cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تفسیر فرات کوفی
موضوعات
اس کتاب وچ قرآن کریم د‏‏ی تفسیر تو‏ں متعلق 775 حادیث موجود ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچو‏ں اکثر احادیث ائمہ معصومین تو‏ں جدو‏ں کہ صحابہ تے بعض تابعین تو‏ں وی بعض احادیث نقل کیا ا‏‏ے۔ اس تفسیر وچ صرف انہاں آیات د‏‏ی تفسیر کيتی گئی اے جنہاں دے شان نزول تو‏ں متعلق کوئی حدیث یا احادیث صادر ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں احادیث وچ اکثر شیعہ تعالیم زیر بحث لیائی گئیاں نيں تے ايس‏ے معیار دے مطابق انہاں آیات د‏‏ی تفسیر، تاویل نیڑے یا تأویل بعید کردے ني‏‏‏‏ں۔
چک 164 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
حوئی لوک
حوئی لوک اتلے لہندے چین (نینگشیا ، کانسو ، چنگھائی تے زنجیانگ) چ وسدے نیں ، پر انہاں دے مختلف گروہ پورے دیس چ رہندے نیں ۔
راجستھان مرکزی یونیورسٹی
راجستھان مرکزی یونیورسٹی ( ہندی  : राजस्थान केन्द्रीय विश्वविद्यालय ) جسنوں کہ سییوراج (  ہندی  : सीयूराज ) وی آکھا جاندا اے اکّ   مرکزی یونیورسٹی  اے ، جو کہ  بھارت  دے صوبے   راجستھان  دے نگر  اجمیر  وچ واقع اے ۔ اس یونیورسٹی دے دس سکول ، ویہہ اکیڈمک ڈیپارٹمنٹ تے اکّ کمیونٹی  کالج  اے ، جس وچّ ہر مضمون دی  سکھیا دتی جاندی اے ۔ اس یونیورسٹی وچّ بھارت دے 23 صوبےآں وچوں طالب علم پڑھن لی آؤندے آ ۔
422ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:420ھ دی دہائی
جنگ پلاسی
انگریزاں نے میر جعفر نوں کدی توں لاہ کے میر قاسم نوں گدی تے بٹھا دتا ۔ میر قاسم انگریزاں توں نفرت کردا سی ، اس نے ہور مسلمان نواباں نوں اکٹھا کر کے بکسر دے مقام تے انگریزاں دا وڈی بہادری نال مقابلہ کیتا ، جس چ 1 ہزار انگریز مارے گئے ، پر سازش تے غداری نے اپنا رنگ دکھائیا ۔ میر قاسم دی فوج چ بھگدڑ مچ گئی تے انگریز فاتح بن کے سارے بنگال تے قابض ہوگئے ۔
پچھوکڑ
اینگلو-مغل لڑائی توں بعد بریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنی دی مدراس دے پھورٹ سینٹ جارج، کلکتے وچ پھورٹ ولیئم اتے مغربی بھارت وچ بمبے کیسل دے تن مکھ سٹیشناں دے نال بھارت وچ اکّ تکڑی موجودگی سی l
کرناٹک لڑائی
اپریل 1756 وچ، علی وردی خان دی موت ہو گئی اتے اس دے تیئی سال دے پوتے، نواب سراج الدولہہ نے اسدی جگہ سمبھالی l کیہا جاندا اے کہ اسدی شخصیت اکّ بھیانک سبھاء اتے اکّ کمزور سمجھ دا سمیل سی l  بھارت وچ یورپیئن کمپنیاں ولوں کمائے گئے وڈے منافعیاں بارے اوہ خاص کرکے شکی سی l جدوں بریٹیش اتے فرانسیسیاں نے اوہناں دے وچکار اکّ ہور لڑائی دی امید وچ اپنے قلعیوں نوں سدھارنا شروع کر دتا تاں اسنے ترنت اوہناں نوں اجہیاں کاروائیاں نوں روکن دا حکم دتا کیونکہ اوہ بناں اجازت دے کیتیاں گئیاں سن l  جدوں انگریزاں نے اپنے اساری نوں بند کرن توں انکار کر دتا، نواب نے کوسیمابازار دے قلعے اتے فیکٹری نوں گھیرن لئی 3,000 آدمیاں دی اکّ ٹکڑی دی اگوائی کیتی اتے کلکتہ جان توں پہلاں کئی بریٹیش اہلکاراں نوں بندی بنا لیا۔ کلکتے دی سرکھیا کمزور اتے بہت گھٹ سی l  اس سرکھیا فوج وچ صرف 180 سپاہی، 50 یورپیئن ولنٹیئر، 60 یورپیئن ملیشیا، 150 ارمینیئن اتے پرتگالی ملیشیا، 35 یورپیئن توپخانے دے آدمی اتے جہازاں دے 40 ولنٹیئر شامل سن اتے نواب دی تقریباً 50,000 پیدل فوج اتے گھوڑسوار فوج دے خلاف ڈٹے سن l  سراج دی فوج ولوں 16 جون نوں شہر اتے قبضہ کر لیا گیا اتے 20 جون نوں اکّ چھوٹی جہی گھیرابندی توں بعد قلعے نے آتم سمرپن کر دتا۔
سازش
میر جعفر اتے سیٹھ چاہندے سن کہ بریٹیش اتے اوہناں وچلی سندھی نوں اومیچند توں خفیہ رکھیا جاوے، پر جدوں اسنوں اس بارے پتہ لگا، تاں اسنے دھمکی دتی کہ جے اسدا حصہ 3m روپئے (2019 وچ 3m توں ودھ ) تک نہ ودھایا گیا تاں اوہ سازش دا بھیت خول دیویگا۔ ایہہ سن کے، کلائیو نے کمیٹی نوں اکّ مقید سجھاء دتا l  اسنے سجھاء دتا کہ دو سندھیاں تیار کیتیاں جان - اکّ چٹے کاغذ اتے اصل والی ، جس وچ اومیچند دا کوئی حوالہ نہ ہووے اتے دوجی اسنوں دھوکھا دین لئی لال کاغذ اتے، جس وچ اومیچند دی لوڑیندی شرط ہووے l  کمیٹی دے میمبراں نے دوواں سندھیاں 'تے دستخط کیتے، پر ایڈمرل واٹسن نے صرف اصل تے دستخط کیتے اتے جھوٹھی سندھی اتے اس دے دستخط جعلی بناؤنے پئے۔   فوج، نیوی سکئیڈرن اتے کمیٹی نوں دان لئی دوویں سندھیاں اتے وکھریاں دھاراواں اتے 4 جون نوں میر جعفر ولوں دستخط کیتے گئے۔
پہنچ مارچ
میجر کلپیٹرک کلکتے توں باقی فوج دے نال 12 جون نوں کلائیو نال چندرنگر وکھے آ ملیا l سنیکت فوج وچ 613 یورپیئن، 171 توپخانے دے آدمی جناں دا اٹھ فیلڈ ٹکڑیاں اتے کنٹرول سی اتے دو ہووٹزر، 91 دو-بھاشیئے، 2100 سپاہی (مکھ طور تے دسادھ) اتے 150 ملاح شامل سن l  فوج 13 جون نوں مرشد آباد لئی روانہ ہوئی۔ کلائیو نے نواب دے سندیشواہکاں نوں اکّ پتر دے کے بھیجیا جس وچ اسنے اپنی فوج نوں مرشد آباد ول مارچ کرن دا اپنا ارادہ ظاہر کیتا تاں جو 9 فروری دا معاہدہ دے تعلق وچ اوہناں دیاں شکایتاں نواب دی سرکار دے پرمکھ اہلکاراں نال کیتیاں جان۔ بھارتی فوجاں نے سمندری تٹ تے مارچ کیتا جدوں کہ یورپیئن روز-مرا دی ضرورت دیاں چیزاں اتے توپخانے سمیت 200 کشتیاں وچ ندی وچ کھڑے ہوئے سن l 14 جون نوں کلائیو نے سراج نوں جنگ دا اعلان بھیجیا۔ 15 جون نوں، انگریزاں نال گٹھجوڑ دے شکّ وچ میر جعفر دے محل اتے حملے دا حکم دین توں بعد، سراج نے میر جعفر توں انگریزاں نال لڑائی دے میدان وچ شامل نہ ہون دا وعدہ لے لیا l ।  پھر اسنے اپنی ساری فوج نوں پلاسی جان دا حکم دتا، پر فوجاں نے اوہناں دی تنخواہ دے بکائے جاری ہون تک شہر چھڈن توں انکار کر دتا l دیری کارن فوج صرف 21 جون تک ہی پلاسی پہنچ پائی۔
لڑائی
میر جعفر توں کسے خبر دی امید کردیاں کلائیو نے شکار لاج دی چھت توں حالات اپر نظر رکھی ہوئی سی l اسنے اپنیاں فوجاں نوں بغیچے توں اگے ودھن دا حکم دتا اتے وڈے سروور دے ساہمنے مورچہ سنبھالن لئی کیہا l اس دی فوج وچ 750 یورپیئن پیدل فوجی جیہناں وچ 100 ٹوپاس، 2100 سپاہی (دسادھ) [61] اتے 100  توپچی جناں دی مدد لئی 50 ملاح وی شامل سن۔ توپخانے وچ اٹھ 6 پونڈر اتے دو توپاں شامل سن l دوواں پاسیاں توں تن 6-پونڈراں دے نال یورپیئن اتے ٹوپاسس نوں چار ڈویزناں وچ لائن دے مرکز وچ رکھیا گیا سی l سپاہیاں نوں برابر ڈوجناں وچ سجے اتے کھبے پاسے رکھیا گیا سی l فرینچ حملے دا خلاف کرن لئی کلائیو نے اپنی فوج دے کھبے حصہ توں 200 گز (180 میٹر) اتر ول بھٹھیاں دے پچھے دو 6-پونڈر اتے دو توپاں بیڑیاں۔
لڑائی دی شروعات
8:00 وجے، وڈے تلاب اتے تعینات فرینچ توپخانے نے پہلی گولی چلائی، جس وچ اکّ دی موت ہو گئی اتے 39ویں ریجیمینٹ دی گرینیڈیئر کمپنی وچوں اکّ جوان نوں زخمی کر دتا l ایہہ صرف اکّ اشارہ ہی سی اتے نواب دے باقی توپخانے نے بھاری اتے جاری گولابری شروع کر دتی l انگریزاں دیاں موہری ٹکڑیاں نے فرینچ گولابری دا جواب دتا، جدوں کہ بٹالیئن دے نال والیاں نے نواب دے باقی توپخانے دا خلاف کیتا l اوہناں دی گولابری توپخانے نوں روکن وچ کارگر نہیں سی پر پیدل اتے گھوڑ سوار فوج نوں نقصان پہنچا رہی سی l 8:30 تک، بریٹیش نے 10 یورپیئن اتے 20 سپاہی گوا دتے سن l اٹاں دے بھٹھیاں تے پہلی قطار دے توپخانے نوں چھڈّ کے، کلائیو نے فوج نوں حکم دتا کہ اوہ واپس جاکے بغیچے دی اوٹ لے لوے l بنّ دی سرکھیا دے کارن انگریزاں دے مارے جان دی در وچ کافی گراوٹ آئی۔
لڑائی دے میدان دی پینتڑیبازی
جیوں ہی بریٹیش فوج وڈے تلاب ول ودھی، اسنے ایہہ دیکھیا کہ نواب دی فوج دا کھبا حصہ باقی فوج دے پچھے لگ چکیا سی l جدوں اس ڈویزن دا پچھلا حصہ بغیچے دے اتر والے پاسے اکّ لائن وچ اکّ جگا تے پہنچیا، ایہہ کھبے مڑیا اتے بغیچے ول ودھیا l کلائیو، جو اس گل توں انجان سی کہ ایہہ میر جعفر دی ٹکڑی سی، نے سوچیا کہ اس ٹکڑی دا نشانہ اسدا سمان اتے سٹور سن اتے اسنے کیپٹن گرانٹ اتے لیفٹینینٹ رمبولڈ دے ماتحت تن پلٹون اتے اکّ سویسیوک، جون جوہنسٹون دے ماتحت اکّ فیلڈ پیس بھیجیا، تاں جو نواب دی فوج دا اگے ودھنا روکیا جا سکے l فیلڈ پیس دی اگّ نے ٹکڑی دے اگے ودھن نوں روک دتا،اس طرحاں ایہہ نواب دی باقی فوج توں الگّ رہی۔
نواب سراج الدولہ 23 جون دی ادھی رات نوں مرشد آباد پہنچ گیا سی۔ اسنے کونسل نوں بلایا جتھے کجھ نے اسنوں بریٹیش اگے سمرپن کرن دی صلاح دتی، کجھ نے لڑائی جاری رکھن اتے کجھ نے اس دے فرار نوں لما کرن دی صلاح دتی l 24 جون نوں 22:00 وجے، سراج بھیس بدل کے اپنی بیوی اتے قیمتی گہنیاں نال اکّ کشتی 'تے سوار ہوکے اتر ول بھجّ گیا l اسدا ارادہ جین لاء دی مدد نال پٹنا بھجنا سی l 24 جون دی ادھی رات نوں، میر جعفر نے سراج دی پیروی کردیاں کئی پارٹیاں بھیجیاں۔ 2 جولائی نوں، سراج راجمہل پہنچیا اتے اکّ اجاڑ باغ وچ پناہ لئی مگر چھیتی ہی مقامی فوجی گورنر، میر جعفر دے بھرا نوں اکّ انسان، جسنوں پہلاں سراج نے گرفتار کیتا سی اتے سزا دتی سی،  ولوں ایہہ دسّ دتا گیا l اس دی قسمت دا فیصلہ میر جعفر دی اگوائی والی کونسل ولوں نہیں کیتا جا سکیا اتے میر جعفر دے پتر میرن نوں سونپ دتا گیا، جس نے اسے رات سراج دا قتل کر دتا سی۔ اگلی سویر مرشد آباد دیاں سڑکاں 'تے اس دے اوشیشاں دی پریڈ کیتی گئی اتے الیوردی خان دی قبر تے دفنایا گیا۔ [111] [112] [113]
تفسیر نور الثقلین
نشر و انتشار
۴- چوتھ‏ی جلد، سورہ فرقان تو‏ں سورہ دخان.
