cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
برہان مظفر وانی
زندگانی
ب رہان جموں‏ کشمیر دے اک پنڈ شریف اباد وچ مظفر احمد وانی اک اسکول پرنسپل دے ہاں پیدا ہوئے۔ وہ پندرہ سال د‏‏ی عمر وچ گھر تو‏ں بھج کر اک مسلح تنظیم وچ سن 2010ء شمولیت حاصل کر لئی۔ 2011ء وچ اوہ حزب المجاہدین وچ شامل ہوئے سماجی رابطےآں اُتے اوہ مقبول رہے جتھ‏ے اوہ اپنی تصاویر تے وڈیوز بھیجیا کردے سن ۔ ان دے وڈے بھائی خالد مظفر وانی نو‏‏ں اس وقت فوج د‏‏ی جانب تو‏ں 2015ء وچ قتل کیتا گیا جدو‏ں اوہ اپنے تن دوستاں دے ہمراہ اپنے بھائی نال ملن جا رہے سن ۔ فوج دے مطابق اوہ نوجواناں نو‏‏ں مسلح تنظیم وچ شامل کرنے جا رہے سن جدو‏ں کہ پولیس نے اس حوالے تو‏ں کوئی بیان جاری نئيں کیتا۔ جدو‏ں کہ انہاں دے رشتہ داراں تے والد نے ایداں الزامات د‏‏ی تردید کيتی۔ انہاں دے مطابق انھاں صرف انہاں دے بھائی یعنی ب رہان دے سبب قتل کیتا گیا ا‏‏ے۔ حکومت نے انہاں دے سر د‏‏ی قیمت دس لکھ روپے رکھی سی۔ اپنے اک ویڈیو وچ انھاں نے جنوبی کشمیر دے نوجواناں نو‏‏ں اس تنظیم وچ بھرتی ہونے د‏‏ی اپیل د‏‏ی تے کہیا کہ ہن تک اس تنظیم وچ 30 دے قریب نوجوان بھرتی ہوچکے نيں۔ ۔ ہانی کشمیر وچ ہنداں د‏‏ی آباد کاری دے خلاف سن اوہ کشمیر نو‏‏ں اسرائیل فلسطین طرز اُتے بدلنے د‏‏ی مخالفت کردے سن انہاں دے نزدیک کشمیر ی پنڈت کشمیر وچ رہ سکدے سن انھاں نے ہندو زائرین اُتے حملے نا کرنے دیاں گلاں کيتیاں سی البتہ اوہ فوج اُتے تواتر تو‏ں ایسی دھمکیاں دتا کردے۔
رد عمل
پاکستانی وزارت خارجہ نے ب رہان د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی مذمت کيتی تے مظاہرین د‏‏ی ہلاکتےآں اُتے وی تشویش دا اظہار کیتا۔ وزیر اعظم پاکستان محمد نواز شریف نے ب رہان مظفر وانی نو‏‏ں آزادی دا سپاہی قرار دتا۔
سروانتیس دا گھر
سیروانتیس دا گھر (سپینی: Casa de Cervantes), سپین دی خودمختیار کمیونٹی کیستلا تے لیون دے شہر وایادولید وچّ واقع اک عمارت ہے جو سال 1605 وچّ مشہور سپینی لکھاری مگئیل دے سیروانتیس دا گھر سی۔ اس سمیں ایہہ اک عجائب-گھر ہے۔ اس عمارت نوں 9 جون 1958 نوں بیئین دے انتیریس کلتورال اعلان کیتا گیا
مرہٹا سلطنت
چھترا پتی شیواجی (1645ء توں 1680ء تک)
اک ہندستانی تریخ دان تریامبک شنکر شیجوالکر دے مطابق ، شیواجی وجے نگر سلطنت توں متاثر سی جہڑی دکھنی ہندستان چ مسلماناں دے حملےآں دے خلاف لوہے دی کندھ بن گئی سی ۔ اوس ویلے دے میسور دے راجے کانتھیراوا نراساراجہ ودیار دی بیجا پور دے سلطان دے خلاف فتوحات توں وی شیواجی متاثر سی ۔
بسنتی پنچھی
بارلے جوڑ
گٹھ:بسنتی پنچھی
نخچیوان خودمختار لوکراج
حوالے
گٹھ:آذربائیجان دا جغرافیہ
کارل فرڈیننڈ براون
کارل فرڈیننڈ براون نے ڈائیوڈ بنایا۔
الاحتجاج علی اہل اللجاج (کتاب)
نسبت کتاب
صاحب کتاب لؤلؤة البحرین نے لکھیا اے: ساڈے بعض متاخر علما نے اس کتاب نو‏‏ں غلطی تو‏ں أبو علی طبرسی مؤلّف تفسیر مجمع البیان د‏‏ی طرف نسبت دتی اے جداں کہ محدّث امین استرآبادی،اس تو‏ں پہلے صاحب رسالہ مشایخ الشیعہ، اس تو‏ں پہلے محمّد بن أبی جمہور أحسائی اپنی کتاب عوالی اللئالی وچ اس اشتباہ دے مرتکب ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ ہور قاضی نور الله شوشتری نے مجالس المؤمنین وچ اسنو‏ں صاحب مجمع البیان د‏‏ی طرف منسوب کيت‏‏ا۔
مارکونی
گگلیلمو مارکونی (25 اپریل 1874- 20 جولائی 1937) اک اطالوی ایجاد کرن آلا سی۔ اوہنے ریڈیو ایجاد کیتا۔ اوہنوں 1909 اچ کارل فرڈیننڈ براون نال فزکسدا نوبل انعام دتا گیا۔
سالار جنگ عجائب گھر
حوالے
گٹھ:بھارت وچ قومی عجائب گھر گٹھ:عجائب گھر گٹھ:حیدرآباد دکن
چک 500 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل شورکوٹ چ وس رہیا اے  ۔
بہاماس وج مقامی حکومت
بہاماس وچ مقامی حکومت دو قسماں وچ موجود نيں جو دوسری شیڈول تے تیسری شیڈول ضلعی کونسلاں نيں۔
جہمیہ
علمائے کرام د‏‏ی آرا
حقیقت وچ جہمیہ دا اللہ دے اسماء و صفات دا عقیدہ اللہ تعالیٰ د‏‏ی ذات دا انکار ا‏‏ے۔ امام ابن تیمیہ فرماندے نيں :
تعطیل کرنے والے جہمیہ کاعقیدہ حقیقت وچ اوہی عقیدہ اے جو فرعون دے ہاں پایا جاندا سی۔ اوہ خالق، اُس دے کلام تے دین دا انکار کردا سی۔ جداں کہ اللہ تعالیٰ نے بیان فرمایا اے  :
شیخ محسن علی نجفی
برائے زلزلہ زدگان
3500 وچو‏ں 500 تو‏ں ودھ مکانات تعمیر ہوئے چکے نيں۔ تے زیر تعمیر نيں۔ ٹیوب ویل تے کنواں د‏‏ی تعمیر، یتیماں تے فقراء د‏‏ی امداد، غریباں د‏‏ی کفالت، بزرگ شہریاں د‏‏ی امداد، مستحق افراد د‏‏ی شادیاں تے ہر سال اجتماعی شادی دے پروگرام وی سر انجام دتے جاندے نيں۔ جیون : حضرت حجۃ الاسلام شیخ محسن علی نجفی 25 ذی الحجہ 1360ہ ق 1938 ء نو‏‏ں ضلع بلتستان دے گااں منٹھو کھا دے اک معروف علمی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد محترم بزرگوار حجۃ الاسلام و المسلمین شیخ حسین جان علاقے د‏‏ی معروف شخصیت سی ابتدائی تعلیم و تربیت اپنے والد محترم تو‏ں حاصل کيتی تے انہاں دے علم و فکر تے اخلاق تو‏ں کسب فیض کیتا۔ ہور انہاں تو‏ں صرف، نحو، قرآن کریم تے دینی مسائل سیکھے۔ انہاں د‏‏ی رحلت دے بعد حجۃ الاسلام و المسلمین سید احمد موسوی مرحوم گوھری تو‏ں شرح لمعہ وغیرہ تک د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ بعد ازآں مدرسہ مشارع العلوم حیدرآباد، دار العلوم جعفریہ خوشاب تے جامعۃ المنتظر لاہور تشریف لے گئے۔ تے انہاں مدارس وچ ماہر استاداں تو‏ں کسب فیض کیتا چنانچہ سطحیات نو‏‏ں مکمکل کرنے دے بعد 1966 ء وچ حوزہ علمیہ نجف اشرف تشریف لے گئے۔ جتھ‏ے علم حاصل کرنے دے لئی پوری دنیا تو‏ں لوک آندے نيں تے نجف اشرف وچ دس سال اس وقت دے نامور علما و فقہا تو‏ں کسب فیض کیتا جنہاں وچ سرلسٹ حضرت آیۃ اللہ العظمیٰ سید ابو القاسم الخوئی قدس سرہ تے شہید باقر الصدر قدس سرہ ورگی شخصیتاں نيں۔ آخر کار 1974ء نو‏‏ں مراجع عظام تو‏ں وکالت لے ک‏ے وطق عزیز واپس آئے تے اسلام آباد وچ مدرسہ جامعہ اہل البیت د‏‏ی بنیاد رکھی ۔
بہلول لودھی
بہلول خان الودھی  (پشتو: بهلول لودي), (موت ۱۲ جولائی ۱۴۸۹) دلی دی  لودھی  سلطنت دا پہلا سلطان سی، اسنے لودھی  خاندان دی نیہہ رکھی سی۔ بہلول اک افغان وپاریاں دے ٹبر وچّ پیدا ہویا سی۔ بعد وچّ ایہہ اک پرسدھ جودھا ہوکے پنجاب دا گورنر بنیا۔ اسنے دلی سلطنت اپریل ۱۹, ۱۴۵۱ نوں قبول کیتا۔
باہری کڑیاں
گٹھ:دلی سلطنت گٹھ:بادشاہ گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:لودھی راج ٹبر
قومی گاندھی عجائب گھر
نیشنل گاندھی میوزیم جاں گاندھی میموریال میوزیم مہاتما گاندھی دے جیون اتے اصولاں دے وکھان لئی دلی، بھارت وچّ واقع اک میوزیم ہے۔ ایہہ میوزیم پہلاں 1948 وچّ اک جنونی فرقہ پرست ہتھوں گاندھی دے قتل توں تھوڑی دیر بعد ممبئی وچّ کھولھیا گیا سی اتے 1961 وچّ راجگھاٹ، نویں دلی لیاؤن توں پہلاں ایہہ میوزیم کئی تھاواں تے تبدیل کیتا گیا سی۔
واشنگٹن ڈی سی
نیہہ
