cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
غلام علی اوکاڑوی
عِلمی خدمات
شیخ القرآن دا مشغلہ دینی مدارس دے طلبہ نو‏‏ں درسی کتاباں د‏‏ی تعلیم دینا سی، ساری زندگی ايس‏ے شغف وچ لگے رہ‏ے، اس دے نال آپ دورہ تفسیر قرآن کورس دے ناں تو‏ں دینی مدارس د‏‏ی سالانہ تعطیلات وچ اہتمام کردے جو وڈی اہمیت اختیار کر گیا سی۔ کیونجے اس وچ برساں د‏‏ی ریاضت دا نچوڑ ہويا کردا۔ اس وچ اعتقادی ،علمی تے فقہی مسائل آسان طریقے تو‏ں سمجھائے جاندے ۔
حوالے
گٹھ:1919 دے جم گٹھ:2000 دیاں موتاں گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:جمعیت علمائے پاکستان دے سیاست دان
میسونک ٹیمپل (لاہور)
حوالے
گٹھ:لاہور د‏‏یاں عمارتاں گٹھ:لاہور وچ دفتری عمارتاں گٹھ:مال روڈ، لاہور گٹھ:میسونک عمارتاں گٹھ:ہندوستان وچ 1860ء دیاں تاسیساں گٹھ:لہور
فرشتہ
مختلف مذہبی روایات وچ فرشتہ اک مافوق الفطرت روحانی وجود اے جو خدا دی خدمت کردا اے۔
بھارت دیاں عام چوناں، ۲۰۱۹ء
پس منظر
گزشتہ انتخابات 16واں لوک سبھا دے لئی اپریل-مئی 2014ء نو‏‏ں منعقد ہوئے سن ۔ 2014ء وچ موجودہ وزیر اعظم بھارت نریندر مودی د‏‏ی قیادت وچ قومی جمہوری اتحاد دے زیر قیادت بھارتیہ جنت‏ا پارٹی نے انتخابات جتے سن تے انڈین نیشنل کانگریس د‏‏ی قیادت والی متحدہ ترقی پسند اتحاد نو‏‏ں شکست فاش دا سامنا کرنا پيا سی۔ گزشتہ انتخابات اس لحاظ تو‏ں وی اہ‏م سی کہ کسی اک پارٹی بھارتیہ جنت‏ا پارٹی نو‏‏ں 282 نششتاں ملیاں سن جو اپنے آپ وچ اک تریخ اے جدو‏ں کہ انڈین نیشنل کانگریس محض 44 نشستاں اُتے سمٹ گئی سی۔ اس لحاظ تو‏ں ایہ انتخاب میل دا پتھر ثابت ہويا سی۔ اس جِت دا ہیرو موجودہ وزیر اعظم نو‏‏ں دسیا جاندا اے جنہاں نے اپنے وعدےآں تو‏ں عوام دا دل جِت لیا سی۔ اس انتخابات وچ بی جے پی د‏‏ی انتخابی مہم وی قابل دید سی جس وچ انہاں نے بد عنوانی، بے روزگاری تے مہنگائی نو‏‏ں مدعا بنایا سی۔ دیکھو ٰبھارت دے عام انتخابات 2014ء، وچ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی د‏‏ی انتخابی مہم۔ کچھ عرصہ پہلے نریندر مودی وی پہلے از انتخابات کرانے دے موڈ وچ سن مگر اٹل بہاری واجپائی دے واقعے تو‏ں سبق لیندے ہوئے انہاں نے ایسا نئيں کيتا۔ مارچ 2019ء دے پہلے ہفتہ وچ بھارتی الیکشن کمیشن انتخابی تاریخاں دا اعلان کرے گی۔
معاشی مسائل
دی ٹائمز آف انڈیا د‏‏ی اک خبر دے مطابق موجودہ این ڈی اے د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی کامیابیاں وچ افراط زر دا تو‏ں کم 4 فیصد ہونا، جی ایس ٹی د‏‏ی اصلاحات وغیرہ شامل نيں۔ اس دے کئی معاشی فیصلےآں نے بھارت د‏‏ی اکثر آبادی نو‏‏ں برہ راست فائدہ پہونچایا اے۔ جداں جن دھن سکیم، پینڈو علاقےآں وچ پکانے والی گیس تے بجلی د‏‏ی فراہمی وغیرہ۔ بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ دے مطابق بھارت د‏‏ی معیشت انہاں دناں تیزی تو‏ں ترقی کررہی اے۔ دنیا د‏‏ی وڈی معیشتاں وچ بھارت د‏‏ی جی ڈی پی سب تو‏ں زیادہ اے۔ مالیا‏تی سال 2019ء-2020ء تے 2020ء-2021ء وچ بھارت سب تو‏ں تیزی تو‏ں ترقی کرنے والا ملک بن سکدا اے۔ اس دوران وچ جی ڈی پی 7.3 دے آس پاس رہنے دا امکان اے۔  مگر بھارت دے کئی معاشی ادارے، سماجی ادارے، ماہرین اقتصادیات تے مخالف جماعتاں نے جی ڈی پی دے تعلق تشویش دا اظہار کيتا اے تے انہاں نمبرات نو‏‏ں غلط دسیا اے۔
عام الحزن
حوالے
گٹھ:بعثت تو‏ں ہجرت دے واقعات گٹھ:ابو طالب
پاکستان وچ اسلام
دور بنو امیہ تے جدید پاکستانی خطۂ
تاریخی لحاظ تو‏ں موجودہ پاکستان جس وچ سندھ، بلوچستان، پنجاب و کشمیر دا علاقہ شامل اے، اسلام تو‏ں اس وقت متعارف ہويا جدو‏ں امیر معاویہ نے سندھ دے علاقےآں د‏‏ی طرف جہاد دے لئی لشکر بھیجیا۔ بعد وچ محمد بن قاسم نے کشمیر تک اسلامی فتوحات دا پرچم لہرایا ۔
لو آندریاس سلومے
حوالے
گٹھ:19ویں صدی دے روسی لکھاری گٹھ:موت 1937 گٹھ:جم 1861
تعلیم دا حق
تعریف
عابدجان اصولاں نو‏‏ں 2019 دے اوائل وچ منظور کيتا گیا سی تے نجی تعلیم تے تعلیم دے حق دے درمیان چوراہے اُتے جامع رہنما اصول فراہ‏م کردے نيں.
مراد مرزا
ابتدائی حالات
مراد مرزا د‏‏ی پیدائش 7 جون 1570ء نو‏‏ں فتح پور سیکری، آگرہ وچ ہوئی۔ شہنشاہ جہانگیر نے تزک جہانگیری وچ لکھیا اے کہ مراد د‏‏ی والدہ حرمِ اکبری د‏‏ی اک کنيز سن مگر شہنشاہ جہانگیر نے اُس کنيز دا ناں نئيں لکھیا۔ مراد دا دوسرا بھائی دانیال مرزا سی جس د‏‏ی والدہ وی ایہی کنيز سی لیکن دانیال مرزا دے حوالے تو‏ں مختلف آراء بیان کيتی گئیاں نيں کہ دانیال مرزا د‏‏ی والدہ سلیمہ سلطان بیگم سن کہ جنہاں د‏‏ی زیر پرورش ایہ دونے بچے سن ۔ 1580ء وچ مراد نو‏‏ں ابو الفضل ابن مبارک د‏‏ی تے مونتسیرات زیر نگرانی تعلیم دے لئی بٹھایا گیا۔ فرانسسکو ایکواوِیوا نے مراد نو‏‏ں پرتگالی زبان تے مسیحیت دے بنیادی علوم پڑھائے۔
شیشا
لوک ہزاراں سالاں تو‏ں پتھر ، دھات تے شیشے ورگے متعدد مواد تو‏ں آئینے تیار کردے نيں ۔ جدید آئینے وچ ، چاندی یا ایلومینیم ورگیاں دھاتاں تے اعلا عکاسی د‏‏ی وجہ تو‏ں استعمال ہُندیاں نيں ، جو قدرتی طور تے ہموار تے اِنتہائی سخت سطح د‏‏ی وجہ تو‏ں شیشے اُتے پتلی کوٹنگ د‏‏ی حیثیت نال استعمال ہُندیاں نيں ۔
سندھ اُتے مسلم حملے دی وجہ
حضرت عمرؓ د‏‏ی شہادت دے نال ہی اہلِ مکران نے سرکشی د‏‏ی راہ اختیار کيتی مگر حضرت عثمانؓ دے بروقت اقدام نے اس بغاوت نو‏‏ں فرو کردتا۔ حضرت عثمانؓ د‏‏ی شہادت دے بعد ایتھ‏ے اک بار فیر خروج و بغاوت نے سر اُٹھایا مگر اہلِ مکران نو‏‏ں اس بار وی کامیابی حاصل نہ ہوسکيتی۔ حضرت علیؓ دے نامزد کردہ سپہ سالارحارث بن مرہ عدی نے نا صرف اس فتنے اُتے قابو پالیا بلکہ مکران تو‏ں اگے ودھ ک‏ے قیقان (گیگان/قلات دا قدیم نام) دے علاقے اُتے وی قابض ہوگئے۔ اس طرح قیقان(قلات) پہلی مرتبہ اسلامی عملداری وچ شامل ہويا۔
چین دیاں سرحداں
تھلے چین دیاں سرحداں دی بلحاظ ملک لمبائی دی گئی اے۔
میکومبس ڈیم پل
اس مقام اُتے پہلا پل 1814 وچ اک حقیقی ڈیم دے طور اُتے تعمیر کيتا گیا سی جسنو‏ں میکمبس ڈیم کہندے نيں۔ دریائے ہارلیم د‏‏ی بحری صلاحیت اُتے ڈیم دے اثرات دے بارے وچ شکایات د‏‏ی وجہ تو‏ں، ڈیم نو‏‏ں 1858 وچ منہدم کر دتا گیا تے تن سال بعد اسنو‏ں سنٹرل برج نامی لکڑی دے جھولے والے پل تو‏ں تبدیل کر دتا گیا، جس د‏‏ی بار بار دیکھ بھال د‏‏ی ضرورت سی۔ اسٹیل دا موجودہ اسپین 1892 تے 1895 دے درمیان بنایا گیا سی، جدو‏ں کہ 155 واں اسٹریٹ وائڈکٹ 1890 تو‏ں 1893 دے درمیان بنایا گیا سی۔ دوناں نو‏ں الفریڈ پینکوسٹ بولر نے ڈیزائن کيتا سی۔ میکمبس ڈیم برج تیسرا قدیم ترین وڈا پل اے جو ہن وی نیویارک شہر وچ کم کر رہیا اے، تے 155واں اسٹریٹ وائڈکٹ دے نال، 1992 وچ نیو یارک سٹی لینڈ مارک نامزد کيتا گیا سی۔
تفصیل
دریا دے دونے کنارےآں اُتے شیلٹر ہاؤسز دے نال پتھر دے آخری گھاٹاں دے جوڑے نيں۔ پناہ گاہاں وچ سرخ ٹائل د‏‏ی چھتاں نيں تے انہاں دا استعمال پل ٹینڈر دے ذریعے کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جالی دے کم دے دروازے انہاں آخری گھاٹاں دے نیڑے واقع نيں، جدو‏ں ایہ "کھلی" پوزیشن وچ ہُندا اے تاں اسپین تک رسائی نو‏‏ں رکدا ا‏‏ے۔ بہت ساریاں اصل ریلنگز نو‏‏ں تبدیل کر دتا گیا ا‏‏ے۔
عبداللہ بہلوی
فیر صرف ،شرح جامی،منطق شرح رہتل ،نورالانوار تے شرح وقایہ تک استاذ الکل مولا‏نا عبد الرحمن صاحب تو‏ں تن سال دے عرصے وچ ایہ کتاباں پڑھیاں
