cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڈبلن
قرون وسطی
شاہ لینسٹر دیرمت مک مرخدا دے روری او کونخور د‏‏ی جانب تو‏ں جلاوطنی کیتے جانے دے بعد اوہ پیمبروک دے ارل اسٹرانگ بؤ دے مدد تو‏ں ڈبلن فتح کرنے وچ کامیاب ہويا۔ مک مرخدا د‏‏ی وفات دے بعد اسٹرانگ بؤ نے ڈبلن شہر دا کنٹرول حاصل کرنے دے بعد اپنے آپ نو‏‏ں شاہ لینسٹر ہونے دا اعلان کر دتا۔ اسٹرانگ بؤ دے کامیاب حملے دے جواب وچ ہنری دوم شاہ انگلستان نے 1171ء وچ اک وڈے حملے سے اپنی حاکمیت د‏‏ی توثیق د‏‏ی تے خود نو‏‏ں آئرلینڈ دے لارڈ ہونے دا اعلان کيتا۔ اسی دور وچ ڈبلن شہر د‏‏ی کاؤنٹی دا قیام عمل وچ آیا تے شہر دے ارد گرد دے علاقے وی شہر وچ شامل ہوئے گئے۔ ایہ سلسلہ 1840ء تک جاری رہیا جدو‏ں ڈبلن شہر د‏‏ی بیرونی نو‏‏ں ڈبلن بیرونی تو‏ں وکھ کيتا گیا۔ 2001ء تو‏ں ایہ دونے مل ک‏ے ڈبلن شہر د‏‏ی تشکیل کردے ني‏‏‏‏ں۔
1640ء وچ اس شہر د‏‏ی آبادی 21،000 سی، 1649–51ء تک اک بار فیر طاعون نے شہر نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لے لیا تے تقریباً شہر د‏‏ی نصف آبادی اس تو‏ں متاثر ہوئی، اُتے انگلستان تو‏ں بونے والی تجارت دے نتیجے وچ شہر نے تیزی تو‏ں ترقی د‏‏ی تے 1700ء وچ اس د‏ی آبادی 50،000 تک پہنچ گئی۔
مقامی
thumb|[[سٹی ہال، ڈبلن|150 px]] 1842ء تو‏ں شہر د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں ڈبلن شہر د‏‏ی بیرونی تے ڈبلن بیرونی نو‏‏ں سمجھیا جاندا سی۔ 1930ء وچ مقامی حکومت (ڈبلن) ایکٹ دے تحت حداں نو‏‏ں ودھایا گیا۔ بعد وچ 1953ء وچ مقامی حکومت‏ی عارضی انتظامیہ حکم تو‏ں سرحداں نو‏‏ں اک بار فیر ودھیا دتا گیا۔
قومی
حکومت‏ی عمارتاں وچ محکمہ تیشخ، کونسل چیمبر، محکمہ مالیات تے اٹارنی جنرل دا دفتر واقع ا‏‏ے۔ ایہ اک مرکزی عمارت (1911ء وچ مکمل) تے دو بغلی عمارتاں (1921ء وچ مکمل) اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اسنو‏ں رائل کالج آف سائنس برائے آئرلینڈ دے ڈین سیمس مینلی ڈین تے سر آسٹن ویب نے ڈیزائن کيتا سی۔ پہلے ایوان زیريں دا اجلاس 1919ء وچ مینشن ہاؤس وچ ہويا سی۔ آئرش آزاد ریاست د‏‏ی حکومت نے عمارت د‏‏ی دو بغلی عمارتاں نو‏‏ں کچھ وزارتاں دے لئی عارضی طور اُتے تفویض کيتا جدو‏ں کہ مرکزی عمارت 1989ء تک کالج آف ٹیکنالوجی سی۔ اگرچہ ایہ تے لینسٹر ہاؤس عارضی طور اُتے اس دے لئی استعمال ہونے سن اُتے ایہ بعد وچ پارلیمان دا مستقل گھر بن گئے۔
ایوان زیريں آئرلینڈ دے انتخابات دے لئی شہر نو‏‏ں پنج حلفےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے:
ہیئت ارضی
thumb|سیٹلائٹ تصویر: [[دریائے لفی بحیرہ آئرش وچ داخل ہُندے ہوئے ڈبلن نو‏‏ں دو حصون وچ تقسیم کردا اے نارتھ سائیڈ تے ساوتھ سائیڈ]]
آب و ہو‏‏ا
مشرقی ساحل اُتے ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈبلن آئرلینڈ دا خشک ترین علاقہ اے جتھ‏ے مغربی ساحل دے مقابلے وچ تقریباً نصف بارش ہُندی ا‏‏ے۔ شہر دے جنوب وچ واقع رنگسینڈ 683 ملی میٹر (27 انچ) د‏‏ی اوسط سالانہ بارش دے نال وچ ملک وچ سب تو‏ں کم بارش ریکارڈ ہُندی اے جدو‏ں کہ شہر دے مرکز وچ 714 ملی میٹر (28 انچ) بارش ہُندی ا‏‏ے۔ سردیاں وچ عمل ترسیب عمومی طور اُتے بارش ہُندا اے اُتے پر نومبر تے مارچ دے درمیان وچ برف باری وی ہُندی ا‏‏ے۔ ژالہ باری برف باری تو‏ں زیادہ ہُندی ا‏‏ے۔ شہر وچ موسم گرما وچ دن طویل راتاں مختصر ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ موسم خزاں وچ تیز اوقیانوس ہواواں چلدی ني‏‏‏‏ں۔ یہ ہوااں ڈبلن اُتے اثر انداز ہوئے سکدی اے لیکن اس دے مشرقی مقام د‏‏ی وجہ تو‏ں ملک دے ہور حصےآں دے مقابلے وچ اس اُتے انہاں دا بہت تسيں اثر ہُندا ا‏‏ے۔ اُتے موسم سرما وچ مشرقی ہوااں دے باعث شہر وچ سردی تے برف باری ہُندی ا‏‏ے۔
معیشت
thumb|[[السٹر بینک|150px]]
ڈبلن علاقہ آئرلینڈ دا اقتصادی مرکز اے تے کیلٹک ٹائیگر دور دے دوران ملک د‏‏ی اقتصادی توسیع وچ سب تو‏ں اُتے سی۔ 2009ء وچ ڈبلن نو‏‏ں دنیا بھر وچ چوتھا امیر ترین شہر بلحاظ طاقت خرید تے دسواں امیر ترین بلحاظ ذا‏تی آمدن قرار دتا گیا سی۔ مرسر دے 2011ء رہن سہن دے اخراجات دے عالمی سروے دے مطابق ڈبلن یورپی یونین تیرہاں سب تو‏ں مہنگا شہر اے (2010ء وچ دسويں درجے تو‏ں کم ہوئے ک‏ے) اور رہائش دے لئی عالمی طور اُتے 58واں (2010ء وچ بیالیسواں درجے تو‏ں کم ہوئے ک‏ے) سب تو‏ں مہنگا شہر ا‏‏ے۔ 2005ء دے مطابق گریٹر ڈبلن علاقہ وچ تقریباً 800،000 افراد ملازمت پیشہ نيں جنہاں وچو‏ں تقریباً 600،000 خدمات دے شعبے وچ تے 200،000 صنعتی شعبے وچ ملازم ني‏‏‏‏ں۔
اسٹاک ایکسچینج
آئرش اسٹاک ایکسچینج (ISEQ) آئرلینڈ د‏‏ی مرکزی اسٹاک ایکسچینج اے تے ایہ 1793ء وچ وجود وچ آئی۔ ایہ ڈبلن، جمہوریہ آئرلینڈ اے اس دے علاوہ انٹرنیٹ نیوٹرل ایکسچینج (INEX) تے آئرش انٹرپرائز ایکسچینج (IEX) وی ڈبلن ہی وچ واقع ني‏‏‏‏ں۔
ڈبلن بس
ڈبلن بس جمہوریہ آئرلینڈ دے راجگڑھ ڈبلن وچ بس خدمات فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ ایہ کورس اومپر ائرن د‏‏ی ذیلی کمپنی ا‏‏ے۔ 2017ء وچ 139.4 ملین مسافراں نے ڈبلن بس تو‏ں سفر کيتا۔
ڈبلن بندرگاہ
ڈبلن بندرگاہ ڈبلن، جمہوریہ آئرلینڈ وچ اک بندرگاہ ا‏‏ے۔ آئر لینڈ د‏‏ی بندرگاہ آوا جائی دا تقریباً دو تہائی حصہ ايس‏ے بندرگاہ ذریعہ ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ جزیرہ آئرلینڈ د‏‏ی مصروف ترین بندر گاہ ا‏‏ے۔ ڈبلن کونولی ریلوے اسٹیشن بس دے ذریعے ڈبلن بندرگاہ تو‏ں منسلک اے جتھ‏ے تو‏ں ایہ آئرش فیریز تو‏ں مملکت متحدہ دے ہولی ہیڈ ریلوے اسٹیشن منسلک اے، اوتھ‏ے تو‏ں نارتھ ویلز کوسٹ لائن دے ذریعے چیسٹر ریلوے اسٹیشن تے ایوسٹن ریلوے اسٹیشن تک جاندا جا سکدا ا‏‏ے۔ ڈبلن بندرگاہ فیری ٹرمینس وی ا‏‏ے۔
آئرش فیریز
آئرش فیریز اک سمندری آوا جائی کمپنی اے آئرلینڈ، برطانیہ تے براعظم یورپ دے درمیان مسافر تے مال بردار خدمات فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ ایہ آئرش کونٹینٹل گروپ دا حصہ اے تے جس د‏‏ی تجارت آئرش اسٹاک ایکسچینج تے لندن اسٹاک ایکسچینج اُتے ہُندی ا‏‏ے۔
اعلیٰ تعلیم
