cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چنڈی داس
چنڈی داس (চণ্ডীদাস) تو‏ں قرون وسطی دے بنگال دے اک یا اک تو‏ں زیادہ شاعر مراد ا‏‏ے۔ بنگالی ویشنوَ سماج وچ چنڈی داس د‏ی وڈی عزت ا‏‏ے۔ انہاں نو‏‏ں رادھا کرشن لیلا تو‏ں متعلق ادب دا اولین شاعر کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بہت دناں تک انہاں دے بارے وچ کچھ خاص معلومات نہ سن۔ انہاں د‏‏ی نظماں نو‏‏ں اکثر کیرتن کرنے والے گایا کردے سن ۔ انہاں نظماں وچ چنڈی داسنو‏ں کدرے دوج چنڈی داس (چنڈی داس دوم)، کدرے دین چنڈی داس (چنڈی داس سوم)، بڑو چنڈی داس تے اننت بڑو چنڈی داس (وڈے چنڈی داس) کہیا گیا ا‏‏ے۔ جگدبندھوبھدا نے سب تو‏ں پہلے انہاں نظماں نو‏‏ں یکجا ک‏ے دے اس دا ناں "مہاجن پداولی" رکھیا۔ اس دے دوسرے ایڈیشن وچ چنڈی داس دے ناں د‏‏ی دو سو تو‏ں زیادہ نظماں جمع کيتی گئی نيں۔ ایہ مجموعہ 1874ء وچ شائع ہويا سی۔ 1916ء تک اگرچہ چنڈی داس تے انہاں دے زمانہ وغیرہ دے متعلق کوئی مستقل رائے پیش نئيں کيت‏‏ی گئی سی لیکن اس وچ کافی شک سی کہ چنڈی داس ناں دا اک فرد اے یا اک تو‏ں زیادہ۔ اس زمانہ وچ بسنت رنجن رائے نے "سری کرشن کیرتن" ناں تو‏ں اک قلمی نسخہ نو‏‏ں 1916ء وچ شائع کیتا۔ اس کتاب وچ کرشن د‏‏ی لیلا دے بھجن وچ پہلے د‏‏ی نظم د‏‏ی بولی تے مضمون تو‏ں "سری کشن کیرتن" د‏‏ی بولی تے مضمون وچ فرق ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ گل ممکن معلوم ہُندی اے کہ چنڈی داس ناں دے اک تو‏ں زیادہ فرد سن ۔ بہت چھان بین دے بعد عام طور اُتے سب ہی عالم اس فیصلہ اُتے پہنچے نيں کہ دو چنڈی داس ضرور سن ۔ اس گل دا پتہ "چیتیہ جوت امرت" تے "چیتیہ منگل" تو‏ں لگایا جاندا اے کہ چیتیہ دیو تو‏ں پہلے اک چنڈی داس دا وی ذکر کیتا ا‏‏ے۔ نرہری داس تے ویشنو داس د‏ی نظماں وچ وی انہاں دا ناں آیا ا‏‏ے۔ انہاں چنڈی داس دے متعلق جو وی معلومات فرہم ہوئیاں نيں اوہ عام طور اُتے لوکاں تو‏ں سنی ہوئی گلاں اُتے مبنی نيں۔ ایہ برہمن سن تے نامور ضلع ویربھوم دے باشندے سن ۔
میگالیما پلجریماا
گٹھ:ایشیائی باربٹ
میاں ہدایت اللہ
جم تے جیون
اردو مشاعریاں دی ویکھا-ویکھی پنجابی وچ شعری درباراں جاں مشاعرےآں دی روایت شروع ہوئی، جس نے پنجابی نوں کئی بہترین شاعر دتے۔ ایہناں شاعراں وچ اک میاں ہدایت اللہ وی سی۔ میاں ہدایت اللہ دا جم 1838 ای: وچ گلی چابک سواراں، لاہور وچ ہویا اتے انتقال وی اتھے ہی 1929ء نوں ہویا۔ روزی-روٹی لئی درزی دا کم کردا سی پر ودھیرے دلچسپی شاعری لکھن اتے شاگرداں دی رچنا سودھن وچ سی۔ اس دی اپنے ویلے دے استاد کویاں وچ گنتی ہندی سی اتے جدوں کدے کویاں وچ کسے شعر؎ دے وزن، بحر بارے جھگڑا ہو جاندا تاں میاں ہدایت اللہ دا فیصلہ آخری منیا جاندا سی۔ ایہہ آپ اس ویلے دے مشہور شاعر حافظ ولی اللہ سجن دے پتر پیارے صاحب دے شاگرد سی: اندر شہر لاہور استاد میرے، رہندے گلی کلالاں دی گلی آہے۔ سجن نام دھریا اناں شعر؎ اندر اسم ولی اللہ کامل ولی آہے۔
شاعری رنگ
پنجابی صوفی شعری روایت وچ میاں ہدایت اللہ بھاویں بہتا کجھ پہلے گزرے صوفی شاعراں کولوں ہی حاصل گرہن کردا اے پر پنجابی قصہ شاعری وچ اس دی یادگاری دین اوہ شعر ہن، جو لالچی پبلشراں نے وارث دی ہیر نوں اصلی تے وڈی بناؤن لئی اس کولوں لکھوا کے اس وچ چھاپ دتے۔ ہدایت اللہ دا سماں اوہ اے جد پنجاب وچ پریس نویں-نویں آئی سی اتے مذہبی اتے لوک دلچسپی والیاں کتاباں دھڑا-دھڑا چھپ رہیاں سن۔ ہیر وارث پنجابیاں دی ہر دل عزیز رچنا سی، اس لئی لالچی پبلشراں نے میاں ہدایت اللہ کولوں، مولٰی بخش کشتہ مطابق، 1637 مصرعے لکھوا کے وارث شاہ دے نال منسوب کرکے اس دی ہیر وچ پا دتے۔ انج 650 بنداں دی ہیر 977 بنداں تکّ جا پہنچی۔ ایہہ رلاء کسے وی پکھوں یوگ نہیں، سگوں نندن یوگ اے پر ہدایت اللہ دی شعری پربینتا ایہناں وچ وارث شاہ نالوں گھٹّ نہیں۔
سید میر حسین
جم تے جیون
سید میر حسین پنڈ دنجواں، تحصیل بٹالا، ضلع گرداس پور دا وسنیک سی، جس نے سنّ 1911 ء دے نیڑے-تیڑے باغِ محبت ناں تھلے سسی-پنوں دا قصہ لکھیا۔ کہن نوں تاں سسی دی کہانی اک پریم کہانی اے پر میر حسین نے اس دا پوری طرحاں روحانی رنگ دے کے اس نوں صوفی رنگ وچ رنگ دتا اے۔ اوہ خود اس نوں رمز بھری شاعری کہندا اے، جس نوں پڑھن نال شاناں والے مرتبے حاصل ہو سکدے نیں : اے بھائی پڑھ اس قصے نوں، جاں سمجھو افسانہ۔ سوچو کجھ مطلب اس دے، ملن مراتب شاناں۔ سو ثابت ہویا کہ سسی-پنوں دے قصے دے روپ وچ ایہہ رمز بھری شاعری اے۔ اجیہا کرن واسطے میر حسین نے اس دی کہانی وچلے واقعےآں اتے پاتراں نوں وارث شاہی رنگ وچ رنگ دتا اے، جس نال سسی آدم جام دی دھی نہ رہِ کے روح دا نشان ہو نبڑی اے : سنو حقیقت اس قصے دی، سبھ تفصیل بیانوں۔ سسی روح انسان ایہی جو، گوہر اے نورانی۔ آدم جام دھوبی سی پر اتھے دھوبی توں مراد اوہناں لوکاں توں اے، جنہاں دی صحبت وچ رہِ کے میل سیاہی سبھ اتر جاندی اے اتے انسان پاک روح بن کے نورو-نور ہو جاوے : دھوبیاں کنو مراد جے صحبت، ایسیاں لوکاں پاوے۔ جو دھوون سبھ میل سیاہی، نورو نور ہو جاوے۔ عشقَ خزانہ لعلاں والا، اس تھی ودھ ن کائی۔ کہہ گیا میر حسین بچارا، پکی بات اہائی۔ جویں وارث شاہ نے اپنے قصہ ہیر لکھ کے انت وچ 'ہیر روح تے چاک قلبوت جانو' راہیں اس نوں انیوکتی دا روپ دے دتا اے، ٹھیک اسے طرحاں میر حسین نے وی کیتا اے۔
میگالیما اسٹرالس
گٹھ:ایشیائی باربٹ
مرزا عبدالقادر بیدل
سوانح
شعر گوئی لڑکپن تو‏ں ذریعہ اظہار بن چک‏ی سی۔ کلام ِاساتِذہ دے بالاستِیعاب مطالِعے تے اہل اللہ تے سخنورانِ باکمال د‏‏ی رہ نمائی تے شاگِر دتی نے ملکۂ شاعری نو‏‏ں صیقل کیتا۔
تازہ گوشُعَراکے خُصوصی مطالِعے تو‏ں اُسلوب وچ پختگی پیدا ہُوئی۔ اِس دے نتیجے وچ بیدِل د‏‏ی قوّتِ ابداع دا ظُہورہُوا۔ شدّتِ جذبات، نُدرتِ احساس تے معتقداتِ صحیح نے تخلیقِ معانیِ تازہ د‏‏ی ایسی صلا حیت تے قد رت عطا کيتی کہ بیدِل نے شاعری تے زَبانِ فارسی دے مجتہد دا مقام پا یا۔
بخشی وزیر
بخشی وزیر دے فلمی کیرئر د‏‏ی سب تو‏ں وڈی فلم ات خدا دا ویر ریلیز ہوئی سی۔ اس فلم وچ نور جہاں دے گیت "جدوں ہولی جئی لیناں میرا ناں۔۔"نے مقبولیت دے نويں ریکارڈز قائم کيتے سن ۔ ایہ گیت جدو‏ں وی سنیے ، تازہ دم لگدا اے تے بار بار سنن نو‏‏ں جی چاوہندا ا‏‏ے ۔ اس گیت د‏‏ی دھن ، بول تے فلمبندی ، سب ٹاپ کلاس سن ۔ اس فلم وچ نور جہاں دے دو تے گیت وی وڈے مقبول ہوئے سن "ماہی میریا روند نہ ماراں ، وچ داہ لیایا جند جان دا۔۔" تے "گندلاں دا ساگ تے مکھناں مکئی۔ گیت نگار تنویر نقوی دے لکھے ہوئے ہور گیت وی پسند کيتے گئے سن جنہاں وچو‏ں تن مسعود رانا دے گائے ہوئے سن ۔ انہاں وچو‏ں پہلا اک دوگانا سی جو رونا لیلا دے نال سی "دو جوانیاں ، ملیاں تے پیاں پکاراں پیار دیاں۔۔" جدو‏ں کہ دوسرا گیت اک المیہ گیت سی جو دو مزاحیہ اداکاراں منور ظریف تے رضیہ اُتے فلمایا گیا سی تے جس وچ ساتھی گلوکارہ آئرن پروین سی "نی موتے دیر نہ لاویں۔۔" انہاں دے علاوہ مسعودرانا دا اک سولو گیت سی "سونہہ تیری روپ تیرا چن دا دیدار اے۔۔" دلچسپ گل ایہ اے کہ میرے پاس اس گیت دا جو ریکارڈنگ ورژن اے ، اس وچ لفظ "چن" د‏‏ی جگہ "رب" گایا گیا سی جو یقیناً قابل اعتراض تھا۔
مرزا عبدالقادر بیدل
سوانح
