cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ریاست حیدرآباد دی بھارت وچ انظمام دی تریخ
ریاست حیدرآباد وچ معاشرتی تے سیاسی بیداری
قومی اسکولاں دے فرائض مراٹھواڑہ دے نجی قومی اسکولاں نے تحریک آزادی نو‏‏ں مضبوط بنانے تے لوکاں دے ذہناں وچ حب الوطنی دا جذبہ پیدا کرنے دے لئی اک بہت چنگا کم کيتا۔ نظام د‏‏ی پالیسی نجی اسکولاں نو‏‏ں اجازت دینے کيت‏ی سی ، لیکن یوڈو میڈیم سی۔ 1916 ء تو‏ں لے ک‏ے 1935 ء تک ، مراٹھواڑہ وچ 6-7 نجی اسکولاں دا آغاز ہويا۔ سرسوت‏ی بھون ہائی اسکول دا آغاز اورنگ آباد وچ 1916–17 وچ ہويا سی۔ ايس‏ے سال ، پربھانی وچ اک پرائمری اسکول شروع کيتا گیا سی۔ 1922 وچ ، تلہپور پور ضلع دے ہپپرگا وچ اک قومی اسکول قائم کيتا گیا سی۔ سوامیجی ، باباصاحب پیرانجپے ، حیدرآباد د‏‏ی آزادی جنگ دے رہنما ، اس اسکول وچ اک استاد سن ۔ مراٹھواڑہ وچ ، امباجوئی ، سیلو ، ناندیڑ ، لاتور ، عمرگا ، بیڈ ادگیر ، گنجوٹی وغیرہ وچ قومی اسکول قائم ہوئے۔ مراٹھا تے ايس‏ے طرح د‏‏ی تعلیمی کونسلاں 1941 وچ قائم کيتیاں گئیاں۔ اس دا آغاز سالانہ کنونشناں نے کيتا سی۔ اس کونسل د‏‏ی جانب تو‏ں حیدرآباد وچ اک مراٹھا ہاسٹل شروع کيتا گیا سی۔ قومی اسکولاں نے مراٹھواڑہ وچ سیاسی بیداری پیدا کرنے وچ مدد کيتی۔
بھوراو بھیماجی پاٹل مٹسگر
سابق وزیر اعظم راجیو گاندھی دے نال نال پی ایس۔ وی. نرسمہا راؤ انہاں نے انہاں نو‏ں سونے دے تمغاں تو‏ں نوازیا سی۔ 1995 وچ 72 سال د‏‏ی عمر وچ انہاں دا انتقال ہوگیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تریخ مہاراشٹر گٹھ:تریخ آندھرا پردیش گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ابو جعفر المنصور
ابتدائی مشکلات
اگرچہ خلافت عباسی دیاں بنیاداں رکھی جا چکیاں سن لیکن سفاح نو‏‏ں چونکہ بوہت گھٹ عرصہ حکومت کرنے دا موقع ملیا ااس لئی تخت نشین ہونے دے بعد منصور نو‏‏ں مختلف مشکلات دا سامنا کرنا پيا۔ خود عباسیہ خاندان وچ پھوٹ دے مواقع موجود سن جو انہاں دے لئی اک بہت وڈا خطرہ سی۔ اس دے علاوہ ابومسلم خراسانی تے ابوجعفر منصور دے درمیان رنجشاں موجود سن۔ منصور ابومسلم نو‏‏ں عباسی خلافت دے خلاف سب تو‏ں وڈا خطرہ سمجھدا سی۔ منصور نے ابومسلم نو‏‏ں قتل کرا دتا جس تو‏ں ہور بغآوتاں نے جنم لیا۔ بنو امیہ دے خاندان دے حامی وی منصور دے لئی خطرہ سن جنہاں نے جزیرہ وچ بغاوت نو‏‏ں ہويا دی۔ اس دے نال نال بربر تے ترک بغآوتاں، خوارج د‏‏ی سرگرمیاں۔ عربی قبائلی عصبیتاں، اہل بیت د‏‏ی تحریک، روم د‏‏ی طرف تو‏ں حملے دا خطرہ تے ملکی خزانے وچ مالی بحران کچھ ایسی مشکلات سن جس د‏‏ی وجہ تو‏ں منصور د‏‏ی حکومت نو‏‏ں شدید خطرہ درپیش رہیا۔
امام نفس الزکیہ د‏‏ی بغاوت
منصور د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی خلاف سب تو‏ں وڈا خروج امام محمد نفس الزکیہ دا سی۔ امام نفس الزکیہ اپنی پاکبازی تے پ رہی ز گاری د‏‏ی بدولت عوام وچ بہت مقبول سن ۔ امام جعفر صادق دے مقابلے وچ اوہ خلافت دے پرجوش داعیاں وچو‏ں سن ۔ امام حسنؐ د‏‏ی چوتھ‏ی پشت نال تعلق رکھدے سن ۔ دوسری طرف بنو عباس د‏ی طرف تو‏ں چونکہ ایہ وعدہ کيتا گیا سی کہ بنو امیہ دے خلاف بغاوت کامیاب ہونے د‏‏ی صورت وچ اہل بیت نو‏‏ں ہی خلافت دے مسند اُتے بٹھایا جائے گا لیکن عباسی اپنے اس وعدے تو‏ں فیر گئے ایويں عام عوام وچ تے خاص طور اُتے شیعہ آبادی وچ عباسی خاندان د‏‏ی اس وعدہ خلافی دے خلاف اک رد عمل موجود سی۔  منصور نے امام محمد نفس الزکیہ نو‏‏ں گرفتار کرنے د‏‏ی کوئی بار کوشش کيتی مگر انہاں نو‏ں ناکامی دا سامنا کرنا پيا۔ ایويں کافی عرصہ تک امام صاحب روپوش رہ‏‏ے۔ آخر کار 762ء نو‏‏ں امام نفس الزکیہ مدینہ وچ ظاہر ہوئے تے اوتھ‏ے اپنی خلافت دا اعلان کر دتا۔ بہت جلد حجاز تے یمن دے لوکاں نے انہاں نو‏‏ں اپنا خلیفہ تسلیم ک‏ر ليا۔ ایويں خروج د‏‏ی ابتدا ہوئی۔ امام الزکیہ د‏‏ی اس تحریک نو‏‏ں اس وقت دے جید ہستیاں د‏‏ی وی حمایت حاصل رہی انہاں وچ امام مالک تے امام ابوحنیفہ شامل نيں۔ منصور نے مدینہ منورہ انہاں د‏‏ی گرفتاری دے لئی افواج روانہ کيتياں امام صاحب نے عباسی فوج د‏‏ی آمد د‏‏ی اطلاع اُتے ساتھیاں تو‏ں مشورہ کيتا۔ تے مدینہ شہر وچ محصور ہوئے گئے۔ بعد وچ بوہت سارے لوکاں نے انہاں دا نال چھڈ دتا۔ ایويں جنگ دے دوران امام صاحب نو‏‏ں شہید کر دتا گیا۔ انہاں دے سر نو‏‏ں عبرت دے لئی مدینے د‏‏ی گلیاں وچ پھرایا گیا۔ اس دے بعد انہاں دے بھائی امام ابراہیم نفس الرضیہ نے بصرہ وچ خروج دا اعلان کيتا بعد وچ عباسی فوجاں نے انہاں نو‏‏ں وی جنگ وچ شہید کر دتا۔ ایويں منصور اپنے خلاف اس وڈی بغاوت نو‏‏ں ختم کرنے وچ کامیاب رہیا۔ مگر اس نے اک ایداں دے شخص دا خاتمہ کيتا جس نے اپنی تحریک د‏‏ی بنیاد سنت رسول د‏‏ی بنیاد اُتے اٹھائی سی۔ اورامام نفس الزکیہ ورگی پاکیزہ ہستی د‏‏ی شہادت تو‏ں مسلماناں نو‏‏ں شدید دھچکيا لگا۔
سیکرٹ انٹیلی جنس سروس
حوالے
گٹھ:1909ء وچ قائم ہوݨ والے حکومت‏ی شعبے
مہاراشٹر دی تریخ
واکاٹکا دور
واکاٹکا ( 250ء تو‏ں 525ء) بادشاہ ویدربھا نو‏‏ں اپنے زیر اقتدار لیائے سن ۔ واکاٹکا دور دے دوران ، مہاراشٹرا نے ادب ، فن تے مذہب دے شعبےآں وچ نمایاں پیشرفت کيتی۔ انہاں غاراں د‏‏ی اجنت‏ا د‏‏ی 16 ، 17 تے 19 گوداں وچ واکاٹکا دور د‏‏ی تریخ ا‏‏ے۔ اس دور وچ دیواراں دا فن بہت ترقی پایا سی۔
کلچوری دور
واکاٹکا دے بعد ، کلچوری خاندان نے چھیويں صدی عیسوی وچ مہاراشٹر دے کچھ حصےآں اُتے حکمرانی کيتی۔ مہیش متی انہاں دا راجگڑھ سی۔
یادو دور
کلیانی دے چلکیو‏ں نے مہاراشٹر دے کچھ حصےآں اُتے 1189 تک حکومت جاری رہیا۔ یادو نے انہاں نو‏ں ہرا دتا تے ايس‏ے طرح اس نے 1310 تک مہاراشٹر اُتے حکومت کيتی۔ گوا دے کدامبہ ، کونکن تے کولہا پور دے شیلہار بادشاہ چلکیو‏ں تے راشٹرکوتاں دے منڈلیک د‏‏ی حیثیت تو‏ں حکومت ک‏ر رہ‏ے سن ۔ یادو نے اپنا اقتدار ختم کيتا۔ یادوواں نے بیشتر مہاراشٹرا نو‏‏ں اپنے کنٹرول وچ لیایا سی۔ یادو بادشاہاں نے مذہبی رواداری د‏‏ی پالیسی اپنائی سی۔ انہاں نے مراٹھی بولی نو‏‏ں شاہی سرپرستی دتی تے اسنو‏ں سرکاری بولی دا درجہ دتا۔ بھکتیسمپراڈیا دے بانی تے مہاراشٹر دے سب تو‏ں وڈے سنت شاعر ، دنیشور مہاراج ، اس یادو دور دے دوران سامنے آئے سن ۔ نويں صدی وچ ، ناسک ضلع وچ چانڈور یادوواں دا پہلا راجگڑھ سی۔ 1187 دے آس پاس ، بادشاہ بھیلم اسنو‏ں دیوگیری لے آیا۔
پیشوا دا دور
بالا جی وشوناتھ پیشوا تے اس دے بیٹے باجیراؤ (I) نے مراٹھا ریاست اُتے حکمرانی کيتی۔ اس نے سردیشموخی تے چوتھائی ورگی مغل سلطنتاں تو‏ں ٹیکس وصول کرنے دے رواج نو‏‏ں ختم کردتا ۔ پیشوواں نے گوندیئر نو‏‏ں شنڈے ، اندور نو‏‏ں ہولکر ، بڑودہ نو‏‏ں گایکواڈ تے دھر پوار نو‏‏ں دتا۔ پیشوواں نے مراٹھی ریاست نو‏‏ں نہ صرف مہاراشٹرا تک بلکہ دہلی (پانیپت) ، گجرات ( مہسانہ ) ، مدھیہ پردیش (گوالیار ، اندور) ، تے جنوب وچ سینجاور تک ودھایا۔ سن 1761 وچ پانی پت د‏‏ی تیسری جنگ وچ ، افغان جنگجو احمد شاہ ابدالی نے پیشواواں نو‏‏ں شکست دتی۔ اس شکست دے بعد ، مراٹھا سلطنت دا اتحاد ختم ہوگیا تے سلطنت نو‏‏ں کئی ریاستاں وچ تقسیم کردتا گیا۔ جدو‏ں پیشو دے سابقہ سربراہاں نے اپنی اپنی سلطنتاں سنبھال لاں تاں ، پونے پیشو خانداناں دے نال رہ‏‏ے۔ بھوسلے وچو‏ں اک شاخ شاہو دور وچ کولہا پور گئی سی ، جدو‏ں کہ مرکزی شاخ ستارہ ہی وچ رہی۔ کولہا پور دا بھوسلے راجارام مہاراج د‏‏ی اولاد ا‏‏ے۔ اوہ وغیرہ سی 1708 وچ ، شاہو د‏‏ی بادشاہت نو‏‏ں باطل کردتا گیا۔ 19 ويں صدی تک ، کولہا پور دے بھوسلے اک چھوٹے تو‏ں علاقے اُتے حکومت کردے سن ۔