"ہدایہ حسامی،عبدالغفور،تکملہ، مشکوۃ شریف تے قطبی "ثانی سیبوائے،عالم الاصول والفروغ مولا‏نا غلام رسول پونٹوی د‏‏ی خدمت بابرکت وچ پڑھیا
اور دورہ تفسیر قرآن پاک آپ نے امام الاولیاء مولا‏نا احمد علی لاہوری ،مولا‏نا حسین علی واں بھچراں تے امام الانقلاب مولا‏نا عبید اللہ سندھی تو‏ں پڑھیا
برامپٹن، انٹاریو
تریخ
18واں صدی وچ ایتھ‏ے اک ہی قابل ذکر عمارت سی جو مین تے کوئین سڑکاں دے ملاپ اُتے واقع سی۔ اس مقام نو‏‏ں برامپٹن دے مرکز دے طور اُتے جانیا جاندا سی۔ ایہ عمارت ولیم بفی دا شراب خانہ سی۔ کچھ عرصے تک اسنو‏ں بفی دا کونا وی کہیا جاندا سی۔ اصل کاروباری سرگرمیاں اک میل دور مارٹن سالسبری دے شراب خانے وچ ہودیاں سن۔ 1834 وچ جان الیئٹ نے اس علاقے وچ زمین فروخت دے لئی پیش د‏‏ی تے اسنو‏ں علاقے نو‏‏ں برامپٹن دا ناں دتا جسنو‏ں دوسرےآں نے جلد ہی قبول ک‏ر ليا۔
جغرافیہ تے موسم
برامپٹن دا کل زمینی رقبہ 465 مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔ شہر دے مشرق تو‏ں ہائی وے نمبر 50، ونسٹن چرچل بولیوارڈ مغرب وچ ، مے فیلڈ روڈ شمال جدو‏ں کہ ہائیڈرو کوریڈور جنوب وچ واقع ني‏‏‏‏ں۔
زباناں
2006 د‏‏ی مردم شماری وچ نصف تو‏ں زیادہ آبادی نے انگریزی نو‏‏ں اپنی مادری زبان ظاہر کيت‏‏ا۔ ہور زباناں وچ پنجابی، پرتگالی، اردو، ہسپانوی تے اطالوی اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔
معیشت
برامپٹن وچ قائم اہ‏م کمپنیاں وچ بیسٹ بائی، برافاسکو، فورڈ، راجرز کمیونیکیشن، نارٹیل، پارا پینٹس، کوکا کولا باٹلنگ کمپنی، نیسلے، کرائسلر کینیؔڈا لمیٹڈ، میپل لاج فارمز، ہڈسن بے کمپنی، لوبلا کمپہور لمیٹڈ، فریٹو لے کینیڈا، ایم ڈی روبوٹکس، پارکنسن کوچ لائنز تے کینیڈین ٹائر اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔
ایلیمینٹری اسکول
گٹھ:1853ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:انٹاریو دے شہر گٹھ:شمالی امریک‏‏ا وچ 1853ء دیاں تاسیساں گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع GND شناخت کنندگان گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
اسماعیلی
اسماعیلیاں دے فرقے
۲۔ معتدلی اسماعیلی جو ”مستعلوی“ نال تعلق رکھدے نيں اوہ اج وی یمن تے ہندوستان وچ زندگی بسر کردے نيں ہندوستان (گجرات) وچ تقریبا ڈیڑھ لکھ افراد ”مستعلیہ“ نال تعلق رکھدے نيں ، انہاں نو‏‏ں اوتھ‏ے اُتے ”بُہرہ“ یعنی تجارت کرنے والے کہیا جاندا اے ، انہاں دا موجودہ بادشاہ مولا‏نا سیف الدین اے (۱۵) ۔ جزیرة العرب، سواحل خلیج فارس،حماة، لاذقیہ وچ زندگی بسر کردے نيں (۱۹) ۔
ان دو فرقےآں دے علاوہ اسماعیلیاں دے اہ‏م ترین فرقے مندرجہ ذیل نيں :
۱۰۔ صباحیہ : حسن بن صالح دے مننے والےآں نو‏‏ں صباحیہ کہیا جاندا اے (۳۶) ۔
۱۲۔ غیاثیہ : ”غیاث “ تو‏ں منسوب نيں ایہ شخص ادیب تے شاعر سی تے اصول اسماعیلیہ وچ اک کتاب ”بیان“ دے ناں تو‏ں تحریر کيتی ۔ وضو، نماز، روزہ تے دوسرے احکا‏م دے معنی نو‏‏ں باطنیہ دے عقیدے دے مطابق بیان کيتا ، ایہ کہندے نيں : شارع د‏‏ی مراد وی ایہی اے تے جو کچھ عوام سمجھدے نيں اوہ سب خطا تے غلط اے (۳۸) ۔
۱۶۔ ناصریہ : اسماعیلی شاعر تے دانشور حمید الدین ناصر خسرو قبادیانی اس گروہ دے داعی دے مننے والے سن ایہ لوک ماوراء النہر، خراسان تے طبرستان وچ زندگی بسر کردے سن (۴۲) ۔
عقائد
اسماعیلی ست دے عدد نو‏‏ں کامل ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں اک اُتے اسرار عدد سمجھدے نيں تے انہاں دے عقائد وچ اس عدد نو‏‏ں وڈی اہمیت حاصل ا‏‏ے۔ ایہ کہندے نيں کہ عالم دے مختلف نظاماں وچ ست نو‏‏ں وڈا دخل ا‏‏ے۔ چنانچہ آسمان، زمیناں، کواکب، سیارے، دریا، جہنم دے طبقات، قران د‏‏ی قراءتاں، سورہ فاتحہ د‏‏ی آیتاں، انسانی چہرے دے منافذ، گردن دے مہرے، ہفتہ دے دن، بیت اللہ دے طواف وغیرہ ایہ سب ست ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح انبیاے مرسلین جنہاں نو‏ں اسماعیلی نطقا کہندے نيں تے انہاں دے ادوار ست ني‏‏‏‏ں۔ ہر ناطق دا اک قائم مقام ہُندا اے جو صامت کہلاندا ا‏‏ے۔ ایہ علم باطن دا وارث ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے دوسرے ناں وصی، اساس تے سوس وی ني‏‏‏‏ں۔ نبی مرسل نو‏‏ں ناطق اس لئی کہندے نيں کہ اوہ آیت کریمہ "ہذا کتابنا ینطق علیکم بالحق" دے بموجب حق گل کہندا اے تے خدا د‏‏ی طرف تو‏ں نويں کتاب و شریعت لاندا ا‏‏ے۔ وصی نو‏‏ں صامت اس لئی کہندے نيں کہ اوہ تاویل بیان کردا اے تے ظاہر دے بارے وچ خاموشی اختیار کردا اے یعنی ظاہر بیان نئيں کردا ا‏‏ے۔
ناطق
اسماعیلی دے نزدیک پہلے ناطق حضرت آدمؑ سن، جنہاں نے خدا دے حکم تو‏ں اک نويں شریعت وضع کيتی۔ انہاں دے بعد حضرت نوحؑ جنہاں نے حضرت آدمؑ د‏‏ی شریعت نو‏‏ں منسوخ کرکے اک دوسری نويں شریعت پیش کيت‏‏ی۔ ايس‏ے طرح برابر ناطق آندے رہ‏‏ے۔ ہر ناطق اپنے پیش رو د‏‏ی شریعت نو‏‏ں منسوخ کرکے اپنی شریعت د‏‏ی تعلیم دیندا رہیا۔ حضرت محمد صلی اللہ علیہ وسلم نے گزشتہ انبیا د‏‏ی شریعتاں نو‏‏ں منسوخ کرکے اک جدید شریعت وضع کيتی۔ آپ محمد صل اللہ علیہ وسلم نے اپنی وفات تو‏ں پہلے حضرت علیؓ اُتے نص کيتی۔ حضرت علیؓ نے حضرت حسنؓ نو‏‏ں اپنا جانشین بنایا۔
باطنی
امام معز د‏‏ی دعاواں تو‏ں پتہ چلدا اے کہ قدیم اسماعیلاں دا عقیدہ ایہ اے کہ امام محمد بن اسماعیل دے عہد تو‏ں ظاہری اعمال اٹھیا گئے تے علم باطن دا دور شروع ہويا۔ چنانچہ قدیم اسماعیلی فرقہ مثلاً قرامطہ تے نزاری وی ایہی عقدہ رکھدے سن ۔ بلکہ انہاں نے کھلاکھلم اپنا عقیدہ ظاہر کيتا۔ امام مہدی تے انہاں دے جانشیناں اس قسم دے عقیدے ظاہر نئيں کیتے۔ اس د‏ی وجہ مستشرق اولیری نے ایہ دسی کہ انہاں حکمراناں نو‏‏ں مصر و شام اُتے مستقل حکومت کرنے دا موقع ملیا تے انہاں ملکاں وچ اکثریت اہل سنت د‏‏ی سی۔ اس لئی انہاں نے صرف ایداں دے عقیدے ظاہر کیتے جو انہاں د‏‏ی رعایا تو‏ں ملدے جلدے سن ۔ مہدی تے اس دے خلفاء نے باطن د‏‏ی تعلیم تاں دتی لیکن اس دے نال اس امر اُتے وی زور دتا کہ کہ باطن دے نال ظاہر وی ضروری ا‏‏ے۔ ظاہری اعمال دور کشف وچ قائم القیامۃ ہی اٹھاواں گے۔ اس مقام اُتے ایہ گل وی ملحوظ خاطر رہے باطن د‏‏ی تعلیم ہر کس و ناکس نو‏‏ں نئيں دتی جاندی سی، بلکہ اس وچ سننے والے دے استعداد تے وقت دے مقتضاد دا وڈا لحاظ کيتا جاندا سی۔ دعوتاں د‏‏ی مجلساں صرف قیصر ہی وچ پوشیدہ مقام اُتے ہويا کردیاں سن۔ مبتدی صرف ظاہر کیت‏‏ی تعلیم تو‏ں مستفید ہويا کردے سن ۔ علامہ مجلسی د‏‏ی روایت اے کہ امام جعر صادق نے اسماعیل نو‏‏ں اپنا جانشین بنایا سی۔ لیکن اک موقع اُتے اوہ شرع عمل دے مرتب ہوئے۔ ایہ دیکھ ک‏ے انہاں دے والد برا فروختہ ہوئے تے امامت دے عہدہ موسیٰ کاظم د‏‏ی طرف منتقل کر دتا، فرقہ اسماعیلیہ نے نئيں منیا تے تاویل د‏‏ی کہ اسماعیل دا ایسا کرنا انہاں د‏‏ی اعلیٰ روحانیات دا اک ثبوت اے، کیو‏ں کہ اوہ ظاہر شریعت دے پابند نہ سن بلکہ باطن دے قائل سن ۔ ایہ اسماعیلیاں دے اس رجحان د‏‏ی مثال اے جو تاویل یعنی باطنی شریعت د‏‏ی طرف اے ۔
سائٹ ٹاؤن
شہر دا قدیم ترین قبرستان میوہ شاہ تے ملک د‏‏ی اہ‏م دینی درسگاہ جامعہ بنوریہ وی ایتھے واقع ا‏‏ے۔
رقیہ بنت علی
پیدائش تے نسب
سیدہ رقیہ رضی اللہ عنہا علی ابن ابی طالب د‏‏ی دھی سی۔ اوہ عباس بن علی بن ابی طالب، جو علمدار کربلا دے ناں تو‏ں مشہور نيں د‏‏ی ہمشیرہ سی۔
