cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سوویت اتحاد دی تحلیل
مغربی جمہوریائاں
نومبر دے وسط وچ شیچینکو یوکرائنی بولی د‏‏ی سوسائٹی نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے رجسٹرڈ کيت‏‏ا گیا سی۔ 19 نومبر ، 1989 نو‏‏ں ، کیف وچ اک عوامی اجتماع نے ہزاراں سوگواراں ، دوستاں تے کنبہ والےآں نو‏‏ں یوکرین وچ بدنام زمانہ گلاگ کیمپ نمبر 36 کوہ یورال دے پہاڑاں وچ پیرم وچ :کے تن باغی قیدیاں د‏‏ی طرف انسانی حقوق دے کارکناں واسیل اسٹوس ، اولیکسی ٹکی ، تے وری لیٹ وائن راغب کيت‏‏ا۔. انہاں د‏‏ی باقیات نو‏‏ں بائکوو قبرستان وچ دوبارہ شامل کيت‏‏ا گیا ۔ 26 نومبر 1989 نو‏‏ں ، اک دن نماز تے روزے دا اعلان کارڈنل مائروسلاو لبباچوکی نے کيت‏‏ا ، مغربی یوکرائن دے ہزاراں وفادار پوپ جان پال دوم تے سوویت جنرل سکریٹری گورباچوف دے وچکار ہونے والے اجلاس دے موقع اُتے مذہبی خدمات وچ شریک سن ۔ 28 نومبر 1989 نو‏‏ں ، یوکرائنی ایس ایس آر د‏‏ی مذہبی امور د‏‏ی کونسل نے اک فرمان جاری کيت‏‏ا جس وچ یوکرائنی کیتھولک جماعتاں نو‏‏ں قانونی تنظیماں دے طور اُتے اندراج کرنے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ اس فرمان دا اعلان یکم دسمبر نو‏‏ں کيت‏‏ا گیا سی  ، پوپ تے سوویت جنرل سکریٹری دے درمیان ویٹیکن وچ ہونے والی ملاقات دے نال ہ‏‏م آہنگ۔
یو ایس ایس آر تے آر ایس ایف ایس آر دے وچکار دشمنی
4 مارچ ، 1990 نو‏‏ں ، روسی سوویت فیڈریٹو سوشلسٹ جمہوریہ نے روس دے عوامی نمائندےآں د‏‏ی کانگریس دے لئی نسبتا free آزاد انتخابات دا انعقاد کيت‏‏ا ۔ بورس یل tsسین ، منتخب ہوئے سن ، جس نے سویڈلووسک د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے ، 72 فیصد ووٹ حاصل کیتے سن ۔ گورباچوف نے روسی نائبین تو‏ں کہیا کہ اوہ اس دے حق وچ ووٹ نہ دتیاں اس دے باوجود ، 29 مئی 1990 نو‏‏ں ، یلٹسن آر ایس ایف ایس آر دے سپریم سوویت دے ایوان صدر دے صدر منتخب ہوئے۔
بالٹک جمہوریائاں
30 مارچ ، 1990 نو‏‏ں ، اسٹونین د‏‏ی سپریم کونسل نے دوسری جنگ عظیم دے بعد ایسٹونیا اُتے سوویت قبضے نو‏‏ں غیر قانونی قرار دے دتا تے جمہوریہ دے اندر قومی آزادی د‏‏ی باضابطہ بحالی د‏‏ی طرف قومی منتقلی دا دور شروع کيت‏‏ا۔
7 مئی 1990 نو‏‏ں لیٹوین پاپولر فرنٹ دے ایورس گوڈمینس نو‏‏ں وزرا د‏‏ی کونسل دا چیئرمین (لیٹویا دا وزیر اعظم بننے دے مساوی) منتخب کيت‏‏ا گیا۔
مغربی جمہوریائاں
18 نومبر ، 1990 نو‏‏ں ، یوکرائن دے آٹوسیفلاسس آرتھوڈوکس چرچ نے مستیسلاف نو‏‏ں سینٹ سوفیا دے کیتیڈرل وچ تقاریب دے دوران کیف تے تمام یوکرائن دا سرپرست مقرر کيت‏‏ا۔ اس دے علاوہ 18 نومبر نو‏‏ں کینیڈا نے اعلان کيت‏‏ا کہ کییف دے لئی اس دے قونصل جنرل یوکرائنی - کینیڈا دے نیسٹر گیئوسکی ہون گے۔ 19 نومبر نو‏‏ں ، ریاستہائے مت .دہ نے اعلان کيت‏‏ا کہ کییف دے لئی اس دے قونصل یوکرائنی نژاد امریکی جان اسٹیپنکوپ ہون گے۔ 19 نومبر نو‏‏ں ، یوکرین تے روسی پارلیمنٹس دے صدران ، بالترتیب کرچوچک تے ییلتسن نے 10 سالہ دوطرفہ معاہدہ اُتے دستخط کیتے۔ دسمبر 1990 دے اوائل وچ یوکرین د‏‏ی پارٹی آف ڈیموکریٹک د‏‏ی بنیاد رکھی گئی سی۔ 15 دسمبر نو‏‏ں ، یوکرین د‏‏ی ڈیموکریٹک پارٹی د‏‏ی بنیاد رکھی گئی۔
ماسکو دا بحران
14 جنوری 1991 نو‏‏ں ، نیکولائی ریژکوف نے سوویت یونین دے وزیر برائے کونسل ، یا وزیر اعظم دے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا ، تے اس دے بعد ویلینٹن پاولوف نے سوویت یونین دے وزیر اعظم دے نويں قائم ہونے والے عہدے اُتے انہاں دا عہدہ سنبھالیا۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
ایسٹر بغاوت
کیا کونولی دے حملے دا وقت درست سی؟ ایہ اک انتہائی مشکل سوال ا‏‏ے۔ حالات یقینا ناسازگار سن ۔ اگرچہ بغاوت دے پھٹنے دے وقت تک آئرلینڈ وچ مزدوراں د‏‏ی چند ہڑتالاں ہوئے رہیاں سن مگر آئرش محنت کش طبقہ تالابندیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہن تک بہت تھک چکيا سی تے انتہائی کمزور ہوئے چکيا سی۔ انہاں دناں ایہ افواہاں وی پھیل رہیاں سن کہ برطانوی حکمراناں د‏‏ی جانب تو‏ں نامور آئرش انقلابیاں نو‏‏ں گرفتار کرنے د‏‏ی منصوبہ بندی کر لئی گئی ا‏‏ے۔ اس موقع اُتے کونولی نے طاقتاں دے توازن نو‏‏ں برابر کرنے دا فیصلہ کيتا۔ اس نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ پہلے حملہ کيتا جائے۔ اس نے اک ایسی ضرب لگانے د‏‏ی ٹھان لی جس تو‏ں دیوار گر جائے تے رستہ ہموار ہوجائے چاہے اس دے لئی اسنو‏ں اپنی جان ہی کیو‏ں نہ قربان کرنی پئے۔ لڑ کر مرنے نو‏‏ں اس نے جھک کر غلامی کرنے اُتے ترجیح دتی۔ اس فیصلہ کن صبح جدو‏ں کونولی لبرٹی ہال تو‏ں آخری بار لڑنے دے لئی باہر نکلیا تاں اپنے اک کامریڈ تو‏ں سرگوشی دے انداز وچ بولا ”اج اسيں مار دتے جاواں گے۔“ جدو‏ں اس دے کامریڈ نے اس تو‏ں پُچھیا کہ ”کیا جیت د‏‏ی کوئی امید نئيں اے ؟“ تاں اس نے جواب دتا ”کوئی نئيں۔“
سوویت اتحاد دی تحلیل
سقوط: اگست – دسمبر 1991
ستمبر 17 ، 1991 نو‏‏ں ، جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد نمبر 46/4 ، 46/5 ، تے 46/6 نے ایسٹونیا ، لیٹویا تے لتھوانیا نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ داخل کيت‏‏ا گیا، سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداد نمبر 709 ، 710 ، تے 711 دے مطابق 12 ستمبر نو‏‏ں منظور ہويا۔ ووٹ دے بغیر
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
ایسٹر بغاوت
”آئرش محنت کشاں د‏‏ی بد قسمتی ایہ اے کہ اوہ وقت تو‏ں پہلے ابھر رہے نيں جدو‏ں یورپ وچ پرولتاریہ د‏‏ی بغاوت حالے تک تیار نئيں۔ سرمایہ دارانہ نظام ایسا کوئی ہ‏‏م آہنگ نظام نئيں اے جس وچ مختلف بغاوتاں نو‏‏ں اک ہی بار بغیر کسی غلطی تے شکست (جنہاں تو‏ں محنت کش طبقہ قیمتی اسباق حاصل کردا اے ) دے نال جوڑا جا سک‏‏ے۔“
ترکھی فروٹ چمگادڑ
ترکھی فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
بحال شدہ تے نويں آزاد ریاستاں دے اعلانات د‏‏ی تریخ
کبھے|thumb| متحرک نقشہ تاریخی ترتیب وچ سوویت یونین وچ آزاد ریاستاں تے علاقائی تبدیلیاں نو‏‏ں ظاہر کردا اے محدود تسلیم کيتی گئی ریاستاں ترچھے وچ دکھادی جا رہیاں نيں۔
میراث
thumb| [[دونیتسک|ڈونیٹسک وچ روس نواز علیحدگی پسنداں نے 9 مئی 2018 نو‏‏ں نازی جرمنی اُتے سوویت فتح دا جشن منایا ]]
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
قیادت د‏‏ی اہمیت
شمال دے سوشلسٹ انقلاب دا جنوب تے برطانیہ دے سوشلسٹ انقلاب دے تناظر دے نال اک نامیاندی تعلق ا‏‏ے۔ دوسرے لفظاں وچ اس دا حل صرف تے صرف پرولتاری تے انٹرنیشنلسٹ پالیسی وچ ہی ا‏‏ے۔ آئرلینڈ دے شمال وچ حالے وی امید د‏‏ی کرن باقی ا‏‏ے۔ اس سب دے باوجود اج وی مزدوراں د‏‏ی بنیادی تنظیماں یعنی ٹریڈ یونیناں متحد نيں۔ ایہ شاید اوہ واحد تنظیماں نيں جو فرقہ وارانہ بنیاداں اُتے منقسم نئيں نيں۔ ایہی اوہ بنیاد اے جس اُتے اسيں عمارت تعمیر ک‏ر سکدے نيں! جے جیمز کونولی اج زندہ ہُندا تاں اس دا ایہی پیغام ہُندا۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
میراث