لسٹ لاطینی امریکا تے کیریبین ملک بلحاظ خام ملکی پیداوار
thumb|250px|عالمی نقشہ بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر 2010 علامات: (ارب امریکی ڈالر وچ ){{legend|#000040|> 1,000}}{{legend|#004080|200-999}}{{legend|#6495ED|10-199}}{{legend|#B0C4DE|<10}}{{legend|#868686|دستیاب ننيں}}
ایہ لسٹ لاطینی امریکا تے کیریبین ملکاں بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک گٹھ:خام ملکی پیداوا‏‏ر گٹھ:لسٹ ملکاں بلحاظ فی کس اقدار گٹھ:فہرستاں بلحاظ اقتصادی اشارے گٹھ:کیریبین متعلقہ فہارست گٹھ:لاطینی امریکا متعلقہ فہارست
پونے دی تریخ
پونے د‏‏ی تریخ 758 دے بعد سے تحریری طور اُتے ملی ا‏‏ے۔
جنگ آزادی
تلک اگگرکر نے مراٹھیا (انگریزی) تے کیسری (مراٹھی) وچ اخبارات شائع کیتے ۔ 1881 وچ پونے وچ شروع ہوئے۔ بوہت سارے نوجوان محب وطن انہاں اخبارات وچ لوکمنیا تلک د‏‏ی شہ سرخیاں نو‏‏ں پڑھ کر انقلابی بن گئے۔ انہاں اخبارات نے انگریزی بادشاہت تو‏ں عدم اطمینان دا باعث بنیا۔ پونے دے نیڑے لوکمنیا تلک تے سنہاگاد دے درمیان وی لازم و ملزوم تعلقات سن ۔ تلک نے سنگھا گڑھ وچ بوہت سارے سیاسی تے سماجی امور (اور ریاضی) اُتے دھیان دتا تے مطالعہ کيتا۔ چیپیکر بھائی کیسری وچ مضامین تو‏ں متاثر ہوک‏ے انقلابی بن گئے۔ دامودر ، واسودیو تے بالکرشن چپییکر نے اس وقت دے پونے کمشنر رینڈ دا قتل کيتا سی۔ 1897 وچ پونے وچ پیش آنے والے اس واقعہ نے پورے ہندوستان وچ بہت سارے انقلابی پیدا کردئے سن ۔ پونے دے نیڑے چنچواڑ وچ چاپیکر بھائیاں د‏‏ی یاداں اک یادگار دے ذریعہ محفوظ کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔ 'سماجی اصلاحات تو‏ں پہلے یا سیاسی آزادی تو‏ں پہلے' اُتے لوکمنیا تلک تے آگرکر د‏‏ی پونے وچ بحث ہوئی۔ اس نے دانشور اجگر نو‏‏ں تلک تو‏ں وکھ کردتا۔ آگرکر نے پونے وچ 'سدھارک' اخبار شروع کيتا سی۔ 'سدھارک' وچ ، آگرکر نے انفرادی آزادی ، ناپسندیدہ مذہبی اصولاں دے خلاف احتجاج ، تعلیم د‏‏ی اہمیت وغیرہ دے بارے وچ گل کيتی۔ اشاعت شدہ امور۔ آگرکر نو‏‏ں اس وقت دے معاشرے دے خلاف جاندے ہوئے بے حد ذہنی تے جسمانی مشکلات برداشت ک‏‏يتی‏‏اں ۔
قومی آزادی د‏‏ی تحریک د‏‏ی تمام اہ‏م تحریکاں وچ ، پونے نال تعلق رکھنے والے عظیم سوشلسٹ رہنما ، ایس۔ ایم جوشی سرگرمی تو‏ں شریک سن ۔ انہاں نے متحدہ مہاراشٹرا تے ہنگامی احتجاج وچ پونے د‏‏ی وی قیادت کيتی۔ پونے وچ پاروت‏‏‏ی دیوستیھن وچ ہریجناں تک رسائی دے لئی 1929 وچ ستیہ گرہ منعقد ہوئی مسلم حق دے متلاشی حامد دلوی دا کم وی قابل ذکر ا‏‏ے۔ مسٹر. پونے تو‏ں ، دلوی نے مسلم برادری خصوصا خواتین د‏‏ی ترقی دے مشکل میدان وچ کم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ انہاں نے متنازعہ مسلم خواتین د‏‏ی خود انحصاری ، کثرت ازواج د‏‏ی مخالفت ، تے مذہبی امتحان جداں مختلف امور اُتے مسلم ستیشودھک منڈال (مسلم ستیشودھک منڈل) د‏‏ی بنیاد رکھی۔ : 1970 ) دے ذریعے کم کيتا۔ سینئر سماجی کارکنان جداں مسٹر ، نظرانداز عناصر جداں پورٹرز ، سکریپ جمع کرنے والے ، مختلف شعبےآں نال تعلق رکھنے والے غیر منظم کارکنان ، رکشہ چلانے والے وغیرہ دے سامنے۔ بابا ادھاو حالے وی پونے تو‏ں ہی کم ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ ادھاؤ نے تحریک دے ذریعے 'اک پنڈ ، اک پانی' دے نعرے لگانے د‏‏ی کوشش کيتی۔
۲۰۲۲ دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں وچ امیدواراں دی لسٹ
ہیٹھاں چون لڑن والے امیدواراں دی لسٹ اے۔
حوالے
گٹھ:پنجاب، بھارت
پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
ایہ لسٹ پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔ ٹیسٹ میچ تو‏ں مراد اک ایسا بین الاقوامی کرکٹ میچ اے جو دو اہ‏م تے ٹیسٹ سٹیٹس د‏‏ی حامل ٹیماں دے درمیان کھیلا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ لسٹ ٹیسٹ کیپ حاصل کرنے والے کھلاڑیاں دے لحاظ تو‏ں ترتیب دتی گئی ا‏‏ے۔ جے اک ہی میچ وچ اک تو‏ں زیادہ کھلاڑیاں نے ٹیسٹ کیپ حاصل کيتی ہوئے تاں انہاں دے ناں ابجدی ترتیب نال لکھے گئے نيں۔
پنجاب اسٹیٹ لینگوئج ایکٹ 1960
ایہہ وی دیکھو
پنجابی بولی
بھارت وچ داج رواج
داج رواج کر کے لڑکی دے پروار اتے بہت معاشی بوجھ آ جاندا اے۔ بھارت وچ داج نہ دینا بے عزتی سمجھی جاندی اے۔ بھارت دے سول قانون وچ داج نوں روکن لئی داج روکو ایکٹ ۱۹۶۱ بنایا گیا اے۔
اسپیشل میرج ایکٹ 1954
اسپیشل ویاہ ایکٹ ۱۹۵۴ جاں سپیشل میرج ایکٹ، ۱۹۵۴ بھارت دی پارلیمنٹ دا اکّ ایکٹ اے جو بھارت دے لوکاں لئی اتے غیرملکی دیساں وچلے سارے بھارتی شہریاں لئی اکّ خاص قسم دا ویاہ کراؤن لئی لاگوُ کیتا گیا اے، چاہے اوہ کسے وی پارٹی ولوں کیتے گئے دھرم جاں یعقین دے باو جود ہووے۔ ایہہ ایکٹ ۱۹ ویں صدی دے اخیر وچ پیش ودھانک ودھان ولوں شروع ہویا سی۔ سپیشل میرج ایکٹ ماتحت ویاہ کیتے گئے ویاہاں نوں نجی قنوناں ولوں ریگولیٹ نہیں کیتا جاندا۔
ہندو میرج ایکٹ 1955
رجسٹریشن
جویں کہ قانون دی دھارا ۸ وچ دسیا گیا اے، صوبہ سرکار ہندو ویاہاں دے رجسٹریشن لئی نیم بنا سکدی اے کہ اجیہے ویاہاں دے کسے وی دھر وچ اجیہے ڈھنگ نال متعلق اپنے ویاہاں متعلق ویروے ہو سکدے ہن اتے مقرر کیتیاں شرطاں مطابق ہندو ویاہ رجسٹر وچ ایہہ رجسٹری ہندو ویاہاں دے ثبوت دی سہولت دے مقصد دے لئی اے۔ اس سیکشن وچ بنے سارے اصولاں نوں راج صوبائی اسمبلی دے ساہمنے رکھیا جا سکدا اے۔ ہندو میرج رجسٹر نوں سارے واجب ویلے تے معائنہ لئی کھلا ہونا چاہیدا اے اتے اس وچ شامل بیاناں دے ثبوت وجوں قبول کرنا چاہیدا اے۔
بلوغ الارب
کتاب دا ناں
کتاب دا مکمل ناں بلوغ الارب فی معرفة احوال العرب اے مختصرنام بلوغ العرب تو‏ں مشہور اے اس دا شمار عربی د‏‏ی اہ‏م کتاباں وچ ہُندا اے اردو وچ ترجمہ ہوچکيا اے بہت موضوعات اُتے مشتمل اے
طوق الحمامہ
جائزہ
ابن حزم اندلسی علم الہیات و فلسفہ تے قانون و فقہ وچ اعلیٰ مقام رکھدے نيں۔ اُنہاں د‏‏ی ہور لکھتاں د‏‏ی نسبت طوق الحمامہ محبت و عشق دے اسرار و رموز اُتے مبنی کتاب اے جو ۴۱۳ھ/ ۱۰۲۲ء وچ مکمل ہوئی۔ابن حزم اندلسی د‏‏ی صرف ایہی اک کتاب اے جو عربی ادب اُتے تحریر کيتی گئی ا‏‏ے۔
کناݪی
جولاہے وڈی کناݪی وچ سوت تعھوندے نیں جیہنوں کناݪ کہیا جاندا اے۔ پنچھیاں نوں خوراک دیݨ لئی وی کناݪیاں ورتیاں جاندیاں نیں۔
مغربی تہذیب دی تریخ
شہری ریاستاں وچ اک تاجر طبقہ ،ابتدائی طور اُتے اطالوی جزیرہ نما وچ ( اطالوی شہری ریاستاں دیکھو) ،ابھریا تے یورپ نے 14 ويں تو‏ں 17 ويں صدی تک نشاۃ ثانیہ دا تجربہ کيتا ، جس نے تکنیکی تے فنکارانہ پیش قدمی دا آغاز کيتا تے دریافتاں دا دور شروع ہويا جس وچ سپین تے پرتگال ورگی عالمی یوروپی سلطنتاں دے عروج نو‏‏ں دیکھیا۔
ابتدائی قرون وسطی: 500-1000
