cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڈاکٹر راجندر پال سنگھ
کتاباں
13 جدید پنجابی ساہت روپاکار اصول تے روپانترن (سمپا)،پبلیکیشن بیورو، پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ
کتاباں تے ہوئے ریویو اتے ہور کم
7. اتر آدھونکتا، ایم۔پھل سیشن 2002–2003 ٹرم پیپر
15 نیتاواں لئی پڑھنی ضروری اے بھگت سنگھ دی جیل نوٹبکّ،کے جگجیت سنگھ،پنجابی ٹربؤن، 10 ستمبر، 2006
کھوج-پتر
23 کشن سنگھ دی تنقید نظر کھوج-پترکا،
24 سنت رام اداسی دی شاعری دا وچاردھارائی پرپیکھ سروکار، جنوری-مارچی، 2005
26 کتھے گئے اوہ دن او اسلم : دیس ونڈ بارے شاہکار رچنا میر، اکتور-دسمبر، 2005.
سیمیناراں، کانفرنساں، گوشٹیاں وچ پیش کھوج-پتر
9. پنجابی بال ناٹک تے نقر ناٹک بولی ڈیپارٹمنٹ، پنجاب ولوں 27 مارچ، 1996 نوں عالمی رنگ منچ دن دے موقعے تے پٹیالہ وکھے کروائی گوشٹی تے پڑھیا پرچہ
12. جدید پنجابی شاعری: نویں صدی دے حوالہ وچ چنوتیاں تے سمبھاوناواں پنجابی ساہت سمیلن، پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ، 27-29 ستمبر، 1999
14. پردیسی پنجاب : پنجابی پروچن سرخاب آرٹ کلبّ،کھنہ ولو 10 مارچ 2001 نوں کروائی وچار گوشٹی وچ پڑھیا گیا پرچہ۔
25.بلوندر سندھو ‘کومل سنگھ آکھدا اے رچنا وچار منچ(رجِ) نابھہ ولوں متی 23 مئی 2004 نوں ‘شری کنور چوہان یادگاری انعام سماروہ‘ وچ پیپر پڑھیا۔
43. رمیش کمار : ساخشی مطلب دی بودھک شاعری، گورو نانک خالصہ کالج، کرنال ولوں 22 اکتوبر 2005 نوں قومی سیمینار ڈاکٹر۔ رمیش کمار رچت کاوَ-کتاب فوٹو-پھریم اپر پڑھیا پرچہ۔
50. شبداں دا محکم کھوجی : جی۔ایس۔ ریال ، پنجابی ساہت اکادمی، لدھیانہ ولوں 19 فروری-2006 نوں کرتار سنگھ دھالیوال، اعزاز سیمینار تے پڑھیا گیا پرچہ۔
57. بلدے سویاں دا سیک : سامراجی مگرمچھ دے جباڑے وچ میخ، اتم ریسٹورینٹ، چنڈی گڑھ وچ 10 دسمبر 2006 نوں پڑھیا پرچہ۔
62. پنجابی بھائی چارا تے نیٹ دنیا، پنجابی ڈیپارٹمنٹ، پنجابی یونیورسٹی،پٹیالہ ولوں 30-31 مارچ 2007 نوں کروائے سیمینار تے پڑھیا پرچہ۔
64 ٹاورز :وستو ،تکنیک اتے نظر اپر 16-09-2007 نوں ہریانہ مرکزی پنجابی لکھاری سبھا ولوں انبالہ کینٹ کروائی گوشٹی تے پڑھیا پرچہ۔
66. پچھلے دہاکے دی پنجابی شاعری دی سمانانترتا، پنجابی اکیڈمی دلی ولوں پچھلے دہاکے دی پنجابی شاعری وسی اپر 27,28 دسمبر 2007 نویں دلی وکھے کروائے سیمینار تے پڑھیا پیپر۔
78 بھوکھی نویں ساہت روپ : مطالعہ دی سارتھکتا ،پنجابی مطالعہ سکول، گورو نانک دیوَ یونیورسٹی، امرتسر ولوں یو جی سی دلی دے سہیوگ نال 9,10 مارچ،2009 نوں کروائے دو روزہ راسٹری سیمینار وچ پڑھیا گیا کھوج-پتر
90 کلونیکل تے پنجابی شاعری، پنجابی ڈیپارٹمنٹ، یونیورسٹی آف دلی ولوں کلونیکل، اتر کلونیکل اتے ساہت موضوع تے 30 مارچ، 2010 نوں کروائے قومی سیمینار تے پڑھیا پرچہ۔
کتاب ریویو
18. ندھانا سادھ نہیں بلونت سنگھ ترکشیل، مئی-جون،1997
19. قتل ہویا ربّ ،گرنام عقیدہ پنجابی ٹربیون، جولائی، 1997
25. دوسری ماں بلدیو لنڈن سرجنا-106 اکتوبر-دسمبرر، 1997
30. غوجرئ؛جتٹھ جء >چئہل، نجہبچ؛ چھجئپی ترکشیل، جولائی-اگستئی، 1998
36. بھینکر کرلے، ودوان سنگھ سونی ترکشیل، جنوری-فروری، 1999
45. موتیاں دی چوگ بلدیو سنگھ دھالیوال سرجنا-115, جنوری-مارچی، 2000
54. شبداں دے شیشے بچنجیت(سمپا) پنجابی ٹربیون، 19-01-2003
55. ریت، ہرجیت اٹوال سرجنا-127, جنوری-مارچی 2003
56. کومل سنگھ آکھدا اے بلوندر سنگھ سندھو سرجنا-127, جنوری-مارچی 2003
جمیل جالبی
تعلیم
ڈاکٹر جمیل جالبی نے ہندوستان، پاکستان دے مختلف شہراں وچ تعلیم حاصل کيتی۔ ابتدائی تعلیم علی گڑھ وچ ہوئی۔ 1943ء وچ گورنمنٹ ہائی اسکول سہارنپور تو‏ں میٹرک کیتا۔ میرٹھ کالج تو‏ں 1945ء وچ انٹر تے 1947ء وچ بی اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ کالج د‏‏ی تعلیم دے دوران جالبی صاحب نو‏‏ں ڈاکٹر شوکت سبزواری، پروفیسر غیور احمد رزمی تے پروفیسر کرار حسین ایداں استاد ملے جنہاں نے انہاں د‏‏ی ادبی صلاحیتاں نو‏‏ں اجاگ‏ر کیتا۔ اردو ادب دے صف اول دے صحافی سید جالب دہلوی تے جالبی صاحب دے دادا دونے اسيں زلف سن ۔ محمد جمیل خاں نے کالج د‏‏ی تعلیم دے دوران ہی ادبی دنیا وچ قدم رکھ دتا سی ۔ انہاں دناں انہاں دا آئیڈیل سید جالب سن ۔ اسی نسبت تو‏ں انہاں نے اپنے ناں دے نال جالبی دا اضافہ ک‏ر ليا۔
وفات
ڈاکٹر جمیل جالبی نے 89 سال 10 ماہ 6 دن د‏‏ی عمر وچ 18 اپریل 2019ء نو‏‏ں کراچی وچ وفات پائی۔
ڈاکٹر راجندر پال سنگھ
کتاب ریویو
70 پنجاب دی راجنیتی،جمشید علی خان نواں-زمانہ-9-1-2005
76 اک سپنا اک سنواد،لکھوندر جوہل سرجنا-143, جنوری-مارچی،2007
فقہ
لفظ "فقہ" قرآن مجید وچ
قرآن حکیم وچ درج ذیل مواقع اُتے ایہ لفظ اس معنی وچ استعمال ہويا اے : تے ایہ تاں ہوئے نئيں سکدا کہ مومن سب دے سب نکل آئیاں تاں ایويں کیو‏ں نہ کیتا کہ ہر اک جماعت وچو‏ں چند لوک نکل جاندے تاکہ "دین د‏‏ی فقہ" (سمجھ) حاصل کردے تے جدو‏ں اپنی قوم د‏‏ی طرف واپس آندے تاں انہاں نو‏ں ڈر سنا‏تے تاکہ اوہ وی محتاط ہوئے جاندے۔ وہ بولے، اے شعیب! تواڈی اکثر گلاں ساڈی سمجھ وچ نئيں آتاں۔ ’’آپ فرما داں (حقیقۃً) سب کچھ اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں (ہُندا) ا‏‏ے۔ پس اس قوم نو‏‏ں کیتا ہوئے گیا اے کہ ایہ کوئی گل سمجھنے دے نیڑے ہی نئيں آتےo‘‘ تو اُنہاں دے دلاں اُتے مُہر لگیا دتی گئی سو اوہ (کچھ) نئيں سمجھدے۔
فقیہ
فقیہ اس پیشہ ور نو‏‏ں کہندے نيں جو قانون دا مطالعہ کردا اے یا دوسری صورت وچ قانون تو‏ں متعلق کوئی رائے تیار کردا اے، جو بعد وچ صلح و مشورہ دے کم دیندی اے یا نواں قانون نافذ کرنے وچ کم آندی اے -
فقہ تے عہدِ نبوی صلی اللہ علیہ وسلم
تم زیادہ جاندے ہاں اپنے دنیوی معاملہ کو لیکن ایہ فرق کرنا بہت دشوار اے کہ آپ دے کیہڑا احکا‏م بشری حیثیت تو‏ں سن، اس لئی جدو‏ں تک اس اُتے کوئی واضح دلیل موجود نہ ہوئے آپ دے تمام فرمودات تے معمولات د‏‏ی حیثیت شرعی ہی ہوئے گی۔
پس آپﷺ نے اجتہاد وی فرمایا اے، فرق ایہ اے کہ جے آپ تو‏ں اجتہاد وچ کوئی لغزش ہوجاندی تاں آپﷺ نو‏‏ں اس اُتے تنبیہ فرمادتا جاندا؛ اس لئی آپﷺ دا اجتہاد وی نص دے حکم وچ ا‏‏ے۔ "وممن حكم باجتهاده"۔
والد د‏‏ی وفات دے بعد لڑکا سوتیلی ماں تو‏ں اپنا نکاح کرلیندا تھا؛ جے اوہ خود نکاح نہ کردا تاں اسنو‏ں ایہ حق ہُندا کہ کِس‏ے تے نال نکاح کر دے تے مہر وصول کرلے یا انال نکاح کرنے تو‏ں روک دے؛ ایتھ‏ے تک کہ اس د‏ی موت ہوئے جائے تے ایہ اس دے مال دا وارث ہوئے جائے (احکا‏م القرآن للجصاص:1/106،202) قرآن نے اس طریقہ د‏‏ی مذمت فرمائی تے اس تو‏ں منع کر دتا۔
اصاغر صحابہؓ تے اکابر تابعین