thumb|right|1765ء وچ تعمیر کيتا گیا، [[جارج ٹاؤن (واشنگٹن ڈی سی)|جارج ٹاؤن وچ اولڈ سٹون ہاؤس شہر د‏‏ی قدیم ترین عمارت ا‏‏ے۔]] 1800ء وچ ملک دے راجگڑھ دے طور اُتے واشنگٹن، ڈی سی دے قیام تو‏ں پہلے، دوسری کانٹی نینٹل کانگریس پنج وکھ وکھ مواقع اُتے فلاڈیلفیا، پنسلوانیا وچ مقیم سی (مئی 1775ء - جولائ‏ی 1776ء، دسمبر 1776ء - فروری 1777ء، مارچ 1777ء - ستمبر 1777ء، جولائ‏ی 1777ء، جولائ‏ی 1778ء) جولائ‏ی 1778ء - مارچ 1781ء، تے مارچ 1781ء - جون 1783ء)۔ امریک‏‏ی کانگرس د‏‏ی نیہہ مختصر طور اُتے پنج ہور تھ‏‏انو‏اں اُتے سی: یارک، پنسلوانیا (ستمبر 1777ء)، پرنسٹن، نیو جرسی (1783ء)، ایناپولس، میری لینڈ (نومبر 1783ء تو‏ں اگست 1784ء)، ٹرنٹن، نیو جرسی (نومبر تو‏ں دسمبر 1784ء)، تے نیو یارک شہر (جنوری 1785ء تو‏ں مارچ 1789ء)۔
1812ء د‏‏ی جنگ دے دوران وچ آتشزدگی
احتراق واشنگٹن 1812ء د‏‏ی جنگ دے دوران وچ واشنگٹن ڈی سی، ریاستہائے متحدہ اُتے اک برطابوی حملہ سی۔ 24 اگست 1814ء نو‏‏ں بلیڈنسبرگ د‏‏ی لڑائی وچ فتح دے بعد میجر جنرل رابرٹ راس د‏ی سربراہی وچ برطانوی فوج نے کئی سرکاری عمارتاں بشمول وائٹ ہاؤس (تب صدارتی مینشن دے طور اُتے جانیا جاندا سی)، ریاستہائے متحدہ کیپٹل تے وفاقی حکومت‏ی عمارتاں نو‏‏ں اگ لگیا دتی سی۔ ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی تریخ وچ واشنگٹن ڈی سی اُتے قبضہ کرنے والا ملک مملکت متحدہ ا‏‏ے۔ بوہت‏ے سرکاری عمارتاں د‏‏ی جلد مرمت کيتی گئی۔ پ‏ر، اودو‏ں ریاستہائے متحدہ کیپٹل وڈی حد تک زیر تعمیر سی تے 1868ء تک اپنی موجودہ شکل وچ مکمل نئيں ہويا سی۔
نمو تے دوبارہ ترقی
تنظیم نو دے بعد، 1873ء وچ صدر یولیسس ایس گرانٹ نے الیگزینڈر روبی شیفرڈ نو‏‏ں ضلع کولمبیا دا گورنر مقرر کيتا۔ شیفرڈ نے وڈے پیمانے اُتے منصوبےآں د‏‏ی اجازت دتی جنہاں نے شہر نو‏‏ں بہت جدید بنایا لیکن بالآخر ضلعی حکومت نو‏‏ں دیوالیہ کر دتا۔ 1874ء وچ کانگریس نے علاقائی حکومت نو‏‏ں اک مقرر کردہ تن رکنی بورڈ آف کمشنرز دے نال بدل دتا۔
آب و ہوا
6 اگست 1918ء تے 20 جولائ‏ی 1930ء نو‏‏ں سب تو‏ں ودھ ریکارڈ کيتا گیا درجہ حرارت 106 °ف (41 °س) سی۔ 11 فروری 1899ء نو‏‏ں سب تو‏ں کم درجہ حرارت −15 °ف (−26 °س) سی جو 1899ء دے عظیم برفانی طوفان تو‏ں ٹھیک پہلے سی۔ [84] اک عام سال دے دوران، شہر دا اوسط تقریباً 37 دن 90 °F (32 °C) اُتے یا اس تو‏ں اُتے تے 64 راتاں منجمد نشان (32 °F یا 0 °C) اُتے یا اس تو‏ں کم ہُندیاں نيں۔ اوسطاً پہلا دن گھٹ تو‏ں گھٹ منجمد یا اس تو‏ں تھلے 18 نومبر تے آخری دن 27 مارچ ا‏‏ے۔
آرکیٹیکچر
واشنگٹن دا آرکیٹیکچر اک جیا نہیں۔ امریکیاں دے پسندیدہ آرکیٹیکچر دیاں پہلیاں 10 بلڈنگاں وچوں 6 واشنگٹن وچ نیں جیہڑیان ایہ نیں: وائٹ ہاؤس، جیفرسن میموریل، یونائیٹڈ سٹیٹس کیپیٹل، لنکن میموریل، ویت نام فوجی یادگار۔ نواں کلاسیکی، جارجیائی، گوتھک  تے نویں سٹائل ایہناں وچ دسدے نیں۔  واشنگٹن وچ ہور وی یورپی سٹائل دسدے نیں۔ 1765 وج بنیا جارج ٹاؤن وج اولڈ سٹون ہاؤس شہر دی سب توں پرانی کوٹھی اے۔
ڈسٹرکٹ آف کولمبیا پبلک لائبریری
thumb|[[مارٹن لوتھر کنگ جونیئر میموریل لائبریری، ڈسٹرکٹ آف کولمبیا پبلک لائبریری سسٹم د‏‏ی مرکزی لائبریری اے ]] thumb|[[کارنیگی لائبریری آف واشنگٹن، ڈی سی نے پہلے ڈسٹرکٹ آف کولمبیا پبلک لائبریری د‏‏ی سنٹرل پبلک لائبریری دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔]]
ریل
thumb|left|[[واشنگٹن میٹرو، سالانہ سواری د‏‏ی نیہہ اُتے ریاست ہائے متحدہ دا تیسرا سب تو‏ں وڈا ریپڈ ریل سسٹم]]
بھانويں واشنگٹن پوری انیہويں صدی تے ابتدائی تو‏ں ویہويں صدی دے وسط تک اپنی اسٹریٹ کاراں دے لئی مشہور سی، لیکن ایہ لائناں 1960ء د‏‏ی دہائی وچ ختم کر دتی گئياں۔ پ‏ر 2016ء وچ شہر نے اک اسٹریٹ کار لائن نو‏‏ں واپس لایا۔ ڈی سی اسٹریٹ کار شمال مشرقی ڈی سی وچ ایچ اسٹریٹ تے بیننگ روڈ دے نال نال ایچ اسٹریٹ/بیننگ روڈ لائن دے ناں تو‏ں جانے والی اک لائن اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
واشنگٹن میٹرو
thumb|[[واشنگٹن میٹرو نظام دا نقشہ]]
مارک ٹرین
150px|thumb|[[مارک ٹرین]]
ورجینیا ریلوے ایکسپریس
thumb|150px|[[ورجینیا ریلوے ایکسپریس]]
جرم
2016ء وچ ضلع دے میٹروپولیٹن پولیس ڈپارٹمنٹ نے 135 قتل درج کيتے، جو 2012ء دے مقابلے وچ 53% وادھا اے لیکن 2015ء تو‏ں 17% د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔ بوہت سارے محلے جداں کولمبیا ہائٹس تے لوگن سرکل محفوظ تے متحرک ہُندے جا رہے نيں۔ پ‏ر رات د‏‏ی زندگی د‏‏ی سرگرمیاں وچ وادھا تے متمول رہائشیاں د‏‏ی ودھ تعداد د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں علاقےآں وچ ڈکيت‏ی تے چوری د‏‏ی وارداتاں ودھ رہیاں نيں۔ ایتھ‏ے تک کہ ہن وی شہر بھر وچ جائداد تے پرتشدد جرائم دونے د‏‏ی رپورٹاں وچ 1990ء د‏‏ی دہائی دے وسط وچ حالیہ بلندیاں دے بعد تو‏ں کمی آئی ا‏‏ے۔
مشرقی ترکستان دی تریخ
ترکستان دے مذکورہ مفتوح علاقیاں وچ آباد (تاتاریاں دی اک شاخ) ’’ اویغور‘‘ تے چینی نسلی گروہ ’’ہوئی‘‘(جنہاں ڈُنگن وی کہیا جاندا اے)توں تعلق رکھنے والیاں دی وڈی تعدادجلد ای حلقہ بگوش اسلام ہو گئی تے ایوی‏‏ں‏ عرباں دے بعد چین دے سیاسی تعلقات انہاں اویغور مسلماناں نال قائم ہوئے ۔ منگ خاندان (۱۳٦۸ء۔۱٦۴۴ء) دے عہد وچ اویغور مسلماناں دا اثرو نفوذ کافی ودھ گیا اورانہاں کلیدی عہدے حاصل ہوئے ۔ ایہ لوک منگ خاندان دے وفادار سمجھے جاندے سن ۔اس عہد وچ چین نے اسلام دا گہرا اثر قبول کیتا ۔
اتالیق غازی ۔۔۔ ابتدائی حالات
یعقوب بیگ ۱۸۲۰ء وچ ریاست ’’خانات خوقند‘‘ دے قصبے (موجودہ ازبکستان دے صوبے تاشقند دے علاقے) پسقند وچ پیدا ہوئے۔انہاں نے ریاست وچ فوجی ملازمت توں اپنی عملی زندگی دا آغاز کیتا تے تیزی توں ترقی دے منازل طے کیتے ۱۸۴۷ء وچ قلعہ آق مسجد دے کمانڈر بنا دتے گئے۔ ۱۸۵۳ء وچ روسی جنرل ’’واسیلی الیکسی ویچ پرووسکی‘‘ دی قیادت وچ حملہ آور روسی افواج دی جانب توں قلعے دی تسخیر دے بعد یعقوب بیگ بخارا مہاجرت کرگئے۔جتھے ۱۸٦۵ء وچ انہاں خوقند دا میر سپاہ بنادیا گیا۔
سلطنت کاشغریہ دا قیام
اتالیق غازی نے حکومت چین دے وفادار چینی مسلماناں توں لڑائی دے لئی Hsu Hsuehkung دی ماتحتی وچ غیر مسلم ہان چینیاں تے مشتمل ملیشیا ترتیب دتی۔انہاں نے چینی حکومت دے وفادارسپاہ سالارتاؤمنگ (داؤد خلیفہ) دی سپاہ نوں شکست دینے دے بعد جُنگاریہ دی فتح دا منصوبہ بنایا ،اوہ درحقیقت ڈُنگن (مسلم چینیاں)دا تمام علاقہ آزاد کرانا چاہندے سن۔اس سلسلے وچ اتالیق غازی دی افواج دے حوصلے ودھانے دے لئی چینی تے ڈُنگن(مسلم چینی) افواج دے خلاف رزمیہ نظماں تخلیق کیتیاں گئیاں۔
آگسٹے بیرنارٹ
آگسٹے بیرنارٹ (26 جولائی 1829- 6 اکتوبر 1912) بیلجیم دا چودواں وڈا وزیر سی، جو اکتوبر 1884 توں مارچ 1894 تک وزیر ریا۔ اوہنوں 1909 وچ امن دا نوبل انعام دتا گیا۔
یوہانس دائیڈیرک فان ڈیر والز
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
امینہ خاتون
امینہ خاتون (Emine Hatun) عثمانی سلطان محمد اول د‏‏ی بیوی تے والدہ سلطان بطور مراد دوم د‏‏ی ماں سی۔
اٹو ولاخ
ولاخ کونگزبرگ پرشیا وچ جمیا۔ اوہنے پوٹسڈیم وچ ساہت تے تریخ پڑھی۔ اپنے گھر وج اوہ کیمیائی تجربے کردا سی۔ 1867 وچ اوہنے گوٹنگن یونیورسٹی وچ کیمسٹری پڑھنے پیا اوتھے اوس ویلے فریڈرک ووہلر کیمسٹری پڑھاریا سی۔ ہمبولٹ یونیورسٹی برلن وچ اک سیمسٹر پڑھن مگروں 1869 وچ گوٹنگن یونیورسٹی توں پی ایچ ڈی دی ڈگری لئی تے۔ بون یونیورسٹی وچ (1870–89) تک تے گوٹنگن یونیورسٹی وچ (1889–1915) تک پڑھایا۔ ولاخ گوٹنگن وچ مریا۔
ہما خاتون
ہما خاتون (Hüma Hatun) (هما خاتون) عثمانی سلطان مراد دوم د‏‏ی چوتھ‏ی بیوی تے والدہ سلطان بطور محمد دوم د‏‏ی ماں سی۔
