cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جنگ موتہ
پیغمبر اکرم(ص) دا خطاب
انہاں نو‏ں اسلام دی دعوت دینا تے جے انہاں نے قبول کر لی تو انہاں نو‏ں رہیا کر دینا۔ اس دے بعد انہاں نو‏ں دعوت دینا کہ کہ دار المہاجرین (مدینہ تے اس دے اطراف) ہجرت کراں، جے قبول کر لیا، تو سمجھو مہاجرین دے نفع و نقصان وچ شریک نيں، لیکن جے اسلام نو‏ں قبول کر لیا تے وہی اپنے گھراں وچ رہ گئے تو انہاں نو‏ں اطلاع دینا کہ دوسرے مسلما‏ن عرباں دی طرح نيں تے خدا دا حکم انہاں اُتے جاری ہوندا اے تے مال غنیمت وچو‏ں کچھ وی انہاں نو‏ں نئيں ملے گا، مگر ایہ کہ دوسرے مسلماناں دے نال مل کر جہاد کراں۔
شام دے سفر دے دوران
واقدی نے ابوہریرہ تو‏ں روایت دی اے: جدو‏‏ں موتہ دے مقام اُتے مشرکین دے آمنے سامنے ہوئے، ایسی چیزاں دیکھنے نو‏ں آئاں جو پہلے کوی نئيں دیکھی سن۔ انہاں دی تعداد بہت زیادہ سی تے اسلحہ، چوپائے، حریر تے سونے دی بہت زیادہ مقدار انہاں دے پاس سی ایہ سب دیکھ کر میری آنکھاں کھلی رہ گئياں۔ ثابت بن اقرم نے مجھے کہیا: اے ابوہریرہ تمنيں کیتا ہو گیا اے؟ گویا کہ بہت زیادہ چیزاں دیکھ لی نيں؟ وچ نے کہیا: جی ہاں۔ اس نے کہیا: جے جنگ بدر وچ ہوندے تو دیکھتے کہ اسيں زیادہ تعداد دی وجہ تو‏ں کامیاب نئيں ہوئے سن۔
جو آرزو تم نے دی اے اسنو‏ں حاصل کیتا اے تے جے جعفر تے زید دے کم نو‏ں جاری رکھو گے تو ہر آئینہ ہدایت ہو گے۔
پیغمبر اکرم(ص) مدینے وچ
راوتی نے الخرائج والجرائح وچ جابر بن عبداللہ انصاری تو‏ں روایت نقل کیتی اے: جس دن جنگ موتہ دا واقعہ پیش آیا، حضور(ص) نے صبح دی نماز ادا کیتی تے منبر اُتے گئے تے فرمایا: تمہارے بھائی مشرکین دے نال مقابلہ کرنے دے لئے جنگ وچ داخل ہو چکے نيں۔ اس دے بعد اک تو‏ں دوسرے دے حملے دے بارے وچ بیان کردے رہ‏ے ایتھ‏ے تک کہ فرمایا: ہن جعفر بن ابی طالب نے پرچم نو‏ں اٹھایا تے جنگ دی طرف روانہ ہويا اے۔ اس دے بعد فرمایا:اس دا دائیاں ہتھ کاٹ دتا گیا اے تے پرچم نو‏ں بائیں ہتھ وچ لے لیا اے۔ پھر فرمایا: ہن اس دا بائیاں ہتھ وی کاٹ لیا اے تے اس نے پرچم نو‏ں سینے تو‏ں چپکا لیا اے، اس دے بعد فرمایا: جعفر شہید ہو گیا اے تے پرچم زمین اُتے گر گیا۔.۔. پھر فرمایا: پرچم نو‏ں عبداللہ بن رواحہ نے سھنبال لیا اے۔.۔ پھر فرمایا: عبداللہ بن رواحہ دی شہادت ہو گئی اے تے پرچم نو‏ں خالد بن ولید نے اٹھا لیا اے۔.۔ تے مسلما‏ن واپس لوٹ آئے نيں۔.۔ تے کچھ مشرکین قتل ہوئے نيں تے مسلماناں وچو‏ں فلان فلان شہید ہويا اے اسی طرح اک اک کر دے جنگ موتہ دے شہداء دا نام ذکر فرمایا۔ اس دے بعد منبر تو‏ں نیچے آ گئے اس دے بعد جعفر دے گھر گئے تے فرمایا کہ عبداللہ بن جعفر نو‏ں لے آؤ اسنو‏ں اپنی گود وچ بٹھایا تے پیار کیتا۔
اسی طرح تو‏ں محاسن برقی نے امام صادق(ع) تو‏ں روایت بیانہاں دی اے: جدو‏‏ں جعفر دی شہادت ہوئی تو، رسول خدا(ص) نے فاطمہ(س) نو‏ں حکم دتا کہ کچھ عورتاں دے ہمراہ اسماء دے پاس جان تے تن دن تک اس دے پاس رئاں تے تن دن اس دے لئے کھانا تیار کرن تے ایہی سنت بن گئی کہ اہل مصیبت دے لئے تن دن تک کھانا بناندے سن۔
جنگ موتہ دے شہداء
مذکور تن شہداء، یعنی جعفر، زید تے عبداللہ بن رواحہ خزرجی، دے علااوہ جو قریش دے دوسرے افراد شہید ہوئے اوہ درج ذیل نيں: مسعود بن اسود عدوی، عبداللہ بن سعد بن ابی سرح دا بھائی وہب بن سعد بن ابی سرح۔ قبیلہ خزرج تے بنی نجار تو‏ں درج ذیل افراد شہید ہوئے: سراقۃ بن عمرو، جابر بن عمرو تے اس دا بھائی ابو کلاب یا کلیب، عمرو بن سعد تے اس دا بھائی عامر تے حارث بن نعمان بن اساف یا یساف۔ مغازی واقدی، ج ۲، ص۷۶۹۔ اس مطلب نو‏ں مدنظر رکھدے ہوئے کہنا پڑھے گا کہ ان دو روایات تو‏ں اک، کلینی نے اصول کافی، ج٢، ص٥٤ اس نے ابی بصیر تو‏ں، اس نے قاسم بن برید تو‏ں اس نے امام صادق(ع) تو‏ں نقل کیتا اے: اک دن رسول خدا(ص) نے حارثہ بن مالک بن نعمان انصاری تو‏ں ملاقات دی تے اس تو‏ں پوچھا: حارثہ تمہارا کیتا حال اے؟ اس نے کہیا: اے اللہ دے رسول(ص) وچ حقیقی مومن ہاں! رسول خدا(ص) نے اس تو‏ں فرمایا: ہر چیز دی اک حقیقت ہوندی اے تے تمہارے گفتار دی کیتا حقیقت اے؟ جواب دتا: دنیا تو‏ں دور ہو گیا ہاں رات نو‏ں نیند نئيں آندی تے میرا گوشت ہڈیاں تو‏ں چپک گیا اے تے گویا خدا دے عرش نو‏ں دیکھ رہیا ہاں جو حساب کتاب دے لئے تیار اے تے گویا کہ اہل بہشت نو‏ں دیکھ رہیا ہاں جو بہشت وچ ٹہل رہ‏ے نيں تے گویا کہ جہنمیاں نالہ و فریاد نو‏ں سن رہیا ہاں! رسول خدا(ص) نے اسنو‏ں فرمایا: تم اوس بندے ہو کہ اللہ تعالیٰ نے تمہارے دل نو‏ں نورانی کر دتا اے! صاحب بصیرت ہو گئے ہو، پس ثابت قدم رہو۔ اس نے رسول خدا(ص) تو‏ں کہیا: کہ میرے لئے دعا کراں کہ اللہ تعالیٰ مجھے شہادت دی توفیق عطا فرمائے۔ رسول خدا(ص) نے دعا دے لئے ہتھ اٹھائے تے فرمایا: یا اللہ حارثہ نو‏ں شہادت دی توفیق عنایت فرما۔ تھوڑی دیر گزری سی کہ حارثہ، جعفر بن ابی طالب دے ہمراہ شہید ہو گیا تے اوہ جعفر دے بعد دسواں شہید سی۔ تے کہنا پڑھے گا کہ جو موتہ وچ شہید ہويا، اوہ حارث بن نعمان بن اساف یا یساف سی، نہ حارثۃ بن مالک بن نعمان۔ تے سیرہ تے شخصی تاریخ وچ ایسا نام نئيں ملدا۔ بلکہ حارث بن مالک، واقد لیثی دا والد سی تے اوہ ایہ شخص نئيں سی تے حارث بن مالک بن برصاء وی ستويں سال وچ مسلما‏ن ہويا تے یقیناً ایہ اوہ شخص وی نئيں اے۔ اک تے روایت دے آخر وچ، اوہ وی امام صادق(ع) تو‏ں معانی الاخبار شیخ صدوق، ص١٨٧ وچ نقل ہوئی اے کہ اس نے پیغمبر اکرم(ص) تو‏ں کہیا: کہ اپنی آنکھاں دے علااوہ، اپنے بارے وچ کسی تے چیز تو‏ں نئيں ڈرتا! رسول خدا(ص) نے دعا فرمائی تے اوہ نابینا ہو گیا، اسنو‏ں شیخ طوسی نے رجال وچ وی ذکر کیتا اے تے اس دے بارے وچ کہیا اے: کہ اس نے جنگ بدر، احد تے دوسری جنگاں وچ وی شرکت کیندی۔.۔ تے امیرالمومنین(ع) دی جنگاں وچ وی شرکت کیندی تے امیرالمومنین(ع) دے بعد معاویہ دے زمانے وچ فوت ہويا، رجال شیخ طوسی، ص١٧، چاپ نجف اشرف۔ اسی طرح عسقلانی نے اسنو‏ں الاصابۃ نمبر۱۴۷۸ و ۱۵۳۲ وچ نقل کیتا اے تے اس حدیث نو‏ں جوامع احادیث تو‏ں استخراج کیتا اے جو مختلف الفاظ تو‏ں نقل ہوئی اے تے پھر کہیا اے: اس حدیث دی سند صحیح نئيں اے اس لئے اس اُتے اعتماد نئيں جا سکدا اے۔
ہوموروزلیپس ڈورسالس
ہوموروزلیپس ڈورسالس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چک 141 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
چک 99 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
سانولا رکھ ڈڈو
سانولا رکھ ڈڈو ڈڈواں دے ٹبر رکھ ڈڈو دا اک ڈڈو اے۔
ہائیڈروفس بلچری
ہائیڈروفس بلچری زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ہائیڈروفس بیٹوبرکلاٹس
ہائیڈروفس بیٹوبرکلاٹس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کُلدیپ نیّر
جیون ویروے
کُلدیپ نیّر دا جم 14 اگست 1923 نوں سیال کوٹ پنجاب وچ ہویا ۔ سکولی سکھیا سیال کوٹ وچ ای لئی تے قنون دی ڈگری لا کالج لہور توں کیتی ۔ امریکا توں صحافت دی ڈگری لئی اتے فلسفہ وچ پی ایچ ڈی کیتی۔ بھارت سرکار دے پریس انفارمیشن اہلکار دے عہدے اتے کئی سالاں تک کم کرن دے بعد اوہ یو این آئی، پی آئی بی، دی سٹیٹسمین، انڈین ایکسپریس دے نال لمبے ویلے تک جُڑے رہے۔ اوہ پچی سالاں تک ‘دی ٹائیمس لندن دے صحافی وی رہے ۔== کتاباں ==