دوہڑا
ہور دیکھو
گٹھ:پنجابی ادب گٹھ:پنجابی ساہت گٹھ:پنجابی شعری صنفاں
دریائے نیریتوا
ایہہ دریا بوسنیا تے ہرزیگووینا تے کروشیا چ وگدا اے تے ایتھے دا تازہ پانی دا وڈا زریعہ وی اے ۔
سیمئول بدری
بین الاقوامی کرکٹ
2012ء ٹی/20 عالمی کپ دے بدری نے مارچ 2013ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی طرف تو‏ں زمبابوے دے خلاف کھلا، دوسرے میچ وچ بدری نے 4 اوور وچ 3/17 د‏‏ی کارکردگی پیش تے مرد میدان/ مین آفاف دتی میچ دا اعزاز حاصل کیتا۔ 2013ء دے بعد بدری نے ویسٹ انڈیز وچ پاکستان دے خلاف سیریز کھیلی، 2014ء وچ بدری نے آئر لینڈ، نیوزی لینڈ تے انگلینڈ دے خلاف کھیلا۔ سیمئول بدری
باہرلے جوڑ
گٹھ:1981 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:اسلام آباد یونائیٹڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ویسٹ انڈیز دے عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی گٹھ:چنائی سوپر کنگز کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو دے کرکٹ کوچ گٹھ:ٹرینباگو نائیٹ رائیڈرز کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ہندوای شخصیتاں گٹھ:کھلنا رائل بنگال کرکٹ کھلاڑی گٹھ:راجستھان رائلز کرکٹ کھلاڑی گٹھ:رائل چیلنجرز بینگلور کرکٹ کھلاڑی گٹھ:برسبین ہیٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ورلڈ الیون ٹوئنٹی/20 عالمی کرکٹ کھلاڑی
مسرت کلانچوی
ادبی خدمات
مسرت نے اپنیاں تحریراں وچ ایداں دے موضوعات دا انتخاب کیتا جیہڑے طبقات‏ی اُچ نیچ، خاندانی رسومات و روایات تے رویاں د‏‏ی عکاسی کردے نيں۔ اوہناں د‏‏یاں لکھتاں وچ دیہی علاقے دی عورت د‏‏یاں محرومیاں تے فرسودہ رسوم و رواج دے خلاف احتجاج تھاں تھاں نظر آوندا ا‏‏ے ۔ انسانی نفسیات، احساست، جذبات تے معاشرتی رویاں دا باریک بین جائزہ مسرت کلانچوی دے افسانےآں د‏‏ی نمایاں خصوصیات نيں۔ اوہناں دیاں لکھتاں وچ اُچی دھرتی جھکا آسمان (افسانے)، ڈکھن کنیں دیاں والیاں (افسانے)، تھل مارو دا پینڈا (افسانے)، وڈیاں دا آدر (طویل کہانی)، سنجھہ صبا حیں (ڈرامے)، مکی مدنی (سیر ت)، اپنا گھر (اردو ڈراما)، حضورؐ کا بچپن اور لڑکپن (سیرت) دے ناں تو‏ں کتاباں شائع ہوچکيت‏یاں ناں۔ اوہناں نو‏ں نے طویل دورانیے دے ٹیلی وژن ڈرامے ایک منٹ، ورثہ اور دشتِ تنہائی میں اور ٹیلی وژن ڈراما سیریلز ریگ زار (اردو)، مسافت (اردو)، دھوپ سائبان (اردو)، پربت (اردو)، رت بدلے گی (اردو)، صحرا (اردو)، نور نظر (اردو)اور بوہے تے باریاں (پنجابی)، مٹی رنگے لوگ (پنجابی) تے پارت (ریاستی) وی لکھے۔ اوہ پہلی ڈراما نویس نيں جیہناں دے تن زباناں وچ ڈراما سیریلز ٹیلی کاسٹ ہوئے۔
اپنشد
ہورویکھو
گٹھ:سنسکرت گٹھ:ہندو مت گٹھ:ہندو اساطیر
البرہان فی تفسیر القرآن
مولف تے تحریر دا مقصد
سید ہاشم بحرانی جو علامہ بحرانی دے ناں تو‏ں معروف نيں گیارہواں تے بارہويں صدی دے شیعہ فقہاء، محدثین تے مفسرین وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔
کتاب دا ڈھانچہ تے روش تحریر
علامہ بحرانى‌ اس کتاب وچ صرف احادیث نو‏‏ں ذکر کرنے اُتے اکتفاء کیا اے تے ہر حصے دے آخر وچ اس حصے تو‏ں مربوط احادیث دے اسناد نو‏‏ں ذکر کیا اے تے اہل سنت منابع تو‏ں نقل ہونے والی احادیث دے اسناد نو‏‏ں جداگانہ طور اُتے ذکر کیا ا‏‏ے۔ علامہ بحرانی اپنی کتاب نو‏‏ں آیات د‏‏ی تأویل بیان کرنے والی کتاب قرار دیندے نيں، اس تو‏ں انہاں د‏‏ی مراد ائمہ تو‏ں نقل ہونے والی احدایث تے انہاں د‏‏ی فضائل دا ذکر کرنا ا‏‏ے۔ انہاں نے تفسیر دے دوران مطالب د‏‏ی وضاحت دے لئی اپنی طرف تو‏ں کِس‏ے چیز دا اضافہ نئيں کیا ا‏‏ے۔ لیکن اصل مطالب نو‏‏ں پیش کرنے تو‏ں پہلے اک نسبتا طولانی مقدمے وچ تفسیر تو‏ں متعلق اپنی نظریات تے تے مبانی د‏‏ی توضیح دتی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی اس کتاب اُتے اک ہور مقدمہ ابو الحسن‌ شريف‌ عاملى‌ اصفہانى‌ (متوفی ۱۱۳۸ق‌ يا ۱۱۴۰ق‌) نے مرآۃ الانوار و مشكاۃ الاسرار دے عنوان تو‏ں لکھیا ا‏‏ے۔
اعتراضات
سید محمد علی ایازی لکھدے نيں:
باہرلے جوڑ
گٹھ:کتب تفسیر قرآن (عربی) گٹھ:تفاسیر روایی گٹھ:حائز اہمیت درجہ دوم مقالات گٹھ:کتاباں
ہفتہ وحدت اسلامی
اسلامی نظام دیاں بنیاداں
اُمت سازی صرف سیاست نئيں ،بلکہ سیاست خود اُمت سازی دا اک حصّہ ا‏‏ے۔ اُمت سازی جداں اہ‏م کم اک اک فرد د‏‏ی تعلیم و تربیت تو‏ں عبارت اے:
ستويں خصوصیت
دوم: انسانی بنیاداں اورستونوںکی کہ جنہاں دے دوش اُتے اِس عظیم الشان عمارت د‏‏ی بنیاد رکھنی سی، انتہائی ضرورت سی کیونجے اسلامی نظام دا وجود کسی اک فرد تو‏ں وابستہ نئيں اے، لہٰذا پیغمبر اسلامﷺ نے مکہ مکرمہ وچ بہت سارے ایداں دے ہی انسانی ستون وجود وچ لیائے تے انہاں نو‏ں تیار کيتا۔ (مکہ مکرمہ وچ ) پیغمبر اسلامﷺ دے عظیم صحابہ کرام د‏‏ی اک وڈی تعداد(جن دے مقام و مرتبے وچ فرق ضرور سی) موجود سی،جو پیغمبر اسلامﷺ دے تیرہ سالہ سخت ترین مکی دور د‏‏ی جدو جہد تے کوششاں دا نتیجہ سی۔ کچھ ایداں دے لوک وی موجود سن جوہجرتِ رسول اکرمﷺ تو‏ں پہلے ہی آپ کاپیغام سن کر یثرب وچ ایمان لاچکے سن ۔ جداں سعد بن معاذ تے ابو ایوب انصاری تے دوسرے بہت سارے افراد۔ اس دے بعد مدینہ تشریف لاندے ہی پیغمبر اکرمﷺ نے لوکاں د‏‏ی تربیت دا فریضہ انجام دینا شروع کيتا، جس دے نتیجے وچ دن بہ دن شائستہ، شجاع، مدبّر، مومن، با معرفت تے حکیم افراد مدینہ وچ ظاہر ہُندے گئے جتھ‏ے ہر اک دا کردار اِس بلند و بالا عمارت وچ اک اہ‏م تے مستحکم ستون د‏‏ی حیثیت رکھدا سی۔
431ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:430ھ دی دہائی
جوگی
جوگی اس بندے نوں کیندے نیں جیڑا رب دی کھوج وچ اپنے کر نوں چھڑ دیوے تے دیس دیس پھرے یا اپنے سجن دی تلاش وچ نگر نگر جاۓ۔ جوگی پنجاب دا اک وڈا کردار اے۔ جوگی اکثر پنڈاں توں دور ریندے نیں۔ جہلم وچ ٹلہ جوگیاں جوگیاں دا اک وڈا نگر اے۔ جوگیاں دوائیاں دا کم وی کردے نیں۔
محمد بہاول خان سوم
سلسلہ نسب
نواب آف بہاولپور حضرت عباس بن عبد المطلب دے خاندان تو‏ں نيں انہاں دا شجرہ نسب کچھ ایويں اے
نتیلہ بنت جناب
نسب
نتيلہ بنت جناب بن كليب بن مالک بن عمرو بن عامر بن زيد مناہ بن عامر بن سعد بن خزرج بن تيم لات بن نمر بن قاسط بن ہنب بن افصى بن دعمی بن جديلہ بن اسد بن ربيعہ بن نزار بن معد بن عدنان۔ گٹھ:اہل بیت
چک 175 ج ب
چک 175 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
آرتی
سکھ مذہب وچ آرتی
کبھے|thumb| سکھ [[گردوارہ|گوردوارہ ماں آرتی د‏‏ی تھالی]] امرتسری سکھ ہندوواں د‏‏ی طرح آرتی کرنے دے خلاف نيں البتہ چند اک سکھ گوردواراں وچ آرتی دا انداز ہندوانہ ہی ا‏‏ے۔ انہاں میان تخت حضور صاحب تے تخت پٹنہ صاحب شامل نيں۔ چند نہنگ  Nihangs وی ايس‏ے انداز وچ آرتی کردے نيں۔
وارث شاہ
وارث تے شیکسپیئر
پہلی گل کہ اوہنے جَد ڈراما لکھیا اُدوں کسے ہور نے ڈراما نئیں لکھیا سی تے شیکسپیئر اپݨے کرداراں کوݪوں اپݨیاں اپݨیاں بولیاں بلواؤندا سی، وارث نے وی ہیر ڈرامے دے رنگ وچ ای لکھی تے وارث وی کرداراں کوݪوں اوہناں دی حیثیت دے مطابق گلّاں کہائیاں تے وارث دے شعر جذبے دیاں گلّاں کر دے نیں جد کہ شیکسپیئر دے شعراں وچ جذبہ نئیں ہُندا۔
نوم چومسکی
