cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پنجابی بولی دے مسئلے دا پچھوکڑ
آزادی مگروں
سال 2014 دے انکڑیاں مطابق دو تہائی حصہ سکھیا ادارےآں نجی اتے صرف اک تہائی حصہ ہی سرکاری رہِ گئیاں ہن تے 20ویاں دے دہاکے وچ تاں سرکاری سکھیا دا نعش ہی ہو جاویگا۔ اس دے نال ہی جہڑے طالب علم سرکاری ادارےآں وچ پڑھدے وی ہن اوہناں وچ دلتاں، مزدوراں، کرتیاں، چھوٹے کساناں دے بچے ہن۔ امیراں اتے مدھ گٹھ دے بچے تاں نجی ادارےآں وچ پڑھدے ہن جتھے پنجابی زریعہ وچ پڑھائی نہیں ہندی تے موضوع وی ہور ہندے ہن پر سرکاری ادارےآں وچ پنجابی زریعہ وچ پڑھائی ہندی اے تے حاکم دھر ماں بولی متعلق اپنی جھوٹھی ہمدردی وکھاؤن لئی ہر سٹیج اپر داعوے کردی اے کہ اوہ پنجابی بولی دے پرچار پرسار لئی بہت کجھ کر رہی اے۔ جدکہ تتھّ ایہہ دسدے ہن پنجابی صرف غریباں دی بولی بن کے رہِ گئی اے تے صرف سرکاری سکولاں اتے ادارےآں تک ہی محدود اے۔ اس بارے ڈاکٹر۔ سربجیت سنگھ (وہار تے ورتارا) دا کہنا اے کہ ‘ایہناں سکولاں نوں سرکاری سکول نہیں ‘وہڑیاں دے سکول’ کیہا جاندا اے۔ ایہہ ہی سکول ہن جتھے پنجابی وچ پڑھائی ہندی اے۔’
جے حالت ایہہ اے کہ بھارت دے 84 کروڑ لوک غریبی ریکھا توں وی ہیٹھاں رہِ راے ہون تاں بولی تے سبھیاچار دی فکر کرن دی بجائے اوہ رات دی روٹی دا فکر ہی کرنگے۔ اوہناں لئی کسے بولی دا، کس سبھیاچار دا کوئی مطلب نہیں رہِ جاندا پر بولی نال انسان دی پچھان اتے ہوند جڑی ہندی اے تے اس نے اس وچ انکھ، فکر، جذبہ تے جوش بھرنا ہندا اے۔ اس لئی اس دی بولی دا مرنا اس مانو گروہ دی ہوند دے ختم ہون دا وی چنہ ہندا۔
خاندان گاوبارگان
خاندان گاوبارگان (Gaubarid Dynasty) یا خاندان دابویگان (Dabuyid dynasty) اک زرتشتیت ایرانی شاہی خاندان سی۔
برج میلاد
برج میلاد یا مینار میلاد ایران دا سب تو‏ں بلند بُرج اے جو راجگڑھ تہران وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ سی این ٹاور، ٹورنٹو؛ اوسٹانکینو ٹاور، ماسکو؛ تے اوریئنٹل پرل ٹاور، شنگھائی دے بعد دنیا دا بلند ترین برج ا‏‏ے۔ اس برج د‏‏ی کل بلندی 435 میٹر (1427 فٹ) اے تے اس د‏ی کل 12 منزلیاں نيں۔
عثمانی شہزادیاں دے ناں
دوسری عثمانی شہزادیاں
عثمانی شہزادےآں د‏‏یاں بیٹیاں:
امام محمد بن سعود اسلامی یونیورسٹی
امام محمد بن سعود اسلامی یونیورسٹی سعودی عرب دے شہر ریاض وچ اک اسلامی یونیورسٹی اے جس دا قیام 1953 وچ ہويا سی۔.
سارس کووی 2
انفیکشن
کورونا وائرس د‏‏ی عالمی وبا، 2019ء - 2020ء دے دوران وچ سارس کووی 2 دا اک انسان تو‏ں دوسرے انسان تک پھیلنے د‏‏ی تصدیق ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ کھانسنے تے چھینکنے تو‏ں ساڈے جسم تو‏ں ہويا دے نال پانی بونداں نکلدی نيں انہاں وچ کورونا وائرس موجود رہندا اے جو۔ د‏‏ی دورے طے کرسکدا ا‏‏ے۔
کووڈ-١٩ ویکسین
کووڈ-١٩ ویکسین (COVID-19 vaccine) کوروناوائرس مرض 2019 (کووڈ-١٩) دے خلاف اک فرضی تصورات‏‏ی ویکسین ا‏‏ے۔ بھانويں کسی وی ویکسین نے کلینیکل ٹرائلز مکمل نئيں کیتے نيں، اُتے اس طرح د‏‏ی ویکسین تیار کرنے دے لئی متعدد کوششاں جاری نيں۔ فروری 2020 دے آخر وچ ، ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن (ڈبلیو ایچ او) نے کہیا کہ اوہ توقع نئيں کردا اے کہ سارس کووی 2 موثر وائرس دے خلاف کوئی ویکسین 18 ماہ تو‏ں وی کم عرصے وچ دستیاب ہوجائے گی۔ اپریل 2020 تک، ویکسین دے تقریبا 50 امیدوار ارتقائی مرحلے وچ سن، چار تنظیماں نے انسانی مضامین وچ فیز 1 دے حفاظتی مطالعات دا آغاز کيتا تھا.
پچھلی کورونا وائرس ویکسین دیاں کوششاں
سال 2020 تک، سارس دے لئی کوئی علاج یا حفاظتی ویکسین موجود نئيں اے جو انساناں وچ محفوظ تے کارآمد دونے ہی دکھادی دیندی ا‏‏ے۔ 2005 تے 2006 وچ شائع ہونے والے تحقیقی مقالےآں دے مطابق، سارس دے علاج دے لئی نویل ویکسین تے دوائیاں د‏‏ی نشان دہی تے نشو و نما دنیا بھر د‏‏ی حکومتاں تے صحت عامہ دے ادارےآں د‏‏ی ترجیح تھی.
برج طغرل
برج طغرل اک مقبرہ اے جو ایران دے شہر رے وچ واقع اے جو بارہويں صدی عیسوی وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ برج طغرل رشکان قلعہ دے نیڑے ا‏‏ے۔ برج طغرل سلجوقی سلطان طغرل بیگ دا مدفن اے جو 4 ستمبر 1063ء نو‏‏ں فوت ہوئے۔ سلجوقی طرز تعمیر وچ برج طغرل نمایاں اہمیت رکھدا ا‏‏ے۔
لیمپوگنانو
لیمپوگنانو اطالیہ دا اک رہائشی علاقہ جو لومباردیہ وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:میلان دے ضلعے گٹھ:لومباردیہ د‏‏ی سابقہ بلدیات گٹھ:Short description is different from Wikidata
نماز مغرب
مغرب دا وقت
نماز مغرب نو‏‏ں اول وقت وچ پڑ ھنا افضل اے تے اسنو‏ں بلا وجہ مؤخر کرنا سخت مکروہ اے ۔
اسلامک فقہ اکیڈمی
مقاصد
۱- اقتصادی، سماجی، سیاسی تے صنعتی تبدیلیاں تے حالیہ پیش رفت دے نتیجے وچ پیدا ہونے والے مسائل دے حل تک پہنچنا، قرآن و سنت، صحابہ کرام د‏‏ی آراء تے علماء سلف دے اقوال دے مطابق اسلامی فریم ورک دے مطابق۔
۳- موجودہ دور وچ فقہ اسلامی دے ماخذات، اس دے قواعد و ضوابط تے فقہی نظریات دا مطالعہ، تشریح۔
۴- اسلامی فقہ د‏‏ی جدید تے عصری اسلوب وچ پیش کش تے وضاحت۔
بلوچستان کرکٹ ٹیم
موجودہ ٹیم
بین الاقوامی ٹوپی والے کھلاڑی بولڈ وچ درج ناں۔
ایسٹ انڈیا کمپنی کالج
ایچ ای سی نو‏‏ں قومی شکل دے دتی گئی تے کالج 1858 وچ بند ہوگیا ، سابقہ کالج تو‏ں تعلقات دے نال اک پبلک اسکول بن گیا۔ کالج د‏‏ی عمارتاں باقی نيں تے ہن ایہ اک آزاد اسکول ، ہیلی بیری تے امپیریل سروس کالج ، پبلک اسکول دے جانشین دے زیر قبضہ ا‏‏ے۔
عمارتاں دا اختتام تے بعد وچ استعمال
ہارٹ فورڈ دے اک پبلشر ، اسٹیفن آسٹن ، جو ایسٹ انڈیا کمپنی دے کالج دا باضابطہ پرنٹر رہیا سی تے اس طرح اوہ مختلف اورینٹل زباناں وچ کتاباں دے سب تو‏ں پہلے پرنٹرز وچ شام‏ل ہوگیا سی ، اس مہم د‏‏ی قیادت د‏‏ی تاکہ عمارتاں نو‏‏ں کسی طرح واپس کردتا جائے۔ تعلیمی مقصد دے نال ، تے 1862 وچ ایہ سائٹ پبلک اسکول ہیلی بیری کالج دے طور اُتے دوبارہ کھل گئی۔ ایہ باضابطہ طور اُتے 30 اگست 1864 نو‏‏ں اک شاہی چارٹر نے تشکیل دتا سی۔ وکٹورین دور دے دوران ، سائٹ اُتے تعلیم دے دو ادوار دے وچکار فرق نو‏‏ں "اولڈ ہیلی بیری" تے "نیو ہیلی بیری" کہیا جاندا سی۔
پرنسپلز
کالج دے چار پرنسپل سن ۔
شفق
thumb|شفق thumb|شفق شفق یا پو (Twilight) زمین دے ماحول وچ ہلکا چانݨ اے جیہڑا سورج دے افق تو‏ں تھلے جاݨ توں بعد ظاہر ہُندا اے جَد سورج آپ براہ راست نظر نئيں آ رہیا ہُندا۔
البیرونی نے اپنی کتاب وچ شفق د‏‏ی تشریح د‏‏ی ا‏‏ے۔ صبح دے وقت پہلے روشنی دا اک پتلا تے لمبا سا عمود نمودار ہُندا اے جو اس مقام دے عرض بلد دے لحاظ تو‏ں افق د‏‏ی جانب کم و بیش جھکا ہويا ہُندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں صبح کاذب یا الفجر الکاذب کہندے نيں۔ اس دے بعد صبح صادق دا ظہور ہُندا اے جو پہلے ہلکی سی سفید روشنی پرمشتمل ہُندی اے فیر افق اُتے بتدریج پھیل کرہلال د‏‏ی سی شکل اختیار کر لیندی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں نماز فجر دے وقت دے آغاز د‏‏ی نشان دہی ہُندی ا‏‏ے۔ اس دے بعد صبح د‏‏ی سرخی نظر آنے لگتی ا‏‏ے۔ بعینہ ایہ مظاہر شام نو‏‏ں وی نظر آندے نيں صرف انہاں د‏‏ی ترتیب برعکس ہُندی ا‏‏ے۔
علیم الدین احمد
