cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پیر موسی نواب
نواب الاولیاء حضرت پیر مخدوم موسیٰ نواب  برصغیر وچ سلسلہ سہروردیہ دے عظیم روحانی بزرگ نیں ۔ تساں   دا مزار سنجر پور ، صادق آباد، پاکستان دے قریب اک بستی سرواہی شریف  وچ مرجع خلائق اے۔ تساں   علوم ظاہری و باطنی توں مالا مال سن۔ تساں   دا شمار انہاں ہستیاں وچ ہُندا اے جنہاں نے ساری زندگی اسلام دی سربلندی تے عشق مصطفٰی دی شمع روشن کر دے ہوئے گزاری، جنہاں دی کوششاں توں لکھاں مسلمان علم دین دی دولت توں سرفراز ہوئے۔ تساں   دا زمانہ اولیائے کرام دا زمانہ مشہور اے۔ مشہور بزرگ شیخ بہاؤ الدین زکریا ملتانی، شیخ فرید الدین گنج شکر، شاہ شمس تبریزی،مخدوم عبدالرشید حقانی،لعل شہباز قلندر، جلال الدین رومی تے جلال الدین سرخ بخاری، بو علی شاہ قلندر انہاں دے ہمعصر اولیاء سن۔
شرف الدین عیسیٰ
تعلیم و تربیت
آپ دی تعلیم و تربیت غوث الاعظم دے ای مبارک ہتھاں وچ ہوئی۔ اپنے والد گرامی توں فقہ و حدیث دی تکمیلِ کیتی بلند پایہ مفتی تے واعظ اپنے والد دے مدرسہ وچ درس دیندے رہے انہاں دے وصال دے بعد مصر چلے گئے لطائف الانواراور جواہر الاسرارآپ دی تصنیفات نیں   فصاحت و بلاغت شعر گوئی تے ادبی مذاق دے باعث منفرد حیثیت رکھدے نیں   اعلیٰ درجے دے انشاء پرداز رہے۔
جارج جرداق
جارج سمعان جرداق  اک مسیحی لبنانی مصنف تے شاعر سن تے اس دی مشہور تصنیف "علی :بشریت دے انصاف دی آواز " دے نام تو‏ں اے جو لبنان وچ کافی مقبول ہوئی۔
صحیفہ سجادیہ
مضامین و مندرجات
صحیفہ دے اہم دینی و سیاسی مضامین وچو‏ں اک مسئلۂ امامت اے۔ نیز اس وچ عقیدۂ تشبیہ دی نفی ہوئی اے۔
صحیفہ دے تراجم
آج تک صحیفہ سجادیہ دے متعدد تراجم مختلف زباناں وچ شائع ہوئے نيں جن وچ فارسی وچ انجام پانے والے 60 تراجم تے شروح وی شامل نيں۔ نیز صحیفہ دے تراجم انگریزی، فرانسیسی، تردی، اردو، ہسپانوی، بوفرانسیسی، بوسنیائی، البانیائی، تامل تے دیگر زباناں وچ وی اس دے تراجم شائع ہوئے نيں۔
شرح صحیفہ سجادیہ
نیز اک کتاب زیر عنوان کتاب شناسی امام سجاد، صحیفہ سجادیہ و رسالۂ حقوق عالمی اہل بیت اسمبلی دے زیر اہتمام شائع ہوئی اے جس وچ امام سجاد تو‏ں متعلق کتب دا تعارف کرایا گیا اے۔
گلدان رحمت
گلدان رحمت اردو بولی چ لکھی گئی اک کتاب اے۔ اے چترال وچ اردو مزاحیہ شاعری دی پہلی کتاب اے رحمت عزیز چترالی اس کتاب دے لکھاری نیں اے کتاب 1996 چ  لخی گئی۔
شاہین میزائل
شاہین میزائل پاکستان دا دوجا بیلیسٹک میزائل اے۔ اے 2500 کلومیٹر دی دوری تک 1000 کلوگرام دا بم لے کے جا سکدا اے۔
گل افشانیات اقبال
گل افشانیات اقبال کھوار بولی چ لکھی گئی اک کتاب اے۔ اے علامہ اقبال دے کلام دا منظوم کھوار ترجمہ اے، چترال وچ کھوار ترجمے دی اے پہلی کتاب اے، رحمت عزیز چترالی اس کتاب دے مترجم نیں اے کتاب 1999   چ   لخی گئی۔
چک 78 ای بی
چک 78 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
شریف کنجاہی
پہلا جیون
شریف 13 مئی، 1914ء نوں کنجاہ ضلع گجرات پنجاب چ جمے  ۔ 1930 چ کنجاہ توں میٹرک تے جیلم توں انٹر کیتا۔ ایس ویلے ایس ویلے اونہاں نے شاعری لکھنی شروع کردتی سی تے ترقی پسند تحریک وچ شامل سن انڈین نیشنل کانگرس نال اونہاں دیاں ہمدردیاں سن۔ 1943 چ اونہاں نے منشی فاضل فیر بی اے کیتا تے لہورتوں استاد بنن دا کورس کیتا۔اوناں نے اردو تے فارسی چ ایم اے کیتا تے گورمنٹ کالج اٹک چ لیکچرار لگ گئے.
نہج البلاغہ
دانشمندان جہان و نہج البلاغہ
”فلیتامل اھل المعرفة بعلم الفصاحة والبیان ھذا الکلام بعین الانصاف یعلموا ان سطرا واحدا من کلام نہج البلاغة یساوی الف سطر منہ بل یزید و یربی علی ذلک“۔
بخش جوکار
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہمدان دیاں تحصیلاں
اشتابولا کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
مخدوم عبدالرشید حقانی
ابتدائی تعلیم و تربیت
حضرت مخدوم عبد الرشید حقانی نے خالص علمی و روحانی تے صوفیانہ ماحول وچ اکھ کھولی تے بوہت کم عمری وچ مروجہ علوم دے مراحل طے کیتے۔ تساں  نے ابتدائی تعلیم اپنے دادا مخدوم کمال الدین علی شاہ خوارزمی دے قائم کردہ مدرسہ وچ اپنے دادا تے والد حضرت مخدوم سید وحید الدین احمد غوث دے زیر سایہ کوٹ کروڑ وچ ای حاصل دی تے 15 سال دی عمر وچ قرآن پاک دا حفظ مکمل کر لیا۔ بعد ازاں تساں   نے ملتان دا رخ کیتا جو اس وقت عالم اسلام دا اک عظیم گڑھ بن چکیا سی۔ مزید حصول علم دے لئی تساں   نے اپنے ست خدمت گاراں دے ہمراہ ملتان توں مکہ، مدینہ، خراسان، بغداد،بخارا، ہمدان، بلخ دا سفر کیتا۔ مکہ پہنچنے دے بعد بیت اللہ دی سعادت حاصل کیتی تے مدینہ وچ روضہ رسول ﷺ دی زیارت دی تے پنج سال تک مدینہ وچ ای رہے تے اوتھے موجود جید علما توں علم حاصل کرنے دے بعد مختلف وفود نوں   حدیث، فقہ توں متعلق وی درس دیندے رہے۔ پنج سال مدینہ وچ رہنے دے بعد تساں   واپس مکہ تشریف لے گئے تے حج دی سعادت حاصل کرنے دے بعد بیت المقدس دا رخ کیتا تے اوتھے انبیا کرام دے مزارات اُتے حاضری دی تے اس وقت دے وڈے وڈے علما مشائخ نال ملاقاتاں کیتیاں تے فیض پایا،تے قبلہ اول وچ کچھ عرصہ قیام کیتا۔
بیعت و خلافت
بیت المقدس میں علما مشائخ کی صحبت میں رہنے کے بعد آپ جب ہمدان پہنچے تو آپ بے مثل عالم کی حثیت حاصل کر چکے تھے۔ اس وقت ہمدان شریف کے اندر میر سید علی ہمدانی الملقب علی ثانی (دوم علی ) کا طوطی بول رہا تھا، مخدوم عبد الرشید حقانی جب آپ کی بارگاہ عالیہ میں حاضر ہوئے تو انہوں نے دور سے دیکھ کر فرمایا "اے سیدی آپ نے اتنی دیر لگادی، میں کئی دنوں سے آپ کا منتظر ہوں"۔ آپ نے ادب سے گردن جھکا لی اور شیخ کامل نے حلقہ ارادت میں شامل کر لیا۔ آپ تین سال تک بطور خلیفہ اپنے مرشد کامل کی خدمات میں رہے اور بعد ازاں اپنے مرشد کامل کے حکم پر ملتان سے جانب مشرق آکر قیام کیا۔ یہاں آپ نے ایک عالی شان مدرسہ کی بنیاد ڈالی، جہاں حصول علم کی خاطر لوگ دور دور سے یہاں آتے اور اپنی پیاس بجھاتے۔ آپ تا دم مرگ درس قران پاک اور حدیث مبارکہ کی تعلیم دیتے رہے۔ آپکے مرشد حضرت سید علی ہمدانی نے آپ کو دنیاوی شہرت سے دور رہنے کی ہدایت فرمائی اور ساتھ ہی کہا کہ اپنا کوئی گدی نشین مخصوص نہیں کرنا، یہی وجہ ہے کہ آج تک آپ کی درگاہ پر باقاعدہ کوئی گدی نشین موجود نہیں اور آپ کی آل اولاد ہی تمام امور سر انجام دیتی ہے ۔
اتفاق
چار دا عدد حضرت مخدوم عبدالرشید حقانیؒ اُتے فدا نظر آندا اے، کیاں کہ تساں  دی ازواج مطہرات وی چار نیں  ۔ تساں   دے صاحبزادے وی چار نیں  ۔ مزید اتفاق  کہ تساں   دے ہر اک فرزند دے چار چار فرزند نیں  ۔
مولانا عبد الستار خان نیازی
پیدائش
مولا‏نا عبدالستار خان نیازی یکم اکتوبر بروز جمعتہ المبارک 1915ء بمطابق 27 رمضان المبارک د‏‏ی رات اٹک پنیالہ تحصیل عیسی خیل ضلع میانوالی دے اک متوسط گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد محترم محمد ذو الفقار علی خان زمیندار سن ۔ آپ دا تعلق عیسی خیل دے مشہور پٹھان قبیلے نیازی تو‏ں سی۔
ومیقا گبی
مڈھلا جیون
ومیقا گبی دا جنم چنڈی گڑھ وچّ ہویا۔ اسدا پیؤ گووردھن گبی پنجابی لکاری اتے ماں راج کماری ماہر تعلیم ہے۔ اسنے ہمیشہ اداکارہ بننا چاہیا، اوہ صرف اٹھ سال دی سی، جدوں اسنے اک پنجابی سیریل سودے دلاں دے دے وچ کم کیتا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی ہندو گٹھ:پنجابی اداکاراواں
ایتھنز کاؤنٹی
ایتھنز امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 387 ٹی ڈی اے
387 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
بخش مرکزی شهرستان بهار
ایہہ ایران دے صوبہ ہمدان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان بہار    دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
اگلائز کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
گرمکھی لپی
تریخ