اُنہاں محفلاں وچ بیدِل اپنی زندگی دے تجرِبات بیان کردے۔ شعر تے ادب تے شریعت تے طریقت دے نِکات ودقائق اُتے گفتگو فر ماندے۔ مسائل تے حالاتِ حاضرہ دا تجزِیہ کردے۔ اندازِ بیان شِگُفتہ تے انتِہائی شائستہ ہُندا۔ اوہ شُرَکہ‏ے‏ محفل پربحصّۂ مساوی توجُّہ فرماندے۔ بیدِل د‏‏ی مجلسِ شبا نہ وچ شر کت دے لئی نہ مذہب تے ملّت د‏‏ی قید سی نہ امیر تے غریب دا امتِیاز۔
بخشی وزیر
حوالے
گٹھ:1967 دیاں موتاں گٹھ:11 جنوری د‏‏ی وفیات گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی موسیقار گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:لاہور دے موسیقار گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
مرزا عبدالقادر بیدل
سوانح
مرزا بیدل دے لاجواب کلام تے فن شاعری تو‏ں غالب جداں فکر رسا رکھنے والے لوگ وی متاثر هوئے بغیر نه ره سک‏‏ے۔ غالب بیدل د‏‏ی فارسی گوئ دے دل تو‏ں قائل سن ۔ چنانچه غالب نے انہی دے اسلوب نو‏‏ں اردو وچ اختیار کیتا۔ جس دا اظهار غالب دے اس شعر تو‏ں بخوبی هوندا اے: علامہ اقبال نے آکھیا سی کہ ”دنیا چ چار بندے یعنی محی الدین ابنِ عربیؒ ، شنکر اچاریہ ، میرزا بیدل تے ہیگل دے طلسم چ جیہڑا کوئی پھس گیا تے اوہ مشکل نال رہائی پاسکدا اے۔ گٹھ:اعوان گٹھ:1642 دے جم گٹھ:1720 دیاں موتاں گٹھ:ایرانی صوفیاء گٹھ:اٹھاراں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:پٹنہ دے مصنفین گٹھ:دلی دیاں شخصیتاں گٹھ:دلی دے شاعر گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی شخصیتاں گٹھ:ستارہويں صدی دے شاعر گٹھ:شخصیتاں بلحاظ ترک نسب گٹھ:صوفیا گٹھ:فارسی بولی دے شعرا عبدالقادر بیدل گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں شخصیتاں گٹھ:ستارہويں صدی دے ہندوستانی شاعر
ماہاتما گھاندی میرین نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
سکردو
سکردو وچ بسنے والے لوک بلتی زبان بولدے نيں جو تبتی بولی د‏‏ی اک شاخ ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ سکردو دے لوک انتہائی ملنسار، خوش مزاج، اُتے امن تے مہمان نواز نيں۔
سکردو بلتستان دا سب تو‏ں وڈا شہر تے دار الخلافہ اے جس د‏‏ی آبادی تقریباً اڑھائی لکھ نیڑے اے سکردو شہر بلتستان کاتجارتی مرکزہونے دے نال نال صحت تعلیم تے سیاسی و سماجی سرگرمیاں دا مرکز وی اے سکردو ہی بلتستان نو‏‏ں گلگت بلتستان تے ملک دے ہور شہراں د‏‏ی جانب رفت و آمد دا ذریعہ وی اے جتھے بلتستان دا واحد کمرشل ائیرپورٹ تے بساں دا اڈا وی موجود اے سکردو شہر تو‏ں ہوئے ک‏ے ہی دنیا دے بلند قدرتی پارک دیوسائی تے استور جایا جاسکدا اے،
حوالے
گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:گلگت بلتستان گٹھ:گلگت گٹھ:گلگت بلتستان دے شہر
ملالہ یوسفزئی
10 اکتوبر 2014ء نو‏‏ں ملالہ نو‏‏ں بچےآں تے کم عمر افراد د‏‏ی آزادی تے تمام بچےآں نو‏‏ں تعلیم دے حق دے بارے جدوجہد کرنے اُتے 2014ء دے نوبل امن انعام دتا گیا جس وچ انہاں دے نال انڈیا دے کیلاش ستیارتھی شامل ني‏‏‏‏ں۔ ڈاکٹر عبد السلام نو‏‏ں 1979ء وچ طبعیات دے نوبل انعام دے بعد ملالہ نوبل انعام پانے والی دوسری پاکستانی بن گئی ا‏‏ے۔
بطور بی بی سی بلجے
27 وچو‏ں صرف 11 لڑکیاں ہی اسکول آئی سن کیونجے انہاں نو‏ں طالبان تو‏ں خطرہ سی۔ میری کئی سہیلیاں اپنے خاندان والےآں دے نال پشاو‏ر منتقل ہوئے گئی ني‏‏‏‏ں۔
اسکول تو‏ں بے دخلی
ملالہ یوسفزئی 24 جنوری، 2009ء بی بی سی بلاگ انٹری
اسکول دا دوبارہ کھلنا
25 فروری نو‏‏ں ملالہ نے لکھیا کہ "ہم پہلے د‏‏ی طرح جماعت وچ خوب کھیلے تے وڈا مزہ آیا"۔ یکم مارچ نو‏‏ں 27 وچو‏ں 19 طالبات حاضر سن۔ اُتے طالبان وی علاقے وچ کافی متحرک دکھادی دے رہے سن ۔ گولہ باری جاری سی تے عام لوکاں د‏‏ی مدد نو‏‏ں آنے والی امدادی اشیاء پرت لی گئی سن۔ دو دن بعد ملالہ نے لکھیا کہ فوج تے طالبان دے درمیان جھڑپاں جاری نيں تے گولہ باری د‏‏ی آواز سنائی دے دیندی ا‏‏ے۔ "لوک ڈرے ہوئے نيں کہ شاید امن زیادہ دیر برقرار نہ رہ سک‏‏ے۔ کئی لوک کہہ رہے نيں کہ امن معاہدہ عارضی طور اُتے لڑیائی وچ وقفہ ا‏‏ے۔"
الوتس کاؤنٹی
الوتس کاؤنٹی لتھوانیا دیاں 10 کاؤنٹیاں چوں اک اے ، اسدا راجگھر الوتس شہر اے ۔
چک 73 ج ب
چک 73 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
درحقیقت
درحقیقت (de facto) (تلفظ:, , ) اک لاطینی اصطلاح اے جس دے معنی "حقیقت وچ " دے ني‏‏‏‏ں۔ اس دا استعمال عام طور ایداں دے مقام اُتے کیتا جاندا اے جدو‏ں کسی چیز د‏‏ی حیثیت ازروئے قانون (de jure) وکھ ہوئے تے درحقیقت اس دا استعمال وکھ ہوئے۔
حوالے
گٹھ:لاطینی لفظ تے جملے گٹھ:لاطینی قانونی اصطلاحات
اڈنا گالڑ
اڈنا گالڑ گالڑاں دا اک ٹبر اے۔ ایہناں دے پر نئیں ہوندے پر ایناں دا ماس تے وال ہتھاں پیراں دے انت تک پھیل کے اوہنوں اک گلائیڈر بنا دیندا اے۔ اڈنے گالڑ وڈے جنگلاں وج ہوندے نیں جتھے رکھ اک دوجے نال ہوندے نیں تے ایہ فیر چھال مار کے اڈاری نال ہوا تے تیردے ہوۓ دوجے رکھ یا ٹاہن تک اپڑ دے نیں تے ایہناں نوں زمین تے نہیں اناں پیندا۔ ایہدے وچ 44 ونڈاں نیں۔
کیمیائی دوائی
گٹھ:دوائی
شری رام لاگو
شری رام لاگو (16 نومبر 1927 – 17 دسمبر 2019) اک بھارتی فلم تے تھیٹر اداکار سن ،جو ہندی تے مراٹھی وچ کم کرنے دے علاوہ ، اک ENT ناک تے کان دے ماہر ڈاکٹر و سرجن وی سن ۔ اوہ فلماں وچ اپنے کریکٹر آرٹسٹ دے معاون کردار دے لئی جانیا جاندا سی۔ انہاں نے ہندی تے مراٹھی تے انگریزی فلماں دے نال گجرا‏تی ڈرامےآں سمیت 250 تو‏ں زیادہ فلماں وچ کم کیا تے 20 تو‏ں زیادہ مراٹھی ڈرامےآں د‏‏ی ہدایتکاری کيتی۔ اوہ ویہويں صدی دے دوسرے نصف حصے وچ مراٹھی اسٹیج دے سب تو‏ں وڈے اداکاراں وچو‏ں اک سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ اوہ ترقی پسند تے عقلی معاشرتی مقاصد نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی وی بہت مخلص تے متحرک سی ، مثال دے طور اُتے سن 1999 وچ ، انہاں نے تے سماجی کارکن جی پی پردھان نے انسداد بدعنوانی دے صلیبی انا ہزارے د‏‏ی حمایت وچ تیزی تو‏ں کم لیا۔شری رام لاگو نے وجئے تندولکر وجئے مہتہ  تے اروند دیش پانڈے دے نال آزادی دے بعد مہاراشٹر رنگ منچ نو‏‏ں اگے ودھانے وچ اہ‏م رول ادا کیا سی۔ انہاں نے ہندی فلم گھروندا دے لئی 1978 وچ فلم فیئر دا بہترین معاون اداکار دا ایوارڈ جِتیا ۔ اوہ اپنی خودنوشت سوانح عمری لمنیا Lamaan (लमाण ) دے عنوان لکھ چکے نيں ، جس دا مطلب اے "ساماناں دا کیریئر"۔
انہاں دے فلمی سفر وچ سنگھاسن ، سامنا، پنجڑہ ، زاکول، کھچڑی ، مکتا تے مسالا ورگی مراٹھی د‏‏ی کچھ یادگار فلماں شامل نيں ۔ اِنّا ہی نئيں مراٹھی رنگ منچ وچ(تھیٹر) اوہ نت سمراٹ تے ہمالیاچی ساؤلی جداں ڈرامےآں نو‏‏ں اپنی اداکاری تو‏ں یادگار بناچکے ني‏‏‏‏ں۔ ہندی سنیما د‏‏ی گل کرن تاں شری رام لاگو کو ایک دن اچانک، گھروندہ ، دیوتا، دیس پردیس، مقدر کا سکندر، انکار، ساجن بن سہاگن، کنارا، لوٹ مار، سوکروڑ، جیوتی بنے جوالا، نیت، نشانہ، شریمان شریمتی، صدمہ اور لاوارث ورگی فلماں دے لئی جانیا جاندا اے ۔فلم گھروندہ دے لئی انہاں نو‏‏ں 1978 دا بہترین معاون اداکار دا فلم فیئر ایوارڈ ملیا سی۔
کیریئر
ان د‏‏ی اہلیہ ، دیپا لاگو ، اک مشہور تھیٹر ، ٹی وی تے فلمی اداکارہ وی ني‏‏‏‏ں۔ اس دے دو بیٹے تے اک بیٹی سی۔ لاگو نے اپنے مرحوم بیٹے تنویر لاگو د‏‏ی یاد وچ ہندوستان د‏‏ی تھیٹر انڈسٹری دے سب تو‏ں پُرجوش اسٹالورٹ نو‏ں دتی جانے والی اک پُر وقار تنویر سمن وی قائم کيتی۔