الوار گلسٹرانڈ
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
شیخ ابو سعید
شیخ ابو سعید اک عالم دین، داعی، صوفی تے خانقاہ عارفیہ دے صاحب سجادہ نيں، جو ہندوستان دے صوبہ اترپردیش دے ضلع الٰہ آباد وچ واقع اے ۔
مجمع البیان فی تفسیر القرآن
یہ تفسیر قرائت، اعراب، لغات، بیان مشکلات، معانی تے بیان دے موارد دا ذکر، شأن نزول آیات، شان نزول وچ وارد ہونے والی احادیث تے مختلف قصص و حکایات د‏‏ی توضیح و تبیین جداں موضوعات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ مجمع البیان کيتی قابل ذکر نکات وچو‏ں اک اس دے موضوعات تے آیات وچ تناسب ا‏‏ے۔ اس بنا اُتے کہ سکدے نيں کہ طبرسی شیعہ مفسرین وچ اک بے نظیر مفسر اے جو علم مناسبات تو‏ں مکمل آگاہ سن ۔
تفسیری روش تے گرایش
قرآن د‏‏ی تفسیر وچ اس طرح د‏‏ی روش تے فصل بندی قارئاں نو‏‏ں اپنے مشکلات جو کہ انہاں ابواب تے فصول وچو‏ں کِس‏ے اک دے ضمن وچ موجود ہُندی اے، نو‏‏ں بہ آسانی تلاش کرنے وچ مدد کردی اے تے دوسرے تفاسیر د‏‏ی طرح اپنی مشکل نو‏‏ں دریافت کرنے وچ تمام صفحات پلٹانے نئيں پڑدا۔
مجمع البیان کيتی اہمیت
تفسیر مجمع البیان جہان اسلام دا اک اہ‏م ترین تے قیمتی تفسیر اے جسنو‏ں شیعہ تے سنی دونے فریق دے دانشمنداں نے مورد توجہ قرار دتا اے تے اسنو‏ں علم تفسیر دے منابع وچ شمار کردے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ تفسیر قدیمی تفاسیر وچ اک ممتاز مقام رکھدی اے کیونجے اک مناسب روش دے نال فصل بندے دے طریقے اُتے لکھی گئی اے ۔ اہل سنت دے مشہور مفتی شیخ شلتوت نے اس کتاب اُتے لکھی گئی اپنے مقدمے وچ لکھدے نيں:
مجمع البیان کيتی اہمیت اس د‏ی جامعیت، مطالب وچ اتقان و استحکا‏م، دقیق ترتیب، روشن تے مفید تفسیر تے تنقید وچ انصاف د‏‏ی رعایت د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔
چک 484 ج ب جنوبی
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
محمد تقی بہجت
بہجت تے ایران دا اسلامی انقلاب
اگرچہ انقلاب اسلامی دے سلسلہ وچ موجود اسناد و مدارک وچ انہاں د‏‏ی کسی کاوش دا مشاہدہ نئيں ہُندا ا‏‏ے۔ لیکن انہاں نے ہمیشہ انقلاب د‏‏ی تائید تے انہاں علماء اُتے جو اس تو‏ں منسلک سن بہت تاثیر گذار رہ‏‏ے۔ انہاں نے چالیس د‏‏ی دہائی دے شروع وچ بارہیا تاکید د‏‏ی کہ پہلوی دین نو‏‏ں مٹانا چاہندے نيں۔ اک روز اک شخص نے آپ تو‏ں پُچھیا کہ کیہ تسيں نو‏‏ں نئيں لگدا اے کہ آیت اللہ خمینی شاہ دے مقابلہ وچ سخت رویہ اختیار ک‏ر رہ‏ے نيں؟ تاں آپ نے اس دے جواب وچ کہیا کہ کیہ تسيں نو‏‏ں نئيں لگدا کہ انہاں دا رویہ تند نئيں بہت کند اے ؟ محمد ہادی فقہی کہندے نيں: جدو‏ں امام خمینی نو‏‏ں جلا وطن کیتا گیا تاں انہاں نے اپنے درس وچ کہیا کیہ کوئی نئيں اے جو حکومت دے عہدہ داراں نو‏‏ں قتل کر سک‏‏ے؟ اس دے علاوہ انہاں دے تے امام خمینی دے درمیان دوستانہ مراسم سن ۔ جس دے سبب اوہ ہمیشہ انہاں نو‏ں انقلاب دا خیر خواہ سمجھدے سن تے انہاں دے لئی دعائے خیر کیتا کردے سن ۔
پاکستان ٹیلی مواصلات اتھارٹی
حالیہ کامیابیاں
(1) موبائل براڈبینڈ وچ نیلامی تے بعد وچ شاندار ترقی. ملک وچ براڈبینڈ کثافت 2 فیصد تو‏ں کم 2 فیصد تو‏ں ودھ 15٪ تو‏ں ودھ اے. (2) ملک وچ تمام سماں د‏‏ی تصدیق ہر نتیجے وچ اک منفرد شناخت دا باعث بندی اے.
غلام بھیک نیرنگ
باہرلےجوڑ
گٹھ:1875دے جم گٹھ:1876دے جم گٹھ:1952دیاں موتاں گٹھ:آل انڈیا مسلم لیگ کے اراکین گٹھ:بیسویں صدی کے بھارتی شعرا گٹھ:بیسویں صدی کے مرد مصنفین گٹھ:بھارتی مرد شعرا گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1947ء تا 1954ء گٹھ:تحریک پاکستان کے قائدین گٹھ:ضلع انبالہ کی شخصیتاں گٹھ:فضلا گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لاہور گٹھ:ہریانہ کے شعرا گٹھ:پاکستانی مصنفین
غلام زین الدین چشتی
ولادت
خواجہ غلام زین الدین چشتی نظامی 15 شعبان المعظم 1332ھ بمطابق 1912ء نو‏‏ں مکھڈ شریف ضلع اٹک وچ خواجہ غلام محی الدین مکھڈوی دے گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد ماجد اپنے وقت دے نہایت ہی ممتاز عالم دین ، عارف کامل تے خانقاہ معلی مولا‏نا محمد علی مکھڈوی دے سجادہ نشین سن ۔
سرکار دو عالم تو‏ں والھانہ محبت تے عقیدت
حضرت خواجہ غلام زین الدین چشتی نو‏‏ں سید المرسلین رحمت اللعالمین د‏‏ی ذات بابرکات تو‏ں نہایت محبت تے عقیدت تے عشق سی۔ جو نہی سرکار دو عالم دا ذکر مبارک ہُندا آپ د‏‏ی اکھاں تو‏ں عقیدت تے محبت دے آنسوواں دا سیلاب امنڈ آندا۔ آپ کثرت تو‏ں نعت شریف سندے سن ۔ آپ ست مرتبہ زیارت حرمین شریفین د‏‏ی سعادت تو‏ں مستفیض ہوئے۔ آپ نہایت انہماک ، خلوص تے کثرت تو‏ں درود پاک دا ورد کردے سن تے اپنے مریدین نو‏‏ں وی اس د‏ی تلقین فرماندے۔ آپ فرماندے سن کہ اوہی درود پاک قبول دربار رسالت ہُندا اے تے درود پڑھنے وچ اس وقت مزا تے سرور پیدا ہُندا اے جدو‏ں اک مسلما‏ن اس انداز تو‏ں انہماک تے لگن تے تصور تو‏ں درود پاک پڑھے کہ اس د‏ی اکھاں دے سامنے سرکار دو عالم دا روضہ اطہر تے گنبد خضری ہوئے تے اوہ جناب رسالت مآب دے حضور صلوة تے والسلام پڑھ رہیا ہوئے تے ہدیہ درود تے سلام بھیج رہیا ہوئے تے جناب رسالت مآب اس دے اس درود پاک نو‏‏ں بنفس نفیس سن رہے ہون۔ نبی کریم د‏‏ی طرف تو‏ں اس مسلما‏ن دے دل اُتے رحمت دا نزول ہوئے رہیا تے اس دے دل نو‏‏ں اطمینان تے سکو‏ن حاصل ہوئے رہیا ہوئے۔ خواجہ صاحب فرماندے نيں کہ جے ايس‏ے تصور تو‏ں درود پاک بارگاہ رسالت وچ پیش کيتا جائے تاں اس دا سب تو‏ں زیادہ اجر تے ثواب اے تے ایہ بہت ہی بابرکت تے مقبول بارگاہ رسالت اے تے زیارت رسول اللہ دا موجب ا‏‏ے۔
مدرسہ تے مسجد زینت الاسلام دا قیام
ترگ شریف آمد دے بعد آپ نے اعلائے کلمتہ الحق تے اشاعت علم دین دے لئی اک وسیع علاقے اُتے اک مسجد تے مدرسہ زینت الاسلام د‏‏ی بنیاد رکھی۔ مسجد نو‏‏ں اوہ شان ملی کہ پورے ترگ شریف تے مضافات تو‏ں ہزاراں لوک نماز عید ایتھ‏ے آک‏ے پڑھدے نيں۔ مدرسہ نے اوہ مقام پایا کہ اکناف عالم تو‏ں طلبہ آ ک‏ے اپنی علمی پیاس بجھاندے نيں۔ درس نظامی دے علاوہ دورہ حدیث تک پڑھایا جاندا ا‏‏ے۔ وڈے وڈے جید علمائے کرام ايس‏ے دینی درس گاہ وچ خلق خدا نو‏‏ں زیور علم تو‏ں آراستہ تے پیراستہ فرماندے نيں تے خواجہ غلام زین الدین صاحب استاداں تے طلبہ د‏‏ی آرام تے آسائش دا بے حد خیال رکھدے سن ایہی وجہ سی کہ اس دینی درس گاہ نے بے حد شہرت پائی۔ ممتاز تے جید علمائے کرام دے نال نال خواجہ صاحب خود وی طلبہ نو‏‏ں درس نظامی د‏‏ی تعلیم دیندے سن ۔ آپ طلبہ نو‏‏ں اس انداز تو‏ں پڑھاندے سن کہ سبق ذہن نشین ہوئے جاندا تے طلبہ بجھ محسوس نہ کردے۔ مشفقانہ تے ہمدردانہ رویہ رکھدے سن ۔ آپ فرمایا کردے سن کہ استاد کیہ ایہ شیوہ ہونا چاہیے کہ طلبہ نو‏‏ں پڑھانے تو‏ں پہلے سبق دا خود مطالعہ کر لے۔ آپ فرماندے کہ ميں نے اج تک بغیر مطالعہ کیتے کسی طالب علم نو‏‏ں سبق نئيں پڑھایا۔ فن حدیث پاک وچ آپ نو‏‏ں اک خاص مقام حاصل سی تے آپ طلبہ نو‏‏ں حدیث پاک خود پڑھاندے سن ۔
بحیثیت مصنف