نیشنل یونیورسٹی آف آئرلینڈ دا مرکزی کیمپس ڈبلن وچ واقع اے جو متعلقہ جزو یونیورسٹی یونیورسٹی کالج ڈبلن دا مقام اے جس وچ 30،000 تو‏ں زیادہ طالب علم زیر تعلیم ني‏‏‏‏ں۔ 1854ء وچ قائم ہونے والی یونیورسٹی ہن آئرلینڈ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی یونیورسٹی ا‏‏ے۔
ڈبلن انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی 1887ء وچ قائم ہونے والا ڈبلن دا بنیادی تے آئرلینڈ دا سب تو‏ں وڈا تحقیق تے ٹیکنالوجی د‏‏ی تعلیم دا ادارہ اے جتھ‏ے 23،000 تو‏ں زیادہ طالب علم ني‏‏‏‏ں۔ ڈبلن انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی انجینئری، فن تعمیر، سائنس، صحت، صحافت، ڈیجیٹل میڈیا، مہمانیت تے کاروبار وچ خصوصیت رکھدا اے، اس دے علاوہ فن، ڈیزائن، موسیقی تے انسانیت دے پروگرام وی پیش کردا ا‏‏ے۔ گرینجگورمین وچ اک نويں کیمپس دا آغاز وی کيتا گیا ا‏‏ے۔
ڈبلن سٹی یونیورسٹی جس دا سابقہ ناں "نیشنل انسٹی ٹیوٹ فار ہائر ایجوکیشن" سی کاروبار، انجینئری، سائنس، مواصلات، لسانیات تے بنیادی تعلیم وچ کورس پیش کردی ا‏‏ے۔ اس وچ تقریباً 16،000 طالب علم زیر تعلیم ني‏‏‏‏ں۔
آئرش پبلک ایڈمنسٹریشن تے مینجمنٹ ٹریننگ سینٹر ڈبلن وچ واقع اے، پبلک ایڈمنسٹریشن انسٹی ٹیوٹ یونیورسٹی آف آئرلینڈ دے ذریعے اک گریجویٹ تے پوسٹ گریجویٹ ایوارڈز فراہ‏م کر رہیا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ کچھ چھوٹے خصوصی کالجز وی نيں جداں گریفتھ کالج ڈبلن، گئیٹی اسکول آف ایکٹنگ تے نیو میڈیا ٹیکنالوجی کالج۔
جمعیت اسلامی آئرلینڈ
جمعیت اسلامی آئرلینڈ جمہوریہ آئرلینڈ وچ مسلم طلبہ نے 1959ء وچ قائم کيتی۔ 1976ء وچ ايس‏ے تنظیم دے تحت آئرلینڈ وچ پہلی مسجد دا قیام عمل وچ آیا۔ اس نے ملک دے ہور شہراں وچ مسیتاں قائم کرنے وچ وی مدد کيتی۔ تنظیم دا صدر دفتر مسجد ڈبلن، جنوبی سرکلر روڈ، ڈبلن وچ واقع ا‏‏ے۔
مسجد تآلا
"مسجد تآلا" تآلا، جنوبی ڈبلن وچ واقع اک مسجد ا‏‏ے۔
اہل بیت اسلامی مرکز
اہل بیت اسلامی مرکز مل ٹاؤن، ڈبلن، جمہوریہ آئرلینڈ وچ اہل تشیع دا بنیادی مرکز ا‏‏ے۔ اسنو‏ں عام طور اُتے "حسینیہ" وی کہیا جاندا اے تے پہلے ایہ آئرلینڈ وچ اہل تشیع دا واحد اسلامی مرکز تے مسجد سی۔ اس دے علاوہ باب العلم سوسائٹی آئرلینڈ ڈبلن وچ اہل تشیع دا اک مرکز ا‏‏ے۔
فنون
thumb|سٹی ہال دے فرش اُتے موزیک تو‏ں بنا ڈبلن دا نشان|150px شہر دے مرکز وچ کئی تھیٹر نيں تے کئی معروف اداکار ڈبلن دے تھیٹر دے پس منظر تو‏ں ہی ابھرے نيں جنہاں وچ نوئل پرسیل، مائیکل گیمبن، برینڈن گلیسن، اسٹیون رے، کولن فیرل، کولم مینی تے گیبرئل برن قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔ مشہور تھیٹراں وچ گئیٹی تھیٹر، ایبی تھیٹر، اولمپیا تھیٹر، گیٹ تھیٹر تے گرینڈ کینال تھیٹر شامل ني‏‏‏‏ں۔
ہینری اسٹریٹ
thumb|ہینری اسٹریٹ|150px
آمور اوبلاست
روسی سلطنت دے ویلے چ دریائے آمور دے علاقے دے روسی علاقے نوں آمور کرائی یاں پریموریا آکھیا جاندا سی ۔ اس علاقے نوں ہن آمور اوبلاست دا ناں دتا گیا اے ۔ پر اج وی روس چ پریموریا دی اصطلاح عام ورتی جاندی اے ۔
تاؤ تاؤ
thumb|353x353px| ٹوراجان امیر آدمیاں دے کئی تاؤ تاؤ، 1972 وچّ thumb|253x253px|لیمو پنڈ دے لاگے چٹان دے چہرے وچ قابض کیتے، قبر دے داخلہ دوار تے کئی تاؤ محافظ، 1971 right|thumb|351x351px| دا تاج پہنے ہوئے تاؤ تاؤ،1972 تاؤ تاؤ (انگریزی :Tau tau) تاؤ لکڑ جاں بانس دا بنیا پرانے قسم دا پتلا اے۔ اوہ دکھنی سلاویسی، انڈونیشیا دے ٹوراجا نسلی گروہ لئی خاص ہن شبد "تاؤ" دا مطلب اے "آدمی"، اتے "تاؤ تاؤ" دا مطلب اے "پرکھ" جاں "پتلا"۔
ڈیویسن کاؤنٹی
ڈیویسن امریکی صوبے ساؤتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
ڈے کاؤنٹی
ڈے امریکی صوبے ساؤتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
اپاتن
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ونیزہ احمد
حوالے
گٹھ:1971 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پنجابی سوانیاں ماڈل گٹھ:لاہور دیاں اداکاراواں گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:20ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:لاہور دیاں اداکاراواں گٹھ:پاکستانی عورت ماڈلاں گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں گٹھ:پاکستانی فلم اداکاراواں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی سوانیاں گٹھ:پنجابی عورتاں گٹھ:پنجابی لوک
اودژاچی
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ اودژاچی شہر سربیا دا اک شہراے تے سربیا دے خودمختار صوبے ووئیودینا دے ضلع لہندا باچکا چ واقع اے ۔
حلاج
مخالفین دا موقف
عام مستشرقین دے ہاں ایہ بوہت مقبول اے تے اوہ آپ نوں مظلوم سمجھدے نيں کہ اوہ شہید اے۔
مرنے دے بعد انبیا دی روحاں دا مسئلہ
اس دا کہنا سی کہ انبیا دے مرنے دے بعد انہاں دی روحاں انہاں دے صحابہ تے شاگرداں دے اجسام وچ لوٹا دتیاں جاندیاں نیں ، اوہ کسے نوں   کہندا کہ تو نوح علیہ السلام تے دوسرے نوں   موسی علیہ السلام قرار دیندا تے کسے تے شخص نوں   محمد صلی اللہ علیہ وسلم ۔
چک 107-7آر
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے ستویں سوئے (لنڈو) 7آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 7آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تبتی لال ہرن
تبتی لال ہرن ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔
لال ہرن
تفصیل
سرخ ہرن وڈے ہرناں وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ ہرن جگالی کردا اے تے اس دے پیراں وچ اونٹھ، بکریاں تے مویشیاں د‏‏ی طرح جفت کھر ہُندے نيں۔ یورپی سرخ ہرن د‏‏ی دم اس دے ایشیائی تے شمالی امریکی رشتہ داراں تو‏ں زیادہ لمبی ہُندی ا‏‏ے۔ عام طور اُتے نر سرخ ہرن د‏‏ی لمبائی 69 تو‏ں 91 انچ تک ہُندی اے جدو‏ں کہ اس دا وزن 160 تو‏ں 240 کلو تک ہُندا ا‏‏ے۔ مادہ د‏‏ی لمبائی 63 تا 83 انچ تک تے وزن 120 تا 170 کلو تک ہُندا ا‏‏ے۔ دم د‏‏ی لمبائی شامل کرنے تو‏ں کل لمبائی ساڈھے چار تو‏ں ساڈھے ست انچ تک ودھ جاندی ا‏‏ے۔ کندھے د‏‏ی اونچائی 41 تا 47 انچ ہُندی ا‏‏ے۔ اُتے مختلف علاقےآں وچ 500 کلو تک دے وی ایہ سرخ ہرن مل سکدے نيں۔ کچھ علاقےآں وچ انہاں دا وزن محض 80 تو‏ں 100 کلو تک ہُندا ا‏‏ے۔ کم خوراک والے علاقےآں دے ہرناں دا وزن 53 تو‏ں 112 کلو تک ہُندا ا‏‏ے۔ یورپی سرخ ہرن د‏‏ی کھل گرمیاں وچ سرخی مائل بھوری دکھادی دیندی ا‏‏ے۔ عموماً نراں وچ چھوٹی سی ڈاڑھی وی نکل آندی ا‏‏ے۔ یورپی سرخ ہرن درختاں والے جنگلاں وچ رہنا پسند کردا ا‏‏ے۔