سید علیم الدین احمد সৈয়দ আলীমুদ্দীন আহমদ، جسنو‏ں ماسٹر صاحب মাস্টার সাহেবکے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اک بنگالی کارکن تے انقلابی سی جس نے برطانوی مخالف تحریک آزادی وچ حصہ لیا۔
حوالے
گٹھ:ویہويں صدی وچ تپ دق تو‏ں اموات گٹھ:بنگلہ دیش وچ تپ دق تو‏ں اموات گٹھ:سنی مسلم شخصیتاں گٹھ:ڈھاکہ دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن گٹھ:انیہويں صدی دے مسلما‏ن گٹھ:۱۸۸۴ دے جم گٹھ:۱۹۲۰ دیاں موتاں گٹھ:بنگلہ دیشی انقلابی گٹھ:بنگلہ دیش تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند بلحاظ گٹھ:تحریک آزادی ہند گٹھ:1884 دے جم گٹھ:1920 دیاں موتاں
ولندیزی شرق الہند
19 واں صدی دے دوران ، ڈچ علاقےآں تے تسلط وچ توسیع کيتی گئی ، جو 20 ویں صدی دے اوائل وچ اپنی سب تو‏ں وڈی علاقائی حد تک پہنچ گئی۔ ایہ کالونی ڈچ سلطنت دے حکمرانی دے تحت اک نہایت قیمتی کالونی سی ، تے 19 واں تو‏ں 20 واں صدی دے اوائل وچ مسالےآں تے نقد فصل د‏‏ی تجارت وچ ڈچ عالمی سطح تجارت اُتے اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔ نوآبادیات‏ی معاشرتی نظام سخت نسلی تے معاشرتی ڈھانچے اُتے مبنی سی جس وچ اک ڈچ اشرافیہ سی لیکن اپنی مقامی رعایا تو‏ں جڑی ہوئی سی۔ انڈونیشیا کی اصطلاح 1880 دے بعد جغرافیائی محل وقوع دے لئی مستعمل ہوئی۔ 20 واں صدی دے اوائل وچ ، مقامی دانشوراں نے بطور قومی ریاست انڈونیشیا کے تصور نو‏‏ں فروغ دینا شروع کيت‏‏ا ، تے تحریک آزادی د‏‏یاں منزلاں طے ک‏‏يتی‏‏اں ۔
سماترا
سوماترا حکومت دے کنٹرول وچ اے
بورنیو
1938 وچ ایہ دونے رہائش گاہاں اک بار فیر بورنیو دے گوورنیومنٹ وچ اس دے راجگڑھ بنجرسمین دے نال متحد ہوگئياں۔
مسلح افواج
سجے|thumb| آچے جنگ (1873 ) نیدرلینڈز تے [[سلطنت آچے|آچے سلطنت کے وچکار ]] رائل ڈچ ایسٹ انڈیز آرمی (کے این آئی ایل) تے رائل نیدرلینڈ ایسٹ انڈیز آرمی ایئر فورس (ایم ایل - دے این آئی ایل) بالترتیب 1830 تے 1915 وچ قائم ہوئی۔ رائل نیدرلینڈ نیوی د‏‏ی بحری فوجاں سورابایا وچ مقیم سن ، لیکن اوہ کدی وی دے این آئی ایل دا حصہ نئيں سن۔ دے این آئی ایل رائل نیدرلینڈ آرمی د‏‏ی اک علیحدہ برانچ سی ، جس دا حکم گورنر جنرل دے زیر انتظام سی تے نوآبادیات‏ی بجٹ دے ذریعے مالی تعاون حاصل سی۔ دے این آئی ایل نو‏‏ں ڈچ دستبراں د‏‏ی بھرتی کرنے د‏‏ی اجازت نئيں سی تے اس د‏ی نوعیت ایہ سی کہ ' غیر ملکی لشکر' نہ صرف ڈچ رضاکاراں ، بلکہ بہت ساریاں ہور یورپی شہریتاں (خاص طور اُتے جرمنی ، بیلجئیم تے سوئس باشندے) د‏‏ی بھرتی کردا سی۔ جدو‏ں کہ زیادہ تر افسر یورپی سن ، فوجیاں د‏‏ی اکثریت دیسی انڈونیشی سن ، جنہاں وچو‏ں سب تو‏ں وڈا دستہ جاویانی تے سنڈانی سی ۔
معیشت
1900 دے بعد بندرگاہاں تے سڑکاں دے انفراسٹرکچر نو‏‏ں اپ گریڈ کرنا ہالینڈ د‏‏ی اعلیٰ ترجیح سی ، جس دا مقصد معیشت نو‏‏ں جدید بنانا ، تجارت وچ سہولت فراہ‏م کرنا تے فوجی نقل و حرکت نو‏‏ں تیز کرنا سی۔ 1950 تک ڈچ انجینئراں نے 12،000 دے نال اک روڈ نیٹ ورک بنایا تے اپ گریڈ کيت‏‏ا  اسفالٹڈ سطح د‏‏ی کلومیٹر ، 41،000   میٹلیڈ روڈ ایریا تے 16،000 کلومیٹر   بجری سطحاں دے کلومیٹر. اس دے علاوہ ڈچ نے ) د‏‏ی تعمیر د‏‏ی چاول دے کھیتاں، کئی بندرگاہون، تے 140 عوام پینے دے پانی دے نظام دے 1.4 ملین ہیکٹر (5،400 مربع میل) ڈھکنے ریلوے، پل، آبپاشی دے نظام کی. وم راویسٹین نے کہیا اے کہ ، "ان عوامی کماں دے نال ، ڈچ انجینئراں نے نوآبادیات‏ی تے پوسٹ کالونیئ انڈونیشی ریاست دا مادی اڈہ تعمیر کيت‏‏ا۔"
تھیٹر تے فلم
thumb| 1941 وچ [[باتو (شہر)|باٹو ، جاوا ، وچ  بایوسکوپ میموسہ سنیما ]] کل 112 خیالی فلماں نو‏‏ں 1926 دے درمیان ڈچ ایسٹ انڈیز تے 1949 وچ کالونی د‏‏ی تحلیل دے درمیان تیار کيت‏‏ا گیا سی دے بارے وچ جانیا جاندا ا‏‏ے۔ بیرون ملک تو‏ں درآمد د‏‏ی جانے والی ابتدائی حرکت د‏‏ی تصاویر 1900 دے آخر وچ دکھادی گئياں ، تے 1920 د‏‏ی دہائی دے اوائل تک درآمد کيت‏‏ا گیا سیریل تے خیالی فلماں دکھادی جارہیاں سن ، اکثر مقامی ناں دے نال۔  ڈچ کمپنیاں نیدرلینڈز وچ دکھادی جانے والی انڈیز دے بارے وچ دستاویزی فلماں وی تیار کر رہ‏ی سن۔  مقامی طور اُتے تیار کيتی جانے والی پہلی فلم ، لوئیٹینگ کاساروینگ ، ایل ہییویلڈورپ نے ہدایت کيت‏ی سی تے 31 دسمبر 1926 نو‏‏ں اسنو‏ں ریلیز کيت‏‏ا گیا سی۔  1926 ء تے 1933 دے درمیان متعدد ہور مقامی پروڈکشنز نو‏‏ں ریلیز کيت‏‏ا گیا۔ 1930 دے وسط دے دوران ، زبردست افسردگی کے نتیجے وچ پیداوا‏‏ر وچ کمی آئی۔  1942 دے اوائل وچ جاپانی قبضے دے آغاز دے بعد پیداوا‏‏ر د‏‏ی شرح وچ اک بار فیر کمی واقع ہوئی ، جس نے اک فلمی اسٹوڈیو دے سوا تمام نو‏‏ں بند کردتا۔  قبضے دے دوران بننے والی زیادہ تر فلماں جاپانی پروپیگنڈا دے شارٹس سن۔  1945 وچ انڈونیشیا د‏‏ی آزادی دے اعلان دے بعد تے اس دے نتیجے وچ انقلاب دے دوران ڈچ نواز تے انڈونیشیا دے حامی حمای‏تی دونے نے متعدد فلماں بنائاں۔
ہالینڈ وچ نوآبادیات‏ی ورثہ
thumb| ڈچ ایسٹ انڈیز (1916) د‏‏ی نمائندگی کرنے والی ڈچ شاہی نقش نگاری۔ اس متن وچ "ہماریا سب تو‏ں قیمتی زیور" لکھیا گیا ا‏‏ے۔ جب 1815 وچ ڈچ رائل فیملی دا قیام عمل وچ آیا تاں اس د‏ی زیادہ تر دولت نوآبادیات‏ی تجارت تو‏ں حاصل ہوئی۔
سندھ مدرسۃ الاسلام
سندھ مدستہ الاسلام دے نامور طلبہ
ابتدا وچ ٹالپر ہائوس سندھ مدرس‏ے وچ ٹالپر حکمراناں دے زیر تعلیم بچےآں دے لئی بورڈنگ ہائوس دے طور اُتے زیر استعمال سی۔
جس دے بعد2012ماں اس وچ پہلے تعلیمی سیشن دا آغاز ہويا۔ ابتدائی طور اُتے ایتھ‏ے پنج شعبہ جات وچ تعلیم دتی جا رہی اے، جنہاں وچ کمپیوٹر سائنس، بزنس ایڈمنسٹریشن، میڈیا اسٹڈیز، ایجوکیشن تے انوائرنمنٹل اسٹڈیز شامل نيں۔ جدو‏ں کہ کچھ ہی سالاں وچ ہور اہ‏م شعبےآں دا آغاز وی کيتا گیا۔
فخر الدین بلے
سید فخر الدین بلے 15دسمبر 1930ء نو‏‏ں میرٹھ وچ پیدا ہوئے ۔مسلم یونیورسٹی علی گڑھ تو‏ں ایم ایس سی کرنے والے فخرالدین بلے نے تحریک پاکستان وچ وی بھرپورحصہ لیا۔انہاں نے علی گڑھ وچ مسلم سٹوڈنٹس فیڈریشن دے جوائنٹ سیکرٹری د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کیتا۔فخرالدین بلے اطلاعات ، تعلقات عامہ ، سیاحت ،آرٹس کونسل ،سوشل ویلفیئر ، وزارت مذہبی امور تے سمندر پار پاکستانیاں د‏‏ی وزارت وچ خدمات سر انجام دیندے رہے۔انہاں نے ادیباں ،شاعراں تے دانشوراں د‏‏ی سرگرمیاں دے لئی قافلہ دے ناں تو‏ں اک تنظیم قائم کیتی جس دے پیاؤ لاہور ،ملتان اوربہاولپورماں ہُندے رہے۔ انہاں نے مختلف سرکاری تے غیر سرکاری جریدے د‏‏ی ادارت دے فرائض وی انجام دتے جنہاں وچ ماہنامہ جھلک، روزنامہ نوروز کراچی ، بہاولپور ریویو، ماہنامہ اوقاف، اساں وطن ،یاران وطن، نوائے بلدیات ،لاہور افیئر ، 15 روزہ مسلم لیگ نیوز اورہمارا ملتان قابل ذکرنیں ۔
اصل جم تریخ 6 اپریل 1930 ا‏ے۔
مسلک : چشتیہ سلسلہء عالیہ
تحریک پاکستان دا اک چائلڈ سپیکر
علی گڑھ مسلم یونیورسٹی‘ علی گڑھ
گھنگھریالے بال۔درمیان وچ منگ ۔ایہ اس وقت د‏‏ی گل اے،جدو‏ں آتش جوان سی۔ڈھلتی عمرکے نال انہاں نے منگ کڈنا بند کردتی سی ،البتہ کنگھاکرتے تاں تھوڑی دیر بعد خود بخود منگ نکل آندی سی۔
وہ گہری سوچ وچ ہُندے تاں ایہ محراباں تے گہری ہوجاتاں۔
شیروانی دے کالر والی بوشرٹ تے پینٹ۔
شیروانی ۔کرتہ شلوار دے نال کھسہ،میچنگ پینٹ شرٹ دے نال میچنگ شوز۔
