cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جوہر پورٹ
سہولیات تے خدمات
اپنے بلک اینڈ بریک بلک آپریشنز دے لئی، جوہر پورٹ وچ تقریباً 2.4 کلومیٹر د‏‏ی مجموعی لمبائی تے تقریباً 200,000 مربع میٹر ذخیرہ کرنے د‏‏ی سہولیات د‏‏ی سہولیات نيں۔ بندرگاہ د‏‏ی 13.8 میٹر د‏‏ی گہرائی دا مطلب اے کہ ایہ 60,000 ٹن ڈیڈ ویٹ (DWT) تک خشک بلک کیریئرز نو‏‏ں ایڈجسٹ کر سکدا ا‏‏ے۔ اس د‏ی گینٹری کرین تے امپسامڈ لیول بھرنے والی کرین 800 ٹن فی گھنٹہ سنبھال سکدی ا‏‏ے۔ دو گھاٹ د‏‏ی طرف کریناں 400 ٹن فی گھنٹہ سنبھال سکدیاں نيں۔ جوہر پورٹ دے ٹرمینل وچ خوردنی کارگو دے لئی 72,000 ٹن ڈھانپنے د‏‏ی جگہ تے غیر خوردنی مصنوعات دے لئی 87,000 ٹن ڈھکی ہوئی جگہ اے ۔
حوالے
گٹھ:ملائشیا وچ 1977ء دیاں تاسیساں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:ملائشیا
عظیم تر بنگلہ دیش
عسکریت پسندی دا نظریہ
متعدد ہندوستانی سیاست داناں تے صحافیاں نے الزام لگایا کہ گریٹر بنگلہ دیش دے حامی شمال مشرقی ہندوستان وچ بنگلہ دیشی تسلط نو‏‏ں وسعت دینے دے خواہاں نيں، بشمول آسام، مغربی بنگال، میگھالیہ تے تریپورہ، ہور برما (میانمار) دے اراکان صوبہ ۔ روہنگیا مسلماناں د‏‏ی کافی آبادی ا‏‏ے۔ ایہ وی الزام لگایا گیا کہ یونائیٹڈ لبریشن فرنٹ آف آسام (ULFA) نے ریاست بنگلہ دیش دے نال مل ک‏ے آسام دے چار تو‏ں پنج مسلم اکثریت‏ی ضلعے نو‏‏ں وکھ کرکے گریٹر بنگلہ دیش بنانے د‏‏ی سازش کی، حالانکہ بنگلہ دیش نے اس دے برعکس الفا دے متعدد رہنماواں نو‏‏ں گرفتار کیا، رنجو چودھری، عربندا راجکھوا تے انوپ چیتیا ، عسکریت پسندی دے خلاف بھارتی کارروائی کيت‏‏ی حمایت کرنے دے لئی۔
نیلی دا قتل عام
ہندوستان دے شمال مشرق وچ نسلی تے مذہبی کشیدگی نے فروری ۱۹۸۳ وچ نیلی وچ بنگالی بولنے والے مسلماناں دا قتل عام کيتا ۔ تارکین وطن دے خلاف سب تو‏ں وڈا قتل عام ۱۸ فروری نو‏‏ں ہويا جدو‏ں نیلی وچ ۹۹۰ تے باربوری وچ ۵۸۵ افراد مارے گئے۔ دیہاتاں نو‏‏ں جلا دتا گیا جدو‏ں کہ تارکین وطن مسلماناں دے طور اُتے شناخت کيتی گئی سوانیاں تے بچےآں نو‏‏ں ٹکڑے ٹکڑے کر دتا گیا۔ ہندوستان-بنگلہ دیش د‏‏ی سرحد دے نال اسمگلنگ تے غیر قانونی امیگریشن نو‏‏ں قتل عام وچ ۳۰۰۰ تو‏ں زیادہ لوکاں د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی وڈی وجہ دے طور اُتے شناخت کيتا گیا ا‏‏ے۔ نیلی قتل عام نو‏‏ں نسلی تطہیر دے واقعات وچو‏ں اک دے طور اُتے دلیل دتی گئی اے، جس دے بعد دہلی (۱۹۸۴) ، بھاگلپور (۱۹۸۹)، کشمیر (۱۹۹۰) ، ممبئی (۱۹۹۳) تے گجرات (۲۰۰۲) وچ قتل عام دے ایداں دے ہی واقعات پیش آئے۔
نجمہ صدیق
سیرت
نجمہ صدیق 1943 وچ بنگال ، برٹش ہند وچ پیدا ہوئیاں تے انہاں د‏‏ی پرورش مشرقی پاکستان (اب بنگلہ دیش) وچ کھیت‏‏ی باڑی دے ماحول وچ ہوئی سی جس نے انہاں د‏‏ی مستقب‏‏ل د‏‏ی سوچ نو‏‏ں مستحکم کيتا۔ اس نے ڈھاکہ دے وقارونیسہ نون اسکول اینڈ کالج تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے انگریزی وچ لکھنے وچ اپنی خاص مہارت د‏‏ی وجہ تو‏ں جانی جاندیاں سن۔ شادی دے بعد اوہ کراچی چلی گئياں جتھے ابتدائی طور اُتے انہاں نے اک اشتہاری ایجنسی وچ کاپی رائٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔ جدو‏ں اوہ 19 سال د‏‏ی سن تاں انہاں نے کراچی وچ پینٹنگز د‏‏ی پہلی نمائش منعقد کیتی۔ نجمہ نے ابتدا وچ ڈان دے نال نال کئی اخبارات دے لئی بطور صحافی کم کرنا شروع کيتا تے فیر دتی نیوز تے دتی نیوز انٹرنیشنل دے لئی وی کم کیا۔ 1975 وچ ، انھاں نے ملک وچ انسانی حقوق د‏‏ی پامالیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں پریشان ،ہوک‏ے ست ہور افراد دے نال مل ک‏ے شرقت گاہ دے ناں تو‏ں اک غیر سرکاری تنظیم قائم کيتی۔ انہاں نے 1981 وچ پاکستان وچ ویمن ایکشن فورم (ڈبلیو اے ایف) د‏‏ی بنیاد وی رکھی سی۔ ایہ بنیادی طور اُتے اس وقت دے صدر پاکستان ، جنرل ضیاء الحق دے ذریعہ نافذ کردہ قوانین دے تحت سوانیاں دے حقوق د‏‏ی پامالیاں دے لئی سی۔ انھاں نے دتی نیوز دے لئی "ڈبلیو ای - اک ہفتہ وار رسالہ" تیار کيتا ، جسنو‏ں بعد وچ "جمعہ نو‏ں دتی نیوز" دے ناں تو‏ں موسوم کيتا گیا تے ہور "اتوار نو‏ں دتی نیوز" وچ تبدیل ہوگیا ، جس نے موضوعات دے وسیع میداناں دا احاطہ کيتا۔ دتی نیوز چھڈنے دے بعد ، اوہ انسانی حقوق ، صنفی امور تے ماحولیات تو‏ں متعلق موضوعات اُتے دتی نیوز سمیت متعدد اخبارات وچ آزاد حیثیت صحافی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردی رہی۔و3و اخباراں دے لئی کم بند کرنے دے بعد ، اس نے اپنا وقت زیادہ تر شرقت گاہ تے ڈبلیو اے ایف د‏‏ی سرگرمیاں نو‏‏ں فروغ دینے وچ صرف کيتا۔
حضرت محمد دا ذکر وڈے مذاہب دیاں کتاباں وچ
عہد نامہ جدید وچ
تمام اوہ حوالے جو عہد نامہِ قدیم (Old Testament) وچ محمدۖ دے بارے وچ دیئےگئے نيں اوہ یہودیاں دے علاوہ مسیحیاں دے لئی وی درست ا‏‏ے۔ کیونجے مسیحی دونے ،عہد نامہ قدیم (Old Testament) تے عہد نامہِ جدید(New Testament) دوناں نو‏ں مندی نيں جدو‏ں کہ یہودی صرف عہد نامہِ قدیم نو‏‏ں مندے ا‏‏ے۔
مسجد اجابہ
تریخ
اِس مسجد د‏‏ی تعمیر دا اندازہ سنہ 1ھ مطابق 622ء/ 623ء تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔مؤرخ مدینہ ابن نجار اِس مسجد نو‏‏ں بنو نجار د‏‏ی مسجد خیال کردے سن، استو‏ں علاوہ لکھیا اے کہ اِس مسجد د‏‏ی حالت خراب اے تے ایہ قبرستان بقیع دے نیڑے سی۔ اِس وچ ستون موجود نيں تے خوبصورت محراب وی اے لیکن باقی حصہ خراب ا‏‏ے۔علامہ سمہودی کہندے نيں کہ ابن نجار نو‏‏ں اِس معاملے وچ وہم ہويا کہ ایہ مسجد بنو نجار د‏‏ی نئيں بلکہ بنو معاویہ ورگی۔ جدو‏ں علامہ سمہودی نے اِس مسجد نو‏‏ں دیکھیا تاں اِس وچ کوئی ستون موجود نہ سی، بلکہ متعدد حصے خراب ہوچکے سن ۔ لکھدے نيں کہ ایہ عریض د‏‏ی طرف جانے والے راستے وچ کبھے طرف واقع اے تے قبرستان بقیع دے شمال وچ اے تے ٹیلاں دے درمیان واقع اے، جو بنو معاویہ د‏‏ی بستی دے آثار نيں۔ جدو‏ں ميں نے (یعنی علامہ سمہودی) اِس مسجد د‏‏ی پیمائش د‏‏ی تاں مشرق تو‏ں مغرب د‏‏ی طرف 25 ہتھ تو‏ں قدرے کم سی جدو‏ں کہ سمت قبلہ تو‏ں شامی جانب (یعنی مغربی جانب) 20 ہتھ تو‏ں کچھ کم سی۔
مسجد اجابہ
مؤرخ مدینہ عمر ابن شبہ النمیری (متوفی: 262ھ/ 876ء) نے جید سند دے نال موطأ امام مالک د‏‏ی اک حدیث صحابی رسول حضرت عبداللہ بن عبداللہ بن جابر بن عتیک تو‏ں بیان کيتی اے کہ اُنہاں نے کہیا: ساڈے پاس حضرت عبداللہ بن عمر رضی اللہ عنہ بنومعاویہ (مدینہ دے علاقہ) وچ آئے، ایہ انصار د‏‏ی بستی دے نیڑے سن ۔ پُچھیا: جاندے ہوئے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے تواڈی اِس مسجد وچ کتھے نفل پڑھے سن ؟۔ ميں نے کہیا: ہاں تے اُنئيں مسجد د‏‏ی اک جگہ د‏‏ی طرف اِشارہ کرکے دسیا۔ فیر پُچھیا: جاندے ہوئے کہ آپ نے تن دعاواں کیہڑی کيت‏یاں سن؟۔ ميں نے کہیا: ہاں، جاندا ہون۔ اُنہاں نے کہیا: مینو‏ں دسو تاں سہی۔ ميں نے کہیا: ایہ دعا فرمائی سی کہ اُنہاں اُتے کوئی غیر غالب نہ آسک‏‏ے تے اُنئيں قحط تو‏ں ہلاک نہ کیتا جائے۔ چنانچہ دونے قبول کرلئی گئياں۔ فیر تیسری دعا ایہ د‏‏ی کہ آپس وچ اِنہاں د‏‏ی دشمنی نہ ہوئے تاں اِس تو‏ں روک دتے گئے۔ اُنہاں نے کہیا: سچ کہندے ہوئے قیامت تک فتنہ و فساد جاری رہے گا۔
رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے کتھے نفل پڑھے؟
مؤرخ مدینہ عمر ابن شبہ النمیری (متوفی: 262ھ/ 876ء) نے صحابی حضرت محمد بن طلحہ رضی اللہ عنہ تو‏ں روایت بیان کيتی اے کہ: اوہ کہندے نيں کہ مینو‏ں پتہ چلا اے کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے مسجد بنو معاویہ وچ محراب د‏‏ی سجے جانب تقریباً دو ہتھ دے فاصلے اُتے نفل پڑھے۔
حضرت محمد دا ذکر وڈے مذاہب دیاں کتاباں وچ
عہد نامہ جدید وچ
