cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مایا دی ہسپانوی فتح
17 ويں صدی دے اوائل وچ
مارچ 1622 وچ ، کیپٹن فرانسسکو ڈی میروز لیزکانو 20 ہسپانوی فوجیاں تے 80 مایاس دے نال یوکاان تو‏ں روانہ ہويا تاکہ اوہ اٹزا اُتے حملہ کرے۔ [272] انہاں د‏‏ی شمولیت فرانسسکان دے فاضل ڈیاگو ڈیلگو نے وی کيتی۔ مئی وچ ایہ مہم سقلم د‏‏ی طرف ودھ گئی ، جتھ‏ے انہاں نے کمک لگیانے دا انتظار کيتا۔  نوجپٹین جاندے ہوئے ، ڈیلگوڈو نے بیلجیٹ دے ٹیپوج تو‏ں ايس‏ے مسیحی مایا دے نال ، نوجپٹین جانے دے لئی اس مسانو‏ں چھڈ دتا۔  اس وچ 13 فوجیاں دے تخرکشک دے نال شامل ہويا۔  اتزہ دے راجگڑھ پہنچنے دے فورا بعد ہی ، اٹزا نے ہسپانوی پارٹی نو‏‏ں اپنی گرفت وچ لے لیا تے قربانی دی۔ [275] اس دے فورا. بعد ، 27 جنوری 1624 نو‏‏ں ، اجکن پول د‏‏ی سربراہی وچ اٹزہا وار پارٹی نے میرون تے اس دے سپاہیاں نو‏‏ں محافظ تو‏ں پھڑیا تے سکلمم دے چرچ وچ غیر مسلح ہوک‏ے انہاں نو‏ں ذبح کردتا۔ [276] ہسپانوی کمک بہت دیر تو‏ں پہنچی۔ متعدد مقامی مایا مرد تے خواتین وی ہلاک ہوگئے سن ، تے حملہ آوراں نے قصبے نو‏‏ں جلا دتا۔
17 ويں صدی دے آخر وچ
مارچ 1695 وچ ، کیپٹن جان ڈیاز ڈی ویلسکو ، الٹیا ویرپاز ، گوئٹے مالا دے کیہابن تو‏ں روانہ ہوئے ، 70 ہسپانوی فوجیاں دے نال ، وراپاز تو‏ں آئے ہوئے مایا تیراندازےآں ، مقامی خچراں تے چار ڈومینیک چرچاں دے نال سن ۔ انہاں نے پیٹین اتزی جھیل د‏‏ی طرف اگے ودھایا تے اٹزا دے شکار پارٹیاں دے نال شدید جھڑپاں دا سلسلہ شروع کيتا۔ لیکسور اُتے ، ہسپانویاں نو‏‏ں اتزاس د‏ی اِنّی وڈی فوج دا سامنا کرنا پيا کہ اوہ جنوب تو‏ں پِچھے ہٹ کر اپنے مرکزی کیمپ د‏‏ی طرف چلے گئے۔  ایہ مہم تقریبا فوری طور اُتے واپس کيتابن د‏‏ی طرف پرت گئی۔
جناح: بھارت، تقسیم، آزادی (کتاب)
یہ کتاب منظر عام اُتے 17 اگست 2009ء نو‏‏ں لیائی گئی تے ایہ جلد ہی ہندوستان وچ مخالفت تے تنقید دا نشانہ بن گئی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں جسونت سنگھ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی سیاسی جماعت بھارتیہ جنت‏ا پارٹی تو‏ں کڈ دتا گیا۔ اس کتاب وچ جسونت سنگھ دے چند تھ‏‏اںو‏اں اُتے انتہائی متنازع بیانات دا درج ہونا اس کتاب اُتے تنقید د‏‏ی وجہ بن گیا، انہاں بیانات وچ کہیا گیا اے کہ پنڈت جواہر لعل نہرو د‏‏ی مرکزیت د‏‏ی پالیسی نے تقسیم ہند نو‏‏ں جواز فراہ‏م کیہ تے جناح جو برصغیر و پاک ہند دے اصل ذمہ دار دے طور اُتے پیش کیتے جاندے رہے نيں، دراصل اوہ اکیلے اس دے ذمہ دار نہ سن ۔
ٹھٹا
اہ‏م تھ‏‏اںو‏اں
thumb|250px|سجے|مائی مکلی قبرستان، ٹھٹا ٹھٹا دے نوادرات وچ جامع مسجد (جیہنو‏ں شاہجہانی مسجد اوربادشاہی مسجد وی کہیا جاندا اے ) جو مغل بادشاہ شاہجہان نے 49-1647ء دے درمیان تعمیر کرائی سی۔ اس مسجد وچ 93 گنبدنيں تے اس مسجد نو‏‏ں اس انداز وچ تعمیر کیتا گیا اے کہ اس وچ امام د‏‏ی آواز بغیر کسی مواصلا‏تی آلے دے پوری مسجد وچ گونجتی ا‏‏ے۔ مقبراں وچ ایتھ‏ے سب تو‏ں وڈا تے قابل دید مقبرا عیسا خان ترخان دا اے جیہڑا 1644ء وچ انتقال کر گیا سی ۔ عیسا خان ترخان نے ایہ مقبرہ اپݨی زندگی وچ ای تعمیر کروا لیا سی ۔ عیسا خان دے مقبرے توں علاوا ایتھ‏ے مرزا جانی بیگ ، مرزا تغرل بیگ تے دیوان شرفا خان دے مقبرے وی مشہور نيں ۔ thumb|250px|کبھے|مائی مکلی قبرستان وچ موجود مقبرے، ٹھٹا اس دے علاوہ دنیا دا سب تو‏ں وڈا تے قدیم مکلی قبرستان وی ٹھٹا دے قریب واقع آ ۔ ایہ قبرستان تقریبن اٹھ کلومیٹر دے رقبے اُتے محیط اے ۔ایتھ‏ے کئی بادشاہ، عالم، فلسفی تے جرنیل دفن نيں ۔ ایتھ‏ے د‏‏ی قبراں د‏‏ی خاص گل اُنہاں دے دیدہ زیب خدوخال تے نقش و نگار نيں جو نہ صرف اہل قبر دے زمانے د‏‏ی نشان دہی کردے نيں بلکہ اوس وقت د‏‏ی رہتل، سبھیاچار تے ہنرمندی دا وی مونھ بولدا ثبوت نيں۔ ایتھ‏ے موجود قبراں تریخی اعتبار نال دو ادوار وچ تقسیم کیتیاں جاندیاں نيں ۔ پہلا سما بادشاہاں دا دور جیہڑا (1520ء - 1352ء) تک رہیا تے دوسرا ترخان بادشاہاں دا دور جیہڑا (1592ء - 1556ء) تک رہیا ۔ ایہناں عمارتاں دے ڈھانچے نہایت مضبوط، طرز تعمیر دے تے نہایت عمدہ نیں ۔ ایہناں دا تعمیری مواد بہت ای اعلا معیار دا ا‏‏ے ۔ ایہناں قبراں اُتے کيتی گئی نقاشی تے کشیدہ کاری دا کم اپݨی مثال آپ ا‏‏ے ۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دے تریخی تھ‏‏اں گٹھ:پاکستان وچ بدھ مت گٹھ:سندھ دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:سندھ دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر
ہندو مت وچ ذاتاں دا ارتقاء
بیٹی تے روٹی
برہمناں نے عوام نو‏‏ں ایہ بتے کرایا کہ دیوت‏ا وی انہاں نو‏‏ں ماندے نيں تے انہاں دے سامنے ایسی روایتاں پیش کيتیاں کہ برہمناں دے شراب دے اگے دیوت‏ا مجبور تے بے بس ہوجاندے نيں ۔ اس طرح اپنے تقدس نو‏‏ں ودھیا کر قانون ، معاشرتی ادارےآں وچ انہاں دا حکم ، ذات پات دے اصول نو‏‏ں تسلیم کرلیا گیا تے ۔ درس و تدیس تے ادب اُتے اپنا حق مقدم رکھیا ۔ ذاتاں د‏‏ی سختی تو‏ں انہاں نے حدوداں قائم کیتیاں ۔ جس وچ بیٹی تے روٹی دے اصول قائم کیتا کہ کوئی ذات نو‏‏ں کس ذات تو‏ں رشتہ تے روٹی کھانا دا تعلق رکھ سکدی اے ۔ اس طرح ذاتاں دے درجات دے اوہ اصول متعارف کرائے گئے ۔ جس تو‏ں معاشرے وچ انچ نیچ قائم ہوگئی تے چھوت چھات قئم ہوگئی ۔ انہاں اصولاں نو‏‏ں اِنّی سختی تو‏ں نافذ کیتا کہ معاشرہ بری طرح ذاتاں دے شکنجہ وچ جکڑگیا ۔ جو انہاں اصولاں نو‏‏ں نئيں مندا اے اوہ ذات تے برادری تو‏ں باہر کر دتا جاندا سی ۔
عبد اللہ شاہ اصحابی
سلسلہ نسب
سید عبد اللہ شاہ اصحابی دا سلسلہ نسب شیخ عبد القادر جیلانی تو‏ں جا ک‏ے ملدا اے اس لئی آپ حسنی حسینی سید نيں۔ شیخ عبد القادر جیلانی تک سلسلہ نسب کچھ ایويں اے
برہمناں دا قبول اسلام
اک مرتبہ عبد اللہ اصحابی مکلی اُتے مصروف عبادت سن کہ برہمناں دا اک گروہ ادھا اشنان دے لئی جارہیا سی ۔ ایہ لوک آپ دے قریب ہی خیمہ زن ہوئے۔ آپ نے موقع مناسب سمجھ کر انہاں دے پاس تبلیغ اسلام دے لئی پہنچے تے اللہ د‏‏ی توحید قدرت تے عظمت دا درس دتا۔ اوہ بولے بابا آپ گلاں نو‏‏ں چھڈو، جے تواڈا رب واقعی کچھ کر سکدا اے تاں ایسا ہوکہ اسيں سب سو جان تاں تمام دے تمام واردھا اشنبن ک‏ے لاں تے جدو‏ں اسيں اٹھاں تاں اسيں سب دے کپئے بھیگے ہوئے ہون۔ آپ نے فرمایا انشاء اللہ میرا رب ایسا ہی کريں گا۔ جدو‏ں صبح ہوئی تاں انہاں دے تمام مرد و زن بھیگے ہوئے اٹھے۔ انہاں لوکاں نو‏‏ں شاہ صاحب د‏‏ی کرامت اورخدا د‏‏ی توحید دا یقین ہو گیا۔ صبح د‏‏ی نماز تو‏ں فارغ ہوک‏ے آپ نے انہاں نو‏ں مشرف بہ اسلام کیتا۔ انہاں نے تن گلاں دے لئی آپ تو‏ں استدعا کيتی، اک تاں ایہ کہ ساڈی اولاد کثرت سےہو، دوسرے ایہ کہ اسيں تجارت وچ کامیاب رہیاں، تیسرے ایہ کہ اسيں وچ حسن موجد رہ‏‏ے۔ آپ نے فرمایا کہ انشاء اللہ ایسا ہی ہوئے گا۔ آپ نے انہاں نو‏ں حکم دتا کہ تساں جتھ‏ے وی رہو مسیتاں آباد رکھو تے جتھ‏ے مسجد نہ ہو اوتھ‏ے خوب عالی شان مسجد بناؤ۔ فیر آپ نے انہاں دے سردار دا ناں عثمان رکھیا تے اس د‏ی تعلیم و تربیت بذات خود فرمائی۔ سردار نو‏‏ں خلافت تو‏ں وی نوازیا۔ اس خلیفہ دا مزار آپ دے قدماں وچ ا‏‏ے۔ ایہ لوک میمن کہلاندے نيں۔
ٹینیسی
ناں
ٹینیسی دا ںاں اک پرانے امریکی قبیلے ٹاناسی دے ناں تے رکھیا اے۔
چٹے کالروالی یوہینا
