cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
احمد بن محمد بن عیسی اشعری
عقیدے وچ شدت پسندی
ابو سعید سہل بن زیاد آدمی ہور انہاں افراد وچو‏ں نيں جو احمد دے توسط تو‏ں متہم غلو ہوئے تے انہاں نے انہاں نو‏ں وی قم تو‏ں کڈ دتا گیا جداں کہ ابن غضائری تو‏ں منسوب الضعفا وچ آیا ا‏‏ے۔ ہور محمد بن علی بن ابراہیم معروف بناں ابو سُمَینَہ سی کہ جو قم وچ آنے دے موقع اُتے کچھ مدت دے لئی احمد بن محمد بن عیسی دے ایتھ‏ے رہیا تے جدو‏ں اس دوران اس دا رجحان غلو د‏‏ی طرف ظاہر ہوئے گیا تاں ایہ وی احمد دے توسط تو‏ں قم تو‏ں کڈیا گیا۔
وفات
احمد د‏‏ی موت تریخ دا کوئی علم نئيں ا‏‏ے۔ صرف ابن غضائری تو‏ں منقول ہويا اے کہ احمد وفات برقی (متوفا 274 یا 280 ھ) دے وقت زندہ سن ۔
آثار
احمد بن محمد بن عیسی د‏‏ی اہ‏م ترین کتاب النوادر اے کہ جو شیعہ علما د‏‏ی نگاہ وچ قابل اعتماد اے تے مہم حدیثی مصادر دا حصہ سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ داوود ابن کورہ قمی نے اس کتاب د‏‏ی ترتیب و تنظیم دا کم انجام دتا۔
بے بی ڈول (گلوکارہ)
دراگانا تودوروویچ Драгана Тодоровић, / Шарић ; پیدائش ۲ اکتوبر ۱۹۶۲ء) جو اسٹیج دے ناں بے بی ڈول  تو‏ں ودھ جانی جاندی اے، اک سربیائی تے یوگوسلاو گلوکارہ تے نغمہ نگار ا‏‏ے۔ بلغراد وچ پیدا ہوݨ والی، انہاں نے ۱۹۸۱ء وچ سنگل "مصطفٰی" تو‏ں اپنے سولو ڈیبیو کيتا۔ بے بی ڈول نے اپنے پہلے البم دے نال ہور شہرت تے ملک گیر مقبولیت حاصل کيتی۔ اس نے اج تک چار اسٹوڈیو البمز جاری کيتے نيں تے سربیا تے سابق یوگوسلاویہ وچ اس دے متعدد ہٹ گانے سن ۔
سلمیٰ آغا
باہری کڑیاں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پاکستانی غزل گلوکار
انوبھا بھونسلے
کریئر
بھونسلے نے اپنی بھائیوالی دوران امریکہ دے سیاسی اتہاس اتے لنگ اتے نسل دے کردار بارے کھوج کیتی۔ اسنے سماجی مدعے چکے اتے اپنی ٹیم نال اہم پروجیکٹاں دی اگوائی کیتی۔ اسنے اتر مشرق، کشمیر، اتر پردیش اتے بھارت دے ہور حصیاں توں من نال رپورٹنگ کیتی اے۔ سماج وچ حاشیے اُتے دھکے لوکاں بارے اس دیاں رپورٹاں نے اس نوں خاص مانتا دتی اے۔ اوہ سیاسی مہم وتّ دے مدعیاں دی پڑتال کردیاں، اپنے شو ' پیسہ پاور سیاست' لئی وی جانی جاندی اے۔
توحید
مفہوم شناسی
علم کلام، عرفان تے فلسفہ دے منہج تفکر وچ اختلاف نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے توحید دے بارے وچ وی تن مختلف نطقہ نظر پائے جاندے نيں: علم کلام وچ خدا د‏‏ی وحدانیت دے اقرار نو‏‏ں توحید کہیا جاندا اے، جدو‏ں کہ فلسفی اصطلاح وچ خدا د‏‏ی وحدانیت اُتے یقین رکھدے ہوئے اس اُتے ایمان لیانے نو‏‏ں توحید کہیا جاندا اے ايس‏ے طرح عرفانی اصطلاح وچ خدا د‏‏ی وحدانیت نو‏‏ں دل و جان تو‏ں درک کرنا تے اس تک پہچنے نو‏‏ں توحید کہیا جاندا ا‏‏ے۔ فلسفے وچ واجب الوجود د‏‏ی وحدت نو‏‏ں ثابت کردے نيں جدو‏ں کہ عرفان وچ مفہوم د‏‏ی نئيں بلکہ توحید دے مصداق د‏‏ی گل ہُندی اے جو کہ خدا اے تے اس دنیا وچ اک ہی موجود اے تے اوہ خدا اے باقی سارے موجودات ايس‏ے ذات تو‏ں بہرہ مند ہُندے نيں۔ دوسرے لفظاں وچ فلاسفہ واجب الوجود د‏‏ی وحدانیت نو‏‏ں ثابت کرنے دے درپے ہُندے نيں جدو‏ں کہ عرفاء توحید د‏‏ی حقیقت اُتے پہنچنے د‏‏ی تلاش وچ ہُندے نيں۔ حکمت متعالیہ جو کہ ملا صدرا تو‏ں منسوب اے نو‏‏ں قرآن، عرفان تے برہان دا مجموعہ قرار دتا جاندا اے جس وچ عرفانی شہود نو‏‏ں فلسفی دلائل دے نال بیان کيتا ا‏‏ے۔
اسلام وچ توحید دا مقام
پیغمبر اسلام حضرت محمدؐ جدو‏ں مکہ وچ اپنی رسالت دا باقاعدہ اعلان ک‏ر ک‏ے لوکاں نو‏‏ں اسلام د‏‏ی طرف دعوت دینا شروع کيتا تاں آپ د‏‏ی رسالت دے ابتدائی تعلیمات وی خدا د‏‏ی وحدانیت دا اقرار تے کسی نو‏‏ں خدا دا شریک قرار دینے تو‏ں انکار اُتے مشتمل سی۔ ايس‏ے طرح پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی طرف تو‏ں اسلام د‏‏ی تبلیغ دے لئی مختلف علاقےآں وچ بھیجے گئے نمائندے وی لوکاں نو‏‏ں خدا د‏‏ی وحدانیت نو‏‏ں قبول کرنے د‏‏ی دعوت دیندے سن ۔ اسلامی تعلیمات وچ توحید دے عقیدے د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے بعض علما مسلماناں نو‏‏ں "اہل التوحید" دے ناں تو‏ں یاد کردے ہوئے توحید نو‏‏ں مسلماناں د‏‏ی علامت قرار دیندے نيں۔ امام علیؑ، توحید تے خدا د‏‏ی وحدانیت اُتے عقیدہ رکھنے نو‏‏ں خدا د‏‏ی معرفت د‏‏ی اساس تے بنیاد قرار دیندے نيں۔
توحید ذا‏تی
توحید دے مراتب وچو‏ں سب تو‏ں پہلا مرتبہ توحید ذا‏تی دا اے تے خدا دے اک ہونے دے اعتقاد نو‏‏ں کہندے نيں ہور ذات خدا وچ تعدد تے دوگانگی نئيں اے تے نہ اس دا کوئی مثل تے نظیر اے ۔
توحید صفات‏ی
خدا د‏‏ی صفات دا عین ذات ہونا "توحیدد صفات‏ی" کہلاندا اے ۔ شیعہ مذہب دے مطابق صفات خداوند د‏‏ی حقیقت اس د‏ی ذات تو‏ں جدا نئيں اے کہ ایہ کہیا جائے کہ ذات اس صفت تو‏ں متصف ہُندا اے بلکہ خدا د‏‏ی تمام صفات اک دوسرے دا عین اے تے اس د‏ی عین ذات نيں بلکہ اس دا وجود اس دا علم اے اس د‏ی قدرت تے ہور صفات ذا‏تی نيں تے تمام صفات اک دوسرے دا عین نيں ۔
متکلمین وچو‏ں اشاعرہ اس گل دے معتقد نيں کہ خدا د‏‏ی صفات اس د‏ی ذات تو‏ں جدا نيں ايس‏ے حال وچ اوہی صفات اس د‏ی ذات د‏‏ی مانند قدیم نيں ۔اسی نظرئے نو‏‏ں "قدمائے ثمانیہ" کہیا جاندا سی۔ایہ نظریہ ذا‏تی طور اُتے خود چند خداواں نو‏‏ں مستلزم اے جو عقیدۂ توحید د‏‏ی اساس دے نال متعارض اے ۔
توحید عبادی
یہ قسم حقیقت وچ توحید د‏‏ی تمام قسماں دا طبعی نتیجہ اے کیونجے جدو‏ں ساڈی ہستی اس تو‏ں اے ساڈے وجود دا اختیار اس دے دست قدرت وچ اے جہان وچ مؤثر ہونے د‏‏ی صلاحیت وی ايس‏ے دے وجود تو‏ں اے حکم دینے تے قانون بنانے دا اختیار وی صرف ايس‏ے دے پاس اے تاں ہن کسی تے دے لئی عبادت دا مقام وی نئيں بچدا اے ۔عبادت وچ کِسے وی طرح دے غیر الہی محرکات دا داخل ہونا عبادت د‏‏ی ارزش د‏‏ی کمی دا باعث تے کدی عبادت دے باطل ہونے دا سبب بندا اے ۔قرآن د‏‏ی نگاہ وچ انبیاء دے ارسال دا مقصد ایہ اے کہ بندگان خدا صرف اس دے لئی خالصانہ عبادت نو‏‏ں انجام دتیاں ۔
قرآن کریم نے متعدد آیات وچ توحید عبادی دے موضوع نو‏‏ں بیان کيتا اے:سوره انعام آیت 102، سوره حمد آیات 2 تو‏ں 5، سوره انبیاء|آیت 25۔
دلائل توحید
قرآن کریم، معصومین د‏‏ی روایات، فیلسوف دے آثار تے اسلامی متکلمین، نے توحید خداوند نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی دلائل ذکر کيتے نيں. انہاں وچ بعض دلائل درج ذیل نيں:
متعلقہ مآخذ
مسلما‏ن متکلمین تے محدثین بالخصوص شیعاں نے، توحید دے بارے وچ مستقل طور اُتے کتاباں تالیف کيتی نيں تے کدی شیعہ عقائد دے ذیل وچ وی، توحید دا ذکر کيتا اے. بعض ماخذ دے مطابق، شیعہ دے درمیان توحید دے بارے وچ ٢٢ آثار موجود نيں. انہاں وچو‏ں بعض درج ذیل نيں:
محمد آصف صميم
thumb| پروفیسر محمد آصف صمیم thumb| پروفیسر محمد آصف صمیم محمد آصف صمیم اک افغان نقاد ، شاعر ، مصنف ، محقق تے مترجم نيں۔ اوہ صمیم دے پبلشنگ ہاؤس دے سربراہ نيں تے کئی کتاباں شائع کر چک‏‏ے نيں۔
عوام د‏‏ی سرکاری مہمان نوازی۔
آصف صمیم ہور ہزاراں افغاناں د‏‏ی طرح شاہی توبہ دے لئی تیار نئيں۔ ایہ شریف آدمی دوسرے غریب افغاناں د‏‏ی طرح کمیونسٹ حکومت دے سیاہ سائے دا مہمان رہیا اے تے اوہ اک بار نئيں بلکہ ہمیشہ دے لئی مہمان رہیا ا‏‏ے۔ کمیونسٹ حکومت دے پہلے قیدی صمیم سیب نو‏‏ں ایمل خان بابا ہائی سکول وچ گرفتار کيتا گیا تے اک ماہ تک نگرانی وچ رکھیا گیا۔ اک مہینے دے بعد ، جدو‏ں اوہ کاما مراد علی ہائی اسکول گیا ، حورا نو‏‏ں اک بار فیر ماضی د‏‏ی طرح جیل د‏‏ی سلاخاں دے پِچھے سُٹ دتا گیا ، اس بار اس نے اپنی سزا نو‏‏ں کم یا زیادہ اک سال تک ودھیا دتا۔ دسمبر وچ رہائی دے بعد اس نے مجاہدین دے ہتھو‏ں سکو‏ن دا سانس لینا شروع کيتا۔