گورمکھی لپی اک مطلب وچ اردھ-اکھری اے جویں ‘ا’ کجھ ستھاناں تے وئنجن چنھاں وچ شامل کر لیا جاندا اے۔ ایہہ ‘ا’ اکھر دے انت وچ اچاریا نہیں جاندا۔ جویں کہ کلھ اتے رام؛ ک کلھ وچ ک+ا دی پرتندھتا کردا اے، جدوں کہ ل صرف مکتا اکھر دی پرتندھتا کردا اے۔ ہور سور جو وئنجن توں پچھوں سور دے چنہ نال دکھائے گئے ہن گورمکھی اکھرکرم دے پہلے تن اکھر وی ہن۔ ایہناں وچوں پہلے اتے تیسرے اکھر نوں آزاد ڈھنگ نال نہیں ورتیا جا سکدا۔ اوہناں نال ہمیشاں ہی کوئی بھید سوچک چنہ جوڑ دتا جاندا اے۔ دوسرے اکھر نوں بناں چنھاں دے وی ورتیا جا سکدا اے اتے اجیہی حالت وچ ایہہ ‘ا’ انگریزی دے اباؤٹ (about) دے سمانارتھک ہو جاندا اے۔ بھید سوچک چنھاں نال کل سوراں دی گنتی دس بنائی گئی اے یعنی ، -، = و، و، ا، ا، ے، و،،ِ ی اتے ے۔ ایہناں سور یکت چنھاں وچ ‘ِ’ وئنجن توں پہلاں آؤندی اے (بھاویں اسنوں اچاریا بعد وچ جاندا اے)، - اتے = ہیٹھاں لکھے جاندے ہن: ا اتے ی وئنجن توں بعد: اتے ے، ے، و، و نوں وئنجن دے اپر لکھیا جاندا اے۔ اسے طرحاں انناسکیکرن چنہ وی وئنجن دے اتے ورتے جاندے ہن بھاویں اصل وچ سور نوں انوناسک بناؤندے ہن۔ سارے سور-چنھاں نوں پنجابی وچ ‘لگاں ’ کیہا جاندا اے۔ ‘>
شطرنج
شطرنج (Chess) دو کھڈاریاں دے درمیان بیٹھہ کے کھیڈیا جانے والا ذہنی کھیڈ اے۔ اینو پرانے پنجاب وچ بنایا گیا۔ اسدا پرانا ناں چترنگ تھا۔ عرب 'چ' تے 'گ' نئیں بول سکدے سی تے اوناں نے اینو شطرنج کر دتا۔ اس کھیل وچ اک بندے دے کول اک بادشاہ، اک وزیر، دو ہاتھی، دو گھوڑے، دو توپاں تے اٹھ پیادے ہوندے نے۔ جیتن لئی کسے مخالف بندے دے بادشاہ نوں ختم کرنا ہوندا اے۔
شطرنج دے قنون
جدوں کوئی پیادہ چل چل کے 8ویں خانے تک پونچدا اے تے ایہ وزیر، ہاتھی، کوڑا تے توپ وچوں کوئی اک گیٹی بن جاندی اے۔ اس طرح اگر بوتے پیادہ پروموٹ ہون تے ہر واری وزیر لیا جاۓ تے اک توں بوتے وزیر وی بناۓ جاسکدے نیں۔
ضلع دروم
دروم فرانس دا اک ضلع (departmnt)اے۔
شعر
شعر مقررہ وزن تے بحر وچ لکھی ہوئی تحریر نوں کہیا جاندا اے ۔
کویت
کویت لہندے ایشیا دے جزیرا نما عرب دے اُبھے چڑھدے پاسے خلیج فارس دے ابھیچی کنڈھے اُتے اک عرب دیس اے ۔ ایہدے اتر ول عراق تے دکھن ول سعودی عرب اے ۔ کویت دا تھاں 17,820 مربع کلومیٹر / 6,880 مربع میل اے تے لوک گنتی 35 لکھ اے۔ کویت عربی بولی دا شبد اے جیدا مطلب اے پانی نال قلعہ۔
کویت ایک پارلیمانی بادشائی اے تے ایہ دنیا دے امیر دیساں وچ گنیا جاندا اے۔ بولی عربی تے راجگڑھ کویت شہر اے۔
ناں
کہیا جاندا اے کہ تریخ وچ ’کویت ‘ دا ناں پہلی بار سکندراعظم دے زمانے وچ استعمال وچ آیا۔ اس نے جزیرة فیلکا نو‏‏ں بسایا تے اس دا ناں ایکاروس رکھ دتا۔ ستارہويں صدی تے اس تو‏ں پہلے ایہ خطہ ’قرین‘ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی جس دے معنی ٹیلا، تودہ تے اُچی زمین دے آندے نيں ۔
جغرافیہ
کویت لیندے ایشیاء ول جزیریورگا عرب دے اتر چڑھدے ول خلیج فارس دے اتری کنڈے تے اک عرب دیس اے۔ ایہدے اتر ول عراق تے دکھن ول سعودی عرب اے۔ کویت دا تھاں 17,820 مربع کلومیٹر / 6,880 مربع میل اے. کویت دے 90٪ لوگ سمندر نل ریندے نیں۔ کویت دے 9 جزیرے نیں تے بوبيان‎ جزیرہ سب توں وڈا اے۔
ریاستی تقسیم
ریاستی انتظامی امور دے پیش نظر کویت نو‏‏ں چھ صوبےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے جنہاں نو‏ں ”محافظة (Governorate)‘ ‘ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ تے انہاں دے ناں نيں : - 1محافظة العاصمة – 2محافظة الاحمدی 3 -محافظة الفروانیة – 4 محافظة الجھرا – 5 -محافظة حولی 6 -محافظة مبارک الکبیر ہر گورنریٹ دا اک گورنر(محافظ) ہُندا اے تے ہر گورنریٹ د‏‏ی اک کمیٹی ”مجلس المحافظة “ دے ناں نال ہُندی اے جو گورنر دے نال مل ک‏ے صوبہ دے انتظامی کماں د‏‏ی دیکھ بھال کردی ا‏‏ے۔
فوٹون توانائی
فارمولا
جتھے E، فوٹون توانائی اے، h پلینک کانسٹینٹ اے، c ویکیوم وچ روشنی دی رفتار اے اتے λ فوٹون دی ویو لینتھ اے۔ جویں کہ h اتے c دونو ستھر ہن، فوٹون توانائی ویو لینتھ  دے سدھے رشتے نال تبدیل ہو جاندی اے۔
حوالے
گٹھ:الیکٹرومیگنیٹک سپیکٹرم گٹھ:فوٹون گٹھ:فزکس
محسن بھوپالی
پاکستان آمد
بعدازاں1957ء وچ این ای ڈی گورنمنٹ کالج کراچی تو‏ں انجینئری وچ تن سالہ ڈپلومہ کیتا تے 1974 وچ کراچی یونیورسٹی تو‏ں بی۔ اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔1959ء وچ آپ نے سندھی زبان دا محکمہ جاندی امتحان وی پاس کیتا۔ 1979ء وچ کراچی یونیورسٹی تو‏ں ایم۔ اے اُردوتے 1987ءماں اردو کالج کراچی تو‏ں ایم۔ اے صحافت کیتا۔
وفات
محسن بھوپالی دا 17 جنوری 2007ء بروز بدھ نو‏‏ں کراچی وچ نمونیا د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دا انتقال ہويا۔
شاہ رخ خان
انہاں نے مشہور ٹی وی پروگرام کون بنے گا کروڑ پتی د‏‏ی میزبانی دے فرائض وی سر انجام دئے۔ ہندی فلم انڈسٹری وچ انہاں د‏‏ی خدمات دے لئی انہاں نے تیس نامزدگیاں وچو‏ں چودہ فلم فیئر اعزاز جتے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ تے دلیپ کمار ہی ایداں دے دو اداکار نيں جنہاں نے فلم فیئر بہترین اداکار دا اعزاز اٹھ بار جِتیا ا‏‏ے۔ 2005ء وچ بھارت د‏‏ی حکومت نے انہاں نو‏ں بھارتی سنیما وچ کم دے لئی پدم شری تو‏ں نوازیا۔ شاہ رخ خان ریڈ چلیز انٹرٹینمنٹ پروڈکشن کمپنی تے انڈین پریمیئر لیگ د‏‏ی ٹیم کولکات‏ا نائٹ رائیڈرز دے مالک وی نيں ۔ویلتھ ریسرچ فرم ویلتھ ایکس دے مطابق کنگ خان پہلے سب تو‏ں امیر بھارتی اداکار بن گئے ني‏‏‏‏ں۔ فرم نے اداکار د‏‏ی کل جایداد دا اندازہ ₹3660 کروڑ روپے لگایا ا‏‏ے۔
اس دیاں گیاراں فلماں نے دنیا بھر وچ 1 بلیئن دی کمائی کیتی۔ خان دی کجھ فلماں جویں دلوالے دلہنیا لے جائینگے (1995)، کچھ کچھ ہوتا اے (1998)، دیوداس (2002)، ''چک دے! انڈیا (2007)، اوم شانتی اوم (2007)، رب نے بنا دی جوڑی (2008) اتے را۔ون (2011) ہن تک دی سبھ توں وڈیاں ہٹ فلماں وچ رہیاں اتے کبھی خوشی کبھی غم (2001)، کلھ ہو نہ ہو (2003)، ویر زارا (2006) اتے چینائی ایکسپریسّ'' (2013) نے سارے ریکارڈ توڑ دتے جسنے 226 کروڑ دی کمائی کیتی۔ ہن اوہ ہور نجی کئی سپرہٹ فلماں وچ اپنا رول ادا کر رہا اے۔
اداکاری
شاہ رخ خان نے اپنا کیریئر 1988ء وچ دوردرشن دے سیریل "فوجی" تو‏ں شروع کيتا جس نے كمانڈو ابھیمنیو رائے دا کردار ادا کيتا ۔ اس دے بعد انہاں نے تے بہت سیریلز وچ اداکاری جنہاں وچ اہ‏م سی 1989ء دا "سرکس"، جس سرکس وچ کم کرنے والے افراد د‏‏ی زندگی نو‏‏ں بیان کيتا گیا سی تے جس د‏‏ی ہدایت عزیز مرزا نے د‏‏ی سی۔ ايس‏ے سال انہاں نے ارون دھدی رائے د‏‏ی طرف تو‏ں لکھیا انگریزی فلم "ان وچ اینی گیوز اٹ دوز ون " (In Which Annie Gives It Those Ones) وچ اک چھوٹا جہا کردار ادا کيتا۔ ایہ فلم دہلی یونیورسٹی وچ طالب علم د‏‏ی زندگی اُتے مبنی سی۔
2014ء وچ شاہ رخ خان د‏‏ی فلم ہیپی نیو ایئر نے باکس آفس اُتے ریکارڈ توڑنے دا سلسلہ جاری رکھیا، اس فلم د‏‏ی ہدایت کار فرح خان نيں جدو‏ں کہ شاہ رخ خان نے پروڈیوسر دے فرائض وی انجام دتے ني‏‏‏‏ں۔ دونے اس تو‏ں پہلے ‘ماں ہاں ناں’ تے ‘اوم شاندی اوم’ ورگی کامیاب فلماں بنا چکے ني‏‏‏‏ں۔ فلم د‏‏ی کہانی ‘چھ ناکام’ لوکاں دے گرد گھمدی اے جو زندگی د‏‏ی جانب نال ملن والے اک موقع دا بھرپور فائدہ اٹھانے د‏‏ی کوشش کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس فلم نے 383 کروڑ دا بزنس کيتا تے اس سال پی دے بعد دوسری تے خود شاہ رخ خان دے کیرئیر د‏‏ی دوسری سب تو‏ں زیادہ کمائی والی فلم قرار پائی۔
2004–2009: مڑ توں سرجیت
