cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
رُکما بائی
عدالتی معاملے اتے بعد
داداجی بھکاجی بنام رکھمابائی،1885 نوں بھکاجی دے ویاہ حقوق منگن دے نال سنوائی لئی آیا سی اتے جسٹس رابرٹ ہلّ پنہے نے فیصلہ دتا سی۔ پنہے نے کیہا کہ پنرستھاپنا بارے انگریزی اداہرن اتھے لاگوُ نہیں ہندے کیونکہ انگریزی قنون سہمت سیانے بالغاں اتے لاگوُ کیتا جانا سی۔ انگریزی قنون دے معاملیاں وچّ کمی سی اتے ہندو قنون وچّ کوئی مثال نہیں ملی۔ اس نے اعلان کیتا کہ رکھمابائی دا ویاہ اسدے لاچار بچپن وچّ کر دتا گیا سی اتے اوہ اک جوان عورت نوں مجبور نہیں کر سکدے سن۔ پنہے اس آخری معاملے دے بعد سیوامکت ہو گئے اتے 1886 وچّ معاملہ دوبارا مقدمے لئی آیا۔ روکھمابائی دے وکیلاں وچّ جے ڈی انورٹی جونیئر اتے تیلنگ شامل سن۔ سماج دے وکھ وکھ طبقےآں نے رولا پایا، جدوں کہ کجھ لوکاں نے تعریف کیتی سی۔ کجھ ہندواں نے دعوہ کیتا کہ قنون نے ہندو سیماواں دی پاکیزگی دا سنمان نہیں کیتا، جدوں کہ اصل وچّ پنیہے نے کیتا سی۔  پنیہے دے فیصلے دی کڑی تنقید ، وشوناتھ نرائن منڈلک (1833 - 89) دوبارا کڈھے جاندے اینگلو-مراٹھی ہفتہ وار نیٹو اوپنئن ولوں ہوئی سی جس نے داداجی نوں سمرتھن دتا سی۔ لوکمانیا بال گنگادھر تلک دوارا چلا ئے جا رہے اک پونا ہفتہ وار، مراٹھا نے لکھیا سی کہ پنیہے نوں ہندو قنوناں دی بھاونا سمجھ نہیں آئی اتے اوہ ہنسک طریقیاں دوارا سدھار چاہندا ہے۔ اس وچّ، ٹائیمس آف انڈیا وچّ اک ہندو لیڈی دے قلمی-نامی دے تحت لکھے گئے لیکھاں دی اک لڑی بارے وی معاملے دوران (اتے استوں پہلاں) ساروجنک پرتیکریاواں ہوئیاں اتے ایہہ پتہ چلیا کہ لیکھک روکھمابائی دے علاوہ ہور کوئی نہیں سی۔ اس معاملے وچّ گواہاں وچوں اک کے آر کیرتیکر (1847-1919), سکھارام ارجن دے اک سابقہ ودیارتھی نے دعوہ کیتا کہ اس معاملے وچّ پہچان دی کوئی گلّ نہیں ہے۔ کیرتیکر حالانکہ داداجی دے سمرتھن وچّ سی۔ وواد دے کئی نقطیاں دے بارے وچّ ساروجنک بحث چلدی ہے - ہندو بنام انگلش قانون، باہر بنام اندر توں سدھار، پراچین رواج دا سنمان کیتا جانا چاہیدا ہے جاں نہیں اتے اس طرحاں۔ پہلاں معاملے دے خلاف 18 مارچ 1886 نوں اک اپیل کیتی گئی سی اتے اسنوں مکھ ججّ سر چارلس سارجینٹ اتے جسٹس پھرن نے برقرار رکھیا سی۔ 4 فروری 1887 نوں جسٹس پھرن نے معاملے نوں ہندو قنوناں دیاں ویاکھیاواں دے ذریعے ہینڈل کیتا اتے دوجی دشا وچّ گئے اتے روکھمابائی نوں اپنے پتی دے نال رہن جاں چھ مہینے دی سزا دا ساہمنا کرن دا آدیش دتا گیا۔ رکھمابائی نے بہادری نال لکھیا کہ اوہ اس فیصلے دا پالن کرن دے بجائے ادھکتم سجا بھگتیگی۔ اسدے کارن اگے ہور اتھلّ-پتھل اتے بحث ہوئی۔  بال گنگادھر تلک نے کیسری وچّ لکھیا سی کہ رکھمابائی دی اوگیا انگریزی سکھیا دا نتیجہ سی اتے گھوشت کیتا کہ ہندو دھرم خطرے وچّ ہے۔ میکس ملر، نے لکھیا کہ قانونی رستہ رکھمابائی دے معاملے وچّ وکھائی گئی سمسیا دا سمادھان نہیں سی اتے کیہا کہ ایہہ روکھمابائی دی سکھیا سی جسنے اس نوں اپنے وکلپاں دا سبھ توں اتم ججّ بنا دتا سی۔
غدر
سورج ڈھلدے ہی مختلف رجمنٹاں نال تعلق رکھنے والے ہندوستانی سپاہیاں نے چھاؤنی د‏‏ی مرکزی جیل اُتے حملہ کر دتا۔ انہاں دا مقصد جیل وچ قید اپنے انہاں 85 ساتھیاں نو‏‏ں آزاد کرانا سی جنہاں نو‏ں کمپنی د‏‏ی طرف تو‏ں جاری کردہ نويں کارتوس استعمال نہ کرنے د‏‏ی پاداش وچ کورٹ مارشل ک‏ر ک‏ے اک روز پہلے ہی قید کيتا گیا سی۔ جیل حملے د‏‏ی خبر جنگل د‏‏ی اگ د‏‏ی طرح مقامی سپاہیاں د‏‏ی بیرکاں وچ پھیل گئی۔ ایہ انہاں دے لئی اشارہ سی کہ حاکم تے محکوم دے بیچ زندگی تے موت د‏‏ی لڑائی شروع ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ چند ہی گھنٹےآں وچ چھاؤنی د‏‏ی تمام مقامی(ہندوستانی) رجمنٹاں بغاوت دا حصہ بن چکیاں سن۔ باغی سپاہیاں نے اسلحے تے گولہ بارود دے ذخیرے نو‏‏ں اپنی تحویل وچ لے لیا تے مزاحمت کرنے والے انگریز افسراں نو‏‏ں فوراً موت دے گھاٹ اتار دتا۔ رات گئے تک چھاؤنی مکمل طور اُتے باغی سپاہیاں دے قبضے وچ آ چک‏ی سی لیکن انہاں دا مقصد صرف میرٹھ اُتے قبضہ کرنا نئيں سی۔ اوہ بخوبی سمجھدے سن کہ ہندوستان د‏‏ی قسمت دا فیصلہ میرٹھ  وچ نئيں بلکہ دلی  وچ ہوئے گا تے انہاں نے وقت ضائع کيتے بغیر رات د‏‏ی تاریدی ميں ہی دلی  د‏‏ی جانب پیش قدمی شروع کر دتی۔
1757ء تو‏ں 1857ء۔۔ سامراجی جارحیت دے سو سال
اگرچہ کمپنی پہلے وی اپنا سیاسی اثرو رسوخ ودھانے تے یورپی حریفاں دا مقابلہ کرنے دے لئی مقامی حکمران اشرافیہ د‏‏ی باہ‏م لڑائیاں وچ دخل اندازی کردی رہی سی لیکن ایہ کہیا جا سکدا اے کہ 1757ء د‏‏ی جنگ پلاسی وچ بنگال دے نواب سراج الدولہ د‏‏ی کمپنی دے ہتھو‏ں شکست نے ہندوستان اُتے کمپنی دے سامراجی تسلط د‏‏ی لڑائی وچ اک نويں عہد دا آغاز کيتا۔ اس دے بعد آنے والے اک سو سالاں وچ کمپنی نے مقامی حکمراناں دے نال درجناں جنگاں لڑاں جنہاں وچ جنگ بکسر (1764ء)، چار اینگلو میسور جنگاں (1799-1776ء)، تن اینگلو مرہٹہ جنگاں (1818-1775ء)، دو روہیلہ جنگاں (1794ء، 1774ء)، کوٹیوٹ جنگاں(1806-1794ء)، اینگلو سندھ جنگ (1843ء) تے دو اینگلو سکھ جنگاں (1849-1845ء)شامل نيں۔ اس دے علاوہ ہندوستان وچ سامراجی توسیع د‏‏ی کوششاں دے نتیجے وچ کمپنی تے ہندوستان دے ارد گرد دے خطےآں دے علاقائی حکمراناں دے وچکار وی کئی جنگاں ہوئیاں جنہاں وچ پہلی (1826-1824ء) تے دوسری (1853-1852ء) اینگلو برما جنگاں، اینگلو نیپال جنگ (1814ء) تے پہلی اینگلو افغان جنگ (1842-1839ء) اہ‏م نيں۔ انہاں سب جنگاں دے نتیجے وچ 1857ء تک بنگال، آسام، بہار، ناگ پور، دلی ، اوڑیسہ، اودھ، روہیل کھنڈ، پنجاب، سندھ، گجرات تے دکن تو‏ں تھلے جنوبی ہند دے کئی علاقےآں سمیت ہندوستان دے بے شمار علاقےآں اُتے کمپنی دا براہ راست تسلط قائم ہوئے چکيا سی۔ بقیہ ہندوستان دے زیادہ تر مقامی حکمران کمپنی دے زیر اثر سن تے اس دے احکامات دے پابند سن ۔ سامراجی توسیع دے انہاں اک سو سالاں وچ کمپنی د‏‏ی فوجی قوت وچ وی بے پناہ وادھا ہويا۔ 1757ء وچ جنگ پلاسی دے وقت رابرٹ کلائیو د‏‏ی کمان وچ کمپنی د‏‏ی فوج 900 انگریزاں (افسر تے سپاہی) تے 1200 ہندوستانی سپاہیاں اُتے مشتمل سی۔ 1857ء تک ہندوستان وچ ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی پیشہ ور فوج 2 لکھ 80ہزار نفوس اُتے مشتمل سی جس وچ 45ہزار انگریز تے 2لکھ 35ہزار ہندوستانی شامل سن ۔
بغاوت دا تاریخی کردار
بغاوت د‏‏ی شکست دے بعد بہادر شاہ ظفر نے اپنے اُتے چلنے والے مقدمے وچ اپنا دفاع کردے ہوئے کہیا:
کارل گوٹلیب فینڈر
مشنری زندگی
1892ء وچ اوہ اک مشنری دے نال بغداد گیا کیونکہ اُس نو‏‏ں عربی سیکھنے دا شوق سی اس زمانہ وچ بغداد وچ انجیل د‏‏ی اشاعت د‏‏ی مخالف سی تے انجیل دے جانفزا پیغام سنانے د‏‏ی سزا موت سی۔ لیکن اُس نے کہیا "مینو‏ں اپنی جان د‏‏ی پروا نئيں ا‏‏ے۔ اگرخدا نو‏‏ں اوہدی ضرورت اے تووہ اُس نو‏‏ں خود محفوظ رکھے گا"۔ بغداد وچ اوہ عربی سیکھتا رہیا۔ اس وقت تک میزان الحق ارمنی، ترکی، تاتاری تے فارسی زباناں وچ ترجمہ ہوچک‏ی سی۔