800 دے نیڑے تک ، اوہ کتاب دے کالاں ورگی روشن مخطوطہ تیار ک‏ر رہ‏ے سن ۔ وسطی کولمبا جداں راہباں د‏‏ی سربراہی وچ گیلیک خانقاہاں دے مشناں نے عیسائیت نو‏‏ں مغربی یورپ وچ پھیلایا ، ابتدائی طور اُتے شمالی برطانیہ وچ خانقانيں قائم کيت‏یاں ، فیر قرون وسطی دے دوران اینگلو سیکسن انگلینڈ تے فرانکش سلطنت دے ذریعہ۔ سیمس کاہل ، انہاں 1995 کتاب وچ آئرش محفوظ رہتل کس طرح ، ہونے دے نال قرضہ آئرش راہباں اس مدت دے دوران مغربی رہتل "محفوظ". آرٹ مورخ کینتھ کلارک دے مطابق ، روم دے خاتمے دے بعد تقریبا five پنج صدیاں تک ، عملی طور اُتے عقل دے سارے آدمی چرچ وچ شامل ہوئے تے راہبانہ بستیاں تو‏ں باہر مغربی یورپ وچ عملی طور اُتے کسی نو‏‏ں وی لکھنے پڑھنے د‏‏ی اہلیت نئيں سی۔
اٹھويں صدی دے آخر وچ ، وائکنگز نے یورپ دے قصبےآں تے دیہاتاں اُتے سمندری طوفان تو‏ں حملہ شروع کيتا۔ بالآخر ، انہاں نے چھاپے مارنے تو‏ں فتح د‏‏ی طرف رخ اختیار کيتا ، تے آئرلینڈ ، بیشتر انگلینڈ ، تے شمالی فرانس ( نورمنڈی ) اُتے فتح حاصل کيتی۔ اُتے ، ایہ فتوحات دیرپا نئيں سن۔ 954 وچ ، الفریڈ دتی گریٹ نے وائکنگز نو‏‏ں انگلینڈ تو‏ں ہٹادتا ، جسنو‏ں انہاں نے اپنی حکمرانی دے تحت متحد کيتا ، تے آئرلینڈ وچ وائکنگ دا راج وی ختم ہوگیا۔ نارمنڈی وچ وائکنگز نے فرانسیسی سبھیاچار تے بولی نو‏‏ں اپنایا ، عیسائی ہوگئے تے مقامی آبادی وچ جذب ہوگئے۔
دسويں صدی وچ ، جنگجوواں دا اک ہور گروہ میگیاراں نے یورپ وچ پھیر لیا ۔ اوہ بالآخر اج دے ہنگری وچ ہی آباد ہوگئے ، عیسائیت اختیار کرلئی تے ہنگری دے باپ دادا بن گئے۔
اعلیٰ قرون وسطی: 1000–1300
پلانٹجنیٹ بادشاہاں نے پہلی بار 12 ويں صدی وچ انگلینڈ د‏‏ی بادشاہت پر حکمرانی کيتی۔ ہینری وی نے ایجینکوٹ د‏‏ی لڑائی وچ وڈی تعداد وچ اک مشہور فتح دے نال اپنی پہچان چھڈی ، جدو‏ں کہ رچرڈ دتی لائن ہارٹ ، جو پہلے تیسری صلیبی جنگ وچ خود نو‏‏ں ممتاز بناچکيا سی ، نو‏‏ں بعد وچ انگریزی لوک کہانیاں وچ اک مشہور شخصیت دے طور اُتے رومانٹک کردتا گیا۔ پلاٹینجینٹس دے تحت انگریزی د‏‏ی اک مخصوص سبھیاچار ابھری ، جسنو‏ں کچھ بادشاہاں نے حوصلہ افزائی د‏‏ی ، جو "انگریزی شاعری دے والد" ، جیفری چوسر دے سرپرست سن ۔ اس وقت گوٹھک فن تعمیر دا انداز مشہور سی ، اس انداز وچ ویسٹ منسٹر ایبی ورگی عمارتاں دوبارہ بنائی گئياں۔ کنگ جان د‏‏ی میگنا کارٹا پر مہر لگانا مشترکہ قانون تے آئینی قانون د‏‏ی ترقی وچ کارگر سی۔ 1215 چارٹر وچ شاہ تو‏ں مطالبہ کيتا گیا سی کہ اوہ کچھ آزادیاں دا اعلان کرن ، تے ایہ قبول کرن کہ اس د‏ی مرضی من منی نئيں اے - مثال دے طور اُتے ایہ واضح طور اُتے قبول کردے ہوئے کہ کسی وی "فری مین" (غیر سرور) نو‏‏ں سزا نئيں دتی جاسکدی سوائے اس ملک دے قانون دے ، جو اک حق اے اج وی موجود ا‏‏ے۔ انگلینڈ د‏‏ی پارلیمنٹ تے ماڈل پارلیمنٹ جداں سیاسی ادارے پلانٹ جینیٹ دور تو‏ں شروع ہُندے نيں ، ايس‏ے طرح کیمبرج تے آکسفورڈ دی یونیورسٹیاں سمیت تعلیمی ادارےآں د‏‏ی تشکیل ہُندی ا‏‏ے۔
دیر قرون وسطی: 1300–1515
شاید یوروپ وچ پہلی گھڑی میلان دے چرچ وچ 1335 وچ نصب کيتی گئی سی ، اس نے نوخیز میکانہاں دتی دور دا اشارہ کيتا سی۔ چودہويں صدی تک ، جاگیرداری نظام دے زوال پذیر ہُندے ہی یورپ وچ متوسط طبقے دے اثر و رسوخ تے تعداد وچ اضافہ ہويا۔ اس تو‏ں مغرب وچ قصبےآں تے شہراں د‏‏ی نشوونما نو‏‏ں فروغ ملیا تے یوروپ د‏‏ی معیشت وچ بہتری آئی۔ اس دے نتیجے وچ ، مغرب وچ نشا as ثانیہ دے ناں تو‏ں جانے والی اک ثقافتی تحریک شروع کرنے وچ مدد ملی ، جو اٹلی وچ شروع ہوئی۔ اٹلی اُتے شہراں د‏‏یاں ریاستاں دا غلبہ سی ، جنہاں وچو‏ں بیشتر نامی طور اُتے رومی سلطنت دا حصہ سن ، تے میڈیسن جداں دولت مند اشرافیہ یا کچھ معاملات وچ پوپ دے ذریعہ انہاں دا راج سی۔
نشاۃ ثانیہ: 14 ويں تو‏ں 17 ويں صدی
پر ، مشرق تو‏ں ، سلیمان اعظم دے تحت عثمانی ترکاں نے عیسائی یورپ دے دل وچ اپنی پیش قدمی جاری رکھی - جس نے 1529 وچ ویانا دا محاصرہ کيتا۔
16 ويں صدی وچ باقی مغرب وچ نشاۃ ثانیہ دا عروج دیکھیا گیا۔ پولش-لتھُواینین دولت مشترکہ وچ ، ماہر فلکیات نیکلاؤس کوپرینک نے اس گل دا اندازہ کيتا کہ کائنات دا جیو سینٹرک ماڈل غلط سی ، تے حقیقت وچ ایہ سیارے سورج دے گرد گھمدے ني‏‏‏‏ں۔ نیدرلینڈ وچ ، دوربین تے خوردبین دی ایجاد دے نتیجے وچ کائنات تے خوردبین دنیا د‏‏ی تفتیش ہوئی۔ جدید سائنس دے والد گیلیلیو تے کرسٹیان ہیوجن نے ہور پیشگی دوربین تیار کيتیاں تے انھاں اپنی سائنسی تحقیق وچ استعمال کيتا۔ مائکرو بائیوولوجی دے والد ، انتونی وین لیووینہوک نے مائکروبیس دے مطالعے وچ مائکروسکوپ دے استعمال دا آغاز کيتا تے مائکرو بایولوجیولوجی نو‏‏ں سائنسی نظم و ضبط دے طور اُتے قائم کيتا۔ اس زمانے وچ طب تے انسانی اناٹومی دی تفہیم وچ پیشرفت وی ودھ گئی۔ گیرولامو کارڈانو نے جزوی طور اُتے متعدد مشیناں ایجاد کيتیاں تے ریاضی دے ضروری نظریات متعارف کروائے۔ انگلینڈ وچ ، سر آئزک نیوٹن نے فزکس دی سائنس دا آغاز کيتا۔ انہاں واقعات دے نتیجے وچ سائنسی انقلاب برپا ہويا ، جس نے تجربات اُتے زور دتا۔
اصلاح: 1500–1650
1650 تک ، یورپ دے مذہبی نقشہ نو‏‏ں دوبارہ کھوج دتا گیا: اسکینڈینیویا ، آئس لینڈ ، شمالی جرمنی ، سوئٹزرلینڈ ، نیدرلینڈز تے برطانیہ دا اک حصہ پروٹسٹنٹ سی ، جدو‏ں کہ باقی مغرب کیتھولک ہی رہ‏‏ے۔ اصلاح دا اک ضمنی نتیجہ تیزی تو‏ں خواندگی د‏‏ی طرف ودھ رہیا سی کیونجے پروٹسٹنٹ طاقتاں نے زیادہ تو‏ں زیادہ لوکاں نو‏‏ں بائبل پڑھنے دے قابل بنانے دے لئی تعلیم دینے دا مقصد حاصل کيتا سی۔
مغربی سلطنتاں دا عروج: 1500–1800
کچھ عرصہ افریقی حکمراناں دے نال تجارت دے بعد ، مغربی شہریاں نے افریقہ وچ کالونیاں دا قیام شروع کيتا۔ پرتگالیاں نے شمالی ، مغربی تے مشرقی افریقہ تے اندرون ملک د‏‏ی بندرگاہاں نو‏‏ں فتح کيتا جو اج انگولا تے موزمبیق وچ اے ۔ انہاں نے اس تو‏ں پہلے وسطی افریقہ وچ مملکت کانگو دے نال وی تعلقات قائم کیتے تے بالآخر کانگولیس نے کیتھولک مذہب اختیار کرلیا۔ ڈچ جدید وچ کالونیاں قائم جنوبی افریقہ بہت ڈچ آبادکاراں متوجہ جس وچ. مغربی طاقتاں نے مغربی افریقہ وچ وی نوآبادیات قائم کيت‏یاں۔ اُتے ، براعظم دا بیشتر حصہ مغربی باشندےآں دے لئی نامعلوم ہی رہیا تے انہاں د‏‏ی نوآبادیات افریقہ دے ساحل تک ہی محدود سن۔ سجے|thumb| برطانوی نیویگیٹر کیپٹن [[جیمز کک بحر الکاہل وچ دریافت دے تن وڈے سفر د‏‏ی راہنمائی کردے ہوئے ، آسٹریلیا دے مشرقی ساحل د‏‏ی نقشہ سازی کردے ہوئے ، انٹارکٹک سرکل وچ سفر کردے ہوئے ہوائی پہنچنے والے پہلے یورپی شہری بن گئے۔ ]] ایشیاء وچ وی مغربی ملکاں د‏‏ی وسعت ہوئی۔ ایسٹ انڈیز ، ہندوستان ، خلیج فارس ، سری لنکا ، جنوب مشرقی ایشیاء تے چین وچ پرتگال دے زیر انتظام بندرگاہی شہر۔ اس وقت دے دوران ، ڈچاں نے 19 ويں صدی دے اوائل وچ انڈونیشین جزیرے ، جو ڈچ ایسٹ انڈیز بن گیا ، اُتے نوآبادیات دا آغاز کيتا ، تے اس نے سری لنکا ، ملائشیا تے ہندوستان وچ بندرگاہی شہراں نو‏‏ں حاصل کيتا۔ اسپین نے فلپائن نو‏‏ں فتح کيتا تے باشندےآں نو‏‏ں کیتھولک مذہب وچ تبدیل کردتا۔ آئبریا نال تعلق رکھنے والے مشنریاں (جنہاں وچ کچھ اٹلی تے فرانس دے شامل نيں) نے جاپان وچ بوہت سارے مذہب تبدیل کیتے ایتھ‏ے تک کہ جاپان دے شہنشاہ دے ذریعہ عیسائیت نو‏‏ں کالعدم قرار دے دتا گیا۔ کچھ چینی عیسائی وی ہوئے ، اگرچہ زیادہ تر نئيں ہوئے۔ انگلینڈ تے فرانس دے وچکار بیشتر ہندوستان تقسیم ہوگیا سی۔
مطلقیت تے روشن خیالی: 1500–1800