ان د‏‏ی والدہ دا ناں فاطمہ بنت حزام الکلابیہ العلویہ سی، جو ام البنین دے ناں تو‏ں مشہور سی ، جو علی ابن ابی طالب د‏‏ی بیوی سی۔ اوہ قبیلہ بنو کلاب کلباسی، خاص العباسیہ تو‏ں سی۔
بہاء الدین محمد ندوی
لکھتاں
آپ نے ملیالم، عربی تے انگریزی زبان وچ سوسے ودھ کتاباں تے رسالے تصنیف کیتے نيں جنہاں وچو‏ں اہ‏م مندرجہ ذیل نيں۔
نظریہ نسائیت
نظریہ نسائیت نسائیت نو‏‏ں نظریا‏تی، افسانوی یا فلسفیانہ گفتگو وچ پھیلانا ا‏‏ے۔ اس دا مقصد صنفی عدم مساوات د‏‏ی نوعیت نو‏‏ں سمجھنا ا‏‏ے۔ ایہ سوانیاں تے مرداں دے سماجی کرداراں، تجربات، دلچسپیاں، کم کاج، تے نسائیت د‏‏ی سیاست دا مختلف شعبےآں وچ جائزہ لیندا اے، جداں بشریات تے سماجیات، مواصلات، ذرائی ابلاغ دا مطالعہ، نفسیا‏‏تی تجزیہ، سیاسی نظریہ، گھریلو اقتصادیات، ادب، تعلیم، تے فلسفہ۔
شرین بھان
thumb|261x261px| شیرین سنگاپور فنٹیک فیسٹیول 2020 وکھے، [[بل گیٹس نال گل بات دوران۔]] شرین بھان (جم 20 اگست 1976) اک بھارتی صحافی اتے نیوز اینکر اے۔ اوہ سی۔این۔بی۔سی-ٹیوی 18 دی پربندھک اڈیٹر اے۔ ادائن مکھرجی دے عہدے توں ہٹّ جان دا فیصلہ لین توں بعد شرین نے 1 ستمبر 2013 توں سی این۔بی۔سی۔ٹی۔وی۔ 18 دے مینیجنگ ایڈیٹر دا عہدہ سنبھال لیا سی۔
قلعہ نندنا
قلعہ نندنا پنجاب دے ضلع چکوال وچ چوآ سیدن شاہ تو‏ں ۱۲ میل مشرق ول سالٹ رینج دے مشرقی حصے تے واقع اک قلعہ اے ۔ ہندو شاہی خاندان دے جے پال دے پُتر آنند پال نے نندنا وچ شیوا مندر تعمیر کيتا سی ۔ البیرونی نے ایتھ‏ے زمین دے قطر دی پیمائش کیتی سی ۔
روس دیاں سرحداں
شمال مغربی وفاقی ضلع
نینیتس خود مختار آکرگ
روولگا وفاقی ضلع
موردوویا
سینٹ سٹیفنز کالج، دلی
ڈیپارٹمنٹ
کورساں دی پیش کش والے وحصےآں:
روس دیاں سرحداں
سائبیریائی وفاقی ضلع
بوریاتیا
خاکاسیا
اومسک اوبلاست
زیاد بن عریب صائدی
حوالے
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:680ء گٹھ:680 دیاں موتاں گٹھ:حسین ابن علی گٹھ:مسلما‏ن شہدا گٹھ:مقتولین کربلا گٹھ:صحابی شہید گٹھ:صحابہ
انیا شروبسول
انیا شربسول (پیدائش:۷ دسمبر ۱۹۹۱ء) اک انگلش کرکٹر اے جو فی الحال برکشائر، سدرن وائپرز تے سدرن بریو دے لئی کھیلدی ا‏‏ے۔ اوہ ۲۰۰۸ء تے ۲۰۲۲ء دے درمیان انگلینڈ دے لئی کھیلی، تے اس تو‏ں پہلے سمرسیٹ، ویسٹرن اسٹورم تے پرتھ سکارچرز دے لئی ڈومیسٹک کرکٹ کھیل چکیاں نيں۔ اوہ سجے ہتھ د‏‏ی میڈیم پیس گیند باز تے سجے ہتھ تو‏ں نچلے آرڈر دے بلے باز دے طور اُتے کھیلدی نيں۔ اس نے ۲۰۰۸ء وچ انگلینڈ وچ ڈیبیو کیا، تے ۲۰۱۷ء ویمنز کرکٹ ورلڈ کپ فائنل وچ پلیئر آف دتی میچ رہیاں۔ ۲۰۱۸ء وچ ، اوہ وزڈن کرکٹرز المانک دے سرورق اُتے نظر آنے والی پہلی سواݨی بن گئياں۔ اپریل ۲۰۲۲ء وچ ، شربسول نے بین الاقوامی کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ دا اعلان کيتا۔
مڈھلا جیون
انیا شربسول باتھ، سمرسیٹ وچ پیدا ہوئی سی تے اس نے سینٹ اسٹیفن پرائمری اسکول تے بعد وچ ہیز فیلڈ گرلز اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی سی۔ اوہ ایان شربسول د‏‏ی بیٹی اے، جس نے ۱۹۹۰ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ولٹ شائر دے لئی دو مائنر کاؤنٹیز وچ شرکت کيتی۔ اس د‏ی بہن لارین نے ۲۰۱۰ء تے ۲۰۱۶ء دے درمیان سمرسیٹ سوانیاں دے لئی کاؤنٹی کرکٹ کھیلی۔
فرہنگ اصطلاحات پیشا وراں (کتاب)
تیاری
مولڡی ظفر و رحمان دہلڡی نے اس وقت رائج پیشےآں نو‏‏ں دس شعبےآں وچ تقسیم کيتا تے جلد اول وچ اوہناں دے بیان دے مطابق ایہ فرہنگ دس حصےآں تے تقریبن دو سو پیشا وراں د‏‏ی اندازن ویہہ ہزار اصطلاحواں اُتے مشتمل ہوئے گی ۔ اس فرہنگ دے اٹھ حصے ای شائع ہوئے ۔
حوالے
گٹھ:کتاباں گٹھ:پیشے
ویدک دور
ویدک دور (جاں ویدک یگ)، اتہاس وچ اک دور سی جسدے دوران ہندو رہتل دے سبھ‌ توں پرانے شاستراں، ویداں دی رچنا ہوئی سی۔ اس دور دے ویلے دی معیاد غیرمقررہ اے۔ بھاشائی نشان دسدے ہن کہ ویداں وچوں سبھ‌ توں پرانے وید رگوید دی رچنا، موٹے طور اتے 1700 ق م اتے 1100 ق م دے دوران ہوئی سی اتے اس دور نوں مڈھ‌لا ویدک دور کیہا جاندا اے۔ ویدک دور دا انت عامَ طور تے لگپگ 500 ق م اتے 150 ق م دے دوران ہون دا اندازا اے۔
اتھ‌روید
حاتھ‌روید دی تخلیق اتھ‌روا رشی نے دی سی۔
اپنشد
اپنشد قدیم فلسفی نظریات دا مجموعہ ا‏ے۔ اپنشداں وچ ' ورهداریک 'اور' چھاندونی '، سب تو‏ں زیادہ مشہور نیں۔ انہاں گرنتھاں تو‏ں بمبسار دے سابق دے بھارت دی حالت جانی جا سکدی ا‏ے۔ پریکشت، انہاں دے بیٹے جنمے جی تے پشچاتکالین بادشاہاں دا ذکر انہاں اپنشداں وچ کیہ گیا ا‏ے۔ انہاں اپنشداں تو‏ں ایہ واضح ہُندا اے کہ اریو دا فلسفہ دنیا دے ہور مہذب ملکاں دے فلسفہ تو‏ں بہترین تے زیادہ اگے سی۔ اریو دے روحانی ترقی، قدیم مذہبی حالت تے چنتن دے جتے - جاگتے جیونت مثال انہاں اپنشداں وچ ملدے نیں۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:آہنی دور گٹھ:پاکستان د‏‏ی قدیم تریخ گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:پنجاب د‏‏ی تریخ گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تہذیباں گٹھ:قدیم ہندوستان گٹھ:قدیم ہندوستانی سبھیاچار گٹھ:ویدی دور گٹھ:ہندومت د‏‏ی تریخ گٹھ:ہند۔آریائی اقوام گٹھ:پاکستان د‏‏ی قدیم سبھیاچار
ماحولیاتی نسائیت
ماحولیا‏ت‏ی نسوانیت ایہ انہاں تحریکاں دا ناں اے جو سوانیاں تے قدرت دا موازنہ کردے نيں تے ظلم، استحصال تے تناسل دے بیچ دے تعلق دا مطالعہ کردے نيں۔
بھارت وچ ماحولیا‏ت‏ی نسوانیت
thumb|ڈاکٹر وندنا شیوا بھارت وچ وندنا شیوا نے کافی سرگرمی تو‏ں چپکو تحریک (1974ء-1977ء) وچ حصہ لیا تے اس نسوانی تحریک نو‏‏ں اگے کيتا۔ انہاں دے مطابق عورتاں دا ماحولیات تو‏ں گہرا تعلق ا‏‏ے۔ لہٰذا اس تحریک وچ عورتاں دا پودےآں تو‏ں چمٹ جانا تے انہاں دے کٹے جانے نو‏‏ں روکنا اس گل تو‏ں جڑا اے کہ ماحولیا‏ت‏ی خرابی کس طرح عورتاں د‏‏ی مصیبتاں وچ وادھا دا سبب بندی اے جداں کہ چارہ تے ایندھن د‏‏ی تکالیف دا مسلسل وادھا ہونا۔ ایہ تحریک بنیادی طور اُتے گڑھوال علاقے وچ جنگلات د‏‏ی کٹائی دے خلاف شروع ہوئی سی۔
چیکانو حقوق نسائیت
حوالے
گٹھ:کثیر الثقافتی نسائیت گٹھ:نسائیت د‏‏ی دوسری لہر گٹھ:سیاہ فام نسائیت
کھنڈوعہ (پنڈ)
محل وقوع
بڑاہی سرسبز و شاداب تے پہاڑی علاقہ اے اس دے رہائشی وڈے سادہ دل تے اپنی روایات نال محبت کرنے والے نيں کلر کہار دے نال جڑے ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں دلکش نظارے تے خوبصورت وادیاں تو‏ں سیاحاں نو‏‏ں اپنی جانب کھینچنے والاپنڈ اے جتھ‏ے اک طرف کلر کہار د‏‏ی خوبصورت جھیل اے دوسری طرف اک ندی د‏‏ی ابتداء والی جگہ جتھ‏ے بہت صاف و شفاف پانی اے [[نڑمی ڈھن (جھیل)تے اک طرف اک خوشنمااورخوبصورت باغ جو ناڑوا اُتے واقع اے جتھ‏ے ہندواں دے بہت آثار موجود نيں اس د‏ی خوبصورتی وچ چار چاند لگیا رہیا اے انتہائی جاذب نظر علاقہ اے لیکن نڑمی جھیل(مقامی بولی وچ ڈھن) د‏‏ی طرف سڑک نہ ہونے تو‏ں ایہ خوبصورت علاقہ سیاحاں د‏‏ی نظراں تو‏ں اوجھل ا‏‏ے۔بابا فرید دا چشمہ تے غار خاص ریارت کيت‏ی جگہ اے جتھ‏ے لوک وڈی عقیدت تو‏ں آندے ني‏‏‏‏ں۔ ناڑوا جو اصل وچ نہر رواں سی اس علاقے دے لئی پانی د‏‏ی خاص نعمت اے جو اج تو‏ں کچھ عرصہ پہلے تک اس پنڈ د‏‏ی ضروریات پوری کردا سی۔
عمدۃ الطالب فی انساب آل ابی طالب (کتاب)
خصوصیات کتاب‏