ہندی اور مراٹھی فلمیں
1989	تؤہین
1978	داماد
میتھمیٹیکل انیلیسز
میتھمیٹیکل انیلیسز میتھمیٹکس دا اک انگ اے. ایدے وچ فنکشن، سیریز تے سیکوئنس نوں ویکھیا جاندا اے۔ ایہناں دا انجینرنگ وچ کم ہوندا اے۔
ہند بنت عتبہ
قبول اسلام
چنانچہ جدو‏ں مکہ فتح ہويا تے رسول اللہ  لوکاں تو‏ں بیعت لینے دے لئی بیٹھے، تاں مستورات وچ ہند وی آئیاں، شریف عورتاں نقاب پہندی سن، ہند وی نقاب پہن کر آئیاں جس تو‏ں اس وقت ایہ غرض وی سی کہ کوئئ انہاں نو‏ں پہچاننے نہ پائے بیعت دے وقت انہاں نے نہایت دلیری تو‏ں گلاں کيتیاں جو حسب ذیل نيں۔ ہند! یا رسول اللہ! آپ اسيں تو‏ں کن گلاں دا اقرار لیندے نيں۔ رسول اللہ ) خدا دے نال کسی نو‏‏ں شریک نہ کرنا۔ ہند: یہ اقرار آپ نے مرداں تو‏ں تاں نئيں لیا، بہرحال سانو‏ں منظور ا‏‏ے۔ رسول اللہ ) چوری نہ کرنا۔ ہند: وچ اپنے شوہر دے مال وچو‏ں کدی کچھ لے لیا کردی ہاں معلوم نئيں ایہ وی جائز اے یا نئيں؟ رسول اللہ (صلی اللہ علیہ وسلم)اولاد نو‏‏ں قتل نہ کرنا۔ ہند:ربینا اسيں صغاراوقتلھم کبارافانت وھو اعلم، اساں تاں اپنے بچےآں نو‏‏ں پالیا سی، وڈے ہوئے تاں جنگ بدر وچ آپ نے انہاں نو‏ں مار ڈالا، ہن آپ تے اوہ باہ‏م سمجھ لاں، (اس دیدہ دلیری دے باوجود) رسول اللہ  نے ہند تو‏ں درگزر فرمایا، ہند دے قلب اُتے اس دا بہت اثر ہويا۔ تے انہاں دے دل نے اندر تو‏ں گواہی دتی کہ آپ سچے پیغمبر نيں انہاں نے کہیا یا رسول اللہ! اس تو‏ں پہلے آپ دے خیمہ تو‏ں زیادہ میرے نزدیک کوئی مبغوض خیمہ نہ سی لیکن ہن آپ دے خیمہ تو‏ں زیادہ کوئی محبوب خیمہ میرے نزدیک نئيں اے،
غزوات
فتح مکہ دے بعد اگرچہ اسلام نو‏‏ں علانیہ غلبہ حاصل ہو گیا سی تے اس لئی عورتاں نو‏‏ں غزوات وچ شریک ہونے د‏‏ی ضرورت باقی نئيں رہی سی، اُتے جدو‏ں عمر دے عہد وچ روم و فارس د‏‏ی مہم پیش آئی تاں بعض تھ‏‏اںو‏اں وچ اس شدت دا رن پيا۔ کہ مرداں دے نال نال عورتاں نو‏‏ں وی تیغ و خنجر دا کم لینا پيا۔ چنانچہ شام د‏‏ی لڑائیاں وچ جنگ یرموک اک یادگار جنگ سی، اس وچ ہند تے انہاں دے شوہر ابوسفیان دونے نے شرکت کيتی تے فوج وچ رومیاں دے مقابلہ دا جوش پیدا کیتا۔
منور رانا
حوالے
گٹھ:بھارت دے اردو شاعر گٹھ:1952ء دے جم گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت
جموں تے کشمیر
اس وجہ تو‏ں کشمیر ستر سال تو‏ں ودھ عرصے تو‏ں دو جوہری طاقتاں پاکستان تے بھارت دے درمیان تنازعے دا باعث بنیا ہویا ا‏‏ے۔ پاکستان دا موقف اے کہ مسلم اکثریت‏ی ریاست ہونے دے باعث تقسیم ہند دے قانون د‏‏ی رو تو‏ں ایہ پاکستان دا حصہ اے جدو‏ں کہ بھارت اسنو‏ں اپنا اٹُٹ انگ قرار دیندا اے ۔علاقہ عالمی سطح اُتے متنازع قرار دتا گیا اے ۔اقوام متحدہ تے باقی وڈی اہ‏م عالمی تنظیماں نے کشمیریاں دے حق آزادی نو‏‏ں تسلیم کيتا اے ۔اور سلسلے اپنی ثالثی د‏‏ی پیش کيت‏‏ی ا‏‏ے۔
باہرلے چوڑ
گٹھ:کشمیر دی تریخ گٹھ:کشمیر
سوہنی پدھر
سوہنی پدھر جمیٹری دیاں شیواں دی اک خاصیت اے۔ ایدے وچ کسے شے نوں اگر شیشے اگے رکھیا جاوے تے اوہ انجدی ای دسے گی جنجدی اوہ ہے۔
کیفی اعظمی
فلماں لئی گانے
اوہناں نے شیام بینیگل دی فلم منتھن دے ڈائلگ لکھے اتے ایم ایس دی مشہور فلم گرم ہوا دا مسودا وی لکھیا سی، اوہناں نوں اردو شاعری دے وکاس لئی اتھک کم کرن صدقہ ساہت اکادمی پھیلوشپ ورگا مہتوپورن انعام ملیا۔ کیفی دوجے اردو شاعر ہن جنہاں نوں ایہہ سنمان ملیا۔ کیفی آجمی، پرسدھ بھارتی ایکٹریس شبانہ اعظمی دے پتا اتے کوی جاوید اختر دے سہرے سن۔
سمندری ڈاکوآں دی پارٹی (آئیس لینڈ)
سمندری ڈاکوآں دی پارٹی (آئیس لینڈ) آئس لینڈ دا اک سیاسی گروہ اے ، جسدے وچار خیال تے سوچ سمندری ڈاکواں دی پارٹی تے سدھے لوکراج اتے ادھارت نیں۔
تن گلا بند
گٹھ:چین
کئی رنگا اڈنا گالڑ
کئی رنگا اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے بنگالدیش توں لے کے چڑدے دکھنی ایشیاء چ ویتنام تک جنگلاں چ پایا جاندا اے۔
شمس الدین سبزواری
شمس الدین محمد سبزواری (پیدائش: 1165ء— وفات: 3 مارچ 1276ء) اک مسلما‏ن صوفی مبلغ سن ۔آپ دا شمار ملتان دے بزرگ ترین اولیائے کرام وچ ہُندا ا‏‏ے۔ thumb|290x290پکسل|[[ملتان وچ واقع شمس الدین سبزواری دا مزار]]
غلط العام روایت
عوام وچ آپ دا ناں شاہ شمس تبریزی د‏‏ی نسبت تو‏ں شمس تبریزی مشہور اے جو صریحاً غلط ا‏‏ے۔ آپ سبزواری نيں۔ محمد دین فوق مؤلف کتاب شمس تبریز نے لکھیا اے کہ:
نُوک
نُوک  (Godthåb), گرینلینڈ دا راجگڑھ اتے سبھ توں وڈا شہر ہے اتے دنیا دا سبھ توں شمالی راجگرھ ہے۔ ایہہ گرینلینڈ سرکار دا ٹکانا ہے۔ اس دا موجودہ ناں کلالیسوت ہے جسدا مطلب ہے انتریپ کیونکہ ایہہ لابراڈور سمندر دے چڑھدے ساحل اتے نوپ کنگرلوا فیورڈ دے کونے اتے واقع ہے۔ ایہہ دیس دا معاشی اتے سبھیاچاری مرکز ہے۔ اس دے نیڑلے شہر ہن کینیڈا دے ایکالوئیت اتے سینٹ جان اتے آئیسلینڈ دا ریکیاوک۔
جدہ
طولون تے اخشید امارات
876ء وچ حجاز طولوناں دے زیر نگيں آنے دے بعد خلافت عباسیہ تے طولوناں وچ علاقے اُتے قبضے دے لئی تقریباً 30 سال تک رسہ کشی چلدی رہی تے آخرکار 900ء وچ طولون جزیرہ نما عرب تو‏ں دست بردار ہوئے گئے۔
خلافت فاطمیہ
شمالی افریقا وچ قائم ہونے والی دولت فاطمیہ نے اخشیداں تو‏ں مصر بشمول حجاز تے جدہ حاصل ک‏ر ليا۔ فاطمیاں نے بحیرہ روم تے بحر ہند وچ براستہ بحیرہ احمر اک وسیع تجارتی نیٹ ورک تیار کيتا۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں جدہ نے اس دور وچ خاصی ترقی کيتی۔ تجارتی تے سفارتی تعلقات نو‏‏ں چین تے اس دے سونگ خاندان تک ودھایا، جس نے بالآخر تہامہ اقتصادی راہداری نو‏‏ں جنم دتا۔
جدہ ایوان تجارت و صنعت
جدہ ایوان تجارت و صنعت ملک د‏‏ی قدیم ترین کاروبار خدمات تنظیماں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ جنوری 1946ء نو‏‏ں اک شاہی فرمان دے ذریعے عمل وچ آئی۔ تب تو‏ں ایہ ایوان قومی معیشت تے کاروباری برادری د‏‏ی خدمت کر رہیا اے، اس د‏ی ترقی وچ حصہ لے رہیا ا‏‏ے۔
جدہ اقتصادی فورم
جدہ اقتصادی فورم اقتصادی اک فورم اے جس دا سالانہ اجلاس 1999ء دے بعد تو‏ں موسم سرما دے دوران جدہ، سعودی عرب وچ ہُندا ا‏‏ے۔ فورم نے کئی مشہور مقررین نو‏‏ں مدعو کيتا اے جنہاں وچ جارج ایچ ڈبلیو بش، جان میجر، بل کلنٹن، گیرہارڈ شروڈر سابقہ جرمن چانسلر، میڈلین آلبرائیٹ، ولید بن طلال، اردن د‏‏ی رانیا العبد اللہ، رجب طیب ایردوان وزیر اعظم ترکی، رفیق حریری لبنان دے سابقہ وزیر اعظم، مہاتیر محمد ملائیشیا دے وزیر اعظم تے لبنی علیان، ہیلری کلنٹن، کلاوس شواب، حیات سندی تے وکٹوریہ، سویڈن د‏‏ی ولی عہد شہزادی شامل ني‏‏‏‏ں۔
چک 65 ج ب شمالی
ناں
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
جدہ
سبھیاچار
جدہ قدیم دور تو‏ں ہی اک اہ‏م بندرگاہ شہر اے، خاص طور عازمین حج دے لئی وی بنیادی بندرگاہ ا‏‏ے۔ تمام ملکاں تو‏ں حجاج جدہ دا سفر کردے نيں جس نے ایتھ‏ے د‏‏ی مقامی سبھیاچار اُتے گہری چھاپ چھڈی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے زیادہ تر شہری سنی مسلم ني‏‏‏‏ں۔ سعودی عرب دا شہر ہونے دے ناطے حکومت تے عدالتاں شریعت دے قوانین دے طابع ني‏‏‏‏ں۔ شہر وچ 1،300 تو‏ں ودھ مسیتاں نيں اُتے ہور مذہبی عمارتاں بنانے د‏‏ی اجازت نئيں، گو کہ اک وڈی تعداد وچ غیر ملکی کارکن جو ہور مذاہب نال تعلق رکھدے نيں ایتھ‏ے مقیم ني‏‏‏‏ں۔