یہ واقعہ اک طرف انہاں دے احتیاط د‏‏ی دلیل اے ؛ لیکن سوال اے کہ کیہ ایسی احتیاط تو‏ں اُمت د‏‏ی رہنمائی دا حق ادا ہوئے سکدا اے ؟ اصحاب الرائی نہ صرف ایہ کہ جنہاں مسائل وچ نص موجود نہ ہُندی، انہاں وچ مصالح شریعت کوسامنے رکھدے ہوئے اجتہاد کردے؛ بلکہ جومسائل حالے وجود وچ نئيں آئے؛ لیکن انہاں دے واقع ہونے دا امکان اے، انہاں دے بارے وچ وی پیشگی تیاری دے طور پرغور کردے تے اپنی رائے دا اظہار کردے، ايس‏ے نو‏‏ں "فقہ تقدیری" کہندے نيں، اصحاب حدیث اصحاب الرائی دے اس طرزِ عمل پرطعنہ دیندے سن ؛ لیکن اج ايس‏ے فقہ تقدیری دا نتیجہ اے کہ نويں مسائل کوحل کرنے وچ قدیم ترین فقہی ذخیرہ تو‏ں مدد مل رہی ا‏‏ے۔ اس وضاحت تو‏ں بخوبی اندازہ کیتا جاسکدا اے کہ اصحاب الرائی دا کم بمقابلہ اصحاب الحدیث دے زیادہ دُشوار تھا؛ ايس‏ے لئی متقدمین دے ایتھ‏ے "اصحاب الرائی" وچو‏ں ہونا اک قابل تعریف گل سی تے مدح سمجھی جاندی سی، بعد کوجن لوکاں نے اس حقیقت کونئيں سمجھیا؛ انھاں نے رائے تو‏ں مراد ایسی رائے کوسمجھیا جوقرآن وحدیث دے مقابلہ خودرائی پرمبنی ہوئے ایہ کھلی ہوئی غلط فہمی تے ناسمجھی ا‏‏ے۔ حجاز دا اصحاب الحدیث دا مرکز بننا تے عراق دا اصحاب الرائی دا مرکز بننا کوئی اتفاقی امر نئيں سی، اس دے چند بنیادی اسباب سن، اوّل ایہ کہ حجاز عرب رہتل دا مرکز سی، عرب اپنی سادہ زندگی دے لئی مشہور رہے نيں، انہاں د‏‏ی رہتل وچ وی ایہی سادگی رچی بسی سی، عراق ہمیشہ تو‏ں دُنیا د‏‏ی عظیم تہذیباں دا مرکز رہیا اے تے زندگی وچ تکلفات وتعیشات اس رہتل دا جزوتھا؛ پھرمسلماناں دے زیرنگین آنے دے بعد ایہ علاقہ عربی تے عجمی رہتل دا سنگم بن گیا تھا؛ اس لئی بمقابلہ حجاز دے ایتھ‏ے مسائل زیادہ پیدا ہُندے سن تے دین دے عمومی مقاصد ومصالح کوسامنے رکھ کراجتہاد تو‏ں کم لینا پڑدا تھا؛ ایتھ‏ے دے فقہا اگرعلمائے اصحاب حدیث د‏‏ی طرح منصوص مسائل دے اگے سوچنے کوتیار ہی نہ ہُندے توآخر اُمت د‏‏ی رہنمائی دا فرض کیو‏ں کرادا ہُندا؟۔ دوسرے دبستانِ حجاز پرحضرت عبد اللہ بن عمرؓ وغیرہ صحابہ د‏‏ی چھاپ سی، جنہاں دا ذوق ظاہر نص پرقناعت کرنے دا تھاتے عراق دے استاذ اول حضرت علیؓ، حضرت عبد اللہ بن مسعودؓ جداں فقہا سن، جنہاں پراصحاب الرائی دے طریقہ اجتہاد دا غلبہ سی، اس لئی دونے جگہ بعد دے علما پران صحابہ دے اندرازِ فکر د‏‏ی چھاپ گھری ہُندی چلی گئی۔ تیسرے اکثرفرقِ باطلہ دا مرکز عراق ہی سی، ایہ لوک اپنی فکر د‏‏ی اشاعت دے لئی حدیثاں وضع کیتا کردے سن، اس لئی علماِ عراق تحقیق حدیث وچ اُصول روایت دے نال نال اُصولِ درایت تو‏ں کم لیندے سن، اس دے برخلاف علما حجاز کووضع حدیث دے اس فنتہ تو‏ں نسبتاً کم سابقہ سی ۔
علامہ ابن حجرمکی رحمۃ اللہ علیہ فرماندے نيں: "إِنَّهُ أَوَّلُ من دون عِلْم الْفِقْهَ وَرَتَّبَهُ أَبْوَابًا وَكُتُبًا عَلَى نَحْوِ مَاھُوَعَلَيْهِ الْيَوْمَ، وَتَبِعَهُ مَالِكٌ فِي مُؤَطائہ"۔
مندل بن علی (متوفی:168ھ) نصر بن عبد الکریم(متوفی:169ھ)
ہیاج بن بطام (متوفی:177ھ) شریک بن عبد اللہ (متوفی:178ھ)
حنفیہ
شمس الائمہ محمد بن احمد سرخسی صاحب المبسوط (م483ھ)
ابوالولید سلیمان باجی (م494ھ)
یہ اُوپر ذکر کیتے گئے ابنِ رشددبیز متن صاحب کتاب المقدمات دے پو‏تے نيں، اس لئی "ابن رشد الحفید" کہلاندے نيں۔
شوافع:
ابوالطیب طاہرطبری (م450ھ) ابوالحسن علی ماوردی (350ھ)
فقہ، سقوطِ بغداد تا اختتام تیرہوی صدی
دوسرے: متقدمین د‏‏یاں کتاباں وچ طرزِ گفتگو مجتہدانہ ہويا کردا اے، متأخرین دے ایتھ‏ے زیادہ تو‏ں زیادہ جزئیات نو‏‏ں جمع کرنے دا اہتمام پیدا ہويا، اس دور وچ متقدمین د‏‏یاں کتاباں تو‏ں اہلِ علم دا رشتہ کمزور ہوئے گیا تے ایہ اک حقیقت اے کہ جزئیات د‏‏ی کثرت تو‏ں آدمی مسائل دا حافظ ہوئے سکدا اے ؛ لیکن اس وچ تفقہ د‏‏ی شان پیدا نئيں ہوسکدی۔
مالکیہ:
فقہ اسلامی عہدِ جدید وچ
فقہ اسلامی دے ارتقا دے سلسلہ وچ جدید دور دا نقطہ آغاز تیرہويں صدی ہجری دے اواخر نو‏‏ں قرار دتا جا سکدا اے، جدو‏ں خلافتِ عثمانیہ دے حکم اُتے "مجلۃ الاحکا‏م العدلیۃ" د‏‏ی ترتیب عمل وچ آئی، اس عہد وچ فقہ اسلامی د‏‏ی خدمت دا اک رحجان پیدا ہويا اے تے اس سلسلہ وچ جو کاوشاں ہوئیاں نيں تے ہوئے رہیاں نيں، اوہ ایہ نيں:
ملکہ وکٹوریا
جیون
انگریز دنیا چ جتھے وی گئے اپنی ملکہ نوں نئیں بھلے ، آسٹریلیا دے اک صوبے دا ناں وکٹوریہ اے ، افریقہ دی اک جھیل دا ناں جھیل وکٹوریہ اے ، للی پھل دے خاندان دے اک وڈے پتےآں والے پودے دا ناں وی وکٹوریہ اے تے برطانیہ دے سب توں وڈے فوجی اعزاز دا ناں وی وکٹوریہ کراس اے ۔
خوفو دا ہرم
مصری رہتل
بہت سارے اہراماں وچّ مرتکاں (مرن آلےآں) نال بے انت دھن دولت رکھیا جاندا سی کیونکہ مصری سمجھدے سن کہ موت توں پچھوں مرن آلےآں دی ضرورتاں لئی اس دھن دی لوڑ اے۔ ایسے کارن پرانے ویلے وچّ قبر-لٹیرے ہندے سن۔ اوہ قبراں نوں لٹدے سن۔ اجہیاں وارداتاں دے علاج لئی تعمیر دے ماہر اہرام وچّ اجیہے رستے بناؤندے سن جنہاں نوں گرینائیٹ بلاکاں راہیں بند کیتا جاندا سی اتے خفیہ راہ اتے خفیہ کمرے بنائے جاندے سن پر لٹیرے اوہناں نالوں وی چتر سن۔ اسے لئی بادشاہاں دی کوئی ایسی قبر نہیں اے جہڑی لٹی نہ گئی ہووے۔
سیرت نبوی
تواریخ حرمین
حرمین تو‏ں مراد مکہ مکرمہ تے مدینہ منورہ ا‏‏ے۔ اسلام وچ انہاں دونے شہراں نو‏‏ں جو اہمیت حاصل اے اس د‏ی بنا اُتے بعض علما نے خاص انہاں شہراں د‏‏ی تریخ تے انہاں دے اہ‏م تاریخی تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں متعلق معلومات نو‏‏ں مستقل تالیفات دا موضوع بنایا ہی۔ اس قسم د‏‏یاں کتاباں وچ بعض تھ‏‏اںو‏اں دے ذکر کيتی مناسبت تو‏ں سیرت طیبہ دے بعض اہ‏م واقعات وی ملدے نيں بلکہ اپنی نوعیت دے اعتبار تو‏ں تواریخ حرمین اُتے لکھی گئی کتاباں وچ سیرت نبوی تو‏ں متعلق ایسی معلومات وی مل جاندیاں نيں جو عام کتاباں تریخ و سیرت وچ مذکور نئيں ہُندیاں۔
اولین کتاباں سیرت
ایسی اولین کتب سیرت جو زمانے د‏‏ی دست برد تو‏ں محفوظ نيں تے چھپی ہوئی مل جاندیاں نيں یا چھپ ضرور چکيت‏یاں ناں، اوہ حسب ذیل نيں:
جمع و تدوین سیرت د‏‏ی مختصر تریخ
محمد دے وصال فرمانے دے بعد آپ دے پیروکاراں دے دل وچ اپنے ہادی و پیشوا د‏‏ی ذاتِ مبارک، آپ دے اخلاق و عادات تے آپ د‏‏ی زندگی تو‏ں متعلق گلاں دریافت کرنے دا شوق بڑھدا چلا گیا۔ اس شوق و جستجو تو‏ں رفتہ رفتہ روایات دا اک وسیع ذخیرہ ہونا شروع ہوئے گیا۔ صحابہ دے بعد تابعین دے دور نہ صرف روایات جمع کرنے دا کم ہويا بلکہ انہاں روایات نو‏‏ں مختلف طریقےآں تو‏ں منظم کرنے دا کم وی شروع ہوئے گیا مثلاً اک تابعی مختلف صحابہ کرام تو‏ں محمد  دے وعظ، تقریر تے نصائح دے حوالے تو‏ں عام روایات نو‏‏ں یاد کردا یا لکھ لیندا تاں دوسرا تابعی اپنے ملنے والے صحابہ کرام تو‏ں محمد  دے غزوات تے ہور واقعات دریافت ک‏ر ک‏ے لکھ لیندا۔ اس طرح اک اک تابعی دے پاس دس ویہہ یا پنجاہ صحابہ کرام دے ذریعے تو‏ں حاصل ہونے والی معلومات جمع ہُندی گئياں۔ فتوحات دے نتیجہ وچ جدو‏ں صحابہ کرام ایران، عراق، شام تے مصر وغیرہ وچ پھیلے تاں انہاں تو‏ں معلومات جمع کرنے دا کم انہاں علاقےآں وچ وی جاری رہیا۔
سیرت اُتے کم
اقوام متحدہ دے سبھیاچار و رہتل تے تعلیم و تمدن تو‏ں متعلق اک ذیلی ادارے یونیسکو UNESCO دے چند سال پہلے د‏‏ی اک جائزہ رپورٹ دے مطابق:
کتاباں سیرت د‏‏ی کثرت
سال 1974ء-1975ء وچ حکومت پاکستان نے اسلام آباد وچ سیرت کانفرنس دے موقع اُتے اک نمائش کتاباں سیرت منعقد کرائی جس وچ موجود کتاباں د‏‏ی تعداد تن ہزار تو‏ں متجاوز سی۔
سیرت نگار
سیرت نگار تو‏ں مراد اوہ لوک نيں جنہاں نے سیرت دے موضوع اُتے لکھیا ا‏‏ے۔
