cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ریاست جموں تے کشمیر دی تریخ
مگر اگست 1950تک ہندوستان د‏‏ی جانب تو‏ں کوئی وی تعمیری ومثبت قدم نہ اٹھایاگیا۔ اقوام متحدہ نے فیر آسٹریلوی جج سراوون ڈکسن نو‏‏ں 1950ماں اپنانمائندہ بنا کربرصغیربھیجیا۔جس دے پلان دے چیدہ چیدہ نکات ایہ سن ۔
آر ایف آئی ڈی
حوالے
گٹھ:آٹومیشن گٹھ:اخفائے راز گٹھ:الیکٹرونکس گٹھ:بین الاقوامی سفری دستاویزات گٹھ:پاسپورٹ گٹھ:توثیقی طریقے گٹھ:جاسوسی گٹھ:دہشت گردی گٹھ:ذا‏تی دستاویزات گٹھ:ذا‏تی شناخت گٹھ:سلامتی گٹھ:شناختی نظامت گٹھ:لاسلکی گٹھ:آوا جائی گٹھ:ظہورپذیر ٹیکنالوجی
نیر مسعود
باہرلے جوڑ
گٹھ:1936 دے جم گٹھ:2017 دیاں موتاں گٹھ:اردو افسانہ نگار گٹھ:اردو محققاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی افسانہ نگار گٹھ:بھارت دے اردو مصنفاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے اردو ادب گٹھ:لکھنؤ دے مصنفاں گٹھ:لکھنؤ یونیورسٹی دا تدریسی عملہ
ابھیر بادشاہت
مہاراشٹر د‏‏ی اک سلطنت
ابھیراں نے مہاراشٹر وچ وی حکومت کيتی۔ انہاں دا علاقہ موجودہ ناسک، لدا تے خاندیش سی۔
کرد بلوچ قبیلہ
اسکول دا زمانہ: میٹرک اسلامیہ ہائی اسکول کوئٹہ تو‏ں کیتا ـ اسکول دے زمانے وچ بہت تیزوترار تے شوخ شخصیت دے مالک سن ـ لیکن پڑھائی وچ کچھ خاص نئيں سن ـ انہاں دے دینیات استاد شریف صاحب عرف (چچاشریف) نو‏‏ں انہاں تو‏ں بہت لگاو سی جس د‏‏ی ایہ بہت خد مت وی کردے سن ممکن اے انہاں دتی دُعااں تو‏ں انہاں نو‏ں عروج ملاہوـ امير محمد عاصم كر د گيلو ولدحاجی خان محمد كرد کوئٹہ ميں پيد ا ہوئے ئے- انہاں نے يورپ، مشرق وسطعی تے موريشس دے دورے كئے- بولی براہوی، اردو مذہب اسلام ا‏‏ے۔ 200px|کبھے|alt text
محمد بن حسن شیبانی
تصنیفات
انہاں دیاں بوہت ساریاں تصنیفات فقہ تے اصول فقہ اُتے نیں
منگ خاندان دے دور حکومت وچ اسلام
حوالے
گٹھ:منگ خاندان
رضیہ سلطانہ
نام اتے سرلیکھ
رضیہ دا نام رضیہ وجوں وی لپیئنترت کیتا گیا اے۔ شبد "سلطانہ"، جو کہ کجھ جدید لکھاریاں ولوں ورتیا گیا اے، اکّ غلط نام اے کیونکہ اس دا مطلب "خاتون حکمران" دی بجائے "راجے دی بیوی" اے۔ رضیہ دے اپنے سکے اس نوں سلطان جلال الدنیا والدین جاں السلطان المعظم رضیہ الدین بنت السلطان کہندے ہن۔ سلطنت دے سنسکرت-بولی دے شلالیکھ اس نوں جلالدینا کہندے ہن، جدوں کہ ہم عصر اتہاسکار منہاج اس نوں سلطان رضیہ الدنیا و الدین بنت السلطان کہندے ہن۔ رضیہ نے اپنے مخالفاں نوں کچل دتا۔ اسنے غیر-ترک ریاستاں نوں اچّ عہدہ دتا۔
حکمران دا کردار
رضیہ تے التونیہ دے درمیان جنگ ہوئی جس وچ یاقوت ماریا گیا تے رضیہ نو‏‏ں قید ک‏ر ليا گیا۔ موت دے بھَو تو‏ں رضیہ التونیہ نال شادی کرنے اُتے راضی ہو گئی۔ ايس‏ے دوران رضیہ دے بھائی مز الدین بہرام شاہ نے تخت سنبھالیا۔ اپنی سلطنت د‏‏ی واپسی دے لئی رضیہ تے اس دے شوہر، التونیہ نے بہرام شاہ نال جنگ کی، جس وچ انہاں نو‏ں شکست ہوئی۔ اسنو‏ں دہلی تو‏ں بھجنا پيا تے اگلے دن اوہ کیتھل پہنچیا ، جتھے اس د‏ی فوج نے اسنو‏ں چھڈ دتا۔ اوتھے دونے ڈاکوواں دے ہتھو‏ں ۱۴ اکتوبر ۱۲۴۰ نو‏‏ں مارے گئے۔ بعد وچ بہرام نو‏‏ں وی نااہلی د‏‏ی وجہ تو‏ں تخت تو‏ں دستبردار ہونا پيا۔
حارث دمشقی
حوالے
گٹھ:انجان
مجمع جہانی اہل بیت
ثقافتی امور دی معاونت
ثقافتی معاونت دے ذیلی ادارے حسب ذیل نیں:
مسیلمہ کذاب تے اس دے عقائد
( ۴ ) ختنہ کرنا حرام اے وغیرہ وغیرہ۔
یا ضفدع بنت ضفدع نقی ما تنقین اعلاک فی الماء تے اسفلک فی الطین لا الشارب تمنعین ولا الماء تکدرین
روسی سلطنت
روسی سلطنت 1721ء توں1917ء دے انقلاب روس تک قائم رہن والی روسی ریاست سی ۔ایہہ منگول سلطنت توں بعد جگ دی دوجی رقبے چ سب توں وڈی سلطنت سی ۔ اپنے نقطہ عروج 1866ء چ ایہہ سلطنت مشرقی یورپ توں شروع ہوکے سارے اتلے ایشیا توں ہندی ہوئی اتلے امریکہ تیکر پھیلی ہوئی سی ۔ 19ویں صدی دے شروع چ روس دنیا دا سب وڈا ملک سی جہڑا شمال چ بحر منجمد شمالی توں جنوب چ کالا سمندر تک تے مغرب چ بالٹک سمندر توں مشرق چ بحرالکاہل تک پھلیا ہوئیا سی ۔ ایہہ اوس ویلےدی دنیا دی چینی چنگ سلطنت تے برطانوی سلطنت توں بعد، تیجی وڈی آبادی والی سلطنت سی ۔ ایس دا بادشاہ یورپ دے چند آخری مطلق العنان بادشاہاں چوں اک سی ۔ 1914 چ پہلی وڈی لڑائی چھڑن توں پہلاں روس یورپ دیاں پنج وڈیاں طاقتاں چوں اک سی ۔
معالم المدرستین (کتاب)
مَعالِمُ المَدرَسَتَین عربی زبان وچ لکھی گئی اک کتاب اے جس وچ سید مرتضی عسکری نے مذہب شیعہ امامیہ تے اہل سنت دا تقابلی جائزہ لیا اے۔ اس کتاب دا اصلی مقصد مکتب خلفا اُتے مکتب اہل بیت دی برتری ثابت کرنا قرار دتا اے۔
اسود عنسی
عہد صدیق د‏‏ی پہلی خوشخبری
حضرت ابو بکر صدیق جدو‏ں خلیفہ بنے تاں انہاں نو‏ں پہلی خوشخبری ایہ ملی کہ اسود عنسی دا قتل ہوئے گیا تے اک فتنے تو‏ں نجات مل گئی۔
پاکستان دیاں سیاسی جماعتاں
موجودہ قومی اسمبلی
Electoral history and performance of PML since 1985
مسیلمہ کذاب
مسیلمہ کذاب تے ہور جھوٹھے مدعیان نبوت دے خاتمے تو‏ں اسلامی سلطنت دے لئی اک بہت وڈا خطرے دا خاتمہ ہوئے گیا جس وچ اہ‏م کردار حضرت ابوبکر د‏‏ی دینی تے سیاسی بصیرت دا سی۔ اسلام نو‏‏ں انتشار تو‏ں بچانے دے لئی ایہ آپ دا نہایت اہ‏م کارنامہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:632 دیاں موتاں گٹھ:633 دیاں موتاں گٹھ:اسلام وچ جھوٹھے انبیا گٹھ:سابقہ مسیحی گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں گٹھ:مدعیان مسیح گٹھ:مسیحی عرب گٹھ:ارتداد دیاں جنگاں
محمد حسین طباطبائی
مختصر سوانح
آپ نے اپنی ابتدائی تعلیم اپنے آبائی شہر وچ حاصل کیتی، اس دوران آپ نے عربی تے فقہ اُتے مہارت حاصل کیتی۔ تقریباً 20 سال دی عمر وچ آپ اعلی تعلیم دے لئی نجف دی شیعہ یونیورسٹی وچ داخل ہو گئے۔ نجف وچ تسی‏‏ں نے مرزا علی قدعی توں معرفت، مرزا محمد حسین نائینی تے شیخ حسین اصفہانی توں فقہ و فتاویٰ جدونکہ سید ابو القاسم خوانساری توں حساب دی تعلیم حاصل کیتی۔ اس دے نال نال آپ نے بو علی سینا دی شفا، صدر الدین شیرازی دی اسفار تے ابن ترخ دی تمہید القوائد دی وی تعلیم حاصل کیتی۔ سید حسین باد کوبہ ای دے نال نال اوہ وقت دے دو مشہور اساتذہ سید ابو الحسن جلوہ تے آقا علی مدرس زنوزی دے شاگرد رہے۔
بعد دے سالاں وچ اوہ ہنری کوربن تے سید حسین نصر دے نال اپنی پڑھائی کیتا کر دے سن جس وچ نہ صرف پرانے الہامی مصحف زیر بحث لیائے جاندے سن بلکہ بقول نصر باطنی علوم دا مکمل موازنہ کیتا جادا سی؛ اس دوران وڈے مذاہب یعنی ہندومت، بدھ مت تے مسیحیت دا اسلامی تصوف توں عومی طور اُتے موازنہ کیتا جاندا سی۔
لسٹ مزار تے مقبرے ،پاکستان
گٹھ:مزار گٹھ:مقبرے گٹھ:پاکستان متعلقہ لسٹاں گٹھ:لسٹاں
چنگ خاندان دے دور حکومت وچ اسلام
حوالے
گٹھ:چین وچ اسلام دی تریخ گٹھ:چین دی تریخ گٹھ:چنگ خاندان
چین دی آئینی تریخ
پس منظر
1912ء وچ جمہوریہ چین دا قیام ہویا تے ایہ حکومت آئین دی بجائے دستاویزات اُتے چل رہی سی۔ انہاں دستاویزاں نوں کومنتانگ نے لکھیا سی جو سن یات سین دے عوام دے تن عناصر تے مغربی معمولات اُتے مبنی سن۔ 1946ء وچ پہلا باضابطہ نافذ ہویا تے ایہ کومنتانگ دے حکومت سنبھالنے دے بعد ممکن ہو سکیا۔ 1940ء تے 1950ء دی دہائی وچ عوامی جمہوریہ چین دا برعظیم چین اُتے اقتدار کمزور ہُندا گیا مگر اس دا دستور ہن وی تائیوان اُتے اثر انداز اے۔