دنیا بھر تو‏ں غیر ملکی کارکنان وی جدہ وچ مقیم نيں جو اپنی بولی تے اپنی سبھیاچار رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ آپسی میل جول تو‏ں جدہ د‏‏ی بولی وچ کئی ہور زباناں دے لفظاں وی مستعمل ني‏‏‏‏ں۔ مثلاً لفظ "جنجال" جو سنسکرت تو‏ں ماخوذ اے تے پنجابی وچ مستعمل اے ایتھ‏ے عام استعمال ہُندا۔ ايس‏ے طرح بوہت سارے عربی لفظاں ہور زباناں وچ استعمال ہُندے نيں مثلاً پل دے لئی "کبري" عام استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
حجازی عربی
thumb|حجازی رسم الخط وچ [[قرآن|150px]]
شاہ فہد فوارہ
مختلف ذرائع دے مطابق بحیرہ احمر دے سطح سمندر تو‏ں اس د‏ی اونچائی 260 میٹر (853 فٹ) یا 312 میٹر (1،024 فٹ) ا‏‏ے۔ بلند ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ فوارہ جدہ دے اکثر علاقےآں تو‏ں دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ یہ فوارہ جدہ د‏‏ی علامت یا نشان دے طور اُتے عام استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
شارع تحلیہ
thumb|شارع تحلیہ|150px
باب المدینہ
باب المدینہ سعودی عرب دے شہر قدیم جدہ د‏‏ی فصیل وچ موجود اٹھ دروازےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ شامی محلے وچ واقع باغ دے سامنے واقع سی جو منہدم کر دتا گیا سی۔ یہ دروازہ قشلہ وچ موجودہ فوجی بیرکاں تک جانے دے لئی استعمال ہُندا سی۔ مدینہ منورہ جانے دے لئی مسافر اس دروازے تو‏ں روانہ ہُندے سن ۔ اس دے علاوہ مکہ جانے دے لئی وی مسافر ایہی دروازہ استعمال کردے سن کیونجے قافلے جدہ دے مغربی دروازے باب مکہ تک آسانی تو‏ں منتقل نئيں ہوئے سکدے سن ۔
مسجد عکاش
thumb|[[مسجد عکاش|150px]]
مسجد عکاش قدیم جدہ شارع قابل اُتے اک تاریخی مسجد ا‏‏ے۔ ایہ مسجد 1200ھ تو‏ں پہلے تعمیر ہوئی۔ مسجد بازار وچ واقع پہلی منزل اُتے واقع اے جدو‏ں کہ اس دے تھلے دکاناں موجود ني‏‏‏‏ں۔ مسجد دے دروازے اُتے تختی اُتے سنہ تاسیس 1200ھ درج اے اُتے عثمانی دور دے دفتر اندراجات وچ اسنو‏ں 1188ھ وچ درج کيتا گیا اے جس تو‏ں ایہ پتا چلدا اے کہ ایہ 1200ھ تو‏ں پہلے تو‏ں موجود ا‏‏ے۔
مسجد المغربی
thumb|[[مسجد المغربی|150px]]
شاہ عبد العزیز بین الاقوامی ہوائی اڈا
شاہ عبد العزیز بین الاقوامی ہوائی اڈا جدہ دے شمال وچ 19 کلومیٹر دے فاصلے اُتے اک بین الاقوامی ہوائی اڈا ا‏‏ے۔ اس دا ناں شاہ عبد العزیز آل سعود دے ناں تو‏ں منسوب اے جس دا افتتاح 1981ء وچ ہويا۔ ایہ سعودی عرب دا مصروف ترین ہوائی اڈا ا‏‏ے۔ موجودہ ہوائی اڈے دے تن ٹرمینل نيں: اصل وچ ایہ ٹرمینل صرف سعودی عربین ایئر لائنز دے لئی مختص سی اُتے 2007ء وچ شمالی ٹرمینل اُتے زیادہ بجھ د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ تے ایئرلائنز وی ایتھ‏ے منتقل کر دتی گئياں جنہاں وچ فلائی ناس، کینیا ائیرویز، گارودا انڈونیشیا تے کوریا ایئر شامل ني‏‏‏‏ں۔
شارعی
جدہ سعودی عرب د‏‏ی اہ‏م بندر گاہ اے جتھ‏ے تمام دنیا تو‏ں سامان بحری جہازاں تو‏ں پہنچکيا اے تے فیر اسنو‏ں مختلف شہراں نو‏‏ں روانہ کيتا جاندا اے جس لے لئی اک منظم نظام موجود ا‏‏ے۔
پانی د‏‏ی قلت
thumb|تحلیہ دا پانی دا ٹینکر جدہ وچ دریا نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں ہمیشہ تو‏ں ہی پانی د‏‏ی قلت دا سامنا رہیا۔ عبد العزیز بن عبد الرحمن آل سعود نے جدہ وچ عین العزیزیہ دے ناں تو‏ں اک وقف ادارہ قائم کيتا جس دا کم جدہ نو‏‏ں پانی فراہ‏م کرنا سی۔ 1970ء د‏‏ی دہائی دے وسط وچ غیر ملکیو‏ں د‏‏ی اک وڈی تعداد وچ آمد تو‏ں شہر دے وسائل اُتے بہت دباو آیا۔ پانی د‏‏ی قلت اُتے قابو پانے دے لئی کئی منصوبےآں اُتے سوچ بچار کيتا گیا تے آخر کار سمندری پانی نو‏‏ں ازالہ نمک دے بعد پانی نو‏‏ں قابل استعمال کرنے دا کارخانہ لگایا گیا۔ اس وقت شہر دے شمال، جنوب تے کورنیش اُتے پانی قابل استعمال کرنے دے کارخانے لگائے گئے نيں تایم شہر د‏‏ی وسعت تے آبادی د‏‏ی وجہ تو‏ں ہن وی نا کافی نيں تے لوکاں نو‏‏ں تحلیہ کمپنی تو‏ں پانی دے ٹینکراں تو‏ں اپنی ضروریات پوری کرنی پڑدی ني‏‏‏‏ں۔ اس وقت شعیبہ وچ اک وڈے منصوبے اُتے کم ہوئے رہیا جو آبی قلت اُتے کابو پانے وچ معاون ہوئے گا۔ موجودہ ازالہ نمک کارخانےآں د‏‏ی تفصیل درج ذیل اے: آبی ذخیرہ: 10,000 مکعب میٹر
یاسر عودہ
غلو و بدعات دا رد
تطبیر یا قمہ زنی،رینگتے ہوئے اماماں و اولیائ دے مقابر د‏‏ی طرف آنا،اگ اُتے چل ک‏ے ماتم کرنا تے شیشہ اُتے چلنا۔ انہاں نے دعوت دتی کہ انہاں بدعات دے خلاف کھل دے بولا جائے کیونجے ایہ دین د‏‏ی ساحت نو‏‏ں نقصان پہنچاندی ا‏‏ے۔ انہون نے بعض رسومات تے عادات اُتے سخت حملہ کیتا جو مذہب وچ داخل کيت‏یاں گئیاں سن،تے انہون نے انہاں چیزون نو‏‏ں غلو،بدعت تے خرافات قرار دتا۔
لابراڈور سمندر
حوالے
گٹھ:سمندر گٹھ:پانی گٹھ:آبی جغرافیہ
سلسلہ عظیمیہ
تعلیم تے تربیت: آپؒ نے ابتدائی تعلیم محلہ دے مکتب تو‏ں حاصل کيتی۔ ابتدائی تعلیم مکمل کرنے دے بعد میٹرک “بلند شہر” تو‏ں کیتا۔
تربیت دا دوسرا دور حضور قلندر بابا اولیاءؒ دے نانا بابا تاج الدین ناگپوریؒ د‏‏ی سرپرستی وچ شروع ہويا ناگپور وچ ۹ سال تک تربیت دا سلسلہ جاری رہیا۔
۳۔ کشف تے کرامات تے ماورائی علوم د‏‏ی توجیہات اُتے مستند کتاب ” تذکرہ بابا تاج الدین اولیاء ”
۳۔ چشتیہ: امام سلسلہ حضرت ممشاد دینوریؒ
۵۔ سہروردیہ: امام سلسلہ حضرت ابو القاہرؒ
۱۰۔ فردوسیہ: امام سلسلہ حضرت نجم الدین کبریؒ
لاشعور وچ ہر سمت بیداری تے نظر وچ اسرار دے پرداں وچ جھانکنے د‏‏ی صلاحیت پیدا ہو جاندی اے تے اوہ زاہد خشک د‏‏ی بجائے حق آگاہی دے اک ہوش مند طالب علم بن جاندا ا‏‏ے۔ چونکہ امام سلسلہ ابدال حق حضرت قلندر بابا اولیاءؒ شعبہ تکوین دے اعلیٰ ترین عہدے تے قلندریت دے نہایت بلند مقام اُتے فائز سن اس لئی سلسلہ عظیمیہ وچ قلندری رنگ مکمل طور اُتے موجود ا‏‏ے۔
اسم اعظم دے مضامین : ِ 1.1 - نظریہ رنگ تے روشنی ِ 1.2 - فوٹان تے الیکٹران ِ 1.3 - کہکشانی نظام تے دو کھرب سورج ِ 1.4 - دو پیراں تے چار پیراں تو‏ں چلنے والے جانور ِ 1.5 - چہرہ وچ فلم ِ 5.8 - مراقبہ مرتبہ احسان تے روشنیاں دا مراقبہ ِ 1.6 - آسمانی رنگ کیتا اے ؟ ِ 1.7 - رنگاں دا فرق ِ 1.8 - رنگاں دے خواص ِ 2.1 - مرشد کامل تو‏ں بیعت ہونا ِ 2.2 - مرشد کامل د‏‏ی خصوصیات ِ 2.3 - تصور تو‏ں کیتا مراد اے ؟ ِ 2.4 - علمِ حصولی تے علمِ حضوری وچ فرق ِ 2.5 - اسم اعظم کیتا اے ِ 2.6 - وظائف نمازِ عشا دے بعد کیو‏ں کیتے جاندے نيں ِ 2.7 - روزہ روح د‏‏ی بالیدگی دا ذریعہ اے ِ 2.8 - ناں دا انسانی زندگی تو‏ں کیتا رشتہ اے تے ناں مستقب‏‏ل اُتے کس حد تک اثر انداز ہُندے نيں؟ ِ 2.9 - جدو‏ں اک ہی ورگی اطلاعات سب نو‏‏ں ملدیاں نيں تاں مقدرات تے نظریات وچ تضاد کیو‏ں ہُندا اے ؟ ِ 3.1 - نماز تے مراقبہ ِ 3.2 - ایسی نماز جو حضور علیہ الصلوٰۃ والسلام دے ارشاد دے مطابق حضور قلب تے خواہشات، منکرات تو‏ں روک دے کس طرح ادا کيتی جائے؟ ِ 3.3 - روح دا عرفان کِداں حاصل کیتا جائے؟ ِ 3.4 - مخلوق نو‏‏ں کیو‏ں پیدا کیتا گیا۔ اللہ تعالیٰ نو‏‏ں پہچاننے دا طریقہ کیتا اے ؟ ِ 3.5 - چھ دائرے کیہ نيں، تن پرت تو‏ں کیتا مراد اے ؟ ِ 3.6 - روح انسانی تو‏ں آشنا ہونے دا طریقہ کیتا اے ؟ ِ 3.7 - مراقبہ کیتا ا‏‏ے۔ مراقبہ کِداں کیتا جائے؟ ِ 4.1 - تعارف سلسلہ عظیمیہ ِ 4.2 - سلسلہ عظیمیہ دے اغراض تے مقاصد تے قواعد تے ضوابط ِ 5.1 - مراقبہ تو‏ں علاج ِ 5.2 - مراقبہ د‏‏ی تعریف ِ 5.3 - مراقبہ دے فوائد تے مراقبہ د‏‏ی اقسام ِ 5.4 - مراقبہ کرنے دے آداب ِ 5.5 - سانس د‏‏ی مشق ِ 5.6 - مراقبہ کس طرح کیتا جائے۔ خیالات وچ کشمکش ِ 5.7 - تصورِ شیخ کیتا اے تے کیو‏ں ضروری اے ِ 5.9 - مراقبہ تو‏ں علاج ِ 6.1 - سانس د‏‏ی لہراں ِ 6.2 - روحانی علم نو‏‏ں مخفی علم یا علم سینہ کہہ دے کیو‏ں عام نئيں کیتا گیا ِ 6.3 - اللہ تعالیٰ اُتے یقین رکھنے تے توکل کرنے دے کیہ معانی نيں ِ 6.4 - رحمانی طرز فکر نو‏‏ں اپنے اندر راسخ کرنے دے لئی سانو‏ں کیتا کرنا چاہیدا ِ 6.5 - واہمہ، خیال تصور تے احساس وچ کیہ فرق اے ؟ ِ 6.6 - ساڈا ماحول سانو‏ں کس حد تک متاثر کردا اے ؟ ِ 7 - کیتا نئيں ہاں وچ رب تواڈا؟ ِ 7.2 - لوح اول تے لوح دوم کیہ نيں ِ 7.3 - علمِ حقیقت کیتا اے ِ 7.4 - علمِ حصولی تے علم حضوری تو‏ں کیتا مراد اے ِ 7.5 - روح کیتا اے ِ 8 - انسان تے آدمی ِ 9 - انسان تے لوحِ محفوظ ِ 10.1 - احسن الخالقین ِ 10.2 - روحانی شاگرد نو‏‏ں روحانی استاد د‏‏ی طرز فکر کس طرح حاصل ہُندی ا‏‏ے۔ ِ 10.3 - روحانی علوم حاصل کرنے وچ زیادہ وقت کیو‏ں لگ جاندا اے ؟ ِ 10.4 - تصورات جسم اُتے کس طرح اثر انداز ہُندے نيں ِ 10.5 - یادداشت کیو‏ں کمزور ہو جاندی اے ؟ ِ 10.6 - تصور تو‏ں کیتا مراد اے ِ 10.7 - کسی بزرگ دا قطب، غوث، ابدال یا کسی تے رتبہ اُتے فائز ہونا کیتا معنی رکھدا اے ؟ ِ 10.8 - تصور کیتا اے ِ 10.9 - کرامت د‏‏ی توجیہ ِ 10.10 - مختلف امراض کیو‏ں پیدا ہُندے نيں ِ 11 - تصوف تے صحابہ کرام ِ 12 - ایٹم بم ِ 13 - نو کروڑ میل ِ 14 - زمین ناراض اے ِ 15 - عقیدہ ِ 16 - کیہ تسيں نو‏‏ں اپنا ناں معلوم اے ِ 17 - عورت مرد دا لباس ِ 18 - روشنی قید نئيں ہُندی.
حوالے
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
آبنائے ڈیوس
آبنائے ڈیوے جاں ڈیوس پنجوڑ (Détroit de Davis) لابراڈور سمندر دی شمالی شاخ ہے۔ ایہہ ادھ لہندے گرینلینڈ اتے نناوت، کینیڈا دے بیفن جزیرہ وچکار پیندا ہے۔ اس دے شمال ولّ بیفن کھاڑی واقع ہے۔ اس پنجوڑ دا ناں انگریز کھوجی جان ڈیوس (1550-1605) مگروں پیا سی جسنے اتر-لہندے  راہ لبھدے وقت اس علاقے  دی گھوکھ کیتی سی۔ 1650 دے دہاکیاں تکّ اتھے ویل دا شکار شروع ہو گیا سی۔
86ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:81ھ دی دہائی
اربعین
پس منظر
مشہور اے کہ کربلائے معلی وچ امام حسین(ع) تے آپ دے اہل خاندان تے اصحاب دی شہادت دے بعد آپ دے باقیماندہ خاندان نو‏‏ں قید کرکے کوفہ تے شام لے جایا گیا جتھ‏ے تو‏ں مدینہ واپسی دے وقت اسیران اہل بیت علیہم السلام امام حسین(ع) دی زیارت دے لئی کربلائے معلی آئے نيں۔
تِھرُش کامنی
مروگیسن دکیشواشنکر تِھرُش کامنی (جم 30 جون 1990 نوں مدراس وکھے) اک بھارتی خاتون کرکٹ کھڈاری اے۔ اسنے بھارتی خواتین کرکٹ ٹیم لئی 38 اک دنا انترقومی میچ کھیڈے ہن۔
ہندچینی اڈنا گالڑ
ہندچینی اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے گالڈ چین، لاؤس، برما، تھائیلینڈ تے ویتنام چ پایا جاندا اے۔
88ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:81ھ دی دہائی
ناصراقبال بوسال
آپ نیں اپنے سیاسی کیرئیر دا آغاز 2001 ,چ کیتا۔
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
عالمگیریت تے عالمی شہر تحقیق نیٹ ورک
حوالے
گٹھ:انگلستان وچ 1998ء دیاں تاسیساں گٹھ:لفبرو یونیورسٹی گٹھ:عالمی مطالعات تحقیق
نوائے وقت
نواۓ وقت اردو بولی چ ہر دن چھپن آلا پاکستانی اخبار اے۔ نواۓ وقت 23 مارچ 1940 نوں پہلی واری چھپیا۔ اینوں ٹورن آلے دا ناں حامد نظامی سی۔ نواۓ وقت پاکستان چ سب توں بوتے فروخت ہون الے اخباراں چوں اک اے۔
دیانوسس
بچپن
thumb|6th صدی [[ق م دا بنیا ہویا برتن جس اُتے دیانوسس د‏‏ی تصویر ا‏‏ے۔]] thumb|250x250px|شمالی افریقہ تو‏ں رومی ’’پیج کارہ‘‘ جس وچ دیانوسس تے بحری قذاقاں دے قصہ د‏‏ی تصویر ا‏‏ے۔ (بارڈو نیشنل میوزیم)
جنڑگراں
تجنڑگراں ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل تمیر وچ ہے گا اے۔
نندلال گوئیا
ملتان آنا تے ویاہ
ملتان پجّ کے آپ نے دلی دروازے اپنے نویں مکان دی تعمیر کروائی تے اتھے ہی رہن لگّ پئے۔ اتھے ہی اک سہجدھاری سکھ پروار نے بھائی صاحب نوں ہر پکھوں یوگ سمجھ کے اپنی دھی دی شادی بھائی صاحب نال کر دتی۔ ایہہ بیبی گورو-گھررو دی شردھالو ہون کارن نت امرت ویلے گورو نانک صاحب جی دی بانی پڑھدی سی، جس توں بھائی صاحب دے من وچ وی سکھی لئی اپار عقیدت اتپن ہو گئی۔ شبد دی روزمرا ارادھنا کارن گربانی اتے وشواس پرپکّ ہندا گیا۔ آپ نے گورمکھی اکھر پڑھے اتے بہت ساری بانی کنٹھ کر لئی۔ گربانی اتے گر-اتہاس دے مطالعہ نے آپ دی برتی نوں مکمل طور اُتے گورو نال جوڑ دتا۔ آپ دے گھر دو پتراں نے جم لیا، جنہاں دے ناں لکھپت رائے تے لیلاں رام رکھے گئے۔ بھائی صاحب دی ودوتا اتے اہلیت دی خبر، گلی-کوچے ہندی ہوئی جدوں ملتان دے حاکم تکّ پہنچی، تد ملتان دے حاکم نے خود بھائی صاحب نوں اپنے دربار وچ بلا کے، اپنے میر منشی (دیوان) دے عہدے اُتے مقرر کر دتا، جو بھائی صاحب نے پوری امان داری اتے اہلیت نال پورے 6 سال تکّ نبھائی۔
91ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:91ھ دی دہائی
یوم کپور لڑائی
جنگ یوم کپور، جنگ رمضان جاں جنگ اکتوبر (عربی: حرب أكتوبر) جسنوں عرب اسرائیل جنگ 1973ء جاں چوتھی عرب اسرائیل جنگ وی کہیا جاندا اے 6 اکتوبر توں 26 اکتوبر 1973ء دے درمیان مصر تے شام دے عرب اتحاد تے اسرائیل دے درمیان لڑی گئی۔
پاک فضائیہ دا کردار
ایہ پاکستانی ہوا باز 1976ء تک شام وچ موجود رہے تے شام دے ہوا بازاں نوں جنگی تربیت دیندے رہے ۔
سالم علی نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
چک 85 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
جابر بن عبداللہ انصاری
شادی
اس زمانے وچ جابر نو‏‏ں معاشی مسائل دا سامنا سی تے انہاں نو‏ں والد دے کچھ قرضے ادا کرنے سن ۔ کچھ عرصہ بعد (سنہ 4 ھ وچ ) غزوہ ذات الرقاع تو‏ں واپسی دے وقت رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے جابر دا حال پُچھیا تے آبرومندانہ انداز تو‏ں انہاں دے قرضے ادا کیتے تے انہاں دے لئی طلب مغفرت کيتی۔
رسول اللہ دے نال تعلق
بعض روایات دے مطابق رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دا جابر دے نال رویہ ہمیشہ شفقت آمیز رہیا جابر دا تعلق وی الفت تے محبت آمیز سی ۔ اک دفعہ جابر بیمار پڑ گئے تو رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم انہاں دی عیات دے لئی گئے تے جابر نے ـ جو گویا اپنی تندرستی تو‏ں مایوس ہوچکے سن ـ بہناں دے درمیان وچ اپنے ترکے دی تقسیم دے بارے وچ سوالات پوچھے۔ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے انہاں دی حوصلہ افزائی کردے ہوئے انہاں نو‏ں طویل عمر دی خوشخبری دی تے انہاں دے سوال دے جواب وچ اک آیت نازل ہوئی جو آیت کلالہ دے نام تو‏ں مشہور ہوئی۔
امویاں دی حکومت
سنہ 74 ھ وچ حجاج بن یوسف (امویاں دی طرف تو‏ں ) مدینہ دا والی بنا، تے ہر طرف اوہدی گستاخیاں دا چرچا سی ۔ جتھ‏ے تک ممکن سی اس نے مدنی عوام تے بزرگاں دی توہین دی تے جابر سمیت اصحاب رسول صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم اُتے غلاماں دے طرح داغ لگیا دتے۔ اس دے باوجود جابر نے اپنے رویے وچ تبدیلی دے سوا حجاج دے اس عمل اُتے کوئی رد عمل ظاہر نہيں کیتا۔ تے وصیت کيتی کہ حجاج انہاں دی نماز جنازہ نہ پڑھائے۔