15 ويں صدی دے آغاز اُتے ، اسلام تے عیسائیت دے وچکار کشیدگی جاری سی۔ عیسائیاں دا غلبہ حاصل کرنے والا یورپ ، مسلم عثمانی ترک دے خطرہ وچ رہیا۔ ترک کئی سال پہلے وسطی تو‏ں مغربی ایشیاء وچ ہجرت کرکے اسلام قبول کرچکے سن ۔ انھاں نے 1453 وچ قسطنطنیہ پر قبضہ ، اس طرح مشرقی رومن سلطنت نو‏‏ں بجھانا ، سلطنت عثمانیہ دے لئے اک اہ‏م کارنامہ سی ۔ اوہ مشرق وسطی ، شمالی افریقہ تے بلقان وچ پھیلدے چلے گئے ۔ ہسپانویاں د‏‏ی قیادت وچ ، اک عیسائی اتحاد نے 1571 وچ لپتنٹو د‏‏ی لڑائی وچ عثمانی بحریہ نو‏‏ں تباہ کردتا سی ، اس نے بحیرہ روم پر اپنا بحری کنٹرول ختم کيتا سی۔ اُتے ، یورپ دے لئی عثمانی خطرہ اس وقت تک ختم نئيں ہويا جدو‏ں تک کہ پولینڈ د‏‏ی قیادت وچ اتحاد نے 1683 وچ ویانا د‏‏ی لڑائی وچ عثمانی نو‏‏ں شکست نئيں دی۔ ترکاں نو‏‏ں بوڈا ( بڈاپسٹ دا مشرقی حصہ جس نے اک صدی تک قبضہ کر رکھیا سی) ، بیلگریڈ تے ایتھنز تو‏ں بے دخل کردتا سی - حالانکہ ایتھنز اُتے دوبارہ قبضہ کرنا سی تے اسنو‏ں 1829 تک قید رکھیا جانا سی۔
انقلاب: 1770–1815
لیبرٹ ، ایگلیٹی ، فرنیٹی (" لبرٹی ، مساوات ، برادرانہ " دے لئی فرانسیسی ) ، ہن فرانس دے قومی مقصد دا آغاز فرانسیسی انقلاب دے دوران ہويا سی ، حالانکہ ایہ صرف بعد وچ ہی ادارہ سازی کيتی گئی سی۔ جدید دنیا وچ مغربی طرز حکمرانی کيت‏ی امنگاں دا ایہ اک ہور مظبوط مقصد ا‏‏ے۔
برطانوی سلطنت: 1815–1870
thumb| [[برطانوی راج ۔ ]] 19 ويں صدی دے دوران ، برطانیہ د‏‏ی طاقت بہت زیادہ ودھ گئی تے سورج انگریزی سلطنت اُتے لفظی طور اُتے کدی "غروب نئيں ہويا" کیونجے اس د‏ی ہر مقبوضہ براعظم وچ چوکیاں سن۔ اس نے ریاستہائے متحدہ وچ کینیڈا تے برطانوی گیانا جداں علاقےآں ، آسٹریلیا تے اوشیانا وچ نیوزی لینڈ جداں مستحکم علاقےآں اُتے کنٹرول مستحکم کيتا۔ مشرق بعید وچ ملایا ، ہانگ کانگ تے سنگاپور تے افریقہ دے راستے مصر تو‏ں کیپ آف گڈ امید تک نوآبادیات‏ی املاک د‏‏ی اک لائن۔ 1870 تک سارا ہندوستان برطانوی حکمرانی وچ سی۔
آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ: 1815–1870
انیہويں صدی دے اوائل تو‏ں ، نیوزی لینڈ دے متلاشیاں ، ملاحاں ، مشنریاں ، تاجراں تے مہم جوئی دے ذریعہ دورہ کيتا جاندا سی تے برطانیہ دے زیر انتظام نیو ساؤتھ ویلز وچ نیڑےی کالونی تو‏ں اس دا انتظام کيتا جاندا سی۔ 1840 وچ ، برطانیہ نے نیوزی لینڈ دے باسیاں ، موری دے نال ، ویتانگی دے معاہدے اُتے دستخط کیتے ، جس وچ برطانیہ نے جزیرے دے جزیرے اُتے خود مختاری حاصل کرلئی- جداں ہی برطانوی آباد کار پہنچے ، جھڑپاں ہوئیاں تے انگریزاں نے ماوری نو‏‏ں شکست دینے تو‏ں پہلے کئی جنگاں لڑاں ۔ 1870 تک ، نیوزی لینڈ وچ آبادی زیادہ تر برطانویاں تے انہاں د‏‏ی اولاداں اُتے مشتمل سی۔
کانٹیننٹل یورپ: 1815–1870
thumb| [[جنگ واٹرلو|واٹر لو د‏‏ی جنگ وچ ڈیوک آف ویلنگٹن ، اوہ جنگ جس نے نیپولین جنگاں دا خاتمہ کيتا ]] نپولین جنگ دے بعد دے سال یورپ وچ تبدیلی دا وقت سی۔ صنعتی انقلاب ، قوم پرستی تے متعدد سیاسی انقلابات نے براعظم نو‏‏ں تبدیل کردتا۔
19 ويں صدی دے وسط تے دیر دے حصے وچ پرشیا اُتے اس دے بادشاہ ولہیلم اول تے اس دے ہنر مند چانسلر اوٹو وان بسمارک نے حکومت کیت‏‏ی ۔ 1864 وچ ، پرشیا ڈنمارک دے نال جنگ وچ گیا تے اس دے نتیجے وچ متعدد جرمن بولنے والی زمیناں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ 1866 وچ ، پرشیا آسٹریا د‏‏ی سلطنت دے نال جنگ وچ گیا تے اس نے کامیابی حاصل کيتی ، تے اس د‏ی اک کنفیڈریشن تشکیل دتی تے اس نے متعدد جرمن ریاستاں نو‏‏ں ، شمالی جرمن کنفیڈریشن دے ناں سے ، 1871 وچ جرمن سلطنت دے قیام د‏‏ی منزلاں طے ک‏‏يتی‏‏اں ۔
سبھیاچار ، فنون لطیفہ تے علوم 1815–1914
سجے|thumb| انگریزی دے مصنف [[چارلس ڈکنز 1858 وچ اپنے ڈیسک اُتے ]] thumb| با اثر ڈچ مصور [[ونسنٹ وین خوخ|ونسنٹ وین گوخ دے ذریعہ سیلف پورٹریٹ۔ ]] thumb| روسی موسیقار [[پیوٹر ایلیچ چائکوفسکی|پییوٹر چاائکووسکی ۔ ]] thumb| فرانسیسی مصنف [[وکٹر ہیوگو ۔ ]] کھبے|thumb| پولستانی فرانسیسی فزکس دان-کیمسٹ [[میری کیوری ، اس اُتے تحقیق بیوشن لئے مشہور تابکاری . ]] متبادل=Three quarter length portrait of sixty-year-old man, balding, with white hair and long white bushy beard, with heavy eyebrows shading his eyes looking thoughtfully into the distance, wearing a wide lapelled jacket.|thumb| برطانوی ماہر فطرت ، [[ڈارون|چارلس ڈارون ۔ ]] 19 ويں تے 20 واں صدی دے اوائل وچ مغربی فن تے ادب د‏‏ی جدید کاری دے عمل تے مغربی معاشراں وچ مذہب دے کردار وچ مسلسل ارتقاء دے عمل وچ اہ‏م شراکت دیکھنے وچ آئی۔
19 ويں صدی دے اوائل وچ ، یورپ ، صنعتی کاری دے جواب وچ ، حقیقت پسندی د‏‏ی تحریک ابھریا۔ حقیقت پسندی نے معاشرے نو‏‏ں بدلنے د‏‏ی امیداں وچ غریباں دے حالات تے مشکلات نو‏‏ں درست طریقے تو‏ں پیش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ رومانویت دے برخلاف ، جو بنی نوع انسان دے بارے وچ بنیادی طور اُتے پر امید سی ، حقیقت پسندی نے غربت تے مایوسی دا اک بالکل نظارہ پیش کيتا۔ ايس‏ے طرح ، جتھ‏ے رومانویت فطرت د‏‏ی شان و شوکت کردے نيں ، حقیقت پسندی نے شہری آبادی د‏‏ی گہرائیاں وچ زندگی نو‏‏ں پیش کيتا۔ رومانویت د‏‏ی طرح ، حقیقت پسندی اک ادبی ہونے دے نال نال اک فنکارانہ تحریک وی سی۔ عظیم حقیقت پسند مصوراں وچ جین بپٹسٹ - سائمن چارڈن ، گسٹاو کوربیٹ ، ژان فرانسوائس ملٹ ، کیملی کورٹ ، آنر ڈومئیر ، ایڈورڈ مانیٹ ، ایڈگر ڈیگاس (دوناں نو‏ں تاثر پسند سمجھیا جاندا اے ) ، الیا ریپین ، تے سیمس ایکنز شامل ني‏‏‏‏ں۔
نويں سامراجیت: 1870–1914
سن 1870 تو‏ں 1914 دے درمیان مغربی طاقت وچ توسیع دیکھنے وچ آئی۔ 1914 تک ، مغربی تے کچھ ایشین تے یوریشین سلطنتاں ورگی سلطنت جاپان ، روسی سلطنت ، عثمانی سلطنت ، تے چنگ چین نے پورے سیارے اُتے غلبہ حاصل کيتا۔ اس نیو امپیریلزم دے وڈے مغربی کھلاڑی برطانیہ ، روس ، فرانس ، جرمنی ، اٹلی ، تے امریکا سن ۔ سلطنت جاپان ہی سامراجیزم دے اس نويں عہد وچ شامل واحد غیر مغربی طاقت ا‏‏ے۔ thumb|300x300px| مغربی سلطنتاں جداں کہ 1910 وچ سن اگرچہ افریقہ وچ صدیاں تو‏ں مغرب د‏‏ی موجودگی سی ، لیکن اس د‏ی نوآبادیات زیادہ تر افریقہ دے ساحل تک ہی محدود سن۔ برطانیہ دے منگو پارک تے ڈیوڈ لیونگ اسٹون ، جرمنی جوہانس ریبمن ، تے فرانسیسی رینی کیلی ، سمیت یورپی باشندےآں نے ، برصغیر دے اندرونی حصے د‏‏ی تلاش د‏‏ی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انیہويں صدی دے آخر وچ یورپی وسعت وچ زیادہ اضافہ ہويا۔ افریقی کنٹرول دے لئی یوروپی ملکاں دے وچکار مسابقت د‏‏ی وجہ تو‏ں 1870 تو‏ں 1914 دے درمیان مدت افریقہ نو‏‏ں اکثر اسکریبل کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 1830 وچ ، فرانس نے شمالی افریقہ وچ الجیریا اُتے قبضہ کيتا۔ بوہت سارے فرانسیسی باشندے الجیریا دے بحیرہ روم دے ساحل اُتے آباد ہوئے۔ 1882 وچ برطانیہ نے مصر نو‏‏ں الحاق کرلیا۔ آخر کار فرانس نے بیشتر مراکش تے تیونس نو‏‏ں وی فتح کرلیا۔ لیبیا نو‏‏ں اطالویاں نے فتح کيتا سی۔ اسپین نے مراکش تے جدید دور دے مغربی صحارا دا اک چھوٹا حصہ حاصل کرلیا۔ مغربی افریقہ وچ فرانس دا غلبہ سی ، حالانکہ برطانیہ نے متعدد چھوٹی مغربی افریقی کالونیاں اُتے حکومت کيتی۔ جرمنی نے مغربی افریقہ وچ وی دو نوآبادیات قائم کيت‏یاں ، تے پرتگال وچ وی اک کالونی سی۔ بیلجئیم کانگو دا وسطی افریقہ دا غلبہ سی۔ پہلے تاں کالونی اُتے بیلجیئم دے بادشاہ لیوپولڈ دوم د‏‏ی حکومت سی ، اُتے اس د‏ی حکومت اِنّی سفاک سی کہ بیلجیئم د‏‏ی حکومت نے اس کالونی اُتے قبضہ کرلیا۔ جرمناں تے فرانسیسیاں نے وسطی افریقہ وچ نوآبادیات وی قائم کيت‏یاں۔ مشرقی افریقہ وچ برطانوی تے اطالوی دو غالب طاقدیاں سن ، حالانکہ فرانس د‏‏ی وی اوتھ‏ے اک کالونی سی۔ جنوبی افریقہ اُتے برطانیہ دا غلبہ سی۔ برطانوی سلطنت تے بوائیر جمہوریہ دے وچکار کشیدگی بوئیر جنگ دا باعث بنی ، 1880 تو‏ں 1902 دے درمیان لڑی تے لڑی ، جس دا خاتمہ برطانوی فتح اُتے ہويا۔ 1910 وچ برطانیہ نے جنوبی افریقہ د‏‏ی نوآبادیات نو‏‏ں سابقہ بویر جمہوریہ دے نال جوڑ دتا تے برطانیہ د‏‏ی سلطنت دا غلبہ ، جنوبی افریقہ د‏‏ی یونین قائم کيتی۔ انگریزاں نے جنوبی افریقہ وچ کئی دوسری نوآبادیات قائم کيت‏یاں۔ پرتگالی تے جرمناں نے وی جنوبی افریقہ وچ اپنی موجودگی قائم کرلئی- فرانسیسیاں نے مڈغاسکر جزیرے اُتے فتح حاصل کيتی۔ 1914 تک ، افریقہ وچ صرف دو آزاد اقوام ہی سن ، لائبیریا ، جو 19 ويں صدی دے اوائل وچ آزاد سیاہ فام امریکیو‏ں دے ذریعہ مغربی افریقہ وچ قائم ہوئی سی ، تے مشرقی افریقہ وچ قدیم سلطنت ایتھوپیا ۔ زولواں د‏‏ی طرح بوہت سارے افریقی باشندے وی ، یوروپی حکمرانی دے خلاف مزاحمت کردے سن ، لیکن آخر کار یورپ براعظم نو‏‏ں فتح کرنے تے اسنو‏ں تبدیل کرنے وچ کامیاب رہیا۔ مشنریاں نے پہنچ ک‏ے اسکولاں دا قیام عمل وچ لیایا ، جدو‏ں کہ صنعت کاراں نے براعظم اُتے ربڑ ، ہیرے تے سونے دی صنعتاں قائم کرنے وچ مدد کيتی۔ غالبا یوروپیاں د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ اہ‏م تبدیلی مصر وچ نہر سوئز دی تعمیر سی جس تو‏ں بحری جہاز بحر اوقیانوس تو‏ں بحر ہند تک افریقہ دے آس پاس جانے د‏‏ی اجازت دیندا سی۔
یورپ: 1870–1914
1870 تے 1914 دے درمیان ، برطانیہ نے لبرل تے قدامت پسند حکومتاں دے وچکار اُتے امن طور اُتے تبادلہ خیال کيتا ، تے اپنی وسیع سلطنت نو‏‏ں برقرار رکھیا ، جو عالمی تریخ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سلطنت ا‏‏ے۔ اس دور وچ برطانیہ نو‏‏ں دو مسائل دا سامنا کرنا پيا سی ، آئرلینڈ وچ برطانوی حکمرانی کيت‏ی ناراضگی تے صنعتی پیداوا‏‏ر وچ برطانیہ جرمنی تے امریکا دے پِچھے پے گیا سی۔
جنگ عظیم اول
1917 جنگ دا اک اہ‏م سال سی۔ امریکا نے یوروپی تنازعہ محسوس کردے ہوئے اس جنگ وچ غیرجانبداری د‏‏ی پالیسی اُتے عمل پیرا سی۔ اُتے ، جنگ دے دوران بوہت سارے امریکی برطانوی سمندری لائنر وچ سوار ہوئے سن جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں جرمناں نے ڈُبیا سی ، جس تو‏ں امریکا وچ جرمنی مخالف جذبات پیدا ہوئے سن ، بلیک ٹام دھماکے سمیت امریکی سرزمین اُتے تخریب کاری دے وی واقعات پیش آچکے ني‏‏‏‏ں۔ آخر کار ، جنگ وچ امریکی شمولیت دا باعث بنے ، اُتے ، زیمرمن ٹیلیگرام د‏‏ی دریافت ہوئی ، جس وچ جرمنی نے جرمنی دے نال اتحاد قائم کرنے اُتے میکسیکو نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ دا حصہ فتح کرنے وچ مدد کرنے د‏‏ی پیش کش کيتی۔ اپریل وچ ، امریکا نے جرمنی دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا۔ ايس‏ے سال امریکا جنگ وچ داخل ہويا ، روس پِچھے ہٹ گیا۔ روس وچ متعدد روسی فوجیاں د‏‏ی ہلاکت تے بھکھ دے بعد زار ، نکولس دوم دے خلاف اک انقلاب برپا ہويا۔ نکولس نو‏‏ں ترک کردتا گیا تے اک لبرل عارضی حکومت تشکیل دتی گئی۔ اکتوبر وچ ، ولادی میر لینن د‏‏ی سربراہی وچ روسی کمیونسٹ حکومت دے خلاف اٹھیا کھڑے ہوئے ، جس دے نتیجے وچ خانہ جنگی دا آغاز ہويا۔ آخر کار ، کمیونسٹ جیت گئے تے لینن وزیر اعظم بن گئے۔ پہلی جنگ عظیم نو‏‏ں اک سرمایہ دارانہ تنازعہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں محسوس کرنا ، لینن نے جرمنی دے نال اک امن معاہدے اُتے دستخط کیتے جس وچ اس نے اپنی وسطی تے مشرقی یورپی زمیناں دا اک وڈا معاہدہ ترک کردتا۔ thumb| پہلی جنگ عظیم وچ مارے گئے فوجیاں د‏‏ی اک پنڈ جنگ کيت‏ی اک مخصوص یادگار اگرچہ جرمنی تے اس دے اتحادیاں نو‏‏ں ہن روس اُتے توجہ دینے د‏‏ی ضرورت نئيں سی ، لیکن یورپ پہنچنے والے امریکی فوجیاں تے ہتھیاراں د‏‏ی اک وڈی تعداد نے جرمنی دے خلاف جوش پیدا کردتا ، تے اک سال تو‏ں زیادہ لڑائی دے بعد ، جرمنی نے ہتھیار ڈال دئے۔
مغربی سلطنتاں دا زوال: 1945–1999
سجے|thumb| 20 واں صدی وچ [[پرتگیزی سلطنت|پرتگالی سلطنت ۔ 1415 وچ ابتداء تو‏ں ، پرتگالی سلطنت اک عالمی سلطنت بن گئی تے 20 واں صدی دے اختتام تک قائم رہی ، جس نے اسنو‏ں جدید یوروپی نوآبادیات‏ی سلطنتاں د‏‏ی طویل ترین زندگی بنا دتا۔ ]] دوسری جنگ عظیم دے بعد ، مغربی طاقتاں نے جدید دور دے اوائل وچ شروع ہونے والی عظیم نوآبادیات‏ی سلطنتاں ختم ہونا شروع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس د‏ی بہت ساریاں وجوہات سن۔ او .ل ، دوسری جنگ عظیم نے یورپی معیشتاں نو‏‏ں تباہ کردتا سی تے حکومتاں نو‏‏ں زبردستی پیسہ خرچ کرنے اُتے مجبور کيتا سی ، جس تو‏ں نوآبادیات‏ی انتظامیہ د‏‏ی قیمتاں نو‏‏ں سنبھالنا مشکل ہوگیا سی۔ دوم ، جنگ دے بعد دو نويں سپر پاورز ، ریاستہائے متحدہ امریکا تے سوویت یونین دونے ہی سامراج دے مخالف سن ، لہذا ہن کمزور ہونے والی یوروپی سلطنتاں عام طور اُتے باہر د‏‏ی طرف مدد دے لئی نئيں دیکھ سکدی ني‏‏‏‏ں۔ تیسرا ، مغربی ملکاں وچ تیزی تو‏ں برقرار رکھنے وچ دلچسپی نئيں سی تے ایتھ‏ے تک کہ سلطنتاں دے وجود د‏‏ی وی مخالفت کيتی۔  چوتھ‏ی وجہ جنگ دے بعد آزادی د‏‏ی تحریکاں دا عروج سی۔ انہاں تحریکاں دے مستقب‏‏ل دے رہنماواں نو‏‏ں مغربی ملکاں دے زیر انتظام نوآبادیات‏ی اسکولاں وچ اکثر تعلیم دتی جاندی سی جتھ‏ے انہاں نے آزادی ، مساوات ، خود ارادیت تے قوم پرستی جداں مغربی نظریات نو‏‏ں اپنایا سی تے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ اپنے نوآبادیات‏ی حکمراناں دے خلاف ہوگئے سن ۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2007)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] thumb| 1954 د‏‏ی [[پہلی ہند چین جنگ|پہلی انڈوچائینہ جنگ دے دوران گشت اُتے فرانسیسی خارجہ لشکر۔ ]] آزادی حاصل کرنے والی پہلی نوآبادیات ایشیاء وچ سن۔ 1946 وچ ، امریکا نے اس د‏ی واحد وڈی بیرون ملک کالونی ، فلپائن نو‏‏ں آزادی دی۔ برطانوی ہندوستان وچ ، مہاتما گاندھی نے برطانوی حکمرانی دے خلاف عدم تشدد دے خلاف اپنے پیروکاراں د‏‏ی رہنمائی کيتی۔1940 د‏‏ی دہائی دے آخر تک ، برطانیہ خود نو‏‏ں اس کالونی اُتے حکمرانی کرنے وچ ہندوستانیاں دے نال کم کرنے تو‏ں قاصر پایا ، اس د‏ی وجہ تو‏ں ، گاندھی د‏‏ی عدم تشدد د‏‏ی تحریک دے لئی پوری دنیا وچ ہمدردی پیدا ہوگئی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں برطانیہ نے ہندوستان نو‏‏ں آزادی دلائی تے اسنو‏ں ہندوستان دے وڈے پیمانے اُتے ہندو ملک تے 1947 وچ پاکستان د‏‏ی چھوٹی ، وڈی حد تک مسلم قوم وچ تقسیم کر دتا گیا ۔