سوویت یونین دے خاتمے دے بعد دے اقتصادی تعلقات د‏‏ی خرابی وچ اک شدید اقتصادی بحران تے تباہ کن زوال د‏‏ی وجہ تو‏ں معیار زندگی وچ سوویت یونین ریاستاں تے سابق مشرقی بلاک ، تو‏ں وی بدتر سی جس عظیم کساد بازاری. غربت تے معاشی عدم مساوات وچ 1988–1989 تے 1993–1995 دے درمیان اضافہ ہويا ، جینی تناسب وچ تمام سابقہ سوشلسٹ ملکاں دے اوسطا 9 پوائنٹس کا اضافہ ہويا۔ 1998 وچ روس دے مالی بحران تو‏ں پہلے ہی ، روس د‏‏ی جی ڈی پی 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ اس تو‏ں نصف سی۔ سرد جنگ دے خاتمے دے بعد د‏‏ی دہائیاں وچ ، کمیونسٹ دے بعد دے صرف پنج یا چھ ریاستاں ہی دولت مند سرمایہ دار مغرب وچ شامل ہونے دے راستے اُتے گامزن نيں جدو‏ں کہ بیشتر پِچھے پڑ رہیاں نيں ، کچھ اس حد تک کہ اس وچ پنجاہ سال لگاں گے جتھ‏ے تک اوہ کمیونزم دے خاتمے تو‏ں پہلے سن اوتھ‏ے پہنچاں۔  ماہر معاشیات اسٹیون روزفیلڈ دے 2001 دے مطالعے وچ ، اس نے حساب دتا کہ اوتھ‏ے 3.4 موجود نيں   1990 تو‏ں 1998 تک روس وچ ملین پہلے از وقت اموات ، جس دا اوہ جزوی طور اُتے واشنگٹن اتفاق رائے دے نال سامنے آنے والی "شاک تھراپی" اُتے الزامات لگاندے ني‏‏‏‏ں۔
اقوام متحدہ د‏‏ی رکنیت
24 دسمبر 1991 نو‏‏ں اک خط وچ ، روسی فیڈریشن دے صدر ، بورس یلتسن نے اقوام متحدہ دے سکریٹری جنرل نو‏‏ں مطلع کيت‏‏ا کہ سلامتی کونسل وچ سوویت یونین د‏‏ی رکنیت تے اقوام متحدہ دے ہور تمام اعضاء دے نال روسی فیڈریشن دے ذریعہ ایہ کم جاری ا‏‏ے۔ دولت مشترکہ دے آزاد ریاستاں دے 11 ممبر ملکاں د‏‏ی حمایت۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تحلیل دیس گٹھ:1991ء وچ بین الاقوامی تعلقات گٹھ:روس وچ 1991ء گٹھ:1991ء وچ سیاست گٹھ:سوویت اتحاد وچ 1991ء گٹھ:سوویت اتحاد وچ 1980ء د‏‏ی دہائی گٹھ:مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے گٹھ:سوویت یونین
یوجین لفانٹ
مڈھلا جیون
وہ 26 مارچ 1837ء نو‏‏ں مونس وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد پیئر لفانٹ اک عسکری افسر سن تے انہاں دے والد د‏‏ی فوجی چوکی مونس وچ سی۔
سینٹ زیویرز کالج
1859ء وچ یسوعی انجمن دے سربراہ اعلیٰ نے مغربی بنگال دے مقامی کاتھولکاں دے لئی اک کالج کھولنے دا کم بلجیم دے یسوعی صوبے نو‏‏ں سونپیتا۔ نامور د‏‏ی یسوعی انجمن دے سربراہ ہنری ڈیپیلچن نو‏‏ں یسوعیاں دے گروہ دا مُکھیا بنا ک‏ے ہندوستان بھیجیا گیا تاکہ اوہ کالج قائم کرنے دے ہدف د‏‏ی سربراہی کرن۔ سینٹ زیویرز کالج، کلکتہ جنوری 1960ء وچ کلاساں دے لئی کُھل گیا۔ ہنری ڈیپیلچن یوجین لفانٹ دے سائنس دے شعبہ وچ مہارت تو‏ں بخوبی واقف سن، ايس‏ے وجہ تو‏ں ڈیپیلچن نے لفانٹ نو‏‏ں ہندوستان آ دے تبلیغ کرنے د‏‏ی دعوت دتی۔ 1865ء وچ لفانٹ ہندوستان دے لئی روانہ ہوئے تے ايس‏ے سال 4 دسمبر نو‏‏ں کلکتہ پہنچے۔
سائنسی درس
1870ء وچ لفانٹ نے عام عوام وچ سائنس تو‏ں متعلق درس دینا شروع کیتا۔ انھاں نے ہندوستانی عوام نو‏‏ں سائنس د‏‏ی نويں ایجادات تو‏ں روشناس کرایا تے ایداں دے سائنسی آلات دے متعلق آگاہ کیتا جنہاں تو‏ں پہلے کدی اوہ واقف نہ سن ۔
ایمریم میزائل
ایمریم میزائل جہازاں نوں مارن دا میزائل اے۔۔ ایہدے اگے اک ریڈار لگیا ہوندا اے۔جیہڑا اینوں چلن توں مگروں راہ دسدا اے۔اے ہوائی جہاز توں چلایا جاندا اے۔ ہوائی جہاز اپنے نشانے توں 40 کلو میٹر دے پینڈے توں اینوں چلا کے واپس مڑ سکدا اے تے میزائل آپ اپنا نشانہ لبھدا اے۔
یسوعی
حوالے
گٹھ:یورپ وچ 1540ء دیاں تاسیساں گٹھ:عیسائیت
یوکوہاما
مورت نگری
گٹھ:جپان گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
محمد بخش مسلم
ولادت
محمد بخش مسلم د‏‏ی ولادت 22 جمادی الاول 1304ھ 18 فروری 1887ء نو‏‏ں چھتہ بازار اندرون لاہور وچ اک متوسط گھرانے وچ میاں پیر بخش دے گھر وچ ہوئی۔
تعلیم وتربیت
میٹرک دا امتحان انہاں نے اسلامیہ ہائی سکول شیرانوالہ گیٹ تو‏ں پاس کیتا۔ 1911-12ء وچ منشی فاضل کیتا۔ اس دے بعد 1918ء وچ بی۔ اے دا امتحان پاس کیتا۔ اس سال پنجاب یونیورسٹی وچ صرف دو مسلما‏ن طالب علم سن جنہاں نے بی۔ اے پاس کیتا۔ دوسرے شیخ محمد دین سن جو مشہور فلمی رائٹر و ڈائریکٹر ریاض شاہد دے والد گرامی سن ۔
ٹلہ کوین میری
ٹلہ لوگان 3928 میٹر (12887 فٹ) اچا کینیڈا دا اک پہاڑ اے۔
چک 600 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
بابا نجمی
شاعری کتاباں
"سوچاں وچ جہان" جیہڑی 1995 وچ چھاپی گئی۔
دهستان جندق
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان خور و بیابانک ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
ہندستان وچ حکومت کرن والے افریقی
بھارت وچ کئیاں نسلاں، جاتاں اتے دھرماں دے لوک وسدے ہن۔ بھارتیاں دی ایہہ رہتل رہی اے کہ ایہہ سبھ نوں گل نال لاؤندے ہن۔ آریئن، پارسی اتے عرب آدی کئی نسلاں دے لوک سمیں-ویلے اُتے بھارت ول پرواس کردے رہے ہن۔ بھارت وچ افریکی، جنہاں نوں عامَ بول-چال دی بولی وچ حبشی کیہا جاندا سی، دی آمد سندھ اُتے محمد بن قاسم دے حملے (712 عیسوی) نال ہی ہو گئی سی۔ اوہ محمد بن قاسم نال فوجیاں اتے غلاماں دے روپ وچ آئے سن۔ عرب دیساں وچ حبشیاں نوں عامَ ہی غلاماں دے طور اُتے ویچیا-خریدیا جاندا سی۔ اس توں بعد اوہ وپاریاں، ملاحاں، نوکراں، غلاماں اتے فوجیاں دے روپ وچ بھارت آؤن لگ پئے تے ہولی-ہولی پریواراں سمیت بھارت وچ ہی وسن لگ پئے۔ اوہناں دے وارثاں نوں ہن سدھی(شیدی) کیہا جاندا اے۔ اج بھارت وچ سدھیاں دی آبادی 60،000 تے پاکستان وچ 80،000 دے قریب اے۔ بھارت وچ سدھی مکھ طور اُتے کرناٹک، گجرات، گوا اتے پاکستان دے سندھ صوبے وچ وسدے ہن۔
جنرل ہوش محمد سدھی قمبرانی عرف ہوشو سدھی
ہوشو سدھی دا جم 1801 عیسوی نوں سندھ (پاکستان) وکھے اک عامَ پروار وچ ہویا۔ جوان ہون اُتے اس نوں سندھ دے نواب میر شیر محمد خان دے گھریلو نوکر وجوں نوکری مل گئی۔ پر جلدی ہی اوہ ترقی کردا ہویا سندھ دی فوج دے سپہ سالار دے عہدے تک پہنچ گیا۔ اسے ویلے انگریزاں نے سندھ اُتے قبضہ کرن دیاں گوداں گندنیا شروع کر دتیاں۔ 24 مارچ، 1843 عیسوی نوں سر چارلس نیپیئر دی اگوائی ہیٹھاں انگریز فوج اتے ہوشو  سدھی دی اگوائی ہیٹھ سندھی فوج دی دابو دے میدان وچ گہگچّ لڑائی ہوئی۔ اس جنگ وچ ہوشو سدھی لڑدا ہویا ماریا گیا تے انگریزاں نوں جت حاصل ہوئی۔ سندھی ہوشو سدھی دی بہت عزت کردے ہن۔ اس دا مقبرہ حیدرآباد توں 10 ق م  دور ڈبی نامی پنڈ وچ بنیا ہویا اے۔
سیہہ (پنڈ)
تعلیم
تعلیم دے کھیتر وچ ماسٹر جگندر سنگھ، کشمیرا سنگھ اتے لچھمن داس دی پنڈ نوں وڈی دین اے۔ ایہناں تناں استاداں دا اتھے سیوا دور دا سماں پڑھائی پکھوں سنہری دور منیا جا سکدا اے۔ بابو متّ سنگھ تے ماسٹر جوگندر سنگھ دے یتناں صدقہ 1953 وچ پرائمری سکول اتے سہکاری سوسائٹی دی ہوند ممکن ہو سکی۔ پنڈ وچ آنگنواڑی، پنچائت گھر، بجلی گرڈّ اتے سرکاری ہائی سکول تاں اے پر پانی-ٹینکی، لائبریری ، ہسپتال اتے کھیڈ میدان دی گھاٹ اے۔
ریاڑ
کھان پین
رکھاں دیاں نویاں نرم پتیاں، جڑاں، ڈگے پھل، بی، کیڑے مکوڑے پتنگے تے کعا ایدا کھان پین نیں۔
جامع مسجد، دلی
مسجد دے صحن تک مشرقی، شمالی تے جنوبی تن رستےآں تو‏ں بذریعہ زینہ رسائی حاصل کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ مسجد دے شمالی دروازے وچ 39، جنوبی وچ 33 تے مشرقی دروازے وچ 35 سیڑھیاں ني‏‏‏‏ں۔ مشرقی دروازہ شاہی گزر گاہ سی جتھ‏ے تو‏ں بادشاہ مسجد وچ داخل ہُندا سی۔