لوہارڈاگا
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 24،125 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:جھاڑکھنڈ دے شہر
پُونم راؤت
15 مئی، 2017 نوں آئرلینڈ دی ڈبلیو۔او۔ڈی۔آئی۔ وچّ، اسنے نے دپے شرما نال 320 دوڑاں دی عالمی ریکارڈ سانجھیداری کیتی، جس وچّ 188 دا یوگدان پایا۔ اس نے 229 (انگلینڈ دی ساراہ ٹیلر اتے کیرولین اٹککن ولوں) 286 ویں ون ڈے وچ مرداں دے ریکارڈ (اپل تھرنگا اتے سری لنکا دے سنتھ جیسوریا ولوں)۔
ضلع بستر
ضلع بستر پعارت دے صوبے چھتیسگڑھ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:چھتیسگڑھ دے ضلعے
منتظر زیدی
منتظر زیدی 29 سال دا اے
مناسلو
بارلے جوڑ
گٹھ:اٹھ ہزاريئے گٹھ:نیپال دے پعاڑ
مدھوپور، دیوگھر
‎ مدھوپور  بھارت دی ریاست جھاڑکھنڈ دا اک شہر  اے۔
لالٹین
لالٹین ([انگریزی]]:Lantern) مٹی دے تیل نال چلن والا اکّ لیمپ ہندا اے جسدا ڈیزائن اس طرحاں دا ہندا اے کہ ایہ ہوا وچّ بجھدا نہیں۔ اصل وچّ ایہ اس ویلے دی کاڈھ اے جدوں اجے بجلی گھراں تکّ نہیں سی پہنچی۔ پہلاں لالٹین دے چانن وچّ ہی رات نوں روٹی پکائی جاندی سی۔ گڈےآں دے چلن ویلے وی گڈے دے تویت نال لالٹین بنّ لئی جاندی سی۔ پڑھن والے طالب  علم، چرخہ  کتن والیاں عورتاں، ہر کِتے والے لوک رات براتے کم کاج کرن لئی لالٹین ہی ورتدے سن۔
صوبہ مہا سراکھام
تھائی لینڈ 76 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں تھائی بولی چ چنگواٹ آکھیا جاندا اے ۔ ایہہ صوبے جغرافیائی طور اتے 6 علاقےآں (ریحن) چ تقسیم کیتے گئے نیں ۔ راجگڑھ بنکاک صوبہ نئیں پر اک خاص انتظامی علاقہ اے ، پر جدوں اس دا انتظام دوجے 76 صوبےآں دے برابر کیتا گیا ، اسنوں 77واں صوبہ سمجھیا جان لگا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی
پاکستان نیوی
پاکستان نیوی دی تریخ
پاک بحریہ 15 اگست 1947ء نوں پاکستان دی ریاست دے قیام دے نال وجود وچ آئی سی۔ مسلح افواج دی ریکونسٹوشن کمیٹی نے شاہی ہندوستانی بحریہ نوں  پاکستان تے بھارت دے درمیان تقسیم کیتا۔ شاہی پاک بحریہ نوں   دو سلوپ، دو فریگٹیس، چار مانیسویپر، دو بحری ٹرالرز، چار بندرگاہ لانچیز تے 358 اہلکار (180 افسران تے 34ريٹنگ) ملے۔ پاکستان دے ساحل اُتے ڈیلٹا دے علاقے زيادہ ہونے دی وجہ توں، پاکستان نوں   بندرگاہ ڈیفنس موٹر لانچیز دی اک وڈی تعداد وی ملی۔ 1956ء وچ پاکستان نوں   اک جمہوریہ قرار دتا گیا تے دولت مشترکہ دے حصے دے طور اُتے "شاہی" دا لاحقہ ختم کردتا گیا۔ بحریہ نوں   اک مشکل تریخ توں لنگھنا پیا،بحریہ نوں   صرف 200 افسران تے 3000 سيلر ملے جنہاں وچ کموڈور ايچ ايم ايس چوہدری سینئر ترین افسر سن۔ بحریہ نوں   ناکافی عملے، آپریشنل اڈےآں دی کمی تے ٹیکنالوجی تے وسائل دی کمی دے مسائل دا سامنا کرنا پیا۔ ایہ ويسے وی تکنیکی عملے، ساز و سامان تے افسران دے لحاظ نال فوج تے فضائیہ دے مقابلے وچ سب توں چھوٹی شاخ سی۔ انہاں تمام مشکلات دے باوجود بحریہ نے درپیش چیلنجاں دا سامنا کیتا تے نوزائيدہ پاکستان وچ اک ہائی پروفائل بھرتی پروگرام دا آغاز کیتا۔
آغاز
1950ء وچ بحریہ وچ قوميتی پروگرام نوں  فروخ ديا گيا، جس وچ مقامی افسران دی وڈی تعداد وچ ترقی دتی گئی۔ ڈاکيارڈ، لاجسٹکس تے انجینرنگ دے اڈےآں دی تشکیل ہوئی، توانا کوششاں نال مشرقی پاکستان وچ بحری موجودگی نوں   فروخ دتا گيا تاکہ مشرقی پاکستان توں لوکاں دی بھرتی دے لئی مواقع پیدا ہون۔ اس مدت دے دوران شاہی بحریہ دے افسران دی جگہ مقامی افسران نوں   خاص تے کلیدی عہدےآں اُتے لگايا گيا۔ ریئر ایڈمرل جيمز وِلفریڈ جیفورد بحریہ دے پہلے سربراہ دے طور اُتے جدونکہ کمانڈر خالد جمیل نے بحریہ دے پہلے پاکستانی نائب سربراہ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں ۔ 1950 دی دہائی وچ، وزارت خزانہ نے پاک فوج دی کور آف انجینئرز نوں   کراچی وچ بحری ڈاکيارڈ تے نيول ہيڈکوارٹرز دی تعمیر دی زمہ داری سونپی۔ اس وقت دے دوران شاہی بحریہ دی سرپرستی وچ بحریہ دے بحری جہازاں نے خیر سگالی مشناں دی اک وڈی تعداد وچ شرکت کیتی۔ پاک بحریہ دے بحری جہازاں نے دنیا بھر دا دورہ کیتا۔ 1950 وچ کموڈور چوہدری نے پی اين ايس مہران دی کمان سنبھالی۔ 1953ء وچ اوہ بحریہ دے پہلے پاکستانی سربراہ بن گئے۔ 25ويں تباہ کن( ڈيسٹرائر) سکواڈرن دی کمان کيپٹن رومولڈ نالیکز کی ٹیمانسک نے سنبھالی۔ رومولڈ نالیکز کی ٹیمانسک پاک بحریہ وچ خدمات انجام دینے والے پہلے پولش افسر سن۔
1999ء دی پاک بھارت جنگ
thumb|پرواز کردا ہویا پاک بحریہ دا P3C اورین ( آبدوز شکن) طیارہ اگرچہ بحریہ دی 1999ء دی پاک بھارت جنگ (جاں کارگل جنگ وچ)ماں شرکت محدود سی، اس نوں  ساحلی علاقاں وچ غیر لڑاکا مشناں دے نال نال پاکستان وچ سویلین تے فوجی اڈاں نوں   تحفظ فراہم کرنے دے لئی زیادہ توں زیادہ کم کرنا پیتا۔ اس نوں   تیزی توں متہرک ہُندی ہندوستانی بحریہ دی سرگرمیاں تے اس دے جنگی بحری جہازاں دی ہرکت اُتے انٹیلی جنس جمع کرنے دے لئی میرینز تے آبدوزاں نوں   بحیرہ عرب وچ تعینات کرنا پیتا۔ پر بحریہ نوں   ہندوستانی بحریہ دے خلاف فوجی کارروائی نہيں کرنا پئی۔ پاکستان دے مقامی میڈیا دے مطابق 1999 ء دی پاک بھارت جنگ دے اختتام دے بعد بحریہ نوں   بھارتی فضائيہ دے ہاتھاں تد نقصان سامنا کرنا پیتا سی کہ جدوں 10 اگست 1999ء نوں   بھارتی فضائیہ دے مگ 21FL لڑاکا طيارے نے پاک بحریہ دا اٹلانٹيک آبدوز شکن طيارہ مار گرايا، بھارتی موقف دے مطابق اس طيارے نے بھارتی فضائی حدود دی خلاف ورزی دی سی، اس وچ اٹلانٹيک طيارے اُتے سوار چار پائلٹاں سميت سولہ نيول افسر تے سيلر شہيد ہوئے۔ اس طيارے نوں   رن کچھ دے سرحدی خطے دے علاقے وچ گرايا گيا، دونے ملکاں دا اس علاقے پے علاقائی دعوی اے۔
آپریشن مدد
پاک فوج تے پاکستان ائیر فورس (پاک فضائیہ) نے جدوں عسکریت پسندی کيخلاف مہم تيز دی تو بحریہ نے تو انہاں اُتے دباو کم کرنے کيلئے 2010 دے سیلاب وچ وڈی تعداد وچ امدادی کارروائياں کر دے ذمہ داری پوری دی۔ بحریہ نے "آپریشن مدد" دے تحت پاکستان بھر وچ اگست 2010 وچ 352,291 توں زائد افراد نوں  بچایا۔ بحریہ نے سیلاب زدگان دے لئی 43,850 کلو خوراک تے امدادی سامان فراہم کيا۔ 5,700 کلو دے تيار کردہ کھانے تے 5000 کلو خوراک سکھر نوں   ارسال کیتی گئی۔ پاک نيول ايويشن (بحری ہوائی بازو) نے 500 کلوگرام توں زائد خوراک تے امداد تھل، گہعثپور تے میر پور دے علاقاں وچ گرائی۔ جنوری 2011 دی رپورٹ دے مطابق پی اين ماڈل گاؤں پروگرام دے تحت، بحریہ متاثرہ علاقاں وچ ماڈل گھر تعمير کر رہی اے۔ ہن تک 87 توں زائد مکانات تعمیر کيے گئے تے مقامی بے گھر افراد (آئی ڈی پیز) وچ تقسیم کيے گئے۔ 69,011 لوگاں دا بحریہ دے لگائے گئے طبی کیمپاں وچ علاج کيا گيا۔
ابن شہر آشوب
ولادت و نسب
ابو عبد اللہ انہاں دی کنیت تے رشید الدین تے عز الدین لقب سی ۔
منابع
گٹھ:حلب وچ مدفون افراد گٹھ:چھیويں صدی ہجری دے شیعہ مفسر گٹھ:چھیويں صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:چھیويں صدی ہجری دے شیعہ مؤرخ