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی ہندو گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:کالم لکھاری گٹھ:صحافی
پاور کاؤنٹی، اڈاہو
پاور امریکی صوبے اڈاہو دی اک کاؤنٹی اے۔
ابو الفضل سید محمود قادری
ادبی سفر تے لکھتاں
مطبوعہ کلام وچ
سماجی خدمات
مختلف سماجی تنظیماں دے بانی سن جن وچ انجمن معین الملت‘ مسلم ویلفیر آرگنائزیشن‘ معارفِ اسلامیہ ٹرسٹ وغیرہ شامل نیں ۔ شہر حیدرآباد دی معروف درسگاہ جامعہ نظامیہ دے معتمد مجلس انتظامی‘ نائب صدر طور بیت المال‘ رکن مجلسِ علمائے دکن‘ رکن مجلس تحفظ اوقاف وغیرہ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔
ہائیڈروفس بروکی
بارلے جوڑ
Hydrophis bituberculatus
مادھو راؤ دوم
حوالے
گٹھ:مرہٹہ سلطنت دیاں شخصیتاں گٹھ:1795 دیاں موتاں گٹھ:اٹھارہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:1774 دے جم گٹھ:بھارتی ہندو گٹھ:مراٹھی شخصیتاں گٹھ:پیشوا خاندان
زید بن حارثہ
روایت
اسامہ نے اپنے والد زید بن حارثہ تو‏ں روایات نقل کیتیاں نيں۔
کیمسٹری
کیمسٹری اک وشکارلی سائینس وی اے کیوں جے ایہ فزکس نوں جیون پڑھت یا بیالوجی تے جیالوجی نال جوڑ دی اے۔
تریخ
رابرٹ بوائل (1627-1691) نوں نویں کیمسٹری دا موڈی کیا جاندا اے اوہنے بوائل دے قنون راہیں کیمسٹری وچ سائنسی انقلاب دی نیو رکھی۔ لیوائزر (1743-1794) دی مادے بارے سوچ تے جان ڈالٹن دا ایٹمی ماڈل کیمسٹری نوں پنگھوڑے وچوں کڈ کے جوان کردیندے نیں۔ جوزف بلیک نے 1754 وچ کاربن ڈائی آکسائڈ نوں وکھریاں کیتا۔ 1774 وچ جوزف پریسٹلے تے کارل ولہلم شیل نے آکسیجن نوں بلیا۔ ناں 'آکسیجن' لیوائزر نے 1777 وچ رکھیا۔ لیوائزر نے کیمیائی ترکڑی دے ورتن نوں عام کیتا، آکسیجن بارے دس کے فلوجسٹن سوچ نوں روکیا تے ناپ تول دا نواں پربندھ وی لیایا۔ اوہنے کیمسٹری سادہ بولی وچ لکھی تے ایہنوں فیر عام لوکاں نوں وی سمجھ آن لگ گئی۔ اوہدے ایہ کم کیمیائی انقلاب دا مڈھ سن۔ ایسے لئی اوہنوں کیمسٹری دا پیو کیا جاندا اے۔ جوزف پراؤسٹ نے ایہ گل دسی جے عنصر کمپاؤنڈ بنن ویلے سادہ تے اک گنتی نال رلدے نیں۔ فریڈرک ووہلر (1800 – 1882) نے 1828 وچ یوریا نوں لباٹری وچ بنا کے ایہ گل دسی جے کئی کیمیکل کمپاؤنڈ لباٹری وچ وی براۓ جاسکدے نیں۔ الساندرو وولٹا نے کیمیائی بیٹری بناکے الیکٹروکیمسٹری دا مڈھ رکھیا۔ 1800 وچ ولیم نکلسن تے یوہان رٹر پانی نوں ہائڈروجن تے آکسیجن وچ الیکٹرولائسس ول نال ونڈ دے نیں۔ مائیکل فراڈے کئی گیساں نوں پانی سار بنان وچ جت گیا۔ ہمفری ڈیوی نے 1807 وچ الیکٹرولائسس دے ول نال پوٹاشیم، سوڈیم، بیریم ،کیلشیم تے میگنیشیم لبے۔
تھیوری
کیمسٹری بارے پڑھت مڈھلے زریاں، ایٹماں مالیکیولاں، دھاتاں تے مادے نال بنیاں ہور شیواں نال ٹردی اے۔ ایہ شیواں کلیاں یا رلکے گیس، پانی سار یا پینڈی شے ہو سکدیاں نیں۔ کیمسٹری وچ ایہناں شیواں دے رلن یا کسے ہور شے وچ پلٹنا ایٹماں دا میل جول ہوندا اے، جیدے وچ ایہناں دے کیمیائی جوڑ اک نویں پدھر وچ آندے نیں۔ کمیسٹری دی لباٹری وچ ایہ ویکھیا جاندا اے۔
ہائیڈروفس سیانوسنکٹس
ہائیڈروفس سیانوسنکٹس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چک 221 ٹی ڈی اے
221 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
تارح
ابراہیم دے والد دا ناں تارخ
کہ تو میری نافرمانی نہ کر؟ آذر جواب دے گا اج میں تیری نافرمانی نئيں کراں گا۔ اس اُتے ابراہیم اپنے خدا تو‏ں عرض کرن گے کہ تو نے وعدہ کیتا سی کہ قیامت دے دن تو مینو‏ں رسوا نئيں کريں گا۔ ہن اس تو‏ں ودھ ک‏ے میری رسوائی تے کیہ ہوئے گی۔ اللہ تعالی فرمان گے کہ ميں نے جنت نو‏‏ں کافراں اُتے حرام کر دتا اے تے فیر کہیا جائے گا کہ اے ابراہیم تیرے پیر تھلے کیہ ا‏‏ے۔ ہن جو دیکھو گے تاں اک نجاست آلودہ گھنے بالاں والا خون تو‏ں لتھڑیا   ہویا کفتار پيا ہوئے گا، فیر اوہدی ٹانگ پھڑ کر اسنو‏ں اگ وچ ڈال دتا جائے گا۔
مزدور طبقہ
مزدور طبقہ جاں جماعت جاں محنت کش لوک (Working class جاں  labouring class) اوہ لوک ہن جو تنخواہ لئی کم کردے ہن،، خاص کر ہتھاں نال کرت والے کماں کِتےآں اتے صنعتی کماں وچ لگے ہوئے کرتی لوک۔ مزدور جماعت کِتےآں وچ نیلے-کالری نوکریاں، کجھ چٹّ-کالری نوکریاں، اتے سبھ توں ودھ گلابی-کالری نوکریاں شامل ہن۔ تنخواہدار مزدوراں کول اپنے پیداوار دے زریعہ نہیں ہندے، اس لئی اوہ اپنی محنت نوں ویچ کے جیؤندے ہن۔
اکاڈیا پارش، لوئزیانا
اکاڈیا امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
نبوت
لغوی معنی
"نبا" یا "نبو" لفظ "نبوت" د‏‏ی اصل اے ۔عربی بولی وچ "نبا" یا "نبو" درج ذیل معانی دے لئی استعمال ہُندے نيں:۔ خبر دینے والا ، بلند مقام ، کسی جگہ تو‏ں نکلنا ، واضح راستہ ،مخفی آواز
بعثت انبیاء دے مقاصد تے فائدے
انسانی معاشرے ہمیشہ تو‏ں اختلافات د‏‏ی آتش وچ جل رہے نيں تے اوہ خود انہاں اختلافات نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی قدرت نئيں رکھدے نيں کیونجے اک طرف انہاں دا حقائق دا علم ہر لحاظ تو‏ں محدود اے تے دوسری طرف نفس پرستی اسنو‏ں بوہت گھٹ اطاعت د‏‏ی اجازت دیندی اے لیکن انبیاء دے لا محدود بحر بیکران علم خدا دے علم تو‏ں فیضیاب ہُندے نيں تے اوہ انساناں دے اعلیٰ مرتبے اُتے فائز ہُندے نيں لہذا اوہ اختلافات دے ختم کرنے وچ نہایت اہ‏م کردار ادا ک‏ر سکدے نيں۔ قرآن پاک اس سلسلے وچ ارشاد فرماندا اے :- ترجمہ:(پہلے) سب انسان اک ہی دین (فطرت) اُتے سن، (فیر جدو‏ں انہاں وچ باہمی اختلاف پیدا ہوئے) تاں خدا نے انبیاء بھیجے۔ (جو نیکوکاراں کو) خوشخبری دینے والے (اور بدکاراں) نو‏‏ں ڈرانے والے سن تے انہاں دے نال برحق کتاب نازل د‏‏ی (جس وچ قانون سی)۔ تاکہ لوکاں دے اختلاف دا فیصلہ کرے تے ایہ اختلاف انہاں لوکاں نے کيتا جنہاں نو‏ں اوہ (کتاب) دتی گئی سی تے اوہ وی تب کہ جدو‏ں کھلی ہوئی دلیلاں انہاں دے سامنے آچکیاں سن۔ محض بغاوت تے زیادتی د‏‏ی بنا پر۔ تاں خدا نے اپنے حکم تو‏ں ایمان والےآں نو‏‏ں انہاں اختلافی گلاں وچ راہِ حق د‏‏ی طرف راہنمائی فرمائی۔ تے خدا جسنو‏ں چاہندا اے سِدھے راستے د‏‏ی طرف راہنمائی فرماندا ا‏‏ے۔ (213)
عصمت
عصمت انبیاء چند مسائل نو‏‏ں شامل ہُندی اے:
تکرار انبیاء د‏‏ی حکمت
اعتقادی تے عملی دو تھ‏‏اںو‏اں اُتے تحریف واقع ہوئی جداں فرشتےآں نو‏‏ں لڑکیاں جاننا، حضرت عیسی نو‏‏ں خدا دا بیٹا سمجھنا تے تثلیث دا عقیدہ تحریفی اعتقادات د‏‏ی مثالیاں نيں جدو‏ں کہ خدا دے حلال تے حرام وچ تبدیلی تے بدعت تحریف عملی د‏‏ی مثالیاں نيں۔
لوکاں دے درمیان پیغامات الہی دے باقی رہنے، انہاں دے فراموش نہ ہونے تے انہاں دے تحریف تو‏ں بچنے دے لئی ضروری اے کہ تریخ دے مختف حصےآں وچ ایداں دے افراد ہونے چاہیدا تو‏ں کہ اوہ پہلے آسمانی پیغاماں یا خدا د‏‏ی جانب تو‏ں صحیح تے درست نويں پیغامات د‏‏ی تبلیغ دے ذریعے تحریف تو‏ں خالی صحیح تے سالم دینی تعلیمات نو‏‏ں لوکاں دے سامنے پیش کرن۔ حضرت ابو ذر تو‏ں منقول روایت دے مطابق ہدایت بشر دے لئی خدا د‏‏ی جانب تو‏ں بہت ساریاں کتاباں انبیاء اُتے نازل ہوئیاں نيں۔مختلف ادیان دے پیروکار فکری بلوغ تے ترقی دے نہ ہونے تے زمانے دے گزرنے دے نال نال انہاں کتاباں د‏‏ی حفاظت نئيں کر سک‏‏ے نيں لہذا بہت ساریاں کتاباں ناپدید ہوئے گئياں تے لوکاں دے ہتھو‏ں وچ موجود نئيں نيں تے آنے والیاں نسلاں اس محروم نيں۔ ۔اس وجہ تو‏ں ضروری اے کہ بعد وچ پیغمبر آئیاں تو‏ں کہ ناپدید شدہ کتاباں دے متعلق بیان کرن تے لوکاں دے لئی انہاں د‏‏ی تعلیمات تے احکا‏م بیان کرن یا انسان د‏‏ی ہدایت دے لئی اک جدید تے نويں دینی دستور العمل نو‏‏ں پیش کرن۔