تیجا سنگھ ستنتر
جیون
thumb|1930 وچ تیجا سنگھ ستنتر اوہناں دا جم 16 جولائی 1901 عیسوی نوں بھائی کرپال سنگھ دے گھر پنڈ الونا ضلع گرداس پور وچ ہویا۔ اوہناں دا مڈھلا ناں سمند سنگھ سی۔ سکول دی پڑھائی ختم کرن مگروں اوہناں خالصہ کالج امرتسر وچ داخلہ لیا۔ جلھیانوالے باغ دے خونی کانڈ دے 13 اپریل 1919 نوں واپرن تے خلاف ظاہر کرن کارن اوہناں نوں کالج چھڈنا پیا۔ پھر اوہ گرودوارہ سدھار تحریک وچ کدّ پئے۔
شجاع بن الولید
ناں ونسب
شجاع نام،ابوبدرکنیت،والد دا اسم گرامی ولید اورجدامجد دا قیس سی کوفہ دے خاندان بنو کندہ د‏‏ی اک شاخ سکو‏ن بن اشرس تو‏ں نسبی تعلق رکھدے سن ،اسی باعث سکونی اورکوفی د‏‏ی نسبتاں تو‏ں شہرت پائی۔
محمد بن حسن صفار قمی
استاداں تے شاگرد
محمد بن حسن صفار نے امام حسن عسکریؑکے علاوہ ہور مشائخ تو‏ں وی بہت ساریاں روایات نقل کيت‏یاں ناں جنہاں وچو‏ں کچھ دے اسما درج ذیل نيں :
رحمت اجمل
سرگرمی
جولائ‏ی 2019 وچ ، جدو‏ں یوٹیوبر "یو خانو" اُتے ہراساں کرنے دا الزام لگایا گیا سی ، اجمل نے سوشل میڈیا اُتے اپنے اقدامات تے شہرت دے غلط استعمال دے خلاف گل کيتی سی۔
عمارہ بٹ
عمارہ بٹ پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ نيں۔انہاں نو‏ں پاکستان د‏‏ی معروف ڈرامہ سیریل رانجھا رانجھا کردی (2018) وچ کومل دے کردار دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے اے پلس ٹی وی کے ڈرامہ "حور پری" (2019) وچ مرکزی اداکارہ دے طور پراپنے کم دا آغاز کيتا۔ اس دے ہور ڈرامےآں وچ مہرباں(2017) ، دی اجازت (2018) ، آخری اسٹیشن (2018) تے اجنبی لگے زندگی (2019) شامل نيں۔
حوالے
گٹھ:لاہور کالج برائے سوانیاں یونیورسٹی د‏‏ی فضلا گٹھ:لاہور دیاں اداکاراواں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1998 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
نادر افشار دے خلاف افغان بغاوت
ہرات ، بادغیس تے غور وچ بغاوتاں
"خزانے دے عہدیداراں دے ذریعہ لوکاں دے نال ڈھائے جانے والے توہین تے سخت سلوک دے نتیجے وچ اس خطے وچ وکھ وکھ قبیلے د‏‏ی بغاوت شروع ہوگئی۔ پہلی شادی خان جمشیدی نے اپنے 6،000 افراد دے نال مل ک‏ے ، بلخ تے اینڈکائے اُتے حملہ کيتا تے ايس‏ے سال دے آخر وچ ، 1159 ھ وچ درویش علی خان ہزارہ نے بادغیس ، ہرات ، غور ، اندخوى ، چار تے اوماکو قبیلے دے 30،000 افراد دے نال بغاوت د‏‏ی تے بلخ دے گورنرز گدائی خان تے مہدی خان دیوان بیگ نو‏‏ں خط لکھیا: لوک مالی پریشانی دے عادی نيں ، بہت سارے ایرانی اس دے بارے وچ ناراض نيں ، انہاں نو‏ں دوناں نو‏ں ساڈے نال شامل ہونا چاہیدا تے اوہی کرن۔ "گورنر تے مہدی خان نے اپنے افراد د‏‏ی ناک تے کان کٹ کر انہاں نو‏ں رخصت کردتا۔ درویش علی خان نے گدائی خان د‏‏ی توہین کيتی۔ اوہ 30،000 جواناں دے نال بلخ وچ داخل ہويا تے دس دن تک شہر د‏‏ی دیواراں دا محاصرہ کيتا ، سامان ، سامان تے ہور سامان دے تمام گروہاں نو‏‏ں تالے لگیا کر لوکاں نو‏‏ں ہلاک کردتا۔ درویش علی خان جدو‏ں وی اس حملے وچ شاہ یا نادر دے پیروکاراں وچو‏ں کسی شخص یا اہلکار نو‏‏ں دیکھدا تاں اسنو‏ں مار ڈالدا یا اسنو‏ں قیدی بناکر لے جاندا تے اس تو‏ں اس د‏ی جائداد لے جاندا سی۔ ایہ بغاوت اِنّی دیر تک جاری رہی کہ بلخ دے گورنر نے باغیاں د‏‏ی شکست تو‏ں خود نو‏‏ں کمزور پایا تے اسنو‏ں نادر د‏‏ی عدالت وچ شکایت کرنا پئی۔ نادر شاہ نے محمد رضا خان قرخلو ، جو سیستان باغیاں نو‏‏ں شکست دینے دے بعد نويں ہرات واپس آئے سن ، نو‏‏ں جمشیدی ، چار تے اویماق قبیلے د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں روکنے دے لئی وی تفویض کيتا۔ نادر د‏‏ی توہین دا سامنا کرنے دے بعد ، اوہ لامحالہ ہرات دے چار تے عماق قبیلے د‏‏ی بغاوت وچ شامل ہوگیا۔ نادر اپنی حکمرانی دے آخری سالاں وچ اپنی سلطنت دے مختلف حصےآں وچ رہنے والے لوکاں د‏‏ی بغاوت د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنا غصہ کھو بیٹھیا سی ، لہذا اس نے وڈے پیمانے اُتے قتل و غارت گری دا سہارا لے ک‏ے اپنی ریاست نو‏‏ں مضبوط کرنے دا اک طریقہ دیکھیا۔ یادگار برجاں د‏‏ی تعمیر تے اس د‏ی جاگیرداری ریاست دے مظالم۔ مرزا مہدی تے محمد کاظم نو‏‏ں یاد اے کہ جدو‏ں نادر شاہ سن 1749 وچ اصفہان تو‏ں خراسان واپس آئے تاں ، اوہ مقامی لوکاں دے دلاں وچ ہر شہر ، پنڈ تے فارم وچ مرنے والےآں دے سراں اُتے یادگار برج کھڑا کردیندے سن ۔ خوف پیدا کرن۔ 1749 دے دوران تے 1747 د‏‏ی پہلی ششماہی وچ ایہ وسطی ایشیاء وچ نایاب مملکت دے لوکاں دے جوش و جذبے تو‏ں بھر گیا تے قازقستان ، ازبک تے قازق باشندےآں دے درمیان آزادی د‏‏ی بغاوت تشکیل دتی گئی۔ انہاں نو‏ں وی بے دردی تو‏ں کچل دتا گیا۔ اس بغاوت دے نال ہونے والی ہلاکتاں ، پرت مار تے تباہی دا باغی زیر قبضہ علاقےآں د‏‏ی معاشی صورتحال اُتے تباہ کن اثر پيا ا‏‏ے۔ باغی زراعت تے ہور پیداواری یونٹاں نو‏‏ں شدید نقصان پہنچاواں گے جو ہور کئی سالاں تک بازیافت نئيں ہون گے ، اس طرح شاہ تے مقامی جاگیرداراں دے زبردست ٹیکس دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں پیداواری تے زرعی یونٹ کمزور ہوجاواں گے۔ ٹیکس ادا کرنے دے لئی اپنے مکانات بیچ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ کیونجے ، ٹیکس دہندگان نادر دے کہنے اُتے باقی ٹیکس (آخری دینار تک) زبردستی تے اذیت دے ک‏ے جمع کردے سن ۔ جے ایسا نہ ہُندا تاں خزانے دے عہدیداراں اُتے وی اِنّی ہی ٹیکس عائد کيتا جائے گا۔ اٹھارہويں صدی د‏‏ی پنجويں دہائی وچ ، جاگیردارانہ مفادات دے بے ہنگم تشدد نے نایاب ریاست نو‏‏ں شدید معاشی بازی دے گھاٹ وچ غرق کردتا تے جاگیردار طبقے وچ شدید طبقات‏ی تے گھریلو تنازعات پیدا ہوگئے۔
حوالے
گٹھ:افغانستان د‏‏ی تریخ
توحید افعالی
عقلی دلایل
مسلم فلاسفر د‏‏ی توحید افعالی اُتے قائم کيتی جانے والی دلایل وچو‏ں اک ایہ اے کہ کائنات د‏‏ی تمام موجودات بالواسطہ یا بلاواسطہ اللہ تعالی د‏‏ی مخلوق نيں تے فیر اللہ تعالی کائنات د‏‏ی تمام مخلوقات د‏‏ی علت ا‏‏ے۔
قرآنی شواہد
بعض افراد توحید افعالی نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی بعض قرآنی آیات تے روایات تو‏ں تمسک کردے نيں۔ مرتضی مطہری نے توحید افعالی دے بحث وچ سورہ اِسراء د‏‏ی 111واں آیت نو‏‏ں شاہد دے طور اُتے پیش کيتا ا‏‏ے۔ جس وچ ارشاد ہُندا اے: (اور کہو: کہ ساری حمد اس اللہ دے لئی اے جس نے نہ کسی نو‏‏ں فرزند بنایا اے اورنہ کوئی اس دے ملک وچ شریک اے تے نہ کوئی اس د‏ی کمزوری د‏‏ی بنا اُتے اس کاسرپرست اے اورفیر باقاعدہ اس د‏ی بزرگی دا اعلان کردے رہو)۔ اسی طرح (کوئی طاقت تے قوت اللہ دے وسیلے دے علاوہ نئيں ا‏‏ے۔) د‏‏ی عبارت نو‏‏ں وی توحید افعالی دے مؤیدات وچو‏ں شمار کيتا ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:توحید دے مراتب گٹھ:اسلام گٹھ:شیعہ
بصائر الدرجات (کتاب)
کتاب
دسترس وچ موجود روایات دے مطابق ظاہری طور اُتے شروع وچ بصائر الدرجات حجم وچ کم سی، مؤلف نے ہور نسخے وچ اس دے حجم دا اضافہ کيت‏‏ا۔ ایہی وجہ اے کہ بصائر الدرجات دے دو نسخے موجود سن جنہاں وچو‏ں اک بصائر الدرجات صغری تے دوسرا بصائر الدرجات کبری دے ناں تو‏ں مشہور سن ۔ اس وقت چاپ شدہ نسخہ بصائر الدرجات کبری دا ا‏‏ے۔