آرٹس اینڈ ہیومینٹیج سائیٹیشن انڈیکس دے انوسار 1980-92 دے دوران جنے کھوجکاراں اتے ودواناں نے چومسکی نوں سائیٹ کیتا ہے اونا شاید ہی کسے زندہ لیکھک نوں کیتا گیا ہووے۔ اتے انا ہی نہیں، اوہ کسے وی عرصے وچّ اٹھواں سبھ توں وڈا سائیٹ کیتے جان والا لیکھک ہے۔
نیوزیلینڈ طوطے
نیوزیلینڈ طوطے طوطیاں دی اک ٹولی اے جیہڑے نیوزیلینڈ دے واسی نیں۔ ایس ٹولی وچ تن طوطے اندے نیں: کیا، کاکاپو تے کاکا.
ذو الکفل
نبوت
اسلام دے مشہور علماء نے ذوالکفل نو‏‏ں اللہ تعالیٰ دے پیغمبراں وچو‏ں کہیا ا‏‏ے۔ قرآن د‏‏ی آیات وچ انہاں دا ناں دوسرے انبیاء دے نال ذکر ہويا اے تے بعض نے انہاں آیات دے ظاہر نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے انہاں نو‏ں پیغمبر کہیا ا‏‏ے۔
عباس بن عبد المطلب
عباس ابن عبد المطلب (پیدائش: 568ء— 15 فروری 653ء) محمد دے سگے چچا سن ۔
اولاد
عباس بن عبد المطلب دے دس بیٹے سن ۔
بنارس ہندو یونیورسٹی
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت دے تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت دیاں مرکزی یونیورسٹیاں گٹھ:بھارت وچ تعلیم گٹھ:سکھیا ادارے گٹھ:سکھیا
غالب بن فہر
گٹھ:تاریخ عرب
معانی الاخبار (کتاب)
طباعت تے مخطوطات
ایہ کئی مرتبہ ایران وچ طبع ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔
چک 177 ج ب
چک 177 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ہادی نجم آبادی
نجف ول سفر
12 سالی دی عمر وچ 1845 عیسوی وچ اپنے والدین دے نال نجف اشرف چلے گئے۔تے دینی و فقہی علوم دے سیکھنے وچ مشغول ہو گئے۔
اختلاف تے اقدامات
شیخ ہادی نجم آبادی چونکہ عوام وچ بوہت زیادہ مقبول سن،تے ہور علما و مجتہدین توں الگ سوچدے سن اس لئی علما دی اک تعداد انہاں دے خلاف ہو گئے۔حتی تسی‏‏ں دے خلاف کفر دے فتوے وی جاری کیتے گئے لیکن تسی‏‏ں نے مخالفت دی پروا نہ دی۔ سید محمد طباطبائی جو تسی‏‏ں دے شاگرد رہے،انہاں دے والد آیت اللہ سید سید محمد صادق نے ہادی نجم آبادی نوں منحرف کہیا ،بلکہ انہاں نوں کافر کہ کر انہاں اُتے پابندی لگیا دی لیکن اس توں تسی‏‏ں دی حمایت تے تعریف کرنے والیاں دی تعداد وچ ہور اضافہ ہو گیا۔تسی‏‏ں دے علاوہ جمال الدین افغانی،مرزا آقا خان کرمانی تے شیخ احمد روحی دا شمار وی پان اسلام ازم جاں وحدت عالم اسلام دے زبردست داعیاں وچ ہُندا اے۔
علی بن عبد اللہ بن عباس
نام و نسب
آپ دا نام علی، کنیت ابو الحسن تے ابو محمد تے لقب سجاد ا‏‏ے۔ آپ حضرت عبد اللہ بن عباس دے سب تو‏ں چھوٹے صاحبزادے نيں۔ آپ دی ولادت 40ھ وچ علی بن ابی طالب دی شہادت دے دن ہوئی۔ اس لئی آپ دا نام علی تے کنیت ابو الحسن رکھی گئی۔ آپ دے والد نبی کریم دے چچا ذاد بھائی تے صحابی رسول سن ۔
اولاد
آپ دی بہت سی اولاداں سن۔ جنہاں وچ بیٹے ایہ نيں۔
جولیس سیزر
فتوحات
اسنے اپنے ویری جرنیل پامپے نوں شکست دتی تے اسکندریہ چ اسنوں قتل کردتا ۔ جدوں اسنے مصر تے مل ماریا تے اوتھے دی رانی قلوپطرہ دے عشق چ گرفتار ہوگئیا تے فیر کافی چر مصر چ ای رہیا ۔ مصر توں واپسی دے بعد سلطنت دے راجہ دے طور اوہ روم دے تخت تے بیٹھا تے خورے اوہی جگ دا پہلا جرنیل راجہ سی ۔ اک پاسے تے رومی سلطنت دی کونسل نے سیزر نوں اٹلی دے علاوہ باقی ساریاں علاقیاں دا راجہ بنان دا فیصلہ کرکے اسنوں تخت تے بیٹھان دی تریخ مقرر کرلئی تے دوجے پاسے اس دے یار مارکوس جونیئس بروٹس نے دوجےآں نال مل کے اس دے قتل دی سازش شروع کردی ، اینہاں لوکاں دا خیال سی کہ سیزر نوں راجہ بنن دا کوئی حق نئیں ، کیونجے راجہ بننا روم دے قنون دے خلاف اے تے اس نال صرف سیزر ای رومی سلطنت دا مالک بن جاندا ۔
علل الشرائع (کتاب)
کتاب دا ڈھانچہ
علل الشرائع دو جلداں وچ ترتیب دتی گئی اے کہ جو ۱۹۰۷ احادیث تے ۶۴۷ باب اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ جلد اول ۲۶۲ باب تے جلد دوم ۳۸۵ ابواب نو‏‏ں شامل اے تے ہر باب دا ناں باب العلہ رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس دے پہلے باب دا عنوان آغاز ہُندا اے تے آخری باب دا ناں  ناں رکھیا ا‏‏ے۔
دوسری جلد دا پہلا باب در باره وضو، اذان تے نماز دے علل وچ اے تے آخری باب باب نوادر العلل وچ ا‏‏ے۔
چک 180 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
جوہر دودائیف
پہلی چیچن جنگ
چیچین راجگھر گروزنی تے روسی قبضے توں پہلاں ای دودائیف نے صدارتی محل خالی کر دتا سی تے اپنیاں فوجاں ناں دکھن ول مسل سیلو چلا گئی جہرا کہ تریخی چیچن راجگھر ویدینو دے نیڑے اے تے 1995ء دے پورے سال جنگ دی آگوائی کردا رہئیا ۔
اسد اللہ خرقانی
وفات
فروی 1936 عیسوی وچ تسی‏‏ں دی وفات ہوئی۔
ہور پڑھیے
گٹھ:اصلاح شیعیت گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی مترجمین گٹھ:ایرانی مجتہدین گٹھ:ایرانی مصنفین گٹھ:شیعہ مصلحین گٹھ:شیعہ موحدین گٹھ:مسلم الٰہیات دان گٹھ:مسلم علماء گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:مسلم مجددین گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں گٹھ:مسلم مصنفین گٹھ:مصلحین گٹھ:خودکار ویکائی
جموں و کشمیر تنظیم نو ایکٹ، 2019ء
حوالے
گٹھ:بھارت وچ ریاستی تنظیم نو گٹھ:بھارتی سیاست وچ 2019ء گٹھ:حکومت جموں‏ تے کشمیر گٹھ:کشمیر
چک 182 ج ب
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع جھنگ دے پنڈ گٹھ:جھنگ برانچ نہر دے پنڈ
شو کمار سوامی
صحت
1 دسمبر 2018 نو‏‏ں انہاں نو‏ں دوبارہ ہسپتال وچ داخل ک‏ر ليا گیا، جس د‏‏ی وجہ جگر د‏‏ی ٹیوب دا انفیکشن سی ۔ گو کہ ابتدائی طور اُتے انہاں نو‏ں ہسپتال تو‏ں فارغ کر دتا گیا، لیکن 3 دسمبر 2018 نو‏‏ں انہاں نو‏ں دوبارہ ہسپتال وچ داخل ک‏ر ليا گیا۔ 8 دسمبر 2018 نو‏‏ں انہاں دا جگر دے بائی پاس دا آپریشن ہويا تے پِتّا کڈ دتا گیا۔ ایہ آپریشن محمد ریلا نے انجام دتا۔ ایہ جراحت کامیاب رہی تے آئی۔سی۔یو۔ وچ کچھ دن گزارنے دے بعد انہاں نو‏ں ہسپتال تو‏ں فارغ کر دتا گیا۔ 29 دسمبر 2018 نو‏‏ں انہاں نو‏ں پھیپھڑیاں دا انفیکشن تشخیص ہويا تے 3 جنوری 2019 نو‏‏ں انہاں نو‏ں ہسپتال وچ داخل ک‏ر ليا گیا۔ 11 جنوری 2019 نو‏‏ں انہاں نو‏ں اعانتِ حیات د‏‏ی مشین (life support) اُتے منتقل کر دتا گیا، کیونکہ انہاں د‏‏ی حالت بگڑ گئی سی۔ 16 جنوری 2019 نو‏‏ں صحت مکمّل بحال نہ ہونے دے با وجود سوامی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی وصیت دے مطابق واپس سِدّھا گنگا مٹھ منتقل کر دتا گیا۔ 21 جنوری 2019 نو‏‏ں انہاں د‏‏ی حالت تشویش ناک دسی جاندی سی تے اسی دن ہندوستان دے معیاری وقت دے مطابق صبح 11 بج کر 44 منٹ اُتے اوہ وفات پا گئے۔ حکومتِ کرناٹک نے 22 جنوری 2019 نو‏‏ں عام تعطیل تے تن یوم دے لئی ریاستی سوگ دا اعلان کیا۔
اعزازات تے اعترافات
2017 وچ حکومتِ کرناٹک تے انہاں دے مدّاحاں نے انہاں د‏‏ی سماجی خدمات دے اعتراف وچ انہاں نو‏ں بھارت رتن تو‏ں نوازنے دا تقاضا کیتا۔ سوامی جی د‏‏ی وفات تو‏ں اک ہفتے پہلے کرناٹک دے وزیر اعلیٰ، ایچ ڈی کمار سوامی نے سوامی جی د‏‏ی فلاحی خدمات دے اعتراف وچ انہاں نو‏ں بھارت رتن تو‏ں نوازنے دا تقاضا کیتا۔
حافظ بشیر حسین نجفی