رگھوناتھ راؤ
وفات
رگھوناتھ راؤ نے 11 دسمبر 1783ء نامعلوم اسباب د‏‏ی بنا اُتے وفات پائی۔ انہاں دے دو بیٹے سن باجی راؤ دوم تے چیماجی راؤ دوم۔ ہور انہاں نے امرت راؤ نو‏‏ں وی گود لیا سی۔ وفات دے بعد رگھوناتھ د‏‏ی بیوی آنندی بائی تے انہاں دے تِناں بیٹےآں نو‏‏ں نانا فڈنویس نے نظر بند کر دتا۔ پیشوا مادھو راؤ دوم د‏‏ی وفات دے بعد نانا فڈنویس تے دولت راؤ شندے نے چیماجی راؤ تے باجی راؤ دوم نو‏‏ں کٹھ پتلی پیشوا بنایا تے خود حکومت کردے رہ‏‏ے۔
نبوت
ختم نبوت
قرآن کریم دے سورۂ احزاب د‏‏ی 40واں آیت وچ حضرت محمد صلی اللہ علیہ تے آلہ دے لئی واضح طور اُتے خاتم النبیین لفظ استعمال ہويا اے تے "ختم نبوت" نو‏‏ں ايس‏ے آیت تو‏ں لیا گیا اے ۔رسول اکرم د‏‏ی خاتمیت دا اعتقاد خود آپؐ دے زمانے تے انہاں دے بعد آنے والے زمانےآں وچ مسلماناں دے درمیان اک مسلم اعتقاد دے طور اُتے رہیا اے ۔ بلکہ اس اعتقاد نو‏‏ں اس معنی وچ "ضروریات دین " وچو‏ں شمار کيتا جاندا اے کہ جو شخص رسول اکرمؐ د‏‏ی نبوت دا اقرار کردا اے اسنو‏ں چاہیدا کہ اوہ انہاں د‏‏ی خاتمیت دا اقرار وی کرے۔
بھیکھاری ٹھاکر
اس نے روزی لئی کھڑگپور چلا گیا۔ اتھے اسنے پیسے کمائے، لیکن نوکری توں غیر مطمئن سی۔ راملیلا دا دیوانہ، اس نے پھر جگناتھ پوری دی یاترا کیتی، جویں ک‌ِہ اس نے سنیا سی کہ تیرتھ شہر کجھ ودھیا راملیلا ناٹکاں دا پربندھ کردا ہے۔
ماہی وے سانوں بھل ناں جانویں
بارلے جوڑ
گٹھ:سانوں بھل ناں جاناں گٹھ:والپتے
چک 225 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
اسنسین پارش کاؤنٹی، لوئزیانا
گٹھ:لوئزیانا دیاں کاؤنٹیاں
چک 178 ای بی
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
شمیم آرا
حوالے
گٹھ:1938 دے جم گٹھ:2016 دیاں موتاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی پاکستانی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی فلم پروڈیوسر گٹھ:پاکستانی فلم ہدایت کار گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں گٹھ:علی گڑھ دیاں شخصیتاں گٹھ:لاہور دیاں اداکاراواں گٹھ:لاہور دے فلمی ہدایتکار گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:مملکت متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والی شخصیتاں
ازور
ازور مجمع الجزائر دی دریافت تے آبادکاری وی مادیرا وانگوں ای ہوئی ۔ سرکاری طور اتے پہلے جزیرے دی دریافت 1431ء چ گونچالو ویلہو کابرال نے کیتی ، پر مہم جو ڈیوگو دی سلواس نے 1427ء چ اینہاں نوں دریافت کر لیا سی ۔
ناراین راؤ
ناراین راؤ (10 اگست 1755ء – 30 اگست 1773ء) نومبر 1772ء تو‏ں اگست 1773ء وچ اپنے قتل تک مرہٹہ سلطنت دے پنجويں پیشوا تے عملاً حکمران رہ‏‏ے۔ گنگابائی ساٹھے تو‏ں انہاں دا بیاہ ہويا جس دے بطن تو‏ں سوائی مادھو راؤ پیشوا پیدا ہوئے۔
689
موتاں
680'erne
ناراین راؤ
حوالے
گٹھ:1749 دے جم گٹھ:1773 دیاں موتاں گٹھ:اٹھارہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:بھارتی ہندو گٹھ:پیشوا خاندان گٹھ:مراٹھی شخصیتاں گٹھ:مرہٹہ سلطنت دیاں شخصیتاں
ریڈیو فریکوئنسی پچھان
ورتوں
آر ایف آئی ڈی مینوئل سسٹم جاں بار کوڈاں دی ورتوں نالوں زیادہ فائدے حاصل کردا اے۔ ریڈر دی مدد نال ٹیگ نوں آسانی نال پڑھیا جا سکدا اے، بھاویں ایہہ کسے آبجیکٹ ولوں ڈھکیا ہووے جاں نہ ہووے۔ ٹیگ نوں کسے کیس، ڈبے، بکسے جاں ہور کنٹینر دے اندر پڑھیا جا سکدا اے، اتے بارکوڈاں دے الٹ، آر ایف آئی ڈی ٹیگ اک ویلے سینکڑے پڑھے جا سکدے ہن پر بار کوڈاں موجودہ ڈوائیساں ورتدے ویلے صرف اک ہی پڑھیا جا سکدا اے۔
چک 226 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
بخش کلیائی
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان شاہ چ اے ۔
گارگیاس
باہرلے لنک
گٹھ:سوفسٹ گٹھ:نہلزم گٹھ:جم 480 ق م گٹھ:موت 380 ق م گٹھ:یونانی فلسفی
چک 210 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
شیخ احمد قمی
شیخ احمد قمی د‏‏ی خدمات
چونکہ شیخ احمد قمی ایرانی رہتل دے نمائندے سن لہذا ایہ گل یقینی سی کہ اوہ ایرانی فن و ہنر تے تجربات نو‏‏ں سیام وچ متعارف کرواندے۔ اس زمانے وچ ایرانی رہتل قدرتی وسائل تو‏ں استفادے د‏‏ی حکمت عملی اُتے استوار سی تے ایرانی انجینئر و ماہرین نے پانی د‏‏ی شہری علاقےآں وچ فراہمی تے پلاں د‏‏ی تعمیر دے حوالے تو‏ں نويں نويں تکنیکی معیار پیش کیتے سن ۔ ہر حکمران د‏‏ی خواہش ہُندی اے کہ اوہ اپنے ملک نو‏‏ں نويں نويں انداز وچ سنوارے تے تریخ وچ یادگار ہوئے جائے۔ شیخ احمد قمی فن تعمیر تے تعمیرا‏تی تکنیکاں تو‏ں بخوبی واقف سن ۔ تے آیوتھایا وچ اسلامی فن تعمیر دے نمونےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ سیام دے حکمراناں دے دل وچ اتردے چلے گئے۔ شیخ احمد قمی نے سیام دے حکمراناں دے دربار وچ اثر ورسوخ دا فائدہ اس طرح اٹھایا کہ انہاں نے اجنبی سرزمین اُتے اسلام تے شیعہ مسلک دے فروغ دے لئی ودھ چڑھ کرکم کيتا تے تریخ دے مطالعہ تو‏ں پتہ چلتاہے کہ ہور علاقےآں دے مسلما‏ن تعلیم حاصل کرنے دے لئی آیوتھایا آیاکردے سن ۔ شیخ احمد قمی نے سیام وچ مسلماناں د‏‏ی سماجی حیثیت نو‏‏ں مضبوط کرنے وچ اہ‏م کردار اداکیا۔ شیخ احمد قمی دا سیام وچ قیام، سیام دے شاہی دربار وچ اثر ورسوخ تے دینی خدمات منصوبہ بندی تے وسیع مطالعہ دے بغیر ممکن نئيں سی کیونجے سیام وچ بوہت سارے ایرانی تے ہور اسلامی ملکاں دے باشندے تجارت کيتاکردے سن لیکن انہاں د‏‏ی نسبت شیخ احمد قمی دا اثر ورسوخ اچھی منصوبہ بندی تے انہاں دے وسیع مطالعہ د‏‏ی دلیل ا‏‏ے۔ تجارتی معاملات وچ مہارت نے شیخ احمد قمی نو‏‏ں شاہی وزیر خارجہ دے مشیر امورخارجہ اورمشیر اقتصادیات دے عہدے اُتے پہنچادیااور کچھ عرصہ بعد انہاں نو‏ں وزیر د‏‏ی جانب تو‏ں جاپانیاں، چینیاں،ہندوستانیاں تے مسلماناں تو‏ں تجارت دا نگران مقرر کر دیاگیااور شاہی تجارتی آمدنی وچ شیخ دا حصہ وی مقررکر دیاگیا۔ شیخ دے اقدامات تے حسن تدبیر دے نتیجے وچ سیام دے پڑوسی ملکاں دے مقابلے وچ سیام د‏‏ی معاشی و اقتصادی صورت حال وچ ترقی ہُندتی گئی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سیام دے شاہ سوم تھومکی شیخ اُتے نظر خاص سی تے شاہ نے شیخ دے اقدامات تے نمایاں کردار تو‏ں خوش ہوکرمملکت دے اہ‏م انتظامی معاملات شیخ دے حوالے کردئے۔ شیخ کافی عرصہ تک مغربی ملکاں دے نال تجارت دے نگران رہ‏‏ے۔ جاپانیاں نے شاہ سیام دے ناکا‏م خلاف بغاوت کردتی لیکن شیخ احمد نے شاہ سیام دا دفاع کيتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی ترقی دا راستہ ہور ہموار ہوئے گیااور شیخ وزیر اعظم دے عہدے اُتے فائزکردئے گئے بعد وچ ہور ترقی د‏‏ی تے شاہ سیام دے قریبی دوست شمار کیتے جانے لگے۔ حتٰ کہ شیخ شیخ الاسلام دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ حیرت انگیز گل ایہ اے کہ سیام وچ سنی مسلما‏ن اکثریت وچ سن لیکن شیخ الاسلام اک شیعہ دانشور نو‏‏ں مقررکیاگیا۔ تریخ دا مطالعہ بتاتاہے کہ شیخ احمد قمی سیام وچ تمام مسلماناں وچ وحدت د‏‏ی نشانی سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ اوہ صرف شیعہ مکت‏‏ب دے نمائندے نئيں سن بلکہ اوہ تمام مسلماناں دے نمائندے سن تے سیام وچ تمام مسلماناں دے حقوق دے محافظ انہاں دے سماجی وقار نو‏‏ں قائم رکھنے والے تے اندیاں مشکلاں دا قلع قمع کرنے والے سن ۔ تریخ دسدی اے کہ شیخ احمد قمی شیخ الاسلام دے عہدے اُتے فائز ہونے بعد بیک وقت وزیرخارجہ، وزیر تجارت، مشیر خاص، وزیر دفاع تے کماندار جامع قوۃ د‏‏ی ذمہ داریاں وی نبھا رہے سن تے ایہ عہدہ بہت عرصے تک انہاں دے خاندان وچ باقی رہیا۔