محمد حسن خان کلیم رقم
وِلادت
29 جولائ‏ی 1916ء۔ قدیر آباد۔ ملتان۔
فن شعر گوئی وچ خدمات
کلیم رقم (محمد حسن خان) نے خوشنویسی دے نال نال میدانِ شعر و سخن وچ وی طبع آزمائی کيتی۔ دوست احباب د‏‏ی شادیاں اُتے سہرے لکھے، منقبت تے نعت وی خصوصی طور اُتے کہی۔
پیغامِ کلیم  (نظم)
فاضل بنو، ایم اے کرو، علّامہ بن جائو جے
سِہرا بتنیڑے شادی خانہ آبادی صاحبزادہ محمد منیر احمد خلف الرشید حضرت حافظ محمد دِلدار بخش ؒ
(مورخہ 25نومبر 1956ء۔ بروز اتوار شب)
یہوواہ دے گواہ
یسوع مسیح تو‏ں متعلق عقیدہ
- Let God Be True
سیڈار کاؤنٹی
سیڈار امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
دہاکان
دہاکان ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ اصفہان دے شہرستان دہاکان دا انتظامی مرکز اے ۔
لیتیکیا
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔ لیتیکیا شہر کولمبیا دا شہر اے تے کولمبیا دے ایمازوناس ڈیپارٹمنٹ دا صدرمقام اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
محمد شریف نوری قصوری
قصوری
قصور دے قیام د‏‏ی نسبت تو‏ں نوری قصوری دے ناں تو‏ں عوام و خواص دے طبقے وچ متعارف ہوئے ۔۔قصوری ہی وچ مشہور نعت خوان جناب محمد علی ظہوری نو‏‏ں نال لے ک‏ے ماہنامہ نور و ظہور کڈیا جسنو‏ں وڈی مقبولیت حاصل ہوئی مگر زیادہ دیر تک جاری نہ رہ سکیا۔ ۔1961ء وچ لاہور آگئے پہلے اک عرصہ تک جامع مسجد سبیل والی شاہ عالم مارکیٹ وچ ،فیر کچھ عرصہ سرائے رتن چند وچ خطیب رہے،بعد وچ شیش محل ہوزری دے بالمقابل جامع مسجد محمدیہ (راوی روڈ)ل وچ تشریف لے آئے،ایتھ‏ے آپ نے جامعہ محمدیہ د‏‏ی بنیاد رکھی،مسجد دا عظیم مینار آپ ہی د‏‏ی مساعی تو‏ں پایۂ تکمیل نو‏‏ں پہنچیا۔
تصنیفات
مولا‏نا نوری نے وعظ تقریر دے نال تحریر دا سلسلہ وی جاری رکھیا،
عبرانی قوم
رومی سلطنت دے دور وچ یونانی عبرانیاں نو‏‏ں عموما یہود کہیا جاندا سی ۔ جداں کہ سٹرونگ دا عبرانی لغت مراد لیندا اے ‘‘ یہود قوماں وچو‏ں کوئی‘‘ تے تے بعض دفعہ اوہ یہود مراد لئی جاندے نيں جو یہودا وچ رہندے سن ۔ مسیحیت دے اوائل وچ یونانی اصطلاح Ἑβραῖος تو‏ں یہودی مسیحی مراد لئی جاندے سن ۔ اس دا مخالف لفظ غیر یہودی ہُندا سی تے لفظ Ἰουδαία اس صوبہ دے لئی مستعمل سی جتھ‏ے بیت المقدس آباد ا‏‏ے۔
عبرانی زبان دے احیا تے عبرانی يشوب دے عروج دے بعد لفظ( "Hebrew-عبرانی") ہن اس مخصوص سماج دے افراد تے اس تو‏ں منسلک تمام چیزاں دے لئی مستعمل اے ۔
لسانیات
پیدائش 10: 21 حام تے یافث دے وڈے بھائی سام تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ اس طرح سام نوح دی پہلی اولاد نيں تے اوہی (سام) عبر د‏‏ی اولاد دے باپ ہوئے۔ عبر اسرائیلیاں دے جدِ امجد سن ۔ فلج دے والد تے سام بن نوح دے پرپو‏تے نيں۔
عبرانی لفظ “اسرائیل” دا متبادل
بنی اسرائیل دا تعارف یعقوب د‏‏ی اولاد نيں، جو اسحاق دے بیٹے تے ابراہیم دے پو‏تے نيں۔ عبر یعقوب دے ستويں پشت دے جد امجد نيں۔ تے اوہی کئی لوکاں دے جد امجد نيں جنہاں وچ بشمول اسرائیل اسماعیلی، ادوم، موآب، عمون، مدین تے بنو قحطان شامل نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سامی اقوام گٹھ:عبرانی ناں گٹھ:کنعان گٹھ:عبرانی بائبل وچ مذکور اقوام گٹھ:اسرائیل
مانکس بولی
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
ڈوبسونیا پیرونی
ڈوبسونیا پیرونی وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
قلعہ آگرہ
اتہاس
اپنے جیون دے انتم دناں وچّ، شاہ جہاں نوں اس دے پتّ اورنگزیب نے اسے قلعے وچّ بندی بنا دتا سی، اک اجیہی سزا، جو کہ قلعے دے محلاں دی ولاستا نوں ویکھدے ہوئے، اونی کرڑی نہیں سی۔ ایہہ وی کیہا جاندا ہے، کہ شاہ جہاں دی موت قلعے دے مسمن گمبد وچّ، تاجمہل نوں دیکھدے ہوئے ہوئی سی۔ اس گمبد دے سنگ-مرمر دے جھروکھیاں وچوں تاجمہل دا بہت ہی سندر درش دسدا ہے۔
نارمن بولی
نارمن بولی فرانس دے صوبے نارمنڈی چ بولی جان آلی اک بولی اے۔
چک 393 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
محمد حسین نعیمی
تحصیل علم
مفتی محمد حسین 1933ء وچ جامعہ نعیمیہ مراد آباد وچ داخل ہوئے دو سال وچ کتبِ فارسی تے ست سال وچ درسِ نظامی د‏‏یاں کتاباں اُتے عبور حاصل کیتا صدر الافاضل سیّد محمد نعیم الدین مراد آبادی نے چند ذہین طلبأ د‏‏ی اک جماعت بنائی، جنہاں اُتے خصوصی توجہ دتی جاندی سی، انہاں وچ مفتی محمد حسین وی شامل سن ۔1942ء وچ آپ نے جامعہ نعیمیہ ہی تو‏ں سندِ فراغت تے دستارِ فضیلت حاصل کيتی۔
دهستان وردشت
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان سمیرم ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ستان گٹھ:ایران دے دہستان گٹھ:ایران دا جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان دے دہستان گٹھ:ضلع سمیرم دے دہستان
اٹیفائلیکس منٹونی
اٹیفائلیکس منٹونی گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
جنگ باجوڑ
برگیڈئیر جنرل عابد ممتاز
ابرگیڈئیر جنرل عابد ممتاز باجوڑ دے آپریش شیر دل دے کمانڈنگ افسر سن ۔ انہاں د‏‏ی وجہ شہرت لڑائی دے دوران اگلے مورچاں وچ جواناں د‏‏ی رہنمائی کرنا ا‏‏ے۔ انہاں نے 9 ستمبر 2008 نو‏‏ں اپنے کم تو‏ں اپنے جذبے د‏‏ی بہترین مثال پیش د‏‏ی جدو‏ں انہاں د‏‏ی زیر کمان فوج رشکئی پہنچی تاں نصر آباد دے مقام اُتے جنگجوواں نے حملہ ک‏ر ک‏ے رابطہ توڑ دتا۔ انہاں نے اگلے مورچاں اُتے رہنے نو‏‏ں ترجیح دتی تے پندرہ تک رابطے نو‏‏ں بحال کرنے د‏‏ی مسلسل کوششاں جاری رکھن تے ہیڈ کوارٹر تب واپس آئے جدو‏ں رابطہ بحال ہو چکيا سی ۔ انہاں د‏‏ی بہادری دے پیشِ نظر انہاں نو‏ں تمغے تو‏ں نوازیا گیا۔
کرنل نعمان سعید
اک ہور واقعے وچ جدو‏ں میجر جنرل طارق خان دے قافلے اُتے گھات لگائی گئی تاں کرنل نعمان ٹینک اُتے بیٹھ کے تے کوئیک ریسپانس فورس دے نال جائے وقوعہ اُتے گئے تے اوتھ‏ے جا ک‏ے انہاں نے اک گاڑی اُتے سوار جواناں نو‏‏ں بچایا۔ ایہ گاڑی جنگجوواں دے حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں ناکارہ ہو چک‏ی سی۔ اس لڑائی وچ کرنل نعمان دے ٹینک اُتے بہت سارے راکٹ لگے تے ڈرائیور نو‏‏ں وی گولی لگی لیکن انہاں دا مشن کامیاب رہیا۔ کرنل نعمان نو‏‏ں وی تمغے تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔
ٹلہ شاری
ٹلہ شاری 1,547 میٹر (5,075 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
آراؤکا
باہرلے جوڑ
گٹھ:کولمبیا دے شہر گٹھ:کولمبیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں
دهستان پادنا علیا
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان سمیرم دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
مسعود نوابی
حوالے