خان نے تیجی وار آدتیا چوپڑہ دے نال رومانٹک ڈرامہ رب نے بنا دی جوڑی (2008) وچ انشکا شرما دے نال کم کیتا، جو اس ویلے اک نواؤن سی۔ اسنے گھٹ آتم-اعزاز والے شرمیلے آدمی، سریندر ساہنی دا کردار نبھایا، جسدی جوان ویاہتا بیوی (شرما) لئی اسدا پیار اسنوں راج وچ تبدیل کر دندا اے۔ د نیویارک ٹائیمز دے ریچل سلٹز نے خان دی دوہری کردار نوں "ٹیلر میڈ" کیہا اتے اس نوں اپنیاں پرتجذبات پردرشت کرن دا موقع دے دتا حالانکہ ایپیلاگ توں ڈیپ کنٹریکٹر نے سریندر دے کردار، راج دے کردار نالوں زیادہ طاقتور محسوس کیتی۔ دسمبر 2008 وچ، مدثر عزیز دی دلہا مل گیا وچ چھوٹی جہی کردار نبھاؤندے ہوئے خان نوں موڈھے دی سٹّ لگ گئی۔ اس ویلے اسنے کافی پھزیؤتھیرپی سیشن کروایا پر درد نے اس نوں لگبھگ امستقل طور اُتے چھڈّ دتا اتے فروری 2009 وچ اسدی آرتھروسکوپک سرجری ہوئی۔ اس نے 2009 دی فلم بلو وچ بالیوڈّ دے سپرسٹار ساحر خان دی کردار نبھایا، جس وچ اس نے اپنے آپ دا اک کلپناشیل ورژن پیش کیتا، جس وچ اس نے اداکاراواں قرینہ کپور، پرینکا چوپڑہ اتے دیپکا پادکون نال سنگیت دے آئٹم نمبر پیش کیتا۔ جدوں دیش بھر وچ ہیئرڈریسراں نے شکایت کیتی کہ شبد "نائی" اپمانجنک سی تاں فلم دے پروڈیؤسر کمپنی ریڈّ چلز دے مکھی ہون دے ناطے، خان نے فلم دا سرلیکھ بلو باربر توں بلو بدلنا پیا۔ کمپنی نے بلبورڈ اُتے اپمانجنک شبد نوں ڈھکیا جو پہلاں ہی اصلی سرلیکھ دے نال قائم کیتا گیا سی۔
2010–2014: مائی نیم اج خان اتے ایکشن اتے کامیڈی دا پھلار
2011 وچ، خان نے ارجن رامپال اتے قرینہ کپور دے نال انبھو سنہا دی سائنس فکشن سپرہیرو فلم را۔اون وچ ابھنی کیتا، جو اس سٹائل وچ اسدا پہلا کم، اسدے بچیاں دے پکھ وچ سی۔ ایہہ فلم لنڈن دے اک ویڈیو گیم ڈجائنر دی کہانی اے جس نے اک خطرناک پاتر پیدا کیتا اے جو اصلی دنیا وچ بھجّ جاندا اے۔ اس نوں بالیوڈّ دے سبھ توں مہنگے پیداوار دا روپ دتا گیا سی؛ اسدا اندازاً بجٹ ₹1.25 بلیئن (17 ملیان ڈالر) سی۔ فلم دے باکس آفس مظاہرہ دے منفی میڈیا کوریج دے باو جود، را۔ون ₹2.4 بلیئن (US $ 33 ملیان) دی کل رقم دے نال اک وتی سفلتا سی۔ فلم، اتے خان دی دوہری کردار دے چترن نے، مشرت تجزیہ حاصل کیتی؛ جدکہ زیادہ تر آلوچکاں نے روبوٹک سپرہیرو جی دے طور تے اسدی کارگزاری دی تعریف کیتی، حالانکہ اوہناں نے ویڈیؤگیم دے ڈزائینر شیکھر دے کردار دی تنقید کیتی۔ خان دی 2011 دی دوجی ریلز ڈون 2 سی، جو ڈون (2006) دا دوجا حصہ سی، اپنی کردار لئی تیار ہون لئی، خان نے مکمل ڈھنگ نال کسرت کیتی اتے بہت سارے سٹنٹ خود پیش کیتے۔ اس دے مظاہرہ نے اس نوں آلوچکاں توں حالیہ سمیکھیاواں دتیاں؛ د ٹائیمز آف انڈیا دے نکھت کاظمی نے کیہا، "شاہ رخ کمان وچ بنیا ہویا اے اتے کدے اپنے پیر نہیں چھڈدا، نہ ناٹکی لڑی راہیں اتے نہ ہی ایکشن کٹس وچ" ودیساں وچ سال دا سبھ توں ودھ کمائی والا بالیوڈّ اساری، اس نوں 62 ویں برلن انٹرنیشنل فلم پھیسٹیول اُتے پردرشت کیتا گیا۔ سی۔
فلم اساری اتے ٹیلی وژن میزبانی
خان نے ڈریمز انلمٹیڈ بھائیوالی دے اک بانی میمبر وجوں 1999 توں 2003 تک تن فلماں دا ڈریکشن کیتا۔ بھائیوالی بھنگ ہون توں بعد، اسنے اتے غوری نے کمپنی نوں ریڈّ چلیز اینٹرٹینمینٹ دے روپ وچ مڑقیام کیتا، جس وچ فلم اتے ٹیلیوژن پیداوار، دکھّ اثر، اتے اشتہار دے کم شامل ہن۔ 2015 تک، کمپنی نے گھٹو-گھٹو 9 فلماں دا اساری جاں سہِ-اساری کیتا اے۔ خان جاں غوری نوں عامَ طور اُتے پیداوار کریڈٹ دتا جاندا اے، اتے اوہ زیادہ تر فلماں وچ مکھ کردار جاں مہمان کردار نبھاؤندا اے۔ خان نے را ون (2011) دے اساری دے کئی پہلوآں وچ شامل کیتا سی۔ ابھنی توں علاوہ، اسنے فلم تیار کیتی، کنسول گیم سکرپٹ لکھن وچ تعاون دتا، ڈبنگ کیتی، اپنی تکنیکی ترقی دی نگرانی کیتی، اتے فلم دے پاتراں دی بنیاد تے ڈزیٹل کامیکس لکھیا۔ خان کدے کدے اپنیاں فلماں لئی پٹھورتی گائکی وی کردا اے۔ جوش (2000) وچ اسنے مشہور "اپون بولا تو میری لیلا" گانا گایا۔ اسنے ڈون (2006) اتے جب تک اے جان (2012) وچ وی گایا۔ الویز کبھی کبھی (2011) لئی، جس نوں ریڈّ چلیز اینٹرٹینمینٹ نے نرمت کیتا سی، خان نے گیتاں دی رچنا وچ حصہ لیا۔ اپنے شروعاتی ٹیلیوژن سیریل حاضری توں علاوہ، خان نے کئی نشریاتی ایوارڈ شوئز دی میزبانی کیتی، جس وچ فلمفیئر، زی سنے اتے سکرین اوارڈ شامل ہن۔  2007 وچ، اس نے اک سیزن وچ امیتابھ بچن دی تھاں کون بنیگا کروڑپتی دی میزبانی کیتی اتے اک سال بعد، خان نے کیا آپ پانچویں پاس سے تیز ہیں؟ دی میزبانی کرنی شروع کیتی۔ 2011 وچ، اوہ امیجن ٹی وی دے شو زور کا جھٹاکا: ٹوٹل وائیپاؤٹ اُتے پیش ہویا، خان دے سین ممبئی دے یش راج سٹوڈیؤز وچ شوٹ ہوئے سن۔ اس دی پہلاں دی ٹیوی اینکرنگ نوکری دے الٹ، زور کا جھٹاکا: ٹوٹل وائیپاؤٹ نے بہت ماڑا مظاہرہ کیتا۔ ایہہ صرف اک سیزن لئی براڈکاسٹ کیتا گیا اتے اک بالیوڈّ سٹار ولوں ہوسٹ کیتا گیا سبھ توں گھٹ ریٹنگ والا شو بن گیا۔ 2017 وچ، خان نے ٹیڈ ٹاکز انڈیا نئی سوچ دی میزبانی دی کیتی، جو ٹیڈ کانفرنس، ایل ایل سی ولوں نرمت اک ٹاک شو سی، جس نے سٹار پلسّ تے براڈکاسٹ کیتا گیا۔
اعزازات
شاہ رخ خان دے ایوارڈز د‏‏ی مکمل لسٹ دے لئی ویکھو شاہ رخ خان دے اعزازات
ژوؤ راجٹبر
حوالے
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
واناٹینائی جزیرے
واناٹینائی جزیرے پاپوانیوگنی دا اک جزیرہ اے۔
لیندے جزیرے
لیندے جزیرے پاپوانیوگنی دا اک جزیرہ اے۔
2 محرم
اسلامی کیلینڈر دے پہلے مہینے محرم دی دوجی تریخ یا دن
چک 101 ٹی ڈی اے
101 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
کالامیریا گراویسی
کالامیریا گراویسی نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چک 103 ٹی ڈی اے
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
سمتھسونین انسٹیٹیوشن
سمتھسونین انسٹیٹیوشن واشنگٹن ڈی سی، امریکہ وچ پڑھائی تے کھوج دا ادارہ اے۔ ایس نوں چلان لئی پیسے امریکی سرکار تے ایدے کماں ولوں اندے نیں۔ ایدے کول 19 میوزیم، چڑیا کعر تے 9 کھوج دے ادارے نیں جیہڑے واشنگٹن ڈی سی تے ہور کئی تھانواں تے چل رۓ ن‏یں۔ایدے کول 14 کروڑ دے نیڑے شیواں نیں۔ ایدا اک میگزین وی اے۔
12 محرم
اسلامی کیلینڈر دے پہلے مہینے محرم دی 12ویں تریخ یا دن
جھگڑدے راجاں دا ویلہ
حوالے
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:چینی راج ٹبر گٹھ:چین دے راج ٹبر گٹھ:چین دی تریخ گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
جہنم
لغوی معنی
موجودہ غربی محققاں عبرانی لفظ گِه‌هینُّم یا جِہینَُم تو‏ں اخذ شدہ سمجھدے نيں یا درہ دے معنا وچ یا بنی ہینَُم تو‏ں قرار دیندے نيں ۔
ہور عذاب
قرآن کریم نے ہور عذاباں وچ غل تے زنجیر مقامع آتشین، عذاب دے تازیانے ، جہنم د‏‏ی ناہنجار آوازاں جگہ د‏‏ی تنگی تے دباؤ دا احساس، آتش دے اوڑھنے. تے بیان نہ ہوئے سکنے والے عذاباں د‏‏ی طرف اشاہ ہويا اے ۔
خواری تے حرمان
اس خواری د‏‏ی تصویر تحقیر تے سرزنش وچ دیکھی جائے گی کہ جو خزنۂ جہنم د‏‏ی طرف تو‏ں وجود حاصل کرے گی ۔ ہور جہنمیاں تے بہشتیاں دے درمیان گفتگو د‏‏ی صورت وچ بیان ہوئی اے ۔
دوزخیاں د‏‏ی اہم‌ ترین حرمان تے مایوسی میدان حشر تو‏ں ہی خدا د‏‏ی انہاں دے نال گفتگو نہ کرنے تو‏ں شروع ہوئے جائے گی تے جہنم وچ انہاں د‏‏ی پناہ گاہ نہ ہونے دا مقدمہ بنے گی ۔اس سلسلے وچ آنے والی آیات وچ توجہ کرن کہ انہاں وچ دوزخیاں د‏‏ی داروغہ جہنم تو‏ں درخواست اے کہ اوہ اندے لئی خدا دے پاس دعا کرے ۔ اس وقت نگہبانان جہنم انہاں نو‏ں نا امید کرن گے ،فیر اوہ جہنمی خود بلا واسطہ دعا دے لئی ہتھ بلند کرن گے ۔ قرآن کریم نے انہاں د‏‏ی عذر خواہی دے لئی تضرع، رہائی دے لئی فدیے د‏‏ی آرزو دنیا وچ واپسی دے لئی درخواست تے اپنے اعمال دے جبران د‏‏ی درخواست انہاں د‏‏ی طرف اشارہ کيتا اے کہ انہاں وچ کِسے گل نو‏‏ں نئيں سنیا جائے گا تے کِسے چیز دا امکان نئيں ہوئے گا ۔اس نکتے د‏‏ی کئی مرتبہ تاکید ہوئی اے کہ اہل دوزخ دے لئی کوئی مددگار مهلت و امانی نئيں ہوئے گا ۔
تصوف تے عرفان اسلامی وچ جہنم دا تصور
در حقیقت، آرمان صوفی حب خدا تے وصال محبوب است تے از این نظر، گناه به معنای دوری از خداوند تے دوزخ همان وادی فراق است تے از این رو، بزرگ‌ترین محرومیت به شمار می‌آید تا آنجا که حتی جے قرار است نعیم بہشت مانع دیدن جمال الهی شود،همان بهتر که خداوند عاشق را به آتش دوزخ بفرستد. در سده‌های بعد، حتی تقاضای بہشت به امید لقاء محبوب ہور از عارفان پذیرفتنی نبود. حب الهی تے رضای خدا والاترین مطلوب است. ذوالنون مصری ترس از جہنم را در مقابل ترس از جدایی خداوند مانند قطرهای می‌شمرد که در دریای بی‌کران ریخته شود.