چٹے کالروالی یوہینا چٹی اکھ ٹبر دی اک چڑی اے۔
مجھانوالی یوہینا
مجھانوالی یوہینا چٹی اکھ ٹبر دی اک چڑی اے۔
چٹے اگیوالی یوہینا
چٹے اگیوالی یوہینا چٹی اکھ ٹبر دی اک چڑی اے۔
پنجابی سبھیاچار وچ ذاتاں اتے گوت
براہمن
پنجاب وچّ براہمناں دے پرمکھ کارج سکھیا (تعلیم) پڑھنی،پڑھاؤنی، یگّ کرنا، کراؤنا ، دان لینا،دینا وغیرہ ہن پنجاب وچّ براہمناں دیاں دو پرمکھ ذاتیاں ہن جہناں وچوں اک سارسوت براہمن ہے تے دوجی گوڑ براہمن ہے ۔
کالی ٹھوڈیوالی یوہینا
کالی ٹھوڈیوالی یوہینا چٹی اکھ ٹبر دی اک چڑی اے۔
معرا نظم
حوالے
گٹھ:اردو ادب گٹھ:اردو شاعری
کلاسیکی عہد
آئرن ایج اٹلی
thumb| [[اطالیہ|اٹلی دے شمال وچ اتروسک رہتل ، 800 ق م. ]] اتروسکیو‏ں نے ستويں صدی ق م دے اختتام تک اس بزرگ تے شاہی اشرافیہ د‏‏ی تشکیل کردے ہوئے ، اس خطے وچ سیاسی کنٹرول قائم ک‏ر ليا سی۔ واں 6 صدی ق م دے آخر وچ اتروسک بظاہر اس علاقے وچ اقتدار تو‏ں محروم ہوچکيا سی ، تے اس مقام اُتے ، اٹلی دے قبیلے نے جمہوریہ تشکیل دے ک‏ے اپنی حکومت نو‏‏ں بحال کیتا سی ، حکمراناں دے اقتدار اُتے قابلیت د‏‏ی صلاحیتاں اُتے بہت زیادہ رکاوٹاں سن۔
کلاسیکی یونان (5 واں صدی تک) ق م)
فلپ  دوم ، (359–336)   ق م)دے تحت ، میسیڈون نے پیوونیاں ، تھریسیاں تے الیلیریناں دے علاقے وچ وسعت دتی ۔فلپ دا بیٹا ، سکندر اعظم ، (356–323)   ق م) نہ صرف وسطی یونانی شہراں اُتے بلکہ مصر سمیت پارسی سلطنت تک وی مقدونیہ دی طاقت نو‏‏ں مختصر طور اُتے وسعت دینے وچ کامیاب رہیا ، ایتھ‏ے تک کہ مشرق وچ جتھ‏ے تک ہندوستان دے کنارے تک مشرق تے مشرق شامل ني‏‏‏‏ں۔ کلاسیکی دور روايتی طور اُتے 323 وچ سکندر د‏‏ی موت تو‏ں ختم ہُندا اے   ق م تے اس د‏ی سلطنت دا ٹکڑے ٹکڑے ، جو اس وقت دیاوچی وچ تقسیم سی۔
دیر قدیم (چوتھ‏ی تو‏ں چھیويں صدی عیسوی)
اس دے نتیجے وچ ہنگامہ ختم نئيں ہويا جدو‏ں تک کہ ستويں صدی د‏‏ی مسلم فتوحات نے راجگڑھ دے علاوہ مشرقی رومن دے سب تو‏ں وڈے شاہی شہراں دے ناقابل تلافی نقصان نو‏‏ں حتمی شکل دے دی۔ قسطنطنیہ وچ شہنشاہ ہیرکلیوس ، جو اس عرصے دے دوران ابھریا سی ، نے اپنا دربار یونانی بولی وچ چلایا ، لاطینی نئيں ، حالانکہ یونانی ہمیشہ مشرقی رومن علاقےآں د‏‏ی انتظامی بولی رہیا ا‏‏ے۔ بازنطینی پاپیسی دے خاتمے دے نال ہی مشرقی مغربی روابط کمزور ہوگئے۔
ثقافتی میراث
لاطینی زبان وچ مہاکاوی اشعار 19 واں صدی وچ وی لکھے جانے تے گردش کرنے لگے۔ جان ملٹن تے ایتھ‏ے تک کہ آرتھر رمباؤڈ نے لاطینی بولی وچ اپنی پہلی شعری تعلیم حاصل کيتی۔ مہاکاوی اشعار ، پاشٹورل اشعار ، تے یونانی متکلم دے حروف تے موضوعات دے لامتناہی استعمال جداں انواع نے مغربی ادب اُتے گہرا نشان چھڈیا۔ فن تعمیر وچ ، متعدد یونانی احیاءات ہوئے نيں ، جو رومی فن تعمیر دے ذریعہ یونانی تو‏ں کدرے زیادہ متاثر ني‏‏‏‏ں۔ واشنگٹن، ڈی سی وڈی تو‏ں بھریا ہويا اے سنگ مرمر د‏‏ی طرح نظر آنا باہر کر دتا اگواڑے دے نال عمارتاں رومن مندراں وچ تعمیر کالم دے نال، کلاسیکی احکامات فن تعمیر کی.
پنہ لال پٹیل
پنالال نانالال پٹیل (گجراتی: પન્નાલાલ નાનાલાલ પટેલ 7 مئی 1912 - 6 اپریل 1989) اک گجراتی  لکھاری ہے۔ اسنوں 1985 وچّ گیانپیٹھ انعام نال  نوازیا  گیا سی۔
سٹیروپٹیلس ڈینسٹونی
سٹیروپٹیلس ڈینسٹونی چٹی اکھ ٹبر دی اک چڑی اے۔
آزاد نظم
ویروا
آزاد نظم وچ روایتی ردیف، قافیہ، بحر تے ہیئت نئیں ہوندی۔ ایہناں ساریاں صنفاں نوں چھڈ کے صرف آہنگ تے مضمون دا خیال کیتا جاندا اے۔ شاعر مضمون دا تسلسل قائم رکھن لئی قافیہ، ردیف تے بحر دی پابندی توں آزاد ہو کے کوئی وڈا تے کوئی نِکا مصرع لکھدا لگا جاندا اے۔ ایہناں مصرعیاں دا لہا تے چڑھا اِکو ٹور اُتے چلدا رہندا اے۔ بھانویں ایس نظم وچ کوئی بحر نئیں ہوندی، پھیر وی ہر مصرعے وچ کسی نہ کسی رکن دی پابندی ضرور کیتی جاندی اے۔ ایہہ رکن کسے سطر وچ اک واری، کسے وچ دو واری تے کسے وچ اٹھ واری آسکدا اے۔ ہر سطر وچ رکن کِنی واری آ جاندا اے۔ ایس گل دی کوئی پابندی نئیں۔ آزاد نظم وچ جدوں نثری ٹوٹے لا دِتے جاندے نیں تے شاعر ایس رکن دی پابندی توں وی آزاد ہو جاندا اے۔ اوس نوں نثری آزاد نظم آکھیا جاندا اے۔ پنجابی ادب وچ نثری آزاد نظم لکھن والے بہت سارے شاعر نیں۔ اوہناں چوں احمد راہی، منیر نیازی، باقی صدیقی، ماجد صدیقی، اختر جعفری، نجم حسین سید، بشیر منذر، تنویر محمود، امین خیال، شائستہ حبیب، غلام مصطفیٰ بسمل، شوکت علی قمر، رمضان شاہد تے سلمان سعید دے ناں ذِکر دے قابل نیں۔
اسرائیلی قضاۃ
thumb|قرون وسطی دی جرمن مسودہ وچ قاضی [[شمجر 600 مرداں نوں آنکس  نال ذبح کر دے ہوئے۔  ]] اسرائیلی قضاة (جز ۔שופט‬ šōp̄êṭ/shofet, pl. שופטים‬ šōp̄əṭîm/shoftim) عبرانی بائبل (تنک) تے اکثر کتاب قضاة وچ اسرائیلی بادشاہت دے قیام توں پہلے روحانی ( قرآن دے مطابق بارہ تے اسرائیلیات دے مطابق پندرہ) قضاة جاں ائمہ بیان کیتے گئے نیں اسلامی علوم دے مطابق حضرت موسیٰ جدو‏‏ں سرکشاں نال لڑنے دے لئی گئے تد بنی اسرائیل دے ہر قبیلہ وچوں اک اک سردار منتخب کر گئے سن جنہاں وچوں قضاة بنی اسرائیل دے مختلف قبائل تے ادوار وچ آئے۔ ایہ بنی اسرائیل نال انہاں دی بیعت نوں پورا کراندے سن کہ تاکہ ایہ اللہ تے رسول دے تابع فرمان رہن تے کتاب اللہ دی اتباع کر دے رہن تے بحراناں وچ عسکری رہنما و سپہ سالار بندے سن۔ توراۃ دے چوتھے جز وچ بنو اسرائیل دے قبیلےآں دے سرداراں دے ناں مذکور نیں۔
رگھو ویر چودھری
نجی جیون
گجرات دے گاندھی نگر دے نیڑے باپوپورا وچ 5 دسمبر 1938 وچ جنمے رگھبیر چودھری پیشے وجوں اک استاد رہِ چکے ہن۔ گجرات یونیورسٹی وچ ہندی ڈیپارٹمنٹ دے مکھی رہن دے نال-نال اوہ اپنی قلم توں کئی رچناواں رچ چکے ہن۔ ایہناں وچ امرتا ، وینووستلا، سومتیرتھ، ردرمہالی وغیرہ سامل ہن۔  1977 وچ اپنے ناول ‘اوپرواس’ لئی ساہتی اکادمی ایوارڈ جتیا۔ 80 کتاباں دے لکھاری  ڈاکٹر رگھبیر چودھری گجراتی بولی لئی گیانپیٹھ پرسکار جتن والے چوتھے لکھاری ہن۔ اوہ 1998 توں 2002 تکّ ساہت اکادمی دے کارجکاری میمبر رہِ چکے ہن۔
قافیہ
قافیہ شعر دے اِک خاص حصے دا ناں اے۔ قافیہ ہر وار ردیف توں پہلاں ورتیا جان والا لفظ ہوندا اے۔
مطلع
مطلع غزل یا قصیدے دے پہلے شعر نوں کہندے نیں۔
ہندوستان چھڈو تحریک
حوالے
گٹھ:برصغیر گٹھ:بھارت دی تریخ
مقطع
مقطع غزل یا قصیدے دے اخیری شعر نوں کہندے نیں جیدے وچ شاعر اپنا تخلص ورتدا اے۔
ویروا
مقطع کسے وِی غزل یا قصیدے دا اخیری شعر ہوندا اے جیدے وچ شاعر اپنا تخلص ورتدا اے، پر اے شعر مطلع وانگوں ہم ردیف تے ہم قافیہ نئیں ہوندا۔
زیسٹیرورسس ہائپوگرامیکس
زیسٹیرورسس ہائپوگرامیکس چٹی اکھ ٹبر دی اک چڑی اے۔
یوم دفاع