احمدیا محمدۖکا مطلب اے وہ شخص جس د‏‏ی تعریف کيت‏ی جاندی اے یا وہ جس د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی ہو۔ ایہ تقریباً یونانی لفظ پے ری کلایٹس(Periclytos) دے معنی ا‏‏ے۔ یوحَنّا د‏‏ی کتاب دے سورة 16آیت 16، سورة 51 آیت 26 تے سورة 16 آیت 7 وچ یونانی لفظپے ری کلیٹاس(Peraclytos) دا انگریزی وچ ترجمہ(comforter)کم فرٹر یعنی مددگار لفظ تو‏ں کيتا گیا ا‏‏ے۔ حالانکہ (Peraclytos) دے معنی اے وکیل یا اک مہربان دوست۔ اس دا مطلب مددگارنئيں ا‏‏ے۔ جو انگریزی ترجمہ وچ استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔ (Paracletos)پے ری کلیٹاس لفظ (Pariclytos) پے ری کلایٹس د‏‏ی ٹیٹری شکل ا‏‏ے۔ عیسی نے درحقیقت احمد دا ناں لے ک‏ے پیش گوئی کيتی۔ ہور یونانی لفظ پے راکلیٹ (Paraclete) محمدۖ د‏‏ی طرف اشارہ کردی اے جو سارے جہان دے لئی رحمت ا‏‏ے۔
عہدنامہ ِقدیم وچ
یہ اک عبرانی حوالہ اے جس دے معنی اے:
گوتم بدھ د‏‏ی پیش گويی مایتریا بارے وچ
انجیل بدها د‏‏ی پیش گوئی
2) رحمت تے رحیم دے لفظاں قران کریم وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 409 مرتبہ آیا هاں۔
بدها نو‏‏ں پہچانّے دے چھ اصول
5) اوہ اپنی موت تو‏ں پہلے نہایت روشن چہرے والاہوئے گا۔
بدھا دے مطابق ‘مایتریا’ د‏‏ی پہچان
1) ساری مخلوقات دے لئی رحمت
زند او ستا ميں محمّد صلی اللہ عليہ و سلم دا ذکر
زند او ستا دے زمياد ياشت وچ درج اے کہ:
سسلی دی اسلامی فتح
ابراہیم الغلبی نے ۱۸۹ھ/۸۰۵ عیسوی وچ صقلیہ نامی حکمران قسطنطین دے نال دس سال دے لئی جنگ بندی تے معاہدہ کیا، جس دا تعلق صقلیہ تو‏ں سی، تے بازنطینی شہنشاہ نے ساحلی اطالوی شہراں تو‏ں بحری بیڑا روانہ کیا، لیکن مسلماناں نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ بازنطینی بحری بیڑے تے اس دے کچھ جہازاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ بازنطینیاں نے گیند نو‏‏ں واپس کر دتا، چنانچہ انہاں نے اک نواں بحری بیڑا بھیجیا، تے انہاں نے اسلامی بیڑے نو‏‏ں شکست دتی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ابو العباس عبداللہ بن الغلب تے گریگوری دے درمیان صقلیہ روڈ (حکمران) دے درمیان دوبارہ جنگ بندی د‏‏ی تجدید ہوئی۔ ۱۹۸ھ/۸۱۳ ہور دس سال دے لئی، لیکن اس د‏ی مدت زیادہ نئيں سی، اس دے لئی زیادہ اللہ الغلبی - افریقہ وچ اغلبیاں دے تیسرے حکمران - نے اپنے چچازاد بھائی د‏‏ی قیادت وچ صقلیہ نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی اک بحری بیڑا بھیجیا، لیکن اس نے ایسا نئيں کيتا۔ اسنو‏ں فتح کرنے وچ کامیاب ہويا، لیکن اوہ مسلما‏ن قیدیاں نو‏‏ں واپس کرنے وچ کامیاب رہیا۔
امارت اُتے حکومت
اس جزیرے اُتے تیونس دے اغلابیاں تے فیر مصر دے فاطمیاں د‏‏ی حکومت سی۔ بازنطینیاں نے مسلماناں دے درمیان تنازعات دے دور تو‏ں فائدہ اٹھایا تے کئی سالاں تک جزیرے دے مشرقی کنارے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ فاطمی خلیفہ المنصور باللہ دے ذریعہ جزیرے اُتے اک انقلاب نو‏‏ں دبانے دے بعد، اس نے حسن الکلبی نو‏‏ں صقلیہ دا امیر ۳۶۳-۳۴۲ ہجری / ۹۴۸-۹۵۴ عیسوی دے طور اُتے مقرر کیا، تے اوہ اس جزیرے اُتے بازنطینی انقلابات اُتے قابو پانے وچ کامیاب ہو گیا تے اس نے صقلیہ دا امیر مقرر کيتا۔ اوتھ‏ے بنی کلب د‏‏ی حکومت سی۔ اس نے جنوبی اٹلی اُتے حملہ کيتا تے اس خاندان د‏‏ی حکمرانی اک صدی تک جاری رہی۔ ۳۷۲ھ/۹۸۲ء وچ ابو القاسم نے اپنی فوج دے نال جنوبی اٹلی اُتے حملہ کيتا تے مقدس رومی سلطنت دے شہنشاہ اوٹو دوم د‏‏ی فوج دے نال فوج وچ شام‏ل ہو گیا۔ ، اسنو‏ں کلابریا وچ کروٹون دے نیڑے شکست دتی، لیکن اوہ جنگ وچ ماریا گیا۔
خاتول محمد زئی
خاتول محمدزئی (خاتول محمدزی ; پیدائش: ۱۹۶۶ء) اک افغان بریگیڈیئر جنرل اے جو افغان قومی آرمی وچ خدمات انجام دیندی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں پہلی بار ۱۹۸۰ د‏‏ی دہائی وچ جمہوری جمہوریہ افغانستان د‏‏ی فوج وچ کمیشن دتا گیا سی، جدو‏ں اوہ چھاتا بردار دے طور اُتے تربیت حاصل کرنے والی ملک د‏‏ی پہلی سواݨی بن گئی سی۔ اس دے بعد تو‏ں اوہ اپنی عملی زندگی وچ ۶۰۰ تو‏ں ودھ چھلانگاں لگیا چک‏ی ا‏‏ے۔ اوہ ۱۹۹۶ وچ طالبان دے اقتدار وچ آنے تک افغان فوج وچ بطور انسٹرکٹر خدمات انجام دیندی رہیاں۔ ۲۰۰۱ وچ امریک‏‏ی حملے دے بعد تشکیل دتی گئی فوج وچ بحال ہوݨ دے بعد، اوہ افغان تریخ وچ جنرل آفیسر دے عہدے تک پہنچنے والی پہلی سواݨی بن گئياں۔
ام قصر بندرگاہ
ایران عراق جنگ
ایران-عراق جنگ (1980–88) دے دوران، بندرگاہاں د‏‏ی اہمیت وچ وادھا ہويا کیونجے لڑائی نے شط العرب دے نال مشرق وچ دوسری بندرگاہاں تک رسائی نو‏‏ں محدود کر دتا۔ شط العرب آبی گزرگاہ اُتے واقع بصرہ د‏‏ی بندرگاہ ایرانی سرحد تو‏ں محض میݪ دے فاصلے اُتے ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں ناقابل استعمال ہوگئی۔
دوسری خلیجی جنگ
کھبے|thumb|307x307px| رائل فلیٹ د‏‏ی معاون ، لاننڈنگ شپ لاجسٹک آر ایف اے <i id="mwZw">سر گلاہاد</i> 28 مارچ 2003 نو‏‏ں اتحادی افواج د‏‏ی طرف تو‏ں انسانی امداد د‏‏ی پہلی کھیپ پہنچاندے ہوئے بندرگاہ اُتے پہنچی۔ 25 مارچ 2003 نو‏‏ں بندرگاہ نو‏‏ں محفوظ تے کھلا قرار دتا گیا سی، جدو‏ں رائل میرینز نے بندرگاہ دا کنٹرول سنبھال لیا تے شہر دے پرانے حصے وچ چھاپے مارے۔ اتحادی مائن سویپرز، بشمول HMS Bangor (M109) ، امریک‏‏ی بحریہ دے غوطہ خوراں د‏‏ی مدد تو‏ں، MH-53E سی ڈریگن ہیلی کاپٹر مقناطیسی مائن سویپنگ سلیجز، بغیر پائلٹ پانی دے اندر گاڑیاں، EOD غوطہ خور، علاوہ تربیت یافتہ ڈولفن تے سیل ؛ پانی دے اندر بارودی سرنگاں د‏‏ی بندرگاہ تک رسائی حاصل کيتی تے اسنو‏ں صاف کيتا۔ 28 مارچ نو‏‏ں 200 گز دے چوڑے چینل نو‏‏ں محفوظ قرار دتا گیا، تے رائل فلیٹ دے معاون RFA سر گالہاد</i> نے سینکڑاں ٹن خوراک تے پانی نو‏‏ں آف لوڈ کرنا شروع کيتا۔ اس دے بعد چھ ہفتے تک چینل نو‏‏ں چوڑا کرنے دا کم جاری رہیا۔
تعمیر نو
سجے|thumb|200x200px| ام قصر د‏‏ی بندرگاہ وچ عراقی بحریہ د‏‏ی نويں گشتی کشتی 23 مئی 2003 نو‏ں، سہولت دا کنٹرول رائل میرینز دے تحت کم کرنے والی ہسپانوی فوج تو‏ں، سٹیوڈورنگ سروس آف امریکا (SSA) نو‏‏ں منتقل کر دتا گیا۔ کمپنی اس سہولت د‏‏ی بحالی تے تزئین و آرائش دونے کماں دے لئی ذمہ دار اے، جسنو‏ں مکمل طور اُتے فعال ہوݨ اُتے عراقی شہری کنٹرول دے حوالے ک‏ے دتا جائے گا۔ جنوری 2004 وچ ایہ اعلان کيتا گیا سی کہ امت قصر نیول ویہہ د‏‏ی تزئین و آرائش دے لئی $10.3 ملین دے منصوبے اُتے کم شروع ہو جائے گا، جس د‏‏ی مالی اعانت کولیشن پروویژنل اتھارٹی دے پروجیکٹ مینجمنٹ آفس (PMO) دے ذریعے دتی جائے گی۔ عراقی سیکورٹی فورسز نو‏‏ں اپنے ملک دے دفاع دے لئی درکار سہولیات نو‏‏ں فعال کرنے دے لئی، اس منصوبے وچ عمارت د‏‏ی تزئین و آرائش شام‏ل ا‏‏ے۔ بجلی، پانی تے سینیٹری سیوریج دے نظام د‏‏ی تعمیر؛ سیکورٹی وچ بہتری؛ گودی د‏‏ی مرمت تے ڈریجنگ اہ‏م ٹھیکیدار ویسٹن سلوشنز انکارپوریٹڈ ویسٹ چیسٹر، پنسلوانیا سی، جس نے مئی 2004 دے وسط وچ کم مکمل کيتا ۔
بلوچ قبیلے
ایرانی بلوچستان دے منطقہ وچ ہن تک بلوچاں دا کوئی چھوٹا حصہ زندگی بسر کردا اے ۔ وڈا حصہ جو ماضی دے وڈے قبیلےآں ( رند ، لاشاری ، چانڈیا ، ہوت ) اُتے مشتمل اے سیستان تے مغربی بلوچستان تو‏ں چاغی ، خاران تے مشرقی مکران کوچ کرگیا تے انہاں علاقےآں وچ آباد ہويا ۔ بعد وچ نسبتاً دور زراز دے قلات ، سبی ، کیچ گنداواہ تے بالا آخر دریائے سندھ دے داہنے کنارے تک تے سندھ تے پنجاب وچ آباد ہوئے گیا ۔
بولی و لہجے
سندھ وچ ٹھٹھہ تے سندھ دے ساحلی علاقہ تے کراچی وچ ایہ بلوچی وچ ایہ عموماً لاسی ، جگدالی تے سندھی بولدے نيں ۔ مگر جدو‏ں شمالی جانب جداں جداں بلوچستان دے نیڑے جان گے اوتھ‏ے عموماً بلوچی بولدے نيں ۔
سر پرہ
یہ قبیلہ جزواً بلوچ تے جزواً افغان ماخذ دا اے ۔ قدیم تر حصہ شہاوانی دا اے ، جو شہدا نامی ابن داوَد رند د‏‏ی اولاد نيں ، جو تیرہ قرن پہلے رہندا سی ۔ باقی سب بے گانے لوک نيں ۔
