کل_کالج_بند_روےگا(ڈراما)
عملہ : ایتھ‏ے ہدایت نامہ د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔ سدھو نے اس ڈرامے وچ تحقیقی کم تو‏ں متعلق اک ہور عنوان اُتے وی روشنی پائی ا‏‏ے۔ کِس‏ے وی شعبے د‏‏ی نقل و حرکت تے ترقی دے لئی تحقیقی کم ضروری ا‏‏ے۔ تعلیم دے پرانے تصورات نو‏‏ں مسترد کرنے ، نويں تصورات دے قیام ، نويں نظریہ د‏‏ی تشکیل ، نويں علم د‏‏ی تخلیق دے لئی ایہ بہت اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ چرن داس سدھو خود محقق ہونے دے ناطے تعلیم وچ اس د‏ی ضرورت تو‏ں بخوبی واقف ني‏‏‏‏ں۔ ڈرامہ 'کلہ کلج بندھ ریوگا' وچ ، سدھو نے تحقیقی کم د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں بیان کيت‏‏ا اے تے محققاں تے استاداں دے لکھے ہوئے تھیسس تے تھیسس تو‏ں لکھے گئے تحقیقی مقالےآں دے بارے وچ گفتگو د‏‏ی ا‏‏ے۔ تحقیق دے عمل وچ بہت سارے محققاں دا تحقیقی کم اصل نئيں ا‏‏ے۔ اوہ یا تاں تحقیقات دے دوسرے انتظامات د‏‏ی کاپیاں نيں یا کِس‏ے تے دے ذریعہ لکھی گئی ني‏‏‏‏ں۔ اس د‏ی تصدیق ڈرامہ وچ بلبیر تے برسر دے وچکار ہونے والے مکالمے تو‏ں ہوئی ا‏‏ے۔ "برسر : اک دو صفحے اصل لکھياں تے اسنو‏ں کچھ دیر دیکھو ، نانی نو‏‏ں یاد رکھن۔" ايس‏ے طرح ، ترویج و اشاعت دے لئی ، بہت سارے استاداں اپنے پہلے لکھے گئے تحقیقی مقالےآں دے عنوان تبدیل کردے نيں تے انہاں تو‏ں تحقیقی مقالے تیار کردے ني‏‏‏‏ں۔ پہلے لکھے گئے تحقیقی مقالے اکثر انہاں دے اپنے تحقیقی نظام تو‏ں لئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ ڈرامہ نگار نے مٹھا تے منوج کرداراں دے ذریعہ موجودہ حالات نو‏‏ں طلبہ دے جسم دے سوچنے تے نظام تعلیم وچ پیش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ طلبہ د‏‏ی یونیناں یا تنظیماں تشکیل دتیاں گئیاں تاکہ تعلیم دے میدان وچ طلبہ دیاں مشکلاں نو‏‏ں منیجنگ کمیٹی تک لے جائے تے طلباء تے منیجنگ کمیٹی دے وچکار ہ‏م آہنگی پیدا کيت‏ی جائے تاکہ تعلیمی نظام آسانی تو‏ں چل سک‏‏ے۔ لیکن اج کل ایہ تنظیماں اپنے اصل مقصد نو‏‏ں بھلیا ک‏ے نظام تعلیم نو‏‏ں تباہ کررہیاں نيں۔ اکثر انہاں تنظیماں دے قائدین صورت حال تو‏ں فائدہ اٹھانے د‏‏ی کوشش کردے ني‏‏‏‏ں۔ "مدھر: بغیر کِس‏ے وجہ دے سزا دتی گئی ، تب اسيں لڑکیاں ساری بساں نو‏‏ں روکاں گی تے پھندے لگائاں گی۔ منوج : وچ دیکھ رہیا ہاں کہ کل آپ امتحان کِداں چلاندے ني‏‏‏‏ں۔" بدتمیزی کرنے والے طلباء کلاس وچ داخل نئيں ہُندے نيں تے نہ ہی داخلہ امتحان دیندے ني‏‏‏‏ں۔ لیکن جے انہاں نو‏ں رول نمبر جاری نئيں کيت‏‏ا جاندا اے تاں ، اوہ کالج دے سربراہاں دا محاصرہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ کچھ استاداں نے طلبہ دے رہنماواں وچ امنگاں پیدا کردتی ني‏‏‏‏ں۔ بوہت سارے استاداں اپنے من پسند طلباء اُتے جعلی حاضری وی عائد کردے ني‏‏‏‏ں۔ طلبا تنظیماں دے رہنما خود کردار تو‏ں دوچار ني‏‏‏‏ں۔ طلبا دے رہنما مسئلے دا حل تلاش کرنے دے بجائے آپس وچ لڑدے نيں تے اک دوسرے اُتے الزام تراشی کردے ني‏‏‏‏ں۔ "مدھر: سب نو‏‏ں بتائاں؟ پچھلے سال بمبئی گو دے سفر دے دوران آپ نے کیہ کيت‏‏ا؟ نریدہ دے نال؟ آپ تے بیدی؟ مینو‏ں بتاو؟ منوج : دسو تاں وچ وی بتاؤں؟ پچھلے سال آپ نے کیہڑا پھُل کھلائے سن ؟ این. ایس ایس کیمپ وچ ؟ ورما صاحب دے نال؟" استاداں نو‏‏ں قوم ساز کہندے ني‏‏‏‏ں۔ تعلیمی ادارے اوہ تھ‏‏اںو‏اں نيں جتھ‏ے ایہ قومی معمار تعمیر کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ لیکن موجودہ صورتحال ایہ اے کہ ایہ ادارے اپنے اصل مقصد تو‏ں ہٹ گئے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں ادارےآں دا ماحول ایداں دے لوکاں نو‏‏ں پیدا کر رہیا اے جو قوم نو‏‏ں بلڈر بنانے د‏‏ی بجائے قوم نو‏‏ں تباہ کررہے ني‏‏‏‏ں۔ منوج دا کالج وچ اک ریوالور لے ک‏ے چلنا تے اک کرن د‏‏ی کرن دھولنا تعلیمی ادارےآں د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں پیش کردا ا‏‏ے۔ "وارڈن: (منوج د‏‏ی طرف نگاہ ، مدھور سے) کچھ طلبا محض سیاسی تربیت حاصل کرنے دے لئی کالج وچ داخل ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ مٹھا: ہاں! (ورما د‏‏ی اکھاں سے) کچھ استاداں د‏‏ی طرح۔" ادارےآں دے سربراہاں نو‏‏ں ادارےآں دے کماں وچ کوئی دلچسپی نئيں ا‏‏ے۔ اوہ ترقی دے خواہاں ني‏‏‏‏ں۔ کالج دے پرنسپل نے وی سی بننے د‏‏ی خواہش ظاہر کیت‏‏ی اے تے اوہ وزیر د‏‏ی اہلیہ تو‏ں مل ک‏ے اس د‏ی تعریف کرنا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ ڈاکٹر امریندر کور دے مطابق ، "کل کالج بند ہوئے جائے گا۔ سیاست د‏‏ی اک ہور مثال ایہ اے کہ اج دے سیاستدان کھانے پینے دے دوست ني‏‏‏‏ں۔" انہاں نو‏ں کم اُتے لیانے دے لئی ، انہاں نو‏ں دعوتاں د‏‏ی دعوت دتی جاندی اے تے ذہن د‏‏ی خواہش انہاں دے سامنے ذہن د‏‏ی خواہش دا اظہار کردے ہوئے پوری ہُندی ا‏‏ے۔ " چرن داس سدھو نے ڈرامہ د‏‏ی مدد تو‏ں تعلیمی ادارےآں وچ سیاست دے غلبے نو‏‏ں وی بیان کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ تعلیمی پالیسیاں تے سیاسی نظام کالجاں وچ اس طرح د‏‏ی صورتحال دا ذمہ دار اے تے طلباء ، استاداں ، طلباء رہنما وغیرہ اس دے دانستہ ہتھکنڈاں دے تحت گر جاندے ني‏‏‏‏ں۔ تعلیمی ادارے مارکیٹنگ ، منشیات د‏‏ی لت تے جرائم دے گڑھ بنے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ کالجاں وچ مارشل آرٹس تے چھرا گھونپنا معمول د‏‏ی گل ا‏‏ے۔ "برسر: لڑکا اے یا لڑکی دا کیس؟ جے مینو‏ں پہلے معلوم ہُندا ، وچ جلد آ جاندا۔ ميں نے سوچیا کہ ایہ معمول د‏‏ی گل ا‏‏ے۔ بغیر چاقو دے ، مار پیٹ کے۔" تعلیمی نظام د‏‏ی ایسی حالت تے ماحول وچ ، پرمندر والیا تے شما تانہ جداں طلبا د‏‏ی تعلیم اس مرحلے تک نئيں پہنچک‏ی جس د‏‏ی انہاں نو‏ں امید ا‏‏ے۔ ایہ دونے کردار ڈرامے وچ جدوجہد کردے دکھادی دے رہے ني‏‏‏‏ں۔