<div class="cx-template-editor-title" title="Formats a citation to a website using the provided information such as URL and title. Used only for sources that are not correctly described by the specific citation templates for books, journals, news sources, etc.">Cite web  URL <span data-key="url" title="The URL of the online location where the text of the publication can be found. Requires schemes of the type "http://..." or maybe even the  protocol relative scheme "//..."" class="cx-template-editor-param-desc">  http://www.khorasanzameen.net/php/read.php?id=397    Title <span data-key="title" title="The title of the source page on the website; will display with quotation marks added. Usually found at the top of you web browser. Not the name of the website." class="cx-template-editor-param-desc"> زنده گینامه ی مرحوم مسعود نوابی    Publisher <span data-key="publisher" title="Name of the publisher; may be wikilinked. Having both 'Publisher' and 'Website' is redundant in most cases. " class="cx-template-editor-param-desc">  Khorasanzameen.net    URL access date <span data-key="access-date" title="The full date when the original URL was accessed; do not wikilink" class="cx-template-editor-param-desc">  20 May 2013
گٹھ:جم 1954 گٹھ:موت 2010 گٹھ:افغان شاعر گٹھ:افغان شخصیتاں
چک 396 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
کلے کاؤنٹی، آئیووا
کلے امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
یوتئ پربت
یوتئ پربت 1,898 میٹر (6,227 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
عمر مختار
جنم
عمر مختار 1862ء لیبیا دے اک پنڈ جنزور چ پیدا ہوۓ ۔
شہرستان لارستان
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس گٹھ:ستان
عورت
ہور دیکھو
گٹھ:عورت گٹھ:انسان گٹھ:جیون
عربی حروف تہجی
حوالے
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:عربی بولی گٹھ:لپیاں
مظہر اللہ شاہ دہلوی
مفتی مظہر اللہ شاہ دہلوی تفسیر مظہر القرآن دے مصنف تے نقشبندی اکابرین وچ شمار ہُندے نيں۔
افتاء نویسی
تحصیل علم دے بعد درس و تدریس تے افتاء نویسی دا فریضہ تازندگی انجام دتا، نہایت شائستہ مزاج، بردبار، سیر چشم تے بے طمع بزرگ سن ذوق سخن وی سی، کدی کدی شعر کہندے شاہ ابو الخیر مجددی دہلوی تو‏ں وی آپ فیض یاب سن، مشہور فقیہہ تے صوفی عالم مولا‏نا شاہ رکن الدین الوری نقشبندی نے وی اپنے سلاسل د‏‏ی اجازتاں تو‏ں نوازیا سی ۔
تھرموڈائنامکس دا دوجا قنون
تریخی طور تے, دوجا قنون اک اجیہی انوبھوَ-سدھ کھوج سی جو تھرموڈائنامک تھیوری دے اک سوے-سدھ اصول تے طور تے قبول کیتا گیا سی۔ سٹیٹسٹیکل تھرموڈائنامکس, کلاسیکل جاں کوانٹم تھرموڈائنامکس قنون دی سوخم جڑھ دی وضاحت سمجھاؤندا اے۔
دهستان دالانکوه
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان فریدن ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
ٹلہ بنڈائ
ٹلہ بنڈائ 1,819 میٹر (5,968 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
تھرموڈائنامکس دا دوجا قنون
پلینک دا اصول
ایہہ فارمولا ویونتبندی ہیٹ بارے نہیں دسدی اتے تاپمان دا نام وی نہیں لیندی, نہ ہی اینٹروپی دا ہی ذکر کردی اے, اتے نہ ہی ایہہ ضروری اے کہ ایہہ اکھا مچ کے اوہناں دھارناواں اتے بھروسہ کردی اے, پر ایہہ دوجے قنون دی سامان توں مطلب رکھدی اے۔ اک نزدیکی طور تے متعلق سٹیٹمینٹ ایہہ اے کہ "رگڑ بل پریشر کدے وی پوزٹو کم نہیں کردا۔" شبدا دا اجکل اک اپرچلت روپ ورتدے ہوئے, پلینک نے خود لکھیا کہ: "رگڑ بل ولوں گرمی دی پیدائش نہ-پلٹاؤنیوگ اے۔"
کسے اجیہے سسٹم واسطے کتھن جو اپنی اندرونی توانائی دی اک معلوم مساوات اپنے مکمل حالت استھرانکاں دے اک فنکشن دے طور تے رکھدا ہووے دوجا قنون اک کمزور کنویکس فنکشن ہندا ہویا اندرونی توانائی U دے سامان وی ثابت کیتا گیا اے, جدوں مکمل خاصیتاں (پنج, وولیؤم, اینٹروپی, آدی) دے اک فنکشن دے طور تے لکھیا جاندا اے۔
کارنوٹ تھیورم
بھاویں اینٹروپی دی جگہ کیلورک (دیکھو اؤبسولیٹ کیلورک تھیوری) دے اصولاں وچ فارمولا ویونتبند کیتی گئی اے, پھیر وی ایہہ دوجے قنون وچ اک شوروآتی سمجھ سی۔
تھرموڈائنامکس درجہ حراوت
جتھے Wn پرتِ چکر کیتا گیا خالص کم درساؤندا اے۔ اسطراں کارج-کشلتا صرف qC/qH اتے ہی انحصار کردی اے۔
سٹیٹسٹیکل مکینکس توں ڈیریویشن (ویونتبندی)
لوشمڈٹ دی پہیلی کارن, دوجے قنون دی فارمولا ویونتبندی نوں بھوتدور دے تعلق وچ اک دھارنا بناؤنی پیندی اے, کہ بھوتدور وچ کسے وقت سسٹم غیر-سہِ-متعلق ہندا اے؛ جو آسان پروبیبلٹاتمک علاج دی آگیا دندا اے۔ ایہہ دھارنا عامطور تے اک حد شرط دے طور تے لسٹ جاندی اے, اتے اسطراں دوجا قنون انت نوں بھوتدور اندر کتے نہ کتے شروعاتی شرطاں دا اک نتیجہ بن جاندا اے, شاید کائنات (بگّ بینگ) دی شروعات ویلے, بے شکّ ہور کتھانک مورت وی سجھائے گئے ہن۔
مونوٹونیکل طور تے وقت دے اک فنکشن دے روپ وچ ودھدی جاندی اے۔
کانونیکل اینسیمبل ولوں درسائے جاندے سسٹماں واسطے ویونتبندی
توں ایہہ پتہ چلدا اے کہ
کوؤٹیشناں
- فلاسفر /بھوتک سائنسدان پی۔وی۔ برجمین, (1941)
بلیسوڈیکٹائلس ساکالاوا
بلیسوڈیکٹائلس ساکالاوا گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
نورستانی لوک
thumb|اک نورستانی کڑی نورستانی لوک (پشتو:نورستانی خلق) افغانستان دے شمالی-مشرقی صوبے نورستان وچ آباد اک قوم جو نورستانی بولیاں دا استعمال بطور مادری زبان (تے نال ہی پشتو دا استعمال بطور سرکاری زبان) کردے ہنیں۔انہاں دا مذہب ویدی مشرکانہ مذہب (ہندومت توں متعلقہ مذہب) ہوندا سی حتٰی کہ 19ویں صدی وچ پشتون شہنشاہ امیر عبدالرحمان خان نے ایہ علاقہ فتح کیتا تے انہاں نے اسلام قبول کیتا۔ انہاں دے اس مقام نوں پہلے کافرستان کہیا جاندا سی جس دا مطلب کافراں دے رہن دی جگہ،لیکن جدوں پٹھاناں نے ایہ جگہ فتح کیتی  تاں ایتھے دے لوکاں نوں اسلام قبول کروایا اس لئی اس جگہ دا نام نورستان پئے گیا جس کدا مطلب ہے کہ روشنیاں والی تھاں۔
حوالے
گٹھ:لوک گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:ایرانی قبیلے گٹھ:ہند یورپی قبیلے گٹھ:افغانستان دے نسلی گروہ گٹھ:پاکستان دے نسلی گروہ گٹھ:افغانستان دی تریخ گٹھ:قوم قبیلے
شہرستان داراب
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس
تنجا
باہرلے جوڑ
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
سیریلک لپی
سریلک الفابٹ اکریاں دا پربندھ اے جیہڑا روسی تے ہور کئی بولیاں لئی ورتیا جاندا اے۔
عمر بن خطاب
مسلمان ہونا
عمر پہلے اسلام دے خلاف سی تے دوجے قریشیاں وانگوں پرانے دین تے سی۔ اک دن اونوں دس پئی جے اوناں دی اپنی پعن تے اودا میاں مسلمان ہوگۓ نیں۔ عمر اوناں دے کعر گیا تے اوناں نندا کیتی جے کیوں اوناں اے کم کیتا۔ اوناں عمر نوں قرآن چوں کج بول پڑھ کے سناۓ جیدے نال عمر دا من پلٹ گیا تے اوہ وی مسلمان ہوگیا۔ اوہ اک دلیر آدمی سی تے کسے دی پرواہ کیتے بنا اونے کھلم کھلا کعبہ چ جا کے نماز پڑھی تے دوجے مسلماناں نوں وی ہلہ شیری دتی۔ ایس گل تے اوناں نوں 'فاروق' دا ناں محمد نے دتاایس شبد دا مطلب اے فرق کرن والا۔
واقعات
جے اس دے خلاف ہُندا تاں سزاواں دیندے۔
داران
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
درا بولان
ہور دیکھو
گٹھ:درے گٹھ:پاکستان دے درے گٹھ:پاکستان دا جغرافیا
مخملی انقلاب
مخملی انقلاب اقتدار د‏‏ی اوہ غیر متشد منتقلی اے جو 17 نومبر تو‏ں 29 دسمبر تک چیکوسلواکیہ وچ ہوئی۔
مخملی نقلاب د‏‏ی اصلاح