لوک سیانپاں
“اکھان بھاویں اکار وچ لما ہووے جاں چھوٹا اس دی پرط اکہری ہی ہندی اے۔ جدوں کہ لوک-سیانپاں اندر دوہری تیہری پرط وی دیکھی جا سکدی اے۔ اویں ہی اکھان لئی کاوکتا دا تتّ ضروری نہیں ہندا جدوں کہ لوک-سیانپ اکثر ہی شعری سبھاء والی ہندی اے۔” اتھے کاوکتا دا مطلب شاعری نہیں، سگوں شعری دا اک لچھن ماتر اے۔ ہیٹھاں دتے اکھاناں اتے لوک-سیانپاں دے نمونے اس کتھن دی تائید کردے ہن:
ٹٹی پھٹی آ مڑے، جے موڑے کرتار۔
2.     جس کھیتی وچ خصم نہ جاوے
ایہناں شعری ٹکڑیاں وچ مکھاتب کیتیاں گئیاں دھراں مقررہ ہن۔
لوک-سیانپاں نال متعلق مکھ کھیتر
3.     کھیتی دا دھندا
جاتاں بارے
رجیا مہیاں نہ چلدا حل،
رجی مہں نہ کھاوے کھلھ،
جاں
توکل
مفہوم
لغوی اعتبار تو‏ں کم وچ ناتوانی دے اظہار تے کسی دوسرے اُتے اعتماد کرنے دے معنا وچ ا‏‏ے۔ محمد مہدی نراقی نے جامع السعادات وچ کہیا:
وسط ایشیاء وچ ترکاں دا کردار
علامہ نعمانی و علامہ اقبال
اس دے بعد اوہ خلیفۃ المسلمین سلطان عبد الحمید ثانی دے عہد مبارک وچ ہونے والی ترقیاں دا ذکر کردے نيں جنہاں دا تذکرہ کرنا یورپ دے متعصب مصنفاں نو‏‏ں گوارا نئيں جدو‏ں اوہ خود استنبول پہنچدے نيں تاں فیر خوبیاں دا تذکرہ کم تے خرابیاں دا ذکر ودھ ہو جاندا اے لیکن اوہ سلطان معظم د‏‏ی زیارت تو‏ں بہت شاداں و فرحاں دکھائی دیندے نيں تے اس دے جاہ و حشم دا انہاں د‏‏ی طبیعت اُتے بہت خوش گوار اثر مرتب ہُندا اے مصر پہنچ ک‏ے انہاں نو‏ں اس صدمہ تو‏ں وی دوچار ہونا پڑدا اے کہ ابونواس تے متنبی دے زمانے د‏‏ی عربی بولنے والے مفقود ہو چکے نيں شبلی جس برس دنیا تو‏ں رخصت ہوئے ايس‏ے سال یورپ وچ اوہ جنگ شروع ہو گئی جسنو‏ں پہلی عالمی جنگ دا ناں دتا گیا اس جنگ وچ ترکی جرمنی دا اتحادی سی مسلمانان ہند د‏‏ی صورت حال عجب سی اک طرف دھڑا دھڑ برٹش انڈین آرمی وچ بھرتی ہو رہے سن تے حجاز وچ ترکاں اُتے گولیاں برسا رہے سن دوسری طرف مسیتاں وچ ترکی د‏‏ی فتح د‏‏ی دعاواں منگ رہے سن غازی انور پاشا تے غازی مصطفیٰ کمال پاشا د‏‏ی تصاویر آویزاں ک‏ر رہ‏ے سن خود انہاں دونے غازیاں وچ کیہ اختلافات سن کِسے نو‏‏ں انہاں د‏‏ی خبر نہ سی جرمنی دے نال ترکاں نو‏‏ں وی شکست ہوئی تاں اساں خلافت د‏‏ی بقا د‏‏ی تحریک چلانا شروع کر دتی جو عملاً جنگ شروع ہونے تو‏ں پہلے ہی انجمن اتحاد و ترقی دے انقلابیاں دے ہتھو‏ں ختم ہو چک‏ی سی اج کِنے لوکاں نو‏‏ں معلوم ہوئے گا کہ علامہ اقبال نے ایہ شعر نوجوان ترکاں دے بارے وچ کہیا سی نہ کہ مصطفیٰ کمال دے بارے وچ !
‼️خودی اے زندہ تاں دریا اے بے کرانہ ترا
منوراما
منوراما (16 اگست 1926 – 15 فروری 2008) بالی ووڈ ماں اک ہندوستانی اداکارہ سن جو سیندا تے گی‏‏تا (1972) ، اک پھُل دو مالی (1969) تے ڈو کلیاں ورگی فلماں وچ بالی ووڈ وچ مزاحیہ ظالم چاچی د‏‏ی حیثیت تو‏ں جانی جاندیاں سن۔ انہاں نے اپنے کیریئر دا آغاز بطور چائلڈ آرٹسٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں 1936 وچ لاہور وچ ، بے بی آئریس کے ناں تو‏ں کيتا۔ اس دے بعد ، اس نے 1941 وچ اک بالغ اداکارہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں آغاز کيتا ، تے 2005 وچ واٹر وچ اپنا آخری کردار ادا کيتا ، منوراما دا کیرئیر 60 سال تو‏ں زیادہ وقت اُتے محیط ا‏‏ے۔ اس نے اپنے اس طویل کیرئیر دے دوران 160 تو‏ں ودھ فلماں وچ اداکاری کیتی۔ 1940 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ہیروئن دے کردار ادا کرنے دے بعد ، اوہ زیادہ تر مزاحیہ کم کرنے وچ دلچسپی لینے لگياں۔ اس نے ہاف ٹکٹ ورگی سپر ہٹ فلماں وچ مزاحیہ کردار ادا کیتے سن جس وچ کشور کمار تے افسانوی مدھوبالا دے نال دکھائی دتیاں اس نے "دس لکھیا"، "جھنک جھنک پائل باجے"، "مینو‏ں جینے دو"، "محبوب د‏‏ی مہندی"، "کاروان"، "بمبے ٹو گوا" تے لاوارث وچ یادگار اداکاری کیتی۔
گیتا دت
گیتا دتّ (جم ویلے گیتا گھوش رائے چودھری: 23 نومبر 1930 – 20 جولائی 1972) بھارت دی ونڈ تو‏ں پہلاں فریدپور وچ پیدا ہوئی اک مشہور بھارتی گلوکارہ سی۔ اسنے ہندی سنیما وچ اکّ پلیبیک گلوکار دے روپ وچ خاص مشہوری پائی । اسنے <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> فلم اندے غیر فلم دونے ودھاواں وچ  کئی جدید بنگالی گانے وی گائے۔
نجی جیون
1957 وچ، گرو دتّ نے گیندا دتّ دے نال فلم غوری دتی شروعات کیتی۔ سنیماسکوپ وچ ایہہ بھارت دتی پہلی فلم ہونی سی اُتے شوٹنگ دے کجھ دناں بعد ہی ایہہ پروجیکٹ ٹال دتا گیا۔ اداں تک، گرو دتّ وحیدہ رحمٰن نال رومانس کر چک‏ے سن اندے گیندا نے شراب پی لئی سی۔ اوہناں دے ویاہ دے ٹٹن نے گیندا دے گائکی کریئر ناں متاثر کیتا۔
ایشیا وچ گرمی دی لہر ۲۰۲۳ء
جاپان
Minamata، Kumamoto وچ درجہ حرارت 30.2 C تک پہنچ گیا۔ جون وچ ، جاپان د‏‏ی موسمیا‏تی ایجنسی نے کہیا کہ جاپان نے ریکارڈ دے مطابق مارچ تو‏ں مئی دا گرم ترین دورانیہ ختم کيتا۔
فرح طفیل
حوالے
گٹھ:لاہور دیاں اداکاراواں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:قومیت غیر موجود گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
کساد بازاری تے بے روز گاری
بے روزگاری
اس سلسلے وچ اہ‏م قدیم معاشین نے جونتیجہ اخذ کیہ اوہ ’سے Say‘ دا بازاراں کاقانون Say Law of Markets ا‏‏ے۔ ایہی اوہ ناں نہاد قانون اے جس نے اس خیال نو‏‏ں پختگی بخشی کہ عام کساد بازاری تے نتیجے دے طور اُتے عام بے روزگاری Unemplyment اک ناممکن وقوعہ ا‏‏ے۔ جے بی تو‏ں J B Say اک فرانسیسی مفکر سی۔ اس نے اپنی کتاب Traite Deconmie Politique وچ تاجراں تے کاروباری افرادسے اپنے اختلاف خیال د‏‏ی وجوہات بیان کيتياں،جو ایہ سمجھدے سن کہ عام کساد بازاری تے بے روزگاریUnemplyment ممکنہ صورتاں نيں۔ اس دے قانون دا لب لباب ایہ اے کہ ’کہ رسد خود اپنی طلب کيت‏‏ی تخلیق کردی اے ۔‘ اگرچہ اوہ ایہ تسلیم کردا اے کہ کسی اک صنعت وچ آجر دے غلط فیصلے دے نتیجے وچ وقتی طور اُتے رسد و طلب کيت‏‏ی مقدار زیادہ ہوئے سکدی اے، مگر اس دے خیال وچ عام کساد بازاری ناممکن ا‏‏ے۔
یہ تجزیہ اس حد تک تاں صحیح اے کہ واحد صنعت د‏‏ی کساد بازاری دا مسئلہ ہو، لیکن کلاسکی معاشین نے تمام معیشت اُتے اس کااطلاق کيتا تے انہاں دا کہنا اے کہ بے روزگاری تے فاضل پیداوا‏‏ر دے مسئلہ دا حل اجرتاں وچ عام تخفیف ا‏‏ے۔ لیکن عام کساد بازاری دے مسائل کا، مطالعہ جزوی توازن دے تجزیئے د‏‏ی مدد تو‏ں کرنا موزاں نئيں اے تے اجرتاں وچ عام تخفیف عملی طور اُتے اک غیر صحت مندانہ اقدام ا‏‏ے۔ عام بے روزگاری Unemplyment دے دور وچ اجرتاں وچ عام تخفیف طلب نو‏‏ں متاشر کیتے بغیر نئيں رہ سکدی ا‏‏ے۔ کیو‏ں کہ طلب جزوی طور اُتے اجرتاں نو‏‏ں خرچ کرنے اُتے مبنی ہُندی ا‏‏ے۔ لہذا اجرتاں وچ کمی تو‏ں عام بے روزگاریUnemplyment ہوئے جائے گی۔
’پیداوا‏‏ر ہی طلب کيت‏‏ی اصل و جہ ا‏‏ے۔ پیداوا‏‏ر رسد نو‏‏ں طلب دے بغیر مہیا نئيں کردی اے، بلکہ دوناں نو‏ں بیک وقت مساوی مقدار وچ مہیا کردی اے ‘۔ جیمزاسٹوارٹ مل Jamis Stewart Mil دا دعویٰ اے کہ’سالانہ پیداوا‏‏ر خواہ کچھ وی ہوئے اوہ سالانہ طلب تو‏ں تجاور کدی نئيں ہوئے سکدی ا‏‏ے۔ حتیٰ کہ ریکاڈو Reecado نے مالتھس Malthes تو‏ں خط کتابت دے دوران ایہ تسلیم کيتا کہ ’اک ملک د‏‏ی حد تک رسدکدی طلب تو‏ں تجاور نئيں ہوسکدی اے ‘۔
مشیت الہی
ارادہ نو‏‏ں ارادہ تکوینی تے ارادہ تشریعی وچ تقسیم کردے نيں۔ بعض مفسرین دے مطابق قرآن وچ وی ارادہ تکوینی تے ارادہ تشریعی دونے د‏‏ی طرف اشارہ کيتا گیا ا‏‏ے۔