شیخ احمد قمی دے خاندان د‏‏ی تقسیم
یہ وی کہاجاتاہے کہ سیئی لینڈ وچ ایرانی طبقے دا رہنما جدو‏ں بادشاہ وقت دے ہمراہ بدھا د‏‏ی قدمگاہ تو‏ں موسوم عبادت گاہ دا دورہ کرکے راجگڑھ واپس پہنچے تاں اسنو‏ں چاؤپرایا دا عہدہ دیاگیا۔ چاؤپرایا بھت بھچائی دے چار بیٹے سن اُتے ایتھ‏ے صرف دو بیٹےآں دا ذکر کيتاجائے گا۔ اول: چیئنک تے دوم: سیئنک
جولیئس فوچِک
گٹھ:لوک گٹھ:چیک لکھاری گٹھ:چیک لوکراج
ریون اوبلاست
یوکرین چڑھدے یورپ دا اک دیس اے۔ چڑھدے تے اتلے چڑھدے پاسے ول روس، اتلے لیندے ول بیلارس، پولینڈ، سلویکیا تے ھنگری لیندے ول، رومانیہ، مالدووا لیندے دکھن ول تے کالا سمندر دکھن ول نیں۔ ایہ 603,628 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے تے اینج براعظم یورپ تے روس مگروں دوجا وڈا دیس اے۔ کیف یوکرین دا راجگڑھ اے۔ یوکرین انتظامی طور اتے 24 اوبلاستاں یعنی صوبےآں تے اک خودمختار جمہوریہ کریمیا چ ونڈیا ہویا اے تے دو شہراں کیف تے سیویستوپول نوں خاص حثیت دتی گئی اے ۔ ریون اوبلاست یوکرین 24 اوبلاستاں یعنی صوبےآں چوں اک اوبلاست اے ۔ اس دا انتظامی مرکز ریون شہر اے
چک 162 ای بی
چک 162 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
ریون اوبلاست
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:یوکرین گٹھ:یوکرین دے اوبلاست گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
راجا رام دوم، ستارا
سوانح حیات
شاہو کی وفات کے بعد راجا رام دوم مرہٹہ سلطنت کے نئے چھترپتی بنے۔ جب پیشوا بالاجی باجی راؤ مغل سرحدوں پر تھے تو تارا بائی نے راجا رام کو اکسایا کہ پیشوا بالاجی کو ان کے منصب سے معزول کر دیں۔ جب راجا رام نے ایسا کرنے سے انکار کیا تو تارا بائی نے انہیں 24 نومبر 1750ء کو ستارا میں قید کر دیا۔ بعد ازاں تارا بائی نے کہا کہ یہ ان کا پوتا نہیں ہے بلکہ گوندھالی ذات کا ایک فرد ہے۔
تارہ (جنس)
تارہ پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر تارہ پھل دی اک جنس اے۔ ایہدے وچ 180 ونڈاں نیں۔
بخش کلاشی
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
الپائنی تارہ
الپائنی تارہ پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر تارہ پھل دی اک جنس تارہ دا اک بوٹا اے۔ ایہ الپس, ٹاٹرا تے پیرینیز دا بوٹا اے پر دنیا ہور کئی تھانواں تے وی اگدا اے۔
بخش باینگان
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
بہادر شاہ پہلا
شاہ جہاں دے راج دوران
1663 وچ مئیزم نے پونے اُتے حملہ کیتا، جو کہ اس ویلے شواجی دی بنیاد سی۔ پر، مغل فوج ہار گئی اتے مواپھم اپنے آپ نوں پھڑ لیا گیا سی۔ اس نے مراٹھیاں دے قیدی وجوں ستّ سال بتائے۔ شاہ جہاں دی آگرہ دے قلعے وچ ادور چلانا کر دتے جان توں بعد، پرنس مواجم نوں اپنے پیؤ دے حکم دے کے آگرہ بھیجیا گیا سی۔ مئزام نے اپنے دادا جی نوں تاج محل وچ دبیا سی، جو اس دی دادی ممتاز ماہل لئی بنایا گیا سی۔
ایمبر
]] راجپتان وچ راجپتانا وچ اہم لابھ حاصل کرن وچ اپنے پوروورتنوان اگنجائش دے نال، شاہ نے اس علاقے دے شہر نوں مغل سامراج دے نال ملاؤن دی سکیم بنائی۔ 10 نومبر نوں شاہ نے اپنی مارچ نوں امبر نوں مارچ کیتا (راجپوتانا وچ، اج دی راجستھان راج بھارت)، 21 نومبر نوں پھتہپر سیکری وچ سلیم چشتی دی قبر دا دورہ کیتا۔ اس دوران، شاہ دی مدد میہراب خان نوں جودھپور دا قبضہ لین دا حکم دتا گیا سی۔ شاہ 20 جنوری 1708 نوں امبر پہنچ گئے۔ بھاویں راج دا بادشاہ جےَ سنگھ سی، پر اس دے بھرا بجائے سنگھ نے اپنا راج چھڈّ دتا۔ شاہ نے ایہہ فیصلہ کیتا کہ جھگڑے دے کارن ایہہ کھیتر مغل سامراج دا حصہ بن جاویگا اتے اس شہر دا ناں بدل کے اسلام آباد رکھیا گیا۔ جےَ سنگھ دے سامان اتے جائداداں نوں اس بہانے ضبط کیتا گیا کہ اس نے شاہ دے بھرا اعظم شاہ دی مدد کیتی اتے شاہ دے اترادھکار دی لڑائی دے دوران اتے بجائیسنگھ نوں 30 اپریل 1708 نوں امبر دا گورنر بنایا گیا۔ شاہ نے اس نوں مرزا راجا دا خطاب دتا اتے اسنوں تحفے 100,000 روپئے دی قیمت ایمبر جنگ توں بناں مغل ہتھاں وچ لنگھیا۔
سبھتوں بزرگ مغل حکمران
اپنی فتح دے بعد بہادر شاہ پہلا نے اپنے حمیاں نوں نویں عہدے اتے اچے درجے  دتے ۔ منیم خاں نوں وزیر تعینات کیتا گیا ۔ اورنگزیب دے وزیر ، اسد خاں نوں وکیل - اے - متعلق دا عہدہ دتا سی ، اتے اسدے بیٹے ذالفقار خاں نوں میر بخشی بنایا گیا ۔ بہادرشاہ پہلا  گدی اتے بیٹھن والا سبھتوں بزرگ مغل حکمران سی ۔ جدوں اوہ گدی اتے بیٹھا ، تاں اس ویلے اسدی عمر 63 سال سی ۔ اوہ بوہت زیادہ ساؤُ ، آلسی اتے لاپرواہ انسان سی ۔ اتیہاسکار خفی خاں نے کیہا اے کہ ، بادشاہ راج دے کماں وچ انا زیادہ لاپرواہ سی ، کہ لوک اسنوں شاہ بے خبر کہن لگے سن ۔
ٹاٹرا
ٹاٹرا پولینڈ تے سلویکیا دے وشکار اک پربت دھارااے ایہ 57 کلومیٹر لما تے 19 کلومیٹر چوڑا اے۔ 2654 میٹر اچی گرلاچوسکی ستت ایہدی سب توں اچی چوٹی اے۔
24 (ٹی وی سیریز)
سیریز دا آغاز کاؤنٹر ٹیررسٹ یونٹ د‏‏ی لاس اینجلس شاخ وچ جیک باور دے بطور ایجنٹ کم کرنے تو‏ں ہُندا اے، جتھ‏ے اُس د‏‏ی پہچان اک بہترین تے اپنے کم وچ ماہر ایجنٹ د‏‏ی اے جو قومی مفادات دے تحفظ دے لئی کسی د‏‏ی پروا نئيں کردا تے نہ ہی اُصولاں نو‏‏ں خاطر وچ لاندا ا‏‏ے۔ عموماً تمام ادوار وچ جیک مختلف قسم دے تخریبی منصوبے ناکا‏م بنانے دے لئی سرگرم نظر آندا اے، جنہاں وچ صدارتی امیدوار دے قتل د‏‏ی کوشش، جوہری ہتھیاراں دا استعمال، سائبر حملے شامل ني‏‏‏‏ں۔
خصوصی فلم
بعد وچ طے کيتا گیا کہ اٹھويں تے آخری دور دے نال سیریز د‏‏ی تکمیل ہونے دے بعد فلم اُتے کم شروع کيتا جائے گا۔ اسنو‏ں یورپ دے وکھ وکھ سینواں اُتے عکس بند کيتا جانا سی۔ جوئل سرناؤ، روبرٹ کوچرن، ہوورڈ گورڈن تے کیفر سدھر لینڈ اس فلم دے خصوصی تخلیق کار ہُندے جدو‏ں کہ بل رے نے اسکرین پلے لکھنا سی تے عکس بندی دا آغاز 2010ء دے اواخر یا 2011ء دے اوئل وچ ہونا سی۔
زندگی اک ہور دن
24: Live Another Day دا افتتاح 5 مئی 2014ء نو‏‏ں فوکس اُتے ہويا۔ سیریز د‏‏ی کہانی اٹھويں دور دے واقعات ختم ہونے دے چار سال بعد دا منظرنامہ پیش کردی اے تے اپنے اصل حقیقی وقت دے نال چلنے دا انداز مکمل طور اُتے اپنائے ہوئے ا‏‏ے۔ مرکزی کہانی صبح 11 بجے تو‏ں رات 10 بج کر 50 منٹ تک دے واقعات پیش کردی اے تے ہر قسط اک گھینٹے د‏‏ی کہانی اُتے محیط اے، البتہ آخری قسط دے حتمی حصے وچ اک نال 12 گھینٹے د‏‏ی جست لگائی گئی اے جس تو‏ں 24 گھنٹےآں دا دورانیہ پورا ہوجاندا اے تے صبح 11 بجے ہی کہانی اپنے انجام نو‏‏ں پہنچک‏ی ا‏‏ے۔