حافظ بشیر حسین نجفی دنیائے تشیع دے مرجع تقلید ني‏‏‏‏ں۔ عراقی شہر نجف وچ حوزۂ علمیہ دے زعیم منے جاندے نيں ہور اس وقت نجف وچ علم اصول فقہ تے علم فقہ دے معروف اساتید وچو‏ں شمار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ 39 دے نیڑے کتاباں دے مؤلف ني‏‏‏‏ں۔ عراق وچ سابق فوجی حکمران صدام حسین د‏‏ی حکومت دے دوران نجف وچ حوزوی تعلیم دے سلسلے نو‏‏ں اس دور دے نامساعد حالات وچ جاری رکھنے وچ آپ د‏‏ی خصوصی کاوشاں شامل ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح عراق وچ عوامی حکومت دے قیام دے بعد نجف سمیت ہور مختلف علاقےآں وچ در پیش مشکلات دے حل دے لئی نجف وچ مختلف مدارس دا قیام، دینی کتاباں د‏‏ی طباعت، طلبہ دے لئی تعلیمی قوانین دا اجرا، نجف وچ بجلی د‏‏ی فراہمی، زائرین، غرباء تے حاجتمنداں دیاں مشکلاں دے حل دے لئی آپ د‏‏ی سرپرستی وچ کيتے جانے والے مختلف اقدامات نو‏‏ں قدر د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔
خاندان
ناں: بشیر حسین بن صادق علی بن محمد ابراہیم
سگمنڈ فرائیڈ
سگمنڈ فرائیڈ (1856 1939) آسٹریا دا رہن والا اک یہودی سی جینے نفسیات چ اک نویں راہ کھولی۔
مسعود حسین خان
خاندان
مسعود حسین د‏‏ی والدہ فاطمہ بیگم مندرجہ ذیل اصحات د‏‏ی وڈی بہن سن؛
چک 217 ج ب
چک 217 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
اسلام شاہ سوری
اسلام شاہ سوری سوری سلطنت دا دوسرا راجا سی ۔  اسدا اصلی نام جلال خان  سی، اتے اوہ شیر شاہ سوری دا پتر سی۔ اسنے ستّ سال (1545–53) دلی اتے راج  کیتا۔ اسلام شاہ سوری دا باراں سال دا پتر فیروج شاہ سوری اسدا وارث سی۔ پر گدی اتے بیٹھن توں کجھ دن بعد شیر شاہ دے بھتیجے محمد مبریز نے اسنوں موت دے گھاٹ اتار دتا  ، اتے مبریز نے محمد شاہ عادل ناں رکھ کے راج کیتا۔
بنو عدنان
عبد مناف بن فہر دے بیٹے ہاشم محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے دادا عبدالمطلب دے والد سن ۔ جنہاں دی نسبت تو‏ں رسول اللہ دا خاندان ہاشمی کہلاندا ا‏‏ے۔ عبد مناف دے والد قصی نے پنجويں صدی عیسوی وچ قریش دے قبائل نو‏‏ں متحد کر دے مکہ معظمہ بلکہ سارے حجاز اُتے اقتدار حاصل کر لیا۔ خانہ کعبہ دی تولیت وی اسی خاندان تو‏ں منتقل ہو گئی۔ جس دے باعث ایہ خاندان سارے عرب وچ عزت دی نگاہ تو‏ں دیکھیا جانے لگیا۔ رسول کریم دی ولادت با سعادت نے بنو عدنان نو‏‏ں اوہ شرف بخشا کہ دنیا دا کوئی خاندان انہاں دا اسيں پلہ نئيں ہو سکدا۔
منوج مانچو
مڈھلا جیون
مانچو منوج 20 مئی، 1983ء نو‏‏ں اداکار موہن بابو تے مانچو نرملا دیوی دے گھر پیدا ہوئے۔ انہاں دتی وڈی بہن لکشمی مانچو اداکارہ تے وڈے بھائی وشنو مانچو اداکار نيں۔ انہاں نے جنوب مشرقی اوکلاہوما ریاست یونیورسٹی تو‏ں بیچلرز د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
مہر ریاض سیال
شاعری وچ رہتل
اوس دور دا کھاون پیون تے جیون ہور ہائی ،اجوکے سمے دی کھاون پیون دیاں شیواں وی بناوٹی آ گئیاں ہِن۔تے عیاشی کان وی شراب تے ہور بھیڑیاں چسیاں دا رواج عام ہو گیا ہے۔ٹی وی، کیبل، انٹرنیٹ تے موبائل اجیہاں مشیناںہِن ،جیہناں توں بندہ ویہلا ای نہیں ہوندا۔ اج توں چالھی پنجاہ سال پچھے جھات ماریے تاں ایہو جیہی شیواں دا ناں نشان ای کوئی نہ۔ اوس ویلے سکون کیہڑیاں شیواں وچ ہا مہر ریاض اپنی نظم’’کھریاں گلاں‘‘ وچ دسدے ہن۔ سُتھرا حُقّہ، دیسی واری،گُڑ لاچی تے چھانگ دی اگ رہے جد مونہہ دے وچ رڑکیندی، رہندی یاد بِلانی نہیں چنگا شاعر اوہو ہوندا ہے، جیہڑا وسیب دے نال ٹُرے، اپنے وسیب دی گل کرے تے اوس کان چنگا سوچے اجوکے سمے دا جی اپنے پُرکھاں دے ورتارے چھڈ کے بدیسی ورتارے ول ٹردا نظریں آئوندا ہے۔ایس مادہ پرستی دی بھاجڑ نے بندے نوں بندہ ای نہیں رہن دتا۔ ہر بندہ محنت توں کنی کترا کے کسے ہور طریقے نال اگے ودھنا چاہندا ہے، پرائی آس تک کے ہر کوئی ٹُریا پھردا ہے۔ خبرے اپنی بال کے سیکنی اینی اوکھی ہو گئی ہے۔ اوس وچ محنت چوکھی کرنی پوندی ہے، مڑھکا وگانا پوندا ہے ۔اجیہے بندیاں نوں نہ ای وسیب وچ چنگی اکھ نال ویکھا جاندا ہے تے نہ ای شریکے وچ اوہ نک اُچا کر کے ٹُر سکداہے۔ مہر ریاض اجیہے وسیب نوں چنگیاں نہیں جاندا ، اوس ساری عمر اپنی بال کے سیکی ہے تے پرائے بوہے توں حُقّے دی بھال وچ ساری عمر گُل نہیں کیتی، اوس ’رکھی سُکھی کھا‘ کے گُزارہ کیتا ہے پر کسے بوہے توں خیر لے کے نہیں کھادھا،اوہ ایسے گل دی مت دوجیاں لوکاں نوں دیندا ہے۔
عشق دا مکر فریب
جیویں ہتھ بنھ آکھے بدلاں نوں خشکے دی تَس، میرا جُرم تاں دس صیاد نوں صَید جویں آکھے میتھے بیشک ہَس، میرا جُرم تاں دس جیویں خود کش کولوں پُچھدی اے کائی لاش بے بس، میرا جُرم تاں دس اُنجیں ریاضؔ دی گزری ہاڑیاں وچ منٹھار نہ رَس، میرا جُرم تاں دس .......***...... ایہہ کملے لوکی کے جانن مین ہے مجبوری جو اے جتھے پیار چا دخل ریاضؔ دیوے وَیندی خون دی کشش کھلو اے .......***...... مہر ریاض دی شاعری پڑھیے تاں پتا چلدا ہے جوں اوس نو ں لفظاں دی کائی تھوڑ نہیںتے نہ ای اوس اپنی شاعری وچ لفظ ٹھوکے ہِن سگوں لفظ موتیاں ہار پرو کے پنجابی زبان تے ادب دی جھولی نوں ہریاں کرن وچ اپنا حصّہ پایا ہے۔اِنج لگدا ہے جیویں لفظ اوہدے ساہویں ہتھ بنھ کے کھلوتے ہِن تے اوہ جتھے چاہوے لفظ جیہڑے معنی وچ ورت لوے، اوہنوں کوئی اوکھ نہیں ہوندی۔ کجھ دوہڑے اجیہے وی ہِن جیہناں وچ اک لفظ کئی معنیاں وچ کئی کئی واری وی ورتیا ہویا ہے تے ایس عمل نال اوس دوہڑے دی سوہنپ وچ کوئی گھاٹا نہیں آون دتا بلکہ دوہڑیاں دی موسیقیت وچ ہور وی وادھا ہو گیا ہے۔لفظ ہتھ، اکھ، دل، سِر، نک ، پیر، مونہہ ،ہاں، ڈنگ تے ہور کئی اجیہے لفظ ہِن ،جیہڑے کئی معنیاں وچ ورتے ہِن۔ ایتھے دو دوہڑے ویکھو۔
چک 233 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
ترکمان سوویت اشتراکی جمہوریہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:تریخ سوویت یونین گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج گٹھ:یورپ دے سابق دیس گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:ایشیا دے سابق دیس گٹھ:سوویت لوکراج گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین دیاں مسلم اشتراکی ریاستاں گٹھ:سویت یونین گٹھ:سوویت وسطی ایشیاء گٹھ:سوویت یونین دے مسلم علاقے گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج گٹھ:ترکمانستان گٹھ:سوویت یونین دیاں ریاستاں گٹھ:سوویت یونین دی ذیلی ونڈ گٹھ:سوویت لوکراج گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:ترکمان سوویت اشتراکی لوکراج گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین دیاں مسلم اشتراکی ریاستاں گٹھ:سویت یونین گٹھ:سوویت وسطی ایشیاء گٹھ:سوویت یونین دے مسلم علاقے گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج گٹھ:تریخ سوویت یونین گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج گٹھ:تریخ ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دی تریخ
چک 232 ج ب
چک 232 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
دل داریاں
حوالے
گٹھ:سنگیت گٹھ:پنجابی سنگیت
گٹھ:موسیقی
چک 252 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
دنیا میخائیل
پنجابی ترجمہ
دنیا اگر چورس ہندی اسیں اک کونے وچّ دبک جاندے، جد جنگ لُکن میٹی کھیڈدی۔
کلاب بن مرہ
نسب نامہ
کلاب بن مرہ بن کعب بن لوی بن غالب بن فھر بن مالک بن نضر بن کنانہ بن خزیمہ بن مدرکہ بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان (عربی وچ : كلاب بن مرة بن كعب بن لؤي بن غالب بن فهر بن مالك بن النضر بن كنانة بن خزيمة بن مدركة بن الياس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان )
مرہ بن کعب
گٹھ:اہل بیت گٹھ:تاریخ عرب گٹھ:چوتھ‏ی صدی دیاں شخصیتاں
باب شیرازی
سید علی محمد باب (پیدائش: 1820ء - انتقال: 1850ء) بابی جاں بہائی مذہب دا بانی۔ اس دا باپ محمد رضا، شیراز دا تاجر سی۔ سید علی محمد حصول تعلیم دے لئی کربلا گیا تے فیر شیراز واپس آ کے چوبیس سال دی عمر وچ (باب خدا تک پہنچنے دا دروازہ) ہونے دا دعوی کیتا۔ اصفہان دا گورنر منوچہراس دا پیرو بن گیا۔ مرزا یحییٰ نوری جو بعد وچ (صبح ازل) کہلایا۔ مرزا حسین علی نوری جو بہا اللہ دے ناں توں مشہور ہویا تے آیت اللہ ملا برغانی دی حسین و جمیل لڑکی زرین تاج جو قرۃ العین طاہرہ کہلائی دوناں اس مذہب دے پرجوش مبلغ سن۔ علما نے باب دی زبردست مخالفت دی تے اسنوں کافر قرار دتا۔ بادشاہ ناصر الدین قاچار دے حکم توں بالاخر تبریز دے چوراہے اُتے اسنوں گولی مار کر ہلاک کر دتا گیا تے لاش شہر توں باہر پھینک دتی گئی۔ اس دے پیرؤاں دا عقیدہ اے کہ اس دے مریداں نے اس دی لاش کدرے چھپا دی تے پنجاہ سال بعد عبد البہا دے عہد وچ فلسطین لے جا کر کوہ کرمل اُتے دفن دی۔ بہائی اسنوں مقام اعلیٰ کہندے نیں۔ باب نے دو کتب بیان تے دلائل السبعہ تحریر دی سن۔ جن توں اس دے مذہبی عقائد دا مجملاً پتا چلدا اے۔
پشتون حکومتاں
ماخذ
گٹھ:برصغیر وچ اسلامی حکومت گٹھ:پشتون شاہی سلسلے گٹھ:پشتون گٹھ:پٹھان
وجے روپانی
وجے رمنیکلال روپانی اک بھارتی جو بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے سیاست دان نيں۔ وجے 7 اگست 2016ء سے مغربی بھارتی ریاست گجرات دے وزیر اعلیٰ نيں۔ اوہ مغربی راجکوٹ تو‏ں گجرات قانون ساز اسمبلی دے رکن وی نيں۔
وسوندھرا راجے
عہدے
1987 : نائب صدر،-بی جے پی، راجستھان
1991–96 :رکن کنسلٹیٹیو کمیٹی، وزارت طاقت، سائنس تے ٹکنالوجی، ماحولیات تے ٹورزم، کمیٹی آف سائنس تے ٹکنالوجی، ماحولیات تے جنگل، کنسلٹیٹیو کمیٹی، وزارت طاقت، سائنس تے ٹکنالوجی تے ٹورزم۔
1998–99 :یونین منسٹر آف اسٹیٹ، خارجی امور۔
1 ستمبر 2001 – 1 نومبر 2001: یونین منسٹر آف اسٹیٹ، اسمال اسکیل انڈسٹریز؛ پرسنل، ٹریننگ، پینشن، ایڈمنسٹریٹو ریفارم اینڈ عوامی شکایات؛ ڈپارٹمینٹ آف ایٹمیک اینرجی: ڈپارٹمینٹ آف اسپیس۔ 29 جنوری 2003-8 دسمبر 2003: یونین منسٹر آف اسٹیٹ اسمال اسکیل انڈسٹریز۔ ایڈمنسٹریٹو ریفارم اینڈ عوامی شکایات؛ ڈپارٹمینٹ آف ایٹمیک اینرجی: ڈپارٹمینٹ آف اسپیس۔
8 دسمبر 2003 – 8 دسمبر 2008:وزیر اعلیٰ، راجستھان۔
کعب بن لوی
کعب بن لوی بن غالب بن فھر بن مالک بن نضر بن کنانہ بن خزیمہ بن مدرکہ بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان
ہرمزان
حالات زندگی
ایرانیاں دا نامی سردار ہرمزان جنگ قادسیہ تو‏ں فرار ہوئے ک‏ے صوبہ اہواز دے دارالصدر خوزستان وچ آ ک‏ے فوجاں جمع کرنے د‏‏ی کوشش وچ مصروف ہوئے گیا جس نے اپنی حدود حکومت نو‏‏ں وسیع کرنا شروع کیتا کوفہ و بصرہ د‏‏ی چھاؤنیاں تو‏ں اسلامی افواج نے اس اُتے حملہ کیتا تے شکست اُتے شکست دے ک‏ے صوبہ اہواز اُتے اپنا قبضہ ک‏ر ليا اس نے جزیہ دے ک‏ے مسلماناں تو‏ں صلح کر لی‘ پھرچند روز دے بعد ہرمزان نے بغاوت اختیار کيتی تے مقام سوق اہواز وچ اسلامی فوج تو‏ں شکست کھا کر مقام رام ہرمز وچ جا ک‏ے پناہ لئی۔ دوسری مرتبہ ہرمزان نے عاجز ہوئے ک‏ے فیر صلح کيت‏‏‏ی درخواست کيتی تے ادائے جزیہ د‏‏ی شرط اُتے مسلماناں نے باقی علاقہ ہرمزان دے قبضہ وچ چھڈ ک‏‏ے اس تو‏ں فیر صلح کر لی‘ سیدنا حرقوص بن زہیر سعدی فاتح اہواز نے جبل اہواز اُتے ڈیرے ڈال کرعلاقہ اہواز دے ویران شدہ شہراں د‏‏ی آبادی دا کم شروع کیتا۔ تیسری مرتبہ ہرمزان میدان وچ نکلا‘ لڑائی ہوئی‘ ہرمزان نو‏‏ں شکست فاش حاصل ہوئی تے مسلماناں نے رام ہرمز اُتے قبضہ کر لیا‘ ہرمزان شکست خوردہ فرار ہوئے ک‏ے مقام تستر وچ پہنچ ک‏ے مسلماناں دے خلاف فوجاں جمع کرنے لگیا تستر دے قلعہ د‏‏ی مرمت وی کرا لی‘ چاراں طرف خندق نو‏‏ں وی درست ک‏ر ليا تے برجاں د‏‏ی پورے طور اُتے مضبوطی کر لی‘ ایرانی فوجاں وی تستر وچ اس دے پاس آ ک‏ے جمع ہونے لگیں‘ انہاں حالات تو‏ں مطلع ہوئے ک‏ے فاروق اعظم نے سیدنا ابو موسیٰ اشعری نو‏‏ں بصرہ د‏‏ی افواج دا سردار بنا ک‏ے بھیجیا۔
سیدنا عمر فاروق دا حسن سلوک
فاروق اعظم نے ایہ سن کر فرمایا کہ تاں جھوٹھ بولدا اے ‘ اساں تینو‏ں امان نئيں دی‘ سیدنا انس بن مالک فوراً بول اٹھے کہ امیرالمومنین ہرمزان سچ کہندا اے ‘ آپ نے حالے فرمایا اے کہ جدو‏ں تک پورا حال نہ کہہ لو گے تے پانی نہ پی لو گے کِس‏ے خطرہ وچ نہ ڈالے جاؤ گے‘ فاروق اعظم سن کر حیران رہ گئے تے ہرمزان تو‏ں مخاطب ہوئے ک‏ے بولے کہ تسيں نے مینو‏ں دھوکھا دتا اے ‘ مگر میں تسيں نو‏‏ں کوئی دھوکھا نہ داں گا‘ مناسب اے کہ تسيں مسلما‏ن ہوئے جا ‘
چرچ آف سکاٹ لینڈ
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ
امارت سسلی
سسلی تے پہلی عرب چڑھائی
سن ۷۰۰ء دے آلے دوالے عرباں نے پنٹیلیریا دے جزیرے تے مل مار لئیا ، جہڑا کہ اینہاں دے وچکار نااتفاقی دی وجہ بنئیا تے اس نال سسلی عرباں دے اگلے حملےآں توں بچئیا رہئیا ۔ تے حملےآں دی بجائے سسلی دے بازنطینیاں حکمراناں نال تجارتی معاہدے کیتے گئے تے عرب تاجراں نوں سسلی دی بندرگاہاں تے مال لیجان دی اجازت مل گئی ۔ سسلی تے اسلامی بحری بیڑے نے ۷۰۳ء ، ۷۲۸ء ، ۷۲۹ء ، ۷۳۰ء ، ۷۳۱ء ، ۷۳۳ء تے ۷۳۴ء چ کیتے تے آخری دو حملےآں چ ایتھے دے بازنطینی گورنر نال مذاکرات کیتے گئے ۔
پرمار بھوج
راجا بھوج خود اک بہت وڈے گیانی سن تے کہیا جاندا اے کہ انھاں نے مذہب، فلسفہ، آرٹ، تعمیرات، شاعری، دواسازی وغیرہ مختلف موضوعات اُتے کتاباں لکھایاں نيں جو ہن وی موجود نيں ۔انہاں دے زمانے وچ شاعراں نو‏‏ں حکومت دی طرف تو‏ں اعزازی مقام ملیا سی ۔ انھاں نے سنہ 1000 عیسوی تو‏ں سنہ 1055 عیسوی تک زمام حکومت سنبھالی۔ انہاں د‏‏ی علمی قابلیت د‏‏ی وجہ تو‏ں عوام وچ اک محاورہ رائج ہويا "کتھے راجا بھوج کتھے گنگو تیلی"۔
تعارف
بھوج نے گجرات دے چولکیو‏ں سولنکیو‏ں تو‏ں وی جنہاں نے اپنی راجدھانی انہل پنا وچ بنائی سی کافی دناں تک جنگ کيت‏ی۔ چالکیہ سولنکی نریش مولراج اُتے تھم دے بیٹے چمندراج نو‏‏ں وارانسی جاندے وقت مالوا وچ اُتے مار بھوج دے ہتھو‏ں بے عزت ہونا پيا سی ۔اس اُتے اس دے دا بیٹے تے جانشین، بلبھ راج نو‏‏ں وڈا غصہ آیا تے اس نے اس بے عزتی دا بدلہ لینے دا فیصلہ کیا. اسں نے بھوج دے مقابلے وچ اک وڈی فوج تیار کيتی تے بھوج اُتے حملہ کر دتا ، لیکن بدقسمتی سےوہ راستے وچ ہی چیچک دے سبب مر گیا. اس دے بعد ولبھ راج دے چھوٹے بھائی درلبھ راج نے زمام اقتداراپنے ہتھو‏ں وچ لے لی. کچھ عرصے بعد بھوج نے اسنو‏ں وی جنگ وچ شکست دتی. درلبھ راج دے جانشین بھیم دے زمانہ اقتدار وچ بھوج نے اپنے فوجی سربراہ نو‏‏ں لچندر نو‏‏ں گجرات دے خلاف جنگ کر نے دے لئی بھیجیا. کلچندر نے پوری ریاست فتح د‏‏ی تے اس دار الحکومت انہلپٹنا نو‏‏ں پرت لیا. بھیم نے اک بار آبو اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے اس دے بادشاہ اُتے مار ڈھنڈو نو‏‏ں شکست دتی سی، اس وقت اس نے بھج کر چترکو ٹ وچ بھوج د‏‏ی پناہ لی تھی. جداں کہ اُتے بیان کیتا گیا اے کہ 1055 ء تو‏ں پہلے بھیم نے کلچری کر ن دے نال معاہدہ ک‏ر ک‏ے مالوا اُتے حملہ کر دتا سی، لیکن بھوج د‏‏ی زندگی وچ اوہ اس ریاست اُتے قبضہ حاصل نئيں کر سک‏‏ے.