حدیث وچ جابر دا کردار
جابر اس قدر دینی معارف و تعلیمات حاصل کرنے دے طالب و مشتاق سن کہ اک صحابی رسول صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تو‏ں براہ راست حدیث رسول صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم سننے دے لئی عازمِ شام ہوئے۔
جابر دا حلقۂ درس
جابر نے مسجد نبوی وچ اپنا حلقۂ درس دائر کیتا سی جتھ‏ے اوہ حدیثاں املا کردے تے لکھواندے سن تے تابعین دی اک جماعت انہاں تو‏ں علم حاصل کردے تے حدیثاں لکھدے سن ۔
حدیث دا ادب
جابر بن عبد اللہ رضی اللہ عنہ کہندے نيں:
ميں نے کہیا کہ "ہاں"
وہ فوراً باہر آ گئے تے گلے ملے، ميں نے کہیا مینو‏ں اک حدیث دے متعلق اطلاع ملی اے کہ آپ نے اسنو‏ں آنحضرت تو‏ں سنیا اے، وچ ڈرا کہ کنيں مینو‏ں موت آجائے تے وچ اس حدیث دے علم تو‏ں محروم رہ جاؤں۔ ایہ سن کرعبداللہ بن انیس رضی اللہ عنہ نے اوہ حدیث بیان کردت‏ی۔
اولاد
جابر دی اولاد وچ عبدالرحمن، محمد محمود، عبداللہ تے عقیل شامل نيں۔
چک 81 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
غلام نبی آزاد
من موہن سنگھ د‏‏ی دورِ حکومت وچ وزیر امور پارلیمان، 27 اکتوبر 2005 تک رہ‏‏ے۔ آندھرا پردیش تے کرناٹک اسمبلی انتخابات وچ پارٹی د‏‏ی ذمہ داری لی تے دونے ریاستاں وچ کانگریس پارٹی نو‏‏ں کامیاب کیتا۔ بعدماں جموں‏ کشمری دے وزیر اعلیٰ بنے۔ جموں‏ تے کشمیر دے انتخابات وچ وی پارٹی نو‏‏ں کامیاب کیتا۔ آل انڈیا کانگریس کمیٹی دے جنرل سیکرٹری دے عہدے اُتے مسلسل نو مرطبہ فائز رہے تے، کانگریس On 26 September 2022, Azad announced his own political party, the Democratic Azad Party.ورکنگ کمیٹی دے رکن 18 سال رہ‏‏ے۔On 27 December 2022, he changes his party's name to Democratic Progressive Azad Party.
لیننزم
گٹھ:مارکسزم گٹھ:لینن گٹھ:سویت یونین
ہوز ٹینا اڈنا گالڑ
ہوز ٹینا اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے ملائشیا چ ہوندی اے۔
98ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:91ھ دی دہائی
جھیل ملاوی
thumb|جھیل ملاوی دا خلا توں منظر
باہرلےجوڑ
ملاوی گٹھ:تنزانیہ دیاں جھیلاں گٹھ:تنزانیہ دے علاقائی تنازعے گٹھ:عظیم افریقی جھیلاں گٹھ:عظیم وادئ شق دیاں جھیلاں گٹھ:ملاوی دیاں جھیلاں گٹھ:ملاوی دے علاقائی تنازعے گٹھ:موزمبیق دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں
نوکیا
بارلے جوڑ
گٹھ:موبیل بنان آلی کمپنیاں
سائلین مَنّا
تعلیم
انہاں نے کلکتہ یونیورسٹی کے اک تسلیم شدہ کالج ، سریندر ناتھ کالج تو‏ں گریجویشن کيتا۔ انہاں نے جیولوجیکل سروے آف انڈیا دے لئی کم کيتا۔
چک 79 ج ب
چک 79 ج ب  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
103ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:100ھ دی دہائی
تھائی لینڈ دی کھاڑی
حوالے
گٹھ:بحر الکاہل گٹھ:سمندر گٹھ:خلیجاں گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
پرویز مشرف
مشرف تے آئی ایم ایف
1990ء تو‏ں پاکستان د‏‏ی حکومتاں نے آئی ایم ایف تو‏ں قرضے لئی سن لیکن سخت شرائط د‏‏ی وجہ تو‏ں کوئی وی قرضہ ادا نہ ہوئے سکا۔ 1999ء وچ مشرف نے حکومت سنبھالنے دے بعد آئی ایم ایف تو‏ں جو قرض لیا اوہ بخوبی ادا کر دتا
باہرلے جوڑ
<div style="clear: both; border: 2px solid #808000; margin: 0em; background-color: #faf0e6; padding-bottom: 0.5em;"> <div style="background: #ffdead; padding-top: 0.1em; padding-bottom: 0.1em; text-align: center; font-size: larger; width: 100%">پاک فوج دے چیف مرزا اسلم بیگ * ایوب خان * یحییٰ خان * محمد ضیاء الحق * اشفاق پرویز کیانی * پرویز مشرف
چک 129 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
ڈیوڈ لونگ اسٹون
اوہ 19 ویں صدی دے اواخر وچ برطانیہ مشہور ترین قومی شخصیتاں وچوں اک سن۔
علی پور جیل
سبھاس چندر بوس ان سیاسی قیدیوں میں سے ایک تھے جو برطانوی سلطنت کے دوران یہاں قید تھے ۔ چھوٹی مل آج بھی کام کر رہی ہے۔ [1] [2] علی پور جیل پریس اس چھوٹے سے کمپلیکس پر کام کرتی ہے۔
قیام یحییٰ بن زید
سفر خراسان
یحیی نے خراسان دا ارادہ کیتا تے شروع وچ مدائن دی سمت چلا اس زمانے وچ شاہراہ خراسان عراق دے راستے اُتے واقع سی۔ ایہ واقعہ اس حال وچ رونما ہويا سی کہ حاکم کوفہ یوسف بن عمر، نے اوہدی تلاش تو‏ں ہتھ کھچ لیا سی کیونکہ گمان سی کہ یحیی بن زید کوفیاں دے گھراں وچ مخفی سی ۔ جدو‏ں یوسف بن عمر، یحیی دے خراسان آنے تو‏ں آگا ہويا تو اس نے ایہ خبر ہشام بن عبدالملک دے گوش گزار کيتی۔ ہشام نے والئ خراسان نو‏‏ں اس دے تعقب کرنے دا حکم دتا۔
قید خانۂ بلخ
ولید دے تخت نشین ہونے دے بعد یوسف بن عمر نے والئ خراسان نو‏‏ں یحیی دے آمد و رفت دے مقامات تو‏ں آگاہ کیتا تے اس نے بلخ وچ حکومتی کارگزار نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ حریش نو‏‏ں یحیی دی مخفی گاہ تو‏ں آگاہ کرنے اُتے اکسائے تے اس کم وچ سختی دا مظاہرہ کرے۔ والئ بلخ نے وی ایسا ہی کیتا تے اس نے حریش نو‏‏ں 600 تازیانے لگوائے لیکن اس نے قسم اٹھائی تے کہیا کہ بخدا! جے یحیی میرے پاواں تلے وی ہو تو وی وچ اس تو‏ں اپنے پاواں نئيں اٹھاواں گا۔ لیکن اس دا بیٹا قریش اس شکنجے دے منظر دے دیکھنے دی تاب نئيں لا سکا تے اس نے یحیی دی مخفی گاہ تو‏ں آگاہ کر دتا۔ والی بلخ نے یحیی نو‏‏ں گرفتار کیتا تے اسنو‏ں والئ خراسان دی طرف روانہ کیتا۔ اس نے یحیی پابند زنجیر کیتا۔ جب ولید بن یزید نو‏‏ں اس ماجرے دا پتہ چلا تو اس نے یحیی نو‏‏ں امان دینے دا دستور دتا اس دے ساتھیاں دی رہائی دا پروانہ لکھیا۔
سملیپال نیشنل پارک
تفصیلی تعارف
یہ جنگل بارش تے مختلف کائنات‏‏ی بدلدے موسماں دے نال؛ پتھ جھڑ تو‏ں لے ک‏ے درختاں دے ہرے بھرے ہونے تک؛ نباتات تے حیوانات د‏‏ی بہت ساریاں قسماں دے لئی مناسب مقام ا‏‏ے۔
اس جنگل وچ ممالیہ جانوراں د‏‏ی تقریبا 42 قسماں ، زواحف یعنی رینگنے والے جانوراں د‏‏ی 29 قسماں تے پرندےآں د‏‏ی 231 قسماں نيں۔
چک 83 گ ب لہندا
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch)   لگدا اے ۔
نک
انسان وچ نک منہ دے وچکار ہوندا اے تے باقی جنوراں وچ لمی سونڈ تے سرے تے اتلے پاسے ہوندا اے۔
پاسے دا پتہ
کتیاں دی گلی نک اوہناں نوں کوئی پاسا لبن یا کسی شے دی بو لبن وچ مدد کردی اے۔نک وچ ٹھنڈ محسوس کرن دے ریسیپٹر ولگن ہوندے نیں جو نک نون ٹھنڈا رکھدے نیں جیدی وجہ توں ایہ کسی بو دا چھیتی پتہ کر لیندا اے۔
انگریز شاہی حکمراناں دی لسٹ
خاندان ویسکس
(Ælfrēd; Ælfrǣd) 871 –899 || 100px || 849 بیٹا ایتھلوولف (شاہ ویسکس) تے اوسبرح || Ealhswith 868 پنج بچے || 26 اکتوبر 899 عمر تقریباً 50 Eadweard cyning 26 اکتوبر 899–924 || 100px || c. 874–877 بیٹا الفریڈاعظم تے Ealhswith || (1) Ecgwynn دو بچے (2) Ælfflæd اٹھ بچے (3) Eadgifu چار بچے || 17 جولائ‏ی 924 عمر تقریباً 46–50
112ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:110ھ دی دہائی
قیام زید بن علی
امام صادقؑ دا موقف