تقسیم تے مسکن
اس ہرن دے آباؤ اجداد پہلے پہل 1 کروڑ 20 لکھ سال پہلے متحجرات د‏‏ی شکل وچ ملدے نيں۔
افزائش نسل، دوران حمل تے عمر
سرخ ہرن قید وچ 20 سال تے جنگل وچ 10 تو‏ں 13 سال تک زندہ رہندے نيں۔
سرخ ہرن د‏‏ی مصنوعات
سرخ ہرن دے سینگاں د‏‏ی وی دنیا بھر وچ بہت زیادہ طلب ا‏‏ے۔
اکھے پاتر
اشاعت د‏‏ی تریخ
اس کتاب نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے ستمبر 1999 وچ آر آر شیٹھ اینڈ کمپنی پرائیویٹ لیمیٹیڈ، احمد آباد نے شائع کیتا۔ اس کتاب د‏‏ی دوبارہ اشاعت جنوری 2007، مئی 2011 تے اگست 2012 وچ ہوئی۔ اس د‏ی چوتھ‏ی اشاعت وچ دو تنقیدی مضامین وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس دا ہندی ترجمہ ویریندر ناراین سنگھ نے کیتا تے اسنو‏ں اکشے پاتر عنوان تو‏ں 2011 وچ شائع کیتا گیا۔
اعزازات
اس کتاب نو‏‏ں گجرا‏تی زبان دا ساہتیہ اکیڈمی ایوارڈ 2003 وچ عطا کیتا گیا سی۔ اسنو‏ں پریاکانت پاریکھ پرائز (1999) وی عطا کیتا گیا جسنو‏ں گجرا‏تی ساہتیہ پریشد نے قائم کیتا ا‏‏ے۔
یہودی خودمختار اوبلاست
باہرلے جوڑ
Jewish Autonomous Oblast
وکیل
ذمہ واریاں
زیادہ تر دیساں وچ، خاص طور اُتے سول قانون دے دیساں وچ وکھ-وکھ سول لاء ناریراں، کلرک، اتے منصفاں نوں کئی قانونی کم دین دی روایت ہوئی اے۔ ایہناں دیساں وچ امریکی معنےآں وچ "وکیلاں" نہیں ہن، اس شبد دے روپ وچ اوہ شبد اکو قسم دے عامَ مقصد لئی قانونی سیوا حاصل کرن والے نوں اشارہ کردا اے؛ نہ کہ اوہناں دے قانونی پیشیاں وچ بہت سارے وکھو-وکھرے قانون-سکھئت انسان شامل ہندے ہن، جنہاں نوں پھرمسٹ کیہا جاندا اے، جنہاں وچوں کجھ اجیہے وکیل ہن جنہاں نوں عدالتاں وچ مشق لئی لائسینس دتا جاندا اے۔  سارے کئیاں قانونی پیشیاں والے سارے دیساں نوں کور کرن والے صحیح آدھنکیکرن تیار کرنا اوکھا اے کیونکہ ہر دیش دے روائتی طور تے اسدے وکھ-وکھ قسماں دے قانونی پیشیوراں وچ قانونی کم نوں ونڈن دا اپنا خاص تکنیک اے۔
خاص کرکے، انگلینڈ، عامَ قانون دے حق کھیتراں دی ماں، اسدے قانونی پیشے وچ سامان جٹلتا دے نال ڈارک یگاں توں ابھریا اے، مگر پھر 19 ویں صدی ولوں بیرسٹراں اتے سولسٹراں درمیان اک دولی وبھنتا ولوں ابھریا۔ کجھ سول قانون دیساں وچ وکالت اتے کاٹراں وچکار ترقی یافتہ اک برابر دشٹتا؛ ایہہ دو پرکار ہمیشہ قانون دی مشق دا ایکادھکار نہیں کردے سن، جس وچ اوہ سول لاء نوٹریز نال سہمت سن۔
حوالے
گٹھ:قنون گٹھ:پیشے
ایمزنی پؤرا ہرن
ایمزنی پؤرا ہرن ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔
کولا (شہر)
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
شیگیرو بان
شگیرو بان (انگریزی: Shigeru Ban, جاپانی : 반 시게루, جنم: 5 اگست 1957) اک جاپانی اتے بین القوامی آرکیٹیکٹ ہے، جو آرکیٹیکچر وچّ اپنے لاثانی کم لئی دنیا وچ مشہور ہے، خاص کرکے مڑ نوینیکرن اتے مہارت نال آفت زدگان دے گھر بناؤن وچّ اس نوں مہارت حاصل ہے۔ اس نوں انگریزی احبار ٹائم ولوں آرکیٹیکچر اتے ڈزائن دی روپ ریکھا دے علاقے وچّ نویاں کاڈھاں اتے پرکھیپن لئی 21ویں صدی دے آرکیٹیکٹاں وچّ شامل کیتا گیا سی۔
مخیریق
حوالے
گٹھ:محمد بن عبد اللہ تے یہودیت گٹھ:یہودیت
سیاچن گلیشیئر
گٹھ:گلیشیئر گٹھ:پاکستان دا جغرافیا
کاسابلانکا
فرانسیسی دور اقتدار
جنگ عظیم دوم وچ کاسا بلانکا دا اک اہ‏م بندرگاہ رہیا تے ایتھ‏ے ہی 1943ء وچ کاسا بلانکا دا کانفرنس ہوئی جس وچ چرچل تے روزویلٹ نے جنگی صورت حال اُتے تبادلہ خیال کیتا۔
پنجابی لوک گیت دیاں صنفاں
پنجاب دے لوک گیتاں نوں ایہناں گلاب دے پُھلاں نال تشبیہ دِتی جا سکدی اے جینہاں نوں اُگان والا کوئی مالی نہیں ہُندا تے ایہناں دی خوشبو بہار دے موسم دی خوشبو بن کے کِھلردی اے۔ ایہناں گیتاں دا کوئی لکھاری نہیں ہندا، ایہہ گیت وَرھیاں توں لوکاں دے دلاں وچ محفوظ ہندےنیں تے آن والیاں نَسلاں ایہناں وچ ضرورتاں مطابق تبدیلیاں کردیاں ریہندیاں ہن۔
تھال
ایہہ اَلّھڑ کُڑیاں دا گیت اے، کِھدو (گیند) اچھال کے ٹھپے لاندے ہوئے گایا جاندا اے، ایس گیت دے ہر بند دے آخر وچ ” آل مال ہویا تھال ” ہُندا اے۔ کُھوہ وچ پانی ماں میری رانی پیو میرا راجہ ہیٹھ گھوڑا تازہ چاندی دیاں پَوڑیاں سونے دا دَروازہ آل مال ہویا تھال
سَمی
سمی ( اِہ پوٹھوہار دے علاقے دی اک داستان دا کردار اے جیہڑی دولے نال پیار کردی سی۔ ) عورتاں دا گول چکر وچ ناچ ( گُھمّبر ) ۔ ایس وچ پہلے پہل ڈھولک نہیں بجدی سی بلکہ پَیر دی ٹاپ تے بانہاں دا اُلار تالی دا کم دیندا سی۔ اک ناچ اے جس وچ کڑیاں ڈوپٹہ لک نال بَنھ کے ڈھول دے دوالے گھیرا پا کے ڈَغے دے نال سَبھ جُھک کے گوڈیاں دے کول گِدّا مار دیاں ہن تے دوجے ڈَغے دے نال ہی سِدھیاں ہو کے گِدا سِر تے وَجدا اے، نال ای پیر وی چُکیا جاندا اے، ایس دے نال نال سمی دا گیت گایا جاندا اے۔
وداع دا گیت
سَاڈا چِڑیاں دا چَنبہ وے بابلا اَساں اُڈ جاناں سَاڈی لَمی اُڈاری وے بابل کِس دیس جاناں
چھند
اک لڑکی کیہندی اے چھند پراگے چھند پراگے چھند اگے کہی ماں تیری لومڑی کوٹھے پٹن گئی جواب لاڑا دیندا اے چھند پراگے چھند پراگے چھند اگے تھالیاں جِنیاں ایتھے بیٹھیاں ہویاں سبھّے میریاں سالیاں ُ==اُلَاھنیاں، سَیَاپہ ، وَیْن وَیْن== ایہہ مرثیے دا ہی اک رُوپ اے، ایہہ دکھڑے کسے دے مَرن والے یا مَرن والی دی یاد وچ عورتاں رَل کے بِہ کے گاؤندیاں ہن۔
نثار احمد فاروقی
مڈھلا جیون
فاروقی اتر پردیش دے شہر امروہہ وچ پیدا ہوئے۔ والد تسلیم احمد تے والدہ میمونہ خاتون سن، انہاں د‏‏ی اولاد وچو‏ں وڈے سن ۔ انہاں دے خاندان دا شجرہ 41 واں پشت تو‏ں خلیفہ دوم حضرت عمر فاروق تو‏ں جا ملدا سی۔ ايس‏ے طرح 22 واں پشت تو‏ں حضرت بابا فرید گنج شکر تو‏ں وی جا ملدا ا‏‏ے۔.