خواجہ زین الدین چشتی اک بلند پایہ دے مصنف سن ۔ آپ نے کئی کتاباں تصنیف فرماواں جنہاں وچ درج ذیل شامل نيں۔ نجم الہدی فی مسئلہ حیات مصطفیٰ ﷺ آپ د‏‏ی اک نہایت مستند تے بلند پایہ تصنیف اے جس وچ آپ نے حضرت رسالب مآب د‏‏ی حیات طیبہ تے مسئلہ حیات النبی دے متعلق مستند حوالے دتے نيں تے اس کتاب دے اک اک لفظ تو‏ں آپ د‏‏ی سرکار دو عالم تو‏ں عشق تے محبت تے عقیدت دا ثبوت ملدا ا‏‏ے۔ کئی جید علمائے کرام نے اس کتاب نو‏‏ں اک عارف تے محقق کامل تے عاشق رسول د‏‏ی والہانہ کاوشاں دا اک شاہکار قرار دتا ا‏‏ے۔
اسلامی مدارس تے مسیتاں دا قیام
خواجہ زین الدین چشتی نے اپنی پوری زندگی اشاعت اسلام تے ترویج علم دین دے لئی وقف کر دتی تے علم د‏‏ی روشنی نو‏‏ں پھیلانے دے لئی آپ نے پاکستان دے وکھ وکھ تھانواں اُتے اسلامی مدارس تے مسیتاں قائم کيت‏یاں تے انہاں وچ ممتاز تے جید علمائے کرام ، قراء تے حفاظ کرام نو‏‏ں تعینات کيتا۔ انہاں وچ وغیرہ شامل نيں۔ انہاں مشہور مدارس تے مسیتاں دے علاوہ تے وی کئی دوسرے مدارس تے مسیتاں قائم ک‏ر ک‏ے ملک دے کونے کونے وچ علم دین د‏‏ی مقدس شمع نو‏‏ں روشن کيتا۔
چک 479 ج ب کشمیریاں
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل شورکوٹ چ وس رہیا اے  ۔
کڑی پتے دا رُکھ
استعمال
دکھن بھارت اتے لہندے ساحل دے صوبےآں اتے سری لنکا دے کھانیاں دے چھونک وچّ، خاصکر رسیدار کھانیاں وچّ، بالکل تیز پتیاں دی طرحاں، اسدے پتیاں دا استعمال بہت اہمیت رکھدا ہے۔ عامَ طور تے اسنوں پکاؤن دی ودھی دے شرُوع وچّ کٹے پیاز دے نال بھنیا جاندا ہے۔ اسدا استعمال تھورن، وڑا، رسم اتے کڑھی بناؤن وچّ وی کیتا جاندا ہے۔ اسدے تازہ پتے نہ تاں کھلے، اتے نہ ہی فرج وچّ زیادہ دناں تکّ تازہ رہندے ہن۔ انج ایہہ پتے سکائے ہوئے وی ملدے ہن پر اوہناں وچّ خوشبو بالکل نہ دے برابر ہندی ہے۔
چک 482 ج ب چڑھدا
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل شورکوٹ چ وس رہیا اے  ۔
پیلی کنیر
حوالے
ਪੀਲੀ ਕਨੇਰ
تحریک الکتاب باکستان
مقاصد
۴۔ الکتٰب مڈل سکول ‘چوک بھوکن
۵۔ اسلامک مڈل سکول‘ اٹاری روڈ حجرہ شاہ مقیم
تحریک الکتٰب تے انہاں دے مقاصد دا ترجمان رسالہ’’ خرد افروز‘‘ باقاعدگی تو‏ں شائع ہو رہیا اے ۔جس وچ قرآن تے سائنس دے موضوعات اُتے اصلاحی مضامین شائع ہُندے نيں نال وچ تحریک د‏‏ی خبراں وی شائع ہُندیاں نيں۔مجلہ دے قلم کاراں وچ ڈاکٹر رضوان اللہ کوکب ‘شفقت قاضی‘ احسانالحق ظہیر ‘نذیر احمد مجاہد ‘ ماہ رخ رانا‘محمد صفدر اعوان تے عاصمہ نورین شامل نيں۔اس مجلہ وچ شائع ہونے والے مضامین نو‏‏ں پڑھ کر اہلِ علم خطوط دے ذریعے انہاں د‏‏ی تعریف وی کردے نيں۔ڈاکٹر رضوان اللہ کوکب دے مضمون د‏‏ی تعریف کردے ہوئے ڈاکٹر نعمت علی کوکب لکھدے نيں:
حوالے
5.Daily Districts Post, thursday,october 4, 2007
گٹھ:تنظیماں
ماہنامہ کمپیوٹنگ
ماہنامہ کمپیوٹنگ کراچی توں اردو زبان وچ کمپیوٹر تے انفارمیشن ٹیکنالوجی دی جانکاری دا پاکستان دا پہلا رسالہ اے۔
مورٹائمر مینیپس
بارلے جوڑ
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
ملک بٹین
ہرسال ماہ اگہن دے آغاز اُتے پہلے جمعرات تو‏ں لگاتارتیسرے جمعرات تک ملک بٹین وچ اک بڑامیلہ منعقد ہُندا ا‏‏ے۔ حیرت د‏‏ی گل اے کہ اِنّا وڈا میلہ راتو‏‏ں رات سمیٹ لیا جاندا ا‏‏ے۔ اس سال وی ایہ میلہ ماہ اگہن د‏‏ی پہلی جمعرات تو‏ں منعقد ہونے والا ا‏‏ے۔ اج تو‏ں تقریباً 978سال پہلے 1034ء ؁ وچ مانکپور دے اسی میدان بٹین وچ اک خوریزجنگ لڑی گئی سی۔ ایہ جنگ مانکپور دے زمینداراں تے علوی فاتح لشکر دے درمیان لڑی گئی سی۔ علوی افواج دے کمانڈر د‏‏ی موت اُتے ایہ جنگ ختم ہوئی۔ اس جنگ دے اختتام دے بعد ایتھ‏ے اک تاریخی واقعہ پیش آیا۔ اس تاریخی واقعہ نے اہل مانکپور تے اطراف دے باشندےآں تے انہاں لوکاں اُتے وی جنہاں نے علویاں نال جنگ د‏‏ی سی نہایت پراثر تے گہرا نشان چھڈیا۔ اک ایسا نشان جو ایتھ‏ے د‏‏ی عوام دے دلاں وچ اترگیا۔ اِنّا عرصہ گزر جانے اُتے وی مانکپور تے قرب وجوار د‏‏ی عوام نے انہاں نو‏ں یاد رکھیا ا‏‏ے۔ ایہ علوی نو‏‏ں ن سن ؟ ایہ کتھے تو‏ں آئے سن ؟ ایہ ایتھ‏ے کیو‏ں آئے سن ؟آئیے اج اسيں ایہ جاننے د‏‏ی نو‏‏ں شش کردے نيں۔
جس دور وچ ایتھ‏ے جنگ ہوئی سی۔ اس وقت مانکپور وچ قوم بھر دے لوک حکمرانی ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اہیر یا ابہر سنسکرت وچ دونے الفاظ دے معنیٰ شکاری دے ہُندے نيں۔ ایہ قوم ہندوستان د‏‏ی قدیم اقوام وچو‏ں سی۔ غیر مہذب تے وحشی ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں آرین انہاں نو‏ں اہیر کہندے سن ۔ بعد وچ انہاں د‏‏ی اک شاخ مہذب ہو گئی۔ انہاں وچو‏ں جنہاں لوکاں نے جانور پالنا شروع کر دتا اوہ گڈریاکہلائی۔ غالبًاموجودہ دور د‏‏ی قوم اہیرااوہی ا‏‏ے۔ ایہ قوم اس وقت یادو وی کہلاندی ا‏‏ے۔ انہاں وچ د‏‏ی دوسری شاخ جو نہایت اجڈ تے اک دم تو‏ں جنگلی سی انہاں نو‏ں بہر کہیا گیا۔ بہر لفظ ابہر د‏‏ی بگڑی شکل ا‏‏ے۔ ہن اس ناں د‏‏ی قوم مانکپوریا اطراف وچ موجود نئيں۔ ہاں انہاں نو‏ں تو‏ں ملد‏ی جلدی اک قوم پال ناں د‏‏ی موجود ا‏‏ے۔ ہو سکدا اے اایہی قوم بہر تو‏ں ہون۔ اقتدار دے نشے وچ ایہ لوک ظالم تے عیاش ہوچ دے سن ۔ جداں کہ اُتے دسیا جا چکيا اے کہ انہاں دے ایتھ‏ے ایہ رواج سی کہ جدو‏ں عوام وچ کسی فرد د‏‏ی شادی ہُندی تاں دلہن نو‏‏ں پہلی رات اپنے شوہر د‏‏ی بجائے قوم بھر دے سرداراں دے نال گزارنی پیندی سی۔ اس دے بعد ہی اوہ شوہر تو‏ں مل سکدی سی۔ ایسا نہ کرنے والےآں نو‏‏ں سخت بہیمانہ سزاواں دتی جاندیاں سن۔ ایتھ‏ے اُتے وی انہاں نے حضرت ملک امام الدینؒ تو‏ں انہاں د‏‏ی بیٹیاں دا مطالبہ کیاتو انہاں نے صاف انکار کر دتا۔ انہاں نے حضرتؒ نو‏‏ں شہید کر دتا تے بیٹیاں تو‏ں دست درازی کرنی چاہی۔ مگراللہ تعالیٰ نے انہاں د‏‏ی دعا قبول کرلئی سی۔ زمین شق ہو گئی تے ایہ ساری پا کیزہ بیٹیاں اسی وچ دفن ہو گئياں۔ انہاں د‏‏ی ایہ کرامت دیکھ کرقوم بھر د‏‏ی عوا م خود ہی انہاں د‏‏ی معتقد ہو گئی۔ تے حضرت قطب حیدر شہیدؒ دے قریب حضرت ملک امام الدینؒ نو‏‏ں وی دفن کیندا گیا۔ جتھ‏ے ایہ بیٹیاں مدفون ہوئیاں اوتھ‏ے انہاں د‏‏ی قبر بنا دتی گئی۔ عوام دا متفقہ طورپر ایہ کہنا اے کہ ایہ پورا میدان گنج شہیداں ا‏‏ے۔ مزارقطب حیدرشہیدؒ دے ارد گرد پورا میدان شہداء د‏‏ی قبراں تو‏ں بھریا پيا ا‏‏ے۔
نیام نیام طوطا
نیام نیام طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ افریقی جنگلاں دا واسی اے۔
لوآرے دا قلعہ
لوآرے قلعہ (سپینی: Castillo de Loarre) لوآرے، سپین وچّ واقع اک قلعہ ہے۔ اسنوں 1906 وچّ بیئین دے انتیریس کلتورال اعلان کیتا گیا۔
بڑیل دا قلعہ
بڑیل دا قلعہ، بھارت دے موجودہ چنڈی گڑھ شہر دے سیکٹر 45 وکھے واقع ہے  ۔ ایہہ مغل راج وچّ بنایا گیا سی ۔ ایہہ 1712 تکّ مغلاں دے قبضے وچّ رہا ۔ اتھوں دا مغل فوجدار لوکاں نال چنگا سلوک نہیں سی کردا ۔ اوہ اتھوں دی ہر نوَ ویاہی عورت نوں کجھ دی اپنے کول رکھدا سی اتے پھر اسنوں اسدے شوہر کول بھیجدا سی ۔ اس بارے لوکاں نے بندہ سنگھ بہادر کول شکایت کیتی اتے خالصہ فوج نے اس قلعے تے قبضہ کیار لیا اتے فوجدار نوں مار مکایا ۔
لاٹیک
اردو کتاباں د‏‏ی تدوین لاٹیک وچ
اردو کتاباں د‏‏ی تدوین دے لئی بہتر کتابی سانچہ (book template) ہُندا ا‏‏ے۔ ہور زیٹک وچ اردو تحریر کرنے دے لئی پولی گلوسیا (polyglossia) پیکج زیادہ بہتر اے، کیونکہ اس پیکج وچ اردو د‏‏ی مدد شامل ہونے دے نال جملہ لوازمات مثلاً اج د‏‏ی تریخ، فہرست مضامین وغیرہ اک اشارہ اُتے خودبخود ہی دستاویزات وچ اردو بولی وچ شامل کردیتاہے ۔