متاثر شدہ مواد
24 سیریز تو‏ں متاثر ہوک‏ے وقتاً فوقتاً ہور کئی مختصر ویڈیو تے مواد وی تخلیق کيتا جاندا رہیا، جنہاں وچ انٹرنیٹ اُتے پیش کيت‏‏ی جانے والی سیریز دی روکی تے 24:کانسپریسی دے نال نال اک ویڈیو گیم وی شامل ا‏‏ے۔ سیریز دے بارے وچ کتاباں تحریر کيتیاں گئیاں تے سیریز د‏‏ی تخلیق دے دوران پسِ پردہ پیش آنے والے واقعات وی کتاباں د‏‏ی صورت وچ قلم بند کیتے گئے۔ مشہور ٹی وی سیریز دی سمپسن د‏‏ی اک قسط بعنوان 24 Minutes وی پیش کيت‏‏ی گئی جس وچ اصل 24 سیریز دے چند کرداراں د‏‏ی آوازاں تے نقل وی شامل سی۔
ردِّ عمل
24 دے نشریات‏‏ی عرصے وچ تشدد دے مناظر دکھانے تے مسلماناں د‏‏ی منفی شبیہ پیش کرنے دے باعث قابلِ ذکر تنقید ہوئی۔ کہانی وچ متعدد بار گھڑی دے نال جڑے بم دا مناظر تے جیک باور دا قابلِ قبول تے متاثر کن انداز وچ تشدد پسند رویہ انسانی حقوق دے کارکناں، فوجی عہدے داراں تے تفتیش دے ماہراں د‏‏ی جانب تو‏ں تنقید دا نشانہ بنا، ہور انہاں خدشےآں دا اظہار وی کيتا گیا کہ نويں بھرتی ہونے والے امریکی فوجی سیریز وچ دکھادی جانے والی تکنیکاں د‏‏ی نقل ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں خدشےآں دے جواب وچ ، امریکی فوج دے نمائندےآں نے سیریز دے تخلیق کاراں نال ملاقات کيتی۔ فوج د‏‏ی جانب تو‏ں درخواست کيتی گئی کہ ڈرامے وچ تشدد دے مناظر د‏‏ی شدت وچ کمی لیائی جائے کیو‏ں کہ امریکی فوجیاں اُتے اس دا اثر پڑ رہیا ا‏‏ے۔ جزوی طور اُتے انہاں دے وچکار ہونے والی گفتگو دے نتیجے وچ تے ڈرامے دے تخلیق کاراں تو‏ں فوج د‏‏ی اپیل دے باعث سیریز دے بعد دے ادوار وچ تشدد د‏‏ی مقدار خاطر خواہ کم کردتی گئی۔
تشدد تے مسلماناں د‏‏ی منفی شبیہ پیش کرنے دا پہلو، سیریز وچ شمولیت دے امیدوار بعض اداکاراں دے فیصلےآں اُتے وی اثر انداز ہويا۔ جینس گولڈ دا کردار ادا کرنے والی جینین گیروفالو نے ابتدا وچ تشدد دے مناظر د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ کردار ادا کرنے تو‏ں انکار کر دتا سی، اُتے بعد وچ ایہ کردار قبول ک‏ر ليا۔ دینا عراض دا کردار نبھانے والی شوہرہ اغداشلو وی پہلے پہل کردار قبول کرنے تو‏ں متعلق تذبذب دا شکار سن کیو‏ں کہ اُنئيں لگدا سی سی کہ مسلما‏ن دہشت گرد دا کردار ادا کرنے تو‏ں اوہ لوک اُنہاں تو‏ں دل برداشتہ ہوجاواں گے جنھاں نے اُنہاں دے کماں د‏‏ی حمایت سی جدو‏ں اوہ ایران وچ خواتین دے حقوق دے لئی کوشاں سن تے امریکی مسلماناں دے بارے وچ منفی شکوک و شبہات دے خلاف سرگرمِ عمل سن۔ البتہ، بعد وچ اُنھاں نے کردار قبول کردے ہوئے امید ظاہر کیت‏‏ی کہ لوک اس گل نو‏‏ں سمجھاں گے کہ ایہ صرف من گھڑت کہانی ہی ا‏‏ے۔
حدیث ثقلین
شیعہ اس حدیث دے سہارے لزوم امامت تے ائمہ دی عصمت تے تمام زمانےآں وچ امامت دے دوام تے تسلسل دا ثبوت دیندے نيں۔
متن حدیث
ایہ حدیث مختلف روایات وچ وکھ وکھ عبارتاں دے نال وارد ہوئی اے گوکہ اس دا مضمون اک ہی ا‏‏ے۔
سنی مآخذ
کتاب حدیث الثقلین ومقامات اہل البیت کتاب حدیث الثقلین و مقامات اہل البیت دے مطابق اصحاب محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم وچو‏ں 25 افراد نے ایہ حدیث نقل کيتی ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں بعض صحابیاں دے نام کچھ ایويں نيں:
شیعہ مآخذ
غایة المرام و حجة الخصام دے مطابق شیعہ مآخذ وچ منقولہ 82 احادیث "حدیث ثقلین دے مضمون و مفہوم دی حامل نيں جو کلینی دی الکافی، شیخ صدوق دی کمال الدین، انہاں ہی دی الامالی تے عیون اخبار الرضا، شیخ مفید دی الامالی، شیخ طوسی دی الامالی، نعمانی دی الغیبۃ نعمانی، محمد بن حسن صفار دی بصائر الدرجات تے متعدد ہور علما دی کتب وچ نقل ہوئیاں نيں۔
سینٹ پیٹرزبرگ سٹیٹ یونیورسٹی
وقار اتے انٹرنیشنل رینک
یونیورسٹی نوں روس دے سیاسی اشرافیہ طبقہ دے بہو گنتی سجناں دے اتھوں پڑھے ہون دا مان حاصل اے؛ ایہناں وچ صدر ولادیمیر پوتن اتے دمتری میدویدیو شامل ہن، جنہاں دوواں نے یونیورسٹی دے قانون دی پڑھائی کیتی۔
ایکواڈور
بطور ہسپانوی کالونی
1531ء وچ ہسپانوی فاتحین نے فرانسسکو پزارو دے قیادت وچ اندرونی خلفشار دا شکار انہاں دا سلطنت نو‏‏ں فتح کیا
اہ‏م شہر
2001ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق 11 وڈے آباد ترین شہر درج ذیل نيں۔
چک 235 ٹی ڈی اے
235 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
پیری میگنول
پیری میگنول (جون 8, 1638 – مئی 21, 1715) اک فرنچ تارہ گرو سی۔ اوہ مونٹپلائیر فرانس  وچ جمیا۔ اوہ پھلواریاں دا اگمان تے ٹوٹیاں تے استاد ریا۔ اوہنوں سائینس اکیڈمی دا سنگی وی بنایا گیا۔ بوٹیاں نوں پچھانن تے اوہناں دی ٹولیاں وچ ونڈ تے ٹبر (جیون پڑھت) دی سوج اوہدے وڈے کم نیں۔
شیر کوہ
سنہ 1163ء چ شیرکوہ نے نور الدین زنگی نوں قائل کیتا کہ اوہ اسنوں [مصر] بھیجے تاکہ سلطنت فاطمیہ دا مسئلہ حل کیتا جاسکے ۔ اس سفر چ صلاح الدین ایوبی وی اسدے نال سی ۔ کئی مشکل مرحلےآں دے بعد 1169ء چ شیرکوہ دا فاتح دستہ قاہرہ چ داخل ہوئیا ، پر 2 مہینے بعد ای اس دا انتقال ہوگئیا تے اسدیاں ذمہ داریاں اسدے بھتیجے صلاح الدین نے سمبھالیاں ، جس نے نور الدین دے انتقال دے بعد ایوبی سلطنت دی بنیاد رکھی ۔
لیٹیکوڈا لیٹیکواڈاٹا
لیٹیکوڈا لیٹیکواڈاٹا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
شیر شاہ سوری
پرگنے دا پربندھ
شیر شاہ نوں اپنے پیؤ کولوں دو پرگنے سہسرام اتے خواص پور ملے، جنہاں دا اوہنے پھلار کیتا۔ اتری بھارت وچ ایہہ سماں اتھل-پتھل اتے جگگردی دا سی۔ ادھر اوہدے بھرا ایرکھاوسّ سازشاں کرن لگے ہوئے سن۔ اجیہی ستھتی وچ اوہنے پرگنے تیاگن دا فیصلہ کر لیا تے پرگنیاں دی کمان اپنے بھرا نوں سونپ کے کانپور دے رستیوں آگرے ول کوچ کر دتا۔ اس ویلے بھارت دا سیاسی مرکز آگرہ سی۔ سلطان سکندر دے ویلے توں ہی ایہہ راجگڑھ بنیا آ رہا سی۔ شیر شاہ نے آگرے پہنچ کے سلطان ابراہم دے مکھ صلاح کار اتے طاقتور امیر دولت خان دی نوکری کر لئی۔ شیر شاہ دی لیاقت تے گناں توں اوہ بڑا متاثر ہویا۔ ایہناں دناں وچ اوہدے ابا حسن خان دی موت ہو گئی۔
سیکولرزم
ہور ویکھو
گٹھ:فلاسفی
مارکس اورلیس
مارکس اورلیس (26 اپریل 121 – 17 مارچ 180 ) اک رومی شہنشاہ سی جیہنے 161 توں 180 تک راج کیتا۔ اوہ شہنشاہ ہون دے نال نال اک فلسفی وی سی۔
صوبہ بوکاس ڈل ٹورو
بوکاس ڈل ٹورو پانامہ دا اک صوبہ اے ۔
چک 243 ٹی ڈی اے
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
پیری کلیز
پیری کلیس دا خطاب: شہدا نو‏‏ں خراجِ عقیدت
جن آزادیاں نو‏‏ں اسيں اپنے سیاسی تے سرکاری نظام وچ پاندے نيں، انہاں دتی جھلک ساڈی ذا‏تی زندگیاں وچ وی عیاں ا‏‏ے۔ اک دوسرے اُتے حسد بھری کڑی نگاہاں رکھنے د‏‏ی بجائے اسيں اپنے کسی ہمسائے د‏‏ی ذا‏تی پسند و ناپسند یا مختلف تے قابل اعتراض طرزِ زندگی تو‏ں رنجیدہ نئيں ہُندے۔ بلکہ ساڈے معاشرے وچ کسی د‏‏ی ذا‏تی زندگی نو‏‏ں کسی شہری یا حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں قابل اعتراض قرار دینا تے اوہدی اصلاح د‏‏ی کوشش کرنے نو‏‏ں بد تہزیبی تے دخل اندازی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس سب دے باوجود اسيں اک سرزمینِ بے قانون نئيں نيں۔ انہاں تمام نجی آزادیاں دے ہونے دے باوجود ساڈا معاشرہ بے لگام غیر قانونیت تو‏ں محفوظ ا‏‏ے۔ بلکہ وچ ایتھ‏ے تک کہواں گا کہ ساڈے معاشرے وچ قانون دا احترام انہاں آزادیاں ہی د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں آزادیاں د‏‏ی حفاظت کيتی ذمہ داری نہ صرف قانون دے رکھوالےآں دے ہتھو‏ں وچ اے بلکہ اس بے لکھے ضابطہءِحیات دا حصہ اے جس د‏‏ی خلاف ورزی کرنے والے دے مقدر وچ ذلت تے رسوائی دے علاوہ کچھ نئيں۔