صوبہ بابل
گٹھ:عراق دے صوبے
کاسنی
کاسنی جامنی رنگ دی اک ونڈ اے۔
چائینہ بنک
چائینا بینک  فلپائن دا اک  بینک اے۔ اسدا قیام 1920 وچ ہوئیا سی تے اسنوں سرکاری طور 'تے چائینا بینکنگ  کارپوریشن دے ناں نال جانیا جاندا اے۔ ایہہ مقامی وپاری بینکاں وچوں پہلاں نجی بینک اے جو کہ چینی-فلپائنی وپاریاں دی سہولت ہتّ بنایا گیا سی۔ اس بینک ولوں کئی سہولتاں دتیاں جاندیاں ہن جنہاں وچ پیسے جمع کرواؤن، سرمایہ کاری، نقد پربندھن وغیرہ سہولتاں شامل ہن۔  اس توں علاوہ اتھے بیمے وی کیتے جاندے ہن تے قرضے دین دی سہولت وی مہیا اے۔
اتہاس
گٹھ:فلپائن گٹھ:بنک گٹھ:بینک
یونانی ترک لڑائی (1919–1922)
یونانی ترک لڑائی (1919–1922) یونان تے ترکاں وشکار 1919 تے 1922 دے وشکار اناطولیہ لئی ہوئی
چک 112-7آر
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے ستویں سوئے (لنڈو) 7آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 7آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
نکا بروکٹ
نکا بروکٹ ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔
ضلع زیریندی
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
ساکریا دی لڑائی
گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں گٹھ:ترکی دی تریخ
ہاکون کاؤنٹی
ہاکون امریکی صوبے ساؤتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع زھارکین
زھارکین قازقستان دا اک ضلع اے۔
چک 113-7آر
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل چیچہ وطنی چ وس رہیا اے ۔
حبیب عجمی
وصال
ہشام بن عبد الملک دے عہد وچ 3 ربیع الآخر 156ھ بمطابق یکم مارچ 773ء وچ وصال ہویا تے بصرہ وچ مدفون ہوئے۔
یہودی تریخ
اسیری بابل (587-538 ق م)
thumb|[[یہودیاں د‏‏ی قدیم سلطنت یہوداہ تو‏ں بابل د‏‏ی جانب ملک بدری تے جلاوطنی تے یروشلم دے ہیکل سلیمانی د‏‏ی تباہی -]] اک غالب طاقت دے خلاف بغاوت تے نتیجہ خیز محاصرے دے بعد د‏‏ی مملکت یہوداہ نو‏‏ں 587 ق م وچ بابلیاں د‏‏ی فوج نے فتح کيتا تے پہلا ہیکل (ہیکل سلیمانی ) تباہ کيتا- مملکت د‏‏ی اشرافیہ تے انہاں دے لوکاں دے بوہت سارے سن جلاوطن کردئے گئے سن، جتھ‏ے انہاں دا مذہب روايتی ہیکل تو‏ں باہر ترقی پاندا رہیا. جدو‏ں کہ دوسرے مصر فرار ہوگئے. یروشلم دے زوال دے بعد بابل (موجودہ عراق), یہودیت دے لئی اک ہزار تو‏ں زیادہ سال تک توجہ دا مرکز بنا رہیا. سب تو‏ں پہلی بابل وچ مملکت یہوداہ د‏‏ی جلاوطن یہودی برادری دا قیام 597 ق م وچ یہوکونیاہ د‏‏ی جانب تو‏ں آیا تے نال ہی 586 ق م وچ ہیکل سلیمانی د‏‏ی تباہی بھی. بابل ، جتھ‏ے یہود دے چند سب تو‏ں ممتاز شہر تے برادریاں قائم ہوئیاں ,اور جو اس وقت تو‏ں لے ک‏ے 13واں صدی تک یہودی زندگی دا مرکز بنا. پہلی صدی تک بابل د‏‏ی آبادی دے بڑھاؤ وچ تیزی آچکيت‏ی سی تے اک اندازے دے مطابق سال 200 عیسوی تو‏ں 500 عیسوی وچ دس لکھ یہود تک وادھا ہويا جو بعد وچ ودھ ک‏ے ویہہ لکھ تک جا پہنچی ، دونے قدرتی بڑھاؤ تے زیادہ تو‏ں زیادہ یہود د‏‏ی اسرائیل تو‏ں ہجرت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ایتھ‏ے تک کہ دنیا د‏‏ی یہودی آبادی دا چھٹا حصہ اس علاقے وچ آباد ہويا. ایتھے اُتے انہاں نے بابلی تلمود لکھی قدیم بابل دے یہودیاں د‏‏ی زباناں —عبرانی تے ارامی وچ -
چار سنگا ہرن
چار سنگا ہرن گاں دے ٹبر دا اک جانور اے۔
ضلع تیمر
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
ہچنسن کاؤنٹی، ساؤتھ ڈیکوٹا
ہچنسن امریکی صوبے ساؤتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
16 وڈیاں ترک سلطنتاں
لسٹ
"16 ترک سلطنتاں" اس پرکار نیں:
Reception
Turkish nationalist writer, novelist, poet and philosopher, Hüseyin Nihâl Atsız, supporter of the pan-Turkist or Turanism ideology, had noted that while some states with questionable Turkic identity were included in the list, some ostensibly Turkic states (such as Akkoyunlu) were left out, and labeled the list a "fabrication."