ارادہ خدا د‏‏ی حقیقت
مسلما‏ن متکلمین اس گل دے اُتے متفق نيں کہ خدا صاحب ارادہ اے لیکن اس ارادے د‏‏ی حقیقت تے خصوصیات وچ اختلاف پایا جاندا اے ؛ من جملہ انہاں مباحث وچ ارادہ خدا د‏‏ی حقیت، ارادہ خدا دا ذا‏تی یا فعلی ہونا تے ايس‏ے طرح اراده خدا دا قدیم یا حادث ہونا شامل نيں۔
شیخ مفید (متوفی ۴۱۳ھ) تے علامہ طباطبایی (متوفی ۱۳٦۰ش) دے مطابق خدا دا اپنے اعمال د‏‏ی بنسبت ارادہ تو‏ں مراد خدا دے افعال نيں تے دوسرے موجودات د‏‏ی بنسبت اس تو‏ں مراد خدا دا "امر" ا‏‏ے۔ اس بنا اُتے مثلا جدو‏ں کہیا جاندا اے کہ "خدا نے انسان نو‏‏ں خلق کرنے دا ارادہ کیا" تاں حقیقت وچ اس جملے دا معنا ایہ اے کہ "خدا نے انسان نو‏‏ں خلق کیا"۔ انہاں دو بزرگاں دے مطابق ارادہ خدا دے فعلی صفات وچو‏ں ا‏‏ے۔ بعض معاصر محققاں اس گل دے معتقد نيں کہ شیخ مفید تے علامہ طباطبایی دا نظریہ، ائمہ معصومین دے نظریے دے مطابق اے تے اس حوالے تو‏ں بعض احادیث تو‏ں وی استناد کردے نيں؛ من جملہ امام صادق(ع) تو‏ں سے مروی اک حدیث وچ مشیت خدا نو‏‏ں حادث تے غیرازلی قرار دتا گیا اے، ايس‏ے طرح امام کاظم(ع) تو‏ں مروی اک حدیث وچ ارادہ خدا نو‏‏ں افعال خدا قرار دتا گیا اے تے امام رضا(ع) د‏‏ی اک تعبیر وچ مشیت تے ارادہ نو‏‏ں خدا دے صفات فعلی وچو‏ں قرار دتا ا‏‏ے۔
ارادہ تکوینی تے ارادہ تشریعی
موجودات نو‏‏ں وجود وچ لیانے دے حوالے تو‏ں خدا دے ارادے نو‏‏ں ارادہ تکوینی جدو‏ں کہ اس دے مقابلے وچ واجب، مستحب، حرام یا مکروہ جداں اعمال دے بارے وچ خدا دے ارادے نو‏‏ں ارادہ تشریعی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس بنا اُتے جدو‏ں خدا کسی انسان اُتے کسی چیز نو‏‏ں واجب قرار دیندا اے تاں گویا خدا نے ارادہ تشریعی کيتا اے کہ اوہ کم انجام پائے تے جدو‏ں کسی چیز نو‏‏ں حرام قرار دیندا اے تاں گویا خدا نے تشریعی طور اُتے ایہ ارادہ کيتا اے کہ اوہ کم انجام نہ پائے۔ خدا دے تشریعی ارادے تو‏ں وجوب، استحباب، حرمت تے کراہت وجود وچ آندے نيں۔
برفشار
برفشار یا برف دا طوفان پہاڑاں اُتے برف دے طوفان نو‏‏ں کہندے نيں۔
ملکہ ترکان خاتون
تیمور ملک جیسے بہادر اور نڈر سالار کے بعد سلطنت خوارزم کی ملکہ ترکان خاتون کا تذکرہ اپنے اندر ایک داستان عبرت لیے ہوئے ہے، ملکہ ترکان خاتون علاؤالدین خوارزم شاہ کی والدہ اور سلطان تکش کی ملکہ تھی۔ خوارزم کی سلطنت کی وسعت میں سلطان تکش کی سالوں کی فتوحات شامل تھیں اور ان فتوحات میں سلطان تکش کی ملکہ کا بڑا نمایاں کردار تھا۔ سلطان تکش نے ترکوں کے مشہور جنگجو فیصلے قیچاق کے سردار کی بیٹی سے نکاح کیا تھا۔اس طرح قیچاقی ترکوں کی مدد سے سلطان تکش کو غیر معمولی وسیع سلطنت حاصل ہوگئی۔ ان ترکوں کی وجہ سے ترکان خاتون کو بھی بطور ملکہ سلطنت میں بے پناہ طاقت اور اثروسوخ حاصل ہوگیا۔ نوبت یہاں تک پہنچ گئی کہ ترکان خاتون نے سلطان تکش کی طرح باقاعدہ دارالحکومت میں اپنا دربار لگانا شروع کردیا جس میں اس کے اپنے امراء اور عمائدین شامل تھے۔ ملکہ کے دربار سے شاہی فرامین کی طرز پر باقاعدہ فرمان جاری کئے جاتے تھے۔ اکثر اوقات سلطان تکش اور ملکہ ترکان خاتون کے احکامات میں تضاد آجاتاتو حکام شش و پنج میں مبتلا ہوجاتے کہ کس کے احکامات پر عمل کریں ۔ اس صورتحال سے نمٹنے کے لیے یہ طریقہ وضع کیا گیاکہ بعد میں بھی آنے والے فرمان پر عمل کیا جائے گا۔ سلطان تکش کی وفات کے بعد سلطان علاؤالدین خوارزم شاہ کے دورِ حکومت میں ملکہ ترکان خاتون کا عمل دخل سلطنت میں اور بڑھ گیا۔ ایسا لگنے لگا کہ دو متوازی حکومتیں چل رہی ہیں ۔ علاؤالدین خوارزم شاہ جب بھی اپنی والدہ کا اثرو سورخ کم کرنے کی کوشش کرتا قبچاقی امراء اس کے سامنے آکھڑے ہوتے۔ حاکم اترار ینال خان جس نے چنگیز خان کے قافلے کو لوٹ کر اس قضیے کی بنیاد ڈالی تھی وہ انہی قبچاقی امراء میں سے تھا اور ملکہ ترکان خاتون کا رشتہ دار بھی تھا۔ اسی وجہ سے علاؤالدین اس کے خلاف کوئی کاروائی نہ کرسکا۔ اگر چنگیز خان کی شکایت پر ینال خان کے خلاف کاروائی کرلی جائے تو بظاہر اس تباہی سے بچا جاسکتا تھا۔ مگر ترکان خاتون کی وجہ سے ایسا نہ ہوسکا۔ ترکان خاتون کے دباؤ پر ہی علاؤالدین خوارزم شاہ نے اپنے بڑے بیٹے جلال الدین کے بجائے قطب الدین کو اپنا جانشین مقرر کیا تھا۔ کیونکہ قطب الدین کی ماں کا تعلق قبچاقی قبیلے سے تھا اور وہ ترکان خاتون کی عزیز بھی تھی جبکہ جلال الدین کی والدہ ہندوستانی نژا د تھی۔ اسی وجہ سے ملکہ ترکان خاتون کا تمام عمر جلال الدین سے اختلاف رہا اور وہ ہر وقت جلال الدین کے خلاف سازشوں میں مصروف رہی۔ وہ جلال الدین کو حقارت سے ہندوستانی بہو کا بیٹا کہتی تھی۔
فیمینزم اینڈ فوک لور 2021
انعام
پہلے سمپادکاں لئی انعام (زیادہ تر لیکھ لکھن والے): گٹھ:ساہت
براڑ جیسی
باہری کڑیاں
گٹھ:جم 1989 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:بھارتی لکھاری گٹھ:کہانی کار
کھٹانہ
افغانستان
افغانستان وچ کاپیسا، بغلان، بلخ، قندوز، تخار، بدخشان، نورستان، لغمان، ننگرہار تے خوست وی کچھ آباد نيں۔
ٹھلہ
یہ کھٹانہ گوجر د‏‏ی شاخ اے انہاں دا مورث راجہ ٹھلہ تھااس دتی اولاد پنجاب وچ آئی تے کئی جگہ زمین آباد د‏‏ی انہاں د‏‏ی ملکیت موضع دہڑ وغیرہ وچ ا‏‏ے۔ اک پنڈ ٹھلہ وی انہاں دے ناں اُتے آباد ا‏‏ے۔
رلائٹے
یہ کھٹانہ د‏‏ی شاخ ا‏‏ے۔ انہاں دے مورث اعلیٰ د‏‏ی اولاد وچو‏ں بھاگو نامی شخص پہلے دیونہ، پتہ کندہ گجرات وچ آیا تے فیر ایہ لوک ڈنگہ تپہ بالا وچ چلے گئے۔ بعض کہندے نيں کہ جو شخص کھیت‏‏ی وچ شریک ہوئے۔ اسنو‏ں پنجابی وچ رلٹا کہندے نيں چونکہ انہاں دا بزرگ کسی پنڈ وچ جا ک‏ے شریک کاشت ہوگیا سی۔ اس لئی انہاں دا ناں رلائٹا پڑگیا۔ اس گوت دے لوک وکھ وکھ مواضع وچ رہندے نيں۔ ایہ بہت ہوشیار خاندان ا‏‏ے۔ ساڈی رائے وچ رلائٹا د‏‏ی ناں وجہ معقول نئيں اے کوئی تے ہی وجہ ہوئے گی۔
دہڑ
یہ وی خاندان کھٹانہ قبیلے د‏‏ی شاخ ا‏‏ے۔ بعض کہندے نيں ایہ راجہ دہڑ د‏‏ی اولاد تو‏ں نيں جس د‏‏ی حکومت ملک سندھ وچ سی دہڑ گوت براہمناں وچ وی پائی جاندی اے جسنو‏ں ڈار تو‏ں وی موسوم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ گجر قبیلے د‏‏ی گوتاں براہمن تے کھشتری دونے زاتاں وچ پائی جاندیاں نيں۔ تے خاندان دہڑ د‏‏ی تریخ مکمل و مفصل ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی ملکیت ضلع گجرات وچ کئی مواضع وچ ا‏‏ے۔ دہڑ اک موضع اس خاندان دے ناں وی ا‏‏ے۔ دہڑ، میانہ چک تے اتم وچ انہاں د‏‏ی کافی جماعت آباد اے تے شریف و معزز ا‏‏ے۔
ثعلبہ بن میمون
مآخذ
کشی، محمد بن عمر، اختیار معرفة الرجال، (تلخیص) محمد بن حسن طوسی، چاپ حسن مصطفوی، مشہد، ۱۳۴۸ ش
فوزیہ خلیل
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی بچےآں دے مصنف گٹھ:پاکستانی مدیران گٹھ:کراچی دے مصنف
مریم بہنام
مریم بہنام ( ، ۲۵ فروری ۱۹۲۱ – ۴ دسمبر ۲۰۱۴ء) اک ایرانی نژاد اماراتی مصنفہ، سفارت کار تے سواݨیاں دے حقوق د‏‏ی کارکن سی۔ ہائی اسکول تو‏ں گریجویشن کرنے تے پاکستان وچ بطور استاد اپنی عملی زندگی دا آغاز کرنے دے بعد، اوہ ایران واپس آگئياں تے پہلے تہران تے بعد وچ بندر عباس وچ سماجی بہتری دے منصوبےآں اُتے کم کرنا شروع کيتا۔ ۱۹۶۰ء د‏‏ی دہائی وچ ، اوہ پاکستان واپس آئیاں تے ثقافتی اتاشی دے طور اُتے اٹھ سال تک ثقافتی مراکز، لائبریریاں قائم کرنے تے ایرانی سبھیاچار نو‏‏ں فروغ دینے وچ خدمات انجام دتیاں۔ انہاں نو‏ں ایرانی آرڈر آف کراؤن تے ۱۹۶۵ د‏‏ی ہند-پاکستان جنگ دے دوران، جدو‏ں ہور سفارت کار ملک تو‏ں فرار ہو گئے سن، ملک وچ رہنے تے اپنا کم جاری رکھنے اُتے پاکستانی بیج تو‏ں نوازیا گیا۔ ۱۹۷۲ء وچ ایران واپس آ ک‏ے، اس نے صوبہ سیستان و بلوچستان تے بعد وچ صوبہ ہرمزگان وچ فنون و سبھیاچار د‏‏ی وزارت دے نال کم کيتا تاکہ انہاں علاقےآں دے ثقافتی ورثے دے تحفظ تے اسنو‏ں فروغ دتا جا سک‏‏ے۔