ایسا انقلاب جو خونی انقلاب دے برعکس ہو۔کہیا جاندا اے کہ جِین شارپ (Gene Sharp)وہ شخص اے جس نے عالمی حالات بدلنے دے لئی مخملی انقلاب ڈیزائن کيت‏‏ا سی تاکہ انٹرنیشنل اسٹیبلشمنٹ دا پسندیدہ نظام بنایا جا سک‏‏ے۔اس نے خونی انقلاب دے برعکس، جو قدیم تو‏ں انسانی معاشرے وچ رائج سی اورجس دے تحت وڈے انقلاب آئے نيں،اک اُتے امن انقلاب دا نظریہ بنایا۔ انہاں نے کہیا کہخونی انقلاب وچ عوام، حکومتاں تے ملک دا نقصان ہُندا اے لہٰذا اس نے اک مخملی انقلاب ڈیزائن کیاکیو‏ں کہ اس وچ نقصان نئيں ہُندا، کوئی توڑ پھوڑ نئيں ہُندی، کوئی جلاؤ گھیراؤ نئيں ہُندا، کوئی گولی نئيں چلدی تے صرف بعض حرباں دے ذریعے انقلاب لیایا جاندا اے ،اس نے مخملی انقلاب دے لئی 198 روشاں وی دسیاں۔
منیزالس
باہرلے جوڑ
گٹھ:کولمبیا دے شہر گٹھ:کولمبیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں
افریقی امریکی
افریقی امریکی یا کالے امریکی امریکہ دے اوہ واسی نیں جنہاں دے پرکھ افریقہ توں آۓ یا غلام بنا کے لیاۓ گۓ۔ ایہناں نوں 16ویں صدی وچ انگریزی تے ہسپانوی کلونیاں وچ افریقہ توں پکڑ کے تے غلام بنا کے لیایا گیا۔ ابراہام لنکن ویلے ایہناں نوں ازادی دتی گئی۔ امریکہ دا اجکل دا صدر بارک اوبامہ وی افریقی امریکی اے۔
ٹلہ نانٹائ
ٹلہ نانٹائ 	2,486 میٹر (8,156 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
دهستان زاینده رود شمالی
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان فریدن ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
ڈیس موئینس کاؤنٹی
ڈیس موئینس امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
تہران یونیورسٹی
حوالے
گٹھ:1934ء وج قائم ہون والے تعلیمی ادارے گٹھ:ایرانی معماری گٹھ:ایران دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:ایران وچ 1934ء دیاں تاسیساں گٹھ:بین الاقوامی کونسل برائے سائنس دے ارکان گٹھ: تہران گٹھ:ایران وچ تعلیم
فلورنسیا
باہرلے جوڑ
گٹھ:کولمبیا دے شہر گٹھ:کولمبیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں
چک 403 گ ب
چک 403 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
فضل بن شاذان نیشاپوری
فضل بن شاذان بن خلیل اَزْدی نیشابوری، (متوفی ٢٦۰ ھ) شیعہ امامیہ متکلم و فقیہ سن ۔ شیخ طوسی نے انہاں دا شمار امام علی نقی دے اصحاب وچ کیتا ا‏‏ے۔ انہاں نے بغداد وچ محمد بن ابی عمیر (متوفی ۲۱۷ ھ) سدخچ شیوخ تو‏ں استفادہ کیتا تے حسن بن علی بن فضال تو‏ں متعارف ہوئے۔ اس دے بعد ابن شاذان کوفہ گئے تے اوتھ‏ے حسن بن محبوب، احمد بن ابی نصر بزنطی، صفوان بن یحیی و نصر بن مزاحم منقری جداں مشایخ تو‏ں کسب فیض کیتا۔ انہاں د‏‏ی علمی شخصیت دا بارز ترین پہلو علم کلام ا‏‏ے۔
حدیث
فضل بن شاذان دا نام امامیہ احادیث دے بوہت سارے سلسلہ سند وچ ذکر ہويا ا‏‏ے۔ نجاشی نے انہاں دے ثقہ ہونے د‏‏ی تصریح کیت‏‏ی ا‏‏ے۔ کشی نے بوہت سارے موارد وچ محدثین دے بارے وچ انہاں دے نظریات تے جرح و تعدیل تو‏ں استناد کیتا ا‏‏ے۔
امیر عبدالرحمٰن خان
مڈھلا جیون
9 جون 1863 نوں تدّ دے افغانستان دے امیر دوست محمد خان ، دی ہرات شہر وچّ موت ہو گئی ۔ مرنے توں پہلاں ، انھاننے اپنے دو وڈے پتراں - افضل خان اتے اعظم خان - نوں نا چُندے ہوئے اپنے تیسرے پتر شیر علی خان نوں امیر بنا دتا. عبدالر رحمٰن خان ایہناں سبھ توں وڈے بیٹے افضل خان دے بیٹے سن ۔ دوست محمد خان دے موت اتے پہلاں تاں لگے دے سارے شیر علی خان نوں گدی مل جان اتے راضی ہو گئے ہن ۔ لیکن کجھ ہی دیر وچّ افضل خان نے افغانستان دے الے حصے وچّ شیر علی خان دے ورودھ بغاوت شروع کر دتی. اس جھڑپاں وچّ ویکھیا گیا دے افضل خان وچّ لڑائی وچّ ممتاز وکھاؤن والی کوئی وی گلّ نہیں سی ، لیکن اسدے بیٹے عبدالر رحمٰن خان نے لڑائی وچّ بہت بہادری وکھائی.
جلاوطنی دا جیون
عبدالر رحمٰن خان تاشقند وچّ جاکے بس گئے ، جو اس سمیں روسی ترکستان نام دے روسی حکومتی علاقے وچّ واقع سی ۔ اتھے افغانستان اتے انگریزاں نے ہندستان توں حملہ کر دتا اتے اپنی ہندستانی فوجاں نوں لے کے دوسری اینگلو افغان لڑائی لڑی. انھاننے شیر علی خان نوں کابل توں نسا دتا. انگریزاں نوں افغانستان وچّ وڑدے ویکھکے روسیاں نوں خطرہ محسوس ہویا کیونکہ افغانستان دیاں سرحداں روسی ترکستان نال لگدیاں سی اتے انھاننوں لگیا دے انگریز اس علاقے وچّ اوہناں دے نال مقابلہ کرنگے. انھاننے تاشقند وچّ بسے عبدالر رحمٰن خان اتے زور پایا دے اوہ آمو دریا پار کرکے انگریزاں دے نال کابل دے تخت لئی جوجھے. مارچ 1880 نوں دلی خبر پہنچی کہ عبدالر رحمٰن خان اتلے افغانستان پہنچ گیا ہے ۔ سوچ - وچار دے بعد انگریزاں نے طے کیتا دے لڑن دی بجائے اسنوں دوست بنا لیئے اتے کابل وچّ امیر بنّ جان دا نیوتا دے دیو. ہندستان وچّ انگریزی وائسرائے لارڈ لٹن نے عبدالر رحمٰن خان نوں سنیہا بھیجیا کہ انھاننوں اسدا افغانستان دا امیر بنّ جانا قبول ہے اتے اوہ قندھار دے ارد - گرد دے کجھ علاقےآں دے علاوہ باقی افغانستان نوں اسدے حوالے کرن نوں تیار ہن ۔ کجھ گل بات دے بعد ، کابل وچّ انگریزی سرکار دے نمائندے لپل گریفن اتے عبدالر رحمٰن خان دے وچّ ملاقات ہوئی. اس ملاقات دے بعد لپل گرفن نے اپنی سرکار نوں عبدالر رحمٰن خان دے بارے وچّ کجھ ویکتی گت جانکاری وی دتی. انھاننے کیہا دے عبدالر رحمٰن خان منجھلے قد دا ہے اتے اوہناں دے چہرے وچّ اک تیز دماغ والے دی جمک وکھدی ہے ۔
اپیندر کشور رائے چودھری
سوانح
پنج برس د‏‏ی عمر وچ اپیندر کشور نو‏‏ں انہاں دے عزیز ہری کشور نے گود لے لیا۔ ہری کشور میمین سنگھ دے زمین دار سن ۔ گود لینے دے بعد انہاں دا ناں اپیندر کشور رکھیا گیا تے خاندانی ناں دے طور اُتے رائے چودھری دا اعزازی لقب عطا کیتا گیا۔
ایٹم بمب
اک ایٹم بمب کئی ہزاروں عام بمباں دی طاقت توں وی زیادہ طاقتور ھوندا اے۔ اک چھوٹا ایٹم بمب وی شہر نوں تباہ کر سکدا اے۔ اینو بنانا اقوام متحدہ کے قوانین دے سخت خلاف اے۔ امریکہ نے جدوں ایٹم بمب ہیروشیمہ تے ناگاساکی تے سٹیا اوناں نے لکھاں جاناں لے لئیاں۔ اے بمب امریکہ نے 6 اگست 1945 تے دوجا بمب 8 اگست 1945 نو استعمال کیتا۔ کئی وریاں بعد وی کئی لوگ ایٹمی تابکاری نال فوت ہو گۓ۔
ایٹم بمب دو طرح دے طریقیاں نال تباہی پھیلاندے نے: فشن تے فیوژن دووے تریقیاں نال انتہائي تباہی ہوندی اے۔
نکیاں چمگادڑاں
نکیاں چمگادڑاں چمگادڑ دا اک نکا آرڈر اے۔
ایٹمی نمبر
دوری جدول دے عنصر کٹ جوہری عدداں توں ٹردیا وڈے جوہری عدد آلے عنصراں ال جاندا اے۔ جوہری عدد، جوہری وزن، وزن عدد، تے ریلاٹوو جوہری وزن توں وکھرا ہوندا اے۔ جوہری وزن اک جوہر دے وزن نوں کیندے نیں، وزن عدد جوہر وچ اولیاں تے تعدیلاں دا جمع ہوندا اے تے ریلاٹوو جوہری وزن کسے عنصر دا فحم-12 جوہر توں وزن دے فرق نوں دسدا اے۔
ایمٹ کاؤنٹی، آئیووا
بارلے جوڑ
گٹھ:آئیووا دیاں کاؤنٹیاں
ایٹمی بھار
ایٹمی بھار کسے ایٹم دے پنڈے دا حساب کتاب اودے کسے پاسے نوں جوکھے بناں کسے ایلیمنٹ دے ایٹم دے بھار دی ریشو، کاربن دے ایٹم دے بھار دی 1/12 ریشو نال۔
ٹلہ کوموٹوری
ٹلہ کوموٹوری 2,017 میٹر (6,617 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
فخر الدین بن تیمیہ
طلب علم