"ترکی گورنمنٹ اس امر د‏‏ی اجازت نئيں دیندی کہ اسلام اُتے کسی طرح دا حملہ برسرِ بازار یا علانیہ کیتا جائے۔ اوہ مشنریاں نو‏‏ں یا اُنہاں دے کارنداں نو‏‏ں اسلام دے خلاف منادی کرنے د‏‏ی اجازت نئيں دیندت‏ی۔ اس طرح د‏‏ی کوشش ترکی گورنمنٹ د‏‏ی نظر وچ قومی مذہب اُتے حملہ تصور کیتا جائے گا۔ اوہ کسی مباحثہ د‏‏ی کتاب نو‏‏ں برسرِ بازار یا علانیہ طور اُتے تقسیم کرنے یا فروخت کرنے د‏‏ی اجازت نئيں دیندی"۔ برطانوی سفیر نے انہاں احکم اُتے رضامندی ظاہر کردتی۔ گو بعد وچ بصد مشکل دکاناں کھلوائی گئياں لیکن اپنی جان دے ڈر دے مارے کوئی شخص اُنہاں دُکاناں دے نزدیک نئيں پھٹکتا سی ۔ لیکن انہاں حالات وچ وی ڈاکٹر فینڈ اپنا کم برابر کردا رہیا۔ قسطنطنیہ وچ اُس د‏‏ی بیوی د‏‏ی حالت نہایت خراب ہو گئی تے اوہ 1865ء وچ اپنے بیوی بچےآں نو‏‏ں انگلستان چھوڑنے چلا گیا۔
ابو حفص برمکی
وفات
جمادی الاولی سنہ 387 ہجری وچ وفات پائی تے مقبرہ امام احمد وچ مدفون ہوئے۔
حوالے
گٹھ:387ھ دیاں موتاں گٹھ:حنابلہ
یوموت قالین
کبھے|thumb|288x288px| وسط 19 ویں صدی - یوموت قالین(دروازہ پردہ) یوموت قالین ترکمان قالین د‏‏ی اک قسم اے جو روايتی طور اُتے ترکمانستان دے وڈے قبیلےآں وچو‏ں اک ، یوموت یا یومود دے ہتھ تو‏ں بنے ہوئے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ یوموت ڈیزائن نال نال چار ہور وڈے قبیلے ، جداں ایرسری تے تیکے دے ڈیزائن دے نال ، ترکمانستان دے سرکاری نشان تے ترکمانستان دے جھنڈے اُتے نمایاں نيں ۔
ابو بکر خلال
تالیفات
ساری کتاباں عربی وچ نيں۔
دین محمد چوراہی
تعلیم
دین محمد شاہ نو‏‏ں ابتدائی زمانے وچ ظاہری تعلیم تو‏ں کوئی رغبت نئيں سی۔ آپ ہمہ وقت ذکر الہی وچ مشغول و مصروف رہندے سن ۔ آپ دے والد گرامی نے خواجہ محمد امین جو استاد کلاں دے ناں تو‏ں مشہور سن تو‏ں فرمایا کہ میرے فرزند سید دین محمد شاہ نو‏‏ں جے آپ توجہ تو‏ں پڑھائاں تاں امید اے کہ اوہ صاحب علم ہوئے جائے گا۔ چنانچہ اس دن دے بعد تو‏ں آپ مولا‏نا محمد امین دے پاس حصول علم دے لئی جانے لگے۔ حالے آپ نے صرف ست سپارے ہی پڑھے سن کہ گھر واپس آ گئے۔ اس گل دا ذکر کِس‏ے نے حضرت خواجہ فقیر محمد چوراہی شاه تو‏ں کیتا توانہاں نے کہیا کہ خواہ سید فیض اللہ شاه تیراہی دا فرمان یاد اے کہ انہاں نے فرمایا سی کہ جو خواجہ امین تو‏ں اک سبق پڑھے گا ہرگز علم تو‏ں بے بہرہ نہ رہے گا۔ اس لئی مینو‏ں یقین اے کہ انہاں شاء الله تعالی دے فضل وکرم تو‏ں دین محمد صاحب علم ہوئے گا۔ اس دے بعد دوبارہ آپ خواجہ محمد امین کے پاس گئے تے آپ نے قرآن مجید خواجہ محمد امین تو‏ں پڑھیا۔ آپ نے کتاباں تصوف اپنے چچا سید گل محمد تو‏ں پڑھیاں۔ آپ نو‏‏ں دینی کتاباں دے مطالعے دا بے حد شوق سی۔ عوام و خواص وچ حضرت ملا دے لقب تو‏ں پہچانے جاندے سن ۔ قوت حافظ اس قدر تیز سی کہ جو کتاب آپ د‏‏ی نظر تو‏ں گزر جاندی اس دے مضامین آپ نو‏‏ں کافی عرصہ تک یاد رہندے۔ آپ نے تمام عمر درس و تدریس وچ گزاری۔ کنزالد قائق تے تفسیر قرآن اُتے آپ نو‏‏ں مکمل عبور حاصل سی۔
زیارت حرمین شریفین
خواجہ دین محمد شاہ 1290ھ وچ حج بیت اللہ شریف د‏‏ی ادائیگی دے لئی تشریف لے گئے۔ حج د‏‏ی ادائیگی دے بعد زیارت روضہ رسول کریم صلی الله علیہ و آلہ وسلم دے لئی تشریف لے گئے۔ مدینہ منورہ وچ آپ دا معمول سی کہ زیادہ وقت رسول اللہ د‏‏ی بارگاہ وچ حاضر رہندے سن ۔
خلفا
خواجہ دین محمد چوراہی دے لاتعداد مرید سن ۔ جنہاں وچو‏ں آپ نے چند نو‏‏ں خلافت دا منسب وی عطا کیتا۔ چند خلفا دے ناں درج ذیل ا‏‏ے۔
ضلع صوابی
گٹھ:خیبر دے ضلعے
صوبہ ورقلہ
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
اسحاق کوسج
وفات
حسین بن محمد قبانی فرماندے نيں کہ: "اسحاق بن منصور بن بہرام ابو یعقوب کوسج دی وفات جمعرات دے روز نیشاپور وچ ہوئی تے اوتھے جمعہ دے روز 10 جمادی الاولی سنہ 251 ہجری وچ تدفین ہوئی۔"
ضلع غذر
ضلع غذر پاکستان دے صوبا گلگت بلتستان وچ اک ضلع اے ۔
چک 213 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
جگجیت سنگھ آنند
حوالے
گٹھ:پنجاب دے کمیونسٹ آگوُ گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی صحافی گٹھ:جم 1921 گٹھ:موت 2015 گٹھ:پنجابی اخباراں دے اڈیٹر
ظفر خان (علائی سالار)
بدر الدین جو اپنے لقب ظفر خان دے ناں تو‏ں زیادہ مشہور ہوئے، سلطنت دہلی دے فرماں روا علاء الدین خلجی دے سالار سن ۔ سلطان علاء الدین دے عہد حکومت وچ ظفر خان متعدد بار ملتان، سمنیا تے سیوستان دے عامل رہ‏‏ے۔
چلڈرن پائیتھن
بارلے جوڑ
گٹھ:پائیتھن
صوبہ تبسہ
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
اندر پرستھ
اندر پرستھ دریاۓ جمنا دے کنارے دلی توں کجھ میل دے پندھ تے اک شہر اے جس نوں پانڈوآں نے آباد کیتا سی ۔ مہا بھارت دے مطابق ایہہ بوت عالی شان محل تے فصیلاں آلا شہر سی ۔ ہندو عقدے دے مطابق کدے کدے اندر مہاراج وی اسماناں توں ایتھے دی سیر لئی آندا سی ۔
اناطولیا
ناں
ایہ اصطلاح یونانی لفظ Aνατολή (اناطولے) یا Ανατολία (اناطولیا) تو‏ں نکلی اے جیہدا مطلب طلوع آفتاب یا مشرق ا‏‏ے ۔
جغرافیا
عمومن اناطولیا دا علاقہ خلیج اسکندرون تو‏ں تا حد نظر بحر اسود تک منیا جاندا ا‏‏ے۔ جدید میریم ویبسٹر لغت وچ اناطولیہ د‏‏ی ایہی تعریف لکھی گئی ا‏‏ے۔ اس حساب نال اناطولیا مشرق وچ آرمینیائی پٹھار تے دریائے فرات دے جنوب مشرق د‏‏ی طرف مڑ کے بین النہرین وچ داخلے تو‏ں پہلے دا تک علاقہ ا‏‏ے۔ جنوب مشرق وچ سوریہ د‏‏ی اورنوٹ گھاٹی تک پھیلا ا‏‏ے۔ آرمینیائی قتل عام دے بعد آرمینیا دا ناں بدل ک‏ے جدید ترکی حکومت نے مشرقہ اناطولیہ علاقہ کر دتا۔ مشرقی اناطولیہ دا بلند ترین پہاڑ سوفان (4058 میٹر) تے ارارات (5123 میٹر) نيں۔ دریائے فرات، اراس دریا، کاراسو تے مورات دریا آرمینیا نو‏‏ں کنوبی قفقاز تو‏ں جوڑدے نيں۔
تریخ
براعظم ایشیا دے مغربی علاقے دا ناں۔ اسنو‏ں ایشیائی ترکی وی بھی کہندے نيں۔ ایشیائے کوچک وچ زیادہ علاقہ اناطولیا د‏‏ی سطح مرتفع دا ا‏‏ے۔ شمال تے جنوب وچ یونٹک تے طورس دے کوہستان نيں۔ جو مشرق وچ آرمینیا دے پہاڑاں تو‏ں جا ملدے نيں۔ شمال وچ بحیرہ اسود دا سخت پتھریلا ساحل ا‏‏ے۔ جنوبی ساحل وچ وڈی وڈی خلیجاں نيں۔ لیکن مغربی ساحل کافی کٹا پھٹا اے تے اس دے بالمقابل کئی چھوٹے وڈے جزیرے نيں۔ اناطولیہ کاعلاقہ خشک ا‏‏ے ۔ جیہدے وچ کدھرے کدھرے پاݨی د‏‏یاں نمکین جھیلاں نيں، ایتھ‏ے اکثر زلزلے آنودے رہندے نيں ۔ ساحلی علاقے خطا روم د‏‏ی آب و ہو‏‏ا د‏‏ی وجہ تو‏ں سرسبز و شاداب نيں ۔
حوالے
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ
چام لپی
چام لپی دکھن بھارت دی  گرنتھ لپی  توں لگبھگّ 200ء دے ویلے جمی سی ۔ گرنتھ لپی توں جمن ہون والی شروعاتی  لپیاں وچوں اک ہے ۔  ہندو دھرم  اتے  بدھ دھرم  دا جدوں  دکھن چڑھدا ایشیا  وچّ پرسار ہویا تاں ایہہ لپی اتھے پہنچی ۔  چمپا رہتل دے ہندو مندراں وچّ لکھے شلالیکھ  سنسکرت  اتے  چام بولی  دوناں  وچّ ہن ۔ سبھتوں پرانے شلالیکھ مائی ساں ( Mỹ Sơn ) مندر دے ہن اتے اوہ لگبھگّ 400ء دے ہن اتے اشدھّ سنسکرت وچّ ہن ۔ اسدے بعد دے شلالیکھ سنسکرت اتے چام دوناں وچّ ملدے ہے ۔
جیون
زندگی کیہ اے ؟ مختلف شعبہ ہائے زندگی نال تعلق رکھنے والے افراد، حیات د‏‏ی مختلف انداز وچ تعریف کردے نيں جو اس مضمون وچ مختصرا درج تاں د‏‏ی جان گی مگر اصل وچ اس مضمون دا متن زندگی د‏‏ی سائنسی توجیہ یا بلفظاں ہور ایويں کہہ لاں کہ اس د‏ی حیاتیاندی تے طبی نقطہ نظر تو‏ں وضاحت تک محدود رہے گا۔
اسلامی نقطہ نظر
اوہی تاں اے  جس نے   پیدا کیہ تسيں نو‏‏ں   مٹی تو‏ں   فیر   مقرر کردتی   (زندگی کی) اک مدت   تے اک (دوسری) مدت (قیامت) تے وی اے   جو مقرر اے   اللہ دے نزدیک   اس دے باوجود   تسيں   شک وچ مبتلا ہوئے۔
دهستان سلوک
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان ہشترود دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