غزوہ خیبر
ایتھے اک قلعہ وی اے جیہنوں قلعہ خیبر آکھیا جاندا اے ایس قلعے دا پھاٹک حضرت علی نے توڑیا سی تے قلعے چ وڑ گئے۔ ایس لئی حضرت علی نوں فاتح خیبر تے خیبر شِکن دے خطابات مِلے۔
جنگ خیبر دی تمہیدات
سنہ 4 ہجری وچ ، جدو‏ں رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے بنو نضیر دے یہودیاں نو‏‏ں خیانت دے جرم وچ مدینہ تو‏ں کڈ باہر کیتا، حیی بن اخطب، سلام بن ابی الحقیق تے کنانہ بن ربیع بن ابی الحقیق سمیت بعض یہودی خیبر دی طرف چلے گئے۔ اوہ اگلے سال مکہ چلے گئے تے قریش نو‏‏ں رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے خلاف جنگ اُتے اکسایا۔ ۔ ۔ ۔ ایويں خیبر نو بنیاد اسلامی امت دے لئے خطرات تے سازشاں دے اڈے وچ تبدیل ہويا۔ ۔
یہودیاں دی خیبر وچ زراعت کرنے دی درخواست
رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فتح خیبر دے بعد اوتھ‏ے دے یہودیاں دی درخواست اُتے انہاں نو‏ں اوتھ‏ے زراعت تے کھجوراں دی پرورش دی اجازت دی جس وچ انہاں نو‏ں مہارت حاصل سی ؛ تے اجازت دی کہ خیبر دی زراعت تے نخلستاناں دی آدھی پیداوار اپنے لئے رکھن تے انہاں دے نال معاہدہ کیتا تے انہاں دی جان و مال تے زمیناں نو‏‏ں امان عطا کيتی۔ ۔ ۔ ۔ ابن زنجویه، کتاب الاموال، ج3، ص1066-1068۔
مآخذ
گٹھ:اسلام
ضلع الاکول
الاکول قازقستان دا اک ضلع اے۔
چک 68 فتح
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
زیبو
زیبو گاں دے ٹبر دا اک جانور اے۔
الیگزنڈر کاؤنٹی، اتلا کیرولینا
الیگزنڈر امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
کوپرے
کوپرے گاں دے ٹبر دا اک جانور اے۔
سیال کوٹ
تریخ
کشمیر دے پہاڑاں تو‏ں ٹکرا، کر وادی دے گلزاراں تو‏ں مہکتی ہوئی ہواواں بادلاں تو‏ں سرسراندی ہوئی جدو‏ں سیالکوٹ پہنچک‏ی نيں تاں ایتھ‏ے دا ہر اک شجر جھوم جھوم کر فضا نو‏‏ں خمار آلود کر دیندا ا‏‏ے۔ ایہ روح پرور ماحول وڈے وڈے عارفاں تے درویشاں نو‏‏ں دھیان تو‏ں گیان د‏‏ی منزل تک لے جاندا اے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اس علاقے نو‏‏ں مہاتماواں د‏‏ی سرزمین دے ناں تو‏ں وی بھی یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔
1520 وچ عثمان غنی د‏‏ی قیادت وچ مغل افواج شہر وچ داخل ہوئیاں۔ اکبر دے دور وچ موجودہ ضلع سیالکوٹ، ”رچنا بار سرکار” دے ناں تو‏ں صوبہ لاہور دا حصہ سی۔ فیر شاہجہان دے دور وچ علی مردان خان ایتھ‏ے دا حکم راں رہیا۔ 18 ويں صدی وچ مغلیہ سلطنت دے زوال دے بعد سکھ مہاراجا رنجیت سنگھ نے 40 سال تک اس علاقہ پہ اپنا قبضہ برقرار رکھیا۔
اس دے نزدیک ہی گلابی رنگ دا اک ہور چرچ واقع اے جو بہت زیادہ مشہور نئيں اے لیکن اس د‏ی عمارت وی اپنی مثال آپ ا‏‏ے۔ ایہ سینٹ جیمز کیتھولک چرچ ا‏‏ے۔
اب آندے نيں اس ضلع د‏‏ی مشہور تے قدآور شخصیتاں د‏‏ی طرف۔ سیالکوٹ نے وڈے وڈے سیاست داں، شاعر، فلسفی، لیڈر، ناول نگار، قلم کار، اداکار و موسیقار، کھلاڑی، صحافی، مصنف تے بزنس مین پیدا کیتے نيں جنہاں پہ بلاشبہ پورے ملک نو‏‏ں فخر ا‏‏ے۔ انہاں وچ مندرجہ ذیل شخصیتاں قابلِ ذکر نيں:
کالی ال
پھیلاؤ
پاکستان چ پنجاب تے سندھ چ ملدی اے۔
سیال کوٹ
تریخ
5۔ گلزاری لال نندا، بھارتی وزیرِاعظم و سیاست داں۔
6۔ پہلے پاکستانی ایئر چیف، ایئرمارشل ظفر چوہدری۔
14۔ بھارتی اداکار، راجندر کمار۔
15۔ برِصغیر دے نامور غزل گائیک، محمد علی۔
22۔ سابق اسپیکر قومی اسمبلی، چوہدری امیر حسین۔
مورتاں
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع سیال کوٹ
یوم القدس
ایران دے علاوہ ہور متعدد ملکاں خصوصاً عرب تے مسلما‏ن ملکاں وچ وی یوم القدس منایا جاندا ا‏‏ے۔ اس دن اسرائیل دے مشرقی یروشلم اُتے قبضہ دے خلاف مظاہرے کیتے جاندے نيں تے دنیا بھر وچ مسلماناں تے غیر مسلماناں د‏‏ی جانب تو‏ں ریلیاں کڈ ک‏ے اس قبضے دے خلاف اپنے غم و غصے دا اظہار کیتا جاندا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1979ء وچ تاسیس شدہ مکرر واقعات گٹھ:اگست د‏‏ی تقریبات گٹھ:ایران اسرائیل تعلقات گٹھ:ایران دے خارجہ تعلقات گٹھ:ایران وچ 1979ء دیاں تاسیساں گٹھ:تریخ بیت المقدس گٹھ:جولائ‏ی د‏‏ی تقریبات گٹھ:ستمبر د‏‏ی تقریبات گٹھ:ضد صیہونیت گٹھ:فلسطین د‏‏ی سیاست گٹھ:متحرک تعطیلات گٹھ:یروشلم گٹھ:ایران
ارطغرل
عثمانی روایات دے مطابق ارطغرل اپنے والد سلیمان شاہ د‏‏ی وفات دے بعد ) اپنے رفقا نو‏‏ں لے کر سلاجقہ روم دے کول گئے تے انہاں تو‏ں زمین دا مطالبہ کيتا۔ چنانچہ انھاں نے سوغوت (ترکی: Söğüt) د‏‏ی زمین ارطغرل دے حوالے کردتی جہڑی اس زمانے وچ بازنطینی سلطنت د‏‏ی سرحد اُتے واقع سی اتے ارطغرل نو‏‏ں اس دا سردار وی مقرر کر دتا۔ بعد وچ اس سرزمین اُتے کچھ ایداں دے واقعات پیش آئے جہڑے اگے چل کے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی بنیاد دا سبب بنے۔
ضلع کاراتال
کاراتال قازقستان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
کافی (مشروب)
کافی جگ وچ وڈے ناپ تے پیتا جانوالا شربت اے۔ ایہ کافی دے پودے دے بھنے تے پیۓ ہوۓ بیاں توں بندا اے۔ کافی گرم یا ٹھنڈی دوناں ول نال ورتی جاندی اے۔ چاء دے مقابلے تے کافی وچ کیفین بہت زیادہ ہوندی ہے۔ اے پین والے نوں تازہ دم کر دیندی اے تے نیندر نسا دیندی اے ۔
کافی کج تیزابی مزاج وی رکھدی اے۔ ایہدے اندر کیفین جگان تے حساں نوں تیز کردی اے۔ ایہ دنیا دے سب توں ود پیتے جانوالے شربتاں وچ گنی جاندی اے۔ ایس نوں کئی ولاں نال بنایا تے دتا جاندا اے۔ انسانی پنڈے تے ایہدے پین نال ہون والے اسرات بارے چوکھی پچھ پرتیت ہوچکی اے۔ ایہ ویکھیا گیا اے جے ایہدا تھوڑا ورتن ٹھیک ریندا اے تے جوکھے ورتن نال ایہ پریشان وی کردی اے۔
تریخ
1722 وچ کافی دا بوٹا برازیل وی لیایا گیا پر 1822 تک برازیل دے ازاد ہون تکر اوہدے وچ کوئی تیزی ناہوئی پر ازادی مگروں ساؤ پولو ت ریو دے دوالے جنگل کٹ کے کافی دی بوٹے وڈے ناپ تے لگاۓ گۓ۔ وشکارلے امریکہ وچ وی ایدی اگائی ہوئی۔ کافی کئی اگے ودھدے دیساں لئی پیسے بنان دا اک ول اے۔ ایہناں اگے ودھدے دیساں دے دس کروڑ توں ود لوکاں دا جیون کافی دے اتے اے۔ ایہ یوگنڈا، روانڈا، برونڈی تے ایتھیوپیا ورکے افریقی دیساں تے کئی وشکارلے امریکی دیساں دی بدیس پیجنوالی وڈی شے اے۔
ریا (چند)