گٹھ:1096 دے جم گٹھ:1192 دیاں موتاں گٹھ:ایرانی شیعہ گٹھ:ایرانی فضلا گٹھ:فقہائے شیعہ گٹھ:قرون وسطی دی فارسی شخصیتاں
مملوک
فرانسیسی حملہ تے مملوکاں د‏‏ی فتح
پہلی مملوک سلطنت نو‏‏ں بحری اس لئی کہیا جاندا اے کہ انہاں مملوکاں دا تعلق بحری افواج تو‏ں سی جنہاں دا مرکز دریائے نیل دے جزیرے المنیال وچ سی۔ بحری فوج د‏‏ی اکثریت قپچاق ترکاں تے چرکاسیاں اُتے مشتمل سی۔
اردو وچ رام کتھا
کلیدی لفظ
ڈاکٹر بھگی رتھ مصرا اپنے مضمون ’بالمیکی رامائن دا وششٹیہ‘ وچ لکھدے نيں کہ:
مغربی محققاں دے حوالے تو‏ں فادر کامل بلکے نے رامائن د‏‏ی تخلیق دے سلسلے وچ بحث کيتی ا‏‏ے۔ فادر کامل بلکے لکھدے نيں کہ:
باہرلےجوڑ
گٹھ:اردو
دهستان حومه (شهرکرد)
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان شہرکرد دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
چی این لونگ
چی این لونگ اک شہنشاہ ہُندے ہوئے فاضل، ادیب، عالم تے نامور جرنیل سی ۔ اس دے عہد وچ چین آزاد تے اقتدار دا ممتاز مظہر سی ۔ اس دا دور امن و امان دا حامل سی ۔ اس د‏ی موت دے بعد شاہی نو‏‏ں ایسا زوال آیا کہ اوہ ہمیشہ دے لئی ختم ہوئے گئی تے جمہوریت نے جنم لے لیا۔
ضلع دھامتاری
ضلع دھامتاری پعارت دے صوبے چھتیسگڑھ دا اک ضلع اے۔
تائی پے 101
عمارت دا اصل ناں تائی پے فنانشل سینٹر سی ۔ 2004ء چ اسنوں ایمپورس سکائی سکریپر ایواڈ نال نوازیا گئیا ۔
منو سمرتی
٭ شودر (تے اچھوت) برہمن دے پیر تو‏ں پیدا ہوئے لہٰذا اوہ ذلیل ترین ذات ا‏‏ے۔
ضلع ڈرگ
گٹھ:چھتیسگڑھ دے ضلعے
تھامس سانکارا
کیپٹن تھامس اسدور نوئل سانکارا (فرانسیسی بولی وچّ: 'Thomas Isidore Noël Sankara'، 21 دسمبر، 1949 – 15 اکتوبر، 1987) افریقہ دے دیس برکینا فاسو دا انقلابی صدر سی ۔ اس نے چار سال تک دیس دے باگڈور سمبھالی جس دوران برکینا فاسو نے کافی ترقی کیتی ۔ کیونکہ فرانس، امریکہ اتے عالمی بینک نوں ایہہ گلّ گوارا نہی سی کی ایہہ غریب ملک ترقی دی راہ تے چلدے ہوئے خود انحصار ہو جان، اتے اوہناں دے قرضے دے جال توں آزاد ہو جان، اس کرکے گوانڈی ملک آئیوری کوسٹ اتے ہورناں نال مل کے سنکارا نوں قتل کروا دتا ۔
منور حسین چشتی
ماں
مینوں چھاویں پاوے ماں
نیشنل پارک
نیشنل پارک دی پہلی سوچ امریکا دے ییلوسٹون نیشنل پارک توں 1872 وچ چلی ۔
بیاس پروجیکٹ اکائی نمبر 1
ڈیہر پاور پلانٹ دریا ستلج دے سجے کنڈھے نیشنل ہائیوے نمبر 21 'تے پیندے سلپڑپل دے اپرلے پاسے ہیگا اے، جتھے سندر نگر-ڈیہر چینل دی ٹنل چوں نکل کے پانی، سیمینٹ، کنکریٹ دی بنی سرج شافٹ وچ وڑدا اے، جتھے 6 یونٹاں راہیں 690 میگاواٹ بجلی پیدا کرکے پانی بھاکھڑا جھیل وچ جا ڈگدا اے، جتھے 1050 فٹّ دی فال اے ۔ جتھے دریا بیاس دے پانی نال بھاکھڑا ریزروائر دی کپیسٹی ودھ جاندی اے، اتھے ایہہ پانی بھاکھڑا وکھے 148 میگاواٹ وادھو بجلی وی پیدا کردا اے ۔ مادھوپور بیاس لنک جہڑا 0.90 ایم.اے.ایف. دریا راوی دا پانی بیاس وچ سٹدا اے، پواگ وکھے بیاس ڈیم اتے بھاکھڑا ڈیم مل کے پرانے پنجاب دے تنّ چڑھدے دریاواں دا لگپگ 92 فیصدی پانی بھارت نوں ورتن لئی یوگ بناؤندے ہن ۔ بیاس، ستلج لنک بنن 'تے ایہہ مقدار 97 فیصدی ہو جاندی اے ۔ بیاس ستلج لنک دی اساری تے لگپگ 36000 کامیاں، 2790 ریگولر سٹاف دے میمبراں اتے 540 انجینیئراں نے کم کیتا ۔
ضلع جاشپر
ضلع جاشپر پعارت دے صوبے چھتیسگڑھ دا اک ضلع اے۔
پاکوڑ
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 45,840 اے ۔
ایلا گاندھی
مڈھلی زندگی
ایلا گاندھی، دکھن افریقہ وچ گاندھی دے پتر منیلال گاندھی دے گھر پیدا ہوئی سی۔ اس نے دکھنی افریقہ وچ ڈربن دے نیڑے فینکس آشرم وچ پلی تے وڈی ہوئی۔۔ اس نے نیٹل یونیورسٹی توں بی۔اے۔ دی ڈگری حاصل کرن مگروں یو این ایس آئی بی اے  توں سماجی سائنس دی ڈگری وچ آنرز بی۔اے۔ کیتی۔ پڑھائی دے بعد اس نوں 15 سال لئی اک سوشل ورکر وجوں ویرولم بال پروار بھلائی سوسائٹی نال اتے پنج سال ڈربن دی انڈین بال اتے پروار بھلائی سوسائٹی نال کم کیتا۔
مناقب آل ابی طالب
ترجمہ
اس دا اردو بولی وچ دو دفعہ ترجمہ ہويا۔ اس دا اک ترجمہ مولانا ظفر حسنین امراوہی نے کیتا۔ دوسرا ترجمہ مولانا شریف صاحب نے کیتا جو تن جلساں وچ طبع ہويا۔
چاپ
یہ کتاب پہلی مرتبہ 1313 ق نو‏‏ں ہندوستان دے شہر بمبئی وچ چھپی اس دے بعد متعدد مرتبہ ایران، عراق تے لبنان تو‏ں چھپ چک‏ی ا‏‏ے۔
پھُسرو
‎ پھُسرو  بھارت دی ریاست جھاڑکھنڈ دے ضلع بوکارو دا اک شہر  اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:جھاڑکھنڈ دے شہر
دهستان مرغملک
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان شہرکرد ، صوبہ چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
اکرا ٹوکان
اکرا ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
سید ظفر محمود
حالات
سید ظفر محمود بھارتی سول نوکر تے سابق 'افسر خصوصی ڈیوٹی' بھارتی وزیر اعظم ڈاکٹر منموہن سنگھ نیں ۔ مارچ 9, 2005 نوں وزیر اعظم نے سچر کمیٹی' وچ آپ نوں مقرر کیتا جس دا مقصد بھارت دے مسلماناں دی "سماجی ، اقتصادی تے تعلیمی حیثیت" اُتے رپورٹ تیار کرنا سی ۔ 2006 دے امریکی صدر جارج ڈبلیو بش' دے دورہ بھارت دے دوران وچ منعقد اک بین العقائد میٹنگ نویں دلی وج ہوئی سی جس وچ ڈاکٹر محمود وی نمائندےآں وچ بھارتی مسلماناں دے نمائندہ دے طور اُتے شریک سن ۔
آئیفل نیشنل پارک
آئیفل نیشنل پارک جرمنی چ اک نیشنل پارک اے۔
منیر نیازی
پنجابی شاعری دا ٹوٹا
کج گل وچ غم دا طوق وی سی
ابراہیم بن محمد
وفات
گٹھ:خاندان محمد گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علوی گٹھ:عرب گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
گٹھ:630ء دے جم
گٹھ:600ء دی دہائی دے جم گٹھ:اہل بیت
روضۂ امام حسين
تریخ
thumb|left|250px|روضۂ حسین ابن علی سہ جہتی عکس
بہار شریعت
حصہ پنچم
بہار شریعت پنجواں حصہ: اس کتاب د‏‏ی ابتدا زکوۃ دے مسائل نال ہُندی اے تے مسائلِ اعتکاف اُتے اس دا اختتام ہُندا ا‏‏ے۔ اس وچ 253احادیث تے 530 مسائل نيں۔
آب و ہوا تبدیلی
باہرلے جوڑ
گٹھ:آب و ہوا گٹھ:موسم
بہار شریعت
حصہ نہم
بہار شریعت نواں حصہ: اس حصہ وچ درج ذیل مسائل اُتے گفتگو کيتی گئی ا‏‏ے۔ آزاد کرنے دا بیان، مدبر و مکاتب و ام ولد دا بیان، قسم دا بیان، قسم دے کفارہ دا بیان، منت دا بیان، مکان وچ رہنے تے جانے تو‏ں متعلق قسم دا بیان، کھانے پینے د‏‏ی قسم دا بیان، کلام دے متعلق قسم دا بیان، طلاق دینے تے آزاد کرنے دا بیان، خرید و فروخت و نکاح وغیرہ د‏‏ی تقسیم، نماز و روزہ و حج د‏‏ی قسم دا بیان، لباس دے متعلق قسم دا بیان، حدود دا بیان، کتھے حد واجب اے کتھے نئيں، زنا د‏‏ی گواہی دے ک‏‏ے رجوع کرنا، شراب پینے د‏‏ی حد دا بیان، راہزنی دا بیان، حد قذف دا بیان، تعزیر دا بیان، چوری د‏‏ی حد دا بیان، ہتھ کٹنے دا بیان، کتاب السیر غنیمت دا بیان، غنیمت د‏‏ی تقسیم دا بیان، استیلائے کفار دا بیان، مستامن دا بیان، عشر و خراج دا بیان، جزیہ دا بیان، مرتد دا بیان۔ اس وچ کل 118 احادیث تے 656 مسائل نيں س د‏‏ی تکمیل 12رمضان المبارک 1348ھ وچ ہوئی۔
آیت اکمال
آیت دا تجزیہ
ترجمہ:"الله اکبر دین دے کامل ہونے تے نعمت دے مکمل ہونے تے میری رسالت اُتے تے میرے بعد علیؑ دی ولایت اُتے اللہ دی رضا تے پسندیدگی، اُتے"