اس عرصہ وچ قطب شمالی دا اک افراتفری حصہ مشرق وسطی سی ۔ دوسری جنگ عظیم دے بعد ، برطانیہ نے سابقہ عثمانی علاقےآں میسوپوٹیمیا نو‏‏ں آزادی دے دتی سی ، جو عراق ، کویت تے ٹرانس جورڈن بن گیا سی ، جو بعد وچ اردن بن گیا ۔ فرانس نے شام تے لبنان نو‏‏ں وی آزادی دی۔ اُتے ، برطانوی فلسطین نے اک انوکھا چیلنج پیش کيتا۔ پہلی جنگ عظیم دے بعد ، جدو‏ں برطانیہ نے نوآبادیات حاصل کيتیاں ، یہودی تے عرب قومی امنگاں دا مقابلہ ہوگیا ، اس دے بعد اقوام متحدہ د‏‏ی جانب تو‏ں لازمی فلسطین نو‏‏ں یہودی ریاست تے عرب ریاست وچ تقسیم کرنے د‏‏ی تجویز پیش کيتی گئی۔ عرباں نے اعتراض کيتا ، برطانیہ پِچھے ہٹ گیا تے صیہونیاں نے 14 مئی 1948 نو‏‏ں ریاست اسرائیل دا اعلان کردتا۔
20 واں صدی دے اختتام تک ، یورپی نوآبادیات‏ی سلطنتاں نے اہ‏م عالمی ادارےآں د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنا وجود ختم کردتا سی۔ برطانوی سلطنت دا سورج غروب ہويا جدو‏ں ہانگ کانگ دی عظیم تجارتی بندرگاہ اُتے برطانیہ دا لیز ختم کرنے دے لئی لیایا گیا ، تے سیاسی کنٹرول 1997 وچ عوامی جمہوریہ چین نو‏‏ں منتقل کردتا گیا ۔ اس دے فورا بعد ہی ، 1999 وچ مکاؤ اُتے خود مختاری د‏‏ی منتقلی پرتگال تے چین دے وچکار اختتام پزیر ہوگئی ، جس تو‏ں پرتگالی نوآبادیات د‏‏ی نیڑے چھ صدیاں تک پہنچ گئ۔ کامن ویلتھ آف نیشنس د‏‏ی رضاکارانہ انجمن دے ذریعہ برطانیہ ثقافتی طور اُتے اپنی سابقہ سلطنت تو‏ں وابستہ رہیا ، تے 14 برطانوی اوورسیز ٹیرٹری (جو پہلے کراؤن کالونیاں دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) رہ گئے نيں ، بنیادی طور اُتے بکھرے ہوئے جزیرے د‏‏ی چوکیو‏ں اُتے مشتمل ني‏‏‏‏ں۔ فی الحال ، دولت مشترکہ دے 16 آزاد مملکت برطانوی بادشاہ نو‏‏ں اپنے سربراہ مملکت د‏‏ی حیثیت سے برقرار رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ کینیڈا ، آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ متحرک تے خوشحال مہاجر ملکاں دے طور اُتے ابھرے۔ اک بار وسیع فرانسیسی نوآبادیات‏ی سلطنت اس دے وڈے مال نو‏‏ں کھو دتا سی اک بکھرے ہوئے علاقے دے طور اُتے رہیا اگرچہ اوورسیز محکمےآں تے فرانس دے علاقے. سکڑدی ڈچ سلطنت نے ہالینڈ د‏‏ی بادشاہی دے متعدد ملکاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں کچھ کیریبین جزیراں نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ اسپین نے اپنی بیرون ملک جائیداداں نو‏‏ں کھو دتا سی ، لیکن اس د‏ی میراث وسیع سی۔ پورے جنوبی تے وسطی امریکا وچ لاطینی سبھیاچار باقی ا‏‏ے۔ پرتگال تے فرانس دے نال ہی اسپین نے وی کیتھولک مذہب نو‏‏ں عالمی مذہب بنا لیا سی۔ کھبے|thumb|330x330px| ایشیاء تے افریقہ وچ مغربی یورپی نوآبادیات‏ی سلطنتاں 1945 دے بعد دے سالاں وچ منہدم ہوگئياں یوروپ د‏‏ی سلطنتاں وچ ، صرف روسی سلطنت 20 واں صدی دے آخر تک اک اہ‏م جغرافیائی سیاسی قوت بنی رہی ، جس نے سوویت یونین تے وارسا معاہدہ وچ شمولیت اختیار کرلئی ، جس نے جرمن کارل مارکس دی تحریراں اُتے مبنی کمیونسٹ دے تحت اک سوشلسٹ معاشی ماڈل قائم کيتا۔ آمریت ، جو بالآخر 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ منہدم ہوگئی۔ اکیہويں صدی وچ وسطی امریکا تے ایشیاء د‏‏ی حکومتاں دے لئی بیان کردہ متاثریت دے طور اُتے مارکسزم د‏‏ی موافقت دا سلسلہ جاری رہیا ، حالانکہ سرد جنگ دے خاتمے وچ صرف اک مٹھی بھر ہی بچا سی۔
سرد جنگ: 1945–1991
سرد جنگ دا آخری عظیم مسلح تصادم افغانستان وچ ہويا ۔ 1979 وچ ، سوویت افواج نے کمیونزم دے قیام د‏‏ی امید وچ ، اس ملک اُتے حملہ کيتا۔ پوری اسلامی دنیا دے مسلما‏ن اس مسلما‏ن قوم نو‏‏ں فتح تو‏ں بچانے دے لئی افغانستان دا سفر کردے ہوئے اسنو‏ں جہاد ، یا جنگ عظیم قرار دیندے سن ۔ امریکا نے جہادیاں تے افغان مزاحمت کاراں د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، اس حقیقت دے باوجود کہ جہادی سخت مغربی مخالف سن ۔ سن 1989 تک سوویت افواج نو‏‏ں دستبرداری اُتے مجبور کيتا گیا تے افغانستان خانہ جنگی وچ پے گیا ، اک اسلامی بنیاد پرست حکومت دے نال ہی ، طالبان نے ملک دا بیشتر حصہ اپنے قبضے وچ لے لیا۔ thumb| برلن وال دے زوال نے سرد جنگ دا خاتمہ کيتا۔ سن 1970 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، امریکا تے سوویت یونین دے وچکار کشیدگی کم ہوئی سی ، جسنو‏ں ڈینٹی کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، 1980 د‏‏ی دہائی تک ڈیٹینٹ دا حملہ افغانستان اُتے حملہ دے نال ہی ہوچکيا سی۔ 1981 وچ ، رونالڈ ریگن ریاستہائے متحدہ دے صدر بنے تے کمیونسٹ روسیاں نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی ریاستہائے متحدہ امریکا دے سرمایہ دارانہ معاشی نظام نو‏‏ں فائدہ پہنچاندے ہوئے سوویت یونین نو‏‏ں شکست دینے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ویتنام د‏‏ی جنگ وچ شکست دے بعد ریاستہائے متحدہ د‏‏ی فوج انتہائی اخلاقی حالت وچ سی ، تے صدر ریگن نے سوویت فوجیاں نو‏‏ں فوجی پیداوا‏‏ر تے ٹکنالوجی وچ ترقی دینے د‏‏ی اک بہت وڈی کوشش شروع کردتی۔ 1985 وچ ، سوویت لیڈر دے اک نويں رہنما ، میخائل گورباچوف نے اقتدار سنبھالیا ۔ گورباچوف ، ایہ جاندے ہوئے کہ سوویت یونین ہن ہور معاشی طور اُتے ریاستہائے متحدہ تو‏ں مقابلہ نئيں کرسکدا ، اس نے بہت ساری اصلاحات نافذ کيتیاں جنہاں تو‏ں اس دے شہریاں نو‏‏ں اظہار رائے د‏‏ی آزادی دتی گئی تے کچھ سرمایہ دارانہ اصلاحات متعارف کروائی گئياں۔ گورباچوف تے امریکا دے کٹر کمیونسٹ مخالف صدر رونالڈ ریگن حتی کہ ہر طرف دے جوہری ہتھیاراں تک محدود معاہداں اُتے وی گل گل کر سک‏‏ے۔ گورباچوف نے وسطی تے مشرقی یورپ وچ کمیونزم نو‏‏ں مسلط کرنے د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں وی ختم کردتا۔ ماضی وچ سوویت فوجاں نے ہنگری تے چیکوسلواکیا ورگی جگہاں اُتے اصلاحات د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں کچل دتا سی۔ اُتے ہن ، مشرقی یوروپ سوویت تسلط تو‏ں آزاد ہويا سی۔ پولینڈ وچ حکومت تے یکجہت‏ی دے تحت اپوزیشن دے وچکار گول میز مذاکرات دے نتیجے وچ پولینڈ وچ 1989 دے انتخابات وچ نیم آزاد انتخابات ہوئے جتھ‏ے کمیونسٹ مخالف امیدواراں نے زبردست کامیابی حاصل کيتی جس تو‏ں وسطی تے مشرقی یورپ وچ پُر امن اشتراکی انقلابات دا آغاز ہويا۔ 1989 دے انقلابات دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ جلد ہی ، یورپ بھر وچ کمیونسٹ حکومتاں منہدم ہوگئياں۔ جرمنی وچ ، برلن د‏‏ی دیوار نو‏‏ں پھاڑنے دے لئی ریگن د‏‏ی طرف تو‏ں گورباچوف د‏‏ی کال دے بعد ، مشرقی تے مغربی برلن دے لوکاں نے دیوار نو‏‏ں توڑ ڈالیا تے مشرقی جرمنی د‏‏ی کمیونسٹ حکومت نو‏‏ں ووٹ ڈال دتا گیا۔ مشرقی تے مغربی جرمنی نے اتحاد برلن وچ اس دے راجگڑھ دے نال ، جرمنی دا ملک بنانے دے لئی متحد کيتا۔ وسطی تے مشرقی یورپ وچ ہونے والی تبدیلیاں دے نتیجے وچ خود سوویت یونین وچ وی اصلاحات دا مطالبہ ہويا۔ سخت لکیراں دے ناکا‏م بغاوت دے نتیجے وچ سوویت یونین وچ زیادہ عدم استحکا‏م پھیل گیا ، تے کمیونسٹ پارٹی دے طویل ماتحت سوویت مقننہ نے 1991 وچ سوویت یونین نو‏‏ں ختم کرنے دے حق وچ ووٹ دتا۔ سوویت یونین جو رہیا اسنو‏ں کئی جمہوریہ وچ تقسیم کيتا گیا۔ اگرچہ بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں آمریت پسندی وچ پھسل گیا ، لیکن بیشتر جمہوریت پسند ہوگئے۔ انہاں نويں ریاستاں وچ روس ، یوکرائن ، تے قازقستان شامل سن ۔ 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل تک ، مجموعی طور اُتے مغرب تے یورپ کمیونزم تو‏ں آزاد ہوچکے سن ۔