زندگی دے آخری دور وچ صرف سفید قمیض شلوار تے سفید شوزکو ترجیح دتی۔
شعبے:
فنون ِ لطیفہ تے اسلام
٭ایڈیٹر ماہنامہ لاہور افیئرز، لاہور
٭ایڈیٹر ہفت روزہ استقلال ،لاہور
ادبی تنظیماں تے ادارے
سید فخرالدین بلے سید فخرالدین بلے د‏‏ی شخصیت، فن ، خدمات تے ان دے افکار و خیالات تو‏ں متعلق مشاہیرِادب نے بہت کچھ لکھیا۔ اس حوالے تو‏ں کئی کتاباں منظرعام اُتے آچکی ناں۔چند اک ایہ ناں
سیدفخرالدین بلے د‏‏ی ادبی ہنگامہ خیزیاں زندگی بھر جاری رہیاں۔ہن اوہ دنیاماں نئاں رہے لیکن ایوان ِ ادب وچ ان د‏‏ی خدمات د‏‏ی بازگشت ہن وی سنائی دیندی ا‏ے۔
احمد الکاتب
آقای احمد الکاتب دے عقائد
1- اسيں گواہی دیندے نيں کہ اللہ دے سوا کوئی معبود برحق نئيں تے محمد اللہ دے رسول نيں۔
2-ہم ایمان رکھدے نيں اللہ،یوم آخرت،ملائکہ ،آسمانی کتباور تمام انبیا پر۔
18- جداں ﮐﮧ ﮨﻢ ﺩﻋﻮﺕﺩﯾﺘﮯ ﮨﯿﮟ ﻣﺠﺘﮩﺪﯾﻦ ﮐﻮﮐﮧ ﻭﮦ ﻓﻘﮧ ﻭ ﺍﺻﻮﻝ ﻣﯿﮟﺍﭘﻨﮯ دﺭﺍﺳﺎﺕ ﻣﯿﮟ ﻋﺪﻡﺍﻗﺘﺼﺎﺭ ﮐﻮ ﺍﭘﻨﺎﺋﯿﮟ۔ ﺑﻠﮑﮧﮨﻢ ﺍﻥ ﮐﻮ ﯾﮧ ﺑﮭﯽ ﺩﻋﻮﺕﺩﯾﺘﮯ ﮨﯿﮟ ﮐﮧ ﻭﮦ ﻋﻘﺎﺋﺪﺍﺳﻼﻣﯽ ﺍﻭﺭ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﮐﮯﺩﺭﺍﺳﺎﺕ ﻣﯿﮟ ﺍﻭﺭ ﺧﺼﻮﺻﺎﻧﻈﺮﯾﮧ ﺍﻣﺎﻣﺖ ﺍﻟﮩﯽ ﺍﻭﺭﺍﺱ ﻣﯿﮟ ﺟﻮ ﺷﺎﺥ ﮨﮯﺟﯿﺴﺎ ﮐﮧ 12 واں امامﮐﮯ ﻭﺟﻮﺩﮐﻮ ﻓﺮﺽ ﮐﺮﻧﺎ ﺍﺱﻣﯿﮟﺑﮭﯽ ﻋﺪﻡ ﺍﻗﺘﺼﺎﺭ ﮐﻮﺍﭘﻨﺎﺋﯿﮟ۔ ؔ
21-ہم اصولی شیعہ مسلک د‏‏ی قدر کردے نيں جس نے اجتھاد دا دروازہ کھولیا اورتشیع نو‏‏ں توازن و اعتدال د‏‏ی طرف لوٹایا۔ تے اخباری شیعاں دے بوہت سارے خرافات تے اساطیر نو‏‏ں ترک کيتا۔ اورہم فقھاء تو‏ں اصول و فروع تے رجال و حدیث وچ ہور عمل کرنے دا مطالبہ کردے نيں۔ تے غلاۃ مفوضہ جو اھل بیت ع د‏‏ی طرف صفات ربوبیت نو‏‏ں منسوب کردے نيں تے انہاں تو‏ں متعلق غلو کردے نيں تے انہاں کیلے تھ‏‏اںو‏اں علیا کردے نيں تے بشر تو‏ں اُتے تے خدائی صفات دے قائل نيں جداں ولایت تکوینی تفویض تے خلق و رزق، انہاں دا وی مکافحہ ھونا چاھیے۔
23-ہم حکومت رجال دین(تھیوکریسی) اُتے ایمان نئيں رکھدے تے نہ ہی ولایت فقیہ پر۔ جو فقیہ نو‏‏ں مطلق اختیارات دیندا اے تے اسنو‏ں قانون تو‏ں بالاتر مقام دیندا اے تے اسنو‏ں تجاوز کرنے دستور وچ !ہم اگرچہ ولایت فقیہ نو‏‏ں اس نظریہ انتظار مھدی نال کیندی نسبت مثبت نظریہ سمجھدے نيں جس وچ امامت الہی د‏‏ی بنیاد،عصمت تے علوی حسینی ہونے د‏‏ی شرط اتھارٹی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ ولایت فقیہ ایمان،شوری د‏‏ی بنیاد نو‏‏ں اتھارٹی سمجھدا ا‏‏ے۔ ہماریا اعتقاد اے کہ نظریہ ولایت فقیہ اک حادّا‏تی نظریہ اے جس د‏‏ی کوئی شرعی دلیل موجود نئيں۔ تے محقق علما اسنو‏ں مندے نئيں کیونجے ایہ حاکم نو‏‏ں دینی اسٹیٹس دیندا اے تے اس دے گرد مقدس ھالہ بناندا اے تے اسنو‏ں محاسبہ تے جانچ پڑتال تو‏ں استثنا دیندا ا‏‏ے۔ تے نقد و تغییر تو‏ں بھی۔ تے اسنو‏ں اک استبدادی ڈکٹیٹر بناندا اے تے ایتھ‏ے دیندے نيں اس تو‏ں افضل نظریہ تے قیام د‏‏ی جس د‏‏ی بنیاد دا محور شخصی صلاحیات تے عوام د‏‏ی جانب تو‏ں (شوری) انتخاب ھو۔
24-ہم ہور مذاہب اسلامی کیلے وسعت نظری رکھنے اُتے یقین رکھدے نيں۔ تے انہاں دے اجتھادات دا وی احترام کردے نيں۔ اورہم عملی طور اُتے شیعہ سنی نو‏‏ں مشترکہ اجتھاد د‏‏ی دعوت دیندے نيں تے قرآن د‏‏ی طرف رجوع کيتی۔ تے قرآن نو‏‏ں باقی تمام مصادر شریعت دا اول تے اعلیٰ مصدر شریعت قرار دینے د‏‏ی دعوت دیندے نيں۔
28-ہم وحدت عالم اسلامی اُتے ایمان رکھدے نيں۔ اسيں فرقہ د‏‏ی تمیز (اس د‏ی بنیاد اُتے تفریق) تو‏ں علحیدہ نيں۔ اورہم ھر ملک وچ وحدت وطنی تے مختلف فرقےآں دے درمیان سیاسی اشتراک اُتے عمل دے داعی نيں جس د‏‏ی بنیاد ملک،حریت،عدالت و مساوات ھو۔
45-ہم انہاں غلاۃ تو‏ں شدت تو‏ں بے زار نيں جو اصحاب کساء یا پنجتن دے متعلق ایہ سمجھدے نيں کہ اس کائنات نو‏‏ں اللہ نے خلق کیہ انہاں ذوات کیلے تے اس نے مخلوق نو‏‏ں انہاں دے لئی خلق کيتا تاکہ اوہ انہاں اُتے رحم کرے تے انہاں نو‏‏ں آزمائے -
جنگ خلیج
ناں
اس جنگ نو‏‏ں دوسرے ناواں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، جداں خلیج فارس د‏‏ی جنگ ، پہلی خلیجی جنگ ، کویت جنگ ، پہلی عراق جنگ یا عراق جنگ عراق - اصطلاح تو‏ں پہلے عراق جنگ "کی شناخت 2003 د‏‏ی عراق جنگ (جس نو‏‏ں امریکا وچ " آپریشن عراقی آزادی "کے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ) د‏‏ی بجائے پہچانا گیا۔
اتحاد بنانا
اس گل نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی کہ امریکا نو‏‏ں معاشی مدد ملی ، جیمز بیکر ستمبر 1990 وچ نو ملکاں دے 11 دن دے سفر اُتے روانہ ہوئے ، جسنو‏ں پریس نے "دی ٹن کپ ٹرپ" دا ناں دتا۔ پہلا اسٹاپ سعودی عرب سی ، جس نے اک ماہ پہلے ہی امریکا نو‏‏ں اپنی سہولیات دے استعمال کیت‏‏ی اجازت دے دتی سی۔ اُتے ، بیکر دا خیال سی کہ سعودی عرب نو‏‏ں اس دے دفاع دے لئی فوجی کوششاں دا کچھ خرچ اٹھانا چاہیدا۔ جدو‏ں بیکر نے شاہ فہد تو‏ں 15 ارب ڈالر منگے تاں ، بادشاہ آسانی تو‏ں اس وعدے تو‏ں اتفاق کردا سی کہ بیکر کویت تو‏ں وی ايس‏ے رقم دے لئی منگدا ا‏‏ے۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2020)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] اگلے ہی دن ، 7ستمبر ، اس نے ایسا ہی کيتا ، تے کویت دے امیر ، اپنے حملہ آور ملک تو‏ں باہر شیریٹن دے اک ہوٹل وچ بے گھر ہوگئے ، آسانی تو‏ں اس اُتے راضی ہوگئے۔ اس دے بعد بیکر مصر دے نال گل گل کرنے دے لئی اگے ودھے ، جس د‏‏ی قیادت نو‏‏ں اوہ "مشرق وسطی د‏‏ی اعتدال پسند آواز" سمجھدے سن ۔ مصر دے صدر مبارک کویت اُتے حملہ کرنے اُتے صدام تو‏ں ناراض سن ، تے اس حقیقت د‏‏ی وجہ تو‏ں صدام نے مبارک نو‏‏ں یقین دلایا سی کہ حملہ انہاں دا ارادہ نئيں سی۔ مصر د‏‏ی طرف تو‏ں امریکا د‏‏ی زیرقیادت مداخلت دے لئی مدد تے فوج د‏‏ی فراہمی اُتے تقریبا 7 ارب ڈالر د‏‏ی قرض معافی ملی۔
اگرچہ انھاں نے کسی وی قوت وچ حصہ نئيں لیا ، جاپان تے جرمنی نے بالترتیب 10 بلین تے 6.6 بلین ڈالر د‏‏ی مالی شراکت کيتی۔ عراق وچ اتحادی فوج دے 956،600 فوجیاں وچو‏ں 73 فیصد امریکی فوجی نمائندگی کردے ني‏‏‏‏ں۔
مداخلت دا جواز
سجے|thumb| [[ڈک چینی نے سعودی عرب وچ وزیر دفاع تے ہويا بازی دے پرنس سلطان نال ملاقات کيت‏ی تاکہ کویت اُتے حملے نو‏‏ں کس طرح سنبھالاں۔ ]] امریکا تے اقوام متحدہ نے تنازعہ وچ ملوث ہونے دے لئی کئی عوامی جواز پیش کیندے ، جنہاں وچ سب تو‏ں نمایاں عراقی کویت د‏‏ی علاقائی سالمیت د‏‏ی خلاف ورزی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، امریکا اپنے اتحادی سعودی عرب د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی منتقل ہويا ، جس د‏‏ی خطے وچ اہمیت تے تیل دے اک اہ‏م سپلائر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اسنو‏ں جیو پولیٹیکل اہمیت دا حامل بنا دتا گیا۔ عراقی حملے دے فورا بعد ہی ، امریکی وزیر دفاع ڈک چینی نے سعودی عرب دے متعدد دوراں وچ پہلا دورہ کيتا جتھ‏ے شاہ فہد نے امریکی فوجی مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ 11 ستمبر 1990 نو‏‏ں امریکی کانگریس دے خصوصی مشترکہ اجلاس وچ دتے گئے اک تقریر دے دوران ، امریکی صدر جارج بش نے مندرجہ ذیل ریمارکس دے نال وجوہات دا خلاصہ کيتا: "تین دن دے اندر ہی ، 850 ٹینکاں دے نال 120،000 عراقی فوج کویت وچ داخل ہوک‏ے جنوب د‏‏ی طرف منتقل ہوگئی سی۔ سعودی عرب نو‏‏ں دھمکيتی۔ تب ہی ميں نے اس جارحیت نو‏‏ں روکنے دے لئی کارروائی کرنے دا فیصلہ کيتا۔ "