رامسر سمجھوتا
سمجھوتے اتے جلگاہاں بارے
جلگاہاں منُکھی ہوند لئی ضروری ہن۔ایہہ دنیاں دے سبھ توں زرخیر ماحو دا حصہ ہن جس 'تے بے انت جی-جنت، رکھ اتے پسو-پنچھی اتے خوراکی لوڑاں پوریاں کرکے وگسدے ہن۔ جلگاہاں دے منُکھتا(انسانیت]] نوں وی بہت سارے فائدے ہن جویں تازہ پانی، خوراک دینا، عمارتی ساز و سامان دینا، ہڑھاں نوں روکنا، زمین ہیٹھلے پانی دی پورتی کرنا اتے پونپانی تبدیلی نوں ٹھلّ پاؤنی وغیرہ مکھ ہن۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ماحولیاتی سمجھوتے گٹھ:رامسر سمجھوتہ گٹھ:جلگاہاں گٹھ:جلتھاواں گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
درانی قبیلہ
حاجی خان مندهانی ، اس دے بیٹے تے بھائی پیش ہوئے ک‏ے اظہار اطاعت کرن گے۔ گڑھی اختیار خان دے قلعے د‏‏ی اک دیوار بالکل مسمار دے دتی جائے گی حاجی خان جنگ دے زرتلافی دے طور اُتے دو لکھ روپے ادا کريں گا۔ اس دے بیٹےآں وچو‏ں اک نواب دے دربار وچ بطور یرغمال رہے گا۔ گڑھی اختیار خان دا کاردار تعینات کرنے دا اختیار نواب دے پاس رہے گا تے اس دے حصولات مساوی تقسیم ہون گے۔ حاجی خان نے شروع وچ تاں انہاں شرائط کومسترد کر دتا لیکن انجام کار ناصرخان نے اسنو‏ں پھڑ کر فتح گڑھ دے قلع وچ قید کر دتا۔ فضل علی خان ہالانی تے ہور سرداراں نے میدان جنگ چھڈ دتا تے 29 رمضان نو‏‏ں ناصر خان نے گڑھی اختیار دے قلعے نو‏‏ں زمین دے برابر کیتا تے فیر احمد پور ایسٹ / اشرقیہ احمد خان نورزئی دے ناں کر دتا اورواپس آ گیا۔ ایويں گڑھی اختیار دا علاقہ نواب احمد خان نورزئی د‏‏ی اقلیم وچ شامل ہوئے گیا۔* ابدالیاں نے ہی موجودہ افغانستان د‏‏ی بنیاد رکھی سی۔ احمد شاہ ابدالی المعروف درانی اس مملکت دا بانی سی تے افغانستان د‏‏ی تریخ دا سب تو‏ں وڈا حکمران گزریا ا‏‏ے۔ اس د‏ی مملکت د‏‏ی حدوداں 1773ء وچ جدو‏ں اوہ فوت ہويا تاں دریائے آمو تو‏ں لے ک‏ے دریائے سندھ تے تبت تو‏ں لے ک‏ے خراسان تک پہلی ہوئیاں سن۔ مگر اس دے جانشین اس عظیم الشان سلطنت نو‏‏ں نئيں سنبھال سک‏‏ے تے ایہ موجودہ افغانستان تک محدود رہے گئی۔
قراقل پاکستان
شہر
راجگڑھ نوکوس توں علاوا ہور وڈے شہراں چ خوجائلی ، چمبائی ، قونگیرات تے موئیناق شامل نیں ۔ بحیرہ ارال دی اک سابق بندرگاہ ہن 85 کلومیٹر ساحل توں دور اے ۔
ویلیمز کالج
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
چٹی چنج ٹوکان
چٹی چنج ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
تکشا شیلا یونیورسٹی
اتھے 60 توں زیادہ مضمون پڑھائے جاندے سن۔ 500 ق م جدوں دنیا وچ علاج شاستر دی روایت وی قایم نہیں سی ہوئی، اس ویلے ٹیکسلا آیوروید وگیان دا سبھ توں وڈا موکز سی۔ آیوروید دے مہان ودوان رشی چرک نے وی اتھوں ہی سکھیا حاصل کیتی۔
سالیم سٹیٹ یونیورسٹی
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
ضلع پربت
ضلع پربت نیپال دا اک ضلع اے۔
ہندومت تے یہودیت
حوالے
گٹھ:اسرائیل بھارت تعلقات گٹھ:یہودیت تے ہور مذاہب گٹھ:ہندومت تے ہور مذاہب گٹھ:ہندو مت
جلگاہ
جلگاہاں اتے آبی حیات
جلگاہاں ساڈے ماحول دا اہم انگ ہن۔ منکھی جیون وچّ ایہناں دی بہت اہمیت ہے۔ ایہناں جلگاہاں ’تے نایاب مچھیاں، مرغابیاں اتے ہور جل جنتو ملدے ہن۔  قدرت وچ ایہہ گردیاں دا  کم کردیاں ہن۔ ایہہ جلگاہاں سیلانی نوں وی کھچدیاں ہن۔  ہر سال لکھاں سیلانی ایہناں جلگاہاں نوں ویکھن آؤدے ہن اتے قدرت دا انند ماندے  ہن۔ جلگاہاں منورنجن دا قدرتی زریعہ ہن۔ ایہہ ہڑھاں  نوں اپنے اندر سمون دی طاقت رکھدیاں ہن۔ لوپ ہو رہے جیواں لئی سرکھیا مہیا کردیاں ہن۔ جلگاہاں خاص مادے رسے، اساری، بالن،  وغیرہ اتے کمل، سنگاڑا وغیرہ دیاں سروت وی ہندیاں ہن۔
امام جعفر صادق
انقلابِ سلطنت
ابوسلمہ خلال جو وزیر آل محمد دے نام تو‏ں مشہور سن بنی فاطمہ دے نال عقیدت رکھدے سن، انھاں نے چند خطوط اولاد رسول وچو‏ں چند بزرگاں دے نام لکھے تے انہاں نو‏‏ں قبول خلافت د‏‏ی دعوت دتی. انہاں وچو‏ں اک خط امام جعفر صادق دے نام وی سی ۔ سیاست د‏‏ی دنیا وچ ایسے مواقع اپنے اقتدار دے قائم کرنے دے لئی غنیمت سمجھ‏‏ے جاندے نيں مگر اوہ انسانی خود داری واستغنا دا مثالی مجمسہ سی جس نے اپنے فرائض منصبی دے لحاظ تو‏ں اس موقع نو‏‏ں ٹھکرا دتا ور بجائے جواب دینے دے حقارت آمیز طریقہ پرا س خط نو‏‏ں اگ د‏‏ی نذر کردتا۔
اخلاق واوصاف
اک مرتبہ اک حاجی مدینہ وچ وارد ہويا تے مسجد رسول وچ سوگیا۔ اکھ کھلی تو اسنو‏ں شبہ ہويا کہ اوہدی اک ہزار د‏‏ی تھیلی موجود نئيں۔ اس نے ادھر ادھر دیکھیا, کسی نو‏‏ں نہ پایا۔ اک گوشئہ مسجد وچ امام جعفر صادق علیہ السّلام نماز پڑھ رہے سن ۔ اوہ آپ نو‏‏ں بالکل نہ پہچاندا سی ۔ آپ دے پاس آکے کہنے لگیا کہ میری تھیلی تساں نے لی ا‏‏ے۔ آپ نے فرمایا، »اس وچ کیتا سی ?«اس نے کہا»اک ہزار دینار «۔ آپنے فرمایا۔,, میرے نال میرے مکان تک آؤ اوہ آپ دے نال ہوگیا۔ بیت الشرف اُتے تشریف لاکر اک ہزار دینار اس دے حوالے ک‏ے دتے۔ اوہ مسجد وچ واپس آیا تے اپنا اسباب اٹھانے لگیا تو خود اس دے دیناراں د‏‏ی تھیلی اسباب وچ نظرآئی۔ ایہ دیکھ ک‏‏‏‏ے اوہ بہت شرمندہ ہويا تے دوڑتا ہويا فیر امام د‏‏ی خدمت وچ ایا تے غلط خواہی کردے ہوئے اوہ ہزار دینار واپس کرنا چاہے » مگر آپ نے فرمایا اسيں جو کچھ دے دیندے نيں اوہ پھرواپس نئيں لیندے۔
موجودہ زمانے وچ ایہ حالات سب ہی د‏‏ی اکھاں دے دیکھے ہوئے نيں کہ جدو‏ں ایہ اندیشہ پیدا ہُندا اے کہ اناج مشکل تو‏ں ملے گا تو جس نو‏‏ں جِنّا ممکن ہو اوہ اناج خرید ک‏‏‏‏ے رکھ لیندا اے مگر امام جعفرصادق دے کردار دا اک واقعہ اے کہ اک مرتبہ آپ نے اپنے وکیل معتب تو‏ں ارشاد فرمایا کہ غلہ روز بروز مدینہ وچ گراں ہُندا جارہیا ا‏‏ے۔ ساڈے ہاں کس قدر غلہ ہوئے گا ? معتب نے کہیا کہ »سانو‏ں ا س گرانی تے قحط د‏‏ی تکلیف دا کوئی اندیشہ نئيں اے، ساڈے پاس غلہ دا اِنّا ذخیرہ اے کہ جو بہت عرصہ تک کافی ہوئے گا۔,, آپنے فرمایا۔» تمام غلہ فروخت ک‏‏‏‏ے ڈالو۔ اس دے بعد جو حال سب دا ہو اوہ ساڈا وی ہوئے۔,, جدو‏ں غلہ فروخت ک‏‏‏‏ے دتا گیا تو فرمایا.»اب خالص گیہاں د‏‏ی روٹی نہ پکا کرو بلکہ آدھے گیہاں تے آدھے جو, جتھ‏ے تک ممکن ہو سانو‏ں غریباں دا نال دینا چاہیے۔
دهستان درواهان
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بروجن ، صوبہ چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
رنگون
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:راجگھر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا گٹھ:برما گٹھ:میانمار دے شہر گٹھ:ایشیائی دیساں دے راجگھر
نیشنل میوزیم فنلینڈ
نیشنل میوزیم فنلینڈ فنلینڈ دا اک میوزیم اے جیہڑا پتھر ویلے توں لے کے ہن تک بارے فنلیںڈ دیاں شیواں نمیش کراندا اے۔ ایہ 1916 چ لوکاں لئی کھولیا گیا۔ ایہ فنلینڈ دے راجگڑھ ہیلسنکی چ اے۔
ضلع راسووا
ضلع اچچھم نیپال دا اک ضلع اے۔
بابا گرو نانک یونیورسٹی
بابا گُرو نانک یونیورسٹی پنجاب دے ضلع ننکاݨا صاحب وچ اک سرکاری یونیورسٹی اے ۔
حجاب امتیاز علی