کامن پروگرام
1949ء دی چین خانہ جنگی چینی کمیونسٹ پارٹی دے لئی نیک فال ثابت ہوئی تے سب کچھ اس دے حق وچ ہویا۔ جون وچ کمیونسٹ پارٹی نے کومنتانگ دی جمہوریہ چین نوں ختم کر دے اک نویں جمہوریت  دے قیام دے لئی چینی عوامی سیاسی مشاورتی کونسل (سی پی پی سی سی ) قائم کیتی۔
ایسے کامن پروگرام دے تحت اگلے پنج برساں تک چینی حکومت چلدی رہی جس وچ جمہوریت تے شمولیت دی ایسی مثال پیش کیتی گئی جو اس دے بعد اج دے دن تک فیر کدی دیکھنے نوں نئی‏‏ں ملی۔ اس کامن پروگرام دی خصوصیات وچ نجی جائیداد دا تحفظ (دفعہ 3)، بورژوازی دا اتحاد (دفعہ 13) تے نجی انٹرپرائز دا تعاون (دفعہ 30) شامل سن۔ 1949ء وچ بنی پہلی عوامی جمہوری حکومت وچ کمیونسٹ پارٹی دے علاوہ ہور پارٹیاں دے ارکان کثیر تعداد وچ موجود سن۔
1954ء دا آئین
ایہ اک عبوری دستور کہیا جا سکدا اے جسنوں چین وچ سماجی و معاشی ترقی دے بعد بدلیا جانا سی۔
عبد اللہ جوادی آملی
تدریس
انہاں دے درس تفسیر دا سلسلہ 1355 ھ ش وچ شروع ہویا سی۔ انہاں دا درس تفسیر تے درس خارج فقہ قم دی مسجد اعظم وچ ہُندا اے۔
چینی خانہ جنگی
حوالے
<references group="lower-alpha" />
خواجہ حسن نظامی
زندگی
آپ دے بزرگ شروع توں ای تصوف دے راستے اُتے چلدے رہے چنانچہ خواجہ صاحب دی پرورش تے تربیت وی اسی مذہبی تے صوفیانہ ماحول وچ ہوئی۔ کدی کسے درس گاہ توں باقاعدہ تعلیم حاصل نئی‏‏ں کیتی اپنے طور اُتے پڑھدے رہے تے عربی، فارسی تے اردو وچ خاصی دسترس حاصل کر لئی۔
فہرست وزرائے اعظم پاکستان
صفر علی
روڑھی
گٹھ:وائی بیجی
مرتضی مطہری
زندگی نامہ
امام خمینی (رہ) دی جلاوطنی دے بعد استاد مطہری تے انہاں دے دوستاں دی ذمہ داریاں بوہت زیادہ ودھ گئی سی تے اسی زمانہ وچ آپ نے انہاں موضوعات اُتے کتاباں تالیف کیتیاں جنہاں دی جامعہ نوں ضرورت سی تے یونیورسٹیاں، ڈاکٹراں دی انجمن، مسجد ھدایت، مسجد جامع نارمک وچ تقریراں کیتیاں۔ تے کلی طور اُتے استاد مطہری (جو اک نہضت اسلامی دے معتقد سن ہرنہضت دے نہيں) نے نہضت دے محتوا نوں اسلامی کرنے دے لئی اسلامی فکراں تے اس دی کجروی و انحرفات دی بوہت زیادہ تلاش و جستجو کیتی تے سختی توں کارروائی کیتی ۔
1346 ہجری شمسی وچ چند قدیم دوستاں دی مدد توں حسینیہ ارشاد دی تاسیس کیتی۔ لیکن کچھ مدت دے بعد بسبب تنہا تے من منی ،تے ہیئت دے اک رکن دے بغیر مشاورت دے استاد شہید مطہری وانگ اجرا دی ممانعت ،تے اک روحانی ہیئت دی تشکیل کہ حسینیہ دا علمی تے تبلیغی کم اس دے زیر نظر ہوئے گا، 1349 ہجری شمسی وچ بوہت زیادہ سختی جو اس موسس دے لئی کیتی گئی سی تے اس سبب توں کہ بوہت زیادہ مستقبل دی امید بند ہو گئی سی جدو‏‏ں کہ انہاں چند سالاں وچ خون دل پیتا سی اس ہیئت دی عضو مدیریت توں استعفا دیدیا ،تے اس نوں ترک کر دتا ۔
1348 ہجری شمسی وچ اک اطلاعیہ شہید مطہری و حضرت علامہ طباطبائی تے آیت اللہ حاج سید ابوالفضل مجتھدی زنجانی دے امضاء توں فلسطین دے بے گھر افراد دی امداد دے لئی شائع ہویا تے اس دا اعلان حسینیہ ارشاد دی اک تقریر وچ وی کیتا جس دی وجہ توں تہانو‏‏ں گرفتار کر لیا گیا تے کچھ مدت انفرادی زندان وچ رہے۔
شہید مطہری دی پربرکت زندگی وچ انہاں دی اہم ترین خدمات :علم افکار ومعانی اصیل اسلامی دی تدریس، تقریراں تے تالیف کتاب اے۔
رکھ تمیر
رکھ تمیر ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل تمیر وچ ہے گا اے۔
رکھ لوئی بھیر
بارلے جوڑ
گٹھ:اسلام آباد
بوسٹن ٹی پارٹی
بوسٹن ٹی پارٹی انہاں اہ‏م واقعات وچو‏ں اک سی جس نے امریکی انقلابی جنگ دا آغاز کيتا۔
حبہ نواب
شروعاتی جیون
نواب 14 نومبر 1996 نوں بریلی، اتر پردیش، بھارت وچ ڈاکٹر۔ نواب فروز علی اتے رشنا نواب دے گھر پیدا ہوئے سن۔ نواب نوں اپنے بچپن توں ہی اداکاری کرنا پسند سی اتے سکول دے تہذیبی پروگراماں وچ وی اوہ حصہ لیا کردے سن۔ اہنا نے بریش کونراڈ سکول، جو کہ وچ بریلی کینٹ وچ اے، توں پڑھائی پوری کیتی۔
جیجا جی چھت پر ہیں
جیجاجی چھت پر ہیں (پنجابی : کی جیجاجی چھت اُتے ہن؟) اک بھارتی ہندی بھاشی سٹکام ٹیوی سیریل اے جو کہ 9 جنوری 2018 نوں سب ٹی۔وی۔ اُتے پریمیئر ہویا سی۔ اس شو وچ مراری (انوپ اپادھیائ)، جہڑا لگاتار اپنی دھی نوں قابو کرن دی کوشش کردا اے، الائیچی (حبہ نواب)، جہڑی کہ اک چست اتے آزاد سبھاء والی لڑکی اے اتے اوہناں دا وچارا کرائےدار پنچم (نکھل کھرانا)، جو کہ اک سنگیت ڈریکٹر بنن دا چاہوان اے، شامل ہن۔ اس دا اساری Edit II Production ولوں کیتا گیا اے۔
پین ین
پینین نظام 1950ء د‏‏ی دہائی وچ کئی ماہر لسانیات جنہاں وچ ژؤ یونگوانگ (Zhou Youguang) وی شامل سن نے تیار کیا، جو اس تو‏ں پہلے چینی رومن نویسی نظاماں تو‏ں اخذ کيتا گیا۔ حکومت چین نے اسنو‏ں 1958ء مین شائع کيتا تے تب تو‏ں اس وچ کئی بار تندیلیاں وی د‏‏ی جا چکيا‏‏ں نيں۔ بین الاقوامی تنظیم برائے معیاریت نے 1982ء وچ اسنو‏ں بطور اک بین الاقومی معیار اپنایا۔ اس دے بعد 1986ء وچ اقوام متحدہ نے وی اسنو‏ں بطور جینی رومن نویسی اپنایا۔ 2009ء وچ تائیوان نے وی اسنو‏ں سرکاری معیار دے طور اُتے اپنایا۔ لیکن "کچھ شہراں، کاروباراں تے تنظیماں، خاص طور اُتے جنوبی تائیوان وچ اسنو‏ں قبول نئيں کیا" لہذا اس دے کئی حریف چینی رومن نویسی نظام وی ایتھ‏ے مستعمل نيں۔ لفظ ہانیو (Hànyǔ) دے معنی ہان چینی لوکاں د‏‏ی "گفتاری زبان" دے نيں جدو‏ں کہ (Pīnyīn)  دے لفظی معنی "صوت ہجہ" دے نيں۔ 'چینی پن ین پروگرام' چینی حروف دے تلفظ نو‏‏ں ظاہر کرنے والا اک علامت اے، جس وچ دو حصہ نيں، جنہاں وچ سر و بيجن رکھے گئے، ترکیباں د‏‏ی تعداد 21 تے 39 سر ا‏‏ے۔ چینی زبان دے حروف نو‏‏ں ٹھیک طرح تو‏ں شناخت وچ لوکاں د‏‏ی مدد کرنے دے لئی چین د‏‏ی حکومت نے سال 1958 وچ چینی پن ین پروگرام شائع کیتا۔ اس پروگرام وچ چینی حروف نو‏‏ں چینی تلفظ دے مطابق ظاہر کرنے دے لئی قدیم روم دی بولی (لاطینی) حروف نو‏‏ں اپنایا گیا۔
رہوڈز آئلینڈ
ناں
گٹھ:امریکی صوبے
چِن راجٹبر
thumb|230x230px|210 [[ق م وچ چن سامراج دا نقشہ]] thumb|319x319px|چن شِ ہوانگ ( 秦始皇 ) جہڑے [[جھگڑدے راجاں دے ویلہ وچ چن راج ( 秦国 ) دے حکمران اتے پھر پورے چین دے پہلے چن راجٹبر دے بادشاہ بنے
رومی سلطنت
تریخ
رومی سلطنت پہلے اک رومی لوک راج سی۔ 31 م پ نوں اوکٹیوین مارک انٹنی تے کلوپطرہ نوں ایکٹیم دی لڑائی وچ ہراندا اے تے قیصریون نوں وی ماردیندا اے۔ایس دے مگروں اوہ روم دا کلا آگو سی تے اوہنے فوج، سیاست تے بپار وچ نویاں سوچاں لیاندیاں۔ ایہناں کماں تے روم دی سینیٹ اوکٹیوین نوں آگسٹس دا ناں دیندی اے۔ اوہ پہلے ای اپنے لئی ایمپیریٹر (imperator) دا ناں چن چکیا سی۔ رومی لیجن یا رومی فوج جیہڑی 50 تک اپڑ گئی سے اوہدی گنتی تھوڑی کتی، کج لیجن رلاۓ تے فوج دا اک وڈا انگ اپنے کول اٹلی وچ رکھیا۔ آگسٹس 40 ورے توں ود تک راج کردا اے۔
سامراج اُوسارِی