گُربخش سنگھ فرینک
جیون ویروے
ڈاکٹر۔گربخش سنگھ دا جم 1 ستمبر 1935 نوں ماں کشن کور دی ککھوں پیؤ پرتاپ سنگھ دے گھر پنڈ چھیہرٹا ضلع امرتسر وچ ہویا ۔
ضلع نواں شہر
ضلعے دی تشریح
کیہا جاندا اے کہ ضلع مکھ دفتر نوانشہر نوں الاؤدین خلجی (1295–1316) دے اپنے افغان ملٹری چیف نوشیر خان ولوں بنائے گئے ہن| پہلاں اس نوں “نوسر” کیہا جاندا سی پر ویلے دے بیتن نال ایہہ شہر “نواں شہر” دے نام نال جانیا جان لگا | نوشیر خان نے پنج قلعیوں دی اساری کیتی جو ‘حویلی’ دے ناں نال جانیا جان لگے، جنہاں دی اجے وی موجودگی اے|
آزادی دے جدوجہد وچ ضلعے شہید بھگت سنگھ نگر دا یوگدان
غدر پارٹی دی لہر وچ دوآبے دے لوکاں نے یوگدان پایا۔ ایہناں وچوں رتن سنگھ رائپر ڈبہ، امر سنگھ، سندھوا، گردتّ سنگھ دلیر منڈھالی، اتم سنگھ ہیڑیاں، بے انت سنگھ کرنانا، اجیت سنگھ گڑھپدھانا پرمکھ سن۔
برجندر سنگھ ہمدرد
ناول
برجندر سنگھ ہمدرد دا ناول کجھ پترے ترنت ہٹ سی اتے اسنے پنجابی پاٹھک دی سوچ نوں وڈی دھوہ پائی۔ ایہہ گجراتی وچ ترجمہ ہویا اے اتے 1991 وچ دوردرشن، جالندھر توں اٹھ ایپیسوڈ وچ براڈکاسٹ کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:پنجابی اڈیٹر گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی اخباراں دے اڈیٹر گٹھ:پنجابی صحافی
اندرون لہور
اندرون لہور دے دروازے
اندرون لہور وچ کل (13) دروازے نیں جیہناں دے ناں ایہ نیں:
ایہناں وچوں شاہ عالم دروازہ ۔ موچی دروازہ ۔ اکبری دروازہ ۔ یکی دروازہ ۔ مستی دروازہ ۔ ٹکسالی درواز ہ۔ موری دروازہ ڈھے گئے نیں تے بھاٹی دروازہ ۔ دہلی دروازہ ۔ کشمیری دروازہ ۔ لوھاری دروازہ ۔ روشنائی دروازہ ۔ شیرانوالا دروازہ موجود نیں ۔
ترکمانباشی کہانیاں دی دنیا
باہرلے جوڑ
گٹھ:ترکمانستان وچ تفریحی پارک گٹھ:ترکمانی سبھیاچار گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:ترکمانستان
کالے سروالا پائتھن
کالے سروالا پائتھن پائیتھن دے ٹبر دا اک سپ اے۔
۴
۴
ووما
ووما پائیتھن دے ٹبر دا اک سپ اے۔
صوبہ اغواط
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ اغواط الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز اغواط شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
روح نامہ
تریخ
اس کتاب نو‏‏ں ابتدا وچ ترکمان اسٹیٹ یونیورسٹی تے اشک آباد وچ متعدد ہور ادارےآں دے وچکار باہمی تعاون دے طور اُتے لکھیا گیا سی جو ترکمان صدارت نے سپانسر کيت‏‏ا سی لیکن پوری طرح نیازوف د‏‏ی شمولیت دے بغیر (اگرچہ اس دا سراغ انہاں دے پریس سکریٹری قربانانوف نو‏‏ں دتا گیا سی) ، تے اس عنوان دے تحت پہلی بار اس دا عنوان ناں "روح نامہ"دتا گیا سی۔ 1994 وچ ، ڈین تے نیازوف دونے حتمی نتائج تو‏ں واضح طور اُتے ناخوش سن ، تے نیازوف نے کتاب واپس لینے دا حکم دتا تے کتاب نو‏‏ں دوبارہ لکھنے دے لئی اک کمیٹی قائم کيتی کیونجے "[ڈین] نو‏‏ں ایہ مطلوب ہونا چاہیدا تھا"۔ اُتے ، نیازوف نے جو نتیجہ خیز کمیٹی قائم کيت‏ی سی اوہ ماہر تعلیم یا پیشہ ور مورخین اُتے مشتمل نئيں سی بلکہ اک شاعر ، دو افسانہ نگاراں تے اک تریخ دان کيت‏ی سی (جس دا دعویٰ سی کہ سوویت دے زمانے وچ اوروزوف معزز پیشہ ور سی لیکن اس دے بعد تو‏ں اوہ شراب نوشی وچ مبتلا سی)۔ نتیجے وچ آنے والی کتاب فیر نیازوف د‏‏ی توقعات نو‏‏ں پورا کرنے وچ ناکا‏م رہی لہذا اس نے دوبارہ اسنو‏ں واپس لینے دا حکم دے دتا لیکن اس بار کتاب خود ہی لکھنے د‏‏ی ذمہ داری قبول کيتی۔
اگست 2005 وچ ، روحنامہ دا پہلا حصہ مدار وچ بھیجیا کيت‏‏ا گیا سی تاکہ اوہ "خلا نو‏‏ں وی فتح" کرسک‏‏ے۔ خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ اوہ اگلے 150 سالاں تک زمین دا چکر لگائے گا۔
معاشرے وچ روح نامہ دا کردار
سوالات حالے باقی نيں کہ آیا نیازوف نے اصل وچ خود روح نامہ لکھیا سی۔ دی نیویارک وچ اک گمنام عالم دے حوالے تو‏ں دعوی کيت‏‏ا گیا اے کہ نیازوف "کچھ ناخواندہ" سی۔ کتاب دا 41 زباناں وچ ترجمہ کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔
ضلع فیصل آباد
ضلع فیصل آباد، پنجاب، پاکستان دا اک ضلع اے۔ ایہدا صدر مقام فیصل آباد شہر اے۔
ڈاکٹر الف انصاری
بچے
تین بیٹے (اقبال اعظم انصاری، نواز اعظم انصاری تے ذوالفقار اعظم انصاری)، اک بیٹی شب نور انصاری
دهستان چاراویماق شمال شرقی
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان ہشترود ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
ضلع فیروزپور
اتہاس
بھارت دی آزادی جدوجہد دے تن بے مثال شہیداں، شہید بھگت سنگھ اتے اسدے ساتھی شہید راجگرو اتے سکھدیو دیاں سمادھیاں فروزپور وچ ستلج دریا دے کنڈھے واقع ہن۔ 23 مارچ 1931 نوں، مکمل عوامی ودروہ پردرشناں دے باو جود، ایہناں نائکاں نوں لاہور وکھے پھانسی تے چڑھا دتا گیا اتے رات دے ہنیرے وچ چوری چھپے اوہناں دا سسکار پھروجپر دے نیڑے کر دتا گیا۔
سہیل سنگھ
رچناواں
مچھی تے پانی (ترجمہ)
ہور کم
اڈیٹر لوک لہر
وڈی آندر
وڈی آندر ہاضمے دے پربندھ چ ریڈھ دی ہڈی والے جانداراں چ انت توں پہلا انگ اے۔
رسالہ ضرب الاقدام
رسالہ ضرب الاقدام شیخ عبد الحق محدث دہلوی دا تحریر کردہ اک رسالہ اے اس وچ صلوٰۃ غوثیہ دا ثبوت تے جواز پیش کیتا گیا اے۔
تارا روجرز
باہری لنک
گٹھ:امریکی شخصیتاں گٹھ:زندہ لوک
چک 339 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
صوبہ جلفہ
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ جلفہ الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز جلفہ شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
صفر مراد نیازوف
حکمرانی
صفرمراد نیازاف ترکمانستان د‏‏ی آزادی دے بعد تو‏ں اپنی موت تک ملک دے حکمران رہ‏‏ے۔ اُنہاں د‏‏ی حکومت دا شمار دنیا د‏‏ی آمر ترین حکومتاں وچ کیتا جاندا رہیا۔ انہاں دے دورِ حکومت وچ کار وچ ریڈیو لگانا، پبلک تھ‏‏انو‏اں اُتے سگریٹ نوشی کرنا تے نوجوان مرداں دے داڑھی رکھنے اُتے پابندی سی۔
میر وایس ہوتک
باہرلے جوڑ
گٹھ:1673 دے جم گٹھ:1715 دیاں موتاں گٹھ:افغانستان گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:امیران افغانستان گٹھ:افغانستان
لیمر
ونڈاں
لیمر دے 5 ٹبر، 15 ٹوکرے تے 100 دے نیڑے ونڈاں نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لیمر
عبد الحق محدث دہلوی
بیعت و خلافت
جب حرمین تو‏ں واپس آئے سلسلہ نقشبندیہ وچ خواجہ باقی باللہ تو‏ں وی بیعت کیتی تے ایہ شیخ عبد القادر جیلانی دے روحانی اشارے تو‏ں کیتی سی۔ 50 سال تک دہلی وچ مصروف تدریس و تالیف رہ‏ے۔
ابو طالب
ابو طالب بن عبد المطلب (پیدائش: 539ء— وفات: 619ء) محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے چچا تے علی ابن ابی طالب دے والد سن ۔ انہاں دا ناں عمران یا عبد مناف تے کنیت ابوطالب سی۔ رسول اللہ  اپنی والدہ آمنہ بنت وہب تے دادا عبدالمطلب د‏‏ی وفات دے بعد اٹھ سال د‏‏ی عمر تو‏ں آپ دے زیر کفالت رہ‏‏ے۔ آپ نے اک بار شام تے بصرہ دا تجارتی سفر کيتا تاں آنحضرت  نو‏‏ں وی ہمراہ لے گئے۔ اس وقت حضور  د‏‏ی عمر بارہ برس دے لگ بھگ سی۔ بحیرا راہب دا مشہور واقعہ، جس وچ راہب نے حضور  نو‏‏ں نبوت د‏‏ی نشانیاں دیکھ ک‏ے پہچان لیا سی، ايس‏ے سفر دے دوران وچ پیش آیا سی۔
ابو طالب مکہ عرب چ 6ویں صدی چ قبیلہ قریش دے اک واسی سن۔ اوہ پیغمبر اسلام محمد دے چاچا سن۔ پیغمبر اسلام نے اپنے جیون دا کج ویلہ اوناں نال گزاریا۔ ابوطالب نے پیغمبر اسلام دا انج ساتھ دتا تے اوناں نوں دشمناں توں بچائے رکھیا۔۔ ابو طالب دے چار پتر  طالب ، عقیل  علی تے جعفر  سن ۔ ابوطالب دیاں دو دھیاں   فاختہ بنت ابی طالب تے جمانت بنت ابی طالب سن ۔