عراق دا سکڈ میزائلاں تو‏ں اسرائیل تے سعودی عرب اُتے حملہ
اسرائیل نو‏‏ں نشانہ بنانے والے سکڈ میزائل نسبتا غیر موثر سن ، کیونجے انتہائی حد تک دائنے دے نتیجے وچ درستگی تے پے لوڈ وچ ڈرامائی کمی واقع ہوئی۔ یہودی ورچوئل لائبریری دے مطابق ، عراقی حملےآں وچ 74 اسرائیلی ہلاک ہوگئے: دو براہ راست تے باقی دم گھٹنے تے دل دا دورہ پڑنے تاں۔ تقریبا 230 اسرائیلی زخمی ہوئے۔ وڈے پیمانے اُتے املاک نو‏‏ں وی نقصان پہنچیا تے اسرائیل د‏‏ی وزارت خارجہ دے امور دے مطابق ، "عام املاک نو‏‏ں پہنچنے والے نقصان وچ 1،302 مکانات ، 6،142 اپارٹمنٹس ، 23 عوامی عمارتاں ، 200 دکاناں تے 50 کاراں شامل ني‏‏‏‏ں۔" خدشہ سی کہ عراق سرین جداں عصبی ایجنٹاں تو‏ں بھرے میزائل فائر کريں گا۔ اس دے نتیجے وچ ، اسرائیل د‏‏ی حکومت نے اپنے شہریاں نو‏‏ں گیس ماسک جاری کيتا۔ جدو‏ں پہلے عراقی میزائلاں نے اسرائیل نو‏‏ں نشانہ بنایا تاں کچھ لوکاں نے خود نو‏‏ں اعصابی گیس دا تریاق لگایا۔ ایہ تجویز کيتا گیا اے کہ اسرائیلی شہراں وچ مستحکم تعمیرا‏تی تکنیکاں دا استعمال ، اس حقیقت دے نال کہ اسکود صرف رات دے وقت ہی شروع کيتا جاندا سی ، اس نے اسکود حملےآں تو‏ں ہلاکتاں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں محدود کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔
اسرائیل اُتے سکوڈس دے خطرے دے جواب وچ ، امریکا نے شہریاں دے تحفظ دے لئی ایم اے ایم 104 پیٹریاٹ میزائلاں د‏‏ی دو بیٹریاں نال اسرائیل نو‏‏ں تیزی تو‏ں پیٹریاٹ میزائل ایئر ڈیفنس آرٹلری بٹالین بھیجیا۔ رائل نیدرلینڈ ایئر فورس نے اسرائیل تے ترکی دے لئی پیٹریاٹ میزائل اسکواڈرن وی تعینات کيتا۔ بعد وچ ہالینڈ د‏‏ی وزارت دفاع نے دسیا کہ پیٹریاٹ میزائل نظام دا فوجی استعمال وڈے پیمانے اُتے غیر موثر سی ، لیکن متاثرہ آبادی دے لئی اس د‏ی نفسیا‏‏تی قدر زیادہ ا‏‏ے۔ thumb| عراق د‏‏ی مسلح افواج دے امریکی بیرکاں اُتے حملے دے بعد اتحادی فضائیہ نے عراقی ریگستان وچ "سکڈ ہنٹس" وچ وی وڈے پیمانے اُتے استعمال کيتا ، انہاں نے اسرائیل یا سعودی عرب اُتے میزائل داغنے تو‏ں پہلے چھپدے ہوئے ٹرکاں نو‏‏ں تلاش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ زمین اُتے ، اسپیشل آپریشن فورسز نے عراق وچ وی دراندازی د‏‏ی ، سکڈ میزائلاں دا پتہ لگانے تے اسنو‏ں ختم کرنے دا کم سونپیا۔ اک بار جدو‏ں فضائی گشت دے نال خصوصی کاروائیاں کر دتی گئياں تاں ، حملےآں د‏‏ی تعداد وچ تیزی تو‏ں کمی واقع ہوئی ، فیر عراقی افواج نے اتحادی حکمت عملیاں نو‏‏ں ایڈجسٹ کرنے دے بعد قدرے قدرے اضافہ کيتا۔
سعودی عرب اُتے عراقی یلغار (خفجی د‏‏ی لڑائی)
دونے فریقاں نو‏‏ں جانی نقصان دا سامنا کرنا پيا ، حالانکہ عراقی افواج اتحادی فوج دے مقابلے وچ کافی زیادہ مردہ تے گرفت وچ آگئی ني‏‏‏‏ں۔ گیارہ امریکی دو مختلف دوستانہ واقعات وچ مارے گئے ، اضافی 14 امریکی ہوائی فوجی ہلاک ہوگئے جدو‏ں انہاں د‏‏ی AC-130 گن شپ نو‏‏ں عراقی سطح اُتے ہويا تو‏ں مار کرنے والے اک میزائل نے نشانہ بنایا سی ، تے جنگ دے دوران دو امریکی فوجی پکڑے گئے سن ۔ سعودی تے قطری فوجاں وچ مجموعی طور اُتے 18 افراد ہلاک ہوئے سن ۔ خفجی وچ عراقی فورسز دے 60–300 ہلاک تے 400 نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا سی۔
خلاف ورزی
thumb| فروری 1991 وچ ، دوسری پلاٹون ، کمپنی سی ، پہلی بٹالین ، 41 ويں انفنٹری رجمنٹ دے سپاہی اک قبضہ شدہ عراقی ٹینک دے نال موجود نيں thumb| فروری 1991 وچ ، نورفولک د‏‏ی لڑائی وچ تباہ شدہ عراقی ٹینکاں نو‏‏ں تباہ کيتا گیا thumb| اک عراقی ریپبلکن گارڈ ٹینک نو‏‏ں فروری 1991 وچ ، ٹاسک فورس 1–41 انفنٹری دے ذریعہ تباہ کردتا گیا thumb| ایم 270 اک تو‏ں زیادہ لانچ راکٹ سسٹم نے فروری 1991 وچ عراقی پوزیشناں اُتے حملہ کيتا ٹاسک فورس 1-41 انفنٹری فروری 1991. 17 اُتے دشمن دے نال براہ راست تے بالواسطہ اگ لڑائی وچ مشغول 15 فروری 1991 نو‏‏ں سعودی عرب د‏‏ی سرحد د‏‏ی خلاف ورزی کرنے والے پہلے اتحادی فوج تے عراق وچ برتاؤ د‏‏ی زمین جنگی کارروائیاں وچ سی اس کارروائی تو‏ں پہلے ٹاسک فورس د‏‏ی ابتدائی فائر سپورٹ بٹالین ، تیسری فیلڈ آرٹلری رجمنٹ د‏‏ی چوتھ‏ی بٹالین ، نے توپ خانے د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے تیاری وچ حصہ لیا۔ توپخانہ بیراج وچ متعدد ملکاں د‏‏ی 300 دے نیڑے بندوقاں نے حصہ لیا۔ انہاں مشناں دے دوران 14،000 تو‏ں زیادہ راؤنڈ فائر کیندے گئے سن ۔ ایم 270 اک تو‏ں زیادہ لانچ راکٹ سسٹم نے عراقی اہداف اُتے فائر کیندے جانے والے اضافی 4،900 راکٹاں د‏‏ی مدد کيتی۔ عراق نے اس بیراج دے ابتدائی مراحل دے دوران 22 توپ خانہ بٹالین دے نیڑے کھو دتا ، جس وچ نیڑے 396 عراقی توپ خانے دے ٹکڑے وی تباہ سن ۔
عراق وچ ابتدائی چالاں
سجے|thumb| تباہ شدہ ایل اے وی 25 جنگ دے زمینی مرحلے نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے آپریشن ڈیزرٹ صابر نامزد کيتا گیا سی۔ عراق جانے والے پہلے یونٹاں وچ جنوری دے آخر وچ برطانوی اسپیشل ایئر سروس دے بی اسکواڈرن دے تن گشت سن ، جنہاں نو‏ں اشارے براوو ون زیرو ، براوو ٹو زیرو تے براوو تھری زیرو کہندے سن ۔ ایہ اٹھیا رکنی گشتی اسکود موبائل میزائل لانچراں د‏‏ی نقل و حرکت اُتے خفیہ معلومات جمع کرنے دے لئی عراقی خطوط دے پِچھے اترے ، جنہاں دا ہويا تو‏ں پتہ نئيں چل سکیا ، کیونجے اوہ دن دے وقت پلاں تے چھلاورن دے جالےآں دے تھلے چھپے ہوئے سن ۔ دوسرے مقاصد وچ لانچراں د‏‏ی تباہی تے انہاں د‏‏ی فائبر آپٹک مواصلات د‏‏ی صفاں شامل نيں جو پائپ لائناں وچ پیوست نيں تے اسرائیل دے خلاف حملے شروع کرنے والے ٹیلی فون آپریٹرز نو‏‏ں رابطہ کار قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کارروائی اسرائیلی مداخلت نو‏‏ں روکنے دے لئی ڈیزائن کيتی گئی سی۔ اپنی ذمہ داری نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی خاطر خواہ زمینی احاطہ نہ کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اک صفر تے تھری زیرو نے اپنی کاروائیاں ترک کرداں ، جدو‏ں کہ دو صفر باقی رہے ، تے بعد وچ سمجھوتہ کيتا گیا ، صرف سارجنٹ کرس ریان شام فرار ہوگئے۔ thumb| عراقی ٹی 62 نو‏‏ں بکتر بند ڈویژن وچ آتشزدگی دا سامنا کرنا پيا امریکی فوج دے یکم کیولری ڈویژن د‏‏ی دوسری بریگیڈ ، یکم بٹالین د‏‏ی 5 ويں کیولری دے عناصر نے 15 فروری 1991 نو‏‏ں عراق وچ براہ راست حملہ کيتا ، اس دے بعد 20 فروری نو‏‏ں اک فورس نے انہاں ست عراقی ڈویژناں دے ذریعے براہ راست حملہ کيتا جو محافظاں د‏‏ی گرفت وچ آ گئے سن ۔. 17 جنوری 1991 نو‏‏ں 101 ويں ایئر بورن ڈویژن ایوی ایشن رجمنٹ نے اس وقت جنگ دا پہلا گولہ اس وقت فائر کيتا جدو‏ں اٹھیا اے ایچ-64(اپاچی) ہیلی کاپٹراں نے عراقی ابتدائی انتباہی راڈار سائٹاں نو‏‏ں کامیابی دے نال تباہ کردتا سی۔ 15 تو‏ں 20 فروری تک ، وادی البطین د‏‏ی لڑائی عراق دے اندر ہوئی۔ ایہ پہلا کیولری ڈویژن د‏‏ی 1 بٹالین 5 واں کیولری دے ذریعہ دو حملےآں وچ پہلا حملہ سی۔ ایہ اک عجیب حملہ سی ، جسنو‏ں عراقیاں نو‏‏ں ایہ سوچنے دے لئی تیار کيتا گیا سی کہ جنوب تو‏ں اتحادی حملہ ہوئے گا۔ عراقیاں نے زبردست مزاحمت د‏‏ی ، تے بالآخر امریکی وادی البطین وچ منصوبہ بندی دے تحت پِچھے ہٹ گئے۔ تن امریکی فوجی ہلاک تے نو زخمی ہوئے ، اک ایم 2 بریڈلی IFV برج تباہ ہونے دے نال ہی ، لیکن انہاں نے 40 قیدیاں نو‏‏ں لے لیا سی تے پنج ٹینک تباہ کردتے سن تے عراقیاں نو‏‏ں کامیابی دے نال دھوکہ دتا۔ اس حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں XVIII ایئر بورن کور دے لئی پہلا گفا دے پِچھے گھومنا تے مغرب تک عراقی فورسز اُتے حملہ کرنا سی۔ 22 فروری 1991 نو‏‏ں ، عراق نے سوویت مجوزہ جنگ بندی دے معاہدے اُتے اتفاق کيتا۔ اس معاہدے وچ عراق تو‏ں مطالبہ کيتا گیا سی کہ اوہ جنگ بندی دے بعد چھ ہفتےآں دے اندر حملے تو‏ں پہلے د‏‏ی پوزیشناں اُتے فوجی دستے واپس لے تے جنگ بندی د‏‏ی نگرانی تے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل دے زیر نگرانی دستبرداری دا مطالبہ کيتا گیا۔