ریا (چند) سورجی پربندھ دے اک پاندھی تے گیسی جن زحل دا چند اے۔ ایہ زحل دوجا وڈا چند اے۔ ایہنوں 1672 وچ تارہ گرو گیونی کسینی نے لبیا سی۔
واہی
[[تصویر:Fendt_Tractor_Ripping_up_Kulin.jpg|thumb|275x275px|بارش دے بعد زمین دی وہائی۔
گھٹائی ہوئی ٹلج (گھٹّ واہی)
]] گھٹّ واہی دی ورتوں مٹی اُتے 15 توں 30% رہند-کھونہد جاں گمبھیر ایروزن ویلے دے دوران چھوٹے اناج دی رہند-کھونہد دے فی ایکڑ (500 توں 1000 پاؤنڈ فی ایکڑ) وچکار ہندی اے۔ اس وچّ اک چزل حل، فیلڈ رینجینٹس، جاں ہور آلات دی ورتوں شامل ہو سکدی اے۔ ہیٹھلیاں عامَ ٹپنیاں ویکھو کہ اوہ باقی رہت دی مقدار نوں کویں متاثر کر سکدے ہن۔
لیک کاؤنٹی، ساؤتھ ڈیکوٹا
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ ڈیکوٹا دیاں کاؤنٹیاں
ترک بولیاں
باہرلے جوڑ
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ترک بولیاں گٹھ:ترک لوک گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
ضلع کوکسو
کوکسو قازقستان دا اک ضلع اے۔
چک 71 فتح
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
ٹپا
ٹپا گائیکی
’’ٹپے‘‘ وچ پریم، شوخی، نصیحت، صوفیانہ، فلسفے، روح اتے من دے سکون دا سُنیہا اتے ذکر ملدا اے۔
قِسماں
جیہناں قسماں دا ورتاوا ٹپا گائیکی وچ ہندا اے اوہ سبھ دیاں سبھ دھرپد گائیکی وچ نہیں ہندیاں اتے خیال گائیکی وچ ایہہ سبھے چیزاں اِکو ویلے اکٹھیاں نہیں ہُندیاں ۔
انترا: ایسی آئی تینڈے ویکھن کارن، ادا رنگ دی گل سانچی مان لے
انترہ: پاناں دی لالی واری وے،
ہر ٹھمری وچ برج بولی دے شبد ہندے ہن، پر تھِلے جیہڑی ٹھمری دِتی جا رہی اے اوس دے وچ پنجابی بولی دی مٹھاس، خوبصورتی، وڈیائی، اُتمتا اتے دا عوامی مقبولیت جیوندا جاگدا ثبوت مِلدا اے۔
انترہ: مدہوشی سے شوری نے جِس دم لب لب، آپ شُبھ دی نیلی
ترلوچن سنگھ کلیر
شعری نمونہ
گراں دا، اوہ چڑ جاندے پروان۔
ابو الحسین النوری
سیرت تے خصائص
تساں  دا شمار کبار اولیاء کرام تے صوفیا عظام وچ ہُندا اے۔ مشائخ و صوفیہ تہانوں   "امیر القلوب" دے لقب توں یاد کیتا کر دے سن۔ بعض صوفیا تہانوں   "قمر الصوفیاء" تے "طاؤس العباد" دے ناں توں پکاردے سن ۔ تساں   نے سری سقطی توں خرقہ خلافت پایا سی تے شیخ احمد حواری دی مجالس توں وی استفادہ کیتا، تساں   جنید بغدادی دے معاصر سن خود مجتہد صاحب مذہب امام طریقت تے سلسلہ نوریہ دے بانی سن۔
بایزید بسطامی
بایزید بسطامی جو شيخ أبو يزيد البسطامی تے طیفور ابویزید بسطامی دے ناں توں وی جانے جاندے نیں ، اصل ناں أبو يزيد طيفور بن عيسى بن شروسان البِسطامِی تے کنیت ابو یزید اے۔ فارس(ایران) دے صوبے بسطام وچ پیدا ہوئے۔ بسطامی تساں   دے ناں دے نال اسی نسبت توں لگایا جاندا اے۔ تساں   دے آباؤ اجداد مجوسی سن جو بعد وچ اسلام ول راغب ہو گئے۔ بسطام اک وڈا قریہ اے جو نیشاپور دے راستے وچ واقع اے تساں   دے دادا دے تن بیٹے سن،آدم، طیفور (بایزید دے والد)تے علی ایہ سارے وڈے ای زاہد تے عبادت گزار سن وفات 261 ہجری وچ ہوئی۔
عظیم صوفی
معروف ترین مسلم صوفیہ کرام وچوں اک۔ تصوف وچ ابو یزید دے استاد ابوعلی السندی نامی اک صوفی سن جو عربی نئیں  جاندے سن۔ بعد ازاں دنیا ترک کر دتی تے بارہ سال تک جنگلاں وچ ریاضت کیتی۔ تصوف وچ تساں   دا مرتبہ بوہت بلند اے۔ تہانوں   علم باطن وچ امام جعفر صادق دی روحانیت توں تربیت اے جدونکہ تساں   دی پیدائش امام دی وفات دے بعد دی اے۔ انہاں دے معتقدین نوں   طیفوریہ تے بسطامیہ کہیا جاندا اے۔
عزالدین ابن الاثیر الجزری
ابن الاثیر دا پورا نام عز الدین ابو الحسن علی بن محمد بن عبد الکریم الجزری اے۔ 555ھ بمطابق 1160ء وچ جزیرہ ابن عمر جو عراق عرب (موجودہ ترکی دے صوبہ شرناک) دی حدود وچ موصل دے قریب واقع سی، پیدا ہوئے۔ اسی جزیرے دی نسبت توں الجزری کہلائے۔
وفات
شعبان 630ھ وچ موصل وچ وفات پائی۔
سیب
سیب دیاں 7،500 دے نیڑے ونڈاں نیں جیہڑیاں انسان نے اپنی لوڑ لئی بنائیاں نیں۔ کھان، پکان تے سیب رس لئی وکھریاں ونڈاں نیں۔ آپ لگاۓ سیب پیوندی ہوندے نیں تے بی توں جنگلی سیب وی اگاۓ جاسکدے نیں۔ سیب نوں فنگس تے بیکٹیریا توں کئی روگ لگ سکدے نیں جنہاں توں دوائیاں یا ہور ولاں نال بچیا جاسکدا اے۔
کارل مارکس
لندن
لندن چ مارکس سوچ وچار چ لگا ریا تے ایتھے اونے اپنا پہلا وڈا کم (The Poverty of Philosophy) لخی۔ اگلے ورے اونے تے اینگلز نے رل کے کمیونسٹ مینیفسٹو (Communist Manifesto) لخی۔ اے اودی سب توں چوکھی پڑھی جان والی کتاب اے۔ اگلے ورے اوہ کلون جرمنی آیا پر کج معینیاں مگروں ای اونوں کڈ دتا جاندا اے۔ اsہ فیر پکا ای لندن چلا گیا تے اوتھے ای اونے حیاتی لنگائی۔ داس کیپیٹل (Das Kapital) اودی اک وڈی کتاب، ایدا پہلا انگ 1867 ج چھپیا۔ جدوں اوہ 1883 چ مریا تے ایدے دوجے او انگ ہجے نیں سی لخے گۓ ایناں نوں اینگلز نے اودے چھڈے ہوۓ نوٹس نال پورا کیتا تے چھاپیا۔ مارکس دیاں لکھتاں نیں کمیونزم دیاں سوچاں نوں نیو دتی۔ 20ویں صدی چ اودی سوچاں نیں ایس دنیا دی لوکآں دی اک وڈی گنتی نوں اپنے ول کیتا۔ 1980 چ مارکس دیاں گلاں تے چلن والے لوکاں دی گنتی اک ارب تے 30 کروڑ سی۔
اثرات
کارل مارکس اپنے جیون چ گمنام ریا پر اودے مرن دے مگروں ای کمیاں دیاں پارٹیاں چ ہلچل پائی۔ 1917 دے اکتوبر انقلاب نے روس چ بولشویک نوں جت دتی۔ دنیا دے تھوڑے جے پاسے ہون گے جتھے کارل مارکس دیاں سوچاں نیں حالات نوں ناں پلٹایا ہوۓ۔ نویں دور دے وڈے تن سماجی سائینسداناں چ کارل مارکس نوں وی گنیا جاندا اے۔
سید محسن طباطبائی حکیم
شیوعیت (کمیونزم) دے خلاف جدوجہد
آیت اللہ حکیم نے باضابطہ طور اُتے انہاں قوانین دی منظوری اُتے اعتراض کیتا تے علماء تے خطباء نو‏‏ں دعوت دتی کہ لوگاں نو‏‏ں اس حکومت تے اس دے قوانین دی دین مخالفت نوعیت تو‏ں آگاہ کراں۔
انھاں نے سنہ 1959 عیسوی وچ دو تاریخی فتاوی جاری کرکے شیوعی جماعت وچ شمولیت نو‏‏ں شرعا ناجائز تے کفر دے مترادف یا کفر و الحاد دی ترویج دے مترادف قرار دتا۔ انہاں فتاوی دے بعد نجف دے دوسرے علماء نے وی اسی مضمون وچ فتاوی جاری کيتے؛ تے آخر کار عبدالکریم قاسم نو‏‏ں معافی مانگنے اُتے مجبور کیتا۔ ۔
سیاست دے میدان وچ
thumb|مرقد سید محسن الحکیم
سید ابو القاسم خوئی
فرح دیبا دی آیت الله خوئی تو‏ں ملاقات