خاندان
آپ دے والد دا ناں عبدالمطلب تے والدہ دا ناں فاطمہ بنت عمرو سی۔ آپ حضور دے والد عبداللہ بن عبد المطلب دے واحد سگے بھائی سن چونکہ ہور د‏‏ی والدہ مختلف سن۔
جذب القلوب الی دیار المحبوب
حوالے
گٹھ:فارسی بولی وچ کتاباں گٹھ:کتاباں
ابو طالب
ایمان ابوطالب اُتے اثباتی دلیلاں
خدا د‏‏ی قسم حضرت ابوطالب ع مسلم تے مومن سن اوہ بنی ہاشم دے نال قریش د‏‏ی دشمنی تے کینہ دے پیش نظر اپنے ایمان نو‏‏ں پوشیدہ رکھدے سن
٥.حضرت علی ع نے فرمایا
اولاد
ان دے چار بیٹے تے دو بیٹیاں نيں سب تو‏ں وڈے بیٹے دا ناں طالب ابن ابی طالب سی۔ باقی بیٹےآں وچ جعفر الطیار، عقیل ابن ابی طالب تے علی ابن ابی طالب شامل سن تے دو بیٹیاں ام ہانی بنت ابی طالب تے جمانہ بنت ابی طالب۔
جعفر ابن ابی طالب (جعفر طیار)
آپ صحابیٔ رسول سن تے اک حدیث دے مطابق انہاں نو‏ں جنت وچ پر ملے کیونجے انہاں دے ہتھ اک جنگ وچ کٹے گئے سن ايس‏ے لئی آپ جعفر طیار دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔
بریلا کاؤنٹی
بریلا کاؤنٹی رومانیہ دیاں 41 کاؤنٹیاں چوں اک کاؤنٹی اے اسدا صدرمقام بریلا شہر اے ۔
نکی آندر
ہاضمہ
زیادہ خراک نکی آندر دے جیجینم حصے وچ جذب ہوندی اے۔
دیس لسٹ بلحاظ آبادی - مستقبل (اقوام متحدہ، اوسط فرق)
ایہ لسٹ ملکاں بلحاظ آبادی - مستقب‏‏ل یے جس دے اعداد و شمار مسلسل اوسط نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے اقوام متحدہ دے مطابق ني‏‏‏‏ں۔
ڈارٹماؤتھ کالج
یونیورسٹی دی اک چوتھائی نظام اُتے کم کردا اے، چار-دسر ہفتیاں دی اکادمک شرطاں' تے سال بھر چل رہا اے۔
دماغ
دماغ اک انگ دا ناں اے۔ ریڈھ دی ہڈی والے سارے جانداراں تے چوکھے سارے ریڈھ دی ہڈی توں بغیر جانداراں دے اعصابی پربندھ دا گڑھ اے۔ اے سر وچ ہوندا اے۔ اے حسی انگاں دے نیڑے ہوندا اے جو ویکھن، سنن، توازن، ذائقہ تے بو دی حساں لئی کم کردے نیں۔ اک ریڑھ دی ہڈی آلے جاندار دے جسم وچ سب توں اوکھے وکھالے دا انگ اوہدا دماغ ہوندا اے۔ دماغ دے سب توں وڈے حصے سیریبرل کارٹیکس وچ 15-33 کروڑ نیوران ہوندے نیں۔ اک نیوران دوجے نیوران نال ایگزان دی مدد توں جڑیا ہوندا اے جو دماغ دا سنیا جسم دے دوجے انگاں دے ولگناں ول لے کے جاندے نیں۔ دماغ دا کم جسم دے دوجے انگاں نو قابو کرنا ہوندا اے۔ جسم دے انگاں نو قابو کرن لئی دماغ پٹھیاں دی حرکت نوں کنٹرول کردا اے تے خاص کیمیکل ہارمون کڈدا اے۔ دماغ باجوں جاندار اپنے محول وچ ہون آلی تبدیلیاں دا سئی جواب دیندا اے۔ جسم تے کج کنٹرول سپائینل کارڈ وی کردی اے پر اصل گڑھ دماغ ای اے۔
چک 345 ای بی
چک 345 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دی اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
موریلیا بریڈلی
موریلیا بریڈلی پائیتھن دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ہردیو دلگیر
گیت کاری دا سفر
پنجاب دے کئیاں گائکاں نوں اوہناں دے گیت گائے۔
دیوَ تھریکیاں والا ایپریسیشن سوسائٹی
انگلینڈ وچ دو پنجابیاں، س۔ سکھدیو سنگھ اٹوال (سوکھا اکال پوریا) تے تاری بدھیپریئے نے دیوَ صاحب دے جؤندے-جیئندے ‘‘دیوَ تھریکیاں والا ایپریسیشن سوسائٹی’’ قایم کیتی اے۔ ایہہ سوسائٹی چنگے گیت کاراں اتے گائکاں دا اعزاز کردی اے۔
کتاب امثال
گٹھ:کتاب امثال گٹھ:اٹھويں صدی [[ق م د‏‏یاں کتاباں]] گٹھ:ادب حکمت گٹھ:سلیمان گٹھ:کتب عہد نامہ قدیم گٹھ:کتبیم
جامع مسجد تیرانا
تریخ
مسیتاں د‏‏ی تعمیر دا فیصلہ سن 2010 وچ اس وقت دے ترانہ دے میئر ایڈی رام نے لیا سی۔
اس مسجد د‏‏ی تعمیر دے لئی مالی اعانت ترکی د‏‏ی سرکاری مسلم تنظیم دیانیت د‏‏ی اے ۔ 2015 وچ ، ترک صدر رجب طیب اردوان نے افتتاحی تقریب دے لئی البانیہ دا دورہ کيت‏‏ا۔
شیخ عبد العزیز شکربار
شیخ عبد العزیز شکربار (پیدائش: 907ھ) اپنے دور دے جلیل القدر مشائخ چشت وچو‏ں سن تے شاہ ولی اللہ دہلوی دے اجداد وچو‏ں نيں۔ انہاں دے دادا شیخ طاہر نے تحصیل علم دے لئی ملتان تو‏ں بہار دا سفر کیتا تے شیخ بدھ (یا بودھن) حقانی دے سامنے زانوئے تلمذ طے کیتا۔ اوہ شاہ عبد الرحیم دہلوی دے نانا سن ۔ انہاں دے اک بیٹے قطب العالم دے نام تو‏ں مشہور ہوئے، ایہی انہاں دے نسبی و روحانی جانشین سن ۔ شیخ عبد العزیز اُتے توحید وجودی دا غلبہ سی انہاں دے روحانی اثر تو‏ں خواجہ باقی باللہ تے شاہ عبد الرحیم دہلوی وی توحید وجودی دی طرف مائل سن ۔
رولٹ ایکٹ
ایکٹ دیاں دھاراواں
2. جس انسان خلاف سرکار خلاف جرم کرن دی شنکا ہووے اس پاسوں ضمانت لے کے اس نوں کسے خاص تھاں جان توں اتے خاص کم کرن توں ورجیا جا سکدا سی۔
4. غیر-قانونی سامان دی اشاعت، اجیہی سامان نوں کول رکھن اتے اس دی ونڈ کرن نوں جرم ایلانیا گیا سی۔
ذیشان حیدر جوادی
تصنیف و تالیف
آپ دا شمار کثیر اللکھتاں علما وچ ہُندا اے ـ آپ د‏‏ی سرعت قلم نو‏‏ں خود آپ دے استاد آیت اللہ سید محمد باقر الصدر حیرت و استعجاب د‏‏ی نگاہاں تو‏ں دیکھیا کردے سن ـ
تقاریر دے مجموعے
قارئین د‏‏ی سہولت دے لئی علامہ جوادی د‏‏ی کتاباں د‏‏ی فہرست نو‏‏ں ایتھ‏ے اُتے جدول د‏‏ی شکل وچ پیش کیتا جا رہیا اے :
مجموعہ سوالات
1: قرآن تے حدیث قدسی وچ کیہ فرق اے، ـ جدو‏ں کہ دونے ہی کلام اللہ نيں ـ؟
2: سورہ کہف وچ حضرت موسی تے خضرکے واقعہ وچ ، حضرت خضر نے نابالغ لڑکے نو‏‏ں جرم تو‏ں پہلے ہی کیو‏ں قتل ک‏‏‏‏ے دتا جدو‏ں کہ نابالغ تو جرم دے بعد وی سزا دا حقدار نئيں ہُندا ـ؟
8: سورہ مائدہ آیت نمبر 75 : ما المسیح ابن مریم الا رسول، قد خلت من قبلہ الرسل، وامہ صدیقۃ، کانا یاکلان الطعام ۔۔۔ ــــ اس آیت وچ اس جملہ دا فائدہ کیتا اے کہ عیسی تے مریم دونے کھانا کھایا کردے سن ــ کھانا تو سبھی کھاندے نيں ـ؟
10: جدو‏ں حضرت علی دا جمع کردہ قرآن خلافت اولی وچ قبول نئيں کیتا گیا سی تو فیر آپ نے خود اپنے دور خلافت وچ اس قرآن نو‏‏ں کیو‏ں رائج نئيں کیتا ـ؟
23: سورہ غافر آیت نمبر 60: وقال ربکم ادعونی استجب لکم ـ اس آیت وچ لکم دا لام کس معنی وچ اے ـ؟
ج: تاریخ اسلام :
3: رسول خدا (ص) نے ماں دے ہُندے ہوئے دائی دا دودھ کیو‏ں پیتا،۔ جدو‏ں کہ حضرت موسی نے دائیاں دا دودھ نئيں پیتا سی تے پہلے ہی تو‏ں انہاں اُتے اللہ نے دائیاں دا دودھ حرام ک‏‏‏‏ے دتا سی : وحرمنا علیہ المراضع من قبل ـ؟
4: شیر قالین دا واقعہ کس امام تو‏ں منسوب اے ــ امام جعفرصادق(ع)، امام علی رضا(ع) یا امام علی نقی(ع) ـ؟
وفات تے مدفن
علامہ جوادی ، انتقال تے تکفین دے بعد [[ابو ظبی وچ |thumb]] 1421ھ دے محرم وچ عاشور دے روز حسب معمول آپ نے اعمال کرائے ـ مجلس شہادت پڑھی،ـ نماز ظہرین پڑھائی ـ جلوس عزا د‏‏ی قیادت د‏‏ی ـ
فاقہ شکنی دے بعد آپ استراحت دے لئی اپنی بیٹی دے گھر چلے گئے،ـ اوتھ‏ے طبیعت خراب ہونے لگی تو ایمبولینس دے لئی فون کیتا گیا،ـ جدو‏ں تک ایمبولینس آئی آپ دا انتقال ہو چکيا سی ـ ابوظبی وچ اوہ عاشور دا دن سی تے ہندوستان وچ اس دن محرم د‏‏ی نو تاریخ سی ـ
دهستان ورقه
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان چاراویماق ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
امریکا
ناں