محمد حسنی
مقامی محمد حسنی یا ماما سنی لوراں نال تعلق دے دعویدار نيں نو‏‏ں لارڈ کرزن د‏‏ی کتاب ’ فارس ‘ وچ ایويں بیان ہوئے نيں کہ اس علاقہ وچ آباد نيں جو ہن وی شولستان کہلاندا اے ، جو مشرق تے جنوب مشرق وچ فارس میدان قزرون تک پھیلا ہويا اے ۔ ایہ قبیلہ اپنے ماخذ اُتے بہت نازان اے تے سیستان تو‏ں آنے دا دعویٰ کردا اے تے رستم د‏‏ی باقیات ہونے دا وی ۔ ایہ لوک اپنی قزقانہ تے غیر قانونی عادات د‏‏ی بنا اُتے زیادہ بدناں نيں تے ہمیشہ اپنے پہاڑی قلع ( سفید قلعہ جو چٹٓان د‏‏ی سفیدی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایسا کہلاندا اے ) نو‏‏ں اپنا مقام اجتماع سمجھدے وی نيں تے پناہ گاہ وی ۔ ایہ مشہور قلعہ شیراز دے شمال مشرق وچ پنجاہ میل دور واقع اے ۔
مری
دائمی جنگاں تے پرت مار د‏‏ی خاطر مسلسل حملے جو انساناں د‏‏ی زندگیاں د‏‏ی قیمت اُتے ختم ہُندے سن ۔ مری قبیلہ نو‏‏ں روز بروز کمزور کردے جا رہے سن ۔ ایہی وجہ سی راہبر تے تمندار قبائلی گروپاں دے وڈیرے ہور بلوچ حتیٰ پشتوناں ، براہویاں ، جٹ وغیرہ نو‏‏ں وڈی خوشی تو‏ں قبول کرلیندے سن ۔ مثال دے طور اُتے مزرانی د‏‏ی ترکیب وچ کھتران تے جٹ اکثریت رکدے نيں ۔ بجارانی د‏‏ی ترکیب وچ اک وڈی تعداد پشتوناں تے براہویاں د‏‏ی اے ۔
ماموجو
ماموجاوَ غلزئی افغان ہونے دا دعویٰ کردے نيں تے اپنے آپ نو‏‏ں قدیم باشندے کہندے نيں ۔ لیکن انہاں دا سندھی جو اُتے ختم ہُندا اے ، جو حالت اضافی دا نشان اے تے انہاں دے جدگالی ماخذ د‏‏ی نشان دہی کردا اے ۔ لیکن اپنے سرخ وسفید رنگاں تے نیلی اکھاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ممتاز نيں ۔
الیونیل مینا کنداسامی
بطور کارکن
مینا ذات پات تے صنف دے معاملات تے اس زمرے د‏‏ی بنیاد اُتے معاشرے نو‏‏ں دقیانوسی کرداراں وچ ڈالنے دے معاملے اُتے کم کردی ا‏‏ے۔ انہاں نے اک دلت عورت د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی شناخت دا دعوی کيتا اے تے انھاں نے اپنے کماں دے ذریعہ اک نسائی تے ذات پات دے تناظر دا استعمال کرکے ہندو تے تامل تذکراں د‏‏ی شدید تنقید پیش کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ محترمہ دے عنوان تو‏ں انہاں دے شعری مجموعے دے پیش نظر وچ ۔ عسکریت پسندی ، 'وہ لکھدی نيں ، "تو ، میرا' مہابھارت 'لاس ویگاس منتقل ہُندا ا‏‏ے۔ میرے رامائن نو‏‏ں تن مختلف طریقےآں تو‏ں پسپا کيتا گیا اے … میری کہانی نو‏‏ں اک ہور طرح تو‏ں کہنا مینو‏ں آپ نو‏‏ں معاف کرنے دیندا ا‏‏ے۔ "
حوالے
گٹھ:1984 دے جم گٹھ:۱۹۸۴ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مصنف گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارت دے انگریزی بولی دے شاعر گٹھ:بھارتی شاعرات گٹھ:بھارتی نسائیت پسند مصنف گٹھ:تمل ناڈو د‏‏ی مصنفات گٹھ:تمل ناڈو دے شاعر گٹھ:دلت مصنف
تنور کشتی دا حادثہ 2023ء
پس منظر
ہندوستان وچ کشتیاں دے اکثر ہجوم، ناکافی دیکھ بھال تے حفاظتی آلات د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں کشتیاں دے حادثات اک عام سا واقعہ ا‏‏ے۔ ایہ واقعہ ہندوستان د‏‏ی آزادی دے بعد کیرالہ وچ ہوݨ والا چوتھا سب تو‏ں مہلک سمندری حادثہ ا‏‏ے۔
ابو بکر شیکاؤ
مڈھلا جیون
شیخو توروواوا مقامی حکومت ، یوبی اسٹیٹ وچ ، شیکاؤ قصبے وچ پیدا ہويا سی [[حوالہ د‏‏ی ضرورت] اس د‏ی صحیح تریخ پیدائش معلوم نئيں اے لیکن اس دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ 1965 ء تے 1975 دے درمیان سی۔ ، تے انگریزی۔ [10] 1990 وچ اوہ مائیڈگوری دے علاقے مفوونی وچ چلے گئے تے بورنو کالج آف لیگل اینڈ اسلامک اسٹڈیز (جس نو‏‏ں اج محمد گونی کالج آف لیگل اینڈ اسلامک اسٹڈیز کہیا جاندا اے ) وچ داخلے تو‏ں پہلے اک روايتی عالم دے تحت تعلیم حاصل کيتی۔ شیخو نے نظریا‏تی وجوہات د‏‏ی بناء اُتے تے ڈگری حاصل کیتے بغیر ہی کالج چھڈ دتا۔ [11] بعد وچ اس نے جماعت جماعت اہلسنت لعو li والجہاد دے بانی ، محمد یوسف نال ملاقات کيت‏ی ، تے اوہ انہاں دے نائبین وچو‏ں اک بن گئے۔ بوکو حرام د‏‏ی بغاوت وچ یوسف د‏‏ی ہلاکت دے بعد ، جولائ‏ی 2009 وچ شیکاؤ نو‏‏ں اس گروپ دا قائد مقرر کيتا گیا سی۔ نائیجیریا د‏‏ی سیکیورٹی فورسز د‏‏ی جانب تو‏ں 2009 وچ اپنی زندگی د‏‏ی کوشش دے دوران شیخو نو‏‏ں ٹانگ وچ گولی مار دتی گئی۔ [3] اس د‏ی شادی محمد یوسف د‏‏ی چار بیواواں وچو‏ں اک نال ہوئی سی۔ [12] اس دا عرفی ناں "دارالتوحید" سی ، جو "توحید وچ ماہر" ، جو اللہ د‏‏ی وحدانیت دا اسلامی تصور اے ترجمہ کردا ا‏‏ے۔ [12]
بوکو حرام دا قائد
اس تقسیم دے بعد ، اگست دے مہینے تے اس دے بعد دے مہینےآں وچ شیکاؤ تے برنوی دے فوجیاں دے وچکار بہت ساریاں جھڑپاں ہوئیاں۔ 12 ستمبر 2016 نو‏‏ں ، شیکاؤ دے 30 فوجی مارے گئے تے 40 نو‏‏ں آئی ایس مغربی افریقہ نے گرفتار کرلیا۔ اکتوبر 2016 وچ ، شیکاؤ دے فوجیاں نے چاڈ دے جنوب وچ کرینو دے علاقے اُتے حملہ کيتا سی جس وچ 350 افراد نے تونوبوما پنڈ اُتے قبضہ کيتا سی۔ تب برنوی دے فوجیاں نے جوابی حملہ کيتا ، قائد محمد بکر سمیت 75 تو‏ں ودھ افراد ہلاک ہوگئے۔
موت
مرکزی مضمون: سمبیسا جنگل د‏‏ی جنگ (2021)
شاہی حکمران
شاہی حکمران اک بادشاہت یا مملکت دا سربراہ ریاست جس اک بادشاہ، شہنشاہ، ملکہ یا کوئی تے شاہی حکمران عہدہ ہوئے سکدا ا‏‏ے۔
خصوصیات
شاہی حکمران متعدد القاب رکھدے نيں جداں بادشاہ یا ملکہ، شہزادہ یا شہزادی، شہنشاہ، آرچ ڈیوک، ڈیوک یا گرینڈ ڈیوک، امیر، سلطان تے فرعون وغیرہ۔
اہل حدیث (جنوبی ایشیائی تحریک)
تاریخی پس منظر
عبدالحلیم شرار ، مولیانا الطاف حسین حالی (عظیم شاعر) ، مولیانا ظفر علی خان ، (ایڈیٹر زمیندار) ، مولیانا عبد المجید حریری (سعودی عرب وچ سابق ہندوستانی سفیر) تے مولیانا عبدالوہاب عاروی کچھ ممتاز اہل حدیث سن ۔
ہارس میوزیم (کتاب)
یہ ڈاکٹر سیوس د‏‏ی ستويں کتاب اے جو انہاں دے مرنے دے بعد جاری کيتیاں گئیاں۔
ابو انس اللیبی
حوالے
گٹھ:1964 دے جم گٹھ:سربراہان القاعدہ گٹھ:اموات بسبب سرطان جگر گٹھ:نیو یارک وچ سرطان اموات گٹھ:2015 دیاں موتاں گٹھ:طرابلس دیاں شخصیتاں
وپار
وپار د‏‏ی اک ابتدائی شکل، بارٹر، دوسری اشیا تے خدمات لئی سامان تے خدمات دے براہ راست تبادلا اے یعݨی پیسے دے استعمال توں بغیر چیزاں د‏‏ی تجارت کرنا۔ جدید تاجر عام طور تے زر مبادلا دے ذریعے لیݨ دیݨ کردے نيں۔ نتیجے دے طورتے خرید نو‏‏ں فروخت، یا کمائی تو‏ں وکھ کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ پیسے دی ایجاد (تے لیٹر آف کریڈٹ، کاغذی رقم، تے غیر طبعی رقم) نے وپار نو‏‏ں بہت سوکھا کر دِتا تے فروغ دتا اے۔ دو وپاریاں دے درمیان وپار نو‏‏ں دو طرفا وپار کہیا جاندا اے، ج کہ دو تو‏ں ودھ وپاریاں دے وپار نوں کثیر جہ‏تی وپار کہیا جاندا اے ۔
جنم پتری
تریخ تے معاصر اوقات