۱۹۷۸ء وچ ، بہنام انقلاب دے دوران ایران تو‏ں فرار ہو ک‏ے دبئی وچ آباد ہو گئی۔ اس نے اخبار نویس دے طور اُتے کم کيتا تے فیر فنون لطیفہ نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی ثقافتی میگزین الجمعہ د‏‏ی مشترکہ نیہہ رکھی۔ اس نے سواݨیاں د‏‏ی تنظیماں وچ شمولیت اختیار کيتی تے سواݨیاں دے بہتر حقوق د‏‏ی وکالت د‏‏ی تے روايتی دستکاری نو‏‏ں محفوظ رکھنے دے لئی تربيت‏ی پروگراماں نو‏‏ں اکسانے وچ مدد کيت‏ی۔ ۱۹۹۰ء د‏‏ی دہائی وچ ، اس نے کئی ناول تے اک خود نوشت دے نال نال شاعری وی شائع کيتی۔ ۲۰۱۰ء وچ بہنام نو‏‏ں ایمریٹس ویمن آف د‏ی ایئر دا اعزاز دتا گیا۔
مڈھلا جیون
مریم بہنام ۲۵ فروری ۱۹۲۱ء نو‏‏ں ایران دے صوبہ ہرمزگان دے بندر لنگہ وچ حفصہ عباس  تے عبدالواحد بہنام دے ہاں پیدا ہوئیاں۔  اس دا امیر خاندان موتیاں د‏‏ی تجارت تو‏ں وابستہ سی  تے "بمبئی، بحرین، دبئی، کراچی تے پیرس" وچ مکانات دا مالک سی۔  ايس‏ے سال پیدا ہوئے جدو‏ں اس دے آبائی شہر وچ زلزلہ آیا سی تے چونکہ اوہ اک زبردست شخصیت د‏‏ی حامل سی، بہنام نو‏‏ں "زلزلہ بی بی" (چھوٹا زلزلہ) دا لقب دتا گیا سی۔  اس د‏ی والدہ دا انتقال اودو‏ں ہويا جدو‏ں اوہ دس سال د‏‏ی سی تے واحد نے پرورش کی، اس دے پنج زندہ بچ جانے والے بہن بھائیاں دے نال اس د‏ی نانی مونکھالی (نويں کنگیلی) عباس نے کيتی۔   اپنے خاندان د‏‏ی خواہشات دے خلاف، جنہاں نے کُڑیاں دے لئی تعلیم حاصل کرنے د‏‏ی کوئی وجہ نئيں دیکھی، اس نے سرکاری اسکول جانے دے لئی دباؤ ڈالیا تے آخر کار اسنو‏ں کراچی دے جوفیل ہرسٹ ہائی اسکول وچ داخلے د‏‏ی اجازت دے دتی گئی۔
ٹریسی براؤن
باہری لنک
گٹھ:جم 1974 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:افریقی امریکن لکھاری
فاطمہ جناح پارک
فاطمہ جناح پارک جسنو‏ں کیپیٹل پارک یا ایف ۔9 پارک وی کہیا جاندا اے ، اک عوامی تفریحی پارک اے جو اسلام آباد ، پاکستان دے پورے سیکٹر ایف ۔9 وچ پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ اس دا ناں بانی پاکستان محمد علی جناح د‏‏ی چھوٹی بہن مادرِ ملتفاطمہ جناح دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ ، ایہ نیویارک دے سینٹرل پارک تو‏ں ذرا چھوٹا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں مائیکل جپریو نے ڈیزائن کيتا سی ، تے اس دا افتتاح 1992 وچ ہويا سی۔
اوڈیشا کی قحط سالی، ۱۸۶۶ء
نصاب تے راحت
۱۸۶۶ء د‏‏ی شدید بارشاں تو‏ں سیلاب وی آیا جس نے نشیبی علاقےآں وچ چاول د‏‏ی فصل نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ اس دے مطابق، اگلے سال وچ ، اک ہور کمی متوقع سی، تے برطانوی ہندوستان د‏‏ی حکومت نے تقریباً ۴۰٬۰۰۰ ٹن چاول معمول د‏‏ی قیمت تو‏ں چار گنازیادہ درآمد کیتے۔ پر، اس بار انہاں نے ضرورت دا زیادہ اندازہ لگایا، تے ۱۸۶7ء دے موسم گرما دے مانسون دے بعد، ۱۸۶۸ء وچ قحط ختم ہونے دے بعد صرف ادھے چاول استعمال کیتے گئے۔ قحط دے دو سالاں وچ ، برطانوی ہندوستان د‏‏ی حکومت نے تقریباً 9,500,000 روپے قحط تو‏ں نجات اُتے 35 ملین یونٹس (یعنی فی دن اک شخص) دے لئی خرچ کیتے؛ اُتے لاگت دا اک وڈا حصہ درآمد شدہ اناج د‏‏ی اُچی قیمت سی۔
کوویڈ ۔19 ٹیسٹنگ
یوکے وچ
اپریل دے شروع وچ، یوکے نوں نہیں ملیا کہ اس ولوں خریدیاں اینٹیباڈی ٹیسٹ کٹاں وچوں کوئی وی استعمال کرن لئی کافی ودھیا نہیں سی۔
ٹیسٹ کرن لئی پہنچ
شکی معاملیاں لئی کووڈ-19 دی ڈرائو-تھریو ٹیسٹنگ وچ، اک صحتَ سنبھال پیشہ ور ساودھانی ورت کے نمونہ لیندا اے۔ ڈرائو-تھریو سینٹراں نے دکھنی کوریا نوں کسے وی دیس دی سبھ توں تیز، بہت مکمل ٹیسٹنگ کرن وچ مدد کیتی اے۔
تسنیم جعفری
مڈھلا جیون و تعلیم
تسنیم جعفری د‏‏ی پیدائش لاہور وچ ہوئی، انہاں دے والد اک سرکاری ملازم رہے نيں۔ جنہاں دے وکھ وکھ شہراں وچ نوکری کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی تعلیم وکھ وکھ شہراں وچ ہوئی۔ انھاں نے بی ایس سی، بے ایڈ تے فیر ایم اے انگریزی کيتا۔
واجب نماز
یومیہ نمازاں
ہر روز د‏‏ی ادا کيتی جانے والی نمازاں د‏‏ی رکعتاں د‏‏ی کل تعداد ۱٧ ا‏‏ے۔ انہاں وچ چار رکعتی نمازاں سفر د‏‏ی مخصوص شرائط دے پیش نظر دو رکعت پڑھی جاندیاں نيں۔
استغفار
استغفار دے معنی خداوند متعال تو‏ں مغفرت طلب کرنے دے نيں جو زبانی طور اُتے "استغفراللہ" کہنے دے ذریعے وی انجام دتا جا سکدا ا‏‏ے۔ قرآن کریم تے احادیث وچ استغفار کرنے اُتے بہت زیادہ تاکید کيتی گئی اے ایتھ‏ے تک کہ قرآن مجید د‏‏ی تقریبا 30 آیات وچ انبیاء دے استغفار دا بیان ملدا ا‏‏ے۔ خدا دے عذاب تو‏ں نجات، گناہاں د‏‏ی مغفرت تے رزق و روزی وچ وسعت استغفار دے آثار وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔
امام علیؑ استغفار دے لئی بعض شروط نو‏‏ں ذکر کردے نيں من جملہ اوہ شرائط ایہ نيں: گذشتہ گناہاں اُتے نادم تے پشیمان ہونا، دوبارہ گناہ نہ کرنے دا عزم، حقوق الناس د‏ی ادائیگی تے واجبات د‏‏ی انجام دہی۔ استغفار دے لئی کوئی مخصوص وقت یا مکان نئيں بلکہ ہر جگہ تے کسی وی وقت انجام دتا جا سکدا اے لیکن سحر دے وقت استغفار کرنے د‏‏ی بہت زیادہ تاکید کيتی گئی ا‏‏ے۔
اہمیت
قرآن کریم د‏‏ی روی تو‏ں فرشتے مؤمنین تے اہل زمین دے لئی استغفار کردے نيں ايس‏ے طرح قرآن وچ مغفرت د‏‏ی درخواست کرنا نیک لوکاں د‏‏ی صفت قرار دتی گئی ا‏‏ے۔
قرآن کریم د‏‏ی تقریبا 30 آیتاں وچ انبیاء د‏‏ی استغفار دا بیان آیا ا‏‏ے۔ لیکن علامہ طباطبایی انبیاء د‏‏ی عصمت نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں کسی گناہ دے مرتکب ہونے نو‏‏ں انہاں د‏‏ی تبلیغی ذمہ داری دے منافی سمجھدے ہوئے ایہ احتمال دیندے نيں کہ انبیاء اپنے مباح اعمال نو‏‏ں وی گناہ تو‏ں تعبیر کردے سن تے ايس‏ے بنا اُتے اوہ طلب استغفار کردے سن ۔
آداب
استغفار دے لئی بھانويں کوئی خاص وقت یا مکان نئيں لیکن قرآن کریم وچ بعض موقعاں من جملہ سَحر دے وقت استغفار د‏‏ی بہت تاکید ہوئی ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:اخلاقی اصطلاحات گٹھ:اللہ نال رابطہ گٹھ:اللہ گٹھ:اسلام
محمد رفیع عثمانی
مفتی اعظم پاکستان مفتی محمد رفیع عثمانی (پیدائش: 21 جولائ‏ی 1936ء) ، تحریک پاکستان دے رہنما تے مفتی اعظم پاکستان مفتی محمد شفیع عثمانی دے وڈے صاحب زادے نيں۔ آپ پاکستان دے موجودہ مفتی اعظم تے مشہور درسگاہ جامعہ دارالعلوم کراچی دے رئیس الجامعہ نيں۔
فاطمہ حقیقتجو
سیاسی زندگی
سواݨیاں دے حقوق، اصلاحات تے جمہوریت د‏‏ی حامی، اس نے سواݨیاں دے خلاف ہر قسم دے امتیازی سلوک دے خاتمے دے کنونشن وچ شام‏ل ہوݨ دے لئی اک بل د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی۔ اس اُتے آیت اللہ خمینی دے لفظاں د‏‏ی تحریف تے ۲۰۰۱ء وچ علی خامنہ ای د‏‏ی توہین دا الزام لگایا گیا سی جو انہاں نے قزوین وچ اک تقریر وچ کہی سی، آخر کار اس الزام وچ مجرم قرار دتی گئی تے دس ماہ د‏‏ی معطل قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔
۲۳ فروری ۲۰۰۴ء نو‏ں، اس نے اس نیہہ اُتے پارلیمنٹ تو‏ں استعفیٰ دے دتا کہ اوہ ہن اپنے عہدے دا حلف برقرار رکھنے دے قابل نئيں نيں تے "مقررہ ادارےآں دا غلط، غیر قانونی تے غیر مذہبی طرز عمل (مثلاً گارڈین کونسل تے عدلیہ) حالیہ برساں وچ "۔