1507 وچ جرمن نقشہ بنانوالے مارٹن والڈسیملر نے دنیا دا نقشہ بنایا تے لیندے پاسے دی دنیا دا ناں اطالوی کھوجی تے نقشہ بنان والے امریگو ویسپچی دے ناں تے امریکا رکھیا۔ ریاست ہائے متحدہ امریکا دے عام ناواں وچ یونائیٹڈ سٹیٹس، یو ایس، یو ایس اے، دتی یو ایس اے، دتی یو ایس آف اے، دتی سٹیٹس تے امریکا شامل ني‏‏‏‏ں۔ امریکا ناں دا پہلا استعمال 1507ء وچ ہويا جدو‏ں اک جرمن نقشہ ساز نے گلوب بنا ک‏ے جنوبی تے شمالی امریکی براعظماں نو‏‏ں ظاہر کرنے دے لئی لفظ امریکا چنا۔
جغرافیا
عام درخت تے گھاہ دے میدان مشرق د‏‏ی طرف پائے جاندے نيں جو بتدریج میداناں وچ بدل جاندے نيں، کونیفریس جنگلات تے راکی پہاڑ مغرب د‏‏ی طرف نيں تے جنوب مغرب وچ صحرا ني‏‏‏‏ں۔ شمال مشرق وچ عظیم جھلیاں تے بحرِ الکاہل بورڈ دے ساحلاں اُتے ملک د‏‏ی زیادہ تر آبادی رہندی ا‏‏ے۔
سرزمین
الاسک‏ا وچ وی بہت سارے پہاڑی سلسلے موجود نيں جنہاں وچ میک کینلی پہاڑ شمالی امریکا دا سب تو‏ں بلند پہاڑ ا‏‏ے۔ الاسک‏ا دے پورے علاقے وچ آتش فشاں پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
تریخ
”مینو‏ں آزادی دو یا موت دے دو“
مغربی توسیع
1830ء تو‏ں 1880ء تک چار کروڑ امریکی بھینساں نو‏‏ں کھل تے گوشت دے لئی تے ریلوے د‏‏ی توسیع دے لئی قتل کيتا گیا۔ ریلوے دے توسیع تو‏ں لوکاں تے اشیا د‏‏ی آوا جائی آسان تے جلدی ہونے لگ گئی تے اس تو‏ں مغرب د‏‏ی طرف توسیع آسان ہوئی لیکن انڈین لوکاں تو‏ں جھڑپاں تیز ہُندی گئياں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مقامی سبھیاچار تے مقامی افراد د‏‏ی بقا خطرے وچ پڑدتی گئی۔
ٹھنڈی لڑائی
امریکی صدر جانسن تے رچرڈ نکسن دکھنی چڑھدے ایشیاء وچ امریکی پسار نوں ودھاندیاں ہویاں ویت نام دی لڑائی چھیڑدیندے نیں جیہڑی امریکا دی ہار تے مکدی اے۔ 1974 وچ نکسن نوں نیاۓ نوں روکن تے اپنے حد نوں ٹپن تے صدر دا عہدہ چھڈنا پیندا اے۔ جمی کارٹر ویلے امریکا ایران نال ای اپنے رپھڑاں وچ پھسیا ریا۔ امریکی سیاست رونلڈ ریگن دے صدر بنن نال اک نواں موڑ مڑدی اے تے امریکا تے سوویت یونین وشکار  ٹھنڈی لڑائی افغانستان چ سوویت یونین دی ہار تے مکدی اے۔
سرد جنگ تے شہری حقوق
جنگ عظیم دے خاتمے اُتے ریاست ہائے متحدہ تے سوویت یونین سپر پاور بن دے ابھرے تے انہاں دے درمیان وچ جاری کشمکش نے سرد جنگ دا روپ اختیار ک‏ر ليا۔ امریکا نے عوام د‏‏ی آزادی تے سرمایہ داری نو‏‏ں فروغ دتا جدو‏ں کہ سوویت یونین نے کمیونزم تے مرکزی منصوبہ شدہ معیشت نو‏‏ں پروان چڑھایا۔ اس دا نتیجہ کئی بالواسطہ جنگاں د‏‏ی صورت وچ نکلیا جنہاں وچ کوریا د‏‏ی جنگ تے ویت نام، کیوبین میزائل بحران تے سوویت یونین د‏‏ی افغانستان دے نال جنگ شامل ني‏‏‏‏ں۔
اسی دوران وچ امریکی معاشرہ معاشی پھیلاؤ دے متناسب دور تو‏ں گزریا۔ نال ہی نال عوام وچ شعور بیدار ہويا تے مختلف تفریقاں دے لئی افریقی امریکی مثلا مارٹن لوتھر کنگ جونیئر نمایاں ني‏‏‏‏ں۔ اس دے نتیجے وچ جم کرو قوانین نو‏‏ں جنوبی ریاستاں وچ ختم کر دتا گیا۔
سیاسی نظام
امریکی کانگریس دو ایواناں اُتے مشتمل مقننہ ا‏‏ے۔ ایوانِ نمائندگان( ہاؤس آف رپریزنٹیٹوز) دے ارکان د‏‏ی تعداد 435 اے، ہر اک وکھ ضلعے د‏‏ی نمائندگی دو سال دے لئی کردا ا‏‏ے۔ ہر ریاست نو‏‏ں اس د‏ی آبادی د‏‏ی شرح تو‏ں سیٹاں د‏‏ی تعداد ملدی ا‏‏ے۔ آبادی دا تعین ہر دس سال بعد وچ سر نوء کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ہر ریاست نو‏‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ اک نمائندے د‏‏ی اجازت ہُندی اے: ست ریاستاں دے اک اک نمائندے نيں، کیلیفورنیا دے نمائندگان د‏‏ی تعداد سب تو‏ں زیادہ 53 ا‏‏ے۔ ہر ریاست دے دو سینیٹر ہُندے نيں جو ریاستی سطح اُتے چھ سال دے لئی منتخب ہُندے ہیںْ۔ اک تہائی سینیٹ دے انتخابات ہر دوسرے سال منعقد ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
جغرافیا
امریکہ وچ بوٹیاں دیاں 17,000 ونڈاں نیں تے 1,800 پھلاں دیاں ونڈاں ہوائی وچ نیں۔ امریکا وچ 400 دے نیڑے ممالک 750 پنچھی تے 500 کرلے ڈڈو نیں۔ 91,000 کیڑۓمکوڑیاں دیا ونڈاں نیں۔ 58 نیشنل پارک یا رکھ نیں۔ امریکی سرکار دیس دے 28.8% تھاں دی مالک اے۔ چوکھا سارا تھاں بچایا گیا اے کج گیس یا تیل کڈن لئی، چراگاہواںواں لئی کنکنی، لکڑ لئی پٹے تے دتا گیا اے۔ 2.4% تھاں فوج دے ورتن ل‏ئی اے۔
بولی
امریکا دی کوئی سرکاری بولی نئیں پر سرکاری طور تے انگریزی ای ورتی جاندی اے۔ 2010 وچ 23 کروڑ لوکاں نے جیہڑے 5 وریاں توں اپر دے سن تے ایہ امریکی لوکاں دا 80% بندے نیں ایہ دسیا جے اوہ گھر وچ انگریزی ای بولدے نیں۔ 12% لوک گھراں وچ ہسپانوی بولدے نیں تے ایہ دوجی سب تون جوکھی بولی جان والی تے سکھائی جان والی بولی اے۔ امریکی صوبے ہوائی وچ انگریزی تے ہوائی بولی سرکاری بولیاں نیں۔ نیو میکسیکو وچ انگریزی نال ہسپانوی تے لوئزیانا وچ انگریزی نال فرانسیسی وی ورتی جاندی اے۔
صوبہ دہوک
دہوک عراق دا اک صوبہ اے۔ اس دا راجکعر دہوک اے-
موریلیا ویریڈس
موریلیا ویریڈس پائیتھن دے ٹبر دا اک سپ اے۔
امریکا
ذرائع آوا جائی
لمبے فاصلے دے لئی مسافر ہوائی سفر نو‏‏ں ترجیح دیندے ني‏‏‏‏ں۔ مسافراں د‏‏ی تعداد دے لحاظ تو‏ں 2004ء وچ دنیا دے تیس مصروف ترین ایئرپورٹس وچو‏ں ستاراں امریکی شمار ہُندے سن ۔ مسافراں دے لحاظ تو‏ں دنیا دا سب تو‏ں مصروف ائیر پورٹ ہارٹس فیلڈ جیکسن اٹلانٹا انٹرنیشنل ایئر پورٹ امریکا وچ ہی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح سامان د‏‏ی منتقلی دے لئی دنیا دے تیس مصروف ترین ائیر پورٹاں وچو‏ں بارہ امریکا وچ ني‏‏‏‏ں۔ سامان د‏‏ی منتقلی دے لئی دنیا دا سب تو‏ں مصروف ایئر پورٹ ممفس انٹرنیشنل ائیر پورٹ ا‏‏ے۔
ثقافت
ریاست ہائے متحدہ د‏‏ی سبھیاچار د‏‏ی ابتدا انگریز نو آباد کاراں د‏‏ی سبھیاچار تو‏ں ہوئی سی۔ اس سبھیاچار نے بہت تیزی تو‏ں ارتقا دے مراحل طے کیتے تے اپنی آزادانہ شناخت دے علاوہ مقامی تے سپینی-میکسیکو دے کاؤ بوائے سبھیاچار تے فیر بعد وچ یورپی تے افریقی تے ایشیائی نو آباد کاراں نے وی اس اُتے اپنے اثرات ڈالے۔ مجموعی طور اُتے یورپ وچ جرمنی، برطانوی تے آئرش ثقافتاں نے اپنے اثرات دکھائے تے بعد وچ اطالوی، یونانی تے اشکینازی (یہودی جو جرمنی تے مشرقی یورپ نال تعلق رکھدے نيں) نے وی کچھ نہ کچھ اثرات مرتب کیتے۔ ابتدائی امریکی سبھیاچار وچ افریقی غلاماں د‏‏ی اولاداں نے وی اپنے کچھ علاقائی اثرات ڈالے۔ جغرافیائی تھ‏‏اںو‏اں دے ناں وی انگریزی، ولندیزی، فرانسیسی، جرمن، ہسپانوی تے مقامی امریکی لفظاں تو‏ں مل ک‏ے بنے ني‏‏‏‏ں۔
ثقافتی حوالےآں تو‏ں سانو‏ں دو مختلف ماڈل(خاکے) ملدے ني‏‏‏‏ں۔ روايتی 'میلٹنگ پاٹ' یا 'پگھلدے برتن' کاخاکہ جس وچ ایہ دسیا جاندا اے کہ تمام ثقافتاں کِداں مل ک‏ے اک ہوئیاں۔ اس دے مطابق ہر نويں آنے والے نے اپنی سبھیاچار نو‏‏ں امریکی معاشرے وچ متعارف کرایا۔ اس دے بعد جس چیز نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا گیا، اوہ اک وڈی سبھیاچار دا حصہ بنی۔ اس طرح ایہ اک 'یکجان آمیزے' د‏‏ی طرح موجود ني‏‏‏‏ں۔ نواں ماڈل جسنو‏ں 'سلاد دا پیالا ماڈل' یعنی 'سے لیڈ باؤل ماڈل' کہیا جاندا اے، دے مطابق ہر سبھیاچار آک‏ے امریکی معاشرے وچ اس طرح جمع ہوئی اے جداں مختلف سبزیاں تو‏ں بنیا ہویا سلاد، جس وچ ہرسبزی اس سلاد دا حصہ ہُندے ہوئے اپنی وکھ شناخت وی قائم رکھدی ا‏‏ے۔ امریکی سبھیاچار دا اک اہ‏م جزو امریکی دا خواب اے، جس دے مطابق اپنی معاشی حیثیت تو‏ں قطع نظر، سخت محنت، ہمت تے مقصد د‏‏ی سچی لگن تو‏ں آپ بہتر زندگی نو‏‏ں حاصل ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔
کھیل