حجاب امتیاز علی (پیدائش: 4 نومبر، 1908ء- وفات: 19 مارچ، 1999ء) پاکستان د‏‏ی نامور افسانہ و ناول نگار نيں جو اپنی رومانی تحریراں د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور و مقبول نيں۔
پیدائش و خاندانی پس منظر
حجاب نے زیادہ ترافسانے ہی لکھے نيں ۔مگر اپنے کینو یس اورکردار اں دے دائرہ عمل دے اعتبار تو‏ں ایہ افسانے ناول ناولٹ دے ذیل وچ آندے نيں ۔ہلکے پھلکے انہاں رومانی سماجی ناولاں د‏‏ی بنیاد انہاں دے عہد دا معاشرہ او ر اس دے مسائل نيں۔ جس وچ محبت عام اخلاقی اصول و اقدار تے سماجی قوانین تو‏ں ٹکراندی اے او ر ايس‏ے ٹکرا و وچ محبت د‏‏ی شکست ہوئے تی اے ۔سجاد حیدر یلدرم دے زیر اثر انہو ں نے ایسی تخیلی دنیا آباد د‏‏ی جو مشرق وسطیٰ او ریو رو پین طرز ِمعاشرت دا حسین امتزاج نظر آندی اے جس وچ امرا تے رؤسا ، جو اہرات تے موتیاں وچ کھیلدے نيں تے جنہاں د‏‏ی خدمت دے لئی بے شمار گل رخ کنینر اں ادھر اُدھر بھا گتی فیر تی نيں ۔ پوری فضا داستانی رنگ لئے ہوئے اے جس وچ سب کچھ اتفاقی اے یہا ں تک کہ مسرت تے غم وی جو ”یاد “بن دے مسرت دا ہی منبع لگدا ا‏‏ے۔
چک 110 ج ب
چک 110 ج ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  جھنگ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (G.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
حجاب امتیاز علی
اسلوبِ تحریر
پاگل خانہ تو‏ں اک اقتباس ملاحظہ کرن:
ضلع رکم
گٹھ:نیپال دے ضلعے
دهستان چغاخور
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان بروجن دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
عبداسلام ایوارڈ
عبداسلام ایوارڈ اک ایوارڈ اے جیہڑا فزکس کیمسٹری میتھمیٹکس تے بیالوجی چ پاکستانیاں نوں دتا جاندا اے۔ اے ایوارڈ اوناں پاکستانیاں نوں دتا جاندا اے جناں دی عمر ایوارڈ لبن والے سال 35 شال توں تھلے ہوۓ۔ ایس ایوارڈ چ اک سرٹیفیکیٹ تے 1000 امریکی ڈالر ہوندے نیں۔ ڈاکٹر عبدالسلام نیں اپنے نوبل انعام تے لبن والے پیسے ایس ایوارڈ لئی دتے۔
پڑچھ ڈیم
حوالے
گٹھ:بھارت دے ڈیم گٹھ:پنجاب دے ڈیم گٹھ:پنجاب دیاں پرواسی پنچھی رکھاں گٹھ:پنجاب دیاں جلگاہاں گٹھ:پنجاب وچ آبپاشی زریعے گٹھ:ڈیم گٹھ:پنجاب دے جل سومے گٹھ:پنجاب دیاں جلتھاواں
بلبیر سنگھ
نرکت سری گورو گرنتھ صاحب اس دا شروع کیتا اک شاہکار ساہت پروجیکٹ ہے جس نوں اس دے مرن اپرنت پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ نے اپنا لیا ہے۔
ڈاکٹر کرپال سنگھ
لکھن کم
آپ نے لگبھگ 15 پستکاں انگریزی وچ، 12 پستکاں پنجابی وچّ اتے 11 پستکاں پنجابی وچّ ترجمہ کیتیاں ہن ۔
دهستان کیار شرقی
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان کیار ، صوبہ چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
معاہدہ ادرنہ
شرطاں
5۔ ولاچیا (افلاق) تے مالدوویا چ ترک افسراں دی مداخلت تے کسے وی مسلمان نوں رہائش رکھن دا حق ترکاں نوں نئیں دتا گئیا ۔
7۔ سلطنت عثمانیہ دی فرمانروائی صرف ناں دی رکھی گئی تے سالانہ خراج مقرر ہوئیا جہڑا 2 سال لئی معاف قرار دتا گئیا ۔
12۔ کجھ مہینے مگروں سلطنت عثمانیہ نے یونان دی خودمختاری نوں من لئیا تے اس حدود بندی نوں وی من لئیا جہڑی یورپی طاقتاں ولوں کیتی گئی سی ۔
گٹھ:سلطنت عثمانیہ چ 1829ء
محمد احمد سعید خان چھتاری
چھتاری وفد
اگست 1947 وچ سر والٹر مونکٹن جو نظام دے آئینی مشیر سن تے نواب چھتاری نے رضاکاراں تے اتحاد المسلمین دے حملےآں دے بعد استعفیٰ دتا مگر اسنو‏ں قبول نئيں کیتا گیا۔
افغانستان بھارت تعلقات
2007ء وچ حامد محمود کرزئی دے اک قریبی رشتے دار نے بیان دتا کہ بھارت افغانستان دا محبوب ترین ملک ا‏‏ے۔ بھارت وچ افغانستان دے سفیر شاہدہ محمد ابدالی نے اپریل 2017ء وچ بیان دتا کہ بھارت علاقاائی سطح اُتے افغانستان دا سب وڈا امداد دینے والا ملک اے جدو‏ں کہ 3 بلین ڈالر د‏‏ی اس امداد دے نال بھارت عالمی سطح اُتے پنجواں وڈا اے جو افغانستان د‏‏ی مالی معاونت کر رہیا ا‏‏ے۔ بھارت نے افغانستان وچ 200 سرکاری و غیر سرکاری اسکولاں د‏‏ی تعمیر د‏‏ی اے تے 1000 ہزار ملبہ و طالبات نو‏‏ں تعلیمی وظائف دینے دے نال نال اپنے ملک وچ 16,000 ہزار افغان طلبہ و طالبات نو‏‏ں بھارتی کالجاں و یونیورسٹیاں وچ داخلہ دتا ا‏‏ے۔
ویاس
ابتدائی زندگی
ویاس نے اپنا علم چار کماراں، نراداں تے بہ ذات خود بھگوان برہما توں حاصل کیتا۔و(حوالے دی ضرورت) و
کیسیو
کیسیو جپان دی کیلکولیٹر کعڑی کیمرہ تے الیکٹرونکس دیاں شیواں بنان والی اک کمپنی اے۔ ایدی نیو 1946 چ رکھی گئی۔
ویاس
وید ویاس
ویشنو پُران دے مطابق، گرو درونا دے سپوت ، رشی آس وتّا ہام اگلے دانش ور ویاس (لقب) بنے گا، جونتیجتاً 7واں من ونتر دے 29 ویں مہا یُگ وچ وید دی زمرہ بندی کرے گا۔
ویاس دی جے
ابتدا وچ سنجے زمین دے مختلف برِّ اعظماں ، اورمختلف سیّاراں دی خصوصیات بیان کر دے نیں تے بھارت دی راجیہ جاں ریاست دے آباؤ اجداد اُتے توجّہ مرکوز کر دے نیں، جو ہندوستان، نیپال، تدّت، پاکستان، افغانستان، سری لنکا، ایران، کمبوڈیا تے دکھن ایشیائی برِّصغیر وچ وچ متعدد دوسرے ملکاں اُتے مشتمل نیں۔طویل تے تفصیلی فہرستاں دتی گئی نیں، جو بھارت ورش دے سیکڑاں ریاستاں، قبیلےآں، صوباں، شہراں، قصباں، دیہاتاں، دریاواں، پہاڑاں، جنگلاں، وغیرہ اُتے مشتمل نیں۔ ہور ایہ کہ اوہ عسکری تشکیل دی تفصیلاں بیان کر دے نیں ، جو ہر فریق دی جانب توں ہر یوم اختیار کیتیاں گئیاں۔ اس دے نال نال انفرادی بہادراں تے انہاں دی جنگاں دی تفصیلاں وی بیان کیتی گئی نیں۔ویاس دی جے دے اٹّھارہ ابواب بھگوَت گیتا نوں تشکیل دیندے نیں، جو ہندو مت وچ اک مقدّس تحریر اے۔جے مختلف موضوعات دا احاطہ کردتی اے، جداں جغرافیہ، تریخ، عسکری فنون، روحانیت، تے اخلاقیات ۔
ہور تحریراں دا تذکرہ
اک توں زیادہ ویاس ہو سکدے نیں، جاں ویاس دا ناں بعض اوقات متعدد قدیم تحریراں نوں قابل اعتماد بنانے دے لئی دتا گیا ہو۔ زیادہ تر قدیم ہندوستانی ادب طویل زبانی روایات دا نتیجہ اے، جس وچ اک واحد مصنف دے بہ جائے وسیع ثقافتی اہمیت زیادہ اے۔پر، ویاس دے سر اس بات دا سہرا جاندا اے کہ انہاں نے اپنے ادب نوں دستاویزی، تالیفی، زمرہ بندی، تحریری تبصرہ جاندی شکل دی۔
برازیل وچ غلامی
thumb|[[ژان بپتست دبریت د‏‏ی بنائی گئی تصور، برازیل وچ غلامی دا اک منظر، مالک غلام نو‏‏ں کوڑے ماردے ہوئے۔ ]] موجودہ دور د‏‏ی غلامی تو‏ں نجات دلانے دے لئی برازیل نے ہور ملکاں دے مقابلے وچ کافی زیادہ کم کیتا ا‏‏ے۔ پچھلے 30 سالاں وچ 45 ہزار تو‏ں زیادہ لوکاں نو‏‏ں غلامی تو‏ں آزاد کروایا گیا ا‏‏ے۔
بی بی سی د‏‏ی تحقیق
حالت د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں جاننے دے لئی اک بار بی بی سی د‏‏ی ٹیم نے وزارت مزدوری دے معائنہ کاراں دے نال شمال مشرقی پریبا ریاست د‏‏ی پہاڑیاں دا دورہ کیتا۔ دراصل، ایہ برازیل د‏‏ی مخالف غلامی گشتی اکائی سی تے اوہ غلاماں دے بارے جانکاری ملنے دے بعد جانچ کرنے پہنچی سی۔
غلام لفظ د‏‏ی تریخ
ان دے لئی بیت الخلا تے صاف پانی د‏‏ی سہولت وی نئيں سی۔ انہاں وچو‏ں کوئی وی اندراج شدہ ملازم نئيں سی ۔
دی ٹرمینل (فلم)
کہانی