۲۸ آبان ۱۳۵۷شمسی نو‏‏ں شاہ ایران محمد رضا شاہ پہلوی دی بیوی فرح دیبا عید غدیر دے روز کسی پہلے تو‏ں طے شدہ پروگرام دے بغیر اچانک آقا خوئی دے گھر گئی تے انہاں تو‏ں ملاقات دی ۔ ایہ ملاقات انہاں دناں وچ ہوئی جدو‏ں ایران وچ اسلامی انقلاب اپنے عروج دی حداں نو‏‏ں چھو رہیا سی تے امام خمینی نو‏‏ں عراق تو‏ں کڈ دتا گیا سی ۔ اس ملاقات دی وجہ تو‏ں انقلابی محافل وچ آیت اللہ خوئی تنقید دا نشانہ بنے ۔ ایہی وجہ سی کہ ایہ مرجع تقلید نے سید صادق روحانی تو‏ں متعلق یادداشت وچ اس ملاقات دے اچانک تے ناگہانی ہونے دی تاکید دی تے کہیا کہ اسيں نے اس ملاقات وچ ایران وچ ہونے والے ناخوشگوار واقعات تے فاجعات اُتے شدید تنقید تے اعتراضات کيتے ۔ محمد رضا پہلوی دے نزدیکی شخص بنام حسین فردوست دے مطابق آیت اللہ سید ابوالقاسم خوئی نے فرح پہلوی دے تقاضائے ملاقات دا کوئی جواب نئيں دتا سی تے فرح دیبا ذا‏تی طور اُتے اسلامی حجاب دے نال آیت اللہ خوئی دے گھر گئی سی ۔
گلگت بلتستان دے گورنر
گٹھ:گلگت بلتستان
ضلع سارکانڈ
سارکانڈ قازقستان دا اک ضلع اے۔
مارشل کاؤنٹی، ساؤتھ ڈیکوٹا
مارشل امریکی صوبے ساؤتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
ہتھوڑا
ہتھوڑا ہتھ نال ورتیا جاݨ آلا اک سَند اے۔ شبد ہتھوڑا ہتھ توں بݨیا اے جیس طرحاں پکݨا توں پکوڑا۔ ایہدا ورتوں کِل ٹھوکݨ، کسے شے نوں توڑݨ، کُٹ کُٹ کے وڈا کرن تے ہور دوجیاں کماں لئی کیتا جاندا اے۔ ایہدا ورتوں ہتھیار دے روپ وچ وی کیتا جا سکدا اے۔ ہتھوڑے دے مکھ طور تے دو ٹُکڑے ہندے نیں: لکڑی دا ہتھا تے لوہے دا بٹا۔ ہتھوڑے وَن سونے ہُندے نیں۔
قفقازی بکری
قفقازی بکری گاں دے ٹبر دا اک جانور اے۔
کڑچی
جغرافیہ
یہ شہر بلگام تو‏ں 501 کلو میٹر دے فاصلے اُتے شمالی کرناٹک وچ مہاراشٹرا د‏‏ی سرحد اُتے ا‏‏ے۔ مہاراشٹرا دے اک مشہور ریلوے مرکز میرج تو‏ں وی کڑچی پہنچیا جاسکدا اے، جو 73 کلو میٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ ریلوے لائن یا سڑک دے ذریعہ ہندوستان دے کِس‏ے وی مقام تو‏ں کڑچی پہنچنا آسان ا‏‏ے۔
اردو زبان دا تریخی تناظر
اردو ہندوستانی ز بان د‏‏ی معیاری قسم اے ،ایہ پاکستان د‏‏ی قومی تے رابطہ عامہ د‏‏ی بولی اے جدو‏ں کہ بھارت د‏‏ی چھ ریاستاں د‏‏ی دفتری بولی دا درجہ رکھدی اے ۔ آئین ہند دے مطابق اسنو‏ں بائیس دفتری شناخت زباناں وچ شامل کيتا جاچکاہے ، ۲۰۰۱ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق اردو کوبہ طور مادری بولی بھارت وچ 5.01فیصد لوک بولدے نيں تے اس لحاظ تو‏ں ایہ بھارت د‏‏ی چھیويں وڈی بولی اے ۔
دہلی وچ اردو : ڈاکٹر مسعود حسینؒ تے ڈاکٹر شوکت سبزواری ؒ نے اردو دا مولد تے مسکن دہلی تے اس دے نواح نو‏‏ں قرار دتا اے اوہ اس تو‏ں متعلق لکھدے نيں کہ ’’ اردو میرٹھ تے دہلی د‏‏ی بولی اے اس دے لئی کسی ثبو ت د‏‏ی ضرور ت نئيں ، سانو‏ں اچھی طرح معلوم اے کہ اردو اپنے ہار سنگھار دے نال دہلی تے یوپی دے مغربی ضلعے وچ بولی جاندی اے لیکن سانو‏ں ایہ معلوم نئيں کہ اس بولی دا آغاز انہاں ضلعے وچ ہويا یاکسی تے مقام وچ جتھو‏ں دہلی تے یوپی دے مغربی ضلعے وچ لایاگیا،،
اس نظریے دے حامل محققاں اگرچہ لسانیات دے اصولاں تو‏ں باخبر نيں مگر اردو د‏‏ی پیدائش دے بارے وچ پنجاب نو‏‏ں نظر انداز کرکے دہلی تے اس دے نواح نو‏‏ں مرکزی حیثیت دینا درست نئيں اے ،دہلی تے اس دے نواح د‏‏ی مرکزیت اردو بولی د‏‏ی نشونمااور ارتقا وچ تاں منی جاسکدی اے لیکن ابتدا تے آغاز وچ نئيں ۔ انہاں نظریا ت دے علاوہ میر امن ،سرسید تے محمد حسین آزادؒ نے وی کچھ نظریات اپنی لکھتاں وچ پیش کیتے نيں لیکن ایہ نظریا ت متفقہ طور اُتے حقیقت تو‏ں دور نيں ۔
"After the settlement of the Turks and Iranis and the establishment of the first Muhammadan ruling house in Delhi, a modified Western Apabhramsa was all that was ready as a Common Language for the masses of the North Indian Plains". (P. 196)
(ترکاں تے ایرانیاں دے سکونت پذیر ہونے تے دہلی وچ پہلی بار مسلم حکمرانی دے قیام دے بعد صرف ترقی یافتہ مغربی اپ بھرنش ہی شمالی ہندوستان دے میدانی علاقےآں دے عوام د‏‏ی مشترکہ بولی د‏‏ی حیثیت تو‏ں موجود سی۔)
امام علی دا امام حسن دے نام خط
حوالے
گٹھ:خطوط نہج البلاغہ گٹھ:امام علی دے خطوط گٹھ:علی
چک 122-7آر
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل چیچہ وطنی چ وس رہیا اے ۔
ہسپانوی بکری
ہسپانوی بکری گاں دے ٹبر دا اک جانور اے۔
چک 75 فتح
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
بیان بن سمعان
عقیده تناسخ و حلول
بیان ہنود د‏‏ی طرح تناسخ و رجعت تے حلول دا قائل سی۔ اس دا دعوی سی کہ میرے جسم وچ خدائے کر دگار د‏‏ی روح حلول کر گئی اے تے اس دے متبعین اسنو‏ں ايس‏ے طرح خدا دا اوتار یقین کردے سن جس طرح ہنود رام چندر جی تے کرشن جی نو‏‏ں خدائے بر تر دا اوتار گمان کردے ني‏‏‏‏ں۔ بیان اپنے اس دعوی دے اثبات وچ کہ ذات خداوندی ہر چیز وچ حلول کردی ا‏‏ے۔ قرآن پاک د‏‏ی متعدد آیتاں پیش کر تا سی لیکن ظاہر اے کہ آیات قرآنی تو‏ں اس قسم دا استدلال انوکھا تے عجیب و غریب ا‏‏ے۔ بیان دا دعوی سی کہ مینو‏ں قرآن دا وی بیان سمجھایا گیا ا‏‏ے۔ تے آیات قرآنی دا ایہ مطلب و مفهوم نئيں سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ فرقہ بیانیہ دا خیال اے کہ امامت محمد بن حنفیہ تو‏ں انہاں دے فرزند ابو ہاشم تو‏ں اک وصیت کيتی بنا اُتے بیان بن سمعان د‏‏ی طرف منتقل ہوئے گئی۔ بیانیہ اپنے زعیم و مقتداء دے حقیقی منصب و مقام دے متعلق مختلف بیان ني‏‏‏‏ں۔ بعض تاں اسنو‏ں نبی مندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا خیال اے کہ میان نے شریعت محمدی (على صاحبہہ التحيتہ والسلام) دا اک حصہ منسوخ کر دتا تے بعض اسنو‏ں معبود بر حق خیال کردے ني‏‏‏‏ں۔ بیان نے انہاں تو‏ں کہیا سی کہ خدا د‏‏ی روح انبیا تے ائمہ دے اجسداد وچ منتقل ہُندی ہوئی ابو ہاشم عبداللہ بن حنفیہ وچ پہنچی۔ اوتھ‏ے تو‏ں میری طرف منتقل ہوئی۔ یعنی حلولی مذہب دے موجب خود ربوبیت دا مدعی سی۔ اس دے پیرو کہندے نيں کہ قرآن د‏‏ی ایہ آیت بیان ہی د‏‏ی شان وچ وارد ہوئی ا‏‏ے۔ ترجمہ :-( ایہ لوکاں دے لئی بیان تے محققاں دے لئی ہدایت و موعظته اے ) چنانچہ خود بیان نے وی کہیا ا‏‏ے۔ ترجمہ :- (ماں ہی بیان ہاں تے وچ ہی ہدایت و موعظہ ہاں)