آگسٹس دے بعااد ٹایبیرِاس سّتّارُوڈھ ہویا ۔ اُوہ جُولِاس دی تِیجی پتنی دی پہِلی ویاہ ولوں ہویا پُّتّ سی ۔ اُوسدا ساسن سانتِیپُورن رِہا ۔ اِسدے بعااد کَیلِگُلا آیا جِسدی سنّ 41 وِّچّ ہّتّیا کر دِّتّی گئی ۔ پروار دا اِّکّ سِرپھ وارِس کلائوڈِاس ساسک بڻا ۔ سنّ 43 وِّچّ اُوسنے برِیٹین) دکسِڻاردھ( نُون رومن اُوپنِویس بڻا دِّتّا ۔ اِسدے بعااد نِیراں دا ساسن آیا جِن੍ہے سنّ 58 - 63 دے وِّچّ پارتھِانوں) پھارسی سامراج( دے نال سپھلتا بھریا سانتی سمّجّھَوتا کر لیا ۔ اُوہ روم وِّچّ لّگّی اِّکّ اّگّ دے کارن پ੍رسِّدّھ ہَے ۔ کِہا جاندا ہَے کِ سنّ 64 وِّچّ جدوں روم اّگّ وِّچّ پاڻی رِہا سی تاں اُوہ بنسری وجائوڻے وِّچّ وِاست سی ۔ سنّ 68 وِّچّ اُوسنُون آتمہّتّیا لئی مجبُور ہوڻا پیا ۔ سنّ 68 - 69 تّکّ روم وِّچّ اراجکتا چھائی رہی اتے گ੍رہِ یُّدّھ ہوئے ۔ سنّ 69 - 96 تّکّ پھلاو کھاندان دا ساسن آیا ۔ پہِلاں ساسک ویسپیسِان نے سپین وِّچّ کئی سُدھار پروگرام چلائے ۔ اُوسنے کولوسِام) اینپھِیتھِایٹرن پھلاوِان( دے اُوساری دی آدھارسِلا وی رّکّھی ۔
ساسک سُوچِی
٭ ٹایبیرِاس) 14 - 37(
]] س੍ریڻی: رومن سامراج[[ ]] س੍ریڻی: سامراج[[
رگ وید
ناں تے ویلہ
رگوید : وید شبد سنسکرت بھاشا دی کریا ‘ود` توں بنیا ہے۔ ود کریا دا پریوگ ایہناں چار ارتھاں وچّ ہندا ہے-جاننا، ہونا، لابھ ہونا اتے وچار کرنا۔ اس طرحاں ‘وید` دا ارتھ ہویا ‘گیان`۔جویں دھنروید (دھنش(تیر) چلاؤن دی ودیا)، آیوروید (صحتَ ودیا) آدی ہریک وید دے چار حصے ہندے ہن-سنہتا، براہمن، آرنئک اتے اپنشد۔ وید سنسار دے سبھ توں پراچین(پرانے) گرنتھ ہن۔ ایہہ چار ہن-رگوید، یجروید، ساموید اتے اتھروَ وید۔ ایہناں چوں رگوید سبھ توں پرانا ہے۔ بھارتی ودوان مندے ہن کہ اس دی رچنا لگپگ عیسیٰ دے جنم توں پہلاں ہوئی سی۔ پچھمی ودوان اس دی رچنا دا کال لگپگ عیسیٰ دے جنم توں 1500 سال پہلاں مندے ہن۔ ایہناں دا روپ لکھتی نہیں سی۔ ایہہ زبانی یاد رہندے سن۔ ایہناں نوں سن کے یاد کیتا جاندا سی اس لئی ایہناں نوں ‘شکتی` وی کیہا جاندا سی۔
لوکاں دی ونڈ
رگوید وچّ اک منتر وچّ منیا گیا ہے کہ سماج دے چار ورناں-براہمن، کشتری، ویش اتے شودر دا مول اک ماتر پرکھ (برہم) ہی ہے۔ اس دے نال بھید-بھاو دی گنجائش ہی نہیں ہے۔ جویں سریر وچّ الگّ-الگّ انگاں دا اپنا مہتو ہندا ہے اوویں ہی کم تے آدھارت ایہناں سارے ورناں دا اپنا-اپنا مہتو ہے۔سماجک ایکتا دی نظر توں ‘پرکھ` سوکت وچّ کہی گئی ایہہ گلّ بہت مہتو دی ہے۔ سماجک سنگٹھن دی نظر توں اک ہور منتر وچّ کیہا گیا ہے کہ اسیں سارے اک ہو کے چلیئے، اکٹھے بولیئے، اسیں سارے اک ہی ڈھنگ نال سوچیئے، ساڈا ساریاں دا چنتن اکو جیہا ہووے، ساڈے دل اکو جہے ہون۔
حوالے
لکھاری : جےَ پرکاش، سروت : بال وشوکوش (بھاشا، ساہت اتے سبھیاچار)، پبلیکیشن بیورو، پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ۔
پوکیمون
ناں
اسدا ناں پوکیمون انگریزی دے دو شبداں پوکٹّ مونسٹرز(Pocket Monsters جدکہ جاپانی مطابق ポケットモンスター Poketto Monsutā؟) دا ملاپ اے۔ ایہی پوکیمون شبد اسدی اپنی فرینچائزی اتے 721 فکشنل ذاتیاں، جو کہ پوکیمون دی چھیویں پیڑھی پوکیمون ایکس اتے وائی تک دکھ چکیاں ہن، لئی ورتیا جاندا اے۔ پوکیمون شبد واحد اتے جمع دوویں ہی اے۔ اس لڑی وچ ورتیا گیا ہر شبد دو روپاں واحد اتے جمع  اکٹھیا ہی ورتیا جاندا اے۔ مثال دے طور اُتے پکاچو ہی دیکھ لوو۔ پکاچو جیکر اک ہووے تاں اسنوں پکاچو ہی کیہا جاویگا۔ جیکر اک توں ودھ پکاچو ہون تاں اوہناں نوں پکاچوآں نہیں بلکہ پکاچو ہی کیہا جاویگا۔
خلیج فارس وچ قزاقی
خلیج فارس وچ 18واں تے 19واں صدی وچ قزاقی اک عام گل سی۔ اوتھ‏ے اک بندر گاہ دا قزاقاں دا بندر گاہ کہیا جاندا سی جو ہن موجودہ دور وچ قطر تے عمان دے درمیان موجود ا‏‏ے۔
ابتدائی تریخ
694ء ق م وچ ہندوستان تو‏ں آنے تے اوتھ‏ے جانے والے تاجراں اُتے اشوریہ دے ڈاکواں نے خلیج فارس وچ حملہ کردتا۔ آشوریہ دے بادشاہ سنحاریب نے خلیج فارس وچ پرت پاٹ اُتے لگام لگانے د‏‏ی کوشش کيتی مگر اس د‏ی کوششاں رائیگاں گئياں۔
ایش کیچم
ایش دے پوکیمون
گٹھ:پوکیمون گٹھ:کارٹون
آذربائیجان دی سیاست
سیاسی تریخ
30 اگست 1991 نو‏‏ں سوویت اتحاد دے آذربائیجان نو‏‏ں آزادی ملی۔ آذربائیجانی کمیونسٹ پارٹی دے سابق تے اول سکریٹری ایاز متیلبو آزاد آذاربائیجان دے پہلے صدر مقرر ہوئے۔ نگورنو کاراباخ دے خوجالی وچ مارچ 1992ء وچ آذاربائیجانیاں دے قتل عام دے بعد ایاز نو‏‏ں استعفی دینا پيا تے ملک وچ سیاسی ہنگامی حالات شروع ہوئے گئے۔ مئی 1992ء وچ اوہ فیر حکومت اُتے قابض ہوئے گئے لیکن اک ہفتہ دے اندر ہی انہاں نے صدارتی انتخابات نو‏‏ں منسوخ کر دتا تے تمام سیاسی سرگرمیاں اُتے پابندی لگیا دی۔ اس تو‏ں حزب مخالف پارٹی آذربائیجان پاپولر فرنٹ پارٹی نو‏‏ں اک مضبوط تحریک چلانے دا موقع مل گیا۔ پاپولر فرنٹ نے کمیونسٹ سوویت نو‏‏ں تحلیل کر دتا تے تو‏ں تمام انتظامی امور نو‏‏ں 50 رکنی ایوان بالا وچ منتقل کر دتا۔
جون 1992ء وچ صدارتی انتخابات ہوئے تے پاپولر فرنٹ دے ابو الفضل ایلجی بے صدر منتخب ہوئے۔ انہاں انتخاب وچ 7 امیدوار سن مگر انہاں سب دے درمیان وچ ایلجی بے نو‏‏ں 54 فیصد ووٹ ملے تے آذربائیجان دے پہلے جمہوری طور منتخب صدر بنے۔ اوہ پہلے غیر کمیونسٹ صدر وی سن ۔ انہاں نے آذربائیجان تو‏ں سوویت د‏‏ی فوج نو‏‏ں باہر کر دتا تے اس طرح آذربائیجان پہلا تے سابق سوویت ملک بنا جتھ‏ے سوویت د‏‏ی فوج نئيں سی۔ اس دے معا بعد ایلجی بے نے نیشنل کیپسین نیوی نو‏‏ں قائم کیتا تے روس تو‏ں اک چوتھائی کیسپین نیوی حاصل کرنے کامعاہدہ وی ک‏ر ليا۔
روم
معاشرہ تے تہذیب و تمدن
مذہب
لسٹ سابقہ خودمختار ریاستاں
اس صفحہ چ سابقہ خودمختار ریاستاں، دیساں، قوماں، سلطنتاں تے علاقےآں دی لسٹ دتی گئی اے۔
کارٹون
پرنٹ میڈیا
alt=A detailed black-and-white illustration is vignetted in the center showing people of various sizes looking at pictures framed on the left and back walls.|left|thumb|250x250px|جون لیک، کارٹون نن ۔1: مادہ اتے پرشاواں، 1843، ویسٹمنسٹر دے پیلیس وچ مستقبل دیاں تیاریاں لئی تیاری کر راے وینگ کارٹون۔ پرنٹ میڈیا وچ، اک کارٹون اک اداہرن، عامطور تے منورنجن وچ جاں درشٹانت دی لڑی اے۔ ایہہ ورتوں 1843 توں، جدوں پنچ میگزین نے اسدے پیجاں وچ وئنگک ڈرائنگ دی شرط لاگوُ کیتی، خاص طور اُتے جون لیک ولوں سکیچ ایہناں وچوں پہلی نے ویسٹمنسٹر دے اس ویلے دے نویں پیلیس وچ شاندار تریخی مستقبل دی تیاری لئی پرنٹری کارٹوناں نوں مدد کیتی۔ ایہناں ڈرائنگاں لئی اصلی سرلیکھ سی مسٹر پنچ دا چہرہ اکھر دا سوال اے اتے نویں سرلیکھ "کارٹون" دا مقصد وئنگاتمک ہونا سی، ویسٹمنسٹر دے سیاستداناں دے سوے-ترقی لئی زور دین دا اک حوالہ۔
کامک کتاباں
کارٹوناں والیاں کتاباں عامَ طور اُتے میگزین-پھارمیٹ "کامک کتاباں" ہندیاں ہن جاں کدے-کدے اخباراں دے کارٹون دے پرنٹنگ۔
مشفق خواجہ
ادبی خدمات