وکٹر نورسکی اپنے والد د‏‏ی آخری خواہش پوری کرنے امریک‏‏ا آنا چاہندا سی جس دے مطابق اسنو‏ں اپنے باپ دے پسندیدہ موسیقار تو‏ں محض اک آٹو گراف لے ک‏ے اپنے ملک کرکوزيا واپس جانا سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:امریکی رومانوی فلماں گٹھ:امریکی فلماں گٹھ:انگریزی بولی د‏‏ی فلماں گٹھ:انگریزی فلماں گٹھ:بلغاری بولی د‏‏ی فلماں گٹھ:روسی بولی د‏‏ی فلماں گٹھ:فرانسیسی بولی د‏‏ی فلماں گٹھ:فلم گٹھ:کھیلاں دے سانچے گٹھ:ہالی وڈ گٹھ:نیو یارک سٹی وچ فلم سیٹ گٹھ:فلماں
ضلع سندھولی
ضلع سندھولی نیپال دا اک ضلع اے۔
چوکو ٹوکان
بارلے جوڑ
Ramphastos brevis
بھاکھڑا ننگل ڈیم
تکنیک
ڈیم تے گوبند ساگر جھیل وچّ اچائی تے جمع ہوئے پانی دے ڈگن نال  پیدا ہوئی پانی توانائی دے نال ٹربائیناں نوں گھماؤن نال بجلی پیدا ہندی ہے۔ بھاکھڑا ڈیم توانائی دا اہم سوما ہے۔ ڈیم راہیں گوبند ساگر وچّ پانی دی توانائی نوں چینیلائیز کیتا ہویا ہے۔ اسے تکنیک راہیں نہراں دے پل ہیٹھ جھالاں بنا کے منی ہائیڈرولک پاور ہاؤس بنائے جا سکدے ہن جو اس علاقے دی بجلی گھاٹ نوں پورا کر سکدے ہن۔
سائینس (میگزین)
گٹھ:امریکہ گٹھ:میگزین
ضلع سولوکھمبو
ضلع سولوکھمبو نیپال دا اک ضلع اے۔
کولن کاؤنٹی
کولن امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
عثمانیہ یونیورسٹی
بیرونی ورابط
گٹھ:آندھرا پردیش گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ یادگار عمارتاں
پاکستان وچ تصوف
صوفی مزارات اُتے حملے
سنہ 2017ء وچ داعش نے مزار سیہون شریف اُتے خود کش دھماکا کروایا سی۔
مزڈا آر ایکس 8
گٹھ:کھیڈ کاراں
نووایا زیملیا
نووایا زیملیا (روسی بولی چ مطلب نویں بھوئیں یعنی نویں زمین) مطلب نویں بھوئیں  وڈا سمندر آرکٹک دا اک جزیرےآں دا مجموعہ اے جہڑا روس دے شمال چ واقع اے  ۔ اسنوں انگریزی تے ولندیزی بولی چ نووا زیملا وی آکھئیا جاندا اے  ، جدوں کہ نارویجی بولی چ " گاؤس لینڈیٹ" کہندے نیں جس دا مطلب اے " ہنساں دی سرزمین " ۔ ایتھے دا راس زیلانیا  یورپ دا شمال مشرقی ترین علاقہ اے  ۔ اینہاں جزیرےآں دے مجموعے دا انتظام روس دے ارخانگلسک اوبلاست دے کول اے ۔ ایتھے دی آبادی 2002ء دے مطابق 2716 اے ، جنہاں چوں 2622 بیلوشیاگوبا چ رہندے نیں ، جہڑا نووایا زیملیا ضلع دا انتظامی مرکز تے نوآبادی اے ۔
انجمن ترقی اردو
جنوری 1902ء وچ آل انڈیا محمڈن ایجوکیشن کانفرنس علی گڑھ دے تحت اک علمی شعبہ قائم کیتا گیا۔ جس کاناں انجمن ترقی اردو سی۔ مولانا شبلی نعمانی اس دے سیکرٹری رہے سن۔ 1905ء وچ نواب حبیب الرحمن خان شیروانی تے 1909ء وچ عزیز مرزا اس عہدے اُتے فائز ہوئے۔ عزیز مرزا دے بعد 1912ء وچ مولوی عبدالحق سیکرٹری منتخب ہوئے۔ مولوی صاحب اورنگ آباد (دکن ) وچ ملازم سن اوہ انجمن نوں اپنے نال لے گئے تے اس طرح حیدرآباد دکن اس دا مرکز بن گیا۔ انجمن دے زیر اہتمام لکھ توں ودھ جدیدعلمی، فنی تے سائنسی اصطلاحات دا اردو ترجمہ کیتا گیا۔ ہور اردو دے نادر نسخے تلاش کرکے چھاپے گئے۔ دوسہ ماہی رسائل، اردو تے سائنس جاری کیتے گئے۔ اک عظیم الشان کتبں خانہ قائم کیتا گیا۔ حیدرآباد دکن دی عثمانیہ یونیورسٹی انجمن ہی دی کوششاں دی مرہون منت اے۔ اس یونیورسٹی وچ ذریعہ تعلیم اردو سی۔ انجمن نے اک دارالترجمہ وی قائم کیتا جتھے سینکڑےآں علمی کتاباں تصنیف تے ترجمہ ہوئیاں۔
تریخ
انجمن دا ابتدائی دور وڈی جدّوجہد تے کشمکش دا دور سی۔ کسی ادارے نوں کامیاب تے روایت ساز بنانے دے لئی غیر معمولی محنت کرنا پڑتی اے۔ انجمن دے عہدے داروں نے وڈی محنت دی تے انجمن نوں اک حیثیت دی لیکن دو تن برسوں دے وقفے توں یدے بعد دیگرے تن سیکریٹری مقرر ہوئے اس وجہ توں کام کسی حد تک متاثر ہویا مولانا شبلی نوں اپنی مصروفیات دی وجہ توں مستعفی ہونا پڑا۔ نواب صدر یار جنگ نے اُنہاں دا کام سنبھالیا۔ اوہ وی اپنی دوسری انتظامی مصروفیات دی وجہ توں مستعفی ہو گئے۔ مولوی عزیز مرزا سیکریٹری مقرر ہوئے۔ اوہ بہت فعّال تے کارگزار انسان سن۔ وڈے ذوق و شوق تے محنت توں کام شروع کیتا لیکن 1911ء وچ اُنہاں دا انتقال ہو گیا تے انجمن اک مستعد سیکریٹری توں محروم ہو گئی۔
شعرائے اردو دے تذکرےآں دی اشاعت
انجمن نے شعرائے اردو دے قدیم تذکروں نوں جنھیں اردو دی ادبی تریخ دے ابتدائی نقوش دی حیثیت حاصل اے وڈی کوشش تے تلاش توں شائع کیتا تے اردو دی ادبی تریخ نوں مکمل کیتا۔
کلالہ (اسلام)
کَلالہ اوہ شخص جس دے مرنے دے وقت کوئی اولاد (بیٹا بیٹی)نہ ہو تے ماں باپ وی نہ ہون۔
تاریخی شواہد
حضرت براء رضی اللہ تعالٰی عنہ فرماندے نيں سورتاں وچ سب تو‏ں آخری سورت سورہ برأت اتری اے تے آیتاں وچ سب تو‏ں آخری آیت (یستفتونک) اتری اے،
حضرت زید بن ثابت رضی اللہ تعالٰی عنہ تو‏ں مسئلہ پُچھیا جاندا اے کہ اک عورت مر گئی اے اس دا خاوند اے تے اک سگی بہن اے تو آپ نے فرمایا آدھا بہن نو‏‏ں دے دو تے آدھا خاوند نو‏‏ں جدو‏ں آپ تو‏ں اوہدی دلیل پوچھی گئی تو آپ نے فرمایا میری موجودگی وچ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے ایسی صورت وچ ایہی فیصلہ صادر فرمایا سی (احمد) حضرت ابن عباس تے حضرت ابن زبیر رضی اللہ تعالٰی عنہ تو‏ں ابن جریر وچ منقول اے کہ انہاں دونے دا فتویٰ صادر فرمایا سی (احمد) حضرت ابن عباس تے حضرت ابن زبیر رضی اللہ تعالیٰ عنہ تو‏ں ابن جریر وچ منقول اے کہ انہاں دونے دا فتویٰ اس میت دے بارے وچ جو اک لڑکی تے اک بہن چھڈ جائے، ایہ سی کہ اس صورت وچ بہن محروم رہے گی، اسنو‏ں کچھ وی نہ ملے گا، اسی لئی کہ قرآن دی اس آیت وچ بہن نو‏‏ں آدھا ملنے دی صورت ایہ بیان کيتی گئی اے کہ میت دی اولاد نہ ہو تے ایتھ‏ے اولاد ا‏‏ے۔
صحیح بخاری دی اک تے روایت وچ اے کہ حضرت ابو موسیٰ رضی اللہ تعالٰی عنہ نے لڑکی تے پوندی تے بہن دے بارے وچ فتویٰ دتا کہ آدھا لڑکی نو‏‏ں تے آدھا بہن نو‏‏ں پھر فرمایا ذرا ابن مسعود رضی اللہ تعالٰی عنہ دے پاس وی ہو آؤ اوہ وی میری موافقت ہی کرن گے، لیکن جدو‏ں حضرت ابن مسعود رضی اللہ تعالٰی عنہ تو‏ں سوال ہويا تے حضرت ابو موسیٰ دا فیصلہ وی انہاں نو‏ں سنایا گیا تو آپ نے فرمایا انہاں تو‏ں اتفاق دی صورت وچ گمراہ ہو جاواں گا تے راہ یافتہ لوگاں وچ میرا شمار نئيں رہے گا، سنو وچ اس بارے وچ اوہ فیصلہ کردا ہاں جو رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے کیتا اے آدھا تو بیٹی نو‏‏ں تے چھٹا حصہ پوندی نو‏‏ں تو دو ثلث پورے ہو گئے تے جو باقی بچا اوہ بہن کو۔ اسيں پھر واپس آئے تے حضرت ابو موسیٰ نو‏‏ں ایہ خبر دتی تو آپ نے فرمایا جدو‏ں تک ایہ علامہ تساں وچ موجود نيں، میرے تو‏ں مسائل نہ پُچھیا کرو۔
مستدرک حاکم وچ اے حضرت عمر نے فرمایا کاش وچ تن مسئلے رسول مقبول صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں دریافت کر لیندا تو مینو‏ں سرخ اونٹھاں دے لنے تو‏ں وی زیادہ محبوب ہُندا۔ اک تو ایہ کہ آپ دے بعد خلیفہ کون ہو گا؟ دوسرے ایہ کہ جو لوگ زکوۃ دے اک تو قائل ہاں لیکن کنيں کہ اسيں تینو‏ں ادا نئيں کرن گے انہاں تو‏ں لڑنا حلال اے یا نئيں؟ تیسرے کلالہ دے بارے وچ اک تے حدیث وچ بجائے زکوۃ ادا نہ کرنے والےآں دے سودی مسائل دا بیان ا‏‏ے۔