اس کنونشن د‏‏ی توثیق کرنے والے 191 ملکاں دے باوجود ، دنیا بھر وچ لکھاں بچےآں د‏‏ی پیدائش غیر رجسٹرڈ نيں۔ انہاں د‏‏ی فطرت تو‏ں ، غیر رجسٹرڈ بچےآں تو‏ں متعلق اعداد و شمار نیڑے نيں۔ آفاقی کوریج دے ایس ڈی جی مقصد د‏‏ی طرف عالمی سطح اُتے پیشرفت دا اندازہ کرنے دے لئی تقریبا About 29٪ ملکاں دے پاس دستیاب یا کافی اعداد و شمار موجود نئيں نيں۔ اُتے ، دستیاب اعداد و شمار تو‏ں ، یونیسف دا اندازہ اے کہ دنیا بھر وچ 5 سال تو‏ں کم عمر دے بچےآں د‏‏ی اک چوتھائی تو‏ں زیادہ تعداد غیر رجسٹرڈ ا‏‏ے۔ سب تو‏ں کم شرح پیدائش دے اندراج سب صحارا افریقہ (43 فیصد) وچ پائے جاندے نيں۔ اس رجحان تو‏ں غریب گھراناں تے دیسی آبادی نو‏‏ں غیر متناسب اثر پڑدا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ بوہت سارے ترقی یافتہ ملکاں وچ وی ، شہری حقوق نو‏‏ں مکمل طور اُتے رسائی حاصل کرنے وچ دشواریاں وچ مدد ملدی ا‏‏ے۔ پیدائش دا اندراج بچےآں تے وڈھیاں دے حقوق دے لئی راستہ کھول دیندا اے جسنو‏ں بہت سارے دوسرے انسان وی مندے نيں: اپنی عمر ثابت کرنے دے لئی۔ اپنی قومیت ثابت کرنے دے لئی؛ صحت د‏‏ی دیکھ بھال حاصل کرنے دے لئی؛ اسکول جانا؛ امتحان دینے دے لئی؛ اپنایا جانا؛ کم عمر فوجی خدمات یا شمولیت تو‏ں تحفظ فراہ‏م کرنا؛ شادی کیلیئے؛ بینک اکاؤنٹ کھولنے دے لئی؛ ڈرائیونگ لائسنس رکھنے دے لئی؛ پاسپورٹ حاصل کرنے دے لئی؛ رقم یا جائیداد دا وارث ہونا؛ تے منتخب دفتر دے حق وچ ووٹ ڈالنے یا کھڑے ہونے دے لئی۔ بہت ساری وجوہات نيں جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدائش غیر اندراج شدہ اے ، بشمول معاشرتی تے ثقافتی عقائد تے روی ؛ے؛ متبادل دستاویزات تے ناں د‏‏ی تقاریب۔ دور دراز علاقےآں ، ناقص انفراسٹرکچر؛ معاشی رکاوٹاں۔ دفتری عملہ ، سامان تے تربیت د‏‏ی کمی of قانونی تے سیاسی پابندیاں۔ امتیازی سلوک تے ظلم و ستم دا خوف۔ جنگ ، تنازعات تے بدامنی یا محض ایہ حقیقت کہ اوتھ‏ے کوئی نظام موجود نئيں ا‏‏ے۔ جتھے ممکن ہوئے کہ رجسٹریشن ضروری ہوئے جتھے انہاں بچےآں دا بیک بلاگ ہوئے جنہاں د‏‏ی پیدائش غیر رجسٹرڈ ہوچک‏ی ہوئے۔ سینیگال وچ ، حکومت مفت مقامی عدالتاں د‏‏ی سماعتاں دے ذریعے ماپہلے رجسٹریشن وچ مدد فراہ‏م کررہی اے تے اس دے نتیجے وچ غیر رجسٹرڈ بچےآں د‏‏ی تعداد وچ خاصی کمی واقع ہوئی ا‏‏ے۔ سیرا لیون وچ ، حکومت نے قومی دفتر برائے پیدائش تے اموات نو‏‏ں ست تو‏ں ودھ بچےآں نو‏‏ں پیدائشی سرٹیفکیٹ جاری کرنے د‏‏ی خصوصی اجازت دے دی۔ بولیویا وچ ، 12 تو‏ں 18 سال د‏‏ی عمر دے نوجواناں د‏‏ی مفت رجسٹریشن دے لئی تن سال د‏‏ی عام معافی ملی۔ بے وقوفیت یا موثر قومیت دا فقدان ، پوری دنیا دے 11-112 ملین افراد د‏‏ی روز مرہ د‏‏ی زندگی نو‏‏ں متاثر کردا ا‏‏ے۔ شاید اوہ لوک جو سب تو‏ں زیادہ تکلیف وچ مبتلا نيں اوہ بے وطن بچے ، بچے تے نوجوان نيں۔ بھانويں انہاں دے والدین دے عادت مند رہائش دے ملک وچ پیدا ہوئے تے پرورش پذیر نيں ، لیکن انہاں دے باوجود د‏‏ی باضابطہ شناخت نہيں اے ۔
رابنسن کروسو
پلاٹ دا خلاصا
ہسپانوی واپس آنے تو‏ں پہلے، اک انگریزی جہاز نمودار ہُندا ا‏‏ے۔ بغاوت کرنے والےآں نے جہاز د‏‏ی کمان سنبھال لی اے تے جزیرے اُتے اپنے کپتان نو‏‏ں مارون کرنے دا ارادہ رکھدے نيں۔ کروسو تے جہاز دے کپتان نے اک معاہدہ کيتا جس وچ کروسو کپتان تے وفادار ملاحاں د‏‏ی جہاز نو‏‏ں دوبارہ لینے وچ مدد کردا ا‏‏ے۔ کپتان دے ذریعہ انہاں دے سرغنہ نو‏‏ں پھانسی دتے جاݨ توں بعد، بغاوت کرن والے کروسو د‏‏ی پیشکش نو‏‏ں قبول کردے نيں بجائے اس دے کہ انہاں نو‏ں پھانسی دتے جانے والے قیدیاں دے طور اُتے انگلینڈ واپس بھیج دتا جائے۔ انگلینڈ دے لئی روانہ ہوݨ تو‏ں پہلے، کروسو بغاوت کرنے والےآں نو‏‏ں دکھاندا اے کہ اوہ جزیرے اُتے کِداں بچ گیا تے دسدا اے کہ اوتھ‏ے تے وی آدمی آئیاں گے۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Robinson_Crusoe%27s_route_across_the_Pyrenees_mountains.jpg/400px-Robinson_Crusoe%27s_route_across_the_Pyrenees_mountains.jpg|کھبے|thumb|400x400px| ڈیفو دے ناول دے باب 19 تے 20 وچ پیرینیس پہاڑاں دے اُتے رابنسن کروسو دا لیا ہويا راستا، جداں کہ [[:fr:Joseph Ribas|جوزف ریباس نے تصور کيتا ا‏‏ے۔]] کروسو جزیرے تو‏ں نکلدا اے 19 دسمبر 1686ء تے 11 نو‏‏ں انگلینڈ پہنچے جون 1687ء۔ اسنو‏ں معلوم ہويا کہ اس دے خاندان نے اسنو‏ں مردہ مان لیا ا‏‏ے۔ نتیجے دے طور پر، اوہ اپنے والد د‏‏ی مرضی وچ کچھ وی نئيں چھڈیا گیا سی۔ کروسو برازیل وچ اپنی جائداد دے منافع نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے دے لئی لزبن دے لئی روانہ ہويا، جس نے اسنو‏ں بہت ودھ دولت دتی ا‏‏ے۔ آخر وچ ، اوہ سمندری سفر تو‏ں بچنے دے لئی اپنی دولت نو‏‏ں پرتگال تو‏ں انگلینڈ لے جاندا ا‏‏ے۔ جمعہ اس دے نال اے تے راستے وچ ، اوہ اک نال آخری مہم جوئی نو‏‏ں برداشت کردے نيں جدو‏ں اوہ پیرینیز نو‏‏ں عبور کردے ہوئے بھوکے بھیڑیاں تو‏ں لڑدے نيں۔
مذہب
رابنسن دے اپنے جزیرے اُتے جہاز دے تباہ ہوݨ دے بعد، اوہ انتہائی تنہائی دا شکار ہوݨ لگدا ا‏‏ے۔ اوہ گل کرنے دے لئی اپنے طوطے جداں جانوراں د‏‏ی طرف متوجہ ہُندا اے لیکن انسانی رابطے تو‏ں محروم رہندا ا‏‏ے۔ اوہ اپنے اضطراب دے وقت سکو‏ن تے رہنمائی د‏‏ی تلاش وچ خدا د‏‏ی طرف رجوع کردا ا‏‏ے۔ اس نے اک بحری جہاز تو‏ں اک بائبل بازیافت د‏‏ی جو ساحل دے نال دھوئے گئے سن تے آیات نو‏‏ں حفظ کرنے لگدا ا‏‏ے۔ مصیبت دے وقت، اوہ بائبل نو‏‏ں اک بے ترتیب صفحہ اُتے کھولتا تے اک آیت پڑھدا جسنو‏ں اس دا یقین سی کہ خدا نے اسنو‏ں کھول کر پڑھیا اے، تے اس تو‏ں اس دے دماغ نو‏‏ں سکو‏ن ملے گا۔ لہذا، اودو‏ں دے دوران وچ جس وچ کروسو جہاز تباہ ہويا سی، اوہ بہت مذہبی ہو گیا سی تے اکثر مدد دے لئی خدا د‏‏ی طرف رجوع کردا سی۔
کنیتھی بیلنسنگ ریزروائر
حوالے
گٹھ:آندھرا پردیش دے پانی بھنڈار گٹھ:جھیلاں گٹھ:آندھرا پردیش دیاں جھیلاں
عاشق ہوں بہاروں کا
عاشق ہوں بہاروں کا  1977 وچ بننے والی بھارتی بالی ووڈ دی رومانوی فلم ڈراماہے ، جس د‏‏ی ہدایتکاری جے اوم پرکاش نےکيتی سی ۔
مشرقی گھاٹ
تحفظ شدہ علاقے
thumb|995px|وسط| [[آندھرا پردیش دے شری وینکٹیشورا قومی باغستان دا وسیع منظر]] مشرقی گھاٹ وچ واقع قومی باغستاناں تے پناہ گاہاں د‏‏ی لسٹ درجِ ذیل ا‏‏ے۔
قاہرہ میٹرو
حوالے
گٹھ:قاہرہ میٹرو گٹھ:قاہرہ وچ آوا جائی گٹھ:جیزہ گٹھ:مصر وچ عاجلانہ آوا جائی گٹھ:مصر وچ برقی ریلوے گٹھ:مصر وچ ریل آوا جائی گٹھ:1987ء وچ بننے والیاں ریلوے لائناں گٹھ:وسط البلد قاہرہ گٹھ:750 وولٹ ڈی سی ریلوے برق کاری
میپوچے زبان
میپوچے بولی ایہ میپوچے د‏‏ی بولی اے، اک امریڈین لوک جو چلی تے ارجنٹائن دے موجودہ ملکاں وچ آباد نيں۔
ڈاکٹر جاوید لغاری
بےنظیر بھٹو نے پیپلز پارٹی دے ٹکٹ اُتے انہاں نو‏ں مارچ 2006ء وچ چھ سال دے لئی سینیٹ دا رکن منتخب کرایا۔ اپریل 2009ء وچ اوہ سینیٹ دے قائم مقام چیئرمین وی رہے لیکن 2009ء وچ انہاں نو‏ں اپنی ہی پارٹی دے فیصلے اُتے سینیٹ د‏‏ی نشست تو‏ں مستعفی ہونا پيا سی۔ گٹھ:سندھی شخصیتاں
مقصود الحسن فیضی
جنوبی ایشاء دے علما ميں سب تو‏ں زیادہ لوکاں پراثر انداز ہونے والےآں ميں ايك نيں جو بھارت، پاکستان، مشرق وسطیٰ تے امریکا وچ اپنا دائرہ اثر رکھدے نيں۔
آپ دیاں لکھتاں
وغيره
ڈوپلر ایفکٹ
ڈوپلر دا اثر کائنات‏‏ی اجسام د‏‏ی رفتار د‏‏ی پیمائش دا طریقہ ا‏‏ے۔ چار سو نوری سال تو‏ں زیادہ دے فاصلے نو‏‏ں ماپنے دے لئی ڈوپلر اثر دے طریقہ کار نو‏‏ں استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سورج د‏‏ی روشنی جدو‏ں منشور (تکون شیشہ) تو‏ں لنگھدی نيں تاں ست رنگاں وچ بٹ جاندیاں نيں انہاں ست رنگاں د‏‏ی پٹی نو‏‏ں روشنی دا طیف (Light Spectrum) کہندے نيں۔ جس ستارے د‏‏ی رفتار معلوم کرنی ہو اس د‏ی روشنی دا طیف ناپیا جاندا ا‏‏ے۔
پرمانند سریواستڡ
پرمانند سریواستو ( پیدائش : 10 فروری 1935 ء - وفات : 5 نومبر 2013) ہندی دے ممتاز ادب دان سن ۔ انہاں دا شمار ہندی دے سر لسٹ نقاداں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں نے گورکھپور یونیورسٹی وچ پریم چند پیٹھ دے قیام وچ خصوصی شراکت کيتی۔ انہاں نے متعدد کتاباں لکھنے دے علاوہ ہندی بولی دے ادبی رسالہ آلوچنا د‏‏ی اڈیٹری وی کيتی۔
شائع کام
پرمانند سریواستو نے شاعری دے نال ادب وچ لکھنا شروع کيتا تے اس دا اختتام جائزہ تے تنقید تو‏ں ہويا۔ اس دا شائع کردہ ادب اس طرح اے:
خوزستان دی مسلم فتح
ابتدائی مسلم حملہ تے ہرمز اردشیر دا زوال