از دیدگاه ابن عربی، جہنم تے بہشت معنایی جز قرب تے بعد وچ خداوند ندارد. جہنم که نصیب مجرمان است، تصور تے توهم انسان از بعد میان او تے خداوند است تے عذاب الیم تے ذل عظیم، عذاب حجاب است. منشأ این بعد، اشتغال به امور طبیعی تے نفسانی تے در واقع توهم غیر در وجود است. اما چنین بعدی حقیقت ندارد؛ زیرا همه مواطن تے تھ‏‏اںو‏اں ، صور مراتب حق است تے به این ترتیب، بعد وچ خدا جز توهم چیزی نیست. ابن عربی بر آن است که بہشت تے جہنم جز حالات روحی که پس از مفارقت از بدن بر نفس جزئی عارض می‌شود، نیست تے عامل سعادت یا شقاوت هر نفسی جز درجه معرفتش به خداوند تے حدت ذا‏تی وجود او نیست. عذاب مهین نفس ہور با رفع حجاب یعنی با رفع جهل از میان می‌رود. -->
شاہی قلعہ
تھاں
قلعہ لاہور دے پرانی کندھ والے شہر دے اتری حصے وچ واقع اے۔ قلعے دا آلمگری گیٹ عمارتاں دی اک منزل دا حصہ اے، جس وچ بادشاہی مسجد، روشنی گیٹ اتے رنجیت سنگھ دی سمادھی دے نال حضوری باغ دے دوآلے اک چونکڑا بنیا ہویا اے۔ منار پاکستان تے اقبال پارک قلعے دے اُبھے کنڈھے ول نیں۔
اورنگزیب دا سماں
بادشاہ اورنگزیب نے عالمگری گیٹ بنوایا، جسدا نیم چکری ٹاروراں اتے گمبددار پبلیئن لاہور دا اک مکمل مانتا حاصل چنہ اے جس نوں اک وار پاکستانی مدرا اُتے پردرشت کیتا گیا سی۔۔
تریخ
ایس گل وچ کوئی پک نئیں کہ سبھ توں پہلاں قلعے دی تعمیر کیہنے کروائی پَر تریخ دے مطابق ایہ 1025ء توں وی پہلاں اساریا گیا۔
شاہی قلعے دے کچھ دلچسپ پہلو
جے ميں آپ تو‏ں ایہ پوچھاں کہ شاہی قلعہ لاہور کس نے تعمیر کروایا سی۔ تاں آپ وچو‏ں اکثر دا جواب ہوئے گا۔ شہنشاہ اکبر نے۔ اوداں تاں ایہ گل کسی حد تک درست وی ا‏‏ے۔ لیکن آپ دے لئی ایہ گل حیران کن ہوئے کہ ایہ قلعہ اکبر تو‏ں سینکڑاں سال پہلے وی موجود سی۔ ہاں اکبر نے اسنو‏ں از سرنو تعمیر کروایا سی۔ تے جو موجودہ حالت اس د‏ی نظر آرہی اے اسنو‏ں اکبر دے دور وچ ہی تزئین و آرائش کروائی گئی سی۔
محل رانی جنداں و عجائب گھر
عجائب گھر ( آرمری گیلری ) اس عمارت دا نچلا حصہ جو کہ عہدِ جہانگیری د‏‏ی تعمیر ا‏‏ے۔ مختلف کمرےآں اُتے مشتمل اے اس دا مشرقی حصہ عہدِ اکبری د‏‏ی یاد تازہ کردا ا‏‏ے۔ اس وقت ایہ پوری عمارت محکمہ آثارِقدیمہ نے عجائب گھر وچ تبدیل کر رکھی اے جسنو‏ں آرمری گیلری دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ گیلری چار کمرےآں اُتے مشتمل اے جو کہ سکھ دور حکومت وچ استعمال ہونے والے اسلحہ جات دے لئی مخصوص کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس گیلری دے اک چھوٹے تو‏ں کمرے وچ مختلف سکھ سرداراں د‏‏ی تصاویر۔ رنجیت سنگھ د‏‏ی بیوی دے سنگ مرمر دے ہتھ وغیرہ د‏‏ی نمائش کيتی گئی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اس دے نال وڈے ہال وچ پستول، تلواراں، توپاں، ڈھالاں، تیر کمان، لوہے دے گولے، فوجی سازوسامان تے بینڈ باجے وغیرہ د‏‏ی نمائش کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں اگے اک ہور چھوٹا جہا کمرہ اے جس وچ سکھ دورِ حکومت وچ لڑی گئی لڑائیاں د‏‏ی تصاویر دیوار اُتے آویزاں د‏‏ی گئیاں نيں۔ انہاں لڑائیاں وچ چلیانوالہ لڑائی 1849ء، موڈکے 1843ء وچ رام نگر 1848ء، گجرات 1849ء جدو‏ں کہ سب تو‏ں آخر وچ راجہ رنجیت سنگھ د‏‏ی حنوط شدہ گھوڑی د‏‏ی اک بہت وڈے شو کیس وچ نمائش کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس گھوڑی دے ماسن، سینے تے دُم نو‏‏ں اصلی سونے دے زیور تو‏ں سجایا گیا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اس دے اُتے راجہ رنجیت سنگھ ہتھ وچ سونے د‏‏ی چھتری لئی بیٹھیا دکھایا گیا ا‏‏ے۔ ایہ چھتری سرخ کپڑ‏ے تے سونے دے تاراں تو‏ں مزین ا‏‏ے۔ ایہ چیزاں سکھ دورِ حکومت کیت‏‏ی خوشحالی تے عظمت د‏‏ی یاد تازہ کردیاں نيں۔
چک 88 ای بی
چک 88 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
بخش گیان
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک ۱۷۲۵۳ آ۔
چن راجٹبر
راجٹبر دا انت
چن شاہی ٹبر دی سرکار بھاری بھر کم تے دھیمی سی لیکن فوجی ماملیاں وچّ انھاننے ہمیشہ نویں تکنیکاں اپنائی ۔ پھر وی اک طاقتور  فوج  دے باو جود وی چن راجٹبر بہت گھٹّ سماں لئی چلیا ۔  جدوں پہلا چن سمراٹ 210 ق م وچّ مریا تاں اسدے دو منتریاں نے اسدے بیٹے نوں گدی اتے ایہہ سمجھکے بیٹھایا کہ اسدے زریعے اوہ آپ راج کرنگے ۔  اس ارادے  دے باو جود ،  ایہناں دوناں وچّ آپس وچّ لڑائی ہو گئی ،  جس نال اوہ دونے اتے نواں راجہ،  تنے ہی اپنی جاناں توں ہتھ دھو بیٹھے ۔  راجٹبر  وچّ اس کمزوریاں نوں ویکھکے بغاوت بھڑکن لگی اتے اک چو راج  ( 楚國,  چو گؤ )   دے آگو نے تخت اتے قبضہ کر لیا ۔  اسی نے پھر ہان راجٹبر دی نیہہ رکھی ۔  چن راجٹبر  دے انی جلدی ڈبّ جان  دے بعد وی اسدا اثر آؤن والے راجٹبراں  اتے رہا اتے منیا جاندا ہے کہ دنیا وچّ چین دیس دا نام اس راجٹپر  توں پیا ہے ۔
لارج ہیڈرون کولائیڈر
حال
سرن‘(CERN یورپ براعظم دی نیوکلیئر کھوج بارے اک ادارہ اے) دے راہیں اہتمام کیئے جانے والے اس تجربے کے دوران انجینئرز ذرات کی اک شعاع نوں 27 کلومیٹر طویل زیر زمین سرنگ نما مشین وچوں گزارنے دی کوشش کرینگے۔ پنچ ارب پاؤنڈ دی لاگت نال تیار ہونے والی اس مشین وچ ذریاں نوں حیران کن طاقت نال آپس وچ ٹکرایا جائے گا تاکِہ کائنات دی ابتدا تے ہونے والے دھماکے تے اس دے شروع ہون دیاں علامتاں نوں تجربے دے طور تے سرجیا جا سکے۔
سائنسدان اس تجربے نال فلکیاتی سائنس دے اس جگ مشہور اصول نوں سمجھنا چاہندے ہن جس وچ ایہہ درسایا جاندا اے کہ کائنات دا وجود اک وڈے دھماکے یا ٹکراء راہیں ہی ہوئیا سی۔سائنسدان اس نایاب ذرے دی تلاش وی کرنا چاہندے ہن جس دا ناں ہگس بوسون اے تے جس بارے اجے اصولی طور تے جانکاری ہی اے۔
ہائیدروجن دے آئیسوٹوپ
حوالے
گٹھ:کیمسٹری
سمتھسونین انسٹیٹیوشن بلڈنگ
سمتھسونین انسٹی ٹیوشن بلڈنگ نیشنل مال د‏‏ی اک عمارت اے جس وچ سمتھسونین انسٹی ٹیوشن دے انتظامی دفاتر تے معلومات‏‏ی مرکز ا‏‏ے۔
بخش زرین‌دشت
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہمدان دیاں تحصیلاں
جنگ نامہ قاضی نور محمد
مئی، 1762 وچ اوہناں سرہند دے گورنر زین خان نال ایہی کجھ کیتا۔ اس نے پنجاہ ہزار روپئے دے کے جان چھڈائی۔ سکھ بے خوف ہرمندر صاحب متھا ٹیکن جان لگے۔ ابدالی کدے لاہور تے کدے کلانور بیٹھا دندیاں پینہدا رہا۔ 1762 دی دیوالی امرتسر مناؤن لئی سکھ وڈی گنتی وچ امرتسر پہنچن لگے۔ لاہور بیٹھے ابدالی نے ایلچی بھیجے کہ میرے نال صلاح کر لؤ۔ سکھاں نے اوہناں نوں کٹّ کے بھجا دتا۔ غصے وچ 16 اکتوبر، 1762 نوں ابدالی فوج لے کے امرتسر اتے آ چڑھیا۔ اگلے دن دیوالی سی۔ سارا دن سکھ اس نال لڑدے راے۔ دیر رات تک اوہ اس دیاں فوجاں نوں شہروں باہر دھکدے ہوئے لے گئے۔ رات ہنیرے وچ بے بس ابدالی واپس لاہور مڑ گیا۔ لگپگ دو مہینے اوہ لاہور رہا۔ سکھ اس دیاں بروہاں تک لٹمار کردے، اوہ وس گھولدا رہِ جاندا۔ 12 دسمبر، 1762 نوں اوہ اپنیاں فوجاں سمیت اپنے وطن نوں دوڑ گیا۔