جے اسيں اپنی فوجی پالیسی د‏‏ی طرف نظر ڈالاں تاں ثابت ہُندا اے کہ اسيں اپنے دشمن ملکاں تو‏ں بہت مختلف نيں۔ اساں اپنے ملک دے دروازے دنیا دے لئی کھول دتے نيں اورہر غیر ملکی نو‏‏ں اجازت اے کہ اوہ آئے تے ساڈے عسکری، معاشی تے سیاسی نظام نو‏‏ں دیکھے تے سیکھے۔ بے شک اس چیز وچ کوئی امر مانع نئيں اے کہ ساڈا دشمن ساڈی اس کشادہ دلی تے خندہ پیشانی تو‏ں فائدہ اٹھا جائے، لیکن ساڈا بھروسا نظام تے پالیسی د‏‏ی بجائے اپنے شہریاں د‏‏ی جدت طرازی، ایجاد پسندی، اصل شناسی تے روحِ تجدید اُتے ا‏‏ے۔
ساڈے سیاست دان، سیاست تو‏ں ہٹ کر، اپنے ذا‏تی کاروبار وی کردے نيں۔ ساڈے عام شہری، سیاسی تے عوامی معاملات وچ بھرپور دلچسپی لیندے ہوئے انصاف پسندی تو‏ں اپنا ووٹ ڈالدے نيں۔ اوہدی وجہ ایہ اے کہ، برعکس ہور اقوام، ساڈے ہاں، سیاست تے عوامی معاملات وچ شمولیت تو‏ں اجتناب کرنے والے کوشریف آدمی سمجھنے د‏‏ی بجائے، ناکارہ تے ناشکرا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ساڈے شہری عدلیہ تے جیوری دے فرائض سر انجام دینے دے لئی ہمہ وقت تیار رہندے نيں۔ اسيں بحث مباحثہ نو‏‏ں عملی اقدام د‏‏ی راہ وچ بیکار رکاوٹ سمجھنے د‏‏ی بجائے انہاں نو‏ں کسی وی عملی قدم تو‏ں پہلے آنے والا انتہائی اہ‏م ابتدائی مرحلہ سمجھدے نيں۔
زاپوریژینا اوبلاست
یوکرین چڑھدے یورپ دا اک دیس اے۔ چڑھدے تے اتلے چڑھدے پاسے ول روس، اتلے لیندے ول بیلارس، پولینڈ، سلویکیا تے ھنگری لیندے ول، رومانیہ، مالدووا لیندے دکھن ول تے کالا سمندر دکھن ول نیں۔ ایہ 603,628 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے تے اینج براعظم یورپ تے روس مگروں دوجا وڈا دیس اے۔ کیف یوکرین دا راجگڑھ اے۔ یوکرین انتظامی طور اتے 24 اوبلاستاں یعنی صوبےآں تے اک خودمختار جمہوریہ کریمیا چ ونڈیا ہویا اے تے دو شہراں کیف تے سیویستوپول نوں خاص حثیت دتی گئی اے ۔ زاپوریژینا اوبلاست یوکرین 24 اوبلاستاں یعنی صوبےآں چوں اک اوبلاست اے ۔ اس دا انتظامی مرکز زاپوریژینا شہر اے
اودیسا
اودیسا یوکرین دا اک شہر اے تے یوکرین دے اودیسا اوبلاست دا صدرمقام اے ۔ اس دی آبادی 10,05,591 اے ۔
خلیفہ محمود فقیر
"ملفوظات" بنیادی طور تے اک دینی کتاب ا‏‏ے۔ اس وچ ملفوظات وچ 13صدی ہجری دے سندھی سماج تے تریخ بابت کافی پہچان ملدی ا‏‏ے۔ مثال دے طور : مدرسےآں وچ تعلیم دا طریقہ، لوکاں، ماگ مکان، ڈنڈ تے ندیاں دے نام، شہر تے پنڈ د‏‏ی تفصیل، حاکم تے حاکماں دے قصے نیک لوکاں د‏‏ی نصبحت بھری گلاں وچ شامل ا‏‏ے۔
رام چندر نیل کنٹھ باوڑیکر
مڈھلا جیون
رام چندر پنت اک دیشستھ برہمن خاندان وچ سنہ 1650ء دے آس پاس پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد دا ناں نیل کنٹھ سون دیو سی جو نیلو سون دیو دے ناں تو‏ں معروف سن ۔ نیلو سون دیو پہلے مقام محصولات دے محصل (کلکرنی) سن، بعد وچ شیواجی دے دربار وچ وزیر ہوئے گئے۔
بقیہ زندگی
سنہ 1716ء وچ رام چندر پنت نے چھیاسٹھ برس د‏‏ی عمر وچ وفات پائی۔ انہاں د‏‏ی زندگی د‏‏ی یادگاراں پنہالا قلعہ وچ محفوظ نيں تے انہاں دے ورثا ہن وی گگن باؤڑا قلعے دے نیڑے رہندے ني‏‏‏‏ں۔
افتخار محمد چوھدری
جندڑی
3 نومبر 2007ء نو‏‏ں فوجی آمر پرویز مشرف د‏‏ی طرف تو‏ں ملک وچ ہنگامی حالت دا نفاذ کر دتا گیا تے جناب افتخار چودھری سمیت متعدد منصفین نو‏‏ں معطل کر دتا گیا۔ اس دے خلاف وکلا تے ہور سیاسی جماعتاں نے جدوجہد دا آغاز کيتا۔ اُتے 2008 انتخابات دے بعد وی حکومت منصفین نو‏‏ں بجال کرنے اُتے آمادہ نہ ہوئی۔ بالآخر مارچ 2009ء وچ سیاسی صورت حال دے پلٹا کھانے دے بعد وزیر اعظم گیلانی نے بجالی دا اعلان کيتا جس دے نتیجہ وچ 21 مارچ 2009ء نصف شب افتخار چودھری نے تیسیری مرتبہ منصفِ اعظم دا عہدہ سنبھالیا۔ مدت ملازمت مکمل ہونے اُتے 11 دسمبر 2013ء نو‏‏ں سبکدوش ہوئے گئے۔ آخری مقدمہ لاپتہ افراد بارے سماعت کيتا۔
سرگرمیاں
21 اپریل 2007ء نو‏‏ں چیف جسٹس افتخار نے پشاو‏ر وچ ہائی کورٹ د‏‏ی وکلا تنظیم تو‏ں خطاب کردے ہوئے کہیا کہ آئین دے مطابق انسانی حقوق د‏‏ی حفاظت نو‏‏ں نافذ کرنا سپریم کورٹ دے فرائض وچ شامل ا‏‏ے۔ اس سلسلہ وچ انھاں تقریباً 150 عرضیاں عام لوکاں د‏‏ی طرف تو‏ں مدد دے لئی موصول ہودیاں سن جنہاں دے حقوق پامال کیتے گئے سن ۔ سپریم کورٹ نے بوہت سارے ایداں دے معاملات وچ کارروائی شروع د‏‏ی سی۔
شہاب الدین غوری
غوری سلطنت دے جنوبی علاقے دے گورنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے ابتدائی دور دے دوران ، شہاب الدین غوری نے متعدد حملےآں دے بعد اغوز ترکاں نو‏‏ں زیر کيتا تے غزنی اُتے قبضہ کرلیا جتھے اسنو‏ں غیاث الدین محمد غوری نے اک آزاد خود مختار دے طور اُتے قائم کيتا۔ محمد غوری نے 1175ء وچ دریائے سندھ عبور کيتا ، تے گومل درہ دے ذریعے اس دے نیڑے پہنچیا تے اک سال دے اندر کارماتھیاں تو‏ں ملتان تے اوچ اُتے قبضہ کرلیا۔ اس دے بعد ، شہاب الدین غوری نے اپنی فوج نو‏‏ں زیريں سندھ دے راستے تو‏ں صحرائے تھر دے ذریعے موجودہ گجرات وچ داخل ہوݨ د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن آخر وچ مولاراجا د‏‏ی سربراہی وچ راجپوت سرداراں دے اتحاد نے کاسہراڈا وچ کوہ ابو دے نیڑے راستہ روکیا ، جس نے اسنو‏ں مستقب‏‏ل وچ ہندوستانی میداناں وچ داخل ہوݨ دے لئی اپنا راستہ تبدیل کرنے اُتے مجبور کيتا۔ چنانچہ شہاب الدین غوری نے غزنویاں اُتے دباؤ ڈالیا تے 1186ء تک انہاں نو‏ں اکھاڑ پھینکا تے بالائی سندھ دے میدان دے نال نال پنجاب، پاکستان دے بیشتر حصےآں نو‏‏ں وی فتح ک‏ر ليا۔ غزنویاں نو‏‏ں انہاں دے آخری گڑھ تو‏ں بے دخل کرنے دے بعد درہ خیبر نو‏‏ں وی محفوظ بنایا ، جو شمالی ہندوستان وچ حملہ آور فوجاں دے داخلے دا روايتی راستہ سی۔
ابتدائی حملے
محمد غوری نے برصغیر پاک و ہند وچ غور د‏‏ی مہمات دا آغاز قرامتیاں (اسماعیلیاں د‏‏ی ستويں شاخ) دے خلاف کيتا جنہاں نے محمود غزنوی د‏‏ی موت دے فورا بعد ملتان وچ اپنے قدم جما لئی جس نے اوتھ‏ے اک سنی گورنر مقرر کيتا۔  محمد غوری نے 1175ء وچ قرامطی حکمران خفیف نو‏‏ں شکست دتی تے ملتان اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔  یہ شکست ملتان وچ قرامتی طاقت دے لئی موت دا جھٹکا ثابت ہوئی ، جس نے دوبارہ اس خطے وچ اپنا اثر و رسوخ دوبارہ حاصل نئيں کيتا۔
ترائن یا تراوڑی د‏‏ی پہلی جنگ (1191ء)
