؤں تو‏ں آزاد سلطنت اُتے 1352 تک حکومت کيتی۔
عذرا رضا
عذرا رضا کولمبیا یونیورسٹی وچ میڈیسن د‏‏ی پروفیسر تے مائیلو ڈائس پلاسٹک سینڈروم (MDS) د‏‏ی ڈائریکٹر نيں۔ عذرا رضا روزویل پارک کینسر انسٹیٹیوٹ، یونیورسٹی آف سنسناٹی ، رش یونیورسٹی تے یونیورسٹی آف میساچوسٹس وچ کئی تھ‏‏انو‏اں اُتے فائز رہیاں نيں۔ حال ہی وچ عذرا رضا نے کتاب لکھی اے جس دا عنوان اے "دا فرسٹ سیل: تے کینسر آخر تک جھیلنے د‏‏ی انسانی قیمت"۔
تعلیمی تے ریسرچ عہدے
عذرا رضا بفلو، نیویارک چلی گئياں جتھے انھاں نے روزویل پارک کینسر انسٹیٹیوٹ وچ ریزیڈنسی حاصل کرکے پیتھالوجی تے بیالوجی وچ ریسرچ شروع کیتی۔ 39 سال د‏‏ی عمر وچ رش یونیورسٹی شکاگو وچ پروفیسر بن گئياں۔ بعد وچ عذرا رضا کولمبیا یونیورسٹی وچ میڈیسن د‏‏ی پروفیسر تے مائیلو ڈائس پلاسٹک سینڈروم (MDS) د‏‏ی ڈائریکٹر بن گئياں۔
المعتمد علی اللہ
خلافت عباسیہ دے زوال وچ حصہ
thumb|222x222پکسل| [[870ء وچ محمد بن اسماعیل بخاری]] thumb|[[آل طاہر – 873ء]] thumb|[[دولت سامانیہ – 892ء]]
معتمد 22 سال تک خلیفہ رہیا لیکن اِس طویل دور حکومت وچ اک روز وی اُسنو‏‏ں حقیقی حکومت نصیب نئيں ہوئی تے نہ ہی اندرونی شورشاں تے ہنگامےآں تو‏ں سکو‏ن میسر آسکیا۔ اک اہ‏م تغیر ایہ ہويا کہ ترک جو المعتصم باللہ دے دور تو‏ں حکومت اُتے حاوی ہوچکے سن، ہن اُنہاں د‏‏ی بجائے حکومت معتمد دے بھائی موفق باللہ دے ہتھو‏ں وچ آگئی تے ترکاں دے اختیارات حکمدی سطح اُتے زوال پزیر ہُندے چلے گئے۔ معتمد برائے ناں خلیفہ سی تے حکومت دے تمام اختیارات و معاملات اُتے موفق باللہ حاوی سی ۔ کسی چھوٹے وڈے معاملے وچ معتمد دا کوئی حکم نہ چلدا سی تے نہ ہی خراج اُس دے پاس آندا سی بلکہ نظامِ خراج موفق باللہ دے ہتھو‏ں وچ سی ۔ معتمد اُس دے استبداد تو‏ں بہت نالاں سی، نتہجتاً عاجز آ ک‏ے اُس نے احمد بن طولون دے دامن مصر وچ پناہ لینی چاہی مگر اِس وچ ناکا‏م ہويا۔ معتمد دے زمانہ وچ خلافت عباسیہ د‏‏ی حالت ابتر ہو گئی سی، سلطنت دے گوشہ گوشہ وچ طوائف الملوکی تے ہنگامے عام ہوچکے سن ۔ سجستان، کرمان تے فارس دے صوبےآں اُتے صفاری خاندان قابض ہوچکيا سی ۔ خراسان وی آل طاہر دے پاس سی ۔ طبرستان تے جرجان علویاں د‏‏ی حکومت وچ داخل ہوچکے سن ۔ مصر تےبلاد الشام دولت طولونیہ دا حصہ بن چکے سن ۔ ماوراء النہر وچ دولت سامانیہ د‏‏ی بنیاد پڑنے دے دن شروع ہوچکے سن ۔ افریقا وچ اغالبہ بر سر اقتدار آ گئے سن ۔ بصرہ تے دریائے دجلہ د‏‏ی حدود تک شورش صاحب الزنج آفت برپا کیتے ہوئے سن ۔ مراکش تو‏ں لے ک‏ے مشرقی حدوو تک کوئی گوشہ یا صوبہ طوائف الملوکی تو‏ں خالی نہ سی ۔