گٹھ:سکھ اتہاس گٹھ:پنجاب دی تریخ
شن راجٹبر
باہرلے جوڑ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:چینی راج ٹبر گٹھ:چین دے راج ٹبر گٹھ:چین دی تریخ گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:ایشیاء دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:چن خاندان گٹھ:چینی شاہی خاندان گٹھ:مشرقی ایشیا دے سابقہ دیس
اسلم لاٹر
ڈرامے
گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:کراچی دے لوک گٹھ:پاکستانی اداکار
بخش زند
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک ۱۴۴۲۶ آ۔
ہری سنگھ ڈھلون
بطور بادشاہ
وہ امرتسر ، لاہور تے وسطی تے مغربی پنجاب دے وڈے علاقےآں دا مہاراجہ سی۔ اوہ سکھ سپاہی ، بھوما سنگھ ڈھلون دا بھتیجا سی۔ اس نے امرتسر دا دفاع کیتا۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
حوالے
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:سکھ سلطنت دیاں شخصیتاں گٹھ:1764 دیاں موتاں گٹھ:جاٹ حکمران گٹھ:بھارتی سکھ
اماسٹریڈیم ویلیفرم
اماسٹریڈیم ویلیفرم نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
گالیو کاؤنٹی
گالیو امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
موکیریاں
موکیریاں بھارت دا اک آباد مقام جو ضلع ہوشیارپور وچ واقع ا‏‏ے۔
گلگت بلتستان
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان گٹھ:گلگت بلتستان گٹھ:پاکستان دے صوبے
عالمی عدالت
گٹھ:1945 وچ قائم ہونے والی تنظیماں گٹھ:اقوام متحدہ گٹھ:عالمی ادارے گٹھ:عدلیہ گٹھ:اقوام متحدہ اعضاء
فیروز آباد
فیروز آباد ہندستان دے صوبے اتر پردیش دا اک شہر اے۔
گٹھ:اتر پردیش دے شہر گٹھ:ہندستان دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:ہندستان
جئے سنگھ کنہیا
حوالے
گٹھ:بھارتی سکھ گٹھ:1793 دیاں موتاں گٹھ:1712 دے جم
چک 106 ٹی ڈی اے
106 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
سمتھسونین نیشنل زولوجیکل پارک
گٹھ:سمتھسونین انسٹیٹیوشن
شنکانسین
شنکانسین جاپان وچ ہائی سپیڈ ریل گڈیاں دا اک نظام اے ، جس نوں جاپان ریلوے گروپ دیاں چار کمپنیاں مل کے چلاندیاں نیں ۔
شنکانسین دا مطلب جاپانی بولی وچ اوداں تے " نویں ٹریک لائین" دا اے پر جاپان تے جاپان توں باہر ایہہ ناں ایہناں ریل گڈیاں تے ایس پورے ریل نظام لئی استعمال ہوندا اے ۔
شنگہائی
شنگہائی چین تے دنیا دا سب توں وڈا شہر اے.
فرخ آباد
پھروکھاباد (پچھمی پنجابی: فرخ آباد) بھارت دے اتر پردیش دا اک پرمکھ شہر اتے لوکسبھا کھیتر ہے۔  پھروکھاباد ضلع،  اتر پردیش دی اتر - پچھمی دشا وچّ ستھت ہے۔ اسدا پرماپ 105 کلو میٹر لمبا اتے 60 کلو میٹر چوڑا ہے۔ اسدا کھیترپھل 4349 ورگ کلو میٹر ہے، گنگا، رامگنگا، کالندی اتے ایسن ندی اس کھیتر دیاں پرمکھ ندیاں ہن۔ اتھے گنگا دے پچھمی تٹ اتے آبادی بہت سماں پہلاں توں پائی جاندی ہے۔ پانچال دیش جو کہ پراچین - کال توں جانیا جاندا ہے۔ اسدا چرچہ،  پانچالی اتے پانچال - نریش انیکاں روپاں وچّ مہامبھارت وچّ آیا ہے۔  اتھے  دے پچھڑیپن  دے دو پرمکھ کارن نرکھرتا اتے بیروجگاری ہے۔
سنکشا
سنکشا دا اتکھنّ کارج ایہہ سدھ کردا ہے کہ انیک اچکوٹِ دے بھون اتے دھارمک تھاں تدنتر اتھے آئے،  بودھی دھرماولمبیاں دیاشرئداتاواندوارا بناوائے گئے۔  سنکشا وی بودھوں لئی اک پوتر تیرتھ جگہ ہے۔  سنکشا دا چرچہ پاننی دی اشٹدھیایی وچّ وی پایا جاندا ہے۔  چینی پاندھی پھاہموان نے وی اس ستھان دا چرچہ کیتا ہے۔  اس ستھان توں انیک بدھ مورتیاں خدائی وچّ پراپت ہوئی۔  جو کہ ہن متھرا عجائب-گھر وچّ رکھی ہے۔  چینی تیرتھ - پاندھی ہوینتسانگ  دے انوسار سنکشا اچّ کوٹِ  دے بھوناں توں سسجت نگر ہے جسدا اساری سمراٹ اشوک نے اتے اسدے اترورتی شاسکاں نے کیتا۔  سنکشا نے ہن اپنا دولت کھوہ دتا اتے صرف گرام رپ وچّ باقی ہے۔
اُبھا امریکا
ناں
ایدا ناں اک اطالوی سمندری کھوجی امریگو وسپوکی دے ناں تے جیہنے 1497 تے 1502 دے وشکار ایسدے کںدیاں دے دوالے پھریا تے ایہ گل دسی جے ایہ تھاں ہندستان نئیں، جرمن نقشے بنانوالیاں مارٹن والڈیسملر تے میٹتھیاس رنکمان نے 1507 وچ رکھیا۔
بولیاں
انگریزی، امریکہ، کینیڈا، بیلیز تے کئی کریبین جزیریاں وچ بولی جاندی اے۔ ایہ بولݨ تے تھاں پسار نال اُبھے امریکا دی سبھ توں وڈی بولی اے ۔
انڈین انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی، کانپور
تریخ
1972 وچ ، KIAP۔ پروگرام دا اختتام اک حد تک کشیدگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا جو امریکا د‏‏ی پاکستان نو‏‏ں حمایت تو‏ں ہوئی سی۔ اس دے جواب وچ حکومت کیت‏‏ی مالی اعانت وچ وی کمی واقع ہوئی اے
ہیملٹن کاؤنٹی، اوہائیو
ہیملٹن امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
21 محرم
اسلامی کیلینڈر دے پہلے مہینے محرم دی 21ویں تریخ یا دن
جبران خلیل جبران
امریکا وچ
thumb|خلیل جبران دی تصویر، فرائیڈ ہالیڈے نے 1898ء وچ لی جبران دا خاندان بوسٹن دے جنوبی حصے وچ رہائش پزیر ہويا، اس حصے وچ اس وقت شامی تے لبنانی نژاد امریکیاں دی کثیر تعداد رہائش پزیر سی۔ امریکا وچ جبران نو‏ں اسکول وچ داخل کروایا گیا تے اسکول دے رجسٹر وچ ان دا نام غلطی نال خلیل جبران درج ہويا تے پھر ایہی نام انہاں دا سرکاری کاغذات وچ منتقل ہوندا رہیا۔
سیاسی سوچ
جبران نے شام وچ عربی نو‏ں بطور قومی بولی نافذ کرنے تے بنیادی تعلیم وچ اسنو‏ں لازمی قرار دینے دا مطالبہ کیتا۔ 1912ء وچ جبران نے جدو‏‏ں ابو باہا تو‏ں ملاقات دی تو انہاں دے نال امریکا بھر دا سفر برائے امن وی کیتا۔ گو جبران نے امن دا پرچار کیتا مگر اس دے نال ہی انھاں نے شامی علاقیاں دی سلطنت عثمانیہ تو‏ں علیحدگی دا وی مطالبہ کیتا۔ جبران نے اس بارے اک مشہور نظم وی لکھی جوPity The Nation دے عنوان تو‏ں گلستان پیغامبر وچ شائع ہوئی۔
یادگاراں
thumb|200px|جبران خلیل دا مجسمہ
ایڈورڈ منک
بارلے جوڑ
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
کالاموڈونٹوفس پاسیڈنس
کالاموڈونٹوفس پاسیڈنس نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
اک داݪا
گٹھ:اکدالے
بخش مرکزی شهرستان ایذه
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
صوبہ کارچی
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے صوبے گٹھ:ایکواڈور گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:براعظم امریکا دا جغرافیہ
غازی آباد
غازی آباد ہندستان دے صوبے اتر پردیش دا اک شہر اے۔
یوکیریوٹ