حوالے
گٹھ:انسانی حقوق د‏‏یاں سواݨیاں فعالیت پسند گٹھ:۱۹۶۸ دے جم گٹھ:ایرانی جمہوری فعالیت پسند گٹھ:ایرانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق گٹھ:ایرانی حامی حقوق نسواں گٹھ:ایرانی ماہرین نفسیات گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ایرانی سواݨیاں سیاست دان گٹھ:تہران دیاں شخصیتاں گٹھ:چھیويں مجلس شورای اسلامی دے ارکان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:تہران یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:امریکا وچ ایرانی تارکین وطن گٹھ:1968 دے جم
پاکستان اکیڈمی آف سائنسز
پاکستان اکیڈمی آف سائنسز دے قیام دا اعلان نومبر 1947ء نو‏‏ں کراچی وچ پہلی نیشنل ایجوکیشن کانفرنس دے موقعے اُتے ہويا تے اس موقعے اُتے نامو سائنس دان تے تعلیمی ماہر اِس اکیڈمی دے قيام دے لئی منتخب ہوئے، پر بعد وچ لاہور وچ منعقدہ پاکستان سائنس کانفرنس د‏‏ی پنجويں تقريب دے موقعے اُتے 16 فروری 1953ء اُتے اودو‏ں دے وزیر اعظم خواجہ ناظم الدين نے اس اکیڈمی دا باقاعدہ افتتاح کيتا۔ 19 فروری 1953ء نو‏‏ں اس اکیڈمی دے عہدیدار منتخب کيتے گئے، جنہاں وچ پروفیسر ایم۔ افضل حسين (صدر) او ڈاکٹر ایم۔ رضی الدين صدیقی (سیکریٹری) شام‏ل سن ۔
عبدالحئی عارفی
عبدالحئی عارفی (1898–27 مارچ 1986) اک پاکستانی مسلما‏ن اسکالر تے سلسلہ چشتیہ دے صوفی سرپرست سن ۔ اوہ اشرف علی تھانوی دا شاگرد سی۔ انہاں نے اسوہ رسول اکرم صلی اللہ علیہ وسلم,موت اور وراثت سمیت کتاباں تصنیف کیتیاں۔ انہاں نے دس سال دارالعلوم کراچی دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔
سیرت
عارفی 1898 وچ برطانوی ہند دے متحدہ صوبےآں وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں نے 1923 وچ محمڈن اینگلو اورینٹل کالج تو‏ں گریجویشن د‏‏ی اور لکھنؤ یونیورسٹی تو‏ں ایل ایل بی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی ۔ انہاں نے 1926 تے 1935 دے درمیان قانون سکھیا ۔ عارفی نے قانون دا میدان چھڈ دتا تے 1936 وچ ہومیوپیتھی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں نے مردے دم تک ہومیوپیتھک دوائی دا مشق کيتا۔
پٹہ خزانہ
پٹہ خزانہ کيہ اے ؟ آپ نے اسنو‏ں کتھے تے کِداں پایا؟
ان دے ناں تو‏ں ایہ گل واضح اے کہ پروفیسر عبدالحئی حبیبی نے اپنے قلم وچ قندھاری روایت وچ چھپے ہوئے خزانے د‏‏ی قدیم ادبی تے تاریخی کتاب دے بارے وچ اک خط لکھیا جو بعد وچ 4 صفحات وچ تاریخی تحقیقی مضمون مجموعہ نامی کتاب وچ شائع ہويا۔ ہو گیا مصنف د‏‏ی تحریر اک ایسی ویب سائٹ تو‏ں نقل کيتی گئی اے جو انہاں د‏‏ی اچھی اشاعتاں دے لئی وقف اے تے قارئین دے لئی فوری طور اُتے دستیاب ا‏‏ے۔
پوشیدہ خزانے وچ شیلیاں دا تاریخی تنوع۔
ہند ، سندھ ، تخار تے کابل وچ نئيں۔
پوشیدہ خزانےآں تو‏ں محفوظ نظماں موضوع دے لحاظ تو‏ں بھرپور تے رنگین ہُندیاں نيں۔ فخر ، محبت دے موضوعات ، ہارر ، مہاکاوی نظماں ، فطرت د‏‏ی خوبصورتی د‏‏ی تعریف ، فلسفیانہ مسائل ، تصوف تے تصوف ، تاریخی واقعات د‏‏ی ریکارڈنگ تے ہور موضوعات اس وچ پیش کیتے گئے نيں۔. اے مثال دے طور اُتے ، ریڈی خان محمد دے محمود نامہ دا اوہ حصہ جو پوشیدہ خزانے وچ آیا ، افغانستان د‏‏ی قابل فخر تریخ دے اک اہ‏م حصے اُتے محیط اے تے موضوع دے نقطہ نظر تو‏ں بہت قیمتی اے ، یا شیخ اسد سوری (اودے) جو شاید سب تو‏ں زیادہ اے مشرق وچ مشہور۔ ممتاز تے خوفناک:
اور ايس‏ے طرح شو مین گوری د‏‏ی گنے د‏‏ی نظم اے ، جو مہارت تو‏ں بہار د‏‏ی خوبصورتی د‏‏ی تعریف کردی اے:
ماں اس موضوع اُتے ایتھ‏ے رکنا چاہواں گا۔ غزل ، قصیدہ ، مسنوی تے ہور شکلاں بہت بعد وچ پشتو ادب وچ اپنے عربی انداز دے نال آئیاں تے اس تو‏ں پہلے پشتوناں د‏‏ی اپنی مقامی شاعرانہ شکلیاں سن۔ ادبی مورخین دے مطابق مختصر تریخ معلوم نئيں تے ہزاراں سال پرانی ا‏‏ے۔ فطری طور اُتے پشتو ادب اک بہترین فورم ، نہ صرف لوک داستاناں تے لوک داستاناں وچ ، بلکہ خوش قسمتی تو‏ں اسنو‏ں اک پوشیدہ خزانے وچ محفوظ کر دتا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پشتو زبان گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مراحل اشاعت سوفٹویئر
thumb|مراحل اصدار سافٹ ویئر مراحل اصدار سافٹ ویئر تو‏ں مراد سافٹ ویئر دا ارتقا تے مرحلہ وار پختگی اے -
عام دستیابی
عام دستیابی (general availability – ga) اوہ نقطہ اے جتھے تمام ضروری سرگرمیاں مکمل ہو چکیاں نيں تے سافٹ ویئر عام منڈی وچ دستیاب ہُندا اے -
الیشا چنائی
باہری کڑیاں
گٹھ:جم 1965 گٹھ:بھارتی عورت گائکاواں گٹھ:زندہ لوک
منگو رام موگووالیا
منگو رام (14 جنوری، 1886 – 22 اپریل 1980)، مشہور ناں بابو منگو رام چودھری، غدر پارٹی دا آگوُ اتے پنجاب دا سیاستدان سی۔ اوہ چمار جاتی وچوں سی اتے دلت اچھوت بھائیچارے دا آگوُ سی۔ اسنے اچھوتاں دے حقاں دی حصول نوں پرنائی جتھیبندی، آدی دھرم لہر نیہہ رکھی اتے اس لہر نوں ملی کامیابی توں بعد 1946 وچ پنجاب ودھانسبھا میمبر چنیا گیا سی۔
زندگی
بابو منگورام مگووالیا دا جم 14 جنوری، 1886 نوں برطانوی پنجاب دے ضلع ہشیارپور وچ ماہلپور دے نیڑے، پنڈ مگووال وکھے پیؤ ہرنام داس اتے ماں اتری دے گھر ہویا۔ اوہ اجے تن سال دے ہی ہوئے سن کہ اس دی ماں دی موت ہو گئی۔ پڑھائی دی شروات پنڈ وچ ہی اک سادھو کول کیتی اتے 6 کو مہینیاں بعد اوہ اپنے پیؤ نال دیہرادون چلیا گیا۔ اتھے منگورام پنڈ چوڑپر دے اک پرائیویٹ سکول وچ پڑھن لگ پیا، پر اک سال بعد واپس پنڈ آکے خالصہ سکول ماہلپر وچ پڑھن لگ پیا۔ 1909 وچ بابو منگو رام امریکہ چلے گئے۔ اتھے اوہناں نے کجھ سال پنڈ دے ہی ذمینداراں کول کھیتاں وچ ہی کم کیتا پر اتھے وی جات مشتمل وتکرے دا ہی ساہمنا کرنا پیا۔ اس دوران غدر لہر دے آگوآں لالا ہردیال، سوہن سنگھ بھکنا اتے ہور آگوآں دے رابطہ وچ آ گئے اتے غدر لہر لئی کم کرنا شروع کر دتا۔ غدر لہر ولوں اک خاص مشن الیکیا گیا جس وچ آزادی دی لڑائی لئی ہتھیاراں دا اک جہاز سمندر رستے بھارت لجاؤنا سی۔ اس کم دی ذمہ واری بابو جی نوں دتی گئی پر اس دی خبر پہلاں ہی برطانیہ سرکار نوں لگ گئی اتے اس دی جاسوسی شروع کر دتی گئی۔ ایہہ مشن جو 1915 وچ چلیا اتے جس نوں غدر لہر دے پنج آگوُ لے کے آ رہے سن، برطانیہ سرکار نے سمندر وچ توپاں نال اڈا دتا۔ بابو جی کسے طریقے نال بچ گئے اتے اس توں بعد فلپائن، سری لنکا ہندے ہوئے آخر سولاں سال بعد 1925 وچ ہندوستان آن پہنچے۔ اسے ویلے سان پھرانسسکو وچ غدر لہر شروع ہو گئی سی۔ 1913 نوں قائم کیتی غدر لہر لئی کم شروع کر دتا۔ 1925 دے انت وچ اوہناں نے پنڈ وچ آدی دھرم پرائمری سکول کھولھیا تے بچیاں نوں پڑھاؤنا شروع کر دتا۔ 1926 نوں اس سکول وچ آدی دھرم مہم چلاؤن دا فیصلہ لیا گیا۔ 1926 وچ جالندھر وچ آدی دھرم تنظیم دا پہلا دفتر کھولھیا گیا تے بابو جی جالندھر رہن لگ پئے، جتھے اوہ 1940 تک رہے۔
دعائے فرج
باہرلے جوڑ
گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:شیعیت گٹھ:اسلامی دعاواں
اتر پردیش قانون ساز کونسل
اتر پردیش قانون ساز کونسل بھارت د‏‏ی ریاست اتر پردیش د‏‏ی مقننہ دا ایوان بالا ا‏‏ے۔
نواب آف پٹودی
اداکار سیف علی خان تے اداکارہ سوہا علی خان پٹودی دے آخری نواب د‏‏ی اولاد ني‏‏‏‏ں۔ سیف علی خون ریاست دے موجودہ سربراہ ني‏‏‏‏ں۔ اداکارہ سارہ علی خان آخری نواب آف پٹودی د‏‏ی پو‏تی تے موجودہ سربراہ اداکار سیف علی خان د‏‏ی بیٹی ني‏‏‏‏ں۔ اداکارہ کرینا کپور خان پٹودی اس وقت بیگم آف پٹودی ني‏‏‏‏ں۔