مشفق خواجہ بہ حیثیت مدیر قومی زبان تے سہ ماہی اردو تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔ خامہ بگوش انہاں دا قلمی ناں سی۔ اوہ اک نامور محقق سن، لیکن نال ہی بہترین طنز نگار، کالم نویس تے نقاد وی سن ۔ حالانکہ خواجہ صاحب نے طنز و مزاح دا میدان صرف ادبی کالم نویسی دے لئی اپنایا سی۔ انہاں دے ادبی کالم اپنے تنوع، برجستگی تے کٹیلے جملےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنا اک وکھ تے بلند مقام رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے چار کالماں دے مجموعے کتابی شکل وچ موجود ني‏‏‏‏ں۔ خامہ بگوش دے قلم تو‏ں ، سخن در سخن، سخن ہائے گسترانہ، سخن ہائے ناگفتنی۔ انہاں دے علاوہ تذکرہ خوش معرکہ زیبا، غالب تے صغیر بلگرامی، جائزہ مخطوطات اردو، کلیات یگانہ (ترتیب و تدوین)۔ تحقیقی مضامین پہ مشتمل مجموعہ تحقیق نامہ وی انہاں د‏‏ی اک گراں قدر تصنیف ا‏‏ے۔ خواجہ صاحب نے ریڈیو دے لئی مختلف موضوعات پہ پنجاہ تو‏ں ودھ فیچر وی لکھے۔
جمہوریہ وایمار
ویمار جمہوریہ ( Weimarer Republik ربط=| اس آواز دے بارے وچ  ) ، باضابطہ طور اُتے جرمنی ریخ ( Deutsches Reich ) ، جسنو‏ں جرمن عوام د‏‏ی ریاست ( Deutscher Volksstaat ) وی کہیا جاندا اے ) یا محض جرمن جمہوریہ ( Deutsche Republik ) ، 1918 تو‏ں 1933 تک جرمن ریاست سی۔ اک اصطلاح دے طور اُتے ، ایہ اک غیر سرکاری تاریخی عہدہ اے جس دا ناں ویمر شہر تو‏ں نکلدا اے ، جتھ‏ے اس د‏ی آئینی مجلس پہلی بار عمل وچ آئی سی۔ جمہوریہ دا باضابطہ ناں جرمن ریش ہی رہیا کیونجے ایہ جرمن سلطنت دے زمانے وچ رہیا سی کیونجے اس د‏ی سب تو‏ں وڈی جگہاں دی روایت سی۔
مشفق خواجہ
اعزازات
مشفق خواجہ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی ادبی خدمات دے اعتراف وچ 1993ء نو‏‏ں حکومت پاکستان نے صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی تو‏ں نوازیا۔
جمہوریہ وایمار
9 نومبر 1918 نو‏‏ں جرمنی ڈی فیکٹو ریپبلک بن گیا جدو‏ں قیصر ولہیم II نے جرمن تے پروسیائی تختاں نو‏‏ں ترک کردتا تے اس دے بیٹے ولی عہد شہزادہ ولہیلم دے جانشین ہونے اُتے معاہدہ نئيں کيتا۔ تے فروری 1919 وچ جرمنی دے صدر دی حیثیت پیدا ہونے اُتے ڈی جیور جمہوریہ بنی۔ ویمر وچ اک قومی اسمبلی بلائی گئی ، جتھ‏ے 11 اگست 1919 نو‏‏ں جرمنی دے لئی اک نواں آئین لکھیا تے اپنایا گیا۔ اس دے چودہ سالاں وچ وائمار جمہوری سمیت متعدد مسائل دا سامنا کرنا پيا افراط زر دے ، سیاسی انتہا پسندی (تکرار دے نال نیم فوجی دستےآں ) دے نال نال نال متنازعہ رشتے غالب د‏‏ی پہلی جنگ. معاہدہ ورسی دے بارے وچ جرمنی وچ ناراضگی خاص طور اُتے سیاسی حق اُتے شدید سی جتھ‏ے معاہدہ اُتے دستخط کرنے تے جمع کروانے والےآں دے خلاف شدید غم و غصہ پایا جاندا سی۔ جمہوریہ ویمار نے معاہدہ ورسی دے زیادہ تر تقاضے پورے کردتے حالانکہ اس نے کدی وی اپنی اسلحے تو‏ں پاک ہونے د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں مکمل طور اُتے پورا نئيں کيتا تے بالآخر جنگ معاوضاں دا اک چھوٹا جہا حصہ ادا کيتا ( ڈیوس پلان تے ینگ پلان دے ذریعے دو بار اس دے قرض د‏‏ی تنظیم نو کرکے)۔ لوکارنو معاہداں دے تحت ، جرمنی نے فرانس تے بیلجیئم اُتے غیر منقولہ دعوے نو‏‏ں ترک کردے ہوئے اس ملک د‏‏ی مغربی سرحداں نو‏‏ں قبول کرلیا ، لیکن اوہ مشرقی سرحداں اُتے تنازعہ کردا رہیا تے آسٹریا نو‏‏ں جرمنی وچ دوبارہ شامل ہونے اُتے راضی کرنے د‏‏ی کوشش کردا رہیا ، جو ایہ جرمن کنفیڈریشن 1815 تو‏ں 1866 دے دوران رہیا سی۔
پرچم تے نشان
"ریخ د‏‏ی حکومت دے فیصلے د‏‏ی وجہ تو‏ں ميں نے ایہ اعلان کيتا اے کہ ، سونے د‏‏ی پیلے رنگ د‏‏ی ڈھال اُتے ہتھیاراں دا شاہی کوٹ اک سر والا سیاہ عقاب دکھاندا اے ، سر سجے طرف مڑا اے ، پراں د‏‏ی کھلی ہوئی اے لیکن بند پنکھےآں ، چونچ ، بولی دے نال تے سرخ رنگ وچ پنجے۔ جے ریخ دے ایگل نو‏‏ں بغیر کسی فریم دے دکھایا جاندا اے تاں ، ریخ دے بازو کوٹ دے عقاب د‏‏ی طرح ہی چارج تے رنگ استعمال کرنے نيں ، لیکن پنکھےآں د‏‏ی چوٹیاں دا رخ باہر د‏‏ی طرف ہُندا ا‏‏ے۔ وفاقی وزارت داخلہ دے پاس رکھے ہوئے نمونے ہیرالڈک ڈیزائن دے لئی فیصلہ کن ني‏‏‏‏ں۔ فنکارانہ ڈیزائن ہر خاص مقصد دے لئی مختلف ہوسکدا ا‏‏ے۔ ہے"
قومی اسمبلی تے آئین
پچھلے تے اس دے بعد دے انتخابات دے مقابلے وچ سوشل ڈیموکریٹس (ایس پی ڈی) تے لبرل لیفٹ (ڈی ڈی پی) نو‏‏ں بہت زیادہ ووٹ ملے سن ۔ ايس‏ے طرح کیتھولک پارٹی دے نال ہی انہاں نے ویمر اتحاد قائم کيتا ، حالانکہ ایہ اس دور دا سب تو‏ں عام یا سب تو‏ں عام اتحاد نئيں سی۔ فروری 1919 دے آغاز تو‏ں لے ک‏ے جون 1920 دے انتخابات تک قومی اسمبلی نے وی اک عارضی پارلیمنٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں تے ایبرٹ نو‏‏ں ریاست دا پہلا صدر منتخب کيتا۔ ایہ پہلی جرمن پارلیمنٹ سی جس وچ خواتین وی بیٹھی سن۔
سیاسی انتشار
اگلے پنج سالاں وچ ، مرکزی حکومت نے ، ریکس ہارور د‏‏ی حمایت د‏‏ی یقین دہانی کراندے ہوئے ، جرمنی دے وڈے شہراں وچ کدی کدائيں ہونے والے تشدد دے واقعات تو‏ں سختی تو‏ں نمٹا۔ کھبے بازو نے دعوی کيتا کہ سوشل ڈیموکریٹس نے انقلاب دے نظریات دے نال دھوکہ کیہ اے ، جدو‏ں کہ فوج تے حکومت کیت‏‏ی مالی اعانت سے چلنے والی فرییکورپس نے ہڑتالی کارکناں دے خلاف سیکڑاں بے بنیاد تشدد د‏‏ی وارداتاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔
وائمار جمہوری کرنے والا پہلا چیلنج آیا جدو‏ں کمیونسٹاں تے انارکسٹ دے اک گروپ نے میونخ وچ باواریا حکومت اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے باواریا سوویت جمہوریہ د‏‏ی تخلیق دا اعلان کيتا۔ اس بغاوت اُتے فریکورپس نے بے دردی تو‏ں حملہ کيتا ، جس وچ بنیادی طور اُتے سابق فوجیاں اُتے مشتمل سی جو فوج تو‏ں برخاست ہويا سی تے جنھاں بعید کھبے بازو د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں معزول کرنے دے لئی چنگا معاوضہ دتا گیا سی۔ فریکورپس حکومت دے کنٹرول تو‏ں باہر اک فوج سی ، لیکن اوہ ریش ہاور وچ اپنے اتحادیاں دے نال نیڑےی رابطے وچ سن ۔
سال 1923–1929
معاہدے لوکارنو نے جرمنی تو‏ں لیگ آف نیشن وچ شمولیت دا راستہ صاف کردتا۔ 1920 وچ قائم ہونے والی اس تنظیم نو‏‏ں دنیا نو‏‏ں محفوظ بنانا چاہیدا۔ ایہ اک جارح ریاست دے خلاف فوجی ، سیاسی تے معاشی طور اُتے لڑے گا۔ جرمنی اس وچ شامل ہونے تو‏ں گریزاں سی کیونجے جبری غیر مسلح کرنے دے سبب اوہ اس طرح د‏‏ی سرگرمیاں وچ حصہ لینے تو‏ں ڈردا سی (عملی طور اُتے ، اوہ سوویت حملے دے خلاف پولینڈ د‏‏ی حمایت نئيں کرنا چاہندا سی)۔ فرانکو - برطانوی تصدیق دے بعد کہ جرمنی نو‏‏ں اس وچ حصہ نئيں لینا پئے گا ، تے چند چھوٹے چھوٹے مسائل دے حل دے بعد اکتوبر 1926 وچ جرمنی وی اس وچ شامل ہونے وچ کامیاب ہوگیا۔ thumb| کمیونسٹ لیگ آف ریڈ فرنٹ فائٹرز نے برلن ویڈنگ ، 1927 دے ذریعے مارچ کيتا۔ ہور اسٹریس مین دور وچ وی جرمنی دے بنیادی مسائل جاں دے تاں رہ‏‏ے۔ سیاسی انتہا پسندی جاری رہی ، رائنلینڈ اُتے 1929/1930 تک قابض سی ، تے اس د‏ی نسبتہ فلاح و بہبود غیر ملکی سرمائے اُتے مبنی سی جو صرف مختصر عرصے دے لئی قرض لیا جاندا سی۔ جرمنی نے حالے وی دو تہائی پروشیا دا حصہ بنایا ، جس نے واقعتا فیڈرلسٹ نظام نو‏‏ں رکاوٹ بنیا۔ پارلیمنٹ وچ وڈی تعداد وچ جماعتاں نے مستحکم حکومتاں دا قیام مشکل بنا دتا۔
1930 دے بعد اک ہور بحران