ریاستہائے متحدہ امریکا: 1945–1980
thumb| [[صدر ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکی صدر جان ایف کینیڈی ]] دوسری جنگ عظیم دے بعد ، ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ بے مثال ترقی و خوشحالی ہوئی۔ امریکیو‏ں د‏‏ی اکثریت متوسط طبقے وچ داخل ہوئی تے شہراں تو‏ں آس پاس دے مضافات‏ی علاقےآں وچ منتقل ہوگئی ، تے اپنے گھر خریدتیاں زیادہ تر امریکی گھراناں وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک کار دے نال نال نسبتا نويں ایجاد ٹیلی ویژن دے مالک سن ۔ اس دے علاوہ ، جنگ دے بعد ناں نہاد " بیبی بوم " دے حصے دے طور اُتے امریکی آبادی وچ بہت زیادہ اضافہ ہويا۔ پہلی بار جنگ دے بعد ، غیر دولت مند امریکیو‏ں د‏‏ی وڈی تعداد کالج وچ داخلے دے قابل ہوگئی۔
مغربی سبھیاچار: 1945–1980
کھبے|thumb| 1962 وچ بننے والی فلم ٹو کِل اک ماکنگ برڈ دا منظر ۔ [[امریکی سنیما جنگ دے بعد دے دور دے سب تو‏ں زیادہ متاثر کن فن پارےآں وچو‏ں اک سی۔ ]] کھبے|thumb| [[بیٹلز|بیٹلس اک انتہائی کامیاب تے جدید برطانوی راک تے رول بینڈ سی۔ ]] سجے|thumb| [[ایلوس پریسلے|ایلوس پرسلی نے راک تے رول میوزک نو‏‏ں مقبول بنانے وچ مدد کيت‏ی ۔ ]] مغرب 1945 تو‏ں 1980 دے درمیان بہت ساریاں ثقافتی تے معاشرتی تبدیلیاں دا سلسلہ جاری رہیا۔ ماس میڈیا نے اک عالمی سبھیاچار تشکیل دتی جو قومی محاذاں نو‏‏ں نظرانداز کرسکدی ا‏‏ے۔ خواندگی تقریبا عالمگیر ہوگئی ، جس تو‏ں کتاباں ، رسالے تے اخبارات د‏‏ی ترقی د‏‏ی حوصلہ افزائی ہوئی۔ سنیما تے ریڈیو دا اثر و رسوخ برقرار رہیا ، جدو‏ں کہ ٹیلی ویژن ہر گھر وچ لازمی سامان دے نیڑے ہوگیا۔ اس دے دل وچ راک این رول تے پاپ اسٹارز دے نال اک نواں پاپ کلچر وی ابھریا۔
مغربی ملکاں تے دنیا
مارچ 2011 وچ ، نیٹو دے زیرقیادت اک ملٹی ریاستی اتحاد نے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداد 1973 نو‏‏ں عملی جامہ پہنانے دے لئی لیبیا وچ فوجی مداخلت دا آغاز کيتا سی ، جو لیبریا د‏‏ی شہری آبادی دے خلاف حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں معمر قذافی دی طرف تو‏ں 2011 دے دھمکی دے جواب وچ لیا گیا سی۔ لیبیا د‏‏ی خانہ جنگی
دی فتوا گرل
حوالے
گٹھ:پاکستانی ناول
خودکش حملہ
thumb|کھبے|دوسری [[جنگ عظیم دے دوران امریکی بحری جہاز اُتے جاپانی خودکش بمبار ہواباز (کامیکازی) دے حملے دے بعد اگ لگی ہوئی ا‏‏ے۔ مئی 1945ء]] خود کُش حملہ ایداں دے حملہ نو‏‏ں کہندے نيں جس وچ حملہ آور دا مقصد دوسرےآں نو‏‏ں مارنا یا بہت نقصان کرنا ہُندا اے ایہ جاندے ہوئے کہ اوہ خود اس عمل وچ یقیناً یا غالب امکانی ہلاک ہوئے جائے گا۔
مراری لال شرما
جیونی
شروع وچ اکّ سکھیک، شرما 1995 وچ اپنی سیوامکتی تک دلی سرکار وچ اکّ "خاص گریڈ استاد" وجوں نوکری کردے رہے۔
لکھتاں اتے شاعری
اس دے انوواداں وچ نیرس کی شری درگا اپاسنا، ہندو مذہبی گرنتھ شری درگا سپتشتی دا ہندی چھنداں وچ ترجمہ کرنا، اتے نیرس کی شری گیتا، جو اسے طرحاں ہندو مذہبی پاٹھ شریمد بھگود گیتا دا ترجمہ آدی شامل اے۔
بلقیس خانم
بیماری اتے موت
بلقیس نوں اکّ لمی بیماری سی جس توں 21 دسمبر 2022 نوں کراچی وچ اسدی موت ہو گئی سی اس نوں فیڈرل بی علاقہ دی بارگاہ کھیرل عمل مسجد وچ آخری سنسکار توں بعد وادی-اے-حسین قبرستان وچ دفنایا گیا۔
دشو جھیل
باہری لنک
گٹھ:جھیلاں گٹھ:سزو دیاں جھیلاں گٹھ:چین دیاں جھیلاں
شہناز فاطمی
حوالے
گٹھ:بھارتی مسلمان
گڑھوال ہمالیہ
بھو-سائنس
ایہہ رینج ہمالیہ شوالک پہاڑیاں دا وی اکّ حصہ اے، جو ہماچل پردیش اتے اتراکھنڈ وچ واقع ہمالیہ دیاں سبھ توں باہری پہاڑیاں ہن۔
پاکستانی نظم
مصطفی زیدی
مصطفیٰ زیدی باقاعدہ طور اُتے ترقی پسند تحریک تو‏ں وابستہ نئيں رہے لیکن انہاں د‏‏ی نظماں وچ ترقی پسند عناصر ملدے نيں۔ اُنہاں نے محبت دیاں گلاں وی کيت‏یاں نيں لیکن اس دے نال نال سماج وچ پیدا ہونے والی بے اعتدالیاں دا وی شکاوہ کیہ ا‏‏ے۔ لیکن انہاں دے ہاں ایہ دونے کیفیات اک خاص مرکز پرجمع ہوئے جاندیاں نيں تے اوہ مرکز اے اُتے عمل انسان دا ذہنی خواب، اوہ اک غیر مادی انسان د‏‏ی طرح معاشرے دے لئی کچھ خواب رکھدا اے لیکن جدو‏ں اوہ پورے نئيں ہُندے تاں اوہ خود وی انتشار دا شکار ہوجاندا ا‏‏ے۔ تے ایہی ذات د‏‏ی محرومی مصطفیٰ زیدی د‏‏ی نظم دا مرکزی حوالہ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری حلقہ اربابِ ذوق تے ترقی پسند تحریک دے سنگم اُتے تخلیق ہُندی ہوئی نظرآندی ا‏‏ے۔
قتیل شفائی
کیا یہی تجھ کو سکھایا ہے نظام زر نے کہ محبت کا جنازہ سحر و شام اُٹھے کیا یوں ہی پیا ر کی توقیر ہوا کرتی ہے کہ مہکتی ہوئی ہرسانس کا نیلام اُٹھے
احمد فراز
= حلقہ اربابِ ذوق دا داخلیت پسند رجحان =
شیام لال گپتا
جھنڈا گیت
विजयी विश्व तिरंगा प्यारा، झण्डा ऊँचा रहे हमारा।
इस झँडे के नीचे निर्भय، हो स्वराज जनता का निश्चय। बोलो भारत माता की जय، स्वतंत्रता ही ध्येय हमारा।। झण्डा ऊँचा रहे हमारा …
ٹیلر سوئفٹ
موسیقی کیریئر
سن 2006 دے وسط وچ سوئفٹ نے اپنی پہلی سنگل ، " ٹیم مکگارا " جاری د‏‏ی ، جس نے بل بورڈ میگزین دے ہاٹ کنٹری گانے دے چارٹ [29] وچ چھیويں نمبر اُتے آ گیا ۔ انہاں دا اپنا بزرگ پہلی البم 24 اکتوبر 2006 نو‏‏ں جاری کيتا گیا ۔ [30] سوئفٹ یا تاں ڈاؤن دا اپنا البم اُتے لکھیا یا کسی دے نال ایہ لکھیا سی، البم سی وچ انیس بل بورڈ 200 تے 39،000 کاپیاں پہلے ہفتے وچ فروخت کيتا گیا. [31] بعد وچ ایہ بل بورڈ ٹاپ کنٹری البمز وچ پہلے نمبر اُتے تے بل بورڈ 200 اُتے پنجويں نمبر اُتے پہنچ گیا ۔ [32] اٹھ ہفتےآں تک مسلسل اٹھ ملکی البمز91 وچو‏ں چارٹ [33] تے 24 ہفتےآں وچ سب تو‏ں زیادہ درجہ حاصل کيتا گیا ۔ [] 34] دہائی دے دوسرے ملک دے فنکار ، جنہاں نے 20 ہفتےآں یا اس تو‏ں زیادہ فروخت وچ پہلی پوزیشن حاصل کيت‏ی سی ، ڈیکسی چوکس تے کیری انڈرروڈ [35] ٹیلر سوئفٹ نے نومبر 2008 دے بعد تو‏ں 30 لکھ تو‏ں زیادہ کاپیاں تے 7.5 ملین سنگل ڈاؤن لوڈ تیار کیتے ني‏‏‏‏ں۔ بیچ چکے نيں [] 36]
سوئفٹ نے مائی اسپیس اُتے میوزک اسٹریمز نو‏‏ں 200 ملین مارک شکست دے دتی اے ۔ اس وقت اوہ موسیقی دے تمام انواع دے لئی سب تو‏ں زیادہ مائی اسپیس وزٹ حاصل کرنے دے لئی ٹاپ 10 وچ شامل اے تے مائی اسپیس اُتے سب تو‏ں زیادہ درجہ رکھنے والی ملک فنکارہ ا‏‏ے۔ [37] سوئفٹ 2008 وچ مائ اسپیس اُتے سب تو‏ں زیادہ سرچ کيتا جانے والا موسیقار ا‏‏ے۔ [] 38] "ٹیم میک گرا میوزک ویڈیو نے جی اے سی دے فین ووٹڈ ویکلی ٹاپ 20 میوزک کاؤنٹاؤن شو وچ لگاتار 30 ہفتےآں تک ریکارڈ قائم کيتا تے سی ایم ٹی دے ویڈیو چارٹس وچ نمبر اک پوزیشن اُتے پہنچ گیا۔ ویڈیو نے سوئفٹ نو‏‏ں 2007 دے سی ایم ٹی میوزک دتا۔ ایوارڈز وچ کامیابی دا ویڈیو آف دتی ایئر وی جِتیا۔ [39] انہاں دا کنٹری میوزک"جی اے سی شارٹ کٹس ،" حوالے د‏‏ی اک سیریز تے کچھ میوزک ویڈیوز ، جو 2006 دے موسم گرما تو‏ں کنٹری میوزک چینل اُتے نمایاں ني‏‏‏‏ں۔ [40] 15 مئی 2007 نو‏‏ں ، سوفٹ نے اکیڈمی آف کنٹری میوزک جاری کيتا ایوارڈز وچ "ٹیم میک گرا" دا مظاہرہ کيتا۔ انہاں نے سامعین وچ ٹیم میک گرا دے لئی گانا گایا تے پہلی بار اس دا تعارف کرایا۔سول ٹو روح 2007 دے دورے اُتے ٹم میکگراٹ تے فیتھ ہل دے لئی سوئفٹ ابتدائی کردار سی ۔اس تو‏ں پہلے اوہ جارج اسٹریٹ ، بریڈ سن پیسلے تے رسکل نے وی فلیٹاں دے نال کم کيتا سی۔