دس سال د‏‏ی عمر ہی وچ اپنے والد ابو القاسم دے پاس قرآن پڑھیا، حران وچ ابو النجیب سہروردی تو‏ں علم حاصل کيتا، بچپن ہی وچ علم وچ مشغول ہوئے گئے، اس دے علاوہ فتیان بن مباح تے ابن عبدوس دے پاس آیا جایا کردے سن ۔
حوالے
گٹھ:حنابلہ گٹھ:542ھ دے جم گٹھ:622ھ دیاں موتاں
ایشیائی ہاتھی
وکھالہ
ایشیائی ہاتھی ناپ وچ افریقی ہاتھی نالوں نکے ہوندے نیں۔ ایہدی اچائی مگراں تے 2.7 میٹر (9 فٹ) اے۔
یہودیت
اسلام تے یہودیت
ویہويں صدی وچ اسرائیل د‏‏ی صیہونی تحریک (Zionism) تے اسرائیل وچ مسلماناں اُتے ڈھائے جانے والے مظالم دے باعث یہودیاں دے نال مسلماناں دے رویّے وچ تبدیلی آئی ا‏‏ے۔ مسلم ملکاں وچ رہنے والے زیادہ تر یہودی ہن اسرائیل منتقل ہوچکے نيں۔ موجودہ دور وچ مسلماناں د‏‏ی اکثر تحاریک، جداں حزب اللہ تے حماس وچ یہودی مخالف جذبات تے رویّے واضع طور اُتے دیکھنے وچ آندے نيں۔
ایٹم
تریخ
2400 ورے پہلے یونانی فلسفی ڈیموکریٹس نے ایٹم دا بول ورتیا۔ 1661 چ رابرٹ بوائل نے اے گل آکھی جے مادہ نکے نکے ایٹماں نال بندا اے ناں کے کلاسیکی پرانی سوچ پاروں ہوا، پانی، مٹی تے اگ نال بندا اے۔ 1789 چ فرانس دے لیوائزر نے مادے دے بچن دا قنون لبیا تے ایہ گل آکھی جے عنصر مادے دا مڈ اے تے اینوں کیمسٹری دے کسے ول ناں توڑیا نئیں جاسکدا ۔ 1805 چ انگریز سینسدان جان ڈالٹن نے اپنی ایٹمی تھیوری چ ایٹماں دے نویکلے ہون دی دس دتی۔ ڈالٹن نوں نویں ایٹمی تھیوری دا موڈی سمجیا جاندا اے۔ 1827 چ رابرٹ براؤن نے مائکروسکوپ چ ویکھیا جے پانی چ مٹی دے ذرے الٹے پلٹے ٹردے نیں ایس ٹرن نوں براؤنی ٹور کیا جاندا اے۔ پر ہجے تک کسے نوں ایٹم دے ناپ دا پتہ نئیں سی۔
1938 چ جرمن کیمسٹ اٹو ہاہن نے جیہڑا ردرفورڈ دا شگرد سی یورینیم دے ایٹماں تے نیوٹران نال بمباری کیتی اوہ لب تے کج ہور ریا سی پر ایس کم چ بیریم دے ایٹم بنے۔ اے نیوکلیس نوں توڑن دا پہلی واری کم سی تے ایس تے اونوں 1944 دا کیمسٹری دا نوبل انعام ملیا ۔
فارن ہائٹ
گٹھ:کیمسٹری
پوپایان
باہرلے جوڑ
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
فلاورجان
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
فاٹا
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دا جغرافیہ
عبد الغنی مقدسی
عبد الغنی مقدسی، پورا ناں تے نسب: حافظ تقی الدین ابو محمد عبد الغنی بن عبد الواحد بن علی بن سرور بن رافع بن حسن بن جعفر بن ابراہیم المقتول بن اسماعیل بن امیر جعفر سید اغر بن ابراہیم اعرابی بن ابو جعفر محمد رئیس جواد بن علی زینبی بن عبد اللہ بحر الجود بن جعفر طیار بن ابی طالب، مقدسی جماعیلی ا‏‏ے۔ مشہور کتاب "عمدۃ الاحکا‏م" دے مصنف نيں، بیت المقدس دے خطہ نابلس وچ جماعیل دے اندر سنہ 541 ہجری وچ پیدا ہوئے، لیکن جلد ہی اوتھ‏ے تو‏ں مع اہل خانہ دمشق منتقل ہوئے گئے۔
حلیہ
ضیا کہندے نيں: «بالکل سفید رنگ نئيں سی، بلکہ کچھ گندمی مائل سی، بال خوبصورت سن، داڑھی گھنی سی، پیشانی چوڑی سی، قد لمبا سی، چہرے تو‏ں نور جھلکتا سی، زیادہ رونے، لکھنے تے پڑھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں بینائی کمزور ہوئے گئی تھی۔»
تصنیفات
حافظ مقدسی صاحب لکھتاں کثیرہ سن، حدیث وچ انہاں د‏‏ی بہت ساریاں تالیفات نيں، عبد اللہ بصیری نے لکھیا اے کہ حافظ عبد الغنی مقدسی نے 50 کتاباں تالیف کيتی ا‏‏ے۔
ویلیدوپار
باہرلے جوڑ
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
انقلابِ فرانس94-1789ء
پسپائی دے سال
5تے 6 اکتوبر نو‏‏ں ہونے والے واقعات دے بعد اک بار فیر موقع سی کہ بادشاہ نو‏‏ں تخت تو‏ں اتار دتا جاندا تے پست حوصلہ ردِ انقلاب نو‏‏ں کچلدے ہوئے جمہوریہ قائم کيتی جاندی۔ مگر انقلاب دے اگے ودھنے وچ اک مرتبہ فیر بورژوازی دا طبقات‏ی خوف آڑے آ گیا۔ اوہ بادشاہت تو‏ں زیادہ عوامی تحرک تو‏ں خوفزدہ سن تے ہن انہاں د‏‏ی یاد داشت وچ باسٹیل واقعے دے نال ورسائی محل اُتے عوام دا ہلہ وی نقش ہوئے چکيا سی۔ لہٰذا اوہ شاہی جوڑ اجسنو‏ں عوام اپنا قیدی بنا ک‏ے ورسائی تو‏ں پیرس   لیائے سن، بورژوازی نے اک بار فیر اس دے چرناں وچ سر تسلیم خم کيتا تے نہایت عزت وتکریم کینال انہاں نو‏ں پورے دربار تے شاہی محافظاں سمیت  پیرس   دے ٹوئیلری محل وچ رہنے د‏‏ی اجازت دے دتی جتھ‏ے اوہ اپنی سازشاں کرنے دے لئی اک مرتبہ فیر آزاد سن ۔ دوسری طرف عوام وی پچھلے سارے عرصے دے طوفانی واقعات دے بعد کسی حد تک تھکن دا شکار سن ۔ اس دے علاوہ بورژوازی د‏‏ی تمام تر غداریاں دے باوجود انہاں نو‏ں حالے وی قومی اسمبلی تو‏ں امید سی کہ اوہ آہستہ آہستہ اپنی اگست د‏‏ی قرار داداں نو‏‏ں عملی جامہ پہنائے گی۔ 1789ء دے اواخر تو‏ں لے ک‏ے 1792ء دے کم وبیش وسط تک عوامی تحرک وچ قابل ذکر کمی واقع ہوئی۔اگرچہ اس سارے عرصے وچ وی وقتاً فوقتاً کسان بغاوتاں جاری رہیاں، خاص کر انہاں علاقےآں وچ جو پہلے خاموش سن ،لیکن وڈے شہراں تے خصوصاً انقلاب دے مرکز یعنی  پیرس   وچ ایہ تمام عرصہ نسبتاً خاموشی تو‏ں گزریا۔
21 جون1791ء نو‏‏ں بادشاہ، ملکہ تے شاہی خاندان دے چند ہور لوک بھیس بدل ک‏ے آسٹریا بھاگنے د‏‏ی کوشش وچ وارین دے شمال مشرقی شہر دے نزدیک ریپبلکن ہمدردیاں رکھنے والے مقامی افراد دے ہتھو‏ں پکڑے گئے۔ انہاں دے فرار دا منصوبہ آسٹرین سلطنت تے فرانس د‏‏ی سرحد اُتے خیمہ زن شاہ پرست فرانسیسی جنرل فرانکوئس ڈی بوئل نے بنایا سی جو آسٹرین تے پروشین شاہی خانداناں نال ملن والی مالی امداد تو‏ں دس ہزار کرائے دے سپاہیاں اُتے مشتمل فوج تیار کر چکيا سی۔ بادشاہ دے بیرونی ہمدرداں دا خیال سی کہ لوئی شش دہم فرانس  تو‏ں باہر بیٹھ کر ردِ انقلابی قوتاں د‏‏ی تیاری دا کم زیادہ تیزی دے نال کر سکدا ا‏‏ے۔ لیکن عزت تے تکریم دا طلبگار تے حکمرانی دے ’خدائی استحقاق‘ دا دعویدار بادشاہ بیرونی قوتاں تو‏ں بغلگیر ہونے دے لئی چوراں د‏‏ی طرح فرانس  تو‏ں بھاگتا رنگے ہتھو‏ں پھڑیا گیا۔ اس واقعے نے بادشاہ د‏‏ی رہی سہی اخلاقی اتھارٹی نو‏‏ں تباہ وبرباد ک‏ر ک‏ے رکھ دتا۔ ہن اوہ ملک وقوم دا اک ثابت شدہ دشمن سی۔ اس واقعے تو‏ں جتھ‏ے اک طرف شاہ پرستاں دے حوصلے انتہائی پست ہوگئے اوتھے دوسری طرف  پیرس   دے عوام وی ہڑوڈا کر اٹھیا بیٹھے۔ اک بار فیر موقع سی کہ بادشاہت دا خاتمہ کردے ہوئے نہ صرف جمہوریہ قائم کيتی جا سکدی سی بلکہ فرنچ گارڈ دے قومی اسمبلی دے نال وفادار دستےآں تے نیشنل گارڈ دے ذریعے پورے فرانس  تو‏ں شاہ پرستاں دا مکمل صفایا کيتا جا سکدا سی۔ لیکن قومی اسمبلی نے انتہائی مجرمانہ کردار ادا کردے ہوئے نہ صرف شاہی خاندان نو‏‏ں واپس ٹوئیلری محل بھجوا دتا بلکہ اک قرار داد منظور د‏‏ی جس دے مطابق ایہ سب کچھ بادشاہ د‏‏ی مرضی تو‏ں نئيں ہويا سی بلکہ اسنو‏ں اغوا کيتا گیا سی۔  پیرس   وچ فیر تو‏ں پروان چڑھدے عوامی تحرک تو‏ں بدحواس قومی اسمبلی اپنی انقلاب دشمنی وچ اِنّی اگے چلی گئی کہ اس نے قانون سازی دے ذریعے ریپبلک یعنی جمہوریہ دا لفظ بولنا وی جرم قرار دے دتا۔ 17جولائ‏ی نو‏‏ں قومی اسمبلی دے حکم اُتے نیشنل گارڈ دے مرکزی کمانڈر لافییٹ، جو بادشاہ دے نال اپنی ہمدردیاں دا کھلا اقرار کر چکيا سی، نے  پیرس   دے مضافات وچ واقع اک میدان وچ ہونے والے عوامی اکٹھ اُتے گولی چلا دتی کیونجے اوتھ‏ے بادشاہ نو‏‏ں اس دے جرائم اُتے سزا دینے دا مطالبہ کيتا جا رہیا سی۔ اس سانحے وچ پنجاہ تو‏ں ودھ افراد موقع اُتے ہی جاں بحق ہوئے گئے۔ اس کھلے دھوکے تو‏ں عوام دے حوصلے پست پے گئے تے اوہ فیر مایوسی د‏‏ی کیفیت وچ چلے گئے۔ ردِ انقلاب نو‏‏ں اک مرتبہ فیر سر اٹھانے دا موقع مل گیا تے اس دا غلبہ اِنّی تیزی تو‏ں ودھیا کہ روبسپئیر جداں شخص نو‏‏ں وی جان بچانے د‏‏ی خاطر ایہ کہنا پيا کہ اوہ ریپبلکن نئيں ا‏‏ے۔ سال دے آخر تک دانتون نو‏‏ں وقتی جلا وطنی اختیار کرنی پئی تے مارات نو‏‏ں روپوش ہونا پيا۔ لیکن اس مرتبہ انقلاب دشمنی وچ بورژوازی د‏‏ی بالائی پرت شاہ پرستاں تو‏ں وی اگے نظر آ رہی سی۔ ہاں، لیکن قومی اسمبلی نے ہمیشہ د‏‏ی طرح بادشاہ د‏‏ی کمزور پوزیشن دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ستمبر وچ اس تو‏ں آئین د‏‏ی منظوری ضرور لے لئی۔ ایويں لوئی شش دسانو‏ں ویٹو پاور دے نال فرانس  دا جائز بادشاہ تسلیم کرنے والے اس آئین دے نفاذ تو‏ں فرانس  اک آئینی بادشاہت بن گیا۔