یوکیریوٹ دو یونانی شبداں یو (چنگی) تے کیریوٹ (گری) توں بنیا اے۔
پروکریوٹ
پروکیوٹ یا بدائی المرکز ایسے جیون نیں جنہاں دے ولگن وچ مرکزہ (nucleus) نہیں ہوندا۔ جنہاں وچ ہوندا اے اوہ حقیقی المرکز (eukaryote) اخواندے نیں۔ چوکھے سارے بدائی المرکز اکولگنی نیں۔ ایہ سکدے جیون نیں۔ بیکٹیریا تے ارکیا ایھدیاں ونڈاں نیں۔
بغدادی یہود
حوالے
گٹھ:یہودی نسلی گروہ گٹھ:بغداد میں یہودی اور یہودیت گٹھ:بھارت میں یہود اور یہودیت گٹھ:پاکستان میں یہودی اور یہودیت
الیکٹرومیگنیٹک ریڈیئیشن
ہارڈ ایکس ریز
TV تے کمپیوٹر دے مانیٹر دی پکچر ٹیوب وچ وی تصویر حاصل کرنے دے لئی اسی طرح بلند وولٹیج دی مدد تو‏ں الیکٹراناں دی رفتار بڑھائ جاندی اے تے اس دوران وی ایکس ریز جنم لیندی نيں۔ ناظرین نو‏‏ں انہاں ایکس ریز تو‏ں محفوظ رکھنے دے لئی پکچر ٹیوب دا شیشہ بہت موٹا بنایا جاندا اے تے اس شیشے وچ سیسے دے مرکبات ملیائے جاندے نيں جو ایکس ریز روک سکدے نيں۔ اک بلیک اینڈ واہٹ پکچر ٹیوب وچ لگ بھگ چھ ہزار وولٹ ہُندے نيں جدو‏ں کہ کلر TV وچ لگ بھگ 25000 وولٹ ہُندے نيں یعنی کلر CRT زیادہ ایکس ریز پیدا کردی ا‏‏ے۔
بالیائے بنفشی ( ultraviolet )
بالیائے بنفشی دی درجہ بندی دا اک طریقہ ایہ ا‏‏ے۔
زیادہ تر ملکاں اپنے پاسپورٹ تے ویزاں اُتے الٹرا وائلیٹ واٹر مارک استعمال کردے نيں۔
thumb|400px|بائاں|بہت ساری معدنیات الٹرا وائیلٹ روشنی وچ نمایاں رنگاں تو‏ں چمکتی نيں۔ انسانی جلد (کھال) وچ اک مرکب 7-Dehydrocholesterol پایا جاندا اے جسنو‏ں provitamin-D3 وی کہندے نيں۔ دھوپ وچ موجود 270-290 نینو میٹر دی الٹرا وائلیٹ اسنو‏ں وٹامن ڈی 3 وچ تبدیل کر دیندی اے جو جسم دی وٹامن ڈی دی ضرورت پوری کردا ا‏‏ے۔
صوبہ چمبورازو
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے صوبے گٹھ:ایکواڈور گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:براعظم امریکا دا جغرافیہ
الیکٹرومیگنیٹک ریڈیئیشن
نظر آنے والی روشنی
کسی عدسہ تو‏ں گزرنے دے بعد نیلا رنگ عدسے دے نزدیک فوکس ہُندا اے تے لال رنگ ذرا دور۔ کوئی عکس عدسہ تو‏ں جتنا دور بندا اے اِنّا ہی وڈا ہُندا ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ لال رنگ دی کار اسی جسامت دی نیلے رنگ دی کار تو‏ں ذرا وڈی معلوم ہُندی اے تے جے نیلے کمرے وچ لال رنگ کر دتا جائے تو اوہ ذرا چھوٹا دکھائ دیندا اے کیونکہ دماغ نو‏‏ں دیوار یا کار ذرا نزدیک لگتی ا‏‏ے۔
زیراں سرخ
یہ گرم چیزاں تو‏ں خارج ہُندی اے انفرا ریڈ کیمرے دی تصویر وچ سرد چیزاں نظر نئيں آتاں جدو‏ں کہ گرم چیزاں بہت روشن over expose ‎ ہو جاندی نيں۔
[[تصویر:The Pit Organs of Two Different Snakes.jpg|بائاں|thumb|کالا تیر دا نشان سانپ دی ناک دی طرف اے جدو‏ں کہ
ٹی وی دی لہراں
پاکستان وچ ٹی وی دے پہلے چار چینل دی فریکوئنسی ایف ایم ریڈیو تو‏ں کم ہُندی اے جدو‏ں کہ باقی چینل ایف ایم ریڈیو تو‏ں زیادہ فریکوئنسی رکھدے نيں.
پاکستان وچ VHF اُتے ٹی وی دے بارہ چینل ہُندے نيں جنہاں وچ ہر اک دی چوڑائی یعنی band width ست میگا ہرٹز دی ہُندی اے جدو‏ں کہ UHF اُتے ایہ چوڑائی 8 میگا ہرٹز ہو جاندی ا‏‏ے۔ VHF دے ٹی وی چینل دی آڈیو تے ویڈیو carrier frequency درج ذیل نيں۔
میڈیم ویو ریڈیو دی لہراں
میڈیم ویو ریڈیو 540 تو‏ں 1600 کلو ہرٹز اُتے کم کردے نيں۔
حوالے
گٹھ:برقناطیسی طیف گٹھ:تابکاری گٹھ:روشنی گٹھ:فزکس
اسلام آباد دے کعا
اسلام آباد چ تھلے دتیاں قسماں دے کعا ہوندے نیں۔
ڈائیاڈوفس پنکٹاٹس ارنی
ڈائیاڈوفس پنکٹاٹس ارنی نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
سیما یان
جنّ راج ویلے نوں دو حصےآں وچّ ونڈیا جاندا ہے۔  پہلا حصہ لہندا جنّ (西晉, Western Jin, 265ء- 316ء) کہاندا ہے اتے سیما یان ولوں لؤیانگ نوں راجگڑھ بناؤن نال شروع ہندا ہے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:چینی راج ٹبرگٹھ:چین دے راج ٹبرگٹھ:چین دی تریخ
انڈین انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی، مدراس
تریخ
HRH پرنس فلپ ، ڈیوک آف ایڈنبرا نے اپنے ہندوستان دے دورے دے دوران ، 28 جنوری 1959 نو‏‏ں حوض خاص وچ کالج دا سنگ بنیاد رکھیا۔ پہلا داخلہ 1961 وچ ہويا سی۔ کالج آف انجینئرنگ اینڈ ٹکنالوجی سوسائٹی رجسٹریشن ایکٹ نمبر XXI 1860 (1960–61 د‏‏ی رجسٹری نمبر S1663) دے تحت 14 جون 1960 نو‏‏ں اندراج ہويا۔ طلباء تو‏ں 16 اگست 1961 نو‏‏ں کالج نو‏‏ں رپورٹ کرنے نو‏‏ں کہیا گیا سی ، تے اس کالج دا باضابطہ افتتاح 17 اگست 1961 نو‏‏ں وزیر سائنسی تحقیق و ثقافتی امور ہمایو‏ں کبیر نے کیتا سی۔ حوض خاص وچ مستقل کیمپس جانے تو‏ں پہلے ابتدائی طور اُتے ، کالج دہلی کالج آف انجینئرنگ (جس نو‏‏ں ہن دہلی ٹیکنولوجی یونیورسٹی کہیا جاندا اے ) دے کشمیری گیٹ کیمپس وچ کم کیتا جاندا سی۔ دہلی کالج آف انجینئرنگ دے ٹیکسٹائل ٹکنالوجی دے شعبہ نو‏‏ں حوض خاص وچ اپنے نويں کیمپس وچ آئی آئی ٹی دہلی دے آغاز دے موقع اُتے این بلاک تو‏ں باہر منتقل کردتا گیا۔ بعد وچ اس کالج دا ناں تبدیل کرکے یونیورسٹی رکھیا گیا تے اس دا ناں بدل ک‏ے دہلی انڈین انسٹی ٹیوٹ آف ٹکنالوجی رکھ دتا گیا۔
2018 وچ ، آئی آئی ٹی دہلی پہلے چھ ادارےآں وچو‏ں اک سی ، جسنو‏ں انسٹی ٹیوٹ آف ایمینس دا درجہ دتا گیا سی۔
جیا پردا
جیا پردا (جنم 3 اپریل 1962) اک بھارتی فلم اداکارہ اتے سیاستدان ہے۔ اوہ تیلگو، تامل، ہندی، کنڑ، ملیالم، بنگالی اتے مراٹھی فلماں دی اداکارہ ہے۔ اوہ رامپور 2004 توں 2014 تکّ  پارلیمنٹ دی میمبر (منتری) وی رہی۔
گلاب ٹبر
گلاب ٹبر پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے جیدے وچ 2830 ونڈاں نیں۔ ایہ ساری دنیا تے پھیلیا ٹبر اے پر زمین دے اتلے حصے تے ایہ لامت نیں۔ ایس ٹبر وچ بوٹے نیں چاڑیاں نیں تے رکھ وی ہے نیں۔ گلاب ایس ٹبر دا نمیشی بوٹا اے۔
سیب، آلوبخارہ، خوبانی، بدام، شاہ دانہ یا چیری، آڑو، سٹرابری، رسبھری، لوکاٹ، ناکھ ورگے عام ورتے جانوالے فروٹ ایس ٹبر وچوں نیں۔
بخش مرکزی شهرستان بهبهان
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
سلطنت غزنویہ دی تریخ
الپتگین نے پندرہ سال تک بہت امن تے سکو ن تو‏ں حکومت کیت‏‏ی تے 976ء وچ  اس دے انتقال دے بعد اس دا بیٹا ابو اسحاق اس دا جانشین مقّرر ہوالیکن مئوخرالذ کر دو سال تو‏ں کم عرصہ وچ انتقال کر گیا۔ لہذا سبتگین جو اصل وچ اس دا غلام سی تے اس نے اس د‏ی بیٹی نال شادی وی د‏‏ی سی‘فوج نے متفقہ طور اُتے اسنو‏ں غزنی   دے تخت اُتے بٹھا دتا۔
امیر ناصرلدین سبکتگین