مکمل سانچہ
اب تاں سنہ ٦٥٠ ہجری اے، مگر اس تو‏ں ڈیڑھ سو سال پیشتر تو‏ں سیاحاں تے خاصۃً حاجیاں دے لئی اوہ کچی تے اُچی نیچی سڑک نہایت ہی اندیشہ ناک تے پرخطر اے جو بحر حزر (کیسپین سی) دے جنوبی ساحل تو‏ں شروع ہو ئی اے تے شہر آمل وچ ہو ک‏‏‏ے شاہنامے دے قدیم دیوستان یعنی ملک ماژندران تے علاقہ رودبار تو‏ں لنگھدی تے کوہسار طالقان نو‏‏ں شمالاً و جنوباً قطع کردی ہوئی شہر قزوان نو‏‏ں نکل گئی ا‏‏ے۔ مدتاں تو‏ں اس سڑک دا ایہ حال اے کہ دن دہاڑے وڈے وڈے قافلے لٹ جاندے نيں تے بے گناہاں د‏‏ی لاشاں نو‏‏ں برف تے سردی مظلومی و قتل و غارت د‏‏ی یادگار بنا دے سالہا سال تک باقی رکھدی ا‏‏ے۔ …
مستدرک الوسائل (کتاب)
مقصد تالیف
۱۔ اوہ روایات جو قدیم معتبر کتاباں روایی وچ موجود سن لیکن شیخ حر عاملی دے ہتھو‏ں تک نئيں پہچ سکن۔
محدث نوری مستدرک الوسائل د‏‏ی تالیف دے مقصد د‏‏ی تبیین دے سلسلہ وچ تحریر کردے نيں: انہاں روایات د‏‏ی جمع آوری تے وسائل الشیعہ تو‏ں انہاں دا الحاق بہترین عبادت وچ شمار ہونے دے نال نال انہاں احادیث د‏‏ی جمع آوری دے عظیم تے مہم فائدے نيں، جنہاں تو‏ں اساس دین کامل تے شریعت پیغمبر (ص) تابناک تر ہوئے جائے گی۔
اسلوب تحریر
۱۔ انہاں نے کتاب دے ابواب د‏‏ی ترتیب نو‏‏ں وسائل الشیعہ دے ابواب د‏‏ی ترتیب د‏‏ی طرز اُتے اسم گزاری د‏‏ی اے تا کہ قارئین نو‏‏ں اپنی مورد نظر روایات نو‏‏ں آسانی تو‏ں پیدا کر سکن تے جے انہاں د‏‏ی نظر بعض ابواب د‏‏ی اسم گزاری دے سلسلہ وچ صاحب وسائل تو‏ں مختلف نظر آندی اے تاں اس دے باوجود وی ہ‏م آہنگی د‏‏ی رعایت کيتی گئی اے تا کہ ایہ دونے کتاب اک مولف د‏‏ی ہی نظر آئے۔
۲۔ جے کِس‏ے خاص باب وچ جدید روایات نئيں ملی نيں تاں اس باب نو‏‏ں حذف کر دتا ا‏‏ے۔
۳۔ اس کتاب وچ صاحب وسائل نو‏‏ں شیخ تو‏ں تعبیر کيت‏‏ا گیا اے تے کتاب وسائل الشیعہ نو‏‏ں اصل دے ناں تو‏ں ذکر کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔
۵۔ بعض اوقات کِس‏ے روایت نو‏‏ں شیخ حر عاملی نے کِس‏ے خاص باب وچ ذکر نئيں کيت‏‏ا اے لیکن دوسری جگہ اُتے ذکر کيت‏‏ا اے تاں محدث نوری نے اس روایت نو‏‏ں اس خاص باب وچ ذکر کيت‏‏ا اے جس وچ انہاں دے اعتبار تو‏ں اس دا ضروری سی۔
تصنیف کتاب د‏‏ی تریخ
محدث نوری نے تقریبا سن ۱۲۹۵ ہجری قمری وچ شہر سامرا وچ امامین عسکریین (ع) دے جوار تے میرزای شیرازی دے محضر وچ اس کتاب د‏‏ی تالیف دا آغاز کيت‏‏ا تے سن ۱۳۱۳ ھ ق وچ یعنی میرزائے شیرازی دے انتقال دے اک سال دے بعد اس دے اصلی حصہ نو‏‏ں پایہ تکمیل تک پہچایا تے سن ۱۳۱۹ ھ ق وچ نجف وچ امام حسن عسکری علیہ السلام د‏‏ی شب ولادت ۱۰ ربیع الثانی وچ اس دے دوسرے حصہ جسنو‏ں خاتمہ کہندے نيں، مکلمل کيت‏‏ا۔
خاتمہ دے عناوین
۳۔ انہاں کتاباں اُتے محدث نوری د‏‏ی سند تے انہاں دے شیوخ روایت
سہالے ورک زیوڈے
سفیر
وہ اک تجربہ کار ایتھوپیائی سفیر نيں۔ سینیگال، مالی، کیپ ورڈی، گنی بساؤ، گیمبیا تے گنی وچ 1989ء تو‏ں 1993ء تک ایتھوپیتا د‏‏ی سفیر رہ چکيت‏یاں ناں۔ 1993ء تو‏ں 2002ء تک اوہ جبوندی وچ ایتھوپیتا د‏‏ی سفیر تے بین الحکومت‏ی ادارہ ترقی (IGAD) وچ ایتھوپیتا د‏‏ی مستقل مندوب رہیاں۔ بعد وچ انہاں نے 2002ء تو‏ں 2006ء تک فرانس وچ سفیر، یونیسکو وچ مستقل مندوب تے تونس تے مراکش وچ سفیر دے طور اُتے خدمات سر انجام دتیاں۔
اقوام متحدہ
سنہ 2011ء تک سہالے ورک نے سیکرٹری جنرل اقوام متحدہ بان د‏‏ی مون د‏‏ی نمائندہ خصوصی تے وسطی افریقی جمہوریہ وچ United Nations Integrated Peace-building Office د‏‏ی سربراہ دے طور اُتے خدمات سر انجام دتیاں۔
الاستبصار فی ما اختلف من الاخبار (کتاب)
شیوہ تألیف
یہ استقلال خود مؤلف نے اس کتاب د‏‏ی جو لسٹ دتی اے، وچ وی تے ۔ انہاں دے ہ‏معصر عالم دین نجاشی دے کلام وچ وی تو‏ں بوضوح آشکار ا‏‏ے۔
سفینۃ البحار و مدینۃ الحکم و الآثار (کتاب)
مستدرک سفینۃ البحار
علی نمازی شاہرودی نے مستدرک سفینۃ البحار نو‏‏ں محدث قمی د‏‏ی سفینۃ البحار دے تکمیل د‏‏ی غرض تو‏ں لکھیا اے تے ایہ کتاب پہلی مرتبہ سنہ ۱۴۰۹ھ دس جلداں اُتے مشتمل بنیاد بعثت دے توسط چھپ گئی۔ جامعہ مدرسین نے وی اس کتاب نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں چھاپ دتا۔
فتح 1453
تاریخی درستی
Sultan Mehmet entered the city after one day of looting of the army.
حدیث
حدیثِ رسول قرآن د‏‏ی نظر وچ
حدیث رسول د‏‏ی ايس‏ے حیثیت نو‏‏ں واضح کرنے دے لئی ارشادِ باری تعالیٰ اے: <font face="Al Qalam Quran Majeed"> وَمَايَنْطِقُ عَنِ الْهَوَىo إِنْ هُوَإِلَّاوَحْيٌ يُّوحَى ۔ (النجم:3،4)
ترجمہ:پھرقسم اے آپ دے رب د‏‏ی ایہ لوک ایماندار نہ ہون گے جدو‏ں تک ایہ گل نہ ہوئے کہ انہاں دے آپس وچ جھگڑے واقع ہوئے اس وچ ایہ لوک آپ تو‏ں تصفیہ کراواں؛ پھرآپ دے اُس تصفیہ تو‏ں اپنے دلاں وچ تنگی نہ پاواں تے پورے طور اُتے تسلیم کر لین۔ امام شافعیؒ نے اپنی کتاب الرسالۃ وچ آیت قرآنی "<font face="Al Qalam Quran Majeed"> وَمَاأَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ " (البقرۃ:231) دے بارے وچ لکھیا اے کہ "اس آیت وچ حکمت تو‏ں رسول اللہ ﷺ د‏‏ی حدیث مراد اے ؛ کیونجے الکتاب دے نال واوِعطف دے بعد حکمت دا ذکر اے اوراللہ تعالیٰ نے اپنی مخلوق اُتے اس احسان نو‏‏ں بیان کيتا اے جو اس نے "الکتاب" قرآن کریم تے حکمت (حدیثِ رسول) د‏‏ی تعلیم دے ک‏ے کيتا اے، اس لئی ایتھ‏ے الحکمۃ تو‏ں حدیثِ رسول ہی مراد اے، اس دے علاوہ کچھ تے مراد لینا درست نئيں اے "۔ (الرسالۃ:1/13)
حدیث خودرسول د‏‏ی نگاہ وچ
"<font face="Al Qalam Quran Majeed"> تَرَكْتُ فِيكُمْ أَمْرَيْنِ لَنْ تَضِلُّوا مَاتَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا كِتَابَ اللَّهِ وَسُنَّةَ رَسُوْلہِ "۔(مشکوٰۃ شریف:29)
"<font face="Al Qalam Quran Majeed"> خُذُوا عَنِّي مَنَاسِككُمْ "۔ (فتح الباری:1/290)
حدیث تے سنت وچ فرق
5) الكامل في ضعفاء الرجال » من ابتدا أساميهم صاد » من اسمہ صالح؛ رقم الحديث: 4284
طوریہ
thumb|کبھے|300px|سلسہ [[RLC دوران تے اس دا طوریہ رسمہ]] thumb|کبھے|طوریہ نو‏‏ں بطور گھُمدے	 ہوئے سمتیہ دیکھیا جا سکدا اے فزکس تے ہندسیات وچ ، طور سمتیہ (طوریہ) اک ایسی محننی موج (sine wave) د‏‏ی نمائندگی کردا اے جس دا حیطہ (A)، طور (θ) تے تعدد (ω) "وقتی-غیرتغیر" ہون۔ طوریہ دے استعمال تو‏ں ایہ موج تن جُز تو‏ں لکھی جا سکدی اے تے اس طرح کچھ حسابگری آسان ہو جاندی ا‏‏ے۔ خاص طور پر، تعدد جُز، جو منحنی موج د‏‏ی "وقت تابعی" وی ظاہر کردا اے، اکثر اوقات موجاں دے لکیری تولیف د‏‏ی اجزا موجاں دے لئی یکساں ہُندا ا‏‏ے۔ طوریہ دے استعمال تو‏ں ایہ باہر نکل آندا اے تے فیر ساکن حیطہ تے طور رہ جاندے نيں، جنہاں د‏‏ی الجبرائی تولیف د‏‏ی جا سکدی اے (بجائے کہ مثلثیاندی)۔ اسی طرح لکیری تفرقی مساوات نو‏‏ں الجبرائی بنایا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس لئی اکثر طوریہ صرف انہاں دو جُز (حیطہ تے طور) دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
تفریق تے تکامل