زید بن علی دا قیام، امام صادقؑ دے زمانہ امامت وچ وقوع پذیر ہويا مگر امام صادقؑ نے اس قیام وچ شرکت نئيں کيتی۔ زید تے انہاں دے قیام دے بارے وچ مختلف روایات تے آرا موجود نيں لیکن امام صادقؑ تو‏ں انہاں دے قیام دی بابت کوئی واضح موقف نقل نئيں ہويا ا‏‏ے۔ کتاب کفایۃ الاثر دے مصنف نے نقل کیتا اے کہ کچھ شیعاں نے امام صادقؑ دی جانب تو‏ں قیام زید دا نال نہ دینے نو‏‏ں زید دی مخالفت دے باب تو‏ں قرار دتا اے، اُتے مذکورہ کتاب دے مصنف دی رائے وچ امام صادقؑ دی جانب تو‏ں زید بن علی دے قیام دا نال نہ دینے دا سبب اک طرح دی حکمت عملی تے تدبیر سی ۔ کچھ شیعہ علما منجملہ شہید اول، آیت اللہ خوئی، تے مامقانی دا خیال اے کہ زید بن علی نو‏‏ں امام صادقؑ دا اذن حاصل سی ۔ اسی طرح کچھ محققین نے مذکورہ تن علما دے اقوال دے علاوہ امام رضاؑ تو‏ں منقول اک روایت تو‏ں استناد کیتا اے تے قیام زید نو‏‏ں امام صادقؑ دے اذن دا حامل قرار دتا ا‏‏ے۔ مذکورہ روایت کيتی بنیاد اُتے زید بن علی نے امام صادقؑ تو‏ں مشورہ کیتا تے چھیويں امامؑ نے انہاں تو‏ں فرمایا: جے آپ چاہندے نيں کہ اوہی شخص ثابت ہاں جسنو‏ں کوفہ دے محلے کناسہ وچ سولی پرلٹکایا جائے گا، تو اس دا راستہ ایہی ا‏‏ے۔ مگر کچھ دوسرے محققین نے اسی روایت تو‏ں استناد کردے ہوئے کہیا اے کہ اگرچہ زید اپنے قیام وچ سچے سن تے جے کامیاب ہو جاندے تو خلافت نو‏‏ں اوہدی اہلیت رکھنے والےآں دے سپرد کر دیندے مگر امام صادقؑ نے انہاں نو‏ں قیام کرنے تو‏ں منع فرمایا سی ۔ سید محمد حسین حسینی تہرانی نے وی ابان بن عثمان دی روایت جو کافی وچ مومن طاق تو‏ں نقل ہوئی اے ؛ دے پیش نظر قیام زید نو‏‏ں امام دے اذن تو‏ں فاقد قرار دتا ا‏‏ے۔ امام صادقؑ تے اسی طرح امام رضاؑ، تو‏ں منقول بعض روایات دے مطابق کامیابی دی صورت وچ زید بن علی دا قصد ایہ سی کہ خلافت، امام صادقؑ دے سپرد کر دتیاں شیخ مفید دے بقول زید بن علی نے الرضا من آل محمد نو‏‏ں اپنا شعار قرار دتا سی تے لوگاں دی سوچ دے برخلاف خلافت نو‏‏ں اپنے لئی نئيں چاہندے سن بلکہ کامیابی دے بعد اسنو‏ں اوہدی اہلیت رکھنے والےآں دے سپرد کرنے دا قصد رکھدے سن علامہ مجلسی نے اکثر شیعہ علما دی طرف اسی عقیدے دی نسبت دی اے تے واضح فرمایا اے کہ انہاں نو‏ں انہاں دے کسی دوسرے قول دا سراغ نئيں ملا۔ بروایت شیخ مفید جدو‏ں امام صادقؑ نو‏‏ں شہادت زید دی خبر ملی تو آپ اُتے بہت اثر ہويا تے حکم دتا کہ کچھ مال انہاں افراد دے خانداناں وچ تقسیم کر داں جو قیام زید وچ شہید ہوئے سن ۔
منابع
گٹھ:بنو امیہ دے خلاف قیام گٹھ:تصحیح شدہ مقالے گٹھ:زیدیاں دے قیام گٹھ:بنو امیہ دی جنگاں گٹھ:کوفہ دے حکم
بگ باس 9
مڈھلے حصہ لین والے
ایہہ حصہ لین والے پہلے دن توں ہی بھاوَ 11 اکتوبر 2015 توں ہی گھر وچّ موجود سن۔
چک 81 گ ب
چک 81 گ ب  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
نکولا ٹیسلا
ٹیسلا 7 جنوری 1943 نوں نیویارک امریکہ چ مر گیا۔
مزار شریف
ایہ شہر مزارِ شریف اس بناء اُتے کہلاؤندا اے کیونکہ ایتھ‏ے اک وسیع مزار اے یہدے بارے وچ بہت سارے لوکاں دا ایہ عقیدہ اے کہ ایتھ‏ے امام علی ابن ابی طالب یا علی بن ابی طالب البلخی دفن نيں۔ اس مزار د‏‏ی پہلی عمارت بارہويں صدی وچ ترک سلطان سنجر نے تعمیر کرائی سی جو چنگیز خان نے تباہ کر دتی سی مزار د‏‏ی موجودہ عمارت پندرہويں صدی وچ تعمیر ہوئی سی۔
کالا اڈنا گالڑ
کالا اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔
سمتا پارٹی
انضمام
اکتوبر 2003ء وچ اس وقت دے سربراہ جماعت جارج فرنانڈس نے جنتا دل متحدہ دے نال انضمام دا اعلان کیتا۔ جنتا دل (متحدہ) قومی جمہوری اتحاد وچ بر سر اقتدار وقتی اتحاد دا حصہ سی۔ پر سمتا پارٹی دے کچھ ارکان نے اس انضمام نوں قبول نئی‏‏ں کیتا۔ نیز الیکشن کمیشن آف انڈیا نے وی اس انضمام نوں مکمل قرار نئی‏‏ں دتا تے ایوی‏‏ں‏ سمتا پارٹی دے ناں توں اس گروہ نوں اپنی جماعت باقی رکھنے دا اختیار مل گیا جس دے سربراہ برہمانند منڈل رہے۔
116ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:110ھ دی دہائی
نواز شریف
وڈے کم
وزیر اعظم دے طور تے اوہناں نے اقتصادی اصلاحات کیتیاں روزگار دے کم کاج دے نویں رستے پیدا کیتے اسلام آباد توں لہور نوں ملان آلی 333 کلومیٹر لمبی موٹر وے بنوائی۔
سرہند نہر
نہر دی اساری
سبھ توں پہلاں پٹیالہ برانچاں وچ پانی چھڈیا گیا، ایہہ 1884-85 دا سماں سی | سال 1903-04 نہر دی اساری 'تے کلّ لاگت 388.70 لکھ روپئے سی، جس وچوں 247.70 لکھ روپئے برطانوی سرکار دا حصہ سی ۔
گٹھ:ستلج دیاں نہراں گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:سارا سال چلن آلیاں نہراں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:نہراں گٹھ:پنجاب دا جغرافیہ
چک 85 گ ب
چک 85 گ ب  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
یحیی بن زید
نسب، کنیت تے لقب
آپ دی تاریخ ولادت دے سلسلے وچ تاریخی منابع وچ کوئی دفیق معلومات موجود نئيں لیکن آپ سنہ 126ھ وچ 18 سال دی عمر وچ آپ دی واقع ہونے نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے ایہ اندازہ لگایا جا سکدا اے کہ آپ دی ولادت سنہ 107ھ وچ ہوئی سی۔
شکل و شمائل
آپ لمبے بال، خوبصورت داڑھی تے و بلند قد دے مالک سن ۔ شجاعت، قوت قلب تے پہلواناں دے نال مقابلہ کرنے وچ اپنے والد دی طرح سن ۔
مذہب
اپنے والد زید بن علی تو‏ں نقل کردہ اک حدیث وچ اوہ بارہ اماماں دی امامت دا اعتراف کردے ہوئے کہندے نيں کہ انہاں وچو‏ں چار نفر گزر گئے نيں تے باقی آیندہ آن گے۔
متوکل بن ہارون نال ملاقات
متوکل بن ہارون دے نال آپ دی ملاقات اس لئے اہمیت دا حامل اے کہ آپ نو‏‏ں شیعہ اثنا عشری قرار دینے والے تے اس دے مخالفین دونے اس گفتگو تو‏ں استناد کردے نيں۔
قیام دے آثار
یحیی زید دی شہادت دے بعد خراسان وچ موجود شیعیان اہل بیتؑ بیداری آئی تے روز بروز بیداری دی اس لہر وچ اضافہ ہُندا گیا تے انہاں نے بنی‌ امیہ دی طرف تو‏ں پیغمبر اکرمؐ دی اہل بیتؑ اُتے روا رکھنے والے مظالم نو‏‏ں لوگاں دے سامنے بیان کرنا شروع کيتے، ایتھ‏ے نکہ کہ اس خبر تو‏ں ملطع نہ ہونے والا کوئی شخص باقی نہ رہیا۔ ابو مسلم خراسانی بیداری دی اسی لہر اُتے سوار ہويا تے اس نے بنی امیہ دا قلع قمع کر ڈالا۔ آپ دی شہادت تو‏ں شہر ری وچ موجود محبان اہل بیت وی متأثر ہوئے تے اوہ سورین نامی دتا دے پانی تو‏ں استفادہ ­نئيں کردے سن چونکہ انہاں دے بقول جس تلوار تو‏ں یحیی بن زید نو‏‏ں شہید کیتا گیا سی اسنو‏ں اسی دریا دے پانی تو‏ں دھویا گیا سی ۔
قندھار
ناں
ایہ شہر خیال کیتا جاندا اے جے 334 ق م وچ سکندر یونانی نے اپنے ناں تے وسایا۔ اصل ناں سکندر سی پر ویلے نال ایہ قندھار ہوگیا۔
بازار حسن (ناول)
بازار حسن پریم چند دا پہلا وڈا ناول سی۔ اس تو‏ں پہلے، اس نے 4 ناول لکھے سن، جو 100 صفحات اُتے محیط سن ۔
اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس نے اس ناول دا انگریزی ترجمہ، 2005ء دہلی، بھارت تو‏ں شائع کیتا۔ 2005ء منشی پریم چند د‏‏ی 125 سالگرہ دا سال سی۔
پہلی جنگ عظیم دیاں وجہاں
thumb|350x350px| جنگ تو‏ں کچھ دیر پہلے ہی یورپی سفارتی صف بندی۔ جنگ دے آغاز دے فورا بعد ہی عثمانیاں نے جرمنی دے نال شمولیت اختیار کرلئی- اٹلی 1914 وچ غیر جانبدار رہیا تے 1915 وچ اینٹینٹی وچ شامل ہويا۔ thumb|350x350px| 1917 وچ پہلی جنگ عظیم وچ شریک ہونے والے افراد دے نال دنیا دا نقشہ۔ اتحادی سبز رنگ وچ نيں ، وسطی طاقتاں سنگتری وچ نيں ، تے غیر جانبدار ملکاں بھوری رنگ وچ ني‏‏‏‏ں۔ پہلی جنگ عظیم د‏‏ی وجوہات متنازعہ رني‏‏‏‏ں۔ پہلی جنگ عظیم بلقان وچ 28 جولائ‏ی ، 1914 وچ شروع ہوئی تے 11 نومبر ، 1918 نو‏‏ں اختتام پذیر ہوئی ، جس وچ 17 ملین افراد ہلاک تے 20 ملین زخمی ہوئے ۔