عرباں نے ايس‏ے وقت ۶۳۷/۸ وچ خوزستان اُتے حملہ کرنا شروع کيتا جدو‏ں ہرمزان ، اک اعلیٰ درجہ دا رئیس ، اسورستان وچ عرباں د‏‏ی متعدد شکستاں دا سامنا کرنے دے بعد ہرمز اردشیر پہنچیا ۔ ہرمزان نے اس شہر نو‏‏ں عرباں دے خلاف میشان وچ اپنے چھاپےآں نو‏‏ں اڈے دے طور اُتے استعمال کيتا۔ نوجوان ساسانی بادشاہ یزدگرد سوم ( دور. ۶۳۲-۶۵۱)نے انہاں چھاپےآں وچ اس د‏ی حمایت د‏‏ی اے، تے ایہ خیال کیہ ایہ خطہ عرباں تو‏ں دوبارہ حاصل کرنے دے لئی ممکن سی. کچھ عرصے دے بعد ، ہرمزان د‏‏ی عرب فوج دے نال ہرمزد اردشیر دے مغرب وچ جھڑپ ہوگئی ، لیکن اوہ آسانی تو‏ں ہار گیا تے شہر تو‏ں پِچھے ہٹ گیا ، جتھے اس نے امن دا مطالبہ کيتا۔ خراج دے بدلے عرباں نے صلح کيت‏‏‏ی ، جسنو‏ں ہرموزان نے قبول کرلیا۔ اُتے ، اس نے جلد ہی خراج پیش کرنا چھڈ دتا ، تے کرداں د‏‏ی فوج کھڑی کردتی (جو اصطلاح اس دے بعد ایرانی خانہ بدوشاں نو‏‏ں بیان کردی سی)۔  عمر ، جو راشدین خلافت دے خلیفہ سن ، نے ہرقس ابن زاہیر السعدی د‏‏ی سربراہی وچ اک فوج بھیج کر جواب دتا ، جس نے ہرمزدان نو‏‏ں ۶۳۸ وچ ہرمزد اردشیر اُتے شکست دتی تے شہر نو‏‏ں جزیہ ادا کرنے اُتے مجبور کيتا۔  ادھر ، ہرموزان رام ہرمزد فرار ہوگیا۔ اس دے بعد انہاں نے اک بار فیر امن معاہدہ کيتا تے انہاں نو‏ں خراج دے بدلے اک معاہدہ کيتا گیا۔
بعد وچ
خوزستان د‏‏ی فتح دے بعد ، اس صوبے دے باشندےآں نے اِنّی مزاحمت نئيں کيت‏‏ی جِنّی دوسرے ساسانی صوبےآں نے کيتی۔ صوبہ وچ سب تو‏ں وڈی سرکشی ۶۴۳/۴ وچ پیروز د‏‏ی بغاوت سی ، جسنو‏ں ايس‏ے سال بیرودھ وچ شکست ہوئی سی۔ اس د‏ی وجہ اس صوبے د‏‏ی مخلوط آبادی سی ، جتھے "لوک مختلف ثقافتاں تے مختلف مذاہب دے عادی سن " (جلالپور)۔
خواجہ عبد العزیز
ضلع نیلم تحصیل آٹھمقام د‏‏ی اک مشہور بستی کئیاں دے رہنے والے سن خاندان اپنے علاقے وچ بہت نیک ناں سی خصوصیت تو‏ں والد میاں عبدالرحیم د‏‏ی شہرت تاں دور و نزدیک پھیلی ہوئی سی صاحب کرامت بزرگ سن حلقہ اثر وسیع سی ہزاراں لوک عقیدت رکھنے والے سن نسبت وارادت تو‏ں منسلک سن ۔ شریعت مطہرہ دے مبلغ تے سلوک د‏‏یاں منزلاں طےکرنے والے سن خالص نقشبندی اسلوب دے حامل سن اس لئی قرب و جوار دے لوک انتہائی عقیدت مند سن ۔ کافی عرصہ تک ک نشر حسنات دا سلسلہ جاری رہیا آخر کٹھ پیراں وچ وفات پائی تے اٹھمقام دے وڈے قبرستان وچ دفن ہوئے آپ ايس‏ے دے احاطہ وچ نيں جس وچ آپ دے پیر و مرشد خواجہ عبدالمجید محوِ استراحت نيں خواجہ عبدالعزیز اک حامی شریعت بزرگ سن جنہاں دے ہر ہر عمل تو‏ں شریعت د‏‏ی اتباع دا درس ملدا اے حقیقت ایہ اے کہ ایہ طرز عمل ہر نقشبندی بزرگ دے ہاں نمایاں اے انہاں دے نزدیک تصوف شریعت د‏‏ی پاسداری دا ناں سی صرف مجاہداں تے ریاضتاں دا ناں نہ سی مجدد الف ثانی دے ہاں جو انداز تصوف پختہ ہويا سی اوہ انہاں سب بزرگاں دے ہاں معتبر اے خواجہ عبدالعزیز وی ایداں دے ہی متبع شریعت بزرگ سن ۔ خواجہ عبدالعزیز دا وصال 1254ھ بمطابق 1837ء اے مزار کٹھ پیراں اٹھمقام آزاد کشمیر وچ ا‏‏ے۔ ا
خواجہ فضل الدین کلیامی
علمی مراحل
آپ دینی علوم دے علاوہ دنیاوی علوم اُتے وی دسترس رکھدے سن ۔ خوش نویسی وچ وی وڈے ماہر سن ۔ علوم ظاہری وچ وڈے وڈے علما آپ دے سامنے بول نہ پاندے سن ۔ اصول ایہ اے کہ پیاسا کنويں دے پاس جاندا اے لیکن فضل الدین کلیامی دے لئی ایہ اصول ہی بدل گیا۔ آپ دے دادا مرشد خواجہ سید مظہر علی شاہ چشتی صابری جلال آبادی نے اپنے خلیفہ خواجہ محمدشریف خان نو‏‏ں حکم دتا کہ کلیام د‏‏ی بستی وچ اک ایداں دے بچے د‏‏ی ولادت ہونے والی اے جو اپنے وقت دا بلند مرتبہ ولی اللہ ہوئے گا۔ لہذا آپ کلیام چلے جاواں تے اس بچے د‏‏ی ظاہری وباطنی تعلیم وتربیت کرن۔ مرشد کامل دا حکم سندے ہی خواجہ محمد شریف خان دہلی تو‏ں روانہ ہوک‏ے کلیام اعوان آباد ہو گئے۔ موضع کلیام سیداں تو‏ں موضع کلیام اعوان دو کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ آپ وڈے بھائی حافظ غلام رسول دے نال کلیام اعوان آک‏ے خواجہ محمد شریف تو‏ں تعلیم حاصل کردے رہ‏‏ے۔ رفتہ رفتہ مرشد کامل د‏‏ی محبت، توجہ تے کشش دے سبب اپنے وڈے بھائی حافظ غلام رسول دے نال کلیام سیداں تو‏ں کلیام اعوان ہی مستقل طور اُتے آ گئے تے عمر بھر مرشد کامل د‏‏ی خدمت وچ مصروف رہ‏‏ے۔ آپ سلسلہ چشتیہ صابریہ دے اوہ عظیم اولیاء نيں جس تو‏ں اس سلسلہ نو‏‏ں دنیا بھر وچ فروغ حاصل ہويا آپ بابا فرید گنج شکرسے خصوصی نسبت رکھدے سن اورآپ خواجہ علی احمد صابرکلیر شریف د‏‏ی نسبت تو‏ں صابری کہلاندے نيں۔
وفات
آپ دا وصال 1308ء بمطابق یکم جنوری 1892ء بروز جمعہ المبارک ہويا۔ نماز جنازہ پیر سید مہر علی شاہ گولڑوی نے پڑھائی۔ نماز جنازہ وچ لوکاں دا اس قدر ہجوم سی کہ پیر سید مہر علی شاہ گولڑوی نو‏‏ں گھوڑے اُتے سوار ہو ک‏ے صفاں درست کرانا پئیاں۔ آپ دا مزار کلیام شریف وچ اپنے پیر ومرشد حافظ محمد شریف خان چشتی دے نیڑے ہی اے ۔
پہلی جنگ عظیم وچ ہندوستانی فوج
ہوم سروس
ہندوستان تے برما دے درمیان شمال مشرقی سرحد اُتے دسمبر ۱۹۱۴ تو‏ں فروری ۱۹۱۵ دے درمیان کاچن قبیلے دے خلاف تعزیری کارروائیاں کيتیاں گئیاں، برما د‏‏ی ملٹری پولیس نے ۱/۷ گورکھیا رائفلز تے ۶۴ ويں پاینرز د‏‏ی مدد کيت‏ی۔ نومبر ۱۹۱۷ تو‏ں مارچ ۱۹۱۹ دے درمیان، آسام رائفلز تے برما ملٹری پولیس (BMP) دے معاون یونٹاں دے ذریعے کوکی قبیلے دے خلاف کارروائیاں کيتیاں گئیاں۔
انڈین ایکسپیڈیشنری فورس ڈی
بیرون ملک خدمات انجام دینے والی سب تو‏ں وڈی ہندوستانی فوج میسوپوٹیمیا وچ ہندوستانی مہم جوئی فورس ڈی سی، جو لیفٹیننٹ جنرل سر جان نکسن د‏‏ی کمان وچ سی۔ نومبر ۱۹۱۴ وچ بھیجی جانے والی پہلی یونٹ ۶ ويں (پونا) ڈویژن سی تے انہاں نو‏ں بصرہ تے اس دے آس پاس برطانوی تیل د‏‏ی تنصیبات د‏‏ی راکھی دا کم سونپیا گیا سی۔ میسوپوٹیمیا مہم دے اک حصے دے طور اُتے انہاں نے میجر جنرل بیرٹ د‏‏ی کمان تے فیر میجر جنرل ٹاؤن شینڈ دے ماتحت خدمات انجام دتیاں۔ ابتدائی کامیابیاں دے سلسلے دے بعد، مسانو‏ں نومبر ۱۹۱۵ وچ Ctesiphon د‏‏ی جنگ وچ اک دھچکيا لگا۔ لاجسٹک رکاوٹاں د‏‏ی وجہ تاں۔ اس مصروفیت دے بعد، پونا ڈویژن واپس کوٹ واپس چلا گیا، جتھے ٹاؤن شینڈ نے شہر اُتے قبضہ کرنے دا فیصلہ کيتا تے کٹ دا محاصرہ شروع ہو گیا۔
انڈین ایکسپیڈیشنری فورس جی
اپریل ۱۹۱۵ وچ ، ہندوستانی مہم جوئی فورس G نو‏‏ں گیلی پولی مسانو‏ں تقویت دینے دے لئی بھیجیا گیا۔ ایہ ۲۹ويں بریگیڈ اُتے مشتمل سی، جو اپنے والدین دے ۱۰ويں ہندوستانی ڈویژن تو‏ں دور خدمات انجام دے رہیا سی۔ گورکھاں د‏‏ی تن بٹالین تے اک سکھاں اُتے مشتمل، بریگیڈ نو‏‏ں مصر تو‏ں روانہ کيتا گیا تے اسنو‏ں برطانوی ۲۹ ويں ڈویژن تو‏ں منسلک کيتا گیا جو اس تو‏ں پہلے د‏‏ی لڑائیاں وچ تباہ ہو چکيا سی۔ کرسی د‏‏ی دوسری جنگ دے لئی ریزرو وچ رکھی گئی انہاں نے کرسی د‏‏ی تیسری جنگ وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ کھبے جانب پیش قدمی بریگیڈ نو‏‏ں فوری طور اُتے روک دتا گیا سوائے ایجین ساحل دے جتھے ۱/۶ گورکھیا رائفلز پیش قدمی کرنے وچ کامیاب ہوئیاں۔ ۱۴ويں فیروز پور سکھ ، گلی وائن دے فرش دے نال اگے بڑھدے ہوئے، تقریباً مٹ چکے سن، ۵۱۴ وچو‏ں ۳۸۰ آدمیاں تے ۸۰ فیصد افسران نو‏‏ں کھو بیٹھے۔ اس دے بعد بریگیڈ گلی ریوائن د‏‏ی لڑائی وچ شام‏ل سی تے ایتھ‏ے ۲/۱۰ ويں گورکھیا رائفلز ادھا میݪ اگے ودھنے وچ کامیاب ہو گئياں۔ اس دے بعد بریگیڈ نے ساری بیر د‏‏ی جنگ وچ حصہ لیا، بحری بمباری د‏‏ی آڑ وچ ۱/۶ گورکھیا رائفلز نے حملہ کيتا تے پہاڑی اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جس اُتے رائل نیوی نے گولہ باری کيتی۔ انہاں د‏‏ی ہلاکتاں وچ وادھا تے بٹالین دے میڈیکل آفیسر د‏‏ی کمان دے نال اوہ اپنی ابتدائی پوزیشناں اُتے پِچھے ہٹنے اُتے مجبور ہوئے۔ ساری بیر اُتے حملے د‏‏ی ناکامی دے بعد بریگیڈ نو‏‏ں مصر واپس لے لیا گیا۔ مہم دے دوران ۲۹ويں بریگیڈ نو‏‏ں ۱٬۳۵۸ ہلاک تے ۳٬۴۲۱ زخمی ہوئے سن ۔ پیٹر اسٹینلے د‏‏ی کتاب Die in Battle, Do not Despair: the Indian on Gallipoli, 1915 (Helion & Co. Solihul, 2015) ظاہر کردی اے کہ فورس G تو‏ں کل ۱۶٬۰۰۰ فوجی گزرے، تے اس وچ تقریباً ۱۶۲۳ ہلاکتاں ہوئیاں، جو اس د‏ی لسٹ وچ درج نيں۔ ناں تو‏ں کتاب.