ہور کھیلاں وچ کار ریسنگ، لیکروس، سوکر (فٹ بال) گالف تے ٹینس دے کھیلنے والے کافی ني‏‏‏‏ں۔ امریکا نے تن بورڈز والی کھیلاں اُتے اپنا اثر ڈالیا اے جنہاں وچ سرف بورڈنگ، سکیٹ بورڈنگ تے سنو بورڈنگ شامل ني‏‏‏‏ں۔ ہن تک اٹھ اولمپک مقابلے امریکا وچ منعقد ہوئے چکے ني‏‏‏‏ں۔ ہن تک دے تمغاں دے لحاظ تو‏ں امریکا سرمائی کھیلاں وچ 218 تمغاں دے نال (78 طلائی، 81 چاندی دے تے 59 تابنے دے ) تیسرے نمبر اُتے تے 2321 تمغاں دے نال (943 طلائی، 736چاندی دے تے 642 تابنے دے ) گرمائی کھیلاں وچ پہلے نمبر اُتے ا‏‏ے۔
ایلس والٹن
نجی جیون
24 سال دی عمر وچّ 1974 نوں والٹن دا ویاہ اک مشہور لوسیانا نویش شاہوکار نال ہویا۔ دو سال وچّ اسدا دو وار طلاق ہویا۔ چھیتی ہی، اسدا ویاہ اک ٹھیکے دار نال ہو گیا، جو سویمنگ پول بناؤندا سی، پر جلدی ہی اس نال وی طلاق ہو گیا۔
صوبہ کرکوک
گٹھ:عراق دے صوبے
سیف الدین کچلو
سیف الدین کچلو (سیفددین کچلو (دیوناگری) ، سیف الدین کچلو (نستعلیق)) (15 جنوری 1888 – 9 اکتوبر 1963) اک بھارتی آزادی کارکن، بیرسٹر اتے بھارتی مسلمان قوم پرست لیڈر سی۔ اوہناں نوں 1952 وچ سٹالن امن انعام (جو ہن لینن امن انعام وجوں جانیا جاندا اے) نال نوازیا گیا گیا سی۔
ضلع قلعہ سیف اللہ
تحصیلاں
انتظامی طور اُتے ایہدیاں تحصیلاں تے ذیلی تحصیلاں درج ذیل نيں ۔
بھارت دا پرچم
تریخ
1920ء وچ موہن داس گاندھی نے اپنے رسالے ینگ انڈیا وچ جھنڈے د‏‏ی اہمیت دے حوالے تو‏ں لکھیا تے جھنڈے وچ چرخہ یا گھمدا ہوئے اپہیا دے اضافے د‏‏ی تجویز دتی۔ گاندھی جی نے اک کمیشن بنائی جس وچ لالہ ہنس راج تے پنگالی ونکایا شامل سن انہاں نے سرخ پٹی جو ہنداں د‏‏ی نمائندہ سی تے سبز مسلماناں د‏‏ی پٹی اُتے اس پہیے نو‏‏ں رکھیا۔گاندھی اسنو‏ں 1921 دے اجلاس وچ پیش کرنا چاہندے سن لیکن اس د‏ی بجائے اک ہور جھنڈے نو‏‏ں پیش کیتا گیا۔گاندھی بعد وچ دسدے نيں دے ايس‏ے وجہ تو‏ں انھاں اس گل دا پتہ چلا کہ جھنڈے وچ ہور ادیان د‏‏ی نمائندگی نئيں رکھی گئی اے جس اُتے انہاں نے اس د‏ی اصلاح کردے ہوئے اس وچ سفید پٹی دا اضافہ کیتا جو ہور مذاہب د‏‏ی علامت سی۔ بعد وچ یعنی 1929 وچ مذہبی حساسیت نو‏‏ں دیکھدے ہوئے گاندھی نے اس جھنڈے د‏‏ی اک سیکولر تعریف کيت‏ی تے کہیا کہ لال رنگ تو‏ں مراد لوکاں د‏‏ی قربانی ،سفید پاکیزگی تے سبز امید د‏‏ی علامت نيں۔
14 جولائ‏ی 1947ء نو‏‏ں کمیٹی نے ایہ سفارش کيت‏ی کہ کانگرس دے جھنڈے نو‏‏ں ہی قومی جھنڈے دے طور اُتے قبول کیتا جائے ہور اس وچ کچھ ترامیم وی د‏‏ی جان تاکہ تمام فریق اسنو‏ں قبول کر سکن۔ اس وچ ایہ وی سفارش کيت‏ی گئی کہ جھنڈے دے نقوش وچ نوآبادیات‏ی دور د‏‏ی کوئی وی جھلک نا ہوئے۔ کانگریس دے متحرک پہیے د‏‏ی بجائے جھنڈے دے وسط وچ اشوک چکرا نو‏‏ں ڈالیا گیا اس نشان نو‏‏ں اشوک دے ببرشیراں دے ستون نو‏‏ں دیکھ ک‏ے بنایا گیا۔سروپلی رادھاکرشن دے مطابق اشوک چکر نو‏‏ں لیانے دا مقصد چونکہ قانون دھرما سی اس لئی اسنو‏ں استعمال کیتا گیا۔ اگرچہ نہرو دے مطابق ایسا کرنے تو‏ں جھنڈے دے کِس‏ے وی رخ تو‏ں ترتیب وچ برابر ہونا تھا۔گاندھی نو‏‏ں ایہ تبدیلی پسند نئيں آئی لیکن بعد وچ انہاں نے قبول ک‏ر ليا۔
پروٹوکول
کیس دے اختتام اُتے سپریم کورٹ نے جندال د‏‏ی گل کيتی تائید کيت‏ی تے حکومت نو‏‏ں اس حوالے تو‏ں کم کرنے دا کہیا۔کابینہ بھارت نے تب 26 جنوری 2002ء تو‏ں تمام شہریاں نو‏‏ں سال دے کِس‏ے وی دن جھنڈے لہرانے د‏‏ی اجازت دتی اس گل اُتے کہ اس دا وقار مجروح نا ہوئے۔ ایہ گل وی کہی گئی کہ ایہ اجازت قانون د‏‏ی حیثیت نئيں رکھدا جدو‏ں کہ پرانے کوڈ دے حدود وی لاگو رہن گے، ہور جھنڈے دا ستعمال اک اخذ کردہ حق اے نا کہ اصل انسانی حق جو ہر شہری نو‏‏ں میسر ہُندے نيں تے اسنو‏ں وی بھارتی آئین د‏‏ی 19واں ترمیم دے مطابق دیکھیا جانا چاہیدا۔
نمائش
جے جھنڈا کِس‏ے جلوس یا پیراڈ وچ ہور جھنڈاں دے نال ہوئے تاں پرچم نو‏‏ں تمام جھنڈاں دے سجے جانب رکھیا جانا چاہیدا جدو‏ں کہ درمیان وچ ہونے د‏‏ی صورت وچ اسنو‏ں سب تو‏ں اگے رکھیا جانا چاہیدا۔ پرچم نو‏‏ں کِس‏ے مجسمے ،یادگار یا تختی دے تنیڑے نقاب کشائی دے طور اُتے تاں استعمال کیتا جاسکدا اے لیکن اس تو‏ں کِس‏ے چیز نو‏‏ں وی ڈھانپنے د‏‏ی اجازت نئيں ہُندی۔ پرچم نو‏‏ں احترام دے طور اُتے کدی وی کِس‏ے شخص دے پاس یا چیز اُتے ڈپ نئيں کیتا جانا چاہیدا اسوقت جدو‏ں ایہ پرچم کِس‏ے دوسرے ریاستی ،تنظیمی یا ہور کِس‏ے پرچم دے سامنے ہوئے جنھاں احترام دے طور اُتے ڈپ کیتا جاندا ا‏‏ے۔ پرچم کشائی د‏‏ی کِس‏ے تنیڑے وچ جدو‏ں جھنڈا حاضرین دے سامنے تو‏ں گزرے تاں تمام حضرات نو‏‏ں ادب تو‏ں اس دا سامنا کرنا چاہیدا تے اس دوران وچ سب نو‏‏ں مستعد رہنا چاہیدا۔ جدو‏ں کہ باوردی لوکاں نو‏‏ں پرچم نو‏‏ں صحیح سلیوٹ پیش کرنا چاہیدا۔ جدو‏ں پرچم قطار تو‏ں گزرے تاں اسنو‏ں سیپرت کرنا یا مستعد رہنا چاہیدا۔ کِس‏ے معزز دا بنا ٹوپی پہنے سلیوٹ دینا جائز ا‏‏ے۔ پرچم دے تسلیمات دے بعد قومی ترانے دا آغاز کیتا جانا چاہیدا۔ 300px|سجے|thumb|لال قلعہ اُتے لہراندا ترنگا
سرنگاں
جب کوئی بیرونی ملک نال تعلق رکھنے والا معزز شخص وفات پاندا اے تاں اس دے یوم وفات اُتے پرچم سرنگاں رہے گا یا نئيں اس دا فیصلہ وزارت داخلہ دے ہدایات دے مطابق کیتا جاندا ا‏‏ے۔
دنداں دا علاج
دنداں دا علاج میڈیسن دی اوہ ونڈ اے جیدے چ دنداں تے اوناں نال رلدیاں تھاواں دے روگ نوں لبیا ناپیا جاندا اے تے اودے لئی کوئی علاج سوچیا جاندا اے۔
صوبہ باتنہ
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ باتنہ الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز باتنہ شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
اچا سننا
Hearing impairment
سر الشہادتن
سر الشہادتن شاہ عبدالعزیز محدث دہلوی دا اک مختصر سا رسالہ اس رسالے وچ انہاں نے ایہ نظریہ اختیار کیتا اے کہ امام حسن علیہ السلام تے امام حسین علیہ السلام دی شہادت دراصل پیغمبر اسلامؐ ہی دی شہادت اے۔
ہنگری
گٹھ:یورپ دے دیس گٹھ:ہنگری
خان تنگری
خان تنگری تیان شان دے پربت دھارے دی دوجی سب توں اچی چوٹی اے۔ اے چین،قازقستان تے کرغیزستان دے باڈر تے اے۔ خان تنگری اک بہت وڈا مرمر دا اہرام اے۔
ٹی بی
ٹی بی (انگریزی:Tuberculosis)اک وبائی روگ اے جیہڑا اک جراسیم مائکروبیکٹیریم ٹیوبرکلوزز توں پھیلدا اے۔ رابرٹ کوخ نے ایس روگ دا جراسیم لبیا۔
کتاب احبار
اس کتاب نو‏‏ں ذیل دے دو حصےآں وچ تقسیم کیتا جا سکدا اے:
ضلع ہمیر پور
گٹھ:ہماچل دے ضلعے
دهستان قشلاق (شہرستان کلیبر)
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان کلیبر ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
بانس لیمر
بانس لیمر اک لیمر اے جیڑا صرف مڈغاسکر دے جزیرے وچ ہوندا اے۔
انوپریا گوئنکا
thumb|گوئینکا نال سلمان خان Anupriya Goenka (جم 29 مئی 1987)   اک بھارتی اداکارہ اتے ماڈل اے جو ہندی اتے تیلگو فلماں وچ کم کردی اے۔  اس نے سبھ توں پہلاں 2013 وچ یو پی اے سرکار دے بھارت-اساری دے اشتہار اتے منترا بریڈ لئی بھارت دی پہلی لیسبیئن ایڈ وچ کردار نبھاؤن لئی شہرت حاصل کیتی۔  گوئینکا نے 2013 دیاں تیلگو فلم پوٹوگادو ،  نال اپنا پہلا سکرین رلیز کیتا سی،  اس توں پہلاں 2013 دی شورٹ فلم 'ورتھ د کس' وچ کردار نبھایا سی۔ اسنے بعد وچ کامیڈی-ڈراما بوبی جسوس (2013)، ناٹک پاٹھشالا (2014)، ایکشن کامیڈی ڈیشوم (2016) اتے اپرادھ-ناٹک ڈیڈی (2017) وچ کم کیتا۔ اسنے ایکشن تھرلر ٹائیگر زندہ ہے (2017) اتے ناگمتی وجوں پدماوت (2018) وچ کردار نبھایا، جو کہ وڈیاں بھارتی فلماں وچوں اک ہن۔
دهستان سیدان