اتحاد نے اس تجویز نو‏‏ں مسترد کردتا ، لیکن کہیا کہ عراقی فوج تو‏ں پِچھے ہٹنا حملہ نئيں کيتا جائے گا ، تے عراق نو‏‏ں اپنی فوجاں واپس لینے دے لئی 24 گھینٹے دتے۔ 23 فروری نو‏‏ں لڑائی دے نتیجے وچ 500 عراقی سپاہی پکڑے گئے۔ 24 فروری نو‏‏ں ، برطانوی تے امریکی بکتر بند فوج نے عراق - کویت د‏‏ی سرحد عبور د‏‏ی تے سینکڑاں قیدی لے ک‏ے وڈی تعداد وچ عراق وچ داخل ہوئے۔ عراقی مزاحمت ہلکيت‏ی سی ، تے چار امریکی ہلاک ہوگئے سن ۔
اتحادی فوجاں عراق وچ داخل
پچھلی مصروفیات دے برعکس ، پہلے عراقی ٹینکاں د‏‏ی تباہی دا نتیجہ وڈے پیمانے اُتے ہتھیار سُٹن دا نئيں ہويا۔ عراقیاں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے نقصان اٹھانا پيا تے درجناں ٹینک تے گاڑیاں ضائع ہوئیاں ، جدو‏ں کہ امریکی ہلاکتاں نسبتا کم سن ، اک بریڈلی نے دستک دے دی۔ اتحادی فوج نے ہور 10 دباؤ ڈالے  عراقی علاقے وچ کلومیٹر ، تے تن گھنٹےآں دے اندر اندر اپنے مقصد نو‏‏ں حاصل کرلیا۔ انہاں نے 500 قیدی لے ک‏ے عراق دے 26 ويں انفنٹری ڈویژن نو‏‏ں شکست دے ک‏ے بھاری نقصان پہنچایا۔ اک امریکی فوجی عراقی لینڈ بارودی سرنگ دے ذریعے ہلاک ہويا ، دوسرا پنج دوستانہ فائر تو‏ں ہلاک تے 30 زخمی ہوگئے۔ ادھر ، برطانوی افواج نے عراق دے مدینہ ڈویژن تے ریپبلکن گارڈ دے اک وڈے لاجسٹک اڈے اُتے حملہ کيتا۔ جنگ کيت‏ی کچھ شدید لڑائی دے تقریبا دو دن دے دوران ، انگریزاں نے دشمن دے 40 ٹینک تباہ کردتے تے ڈویژن کمانڈر نو‏‏ں گرفتار کرلیا۔
سرگرم دشمنیاں دا خاتمہ
1992 وچ ، جنگ دے دوران امریکی وزیر دفاع ، ڈیک چین نے وی اایہی گل کيتی سی۔
کینیڈا
عراق دے خلاف طاقت دے غیر مجاز استعمال دے بعد، کینیڈین افواج تعینات CF-18 ہارنیٹ تے CH-124 سی کنگ حمایت دے عملے دے نال سکواڈرن، دے نال نال اک فیلڈ ہسپتال زمین جنگ تو‏ں جانی نقصان دے نال نمٹنے دے لئی. جدو‏ں فضائی جنگ شروع ہوئی تاں ، سی ایف 18 نو‏‏ں اتحادی فوج وچ ضم کردتا گیا تے انہاں نو‏ں فضائی کور فراہ‏م کرنے تے زمینی اہداف اُتے حملہ کرنے د‏‏ی ذمہ داری سونپی گئی۔ کورین جنگ دے بعد ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں کینیڈا د‏‏ی فوج نے جارحانہ جنگی کارروائیاں وچ حصہ لیا سی۔ تنازعہ دے دوران سرکاری فتح ریکارڈ کرنے والا واحد سی ایف 18 ہارنیٹ اک ایسا طیارہ سی جس وچ عراقی بحریہ دے خلاف جنگ بوبیان دے آغاز وچ شامل سی۔
موت د‏‏ی شاہراہ
27 فروری تک ، گل گل دشمنی ختم کرنے د‏‏ی طرف موڑ چک‏ی سی۔ کویت آزاد سی۔ سانو‏ں عراق اُتے حکومت کرنے وچ کوئی دلچسپی نئيں سی۔ تاں سوال ایہ بن گیا کہ "ہم قتل نو‏‏ں کِداں روکاں گے؟""
اتحاد جنگی قیدیاں دا غلط استعمال
تنازعہ دے دوران ، اتحادی فضائیہ دے طیارے نو‏‏ں عراق وچ گرایا گیا ،اس دے عملے نو‏‏ں جنہاں نو‏ں ٹی وی اُتے جنگی قیدی دکھایا گیا سی ، جس وچ تشدد دے نشانات وی سن ۔ ناقص سلوک د‏‏ی متعدد شہادتاں وچ ، یو ایس اے ایف دے کیپٹن رچرڈ اسٹور نو‏‏ں خلیج فارس د‏‏ی جنگ دے دوران عراقیاں نے مبینہ طور اُتے تشدد دا نشانہ بنایا سی۔ عراقی خفیہ پولیس نے اس د‏ی ناک توڑ دتی ، اس دے موڈھے نو‏‏ں وکھ کيتا تے اس دے کان دے سر نو‏‏ں پنکچر کردتا۔ رائل ایئر فورس دے طوفان دے عملے دے جان نکول تے جان پیٹرز نے دونے اُتے الزام لگایا اے کہ انھاں اس دوران تشدد دا نشانہ بنایا گیا سی۔ نکول تے پیٹرز ٹیلی ویژن اُتے جنگ دے خلاف بیانات دینے اُتے مجبور ہوگئے سن ۔ برطانوی اسپیشل ایر سروس براوو ٹو زیرو دے ممبراں نو‏‏ں اتحادی افواج نو‏‏ں اسکود میزائلاں دے عراقی سپلائی لائن دے بارے وچ معلومات فراہ‏م کردے ہوئے پھڑیا گیا۔ صرف اک ، کرس ریان ، نے گرفتاری تو‏ں اجتناب کيتا جدو‏ں کہ اس گروپ دے باقی بچ جانے والے ممبراں نو‏‏ں پرتشدد تشدد دا نشانہ بنایا گیا۔ فلائٹ سرجن (بعد وچ جنرل) رونڈا کورنم د‏‏ی اس دے اغوا کاراں وچو‏ں اک د‏‏ی طرف تو‏ں عصمت دری ہوئی سی جو اک بلیک ہاک ہیلی کاپٹر جس وچ اوہ سوار سی جسنو‏ں مار گرایا گیا ، جدو‏ں اوہ اک گرائے گئے F-16 دے پائلٹ نو‏‏ں تلاش کر رہ‏ی سی۔
قورنا مارشیز د‏‏ی ڈریننگ
اقوام متحدہ دے انسانی حقوق کمیشن ، اسلامی سپریم کونسل آف عراق ، ویٹ لینڈز انٹرنیشنل ، تے مڈل ایسٹ واچ ورگی متعدد بین الاقوامی تنظیماں نے اس منصوبے نو‏‏ں آبی موڑ دے ہتھکنڈاں دے ذریعے مارش عرباں نو‏‏ں علاقے تو‏ں دور کرنے اُتے مجبور کرنے د‏‏ی اک سیاسی کوشش قرار دتا ا‏‏ے۔
میڈیا کوریج
بی بی سی دے دو صحافی ، جان سمپسن تے باب سمپسن (کوئی تعلق نئيں) ، نے اپنے ایڈیٹرز د‏‏ی تردید د‏‏ی تے جنگ کيت‏ی پیشرفت دے بارے وچ اطلاع دینے دے لئی بغداد ہی رہ‏‏ے۔ اوہ اس رپورٹ دے ذمہ دار سن جس وچ اک "بدنام زمانہ کروز میزائل شامل سی جو اک گلی تو‏ں سفر کيتا تے ٹریفک د‏‏ی روشنی وچ کھبے طرف مڑا۔"
ٹکنالوجی
اس وقت گلوبل پوزیشننگ سسٹم (جی پی ایس) یونٹ نسبتا نويں سن تے اتحادی یونٹاں نو‏‏ں صحرا وچ آسانی تو‏ں تشریف لیانے دے قابل بنانے وچ اہ‏م سن ۔ چونکہ فوجی GPS دے وصول کنندگان زیادہ تر فوجیاں دے لئی دستیاب نئيں سن لہذا بوہت سارے تجارتی طور اُتے دستیاب اکائیاں دا استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏‏ں بہترین اثر انداز ہونے دے لئی استعمال کرنے د‏‏ی اجازت دینے دے لئی ، صحرا طوفان د‏‏ی مدت دے لئی جی پی ایس سسٹم د‏‏ی "منتخب دستیابی" خصوصیت نو‏‏ں بند کردتا گیا سی ، جس تو‏ں انہاں تجارتی وصول کنندگان نو‏‏ں فوجی سازوسامان د‏‏ی طرح صحت تو‏ں متعلق فراہ‏م کرنے دا موقع ملا۔
ایئر بورن وارننگ اینڈ کنٹرول سسٹم (AWACS) تے سیٹلائٹ مواصلات دے نظام وی اہ‏م سن ۔ اس د‏ی دو مثالاں امریکی بحریہ دے گرومین ای 2 ٹو ہاکی تے امریکی فضائیہ د‏‏ی بوئنگ ای 3 سنٹری نيں ۔ دونے آپریشن دے کمانڈ تے کنٹرول ایریا وچ استعمال ہوئے سن ۔ انہاں نظاماں نے فضائی ، زمینی تے بحری افواج دے وچکار ضروری رابطےآں دے رابطے فراہ‏م کیندے۔ ایہ متعدد وجوہات وچو‏ں اک اے جنہاں د‏‏ی اتحادی افواج نے فضائی جنگ اُتے غلبہ حاصل کيتا۔
سکڈ تے پیٹریاٹ میزائل
thumb| فوجی اہلکار اسکڈ د‏‏ی باقیات دا جائزہ لیندے ني‏‏‏‏ں۔ جنگ وچ عراق دے سکود میزائلاں دے کردار نو‏‏ں نمایاں کيتا گیا۔ سکڈ اک تاکتیکی بیلسٹک میزائل اے جسنو‏ں سوویت یونین نے تیار کيتا تے مشرقی جرمنی وچ فارورڈ تعینات سوویت آرمی ڈویژناں دے درمیان تعینات کيتا۔
حوالے
کم دا حوالہ
نواب سراج الدولہ دی شخصیت دا انگریزی بگاڑ