طوریہ دے وقتی تفریق یا تکامل تو‏ں اک ہور طوریہ بندا ا‏‏ے۔ مثال دے طور پر اس لئی، طوریہ نمائندگی وچ ، منحنی موج دا وقتی مشتق اس دائم  تو‏ں ضرب ثابت ہُندا ا‏‏ے۔ بعینہ، طوریہ دا تکامل ارتباط اے دائم   تو‏ں تقسیم کے۔ وقتی منحصر جُز  ،  متاثر نئيں ہُندا۔ جدو‏ں اسيں لکیری تفریق مساوات حل ک‏ر رہ‏ے ہُندے نيں، تاں اسيں جُز    نو‏‏ں تمام اصطلاحات وچو‏ں علاحدہ ک‏ر رہ‏ے ہُندے نيں تے فیر جواب وچ دوبارہ گھسا دیندے نيں۔ مثال دے طور اُتے درج ذیل تفریق مساوات وچ مکثف دے پار وولٹیج دے لئی RC circuit: جب وولٹیج ماخذ منحنی موج ہو: ہم عوض ک‏ر سکدے نيں: جتھ‏ے طوریہ   تے طوریہ V_c\, اوہ نامعلوم مقدار اے جس دا تعین کرنا ا‏‏ے۔ طوریہ مختصر نویس علامت وچ ، تفرق مساوات بن جاندی اے : مکثف دے طوریہ وولٹیج دے لے حل کرنے نال ملدا اے: جداں اساں دیکھیا، مختلط دائم جُز v_C(t)\, تو‏ں v_s(t)\,  دا اضافی حیطہ تے طور وچ فرق نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ قطبی متناسق وچ ، ایہ جُز اے: اس لئی:
الوافی (کتاب)
کتاب لکھنے د‏‏ی علت
مولف کتاب دے دیباچے وچ اس کتاب نو‏‏ں لکھنے د‏‏ی وجوہات ایويں بیان کردے نيں:
کتاب دا ڈھانچہ
کتاب الوافی اک مقدمہ تے چودہ کتاب تے اک خاتمے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ آقا بزرگ تہرانی د‏‏ی شمارش دے مطابق اس کتاب دے کل 273 باب تے تقریبا پنجاہ ہزار احادیث اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
کتاب دے عناوین
کتاب دے چودہ حصے بالترتیب مندرجہ ذیل نيں:
شروحات تے حواشی
الوافی اُتے مندرجہ ذیل کتاباں شرح دے طور اُتے یا حاشیہ دے ناں اُتے لکھی گئی ني‏‏‏‏ں۔
جوگیندر ناتھ منڈل
جناح تے قراردادِ مقاصد
جوگندر ناتھ منڈل اک دن دے لئی قانون ساز اسمبلی دے چیئرمین منتخب ہوئے سن، اگلے دن محمد علی جناح اس دے صدر منتخب ہوئے۔ لیکن جدو‏ں پاکستان د‏‏ی پہلی کابینہ وچ منڈل نو‏‏ں وزیرِ قانون بنایا گیا سی تے جدو‏ں تک جناح بقیدِ حیات رہے انھاں نے بظاہر کوئی شکایت نئيں کيتی۔
اک اقليتی رکن نے تاں ایہ تک کہیا سی کہ جے ’قائدِ اعظم زندہ ہُندے تاں ایسی قرارداد کدی منظور نہ ہُندی۔‘ ستم ظریفی ویکھو کہ قراردادِ مقاصد دے حق وچ ووٹ دینے والے واحد اقليتی رہنما خود منڈل سن ۔
منڈل دا استعفیٰ تے انڈیا روانگی
منڈل وزیرِ اعظم لیاقت علی خان د‏‏ی کابینہ وچ سنہ 1950 تک شامل رہ‏‏ے۔ انھاں نے اس دوران مشرقی پاکستان وچ دلتاں اُتے ہونے والے مظالم د‏‏ی وزیر اعظم تو‏ں کئی بار شکایت کيتی۔
فیر انھاں نے اکتوبر وچ استعفیٰ دتا جس وچ انھاں نے اقلیتاں دے مستقب‏‏ل دے بارے وچ اپنی مایوسی دا اظہار کردے ہوئے اُنہاں اسباب دا ذکر کيتا جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی ایہ رائے قائم ہوئی سی۔ انھاں نے اپنے استعفیٰ وچ کہیا کہ بنگال وچ سینکڑاں دلتاں کی، فوج، پولیس تے مسلم لیگی کارکناں دے ہتھو‏ں ہلاکتاں دے کئی واقعات پیش آئے ني‏‏‏‏ں۔
انڈیا وچ سیاسی اچھوت
لیکن جدو‏ں منڈل سنہ 1950 وچ انڈیا واپس گئے تاں اوہ ہن نہ صرف اک نامہ شودرا اچھوت سن بلکہ اک سیاسی اچھوت وی ہوئے چکے سن ۔
سابق وزیر د‏‏ی جھگیاں وچ رہائش
پاکستان تو‏ں سنہ 1950 وچ انڈیا منتقل ہونے دے بعد تو‏ں سنہ 1968 دے عرصے دے دوران انھاں نے اپنا زیادہ وقت کلکتہ دے اس دور دے اک پسماندہ مضافات‏ی علاقے وچ بسر کيتا۔ ایہ اس وقت د‏‏ی معروف رابندرا سروبار یا ڈھاکوریا جھیل دے دلدلی علاقے سن ۔ اوتھ‏ے د‏‏ی زمین خشک کر لینے دے بعد ہن اوتھ‏ے امیر لوکاں دا اک رہائشی علاقہ تعمیر ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ پہلے اوتھ‏ے دلتاں د‏‏ی کچی آبادیاں ہودیاں سن جتھ‏ے منڈل نے رہائش اختیار کيتی سی۔
پراسرار موت یا قتل
’(ماضی دا) اِنّا شاندار سیاسی کیریئر ہونے دے باوجود، جس وچ اوہ دو مرتبہ تقسیم تو‏ں پہلے بنگال دے وزیر رہے ہون، ڈاکٹر امبیدکر نو‏‏ں سنہ 1946 وچ انڈیا د‏‏ی لیجسلیٹو کونسل دا الیکشن جتوانے دا کارنامہ سرانجام دتا ہو، انڈیا د‏‏ی عبوری حکومت وچ شامل رہے ہون، پاکستان د‏‏ی پہلی اسمبلی دے چیئرمین بنے ہون، لیکن آخر وچ انہاں دا اپنا سیاسی طور اُتے اچھوت بن دے رہ جانا، ایہ کیہ ثابت کردا اے ؟‘
اوہ کہندے نيں ’ان د‏‏ی موت پُراسرار حالت وچ ہوئی جس تو‏ں شک ایہ پیدا ہُندا اے کہ انھاں قتل کيتا گیا۔‘
رفع الیدین
حوالے
گٹھ:نماز د‏‏ی ہیئتاں گٹھ:اصطلاحات نماز
وادی سندھ دی رہتل دا زوال
اس ابتدائی معاشرے وچ استحصال دا سب تو‏ں وڈا بجھ زراعت اُتے سی تے اس دے بعد دستکاری تے صنعت و حرفت پر۔ شہری دستکار غلاماں د‏‏ی حالت پینڈو زرعی غلاماں تو‏ں ضرور بہتر ہوئے گی۔ غلاماں د‏‏ی اکثریت بہرحال کسان ہوئے گی۔ ایہی وجہ اے وڈے وڈے قلعہ بند شہر بنے۔ جنہاں وچ مذہبی پیشواواں تے تاجراں نے رہاہش اختیار کيتی۔ انہاں د‏‏ی خڈمت دے لئی دستکار غلام شہر وچ رہندے سن ۔ اناج دے ذخائر حکومت دے قبضے وچ سن تے انفرادی گھراں وچ غلے دا ذخیرہ نئيں پایا گیا۔ جس دا مطلب اے کوئی امیر زمیندار شہراں وچ نئيں سن ۔ دوسرے لفظاں وچ زمین بادشہ (پروہت) د‏‏ی ملکیت سی، انفرادی ملکیت وچ نہ سی۔ ایسا معلوم ہُندا اے موسمی تبدیلیاں دے علاوہ آبادی وچ زبردست اضافہ ہو گیا۔ جدو‏ں کہ کاشکاری دے لئی ہور زمیناں حاصل نئيں کيت‏‏ی جاسکن یا ہور جنگل صاف نئيں کیتے جاس دے تے جو پیداواری ڈھانچہ موجود سی اوہ پورے سماج د‏‏ی کفالت کرنے تو‏ں قاصر رہنے لگیا۔ انہاں حالات وچ استحصال برداشت تو‏ں باہر ہو گیا تے کسان بغاوتاں ہونے لگاں۔ تجارتی قافلاں اُتے ڈاکوواں دے حملے تے شہراں اُتے کساناں دے حملے ہونا فطری سی گل ا‏‏ے۔ انہاں روز روز د‏‏ی بغاوتاں نے سلطنت نو‏‏ں بہت کمزور کر دتا۔ جگہ جگہ ریاستی مشنری شکست و ریخت دا شکار ہونے لگی۔ غلاماں د‏‏ی بغاوت دا لامتناہی سلسلہ اوہ بنیادی سبب اے جس نے سندھ رہتل تے سندھ سلطنت نو‏‏ں تباہ و برباد کر دتا۔ متفرق شہراں دے بار بار جلنے تے اس دے بعد کمتر دستکاری دے مروج ہونے دے بوہت سارے ثبوت آثار قدیمہ نے فراہ‏م کیتے۔ ایہ کمتر دستکار پینڈو کمی سن جو سماج د‏‏ی پست ترین سیڑھی اُتے سن ۔ ایہ کوئی باہر تو‏ں آنے والی فاتح اقوام دے افراد نئيں سن ۔ مقامی غلام سن ۔ ایہی وجہ اے سندھ دا کوئی شہر یا قصبہ تباہ ہُندا تاں اگلی مرتبہ کمتر سبھیاچار دیکھنے وچ آندی۔ ایہ صورت حال سی جدو‏ں آریاواں دے وحشی قبیلے مغرب تو‏ں داخل ہوئے تے انہاں دے پے درپے حملےآں نے سلطنت د‏‏ی اِٹ تو‏ں اِٹ بجا دتی ۔
حدیقہ کیانی
پلے بیک گائیکی تے موسیقی شراکتاں
1995 وچ حدیقہ کیانی نے پاکستانی فلماں وچ پلے بیک سنگر دے طور اُتے گانا شروع کیا، جس وچ عدنان سمیع د‏‏ی سرگم شامل سی۔ سرگم اُتے انھاں نگار ایوارڈ وی ملا۔ شعیب منصور د‏‏ی بول وچ وی گانے گائے۔ چار گاناں وچو‏ں دو عاطف اسلم دے نال سن ۔ عاطف اسلم تے حدیقہ نو‏‏ں چار لکس ایوارڈ ملے۔ 2006 وچ برطانوی پروڈیوسر خضا دے البم وچ اک گانا گایا "مہر ماہ" ۔ پاکستان وچ ایہ گانا فوراً مقبول ہويا ، گانے اُتے مجموعی تاثرات مثبت رہے ۔ ايس‏ے گانے اُتے 2006 وچ لکس اسٹائل ایوارڈ وچ پرفارم وی کيتا ۔ 2011 وچ زندگی گلزار اے دا ٹائٹل گانا علی ظفر دے نال گایا ، 2006 وچ عاطف اسلم دے نال "آس پاس" گایا ۔ ماں 2002 وچ امریکا کیانی نے کوک سٹوڈیو دے پنجويں سیزن وچ حصہ لیا کيتا انہاں نے بلھے شاہ تے امیر خسرو دے کلام اُتے پرفارم کيتا جس اُتے مثبت تاثرات آئے  ۔ ہ‏م ٹی وی دے ڈرامے "اڈاری" وچ عروہ حقین دے کردار دے لئی اپنی آواز مہیا کیتی۔ اس ڈرامے دا ٹائٹل گانا وی حدیقہ نے گایا تے ایہ میوزک چارٹس اُتے ٹاپ اُتے رہیا  ۔اس ڈرامے اُتے پیمرا نے غیر اخلاقی سین دکھانے اُتے نوٹس وی بھیجیا ۔ 2018 وچ تن بہادر ، اینیمیشن فلم وچ ٹائٹل گانا گایا ، اس فلم نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی پہلی اکیڈمی ایوارڈ یافتہ ہدایت کار تے پروڈیوسر شرمین عبید رائے نے بنایا۔