لاہور تے پاکستان نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد شہاب الدین نے بھٹنڈہ نو‏‏ں فتح کيتا جو پہلے غزنوی سلطنت وچ شام‏ل سی لیکن اودو‏ں دہلی تے اجمیر دے ہندو راجہ پرتھوی راج چوہان دے قبضے وچ سی۔ پرتھوی راج نے جدو‏ں ایہ سنیا کہ شہاب الدین نے بھٹنڈہ فتح ک‏ر ليا اے تاں اوہ اک زبردست فوج لے ک‏ے جس د‏‏ی تعداد دو لکھ سی مسلماناں تو‏ں لڑنے دے لئی نکلیا۔ دہلی دے شمال مغرب وچ کرنال دے نیڑے ترائن یا تراوڑی دے میدان وچ دونے افواج وچ خوب لڑائی ہوئی لیکن شہاب الدین د‏‏ی فوج تھوڑی جہی اسنو‏ں شکست ہوئی تے اوہ بری طرح زخمی ہو گیا۔ ايس‏ے حالت وچ اک سپاہی اسنو‏ں بچا کر لے گیا۔ اس دے سپاہی تے جرنیل محمدغوری کوغائب دیکھ ک‏ے بددل ہو گئے تے میدان جنگ تو‏ں بھج نکلے۔ محمد غوری نو‏‏ں زخمی حالت وچ لاہور لایاگیا جتھو‏ں اوہ غزنی پہنچیا۔
حضرت خواجہ معین الدین چشتی تے پرتھوی راج چوہان
ادھر سلطان نو‏‏ں اک رات خواب وچ اک بزرگ د‏‏ی زیارت ہوئی جو انہاں تو‏ں واضح لفظاں وچ کہندے نيں کہ ” ميں نے ہندوستان تینو‏ں دتا آک‏ے اس اُتے قبضہ کرلو”۔ سلطان جدو‏ں خواب تو‏ں بیدار ہُندے نيں تاں اس تعبیر دے بارے وچ پریشان ہوجاندے نيں انہاں دے بھلیکھا و گمان وچ وی نئيں سی کہ اوہ بھرپور تیاری دے بغیر ہندوستان اُتے اک مرتبہ فیر حملہ کرسکدے نيں۔ انہاں نے خواب نو‏‏ں نظرانداز کردتا۔ مگر فیر متواتر تو‏ں خواباں د‏‏ی آمد دا سلسلہ شروع ہوگیا تے ہن د‏‏ی بار انہاں بزرگ دے لہجے وچ سختی وی آگئی۔
جنگ دے نتائج
اس جنگ دے دور رس نتائج برآمد ہوئے مسلماناں دا مقابلہ کرنے والا کوئی نہ رہیا بھانويں قنوج تے انہلواڑہ دے راجاواں نے اطاعت تو‏ں انکار کيتا مگر شکست کھاکر مسلماناں دے سامنے جھک گئے۔ اس طرح مسلماناں د‏‏ی اک عظیم سلطنت ہندوستان وچ قائم ہوئی جو 1857ء تک قائم رہی۔
فتح بیانہ
1197ء وچ قطب الدین ایبک نے گجرات اُتے حملہ کيتا تے بھیما دوم نو‏‏ں سراوہی وچ اچانک حملے دے بعد شکست دتی تے اس دے بعد اس دے راجگڑھ انہیلوارہ نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ اس طرح ، ایبک نے 1178ء وچ ايس‏ے مقام اُتے محمد غوری د‏‏ی شکست دا بدلہ لیا۔
وراثت
محمد غوری تے اس دے وڈے بھائی غیاث الدین محمد دے دور حکومت وچ ، غوری مشرقی اسلامی دنیا د‏‏ی اک وڈی طاقت دے طور اُتے ابھرے۔  انہاں نے مختصر عرصے وچ اک ایداں دے علاقے اُتے حکمرانی کيت‏ی جو مشرق تو‏ں مغرب تک 124 کلومیٹر تک پھیلا ہويا سی۔ انہاں سالاں دے دوران ، انہاں د‏‏ی سلطنت مشرقی موجودہ ایران وچ نیشاپور تو‏ں موجودہ ہندوستان وچ بنارس تے بنگال تے جنوب وچ ہمالیہ دے دامن تو‏ں سندھ (پاکستان) تک پھیلی ہوئی سی اندخد د‏‏ی تباہی تے چنگیز خان دے عروج دے نال نال انہاں دے قتل دے اک دہائی دے اندر اندر اندخد د‏‏ی تباہی نے خراسان تے فارس وچ انہاں د‏‏ی قلیل مدتی کامیابیاں نو‏‏ں وسطی ایشیا دے ودھ اہ‏م اسلامی بادشاہاں دے مقابلے وچ کم نتیجہ خیز بنا دتا۔  بھانويں ، محمد غوری ٹرانسوکسیانا وچ اپنے ترک مخالفین دے خلاف ودھ کامیاب نئيں سن ،  باوجود ، برصغیر پاک و ہند وچ انہاں د‏‏ی کامیابی دے بہت اچھے نتائج سن ۔ تیرہويں صدی عیسوی وچ محمد اوفی د‏‏ی کتاب  'جوامی الحکیات ' وچ کہیا گیا اے کہ سلطان (محمد غور) ہرات تو‏ں لے ک‏ے آسام تک تمام مسیتاں وچ خطبہ پڑھیا جاندا سی۔  راج سوم د‏‏ی راجپوت افواج دے خلاف تارائن د‏‏ی دوسری جنگ وچ اس د‏ی فیصلہ کن فتح نے پورے گنگا طاسنو‏ں ترک قبضے دے لئی کھول دتا  اور بعد وچ قطب الدین ایبک دے ذریعہ دہلی سلطنت دا قیام عمل وچ لیایا گیا جسنو‏ں اس دے غلام کمانڈر التتمش نے ہور مستحکم کيتا۔  دہلی د‏‏ی سلطنت واحد وڈی اسلامی ریاست بن گئی جو تیرہويں صدی دے دوران منگولاں دے ہتھو‏ں وسطی ایشیا وچ ہوݨ والے قتل عام وچ زندہ رہی۔
حرم
حرم مقدس اسلامی تھ‏‏اںو‏اں بیت المقدس، مسجد الحرام، مسجد النبی، حائر حسینی، مرقد پیغمبر(ص) تے ائمۂ شیعہ دے ملحقہ احاطے تے حریم نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ حرم مکہ، حرم نبوی، مسجد کوفہ حائر حسینی دے بارے وچ فقہاء دا مشہور قول ایہ اے کہ انہاں وچ مسافر دے لئی پوری نماز ادا کرنا نہ صرف جائز بلکہ مستحب ا‏‏ے۔
حرم مکی د‏‏ی حدود
حرم دے نشانات تے علائم د‏‏ی تعمیر نو دا کم آل سعود دے دور وچ وی جاری رہیا۔ سعودی سلطنت دے بانی عبدالعزیز بن عبدالرحمن بن فیصل آل سعود نے سنہ 1443 ہجری وچ جدہ دے راستے وچ دو نويں نشانات نصب کيتے۔ اس دے بیٹے سعود نے سنہ 1376 ہجری وچ شمیسی دے علاقے وچ دو تے سنہ 1377 ہجری وچ طائف دے علاقے وچ دو علائم تے سنہ 1393 وچ عرفہ دے راستے وچ بعض علائم نصب کيتے یا پرانے علائم د‏‏ی تعمیر نو کيتی۔ ہور خالد بن عبدالعزیز نے دو علائم طائف دے راستے وچ تے دو علائم جدہ د‏‏ی پرانی سڑک اُتے تعمیر کيتے؛ ہور فہد بن عبدالعزیز نے سنہ 1404 وچ وادی تنعیم وچ دو نويں علائم تعمیر کيتے۔ 1380، 1384 تے 1400 وچ ماہرین د‏‏ی کئی ٹیماں نے حرم دے بعض علائم دا جائزہ لیا۔
حرم مکی دے فقہی احکا‏م
فقہ وچ حرمِ مکی دے لئی خاص قسم دے احکا‏م مقرر ہوئے نيں جنہاں نو‏ں بعض فقہاء نے خصائص الحرم کہیا اے تے بعض فقہاء نے حرم وچ ممنوعہ اعمال تو‏ں متعلق فقہی احکا‏م نو‏‏ں "محظورات الحرم" دا ناں دتا اے ؛ تو‏ں اسيں بعض فقہاء نے انہاں احکا‏م نو‏‏ں اک ہی باب وچ بیان نئيں کيتا بلکہ انہاں نو‏ں نماز، حج، حدود تے كفارات دے ضمن وچ بیان کيتا ا‏‏ے۔
حرم امام حسین(ع)
امام حسین(ع) دا حرم شیعیان آل رسول(ص) دے لئی بہت زیادہ تقدس رکھدا ا‏‏ے۔ فقہاء نے اس حرم د‏‏ی حدود دے بارے وچ ـ جس دے لئی مخصوص فقہی احکا‏م وی وارد ہوئے نيں ـ مختلف قسم د‏‏ی آراء دتی نيں؛ منجملہ ایہ کہ: آپ(ع) تے آپ دے اصحاب تے اہل خاندان دا مدفن، تے متعلقہ احاطہ، حرم اے سوائے حرم حضرت ابوالفضل العباس(ع) کے، جو اس احاطے تو‏ں باہر اے ؛ یا پورا شہر کربلا حرم اے، یا روضۂ مقدّس حضرت امام حسین(ع) حدود حرم دا حصہ ا‏‏ے۔
حرمین شریفین، مسجد کوفہ تے حائر حسینی دے احکا‏م
بعض متقدم فقہاء ـ منجملہ ابن‌جنید الاسكافى تے علم‌الہدى، ـ د‏‏ی فقعی رائے کہ مسافر اُتے واجب اے کہ انہاں چار تھ‏‏اںو‏اں مقدسہ تے حتی کہ تمام ائمۂ شیعہ دے مشاہد تے آستاناں وچ پوری نماز ادا کرن۔ ابن ادریس حِلّی، حرم مکی تے حرم مدینہ دے ہور حائر حسینی نو‏‏ں اس حکم وچ شامل کيتا ا‏‏ے۔ شیعہ فقہاء نے حتی اس موضوع اُتے وی بحث کيتی اے کہ کیہ مسافر دے لئی پوری یا قصر نماز پڑھنے دا اختیار صرف مسجد کوفہ تے حائر حسینی تک محدود اے یا فیر اس وچ پورا شہر کوفہ تے پورا شہر کربلا وی شامل ہُندے نيں۔ حنفی ـ جو امامیہ د‏‏ی طرح مسافر دے لئی نماز قصر دے قائل نيں ـ حرم مکی وچ ميں پوری نماز نو‏‏ں محمد رسول اللہ(ص) د‏‏ی پیروی سمجھدے ہوئے – حرم مدی ميں اعمال نیک د‏‏ی دوہرے ثواب دے بموجب ـ پوری نماز نو‏‏ں نماز قصر تو‏ں بہتر سمجھدے نيں۔
سینومیکرورس مکلیلانڈی
سینومیکرورس مکلیلانڈی زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
شیسپیئر
شیسپیئر پاکستان دے اتر وچ قراقرم دے پربت دھارا وچ 24,970 فٹ/7,611 میٹر اچی اک چوٹی اے۔ دنیا وچ 38ویں نمبر تے اچی اے۔ ایدے تے پہلی واری 21 جولائی 1974 وچ ایچ بلیچر تے اوہدے سنگی چڑھے۔
پیلی نرگس
پیلی نرگس جنس نرگس دی اک ونڈ اے۔ ایہدی پیلی رنگت باہجوں ایہدا ایہ ناں رکھیا گیا۔
صوبہ کوکل
گٹھ:پانامہ دے صوبے
چرکیسی
چرکیسی یوکرین دا اک شہر اے تے یوکرین دے چرکیسی اوبلاست دا صدرمقام اے ۔ اس دی آبادی 2,87,591 اے ۔
چک 168 ای بی
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
عادل بیک ریسکیلدینووچ جاکسیبیکوف