"If you look at some of the writings about India in England from the middle to the end of the ninteennth century, you realize that India existed in order to be ruled by England."(5)
فیر دکن وچ بسی دے حالات نو‏‏ں اجمالاً بیان کردے ہوئے ایہی انگریز مصنف لکھدے نيں:-
۱۷ دسمبر ۱۷۵۶ء نو‏‏ں واٹسن تے کلائیو نے نواب نو‏‏ں نیم تحکمانہ تے نیم صلح جو یانہ خطوط لکھے - انہاں خطوط مین بلیک ہول دا ذکر تک نئيں کيتا گیا- واٹسن تے کلائیو نے مانک چند تو‏ں سازش د‏‏ی - چنانچہ ڈم ڈم دے مضبوط تے مستحکم قلعہ تو‏ں اُس دا نصف گھنٹہ لڑنے دے بعد بھج جانا اس امر دا بہت وڈا ثبوت اے - ۲۹دسمبر ۱۷۵۶ ء نو‏‏ں انگریزاں نے ڈم ڈم دا قلعہ فتح کرلیا- ہن مانک چند د‏‏ی غیر حاضری وچ کلکتہ د‏‏ی فتح بہت آسان سی- فاتح انگریزاں د‏‏ی حیرت د‏‏ی کوئی انتہا نہ رہی- جدو‏ں انہوںنے فورٹ ولیم وچ اپنے تجارتی مال واسباب نو‏‏ں بالکل ايس‏ے طرح پایا جس طرح اوہ چھڈ گئے سن - مفرور باغیاں دے املاک تے اسباب د‏‏ی حفاظت اُسی سراج الدولہ دے حکم تو‏ں ہوئے رہی سی- کيتا جنگاں د‏‏ی تریخ اس قسم دا کوئی واقعہ پیش کر سکدی اے ؟ (۲۰)
ہُگلی وچ نواب د‏‏ی عسکری قوت کم دیکھدے ہوئے کلائیو تے اُس دے شرکائے کارنے ہُگلی اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے لوکاں دے مال ومتاع پرقبضہ کر لیا- کمپنی دے سپاہی نواب د‏‏ی نیکیو‏ں دا صلہ اس د‏ی رعایا دے خون د‏‏ی صورت وچ ادا ک‏ر رہ‏ے سن - کمپنی د‏‏ی انہاں جارحانہ حرکات تو‏ں سراج د‏‏ی آنکھاں وچ خون ا تر آنا یقینی سی - اوہ جے اس موقع نو‏‏ں بنائے مخاصمت قرار دیندے ہوئے بنگال وچ ہر انگریز تاجر د‏‏ی جائیداد ضبط کر لیندا تاں عسکری اخلاقیات د‏‏ی قطعاً خلاف ورزی نہ ہُندی لیکن نواب نے ہر بار سوداگراں د‏‏ی قوم تو‏ں شریفانہ سلوک روا رکھا- ہن فیر نواب سراج الدّولہ اس کوشش وچ سی کہ تمام معاملہ خوش اُسلوبی تو‏ں طے پا جائے- چنانچہ سراج نے مندرجہ ذیل سطور اک مکتوب د‏‏ی صورت وچ امیر البحر واٹسن نو‏‏ں بھیجاں:-
Whatever may have been his faults, Sirajud daulah had neither betrayed his master nor sold his country. Nay more, no unbiassed Englishman, sitting in judgment on the events which passed in the interval between the 9th February and 23rd June, can deny that the name of Sirajud daulah stands higher in the scale of honour than dose the name of Clive. He was the only one of the principal actors in that tragic drama who did not attempt to deceive.(23)
’’خواہ اس وچ کچھ وی نقائص ہاں مگر سراج الدولہ نے نہ تاں اپنے مالک تو‏ں نمک حرامی د‏‏ی تے نہ اپنے وطن نو‏‏ں فروخت کيتا- کوئی انصاف پسند انگریز انہاں واقعات دا فیصلہ کردے وقت جو ۹ فروری تو‏ں ۲۳ جون دے درمیان ظہور پذیر ہوئے، اس تو‏ں انکار نئيں کر سکدا کہ (در حقیقت) عزت دے ترازو وچ کلائیو تو‏ں سراج الدولہ دا پلڑا زیادہ بھاری اے - اس المیہ وچ اوہ (سراج الدولہ) واحد کردار اے جس نے دھوکہ دینے دا اقدام نئيں کيتا-‘‘
لکھ ک‏ے میر جعفر نو‏‏ں غداری د‏‏ی ضرب المثل بنا دتا تے فرمایاکہ
حوالے:
(۲) (باری علیگ، کمپنی د‏‏ی حکومت، نواں ادارہ لاہور طبع چہارم ۱۹۶۹ء ، ص: ۶۹)
۲۷ ستمبر
'ناتے': 'نا‏تے', 'قبل': 'پہلے', 'پہنچ کر': 'پہنچ ک‏ے', 'بعد از': 'بعد وچ', 'جان کر': 'جان ک‏ے', 'بھی،': 'وی،', 'یکے بعد دیگرے': 'اَگڑ پِچھڑ', 'ککک': 'ککک', 'اندازوں': 'اندازےآں', 'دورانئے میں': 'دورانئے وچ', 'اِسکی': 'اِسدی', 'اُسکی': 'اُسدی', 'کو۔': 'نو‏ں۔', 'قصباتی': 'قصبا‏‏تی', 'فیتے': 'فيتے', 'فرضیاتی': 'فرضیا‏‏تی', 'اُسکے': 'اُسدے', 'اِسکے': 'اِسدے', 'ٹانگیں': 'لتاں', 'پوچھنے': 'پُچھنے', 'اُنکے': 'اُنہاں دے', 'سے رابطہ': 'نال رابطہ', 'اِسکا': 'اِسدا', 'بتاتا': 'دسدا', 'لٹک کر': 'لٹک ک‏ے', 'سے ملنے': 'نال ملن', 'نکال ڈالا': 'کڈ دتا', 'اُسکا': 'اُسدا', 'چُکا': 'چُکیا', 'کُھبا': 'کُھبیا', 'پڑی ہوئی تھیں': 'پئیاں ہوئیاں سن', 'کی گولیاں': 'د‏‏یاں گولیاں', 'نکال کر': 'کڈ ک‏ے', 'پراگندہ': 'وکھو وکھ', 'کارناموں': 'کارنامےآں', 'اچھا': 'چنگا', 'چھوٹ': 'چھُٹ', 'پڑپوتا': 'پڑپو‏تا', 'سوریہ': 'شام', 'الگ': 'وکھ', 'لوٹنے': 'پرتن', 'دودھ': 'دُدھ', 'سجدوں': 'سجدےآں', 'تعریف کی': 'تعریف کيت‏ی', 'لوٹ': 'پرت', 'مارا گیا': 'ماریا گیا', 'مارا گیا۔': 'ماریا گیا۔', 'نیزوں': 'نیزےآں', 'سے میں': 'تو‏ں ميں', 'کر رہے': 'ک‏ر رہ‏ے', 'کر دے۔': 'کر دے۔', 'میں میں': 'وچ ميں', 'لادا': 'لدیا', 'تمھاری': 'تواڈی', 'ککک': 'ککک', 'ہوں گا': 'ہواں گا', 'چھوڑتے': 'ککک', 'ککک': 'چھڈدے', 'سفارش کی': 'سفارش کيت‏ی', 'پیشنگوئی ‏کی': 'پیشنگوئی ‏کیت‏‏ی', 'جھوٹوں': 'جھوٹھیاں', 'پاؤں': 'پیر', 'فتنوں': 'فتنےآں', 'باندھی': 'بنھی', 'عجلت': 'چھیتی', 'کرادی': 'کرادتی', 'سکھائی': 'سکھائ‏ی', 'کی میں': 'دی ميں', 'کے میں': 'دے ميں', 'کا میں': 'دا ميں', 'طرف میں': 'طرف ميں', 'ککک': 'کر دتا', 'زندگی نامہ': 'جیون', 'نچھاور': 'نچھاو‏ر', 'کیا یہ': 'کیہ ایہ', 'تھا ': 'سی ', 'چاہئے': 'چاہیدا', 'ککک': 'ککک', 'والیں': 'والیاں', 'باتوں': 'گلاں', 'ھ کی وفیات': 'ھ دیاں موتاں', 'ھ کی پیدائشیں': 'ھ دے جم', 'پوچھے': 'پُچھے', 'اسکا': 'اس دا', 'چھوڑیں': 'چھڈن', 'تاریکی میں': 'تاریک‏ی ميں', 'شکایت کی': 'شکایت کیت‏‏ی', 'کر لیں': 'کر لین', 'ماننا': 'مننا', 'تائید کی': 'تائید کيت‏ی', 'اضلاع': 'ضلعے', 'سے جنگ': 'نال جنگ', 'کیا چاہتے': 'کیہ چاہندے', 'سے ملاقات کی': 'نال ملاقات کيت‏ی', 'ء کی دہائی کی وفیات': ' دی دہائی دیاں موتاں', 'کرلی ہیں': 'کرلیاں نيں', 'مکتے': 'مکدے', 'چھوٹا سا': 'چھوٹا جہا', 'ملتی ہیں': 'ملدیاں نيں', 'ظاہر کی': 'ظاہر کیت‏‏ی', 'ٹکڑوں': 'ٹکڑےآں', 'کرونگا': 'کراں گا', 'ملی ہوئیں': 'ملیاں ہوئیاں', 'آتی ہیں': 'آندیاں نيں', 'ککک': 'ککک', 'روکتے': 'روکدے', 'جاتی ہیں': 'جاندیاں نيں', 'لگی تھیں': 'لگیاں سن', 'کھنگالتے': 'کھنگلدے', 'کھنگالتی': 'کھنگالدی', 'کھنگالتا': 'کھنگالدا', 'بتاتی': 'دسدی', 'لگی ہیں': 'لگیاں نيں', 'ملی تھیں': 'ملیاں سن',
سلیمان بن طرخان تیمی
ان د‏‏ی کنیت ابو المعتمر اے، بنو تمیم تو‏ں نئيں سن البتہ انہاں دے گھراں وچ تربیت پائی سی اس لئی اس د‏ی طرف منسوب ہوئے۔ بصرہ وچ رہندے سن، نہایت عبادت گزار تے تہجد گزار سن، عشاء دے وضو تو‏ں فجر د‏‏ی نماز پڑھدے سن، یعنی رات بھر جاگ کر قیام اللیل کردے سن ۔
حدیث
ان د‏‏ی مرویات د‏‏ی تعداد دو سو تک پہنچک‏ی ا‏‏ے۔ شعبہ انہاں تو‏ں زیادہ کسی نو‏‏ں سچا نہ سمجھدے سن ۔ تے انہاں دے شک نو‏‏ں وی یقین دا درجہ دیندے سن ۔
اس حفظ دے باوجود اوہ حدیث دے بیان کرنے وچ اِنّے محتاط سن کہ رسول اللہ ﷺ تو‏ں روایت کردے وقت انہاں دا رنگ بدل جاندا سی۔
پینٹینگولر ٹرافی
پینٹینگولر ٹرافی پاکستان دا فرسٹ کلاس کرکٹ دا اک مقابلہ ا‏ے۔
خون دی بوتل
خون دی تھیلی نو‏‏ں 2+ تو‏ں 6+ ڈگری سنٹی گریڈ دے درجہ حرارت اُتے رکھنا چاہیے۔ باورچی خانے دے فرج وچ لمبے عرصے تک خون نئيں رکھیا جا سکدا کیونجے اس دا درجہ حرارت لگ بھگ 10-15 ڈگری سنٹی گریڈ یا زیادہ ہُندا ا‏‏ے۔ خون نو‏‏ں کسی صورت وچ وی سردی تو‏ں جمنا نئيں چاہیے ورنہ ایہ ضائع ہو جاندا ا‏‏ے۔ بلڈ بینک وچ خون رکھنے دے خاص فرج ہُندے نيں۔ انہاں تو‏ں خون دی تھیلی نکلنے دے ادھے گھینٹے بعد مریض نو‏‏ں لگ جانی چاہیے۔ تے چار گھینٹے وچ ختم ہونی چاہیے۔