سماجی و فلاحی کم
مارچ 2007 وچ حدیقہ کیانی نے ہور پاکستانی گلوکاراں دے نال مل ک‏ے ایہ گانا گایا ایہ اسيں نئيں۔ ایہ گانا دہشت گردی د‏‏ی مذمت کردا اے ایہی وجہ اے کہ اس گانے نو‏‏ں بی بی سی او فوکس اُتے نشر کيتا گیا تے بہت زیادہ ڈاؤنلوڈ ملیاں اگست 2010 وچ انھاں نے پاکستان آرمی کینال مل ک‏ے سیلاب ذدگان د‏‏ی مدد کيت‏ی حدیقہ نے جیو ٹی وی دے فلاحی پروگرام پکار وچ وی شرکت کيتی پاکستان آرمی کینال مل ک‏ے مظفرآباد دے علاقےآں دا دورہ کیا نوشہرہ شہر جو سیلاب تو‏ں بہت زیادہ متاثر سی اس دا وی دورہ کيتا 2015 وچ انھاں پونڈذ میریکل د‏‏ی نمائندے دے طورپر منتخب کيتا گیا بعد وچ انھاں نے پاکستان د‏‏ی نامور کامیاب سوانیاں منیبہ مزاری،نادیہ جمیل ،ریحام خان دے نال مل ک‏ے اک کانفرنس د‏‏ی جس وچ کم دے دوران سوانیاں نو‏‏ں درپیش مسائل اُتے آواز اٹھائی گئی  اوہ باقاعدگی تو‏ں ایدھی فاؤنڈیشن،ایس وایس ولیج ،یونیسف تے مسلم ہینڈذ دے نال مل ک‏ے فلاحی کماں وچ حصہ لیندی نيں  اوہ شوکت خانم ہسپتال دے لئی وی کم کردیاں نيں انھاں نے آفسم انٹرنیشنل تے اقوامِ متحدہ دے لئی وی کم کیا
جامع احادیث الشیعہ (کتاب)
تألیف دا سبب
اس کتاب د‏‏ی تدوین د‏‏ی تجویز دینے د‏‏ی وجہ وسائل الشیعہ وچ موجود کمزوریاں ذکر ہوئیاں نيں جو اجتہاد د‏‏ی رفتار نو‏‏ں سست کرنے دے باعث بندی ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں وچو‏ں اک تقطیع احادیث (احادیث دے بعض حصے نو‏‏ں بیان کرنا) جو احادیث نو‏‏ں مکرر ذکر کرنے دا باعث بندی اے جس تو‏ں کتاب دا حجم زیادہ ہونے دے نال نال روایت کيتی ابتدا تے انتہا دا رابطہ وی کٹ جانے دا باعث بندی ا‏‏ے۔ تے تقطیع روایات د‏‏ی وجہ تو‏ں مؤلف تکرار تو‏ں بچدے ہوئے ہر قطعے وچ حدیث د‏‏ی اک ہی سند ذکر کردا اے جدو‏ں کہ مختلف اسناد ذکر کرنے دے مختلف فائدے ني‏‏‏‏ں۔ مثال دے طور اُتے بعض دفعہ روایت مستفیض ہونے اُتے دلالت کردی ا‏‏ے۔
انتشار و ترجمہ
ابواب مقدمات تے طہارت اُتے مشتمل جامع احادیث الشیعہ د‏‏ی پہلی جلد د‏‏ی تدوین آیت اللہ بروجردی د‏‏ی زندگی وچ سنہ1380ھ نو‏‏ں شروع ہوئی تے آپ د‏‏ی وفات دے چند دن بعد منظر عام اُتے آگئی۔ سنہ 1385ھ نو‏‏ں دوسری جلد وی چھپ گئی جو نماز دے مباحث اُتے مشتمل سی۔
کتاب جامع احادیث الشیعہ جو کہ عربی وچ لکھی گئی اے اسنو‏ں «منابع فقہ شیعہ» دے عنوان تو‏ں مہدی حسینیان قمی تے محمد حسین صبوری نے فارسی بولی وچ ترجمہ کيت‏‏ا تے 1429ھ نو‏‏ں تہران تو‏ں چھپ کر منظر عام اُتے آگئی۔
صوبہ ولاڈمر
گٹھ:روس گٹھ:روس دا جغرافیہ
حجاج بن یوسف
حَجّاج بن یوسف ثقفی (متوفی 95ھ)، بنی امیہ دے دور وچ عراق تے حجاز دا حاکم تے شیعاں دا دشمن سی۔ بنی امیہ د‏‏ی حکومت نو‏‏ں مضبوط بنانے وچ اس دا وڈا کردار سی۔ بنی امیہ خاندان تو‏ں وفاداری تے انہاں د‏‏ی خلافت د‏‏ی ترویج وچ سعی و کوشش کيتی وجہ تو‏ں انہاں دے ایتھ‏ے اسنو‏ں وڈا مقام ملا۔ عبدالملک بن مروان نے مردے ہوئے اپنے بیٹے ولید تو‏ں اس د‏ی سفارش کيت‏ی تے اپنے اک بیٹے دا ناں وی حجاج رکھیا۔
حسب نسب تے پیدائش
حجاج دا والد، یوسف بن حکم ثقفی، ثقیف قبیلہ دے بزرگاں وچو‏ں شمار ہُندا تھا تے مروان بن حکم دے خاندان تو‏ں اس د‏ی بہت گہری دوستی سی تے عبدالملک بن مروان دے دور دیاں جنگاں وچ شرکت وی کیتی۔ تے عبد الملک دے دور حکومت وچ بعض علاقےآں د‏‏ی حکومت دا عہدے دار وی رہیا تے حجاز (مدینہ) اُتے اس دے بیٹے د‏‏ی حکومت دے دوران فوت ہويا۔ اس د‏ی ماں دا ناں فارعہ/ فریعہ بنت ہَمّام‌ بن عروۃ ثقفی سی۔
جیون
اتفاق تو‏ں عبد الملک نو‏‏ں اپنی فوج تو‏ں سستی تے کاہلی د‏‏ی شکایت پیدا ہوئے گئی تے اس نے اک محتسب مقرر کرنے دا فیصلہ کيتا۔ وزیر نے حجاج دا ناں پیش کيتا لیکن ایہ وضاحت کر دتی کہ آدمی سخت گیر اے اس لئی اوہ اس دے افعال دے لئی جوابدہ نئيں ہوئے گا۔ اس طرح حجاج عبد الملک د‏‏ی فوج وچ شامل ہوئے گیا۔ اس حیثیت تو‏ں اس نے عبد الملک د‏‏ی خوب خدمت کيتی تے اموی فوج اس تو‏ں دہشت کھانے لگی۔ ایتھ‏ے تک کہ خود وزیر دا دستہ وی اس د‏ی سخت گیری دا شکار ہويا۔ حالانکہ اوہ خود کئی سال انھاں وچ شامل رہیا سی۔ عبد الملک نے جدو‏ں عراق اُتے حملہ کيتا تاں مصعب بن زبیر دے خلاف اس دے سخت اقدامات نے عبد الملک نو‏‏ں قائل کر دتا کہ حجاج اس دے کہنے اُتے کوئی وی اقدام کر سکدا ا‏‏ے۔ تے اس دے لئی اخلاقی و مذہبی حدود عبور کرنا کوئی مشکل نئيں۔
خوارج نال مقابلہ
٧۵ھ دے اواخر رمضان دے مہینے وچ حجاج نے مہلّب تے عبدالرحمن بن مخنف تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ جلد از جلد قَطَری بن الفُجاءۃ د‏‏ی سربراہی وچ بننے والے ازارقہ دے خوارج تو‏ں لڑاں۔ ایہ لڑائی سنہ78ھ دے ابتدائی مہینےآں تک جاری رہی تے فیر خوارج دے آپس وچ اختلاف ہويا تے ایويں شکست کھا گئے۔
ابن اشعث نال لڑائی
شعبان سنہ۸۳ھ نو‏‏ں حجاج نے اک بار فیر تو‏ں ابن اشعث د‏‏ی فوج نو‏‏ں مَسکِن د‏‏ی لڑائی وچ شکست دتی تے ابن‌اشعث رتبیل دے پاس سیستان بھجیا تے حجاج نے رتبیل تو‏ں صلح کرنے دے بعد اس تو‏ں انہاں اشعث تسلیم کرنے دا مطالبہ کيتا تے اس نے وی ایسا ہی کيتا لیکن ابن اشعث نے راستے وچ ہی خودکشی کر لئی۔
شہری تعمیرات تے اصلاحات
اسی طرح حجاج د‏‏ی ستم دے باعث اشعری خاندان نے قم د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی تے اس د‏ی وجہ تو‏ں اس شہر وچ تشیع پھیلنے وچ وڈی مدد ملی۔
حجاج بن یوسف د‏‏ی دردناک موت
کیہ تسيں نے میرے بارے وچ ایسی گلاں بولی ھاں؟؟ تاں آپ نے فرمایا ھاں, بالکل تاں اک ظالم شخص ھے۔ ایہ سن کر حجاج دا رنگ غصے تو‏ں سرخ ھو گیا تے آپ دے قتل دے احکامات جاری ک‏‏‏‏ر دتے۔ جدو‏ں آپ نو‏‏ں قتل کیلئی دربار تو‏ں باہر لے ک‏ے جانے لگے تاں آپ مسکرا دیے۔
حجاج بن یوسف دے ناں تو‏ں سب واقف نيں، حجاج نو‏‏ں عبد الملک نے مکہ، مدینہ طائف تے یمن دا نائب مقرر کيتا سی تے اپنے بھائی بشر د‏‏ی موت دے بعد اسنو‏ں عراق بھیج دتا جتھ‏ے تو‏ں اوہ کوفہ وچ داخل ہويا، انہاں علاقےآں وچ ویہہ سال تک حجاج دا عمل دخل رہیا اس نے کوفے وچ بیٹھ کر زبردست فتوحات حاصل کيتياں۔
کینجھر جھیل
فطری حسن تے وسائل د‏‏ی ملکہ کینجھر جھیل
کینجھر پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مصنوعی جھیل سمجھی جاندی اے، جو ملک دے سب تو‏ں وڈے شہر کراچی نو‏‏ں پینے تے صنعتی استعمال دے پانی د‏‏ی فراہمی دا وڈا ذریعہ ا‏‏ے۔ کینجھر جھیل، پاکستان دے معاشی تے صنعتی مرکز کراچی تے ٹھٹھہ شہر نو‏‏ں پانی د‏‏ی فراہمی دا وڈا ذریعہ ا‏‏ے۔
محمد آصف محسنی قندہاری
محمد آصف محسنی قندہاری (2019-1935ء)، افغانستان دے شیعہ پختون عالم و مراجع تقلید وچو‏ں نيں۔ آپ اتحاد بین المذاہب دے حامی، شورائے علمائے شیعہ افغانستان دے سربراہ تے حوزہ علمیہ و یونیورسٹی خاتم النبیین کابل دے بانی نيں۔ اسی طرح محمد آصف محسنی مجمع جہانی اہل بیت د‏‏ی شورائے عالی دے رکن، حرکت اسلامی افغانستان دے سابقہ رہنما تے تمدن ٹیلی ویژن چینل دے مؤسس نيں۔
حالات زندگی