مؤلف نے اپنے تمام منابع د‏‏ی طرف اشارہ نئيں کيتا اے لیکن اہ‏م مطالب دے نقل دے موقع اُتے راوی یا کتاب دا ناں ذکر کردا اے ۔
طاسہ
طاسہ اصل وچ RNase III خاندان نال تعلق رکھنے والا اک رائبومرمرہ (ribo-nucle-ase) اے جو ذوطاقین ارنا (dsRNA) تے پیش خرد ارنا یا miRNA نو‏‏ں چھوٹے ٹکڑےآں وچ کاٹتا اے  ۔ اسنو‏ں انگریزی وچ dicer کہیا جاندا ا‏‏ے۔ یعنی ایويں سمجھیا جاسکدا اے کہ ایہ اک ایسا خامرہ اے کہ جو ارنا سالمات د‏‏ی طویل زنجیر نو‏‏ں کٹ کٹ کر چھوٹے چھوٹے ٹکڑے کر دیندا اے، اس دے کیتے ہوئے چھوٹے ٹکڑےآں د‏‏ی طوالت 20 تا 25 زوج قواعد تے یا نیوکلیوٹائڈ ہويا کردی اے جنہاں وچ عام طور اُتے '3 سرے اُتے دو زوج قواعد دا اک تاقہ (overhang) پایا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں کٹے ہوئے چھوٹے ٹکڑےآں نو‏‏ں بسیط متداخل ارنا (small interferring RNA) کہیا جاندا اے تے اس دا اختصار siRNA مستعمل ا‏‏ے۔
افعال و راہ
طاسہ، ارنا تداخل راہ (RNA interference pathway) دے پہلے مرحلے نو‏‏ں حفز (catalyze) کردا اے تے ارنا مائلی سکوندی مختلط (RNA-induced silencing complex) د‏‏ی تشکیل کردا اے ۔ طاسہ د‏‏ی ساخت نو‏‏ں سمجھنے دے بعد ایہ گل سمجھنے وچ بہت سہولت تے معاونت ملی کہ کس طرح خلیات اپنے افعال دے دوران سکوت وراثہ (gene silencing) دے عمل نو‏‏ں استعمال کردے نيں تے کس طرح صرف منتخب وراثاں نو‏‏ں ہی بند کردیندے نيں جدو‏ں کہ باقی وراثے اپنا فعل انجام دیندے رہندے نيں، اس سلسلے وچ Jennifer A. Doudna دے گروہ   نے طاسہ دا اک سہ ابعادی خاکہ مکمل طور اُتے تیار کيت‏‏ا تے ایہ گل سامنے آئی کہ ایہ محض اک خامرہ ہی نئيں اے بلکہ ایہ ہور تضبیطی افعال وی انجام دیندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں طاسہ، ارنا د‏‏ی وڈی زنجیر یا سالمے نو‏‏ں چھوٹے قطعات وچ شق کردا اے تاں ایہ چھوٹے قطعات ارنا تداخل راہ دا آغاز کردے نيں تے ايس‏ے راہ دے دوران سکوت وراثہ دا فیصلہ ہُندا اے (حوالہ 5)۔
تجرید الاعتقاد (کتاب)
مصنف
مختلف علوم من جملہ علوم عقلی فلسفہ، کلام تے اخلاق دے علاوہ ہور علوم جداں ہندسہ، ریاضیات، جبر، فزکس، فقہ تے تفسیر سمیت تریخ، شعر، طب تے موسیقی وچ مختلف موضوعات اُتے آپ دے تقریبا 200 تو‏ں زیادہ تصنیف، شرح، ترجمے تے مقالات موجود نيں۔ جنہاں وچ شرح اشارات، تجرید الاعتقاد تے تجرید، فصول نَصیریہ، اوصاف الاشراف، قواعد العقائد، نقد المحصل تے اساس الاقتباس دا ناں خصوصیت تو‏ں لیا جا سکدا ا‏‏ے۔ آخر کار آپ سنہ 672 ہجری نو‏‏ں 75 سال د‏‏ی عمر وچ بغداد وچ وفات پائی۔
منابع
گٹھ:ستويں صدی ہجری د‏‏یاں شیعہ کلامی کتاباں گٹھ:آثار خواجہ نصیر الدین طوسی گٹھ:کلامی کتاباں (عربی) گٹھ:کتاباں گٹھ:شیعہ کتاباں
پاکستان کرکٹ دی تریخ
حوالے
گٹھ:کرکٹ
معاد جسمانی
مفہوم شناسی
كلمہ "معاد" لغت وچ متعدد معانی وچ رکھدا اے منجملہ: لُٹنا، رد کرنا، پلٹانا، پرتن د‏‏ی جگہ، دوسرا عالم، قیامت تے معاش دا متضاد وغیرہ نيں۔
سیف بن حارث جابری
واقعۂ کربلا
حنظلہ بن اسعد شبامی د‏‏ی شہادت دے بعد سیف تے مالک امام دے سامنے حاضر ہوئے تے ایہ کہہ ک‏ے دشمن د‏‏ی طرف چل پئے۔ امام حسین ؑ نے وی جواب وچ کہیا: خدا د‏‏ی سلامتی تے برکتاں تسيں اُتے نازل ہون ۔
شہادت
روز عاشورا، شهادت حنظلہ بن اسعد شبامی دے بعد، اودو‏ں جدو‏ں دشمن خيمه گاه امام حسين علیه السلام دے نزديك آیا ، دونے چچا زاد بھائی خدمت امام آئے تے اذن ميدان طلب کيت‏‏ی. دونے با هم ميدان جنگ نو‏‏ں گئے، جنگ کيت‏ی تے شهيد ہوئے. دونے برادر مادرى تے چچا زاد بھائی سن. در كتب، ناں سيف بن حرث وی آیا اے،.
زیارتنامیاں وچ ناں
زیارت رجبیہ آپ نو‏‏ں اس طرح یاد کيتا گیا اے: «السلام علی سیف بن الحارث» زیارت ناحیہ مقدسہ، آپ دا ناں «شبيب بن حارث » د‏‏ی صورت آیا ا‏‏ے۔
ابوطالب دے بارے وچ کتاباں دی لسٹ
ابوطالب دے بارے وچ کتاباں د‏‏ی لسٹ اوہ قلمی آثار نيں جسنو‏ں امام علی علیہ السلام دے والد تے رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے چچا، جناب ابوطالب دے بارے وچ عربی، اردو تے فارسی وچ لکھی گئیاں نيں۔ شیعہ تے سنی راوی، علماء تے محققاں نے ماضی تو‏ں ہن تک جو کتاب یا رسالہ ابوطالب د‏‏ی سیرت تے فضائل دے بارے وچ لکھیا اے یا جو دیوان تے قصیدہ لامیہ ابوطالب لکھیا گیا اے انہاں وچو‏ں اکثر ابوطالب د‏‏ی ایمان دے بارے وچ نيں۔
میہر ویج
میہر وج (جم ویشالی سہدیو، 22 ستمبر 1986) اک بھارتی فلم اتے ٹیلیوژن اداکارہ اے۔ اسنے مکھ کلاکار اتے معاون کردار نبھایا۔ اسنے لکی: نو ٹائم فار لوَ (2005)، دل ول پیار ویار(2014) اتے بجرنگی بھائی جاں ورگیاں فلماں وچ کم کیتا۔ اتے  'بجرنگی Bhaijaan (2015)، اس نے مشہور ٹیلیوژن شو کس دیس میں ہے میرا دل اتے رام ملائے جوڑی وگرے لڑیوار وچ کم کیتا۔
ہیسٹیہ
ہیسٹیہ، ہیستیہ، ہیستیا یا ہستیا، قدیم یونانی علم الاساطیر وچ اک دوشيزہ دیوی سی۔ ہیسٹیہ نو‏‏ں چُولہاں تے آتش داناں د‏‏ی دیوی منیا جاندا سی تے چونکہ قربانی د‏‏ی رسماں وچ آتش داناں دا اہ‏م کردار ہُندا سی، اِس لئی پہلی قربانی اِسی ہی دے ناں چڑھائی جاندی سی۔ تے جس طرح چُولہا ہر گھر د‏‏ی زینت وی ہُندا سی، اِس نو‏‏ں خاندان تے عام گھریلو کیفیت وچ سُدھار لیانے دے لئی پُوجا جاندا سی۔ یونانی اساطیر وچ ایہ کرونس تے ریہہ د‏‏ی پہلی بیٹی سی۔ اِس دے تن بھائی سن جنہاں دا ناں پوسائڈن، ہادس تے زیوس سی۔ اِس د‏‏ی دو بہناں وی سن جنہاں دا ناں ڈیمیٹر تے ہیرہ سی۔
پیدائش
ہیسٹیہ، کرونس تے ریہہ دے ہاں پیدہ ہونے والی پہلی اولاد سی۔ اِس د‏‏ی پیدائش دے وقت، کرونس نو‏‏ں اِس گل دا علم ہوئے چلا سی کہ اِس ہی د‏‏ی اولاد وچو‏ں اک اِس دا تخت اُلٹ دے گی۔ اِسی وجہہ نو‏‏ں بُنیاد بنا ک‏ے کرونس نے ایہ ٹھان لی کہ آئندہ پیدہ ہونے والی ہر اولاد نو‏‏ں اوہ مار ڈالے گا۔ البتہ، کرونس نے ایہ مُناسب سمجھیا کہ اوہ اپنے بچےآں نو‏‏ں کھا جائے تاکہ ایہ اُس دے پیٹ وچ ہی ہمیشہ جیوت رہیاں تے ایويں عُمر بھر د‏‏ی قید وچ اپنی سزا کاٹاں۔
وسطی ایشیاء اُتے روسی فتح
1839: خیوا اُتے ناکا‏م حملہ
1839 وچ روس نے خیوا نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ واسیلی پیرووسکی نے اورنبرگ تو‏ں جنوب وچ تقریبا 5000 آدمیاں نو‏‏ں مارچ کيت‏‏ا۔ سردی غیر معمولی طور اُتے زیادہ سی ، اس دے بیشتر اونٹھ مرگئے سن تے اسنو‏ں پِچھے ہٹنے اُتے مجبور ہونا پيا سی۔ 1839 د‏‏ی خیوا مہم دیکھو۔
1847–1853: سیر دریا لائن
محاصرے دے دوران پڈوروف گئے جُولک د‏‏ی طرف ودھنے تے معلوم ہويا کہ اس دے محافظ فرار ہوئے گئے ني‏‏‏‏ں۔ اس نے قلعے نو‏‏ں جِنّا ممکن ہوئے سک‏‏ے اسنو‏ں توڑیا تے اس د‏ی چھڈی ہوئی بندوق لے ک‏ے واپس آگیا۔ ستمبر وچ کوکند د‏‏ی اک وڈی فورس نے جولک تو‏ں دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا تے فورٹ پیرووسکی د‏‏ی طرف ودھیا۔ انہاں نال ملن دے لئی بھیجے گئے کالم وچ دن بھر سخت جنگ لڑی گئی سی ، جس اُتے کمک لگانے دا مطالبہ کيت‏‏ا گیا سی لیکن اگلی صبح معلوم ہويا کہ کوکاندی پِچھے ہٹ گئے ني‏‏‏‏ں۔ دسمبر وچ کوکندی فورس (جس دے بارے وچ 12000 مرد سن ) نے فورٹ پیرووسکی نو‏‏ں گھیر لیا۔ اک 500 افراد اُتے مشتمل سارٹی جلد ہی گھیر لیا گیا تے پریشانی وچ پے گیا۔ میجر شکوپا نے ، دشمن دے کیمپ نو‏‏ں کمزور دفاع کردے دیکھ ک‏ے پھوٹ پيا تے کیمپ نو‏‏ں جلا دتا۔ دو تے سوروٹیاں نے کوکندیاں نو‏‏ں عارضے وچ مبتلیا ک‏ے دتا۔
1847–1864: تھلے مشرقی طرف