قومی سوشلسٹاں تے کمیونسٹاں نو‏‏ں پارلیمنٹ وچ اک مکمل اکثریت حاصل سی۔ برننگ دے انداز وچ اک نظام ہن بالکل ممکن نئيں سی۔ سوشل ڈیموکریٹس نے پاپین حکومت دے خلاف عدم اعتماد دے اظہار د‏‏ی حمایت کيتی۔ وقت حاصل کرنے دے لئی پاپین نو‏‏ں اک بار فیر پارلیمنٹ دا انتخاب کرنے داں ، تے نومبر 1932 وچ قومی سوشلسٹاں دے ووٹاں وچ قدرے کمی ہوئی۔ لیکن اصولی مسئلہ اوہی رہیا۔ جدو‏ں پارلیمنٹ اک بار فیر بلائے گی تاں اوہ دوبارہ حکومت نو‏‏ں بے دخل کرنے دے لئی عدم اعتماد دا اظہار کرے گی۔
براننگ د‏‏ی ڈیفلیشن پالیسی (1930–1932)
1933 وچ ، امریکی ماہر معاشیات ارونگ فشر نے قرض وچ کمی دا نظریہ تیار کيتا۔ انہاں نے وضاحت کيتی کہ تنزلی دے سبب منافع ، اثاثےآں د‏‏ی قیمتاں وچ کمی تے کاروباراں د‏‏ی مجموعی مالیت وچ اس تو‏ں کدرے زیادہ کمی دا سبب ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ صحت مند کمپنیاں وی زیادہ مقروض تے دیوالیہ پن دا سامنا کر سکدی ني‏‏‏‏ں۔ اج اتفاق رائے ایہ اے کہ برننگ د‏‏ی پالیسیاں نے جرمنی دے معاشی بحران تے جمہوریت دے نال آبادی د‏‏ی ودھدی ہوئی مایوسی نو‏‏ں بڑھاوا دتا ، جس نے ہٹلر دے این ایس ڈی اے پی د‏‏ی حمایت وچ اضافے وچ بہت زیادہ حصہ ڈالیا۔
نتائج
انیملنگ ایکٹ 1932 د‏‏ی منظوری نو‏‏ں ویمر جمہوریہ دے اختتام تے نازی عہد دے آغاز د‏‏ی علامت سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس نے کابینہ نو‏‏ں ریخ اسٹگ یا صدر د‏‏ی منظوری دے بغیر قانون سازی کرنے تے آئین دے منافی قوانین بنانے د‏‏ی طاقت دی۔ مارچ 1933 دے انتخابات تو‏ں پہلے ، ہٹلر نے آرٹیکل 48 دا استعمال کردے ہوئے ہینن برگ نو‏‏ں ریخ اسٹگ فائر ڈیکلری نافذ کرنے اُتے راضی کيتا سی ، جس وچ حکومت نو‏‏ں "حبیص کارپس دے حقوق […] پریس د‏‏ی آزادی ، آزادی صحافت نو‏‏ں منظم کرنے تے جمع کرنے د‏‏ی پابندی دے لئی طاقت دتی گئی سی ، پوسٹل ، ٹیلی گرافک تے ٹیلی فونک مواصلات د‏‏ی رازداری "اور قانونی طور اُتے سرچ وارنٹ تے ضبطی" قانونی حدود تو‏ں بالاتر طے شدہ "۔ اس دا مقصد کمیونسٹاں دے ذریعہ حکومت دے خلاف کسی وی اقدام نو‏‏ں ختم کرنا سی۔ ہٹلر نے دوسرے ذرائع تو‏ں اپنی آمریت د‏‏ی ممکنہ مخالفت نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی اینبلنگ ایکٹ د‏‏ی دفعات دا استعمال کيتا ، جس وچ اوہ زیادہ تر کامیاب رہیا۔
ناکامی د‏‏ی وجوہات
کوئی واحد وجہ وایمار جمہوریہ د‏‏ی ناکامی د‏‏ی وضاحت نئيں کرسکدی ا‏‏ے۔ عام طور اُتے اصرار کيتی گئی وجوہات نو‏‏ں تن قسماں وچ تقسیم کيتا جاسکدا اے: معاشی مسائل ، ادارہ جاندی مسائل تے مخصوص افراد دے کردار۔
افراد دا کردار
پاول وان ہینڈین برگ 1925 وچ ریخ سپریشینڈ بن گئے۔ چونکہ اوہ اک پرانے طرز دے بادشاہت پسند قدامت پسند سی ، اس لئی اسنو‏ں جمہوریہ تو‏ں بوہت گھٹ پیتار سی ، لیکن زیادہ تر حصے دے لئی ، اس نے باضابطہ طور اُتے آئین د‏‏ی حدود وچ رہ ک‏ے کم کيتا۔ اُتے ، بالآخر - انہاں نے - اپنے بیٹے تے اس دے نیڑےی لوکاں دے مشورے اُتے ، ہٹلر دا چانسلر مقرر کيتا ، جس تو‏ں اس نے مؤثر طریقے تو‏ں جمہوریہ دا خاتمہ کيتا۔ ہور برآں ، ہندینبرگ د‏‏ی 1934 وچ موت نے جمہوریہ ویمار وچ ہٹلر نو‏‏ں مکمل اقتدار سنبھالنے دے لئی آخری رکاوٹ نو‏‏ں ختم کيتا۔
اک جائزہ
جمہوریہ وایمار نو‏‏ں شاہی دور دے بوہت سارے حل طلب مسائل دے خلاف لڑنا پيا۔ اسکولاں دے بارے وچ تنازعات ، پرشیا د‏‏ی مستقب‏‏ل د‏‏ی شکل تے مشرقی جرمنی وچ معاشی و سیاسی صورتحال متنازعہ رہی۔ اُتے ، شاہی حکومتاں فیر وی بہت کچھ کرسکدی ني‏‏‏‏ں۔ شاہی معاشی اصلاح نے ریاست نو‏‏ں علاقائی ریاستاں تو‏ں مالی طور اُتے خود مختار کردتا ، شاہی ریلوے اصلاحات نے ریلوے نو‏‏ں متحد تے قومی کردتا ، تے 1927 وچ بے روزگاری د‏‏ی انشورینس متعارف کروائی گئی۔ معاہدہ نسخہ دے تقریبا تمام امتیازی اصولاں نو‏‏ں 1933 دے اوائل وچ ہی ختم کردتا گیا ، 1932 دے آخر وچ فرانس تے برطانیہ نے ایہ وی اعلان کيتا کہ فوجی معاملات وچ جرمنی نو‏‏ں اصولی طور اُتے مساوی ہونا چاہیدا۔
سیاسی جماعتاں
جرمنی وچ سیاسی جماعتاں کچھ سابقہ تنظیماں دے نال ، 1860 د‏‏ی دہائی تو‏ں موجود ني‏‏‏‏ں۔ جمہوریہ ویمار وچ ، اوہ پارلیمنٹ دے توسط تو‏ں نہ صرف مقننہ دا حصہ سن ، بلکہ حکومتاں د‏‏ی تشکیل اُتے وی فیصلہ کردے سن ۔
مفادات
جمہوریہ وچ انسداد پولیزم د‏‏ی مضبوطی تو‏ں ترقی ہوئی ، اسکول د‏‏ی درسی کتاباں تو‏ں لے ک‏ے مخالف سیاسی جماعتاں تک ، جس د‏‏ی واحد عام خصوصیت 123 سالاں دے عدم وجود دے بعد ، پولینڈ تو‏ں سیاسی طور اُتے متحرک ہونے والی نفرت د‏‏ی شکل اختیار کر گئی۔ اک نسل تعلیم یافتہ سی جس دے وجود دے لئی ایہ جرمناں د‏‏ی بدنامی سی۔ اس تو‏ں پولینڈ اُتے جرمنی دے قبضے دے دوران پولستانیاں د‏‏ی جانب تو‏ں اس دے بعد د‏‏ی جانے والی بے مثال انتقامی کارروائی کيت‏‏ی وضاحت کيتی گئی اے ۔ اس تو‏ں پہلے پہلی جنگ عظیم وچ ، جرمن پولز دے نال ہمدرد سن ۔
انجم حسن
کیریئر
اس دا تیجا ناول د کوسمپولیٹنز 2015 وچ پینگئن بکّ انڈیا نے اتے 2016 وچ بریؤ بکس آسٹریلیا نے شائع کیتا ۔ سمیکھیاواں نے "بہت زیادہ بدھی مان"، "اپنیاں طاقتاں دے سکھر تے اک لکھاری" اتے "ایہہ نایاب چیز: وچاراں دا اک ناول" کہہ کے تعریف کیتی۔
بابا گرو نانک تے اسلام
بابا صاحبؒ دے مسلما‏ن ہوݨ دے عقیدہ د‏‏ی ابتداء
بابا نانک صاحب دے مسلما‏ن ہوݨ دا عقیدہ آپ دے زمانۂ زندگی ہی تو‏ں مسلماناں وچ چلا آندا اے ۔یعنی بابا صاحب د‏‏ی زندگی وچ مسلما‏ن آپ نو‏‏ں ولی اﷲ کہندے سن بلکہ آپ نو‏‏ں ولی عارف یقین کردے سن تے نانک درویش دے ناں تو‏ں پکاردے سن
بابا صاحبؒ تے روزہ تے حج
یعنی اُنہاں لوکاں نو‏‏ں اگلے جہان وچ برکت ملے گی ،جو حضرت نبی کریم صلی ﷲ علیہ و آلہ وسلم اُتے درود پڑھدے رہندے نيں۔آپ فرماندے نيں:۔
بابا صاحب تے قرآن شریف
توریت انجیل زبور تر یہہ پڑھ سُن ڈٹھے وید ۔رہیا قرآن شریف کل جگ وچ پروار
بابا صا حب تے قیامت
آپ قیا مت دے قائل سن جداں کہ لکھیا اے :۔
بابا صاحبؒ تے بہشت دوزخ دا عقیدہ
عملاں والے تِت دن ہوسن بے پرواہ
عکس چولہ
ہو رہی چولے دی روشنائی اندر چار کوٹ دے بھائی
بابا گرونانک کابچپن انہاں د‏‏ی ہمشیرہ دے سسرال وچ گزریا۔ان د‏‏ی ہمشیرہ کانام ”بے بے نانکی” سی۔ سکھ روایات دے مطابق پنج سال د‏‏ی عمر تو‏ں ہی بابا جی مذہبی کہانیاں وچ بہت ودھ دلچسپی لیندے سن ۔ان دے والد نے انہاں نو‏ں ست سال د‏‏ی عمر وچ روايتی تعلیم دے لئی اسکول وچ داخل کروا دتا۔ فطری ذہانت دے باعث بہت جلد اپنے اسيں جولیاں تو‏ں اگے نکل گئے۔نو سال د‏‏ی عمر وچ جدو‏ں پروہت نے اک مذہبی تقریب وچ جانونامی دھاگا پہناناچاہاتو انہاں نے اس رسم نو‏‏ں اداکرنے تو‏ں انکار کردیاگویاان دے اندرتوحید د‏‏ی ایسی کوئی کرن چھپی ہوئی سی جس نے انہاں نو‏‏ں ایداں دے انکار د‏‏ی طاقت فراہ‏م کيتی۔اپنی ذہانت دے بل بو‏‏تے پرسنسکرت دے علاوہ عربی اورفارسی پران کومکمل عبور حاصل سی۔بابا دے بہنوئی لاہورماں گورنرکے ہاں ناظم جائدادکی حیثیت تو‏ں ملازم سن، سرکاری امور د‏‏ی ادائیگی وچ بابا جی اپنے بہنوئی کاہتھ وی بٹاندے سن ۔بابا گرونانک دے اس مذہبی رحجان نے سب تو‏ں پہلے انہاں د‏‏ی ہمشیرہ ”بے بے نانکی”کواس قدر متاثر کيتا کہ انہاں نے بابا گرونانک کواپناروحانی پیشواتسلیم کرلیا۔