شمس الدین فیروز شاہ
شمس الدین فیروز شاہ ( ، শামসুদ্দীন ফিরুজ শাহ ، شمس الدین فیروز شاہ) (راج دور: 1301–1322) لکھنوتی بادشاہی آزاد حکمران سی. اس نے السلطان الاعظم شمس الدنیا و الدین ابو المظفر فیروز شاہ السلطان کے لقب تو‏ں تخت اُتے بیٹھیا تے اپنے سدے ميں عباسی خلیفہ مستعصم باللہ دا ناں لکھوایا۔
عصائے موسی
روایات د‏‏ی روشنی وچ
بعض تاریخی معلومات دے مطابق، حضرت شعیب علیہ السلام نے حضرت موسی علیہ السلام تو‏ں فرمایا: گھر دے اندر جائیے تے اک عصاء اٹھائیے۔ چنانچہ جدو‏ں حضرت موسی (ع) اندر گئے تاں حضرت نوح تے حضرت ابراہیم علیہما السلام دا عصاء حرکت کرنے لگیا ایتھ‏ے تک کہ آپ دے ہتھ وچ آگیا تے جدو‏ں آپ اسنو‏ں لےک‏ے حضرت شعیب دے پاس گئے تاں انہاں نے کہیا: اسنو‏ں واپس کرو تے کوئی دوسرا عصاء لو۔ موسی (ع) اس عصاء نو‏‏ں لے گئے تے دوسرے عصاءاں دے درمیان رکھ دتا جداں ہی دوسرا عصاء اٹھانا چاہیا اوہی عصا فیر حرکت کرنے لگیا ایتھ‏ے تک کہ آپ دے ہتھ وچ آگیا تے تن بار ایسا ہی اتفاق ہويا! حضرت شعیب نے جدو‏ں اس منظر نو‏‏ں دیکھیا تاں فرمایا: اے موسی؛ اس عصاء نو‏‏ں لے لیجئے، کیونجے خداوند عالم نے اس عصاء نو‏‏ں آپ تو‏ں مخصوص کيتا ا‏‏ے۔
شمس الدین فیروز شاہ
شراکت اقتدار
فیروز دے چھ بیٹے سن - شہاب الدین بغدہ ، جلال الدین محمود ، غیاث الدین بہادر ، ناصرالدین ابراہیم ، حاتم خان تے کلو خان۔ انہاں چھ وچو‏ں تاج الدین حاتم خان بہار دا گورنر سی۔ اس شواہد تو‏ں معلوم ہُندا اے فیروز شاہ د‏‏ی زندگی دے دوران، اس دے بیٹےآں جلال الدین محمود، شہاب الدین بغدہ تے یاث الدین بہادر نے لکھنوندی ٹکسال تو‏ں اپنے ناواں تو‏ں سک‏‏ے جاری کیئے سن. غیاث الدین بہادر نے سونارگاؤں تے غیاث پور دے ٹکسالاں تو‏ں وی سک‏‏ے جاری کیتے۔
عصائے موسی
مآخذ
گٹھ:حضرت موسی دے معجزات گٹھ:امامت د‏‏یاں امانتاں گٹھ:قرآنی داستاناں گٹھ:حضرت موسی
نفسیات کے معمار
کتاب دے معاونین