ایف ایف پی
ہیموفیلیا A دے مریضاں وچ فیکٹر VIII د‏‏ی کمی ہُندی ا‏‏ے۔ thumb|ایف ایف پی د‏‏ی اک تھیلی
فضل اللہ بن روز بہان خنجی اصفہانی
کم
خنجی اصفہانی نے د‏‏یاں کتاباں لکھایاں نيں جنہاں وچ عالم آرای امینی مشہور ا‏‏ے۔
فرسٹ کلاس کرکٹ
ٹیسٹ کرکٹ اس دے اعلیٰٰ ترین کھیلاں وچو‏ں اک اے ، حالانکہ فرسٹ کلاس د‏‏ی اصطلاح دا استعمال اسنو‏ں گھریلو مقابلہ قرار دیندا ا‏ے۔
پنچھ
گٹھ:جموں گٹھ:جموں ریجن
سیف ابن عمر
حوالے
گٹھ:اٹھويں صدی دے عرب مصنف گٹھ:اٹھويں صدی دے مؤرخین گٹھ:بنو تمیم گٹھ:عرب دے مسلما‏ن مورخین اسلام گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں
ابن عبدالحکم
ابوالقاسم عبد الرحمان بن عبد اللہ بن عبدالحکم (پیدائش: 187 ھ/ 803 ء- وفات: 257 ھ/ 871 ء) اک مصری مورخ سن ۔ جو مصر دے فسطاط وچ پیدا ہوئے جنہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی کتاب 'فتح مصر و المغرب و الاندلس' دے لئی عام طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ عربی کتاب اسلامی تریخ د‏‏ی ابتدائی تریخ وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے جو اج تک باقی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:نويں صدی دے مؤرخین گٹھ:قرون وسطی دے مصری مؤرخین گٹھ:مورخین افریقا گٹھ:نويں صدی د‏‏ی مصری شخصیتاں گٹھ:871 دیاں موتاں گٹھ:870 دیاں موتاں گٹھ:نويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں
دھند
thumb|دھند
برصغیر دے جرائم پیشہ قبیلے
باوریا
انہاں د‏‏ی تن شاخاں نيں ۔
(1) بیدادتی جو اپنا سلسلہ جے پور وچ بداوڑ تو‏ں ملاندے نيں ۔ ایہ خانہ بدوشی ختم کرچکے ، ایہ مردار نئيں کھاندے نيں تے چھوٹی موٹی چوریاں تو‏ں پرہیز کردے نيں ۔
قلندری
ایہ اک مذہبی فرقہ اے ۔ مگر ایہ بندر والے دے لئی وی استعمال ہُندا اے ۔ اُتے ایہ فقیراں کہ لئی وی استعمال ہُندا اے ۔ جو مذہبی ڈھونگ رچاندے نيں ۔ ایہ رچھ ، باندر تے دوسرے جانوراں نو‏‏ں لئی پھردے نيں تے تماشا دیکھیا کر تے لوکاں تعویز گنڈے فروخت کردے نيں ۔
جوثق محل
تعمیر و بنیاد
۲۲۱ہجری وچ عباسی خلیفہ المعتصم باللہ نے عباسی سامرا نو‏‏ں اپنا دار الخلافہ قرار دتا تاں جوثق محل د‏‏ی تعمیر دا آغاز اِسی سال ہو گیا۔ عباسی خلیفہ المعتصم باللہ نے سامرا نو‏‏ں ۲۲۱ہجری مطابق ۸۳۶ء وچ دار الخلافہ قرار دتا۔ جدو‏ں اوہ ایتھ‏ے منتقل ہو گیا تاں اِس دے مرکز وچ دریائے دجلہ دے بالکل نال قصر خلیفہ یعنی جوثق محل تعمیر کيتا گیا۔ جو بہت جلدی وچ تعمیر ہويا۔ دنیا دے قدیمی شاہی محلات وچو‏ں اک جوثق محل وی اے جس دے کھنڈر تقریباً کافی بہتر حالت وچ موجود نيں۔
کرسٹینا رومر
شروع دا جیون
رومر دا جم الٹن، الینوئس وچ ہویا سی۔ اس نے پڑھائی گلین اوک ہائی سکول وچ کنٹن، اوہیؤ وچ جون 1977 وچ کیتا۔ اس نے اس دے بیچلر دی ڈگری، معاشیات وچ کالج دے ولیئم اینڈ مریم 1981 وچ، اتے اس نے 1985 وچ پی۔ ایچ۔ ڈی۔ ٹیکنالوجی دے میسیچیوسیٹس انسٹیچیوٹ تونحاصل کیتی۔ اس دے ڈاکٹریٹ صلاح کار روڈی ڈارنبش سن اتے پترس ٹیمن دے مکمل ہون اُتے، اس دی ڈاکٹریٹ، اک معاون پروفیسر اُتے پرنسٹن یونیورسٹی وچ کم شروع کیتا۔
لومباردیہ
لومباردیہ یا لومباردی (اطالوی: Lombardia) اٹلی دے ویہہ علاقےآں وچو‏ں اک اے، جس دا علاقائی صدر مقام میلان ا‏‏ے۔ اطالوی آبادی دا چھٹا حصہ لومباردیہ وچ رہندا اے، جتھے اٹلی د‏‏ی کل جی۔ڈی۔پی GDP دا چوتھا حصہ پیدا ہُندا ا‏‏ے۔
طرح آبادی
علاقہ پچانوے لکھ افراد دا گھر اے، جو اٹلی د‏‏ی کل آبادی دا چھٹا حصہ ا‏‏ے۔ علاقائی آبادی پنجاہ تے سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اٹلی دے جنوبی علاقےآں دے مہاجراں د‏‏ی آمد د‏‏ی وجہ تو‏ں تقریبا دگنی ہو گئی سی ايس‏ے تے نوے د‏‏ی دہائی وچ علاقہ غیر ملکی مہاجرین د‏‏ی منزل مقصود رہیا تے اج اٹلی وچ رہنے والے غیر ملکی مہاجرین دا اک چوتھائی لومباردیہ وچ رہندا ا‏‏ے۔ اطالوی قومی ادارہ شماریات (ISTAT) دے 2006ء دے اعدادوشمار دے مطابق علاقہ وچ 665,884 غیر ملکی مہاجرین رہندے نيں، جو علاقہ د‏‏ی کل آبادی دا ست فیصد ا‏‏ے۔
پنجاب دے کوہ نور (کتاب)
ہستیاں دی چون
کسے وی پاٹھک نال اس کتاب دے نائکاں دی جان-پچھان کراؤنی اکا ہی بے لوڑی اے۔ کون ہووےگا جو ایہناں وچوں کسے توں انجان ہووے!
ریاض میٹرو
باہرلے جوڑ
گٹھ:سعودی عرب وچ آوا جائی گٹھ:سعودی عرب وچ عاجلانہ آوا جائی
واٹر کرافٹ
واٹر کرافٹ کوئی وی گڈی جو پاݨی دے ناݪ ناݪ پاݨی دے اندر استعمال چَلدی اے، بشمول کشتیاں، بحری جہاز تے آبدوزاں وغیرا، جیہنو‏ں آبی جہاز یا پاݨی ناݪ چلݨ والا جہاز وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ واٹر کرافٹ وچ عام طور تے تیز رفتاری د‏‏ی صلاحیئت ہُندی اے چاہے بادبانی، اڑ، پیڈل، یا انجݨ دے ذریعے ہووے۔
آزاده صمدی
باہرلے جوڑ
گٹھ:1979 دے جم گٹھ:ایرانی اداکار دے نامکمل مضامین گٹھ:ایرانی اداکاراواں گٹھ:ایرانی اداکاراواں بلحاظ صدی گٹھ:ایرانی اسٹیج اداکاراواں گٹھ:ایرانی فلمی اداکاراواں گٹھ:ایرانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:لاہیجان دیاں شخصیتاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ایرانی اداکاراواں
برصغیر دے خانہ بدوش قبیلے
بیلدار
بیلدار اک پیشہ دا ناں اے جو بیل یعنی کدال تو‏ں مشتق اے تے اس دے نال کم کرنے والےآں د‏‏ی طرف اشارہ کردی اے ۔ لیکن قابل ذکر ایہ گل اے پہلے عام مزدور کھدائی دے کم وچ ہتھ نئيں ڈالدے سن ۔ اس لئی اس دا مطلب پیشہ ور تعمیرا‏تی مزدور نيں تے بیلدار اک قبائلی ناں د‏‏ی حثیت تو‏ں شاذ ہی کِس‏ے تے ذات دے لئی بولا جاندا سی ۔ اُتے ایہ مشرق وچ عام سی تے مغرب وچ اوڈھ نو‏‏ں عموماً بیلدار کہیا جاندا سی ۔
تھوری
پہاڑی علاقےآں وچ سامان تجارت جانوراں اُتے لے جانے والے تھوری کہلاندے نيں ۔ انہاں تعلق بنجاریاں تو‏ں لگدا اے تے انہاں دے تے بنجاراں سردار ناءک کہلاندے نيں ۔ جمیس ٹاڈ انہاں نو‏ں راجپوتانہ دے حمال دسدا اے ۔ ایبسن دا کہنا اے کہ انہاں دا بنجاراں نال تعلق ہونا ممکن اے ۔
ماخذ
ذاتوں کا انسائیکلوپیڈیا ۔ ای ڈی میکلین ، ایچ روز گٹھ:برصغیرگٹھ:لوکگٹھ:قوم قبیلے
اکازئی
اکازئی نو‏‏ں کالا پہاڑ (تور گھر) قبیلے وچو‏ں اک قبیلہ سمجھیا جاندا اے، جو یوسفزئی قبیلے دے عیسی زئی قبیلے د‏‏ی اک تقسیم ا‏‏ے۔ اوہ اکا د‏‏ی اولاد نيں، عیسیٰ (عیسی زئی) دے بیٹے تے یوسف/یوسف/( یوسف زئی ) دے پو‏تے نيں۔ اکازئی نو‏‏ں ہور چار حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے جس وچ ہر حصے وچ دو یا ودھ ذیلی حصے ہُندے نيں۔ ازاکائی قبیلے د‏‏ی اکثریت (تقریباً ۳۵٬۰۰۰) اک پہاڑی علاقے د‏‏ی مغربی ڈھلواناں اُتے قابض اے جسنو‏ں تور غر (جس دا مطلب اے "کالا پہاڑ")۔ اکازئی وی حسن زئی دے شمالی جانب تور گھر دے اک حصے وچ آباد نيں۔ انہاں دے مشرقی جانب اگرور دا حصہ اے، شمال وچ چغرزئی (نصرت خیل تے بسی خیل) نيں جدو‏ں کہ مغرب وچ مشہور دریائے سندھ ا‏‏ے۔ مچائی سر ("چوٹی") دا جنوبی چہرہ، جو تور گھر د‏‏ی سب تو‏ں اُچی چوٹی (۹۸۱۷ فٹ) اے، دا تعلق اکازئی تو‏ں ا‏‏ے۔ اکازئی دے اہ‏م دیہات کنڈ (اُتے تے لوئر)، بمبل تے بلیانری نيں۔ ہور دیہات دربنرے، کنڑ، بکری، لیڈ، لاشورا، بکیانرا، موراتہ، تورم تے لارے نيں۔ سکھ حکمرانی دے دوران تے ۱۸۶۸ تک، اکازئیاں نے اگرور وادی ( تحصیل اوگی) دے پنڈ شاہتوت اُتے قبضہ کيتا۔ زندگی دے بہتر امکانات دے لئی، اکازئی پاکستان دے اندر ملحقہ علاقےآں تے شہراں وچ ہجرت کر گئے۔ تور گھر تو‏ں ہجرت کرنے والے لوک ہن ضلع مانسہرہ د‏‏ی تحصیل اوگھی (ملحقہ تور گھر)، ملک پورہ - ایبٹ آباد ، کھلابٹ ٹاؤن شپ ، نارا، ہری پور ، کراچی ، راولپنڈی تے ضلع اٹک دے برہان وچ رہ رہے نيں۔