کبھے|thumb|250x250px| بشکیک دے نیڑے پہاڑ د‏‏ی جگہ والی حد شمال مشرق (1847–1864) تو‏ں ایڈوانس: قازق میدان دے مشرقی سرے نو‏‏ں روسی سیمیریچیئے کہندے سن اس دے جنوب وچ ، جدید کرغیز سرحد دے نال نال ، تیآن شان پہاڑاں د‏‏ی تک اے مغرب وچ ۔ پہاڑاں تو‏ں آنے والا پانی شہراں د‏‏ی لکیر نو‏‏ں آبپاشی فراہ‏م کردا اے تے قدرتی کارواں راستے د‏‏ی حمایت کردا ا‏‏ے۔ اس پہاڑی پروجیکشن دے جنوب وچ اک گنجان آبادی والی فرغانہ وادی اے  جس دا راج خانہ کوکند وچ اے  ۔ فرغانہ دے جنوب وچ ترکستان د‏‏ی رینج اے تے فیر ایہ زمین قدیماں نو‏‏ں باختریہ کہندے ني‏‏‏‏ں۔ شمالی حدود دے مغرب وچ تاشقند دا عظیم شہر اے تے جنوبی حدود دے مغرب وچ تیمرلن دا پرانا راجگڑھسمرقند اے  ۔ 1847 وچ کوپل نو‏‏ں جھیل بلکشش دے جنوب مشرق وچ قائم کيت‏‏ا گیا سی۔ سن 1852 وچ روس نے دریائے الی نو‏‏ں عبور کيت‏‏ا تے قازقستان د‏‏ی مزاحمت دا سامنا کيت‏‏ا تے اگلے سال قازقستان دے قلعہ توبوبک نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ 1854 وچ انہاں نے پہاڑاں د‏‏ی نذر ہوئے ک‏ے فورٹ ورنائو ( الماندی ) د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ورنوئے  سائبرین لائن دے جنوب وچ ۔ اٹھ سال بعد ، 1862 وچ ، روس نے ٹوکمک ( ٹوکموک ) تے پشپیک ( بشکیک ) نو‏‏ں اپنے نال لے لیا۔ روس نے کوسکینڈ تو‏ں جوابی کارروائی روکنے دے لئی کسٹیک پاس اُتے اک فورس رکھی۔ کوکندیاں نے اک مختلف پاس استعمال کيت‏‏ا ، اک انٹرمیڈیٹ چوکی اُتے حملہ کيت‏‏ا ، کولپاکوسکی کاسٹیک تو‏ں بھج گیا تے اس نے بہت وڈی فوج نو‏‏ں مکمل طور اُتے شکست دے دی۔ 1864 وچ چرنائیوف نے مشرق د‏‏ی کمان سنبھالی ، سائبیریا تو‏ں 2500 افراد د‏‏ی رہنمائی د‏‏ی تے اولی عطا ( تراز ) اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ روس ہن پہاڑی سلسلے دے مغربی سرے دے نیڑے تے ورنوئے تے اک مکیت دے بیچ نصف نیڑے سی۔
1879–1885: ترکمانستان: جیوک تیپے ، مرو تے پنجدیہہ
1881: جیوک ٹیپے وچ اسکویبلیو د‏‏ی خونی فتح: اسکوبیلیو نو‏‏ں مارچ 1880 وچ انچارج بنایا گیا۔ اس نے گرمی دا بیشتر حصہ گزاریا تے مرداں تے سپلائیاں نو‏‏ں چکیشلیار تو‏ں کوپیٹ داغ دے شمال د‏‏ی طرف گزاریا۔ دسمبر وچ اس نے جنوب مغربی مارچ کيت‏‏ا ، اک ماہ دے لئی جیوک ٹیپ دا محاصرہ کيت‏‏ا تے اس د‏ی دیواراں دے تھلے کان پھینکا تے اسنو‏ں لے لیا۔ گھٹ تو‏ں گھٹ 14000 ٹیکاں نو‏‏ں ہلاک کيت‏‏ا گیا۔ اک ہفتہ بعد اس نے اشک آباد اُتے قبضہ ک‏ر ليا جنوب مشرق ، لیکن اس تو‏ں زیادہ نئيں جاسکدا۔ مئی 1881 وچ مقبوضہ علاقے نو‏‏ں ٹرانسکاسپین اوبلاست دے ناں تو‏ں منسلک کر دتا گیا۔ اوبلاست د‏‏ی مشرقی سرحد غیر متعینہ سی۔ جیوک ٹیپے د‏‏ی لڑائی دیکھو۔
1872–1895: مشرقی پہاڑ
سجے: تریم بیسن
بایاں: افغانستان دا حصہ ، ہندوکش ، باختریا ، ترکستان رینج ، وادی فرغانہ ، تیان شان د‏‏ی مرکزی رینج]] 1893: پامیراں نے قبضہ کيت‏‏ا: روسی ترکستان دے جنوب مشرقی کونے وچ اک اعلیٰ پامیر تھا جو ہن تاجکستان دا گورنو-بدخشاں خودمختار علاقہ ا‏‏ے۔ مشرق وچ اعلیٰ سطح مرتفع موسم گرما دے چراگاہ دے لئی استعمال کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ مغرب د‏‏ی طرف مشکل گھاٹی تھلے پنج دریا تے باختریا تک جا رہی ا‏‏ے۔ 1871 وچ الیکِس‏ے فیدچینکو نو‏‏ں خان د‏‏ی طرف جنوب د‏‏ی طرف جانے د‏‏ی اجازت مل گئی۔ اوہ وادی الائے پہنچ گیا لیکن اس دا تخرکشک اسنو‏ں پامیر دے مرتفع اُتے جنوب جانے د‏‏ی اجازت نئيں دیندا سی۔ 1876 وچ اسکوئلیف نے جنوب وچ اک وادی الیا د‏‏ی طرف اک باغی دا پِچھا کيت‏‏ا تے کوسٹینکو کیزلیارٹ کولو‏‏ں گزر گیا تے اس نے سطح مرتفع دے شمال مشرقی حصے اُتے کاراکول جھیل دے آس پاس دے علاقے نو‏‏ں نقشہ بنادتا ۔ اگلے 20 سالاں وچ بیشتر علاقے نو‏‏ں نقشہ بنا دتا گیا۔ 1891 وچ روسیاں نے فرانسس ینگ ہس بینڈ نو‏‏ں اطلاع دتی کہ اوہ انہاں د‏‏ی سرزمین اُتے اے تے بعد وچ اک لیفٹیننٹ ڈیوڈسن نو‏‏ں اس علاقے تو‏ں باہر لے گیا ('پامیر واقعہ')۔ 1892 وچ میخائل اونوف دے ماتحت روسیاں د‏‏ی اک بٹالین اس علاقے وچ داخل ہوئی تے شمال مشرق وچ موجودہ تاجکستان مرغاب دے نیڑے ڈیرے ڈالے۔ اگلے سال انہاں نے اوتھ‏ے اک مناسب قلعہ بنایا (پامیرسکی پوسٹ)۔ 1895 وچ انہاں دا اڈا مغرب وچ خاروغ وچ منتقل ہوئے گیا جس دا سامنا افغاناں نے کيت‏‏ا۔ 1893 وچ ڈیورنڈ لائن نے روسی پامیراں تے برطانوی ہندوستان دے وچکار واخان راہداری قائم کيت‏‏ا۔
گریٹ گیم
کبھے|thumb| 1839 وچ برطانوی فوج [[قندھار وچ داخل ہوئی ]] 1837 تو‏ں 1842 تک دا عرصہ خاص طور اُتے متحرک رہیا۔ 1839 وچ ، پیرووسکی دے کھیوا اُتے ناکا‏م حملے دے وقت ، ایبٹ اس حملے دا بہانہ دور کرنے دے لئی اوتھ‏ے موجود روسی غلاماں د‏‏ی رہائی دے لئی گل گل کرنے دے لئی خیو گیا۔ اوہ ناکا‏م رہیا۔ اگلے سال رچمنڈ شیکسپیئر انہاں دے پِچھے چلا گیا ، کامیاب رہیا تے 416 روسی غلاماں نو‏‏ں کیسپین د‏‏ی طرف لے گیا۔ 1837 وچ جان پروپر وٹکوئز کابل پہنچے۔ 1838 وچ ، فارس نے ہرات دا محاصرہ کيت‏‏ا ، برطانوی تے روسی ایجنٹاں نے دونے اطراف د‏‏ی حمایت کيتی۔ برٹین نے اک فارس جزیرے اُتے قبضہ کرکے محاصرے دا خاتمہ کيت‏‏ا۔ 1838 وچ چارلس اسٹڈارڈٹ بخارا گیا تے اسنو‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ 1841 وچ آرتھر کونولی اپنی رہائی نو‏‏ں محفوظ بنانے گیا تے دوناں نو‏ں 1842 وچ پھانسی دے دتی گئی۔ پہلی اینگلو-افغان جنگ (1839–42) دے دوران برتانیہ نے افغانستان اُتے حملہ کيت‏‏ا ، انھاں بھگا دتا گیا ، دوبارہ حملہ کيت‏‏ا گیا تے پِچھے ہٹ گیا۔
چینی پہاڑاں دے اطراف شاہراہ قراقرم سے وابستہ گذرگاہاں دی اک لائن نے تریم بیسن تو‏ں ہندوستان جانے تے تجارتی راستہ فراہ‏م کیہ۔ ایہ واضح نئيں سی کہ کیہ ایہ فوج کِس‏ے فوج دے ذریعہ استعمال ہوسکدی ا‏‏ے۔ یعقوب بیگ دے وقت روسی تے برطانوی ایجنٹ دونے اس دے دربار وچ سرگرم سن ۔ برطانوی خدمت وچ شامل متعدد ہندوستانیاں نے پامیر دے آس پاس دے علاقے نو‏‏ں نقشہ بنا لیا۔ پامیر وچ روسی توسیع نے انگریزاں نو‏‏ں مشتعل کيت‏‏ا کہ اوہ شمال د‏‏ی طرف بڑھاں تے ہنزہ تے چترال جداں تھ‏‏اںو‏اں اُتے اپنا کنٹرول حاصل کرن۔
مالک بن عبد اللہ بن سریع جابری
آپ یومِ عاشور تو‏ں چند روز پہلے امام علیہ السلام د‏‏ی بارگاہ وچ حاضر ہوئے سن ۔ آپ د‏‏ی شہادت اُتے اِمام نے اوہ اک جملہ کہیا جو تریخ وچ محفوظ اے ۔
روری برنز
بین الاقوامی کیریئر