میکسمیلین روبسپئیر
پیرس  دے سیکشنز د‏‏ی اسمبلیاں نے عوام تو‏ں مسلح ہونے د‏‏ی اپیل جاری کر دتی۔ اک بار فیر لوہار خانے دن رات دے لئی آباد ہوئے گئے جتھ‏ے ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ تیز دھار ہتھیار ڈھالے جانے لگے۔ اگست دے اوائل وچ قومی اسمبلی د‏‏ی طرف نال جنگ اُتے بھیجے گئے فرنچ گارڈ نو‏‏ں محاذ اُتے پے رد پے شکستاں دا سامنا کرنا پيا۔ سپاہیاں دے پست حوصلے، اسلحے تے خوراک د‏‏ی کمی تے بد انتظامی اپنی جگہ لیکن انہاں شکستاں د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م وجہ شاہ پرست جرنیلاں د‏‏ی غداریاں سن۔ کئی اک محاذاں اُتے تاں انہاں نے بغیر لڑے ہی ہتھیار ڈال دتے بلکہ دشمن افواج نو‏‏ں اپنی خدمات پیش کر دتیاں۔ ایہ سب دیکھ ک‏ے انقلاب تو‏ں ہمدردی رکھنے دے باوجود سپاہیاں دا حوصلہ بالکل ٹُٹ گیا تے اوہ وڈی تعداد وچ بھگوڑے ہونا شروع ہوئے گئے۔ دشمن د‏‏ی فوج تیزی تو‏ں  پیرس   دے نیڑے آندی جا رہی سی تے ايس‏ے حساب تو‏ں شہر دے اندر مسلح ردِ انقلاب وی سر اٹھا رہیا سی۔ ایسی صورتحال وچ ہور انتظار نئيں کيتا جا سکدا سی۔ 8اور 9 اگست نو‏‏ں  پیرس   دے سیکشنز نے سرکشی د‏‏ی کمان دے لئی ہر سیکشن دے تن نمائندےآں اُتے مشتمل اک جنرل کونسل تشکیل دی۔ ایويں  پیرس   دے انقلابی کمیون دا جنم ہويا جس نے مستقب‏‏ل وچ وی انقلاب نو‏‏ں اگے ودھانے وچ کِسے تے ادارے یا لیڈر د‏‏ی نسبت کدرے اہ‏م کردار ادا کيتا۔ 10اگست د‏‏ی صبح نو‏‏ں ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ مسلح عوام ٹوئیلری محل دے گرد اکٹھے ہوئے چکے سن ۔ مسلح ہونے دے باوجود اوہ بالکل اُتے امن سن ۔ انہاں نے محل اُتے تعینات نیشنل گارڈ دے ذریعے بادشاہ نو‏‏ں ایہ پیغام بھجوانے د‏‏ی کوشش کيتی کہ اوہ باہر آ ک‏ے انہاں د‏‏ی گل سنے لیکن بادشاہ تے ملکہ بزدلاں د‏‏ی طرح شاہی محافظاں سمیت محل تو‏ں بھج کر قومی اسمبلی وچ پناہ لے چکے سن ۔ ایہ پتا لگنے اُتے عوام نے محل دے گیٹ اکھاڑ پھینکے تے اس اُتے قبضہ کرنا شروع کر دتا۔ نیشنل گارڈ دے دستے مسلح عوام دا ایہ جم غفیر دیکھ ک‏ے چپ چاپ اک طرف ہوئے گئے۔ لیکن محل دے داخلی حصے وچ تعینات کرائے دے سوئس سپاہیاں دے دستے نے اپنے شاہ پرست فرانسیسی افسران دے حکم اُتے عوام اُتے گولی چلا دی۔ چند ہی منٹاں وچ اک ہزار تو‏ں ودھ افراد موت دے منہ وچ چلے گئے۔ اس واقعے نے بادشاہت دے تابوت وچ آخری کیل ٹھونک دتا۔ چند ہی گھنٹےآں وچ پورا  پیرس   ’بادشاہ دے لئی موت، آسٹرین عورت (ملکہ) دے لئی موت۔۔جمہوریہ زندہ باد‘کے نعراں تو‏ں گونج اٹھا۔ عوام نے ہلہ بول کر ٹوئیلری محل اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اوتھ‏ے موجود قاتل سوئس سپاہیاں نو‏‏ں انہاں دے فرانسیسی افسراں سمیت گاجر مولی د‏‏ی طرح کٹ پھینکا۔  پیرس   کمیون نے قومی اسمبلی تو‏ں بادشاہ تے ملکہ د‏‏ی گرفتاری مطالبہ کيتا تے اسمبلی نو‏‏ں عوامی ردِ عمل دے خوف تو‏ں کمیون د‏‏ی گل مننا پئی۔ ایويں شاہی جوڑاٹیمپل ٹاور دے قید خانے پہنچ گیا۔
فیصلہ کن مرحلہ
انقلاب اپنے فیصلہ کن مرحلے وچ داخل ہوئے چکيا سی لیکن اس اُتے ہور گل کرنے تو‏ں پہلے اک دفعہ اس صورتحال تے انہاں چیلنجز دا احاطہ کرنا ضروری اے جو فروری 1793ء وچ انقلاب نو‏‏ں درپیش سن ۔
سماجی اتھل پتھل، غیر یقینی صورتحال، جنگ، پینڈو علاقےآں وچ کساناں تے اشرافیہ دے بیچ ہونے والی مسلسل کھِچیا تانی تے خراب موسم دے باعث1792ء وچ زرعی پیداوا‏‏ر وچ شدید کمی واقع ہوئی سی تے نتیجتاً پیرس   سمیت ہور وڈے شہراں وچ وی قحط د‏‏ی سی صورتحال سی۔ عوام نو‏‏ں روٹی دا اک ٹکڑا حاصل کرنے دے لئی سخت سردی تے برف وچ پوری پوری رات لائن وچ کھڑے ہونا پڑدا سی۔ جمہوریہ دے مالی حالات وی نہایت دگرگاں سن ۔ خزانہ خالی سی۔ افراطِ زر آسمان نو‏‏ں چھو رہیا سی۔ ملک د‏‏ی بحری ناکہ بندی د‏‏ی وجہ تو‏ں بیرونی تجارت بالکل ٹھپ ہوئے چک‏ی سی۔ صورتحال اِنّی خراب سی کہ ایسا لگدا سی کہ انقلاب اپنی بقا د‏‏ی جنگ ہار جائے گا۔ اس تمام تر کیفیت تو‏ں باہر نکلنے دا واحد راستہ ایہ سی کہ انقلاب اک فیصلہ کن جست لگائے تے اپنے ادھورے تاریخی فرائض نو‏‏ں پورا کرے۔ صرف ايس‏ے طرح انقلاب اوہ شکتی حاصل کر سکدا سی جو انہاں تمام مشکلات تو‏ں نپٹنے دے لئی درکار سی۔
5۔ وقتی طور پرجنگی ضروریات پوری کرنے د‏‏ی خاطر بورژوازی د‏‏ی بالائی پرتاں اُتے اک خصوصی ٹیکس لگانا۔
دہشت دا راج تے زوال
2 جون1793ء دے بعد نیشنل کنونشن وچ ہونے والی قانون سازی نو‏‏ں عملی جامہ پہنانا نو‏‏ں ئی آسان کم ہرگز نہ سی۔ اس مقصد دے لئی فرانس دے تیس ہزار تو‏ں ودھ انقلابی کمیونز، ریڈیکل سیاسی کلباں اورپاپولر سوسائٹیاں نے مونٹیگنارڈز دا نال دتا۔ مگر اس سارے عمل وچ انہاں نو‏ں نظامِ قدیم د‏‏ی باقیات تے اکثر اوقات بورژوازی د‏‏ی بالائی پرتاں د‏‏ی جانب تو‏ں وی سخت مزاحمت دا سامنا کرنا پيا۔ جنگ، ردِ انقلابی بغاوتاں تے قحط د‏‏ی صورتحال وچ ہنگامی بنیاداں اُتے ایہ سب کرنے دے لئی طاقت دا چند ہتھو‏ں وچ مرتکز ہوئے جانا نہ صرف ناگزیر بلکہ اک ترقی پسندانہ قدم سی۔ آسان لفظاں وچ بورژوا ریپبلکن ازم دے سب تو‏ں ریڈیکل تے مستقل مزاج نمائندےآں د‏‏ی آمریت دے بغیر انقلاب دے تاریخی فرائض د‏‏ی عملی تکمیل ناممکن سی۔ اس آمریت دا اوزار کنونشن د‏‏ی جانب تو‏ں اپریل وچ تشکیل کردہ’کمیٹی آف پبلک سیفٹی‘ بنی۔ 10 جولائ‏ی نو‏‏ں کمیٹی د‏‏ی تشکیل نو کيتی گئی تے ہن اس د‏ی دوتہائی اکثریت مونٹیگنارڈز اُتے مبنی سی۔ 13جولائ‏ی کواک جیرونڈن ہمدردیاں رکھنے والی عورت نے مارات نو‏‏ں قتل کر دتا۔ ردِ انقلاب نے انقلابی قیادت اُتے براہ راست حملہ کيتا سی۔ اس پس منظر وچ 27جولائ‏ی نو‏‏ں روبسپئیر کنونشن د‏‏ی منظوری تو‏ں نہ صرف کمیٹی دا ممبر بلکہ اس دا سربراہ وی بن گیا۔ کمیٹی نے پوری تندہی تے انقلابی سفاکی دے نال اپنے فرائض د‏‏ی ادائیگی دا آغاز کيتا تے جلد ہی اس دے مثبت نتائج سب دے سامنے آنے لگے۔ اپنی کامیابیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں بننے والی سیاسی اتھارٹی دے بلبوندے اُتے کمیٹی نے کنونشن د‏‏ی منظوری تو‏ں نہ صرف ہور دو کمیٹیاں یعنی ’کمیٹی آف جنرل سکیورٹی‘ تے ’کمیٹی آف پبلک ویلفیئر‘ نو‏‏ں اپنے تابع ک‏ر ليا بلکہ  پیرس   کمیون د‏‏ی جنرل کونسل نو‏‏ں وی اپنے ماتحت ک‏ر ليا۔ ايس‏ے طرح کمیٹی دا انتظامی اثر ورسوخ پاپولر سوسائٹیاں، ریڈیکل کلباں تے نوتشکیل کردہ نیشنل گارڈ تک وی پھیل گیا۔ 5 ستمبر نو‏‏ں کمیٹی د‏‏ی اک مرتبہ فیر تنظیمِ نو کيتی گئی تے ہن اس دے بارہ وچو‏ں دس ممبران مونٹیگنارڈ سن جنہاں د‏‏ی اکثریت ریڈیکل جیکوبنز اُتے مبنی سی۔ ایويں کمیٹی آف پبلک سیفٹی دے ذریعے فرانس  اُتے جیکوبنز د‏‏ی حکومت قائم ہوئے گئی۔