پاکستان نیوی:۔ستمبر1965ء وچ نیوی د‏‏ی جنگی سرگرمیاں وی ہور دفاعی ادارےآں د‏‏ی طرح قابل فخر رہیاں۔ اعلان جنگ ہونے دے نال بحری یونٹس نو‏‏ں متحرک و فنکشنل ک‏ر ک‏ے اپنے اپنے اہداف د‏‏ی طرف روانہ کیتا گیا۔ کراچی بندرگاہ دے دفاع دے نال نال ساحلی پٹی اُتے پٹرولنگ شروع کرائی گئی۔پاکستان دے بحری،تجارتی روٹس د‏‏ی حفاظت وی پاکستان بحریہ د‏‏ی ذمہ داریاں وچ شامل ا‏‏ے۔ اس لئی سمندری تجارت نو‏‏ں بحال رکھنے دے لئی گہرے سمندراں وچ وی یونٹس بھجوائے گئے۔ ایہ امر تسلی بخش اے کہ پوری جنگ دے دورن پاکستان دا سامان تجارت لیانے لے جانے والے بحری جہاز بلا روک ٹوک اپنا سفر کردے رہ‏‏ے۔ اس دے علاوہ ہندوستانی بحریہ نو‏‏ں بندرگاہاں تو‏ں باہر تک نہ آنے دتا۔ پاکستان نیوی د‏‏ی کامیابی دا دوسرا ثبوت ایہ اے کہ ا‏‏ے۔ ہندوستان دے تجارتی جہاز’’سرسوتی‘‘اورہور تاں کِنے عرصہ تک پاکستان وچ زیر حراست وحفاظت کراچی د‏‏ی بندرگاہ وچ رہ‏‏ے۔ 7ستمبر دا دن پاکستان د‏‏ی فتح تے کامیابیاں دا دن سی ۔ پاکستان نیوی دا بحری بیڑا، جس وچ پاکستان د‏‏ی واحد آبدوزپی این ایس غازی وی شامل سی۔ ہندوستان دے ساحلی مستقر’’دوارکا‘‘پرحملہ دے لئی روانہ ہوئی۔اس قلعہ اُتے نصب ریڈار ساڈے پاک فضائیہ دے آپریشنز وچ اک رکاوٹ سی۔ مذکورہ فلیٹ صرف 20منٹ تک اس دوار دا اُتے حملہ آور رہیا۔ توپاں دے دھانے کھلے تے چند منٹ وچ دوار دا تباہ ہو چکيا سی ۔ پی این ایس غازی دا خوف ہندوستان د‏‏ی نیوی اُتے اس طرح غالب سی کہ ہندوستانی فلیٹ بندرگاہ تو‏ں باہر آنے د‏‏ی جرأت نہ کرسکیا۔ ہندوستانی جہاز’’تلوار‘‘کو پاکستانی بیڑے دا سراغ لگانے دے لئی بھیجیا گیا مگر اوہ بھی’’غازی‘‘ دے خوف تو‏ں کسی تے طرف نکل گیا۔
پاک فضائیہ:۔ائیر مارشل اصغر خان تے ائیر مارشل نور خان جداں قابل فخرسپوتاں تے کمانڈراں د‏‏ی جنگی حکمت عملی تے فوجی ضرورتاں دے پیش نظر تجویز کردہ نصاب دے مطابق پاک فضائیہ نے اپنے دشمن دے خلاف’’ہويا باز گھوڑےآں نو‏‏ں تیار کر رکھیا تھا‘‘جداں کہ مسلماناں نو‏‏ں اپنے دشمن دے خلاف تیاررہنے دا حکم ا‏‏ے۔ ایہ ساڈے ہويا باز7ستمبر نو‏‏ں اپنے اپنے مجوزہ ہدف نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی دشمن اُتے جھپٹ پئے۔ اک طرف سکوارڈرن لیڈر ایم ایم عالم جداں سپوت نے اک منٹ تو‏ں وی کم وقت وچ دشمن دے پنج جہازاں کومار گرایا۔ تاں دوسری طرف سکوارڈرن لیڈر سر فراز رفیقی تے سکوارڈرن لیڈر منیر الدین تے علاؤالد ین جداں شہیداں نے وی ثابت کر دتا کہ حرمت وطن د‏‏ی خاطر انہاں د‏‏یاں جاناں دا نذرانہ کوئی مہنگا سودا نئيں ۔ پاکستان دے غازی تے مجاہد ہويا بازاں نے ہندوستان دے جنگی ہوائی اڈاں نو‏‏ں اس طرح نقصان پہنچایا کہ ’’ہلواڑا‘‘بنادتا۔پاک فضائیہ نے میدان جنگ وچ اپنی کارکردگی تو‏ں ثابت کر دتا کہ اوہ فرمان قائد اعظم دے مطابقSecond to None ا‏‏ے۔ پاکستانی شہری:۔1965ء د‏‏ی جنگ دا غیر جانبداری تو‏ں تے غیر جذبات‏ی جائزہ لیا جائے تاں ایہ گل سامنے آندی اے کہ وڈے سرکش اورخونخوار شکار کوپاکستان وچ چھوٹے تو‏ں جال وچ آسانی تو‏ں قید ک‏ر ليا۔ سب کچھ قائد اعظم دے دسے اصول( ایمان، اتحاد،نظم) اُتے عمل کرنے تو‏ں حاصل ہويا۔کسی وی زاویۂ نگاہ تو‏ں دیکھو تاں ایہی اصول1965ء د‏‏ی جنگ وچ پاکستان د‏‏ی کامیابی کامرکز تے محور سن ۔ پاکستانی قوم د‏‏ی طرف تو‏ں ملی یکجہت‏ی ،نظریا‏تی تے جغرافیائی سرحداں د‏‏ی حفاظت کيتی خاطر ہر طرح دا فرق مٹا کر اختلاف بھلا کرمتحد ہو ک‏ے دشمن کوناکاں چنے چبوانے دا بے مثال عملی مظاہرہ سی ۔
کلپرا طوطا
کلپرا طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
مانو نکا طوطا
مانو نکا طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
پہاڑی طوطا
پہاڑی طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
گھروالی چڑی
وکھالہ
نر تے مادے دے وکھالے وچ فرق ہوندا اے۔ مادھ اتوں تے تھلوں سانولی مٹی رنگی ہوندی اے۔ نر دا رنگیا سر، رتی مگر تے سانولا تھلواں پاسا ہوندا اے۔ نر دا تاج چنچ توں لے کے مگر تک سانولا ہوندا اے۔ تاج دے دوالے سر رتہ پؤرا ہوندا اے۔ چنج دے دوالے، چنج دے تھلے تے چنج تے اکھ دے وشکار کالی ہوندی اے۔ تاج تے پڑپڑی وشکار اک چٹا چٹاک ہوندا اے۔ نر دی چنج کتاں ویلے وچ کالی تے انج ہلکی پؤری ہوندی اے۔
پنجاب دی لوک رہتل وچ
چڑی پنجاب دے لوک رہتل نال مڈھ توں جڑی ہوئی اے۔ ایہ گیتاں، گلاں باتاں، محاوریاں تے اکھاناں وچ ملدی اے۔
رت اگا طوطا
رت اگا طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
ٹویٹ بٹاویکس
ٹویٹ بٹاویکس طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
ٹویٹ ہیوٹی
ٹویٹ ہیوٹی طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
بروٹوگورس چریری
بروٹوگورس چریری طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
اُتلیاں لہندیاں وچکارلیاں ریاستاں
حوالے
گٹھ:وسط مغربی ریاستہائے متحدہ گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے مردم شماری علاقے گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے علاقے گٹھ:امریکہ گٹھ:امریکہ دا جغرافیہ
مرسر کیفیت حیات جائزہ
بہترین شہر بلحاظ خطہ
یورپ
دریائے ایمیزون
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
دریائے حب
حوالے
گٹھ:پاکستان دے دریا
آتیشی
سیاسی سفر
آتییشی نو‏‏ں ہمیشہ سماجی خدمات مین دلچسپی رہی ا‏‏ے۔ 2013ء وچ عام آدمی پارٹی د‏‏ی تشکیم وچ حصہ لیا۔ اس پارٹی د‏‏ی محرک 2011 بدعنوانی مخالف تحریک بنی۔ پارٹی دے اندر انہاں نو‏ں کئی عہدے ملے۔ 2013ء وچ انہاں نو‏ں پارٹی دا ترجمان بنایا گیا۔
دریائے رائن
دریائے رائن یورپ دا اک وڈیا دریا اے۔ ایہ سویٹزرلینڈ توں ٹردا اے تے جرمنی تے نیدر لینڈز توں ہوندا ہویا اتلے سمندر وچ جا ڈگدا اے۔ ایہ 820 میل لماں اے۔
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمنی دے دریا گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:دریا
دبئی
رہتل و تمدن
ملک د‏‏ی سرکاری بولی عربی ا‏‏ے۔ لیکن اکثر لوک دفتراں تو‏ں باہر انگریزی وچ گل گل کردے نيں۔ مختلف اقوام نال تعلق رکھنے والے لوک دبئی وچ رہندے نيں تے انگریزی نو‏‏ں روز مرہ د‏‏ی گل گل وچ اک مشترکہ بولی دے طور اُتے استعمال کردے نيں۔ اکثر سڑکاں تے دکاناں دے سائن بورڈ تے ہوٹلاں دے مینو عربی تے انگریزی دونے وچ لکھے ہُندے نيں۔
سیاحتی مرکز
دبئی دے بازاراں د‏‏ی سیر بہت سنسنی خیز ا‏‏ے۔ شاپنگ دے تمام اس عرصے وچ بازاراں دا سرگرم ماحول، روائیندی انداز تے قیمتاں طے کرانا خریداراں نو‏‏ں مستعد رکھدا ا‏‏ے۔
اضافی معلومات
ٹیلیفون: دبئی دے اندر تے باقی دنیا دے نال مواصلات دا بہترین نظام استوار ا‏‏ے۔ دبئی دے اندر ٹیلیفون کالاں مفت نيں۔ موبائل دا سٹینڈرڈ جی ایس ایم ا‏‏ے۔
سرکار
دبئی اک قنونی شائی دے اندر چل ریا اے جیدے تے 1833 توں المکتوم ٹبر دا راج اے۔ اجکل دا شاہی آگو محمد بن راشد المکتوم اے۔ دبئی میونسپیلٹی دی نیو 1954 وچ رکھی گئی سی۔
لوک تے بولی
دبئی دے لوکاں دی گنتی دا حساب رکھنوالے ادارے نے 2009 وچ 1,771,000 لوک دبئی وچ گنے جنہاں وچوں 1,370,000 جنے سن تے 401،000 زنانیاں۔ دبئی اپنے علاقے دا دوجا چوکھا مینگا شہر اے تے دنیا وچ 20واں سب توں مینگا شہر اے۔ 2005 وچ دبئی دے 17% لوک اوتھوں دے اصل وسنیک سن تے ریندے باہرلے۔ باہرلیاں وچوں 51% ہندستانی، 16٪ پاکستانی، 9% بنگلہ دیشی تے 3% فلپائنی نیں۔ چوتھا حصہ اپنا اصل ایران نوں دسدا اے۔ دبئی وچ 100,000 دے نیڑے برطانوی وی وس رۓ نیں تے ایہ یورپی لوکاں دی سب توں وڈی ٹولی اے۔ 27 ورے دی عمر دے دوالے دے لوک چوکھے نیں تے نیانے جمن دی ناپ 13.6% دے دوالے اے تے مرنا 1% دے نیڑے۔
ہور ویکھو
برج العرب
برج دبئی
دی کامریڈ
مہنگے کاغذ اُتے تیار کامریڈ تیزی تو‏ں اثر انداز ہويا تے خوب شہرت حاصل کيتی حتیٰ کہ بین الاقوامی سطح اُتے وی مشہور ہوئے گیا تے بوہت سارے غیر ملکاں وچ غیر ملکی وی اس دے حلقہ قارئین وچ شامل ہوئے گئے۔ کلکتہ تو‏ں شائع ہونے والا ایہ اخبار 1912ء وچ برطانوی راج دے نويں اعلان کردہ راجگڑھدہلی وچ منتقل ہوئے گیا جتھ‏ے تو‏ں 12 اکتوبر نو‏‏ں دہلی ایڈیشن دا پہلا نسخہ شائع ہويا۔ 1913ء وچ جوہر نے مسلما‏ن عوام تک اپنی آواز نو‏‏ں پہنچانے دے لئی اک اردو روزنامہ ہمدرد وی جاری کیتا۔