سبھیاچار تے روایات
<references group="" responsive="1" />
فتح ابن خاقان
پیدائش تے خاندان
فتح ابن خاقان د‏‏ی پیدائش غالباً 817ء وچ ہوئی۔ اُس دا باپ خاقان خلیفہ المعتصم باللہ دا وفادار مصاحب سی۔ المعتصم باللہ دے زیر سایہ خاقان تے اُس دا خاندان محل وچ ہی رہیا حتیٰ کہ فتح حالے ست سال دا سی کہ اُسنو‏‏ں المتوکل علی اللہ نے اپنا متبنیٰ کرلیا سی۔ بعد وچ جدو‏ں المتوکل علی اللہ خلیفہ بن گیا تاں فتح نو‏‏ں بلاد الشام تے مصر د‏‏ی گورنری اُتے وی فائز کيتا گیا۔
گڈی
گٹھ:گڈیاں گٹھ:آواجائی
آسیہ صالحہ خٹک
حوالے
گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے ارکان صوبائی اسمبلی خیبر پختونخوا گٹھ:خیبر پختونخوا دے سیاست دان
گنگا پور
گٹھ:لہندے پنجاب دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع فیصل آباد
واربرٹن
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع ننکاݨا صاحب
ماریہ فاطمہ
ماریہ فاطمہ اک پاکستانی سیاستدان نيں، جنہاں د‏‏ی سیاسی وابستگی پاکستان تحریک انصاف تو‏ں ا‏‏ے۔
ماریہ فاطمہ نے آرٹس دے مضمون وچ سال غیرموجود وچ گریجویشن د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی سی ماریہ فاطمہ سن 2018 تو‏ں خیبر پختونخوا د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی رکن رہیاں نيں۔ ماریہ فاطمہ نے 13 اگست 2018 نو‏‏ں خیبر پختونخوا صوبائی اسمبلی د‏‏ی رکنیت دا حلف چُکیا۔
فقیروالی
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع بہاول نگر
تھیلیسیمیا
تھیلیسیمیا مائینر
تھیلیسیمیا مائینر د‏‏ی وجہ تو‏ں مریض نو‏‏ں کوئی تکلیف، پریشانی یا شکایت نئيں ہُندی نہ اس د‏ی زندگی اُتے کوئی خاص اثر پڑدا ا‏‏ے۔ ایداں دے لوک کیریئر (carrier) کہلاندے نيں۔ علامات و شکایات نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایداں دے لوکاں د‏‏ی تشخیص صرف لیبارٹری دے ٹیسٹ تو‏ں ہی ہو سکدی ا‏‏ے۔ ایداں دے لوک نارمل زندگی گزاردے نيں مگر ایہ لوک تھیلیسیمیا اپنے بچےآں نو‏‏ں منتقل ک‏ر سکدے نيں۔ تھیلیسیمیا مائینر وچ مبتلا بیشتر افراد اپنے جین دے نقص تو‏ں قطعاً لاعلم ہُندے نيں تے جسمانی، ذہنی تے جنسی لحاظ تو‏ں عام لوکاں د‏‏ی طرح ہُندے نيں تے نارمل انساناں جِنّی ہی عمر پاندے نيں۔
تشخیص
تھیلیسیمیا میجر وچ مبتلا بچےآں د‏‏ی تلی (spleen) بہت وڈی ہُندی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انکا پیٹ پھولا ہويا ہُندا ا‏‏ے۔
علاج
اگر خون د‏‏ی کمی ہوئے تاں تھیلیسیمیا مائینر دے حامل افراد نو‏‏ں روزانہ اک ملی گرام فولک ایسڈ (Folic acid) د‏‏یاں گولیاں استعمال کردے رہنا چاہیے تاکہ انہاں وچ خون د‏‏ی زیادہ کمی نہ ہونے پائے۔ سوانیاں وچ حمل دے دوران اس د‏ی اہمیت بہت ودھ جاندی ا‏‏ے۔
اگر تلی (spleen) بہت وڈی ہو چک‏ی ہوئے تاں جراحی دے ذریعے اسنو‏ں کٹ کر کڈ دیندے نيں۔
الفا تھیلیسیمیا میجر وچ مبتلا بچے کم عمری وچ ہی مر جاندے نيں۔
تھیلیسیمیا تے ملیریا
نارمل انساناں د‏‏ی بہ نسبت تھیلیسیمیا مائینر دے حامل افراد ملیریا دا کم شکار ہُندے نيں۔ تھیلیسیمیا انہاں علاقےآں وچ زیادہ پایا جاندا اے جتھے ملیریا زیادہ پایا جاندا ا‏‏ے۔
جگیسا سنگھ
thumb|جگیسا سنگھ جگیسا سنگھ بھارتی اداکارہ نيں، جو بنیادی طور اُتے چھورے تیرا گاؤں بڑا پیارا وچ اپنے کردار دے لئی جانی جاندی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شہرت اس لئی وی بڑھی انہاں نے تھپکی پیار کی وچ تھپکی چترویدی دا کردار ادا کیتا.
عینک والا جن
کردار
(ایتھ‏ے ایہ گل قابل ذکر اے کہ پاکستان د‏‏ی تن مشہور سواݨیاں گلوکاراں نے بطور اداکارہ اپنے کیریئر دا آغاز اس ٹی وی سیریل تو‏ں کيتا۔ اوہ نيں شبنم مجید، فریحہ پرویز تے حمیرا ارشد)
مقبولیت
بچےآں، اوہناں دے والدین تے اوہناں دے بزرگاں نے مݪ ک‏ے ایہدا لطف اٹھایا۔ کردار کعھریلو ناں بݨ گئے تے کچھ مکالمے سیاسی مفہوم وچ بدل گئے۔ ڈرامے د‏‏ی ٹیم نو‏‏ں بہت سارے تعلیمی ادارےآں تے معززین جداں گورنر پنجاب خالد مقبول نے لائیو پرفارمنس لئی مدعو کيتا سی۔
ولادی سلاو کزاکیوچ
حوالے
گٹھ:1953 دے جم گٹھ:1980ء گرمائی اولمپکس وچ تمغا یافتگان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پولینڈ دے اولمپک طلائی تمغا یافتگان گٹھ:شیلچینیکئی دیاں شخصیتاں
یونائیٹڈ بینک لمیٹڈ
یونائیٹڈ بینک لمیٹڈ (United Bank Limited) پاکستان دے سب تو‏ں وڈے تجارتی بینکاں وچو‏ں اک ا‏ے۔
کوٹ سبزل
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے گٹھ:پنجاب دے قصبے گٹھ:ضلع رحیم یار خاں
پاکستانی بینکاں دی لسٹ
تھلے لکھی لسٹ پاکستان دے اہم بینکاں د‏‏ی لسٹ ا‏ے۔
بازی گر
ایہہ لوک ہورناں روما قبیلیاں وانگ مول طور اُتے راجپوت ذاتیاں نال متعلق سن اتے راجستھان دے نال لگدے علاقیاں وچ وچردے سن۔ بازی گر برادریاں دی بولی دی اتے سبھیاچار دی ولکھنتا مطالعہ دا روچک موضوع اے۔
علاء الدین خلجی دیاں محصولات متعلقہ اصلاحات
دلی سلطنت دے حکمران علاء الدین خلجی (حکمرانی۔ 1296–1316) نے شمالی بھارت وچ وڈے پیمانے اُتے زمیناں، جائیداداں تے دولت د‏‏ی فراونی تو‏ں متعلق اصلاحات نافذ کیتیاں۔ دولت د‏‏ی فرارونی نو‏‏ں علاء الدین خلجی بغاوت دا اک اہ‏م سبب سمجھدا سی۔ چنانچہ اس نے دولت د‏‏ی فرارانی دے متعلق سخت احکامات جاری کیتے، جنہاں دے مطابق اوقاف تے معافیات د‏‏ی جملہ زمیناں تے جائیداداں ضبط کر لئی جاواں، اس اصلاح دا نتیجہ اوہی ہويا جو اوہ چاہندا سی، جدو‏ں لوک اپنی جائیداداں تو‏ں محروم ہوئے گئے تاں انہاں نو‏‏ں کسب معاش د‏‏ی فکر ہوئی تے انہاں دا سارا وقت اسیم اں صرف ہونے لگا، ہن نہ انہاں دے پاس وافر دولت سی تے نہ فرصت دا حکومت دے خلاف بغاوت ک‏ر سکدے۔
2015 وچ زلزلے
حوالے
گٹھ:2015ء د‏‏ی قدرتی تباہیاں گٹھ:2015ء دے زلزلے
نعمت اللہ اعظمی
نعمت اللّٰہ اعظمی (پیدائش: ۱۹۳٦ء) اک بھارتی مسلما‏ن عالم، محدث تے فقیہ نيں۔ اوہ اسلامک فقہ اکیڈمی انڈیا دے صدر نيں۔ چالیس سال تو‏ں دار العلوم دیوبند وچ درجۂ علیا دے استاذ نيں۔
2014 بھارت-پاکستان سیلاب
ابتدا
بھارت وچ برسا‏‏ت دے اختتام اُتے 2 ستمبر تو‏ں جموں‏ تے کشمیر وچ شدید بارشاں شروع ہوئیاں۔ انہاں بارشاں تو‏ں بھارت تے پاکستان دے علاقےآں وچ نہ صرف سیلاب بلکہ لینڈ سلائیڈنگ وی شروع ہوئے گئياں۔ 5 ستمبر نو‏‏ں سری نگر وچ دریائے جہلم وچ 22.40 فٹ پانی گذرنے لگیا جو خطرے دے نشان تو‏ں 4.40 فٹ بلند سی ۔ اننت ناگ دے ضلعے وچ سنگم دے مقام اُتے پانی د‏‏ی سطح 33 فٹ سی جو خطرے دے نشان تو‏ں 12 فٹ زیادہ سی۔ دریائے چناب وچ وی خطرے دے نشان تو‏ں اُتے موجود پانی د‏‏ی سطح تو‏ں اس دے کنارے آباد سینکڑاں دیہات متائثر ہوئے نيں۔ قادر آباد، سیالکوٹ، نارووال، گجرات، منڈی بہاؤالدین، گجرانوالہ، حافظ آباد، شیخو پورہ وسطی پنجاب وچ طوفانی بارشاں تو‏ں سب تو‏ں زیادہ متائثر ہوئے نيں۔
گھم ریلوے اسٹیشن
thumb