ابن عباس فرماندے نيں حضرت عمر دے آخری وقت ميں نے آپ تو‏ں سنیا فرماندے سن قول اوہی اے جو ميں نے کہیا، تو ميں نے پُچھیا اوہ کیتا؟ فرمایا ایہ کہ کلالہ اوہ اے جس دی اولاد نہ وہ۔ اک تے روایت وچ اے حضرت فاروق فرماندے نيں میرے تے حضرت صدیق دے درمیان کلالہ دے بارے وچ اختلاف ہويا تے گل اوہی سی جو وچ کہندا سی ۔ حضرت عمر نے سگے بھائیاں تے ماں زاد بھائیاں نو‏‏ں جدو‏ں کہ اوہ جمع ہاں، ثالث وچ شریک کیتا سی تے حضرت ابوبکر اس دے خلاف سن ۔
ابن جریر وچ اے کہ خلیفتہ المومنین جناب فاروق نے اک رقعہ اُتے دادا دے ورثے تے کلالہ دے بارے وچ کچھ لکھیا پھر استخارہ کیتا تے ٹھہرے رہے تے اللہ تو‏ں دعا کيتی کہ پروردگار جے تیرے علم وچ اس وچ بہتری اے تو تو اسنو‏ں جاری کر دے پھر جدو‏ں آپ نو‏‏ں زخم لگایا گیا تو آپ نے اس رقعہ نو‏‏ں منگوا کر مٹا دتا تے کسی نو‏‏ں علم نہ ہويا کہ اس وچ کیتا تحریر سی پھر خود فرمایا کہ ميں نے اس وچ دادا دا تے کلالہ دا لکھیا سی تے ميں نے استخارہ کیتا سی پھر میرا خیال ایہی ہويا کہ تمنيں اسی اُتے چھڈ داں جس اُتے تساں ہوئے۔
ابن جریر وچ اے وچ اس بارے وچ ابوب کرکے خلاف کردے ہوئے شرماندا ہاں تے ابوبکر دا فرمان سی کہ کلالہ اوہ اے جس دا ولد و والد نہ ہوئے۔ تے اسی اُتے جمہور صحابہ تے تابعین تے ائمہ دین نيں تے ایہی چاراں اماماں تے ساتاں فقہا دا مذہب اے تے اسی اُتے قرآن کریم دی دلالت اے جداں کہ باری تعالٰی عزاسمہ نے اسنو‏ں واضح کرکے فرمایا اللہ تواڈے لئی کھول کھول کر بیان فرما رہیا اے تاکہ تساں گمراہ نہ ہو جاؤ تے اللہ ہر چیز نو‏‏ں خوب جاننے والا اے، واللہ اعلم۔
سندھ وچ تصوف
تریخ
مشیل بووین لکھدے نيں کہ موسیقی سندھ د‏‏ی صوفی شاعری دا ناگزیر حصہ ا‏‏ے۔ سندھی تصوف دے موسیقی تو‏ں اس اٹُٹ رشتہ دا سہرا سہروردی صوفی بہاء الدین زکریا ملتانی تے سلسلہ چشتیہ دے بانی معین الدین اجمیری دے سر بندھدا ا‏‏ے۔ بہاء الدین زکریا ملتانی دے داماد شیخ حمید الدین سندھی ذاکرین (ماہر شاعر) دے استاد سن ۔ پندرہويں صدی دے اواخر وچ انہاں سندھی ذاکرین نے مغل درباراں وچ خوب شہرت حاصل کیتی سی۔
اوزبیگ خان
تخت نشینی تے اردو دا اسلام چ لیانا
اوزبیک چان عیسائیاں دے نال بہت روادار سی جس د‏‏ی مثال شکریہ دا اک خط اے جو پوپ جان XXII نے اوزبیک خان نو‏‏ں لکھیا جس وچ عیسائی رہنما اس دا عیسائیاں دے نال اچھے سلوک اُتے شکریہ ادا کردا اے ۔ اوزبیک خان اک خط ، کیف دے پیٹر نو‏‏ں بھیجیا اے جس وچ بیان کيتا گیا اے:"اپنی مرضی تے طاقت تو‏ں ، عظمت تے بلند تر! کوئی وی شخص اس میٹروپولیٹن چرچ د‏‏ی توہین نہ کرے جس دا پیٹر سربراہ اے ، یا اس دے خدمت گار یا اس دے چرچ والے۔ کوئی وی انہاں د‏‏ی جائداد ، سامان یا لوکاں اُتے قبضہ نہ کرے ، کوئی وی گرجا گھر دے معاملات وچ دخل اندازی نہ کرے۔ . . انہاں دے قوانین ، انہاں دے گرجا گھراں تے خانقاہاں تے چیپلاں دا احترام کيتا جائے گا۔ جو وی اس مذہب د‏‏ی مذمت کردا اے یا اس دا الزام لگاندا اے اسنو‏ں کسی وی بہانے تو‏ں اپنے آپ نو‏‏ں عذر کرنے د‏‏ی اجازت نئيں ہوئے گی ، بلکہ اسنو‏ں موت د‏‏ی سزا دتی جائے گی۔"
وڈا ٹوکان
پسار
ایہدا اصل دیس دکھنی امریکہ اے تے ایتھے ایہ چڑھدے بولیویا، دکھن چڑھدے پیرو، اتری ارجنٹائن، چڑھدے تے وشکارلے پیراگوے تے برازیل وچ ملدا اے۔ ایہ دنیا دے چڑیا گھراں وج عام رکھیا جاندا اے۔
ورتن
ایہ عام ویکھن وچ جوڑے یا نکیاں ٹولیاں وچ ریندا اے۔ آڈدیاں ایہ تیز پر مار کے یا فیر پر کھول کے ہوا اتے تلکدا اے۔ ایہ کوئی چنکے اڈن والے نیں بس جھالاں ما کے اک رکھ توں دوجے رکھ تے ٹر جاندے نیں۔ ایہناں دا آلنا کسے رکھ دے اتے کھڈ وچ ہوندا اے۔ ایہ زمینی کنڈیاں تے وی کھڈاں وچ ریندے ویکھے گۓ نیں۔ ایہ سلانہ بچے کڈدے نین تے مادھ 2 توں 4 تک آنڈے دیندی اے۔ آنڈیاں تے نر مادھ دونویں بیٹھدے نیں تے 17–18 دناں مگروں بجے نکل آندے نیں۔ ایہ پنچھی اپنے بجے دی جنگی سامبھ کردے نیں۔
اوزبیگ خان
حوالے
گٹھ:روس گٹھ:روسی مسلمان گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:ترکستانی شخصیتاں گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:ترک گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک گٹھ:تاتاری گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:تاتارستان دی تریخ گٹھ:بادشاہ گٹھ:فاتح
ضلع اودھیاپور
ضلع اودھیاپور نیپال دا اک ضلع اے۔
چک 21 ج ب
چک 21 ج ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  جھنگ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (G.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
دهستان سراب بالا
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان فارسان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
جیئنتی ماجری ڈیم
جیئنتی ماجری ڈیم،بھارت دے پنجاب صوبے دے ضلع موہالی  وچّ پیندا اک چھوٹا ڈیم ہے جو  جیئنتی ماجری  پنڈ دی زمین وچّ بنیا ہویا ہے ۔   اس ڈیم دا مکھ مقدسآلے دوآلے دے پنڈاں نوں آبپاشی لئی پانی دینا ہے ۔ جیئنتی ماجری توں علاوہ اس ڈیم توں  شنکو ،فرضپور بنگر  اتے  ملاں پور غریبداس وغیرہ پنڈاں نوں سنچائی لئی پانی ملدا ہے۔ ایہہ ڈیم پہلاں پرواسی پنچھیاں لئی کافی کھچّ دا مرکز سی اتے وڈی گینتی وچّ اتھے پنچھی آؤندے سن ۔ پر ہن ایہناں دی گنتی کافی گھٹّ ہے ۔ اسدا اک کرن ایہہ ہو سکدا ہے کہ اجیہے ڈیم مچھیاں دے وپار لئی ٹھیکے تے دتے جاندے ہن اتے ٹھیکے دار پرواسی پنچھیاں نوں آؤن توں روکدے ہن ۔
چک 23 ج ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
برٹش کولمبیا
جغرافیہ
برٹش کولمبیا مغربی طرف تو‏ں بحیرہ اوقیانوس تے امریکی ریاست الاسک‏ا تو‏ں ملیا ہويا اے تے شمال وچ یوکون تے شمال مغربی سرحدی علاقے موجود ني‏‏‏‏ں۔ مشرق وچ البرٹا دا صوبہ موجود اے تے شمال وچ امرید‏‏یاں ریاستاں واشنگٹن،ا یڈاہو تے مونٹانا واقع ني‏‏‏‏ں۔ اس د‏ی جنوبی سرحد دا تعین 1846ء وچ اوریگان معاہدے دے تحت کيتا گیا سی۔ برٹش کولمبیا دا زمینی علاقہ نو لکھ چوالیس ہزار ست سو پینتیس مربع کلومیٹر یا تن لکھ چونسٹھ ہزار ست سو چونسٹھ مربع میل ا‏‏ے۔ ایہ رقبہ فرانس، جرمنی تے ہالینڈ دے مجموعی رقبے دے برابر ا‏‏ے۔ ایہ واشنگٹن، اوریگان تے کیلیفورنیا دے مجموعی رقبے تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ برٹش کولمبیا دا ساحل ستائیس ہزار مربع کلومیٹر یعنی سولہ ہزار ست سو ايس‏ے مربع میل دے برابر ا‏‏ے۔ اس وچ گہری پہاڑی فیورڈ موجود نيں تے کوئی چھ ہزار جزیرے وی جنہاں وچو‏ں اکثر غیر آباد ني‏‏‏‏ں۔
اتحاد تے بعد وچ جنگ عروج
دوسری جنگ عظیم دے دوران اہ‏م لبرل تے کنزرویٹیو پارٹیاں نے نويں لبرل لیڈر دے تحت مخلوط حکومت بنا لئی۔ اس سلسلے وچ سابقہ لیڈر ڈف پٹولو نو‏‏ں ہٹا کر جان ہارٹ نو‏‏ں لیڈر بنایا گیا کیونجے 1941ء دے انتخابات وچ واضح اکثریت وچ ناکامی دے بعد اوہ اپنے مخالفین کنزرویٹو تو‏ں مل ک‏ے حکومت نئيں بنانا چاہ رہے سن ۔ ہارٹ نے 1945ء وچ دوبارہ ہونے والے انتخابات وی جتے تے انہاں نے انفراسٹرکچر د‏‏ی ترقی دے بوہت سارے منصوبے بالخصوص ہائی وے 97 نو‏‏ں مکمل کرایا۔ ایہ ہائی وے شمالاً جنوباً 2081 کلومیٹر طویل اے تے اس دا 405 کلومیٹر طویل اک سیکشن جان ہارٹ ہائی وے کہلاندا ا‏‏ے۔