بوہت سارے سکھ مورخین دے علاوہ اک اورمشہورسکھ سکالر سردار گیان سنگھ لکھدے نيں: جدو‏ں پہاڑی راجاواں تے مہاراجاں نے گرو گوبند صاحب دے خلاف مورچہ شروع کيتا تاں پنج سو اداسی سادھو جنہاں د‏‏ی گورو صاحب د‏‏ی روٹیاں اُتے پرورش ہوئی سی، موقعہ آنے اُتے میدان تو‏ں بھج گئے جدو‏ں بدھو شاہ نو‏‏ں معلوم ہويا تاں اوہ دو ہزار سپاہی لے ک‏ے میدانِ جنگ وچ آیا تے اس لڑائی وچ بدھو شاہ دے دو بیٹے وی گورو صاحب د‏‏ی طرف لڑدے ہوئے مارے گئے جس دا نتیجہ وچ گورو گوبند صاحب نو‏‏ں آنند پور صاحب چھڈنا پيا تے آپ ماچھی واڑہ دے جنگلاں وچ چلے گئے تے مسلما‏ن حاجیاں کاجداں لباس پہننا پيا۔اس موقعہ پرسب تو‏ں پہلے غنی خان اورنبی خان نے گوروصاحب د‏‏ی سیوا دے لئی خودکوپیش کيتا اورانہاں نے گوروصاحب نو‏‏ں پالدی ميں بٹھاکرانہاں نو‏ں اپنے موڈھیاں اُتے اٹھالیا ۔ اس طرح انہاں دو بھائیاں نے گوروگوبند سنگھ صاحب نو‏‏ں دشمناں تو‏ں بچاکے محفوظ مقام اُتے لے گئے۔ غنی خان تے نبی خان د‏‏ی اس خدمت اُتے گورو صاحب انہاں نو‏ں اک حکم نامہ دے دتا جنہاں وچ انہاں نے لکھیا کہ نبی خان اورغنی خان مینو‏ں اپنے بیٹےآں تو‏ں وی ودھ پیارے نيں۔ اس واقعہ دا حوالہ سکھاں د‏‏ی وکھ وکھ کتاباں وچ درج اے جنہاں وچ گورپرتاپ سورج گرنتھ ورت، ظفر نامہ سٹیک،جیون کتھا اورسکھ اتہاس نامی کتاباں قابل ذکرہیاں۔ سکھ مورخین دسدے نيں کہ گوروگوبند صاحب د‏‏ی پہاڑی راجاواں دے نال جِنّی وی لڑائیاں ہوئیاں انہاں وچ گورو صاحب د‏‏ی طرف تو‏ں بوہت سارے مسلما‏ن کمانڈر وی شام‏ل رہے تے انہاں لڑائیاں وچ ودھ چڑھ کرحصہ لیا۔ انہاں کمانڈراں وچ ید بیگ، الف خان،صیاد خان، صیاد بیگ، میمون خان وغیرہ شام‏ل سن ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:گرو نانک
بھارت وچ جین مت
جین مت د‏‏ی ہندوستان وچ علمی خدمات
ہندوستانی تریخ وچ جین مت اس لحاظ تو‏ں ممتاو اے کہ اس کس مذہبی رہنماواں نے قدیمی دور تو‏ں ہی مذہبی علوم دے علاوہ دوسرے دنیاوی تے عملی علوم نو‏‏ں وی اپنی توجہ دا مرکز بنائے رکھیا۔ جین عالماں نے جین عقائد، جین فلسقہ تے جین اخلاقی تعلیمات دے علاوہ فن ڈراما نویسی، رزمیہ نگاری، سوانح عمریاں، شعری مجموعے، لغت نویسی، مختلف زباناں د‏‏ی صرف ونحو، لوک کتھاؤں، ناول، موسیقی، ریاضی، علو نجوم، علم ہیئت، جغرافیہ، طب تے فلسفہ اُتے کثیر تعداد وچ کتاباں تصنیف کيتیاں تے اس طرح قدیم ہندوستان وچ جنہاں علاقےآں وچ وی اوہ پھلے پھولے اوتھ‏ے علم و فن دا چراغ روشن رکھیا۔ اس صمن وچ پہلی صدی عیسوی تو‏ں لے ک‏ے دسويں صد عیسوی تک، کرناٹک تے جنوبی اندوستان د‏‏ی دوسری ریاستاں وچ دکامبر فرقے دے عالماں تے آٹھوین صدی عیسواں تو‏ں لے ک‏ے بارہويں دصی عیسوی تک، گجرات تے راجستھان دے سوئتا فرقے دے عالماں دا خصوصی طور اُتے ذکر کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔
پہلی قسم دے عالماں وچ کنڈاکنڈا (پہلی صدی عیسوی) اماسوامی (دوسری صدی عیسوی)، سمنت بدھرا (پنجويں صدی عیسوی)، دیونندتی، کالنکا (ساتویں- آٹھوین صدی عیسوی)، دیواکر تے گنویر پنڈت (تامل ناڈو)، گرادتیہ (نويں صدی عیسوی) جس نے کہ اٹھ ہزار اشلوک اُتے مبنی سنسکرت وچ آیوروویدک طب اُتے اک ضخیم کتاب لکھی اے، مہاویر اچاریہ (نويں صدی عیسوی) جس نے 850ء دے نیڑے علم ریاضی اُتے اک معرکہ آرا کتاب گنٹرت سارسنگرہ لکھی، جس وچ علاوہ تے کئی اہ‏م دریافتاں دے وڈے عدداں دے حساب دے لئی لوگا روم دا طریقہ وی سمجھایا گیا ا‏‏ے۔ تے دسوین صدی عیسوی دے نیمی چندر جس د‏‏ی احوال عالم (کاسمو گرافی) تے جین فلسفہ اُتے کتاباں نيں، شامل ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:جین مت بلحاظ ملک گٹھ:بھارت وچ مذہب گٹھ:جین برادری گٹھ:بھارت وچ جین مت
روس
روسی قوم دی تریخ چڑھدے سلاو توں شروع ہوندی اے جدوں یورپ وچ تیسری توں اٹھویں صدی دے وشکار ایہناں دا اک پشانیا جانوالا وکھالہ سامنے آیا۔ وارینگی لڑاکیاں نے ایس دا مڈھ رکھیا تے اوہناں دی اتلی پدھر ای راج کر رئی سی۔ ایہناں توں ای ماجھی ویلے دا پہلا روس 988 وچ پونگریا جس نے بازنطینی سلطنت توں آرتھوڈوکس چرچ لیا۔ ایتھوں بازنطینی تے سلاوی رہتلاں دے ملاپ نال اک نویں رہتل بندی اے جیاہڑی اگلے اک ہزار ورے تک جلدی اے۔ ایہ راج منگول ہلے ماروں ٹٹ پھٹ کے نکیاں رجواڑیاں وج ونڈیاں جاندا اے تے منگولاں نوں ٹیکس دین لگ جاندا اے۔ ماسکو وڈا راجواڑا ہولی ہولی جان پھڑدی اے تے نالدے تھانواں نوں رلا کے اکواری تکڑی تھاں بنکے منگولاں تو جان چھڑاندی اے۔ 18ویں صدی وچ کھوج تے لڑائیاں باہجوں ایہ پھیل جاندی اے تے وڈی روسی سلطنت وچ پلٹدی اے۔ ایہ دنیا دی تیجی وڈی سلطنت سی جیہڑی پولینڈ یورپ توں الاسکا اتلا امریکہ تک پھیلی ہوئی سی۔
روسی انقلاب مگروں روسی سلطنت سوویت یونین وج پلٹ جاندی اے۔ ایہ دنیا دا پہلا سوشلسٹ دیس سی جیہڑا دنیا کی اک منی پرمنی طاقت سی تے جیدا دوجی وڈی لڑائی جتن وج وڈا ہتھ سی۔ سوویت ویلے وچ 20ویں صدی دیاں اہم نویاں شیواں خلائی جہاز تے تارہ پاندھی وی بنے۔ 1991 وج سوویت یونین نالوں کئی دیس وکھ ہوۓ پر وڈا تھاں روس اخوایا۔
شاہی روس
1812 ج فرانس نے نیپولین دی سرداری چ روس تے ہلہ بولیا فرانس دیان فوجان ماسکو تک اپڑ گیاں۔ روسی ٹھنڈ تے روسی فوج دی جیداری نال روک نے نپولین نوں پچھے ول موڑیا۔ 95٪ روسی فوج مک گئ۔ میخائل کوٹوزوف تے بارکلے ڈی ٹولی دی آگوی وچ روسی فوج نپولین نوں روس توں باہر کڈدی اے۔ 6ویں جٹ وچ رل کے روسی فوج پیرس تک اپڑدی اے۔ روسی زار الیگزنڈر اپنے دیس دی آگوی کردیاں ہویاں کانگرس آف ویانا وچ جاندا اے تے اک نویں یورپ دے روپ دے بنان وچ اپنا حصہ پاندا اے۔ روسی فوج نے نپولین دی 95٪ فوج مکادتی۔ روسی فوج پیرس تک اپڑ گئی۔ ویانا کانگرس چ روس دے زار نے یورپ دے نقشے ج اپنے رنگ بھرے۔ انقلاب فرانس نے روس تے وی اپنے رنگ چاڑے تے روسی فوج دے اوہ افسر جیہڑے فرانس وج گۓ سن اوہ واپسی تے انقلاب فرانس دیاں سوجاں لے کے روس اپڑے۔ 1825 وچ اک بغاوت ہوندی ہوندی رہ گئی۔ روس وچ اصلاحات لیاں گیاں۔ زار نکولسس  (1825–55) دا ویلہ روسی شاہی دا سنہری ویلہ سی جدوں ایہدی مانتا یورپ تے اک دنیا تے سی پر ایہ 1855 وچ ہونوالی کریمیا دی لڑائی وچ ہونوالی اک وڈی ہار توں انت ہویا۔ عثمانی سلطنت ماڑی ہوچکی سی تے روسی اوہنوں لالجی اکھاں نال ویکھ ریا سی۔ اکتوبر 1853 وج روسی سمندرے بیڑے نے سینوپ تے رکے ہوۓ ترک سمندری بیڑے نوں تباہ کردتا۔ ایہ لڑائی دا بہانہ عثمانی سلطنت وچ عیسائیاں اتے اختیار بارے سی۔ برطانیہ تے فرانس روس دے رومی سمندر ول وددو پیراں نوں روکنا جاہندے سن تے اوہنوں سلطنت عثمانیہ تے مل مارن توں روکنا چاہندے سن۔ برطانیہ، فرانس تے سارڈینیا دیاں فوجاں کریمیا تک اپڑیاں تے روس نون ہرایا۔ ایس ہار نے روس نوں ہلا کے رکھ دتا۔ روس وچ تبدیلی دے کم وچ تیزی آئی۔ 1847 تے 1851 دے وشکار روس وچ وڈے تھاں تے ہیضہ پھیلیا جیہدے نال اک ملین دے نیڑے لوک مارے گۓ۔ نکولس مگروں آنوالے روسی زار الیگزنڈر (1855–81) نے غلامی تے روک لائی تے کارخانیاں دا مڈھ رکھیا تے روس وچ کم کاج دا انقلاب آگیا۔ روس دے تکڑا ہون تے فوج دے ماڈرن بنن نال 1877 دی روسی ترک لڑائی وچ روسی فوج نے سلطنت عثمانیہ کولوں بلغاریہ کھولیا۔
فوج
روسی فوج تن جصیاں زمینی ہوائی تے سمندری حصیاں وچ ونڈی ہوئی اے۔ ایہناں توں وکھ وی تن ہور فوجی جتھے نیں: سٹریٹیجک میزائل فوجی، روسی خلائی فوجی تے پیراشوٹ فوجی۔2006 وچ فوج وچ 1.037 ملین فوجی سن ۔ 18–27 سال دے ہر بندے لئی لازم اے جے اک سال لئی فوجی سکھلائی کرے ۔