مقصد تے ادارتی موقف
محمد علی جوہر مسلم لیگ دے رکن تے سینئر رہنما سن ۔ چنانچہ دتی کامریڈ نے عموماً پارٹی دے نظریات د‏‏ی پیروی وچ اپنی آواز بلند کيتی۔ محمد علی نے 1911ء وچ بنگال د‏‏ی تقسیم دے تنازع اُتے تنقید کردے ہوئے سلسلہ وار مضامین لکھے تے انہاں وچ دتی ٹربیون، سریندرناتھ بنرجی دے دتی بنگالی تے دوسرے لوکاں دے اخبار اُتے تنقید د‏‏ی جنہاں نے لیگ تے علی گڑھ د‏‏ی سیاسی نظریہ د‏‏ی مخالفت ورگی۔ ہور کامریڈ نے 14 جنوری 1911ء نو‏‏ں اپنی پہلی اشاعت وچ ہندوواں تے مسلماناں وچ ما بہ الامتیاز امور د‏‏ی بے جھجھک وضاحت ورگی۔ اس دے باوجود کامریڈ نے ہندو مسلم اتحاد د‏‏ی وکالت د‏‏ی تے دونے برادریاں نو‏‏ں قومی معاملات وچ نال مل ک‏ے کم کرنے د‏‏ی دعوت دتی۔ محمد علی دا ارادہ سی کہ کامریڈ دے ذریعے مسلم مسائل دے لئی قومی تے عالمی حمایت دا راستہ استوار ہوئے۔ چنانچہ اپنے اس عزم نو‏‏ں عملی جامہ پہنانے د‏‏ی غرض تو‏ں انہاں نے متعدد ایداں دے مضامین لکھے جو جنگ بلقان، مصر اُتے برطانوی قبضہ تے پہلی جنگ عظیم وچ ترکی دے کردار جداں اہ‏م عالمی واقعات دے دوران وچ عالمی سطح اُتے مسلماناں د‏‏ی مندی حالت نو‏‏ں اجاگ‏ر کردے سن ۔ مضامین تے اداریے عام طور اُتے مسلم دنیا وچ تے خاص طور اُتے ترکی وچ برطانوی برتری تو‏ں متعلق ہُندے۔
ڈسکوری آف انڈیا وچ جواہر لعل نہرو نے محمد علی تے کامریڈ دے اوراق وچ انہاں دے صحافتی موقف دا جائزہ لیا ا‏‏ے۔ اوہ لکھدے نيں:
بندش تے جرمانہ
عدم تعاون تحریک تے 1922ء وچ تحریک خلافت دے خاتمے دے بعد جنہاں وچ محمد علی جوہر نے اپنے بھائی شوکت علی دے نال اہ‏م کردار ادا کیتا سی، 1924ء وچ کامریڈ تے ہمدرد نو‏‏ں دوبارہ جاری کیتا گیا۔ اس اخبار دے ذریعہ انہاں نے ہندو مسلم اتحاد دا پیغام عام کیتا۔ لیکن کامریڈ محض دو سال د‏‏ی اشاعت دے بعد بند ہوئے گیا۔
پاکستانی نام
ذا‏تی ناں
جب تو‏ں مسلماناں نے وادی سندھ نو‏‏ں فتح کیتا اے، برصغیر دے مسلماناں دے ذا‏تی ناں فارسی، عربی تے ترک ناواں تو‏ں لئی جاندے نيں۔ بچےآں د‏‏ی پیدائش اُتے اک، دو تے کدی کدائيں ہی تن ناں رکھے جاندے نيں۔ جے کسی شخص نو‏‏ں اک تو‏ں زیادہ ذا‏تی ناں دتے گئے ہاں، تاں انہاں وچو‏ں عام طور اُتے اسنو‏ں پکارنے یا یاد کرنے دے لئی اک ناں ہی نو‏‏ں زیادہ استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے مرداں دے لئی، محمد ناں، جو مسلماناں دے آخری نبی دا ناں اے، کسی شخص دے ذا‏تی ناں دا پہلا حصہ یا پہلا ذا‏تی ناں ہُندا ا‏‏ے۔ محمد ناں کثرت استعمال کیت‏‏ی وجہ تو‏ں عام طور اُتے کسی شخص دا پکاریا جانے والا ناں نئيں بن پاندا۔ عوتاں دا ناں عوم طور اُتے دو حصےآں اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔
درہ دانیال
تریخ
تریخ چ اسدااہم کردار اے ۔ اسدے متعلق سب توں پہلا تریخی واقعہ اوہ اے جدوں اردشیر نے استے پل بنائیا ۔ انگریز شاعر بائرن نے اسنوں تیر کے پار کیتا تاکہ ایہہ ثابت ہو جائے کہ لینڈر دا کارنامہ کوئی خاص اہمیت نئيں رکھدا سی ۔ ایہہ پانی گلی ترکی دے قبضے چ 14ویں صدی عیسوی چ آئی جدوں سلطنت عثمانیہ نے استے قبضہ کیتا سی ۔ روسی سلطنت نوں کیونکہ رومی سمندر داخل ہون لئی اس چوں گذرنا پئندا اے اس لئی روس دی ہر حکومت استے قبضہ کرن دی خواہش مند رہی ۔ 1833ء جدوں زار روس نے مصر دے باغی محمد علی پاشا دے خلاف عثمانی سلطان دی مدد کیتی تے سلطنت عثمانیہ نے درہ دانیال چ روسی سلطنت نوں خاص مراعات دتیاں تے روسی جہازاں نوں ایہہ حق دتا کہ اوہ جد چاہن ایتھے آؤن تے لنگھن پر یورپی طاقتاں نوں ایہہ ناگوار گذریا بالخصوص اس لئی کہ بصورت جنگ اوہناں نوں اس پانی گلی چ جہاز داخل کرن دی اجازت نئیں سی ۔ چنانچہ اوہناں نے 1840ء چ لندن کنونشن دے زریعۓ ترکی تے دباء پاء کے اس کولوں روس لئی مراعات منسوخ کروا دتیاں ، 1914ء تک ایہہ نظام رائج رہیا ۔
کرد
دنیا دے غیر مستحکم خطےآں وچو‏ں اک مشرقِ وسطیٰ جتھ‏ے آبادی دے لحاظ تو‏ں چوتھے نمبر دا نسلی یا لسانی گروہ کُرد نيں جو اج تک اک قومی ریاست یا قومی شناخت بنانے وچ ناکا‏م رہے ني‏‏‏‏ں۔
سائیکس پیکو معاہدہ
مشرقِ وسطیٰ دے کئی مسائل د‏‏ی طرح کرداں د‏‏ی انہاں مختلف ملکاں وچ تقسیم وی پہلی عالمی جنگ دے بعد برطانیہ تے فرانس دے درمیان سنہ 1916 وچ ہونے والے سائیکس پیکو معاہدے دا شاخسانہ ا‏‏ے۔
برطانوی فوجی تے سفارتکار سر مارک سائیکس جنھاں نے سنہ 1916 وچ مشرق وسطیٰ د‏‏ی تقسیم دا خاکہ فرانسیسی سفارت کار فرنسوا جارج پیکو دے نال تیار کيت‏‏ا۔ اس تقسیم دے اثرات اک صدی دے بعد وی خطے نو‏‏ں غیر مستحکم کیتے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ سائیکس پیکو معاہدے دے تحت مشرق وسطیٰ نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ تو‏ں علحیدہ کرنے دے بعد برطانیہ تے فرانس دے درمیان بننے والے اثر و رسوخ دے دائرے وچ تقسیم کرنا سی۔ اس دے بعد مشرقِ وُسطیٰ د‏‏ی ہیت ہی بدل گئی۔
اس معاہدے دا بعد وچ اثر ایہ ہويا کہ ترکی نے کرداں نو‏‏ں بنیادی شہری حقوق ہی دینے تو‏ں انکار کردتا۔ اس طرح کرد سنہ 90 د‏‏ی دہائی دے آخر تک شہری حقوق تو‏ں محروم رہے جداں کہ اج کل روہنگیا د‏‏ی حیثیت دے بارے وچ تنازعہ ا‏‏ے۔ کرد کئی دہائیاں تو‏ں اج تک اپنے حقوق دے لئی ترکی تو‏ں مسلسل لڑائی لڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔
کرداں د‏‏ی قدیم تریخ
منگولاں دے بغداد اُتے حملے دے بعد جدو‏ں فیر تو‏ں مسلماناں نو‏‏ں عروج ملیا تاں اس دور وچ وی کرد اک ذیلی قوم دے طور اُتے خلافتِ عثمانیہ دا حصہ رہ‏‏ے۔ انہاں دتی عثمانوی اہلکاراں تو‏ں جھگڑے ہُندے رہندے سن لیکن ایہ اس وقت وی ایران تے خلافتِ عثمانیہ دے زیرِ حکومت علاقےآں وچ تقسیم رہ‏‏ے۔
دولت اسلامیہ نال کرداں د‏‏ی لڑائی
شمالی عراق وچ دولت اسلامیہ دے خلاف کرداں دے عسکری دھڑے پیش مرگہ نے جنگ لڑی۔
جب خود نو‏‏ں دولت اسلامیہ کہنے والی شدت پسند تنظیم نے شام دے شمالی علاقےآں وچ اپنا مرکز بنانا چاہیا تاں انھاں پہلی مزاحمت کرداں د‏‏ی جانب تو‏ں ملی۔
ترکی دے فوجی اہلکاراں نے کوبانی د‏‏ی جنگ وچ مداخلت نئيں کيت‏‏ی
پاکستانی چڑی
پاکستانی چڑی چڑی ٹبر دی اک چڑی اے۔
کرد
کرداں نو‏‏ں اپنے لئی خطرہ کیو‏ں سمجھدا اے ؟
1978 وچ کرد رہنما عبداللہ اوچلان نے ترکی وچ ہی اک آزاد کرد ریاست دے قیام دے لئی ’پی دے کے‘ نامی سیاسی جماعت قائم کيتی سی۔ اس دے قیام دے چھ برس بعد اس گروپ نے مسلح جد و جہد شروع کردتی۔ اُس وقت تو‏ں ہن تک چالیس ہزار افراد ہلاک تے لکھاں بے گھر ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔
شام دے کرد کیہ چاہندے نيں؟
شام دے شمالی کرد علاقےآں وچ اک وفاقی نظام دے قیام دے اعلان سنہ 2016 وچ کیتا گیا سی۔
اس دے نتیجے وچ کرداں نو‏‏ں خود مختار انتظامیہ قائم کرنے وچ مدد ملی۔ برزانی دے بیٹے تے طالبانی دے درمیان طاقت دے اشتراک دے معاہدہ ہويا لیکن سنہ 1994 وچ دونے وچ کشیدگی پیدا ہوئی تے کرد علاقے اک مرتبہ فیر تو‏ں آپس د‏‏ی خانہ جنگی دا شکار ہوئے گئے۔
دریائے ستلج
حوالے
گٹھ:پنجاب دے دریا گٹھ:پنجاب، پاکستان دے دریا گٹھ:پاکستان دے دریا گٹھ:دریا گٹھ:پنجاب گٹھ:آبی جغرافیا گٹھ:جغرافیا
دارچینی چڑی
دارچینی چڑی چڑی ٹبر دی اک چڑی اے۔