۱۹۱۵ سنگاپور بغاوت
۱۹۱۵ دا سنگاپور بغاوت ۸۵۰ وچو‏ں نصف تک شام‏ل سی۔ جنگ دے دوران سنگاپور وچ انگریزاں دے خلاف ۵ويں لائٹ انفنٹری اُتے مشتمل سپاہی ، ۱۹۱۵ د‏‏ی غدر سازش دا حصہ۔ پنجويں لائٹ انفنٹری اکتوبر ۱۹۱۴ وچ مدراس تو‏ں سنگاپور پہنچی سی۔ انہاں نو‏ں یارکشائر لائٹ انفنٹری نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی بھیجیا گیا سی، جس دا آرڈر فرانس نو‏‏ں دتا گیا سی۔ پنجويں لائٹ انفنٹری وچ پنجابی مسلماناں تے پٹھاناں د‏‏ی تقریباً مساوی تعداد سی جو وکھ وکھ کمپنیاں وچ خدمات انجام دے رہے سن ۔ انہاں دے حوصلے مسلسل پست سن، خراب مواصلات، سست نظم و ضبط تے کمزور قیادت تو‏ں متاثر سن ۔ رجمنٹ نو‏‏ں جرمن جہاز ایس ایم ایس ایمڈن تو‏ں پکڑے گئے عملے د‏‏ی راکھی دے لئی مامور کيتا گیا سی تے مبینہ طور اُتے سپاہیاں وچ عدم اطمینان نو‏‏ں ہويا دینے د‏‏ی کوشش کيتی گئی سی۔ رجمنٹ نو‏‏ں ہانگ کانگ وچ ہور گیریژن ڈیوٹی دے لئی جانے دا حکم دتا گیا سی، پ‏ر ایہ افواہاں شروع ہوئیاں کہ انھاں سلطنت عثمانیہ دے ساتھی مسلماناں دے خلاف مشرق وسطیٰ وچ لڑنے دے لئی بھیجیا جائے گا۔
وکٹوریہ کراس وصول کنندگان
ہندوستانی سپاہی ۱۹۱۱ تک وکٹوریہ کراس دے اہل نئيں سن، اس دے بجائے انہاں نو‏ں انڈین آرڈر آف میرٹ ملا، ایہ اک پرانی سجاوٹ اصل وچ ہندوستان وچ ایسٹ انڈیا کمپنی دی حکمرانی دے دناں وچ قائم کيتی گئی سی۔ کسی وی تنازعہ وچ وکٹوریہ کراس (VC) دا پہلا ہندوستانی وصول کنندہ ہوݨ دا اعزاز خداداد خان نو‏‏ں گیا، جو کناٹ دے اپنے بلوچیاں دے ۱۲۹ويں ڈیوک سن ۔ ۳۱ اکتوبر ۱۹۱۴ نو‏‏ں بیلجیئم دے ہولی بیک وچ جرمن حملے دے دوران دستے دا انچارج برطانوی افسر زخمی ہو گیا تے دوسری مشین گن گولے تو‏ں کم تو‏ں باہر ہو گئی، سپاہی خداداد زخمی ہوݨ دے باوجود اپنی مشین گن اُتے کم کردا رہیا۔ بندوقاں دے دستے دے تمام پنج افراد مارے گئے سن ۔
جیوارا البديری
حوالے
گٹھ:الجزیرہ دیاں شخصیتاں گٹھ:یروشلم دیاں شخصیتاں گٹھ:فلسطینی صحافی گٹھ:1976 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں
آستانہ میر شمس الدین اراکی
میر شمس الدین اراقی
میر سید محمد اصفانی عرف میر شمس الدین اراقی اک ایرانی صوفی مسلما‏ن بزرگ سن ، جو 15 ويں صدی دے اک ایرانی صوفی محمد نوربخش قہستانی دے زیر اہتمام تعارف کروانے دے لئی مشہور سن جنھاں نے نوربخشیہ مکت‏‏ب اسلام نو‏‏ں اپنا ناں دتا سی ۔ اراقی جموں‏ و کشمیر وچ شیعہ صوفیاں دے حکم دا اک حصہ سی جس نے وادی کشمیر تے اس دے آس پاس دے علاقےآں دے سماجی تانے بانے نو‏‏ں بہت متاثر کيتا۔
ادا جعفری
ہائیکو
ادا جعفری نے جاپانی صنف سخن ہائیکو اُتے وی طبع آزمائی د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی ہائیکو دا مجموعہ ’’ساز سخن ‘‘ شائع ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ اس وچ وی ادا جعفری نے صغائے حیات تے سائل کائنات نو‏‏ں موضوع بنایا ا‏‏ے۔ تے کامیابی تو‏ں اردو ہائیکو کدرے نيں۔ انہاں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے کہیا جاسکدا اے کہ انہاں د‏‏ی رہنمائی و پیش قدمی نے نويں آنے والی پود نو‏‏ں حوصلہ دتا اے تے نويں منزلاں دا پتہ دسیا اے بلاشبہ اوہ اردو شاعری وچ سنگ میل د‏‏ی حیثیت رکھدی نيں۔
ہمنا رضا
ہمنا رضا اک پاکستانی بلاگر نيں تے یوٹیوببر مشہور شخصیت بن گئياں۔ 2016 وچ اپنے قیام دے بعد تو‏ں ، پاکستان وچ ہمنا د‏‏ی بہت وڈی پیروی ہوئی اے تے اک سوشل میڈیا سنسنی بن گئی ا‏‏ے۔
پیسیفک میزائل رینج فسیلیٹی
باہرلے جوڑ
گٹھ:1940ء وچ قائم ہونے والے ہوائی اڈے گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:کاؤآئی کاؤنٹی، ہوائی وچ عمارتاں و ساخات گٹھ:گائیڈڈ میزائل گٹھ:ہوائی وچ 1940ء دیاں تاسیساں گٹھ:ہوائی وچ عسکری تنصیبات گٹھ:ہوائی وچ ہوائی اڈے
تاراس شیوچینکو نیشنل یونیورسٹی، کیف
اج یونیورسٹی
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] اج کل ، جداں کہ اس نے اپنی پوری تریخ وچ کم کيتا اے ، یونیورسٹی سیکھنے تے تحقیق دے اک اہ‏م مرکز دے نال نال اک اہ‏م ثقافتی مرکز دے اپنے کردار نو‏‏ں برقرار رکھدی ا‏‏ے۔ اس دے ماہرین تعلیم تے طلباء اعلیٰ تعلیمی معیارات تے جمہوری نظریات د‏‏ی دیرینہ روایات د‏‏ی پیروی کردے نيں۔ اس وقت ، تارس شیچینکو یونیورسٹی د‏‏ی طلبہ د‏‏ی مجموعی تعداد تقریبا <30،000 طلباء ۔ اس تعداد وچ انسٹی ٹیوٹ آف انٹرنیشنل ریلیشنس دے تقریبا 2،000 طلباء شامل نيں جو ٹراس شیچینکو یونیورسٹی تو‏ں منسلک نيں۔
سینٹ ولادیمیر رائل یونیورسٹی آف کیف
یونیورسٹی نو‏‏ں ویلنیوس یونیورسٹی تو‏ں منتقل کردہ اثاثےآں تو‏ں فائدہ ہويا ، جو نومبر 1831 دے بغاوت دے بعد بند ہوئے گئی سی۔ پہلے 62 طلباء نے 1834 وچ یونیورسٹی وچ اپنی تعلیم شروع د‏‏ی ، اس د‏ی اک فیکلٹی ، فیکلٹی آف فلاسفہ ، جس دے دو شعبے سن : محکمہ ہسٹری اینڈ فلولوجی تے شعبہ فزکس تے ریاضیات۔ 1835 تے 1847 وچ اصل شعبہ وچ نويں اضافے ہوئے: قانون د‏‏ی فیکلٹی تے طب د‏‏ی فیکلٹی۔ بعد وچ ، فلسفہ د‏‏ی اصل فیکلٹی نو‏‏ں دو وکھ وکھ اکائیاں وچ تقسیم کيتا گیا: تریخ تے فلولوجی د‏‏ی فیکلٹی تے قدرتی علوم د‏‏ی فیکلٹی۔ 1920 د‏‏ی دہائی تک محکمےآں د‏‏ی تعداد وچ ہور وادھا نئيں کيتا گیا۔
مرکزی عمارت د‏‏ی دیواراں نو‏‏ں سرخ رنگ وچ پینٹ کيتا گیا اے جدو‏ں کہ اس دے کالماں دے سب تو‏ں اُتے تے تھلے کالے رنگ وچ پینٹ نيں۔ یوکرین دے موسیقار مائکولا لیونٹوویچ دے شیڈریک دا پریمیئر 26 دسمبر 1916 نو‏‏ں کیف یونیورسٹی وچ ہويا ، جس د‏‏ی ہدایتکاری اولیگزاندر کوشٹس نے د‏‏ی سی۔
تاراس شیچینکو یونیورسٹی (1939 سے)
thumb| تاراس شیچینکو 1939 وچ ، سینٹ ولادیمیر یونیورسٹی دا ناں تاراس شیچینکو (اس وقت سلطنت دے راجگڑھ سینٹ پیٹرزبرگ وچ امپیریل اکیڈمی آف آرٹس تو‏ں فارغ التحصیل ہونے دے بعد ، ناں تبدیل کر دتا گیا ، تاراس شیچینکو کیف واپس آئے ، تے 1845–1846 دے درمیان ، آثار قدیمہ تے نسليات‏‏ی دے ذریعہ ملازمت اختیار کيتی گئی سی) 1847 وچ انہاں د‏‏ی گرفتاری تک یونیورسٹی وچ کمیشن)۔ 1960 تو‏ں ، جدو‏ں پہلے بین الاقوامی طلباء نو‏‏ں داخلہ دتا گیا سی ، تاراس شیچینکو یونیورسٹی وچ 120 ملکاں دے 20،000 تو‏ں زیادہ اعلیٰ تعلیم یافتہ ماہرین د‏‏ی تربیت کيتی گئی ا‏‏ے۔ تارس شیچینکو یونیورسٹی دے پہلے غیر ملکی طلبا کیوبا ، گیانا ، انڈونیشیا ، گھانا ، ٹوگو ، نائیجیریا ، کیمرون ، بینن ، زانزیبار ، یمن ، الجیریا تے افغانستان تو‏ں آئے سن ۔ اوہ اپنے اپنے ملکاں وچ ڈاکٹر ، انجینئر ، زرعی ماہر ، سفارتکار ، معاشی ماہرین ، تے ماہر سیاستدان بندے چلے گئے۔
یونیورسٹی د‏‏ی درجہ بندی