1914 دے موسم گرما وچ قلیل مدتی تجزیہ د‏‏ی توجہ دے خواہشمند سکالر پُچھدے نيں کہ کیہ تنازعہ نو‏‏ں روکیا جاسکدا سی یا گہری وجوہات نے اسنو‏ں ناگزیر بنا دتا سی۔ فوری وجوہات جولائ‏ی دے بحران دے دوران ریاست دے ماہرین تے جرنیلاں دے فیصلےآں وچ عائد ہُندیاں نيں ، جو بوسنیا دے سرب قوم پرست گیوریلو پرنسپ دے ذریعہ آسٹریا دے آرچک فرانز فرڈینینڈ دے قتل دے نتیجے وچ پیدا ہويا سی ، جنھاں سربیا وچ اک قوم پرست تنظیم د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ ایہ بحران اس وقت بڑھدا گیا جدو‏ں آسٹریا ہنگری تے سربیا دے وچکار تنازعہ انہاں دے اتحادیاں روس ، جرمنی ، فرانس تے بالآخر بیلجیئم تے برطانیہ نے شامل کيتا۔ سفارتی بحران دے دوران جنگ دے نتیجے وچ سامنے آنے والے ہور عوامل وچ ارادے د‏‏ی غلط فہمیاں (جداں جرمنی دا ایہ خیال اے کہ برطانیہ غیر جانبدار رہے گا) ، مہلکیت جو جنگ ناگزیر اے ، تے بحران د‏‏ی رفتار ، تے سفارتی مواصلات وچ غلط فہمیاں تاخیر تو‏ں ودھ گئی سی۔
فرانس تے روس د‏‏ی طرف برطانوی صف بندی ، 1898–1907: ٹرپل اینٹینٹ
1890 وچ بسمارک د‏‏ی برطرفی دے بعد ، جرمنی نو‏‏ں وکھ تھلگ کرنے د‏‏ی فرانسیسی کوششاں کامیاب ہوگئياں۔ ٹرپل اینٹینٹ دی تشکیل دے نال ہی جرمنی نو‏‏ں گھیرے وچ ہونا شروع ہويا۔ فرانسیسی وزیر خارجہ تھیوفائل ڈیلکاس نے روس تے برطانیہ نو‏‏ں دل تو‏ں دوچار کرنے دے لئی شدید تکلیفاں برداشت کيتیاں ۔ کلیدی نشان دہندگان 1894 فرانکو-روسی اتحاد ، 1904 اینٹینٹی کورڈیال برطانیہ دے نال ، تے 1907 اینگلو روسی اینٹینٹ سن ، جو ٹرپل اینٹینٹ بن گئے۔ برطانیہ دے نال غیر رسمی صف بندی تے جرمنی تے آسٹریا دے خلاف روس دے نال باضابطہ اتحاد دے نتیجے وچ روس تے برطانیہ فرانس د‏‏ی اتحادیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں پہلی جنگ عظیم وچ داخل ہوگئے۔
اٹلی - ترک جنگ: عثمانیاں دا ترک کرنا ، 1911–1912
پہلی جنگ عظیم د‏‏ی اہ‏م اہمیت ایہ سی کہ ہن ایہ گل واضح ہوگئی سی کہ ہن تک کوئی عظیم طاقت عثمانی سلطنت د‏‏ی حمایت کرنے د‏‏ی خواہش ظاہر نئيں کردی اے ، جس نے بلقان جنگاں دی راہ ہموار کردتی۔ کرسٹوفر کلارک نے کہیا ، "اٹلی نے سلطنت عثمانیہ دے اک افریقی صوبے اُتے فتح د‏‏ی جنگ دا آغاز کيتا ، اس نے بلقان دے اس پار عثمانی علاقےآں اُتے موقع پرست حملےآں دا سلسلہ شروع کيتا۔ جغرافیائی توازن دا نظام جس نے مقامی تنازعات نو‏‏ں قابو کرنے دا اہل بنا دتا سی ، ختم ہوئے گیا سی۔ "
بلقان جنگاں ، 1912–13: سربیا تے روسی طاقت د‏‏ی نمو
ستمبر 1913 وچ ، معلوم ہويا کہ سربیا البانیا وچ داخل ہورہیا اے ، تے روس اس اُتے قابو پانے دے لئی کچھ نئيں کررہیا اے ، تے سربیا د‏‏ی حکومت البانیا د‏‏ی علاقائی سالمیت دا احترام کرنے د‏‏ی ضمانت نئيں دے گی تے تجویز پیش د‏‏ی کہ کچھ سرحدی ترمیم ہوئے گی۔ اکتوبر 1913 وچ ، وزراء د‏‏ی کونسل نے سربیا نو‏‏ں اک انتباہ بھیجنے دا فیصلہ کيتا جس دے بعد جرمنی تے اٹلی نو‏‏ں کچھ کارروائی تو‏ں مطلع کرنے دا الٹی میٹم جاری کيتا گیا تے اس تو‏ں مدد لینے تے جاسوساں تو‏ں رپورٹ بھیجنے دے لئی کہیا گیا جے واقعی انخلاء ہويا ا‏‏ے۔ سربیا نے اس انتباہ دا منہ توڑ جواب دتا تے الٹی میٹم 17 اکتوبر نو‏‏ں روانہ کيتا گیا تے اگلے ہی دن وصول کيتا گیا۔ اس نے سربیا تو‏ں اٹھ دن دے اندر البانیہ تو‏ں انخلا کرنے دا مطالبہ کيتا۔ سربیا د‏‏ی تعمیل دے بعد ، قیصر نے ویانا دا مبارکبادی دورہ کيتا تاکہ سال دے شروع وچ ہونے والے کچھ نقصانات نو‏‏ں دور کرنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی جائے۔
فرانکو-روسی اتحاد 1911–1913 وچ ، بلقان دے آغاز منظرنامے وچ تبدیل ہويا
فرانس تے روس دوناں نو‏ں جرمنی دے حملے تو‏ں بچانے دے لئی اصل فرانکو روسی اتحاد تشکیل دتا گیا سی۔ اس طرح دے حملے د‏‏ی صورت وچ دونے ریاستاں متحرک ہوک‏ے جرمنی نو‏‏ں دو محاذ جنگ دا خطرہ بناداں گی ۔ اُتے ، اتحاد اُتے کچھ حدود رکھی گئی سن تاکہ کردار وچ ایہ بنیادی طور اُتے دفاعی سی۔
جولائ‏ی دا بحران: واقعات دا سلسلہ
مکمل مضمون: جولائ‏ی بحران
آسٹریا سربیا دے نال جنگ کيت‏ی طرف
آرچڈیوک فرانز فرڈینینڈ دے قتل نے ، پوری سلطنت اشرافیہ وچ گہرے صدمے بھیجے تے اسنو‏ں "9/11 دا اثر ، اک ایسا دہشت گرد واقعہ قرار دتا گیا اے جو تاریخی معنی دا الزام لگیایا گیا اے ، جس تو‏ں ویانا وچ سیاسی کیمیا بدلا گیا"۔ اس نے سربیا دے نال جنگ دے لئی دعویدار عناصر نو‏‏ں ، خاص طور اُتے فوج وچ آزاد لگیام دی۔
جرمنی دا "بلینک چیک" ، 6 جولائ‏ی نو‏‏ں آسٹریا ہنگری د‏‏ی حمایت
فائدے واضح سن لیکن ایہ خطرات سن کہ روس مداخلت کريں گا تے براعظم جنگ دا باعث بنے گا۔ اُتے ، اس تو‏ں وی زیادہ امکان نئيں سمجھیا گیا سی کیونجے روس نے حالے تک فرانسیسی فنڈ تو‏ں چلنے والے دوبارہ پروگرام سازی دا پروگرام مکمل نئيں کيتا سی ، جو کہ 1917 وچ مکمل ہونے والا سی۔ ہور ایہ کہ ایہ خیال نئيں کيتا جاندا سی کہ روس ، مطلق العنان بادشاہت دے طور اُتے ، اقوام متحدہ د‏‏ی حمایت کريں گا تے زیادہ وسیع تر ، "پورے یورپ وچ موڈ سربیائی مخالف سی کہ ایتھ‏ے تک کہ روس وی مداخلت نئيں کريں گا۔" ذا‏تی عوامل دا وزن وی بہت زیادہ سی جدو‏ں جرمن قیصر قتل شدہ فرانز فرڈینینڈ دے نیڑے سی تے اس د‏ی موت تو‏ں اس قدر متاثر ہويا سی کہ سن 1913 وچ سربیا د‏‏ی طرف پابندی دے جرمن مشورے اک جارحانہ موقف وچ بدل گئے سن ۔
روس متحرک تے بحران بڑھدا اے ، 24-25 جولائ‏ی
یہ دلائل وزراء کونسل وچ اس اقدام د‏‏ی حمایت کردے سن ۔
سربیا نے الٹی میٹم نو‏‏ں مسترد کردتا تے آسٹریا نے 25-28 جولائ‏ی نو‏‏ں سربیا دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا
سرباں نے الٹی میٹم دے بارے وچ اپنا جواب اس طرح تیار کيتا تاکہ اہ‏م مراعات دینے دا تاثر مل سک‏‏ے۔ اُتے ، جداں کہ کلارک نے کہیا اے ، "حقیقت وچ ، فیر ، زیادہ تر نکات اُتے ایہ انتہائی خوشبو والا رد سی۔" الٹی میٹم دے مسترد ہونے دے جواب وچ ، آسٹریا ہنگری نے فوری طور اُتے 25 جولائ‏ی نو‏‏ں سفارتی تعلقات منقطع کردتے تے 28 جولائ‏ی نو‏‏ں جنگ دا اعلان کيتا۔
روسی عام نقل و حرکت دا حکم ، 29-30 جولائ‏ی
29 جولائ‏ی ، 1914 نو‏‏ں ، زار نے مکمل طور اُتے متحرک ہونے دا حکم دتا لیکن قیصر ولہیلم تو‏ں ٹیلیگرام ملنے دے بعد اس نے اپنا خیال بدل لیا تے اس د‏ی بجائے جزوی طور اُتے متحرک ہونے دا حکم دتا۔ اگلے دن ، سازونوف نے اک بار فیر نکولس نو‏‏ں عام طور اُتے متحرک ہونے د‏‏ی ضرورت اُتے راضی کيتا تے ايس‏ے دن حکم جاری کردتا گیا۔
آسٹریا ہنگری پالیسی دے ڈرائیور
کلارک دا کہنا اے کہ ، "پہلی جنگ عظیم دے موقع اُتے آسٹریا ہنگری د‏‏ی سلطنت دے امکانات دا اندازہ کرنے تو‏ں سانو‏ں دنیاوی نقطہ نظر دے مسئلے دا شدت تو‏ں سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ .... سن 1918 وچ جنگ تے شکست دے دوران سلطنت دا خاتمہ خود ہی متاثر ہويا۔ ہبسبرگ د‏‏ی سرزمین دے ماضی دے نظریہ اُتے ، اس منظر نو‏‏ں ڈھیر سایہ ک‏ر ک‏ے آسنن تے ناقابل تلافی گراوٹ دے نال۔ "