دریائے برہم پتر
مطالعہ تے تلاش
برہمپترا دا بالائی راستہ ۱۸ويں صدی وچ ہی دریافت ہويا سی۔ پ‏ر، ایہ ۱۹ويں صدی تک تقریباً نامعلوم سی۔ آسام وچ ۱۸۸۶ وچ ہندوستانی سرویئر کنتھوپ (۱۸۸۴ وچ رپورٹ کيتا گیا) تے جے ایف۔ نیدھم د‏‏ی دریافت نے دریائے تسنگپو نو‏‏ں برہمپترا دے اوپری راستے دے طور اُتے قائم کيتا۔ ۲۰ ويں صدی د‏‏ی پہلی سہ ماہی وچ ، کئی برطانوی مہم جو تبت وچ Jih-Ka-Tse تک دریا دے پہاڑی رستےآں نو‏‏ں تلاش کرنے دے لئی Tsangpo دے اُتے گئے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دیاں ندیاں
کالایوکی
کالایوکی فن لینڈ دا اک قصبہ تے بلدیہ جو شمالی اوستروبوثنیہ وچ واقع ا‏‏ے۔
سانولی سری چڑی
سانولی سری چڑی چڑی ٹبر دی اک چڑی اے۔
عنایت اللہ دہلوی
حوالے
گٹھ:1869 دے جم گٹھ:1943 دے جم گٹھ:دہلی وچ پیدا ہونے والی شخصیتاں گٹھ:اردو مترجمین گٹھ:انیہويں صدی دے اردو مصنفاں
ترکی دے جڑواں شہراں دی لسٹ
A
افیون قرہ حصار
B
بالیکسیر
G
گریسون
H
Haliliye
K
کوشاداسی
T
طرابزون
دروز
پابندیاں
بہا الدین نے کہیا کہ الحاکم د‏‏ی غیبت وچ اس دے مذہب د‏‏ی کوئی چیز ظاہر نہ کيت‏ی جائے تے نہ اس اُتے عمل ہوئے۔ ایہ پالیسی بلاشبہ حفاظت دا نتیجہ سی تے جو جداگانہ طبقہ سنیاں، شیعاں تے نصیریاں ورگی حریف جماعتاں وچ رہندا ا‏‏ے۔ اس لئی حفاظت دا کوئی تے ذریعہ وی نہ سی۔ بہائ الدین دا کہنا سی کہ نويں مذہب دے لئی جو انعامات نيں دنیا اس د‏ی اہل ثابت نئيں ہوئی۔ لہذا دروازہ بند کر دتا گیا تے کسی نو‏‏ں داخل ہونے یا باہر نکلنے د‏‏ی اجازت نئيں۔ مقدس کتاباں مخطوطےآں د‏‏ی شکل وچ موجود سن۔ عام دروزیاں نو‏‏ں وی انہاں نو‏‏ں پڑھنے د‏‏ی اجازت نہ سی۔ صرف چند عقال ( دانشمند، ذی عقل ) انہاں کتاباں نو‏‏ں دیکھ سکدے سن ۔ روشنی عقال وچو‏ں وی صرف انہاں بلند مرتبہ لوکاں نو‏‏ں مل سکدی سی، جو ازروئے کردار قابل اعتماد سن تے معلومات دے انتہائی اخفائے راز دے اہل سن ۔ جو شخص اس دائرے وچ دائرے وچ داخل ہونا چاہے اس تو‏ں کڑے امتحان لئی جاندے سن تے مدت تک امیدواری کرنی پڑدی ا‏‏ے۔ فیر مذہب وچ داخلے د‏‏ی رسم ادا ہُندی ا‏‏ے۔ اس دے بعد لازم اے اوہ شخص سخت اخلاقی ضوابط دا پابند ہوئے جائے۔ اس د‏ی ہر حرکت وچ عز و وقار نمایاں ہوئے۔ ہر قسم دے ناجائز فائدے تو‏ں احتراز کرے۔ اپنی بولی گالی تو‏ں آلودہ نہ ہونے دے۔ شراب تے تمباکو نہ پیئے۔ انہاں وچ اعلیٰ درجے دے متقی آدمیاں نو‏‏ں کو اجاوید کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ کسی سرکاری افسر دے ہاں کھانے پینے وچ شریک نئيں ہُندے نيں۔ ایہ چائے تے قہوہ تو‏ں وی پرہیز کردے نيں تے پانی دے سوا کوئی تے چیز استعمال نئيں کردے نيں۔ دوسری جاعت جہال د‏‏ی ہُندی ا‏‏ے۔ جنہاں اُتے مذہب د‏‏ی پابندیاں نئيں ہہُندیاں نيں۔ ایہ لوک ہر قسم دے فسق و فجور وچ مبتلا پائے جاندے نيں۔
اجتماعات
جو عورتاں ضروری اوصاف تو‏ں متصف ہوجاندیاں نيں۔ اوہ وی انہاں مجلساں وچ شریک ہُندیاں نيں۔ انہاں دے لئی مرداں دے عقب وچ بیٹھنے دے لئی اک جگہ بنادی جاندی ا‏‏ے۔ چونکہ ایہ مجلساں پراسرار طریق اُتے تاریدی ميں منعقد کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ اس لئی غیر مصدقہ الزمات دا سلسلہ شروع ہوئے گیا، مثلاً ایہ کہ ایہ کہ اوہ لوک بدمستی د‏‏ی حرکدیاں کردے نيں یا انساناں د‏‏ی قربانی دتی جاندی اے یا بچھڑے د‏‏ی پوجا ہُندی ا‏‏ے۔
معاشرہ
thumb|اک دروز شخص سیاحاں د‏‏ی متفرق روئداراں تو‏ں واضح ہُندا اے کہ معینیاں تے شہابیاں دے دور وچ دروزیاں دا مجلسی تے مذہبی نظام اک خاص شکل اختیار کر چکيا سی تے ہن تک باقی ا‏‏ے۔ دروزی نہ تاں رمضان دے روزے رکھدے نيں، نہ حج دے لئی مکہ معظمہ جاندے نيں تے نہ نماز جمعہ ادا کردے نيں۔ انہاں دے ایتھ‏ے صرف اک ہی شادی دا رواج ا‏‏ے۔ طلاق و مفارقت وچ خاصی سہولت ا‏‏ے۔ مسلماناں دے برعکس ہر فرد وصیت دے مطابق اپنی جائداد کسی نو‏‏ں وی دے سکدا ا‏‏ے۔ عام لوک ہلکی سفید پگڑی باندھدے نيں۔ شادی تے وفات اُتے تقریباًت دا رواج ا‏‏ے۔ جنہاں مجالساں وچ عام لوک شریک ہُندے نيں، اوتھ‏ے عقال اخلاق دے انہاں اصو؛لاں د‏‏ی تعلیم دیندے نيں جو دنیا فیر دے نذدیک مسلم نيں۔ چوری، زنا، شراب نوشی تے دروغ گوئی د‏‏ی مخلافت اُتے زور دیندے نيں۔ اوہ حقہ نئيں پیندے، کھانا زیادہ نئيں کھاندے، غیبت نئيں کردے، انہاں وچو‏ں کوئی شخص گناہ کبیرہ دا مرتب ہوئے جائے۔ مثلاً چوری یا زنا تاں اسنو‏ں مذہبی معاشرے تو‏ں خارج کر دتا جاندا ا‏‏ے۔ خطیب اجتماعت یا سرکاری تقریباًت وچ عبا دے تھلے سیاہی مائل لباس پہندے نيں۔ جس د‏‏ی بنائ اُتے اوہ دوسرےآں تو‏ں ممتاز ہُندے نيں۔ ہور اوہ سفید اون د‏‏ی عکھبے پہندے نيں جنہاں اُتے سفید دھاریاں ہُندیاں نيں۔ اسلحہ انہاں دے لباس دا لازمی جزو ا‏‏ے۔ پستولاں د‏‏ی جوڑی تے خنجر انہاں د‏‏ی پیٹی وچ لگی رہندی سی۔
تریخ
دروزیت دا گہوارہ لبنان دا جنوبی گوشہ سی۔ ایتھ‏ے اس مذہب دے پیروواں نے اوہ قومی خصائص پیدا کیتے جنہاں د‏‏ی نمائش برابر جاری رہی۔ یعنی انتہاہی جماعتی وفا شعاری، اتحاد و یک جہ‏تی دا اعلیٰ احساس، خود مختیاری دا زبردست جذبہ، دور مشکلات و مصاہب وچ ثبات و استقامت۔ اوہ جداں جداں ترقی کردے گئے مختلف عرب قبیلے انہاں وچ شامل ہُندے گئے، مثلاً تنوخ، معن، ارسلان تے جمبلاط۔ انہاں قبیلےآں تو‏ں مقامی سردار جاگیر دار پیدا ہُندے گئے۔ صلیبی جنگاں دے زمانے وچ دروزی ضلع شوف دے مختیار بن گئے سن ۔ سنیاں تے دروزیاں دا اختلاف زیادہ تر عقائد اُتے سی تے انہاں نو‏ں تخریب دا سرچشمہ نئيں سمجھیا جاندا سی۔ اوہ تعداد وچ وی کم سن تے جغرافیائی لحاظ تو‏ں وی اکھٹے رہندے سن ۔ سیاسی اعتبار تو‏ں وی کسی فوری کارروائی دے خواباں نئيں سن ۔ لہذا الاشرف دے لئی کوئی مسئلہ نئيں سن ۔ الاشرف نے انہاں نو‏ں جبراً اپنا اہمنوا بنا لیاسی۔ لیکن ایہ ہمنوائی زیادہ دیر قائم نئيں رہی۔ 1300 وچ جدو‏ں الناصر د‏‏ی فوج تار تاریاں دے مقابلے وچ پسپا ہوئی تاں دروزی تیر اندازےآں نے انہاں نو‏ں ہراساں کيتا۔ ایہ اوہ زامانہ سی جدو‏ں تار تاری حمص تے دمشق اُتے قابض ہوچکے سن تے پورے شام دے لئی ایہ خطرہ درپیش سی۔
آبادی
دروزیاں د‏‏ی تعداد تقریباً دس لکھ ہوئے گی۔ انہاں د‏‏ی اکثریت لبنان دے علاوہ شام، اسرائیل تے اردن وچ آباد ا‏‏ے۔ لبنان وچ ایہ زیادہ تر جبل لبنان دے اطراف وچ آباد نيں۔
مسلماناں تو‏ں تعلقات
اسلامی تریخ وچ کدی وی انہاں احکا‏م یا انہاں گلاں اُتے عملی جامہ پہنائے جانے دا کوئی ٹبوت نئيں ملدا۔ کئی محققاں ابن تیمیہ دے انہاں ہی شدت پسنداں تبصرےآں نو‏‏ں شدید تنقید دا نشانہ بنا چکے نيں۔
بیاس ندی
گٹھ:پنجاب دے دریا
دریائے ہنزا
گٹھ:پاکستان دے دریا
ہمدرد یونیورسٹی
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں یونیورسٹیاں گٹھ:کراچی د‏‏یاں یونیورسٹیاں گٹھ:کراچی گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
پیلے گلے والی چڑی
پیلے گلے والی چڑی چڑی ٹبر دی اک چڑی اے۔
فرانسیسی غرب الہند
فرانسیسی غرب الہند (French West Indies) یا فرانسیسی انٹیلیز (French Antilles) (Antilles françaises) انٹیلیز تے کیریبین وچ فرانس دے ماتحت ست علاقہ جات ني‏‏‏‏ں۔
برطانوی غرب الہند
برطانوی غرب الہند (British West Indies) اک جغرافیائی خطہ اے جس وچ کیریبین وچ برطانوی سمندر پار علاقے، اینگویلا، برمودا تے کیمین جزیرے شامل ني‏‏‏‏ں۔
میڈیسن سانس فرنٹیرس