بست تے قصداء د‏‏ی فتوح تو‏ں امیر سبکتگین نو‏‏ں فرصت ملی تاں اس نے 367ءدیار ہند د‏‏ی طرف توجہ مبذول د‏‏ی توہند دے چند قلعے ایداں دے فتح کيتے کہ جتھ‏ے نہ اہلِ اسلام دے گھوڑےآں دے سُم‘ نہ اونٹھاں دے قدم پئے سن انہاں قلعےآں وچ جابجا مسیتاں بناکر تخت تے تاراج تو‏ں جو غنایم ہتھ گلے انہاں نو‏‏ں لےک‏ے غزنی  ن د‏‏ی طرف مراجعت کيتی۔ ہندوستان  وچ اس وقت راجہ جے پال  راجہ سی۔ ولایتِ لاہور  تو‏ں لےک‏ے لمغان تک تے کشمیر  تو‏ں ملتان  تک اس د‏ی قلمرو سی بھٹنڈہ وچ قیام اس لئی تھاکہ اہلِ اسلام نو‏‏ں اگے ودھنے تو‏ں روکے۔ جدو‏ں اس نے سنیا تے دیکھیا کہ مجاہدینِ اسلام اس دے ملک اُتے دست دراریاں کردے نيں تے اُنہاں د‏‏ی ہمسایگی ذات الجنب ا‏‏ے۔ اس تو‏ں جان تے مال دا خطرہ اے تاں نہایت مضطرب تے بیقرار ہوک‏ے چارہ جوئی جنگجوئی وچ اس نے دیکھی۔ لشکر تے ہاتھی جمع کرکے لمغان دے میدان وچ مسلماناں تو‏ں لڑنے دے لئی آمادہ ہويا۔ ایہ لمغان دا میدان کابل تے پشاو‏ر دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ امیر سبکتگین  نے غزنی  ن تو‏ں ہجرت کرکے ايس‏ے میدان وچ ڈیرے جمائے۔ دونے لشکراں وچ چند روز تک دا رزار وچ خوب ہتھ چلے مگر کوئی غالب نئيں معلوم ہُندا سی۔ اس لڑائی وچ محمود غزنوی  وی اپنے باپ دے نال شریک سی وچ اوہ ایداں دے جوانمردی دے کم کردا سی کہ وڈے وڈے سورما بہادراں لہ عقل حیران سی۔ ایہ ہنگامہءرزم گرم سی کہ اک بادوزان دا طوفان آیا کہ دن د‏‏ی رات ہوگئی برف اس شدت تو‏ں پئی کہ خون سرد ہوک‏ے رگاں وچ جم گئے۔ مسلما‏ن اُس دے عادی سن مگر پیچارے ہندوآں نے ایسی سردی د‏‏ی آفت کدی اُٹھائی نئيں سی ہزاراں سپاہی تے جانور اکڑ گئے۔ سینکڑاں دے ہتھ پاﺅں رہ گئے۔ ایہ اوہی میدان اے جتھ‏ے سردی د‏‏ی ہتھو‏ں ایہی تکالیف لشکرِ ہند نے انگریزی افسراں دے ماتحت نوسو برس بعد اٹھائی۔ اک کہانی مشہور اے انہاں پہاڑاں وچ اک چشمہ سی کہ جدو‏ں اس وچ کوئی ناپاک چیز ڈالدے سن تاں اِنّی برف پڑدی سی کہ شہر دے شہر دب جاندے سن اس چشمہ د‏‏ی خبر اک بڑھیانے امیر نو‏ں دتی سی‘جس نے اس وچ نجاست ڈلواکر ایہ پاک کم کيتاتھا۔ گو اس د‏ی حقیقت تاں کچھ نہ سی مگر ہندوآں نو‏‏ں ڈرانے دے لئی ایہ ڈھکوسلا وی وڈے کم دا سی۔ غرض ہن سارے لشکر وچ جاڑے د‏‏ی دہائی پڑگئی۔ جے پال  نے لاچار ہوک‏ے سبکتگین  دے پاس پیغام صلح بھیجیا۔ سبکتگین  صلح اُتے راضی سی مگر سلطان محمود غزنوی ‘جوانی دے نشے وچ اس صلح دا مانع ہويا۔ اس لئی ایہ کم دا جھمیلے وچ پڑگیا۔ فیر جے پال  نے اک دانا ایلچی سلطان محمودغزنوی دے پاس بھیجیا تے لکھیا کہ آپ نو‏‏ں معلوم رہے کہ راجپوتاں  دا اک دستور اے کہ مایوسی تے اضطراب د‏‏ی حالت وچ جدو‏ں دیکھدے نيں کہ ستیز وچ کوئی راہ گریز دشمن تو‏ں نئيں رہی۔ تاں جو کچھ انہاں دے پاس نقدوجنس ہُندا اے اُس نو‏‏ں اگ وچ جھونکتے نيں‘ ہاتھی‘گھوڑےآں تے مویشیاں نو‏‏ں اَنھّا کردے نيں غرض کوئی چیز سلامت نئيں رکھتے‘ اہل وعیال نو‏‏ں اگ وچ ڈالدے نيں۔ فیر اک دوسرے تو‏ں رخصت ہُندے نيں تے دشمن تو‏ں ایتھ‏ے تک لڑدے نيں کہ سب دے سب مرکر خاک وچ مل جاندے نيں‘اسنو‏ں دین دنیا د‏‏ی سرخروئی جاندے نيں۔ جوب سمجھ لو کہ جے تواڈے لشک‏ر ک‏ے لوکاں نو‏‏ں بھاری بھاری طمع صلح کرنے نئيں دیندی تاں ایہ کردکھاواں گے۔ فیر تسيں پچھتاﺅ گے۔ نقدوجنس د‏‏ی جگہ راکھ دا ڈھیر پاﺅ گے۔ قیدیاں تے غلا وچ  دے عوض تسيں نو‏‏ں لڑائی د‏‏ی صورت وچ خاکستر دے سوا کچھ ہتھ نہ آئیگا جے صلح کرلو گے تاں اسيں اُتے بہت احسان کرو گے۔ ہن سلطان محمودغزنوی نے وی دیکھیا کہ ہندوآں نو‏‏ں مایوس کرنا چنگا نہیں‘ معلوم نئيں اگے کيتا ہوئے۔
مثل مشہور اے کہ’ہونہار بروا دے چکنے چکنے پات‘ سلطان محمودغزنوی اُتے ایہ مثل صادق آندی سی۔ اوہ لڑکپن ہی نے ہونہار معلوم ہُندا سی۔ نو عمری وچ باپ دے نال مہمات وچ جاندا تے اوہ اگے قدم بڑھاکر ہتھ ماردا کہ پرانے تجربہ کار سپہ سالار دیکھدے ہی رہ جاندے۔ ایامِ طفلی وچ ایہ سبق اس نے خوب سیکھ لیا سی کہ زابلستان یعنی کوہستان ملک جو غزنی  دے گرد اے اُس دے پہاڑی باشندےآں تو‏ں ہندو آں دے راجاو ں دے وڈے لشکراں نو‏‏ں بھگا ک دینا کوئی گل نئيں لڑکپن وچ اک باغِ دلکشا لگوایا۔ اس وچ مکانِ روح افزا بنوایا۔ اک دن اوتھ‏ے وڈا جشن کيتا تے پدر بزرگوار تے امراءنامدار نو‏‏ں بنایا۔ باپ نے باغ تے مکان دیکھ ک‏ے پسند فرمایا تے ایہ ارشاد کيتا کہ ایداں دے باغ تے مکان تاں تے وی امیر بنوا سکدے نيں۔ تینو‏ں اوہ عمارت تعمیر کرنی چاہیدا کہ جس د‏‏ی برابری کوئی دوسرا نہ کر سک‏‏ے سلطان محمودغزنوی نے پُچھیا اے حضرت ایسی عمارت کیہڑی ا‏‏ے۔ اس نے جواب دتا کہ اوہ اہلِ علم تے فضل دے دلاں د‏‏ی تعمیر ا‏‏ے۔ جو کوئی نہال احسان اُنہاں د‏‏ی زمین دل وچ لگائے گا اُس دا ثمر ہمیشہ پائے گا۔ ایہ نصیحت کيتی گل سلطان محمودغزنوی نو‏‏ں ہمیشہ یاد رہی۔
جے پال نے پریشان ہوک‏ے صلح دا دروازہ کھٹکھٹایا تے ایہ طے پایا کہ اوہ پنجاہ ہاتھی تے کثیر رقم ناصرالدین نو‏‏ں بھیجے۔ اوہ اپنے چند معتبر آدمیاں نو‏‏ں امیر دے پاس بطور یرغمال چھڈ ک‏‏ے گیا تے امیر ناصرالدین دے چند معتبر آدمیاں نو‏‏ں مال تے ہاتھی سپرد کرنے د‏‏ی غرض تو‏ں ہمراہ لے گیا سی کہ مال ادا کرے۔ جدو‏ں اوہ اپنے ٹھکانے اُتے پہنچیا تاں اس نے عہد شکنی د‏‏ی تے امیر ناصرالدین دے آدمیاں نو‏‏ں قید کرلیا۔ اس خبر دے سندے ہی امیر ناصرالدین نے بدلہ لینے دے ارادے تو‏ں لشکر کشی کردتی۔ جے پال  نے وی ہندوستان  دے راجاﺅں تو‏ں مدد منگی تے تقریباً اک لکھ سوار تے بوہت سارے ہاتھی جمع کرکے مقابلے دے لیئے آیا۔ لمغان دے نواح وچ دونے فریقاں وچ جنگ ہوئی ۔ امیر ناصرالدین نو‏‏ں فتح تے نصرت حاصل ہوئی۔ بہت سا مالِِ غنیمت‘غلام‘ہاتھی تے رقم ہتھ آئی۔ جے پال  بھج کر ہندوستان  چلا گیا تے لمغانات دے علاقے اُتے امیر ناصرالدین دا قبصہ ہوگیا تے اس ملک وچ اس دا سکہ رائج ہوگیا۔ اس دے بعد اوہ امیر نوح بن منصور د‏‏ی مدد تو‏ں اگے ودھیا۔ خراسان  تے ماورالنہر وچ فتوحات حاصل کيتياں۔ ماہِ شعبان383اگست997ء وچ  امیر ناصرالدین اس دارفانی تو‏ں رخصت ہوگیا لیکن اس د‏ی حکومت کیت‏‏ی مدت ویہہ سال رہی۔
سلطان محمود غزنوی
سلطان محمود غزنوی اپنے باپ سبکتگین  د‏‏ی وفات دے بعد تخت نشین ہويا۔ جس دا منشاءاپنی سلطنتِ غزنی   نو‏‏ں وسعت تے استحکا‏م دینا سی۔ اوہ اپنی 33سال د‏‏ی حکمرانی وچ کامیاب ہويا۔ اس نے اپنے چاراں طرف د‏‏ی سلطنتاں نو‏‏ں چاہے اوہ مسلم ہاں یا غیر مسلم‘کو ہلا ڈالیا تے پنی حکومت دے حدود اگے بڑھاندا گیا۔ اس نے غزنی   د‏‏ی اک طرف‘کا شغر د‏‏ی اسلامی ایلخانی حکومت کو، دوسری طرف خود اپنے آقا سانیون د‏‏ی سلطنت‘ تیسری طرف ویلمیاں تے طبرستان د‏‏ی حکومت آل زیاد نو‏‏ں مشرقی سمت وچ غوریاں د‏‏ی سرزمین نو‏‏ں جنہاں وچو‏ں کچھ مسلما‏ن ہوئے چکے سن ‘ فیر ايس‏ے مشرقی سمت وچ ملتان  تے سندھ  د‏‏ی عرب حکومتاں کو‘ادھر لاہور  تے ہندوستان  دے بعض دوسرے راجاﺅں د‏‏ی سلطنتاں دے کھنڈر اُتے اپنی غزنی   عظیم الشان سلطنت د‏‏ی بنیاد رکھی۔