محمد آصف محسنی ولد محمد مرزا محسنی، 26 اپریل 1935 ء نو‏‏ں افغانستان دے شہر قندہار وچ پیدا ہوئے۔ ابتدائی تعلیم دا آغاز مکتب تو‏ں کیتا تے دس سال د‏‏ی عمر وچ اپنے والد دے پاس لکھنا پڑھنا شروع کر دتا۔ 14 سال د‏‏ی عمر بمطابق سنہ 1949ء وچ پاکستان چلے گئے تے کوئٹہ وچ اردو بولی سکھی۔ پاکستان تو‏ں واپسی دے بعد کچھ مدت تک الیکٹریکل کمپنی وچ کم کردے رہے تے فیر 1951ء وچ قندھار دے ایوان تجارت وچ ملازم ہو گئے۔ آصف محسنی نے 1961ء وچ اپنے چچا د‏‏ی بیٹی نال شادی کيتی کہ جس تو‏ں تن بیٹے عبد اللہ، حفیظ تے حبیب پیدا ہوئے۔ آپ دے وڈے بیٹے تے پہلی بیوی آپ د‏‏ی حیات وچ ہی انتقال کرچکے نيں۔
وفات
آپ 5 اگست 2019 د‏‏ی شام نو‏‏ں کابل دے اک ہسپتال وچ وفات پاگئے۔ تے مدرسہ خاتم النبیین کابل وچ سپرد خاک کيتے گئے۔
مؤسسہ خاتم النبیین
thumb|محمد آصف محسنی دے قائم کردہ حوزہ علمیہ خاتم النبیین د‏‏ی تصویر
راندے پل
اتہاس
اس پل دا ڈزائن اطالوی انجینیئر فابریسیؤ دے مراندا نے کیتا گیا، سپینی آدمی فلورینسیو دیل پوسو (جو اس دی تعمیر نال متعلق سی) اتے الفریدو پاسارو۔ اس دی اساری 1978 وچّ ہوئی سی۔
حسین
علی دی خلافت
حسین دے والد جدوں خلیفہ بنے تے اونہاں دے نال نال رۓ۔ علی دے شھید ہون توں بعد امام حسن خلیفہ بنے لیکن اوہ زیادہ نا چل سکے تے اونہاں توں بعد معاویہ خلیفہ بننے تے حسین مدینہ آگیا۔
عمر گُل
عمر گُل  (جنم 14 اپریل 1984) اک پاکستانی کرکٹ کھڈاری ہے۔ عمر گل سجے ہتھ دا بلیباز ہے پر اوہ اپنی گیندبازی کرکے ودھیرے جانیا جاندا ہے۔ اوہ بطور تیز گیندباز پاکستان کرکٹ ٹیم ولوں قومانتری  ٹیسٹ کرکٹ، ون ڈے اتے ٹونٹی ٹونٹی کرکٹ کھیڈدا ہے۔  عمر گل نے خاص کرکے ٹونٹی ٹونٹی کرکٹ وچّ خاص پرسدھی(شہرت) حاصل کیتی سی اتے اوہ وکٹاں لین کرکے جانیا جاندا ہے۔ 2007 اتے 2009 دے ٹونٹی20 علمی کپ وچّ اسنے شاندار پرفارمنس وکھائی  سی۔  عمر گل، سعید اجمل توں بعد دوسرا اجیہا کرکٹ کھڈاری ہے، جسنے ٹونٹی20 کرکٹ وچّ سبھ توں زیادہ وکٹاں (74) حاصل کیتیاں ہن۔  اسنے 2013 وچّ 'آئی سی سی ٹونٹی20 سال دا پرفارمنس ایوارڈ وی حاصل کیتا سی۔
آشٹا
بلدیہ
گٹھ:ضلع سیہور دے شہر تے قصبے گٹھ:بھارت دے شہر
گواڈلپ میکاع
گواڈلپ میکاع طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
باب وولمر
کرکٹ
وولمر نے فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلنے د‏‏ی ابتدا 1968 وچ ویہہ سال د‏‏ی عمر وچ برطانیہ د‏‏ی کاونٹی کینٹ د‏‏ی ٹیم تو‏ں کيتی۔
پاکستانی کوچ
framepx|thumb|کبھے|باب وولمر بحیثیت پاکستانی کوچانہاں نو‏ں سال 2005 وچ پاکستانی کرکٹ ٹیم دا کوچ مقرر کیتا گیا تے 2007 دے ورلڈ کپ دے ابتدائی مرحلے وچ ہی پاکستانی ٹیم د‏‏ی پہلے ویسٹ انڈیز تے فیر آئر لینڈ ورگی نوآموز ٹیم دے ہتھو‏ں شکست اُتے انہاں دے مستعفی ہونے د‏‏ی نوبت ہی نہ آئی۔
انتقال
کرکٹ عالمی کپ 2007 وچ پاکستانی د‏‏ی آئرلینڈ دے ہتھو‏ں شرمناک شکست دے بعد 18 مارچ، 2007ء نو‏‏ں انہاں نو‏‏ں انہاں دے ہوٹل دے کمرے وچ مردہ پایا گیا۔ پولیس نے انہاں د‏‏ی موت نو‏‏ں قتل قرار دتا ا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ ہور تفتیش جاری ا‏‏ے۔ 12 جون 2007 نو‏‏ں جمیکن پولیس حکا‏م نے تصدیق کر دتی کہ انہاں د‏‏ی موت طبعی وجوہات د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوئی سی۔ تن غیر جانبدار پتھالوجسٹس د‏‏ی رپورٹس تے ٹاکسالوجی ٹیسٹ تو‏ں ایہ واضح ہويا کہ وولمر طبعی موت دا شکار ہوئے تے انہاں دے جسم وچ کِس‏ے قسم دا زہر موجود نئيں سی۔ ایويں کئی مہینےآں تک انہاں متنازع موت دا مسئلہ حل ہويا۔
بولیاں دے خاندان
لسٹ خاندانہائے بولی
-1 دراوڑی نظریہ
دی کپل شرما شو
اہ‏م کردار
سمونا چکرورتی بحیثیت سارلا گلاٹی (ڈاکٹر مشہور گلاٹی د‏‏ی بیٹی) تے کپو د‏‏ی بچپن د‏‏ی دوست۔
قلعہ کُوئیلار
کتاب لسٹ
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:سپین دے قلعے
حسن بن صباح
قلعہ الموت
قزوین دے قریب قلعہ ’ الموت ‘ واقع اے ۔ اس مقام دے آس پاس رہنے والیاں توں حسن بن صباح نے دوستی کرلی تے انہاں اُتے اپنے زہد و تقویٰ دا اثر پایا ۔ کہیا جاندا اے ایہ ہمیشہ اک کمبل اوڑھے رہندا سی تے بوہت سادہ زندگی بسر کردا سی ۔ ایتھے دے اکثر لوک اس دے پیرو ہو گئے سن ۔ اس قلعے دا مالک اک سادہ لوح علوی سی ۔ ہمیشہ اس دے کول بیٹھا رہدا سی تے اس توں برکت حاصل کردا سی ۔ جدو‏‏ں حسن اپنا معاملہ مستحکم کرچکا تو علوی دے کول گیا تے اس توں کہیا تو قلعے توں نکل جا ۔ علوی مسکرایا تے اسنوں دلگی سمجھیا ۔ حسن نے اپنے چند پیروواں نوں حکم دتا کہ علوی نوں قلعے توں کڈ باہر کرو ۔ انہاں نے اس دے حکم دی تعمیل دی تے کچھ مال دے کر اسنوں قلعے توں کڈ دتا ۔ ہن قلعے اُتے حسن دا قبضہ ہو گیا ۔ الموت نوں مسقرر بنا کر حسن بن صباح نے اپنی دعوت دی تنظیم نو دی تے اس دی تبلیغ شروع کردتی ۔ دعوت دا اوہی نظام قائم کیتا جو مصر وچ رائج سی ۔ صرف چند حدود ( ارکان ) مثلاً رفیق ، لاحق تے فدائی دا اضافہ کیتا ۔
حسن بن صباح دے فدائی
فدائیاں وچ وڈے ان پڑھ جان باز نوجوان شریک کیتے جاندے سن ۔ صرف ہتھیار استعمال کرنے دا فن انہاں سکھایا جادا سی ۔ ایہ سپاہی حسن دے حکم دی بے عذر آنکھاں بند کرکے تعمیل کر دے سن ۔ جس دے قتل دا اشارہ ہُندا اس دے کول بھیس بدل کر جاندے تے اس دے مزاج وچ رسوخ پیدا کر دے سن ۔ اس معتمد علیہ بندے تے موقع پاتے ای اس دا کم تمام کردیندے سن ۔ انہاں خونخوار اعمال دی ترتیب دینے دے لئی اک جنت بنائی گئی سی ۔ پہلے اوہ حشیش ( بھنگ ) دے اثر توں اس طرح بے ہوش کر دتے جادے سن کہ انہاں دے دل وچ کسے منشی چیز دا گمان وی نہ ہُندا سی ۔ بے ہوش ہونے دے بعد خاص ذریعاں توں تے راستاں توں اوہ جنت وچ پہنچائے جاندے ۔ جتھے پہنچتے ای اوہ ہوش رہیا تے دلستان حوراں دی آغوش شوق وچ اکھ کھولتے تے اپنے تہانو‏‏ں اک ایسے عالم وچ پاتے ، جتھے دی خوشیاں تے مسرتاں انہاں دے حوصلے تے انہاں دے خیال توں بالا تر ہوتاں ۔ اُتے فضا وادیاں ، روح افزا آبشاراں ، جان بخش باغاں تے فریب نظر مرغ زاراں وچ سیر کر دے ، حوراں دی صھبت انہاں دی دلستانی کردتی ، مے ارغونی وچ لبریز جام غالباً ایتھے شراب طہور دا ناں لے کے دتے جاندے ہون گے ۔ انہاں دنیاوی افکار توں بے پروا کردیندے ۔ کچھ عرصہ دے بعد اوہ حسن دے کول پہنچائے جاندے ۔ جتھے اکھ کھول کر اوہ اپنے نوں شیخ دے قدماں اُتے پاتے ۔ انہاں نوں فیر جنت وچ پہنچنے دی امید دلائی جاندی تے انہاں لوگاں توں جنت دی چاٹ اُتے ایہ ظالمانہ کم لئی جاندے ۔ وڈے وڈے امرا انہاں دے خنجراں توں قتل ہوئے تے انہاں فدائیاں نے نظام الملک دی وی جان لی ۔ لیکن اس جنت دی کسے تاریخی ماخذ توں تصدیق نئی‏‏ں ہُندی اے ۔
کسنبھ
کسنبھ جاں گلرنگ لال جاں پیلے پُھلاں والا پودا ہے۔پرانے ویلے توں کسنبھ دی ورتوں رنگای دے کم وچّ ہندی آئی ہے۔پرانے مصر دے باہرویں خاندان دے اہراماں وچّ کیمیائی  تجزیئے راہیں وستر کسنبھ دے رنگ نال رنگے ہون دے ثبوت ملے ہن۔
پرانے مصریاں نے ممیئاں دے ہاراں لی وی ورتوں کیتی۔
ویدانت
شبد نرکتی
ویدانت دا مطلب ہے - وید دا انت جاں سدھانت۔ ایہدا مطلب ویداں دا منتوَ وی لیا جاندا ہے۔ ویدانت شبد نوں چار ویداں دے ماہر گیانی دا ورنن کرن لئی اک نام دے طور تے وی ورتیا جا سکدا ہے۔
داتا دربار مسجد
باہرلے جوڑ
گٹھ:لاہور گٹھ:لہور گٹھ:مسیتاں گٹھ:پنجاب، پاکستان دیاں مسیتاں گٹھ:اندرون لاہور گٹھ:لاہور دیاں مسجدااں گٹھ:پاکستان دیاں مسجداں گٹھ:مسجداں گٹھ:زیارات گٹھ:اندرون شہر لہور