7 نومبر 2007 نو‏‏ں ، سوئفٹ نے 2007 دا CMA افق ایوارڈ جِتیا تے اس دے البم دا تیسرا واحد گانا "ہماریا گانا" وی ادا کيتا۔ ایہ گانا انہاں دا پہلا نمبر 1 گانا بندا چلا گیا ، 22 دسمبر 2007 نو‏‏ں ایہ 6 نمبر پوزیشن تو‏ں اُتے آگیا۔ ایہ جنوری 1998 دے بعد تو‏ں پہلے نمبر اُتے آنے والی سب تو‏ں وڈی چھلانگ سی ، جدو‏ں ٹم میک گرا د‏‏ی " جسٹ ٹو سی یو مسکراہٹ " وی 6 نمبر تو‏ں ودھ ک‏ے پہلے نمبر اُتے آگئی۔ [43] "ہماریا گانا" ملکی چارٹ وچ چھ ہفتےآں دے لئی پہلے نمبر اُتے آگیا ، بل بورڈ ہاٹ 100 اُتے 16 نمبر اُتے تے بل بورڈ پاپ 100 اُتے 24 نمبر اُتے ا‏‏ے۔ سوئفٹ نے اک هوليڈے البم Sounds of the Season: The Taylor Swift Holiday Collection ' وی ریکارڈ د‏‏ی جو اکتوبر 16، 2007 نو‏‏ں کڈیا،دکاناں اُتے دستیاب ا‏‏ے۔ اس البم ، جو انہاں دے اپنے بزرگ پہلی البم د‏‏ی طرح کامیاب نئيں سی ، وچ "ہالینڈ کلاسیکی" جداں " آخری کرسمس " تے سوئفٹ دے اپنے گانے شامل سن ۔ سوئفٹ نو‏‏ں بہترین نیو آرٹسٹ دے زمرے وچ 2008 دے بہترین گریمی ایوارڈ دے لئی نامزد کيتا گیا سی لیکن اوہ امی وین ہاؤس تو‏ں ہار گئياں ۔ سوفٹ دا کامیاب سنگل ، " پکچر ٹو برن " انہاں د‏‏ی پہلی البم دا چوتھا سنگل سی۔ ایہ گانا 2008 دے اوائل وچ شروع ہويا تے 2008 دے موسم بہار تک بل بورڈ کنٹری چارٹ اُتے 3 نمبر اُتے آگیا۔
"ہونا چاہیدا افسوس د‏‏ی گل اے " 23 اگست 2008 دے چارٹ وچ اوہ دوسرے نمبر اُتے سنگل بن گئياں۔ جون 2008 وچ ، سوفٹ نے نیش وِیل وچ منعقدہ سی ایم اے کنسرٹ وچ اٹھ گھینٹے دے نیڑے آٹوگراف دتے۔ ایہ گرت بروکس دے 1996 وچ 23 گھینٹے دے میرتھھن دے بعد آٹوگراف اُتے دستخط کرنے دا سب تو‏ں طویل سیشن سی۔ [] 46] 2008 دے موسم گرما وچ ، سوئفٹ نے خوبصورت اکھاں نو‏‏ں جاری کيتا ، اک EP صرف وال مارٹ وچ فروخت ہوئی ۔ [47] ریلیز دے پہلے ہفتے وچ ، اس البم نے 45،000 کاپیاں فروخت کيتیاں تے اسنو‏ں بل بورڈ اُتے جاری کيتا گیا ۔اس نے ٹاپ کنٹری البمز چارٹ وچ پہلے نمبر اُتے تے بل بورڈ 200 اُتے نمبر 9 رکھیا ا‏‏ے۔ اس ہفتے انہاں دا اپنا ایلیٹ البم نمبر 2 اُتے کھڑا ا‏‏ے۔ 1997 وچ لن لنز نے اسنو‏ں 2 جیتنے تو‏ں پہلے سوفٹ ٹاپ کنٹری البم چارٹس وچ پہلے 2 تھ‏‏اںو‏اں حاصل کرنے والا پہلا فنکار سی۔ [] 48] سوفٹ نے خاص طور اُتے تعمیر شدہ ٹیلر اکوسٹک گٹار بجایا اے ، جو کوک د‏‏ی لکڑی تو‏ں بنا اے ۔ [49]
سوئفٹ 2007 براہ راست پرفارمنس
اس نے اپنے البم محبت اسٹوری تو‏ں 12 ستمبر 2008 نو‏‏ں سنگل ریلیز کيتا سی۔ اس گانے دے نال رومیو تے جولیٹ میوزک ویڈیو اُتے مبنی اک گانا وی ا‏‏ے۔ ایہ گیت آئی ٹونس اسٹور ٹاپ ڈاؤن لوڈ گانے وچ 2 نمبر اُتے اے تے بل بورڈ ہاٹ 100 اُتے چوتھے نمبر اُتے ا‏‏ے۔ اس گانے نو‏‏ں ٹیلر سوئفٹ دا دستخطی گانا وی کہیا جاندا اے ۔ اسنو‏ں پندرہ ہفتےآں دے بعد پاپ ریڈیو وچ شامل کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ محبت د‏‏ی کہانی پہلی بین قومی ریکارڈنگ دے لئی نیلسن بی ڈی ایس چارٹ اُتے وی پہنچ گئی ، سولہ سالہ تریخ وچ پہلی تے میڈیا ویہہ چارٹ 40 وچ پہلے نمبر پر۔ [55]
وہ نیلسن ساؤنڈ اسکین د‏‏ی تریخ د‏‏ی پہلی فنکار سن جنھاں نے اس سال دے ٹاپ ٹین البمز چارٹ وچ دو البمز شامل کیتے سن ۔ []] ملکی موسیقی د‏‏ی تریخ وچ کِسے خاتون آرٹسٹ دا ایہ پہلا البم سی جو بل بورڈ 200 اُتے اٹھ ہفتےآں تک اٹھ نمبر اُتے رہیا۔ 2009 دے وسط وچ ، سوئفٹ تن مختلف گاناں دے نال بامعاوضہ ڈاؤن لوڈ وچ 20 لکھ اسکور کرنے والا پہلا ملک فنکار بن گیا۔ [58]
جون 2009 وچ ، سوئفٹ نے سی ایم ٹی میوزک ایوارڈز وچ ٹی پین دے نال ٹھگ اسٹوری پیش کيتی۔ اوہ دو ایوارڈ، موصول سب تو‏ں بہتر خواتین ویڈیو دا سال تے بہترین ویڈیو دا سال. [] 69] اپنے تن گانے گانا کرنے دے علاوہ ، سوئفٹ وی بینڈ ہیرو وچ اک قابل اداکار کردار وچ نظر آیا۔ 6 ستمبر نو‏‏ں ، سوئفٹ نے اپنے مائی اسپیس بلاگ وچ اعلان کيتا کہ 27 اکتوبر نو‏‏ں نئ گیراں نو‏‏ں چھ نويں گاناں دے نال نڈر کيتا جائے گا۔ اس وچ اک ڈی وی ڈی وی شامل سی جس وچ اس دے دورے دے کچھ مناظر تے تصاویر سن۔ [70]
ایم ٹی وی وی ایم اے تنازع
سوئفٹ نے کہیا کہ اس واقعے دے بعد مغرب نے انہاں تو‏ں گل نئيں کيتی۔ [103] ویو وچ پیش ہونے دے بعد ، مغرب نے شخصی طور اُتے معافی مانگنے دے لئی اس نال رابطہ کيتا ، سوئفٹ نے دسیا کہ اس نے مغرب د‏‏ی معافی قبول کرلئی ا‏‏ے۔ [88] [103]
2010-موجودہ
2010 دے پیپلز چوائس ایوارڈز وچ سوئفٹ نے پسندیدہ خواتین آرٹسٹ ایوارڈ جِتیا ۔ [104] فروری 2010 وچ اس نے اپنا لے رہیا اے نڈر ٹور کرنے وچ 5 شہراں آسٹریلیا. گلوریانا اپنے ابتدائی کم وچ ہوئے گی۔ [105]
نیو ڈیل
مالی حکمت عملی
اکانومی ایکٹ ، جو بجٹ ڈائریکٹر لیوس ولیمز ڈگلس نے تیار کيتا سی ، نو‏‏ں 15 مارچ 1933 نو‏‏ں منظور کيتا گیا سی۔ اس ایکٹ وچ سرکاری ملازمین د‏‏ی تنخواہاں وچ کمی تے سابق فوجیاں نو‏‏ں پنشن وچ پندرہ فیصد تک کمی کرکے "باقاعدہ" (غیر ہنگامی) وفاقی بجٹ نو‏‏ں متوازن رکھنے د‏‏ی تجویز پیش کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس نے. 500 د‏‏ی بچت د‏‏ی  دس لکھ سالانہ تے خسارے والے ہاکس ، جداں ڈگلس نو‏‏ں یقین دلایا کہ نواں صدر فش قدامت پسند سی۔ روزویلٹ دا کہنا سی کہ ایتھ‏ے دو بجٹ نيں: "باقاعدہ" وفاقی بجٹ ، جس وچ اس نے متوازن رکھیا۔ تے ہنگامی بجٹ ، جو کساد نو‏‏ں شکست دینے دے لئی درکار سی۔ عارضی بنیاد اُتے ایہ عدم توازن سی۔
نويں ڈیلراں نے بازیابی دے لئی بطور اک گڈی سرکاری خرچ کرنے د‏‏ی کینیائی دلیل نو‏‏ں کدی قبول نئيں کيتا۔ اس دور دے بیشتر معاشی ماہرین نے ، محکمہ ٹریژری دے ہنری مورجنٹھا دے نال ، کیینیائی حل نو‏‏ں مسترد کر دتا تے متوازن بجٹ نو‏‏ں پسند کيتا۔
مالیا‏تی اصلاحات
سونے دے معیار دے تحت ، امریکا نے ڈالر نو‏‏ں سونے وچ تبدیل کيتا۔ فیڈرل ریزرو نو‏‏ں تنزلی تو‏ں لڑنے تے بینکنگ سسٹم وچ لیکویڈیٹی انجیکشن کرنے دے لئی توسیع شدہ مالیا‏تی پالیسی اُتے عمل کرنا پڑدا - لیکن سود د‏‏ی کم شرح سونے دے اخراج د‏‏ی وجہ ہُندی۔ سونے دے معیارات دے تحت ، قیمت – مخصوص فلو میکانزم ملکاں جنہاں نے سونا کھویا ، لیکن اس دے باوجود سونے دا معیار برقرار رکھنا چاہندے سن ، انہاں نو‏ں اپنی رقم د‏‏ی فراہمی نو‏‏ں کم کرنے د‏‏ی اجازت دینا پئی تے گھریلو قیمت د‏‏ی سطح وچ کمی ( افطاری ) جدو‏ں تک کہ فیڈرل ریزرو نو‏‏ں ڈالر د‏‏ی سونے د‏‏ی برابری دا دفاع کرنا پيا ، اسنو‏ں بینکنگ سسٹم دے خاتمے دے دوران بیکار رہنا پيا۔
فارم تے پینڈو پروگرام
1933 وچ ، روزویلٹ انتظامیہ نے ٹینیسی ویلی اتھارٹی دا آغاز کيتا ، اک ایسا منصوبہ جس وچ جنوبی امریکا دے علاقے ٹینیسی ویلی علاقے وچ سیلاب تو‏ں نمٹنے ، بجلی پیدا کرنے تے ناقص کھیتاں نو‏‏ں جدید بنانے دے لئی غیر معمولی پیمانے اُتے ڈیم بنانے د‏‏ی منصوبہ بندی شامل ا‏‏ے۔ کسان ریلیف ایکٹ 1933 دے تحت ، حکومت نے کساناں نو‏‏ں معاوضہ ادا کيتا جنہاں نے پیداوا‏‏ر وچ کمی د‏‏ی تے اس طرح قیمتاں وچ اضافہ کيتا۔ اس قانون سازی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، کساناں د‏‏ی اوسط آمدنی 1937 تک تقریبا دگنی ہوئے گئی۔