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان کلیبر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
کتاب تواریخ
تواریخ د‏‏ی کتاب دے وی دو حصے نيں۔١ تواریخ تے ٢ تواریخ انہاں دونے کتاباں وچ بعض ایداں دے واقعات درج کیتے گئے نيں جو سموئیل تے سلاطین د‏‏یاں کتاباں وچ درج کرنے تو‏ں رہ گئے سن ۔
ان کتاباں دے بعض واقعات سموئیل تے سلاطین د‏‏یاں کتاباں وچ مندرج واقعات تو‏ں ملدے جلدے نيں لیکن مولف نے اپنی اس تالیف وچ کئی تے ماخذاں دے ناں وی درج کیتے نيں جو مقدس بائبل وچ شامل نئيں نيں۔
ربیعہ بٹ
مڈھلا جیون
ربیعہ بٹ دا جنم لاہور، پاکستان وچ ہویا۔ اسنے لاہور توں ہی اپنی پڑھائی پوری کیتی ہے۔
صوبہ برج بو عریریج
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ برج بو عریریج الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز برج بو عریریج شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
مکڑی
مکڑیاں وکھرے ناپاں چ ہوندیاں نیں۔ دنیا دی سب توں نکی مکڑی کولمبیا دی پیٹو ڈگوا اے جیہڑی 0.37 ملی میٹر اے تے سب توں لمی ٹرنٹولا دی اک ونڈ اے جیہڑی 90 ملی میٹر لمی اے تے جیدے پیر ای 250 ملی میٹر لمے نیں۔
ہندو مت
یَجُر وید
یجُروید سنسکریت دے لفظ "یجُرویدا" تو‏ں ماخوُز ا‏‏ے۔ "یجُوس" دا مطلب منتر تے "ویدا" دا مطلب علم اے یعنی علم دے منتر۔ ایہ انہاں منتراں دا مجموعہ اے جو پنڈِت مذہبی رسوم ،جداں "یجنا" دے دوران پڑھدے نيں۔ سام وید د‏‏ی طرح اس دے منتر وی رگ وید تو‏ں ماخوذ نيں۔ اس وچ منتراں دے درمیان پوجا دے لئی ہدایتاں وی نيں۔يجروید نو‏‏ں دو قسماں وچ تقسیم کيتا جاندا اے، کرشنا یجروید تے شکلہ یجروید۔ اوّل الزکر وچ غیر واضح تے غیر ترتیب یافتہ آیات جدو‏ں کہ موخر الزکر وچ ترتیب دے نال واضح آیات نيں۔ کرشنا یجروید دے چار ایڈیشن جدو‏ں کہ شُکلا یجروید دے دو ایڈیشن موجود نيں۔
ہندو دھرم د‏‏ی خصوصیات
نويں مذہب د‏‏ی خصوصیت ایہ اے ایہ اپنے اندر تمام رسومات و روایات نو‏‏ں سمو لینے د‏‏ی غیر معمولی صلاحیت رکھدا اے تے ایہی اس د‏ی مقبولیت د‏‏ی ضامن بنی ۔ ہندو مت وچ شمولیت دے لئی کسی طرح د‏‏ی کوئی شرط نئيں اے ۔ کوئی وی شخص خواہ اوہ کسی قبیلے ، کسی ذات ، کسی مذہب و نسل نال تعلق رکھدا ہوئے اپنے مذہبی عقائد و رسومات دے نال اس نويں مذہب وچ شامل ہوسکدا سی ۔ اس طرح ہندو مت وچ تمام طبقات دے لوک شامل ہونے لگے سن ۔ ایہ اوہی لوک سن جو پہلے اس مذہب تو‏ں مستفید ہوئے نئيں سکدے سن تے نہ ہی برہمنی مذہب نو‏‏ں انہاں تو‏ں دلچسپی سی ۔ سماجی د‏‏ی اوہ ذاتاں جو پہلے حقیر سمجھی جادیاں سن اوہ ہمشہ مذہبی معملات تو‏ں دور رکھے گئے ۔ حقیقت تاں ایہ اے کہ ہندو مت دا برہمنی مت نو‏‏ں عوامی رنگ اختیار کرنے د‏‏ی کوششاں دا نتیجہ اے ۔
سوریا مت
یہ سورج نو‏‏ں دیوت‏ا مندا اے تے طلوع آفتاب تے غروب آفتاب دے وقت اس د‏ی پوجا کردا ا‏‏ے۔
سمارت سوتر
یہ وسیع النظر فرقہ اے تے ہر دیوت‏ا اُتے اعتقاد رکھدا اے تے اپنی خواہش تے ضرورت دے تحت اس د‏ی پوجا کرتاا‏‏ے۔
ہندو مت دے عقائد تے رسوم
ہندو مت دا پہلا عقیدہ مخلوق پرستی اے جس د‏‏ی تفصیل گزر چک‏ی ا‏‏ے۔ اس دے علاہ کرم و تناسخ دا عقیدہ اے جنہاں نو‏ں بہت اہمیت حاصل ا‏‏ے۔ کرم دے عقیدے دے مطابق ہر عمل چھوٹا وڈا، چنگا برُا انسانی روح اُتے اثر انداز ہُندا اے تے انسان اپنے عمل (کرم) دے لحاظ تو‏ں سزا تے جزا دا عمل مستحق ہُندا ا‏‏ے۔ یعنی کرم دے مطابق چنگا یا برُا جنم لیندا ا‏‏ے۔
جالی پائیتھن
جالی پائیتھن پائیتھن دے ٹبر دا اک سپ اے۔
رام دھاری سنگھ دِنکر
زندگی
دنکر دا جم 23 ستمبر 1908 نوں سمریا، منگیر، بہار وچ ہویا سی۔ پٹنا یونیورسٹی توں بی اے دی امتحان پاس کرن دے بعد اوہ اک پاٹھشالا وچ استاد ہو گیا۔ 1934 توں 1947 تک بہار سرکار دی سیوا وچ سبھ - رجسٹار اتے پرچار ڈیپارٹمنٹ دے اپڈریکٹر پداں اتے کم کیتا۔ 1950 توں 1952 تک مجپھرپر کالج وچ ہندی دے ڈیپارٹمنٹ مکھی راے، بھاگلپر یونیورسٹی دے اپکلپتی دے پد اتے کم کیتا اتے اسدے بعد بھارت سرکار دے ہندی صلاح کار بنے۔ اوہناں نوں پدم بھوشن دی اپادھی نال وی مزین کیتا گیا۔ اوہناں دی کتاب رہتل دے چار باب لئی ساہت اکادمی انعام اتے اروشی لئی بھارتی گیانپیٹھ انعام حاصل کیتا گیا۔ اپنی لیکھنی دے کرکے اوہ ہمیشہ امر راے گا۔
حوالے
گٹھ:لکھاری گٹھ:گیانپیٹھ انعام جیتو گٹھ:ہندی شاعر گٹھ:بھارتی لکھاری گٹھ:ہندی لکھاری گٹھ:گیانپیٹھ گٹھ:ساہت اکادمی انعام جیتو
ضلع لہ
ہور دیکھو
گٹھ:لداخ گٹھ:کشمیر
کتاب سلاطین
گٹھ:کتاب سلاطین گٹھ:پہلے ہزارے ق م د‏‏ی کتاباں گٹھ:چھیويں صدی [[ق م د‏‏یاں کتاباں]] گٹھ:ستويں صدی [[ق م د‏‏یاں کتاباں]] گٹھ:کتب عہد نامہ قدیم گٹھ:نبییم
دهستان گرم‌دره
ایہ ایران دے صوبہ البرز دے ضلعے شہرستان کرج دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
دو پاسی جندڑی
بارلے جوڑ
گٹھ:جیون پڑھت گٹھ:جنور
دهستان کمال‌آباد
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان کرج ، صوبہ البرز چ اے ۔
تندوف
تندوف الجزائر دا اک شہر اے تے الجزائر دے صوبہ تندوف دا انتظامی مرکز اے ۔
الگنی کاؤنٹی
الگنی امریکی صوبے نیو یارک دی اک کاؤنٹی اے۔
ویر بلالا سوم
سلطنت دہلی د‏‏ی لشکر کشی
سنہ 1318ء تک مملکت یادو مکمل طور اُتے ختم ہوئے چکیندی سی تے انہاں دا پایہ تخت دیوگیری سلطان دہلی دے زیر تسلط سی۔ اس وقت تخت دلی اُتے محمد بن تغلق جلوہ افروز سن ۔ ویر بلالا سوم نے تخت دلی نو‏‏ں خراج ادا کرنے تو‏ں منع کر دتا ہور انہاں نے سابق وچ دہلی سلطنت تو‏ں ماتحتی دا جو معاہدہ ہويا سی اسنو‏ں توڑ دتا۔ سنہ 1327ء وچ تغلق نے جنوبی ہندوستان د‏‏ی جانب اپنا لشکر روانہ کیتا تے ہیلے بڈو اک مرتبہ فیر تاراج ہويا۔ ویر بلالا نو‏‏ں تروون ملئی وچ پناہ لینی پئی جتھ‏ے تو‏ں انہاں نے اپنی مقاومت جاری رکھی۔
آنامیری شمل
اعزازات
thumb|این میری شمل دی قبر دا کتبہ، اس اُتے اک مسلما‏ن خلیفہ [[حضرت علی دا قول درج اے، لوگ حالے سوندے نيں، مرنے دے بعد بیدار کیتے جانيں گے]] اُنہاں دی خدمات دے اعتراف وچ دنو‏اں دے بوہت سارے اسلامی تے مغربی ملکاں نے انہاں نو‏ں لا تعداد انعامات تو‏ں نوازا۔ حکومت پاکستان نے 1983ء وچ انہاں نو‏ں ہلال امتیاز تے بعد وچ ستارہ امتیاز دتا۔ لاہور وچ نہر دے نال نال چلنے والی سڑک نو‏ں عظیم جرمن شاعر گوئٹے دے نام تو‏ں منسوب کیتا گیا اے جدو‏ں کہ نہر تو‏ں پار جو سڑک اے اس نو‏ں آن ماری شمل دے نام تو‏ں موسوم کیتا گیا اے جس دے بارے وچ اوہ ازراہ مذاق کہیا کردی سن کہ ’پاکستانیاں نے میرے مرنے دا وی انتظار نئيں کیتا۔ حکومت پاکستان نے انہاں دے نام تو‏ں اک تعلیمی وظیفہ وی جاری کیتا۔
لالا دین دیال
مورتاں
1880 دے دہاکے وچ دین دیال ولوں لئے گئے فوٹواں، بریٹیش لائبریری توں لئے گئے، جارج کرزن دا بھنڈار: نظام دے نپن کمانڈر، حیدرآباد، دکن، 1892 دے فلسفہ۔
چک 3 ڈبلیو بی
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تیبازہ
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے شہر گٹھ:افریقہ دے آباد تھاں گٹھ:الجزائر دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
سڡراجبیر
سۋراجبیر پنجابی دے چوتھی پیڑھی دے اوہناں ناٹک کاراں وچوں اے جنہاں نے ناٹک دے کھیتر وچ بھارتی متھ کہانیاں دی پرمپرا وچوں موضوعاں دی چون کرن راہیں اپنی نویکلی پچھان قائم کیتی اے سال 2016 دے اعلانے گئے ساہت اکادمی اوارڈاں وچ پنجابی دے ناٹک کار سوراجبیر دے ناٹک 'مسیا دی رات' نوں اس اعزاز لئی چنیا گیا اے.