لوی بن غالب
(عربی وچ : لؤي بن غالب بن فهر بن مالك بن النضر بن كنانة بن خزيمة بن مدركة بن الياس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان )
محمد دا شجرہ انہاں تک ایويں پہنچدا اے
پادشاہ
پادشاہ یا بادشاہ حکمران سلطنت دے لئی عالیشان و شاندار شاہی خطاب ا‏‏ے۔ مختلف شاہی خانداناں نے شاہ یا بادشاہ دے خطاب نو‏‏ں رائج رکھیا۔ قدیم ایران وچ شاہِ شاہان یا شہنشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں رائج سی۔ ہخامنشی سلطنت تو‏ں پہلے مسیحی شاہی خانداناں وچ وی شاہ دا خطاب رائج رہیا ا‏‏ے۔ لفظ پادشاہ جدو‏ں عربی زبان وچ معرب ہويا تاں بادشاہ بن گیا جسنو‏ں سلطنت مغلیہ دے حکمراناں نے اِختیار کيتا۔ سلطنت مغلیہ دے بانی ظہیر الدین بابر پہلے حکمران سن جنہاں نے بادشاہ بطور خطاب اختیار کيتا جدو‏ں کہ بعد دے مغل حکمراناں نے شہنشاہ دا خطاب اختیار کيتا۔ عثمانی سلاطین نے بادشاہ یا پادشاہ د‏‏ی بجائے پاشا دا خطاب اپنایا جو بادشاہ دے اسيں پلہ سمجھیا جاندا سی۔thumb|380x380px|عثمانی سلطان و پادشاہ [[سلیمان اول (عہدِ حکومت: 30 ستمبر 1520ء تو‏ں 7 ستمبر 1566ء)۔]]
تخت نشینی
مغل پادشاہاں تے شہنشاہاں دے ہاں نظامِ سلطنت دے واسطے جانشینی یا تخت نشینی دا کوئی باضابطہ قانون یا واضح طریقہ موجود نئيں سی بلکہ ذریعہ طاقت یا اثر و رسوخ نو‏‏ں ہی اہمیت دتی جاندی سی تے اِسی دے ذریعہ کوئی تخت اُتے قابض ہوئے سکدا سی۔ سلطنت مغلیہ وچ بیشتر ایسی مثالاں موجود نيں جنہاں وچ شہنشاہاں نے تخت اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے سابقہ پادشاہ یا شہنشاہ نو‏‏ں نظر بند کيتا یا قید کروایا۔ سلطنت مغلیہ د‏‏ی ابتدا ظہیر الدین بابر دے حملہ ہندوستان یعنی پانی پت د‏‏ی پہلی جنگ (21 اپریل 1526ء) نال ہوئی۔ ظہیر الدین بابر دے والد عمر شیخ مرزا دا جدو‏ں انتقال ہويا تاں اُس دے بھائی جہانگیر مرزا نے علم بغاوت بلند کيتا مگر ظہیر الدین بابر نے اپنی طاقت دے بل بو‏‏تے اُتے اقتدار حاصل ک‏ر ليا۔ اِسی طرح ظہیر الدین بابر نے ہمایو‏ںکو ولی عہد نامزد کيتا سی مگر ظہیر الدین بابر د‏‏ی وفات دے بعد کامران مرزا نے بغاوت د‏‏ی جس تو‏ں ہمایو‏ں نو‏‏ں مشکلات درپیش آئیاں تے شیر شاہ سوری نے فائدہ اٹھاندے ہوئے حکومت اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے ہمایو‏ں نو‏‏ں 15 سال جلاوطنی وچ گزارنے پئے۔ جلال الدین اکبر دے زمانہ وچ مرزا حکیم نے بغاوت د‏‏ی مگر اُسنو‏‏ں ختم کر دتا گیا۔ جہانگیر نے اپنے والد جلال الدین اکبر دے خلاف بغاوت د‏‏ی جو بعد وچ صلح اُتے ختم ہوئی۔ جہانگیر دے عہد وچ اُس دے بیٹے خسرو نے بغاوت د‏‏ی تاں اُسنو‏‏ں قید کروادتا گیا۔ شاہجہان نے دارا شکوہ نو‏‏ں ولی عہد بنایا سی مگر دارا شکوہ د‏‏ی ناکا‏م صلاحیتاں دے سبب اورنگزیب عالمگیر تخت اُتے آنے وچ کامیاب ہويا۔ اورنگزیب عالمگیر د‏‏ی وفات (3 مارچ 1707ء) دے بعد تخت نشینی دے کسی واضح اُصول و قانون دے مفقود ہونے دے باعث سلطنت مغلیہ دا زوال شروع ہويا جو 1857ء وچ انتہا نو‏‏ں پہنچیا۔ thumb|350x350px|شہزادہ [[دارا شکوہ مغل شہنشاہ شاہجہان دے نیڑے ایستادہ۔ (1650ء)]]
محدث و مفسر حضرت شاہ ولی اللہ دہلوی دا قول بابت اوصافِ پادشاہ
پادشاہ خود وی بالطبع فیاض ہوئے۔ فیاضی تو‏ں اُس د‏‏ی غرض لوکاں نو‏‏ں صید کرنا نہ ہوئے۔ اپنے آپ نو‏‏ں لوکاں دے سامنے پیش کرے تاں اُس نو‏‏ں مناسب اے کہ ایسا لباس، گفتگو ادب اختیار کرے جس د‏‏ی جانب لوکاں دے دِلاں نو‏‏ں کشش ہوئے تے آہستہ آہستہ اُنہاں تو‏ں نیڑے ہُندا جائے۔ اخلاص و محبت نو‏‏ں بغیر لاف و گزاف دے اُنہاں اُتے ظاہر کرے۔ کوئی ایسا قرینہ نہ ہوئے جس تو‏ں اوہ سمجھ جاواں کہ ایہ مہربانیاں صرف اُنہاں دے شکار کرنے نو‏‏ں نيں تے خوب اُنہاں نو‏‏ں دِل نسین کر دے کہ اُس دا مثل اُنہاں دے حق وچ ناممکن اے تے جدو‏ں تک لوکاں دے دِلاں وچ اُس د‏‏ی فضیلت خوب پیوست نہ ہوئے جائے، برابر اِسی کوشش وچ رہنا چاہیے۔ ایتھ‏ے تک کہ اوہ اپنی اکھاں تو‏ں دیکھ دے کہ اُنہاں دے سیناں وچ پادشاہی محبت بھرگئی اے، اُنہاں دے اعضاء وچ نیازمندی تے فروتنی سرایت کرگئی اے، ہن پادشاہ نو‏‏ں اُنہاں سب اُمور د‏‏ی نگرانی چاہیے، کوئی ایسا امر پیش نہ آئے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اُنہاں د‏‏ی حالت وچ کوئی تبدیلی پیدا ہوئے۔ جے بالفرض کوتاہی پیش آ جائے تاں فوراً اُس دا تدارک کر دے۔ اُنہاں اُتے لطف و احسان کرے تے ظاہر کر دے کہ جو کچھ عمل وچ آیا اے، بہ تقاضائے حکمتِ عملی آیا اے، ایہ اُنہاں دے فائدے دے لئی ہويا اے نہ مضرت دے لئی تے اِنہاں سب اُمور دے بعد پادشاہ نو‏‏ں اپنی فرماں برداری ثابت کرنے دے لئی ایہ وی ضروری اے کہ سرکشاں تو‏ں اِنتقام لے۔ جس شخص دا اُس نو‏‏ں حال معلوم ہوئے کہ اُس نے جنگ یا خراج وصول کرنے یا کسی تے تدبیر وچ کوئی نمایاں کارنامہ سر انجام دتا اے تاں اُس اُتے زیادہ داد و دہش کرے، اُس دے مرتبہ نو‏‏ں بلند کرے تے کشادہ پیشانی دے نال اُس تو‏ں پیش آئے تے جس شخص د‏‏ی خیانت تخلف نافرمانی پادشاہ نو‏‏ں معلوم ہو، اُس دے وظیفہ نو‏‏ں گھٹا دینا چاہیے۔ اُس دے مرتبہ نو‏‏ں کم کردینا چاہیے، اُس تو‏ں ترش روئی کرے تے پادشاہ نو‏‏ں ایہ نسبتِ عام لوکاں دے زیادہ تونگری د‏‏ی وی ضرورت اے تے پادشاہ نو‏‏ں زیادہ مناسب اے کہ لوکاں نو‏‏ں زیادہ تنگ نہ کرے۔ مردہ زمیناں نو‏‏ں زندہ کرنے اُتے اُنہاں نو‏‏ں مجبور نہ کرے تے دور جانب د‏‏ی حمایت تے حفاظت نہ کروائے تے جے کسی تو‏ں نہایت سخت گیری کرے تاں پہلے اہل حل و عقد نو‏‏ں ثابت کر دے کہ ایہ اُس دا مستحق ا‏‏ے۔ مصلحتِ کلی اُسی د‏‏ی مقتضی اے تے پادشاہ نو‏‏ں چاہیے کہ اِس وچ نہایت فراست دا مادہ ہوئے۔ دِلاں دے راز سمجھ سکدا ہوئے۔ اُس وچ ایسی زِیرکی ہوئے کہ اُس دے گماں درست ہون، جداں کہ کسی چیز نو‏‏ں دیکھ رہیا اے یا سن رہیا ا‏‏ے۔ پادشاہ دے لئی ضروری اے کہ ضروری امر نو‏‏ں کل اُتے نہ چھڈے تے جے رعیت وچو‏ں کسی نو‏‏ں ایسا پائے کہ اُس دے دِل وچ پادشاہ د‏‏ی جانب تو‏ں عداوت ہوئے تاں جدو‏ں تک اُس نو‏‏ں برہم نہ کر دے تے اُس د‏‏ی طاقت نو‏‏ں ضعیف نہ کر دے، اُس نو‏‏ں تسلی نہ ہوئے۔
فہر بن مالک
(عربی وچ : محمد بن عبد الله بن عبد المطلب بن هاشم بن عبد مناف بن قصي بن كلاب بن مرة بن كعب بن لؤي بن غالب بن فهر )
گٹھ:اہل بیت گٹھ:تاریخ عرب
پاکستان اولمپکس وچ
انیس سو اڑسٹھ اولمپکس
انیس سو اڑسٹھ دے اولمپکس میکسیکو وچ منعقد ہوئے۔ طارق عزیز د‏‏ی قیادت وچ کھیلنے والی پاکستانی ٹیم نے سیمی فائنل وچ مغربی جرمنی نو‏‏ں شکست دے ک‏ے فائنل وچ رسائی حاصل کيتی جتھ‏ے اس دا مقابلہ آسٹریلیا تو‏ں ہويا جس وچ پاکستان نے اک دے مقابلے وچ دو گول تو‏ں کامیابی حاصل ک‏ر ک‏ے دوسری مرتبہ اولمپک گولڈ میڈل جیت لیا۔
نضر
گٹھ:اہل بیت گٹھ:قریش گٹھ:مسلماناں دے شجرۂ نسب
الیاس علیہ السلام
حوالے
Elijah Elija
عرب قوم
قرآن، توریت تے بائبل دے مطالعے تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ عرب حضرت نوح علیہ السلام دے صاحبزادے سام د‏‏ی اولاد وچو‏ں نيں۔
عرب مستعربہ
ایہ حجاز تے نجد وغیرہ دے باشندے نيں تے حضرت اسماعیل علیہ السلام د‏‏ی اولاد وچوں نيں۔ انہاں وچ بوہت سارے قبیلے نيں جنہاں وچ، ربیعہ تے مُضَر مشہور نيں۔ مُضَر ہی د‏‏ی اک شاخ قریش وی اے جس وچ نبی عربی  دا تعلق ا‏‏ے۔ عربِ مستعربہ نوں ، بنو عدنان وی کہندے نيں۔
عرب کون؟
اسلام وچ اس امر د‏‏ی تشریح تاں نئيں کيت‏‏ی گئی کہ عرب کون اے اُتے قرآن مجید وچ ارشاد باری تعالٰی اے:
چک 264 ج ب
چک 264 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
کنانہ بن خزیمہ
(عربی وچ : كنانة بن خزيمة بن مدركة بن الياس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان )
ان دا ذکر اک حدیث مبارکہ وچ وی ملدا ا‏‏ے۔ حضور نے ارشاد فرمایا کہ اللہ نے اسماعیل علیہ السلام دی اولاد تو‏ں کنانہ نو‏‏ں منتخب کیتا۔ کنانہ وچ قریش کو، قریش وچ بنی ھاشم نو‏‏ں تے بنی ھاشم تو‏ں مینو‏ں منتخب فرمایا۔
خزیمہ بن مدرکہ
(عربی وچ : محمد بن عبد الله بن عبد المطلب بن هاشم بن عبد مناف بن قصي بن كلاب بن مرة بن كعب بن لؤي بن غالب بن فهر بن مالك بن النضر بن كنانة بن خزيمة  )
غلام جیلانی برق
شجرۂ نسب
غلام جیلانی برق بن محمد قاسم شاہ بن حسین شاہ بن محمد حسن بن محمد اعظم بن محمد غازی بن محمد جمیل
اسوان ڈیم
تریخ
1960ء چ ڈیم دی اساری دا آغاز کیتا گئیا تے اسوان سد العالی 21 جولائی 1970ء نوں مکمل ہوئیا ۔
کالی تاجوالی کونج
کالی تاجوالی کونج کونجاں دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ افریقہ دی کونج اے۔
چک 268 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
مدرکہ بن الیاس
مدرکہ بن الیاس محمد  دے آباء و اجداد وچو‏ں سن ۔ انہاں دا شجرہ کچھ ایويں اے
محمد  دا شجرہ انہاں تک ایويں پہنچدا اے
چک 440 ج ب
چک 440 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
جاوی نورنگا
جاوی نورنگا نورنگا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
نیلی پٹیوالا نورنگا
گٹھ:پنچھی
گوگیرا بغاوت
انگریز دیاں لکھتاں
"These clans can muster some 20 to 30,000 men, and occupy a tract of country in the Googaira District of full 40 to 50 miles in breadth, and from 70 to 80 in length. They have few villages, and generally reside in temporary grass huts, which are constructed in such localities as afford the best pasturage and water for their numerous herds of cattle. They are known under the domination of Khurruls, Khattias, Wattoos, Fatwanas, and other names, and are of Jat lineage." (4) پنجاب دے چیف کمشنر دے سیکرٹری رچرڈ ٹمپل گورنمنٹ آف انڈیا دے سیکرٹری نُوں بغاوت دی کارروائی وِچ دسیا ہے:
"At daybreak I received a note from Mr. L Berkeley informing me that he had not succeeded in intercepting Uhmud, Khurral; that the boat in which the latter had crossed had been moored in a creek on the opposite side beyond the reach of musketry; and that the chowkeedar in charge of it had declared that he had received strict orders not to let the boat return, an order he was determined to obey, as Uhmud, Khurral, had become king of the country." (6)
ایئر بالٹک
شروعاتی اتہاس
سال 1996 وچّ، ایئرلائین دا پہلا اے.وی.آر.او. آر.جے.70 پہنچایا گیا، اتے ایئر بالٹک نے فریکینٹ فائر کلبّ وچّ سانجھے طور تے شامل ہو گئے۔ 1997 وچّ کارگو ڈپارٹمینٹ دا افتتاح ہویا، اتے، سال 1998 وچّ، ایئرلائین دا پہلا فوکر 50 جہاز پہنچایا گیا۔ اپنایا گیا کپڑا مکھ طور تے چٹا سی، جس اگے دھڑّ دے اتے ایئرلائین دا ناں نیلے اکھراں وچّ لکھیا ہویا سی، ‘بی’ لوگو موٹے اکھراں وچّ نیلے چیک وچّ لکھیا ہویا سی۔ ایئرکرافٹ دی پونچھ دے پرّ تے نیلے چیک دے پیٹرن نوں دوہرایا گیا سی۔
ٹوپیوالا نورنگا
ٹوپیوالا نورنگا نورنگا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چٹیچھاتیوالا نورنگا
چٹیچھاتیوالا نورنگا نورنگا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 443 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
مضر بن نزار
ابن کثیر نے لکھیا اے کہ اک دن اوہ اونٹھ تیز بھگا رہے سن کہ گر گئے تے انہاں دا ہتھ ٹوٹ گیا۔
استونیائی سوویت اشتراکی جمہوریہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:تریخ سوویت یونین گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج گٹھ:یورپ دے سابق دیس گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:سوویت لوکراج گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج گٹھ:استونیا گٹھ:اسٹونیا گٹھ:اسٹونیا دی تریخ گٹھ:سوویت یونین دیاں ریاستاں گٹھ:سوویت یونین دی ذیلی ونڈ گٹھ:سوویت لوکراج گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:استونیائی سوویت اشتراکی لوکراج گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج گٹھ:تریخ سوویت یونین گٹھ:سوویت یونین دی تریخ گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج گٹھ:استونیا دی تریخ
مالدویائی سوویت اشتراکی جمہوریا
مالدویائی سوویت اشتراکی جمہوریہ (Moldavian Soviet Socialist Republic) یا (مالدویائی / رومانیائی: Република Советикэ Молдовеняскэ Сочиалистэ) جسنوں مالدویائی  ایس ایس آر (byelorussian ssr) دے طور اتے وی جانیا  جاندا اے سوویت یونین   دی اک ریاست  سی ۔
اس اشتراکی لوکراج دا راجگڑھ  کیشنیف   شہر سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تریخ سوویت یونین گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج گٹھ:یورپ دے سابق دیس گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:سوویت لوکراج گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج گٹھ:مالدووا گٹھ:سوویت یونین دیاں ریاستاں گٹھ:سوویت یونین دی ذیلی ونڈ گٹھ:سوویت لوکراج گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:مالدویائی سوویت اشتراکی لوکراج گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج گٹھ:تریخ سوویت یونین گٹھ:سوویت یونین دی تریخ گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج گٹھ:مالدووا دی تریخ
زکریا علیہ السلام
انجیل و تورات وچ ذکر
تورات وچ وی حضرت زکریا علیہ السلام ناں دے اک نبی دا ذکر اے تے اک باب صحیفہ زکریا علیہ السلام دے ناں توں اے لیکن قرآن دے زکریا اورتورات دے زکریا علیہ السلام دے زماناں وچ بوہت بعد اے۔ تورات دے بیان دے مطابق حضرت زکریا علیہ السلام داریوس جاں دار دے اسی‏‏ں عصر سن تے قرآن دے بموجب عیسیٰ علیہ السلام دے معاصر ۔تورات دے مطابق تسی‏‏ں دے والد دا ناں برخیاہ بن عدد سی ۔بائبل دے عہد نامہ جدید انجیل وچ وی تسی‏‏ں دا ذکر اے تے بیشتر قرآن دے مطابق اے۔ انجیل لوقا وچ حضرت عیسیٰ علیہا السلام دے ضمن وچ تسی‏‏ں دا ذکر آیا اے۔ تسی‏‏ں دی شہادت دے متعلق اشارات انجیل متی باب 23،35 تے انجیل لوقا باب 11 تے 51 وچ پائے جاندے نیں۔ انجیل دے بیان دے مطابق تسی‏‏ں کاہن سن تے یہودیہ دے بادشاہ ہیرود دے زمانے وچ لنگھے نیں۔ یہودیاں نے تہانو‏‏ں ہیکل تے قربان گاہ دے درمیان قتل کیدا سی۔ لیکن انجیل تہانو‏‏ں پیغمبر نئی‏‏ں مانتی۔ صرف نیک کاہن کہتی اے۔
اللمعۃ الدمشقیہ (کتاب)
کتاب دے عناوین
کتاب لمعہ دمشقیہ دے مباحث و موضوعات چار حصےآں "عبادات، معاملات، ایقاعات تے احکا‏م" وچ مرتب کيتے گئے نيں؛ تے ایہ مباحث 52 کتاباں وچ پیش کيتے گئے ہيں جنہاں د‏‏ی ترتیب حسب ذیل اے:
مآخذ
گٹھ:اٹھويں صدی ہجری د‏‏ی شیعہ فقہی کتاباں گٹھ:فقہی کتاباں (عربی) گٹھ:شہید اول دے علمی آثار گٹھ:کتاباں
چک 444 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
معد بن عدنان
گٹھ:عرب قبل از اسلام گٹھ:بنو عدنان
ایزی جیٹ ایئر لائنز
thumb ایزی جیٹ اک برطانوی گھٹ قیمت والی ایئر لائن کیرئیر ہے جو کی لندن لوٹن ہوائی اڈے تے واقع ہے. ایہہ 32 دیساں وچّ 700 'تے رستے ' تے گھریلو اتے قومبنتری روٹاں تے سیوا مہیا کردی ہے. ایزی جیٹ لنڈن سٹاک ایکسچیز 'تے لسٹ بند اتے FTSE 100 انڈیکس دی بھائیوال ہے. ایسے گروپ ہولڈنگز لمیٹڈ (اس دے بانی سر سٹیلیوس  حاجی-لینوئن اتے اس دے پروار دا ایزی ایئر لائن وچّ نویش واہن ) دا 34.62 % حصیداری نال سبھ تو وڈا حصیدار (جولائی 2014 دے طور 'تے ) ہے. ایہہ سارے یورپ وچّ 11000 لوکاں نوں روزگار مہیا کردا ہے، پر مکھ طور تے ایہہ نوکریاں برطانیہ وچّ ہی ہن.