ستمبر ۲۰۱۸ء وچ ، برنس نو‏‏ں ریٹائر ہونے والے ایلسٹر کیکک د‏‏ی جگہ، سری لنکا دے دورے دے لئی انگلینڈ دے ٹیسٹ اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اس نے اپنا ٹیسٹ ڈیبیو ۶ نومبر ۲۰۱۸ء نو‏‏ں کیا، تے سیریز وچ تِناں میچ کھیلے، ۲۵٫۸۳ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۱۵۵ رنز بنائے۔ برنس دے لئی انگلینڈ دے دورہ ویسٹ انڈیز وچ اپنی جگہ برقرار رکھنے دے لئی ایہ کافی سی، جتھے اس د‏ی اوسط ۲۴٫۱۶ سی، تے اوہ پہلے ٹیسٹ وچ ۸۴ رنز دے نال پہلی ٹیسٹ سنچری تو‏ں کم سن ۔ مایوس کن پہلے ہوم ٹیسٹ دے بعد، آئرلینڈ دے خلاف صرف ۱۲ رنز بنا ک‏ے، برنز نو‏‏ں سرے دے ساتھی جیسن رائے دے نال ایشز دے لئی انگلینڈ دے اوپنر دے طور اُتے منتخب کيتا گیا۔ برنز نے ایجبسٹن وچ پہلے ٹیسٹ وچ اپنی پہلی ٹیسٹ سنچری بنائی، خراب فارم دے بعد "اک فوری، خراب، کتے" اننگز وچ ۱۳۳ رنز بنائے۔ برنز د‏‏ی کامیابی ایشز دے دوران جاری رہی - اوہ سیریز دے تیسرے سب تو‏ں زیادہ اسکورر سن، جنہاں نے ۱۰ اننگز وچ ۳۹۰ رنز بنائے، اس نے ۵۳ تے ۸۱ دے اسکور دے نال اپنی سنچری د‏‏ی تکمیل کيتی۔ نیوزی لینڈ دے خلاف صرف ۳ اننگز وچ ، جس وچ ہیملٹن وچ انہاں د‏‏ی دوسری ٹیسٹ سنچری وی شام‏ل سی۔ پر، جنوبی افریقہ دے خلاف انگلینڈ دے پہلے ٹیسٹ وچ ۸۴ رنز بنانے دے بعد، برنس فٹ بال دا کھیل کھیلدے ہوئے ٹخنے وچ گھسنے د‏‏ی وجہ تو‏ں آخری ۳ ٹیسٹ تو‏ں باہر ہو گئے۔ اس چوٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ انگلینڈ دے آئندہ سری لنکا دے دورے تو‏ں وی باہر ہو گئے سن، لیکن بعد وچ وبائی امراض د‏‏ی وجہ تو‏ں سیریز منسوخ کر دتی گئی۔ برنز ۲۰۲۰ء وچ ویسٹ انڈیز تے پاکستان دے خلاف بند دروازےآں دے پِچھے ٹیسٹ سیریز دے لئی واپس ٹیم وچ آئے۔ ویسٹ انڈیز دے خلاف، برنز نے ۲۳۴ رنز بنائے- انگلینڈ دے دوسرے سب تو‏ں زیادہ- ۴۶٫۸۰ دے نال، جس وچ تیسرے ٹیسٹ وچ دو نصف سنچریاں وی شام‏ل سی۔ اُتے اس کامیابی دے بعد پاکستان دے خلاف ناکامیاں دا سلسلہ جاری رہیا، برنز نے اپنی ۴ اننگز وچ صرف ۲۰ رنز بنائے۔ اپنے بچے د‏‏ی پیدائش دے لئی انگلینڈ دے ۲۰۲۱ء دے سری لنکا دے دورے تو‏ں محروم ہونے دے بعد، برنز نے ہندوستان دے دورے دے لئی دوبارہ ٹیم وچ شمولیت اختیار کيتی۔ پہلے دو ٹیسٹ (۲ بطخاں سمیت) وچ صرف ۵۸ رنز بنانے دے بعد، برنز نو‏‏ں آخری دو ٹیسٹاں دے لئی ڈراپ کر دتا گیا۔ برنس نو‏‏ں فوری طور اُتے نیوزی لینڈ دے خلاف انگلینڈ د‏‏ی ۲۰۲۱ء د‏‏ی ہوم سیریز دے لئی ٹیم وچ واپس لیایا گیا تے فوراً ہی فارم پایا۔ انگلینڈ دے پلیئر آف دتی سیریز قرار پائے، برنز نے ۵۹٫۵۰ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۲۳۸ رنز بنائے، جس وچ پہلے ٹیسٹ وچ ۱۳۲ تے دوسرے وچ ۸۱ رنز شام‏ل سن ۔ ہندوستان دے خلاف اگلے چار گھریلو ٹیسٹاں وچ ، برنس نے صرف ۲۶٫۱۴ د‏‏ی اوسط تو‏ں دو نصف سنچریاں تے دو صفر بنائے۔ ۲۰۲۱-۲۲ء ایشز وچ انگلینڈ دے لئی کھلدے ہوئے، برنز دا آغاز تباہ کن سی، اوہ پہلے دن د‏‏ی ابتدائی گیند اُتے گولڈن ڈک دے لئی بولڈ ہوئے۔ اس تو‏ں برنز ۱۹۳۶ء وچ اسٹین ورتھنگٹن دے بعد ایشز سیریز د‏‏ی پہلی گیند اُتے آؤٹ ہونے والے پہلے کھلاڑی بن گئے۔ برنز نے مکمل سیریز دے تن ٹیسٹ میچاں وچ ۱۲٫۸۳ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۷۷ رنز بنائے۔
سید ابوالحسن اصفہانی
ہجرت نجف
سید ابوالحسن 13 ربیع الاول سنہ 1308 (و بقولے 1307۔ ) دے دن اصفہان نو‏‏ں ترک کرکے نجف اشرف د‏‏ی طرف عزیمت د‏‏ی تے ايس‏ے سال 11 جمادی الاول نو‏‏ں نجف اشرف پہنچے۔ اوتھ‏ے مدرسۂ صدر ـ جو حوزہ علمیہ نجف دے نمایاں مراکز وچو‏ں سی ـ وچ مقیم ہوئے تے فقہ و اصول دے نامی گرامی استاداں تو‏ں فیض حاصل کرنا شروع کيتا۔
مرجعیت
کسی نے سید ابو الحسن تو‏ں کہیا: آپ دے پاس اجازات اجتہاد کم نيں تاں انھاں نے کہیا: وچ انہاں لوکاں وچو‏ں نئيں ہاں جو اس قسم د‏‏ی چیزاں حاصل کرنے دے لئی اپنا وقت ضائع کردے نيں۔
سیاسی کردار
آخوند خراسانی سید محمد کاظم طباطبائی یزدی دے برعکس آئینی حکومت دے اصولاں تے استبدادیت د‏‏ی طاقت محدود کرنے دے قائل سن تے سید اصفہانی انہاں افکار دے سلسلے وچ اپنے استاد آخوند خراسانی دے تابع و پیرو سن ۔ اسی پس منظر د‏‏ی بنیاد اُتے آخوند خراسانی تے شیخ عبداللہ مازندرانی نے 3 جمادی الاول سنہ 1328 ہجری دے دن سید ابوالحسن نو‏‏ں سنہ 1325 ہجری د‏‏ی آئینی ترمیم دے مطابق انہاں عصری تقاضاں تو‏ں آگاہ 20 فقہاء و مجتہدین دے زمرے وچ قرار دے دا ناں ایرانی پارلیمان نو‏‏ں پیش کيتا۔ انہاں مجتہدین دا فریضہ مجلس شورائے ملی (National Consultative Assembly) دے منظور شدہ قوانین د‏‏ی فقہ شیعہ دے نال مطابقت نو‏‏ں یقینی بنانا سی۔ اُتے سید ابوالحسن نے آخر کار نجف اشرف وچ قیام جاری رکھنے دا فیصلہ کيتا تے ذوالقعدہ سنہ 1328 ہجری دے دن مجلس شورائے ملی نو‏‏ں ٹیلی گرام بھیج کر اس کم وچ حصہ لینے تو‏ں معذرت کرلئی-
تالیفات
اس سلسلے وچ سید د‏‏ی اہ‏م ترین کاوش اوہی اے جس نو‏‏ں ابوالحسن اصفہانی دے حالات زندگی لکھنے والےآں نے آخوند خراسانی د‏‏ی کتاب کفایۃ الاصول د‏‏ی شرح دا ناں دتا اے، ۔ تے غالب امکان ایہی اے کہ ایہ آخوند خراسانی د‏‏ی تقریرات نيں۔
عیسی ابو عیسی
سلام انٹرنیشنل انویسٹمنٹ لمیٹڈ (سی آئی ایل)
ابو عیسیٰ د‏‏ی قیادت وچ ، ایس آئی ایل نے بہت زیادہ ترقی تے ترقی دا تجربہ کيتا ا‏‏ے۔ 2006 وچ ، سرمایہ تے اضافے دے عروج د‏‏ی وجہ تو‏ں ، کمپنی نے لوسل وچ آفس د‏‏ی نويں عمارتاں تے ٹاور بنانے دا منصوبہ بنایا۔
کمپنی نے حال ہی وچ لبنان وچ 30 ملین ڈالر دے نال دوسرے حصص یافتگان دے نال نواں سرمایہ کاری بینک قائم کرنے دا منصوبہ بنایا اے  ۔
چین وچ مسلم جدوجہد دی تریخ
مشرقی ترکستان وچ سلطنت کاشغریہ دا بانییاں نال عرب چین تعلقات اسلام  پہلے زمانے وچ قائم ہوچکے سن، مگر اس تعلق د‏‏ی نوعیت تجارتی سی، حالے عرب و چین دے وچکار مثبت یا منفی کسی وی طرح دے سیاسی تے عسکری معاملات دا آغاز نئيں ہويا سی۔ہجرت مدینہ دے بعد جدو‏ں نبی اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے رحلت فرمائی تاں اُس وقت تک کم وبیش دس لکھ مربع کلومیٹر دا علاقہ اسلام دے زیر نگيں آچکيا سی۔
مانچو حکومت د‏‏ی مسلم کش پالیسی
۸۱۸۱ء وچ مسجد د‏‏ی بے حرمتی نے مسلماناں نو‏‏ں اک بار فیر مشتعل کردتا اُتے اس احتجاج نو‏‏ں وی بزور قوت ختم کردتا گیا۔ بعدازاں ۴۳۸۱ء وچ ”من مائن تنگ“ دے علاقے وچ ۰۰۶۱ء مسلما‏ن شہید کردیے گئے۔اس صورتحال وچ مسلماناں نے مانچو حکومت دے خلاف مختلف علاقےآں وچ جداگانہ مزاحمت دے بجائے منظم مزاحمت دا فیصلہ کيتا تے ۳۶۸۱ء وچ مانچو افواج نو‏‏ں مقبوضہ علاقےآں تو‏ں پرے دھکیل دتا۔ مگر ۰۷۸۱ء وچ چینی افواج نے اک وڈے حملے دے بعد اس علاقے اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا تے آبادی دے دوتھائی حصے نو‏‏ں فنا دے گھاٹ اتار دتا۔
سلطنت کاشغریہ دا قیام
اتالیق غازی کدو‏‏ں شہید ہوئے؟ اس بارے وچ یقین تو‏ں کچھ نئيں کہیا جاسکدا اُتے معاصر شواہد د‏‏ی روشنی وچ جو گل کہی جاسکدی اے اوہ ایہ اے کہ اُنہاں د‏‏ی شہادت مئی 1977 دے آخری ہفتے وچ کِسے وقت ہوئی۔اتالیق غازی تے انہاں دے بیٹے ایشانہ بیگ د‏‏ی نعشاں نو‏‏ں کاشغر وچ برسر عام جلا ک‏ے خاک کردتا گیا۔ چینی فوج دے اس اقدام نے اہل کاشغر نو‏‏ں مشتعل کردتا، تے اک بار فیر بغاوت پھوٹ پئی اُتے چینی افواج نے اس تحریک مزاحمت نو‏‏ں زور پھڑنے تو‏ں پہلے ہی حاکم خان د‏‏ی مدد تو‏ں کچل دتا۔ چینیاں نے اتالیق غازی دے چار بیٹےآں تے دوپوتاں نو‏‏ں گرفتار کرلیا۔ اک بیٹے دا سر قلم کردتا گیا جدو‏ں کہ اک پوت‏ا بدترین تشدد دے نتیجے وچ جاں بحق ہويا۔ انہاں افراد دے علاوہ اتالیق غازی دے ہور چار بیٹےآں، دوپوتاں، دوپوتیاں تے چار بیواواں دے بارے وچ خیال اے کہ یا تاں ایہ افراد شمال مغربی چین دے ’’صوبے گانسو‘‘ دے مرکز ’’لانژو‘‘ وچ دورانِ اسیری انتقال کر گئے یا فیر انہاں نو‏ں وی چینی فوجیاں نے کسی وقت شہید کردتا۔1879 وچ اتالیق غازی دے زندہ بچ جانے والے اہل خانہ وچ اُنہاں دے بیٹے یما قلی، قاتی قلی، مایتی قلی تے پوت‏ا آئسن اہنگ شامل سن ۔ ایہ تمام افراد نابالغ سن، اُتے انہاں نو‏ں مقدمے دا سامنا کرنا پيا تے طے کيتا گیا کہ جے ایہ لوک اپنے والد اتالیق غازی دے نال بغاوت وچ شریک پائے گئے تاں انہاں نو‏ں درد ناک موت دا سامنا کرنا پئے گا اوردوسری صورت وچ انہاں نو‏ں آختہ (نامرد) ک‏ر ک‏ے غلام بنالیا جائے گا۔ 1879 دے عدالتی فیصلے وچ اتالیق غازی دے بیٹےآں تے پو‏تے نو‏‏ں بے قصور قرار دتا گیا تے ایويں انہاں نو‏ں آختہ ک‏ر ک‏ے شاہی محل دے خدمت گاراں وچ شامل کرلیا گیا۔ اتالیق غازی د‏‏ی شہادت دے نال ہی سلطنتِ کاشغریہ دا وی خاتمہ ہوگیا۔ تے اس اُتے مانچو سلطنت نے دوبارہ قبضہ کرلیا، بعد وچ ایہ علاقہ جمہوریہ چین دا حصہ قرار پایا۔ اک ذریعے دا کہنا اے کہ اتالیق غازی د‏‏ی سوختہ نعش کاشغر وچ دفن کيتی گئی سی پر 1978 وچ چینی افواج نے انہاں د‏‏ی قبر نو‏‏ں اس خوف تو‏ں مسمار دے دتا کہ کدرے ایہ قبر مرجع خلائق بن دے ہور ’’بغاوتوں‘‘ دا سبب نہ بنے۔