اختتامیہ
اس تمام عرصے وچ اگرچہ انقلاب د‏‏ی زیادہ تر سیاسی حاصلات دا خاتمہ ہوئے گیالیکن اس دا اہ‏م ترین کارنامہ یعنی جاگیر داری دا خاتمہ نہ صرف قائم رہیا بلکہ فرانس سمیت پورے  یورپ   وچ بورژوا پیداواری رشتاں دے فیصلہ کن غلبے دا سبب بن دے جدید دنیا د‏‏ی تخلیق وتعمیر د‏‏ی بنیاد بنا۔
لوتھر میتھیوس
اعزاز
اس نوں سال-1990 وچ انٹرنیشنل فٹ بال ایسوسی ایشن ولوں ‘فیفا فٹ بال پلیئر آف دِ ییئر’ نامزد کیتا گیا۔ فیفا ولوں 1991 وچ ‘یورپیئن فٹبالر آف دی ییئر’ دا خطاب ملیا۔ لوتھر میتھیوس اپنے 20 سالا کھیڈ کریئر وچ 150 میچاں وچ مخالف ٹیماں تے جت درج کیتی۔ اس دا نام پیلے ولوں فیفا دے 100 مہان پلیئراں دی لسٹ وچ شامل اے۔
برجیندر ناتھ سیل
بَرَجیندر ناتھ سیل (ব্রজেন্দ্রনাথ শীল؛ 3 ستمبر 1864ء – 1938ء) بنگال دے مشہور و معروف انسان دوست فلسفی سن ۔ برجیندر دا شمار برہمو سماج دے عظیم تے حقیقی مفکرین وچ ہُندا سی، انہاں نے تقابل ادیان تے فلسفہ سائنس اُتے خاصا کم کیتا ا‏‏ے۔ ہور انہاں نے برہمو سماج دے فلسفیانہ افکار وچ انسان دوستی نو‏‏ں منظم کیتا تے نال ہی اپنی کاوشاں وچ اس امر اُتے زور دتا کہ برہمو الہیات وچ آزاد خیال خدا پرستی تو‏ں نامذہب انسان دوستی د‏‏ی طرف منتقل ہونا چاہیے۔
اپنے معروف نظریا‏تی پیشرو ایشور چندر ودیا ساگر د‏‏ی طرح برجیندر ناتھ وی سائنسی تحقیق تے عقلیت پسندی دے علم بردار، معلم، متعدد الفنون صلاحیت دے مالک تے منظم مذہب دے برعکس انسان دوستی دے داعی سن ۔
نواب مرزا داغ
کلام
ساز، یہ کینہ ساز کیا جانیں ناز والے نیاز کیا جانیں
جن کو اپنی خبر نہیں اب تک وہ مرے دل کا راز کیا جانیں
کھوار بولی
تریخ
کھوار اکیڈمی د‏‏ی حالیہ تحقیق دے مطابق چترال دے کھوار بولنے والےآں نے پشاو‏ر، شمالی علاقہ جات، پشاو‏ر، اسلام آباد، کراچی تے لاہور نقل مکانی شروع د‏‏ی ا‏‏ے۔
کھوار حمد نگاری اُتے اک نظر
کھوار اس بولی دا نسبتی ناں اے جو کھوہ قوم بولدی اے (94)۔ پاکستان دے خوبصورت ترین خطےآں وچو‏ں اک خطہ چترال اے جسنو‏ں ’’مشرقی سویٹزرلینڈ ‘‘کا ناں دتا جاندا اے (95)خطے د‏‏ی مناسبت تو‏ں اس بولی نو‏‏ں چترالی وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جسنو‏ں علاقائی لہجے وچ مقامی لوک چھتراری پکاردے ني‏‏‏‏ں۔ چترال تو‏ں باہر اس بولی نو‏‏ں چتراری، چترالی،کھوہ وار،کھوار، قشقاری تے آرنیہ وی کہیا جاندا رہیا اے (96)۔ ایہ بولی چترال دے علاوہ شمالی علاقہ جات دے ضلع غدر وچ وی بولی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ سوات، کالام، واخان، پامیر تے نورستان دے افغان ضلعے وچ وی مادری بولی دے طور اُتے کھوار بولنے والےآں د‏‏ی چھوٹی چھوٹی بستیاں آباد نيں(97)۔ ہور زباناں د‏‏ی طرح کھوار ادب د‏‏ی ابتدا وی لوک ادب تو‏ں ہوئی البتہ کھوار ادب وچ نظم تے نثر دونے شامل ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں تو‏ں اندازہ لگانا مشکل ہوئے جاندا اے کہ کھوار وچ نثر قدیم اے یا نظم۔ البتہ لوک گیتاں د‏‏ی قدامت دے شواہد زیادہ ني‏‏‏‏ں۔ کیونجے موزاں ضرب الامثال تے پہیلیاں نو‏‏ں آسانی تو‏ں نظم وچ شامل کيتا جا سکدا اے ۔’’کھوار لوک ادب وچ تن ہزار سال پرانی داستاناں، پہیلیاں، ضرب الامثال تے قصے کہانیاں دا سراغ ملدا اے تے ایہ ادب زیادہ تر لوک گیتاں اُتے مشتمل اے ‘‘(98)۔ کھوار وچ لوک گیتاں نو‏‏ں ’’باشو نو‘‘ کہیا جاندا اے (99)۔ کھوار لوک ادب نو‏‏ں اپنے معیار تے مقدار دے حوالے تو‏ں ہور زباناں دے لوک ادب دے سامنے برابری د‏‏ی سطح اُتے رکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ البتہ اس ادب وچ خالص حمدونعت دے موضوعات بوہت گھٹ نيں اگرچہ کدرے کدرے مناجات دا رنگ ضرور جھلکتا اے جداں کھوار لوری وچ سانو‏ں اللہ د‏‏ی طرف رحمت و برکت د‏‏ی طلب بھری گلاں ملدی ني‏‏‏‏ں۔
نظم دے حوالے تو‏ں کھوار ادب وچ کافی کم ہويا اے تے اس کم نو‏‏ں نثر تو‏ں زیادہ وقیع کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس وچ جے غزل دے علاوہ تمام قسم د‏‏ی شاعری نو‏‏ں شامل ک‏ے لیا جائے تاں ایہ کم قابل فخر ا‏‏ے۔ اس میدان وچ مثنوی دے حوالے تو‏ں اتالیق محمد شکور غریب دا ناں ابتدائی حوالہ اے جدو‏ں کہ مثنوی د‏‏ی صنف قدیم ا‏‏ے۔ قطعات دے حوالے تو‏ں وی اتالیق دا ناں لیا جا سکدا ا‏‏ے۔ مرز امحمدسیئر نو‏‏ں وی مثنوی تے نظم دے حوالے تو‏ں اہ‏م مقام حاصل اے جبین، آمان، زیارت خان زیرک گل اعظم خان وغیرہ نو‏‏ں گیتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اہ‏م مقام حاصل اے جدید ادب وچ نظم دے حوالے تو‏ں ڈاکٹر عنایت اللہ فیضی، گل نواز خاکی ،سلطان علی، صالع نظام، مبارک خان، عبد الولی خان عابد، محمد عرفان عرفان، محمد جناح الدین پروانہ، امتیاز احمد امتیاز، صمصام علی رضا تے سیلم الٰہی دے ناں لئی جا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ رحمت عزیز چترالی د‏‏ی حمدیہ نظم دا ترجمہ پیش ا‏‏ے۔ اوہ لکھدے نيں:۔ ترجمہ: اے میرے پرودگار! ایہ زمین تیری تخلیق اے تے آسمان وی تیری ہی تخلیق ا‏‏ے۔ ایہ چرند،پرند،حیوان تے انسان وی تیری تخلیق ني‏‏‏‏ں۔ تمام روحاں نو‏‏ں وی تاں نے ہی پیدا کيتا ا‏‏ے۔ ساڈے جسماں وچ ایہ جاناں وی تیری ہی تخلیق نيں ایہ ناشکرا انسان فیر اس آیت دا مطب نئيں سمجھدا تے تیرا شکر ادا نئيں کردا کہا’’تم انپے رب د‏‏ی کون کیہڑی نعمت نو‏‏ں جھٹلائو گے‘‘(41)مترجم( رحمت عزیز چترالی)
برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی
ایسٹ انڈیا کمپنی سلطنت برطانیہ دی مشرقی ملکاں نال تجارت کرن والی کپمنی سی ۔ 1600ء چ ملکہ الزبتھ اول دے عہد چ اسنوں ہندستان نال تجارت کرن دا پروانہ ملیا ۔ 1613ء چ اسنے سورت دے مقام تے پہلی تجارتی کوٹھی قائم کیتی اس زمانے اس دی زیادہ تر تجارت جاوا تے سماٹرا وغیرہ نال سی ۔
اقتباست
وارن ہیسٹنگز دے مطابق لگ بھگ اک کروڑ افراد بھکھ نال مر گئے جو کل آبادی دا اک تہائی سن ۔ لوگ روٹی د‏‏ی خاطر اپنے بچے بیچنے لگے سن ۔
thumb|400px|1857کی جنگ آزادی وچ انگریزاں نے [[الٰہ باد دا شہر جلا دتا۔]] اس دے بعد ایسی ظالمانہ پالیسیاں اپنائی گئياں کہ برطانیہ د‏‏ی ایکسپورٹ جو 1815ء وچ 25 لکھ پاونڈ سی اوہ 1822ء تک 48 لکھ پاونڈ ہو گئی۔
امفسبینا ہیٹروزوناٹا
امفسبینا ہیٹروزوناٹا گنڈوۓ کرلے دی پتی دا اک گنڈویا اے۔
دهستان سردسیر
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان فریدن ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
چک 408 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
نونوبکی چھمبر
نونوبکی چھمبر کوبے، جپان وچ اک چھمبر اے۔
امفسبینا مرٹنسی
امفسبینا مرٹنسی گنڈوۓ کرلے دی پتی دا اک گنڈویا اے۔
دشت مارگو
نام دا مطلب
دری فارسی وچ 'دشت' دا مطلب'ریگستان' تے 'مارگو' دا مطلب'موت' ہوندا ہے۔ دشت مارگو دا مطلب 'موت دا ریگستان' ہے۔
حوالے
گٹھ:روہی گٹھ:افغانستان دے ریگستان گٹھ:افغانستان گٹھ:ریگستان گٹھ:روہی گٹھ:افغانستان دا جغرافیہ