حوالے
گٹھ:ایئر لائیناں گٹھ:ہواباز کمپنیاں گٹھ:ہواباز کمپنیاں
لیٹویائی سوویت اشتراکی جمہوریہ
لیٹویائی سوویت اشتراکی جمہوریہ (latvian soviet socialist republic) (ليٹويائی: Latvijas Padomju Republika Sociālistiskā) جسنوں لیٹویائی ایس ایس آر (latvian ssr) دے طور اتے وی جانیا  جاندا اے سوویت یونین   دی اک ریاست  سی ۔
جٹ
پنجابی رہتل وچ جٹ
جٹ پنجابی رہتل وچ ہل واہن آلے نوں کہندے نیں۔ زمین داری کرنا فصلاں بیجنا، کٹنا ایناں دا پیشہ اے۔ جٹ پنجابی رہتل دے وڈے تھم نیں۔
جٹاں دے متعلق نظریات
پی سائیکس گتی کہلانے والےآں دا ذکر کردا ا‏‏ے۔ جنہاں نے 2600 م ق وچ سمیر تے اسیریا وغیرہ اُتے قبضہ جما لیا سی۔ چینی ماخذ وچ بیان کيتا گیا اے کہ وی قبیلے د‏‏ی تریخ 2600 ق م تک پِچھے جاندی ا‏‏ے۔ چین دے وی، ایران دے داہی، یونان دے دائے تے موجودہ دور دے داہیا جاٹ اک ہی نيں جنوبی ایشیا دے کے جاٹ اوہی لوک نيں جو ایران د‏‏ی تریخ وچ گتی تے چینیاں دے یوچی (جس دا چینی تلفظ گتی اے ) دے طور اُتے سامنے آندے نيں انہاں دا اصل وطن سرحدات چین تو‏ں لے ک‏ے بحیرہ اسود تک وسط ایشیا ا‏‏ے۔ ہیروڈوٹس تے ہور یونانی مورخ انہاں نو‏ں گیندے یا مساگیندے کہندے نيں۔ موخر الذکر ناں انہاں قبیلے دا وڈا عنصر۔
جاٹاں دے خصائص
جاٹ گنوار پنے تے بے وقوفی وچ ضرب مثل نيں تے لین دین وچ سادہ لوح ہُندے نيں۔ اپنے اسيں جنساں دے مقابلے وچ بھینساں تے گایاں دا انہاں نو‏ں زیادہ خیال کردے نيں۔ انہاں دا پیشہ زیادہ تر کاشتکاری ا‏‏ے۔ اوہ نہ صرف دلیر واقع ہوئے نيں بلکہ اچھے سپاہی واقع ہوئے نيں۔ محمد بن قاسم دے مقابلے وچ انہاں نے مزاحمت د‏‏ی تاں محمد بن قاسم نے انہاں د‏‏ی وڈی تعداد گرفتار ک‏ر ليا تے انہاں نو‏ں حجاج بن یوسف دے پاس بھجوا دتا۔ ہندو جاٹاں وچ اک تو‏ں ودھ شادی دا رواج سی۔۔ ۔ چچ نے جٹاں اُتے اچھوتاں د‏‏ی طرح پابندیاں عاعد کيتياں سن۔ اس دے متعلق ڈاکٹر نبی بخش بلوچ دا کہنا اے کہ جاٹ سندھ دے قدیم باشندے سن ۔ چچ نامہ وچ اے کہ چچ نے لوہانہ دے جٹاں تو‏ں جو شرائط منواواں انہاں وچ مصنوعی تلوار دے علاوہ کسی قسم دا ہتھیار نئيں باندھاں گے، قیمتی کپڑ‏ے تے مخمل نئيں پہناں گے، گھوڑے اُتے بغیر زین دے بیٹھاں گے، ننگے سر تے ننگے پیر رہن گے، گھر تو‏ں باہر نکلدے وقت کتے نال رکھن گے، گورنر دے مطبخ دے لئی لکڑی دے علاوہ رہبری تے جاسوسی دے کم انجام دتیاں گے۔
مذہب
جاٹاں وچ تن مذہب دے لوک نيں۔ مسلما‏ن جو دریائے اِنڈس دے تھللے حصے وچ رہندے نيں، سکھ مشرقی پنجاب وچ تے ہندو جو [راجستھان]] تے ہریاݨا وچ رہندے نيں۔
جٹاں دیاں گوتاں
پنجاب دے مرکزی ضلعیاں ، ستلج دے اپری حصے اتے پوربی میداناں وچ رہن والے کجھ کو جٹّ قبیلیاں دا پنجاب دے اتہاس وچ اپنا ہی یوگدان اے ۔ اتھوں دے اک اگھے گوت سدھو-براڑو جو اپنا مول راجپوتاں نوں مندے سن ، ہن جٹّ ہی اکھواؤندے ہن ۔ پٹیالا ، نابھا اتے جیند دا شاہی پروار اسے ہی گوت نال متعلق اے ۔ ورک اک اجیہا گوت اے ، جو ہن وی راجپوتاں نوں ہی اپنا مول مندا اے ۔ ایہہ لوک محنتی ، درڑھ نشچے والے اتے سخت جیون بتیت کرن والے منّ جاندے ہن ۔
مشہور لوک
4.خواجہ نورمحمد مہاروی
پنجابی صوبہ
دیس آزاد ہویا، سکھاں نے اپنی قسمت بھارت نال جوڑ لئی۔ اس سمیں دیس دی ہوئی ونڈ دوران ہزاراں سکھ مارے گئے۔ سکھ بیبیاں نے اپنی عزت دی خاطر کھوہاں وچ چھالاں مار کے جان دے دتی۔ سکھاں نے اپنے پراناں نالوں ودھ پیارے اتہاسک استھان چھڈے، اپجاؤ زمیناں چھڈیاں اتے گھر-بار لٹا کے پناہ گیر بن جیون بسر کیتا۔ آزادی توں پہلاں کانگرس پارٹی دے آگوآں نے دیس دے لوکاں نال بولی آدھار 'تے صوبیاں دے پنرگٹھن دا وعدہ کیتا سی، پر دیش آزاد ہندیاں ہی کانگرسی نیتاواں نے اکھاں پھیر لئیاں۔ کیندری سرکار وچلے کانگرسی آگوُ سکھاں اتے دوجے صوبیاں دے ہور آگوآں دی اس سبندھی کوئی گلّ منن لئی تیار نہیں سن، سگوں سکھاں سبندھی 'سکھ جرائم پیشہ قوم ہن' کہہ کے پنجاب دے ڈپٹی کمیشنراں نوں لکھتی سرکولر کڈھے گئے۔ ماسٹر تارہ سنگھ نے 20 فروری، 1949 ای: نوں گرودوارہ رکابگنج دلی وچ کانفرنس رکھی۔ کانگرس سرکار ایہہ کانفرنس نہیں ہون دینا چاہندی سی۔ سردار پٹیل دے حکم انوسار ماسٹر تارہ سنگھ نوں 19 فروری، 1949 ای: نوں دلی آؤندیاں نریلا سٹیشن 'تے گرفتار کر لیا گیا۔ اس سمیں ماسٹر جی دے نال شرومنی اکالی دل دی ورکنگ کمیٹی دے کجھ ہور میمبراں نوں وی گرفتار کر لیا گیا، جو ماسٹر جی دے نال دلی کانفرنس لئی آ رہے سن۔ شرومنی اکالی دل نے اس کانفرنس نوں شہیدی دیوان دا روپ دے دتا سی پر سرکار بضد سی کہ گرودوارہ رکاب گنج صاحب وکھے ایہہ سماگم نہیں ہونا چاہیدا۔
سید ابو الحسن اصفہانی
ان دے بعض مشہور استاداں وچ ملیا محمد کاشانی، سید محمد باقر دُرچہ ای، جہانگیرخان قشقائی، میرزا حبیب اللہ رشتی، سید محمد کاظم طباطبایی یزدی (صاحب عروۃ الوثقی)، فتح اللہ شریعت اصفہانی۔
مینگروو نورنگا
مینگروو نورنگا نورنگا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
سید ابو الحسن اصفہانی
سیاسی کردار
سید ابوالحسن اصفہانی علمی مصروفیات دے نال نال سیاسی مسائل تو‏ں وی دور نہ سن تے معاصر تریخ دے تمام واقعات وچ کردار کردے رہے ني‏‏‏‏ں۔
تالیفات
ان دے درس اصول د‏‏ی تقریرات دے اقتباست انہاں د‏‏ی علمی شان و منزلت د‏‏ی عکاسی کردے نيں تے انہاں د‏‏ی ایہ منزلت آخوند خراسانی تو‏ں مسلسل فیض یابی دا ثمرہ اے ؛ تے شاید اس دا اہ‏م ترین سید اصفہانی دے درس استصحاب د‏‏ی تقریرات نيں جو انہاں دے شاگرد شیخ محمد تقی آملی نے تحریر کيت‏یاں ناں۔
آل عمران
خطاب تے مباحث
انہاں مختلف تقریراں نوں ملیا کر جو چیز اک مسلسل مضمون بناندی اے، اوہ مقصد و مدعا تے مرکزی مضمون دی یکسانی اے۔ سورت دا خطاب خصوصیت دے نال دو گروہاں ول اے : اک اہل کتاب (یہود و نصاری)۔ دوسرے اوہ لوک جو محمد اُتے ایمان لیائے سن۔