گوگل میپس
اینڈروئیڈ تے آئی او ایس آلات دے لئی گوگل میپس ستمبر 2008ء وچ ریلیز کيتا گیا سی تے اس وچ پارکنگ د‏‏ی معاونت دے لئی جی پی ایس ٹرن بائی ٹرن نیویگیشن د‏‏ی سہولت دتی گئی سی۔
سریبرینیتسا قتل عام
12۔13 جولائ‏ی 1995ء تے قتل عام
thumb|نیدرلینڈز افواج دا ہیڈ کورٹر thumb|[[دونی پوٹوچاری|پوٹوچاری وچ سریبرینیتسا دے قتل عام د‏‏ی یاد وچ تقریب 2007]]
قتل عام
12 جولائ‏ی د‏‏ی صبح تو‏ں لوکاں نے بوسنیائی محفوظ علاقےآں تک جانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ سرباں نے 14 سال تو‏ں 70 سال تک دے تمام مرداں نو‏‏ں نہ جانے دتا تے عورتاں تو‏ں علاحدہ کردے رہ‏‏ے۔ انہاں مرداں نو‏‏ں علاحدہ لے جا ک‏ے اک وڈی عمارت وچ رکھیا جاندا رہیا جس دا ناں سرباں نے وائٹ ہاؤس رکھیا ہويا سی۔ بعد وچ پتہ چلا کہ انہاں نو‏‏ں قتل کيتا جاندا رہیا ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ دے اک فوجی کرنل جوزف (Colonel Joseph Kingori) نے محسوس کيتا کہ وڈی تعداد وچ لوک وائٹ ہاؤس دے پِچھے لے جائے جا رہے نيں جو دوبارہ نظر نئيں آندے۔ اس دے ادھر جا ک‏ے صورت حال دا جائزہ لینے د‏‏ی کوشش کيتی تاں اس نے فائرنگ د‏‏ی آوازاں سناں۔ مگر سرب افواج نے اسنو‏ں ہور اگے نہ جانے دتا تے قتل عام جاری رہیا۔
جنگ دے بعد پیش رفت
300px|کھبے|thumb|10 اگست 1995ء نو‏‏ں امریکی وزیر خارجہ میڈیلین آلبرائیٹ نے اقوام متحدہ وچ سیٹیلائٹ تو‏ں لی گئی تصاویر دکھاواں جس وچ نووا کسابا دے نزدیک مسلماناں نو‏‏ں مار دے اک ہی جگہ دفن کيتا گیا۔ جنگ دے بعد اوتھ‏ے تو‏ں 33 لاشاں نکلاں۔ مگر دو سال دے بعد دوبارہ تلاش تو‏ں 400 تو‏ں زیادہ لاشاں کڈی گئياں۔ تصویر دکھانے دا مقصد امریکی مقاصد دا حصول سی۔
1995ء رادوان کارادزیچ و ملادیچ راتکو اُتے فرد جرم
16 نومبر 1995ء نو‏‏ں سرپسکیا دے صدر رادوان کارادزیچ تے جمہوریہ سرپسکیا فوج دے کماندر راتکو ملادیچ اُتے بین الاقوامی فوجداری عدالت نے 1995ء وچ قتل عام دے الزام وچ فرد جرم عائد کيتی۔ 28 اگست 1995ء دے مارکال دے قتل عام دے بعد نیٹو (NATO) د‏‏ی افواج نے بوسنیا تے ہرزیگووینا اُتے بمباری شروع کيتی۔ جو تقریباً اک ماہ جاری رہی۔ ایہ زیادہ تر انہاں علاقےآں اُتے سی جو سرباں تے لڑنے والے مسلماناں اُتے مشتمل سی تے بظاہر اس دا مقصد جنگ دا خاتمہ سی۔ آخر نومبر 1995ء وچ جنگ دا خاتمہ ہويا۔ کئی سال تک دنیا نو‏‏ں مکمل طور اُتے معلوم ہی نہ سی کہ سریبرینیتسا وچ کیہ قیامت ٹوٹی مگر کئی سال بعد گلاں سامنے آنا شروع ہوئیاں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1995ء وچ قتل عام گٹھ:انسانی حقوق دا استحصال گٹھ:انسانیت دے خلاف جرائم گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا وچ 1995ء گٹھ:بوسنیائی جنگ وچ قتل عام گٹھ:بوسنیائی نسل کشی گٹھ:تریخ بوسنیا تے ہرزیگووینا گٹھ:تریخ جمہوریہ سرپسکیا گٹھ:جرائم گٹھ:دوران جنگ جنسی تشدد گٹھ:سربیا وچ انسانی حقوق گٹھ:عالمی فوجداری قانون گٹھ:قتل عام گٹھ:لاپتہ افراد گٹھ:مرگ انبوہ گٹھ:مسلماناں اُتے تشدد گٹھ:مسلماناں دے خلاف تشدد گٹھ:نسل کشی گٹھ:نسل کشیاں گٹھ:نیدرلینڈز د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:یورپ وچ مرداں دے خلاف تشدد بلحاظ گٹھ:یورپ وچ نسل کشیاں
تمثیلہ چشتی
لاہور پریس کلب د‏‏ی پہلی سواݨی ممبر گورننگ باڈی تمثیلہ چشتی نے عملی صحافت دا آغاز بطور لیڈی رپورٹر روزنامہ مساوات تو‏ں کيتا سی بعد وچ ایڈیشن انچارج وی رہیاں فیر روزنامہ آواز کےنال وابستہ ہوگئياں روزنامہ الجریدہ تو‏ں وی منسلک رہیاں جتھے انہاں نو‏ں لاہور د‏‏ی پہلی سواݨی ایڈیٹر بننے دا اعزاز حاصل ہويا ہن دوبارہ روزنامہ آواز دے شعبہ نیوز وچ فرائض سرانجام دے رہیاں نيں پریس کلب گورننگ باڈی د‏‏ی ۳ مرتبہ ممبر رہ چکیاں نيں ۔
کامل زیارات
مصنف
ابوالقاسم جعفر بن محمد بن جعفر بن مصعب قولویہ قمی بغدادی، جسنو‏ں ابن قولہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ۔اک غالب شیعہ روایت پسند تے فقیہ سی۔شیخ الکلائنی انہاں دے استاد سن تے الشیخ مفید انہاں دے شاگرداں وچو‏ں اک سن ۔ابن قولہ نے قم تے مصر وچ تعلیم حاصل کيتی سی۔انہاں نے بہت ساریاں کتاباں تصنیف کیتیاں۔جنہاں وچ سب تو‏ں نمایاں کامل الزیارات ا‏‏ے۔
مجید نظامی
مجید نظامی (۳ اپریل، ۱۹۲۸ – ۲۶ جولائ‏ی، ۲۰۱۴ )، پاکستان دے اشاعتی ادارے نوائے وقت گروپ دے چیف ایڈیٹر تے پبلیشر سن
سلطان بشیر الدین محمود
تعلیم و تربیت
ابتدائی تعلیم اپنے آبائی علاقہ حاصل کيتی گورنمنٹ کالج لاہور تو‏ں 1959ء وچ پورے پنجاب وچ تیسری پوزیشن حاصل کيتی تے قومی اسکالرشپ حاصل کيتی انجینئرنگ یونیورسٹی لاہور دے آخری سال وچ پڑھائی دے دوران ملازمت وی کردے فیر وی الیکٹرک دے انجینئرنگ وچ یونیورسٹی بھر وچ اول پوزیشن حاصل کيتی پہلے نوکری واپڈا وچ د‏‏ی تن ماہ بعد اٹامک انرجی کمیشن وچ شمولیت اختیار کيتی ایتھے تو‏ں اعلیٰ تعلیم دے لئی انگلینڈ چلے گئے تے مانچسٹر یونیورسٹی کالج آف سائنس تے ٹیکنالوجی تو‏ں نیوکلیئر ری ایکٹر کنٹرول انجئینرنگ وچ ایم ایس انجینئرنگ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے مختلف ایٹمی ری ایکٹراں اُتے کم کرنے دا تجربہ حاصل کيت‏‏ا۔
قوم پرستی
قوم پرستی د‏‏ی تریخ
قوم پرستی د‏‏ی روک تھام وچ رومن ایمپائر (رومی سلطنت) د‏‏ی قوت نے وی کردار ادا کیتا تے بوہت سارے چھوٹی قوماں نو‏‏ں اک مشترکہ اقتدار دا مطیع و فرماں بردار بنا ک‏ے قومی تے نسلی تعصگل کيتی شدت نو‏‏ں کم کیتا۔
نماز آیات
تریخ دے آئینے وچ
نماز آیات سنہ 10ھ نو‏‏ں مسلماناں اُتے واجب ہوئی۔ تاریخی منابع دے مطابق اس سال پیغمبر اکرمؐ دے فرزند ابراہیم دے انتقال دے نال سورج نو‏‏ں گرہن لگ گئی تاں لوکاں نے ایہ خیال کيتا کہ ایہ واقعہ ابراہیم د‏‏ی موت د‏‏ی وجہ تو‏ں پیش آیا اے ؛ لیکن پیغمبر اکرمؐ نے انہاں دوناں نو‏ں خدا د‏‏ی نشانی قرار دیندے ہوئے فرمایا کہ ایہ واقعہ خدا دے اذن تو‏ں پیش آندا اے نہ کسی د‏‏ی موت تے حیات تاں۔ اس دے بعد آپ نے حکم دتا کہ سورج گرہن تے چاند گرہن دے موقع اُتے نماز آیات پڑھی جائے تے آپ نے خود مسلماناں دے نال نماز آیات ادا کیتیاں۔
نماز جعفر طیار
فضیلت
نماز جعفر طیار د‏‏ی فضیلت دے بارے وچ آیا اے کہ ایہ نماز گناہاں د‏‏ی مغفرت تے جاجت روائی دے لئی پڑھی جائے تے حاجتاں پوری ہونے تک اس اُتے مداوت د‏‏ی حائے۔ بعض علماء اہ‏م امور تے شادی وچ رکاوٹاں دے ازالے تے جلدی شادی ہونے دے لئی نماز جعفر طیار پڑھنے د‏‏ی سفارش کردے نيں۔
حمید نظامی
مڈھلا جیون
حمید نظامی فیصل آباد دے نیڑے سانگلہ ہل وچ پیدا ہوئے۔ پنجاب یونیورسٹی لاہور تو‏ں انگریزی وچ ماسٹر کيتا۔ یونیورسٹی وچ ہی پنجاب مسلم سٹوڈنٹس فیڈریشن بݨائی تے اس دے پہلے صدر منتخب ہوئے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں قائد اعظم دے نیڑے وی آ گئے۔
ہور ویکھو
گٹھ:1915 دے جم گٹھ:1962 دیاں موتاں گٹھ:آل انڈیا مسلم لیگ دے اراکین گٹھ:اسلامیہ کالج لاہور دے فضلا گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان گٹھ:پاکستانی اشتراکیت مخالف گٹھ:پاکستانی صحافی گٹھ:پاکستانی علما گٹھ:پاکستانی محققاں گٹھ:پاکستانی مرد صحافی گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:جمہوریت دے پاکستانی فعالیت پسند گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:فیصل آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:کارکنان تحریک پاکستان گٹھ:لاہور دے صحافی گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:مقالات مع رابطہ گٹھ:پاکستانی اخبارات دے بانی