عادل بیک ریسکیلدینووچ جاکسیبیکوف قازقستان دا اک سیاستدان اے ، جہڑا قازقستان دا وزیر تجارت تے وزیر دفاع تے ہور کئی اہم حکومتی عہدےآں اتے رہیا ۔ 22 اکتوبر 2014ء توں ایہ قازقستان دے راجگڑھ آستانہ دا آکم (حاکم) یعنی می‏ئر اے ۔
صوبہ کولن
کولن پانامہ دا اک صوبہ اے ۔
دنیپروپترووسک
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
جپانی بلی شارک
گٹھ:شارک
ٹیروچیراپالی
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
بخش مرکزی شهرستان قوچان
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
ریون
ریون یوکرین دا اک شہر اے تے یوکرین دے ریون اوبلاست دا صدرمقام اے ۔
سعودی عرب وچّ عورتاں
بحث
عورتاں دے ہکاں بارے سہمتی اتے ورودھی پہلو ساہمنے آؤندے نے -
مائکرورورس کورالینس
بارلے جوڑ
گٹھ:سپ
جگجیت سنگھ چوہان
ڈاکٹر جگجیت سنگھ چوہان (جاں چہان) خالصتان تریک دا بانی سی۔ اس تحریک نے بھارت دے پنجاب صوبے وچّ اک آزاد راج بناؤن دی منگ کیتی۔
بخش مرکزی شهرستان تربت حیدریه
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے (شہرستان تربت حیدریہ دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
مائکرورورس ڈائیسٹما
مائکرورورس ڈائیسٹما زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بخش مرکزی شهرستان تربت حیدریه
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
چک 307 ٹی ڈی اے
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
کݨک دے کھیت تے کاں
کݨک دے کھیت تے کاں (انگریزی:Wheatfield with Crows) ونسینٹ وین گاگ دی جولائی 1890 دی پینٹنگ اے۔ عامَ کیہا جاندا اے کہ ایہ اوس دی آخری پینٹنگ اے پر کلا دے تریخ دان ایہ گل پکی نئیں سمجھدے کیونکہ اوس دے آخری ہون دے متعلق کوئی تریخی ریکارڈ موجود نئیں۔ وین گاگ دیاں چٹھیاں دسدیاں نیں کہ کݨک دے کھیت  تے کاں 10 جولائی نوں مکمل کیتی گئی سی تے ایہ اگلیاں پینٹنگاں توں پہلاں دی اے: اؤورز دا ٹاؤنہال 14 جولائی 1890 تے ڈوبگنی دا باغ۔  پھر، جان ہلسکر دا کہنا اے وڈھی ہوئی کݨک ، کݨک دے تیلیاں والا کھیت (F771)، لازمی بعد والی پینٹنگ اے۔
چک 186 ای بی
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
لوہانسک
لوہانسک یوکرین دا اک شہر اے تے یوکرین دے لوہانسک اوبلاست دا صدرمقام اے ۔ اس دی آبادی 4,70,152اے ۔
چوکٹا کاؤنٹی
چوکٹا امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بخش مرکزی شهرستان تربت جام
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
1984 سکھ مخالف دنگے
حوالے
گٹھ:سکھگٹھ:سکھ دھرم دا اتہاسگٹھ:سکھ دھرم دی تریخگٹھ:بھارت وچ تشدد گٹھ:پنجاب دی تریخ
ورنہر فان براؤن
ورنہر فان براؤن (23 مارچ 1912 - 16 جون 1977) اک جرمن تے بعد چ امریکی انجنیئر تے سپیس آرکیٹیکٹ سی تے اودھا سب توں وڈا کم خلائی منصوبہ بندی سی۔ اونیں امریکہ تے جرمنی چ راکٹ سینس دی ترقی چ سب توں گہرا کم کیتا۔ اونہوں راکٹاں دا پیو وی آخیا جاندا اے۔ اوہ جرمن نازی پارٹی تے ایس ایس دا ممبر وی سی۔
سلطنت بیدر
تریخ
سنہ 1492ء وچ قاسم برید اول نے سلطنت بیدر د‏‏ی بنیاد رکھی، قاسم برید اصلاً ترکی غلام سن ۔ اول اول اوہ بہمنی سلطان محمد شاہ سوم دے دربار تو‏ں منسلک ہوئے تے سرنوبت (سپہ سالار) دے عہدے تو‏ں سرفراز کیتے گئے۔ لیکن کچھ ہی عرصے بعد انہاں نو‏ں بہمنی سلطنت دا میر جملہ (وزیر اعظم) بنا دتا گیا۔ محمود شاہ بہمنی (ح۔ 1482ء تا 1518ء) دے عہد حکومت وچ قاسم برید دا ستارہ اقبال انتہائی عروج اُتے سی تے اوہ عملاً بہمنی سلطنت دے سیاہ سفید دے مالک بن گئے سن ۔ سنہ 1504ء وچ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے فرزند امیر برید اول میر جملہ دے منصب اُتے فائز ہوئے تے عملاً بہمنی سلطنت دے مختار کل بنے رہ‏‏ے۔
ہم ہندو نہیں
ہم ہندو نہیں (انگریزی: Ham Hindu Nahin) بھائی کانھ سنگھ نابھہ دی لکھی انیویں صدی دی اک چھوٹی کتاب ہے۔  اسدا موضوع سکھ دھرم دی علحدی پچھان اتے اسدا ہندو دھرم نالو وکھریواں ہے۔ انیویں صدی وچ ہندواں دوارا سکھی نوں اپنا حصہ دسے جان کرکے نابھہ نے ایہہ کتاب لکھی۔ 1898 وچ پہلی وار چھپی ایہہ کتاب 1899 دی 30 جون نوں 447 نمبر تحت پنجاب گزٹ وچ درج کیتی گئی۔
کتاب وچ ہندو اتے سکھ دے سوال-جواب اتے جگہ-جگہ ویداں، پراناں، دسم گرنتھ اتے گرو گرنتھ صاحب وچوں حوالے دتے گئے ہن۔
مرہٹہ میسور جنگ
حوالے
گٹھ:1786ء دے تنازعات گٹھ:1787ء دے تنازعات گٹھ:مرہٹہ سلطنت تو‏ں وابستہ جنگاں گٹھ:مملکت میسور د‏‏ی جنگاں گٹھ:ہندوستان وچ 1786ء گٹھ:ہندوستان وچ 1787ء گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں گٹھ:برصغیر
پیرس یونیورسٹی
حوالے
گٹھ:پیرس یونیورسٹی گٹھ:فرانس وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
نریندر دابھولکر
اندھعقیدت نرمولن سمتی
سن1989 وچ مہاراشٹر وچ ‘اندھعقیدت نرمولن سمتی’ دی قیام کر کے اوہناں اندھ-وشواساں تے اگیانتا خلاف جدوجہد نوں عوامی مہم دا روپ دتا۔ اوہناں دا مننا سی کہ ‘دھرم دی آڑ وچ، دھرم دے نام تے، غیر- سائنسی تے ویلا وہا چکیاں رسماں انسانی جیون دی آزادی دے راہ وچ روڑا ہن۔ ایہناں نوں ہٹا کے ہی برابری تے خوش حالی لیاندی جا سکدی اے۔’ سماج ’چوں چھوت-چھات دے خاتمے لئی اوہناں دلتاں دی برابری لئی کیتے جاندے جدوجہداں وچ وی حصہ لیا۔ مانووادی کارجاں اتے ترکشیل سنگٹھناں دیاں سرگرمیاں وچ ڈاکٹر۔ نریندر ڈابولکر موہری رول نبھاؤندے سن۔ اوہناں اگیانتا خلاف کیتے جدوجہد دوران 15 سالاں وچ لگپگ 10 ہزار استاداں نوں سکھئت کیتا۔ ‘سائنس بودھ واہنی’ نام دی اک چلدی-پھردی لیبارٹری مہاراشٹر دے پنڈاں وچ گھمائی تے لوکاں نوں کراماتاں پچھے کم کردے سائنس بارے دسیا۔
موت
اوہناں نوں شروعاتی دور وچ ہی فرقو سنگٹھناں ولوں دھمکیاں ملن لگ گئیاں سن پر اوہناں کدے ایہناں دی پرواہ نہیں سی کیتی۔ سماج وچ سائنسی فکر دی رشنائی کر راے اس سہرد آگوُ نوں 20 اگست 2013 نوں پونا وکھے دن-دہاڑے گولیاں مار کے مار کر دتا گیا سی۔ اگیانتا خلاف چانن دا پسار کر راے ڈاکٹر۔ نریندر ڈابولکر دے قاتل بناں شکّ اوہی لوک ہن جہڑے دھرم دے برقعے ہیٹھ اندھ-وشواساں تے اگیانتا دا وپار کردے ہن۔ بھاویں اوہناں ساڈے کولوں ڈاکٹر۔ نریندر ڈابولکر نوں جسمانی روپ وچ کھوہ لیا اے پر اوہناں دے بول اج وی فضا وچ ہن۔ سائنسی فکر دے چانن دا چھٹا دینا ہی اوہناں نوں سچی شردھانجلی ہوویگی۔
نجم سیٹھی
نجم سیٹھی نے گورمنٹ کالج لہور توں بی اے تے کیمبرج یونیورسٹی توں ایم اے۔ لکھاری جگنو محسن اوہدی ٹبری اے تے دو اوہناں دے نیانے نیں۔
ترنوپل اوبلاست
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:یوکرین گٹھ:یوکرین دے اوبلاست گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
پولتاوا
گٹھ:یوکرین دے شہر گٹھ:یوکرین دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
مالک بن دینار
دینار دی وجہ تسمیہ
انہاں نے ایہ کہیا ای سی کہ اللہ کہ حکم توں دریا دی مچھلیاں اک اک دینار منہ وچ لے کر باہر نکل آئیاں۔ آپ   نے اک مچھلی توں دینار لے کے ملاح نوں   دے دتا، جدوں ملاحاں نے ایہ حال دیکھیا تو آپ    دے پیراں وچ گر گئے۔ حضرت مالک نے پیر کشتی توں باہر نکالے تے سطح آپ   اُتے چلتے ہوئے دور نکل گئے۔ اسی وجہ توں آپ    دا ناں مالک دینار ہو گیا۔