وائی بیجی
سن 2005 وچ روس وچ 1,237,294 مربع کلومیٹر تھاں تے وائی بیجی کیتی گ‏ی جیہڑا دنیا دا چوتھا وڈا بندا اے۔ 1999–2009 دے وریاں وچ روس دی وائی بیجی دی پیداوار وددی گ‏ئی تے اوہ دیس جیہڑا دانے باہروں منکواندا سی امریکہ تے یورپی یونین مگروں دانے باہر پیجن والا تیجا دیس بن گیا۔ گوشت دی پیداوار وی وددی جارئی اے۔ وائی بیجی وچ ایہ وادا سرکاری ہھ ونڈائی نال ہویا اے۔ روسی سرکار نے وڈے فرماں نے نکے زمینداراں دا ہتھ پھڑیا۔ وڈے فارماں دے دانیدار تے نکے زمیندار آلو سبزیاں تے فروٹ اگا رۓ نیں۔ وڈے سمندراں تک پونچ ہون باجوں روس مچھیاں پھڑن والے وڈے دیساں وچوں اک اے۔
مذہب
انقلاب توں پہلے آرتھوڈوکس چرچ روس دا سرکاری مذہب سی۔ 100 ملین دے نیڑے روسی ہن اپنے آپ نوں آرتھوڈوکس سائی اکھواندے نیں۔ ایسٹر دیس دا سب توں وڈ تہوار اے۔نکے سائی فرقے وی ہیگے نیں۔ روس وچ مسلماناں دی گنتی روسی ناپ نال 7–9 ملین جد کے بار دے لوکاں دے ناپ باجوں ایہ 15–20 ملین اے ۔ چڑھدے پاسے والے روس وچ بدھ مت نوں منن والے ہے نیں۔ روس وچ کسے وی مذہب نوں ناں منن والیاں دی کافی وڈی گنتی وی ہیگی اے۔
رکھ
رکھاں نوں دو ونڈاں وچ ونڈیا گیا اے۔ پھلوالے بوٹے تے ننگے بی۔ پھلوالے بوٹے چوڑے پتے والے بوٹے وی اکھواندے نیں۔
رکھ محول
زمین دے محول نوں بنان وچ رکھاں دا کم بہت وڈا اے تے ایہ کئی ونڈاں دے جیوناں نوں رہن دی تھاں دیندے نیں۔ فرن، لورورٹ تے ہور کئی دوجیاں تے پلن والے جیون ایھدیاں ٹاہنیاں نال لٹکے ہوندے نیں، ایہدے تے ای الجی، لیچن تے فنجائی وسدے نیں تے دوجیاں دے وسن دا سہارا بندے نیں۔ ایہناں تے ای پنجھی تے جانور وی ریندے نیں۔ پتے، پھل تے فروٹ اپنے اپنے موسماں وچ ہوندے نیں رکھاں تھلے چھاں ہوندی اے تے ایتھے ڈگے پتیاں، ٹٹیاں ٹاہنیاں تے پرانی لکڑ ہوندی اے جنہاں وچ ہور بوٹے تے جیون ہوندے نیں۔ رکھ زمین نوں سمبھال کے رکھدے نیں، تیز مینہ مکرون زمین نوں ٹٹن توں روکدے نیں، روہی دا راہ ڈکدے نیں۔
ورتن
ربڑ رکھ توں اگر اوہنوں چیرا لایا جاۓ تے اوہدے پجھڑ نوں مکان لئی ررھ نکلدا اے۔ ایس نوں بپاری ول تے ایہ رکھ لگا کے کٹھا کیتا جاندا اے تے ایہدے ٹیر، مینہ توں بچن دا سمان تے ربڑ دیاں ہور شیواں بنایاں جاندیاں نیں۔
خواجہ دیوان غلام فرید چاچڑاں
خواجہ دیوان غلام فرید چاچڑا
رچنا
خواجہ دیوان غلام فرید چاچڑا نے لگبھگ 375 کافیاں دی رچنا کیتی ۔
شیدی
میلے دے منتظم غلام اکبر شیدی دا کہنا اے کہ ایہ سواہلی بولی اے جو افریقہ وچ اج وی بولی جاندی ا‏‏ے۔ ’سواہلی سانو‏ں آندی وی نئيں کیونجے نہ دادا اُتے دادا زندہ نيں تے نہ کوئی سواہلی بولنے والا۔ ایہ وی ہوئے سکدا اے اسيں سواہلی دے ایداں دے لفظ بول رہے ہاں جو سرے تو‏ں ہاوہی نہ‘۔ شیدیبرژعیر آنے تو‏ں پہلے اپنا وطن افریقہ دسدے ني‏‏‏‏ں۔
گٹھ:افریقا بھارت تعلقات گٹھ:بلوچستان دے معاشرتی گروہ گٹھ:بھارت نو‏‏ں ترک وطن گٹھ:بھارت د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں گٹھ:بھارت دے نسلی گروہ گٹھ:پاک افریقا تعلقات گٹھ:پاکستان نو‏‏ں ترک وطن گٹھ:پاکستان دے نسلی گروہ گٹھ:سندھ دے معاشرتی گروہ گٹھ:سندھی قبیلے گٹھ:شیدی قوم گٹھ:کرناٹک دے معاشرتی گروہ گٹھ:گجرات (بھارت) دے معاشرتی گروہ گٹھ:گجرات د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں گٹھ:مسلما‏ن برادریاں گٹھ:قوم قبیلے
صقر بن خالد القاسمی
افتراق
اسی سال دے اخیر وچ صقر نے ارادہ کیتا کہ شارجہ د‏‏ی ماتحتی نو‏‏ں خیرباد کہیا جائے۔ اس نے سیف بن عند الرحمن دا شارجہ آنے د‏‏ی دعوت دتی تے ايس‏ے دوران اس دے بھائی محمد بن عبد الرحمن نو‏‏ں تختہ پلٹ کرنے تے اس د‏ی جگہ حمیریہ دا حاکم بننے اُتے ابھارا۔ اگلے دن سیف حمیریہ لُٹیا تے وڈی آسانی تو‏ں اپنے بھائی نو‏‏ں معزول کردتا۔
مولانا عبدی
رچنا دا نمونہ
دل دریا سمندروں ڈونگھے کون دلاں دیاں جانے۔ وچے بیڑے چھیڑے کپر، بن ملاح مہانے۔ چوداں طبق دلے دے اندر، تنبو وانگن تانے۔ جے کوئی محرم دل دا ہووے، سوئی ربّ پچھانیں۔
فرانس دی جنگ
ایہ لڑائی دو حصیاں وچ ونڈی ہوئی اے۔ پہلے حصے وچ جرمن فوج 10 مئی 1940 نوں ارڈین دی راہ بیلجیم وچ وڑدی اے
این ہیدوانا
خاندان
این ہیدو انا تیئسواں صدی [[ق م]] وچ پیدا ہوئی اس دا باپ بادشاہ ساراگون اول سی، اس دا باپ ہی خاندان ساراگون دا بانی اے، ایہ اوہی ساراگون اے جس نے سمیر تے اکاد د‏‏ی بادشاہتاں دے نال اتحاد کیتا سی۔ ایہ سلطنیتاں بابلی شہنشاہیت دے ماتحت سن۔ ساراگون د‏‏ی بادشاہت دا علاقہ موجودہ عراق سی، اس نے 3279 ق م تو‏ں 3234 ق م تک حکومت کیت‏‏ی سی۔ اس دا باپ ساراگون تے اس د‏ی ماں تاشلوتوم وی کاہنہ سی۔
لسٹ مشرق وسطی دیس بلحاظ آبادی
ایہ لسٹ مشرق وسطی دیس بلحاظ آبادی اے، جو کہ بنیادی طور اتے اقوام متحدہ  دے تخمینے  دی بنیاد اتے  اے۔
چادر ہیٹھلا بندہ
ترنا
"کئی ویر تکھا جیہا احساس زور پھڑھ جاندا اے کہ بھرا سویر دا گیا واپس نہیں پرتیگا۔.۔.۔.تے بنٹی وانن گھر ہدا ذکر وی۔.۔"
چی جینگ یی
حوالے
گٹھ:1656 دے جم گٹھ:1719 دیاں موتاں گٹھ:اٹھارہویں صدی دیاں چینی شخصیتاں گٹھ:چینی صوفیا گٹھ:ستارہویں صدی دیاں چینی شخصیتاں گٹھ:سلسلہ قادریہ گٹھ:ہوئی قوم گٹھ:چینی مسلمان
زاہد فخری
زاہد فخری 1 اکتوبر 1954 فیصل آباد وچ جمے۔ اج کل لہور وچ ریندے نیں۔ اردو تے پنجابی وچ دونوں طرح دی شاعری کردے نیں تے ٹیلی وژن توں علاوہ بیرون ملک کئی مخولیہ مشاعرے پڑھ چکے ہیں۔
شوہر دی فریاد
کدی تے پیکے جا نیں بیگم
ریڈیو
نیرکتا
پہلے پہل ریڈیو یا ریڈیو ٹیلیگرافی نوں وائرلس ٹیلیگرافی کیا جاندا سی انگریزاں نے اینوں نکا کرکے وائرلس کردتا۔ بول "ریڈیو" تار بنا سنیعہ کلن لئی پہلی واری بول "ریڈیو کنڈکٹر" چ ورتیا گیا تے ایہ شبد فرانس دے فزکس گرو ایڈورڈ برانلے نیں 1897 چ بنایا تے اے بول لاطینی دے کرپا (radiate) توں بنایا گیا سی۔ لاطینی چ ایدا مطلب بندا اے پعیے دا ڈنڈا، چانن دی لاٹ۔ اے بول لی ڈی فورسٹ دے اک آرٹیکل چ آیا تے اینون امریکہ دی نیوی نیں 1912 چ ورتیا۔ اے بول فیر 1920 دے دہائی چ عام ہوگیا جدوں ریڈیو توں بعوت کج دسیا جان لگیا۔ (ناں (broadcast) وائی بیجی ولوں آیاجیدا مطلب سی کھلار کے بی سٹنا). اے ناں فیر ہور بولیاں وی ورتن لگ گیاں۔
اتمان خیل
اتمان خیل قبیلے دا تریخی پس منظر
دوست محمد خان کامل "مرحوم"ْ اپنی کتاب ( خوشخال خان خٹک) جو اُردو بولی وچ لکھی گئی اے، دے دیباچہ وچ لکھدے نيں کہ 500 ق م وچ اک یونانی مورْخ ہیروڈاٹس پشتوناں د‏‏ی اس سرزمین تو‏ں گذراتے ایتھ‏ے پکتولیس نامی اک قوم دا ذکر کردے نيں جو غالباً اُس نے اسنو‏ں اپنے لہجہ وچ ڈھالیا اے تے دراصل ایہ پکتہا ، پکتون پختون یا پشتون د‏‏ی نشان دہی کردا اے ۔
پونیت راجکمار (اداکار)
پونیت راجکمار (پیدائش: 17 مارچ 1975) اک بھارتی فلمی اداکار ، پلے بیک گلوکار ، تے پروڈیوسر نيں جو بنیادی طور اُتے کنڑا فلم انڈسٹری وچ کم کردے نيں ۔ اوہ 27 فلماں وچ مرکزی اداکار رہے ني‏‏‏‏ں۔ بچپن وچ اوہ اپنے والد راجکمار د‏‏ی فلماں وچ انہاں دے بچپن دا کردار کردے نظر آئے۔ فلم وست گیندا (1980)، بھاگیہ ونت (1981)، چلیسوا مودگالو (1982)، ایراڈو نکشترگلو (1983) تے بیٹدا پووا (1985) انہاں د‏‏ی کارکردگی د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی. انہاں نے بیتڈا ہوو وچ رامو دے کردار دے لئی بہترین چائلڈ آرٹسٹ دا نیشنل فلم ایوارڈ وی جِتیا۔ پونیت نو‏‏ں پہلا مرکزی کردار 2002 د‏‏ی اپو (2002 فلم) وچ ملا۔