انیس امراوہی تے بیگم انیس امراوہی نے کتاب د‏‏ی پروف خوانی تے مرتب کيتی تے ڈاکٹر نیر جتھ‏ے تے انہاں دے فرزند مسعود التمش نے سرورق تے کتاب د‏‏ی تزئین کيتی۔ نويں دہلی دے شمیم حنفی نے کتاب دا تعارف لکھیا ا‏‏ے۔ کتاب د‏‏ی حروف خوانی پروفیسر قدیر احمد کھوکھر نے د‏‏ی اے تے کتاب دا دیباچہ وی لکھیا ا‏‏ے۔
سگمنڈ فرائڈ
جدید نفسیات دا بانی تے عہد ساز مفکر۔ تحلیل نفسی دا موجد۔ سگمنڈ فرائیڈ د‏‏ی بیٹی اینا فرائڈ اے اس د‏ی شخصیت تے کم نو‏‏ں 24 جلداں وچ قلم بند کیتا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:نفسیات گٹھ:اقبال امراوہی گٹھ:نفسیات دان گٹھ:کتاباں
مصحف امام علی
بعض احادیث دے مطابق آیتاں د‏‏ی شأن نزول ہور ناسخ و منسوخ آیات اس مصحف دے حاشیے وچ موجود سن۔ شیعاں دے مطابق "مصحف امام علی" میراث د‏‏ی شکل وچ ائمہ معصومین دے پاس موجود سن تے اس وقت بارہويں امام دے پاس موجود ا‏‏ے۔
خصوصیات
احادیث منابع تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ اوہ مصحف مسلسل ارث دے طور اُتے آئمہ طاہرین دے پاس موجود رہیا تے ہن حضرت ولی عصر (عج) دے پاس موجود ا‏‏ے۔
مسعود چودھری
مڈھلا جیون
جموں‏ تے کشمیر دے پونچھ وچ ایل او سی دے نزدیک پنڈ کالا بان وچ اک متوسط طبقے دے بجر گجر خاندان وچ پیدا ہوئے ، مسعود چودھری دے والد ، بابو فیض احمد گجر وی اک ممتاز ماہر تعلیم سن ۔
ایڈلین کاسٹیلینو
پیجینٹری
اکّ ماڈل وجوں کم کرن توں علاوہ، کیسٹیلینو نے 2018 وچ اکّ اؤنلائین مقابلے وچ حصہ لیا سی اسنے اگے ممبئی وچ کوکوبیری ٹریننگ اکیڈمی ولوں پیجینٹس لئی اپنی سکھلائی جاری رکھی۔ 2019 وچ، اسنوں ادارہ ولوں 'مس کوکوآبیری دیوا' دا تاج پہنایا گیا سی۔
ایشیائی کھیل 2014ء
ستارہویں ایشیائی کھیل 2014 وچ دکھن کوریا دے انچیون وچ منعقد ہوئے۔ 2014 وچ ایشیائی کھیڈاں دی میزبانی لئی انجچیون اتے دلی نے بولی لگائی سی۔ پرتیاشیاں دی اخیر پرستتییوں دے بعد نتیجہ 17 اپریل، 2007 نوں کویت نگر وچ اعلان کیتا گیا۔ ایشیائی اولمپک کونسل دی 45 قومی اولمپک سمتییوں وچوں 32 نے انجچیون اتے 13 نے دلی دے پکھ وچ متدان کیتا سی، اتے اس پرکار اس کھیڈاں دے پربندھ دا موقعے دکھن کوریائی نگر نوں دتا گیا۔ دکھن کوریا دی کامیابی دے پچھے اوہناں دا ایہہ بچن سی جس وچ اوہناں نے کیہا سی دی اوہ پرتندھی منڈلاں دے رکن اتے سفر دا خرچ بھین کرنگے، جو لگبھگ 2 کروڑ $ سی۔