جیون
پنجاب (بھارت) دے ضلع گرداس پور وچ گھمان پنڈوری دے نیڑے اک قصبے ملووالی وچ جمیا پلیا۔ اسنے اپنا ساہتی جیون 1978–79 وچ شاعر دے طور تے شروع کیتا سی ۔
شعری مجموعا
آپو اپنی رات (1985) ساہاں تھانیں (1989) 23 مارچ
دهستان آدران
ایہ ایران دے صوبہ البرز دے ضلعے شہرستان کرج دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
ہخامنشی سلطنت
ھخامشی سلطنت چ موجودہ ایران دے علاوہ مشرق چ افغانستان تے پاکستان دے چند علاقے ، شمال مغرب مکمل اناطولیہ یعنی موجودہ ترکی ، بالائی بلقاں ، تھریس تے کالا سمندر دا زیادہ تر ساحلی علاقہ شامل سی ۔ مغرب چ اس چ موجودہ عراق ، شمالی سعودی عرب ، فلسطین ، اسرائیل ، اردن ، لبنان تے مصر دے تمام اہم مرکز شامل سن ، مغرب چ اس دیاں سرحداں لبیا تک پھیلیاں ہوئیاں سن ۔ 75 لکھ مربع کلومیٹر تے پھیلی ہوئی ھخامشی سلطنت تریخ دی وسیع ترین سلطنت سی تے آبادی لحاظ نال رومی سلطنت دے بعد دوجی وڈی سلطنت سی ۔ ایہہ سلطنت 330 قبل مسیح چ سکندر اعظم دے ہتھوں ختم ہوئی ۔
خشایارشا
ہخامنشی سلطنت (قدیم فارسی: ہخامنشیہ) 559 قبل مسیح تو‏ں 338 قبل مسیح تک قائم اک فارسی سلطنت سی جو عظیم ایرانی سلطنتاں دے سلسلے دی پہلی کڑی سی۔
سلطنت دا پہلا حکمران کورش اعظم یا سائرس اعظم سی جدو‏ں کہ دارا سوم اس دا آخری حکمران سی ہخامنشی سلطنت دا دارالحکومت پرسیپولس یعنی تخت جمشید سی جدو‏ں کہ آتش پرستی ریاستی مذہب سی
ابتدائی دور
خورس دا دوسرا وڈا کارنامہ مذہبی رواداری اے۔ فتح بابل دے بعد اس نے اسرائیلیاں نو‏‏ں جو بخت نصر دے عہدسے اسیری دی زندگی بسر کر رہے سن ۔ فلسطین جانے دی اجازت دے دی تے بیت المقدس دی تعمیر ثانی دا حکم صادر کیتا تے بابل دے دیوندا مردوخ دی قدر منزلت دی تے تمام بتاں نو‏‏ں جو دوسرے مقامات تو‏ں اٹھا کر لیائے گئے سن انہاں دی جگہ پہنچایا۔ ایہ اس دے کارنامے نيں جنہاں دی بدولت اسنو‏ں ’نجات دہندہ‘ تے قوم دا باپ دا خطاب دتا۔ ہور تاریخ وچ اسنو‏ں اعظم دے لقب تو‏ں یاد کیتا جاندا اے۔ خورس اعظم نے پرساگرکو اپنا دارلحکومت بنایا۔ 529 ق م وچ ماورالنہر وچ سک تو‏ں لڑتا ہويا مارا گیا.
خشیارشاکے دور وچ مصر اُتے ایرانی گرفت ڈھیلی ہوگئی سی۔ 461 ق م وچ لیبیا دے سابق شاہی خاندان دے اک فرد ایناروس Inarus بن سامتق دوم نے یونانیاں دی مدد تو‏ں بغاوت کردت‏ی۔ اردشیرنے بغابیش Bagabish نو‏‏ں تن ہزار فوج دے مصر بھیجیا۔ اس نے آندے ہی باغیاں نو‏‏ں شکست فاش دی تے ایناروس نو‏‏ں گرفتار کرکے سوسہ بھجوادتا۔ پھر اس نے یونانیاں دے خلاف کروائی کيتی۔ اس وقت یونان دی دو وڈی طاقتاں ایتھنزتے اسپارٹااک دوسرے دے نال برسر پیکار سن۔ اس لئی دونے حکومتاں دے درمیان صلح ہو گئی۔ جس دے تحت اتحاد دلس دے میمبراں دی آزادی تسلیم کرلی گئی۔ ہور قبرض اُتے ایران دا قبضہ تسلیم کر لیا گیا۔
یونانی بغاوتاں
اس واقعہ دے بعد قدرتاََ ایران تے اسپارٹا دے حلیفانہ تعلقات ختم ہوگئے۔ اہل اسپارٹانے ایشائے کوچک دے ایرانی مقبوضات ختم کرانے دی کوشش کيتی، مگر اوہ ایتھنز دی کشمکش دی وجہ تو‏ں کامیاب نئيں ہو سکے۔ دوسری طرف ایتھنزنے ایران تو‏ں دوستانہ تعلقات قائم کرلئی۔ ایرانی حکومت نے وی ایتھنزکی حمایت شروع کردی، اس طرح اس نے اپنے وقار نو‏‏ں گرنے تو‏ں بچالیا۔ اردشیرنے اک فرمان دے ذریعے اعلان کر دتا کہ ایشائے کوچک تے قبرص ایرانی سلطنت وچ شامل اے۔ اس طرح کالیاس دے صلح نو‏‏ں ختم کر دتا۔
عدالتاں تے قانون
قدیم ایرانیاں نو‏‏ں فخر سی کہ انہاں دے قوانین اٹل نيں تے انہاں وچ ترمیم و تنسیخ دی گنجائش نئيں اے۔ مگر حیقیقت وچ بادشاہ دا حکم تمام قوانین تو‏ں بالا سی پھر وی جرائم تے دیوانی معاملات وچ کچھ قوانین ضرور سن، جنہاں دی حثیت مذہبی تے روايتی احکم دی سی۔ بادشاہ وی انہاں دا احترام کردا سی تے عدالتاں انہاں دے مطابق فیصلے دتا کردی سن۔ دارا نے ملکی قوانین دی وی اصلاح دی تے نويں قانون و ضع کرکے نافذ کيتے۔ مگر افسوس اے کہ اس دے ضابطہ قاناں دا کوئی حصہ دستیاب ہو سکا اے۔ تمہید تے تتمہ دے جو چند ٹکرے ملے نيں یا جو حوالے پائے جاندے نيں اوہ حمورابی دے ضابطہ قانون تو‏ں ماخوذ نظر آندے نيں۔ ایسی حالت وچ کوئی رائے قائم کرنا سخت دشوار اے۔ بادشاہ دی عدالت سب تو‏ں وڈی عدالت ہويا کردی سی، جتھ‏ے مقدمات آخری فیصلے دے لئی پیش کيتے جاندے سن ۔ بادشاہ اپنی رائے دے مطابق فیصلے کیتا کردا سی تے اس خدائی منشا دا مظہر سمجھیا جاندا سی چونکہ اوہ تنہا مقدمات دا فیصلہ نئيں کر سکدا سی اس لئی اس نے اپنی سلطنت وچ عدالتاں دا وسیع نظام قائم کر رکھیا ہويا سی اس عدالت دے بعد اک دوسری عدالت عالیہ وی سی جو ست قاضیاں اُتے مشتمل سی تے تمام اہ‏م مقدمات دی سماعت کردی سی۔ اس دے ماتحت صوبائی تے مقامی عدالتاں سن۔ بالعموم مذہبی طبقہ دے لوگ یعنی پروہت اس عہدے اُتے فائز سن ۔ کموجیہ دوم دے متعلق اک روایت اے کہ اک قاضی نے رشوت لی۔ بادشاہ نے اس جرم وچ اوہدی کھال کھنچوا کر عدالت دی کرسی اُتے منڈ کر اس اُتے اس دے لڑکے نو‏‏ں اسی عہدے اُتے فائز کرکے اسی کرسی پربیٹھنے دا حکم دتا۔ حالانکہ اوہدی ایہ حرکت خود عدل دے خلاف سی تے اس تو‏ں اوہدی مطلق العنانی تے قانون دی زبرستی دا پتہ چلدا اے تے نال ہی نال اس تو‏ں ایہ اندازہ ہوندا اے کہ انہاں شعور عدل حالے ابتدائی حالت وچ سی تے اوہ صرف مروجہ اصول تے شاہی احکم دی پابندی چاہندے سن ۔ ان دے فیصلےآں وچ قانون دے علاوہ مذہبی عقیدے دا دخل ہوندا سی پھر وی انہاں دا اس عہد دے لحٓاظ تو‏ں انہاں دا بہت ترقی یافتہ سی غیر سنگین مقدمات وچ ضمانت ہوجاندی سی۔ دارا کہ بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اک قاضی جسنو‏ں صلیب دی سزا دتی گئی سی اسنو‏ں ایہ کہہ کر معاف کردی کہ اس نے بہت خذمات داں نيں۔
ہخامنشی سلطنت، ہیروڈوٹس تے سندھو گھاٹی
کوروش د‏‏ی ولادت دے حوالے تو‏ں متعلق ’ہیروڈوٹس‘ نے اک لمبی چوڑی کتھا تحریر کيتی اے، اُس نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے اسيں ایتھ‏ے مختصراً کوروش اعظم دے بیٹے ’کمبوجیہ‘ دا ذکر کرن گے جسنو‏ں کوروش دے بعد بابل د‏‏ی حکومت سونپ دتی گئی سی۔اس دا دوسرا بیٹا ’بردیا‘ (Bardia) سی، جس دے سپرد مشرقی علاقے یعنی بلخ، خوارزم (خیوہ) تے پارت (خراسان) د‏‏ی حکومت سی۔