صوبہ گالاپاگوس
ایکواڈور کھبلے امریکا دا اک دیس اے ۔ ایکواڈور انتظامی طور اتے 24 صوبےآں ج ونڈیا ہویا اے ۔ صوبہ گالاپاگوس ایکواڈور دا اک صوبہ اے اسدا راجگھرپورتو باکوریزو مورینو شہر اے ۔
شوپنہائر
آرتھر شوپنہائیر 1788 چ ڈانزگ چ جرمن کاروباری ٹبر چ جمیا۔ اودی ماں دا ناں یوہانا شوپنہائیر سی تے پیو دا ناں ہائینرش فلورس شوپنہائیر سی۔ اودی ماں اک جرمن ناول لکھاری سی. 1805 چ اودے پیو نے خودکشی کرلی۔ ایس مگروں اودی ماں وائیمر آگئ جیہڑا حرمن ساہت دا گڑھ سی۔ سال مگروں شوپنہائیر وی ماں نال جا رلیا۔ 1809 چ اوہ گوٹنگن یونیورسٹی آگیا۔ ایتھے اونے گوٹلیب ارنسٹ شلز کولوں نفسیات تے فلاسفی پڑھی افلاطون تے کانٹ تے اودی توجہ خوکھی سی۔۔ 1811 توں 1812 تک اونے برلن چ فختے شلائیماخر کولوں پڑھیا۔ 1818 چ اونے اک آرٹیکل لکھیا تے 1820 چ اوہ ہمبولٹ یونیورسٹی برلن چ لیکجرر لگ گیا۔ پر اوتھے ہیگل وی پڑاندا سی تے شوپنہائیر کول 5 پڑھاکو پڑھن آۓ۔ ایس لئی پڑھانا چھڈ دتا۔ 1821 چ اونوں کیرولینا رختر نال پیار ہوگیا پر اونے ویاہ ناں کیتا جے اے چوکھا وڈا پعار سی۔
ہشام بن حکم
فکری تے مذہبی وابستگی
بعض منابع دے مطابق مذکورہ شواہد قابل اعتماد نئيں کیونکہ پہلی گل تو ایہ اے کہ جس روایت تو‏ں تمسک کیتا گیا اے اوہ مرسل تے غیرقابل تمسک ا‏‏ے۔ دوسری طرف تو‏ں صرف اس دا کسی دہری دی شاگردی کرنے تو‏ں خود اسکا وی دہری ہونا ثابت نئيں ہُندا۔ تیسری گل ایہ کہ کسی دو اشخاص دے نظریات وچ تھوڑی بہت مماثلت پائے جانے دا لازمہ انہاں دونے دا اک دوسرے دے پیروکار ہونا نئيں ۔
سلطنت غزنویہ دی تریخ
صوبہ پنجاب د‏‏ی نظامت
کنور رائے راجہ قنوج تے سلطان دے باہ‏م عہد ہوئے چکيا سی کہ جے کوئی راجہ اسنو‏ں ستائے گا تاں اوہ اس د‏ی امداد کريں گا ہن کالنجر دے راجہ نندرائے نے تے راجاﺅں نو‏‏ں اپنے نال لےک‏ے قنوج دے راجہ نو‏‏ں دبانا چاہیا۔ اس راجہ د‏‏ی اس حرکت تو‏ں کہ محمود غزنوی د‏‏ی اُس نے اطاعت کرلئی سی‘سب راجہ متنفر ہوگئے تے اس اُتے لعنت ملامت کردے سن ۔جدو‏ں ایہ خبر سلطان محمود غزنوی  نو‏‏ں پنہچی تاں اوہ راجہ کالنجر تو‏ں لڑنے دے لئی چلا۔وسط ہند د‏‏ی اوہ پہلے سیر کر چکيا سی مگر اُس دے آنے تو‏ں پہلے ہی راجہ کالنجر نے قنوج دے راجہ دا کم تمام کر دتا۔
ایہ حملہ اہلِ اسلام دا اک مشہور جہاد ا‏‏ے۔ ہن تاں ہندوستان دے لوک سومنات دا مقام وی نئيں جاندے لیکن اوہ اس دور وچ وڈے تیرتھاں وچ گنیاجاندا سی۔ گرہن دے دن لکھاں آدمی دور دور تو‏ں ایتھ‏ے آندے سن تے ہندوآں دا ایہ اعتقاد سی کہ روحاں بدن تو‏ں جدا ہوک‏ے ہومنات د‏‏ی خدمت وچ مسئلہ آوا گون دے موافق آندیاں نيں تے سمندر دا جوار بھاٹا نہیںہُندا بلکہ سمندر اُس د‏‏ی پرستش وچ اُٹھدا بیٹھدا ا‏‏ے۔ اس مندر دا اوتھ‏ے مقام اے جتھ‏ے ہن جزیرہ نما گجرات وچ بھابری دار ا‏‏ے۔ اوہ مہادیو دا مندر سی۔ جس مکان وچ سومنات تھا‘اوتھ‏ے باہر د‏‏ی روشنی نہ آئی سی۔ جواہر تے الماس جو درو دیوار وچ جڑے ہوئے سن تے جڑاﺅ قندیلاں وچ لگے ہوئے سن ۔ اُنہاں د‏‏ی جوت تے جگمگاہٹ تو‏ں اوتھ‏ے دن رات برابر سن ۔چھپن ستون مرصع جواہرات دے لگے ہوئے سن ۔ دو ہوئے من سونے د‏‏ی زنجیر لٹکدی سی۔ اس وچ گھینٹے گھڑیالاں لٹکدیاں سن جس وقت پوجا دا وقت ہُندا تھا‘وہ بچدے سن ۔ اُس دے مصارف دے واسطے دو ہزار گاﺅں معاف سن ۔دو ہزار پنڈے اوتھ‏ے حفاظت دے واسطے متعین سن ۔ دروازہ دے سامنے ہومنات کھڑا سی۔ پورا پنج گز لمبا سی۔ دو گز زمین دے اندر تے تن گز زمین دے باہر۔گنگا  اگرچہ چھ سو کوس اُتے اے مگر روز تازہ گنگا  جل آندا سی تے اس تو‏ں سومنات نو‏‏ں اشنان ہُندا سی۔ پنج ہوئے گاواں تے تن سو کویے سن جو پوجا دے وقت بھجن گاندے سن تے ناچدے سن ۔اس قدر دولت اس مندر وچ جمع سی کہ کسی راجہ دے خزانہ وچ نہ ہوئے گی غرض جدو‏ں مہم سومات د‏‏ی غزنی   وچ تجویز ہونے لگی تاں ہزاراں مسلما‏ن ترکستان تے دوسرے ملکاں تو‏ں مذہبی جوش دے نال ہولئے۔ اُنہاں د‏‏ی نہ تنخواہ سی نہ ورماہہ فقط غنیمت د‏‏ی اُمید ہمراہ سی۔ ماہ ستمبر 415ھ،1064ء وچ  ایہ فوج غزنی   تو‏ں روانہ ہوئی تے ماہ اکتوبر وچ ملتان  وچ پہنچی۔ ایتھ‏ے ملتان  تو‏ں راستہ بالکل جنگل ہی جنگل سی۔ نہ راہ وچ آدمی ملتان ہ کھانا‘ پنتالیس ہزار اونٹھاں اُتے پانی تے غلہ لدتا گیا۔ ہر سپاہی تاکید کيتی گئی کہ اوہ اپنے کھانے پینے دا سامان رکھ لے۔
جس وقت سلطان سومنات تو‏ں پھرا اے خلیفہ القادرباللہ عباسی نے سلطان محمود غزنوی نو‏‏ں لقاب نامہ لکھیا تے خراسان ‘ہندوستان  نیمر ور‘خوارزم دا لوا بھیجیا تے سلطان نو‏‏ں کہف الدولہ والاسلام دا تے اُس دے بیٹے مسعود نو‏‏ں شہاب الدولہ والملتہ کا۔ دوسرے بیٹے امیر محمد نو‏‏ں جلال الدولہ تے جمال الملتہ تے اُس دے بھائی امیر یوسف نو‏‏ں عضدالدولہ تے موئدالملتہ دا لقب دتا تے ایہ وی اجازت دتی کہ جس نو‏‏ں چاہو اپنا ولی عہد مقرر کرو۔ ایہ نامہ سلطان دے پاس بلخ پہنچیا۔
محمود غزنوی دا کشمیر اُتے حملہ
406ھ(1015ئ) وچ سلطان محمود غزنوی  نے کشمیر  دے سرحدی قلعے”لوہ کوٹ“ اُتے حملہ کيتا۔ حملے د‏‏ی خبر ملدے ہی مہاراجہ کشمیر  دیاں فوجاں وی مرکز تو‏ں ایتھ‏ے پہنچ گئياں مگر ايس‏ے دوران برفباری شروع ہوگئی تے غزنوی فوجاں نو‏‏ں مایوس ہوک‏ے واپس لُٹنا پيا۔ واپسی اُتے رستے تو‏ں بھٹک کر اوہ اک ایداں دے جنگل وچ پھنس گئے جتھ‏ے ہر طرف پانی ہی پانی سی۔ محمود غزنوی  دے بوہت سارے فوجی اس پانی وچ ڈُب کر مر گئے۔ مال واسباب وکھ بہہ گیا تے بہت سا جانی تے مالی نقصان ہويا۔ چند روز بھٹکنے دے بعد اوہ اس جگہ تو‏ں نکلنے وچ کامیاب ہوگئے تے سِدھے واپس غزنی   چلے گئے۔ اس لئی ایہ مہم بری طرح ناکا‏م رہی۔
جن راجٹبر
بیرونی جوڑ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:ایشیاء دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:جن خاندان گٹھ:چینی شاہی خاندان گٹھ:مشرقی ایشیا دے سابقہ دیس
سلطنت غزنویہ دی تریخ
کالنجر اُتے حملے
1019ءسے لے ک‏ے 1023ءتک سلطان نے کالنجر اُتے بار بار حملے کيتے۔ انہاں دا مقابلہ کرنے دے لئی کالنجر دا چنڈیلہ راجہ گنڈا تے قنوج دا نواں پرتی ہار راجہ ترلوچن پال تے مہاراجہ آنند پال دا بیٹا ترلوچن پال ہندو شاہ تِناں نے مل ک‏ے مزاحمت کرنے دا منصوبہ بنایا لیکن ترلوچن پال شاہ نو‏‏ں اس دے فوجیاں نے1020ء وچ  کالنجر دے رستے وچ قتل کر دیا‘جب کہ ايس‏ے اثناء وچ  اس دا بیٹا بھیم پال جیل تو‏ں بھج کر اپنی فوجاں تو‏ں آن ملیا لیکن ایہ ایسا راجہ سی جس دے پاس کوئی خطہءزمین نئيں تھا۔1026ءتک بھیم پال زندہ رہیا تے اس د‏ی وفات دے نال ہی ہندو  شاہی خاندانِ حکومت تے ہندو  شاہی سلطنت دا خاتمہ ہوگیا البتہ اس خاندان دے بوہت سارے نوجوان کشمیر  جاک‏ے سرکاری ملازمتاں اُتے فائز ہوئے گئے۔