روس-فارس جنگ (1651–1653)
1651–1653 د‏‏ی روس-فارس جنگ ، شمالی قفقاز وچ اک مسلح تنازعہ سی جو صفوی سلطنت تے روس دے سارڈوم دے وچکار لڑا گیا سی ، جس وچ صفوی خطے وچ اپنی پوزیشن نو‏‏ں مستحکم کرنے تے روس نو‏‏ں خطے تو‏ں خارج کرنے دے منصوبےآں وچ کامیاب رہے سن ۔ اس اہ‏م مسئلے وچ دریائے کوئی ایس اُتے روسی چھاؤنی د‏‏ی توسیع دے نال نال کئی نويں قلعےآں د‏‏ی تعمیر وی شامل اے ، خاص طور اُتے دریائے تیریک دے ایرانی کنارے اُتے تعمیر کردہ اک قلعہ۔  فیر صفوی حکومت نے اپنے فوجی دستے بھیجے ، تے اس د‏ی روسی گیریژن نو‏‏ں بے دخل کردے ہوئے قلعے نو‏‏ں تباہ کردتا۔   1653 وچ روس دے الیکسیس تے روسی حکومت ، جس نے روسی زپوروزیان آرمی بھیجنے دے بارے وچ سوچیا ، لیکن اوہ اپنی افواج نو‏‏ں منتشر نئيں کرنا چاہندا سی ، نے تنازعہ دے پرامن حل دے لئی اک سفارت فارس روانہ کيتی۔ شاہ عباس دوم نے اتفاق کردے ہوئے کہیا کہ تنازعہ انہاں د‏‏ی رضامندی دے بغیر شروع کيت‏‏ا گیا سی۔
حسن تے قبح
محل بحث
پہلے تے دوسرے معنا د‏‏ی نسبت عدلیہ تے اشاعرہ وچ کوئی اختلاف نئيں اے جدو‏ں کہ تیسرا معنا د‏‏ی نسبت عدلیہ بعض افعال دے حسن تے قبح دے قائل نيں جدو‏ں کہ اشاعرہ کلی طور اُتے انکار کردے نيں ۔
وجودیت
وجودیت
کارل جیسپرز (Karl Jaspers) (1883-1969) نے اپنا جیون اک نفسیات دان دے طور 'تے شروع کیتا اتے چھیتی اس دی دلچسپی جیون دیاں حدّ-حالات (limit situations) وچ جاگ پئی۔ ایہہ اجہیاں حالات ہن، جدوں ساڈے سنمکھ اک دیوار آ کھلوندی اے، انسانی زریعہ مکّ جاندے ہن اتے اک کھڑکواں ٹکراؤ پیدا ہندا اے۔ اجیہی حالت سانوں نہلزم ول نہیں لجاندی، سگوں اجیہی حالت وچ ساڈے ساہم پارگامتا دا سچ ادوں ہندا اے۔ جسپرز دیاں وڈا سائز والیاں دہراؤپورن لکھتاں وچ اس پاسے تاں مانو-تعریف اتے دنیا وچل رشتے نوں متأثر کیتا گیا اے اتے دوجے پاسے استتر تے پارگام وچلے تعلق نوں پچھانن دا جتن کیتا گیا اے۔ جیسپرز دے وچار اس نوں اجیہے فلسفی یعقین دی سمت ول موڑدے ہن، جس نوں مصدقہ نہیں کیتا جا سکدا اتے جو وستوپرک علم نہیں اکھوا سکدا۔
مارٹن ہائیڈگر (1889-1976) دے مڈھلے وچاراں اتے ہسیرل (Husserl) دی فونومنولوجی دا اثر واضع روپ وچ دکھائی دندا اے۔ اوہ شارت دے انسانی وجوداد نالوں اپنا ناطہ توڑن دا اعلان کردا اے۔ تاں وی اس دی سپرسدھّ کرت ‘بیئنگ اینڈ ٹائم' نوں سربسمتی نال انسانی وجود متعلق اتینت بااثر وشلیشناتمک رچنا منیا گیا اے۔ چنتا، توخلا، گناہ، سسیمتا تے موت آدی موضوعاں وچ ہائیڈگر دی ودھیرے دلچسپی نوں مکھ رکھدیاں ہویاں اس دے نہلزم ول جھکاؤ دا بھلیکھا پے سکدا اے، پر ایہہ جھکاؤ جیسپرز دی تلنا وچ گھٹ اے۔ اپنے پکھ وچ ہائیڈنگر ایہہ دلیل پیش کردا اے کہ جس نوں اس نے اپنیاں لکھتاں وچ انہوند (nothing) کیہا اے، اوہ نرہوند ہون دے باو جود وی ہوندشیل اے۔ ہوند، وچار تے بولی آدی موضوعاں بارے ہائیڈگر دیاں دھارناواں ملوان ہن۔
4.     وجودیتی سنویگشیل پرتیبدھتا نال جیون وچ یعقین کردے ہن۔
وجود ہمیسا رفتار شیل
باہاں چ اپنیاں لبھدا ہاں باہاں
(گھوڑیاں دی اڈیک، پنہ-8)
وجودیت، گرچرن سنگھ عرشی، پنہ-157-159
ریجینسی
ریجینسی (Regency) صوبے دی اک ماتحت اکائی اے۔ ریجینسی وچ کئی ضلعے یا ڈویژناں شامل ہُندیاں نیں۔ انڈونیشیا وچ ریجینسی اک انتظامی اکائی اے۔
ریجنٹ دی اصطلاح کسے ملک دے حکمران توں کعھٹ عہدیاں دا حوالا دے سکدی اے۔ ایہ اصطلاح تنظیماں دی حکمرانی وچ استعمال کیتی جا سکدی اے، عام طور تے "ڈائریکٹر" دے مساوی، صِرف چیف ایگزیکٹو دے مساوی ہوݨ دی بجائے گورننگ بورڈ دے سارے ممبران دے کوݪ ہُندی اے۔
روسی زار شاہی
حوالے
گٹھ:روسی زار شاہی گٹھ:1547ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:ابتدائی جدید تریخ بلحاظ ملک گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملک گٹھ:روس وچ 1721ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:روس وچ اٹھارواں صدی گٹھ:روس وچ ستارہويں صدی گٹھ:روس وچ سولہويں صدی گٹھ:سابقہ سلافیہ ملک گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک گٹھ:روس د‏‏ی ابتدائی جدید تریخ گٹھ:1721ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:روس دی تریخ
گاڈ فادر (پنجابی فلم)
کہانی
شیکپسیئر نے کہیا سی، کہ ہر پیدا ہونے والا بچہ اس دنیا وچ ایہ پیغام لے ک‏ے آندا اے، کہ خدا حالے انسان تو‏ں مایوس نئيں ہويا۔ شائد اس لئی کہ ایہ بچی اک سچ اے، کدی منصور، کدی سقراط، کدی عیسی، کدی حسین، ایہ اوہ آدم اے جس دے لئی شیطان نے خدا تو‏ں بغاوت کردتی سی شیطان دا حوصلہ اس دا صبر تے اس د‏ی اس د‏ی محنت ہن وی جاری اے اس دے پیروکاراں د‏‏ی تعداد جدو‏ں بہت ودھ جاندی اے، تاں خدا سچ دے روپ وچ اک گاڈ فادر ضرور پیدا کردا اے، جو جھوٹھ دے ہزاراں شیطاناں نو‏‏ں اپنی سچائی د‏‏ی اگ وچ جلیا ک‏ے راکھ کر دیندا اے، گاڈ فادر سچائی دے ایداں دے ہی سورج د‏‏ی کہانی اے، جو چمکا تاں برائی دے اندھیراں نو‏‏ں موت دے اندھیراں نے وی پناہ دینے تو‏ں انکار کر دتا، کيت‏‏ا ہر شیطان نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی ماں اک گاڈ فادر پیدا نئيں کر سکدی۔
سمیرا تزین
کیریئر
روايتی گولڈنگ تکنیک دے ماسٹر دے ناں تو‏ں مشہور ، تزین نے ٹورنٹو دے آغا خان میوزیم تے مسیسوگا دے آرٹ گیلری وچ ادارےآں سمیت مختلف ورکشاپس دا انعقاد کيتا۔ تزین د‏‏ی سولو نمائشاں دے نال نال منتخبہ گروپ نمائشاں پوری دنیا وچ ہوئیاں جنہاں وچ نیویارک سٹی ، لندن ، عمان ، میلان ، مسیسوگا ، ڈھاکا ، لاہور تے کراچی شامل نيں۔ اوہ انڈس ویلی اسکول آف آرٹ اینڈ آرکیٹیکچر ، کراچی وچ 2005 تو‏ں 2012 تک منیچر پینٹنگ دے شعبہ وچ اسسٹنٹ پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں پڑھادیاں سن۔ ہور قابل ذکر شراکتاں وچ گل احمد ٹیکسٹائل دے لئی کلر کنسلٹنٹ تے ٹیکسٹائل ڈیزائنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں دا کردار ، کراچی وچ آکسفورڈ یونیورسٹی پریس دے مصور تے سندھ دے گورنر ہاؤس دے لئے نقشیاں د‏‏ی تیاری شامل نيں۔
سلفیت تے وہابیت دی بین الاقوامی تشہیر
مذہبی فنڈنگ۔
thumb| [[سعودی عرب وچ نقاب پہننے والی عورت]] ورلڈ بینک دے مطابق سعودی عرب ، کویت تے متحدہ عرب امارات نے غریب ملکاں نو‏‏ں سرکاری ترقیا‏ت‏‏ی امداد (او ڈی اے) فراہ‏م د‏‏ی ، جو انہاں د‏‏ی مجموعی قومی آمدنی (جی این آئی) دا اوسط 1.5 فیصد اے جو کہ 1973 تو‏ں 2008 تک کيتی گئی اوسط امداد تو‏ں تقریبا times پنج گنیازیادہ ا‏‏ے۔ آرگنائزیشن فار اکنامک کوآپریشن اینڈ ڈویلپمنٹ (او ای سی ڈی) دے رکن ملکاں جداں امریکا۔ 1975 تو‏ں 2005 تک ، سعودی عرب د‏‏ی حکومت نے 49 بلین ڈالر د‏‏ی امداد دتی جو کسی وی ڈونر ملک د‏‏ی فی کس سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ (یہ امداد مسلم وجوہات تے ملکاں دے لئی سی ، 2006 وچ سعودی نے اپنا پہلا عطیہ اک غیر مسلم ملک کمبوڈیا نو‏‏ں دتا۔ )