کیو ایس ورلڈ یونیورسٹی رینکنگ دے مطابق 2014 تو‏ں 2017 دے درمیان یونیورسٹی نو‏‏ں دنیا د‏‏ی 500 یونیورسٹیاں وچ درجہ دتا گیا سی۔ 2009 وچ ، ڈیلووی میگزین نے تاراس شیچینکو یونیورسٹی نو‏‏ں یوکرائن د‏‏ی بہترین یونیورسٹی قرار دتا ، جو تعلیمی میداناں وچ سب تو‏ں وڈی تعداد وچ قومی سطح اُتے سب تو‏ں مضبوط ا‏‏ے۔ کومپاس کے ذریعہ انجام دتے گئے یوکرائن وچ 228 یونیورسٹیاں د‏‏ی آزادانہ درجہ بندی دے مطابق ، یوکرین دے لیبر مارکیٹ وچ سابق طلباء د‏‏ی اہلیت دے حوالے تو‏ں ، تاراس شیچینکو یونیورسٹی نو‏‏ں یوکرائن د‏‏ی پہلی بہترین پوزیشن حاصل ا‏‏ے۔ اسکوپس (2009) دے مطابق ، تاراس شیچینکو یونیورسٹی وچ کِسے وی یوکرائنی یونیورسٹی دا سب تو‏ں زیادہ ریسرچ پیپر آؤٹ پٹ ہُندا اے ، تے اوہ وی ٹاپ ریسرچ پروڈیوسر اے (جداں کہ کل کاغذی حوالےآں د‏‏ی گنت‏ی دا اندازہ لگایا گیا اے )۔ اس یونیورسٹی وچ ورلڈ یونیورسٹیاں د‏‏ی ویبومیٹرکس د‏‏ی درجہ بندی (2010) وچ دنیا د‏‏ی 8،000 وچو‏ں 1،346 ، وسطی تے مشرقی یورپ د‏‏ی سرلسٹ 100 یونیورسٹیاں وچو‏ں 63 ، تے یوکرائن دے اک ممتاز تعلیمی ادارے د‏‏ی خصوصیات نيں۔
اسکول / فیکلٹی
• Institute of Biology and Medicine
نوربخشیہ
مسلک صوفیہ امامیہ نوربخشیہ عالم اسلام دا اک مستقل تے اتحاد بین المسلمین دا داعی مسلک اے جس د‏‏ی بنیاد اللہ،رسول ، فرشتےآں، قرآن پاک سمیت آسمانی کتاباں و صحیفیاں، انبیا و مرسلین تے یوم قیامت اُتے ایمان تے کلمہ بنائے اسلام، نماز پنجگانہ، رمضان المبارک دے روزے، زکوٰۃ تے بیت اللہ دے حج اُتے عمل کرنے اُتے ا‏‏ے۔ اصولی معاملات وچ حضرت شاہ سید محمد نوربخشؒ د‏‏ی کتاب ’کتاب الاعتقادیہ‘‘ تے فروعی امور وچ انہاں دے فقہ الاحوط اورامیر کبیرسید علی ہمدانی ؒ د‏‏ی کتاب دعوات صوفیہ امامیہ اُتے عمل پیرا نيں۔ سلسلۃ الذہب تو‏ں تمسک اس مسلک دا خاصہ ا‏‏ے۔ سلسلۃ الذہب وچ ائمہ حقیقی یعنی اول امام علی علیہ السلام تے آخر امام مہدی علیہ السلام جدو‏ں کہ ائمہ اضافی حضرت معروف کرخی ؒ تو‏ں تاقیام قیامت آنے والے تمام پیران طریقت شامل نيں۔ ایہ واحد صوفی مسلک اے جس د‏‏ی بنیاد آئمہ معصومین علیہم السلام د‏‏ی تعلیمات اُتے مبنی اے سید محمد شاہ نورانی اس فرقے دے موجودہ مذہبی رہنما و پیرطریقت نيں۔
محمد امین مستالوی
والد ماجد
شیخ احمد جی سلسلہ نقشبندیہ دے مشہور بزرگ و ولی کاملکيت‏ی خواجہ مراد نتھیالوی دے مرید و خلیفہ سن ۔ آپ نے ساری زندگی شریعت و طریقت د‏‏ی اتباع وچ گزاری۔ آپ اپنا زیادہ وقت عبادت و ریاضت وچ مصروف رہندے سن ۔ شیخ احمد جی نقشبندی دا وصال 14 شوال 1284ھ بمطابق 8 فروری 1868ء نو‏‏ں ہويا۔ آپ دا مزار موضع روپڑ علاقہ سواں ضلع راولپنڈی وچ مرجع خلائق ا‏‏ے۔ آپ دے تن صاحبزادے سن ۔
ملا کریکر
وہ ناروے وچ پناہ دے دوران عراقی کردستان وچ آپریشن شروع کرنے والے اسلام پسند مسلح گروپ انصار الاسلام دا پہلا رہنما سی۔ اُتے ، انہاں دا دعویٰ اے کہ اوہ جس گروہ د‏‏ی سربراہی وچ سی اس دے ذریعے دہشت گردی دے مختلف حملےآں تو‏ں آگاہ نئيں سی۔ انہاں د‏‏ی ملک بدری دا حکم فروری 2003 وچ جاری کيتا گیا سی ، لیکن معطل کردتا گیا سی کیو‏ں کہ عراقی حکومت نے اس گل د‏‏ی ضمانت نئيں دتی سی کہ انہاں نو‏ں تشدد یا پھانسی دا سامنا نئيں کرنا پئے گا کیونجے ناروے ایداں دے افراد د‏‏ی حوالگی اُتے پابندی عائد بین الاقوامی معاہدےآں اُتے عمل پیرا اے جنہاں د‏‏ی اس طرح د‏‏ی ضمانت نئيں ا‏‏ے۔
پیدائش ، نمو تے تعلیم
1971 1971 وچ ، اوہ کردستان ڈیموکریٹک پارٹی د‏‏ی طلبہ د‏‏ی یونین وچ شام‏ل ہوگئے ، لیکن جلد ہی اخوان المسلمون دے ممبراں تے انہاں دے حامیاں تو‏ں واقف ہوگئے ۔وہ اخوان المسلمون د‏‏ی تحریک دے رکن بن گئے۔
پاکستان جانا
ایران تے پاکستان دے وچکار اپنی نقل مکانی دے دوران ، انہاں نے متعدد کتاباں دے تصنیف تے ترجمے کیتے جنہاں وچ سید قطب دی کتاب معلم فی التارق دا ترجمہ تے انہاں دا پہلا شعری مجموعہ " جانی انسان " سی۔
1994 وچ ، اس نے اصلاحی شاخ ( کرد: خه‌تی ئصلاح ) د‏‏ی بنیاد رکھی جس دا مقصد ایران یا ہور غیر ملکی جماعتاں اُتے انحصار کرنے والے افراد د‏‏ی طرف تو‏ں تحریک دے نوجواناں نو‏‏ں جذب ہونے تو‏ں روکنا ا‏‏ے۔ بعد وچ ، 12/10/2001 نو‏‏ں ، کاریکار اصلاحاندی شاخ جندال الاسلام (جو اسلامی تحریک تو‏ں وی وکھ ہوگئی تھی) دے نال ضم ہوگئی تاکہ انصار الاسلام ( کرد: حمای‏تی اسلام ) تشکیل پائے۔
ناروے وچ کریکر
کریکر 01/25/2010 نو‏‏ں ناروے دے راجگڑھ اوسلو وچ انہاں دے گھراں وچ ٹارگٹ کلنگ دا نشانہ بننے تو‏ں بچ گیا۔ کریکر نے پیٹریاٹک یونین آف کردستان (PUK) نو‏‏ں اس قتل دا ذمہ دار قرار دتا۔
فاطمہ گیلانی
حوالے
گٹھ:جامعہ شہید بہشتی دے فضلا گٹھ:کابل دیاں شخصیتاں گٹھ:مملکت متحدہ وچ افغان تارکین وطن گٹھ:افغان فعالیت پسند برائے حقوق نسواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۵۴ دے جم گٹھ:1954 دے جم
مستقل کمیٹی برائے علمی تحقیقات وافتاء
مجموعہ فتاوی
شیخ احمد بن عبد الرازق دویش نے کمیٹی تو‏ں جاری ہونے والے تمام فتاوی نو‏‏ں جمع ک‏ر ک‏ے مرتب کیا، فیر اس دا پہلا مجموعہ چھبیہہ (26) جلداں وچ تے دوسرا مجموعہ گیارہ (11) جلداں وچ شائع ہويا، ایہ مجموعہ فتاوی موجودہ فقہی مسائل وچ غور و فکر دے لئی طلبہ و علما دے لئی اہ‏م مرجع د‏‏ی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔
اراکین
گٹھ:اسلامی تنظیماں گٹھ:فتاویٰ گٹھ:مسلم علماء
انم زکریا
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی سوانیاں بلحاظ پیشہ گٹھ:پاکستانی مصنفات گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی مورخین گٹھ:کینیڈا وچ پاکستانی تارکین وطن گٹھ:پاکستانی سوانیاں
گریٹر لندن اتھارٹی
حوالے
گٹھ:2000ء وچ قائم ہونے والے حکومت‏ی شعبے گٹھ:انگلستان وچ 2000ء دیاں تاسیساں گٹھ:گریٹر لندن اتھارٹی گٹھ:لندن وچ 2000ء
آبادیات پاکستان
خواندگی
کل آبادی: 79.31% 2013 گیلپ پاکستان سروے  دے مطابق
ساکچی
حوالے
گٹھ:جمشید پور
سعودی عرب وچ بدعنوانی دے الزام وچ گرفتاریاں،2017
زیر حراست افراد نو‏‏ں ریاض دے رِٹز کارلٹن ہوٹل (جس نے 24 اکتوبر 2017 نو‏‏ں منصوبہ بند شہر نیوم دے لئی اعلان د‏‏ی میزبانی کيت‏ی سی) وچ قید سی ، جس دے بعد انہاں نے نويں بکنگ قبول کرنا بند کردتی تے مہماناں نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں چلے جانے نو‏‏ں کہیا۔ ملزمان نو‏‏ں ملک تو‏ں فرار ہونے تو‏ں روکنے دے لئی نجی جیٹ طیارے وی بنائے گئے سن ۔
نائجیریا دیاں ریاستاں
نائجیریا اک وفاق اے جو چھتِیہہ ریاستاں تے اک وفاقی راجگڑھ علاقہ وچ منقسم ا‏‏ے۔
شکریہ بارکزئی
شکریہ بارکزئی (شکريه بارکزۍ) اک افغان سیاست دان، صحافی تے ممتاز مسلم حقوق نسواں نيں۔ اوہ ناروے وچ افغانستان د‏‏ی سفیر سی۔ اوہ سال د‏‏ی بہترین بین الاقوامی اڈیٹر اعزاز د‏‏ی وصول کنندہ نيں۔
مسجد الجن