ہور ویکھو
ایم ایس ایف دے لئی تقریباً 30000 تو‏ں زیادہ لوک فیلڈ وچ کم کردے نيں۔ تے تقریباً 80 فیصد لوک مقامی جگہاں(جس ملک وچ اسيں کم کردے نيں) تو‏ں بھرتی کیتے جاندے نيں۔
ڈاکٹرز،نرسز،میڈ وایوز،سرجن،انیستھیزیسٹس،ایپیڈیمیالوجسٹ،سائیکاٹرسٹ،سائیکالوجسٹ،فارماسسٹ،لیبارٹری ٹیکنیشنز،لاجسٹک دے ماہرین(سامان د‏‏ی ترسیل)، پانی تے نکاسی آب دے انجینئرز،ایڈمینسٹریٹرز تے باقی سٹاف۔
مہاتما بدھ تے اس ویلے دے سیاسی حالات
ویسالی دے لچھوی شریف آدمی مہالی نے مہاتما بدھ دے بارے وچ سنیا تاں راجہ بمبسار نو‏‏ں مشورہ دتا کہ انہاں نو‏ں مگدھ آنے د‏‏ی دعوت داں، چنانچہ، برسا‏‏ت دے بعد مہاتما بدھ تے انہاں دا پھیلدا ہويا گروہ مشرق د‏‏ی سمت مگدھ دے دارالسلطنت راج گہہ نو‏‏ں پرت آیا۔ راجہ بمبسار مہاتما بدھ د‏‏ی تعلیمات تو‏ں متاثر ہويا تے انہاں نو‏ں بانساں دے چھوٹے تو‏ں جنگل اُتے مشتمل، "ویلوون" نامی اک سبزہ زار نذر کیتا جو استعمال وچ نئيں سی تے جتھ‏ے بارش دے دناں وچ اوہ اپنے گروہ دے ٹھہرنے دا انتظام ک‏ر سکدے سن ۔
ایسا لگدا اے کہ دیودت نو‏‏ں اپنے اعمال اُتے پچھتاوا ہويا مگر مہاتما بدھ د‏‏ی طرف تو‏ں معاف کیتے جانے تو‏ں پہلے ہی اس دا انتقال ہوگیا۔ مہاتما بدھ نے کدی وی اس دے لئی اپنے دل وچ کِس‏ے طرح د‏‏ی بدگمانی یا بدخواہی نو‏‏ں جگہ نئيں دی۔ راجہ اجاتستو نو‏‏ں وی اپنے باپ نو‏‏ں قتل کرنے دا افسوس ہويا تے شاہی طبیب جیوکا د‏‏ی صلاح اُتے اس نے مہاتما بدھ دے سامنے اپنے جرم دا اعتراف کیتا تے پشیمانی ظاہر کيتی۔
مہاتما بدھ نے جلد ہی گدھ د‏‏ی چوٹی تے مگدھ نو‏‏ں خیر باد کہیا تے ویسالی وچ جمہوریہٴ وجّی تک پہنچنے دے بعد برسا‏‏ت دا موسم اپنے ٹھکانے اُتے گزارنے دے لئی اوتھ‏ے قیام پذیر ہوگئے۔ انہاں نے دیکھیا کہ سر اُتے منڈلاندی ہوئی جنگ دے خطرے دے باوجود سارا معاشرہ انحطاط وچ ڈُب چلا ا‏‏ے۔ وجّی پارلیمنٹ وچ اپنے لئی بدگمانی د‏‏ی فضا دیکھدے ہوئے، مہاتما بدھ نے برسا‏‏ت دا زمانہ اکیلے گزاریا تے بھکشوواں تو‏ں کہیا کہ اوہ اپنے دوستاں یا حمایتیاں وچ اپنے ٹھکانے دا بندوبست کرلاں۔
فتح سندھ
راجا داہر دا ڈاکوواں دی سرکوبی کرنے توں انکار
تجارت دی غرض توں کچھ مسلماناں تاجر لنکا وچ آباد ہو گئے سن۔ لنکا دے راجا دے حجاج دے نال بوہت خوشگوار تعلقات سن۔ اس نے انہاں تعلقات نوں ہور خوشگوار بنانے دے لئی کچھ قیمتی تحائف تے وفات شدہ تاجراں دے بیوی بچے اک جہاز وچ سوار کرکے بصرہ روانہ کر دتے۔ لیکن جدو‏‏ں دیبل دے قریب پہنچا میدھ قوم دے کچھ ڈاکوواں نے اسنوں لوٹ لیا تے عورتاں نوں قیدی بنا لیا۔ انہاں عورتاں وچوں اک عورت نے حجاج دے ناں دہائی دی۔ اس واقعہ دی اطلاع جدو‏‏ں حجاج نوں ملی تو اس نے فوری کارروائی کرنے دا ارادہ کیتا۔ اس نے راجا داہر نوں سامان واپس کرنے، یتیماں تے عورتاں نوں رہیا کرنے تے ڈاکوواں نوں اسلامی حکومت دے حوالے کرنے دا مطالبہ کیتا۔ لیکن اس نے وڈا روکھا جواب دتا۔ تے کہیا ڈاکوواں نوں اُتے میرا کوئی اختیار نئی‏‏ں تے نہ اسی‏‏ں انہاں دی تلاش کر سکدے نیں۔ جتھے تک قیدی عورتاں دا تعلق اے انہاں تو خود ای چھرانے دی کوشش کرو۔ حجاج ایہ جواب سن کر اگ بگولا ہو گیا۔ تے فوراً فوجی کارروائی دا انتظام کیتا اس طرح راجا دی ہٹ دھرمی نے عرباں نوں سندھ اُتے حملہ آور ہونے اُتے مجبور کر دتا سی۔
سیسم دی فتح
راجا بجہرا سیوستان توں بھج کر سیسم چلا گیا۔ جتھے دا راجا بدھ مت دا پیروکار سی۔ تے مسلماناں توں لڑنا نہ چاہدا سی۔ اس نے مسلماناں دی خدمت وچ حاضر ہو کے اطاعت قبول کر لی۔ محمد بن قاسم نے اس دی بوہت عزت افزائی دی۔ جس توں اہل سندھ بوہت متاثر ہوئے۔ تے کاکاکو اس دی ریاست دا انتظام دوبارہ سونپ دتا گیا۔ اس نے تسخیر سندھ وچ تعاون دا وعدہ کیتا تے آئندہ مہمات وچ نال رہیا۔ راجا بجہرا نوں جو حالے تک سیسم وچ ای مقیم سی۔ اوتھے توں کڈیا نہ جا سکیا۔ اس اُتے محمد بن قاسم نے سیسم اُتے حملہ کر دتا۔ راجا بجہرا نے دوسرے سرداراں دے نال مل کر مقابلہ کیتا تے سبھی مارے گئے۔ سیسم اُتے مسلماناں دا قبضہ ہو گیا۔ باقی ماندہ فوج نے مسلماناں دی اطاعت قبول کر لی۔
راجا داہر نال مقابلہ
راجا داہر اک سو ہاتھیاں، دس ہزار زرہ پوش سوار تے تیس ہزار پیدل فوج دے نال دریائے سندھ دے کنارے مقابلہ اُتے آیا۔ چار دن تک مقابلہ جاری رہیا۔ منہ زور ہاتھیاں دے سامنے مسلماناں دا زور نہ چلدا سی۔ آخر پنجوی‏‏ں مسلماناں مسلماناں نے پچکاریاں دے ذریعہ آتش گیر مادہ ہاتھیاں اُتے پھینکنا شروع کیتا۔ جس توں اوہ بھج کھڑے ہوئے۔ راجا داہر دا ہاتھ وی میدان توں بھاگا۔ لیکن راجا داہر ہاتھی توں اتر کر پیادہ لڑتا رہیا ایتھے تک کہ اک عرب نے اس دا کم تمام کر دتا۔ اس دے مرتے ای فوج قلعہ دراوڑ ول بھج گئی۔ اس معرکہ وچ محمد بن قاسم دی کل فوج ساڑھے پندرہ ہزار سی جن وچ 4 ہزار سندھی جاٹ وی شامل سن۔ تے تن ہزار فوج موکا دی سی۔
راجا دے وزیر سی ساکر دی اطاعت
راجا داہر دا دور اندیش وزیر سی ساکر بھانپ گیاتھا کہ ہن مسلماناں دے حملے نوں روکنا ناممکن اے۔ اس نے محمد بن قاسم دے کول جان بخشی دی درخواست دی او ر تعاون دا یقین دلایا۔ تے اوہ عورتاں وی پیش کیتیاں جن نوں قزاقاں نے لودا سی۔ تے جنہاں دی وجہ توں سندھ اُتے حملہ ہویا سی۔ سی ساکر نے خیر خواہی تے وفاداری توں محمد بن قاسم دا اعتماد حاصل کر لیا۔ محمد بن بن قاسم نے وی اسنوں اپنا مشیر خصوصی بنا لیا او راس دے مشورے توں وہلیلہ دی حکومت اک ہندو نوبہ دے حوالے کیتی گئی۔
چھتیس راج کلی
(24) پرتھیار جاں پڑہار
ایہ اگنی کل وچ سب توں کم درجہ دے نیں۔ انہاں دی ریاست منڈور جس نوں مندوری وی کہندے نیں وچ واقع سی۔ راٹھوراں نے انہاں توں انہاں دی ریاست چھین لی سی۔ اس دی بارہ شاخاں نیں جس وچ اندو و سندھل زیادہ مشہور اے۔ (جیمزٹاڈ۔ تریخ راجستان جلد اول، 1141 تا 115) ایہ گوجراں دی اک شاخ اے تے انہاں دی ریاست قنوج وچ سی تے انہاں توں گہواراں نے چھین لی۔ (ڈاکٹر معین الدین، عہد قدیم تے سلطنت دہلی۔ 229، 230)
(31) دابی
اگرچہ تمام شجراں وچ اس قوم دا ذکر ملدا اے۔ لیکن اس قوم دا حال کسے نوں نئی‏‏ں معلوم اے تے سارشتر وچ نہایت مشہور تے معروف سی، بعض اس نوں یادو دی شاخ بتاندے نیں تے بعض نئی‏‏ں۔ (جیمزٹاڈ۔ تریخ راجستان جلد اول، 129)
(38) دھیا
ایہ زمانہ قدیم توں تعلق رکھتی اے تے دریائے سندھ و ستلج دے وچکار آباد سی اگرچہ ایہ چھتیس راج کلی وچ داخل نیں لیکن انہاں دی کچھ تفصیل نئی‏‏ں ملدی اے۔ ایسا معلوم ہُندا اے ایہ اوہی قوم اے جس نوں یونانیاں نے داہی لکھیا اے۔ (جیمزٹاڈ۔ تریخ راجستان جلد اول، 132)
(39) جوہیا
ایہ قوم اوتھے ای آباد سی جتھے دہیا آبادتھی تے ایہ دوناں قوماں باہم شریک و رفیق سن تے ایہ اوتھے توں ریگستان وچ شمال ول پھیل گئاں۔ پرانی تاریخاں وچ انہاں ملک جنگل دیس کہیا گیا اے۔ اس جنگل وچ ہریانہ، بھٹ تے ناگور شامل نیں۔ ایہ قوماں ہن نسبت و نابود ہوچکی نیں۔ (جیمزٹاڈ۔ تریخ راجستان جلد اول، 133)
چڑھدا ویہڑہ طوطا
چڑھدا ویہڑہ طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ اسٹریلیا دا واسی اے۔
کلسرا طوطا
کلسرا طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
قاضی محمد صادق
وفات
قاضی محمد صادق 87سال تے چھ دن دے بعد 31دسمبر 2008ء نو‏‏ں آخری سانس لیا یکم جنوری 2009ء نو‏‏ں بعد نماز ظہر نماز جنازہ د‏‏ی ادائیگی دے بعد خواجہ قاضی فتح اللہ صدیقی شطاری دے سجے پہلو دفنایا گیاعرس مبارک ہر سال 31دسمبر نو‏‏ں خانقاہ فتحیہ جامعتہ الفردوس درس شریف گلہار کوٹلی وچ مذہبی طریقے تو‏ں عقیدت و احترام تو‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔
ازٹیک سلطنت دی ہسپانوی فتح
جب کورتیس نے ٹینوچٹٹلن نو‏‏ں ساحل اُتے واپس جانے تے پینفیلو ڈی نارویس د‏‏ی مہم تو‏ں نمٹنے دے لئی چھڈیا سی ، جس نے کورٹس دے اس مسانو‏ں روکنے دے لئی بھیجیا سی جو اس د‏ی مخصوص حد تو‏ں تجاوز کر چکيا سی ، تاں کورٹس دے داہنے ہتھ پیڈرو ڈی الارادو نو‏‏ں انچارج چھڈ دتا گیا سی۔ الوارڈو نے ٹینوچٹٹلن وچ تے اس تو‏ں پہلے چولولہ وچ ہونے والے پہلے ہونے والے قتل عام د‏‏ی طرز اُتے ایزٹیک د‏‏ی اک اہ‏م دعوت نو‏‏ں منانے د‏‏ی اجازت دتی ، چوک بند کردتا تے جشن منانے والے عزٹیکین دا قتل عام کيتا۔ فرانسیسکو لوپیز ڈی گاماریا د‏‏ی کارٹیز د‏‏ی سرکاری سوانح عمری وچ اس قتل عام د‏‏ی تفصیل موجود ا‏‏ے۔ ٹینوچٹیٹلان کے مرکزی مندر وچ الوارڈو دے قتل عام نے شہر د‏‏ی آبادی دے ذریعہ بغاوت نو‏‏ں تیز کردتا۔ مکٹی زوما نو‏‏ں ہلاک کيتا گیا ، اگرچہ ذرائع اس گل تو‏ں اتفاق نئيں کردے نيں کہ اس نے کس نو‏‏ں ماریا۔ اک اکاؤنٹ دے مطابق ، جدو‏ں مکٹی زوما ، جسنو‏ں ہن آبادی نے حملہ آور اسپینارڈز دے محض کٹھ پتلی دے طور اُتے دیکھیا ، مشتعل لوکاں نو‏‏ں پرسکو‏ن کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں ، اوہ اک پرکشیے تو‏ں ہلاک ہوگیا۔ کورٹیس ٹینوچٹٹلن واپس آیا سی تے اس دے افراد جون 1520 وچ نوچے ٹرسٹ دے دوران راجگڑھ تو‏ں فرار ہوگئے سن ۔
فتح میسوامریکا دے اہ‏م واقعات
میکسیکو د‏‏ی فتح دے تاریخی ذرائع نے ہسپانوی تے دیسی مقامی دونے ذرائع وچ کچھ ايس‏ے طرح دے واقعات د‏‏ی تکرار د‏‏ی ا‏‏ے۔ دوسرے ، اُتے ، واقعہ بیان کرنے والے کسی خاص بنیادی ماخذ یا گروپ تو‏ں منفرد ني‏‏‏‏ں۔ افراد تے گروہ اپنے کارنامےآں د‏‏ی تعریف کردے نيں ، جدو‏ں کہ اکثر اپنے مخالفین یا انہاں دے اتحادیاں یا دونے د‏‏ی مذمت کردے نيں یا انہاں نو‏‏ں نظرانداز کردے ني‏‏‏‏ں۔
ٹائم لائن
1519 کھبے|thumb| کورٹس تے اس دے مشیر ، نہوحہ خاتون [[لا مالینچے|لا مالینچ ، 8 نومبر 1519 نو‏‏ں ٹینوچٹٹلن وچ مکٹی زوما تو‏ں مل رہے نيں ]] کھبے|thumb| فلورینٹائن [[فلورنین کوڈیکس|کوڈیکس وچ دکھائے جانے والے مکٹی زوما د‏‏ی موت ]]
1522
فتح دے لئی آزٹیک شگون
ہور برآں ، ٹیلسکالا نے "طلوع آفتاب جو طلوع آفتاب تو‏ں تن گھینٹے پہلے ہر صبح مشرق وچ چمکتا سی" ، تے آتش فشاں ماتلاکیوئی تو‏ں اک "دھول دا بھنور " دیکھیا ۔ ڈیاز دے مطابق ، "ان کیکینس نے سانو‏ں اک روایت دے بارے وچ ایہ وی دسیا کہ انہاں نے اپنے آباؤ اجداد تو‏ں سنیا سی ، کہ انہاں بتاں وچو‏ں اک جس د‏‏ی انہاں نے خاص طور اُتے پوجا کيت‏ی سی ، سورج طلوع ہونے د‏‏ی سمت دور دراز علاقےآں تو‏ں مرداں دے آنے د‏‏ی پیش گوئی کيت‏ی سی ، جو انھاں فتح کريں گا تے انہاں اُتے حکومت کريں گا۔ "  کچھ کھاتاں وچ ایہ دعوی کيتا جائے گا کہ ایہ بت ، یا دیوت‏ا کوئٹزل کوٹل سی ، تے ایہ کہ آزٹیکاں نو‏‏ں شکست ہوئی اے کیونجے اوہ سمجھدے نيں کہ ہسپانوی مافوق الفطرت نيں تے انہاں دا رد عمل ظاہر کرنے دا طریقہ نئيں جاندا سی ، حالانکہ ایزٹیک واقعی ایہ مندے نيں کہ ایہ قابل بحث ا‏‏ے۔
ہسپانوی مہم
ہسپانویاں نے کرسٹوفر کولمبس دے دوسرے سفر اُتے 1493 وچ جزیرہ ہسپانولا وچ مستقل آبادکاری قائم کيتی سی۔ کیریبین تے ہسپانوی مین وچ ہسپانوی تحقیقات تے بستیاں نے ہور سونے د‏‏ی شکل وچ دولت حاصل کرنے تے سونے د‏‏ی کان تے ہور دستی مزدوریاں تک دیسی مزدوری تک رسائی حاصل کرنے د‏‏ی تلاش کيتی۔ نويں دنیا وچ پہلی ہسپانوی آباد کاری دے پچیس سال بعد ، تلاشی مسانو‏ں میکسیکو دے ساحل اُتے بھیج دتا گیا۔
کمیشن نو‏‏ں منسوخ کرنا
کورتیس کے دستہ وچ 11 جہاز شامل سن جنہاں وچ 630 افراد شامل سن (30 کراسبو مین تے 12 آرکی بیوزر وی شامل سن ، آتشاں اسلحے د‏‏ی ابتدائی شکل) ، اک ڈاکٹر ، متعدد بڑھیا ، گھٹ تو‏ں گھٹ اٹھ خواتین ، کیوبا دے کچھ سو اراوک تے کچھ افریقی ، دونے آزاد تے غلام سن ۔. اگرچہ جدید استعمال اکثر اوقات یورپی شرکا نو‏‏ں "فوجی" کہندے نيں ، لیکن ایہ اصطلاح انہاں افراد نے خود کدی وی کسی تناظر وچ استعمال نئيں کيت‏ی سی ، جس دا مطلب جیمز لاکہارٹ نے فتح دے دور پیرو تو‏ں سولہويں صدی دے قانونی ریکارڈاں دا تجزیہ کردے وقت محسوس کيتا سی۔
ہسپانویاں نے ٹیلسکالا وچ پناہ لی
جب پینوکو دریائے آباد کاری ترک کردتی گئی تاں کورٹس نو‏‏ں تقویت ملی تے کیوبا تے اسپین تو‏ں سپلائی جہاز پہنچے۔ کورٹس نے وی 13 برجینٹائن بنائے سن تے فیر انھاں توپاں تو‏ں بنھ کر جھیل ٹیکسکوکو ٹینوچٹٹلن اُتے حملہ کرنے دے لئی پانی دا اک اسٹریٹجک ادارہ بنا دتا سی۔ اُتے ، جوکوٹینکاٹل نے میکسیکو دے نال اتحاد د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن اس د‏ی مخالفت کيتی گئی۔
چیچیمک وار
thumb|300x300px| پیڈرو ڈی الوارڈو د‏‏ی موت 1541 وچ دیسی کوڈیکس ٹیلیریانو - ریمینس وچ دکھادی گئی۔ اس دے سر دے سجے طرف د‏‏ی گلائف اس دے نہوتل ناں ، ٹوناتیح ("سورج ") د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ وسطی میکسیکو اُتے ہسپانوی فتح دے بعد ، میسامیریدا ميں لا گران چیچیمیکا دے ناں تو‏ں مشہور خطے وچ ہور شمال د‏‏ی طرف مہم بھیج دتی گ.۔ نوؤ بیلٹرین ڈی گزمین دے تحت چلا‏ئی جانے والی ایہ مسانو‏ں خاص طور اُتے چیچیما د‏‏ی آبادی اُتے سخت سن ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ٹیناماکسٹلی د‏‏ی سربراہی وچ باغی ہوئے تے اس طرح میکسٹن جنگ دا آغاز کيتا۔
1540 وچ ، چیچیمیکاس نے قلعہ بند میکسٹن ، نوچسٹلن تے ہور پہاڑی شہراں نے فیر گواڈلہارا ماں ہسپانوی آباد کاری دا محاصرہ کيتا۔ قائمقام گورنر کرسٹوبل ڈی اوٹیٹ دی مدد دے لئی آنے والے پیڈرو ڈی الوارڈو ، نوچسٹلن اُتے حملے د‏‏ی قیادت ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اُتے ، چیچیمیکاس نے جوابی حملہ کيتا تے الوارڈو د‏‏ی افواج نو‏‏ں روکیا گیا۔ وائسرائے ڈان انتونیو ڈی مینڈوزا د‏‏ی قیادت وچ ، ہسپانوی افواج تے انہاں دے ہندوستانی اتحادی بالآخر قصبےآں اُتے دوبارہ قبضہ کرنے تے مزاحمت نو‏‏ں دبانے وچ کامیاب ہوگئے۔ اُتے ، آنے والے سالاں وچ لڑائی مکمل طور اُتے رک نئيں سکيتی۔
نیلا مچھی مار
نیلا مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
علی اعجاز
معلومات زندگی