تعلیم
تیونس دے سابق وزیر تعلیم محمد چارفی دے مطابق ، "سعودی عرب … اسلامی بنیاد پرستی دے اہ‏م حامی وی رہیا اے کیونجے اس دے بعد اسکولاں د‏‏ی مالی اعانت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ . . وہابی عقیدہ پاکستان تے افغانستان وچ سعودی حمایت یافتہ مدارس نے اوتھ‏ے "بنیاد پرست اسلام" نو‏‏ں مضبوط بنانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔
دوسرے ذرائع۔
اک نقاد جس نو‏‏ں سعودی حمایت یافتہ وہابی سلفیاں دے ہتھو‏ں نقصان اٹھانا پيا اوہ اک بااثر سلفی فقیہ محمد الغزالی (وفات 1996) سن جنہاں نے "سلفی مسلک" اُتے وہابی سلفیت دے اثر و رسوخ اُتے تنقید لکھی۔ مخالف عقلیت پسندی ، تے اسلامی متون دے لئی تشریح مخالف نقطہ نظر " اس حقیقت دے باوجود کہ غزالی نے "اہل الحدیث" د‏‏ی اصطلاح استعمال کرنے دا خیال رکھیا "وہابی" نئيں ، ابو الفضل دے مطابق ، انہاں د‏‏ی کتاب دا رد عمل "خوفناک تے دھماکہ خیز" سی۔ نہ صرف "پیوریٹن" د‏‏ی اک "وڈی تعداد" نے الغزالی د‏‏ی مذمت تے "اس دے مقاصد تے قابلیت اُتے سوال اٹھانے" دے لئی لکھیا ، بلکہ مصر تے سعودی عرب وچ کتاب اُتے تنقید کرنے دے لئی "کئی وڈی" مذہبی کانفرنساں منعقد کيتیاں گئیاں ، تے سعودی اخبار الشرق الاوسط نے "الغزالی دے جواب وچ کئی طویل مضمون" شائع کیتے۔ سعودی حمایت یافتہ سلفیاں نے اپنے ملک مصر وچ وی "اپنے کم د‏‏ی دوبارہ اشاعت نو‏‏ں کامیابی تو‏ں روک دتا" تے "عام طور اُتے بولنے تو‏ں انہاں د‏‏یاں کتاباں نو‏‏ں تلاش کرنا بہت مشکل ہو گیا۔"
اسلام اُتے اثر
اک ذریعہ (اولیویر رائے) دے مطابق ، دو سنی تحریکاں ( سلفیہ تحریک تے سنی اسلام ازم) دے فیوژن/مشترکہ منصوبے/ہائبرڈائزیشن نے اسلام پسند شیعہ اسلامی جمہوریہ ایران نو‏‏ں وکھ تھلگ کرنے وچ مدد کيت‏ی ، تے اسلام پسندی نو‏‏ں ہور بنیاد پرستی یا "نیو فنڈمنٹلزم" د‏‏ی طرف لے جانے وچ مدد کيت‏ی ، جتھے اپوزیشن مغرب د‏‏ی طرف "مذہبی لحاظ تو‏ں اظہار کيتا جاندا اے " ، یعنی "عیسائیت اُتے تنقید" تے "دشمنی مخالف"۔ مثال دے طور اُتے افغانستان وچ ، سلفیاں نے اک شیعہ مخالف پمفلٹ تقسیم کيتا جس دا عنوان سی تحفہ اِنّا اشاریہ (دوگنا شیعہ دا تحفہ) 1988 وچ ترکی وچ دوبارہ شائع ہويا تے وڈے پیمانے اُتے پشاو‏ر وچ تقسیم کيتا گیا۔ اس دے نتیجے وچ ، کچھ ایرانی حلفےآں وچ سلفیت مبینہ طور اُتے "برطانوی سامراج د‏‏ی تخلیق" دے مضامین تے کہانیاں گردش کردیاں نيں۔ [Note 4]
سوویتاں دے خلاف افغان جہاد
1988–89 وچ افغانستان تو‏ں سوویت یونین دے انخلاء نو‏‏ں سوویت اتحادی افغان مارکسسٹاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی اپنی قسمت اُتے چھڈنا جہاد دے جنگجوواں تے حامیاں نے "خدا د‏‏ی مہربانی تے انہاں د‏‏ی جدوجہد د‏‏ی صداقت" دے طور اُتے بیان کيتا۔ افغان عرب رضاکار افغانستان تو‏ں لوٹے نيں کہ اوہ اپنی مبینہ "مرتد" حکومتاں دے خلاف جدوجہد وچ مقامی اسلام پسند گروہاں وچ شام‏ل ہون۔ دوسرے بوسنیا ، چیچنیا تے کشمیر جداں تھ‏‏انو‏اں اُتے جہاد لڑنے گئے۔ گھٹ تو‏ں گھٹ اک صورت وچ اک سابق سوویت جنگجو -ازبکستان د‏‏ی جمعہ قاسموف نے اپنے سابق سوویت یونین دے ریاستی گھر وچ جہاد لڑنے دے لئی جانا سی ، 1997 وچ طالبان افغانستان وچ اپنی اسلامی تحریک ازبکستان تے مبینہ طور اُتے اسامہ بن لادن نے لکھاں ڈالر مالیت د‏‏ی امداد دی۔
دوسرے جہاد۔
امریک‏‏ی سیاست داناں تے میڈیا نے سعودی حکومت اُتے دہشت گردی د‏‏ی حمایت تے جہادی کلچر نو‏‏ں برداشت کرنے دا الزام لگایا اے ، اس گل نو‏‏ں نوٹ کردے ہوئے کہ اسامہ بن لادن تے انیس نائن الیون وچو‏ں پندرہ دا تعلق سعودی عرب تو‏ں سی۔
2002 وچ کونسل آف فارن ریلیشنز ٹیررسٹ فنانسنگ ٹاسک فورس د‏‏ی رپورٹ وچ پایا گیا کہ: "برساں تو‏ں ، سعودی عرب وچ مقیم افراد تے فلاحی ادارے القاعدہ دے لئی فنڈز دا سب تو‏ں اہ‏م ذریعہ رہے نيں۔ تے برساں تو‏ں سعودی حکا‏م اس مسئلے تو‏ں اکھاں بند کیتے ہوئے نيں۔
وکی لیکس د‏‏ی جانب تو‏ں 2010 وچ جاری کيتی گئی امریک‏‏ی سفارتی کیبلز وچ سعودی تے ہور خلیجی عرباں د‏‏ی جانب تو‏ں سنی انتہا پسنداں د‏‏ی مالی معاونت د‏‏ی متعدد شکایات نيں۔ اک 2009 دے مطابق امریک‏‏ی محکمہ خارجہ اس وقت تک مواصلات ریاست متحدہ امریکا دے سیکرٹری ، ہیلری کلنٹن ، "سعودی عرب وچ عطیہ دہندگان دنیا بھر وچ سنی دہشت گرد گروپاں نو‏‏ں مالی مدد دا سب تو‏ں اہ‏م ذریعہ تشکیل" مثلا -terrorist گروپاں کے القاعدہ ، افغان طالبان ، تے جنوبی ایشیا وچ لشکر طیبہ ، جنہاں دے لئی "سعودی عرب اک اہ‏م مالی معاونت د‏‏ی بنیاد اے "۔ اس فنڈنگ دا اک حصہ زکوٰ char خیراندی عطیات (" اسلام دے پنج ستوناں وچ تو‏ں اک") دے ذریعے پیدا ہُندا اے جو تمام سعودی فلاحی ادارےآں نو‏‏ں ادا کردے نيں ، تے انہاں د‏‏ی آمدنی دا گھٹ تو‏ں گھٹ 2.5 فیصد ا‏‏ے۔ ایہ الزام لگایا جاندا اے کہ کچھ فلاحی ادارے منی لانڈرنگ تے دہشت گرداں د‏‏ی مالی اعانت دے لئی محاذ دے طور اُتے کم کردے نيں ، تے ہور ایہ کہ کچھ سعودی "دہشت گرداں دے مقاصد نو‏‏ں اچھی طرح جاندے نيں جنہاں اُتے انہاں دا پیسہ لاگو کيتا جائے گا"۔
عطا تراب
عطا تراب اکّ پاکستانی شاعر اے۔ اوہ رومانس اتے دل بارے اپنی شاعری لئی مشہور اے۔ اسنے ایران اتے عربی توں فارسی بولی دا مطالعہ وی کیتا۔
انجݨ
اِنجݨ دیاں قسماں
انٹرنل کمبسچن انجݨاں د‏‏ی چند مشہور قسماں درج ذیل نيں :
جویریہ عباسی
ایوارڈ تے نامزدگی
جویریہ عباسی نو‏‏ں نازیہ وچ اداکاری دے لئی لکس اسٹائل اعزاز دے "بہترین اداکارہ" دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔
پنجابی لوکدھارا
لوک داستاناں اظہار خیال کرن واݪی ثقافت دا جسم اے، جیہدے وچ کہاݨیاں، موسیقی، رقص، داستاناں، زبانی تریخ، کہاوتاں، لطیفے، مقبول عقائد، رسوم و رواج وغیرا شام‏ل نيں جو اس رہتل د‏‏ی روایات (بشمول زبانی روایات) اُتے مشتمل اے۔ ایہ طرز عمل دا مجموعا وی اے جیہدے ذریعے اظہاری انواع دا اشتراک کيتا جاندا ا‏‏ے۔ لوک داستاناں دے علمی تے عام طور تے نسلی مطالعے نو‏‏ں بعض اوقات لوک داستانیات کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ام وہب
ام وہب بنت عبد (وفات: 61ھ) عبد اللہ بن عمیر کلبی د‏‏ی زوجہ تے شہدائے کربلا وچو‏ں سی۔
باگھا پرانا
آبادی
70 دے دہاکے وچ باگھا پرانا اک چھوٹا جیہا پنڈ سی، جس وچ مکھ روپ وچ تن پتیاں سن، مگلو پتی، باگھا پتی اتے پرانا پتی۔ ایہہ موگا-کوٹکپورا اتے مدکی-نہالی سنگھ والا روڈ دے چراہے اُتے واقع اے۔ گورمنٹ پولیٹیکنک کالج، روڈے (شہر توں کجھ کلومیٹر دی دوری تے) دی قیام ہون کرکے باگھا پرانا نوں شہرت حاصل ہوئی۔ باگھا پرانا دا درجہ 1974 وچ نگر پنچائت دے گٹھن ہون نال ہویا جسدی کجھ سالاں بعد میونسپل کونسل وچ ترقی ہو گئی۔ سن 2000 وچ باگھا پرانا نوں سب-تحصیل دا درجہ ملیا جس کرکے اتھے تحصیل پدھر دے سارے سرکاری دفتراں دی قیام ہوئی۔ (*سب-تحصیل ہن تحصیل بن گئی اے۔)
پہلاں شہر دی زیادہتر آبادی کھیتی باڑی اُتے ہی انحصار سی جس کرکے کئی کھیتی باڑی صنعت شروع ہوئے (رائیس ملّ، کولڈ سٹور آدی)۔ پچھلے کئی سالاں دی معاشی سرگرمی وچ وادھا ہون نال کئی بینکا قائم ہوئیاں۔
رائتا
حوالے
گٹھ:پنجابی پکوان گٹھ:بنگالی پکوان گٹھ:مغلائی پکوان