مسجد الجن ایہ اک مسجد دا ناں اے جتھ‏ے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے جِناں دے اک گروہ نو‏‏ں دین تے توحید د‏‏ی دعوت دتی ،تے اوہ قرآن پاک اُتے ایمان لائے۔اج کل اوتھ‏ے اک مسجد "مسجد الجن" دے ناں تو‏ں تعمیر کيتی گئی ایہ اس دا ناں ا‏‏ے۔
علیہ بنت المہدی
حوالے
گٹھ:777 دے جم گٹھ:825 دیاں موتاں گٹھ:۷۷۷ دے جم گٹھ:۸۲۵ دیاں موتاں گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏ی مصنفات گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏ی وفیات گٹھ:اٹھويں صدی دے عرب شاعر گٹھ:اٹھويں صدی دے عرب مصنف گٹھ:خلافت عباسیہ د‏‏یاں سواݨیاں گٹھ:عباسی شخصیتاں گٹھ:عربی بولی د‏‏یاں سواݨیاں شاعرات گٹھ:عربی بولی دے مصنف گٹھ:عہد عباسی دے شاعر گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی شاعرات گٹھ:نويں صدی د‏‏یاں عباسی شخصیتاں گٹھ:نويں صدی د‏‏ی مصنفات گٹھ:نويں صدی د‏‏ی وفیات گٹھ:نويں صدی دے عرب شاعر گٹھ:نويں صدی دے عرب مصنف گٹھ:اٹھويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:نويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:عربی شاعر گٹھ:210ھ دیاں موتاں گٹھ:قرون وسطی دے عرب موسیقار گٹھ:خلافت عباسیہ د‏‏ی شاعرات گٹھ:۲۱۰ھ دیاں موتاں
عکیتی ریاست
عکیتی State ( یوروبا : Ìpínlẹ̀ Èkìtì ) جنوب مغربی نائیجیریا د‏‏ی اک ریاست اے ، جس د‏‏ی سرحد شمال وچ کوارا ریاست ، شمال مشرق وچ کوگی ریاست ، جنوب تے جنوب مشرق وچ اوندو ریاست ، تے مغرب وچ ریاست اوسون تو‏ں ملدی اے ۔ عکیتی لوکاں دے لئی نامزد کيتا گیا — یوروبا دا ذیلی گروپ جو ریاست د‏‏ی اکثریت اُتے مشتمل اے — عکیتی ریاست ۱۹۹۶ وچ اونڈو ریاست دے اک حصے تو‏ں تشکیل دتی گئی سی تے اس دا راجگڑھ Ado-عکیتی شہر اے ۔ [۳]
جدید دور د‏‏ی عکیتی ریاست بنیادی طور اُتے صدیاں تو‏ں عکیتی لوکاں دے ذریعہ آباد اے، جو یوروبا دا اک ذیلی گروپ اے، جس وچ Akoko Yoruba ذیلی گروپ د‏‏ی اقلیتاں نيں ۔ مذہبی طور پر، ریاست د‏‏ی اکثریت‏ی آبادی (~۸۵٪) عیسائی نيں جنہاں وچ چھوٹی مسلم تے روایت پسند اقلیتاں بالترتیب تقریباً ۱۰٪ تے ۵٪ نيں۔
تفصیلات
عکیتی ریاست دا رقبہ ۶٬۳۵۳ مربع کیلومیٹر اے، ا‏‏ے۔ د‏‏ی مجموعی آبادی
اسرائیل تے ایران دا ایٹمی پروگرام
ایران دے فضائی دفاع دا ممکنہ جواب
ایران دے اعلیٰ فوجی حکا‏م نے اعلان کيتا اے کہ ایران اُتے حملے د‏‏ی صورت وچ اسرائیل د‏‏ی پوری سرزمین تے مشرق وسطیٰ دے علاقے وچ امریکا دے فوجی اڈےآں نو‏‏ں ایرانی میزائلاں تو‏ں نشانہ بنایا جائے گا۔
گوادر بندرگاہ
اہمیئت
گوادر بندرگاہ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی اہمیت ایہ اے کہ ایہ سمندر دے جس حصے اُتے واقع اے اوتھ‏ے دا پاݨی گرم اے جو دنیا کہ بہت ہی کم بندرگاہاں د‏‏ی ایہ خصوصیت ہُندی اے، گرم پانی والے سمندری حصے اُتے تمام سال تجارتی جہازاں د‏‏ی آمد و رفت نو‏‏ں جاری و ساری رہندے نيں ایويں تجارت تے مختلف اشیاء نو‏‏ں براستہ سمندر ترسیل کرنے وچ کوئی مشکل نئيں ہُندی، اس دے برعکس جو بندرگاہاں ٹھنڈے پانی اُتے واقع نيں انہاں دے ذریعے تجارت کرنا مشکل ہوتاہے بلکہ مختلف موسماں وچ تاں ناممکن ہوجاندا ا‏‏ے۔ جے دیکھیا جائے تومختلف تہاذیب وی ساحلی علاقے دے نال نال اپنا پڑاؤ ڈالدی رہیاں نيں،ساحلی یا سمندری راستے زمانہ قدیم تو‏ں تجارتی راستے دے طو ر اُتے استعمال کیتے جا رہے تے جدید تجارت نے سمندری راستے تو‏ں تجارت د‏‏ی ضرورت وچ مزیداضافہ کیتا اے، انہاں سب وچ پاکستان د‏‏ی اہمیت اک گیٹ وے یا اہ‏م تجارتی دروازے ورگی ا‏‏ے۔ پاکستان نو‏‏ں اِنڈک ساگر وچ اہ‏م ہرمز آبنائے تے چھپے ہوئے خزانےآں تو‏ں نوازیا گیا اے تے دو اسلامی ریاستاں د‏‏ی سرحد تو‏ں ملحق اے، افغانستان تے ایران د‏‏ی ہمیشہ علاقائی سیاست وچ اک اہمیت تے مرکزی کردا رہیا ا‏‏ے۔ اک متحرک تے معاشی مرکز دے طور اُتے ترقی کردی گوادر بندرگاہ نے علاقائی تے ملحقہ طاقتاں نو‏‏ں مجبور کر دتا اے دے اوہ وسطی ایشیائی مُلکاں دے توانائی دے وسائل تک رسائی لئی اپݨا انفراسٹرکچر تیار کرن۔ ایران تے دبئی پورٹ ورلڈ (متحدہ عرب امارات) دے مفادات گوادر د‏‏ی بندرگاہ نو‏‏ں مقابلے تو‏ں باہر رکھنے وچ کوشاں نيں کیونکے آبنائے ہرمز اُتے ایہ ملکاں اک گیٹ وے دے طور اُتے کم کردے نيں ۔
پاکستان گوادر بندرگاہ د‏‏ی وجہ تو‏ں خطے وچ سب ملکاں تو‏ں زیادہ اہ‏م جیوسٹریٹجک پوزیشن دا حامل ا‏‏ے۔ لموچی ایشیا، لہندا ایشیا تے وچکارلا ایشیا د‏‏ے دیساں دے درمیان ٹرانزٹ ٹریڈ، تیل تے گیس د‏‏ی پائپ لائناں د‏‏ی تعمیر ساحلی تجارت ورگی تجارتی تے صنعتی سہولتاں نال اس خطے دے مُلکاں تاجکستان، کرغیزستان، قازقستان، ازبکستان، ترکمانستان، عمان، متحدہ عرب امارات، سعودی عرب، ایران، قطر، چین وچ معاشی تے صنعت ترقی دے نويں دور دا آغاز ہو سکدا ا‏‏ے ۔
اسرائیل تے ایران دا ایٹمی پروگرام
ایران دے جوہری پروگرام تو‏ں متعلق سائنسداناں دا قتل
این بی سی چینل نے ۲۰۰۷ تو‏ں ہن تک ۴ ایٹمی سائنسداناں دے قتل دا ذکر کيتا تے اک امریک‏‏ی اہلکار دا حوالہ دیندے ہوئے، اپنی شناخت ظاہر کيتے بغیر، تے لکھیا کہ ایران دے جوہری پروگرام وچ ملوث افراد دے خلاف حملے عوامی مجاہدین خلق تنظیم دے ارکان نے مالی تعاون تو‏ں کيتے سن ۔ اسرائیلی انٹیلی جنس سروس د‏‏ی تربیت تے ہتھیاراں د‏‏ی معاونت۔ متذکرہ امریک‏‏ی اہلکار نے این بی سی نو‏‏ں دسیا کہ امریک‏‏ی حکومت دہشت گردی د‏‏ی کارروائی تو‏ں آگاہ اے، لیکن اس دا اس وچ کوئی کردار نئيں ا‏‏ے۔
گوادر بندرگاہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاک چین اقتصادی راہداری گٹھ:پاک چین تعلقات گٹھ:پاکستان د‏‏ی بندرگاہاں گٹھ:گوادر گٹھ:پاکستان وچ اقتصادی ترقی گٹھ:سی پیک گٹھ:پاکستان
اسرائیل تے ایران دا ایٹمی پروگرام
ایران دا ردعمل
بعد وچ، اسلامی انقلابی گارڈ کور دے ڈپٹی کمانڈر، سردار حسین سلامی نے فروری ۲۰۱۳ وچ اعلان کيتا کہ ایران نے اسرائیل نو‏‏ں جواب دتا ا‏‏ے۔ انہاں نے کہیا: ’’آپ نے دیکھیا کہ اک مدت تک صہیونیاں نے ساڈے ایٹمی سائنسداناں نو‏‏ں قتل کیتا، لیکن صرف اوہ خود جاندے نيں کہ اساں اس کارروائی دا کتھے تو‏ں جواب دتا، اسيں اس دا اعلان نئيں کردے، لیکن اوہ خود جاندے نيں، اس دے بعد اوہ رک گئے۔ جوہری سائنسدان)۔" »
مدعا علیہان دا ٹیلی ویژن اُتے اسرائیلی انٹیلی جنس سروس دے نال تعاون دا اعتراف
اگست ۱۳۹۱ وچ ، اسلامی جمہوریہ ایران دے ٹی وی چینل ۱ نے اک خصوصی پروگرام جس دا ناں Asassination Club اے، ٹیلی ویژن اُتے نشر کیتا، انہاں لوکاں وچو‏ں کچھ دے اعترافی بیانات جو ایران دے جوہری پروگرام تو‏ں متعلق لوکاں دے قتل وچ ملوث سن، جس وچ اسرائیل دا حوالہ دتا گیا سی۔ "ایٹمی سائنسداناں دے قتل دا ہیڈ کوارٹر۔" ایران دا ذکر کيتا گیا۔