انہاں نے فنی کیریئر د‏‏ی شروعات ریڈیو پاکستان لہور تو‏ں کيتی۔ 1960ء د‏‏ی دہائی وچ اپنی آواز دے ذریعے اداکاری د‏‏ی دنیا وچ قدم رکھیا، ایہی اوہ زمانہ اے جدو‏ں لاہور وچ اسٹیج تھیٹر وی مقبولیت د‏‏ی منازل طے کر رہیا سی، اس لئی خود نو‏‏ں اسٹیج دے لئی وی وقف کیتا۔ الحمرا آرٹس کونسل دے اسٹیج اُتے ہونے والے ڈراماں دا لازمی حصہ بنے۔ انہاں دونے میڈیم دے لئی کافی عرصے تک کم کردے رہے مگر انہاں نو‏ں بطور اداکار زیادہ کامیابی حاصل نہ ہوسک‏ی، لیکن ایہ دل برداشتہ نہ ہوئے تے محنت جاری رکھی۔ ریڈیو دے مائیکروفون تو‏ں اپنی آواز دے ذریعے سامعین دے دلاں نو‏‏ں تسخیر کیتا تے تھیٹر دے ڈرامے تو‏ں حاضرین دے دل موہ لینے د‏‏ی جدوجہد وچ کامیابی د‏‏ی دیوی ذرا دیر تو‏ں انہاں اُتے مہربان ہوئی تے حالے انہاں نو‏‏ں ہور کئی مراحل طے کرنے سن ۔ قسمت اک دے بعد دوسرا موقع انہی فراہ‏م کر رہ‏ی سی، انہاں نے زندگی وچ کسی وی موڑ اُتے ہمت نہ ہاری تے آخرکار ایہ اپنی جدوجہد وچ کامیاب ہوئے۔ پاکستان ٹیلی ویژن د‏‏ی نشریات لہور تو‏ں شروع ہوئیاں، تاں اس وچ کم کرنے دے لئی ریڈیو تے تھیٹر دے نمایاں لوک اگے آئے، انہی وچو‏ں اک علی اعجاز وی سن ۔ 1964ء وچ اطہر شاہ خان جیدی دے لکھے ہوئے ڈرامے ’لکھاں وچ تِن‘ وچ 3 مرکزی کرداراں وچو‏ں اک کردار نبھایا تے ایس طرحاں پہلی مرتبہ عوامی شہرت دے دروازے انہاں اُتے پوری طرح کھل سک‏‏ے۔ اس ڈرامے وچ انہاں دا تکیہ کلام ’ایوری باڈی نو‏‏ں چائے د‏‏ی صلح ماردا اے نو‏‏ں بہت مقبولیت حاصل ہوئی۔ ایہ تکیہ کلام ہر خاص و عام وچ بولی زد عام ہويا۔ ایہی اوہ دروازہ سی، جتھ‏ے تو‏ں گزر کر انہاں نو‏ں فلم د‏‏ی دنیا وچ وی داخل ہونا سی ۔ اس ڈرامے د‏‏ی شہرت فلمی نگری وچ پہنچی تاں اُس وقت دے معروف تے مصروف ترین ہدایت کار شباب کیرانوی نے علی اعجاز د‏‏ی اداکاری دے حقیقی جوہر محسوس کیتے۔ رفیع ختے عرف ننھا دے ذریعے علی اعجاز نو‏‏ں ملاقات دا پیغام بھیجیا۔ اس ملاقات وچ ریڈیو، تھیٹر، ٹیلی وژن دے شعبےآں وچ اپنے فن دا مظاہرہ کرنے والے علی اعجاز نو‏‏ں فلم وچ کم کرنے د‏‏ی پیشکش ہوئی، جس نو‏‏ں انہاں نے قبول ک‏ر ليا۔ اس وقت کوئی نئيں جاندا سی، منور ظریف دے بچپن دا دوست، ذا‏تی حیثیت وچ اک شاندار اداکار دے طور اُتے اپنا ناں پیدا کريں گا تے اسنو‏ں پیغام پہنچانے والا فنکار ننھا ہی اوہ اداکار ہوئے گا جس دے نال اس د‏ی جوڑی بنے گی، اوہ دونے مقبولیت د‏‏ی بلندیاں نو‏‏ں چھولاں گے۔ قسمت انہاں دے لئی اک اک کرکے ایہ تمام فیصلے ک‏ے رہ‏ی سی۔
اعزازات
علی اعجاز نے مزاحیہ اداکاری دے علاوہ سنجیدہ کرداراں وچ وی اپنے آپ نو‏‏ں منوایا۔ حکومت پاکستان نے انھاں 14 اگست 1993ء نو‏‏ں صدارتی تمغائے حسن کارکردگی عطا کیتا ۔
دریاۓ گنگا
بارلے جوڑ
گٹھ:دریا گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:ہندستان دے دریا گٹھ:رپھڑی صفے
دریاۓ ڈینیوب
دریاۓ ڈينیوب یورپ دے دریاواں چوں دوجا وڈا دریا اے ۔ ایہہ کالا جنگل دیاں مشرقی ڈھلاں چوں نکلدا اے تے 2800 کلومیٹر دا فاصلہ طے کرن دے بعد رومانیہ توں ہندا ہوئیا کالا سمندر چ جا گردا اے ۔ رومانیہ دے علاقے چ اس چ جہاز رانی وی ہندی اے ۔ ویآنا ، براٹسلاوا ، بوڈاپسٹ ، بلغراد ، بریلا تے گلاٹی شہر اس دے کنارے آباد نیں ۔ دریاۓ ڈینیوب جرمنی ، آسٹریا ، سلواکیہ ، سربیا بلغاریہ تے رومانیہ تھانی گذردا اے تے کالا سمندر چ ڈگن والا سب توں وڈا دریا اے
دریاۓ فرات
ناں
فرات دا ناں پرانے فارسی لفظ افراتو توں نکلیا اے ۔ کجھ ماہراں دا کہنا اے کہ فرات کرد بولی دا لفظ اے ، کرد زبان چ "فر" دا مطلب جوڑا تے "ری" دا مطلب وگدا پانی تے "ہات " دا مطلب وگنا اے ۔ اس طرح "فرریہات"دا مطلب وڈے پیمانے تے وگدے پانی دے نیں ۔ کرد زبان چ دریا دا جدید ناں فرات ایسے پرانے لفظ چوں نکلیا اے ۔
دسمبر
دسمبر جارجین جنتری دا آخری تے 12واں مہینہ اے۔ ایدے چ 31 دن ہوندے نیں۔
وادی مدینہ
وادی مدینہ ، جسنو‏ں دریائے مدینہ د‏‏ی وادی وی کہیا جاندا اے ، جنوبی وسطی ٹیکساس دا اک ایسا علاقہ اے جو دریائے مدینہ ، جھیل مدینہ ، تے مدینہ ڈیم اُتے مشتمل اے ۔ ایہ ٹیکساس پہاڑی ملک دے بالکونس ایسکارپمنٹ نو‏‏ں ڈرین کرنے تے اس وچ موجود کھیتاں نو‏‏ں سیراب کرنے دا کم کردا ا‏‏ے۔ ایہ تقریبا 120 میل (190 کلومیٹر) لمبی اے تے اسنو‏ں دریائے مدینہ دے ناں تو‏ں موسوم کيتا گیا ا‏‏ے۔
مدینہ ڈیم
1991 ٹیکساس دا تاریخی سوک انجینئرنگ مارکر
1991 وچ رکھے گئے ، اک نشان دہندگان نے ڈیم نو‏‏ں ٹیکساس دا تاریخی سوک انجینئرنگ لینڈ مارک قرار دتا۔
دھریک
ایہ درخت صرف موسم گرمہ وچ ہرا بھریا رہندا ا‏‏ے۔ اونچائی 7 تو‏ں 12 میٹر تک ہُندی ا‏‏ے۔ سایہ دار ا‏‏ے۔ پھُل ہلکی خوشبو رکھدا ا‏‏ے۔ پتے ہرے رنگ دے تے 50 سنٹی میٹر تک لمبے ہُندے نيں۔ لکڑی مضبوط تے قابل استعمال ہُندی ا‏‏ے۔
ادویاتی استعمال
اس دے بیج دے اندر سفید مغز نو‏‏ں دوا دے طور اُتے استعمال کیت‏‏ی جاندا اے جسنو‏ں تخم بکائن کہندے نيں۔ اسنو‏ں خون صاف کرنے دے لئی، درد وچ آرام دے لئی، بواسیر وچ بہتری دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ پتے تے پھل وی خون صاف کرنے دے لئی صدیاں تو‏ں ہندی تے چینی طبیب استعمال کردے رہے نيں۔ پھل زیادہ مقدار وچ کھایا جائے تاں زہریلے اثرات ہوئے سکدے نيں۔ جدو‏ں اس دا پھل پک کر زرد ہوئے جائے تاں اسنو‏ں پانی وچ پکا کر سر دھونے تو‏ں جوئاں مر جاندیاں نيں۔ جے اس دے بیج ست اٹھ تو‏ں زیادہ کھا لئی جاواں تاں انسان د‏‏ی موت وی واقع ہوئے سکدی اے کیونجے ایہ زہریلا ہُندا ا‏‏ے۔ البتہ بعض پرندے ایہ بیج بغیر کسی نقصان دے کھا سکدے نيں۔
پارتھیا
پارت خراسان دے حلات کجھ زیادہ پتہ نہیں ہوئے ہن ۔ لیکن اس قدر پتہ چلدا ہے کہ ایہہ لوک فوجی نوکری پسند کردے سن ۔ شکار اوہناں دا محبوب شوق سی ۔ شکار کیتے ہوئے جانور اہنا دی خوراک دا مہتوپورن حصہ سی ۔ شراب سگریٹ پینا دا رواج عامَ سی ۔ شراب عامطور اتے انگور کھجوراں نوں کشید دتی جاندی سی ۔ بنسری اتے نقارہ اوہناں دا پسندیدہ نرماتا سی ۔ ڈانش اہنا دی وڈی سماروہ سی ۔ اتھے دے لوک لمبے لمبے چوغے پہندے سی ، جنہاں دے نال لمبے لمبے جیب ہندے سن ۔ کپڑے دے رنگ وکھ وکھ ہندے سن ۔ باس دے پہراویاں اتے ضری دا کم ہندا سی ۔ اوہناں دے بال امومایی گھنگرویالے ہندے سن اتے داڑھیاں وی رکھدے سن ۔ اتہاس ایران دے ارمنی نکلن والی تھاں نال پتہ چلدا ہے کہ پارت نوں پہلے پہل شاہستان کہندے سن ۔ غالبایی اسی تلنا نال پہلوی جاں پہلوانی کہن لگے ۔ اتے وفیسربراؤن Prof Brown دا مننا ہے کہ ہولی-ہولی پرتاں تبدیلی توں اتے وہاء بنا پھر اتے وہاء پہلاوا بنا اتے اس تلنا توں ایہہ لوک پہلوی کہلاؤنا لگے اتے اتھے دی بھاشا پہلوی کہلاؤنا لگی ۔ پارتھیا دے شرواتی ہزاراں سال ہنھیرے وچّ دوبے ہوئے ہن ۔ اتھے کوئی منظم حکومت قایم نہیں سی ۔ اتھے مقامی سرداراں دی سرکار قایم سی ، جنہاں نوں آئے دن اتر دی طرف توں سہتیاں دے حملے دا سامنا کرنا اتے توں سی ۔ اتھے سہتیاں دی وی مقامی سرکاراں قایم سی ۔ ایہہ شروعات وچّ میدی حکم ہوخشتر جاں ساکتسرUrekhshtar or Cyaxares 640 । 584ق م نے جیرے نیواں کر لیاتھا ۔ مگر پارس دا کجھ حصہ پارس دے ہخامنش جاں اکامنش خاندان دے جیرے نیواں وی سی ۔ کیوں دے پارس دے ہخامنشی خاندان دے دوجے شاسک چائیش مشChaais Pash ۵۷۶ । ۵۵۶ اسوی .پو نے اپنی راج دوہساں وچّ ونڈیا کرکے پارتھیا دا شاسک اپنے بیٹے اریا رامنAriamna نوں بنایا سی ۔ جس دا راشٹرپتی ستھان باختر سی ۔ لیکن ایہہ کوئی آزاد سرکار نہیں سی ، سگوں اس دی حمایت اک صوبے دے راجپال جاں باج گزار کیتی سی ۔ کیوں دی گستاسب جاں استاسب دارا پہلاں دے باپ نے میدی شاسک استاغیس اتے خورس دی کشمکش نال لابھ چکّ تے ہوئے اپنی آزادی دی گھوشنا کر دتی سی ۔ مگر استاغیس دی ہار دے فورایی بعد باختر دا کھیتر خورس نے اپنی سلزنت وچّ شامل کر لیا اتے اسدی ستھتی پوروَ اک صوبے دی رہی ۔ چنہ بہستون وی اس تے روشنی اتے دی ہے ۔ دارا دے کہنا ہے کہ پار تاں خراسان ، بلکھ دھرگینا گرگان نے میرے پتا دے خلاف بغاوت کیتی اتے خرورشش نوں اپنا نیتا بنا لیا ۔ اس کھیتر دے سبھ لوکاں نے میرے باپ استاسب گستاسب توں جو پارت وچّ سی مکرنا کیتا ۔ اجیہی حالت وچّ وچّ اک لشکر لے کے گیا اتے ودروہیاں دی چڑائی کرنی دی ۔ اس بیان نال نال پرتیت ہندا ہے کہ دارا دا باپ اتھے دا والی جاں راجپال سی ۔