پنیت راجکمار (جم 17 مارچ 1975) اک بھارتی فلم اداکار ، پلیئبیک گلوکار اتے ٹیلیوژن پیشکار جو مکھ طور تے کنڑ سنیما وچّ کم کردا اے۔ اس نے 27 فلماں وچ کم کیتا اے؛ اک بچے دے روپ وچ اوہ اپنے پیؤ راج کماردے نال فلماں وچ آیا۔ اس نےوسنت گیتا (1980)، بھاگیونتا (1981)، چلسوا مودگالو (1982)، ایراڈو نکشتراگالو (1983) اتے بیتیڈا ہووُ (1985) کم کیتا۔ اس نے بیتیڈا ہووُ وچ اپنی اپنی اپو وجوں کردار لئی ودھیا بال کلاکار لئی نیشنل فلم ایوارڈ جتیا۔   پنیت داپہلا لیڈ رول 2002 دی اپو فلم وچ سی۔
2002–07: ابتداء تے پیشرفت
پونیت اس دے بعد دنیش بابو د‏‏ی حالے (2003) وچ اک کالج دے لڑکے دا کردار ادا کیتا جو اپنی ماں تو‏ں بہت محبت کردا ا‏‏ے۔ فلم وچ ، سچی کہانی اُتے مبنی سی تے پروتھمیا راجکمار دے پروڈیوس کردہ اس فلم وچ انہاں نے نويں اداکارہ رمیا دے نال اداکاری کيتی۔
2011–15: ہوڈوگارو تے ہور فلماں
2011 وچ ، پونیت نے ہدایت کار دے مدیش د‏‏ی فلم ہوڈوگارو وچ کم کيتا، جو کہ تمل فلم نوڈودیگل دا ریمیک تھی جس وچ انہاں نے اداکار ایم سشی کمار دا کردار دوبارہ ادا کیتا۔ اپنی اداکاری دے لئی ، انہاں نو‏ں اپنا دوسرا فلم فیئر تے پہلا سیما بہترین اداکار دا ایوارڈ ملا۔ پونیت د‏‏ی اگلی ریلیز ہونے والی یوگراج بھٹ د‏‏ی سفرنامہ فلم پرماتما رھی، جس وچ انہاں دا کردار محبت د‏‏ی تلاش وچ رہندا ا‏‏ے۔
2014 وچ ، تو‏ں پونیت مے جیئنت سی پران جی د‏‏ی رومانوی فلم ننانڈالے،ماں ایریکا فرنانڈس. دے نال اداکاری کيتی۔ جس وچ پونیت نے نیو یارک وچ مقیم ایڈونچر دے شوقین شخص دا کردار ادا کیتا۔ ان د‏‏ی کارکردگی نو‏‏ں ناقدین نے سراہا ، فلم باکس آفس اُتے ناکا‏م رہی۔ پونیت د‏‏ی اگلی فلم دے مدیش د‏‏ی پتے *** سی ، جو اداکار مہیش بابو د‏‏ی تیلگو فلم ڈوکاڈو دا ریمیک سی۔. جس وچ اوہ پہلی بار اداکارہ ترشا کرشنن دے نال آئے، انہاں نے اک سخت گیر پولیس افسر دا کردار ادا کیتا۔ فلم نے چھ دن وچ ریکارڈ ₹ 22 کروڑ ( 220 ملین) کمایا۔ 2015 وچ ، انہاں نے بی ایم گیراج د‏‏ی کنڑا-ملیالم بولی والی فلم مائتھری وچ اپنا کردار ادا کیتا ، جس وچ موہن لال تے بھاونا نے وی اداکاری ورگی۔ اس سال پونیت راجکمار د‏‏ی اک ہور ریلیز پون وڈیار د‏‏ی رانا وکرما سی ، جو اداکارہ ادا شرما تے انجلی دے نال انہاں د‏‏ی ایکشن فلم سی۔
ٹیلی ویژن
2012 وچ ، پونیت نے کنڑاکوٹیاادھیپتی دے پہلے سیزن د‏‏ی میزبانی د‏‏ی ، جو ہندی شو کون بنےگا کروپتی دا کنڑا ورژن سی ، جو کہ خود برطانوی شو ہو وانٹ ٹو بی آ ملینئر تو‏ں ماخوذ اے ۔ اس دا پہلا سیزن کامیاب رہیا ، ۔ اس دے بعد انہاں نے دوسرے سیزن تے چوتھے سیزن وچ دوبارہ میزبانی د‏‏ی ، اس د‏ی جگہ رمیش اراونڈ میزبانی کرنے لگے۔ اس دے علاوہ اوہ فیملی پتے کلرز کنڑ دے رئیلٹی شو دے میزبان وی رہ‏‏ے۔.
برانڈ ایمبسییڈر
پونیت کرناٹک ملک فیڈریشن دے نندنی ملک پراڈکٹس ، ایل ای ڈی بلب پروجیکٹ ، 7 اپ ( پیپسیکو ) ، ایف اسکوائر ، ڈکسسی اسکٹ ، مالبار گولڈ ، گولڈ ونر ، زیوکس موبائل ، پوتھی سلکریشم، فلپ کارٹ تے مناپ پورم دے برانڈ ایمبیسیڈر رہے نيں اس دے علاوہ اوہ انڈین پریمیئر لیگ کرکٹ ٹیم رائل چیلنجرز بنگلورکے برانڈ ایمبیسڈر وی رہ‏‏ے۔. پونیت ، بنگلور 5 وچ پریمیر فٹسل وچ وی اک ٹیم دے مالک ني‏‏‏‏ں۔
بلاد الشام
حوالے
گٹھ:630ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:اردن د‏‏ی تریخ گٹھ:فلسطین د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ لبنان گٹھ:تاریخی خطے گٹھ:جغرافیہ مشرق وسطی گٹھ:عربی لفظاں تے جملے گٹھ:قرون وسطی وچ اردن گٹھ:قرون وسطی وچ فلسطین
ریاض
حوالے
گٹھ:تائیوان گٹھ:سعودی عرب دے شہر گٹھ:سعودی عرب دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
معیشت، تجارت تے مالیات دی اصطلاحات دی فرہنگ
البتہ بعض اصطلاحاں ہن متروک ہوئے چکيت‏یاں نيں تے انہاں د‏‏ی جگہ دوسرے متبادل رائج نيں، چنانچہ ایداں دے متبادل حذف ک‏ر ک‏ے انہاں د‏‏ی جگہ رائج متبادل درج کر دتے گئے نيں، مثلاً Capital دے لئی اصل د‏‏ی اصطلاح استعمال کیت‏‏ی گئی سی لیکن اسنو‏ں سرمایہ تو‏ں تبدیل کر دتا گیا ا‏‏ے۔
سر اکبر حیدری
ہندوستانی مدبر،
سنحاریب
اوہ اک ماہر فن تعمیر وی سی۔ اس د‏ی زیر نگرانی سلطنت اشوریہ اپنے عروج اُتے تھی۔ اس نے شہر نینوا د‏‏ی توسیع و تزئین دا منصوبہ تیار کیتا۔ شہر وچ پانی لیانے دے لئی 50 کلو میٹر طویل سرنگی نہر بنوائی تے اک محل تعمیر کرایا۔ اس نے شہر وچ معلق باغ دا منصوبہ وی پیش کیتا تے اپنے منصوبہ نو‏‏ں کامیاب وی بنایا۔ اس نے کئی معلق باغات بنوائے۔
پس منظر
اشوریہ سلطنت د‏‏ی ابتدا برنجی دور وچ ہوئی تے ایہ دریائے دجلہ دے کنارے اک چھوٹی سی ریاست یا شہر تو‏ں شروع ہوئی۔
تبع حمیری
مدینہ نو‏‏ں تباہ کرنے دا ارادہ
اک مرتبہ سفر دے دوران وچ اس دا مدینہ منورہ تو‏ں گزرہويا، ایتھ‏ے اس دا بیٹا ماریا گیا، تبع نے مدینہ نو‏‏ں تباہ و برباد کرنے دا ارادہ کيتا، اوس و خزرج تو‏ں جو ایتھ‏ے دے قدیم باشندے سن مقابلہ ہويا، اہل مدینہ دا عجیب و غریب طریقہ سی کہ دن وچ تبع دے نال لڑدے تے رات نو‏‏ں انہاں د‏‏ی دعوت کردے، تبع نو‏‏ں ایہ امر نہایت عجیب معلوم ہويا، مدینہ وچ یہودی وی آباد سن، بنی قریظہ دے دو وڈے عالم جنہاں وچ اک دا ناں کعب تے دوسرے دا ناں اسعد سی، ایہ دونے بادشاہ دے پاس گئے تے عرض کیتا اے بادشاہ مدینہ د‏‏ی طرف نظر بد نہ کرو، ورنہ عذاب آجائے گا، تینو‏ں معلوم نئيں کہ ایہ شہر نبی آخر الزمان محمد (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) د‏‏ی ہجرت گاہ اے، جنہاں دا مولد مکہ اے تے اوہ قریش د‏‏ی قوم تو‏ں ہون گے، اے تبع اس وقت جتھ‏ے تاں اے اس تو‏ں قتال عظیم ہوئے گا، تبع نے معلوم کیتا کہ جدو‏ں اوہ پیغمبر اے تاں اس تو‏ں قتال کون کريں گا، انہاں دونے عالماں نے جواب دتا کہ انہاں د‏‏ی قوم انہاں تو‏ں لڑے گی، تبع ایہ سن کر لڑائی تو‏ں باز آگیا، فیر انہاں دونے عالماں نے اسنو‏ں دین یہود د‏‏ی تبلیغ د‏‏ی جس دے نتیجے وچ اس نے یہودیت قبول کرلئی تے انہاں دونے عالماں نو‏‏ں اپنے ہمراہ لےک‏ے یمن چلا۔
توریہ
توریہ احادیث وچ
اس آیت وچ ’’ کبیرھم ھذا‘‘ دا نیڑے معنی اے : اس وڈے بت نے‘ تے اس دا بعید معنی اے : قوم دے اس وڈے شخص نے‘ لوکاں نے ایہی سمجھیا کہ آپ کہہ رہے نيں کہ اس وڈے بت نے باقی بتاں نو‏‏ں توڑیا اے ‘ حالانکہ آپ د‏‏ی مراد ایہ سی کہ قوم دے اس وڈے شخص یعنی خود حضرت ابراہیم (علیہ السلام) نے انہاں بتاں نو‏‏ں توڑیا اے تے آپ نے اس وڈے بت د‏‏ی طرف اسناد دا ابہام اس لئی کیتا اے کہ انہاں د‏‏ی قوم خود کہ‏ے کہ ایہ بت تاں ہل جل وی نئيں سکتے‘ بتاں نو‏‏ں کس طرح توڑ سکدے نيں تے انہاں دے خلاف حجت قائم ہوئے جائے۔
ابوہریرہ بیان کردے نيں کہ صحابہ کرام نے عرض کیتا : یا رسول اللہ! آپ اسيں تو‏ں خوش طبعی کردے ہیں‘ آپ نے فرمایا : وچ حق دے سوا تے کچھ نئيں کہندا۔