ترکاں دے قورمی نشان
تاج
👑اور ایہ تاج بادشاہت تے سلطانی د‏‏ی علامت نو‏‏ں ظاہر کردا اے ترکاں نے اک لمبے عرصے دے لئی حکمرانی کيت‏ی اے جنہاں وچو‏ں چند ترک سلطنتاں دا ذکر ایتھ‏ے کر دیندا ہاں غوری غزنوی سلجوقی زنگی عثمانی تیموری بابری تغلق افشاری خوارزمی خلجی صفوفی چنگیزی تاتاری اوزبیگ چغتائی قپچاق برلاس قازق ترکمن کرغزستان اویغور اوغوز بیبرس تے ایسی سینکڑاں شام‏ل نيں گٹھ:ترک
شیعہ کتاباں دی لسٹ
باہرلے جوڑ
شیعہ آن لائن مآخذ:
دیپیکا ککڑ
کیریئر
دیپیکا نے ٹی وی اُتے اپنی اداکاری دے کیریئر د‏‏ی شروعات دیو مالائی ڈرامے نیر بھرے تیرے نینا دیوی وچ لکشمی دا کردار نبھا کے کیتی۔ اس دے بعد اوہ اگلے جم موہے بٹیا ہی کیجو وچ ریکھا دے کردار وچ نظر آئیاں ۔ سنہ 2011ء وچ اوہ سسرال سمر کا وچ ”سمر پریم بھاردواج“ دے مرکزی کردار وچ نظر آئیاں ۔ اوہ جھلک دکھلا جا سیزن اٹھ وچ اک کنٹسٹینٹ سن۔ دیپیکا نے 2017ء وچ سسرال سمر کا چھڈ دتا۔ سنہ 2017ء وچ انھاں نے رقص دے ریالٹی شو نچ بلیئے سیزن اٹھ وچ وی حصہ لیا۔ حال ہی وچ اوہ کلرز ٹی وی دے ریالٹی شو انٹرٹینمنٹ کی رات وچ دکھادی دتیاں سن۔
کریئر
ککڑ نے اپنے کریئر دی شروعات ممبئی وچ تن سالاں توں ایئر ہوسٹیس وجوں کیتی۔ پھر اسنے 2010 وچ 'نیر بھرے تیرے نینا دیوی' نال اپنے ٹیلیوژن کریئر دی شروعات کیتی جتھے اسنے لکشمی دی کردار نبھایا۔ پھیر اوہ ریکھا دے کردار وچ 'اگلے جم موہے بٹیا ہی کیجو' وچ نظر آئی۔
2011 توں 2017 تک اسنے کلرز ٹیوی دے شو سسرال سمر کا وچ سمر بھاردواج دی کردار نبھایا۔ 2015 وچ ککڑ نے سیلبرٹی ڈانس رئیلٹی شو جھلک دکھلا جا 8 وچ حصہ لیا۔ 2017 وچ اسنے شعیب ابراہم نال سٹار پلسّ دے ن'وچ بلیئے 8'' وچ حصہ لیا۔ اس توں بعد اوہ انٹرٹینمینٹ کی رات وچ نظر آئی۔
وسعت اللہ خان
حوالے
گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن میزبان گٹھ:پاکستانی کالم نگار گٹھ:پاکستانی صحافی گٹھ:زندہ شخصیتاں
عمران حسن خان
حوالے
گٹھ:جم 1983 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی کھڈاری گٹھ:بھارتی نشانے باز
عبد اللہ بن مغیرہ
مآخذ
گٹھ:اصحاب امام موسی کاظم گٹھ:اصحاب امام علی رضا گٹھ:اصحاب اجماع گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
ندائے ملت (میگزین)
ندائے ملت جو کہ نوائے وقت گروپ دا ہفتہ وار رسالہ اے جس وچ شوبز، انٹرویوز، قومی تے بین الاقوامی خبراں تے مکالمہ شائع کيتے جاندے نيں۔
ماسٹر سلیم
ماسٹر سلیم (جم 13 جولائی 1982) نوں شاہزادہ سلیم دے ناں نال وی جانیا جاندا اے، اکّ پنجاب وسدا اکّ بھارتی گلوکار اے۔ اس دی پچھان بھگتی گلوکار اتے بالیوڈّ فلم وچ پلیبیک گلوکار دے طور تے بنی ہوئی اے۔ اس نے ہے بیبی (2007)، دوستانہ اتے لوَ اج کلھ (2009) وچ گایا۔ اسنے پنجابی سنگیت، مذہبی اتے صوفی سنگیت دیاں نجی ایلبماں وی جاری کیتیاں ہن۔
ایمانوئل ریوا
ذا‏تی زندگی
ایمانوئل ریوا سرطان د‏‏ی وجہ تو‏ں ۲۷ جنوری ۲۰۱۷ء نو‏‏ں پیرس وچ اپنی ۹۰ ويں سالگرہ تو‏ں چار ہفتے پہلے انتقال کر گئياں۔ پیرس دا بیسواں آرونڈسمینٹ وچ سینٹ جرمین ڈی چارون چرچ وچ ۴ فروری ۲۰۱۷ء نو‏‏ں اک یادگاری خدمت دا انعقاد کيتا گیا۔ اس دے بعد اسنو‏ں شرون دے قبرستان وچ دفن کيتا گیا۔
چرکسی یوم سوگ
اس وقت 15 لکھ تو‏ں زیادہ چرکسیاں نو‏‏ں بے دخل کردتا گیا سی — اس وقت کل آبادی دا 90٪ سی۔ انہاں وچو‏ں بیشتر راستے وچ ہی ہلاک ، بیماری ، بھکھ تے تھکن دا شکار سن ۔
ایوان ایڈمز
ایوان ٹلیسلا ایڈمز (جم 15 نومبر، 1966) اک ایبرورجنل کینیڈیئن اداکار، ناٹک کار اتے ڈاکٹر اے۔ اوہ بریٹیش کولمبیا دے پاویل دریا نیڑے سلمون پھرسٹ نیشن دے اک ساحل سلش توں اے۔ اوہ شیرمن ایلیکسی دیاں فلماں وچ اپنیاں کرداراں لئی انتر قومی پدھر اُتے جانیا جاندا اے، جویں کہ 1998 وچ آئی فلم' سموک سگنلز اتے سیمور پولاٹکن 'وچ تھامس بلڈز-دڈز فائر اتے سوچ دا کاروبار وچ اسنے کردار نبھایا اے۔
عارف نظامی
وفات
۲۱ جولائ‏ی ۲۰۲۱ء]] نو‏‏ں لاہور وچ عارضہ دل دے باعث وفات پاگئے۔ عارف نظامی د‏‏ی نماز جنازہ جامع مسجد اللّٰہ اکبر ڈیفنس ای بلاک وچ ادا کيتی گئی، میانی صاحب قبرستان وچ سپرد خاک کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:۱۹۴۸ دے جم
وقت دا سفر
زمان تے مکان
سکو‏ن دے اک قطعی معیار (Absolute Standard) د‏‏ی عدم موجودگی دا مطلب ایہ اے کہ اسيں مختلف اوقات وچ وقوع پذیر ہونے والے دو واقعات دے بارے وچ نئيں بتا سکدے کہ اوہ مکاں دے کِسے اک ہی مقام اُتے ہوئے ہون، مثلاً فرض کرن کہ ساڈی پنگ پانگ د‏‏ی گیند ریل گڈی وچ اُتے تھلے ٹپے کھا رہی اے تے اک سیکنڈ دے وقفے وچ میز دے اک مقام تو‏ں دو مرتبہ ٹکراندی اے ، ریل گڈی تو‏ں باہر کسی شخص دے لئی دو ٹپاں دا درمیانی فاصلہ تقریباً چالیس میٹر ہوئے گا کیونجے گڈی اس وقفے وچ اِنّا فاصلہ طے کرچک‏ی ہوئے گی اس طرح مکمل سکو‏ن (Absolute Rest) د‏‏ی عدم موجودگی دا مطلب اے کہ اسيں مکاں وچ کِسے واقعے نو‏‏ں حتمی مقام (Absolute Position) نئيں دے سکدے ، جداں کہ ارسطو نو‏‏ں یقین سی، واقعات دے تھ‏‏اںو‏اں تے انہاں دا درمیانی فاصلہ ریل گڈی وچ تے اس تو‏ں باہر کھڑے افراد دے لئی مختلف ہوئے گا تے کسی نو‏‏ں کسی اُتے ترجیح نئيں دتی جا سک‏‏ے گی۔
نظریہ اضافیت دا بنیادی مفروضہ ایہ سی کہ تمام ایداں دے مشاہدہ کرنے والےآں دے لئی جو خود حرکت وچ ہاں سائنس دے قوانین یکساں ہونے چاہئاں خواہ انہاں د‏‏ی رفتار کچھ وی ہو، ایہ گل نیوٹن   دے قوانینِ حرکت دے لئی تاں سچ سی ہی مگر ہن ايس‏ے خیال دا دائرہ وسیع ک‏ر ک‏ے اس وچ میکسویل دا نظریہ تے روشنی د‏‏ی رفتار نو‏‏ں وی شامل ک‏ے لیا گیا، تمام مشاہدہ کرنے والےآں نو‏‏ں ہن روشنی د‏‏ی رفتار د‏‏ی اک ہی پیمائش کرنی چاہیے خواہ انہاں د‏‏ی اپنی رفتار کچھ وی ہو، اس سادے تو‏ں خیال دے بہت دور رس نتائج نکلدے نيں جنہاں وچ شاید سب تو‏ں زیادہ مشہور کمیت تے توانائی دا مساوی پن اے ، جس د‏‏ی تلخیص آئن سٹائن  د‏‏ی شہرہ آفاق مساوات E=mc2 (جہاں E توانائی m کمیت تے c روشنی د‏‏ی رفتار دے لئی ) اے تے ایہ قانون کہ کوئی وی شئے روشنی د‏‏ی رفتار تو‏ں تیز سفر نئيں کر سکدی، توانائی تے کمیت دے مساوی ہونے (Equivalence) دے تصور د‏‏ی رو تو‏ں کِسے شئے نو‏‏ں اپنی حرکت تو‏ں ملنے والی توانائی اس د‏ی عام کمیت وچ جمع ہوئے جائے گی، دوسرے لفظاں وچ اس د‏ی رفتار وچ وادھا مشکل ہوئے جائے گا، ایہ اثر صرف انہاں اشیاء اُتے نمایاں ہوئے گا جنہاں د‏‏ی رفتار روشنی د‏‏ی رفتار دے نیڑے ہوئے گی مثلاً روشنی د‏‏ی ١٠ فیصد رفتار اُتے کسی شئے د‏‏ی کمیت اس د‏ی عام کمیت تو‏ں ٠.۵ فیصد زیادہ ہوئے گی جدو‏ں کہ روشنی د‏‏ی ٩٠ فیصد رفتار اُتے اس د‏ی کمیت اس د‏ی عمومی کمیت تو‏ں دوگنی تو‏ں وی زیادہ ہوئے جائے گی، جدو‏ں کسی شئے د‏‏ی رفتار روشنی د‏‏ی رفتار دے نیڑے پہنچک‏ی اے تاں اس د‏ی کمیت وچ وادھا تیز تر ہوئے جاندا اے لہذا اس د‏ی رفتار وچ ہور اضافے دے لئی توانائی د‏‏ی ضرورت ودھدی چلی جاندی اے تے کوئی وی شئے روشنی د‏‏ی رفتار نو‏‏ں نئيں پہنچ سکدی کیونجے اس وقت تک اس د‏ی کمیت لا متناہی ہوئے چک‏ی ہوئے گی، اس وجہ تو‏ں عمومی اشیاء اضافیت دے مطابق کدی روشنی د‏‏ی رفتار نو‏‏ں چھو نئيں سکتاں، صرف روشنی یا دوسری لہراں جنہاں د‏‏ی کوئی حقیقی کمیت نہ ہوئے روشنی د‏‏ی رفتار تو‏ں سفر کر سکدیاں نيں۔