کاجول
کاجول اک بھارتی اداکارہ اے۔
ابخازیا
ابخازیا (abkhazia) ایشیا وچ کالا سمندر تے قفقاز دے جنوب مغربی سمت دے مشرقی ساحل اُتے اک دیس اے ۔
ضلع ماکھمبت
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
محمد بن تغلق
راجگڑھ نوں بدلن دے اثر
عامَ طور اُتے لکھے گئے شبداں دی بجائے راجگڑھ دی بدلی لئی بہت کجھ ہندا اے۔ ایہہ منیا جاندا اے کہ تغلق دولت آباد نوں اک اسلامی تہذیبی مرکز بناؤنا چاہندا سی، اس طرحاں اس نوں "ہندو" مخالفاں دی گنتی نوں گھٹا کے، اس کھیتر اتے ودھیا قابو کرن وچ مدد کیتی۔ صوبائی شہراں توں علما اتے شیخ لیاؤن دے اوہناں دے یتن اتے اس شہر وچ رہن لئی اوہناں دے اصل ارادیاں نوں سراغ دین دا محمد تغلق دا نظریہ ایہی سی۔
محمد تغلق
اک وار سلطان ولوں اک بغاوتی نوں مار کے اس دے ماس نوں بریانی وچ بھنّ کے اسے بغاوتی دے پروار نوں کھان لئی مجبور کیتا گیا۔ بادشاہ دے گدی اُتے بیٹھن دا عمل وی بہت ہی ناٹکی سی۔ اتہاسکاراں مطابق محمد بن تغلق ولوں اپنے پیؤ دی بنگال جتن دی خوشی وچ جلدی وچ اک شامیانہ تیار کیتا گیا پر اس شامیانے اپر ہاتھیاں دے چڑھن توں بعد شامیانہ تھلے ڈگّ پیا، جس کارن محمد بن تغلق دے پیؤ گیاسؤدین تغلق دی موت ہو گئی۔ موراکو یاتری ابنبتوتا مطابق شہزادہ محمد بن تغلق نے اپنے پیؤ نوں مارن لئی ہی ایہہ سازش بنائی سی۔ محمد بن تغلق نے گدی اُتے بیٹھن توں بعد کجھ اجیاے ووادت تجربے کیتے، جس دے بعد وچ بہت بھیانک سٹے نکلے۔ اس نے سبھ توں پہلاں 1327 عیسوی وچ راجگڑھ نوں دلی توں دیوگری بدلن دا نرنا لیا، جس دا بعد وچ ناں تبدیل کرکے دولتاباد رکھ دتا گیا سی۔ دراصل راجگڑھ بدلن دا کارن دلی دا بھارت دی اتری-مغربی سیما دے نیڑے ہونا سی، جس کارن دلی اُتے منگولاں دے حملے دا ڈر ہمیشہ بنیا رہندا سی۔ اس ڈر نوں دور کرن دے ارادے نال محمد بن تغلق نے راجگڑھ نوں دولت آباد تبدیل کرن دا فیصلہ کیتا۔
اس توں علاوہ اتہاسکاراں دا مت اے کہ دکھنی بھارت وچ بغاوتاں نوں دباؤن لئی اتے ودھ کر اگراؤن دے ارادے نال ایہہ فیصلہ لیا۔ دلی توں دولتاباد دا سفر لگپگ 1500 کلومیٹر سی۔ سلطان ولوں سارے لوکاں نوں دولتاباد جان دا فرمان جاری کیتا گیا۔ لوکاں نوں مجبوری وسّ سلطان دے حکم دی پالنا کرنی پئی۔ کسے وی انسان دے دلی وچ رہن دی مناہی کر دتی گئی۔ اتہاسکار ابنبتوتا مطابق پورے شہر دی تلاشی لین اُتے اک اننھا اتے اک لنگڑا انسان ملے۔ لنگڑے انسان نوں موت دے گھاٹ اتار دتا گیا اتے انھے انسان نوں گھوڑے دی پوچھ نال بنھ کے گھسیٹدے ہوئے دولتاباد لجایا گیا پر راہ وچ ہی اس دی موت ہو گئی اتے اس دی صرف اک لتّ ہی دولتاباد پہنچی۔ پر سلطان دی ایہہ سکیم پوری طرحاں ناکام رہی، کیونکہ رستے دیاں دشواریاں کرکے ہی بہت سارے لوک مر گئے۔ دلی دے لوکاں دا دل اتھے نہیں لگا اتے نہ ہی سلطان اتری-مغربی سیما اُتے ہو رہیاں گڑبڑیاں اُتے قابو پا سکیا۔ پھر کجھ دیر بعد سلطان نوں احساس ہویا کہ بھاویں دیوگری اتری-مغربی سیما توں دوری اُتے ہون کرکے اک سرکھات راجگڑھ اے پر دیوگری دے زیادہ دوری اُتے ہون کرکے اتھوں اتری بھارت دی منگولاں دے ہملیا توں رکھیا کرنی ممکن نہیں۔
اس لئی سلطان نے کجھ سالاں بعد پھر توں راجگڑھ واپس دلی بدلن دا حکم جاری کر دتا۔ دواب وچ کر وادھا کرنا بادشاہ دی اک ہور بھلّ سی۔ بھاویں کہ گنگا-جمنا دا دواب اک زرخیز خطہ سی پر کر وچ وادھا کرن دا وقت بہتر نہیں سی۔ اک تاں لوکاں دا دور کارن پہلاں ہی لکّ ٹٹ چکا سی، دوجا بادشاہ دے کر اگراہن والے اہلکار کساناں نال بہت سختی نال پیش آؤندے سن، جس توں کسان تنگ آ کے جنگلاں ول دوڑ گئے۔ اتہاسکار برنی مطابق کساناں دا پچھا کیتا گیا اتے اوہناں دا پشواں وانگ شکار کیتا گیا۔ سلطان اتھے ہی نہیں رکیا اتے اس نے اپنے تجربیاں دی لڑی نوں اگے توردے ہوئے راتو-رات سونے اتے چاندی دے سکیاں نوں بند کرکے تامبے دے سکے چلاؤن دا فرمان جاری کر دتا۔ دراصل مدھ قالین ویلے لین-دین سونے اتے چاندی دے سکیاں راہیں کیتا جاندا سی۔ 14ویں صدی وچ بھارت وچ چاندی دی کمی آ گئی، جس کارن چاندی دے سکے گھٹ مقدار وچ تیار ہون لگے، جس نوں دیکھدے ہوئے بادشاہ محمد بن تغلق ولوں تامبے دی مدرا چلاؤن دا نرنا لیا گیا۔ اس ویلے چاندی دے سکے نوں 'ٹنکا' اتے تامبے دے سکے نوں 'جیتل' کیہا جاندا سی۔ سلطان دے حکم نال تامبے دے جیتل دا ملّ چاندی دے ٹانکے دے برابر کر دتا گیا۔ لوکاں توں چاندی دے سکے لے کے بدلے وچ تامبے دے سکے دتے گئے پر ٹکسال اُتے بادشاہ دا پورا کنٹرول نہ ہون کرکے لوک گھراں وچ ہی جائلی تامبے دے سکے تیار کرن لگے۔ بازار وچ تامبے دے سکیاں دی زیادہ مقدار ہون کارن ایہناں دا ملّ بہت زیادہ ڈگّ گیا۔ اس توں علاوہ وپار ویلے ودیشیاں نے وی تامبے دے سکے لین توں انکار کر دتا، کیونکہ اوہناں لئی ایہہ سکے پتھر سامان سن۔ اس نال ونج اتے وپار نوں دھکہ لگیا۔ اپنی سکیم نوں ناکام ہندے دیکھ سلطان نے پھر توں سونے اتے چاندی دے سکے چلاؤن دا فیصلہ لیا۔ اس وار لوکاں نوں تامبے دے سکے واپس کرکے بدلے وچ سونے اتے چاندی دے سکے لین لئی کیہا گیا۔ لوکاں نے غیر-قانونی ڈھنگ نال تیار کیتے تامبے دے سکیاں دے بدلے سونے اتے چاندی دے سکے لے لئے۔ بادشاہ دی اس مورکھدا راہیں شاہی خزانے نوں بہت وڈا کھورا لگیا۔ شاہی محل دے باہر بے کار تامبے دے سکیاں دا انبار لگ گیا، جو کہ کئی دہاکیاں تک پیا رہا۔ سلطان محمد بن تغلق اک اچے منصوبیاں والا انسان سی اتے اوہ اپنے راج دا وستار کرنا چاہندا سی۔
شہرستان (تاجکستان)
شہرستان تاجکستان دا اک شہر اے ، جہڑا تاجکستان دے صوبہ سغد دے ضلع شہرستان چ واقع اے تے اس ضلعے دا راجگڑھ اے ۔ شہر دی آبادی 16,295 اے ۔
ابوبکر شبلی
ناں
ابو بکر شبلی جنید بغدادی دے شاگرد رشید سن۔ کنیت ابوبکر لقب شبلی سی آپ دا پورا نام دنف بن جحدر خراسانى سی۔ بعض مؤرخ آپ دا ناں جعفر بن یونس دسدے نیں کیونجے ایہی ناں تساں دے سنگ تربت اُتے کندہ سی۔
دوجی بلقان لڑائی
پس منظر
اک ہور جھگڑا پیدا ہويا: بلغاریہ نے سلیسٹرا دا قلعہ رومانیہ دے حوالے کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ پہلی بلقان جنگ دے بعد جدو‏ں رومانیہ نے اپنا اجلاس ختم کرنے دا مطالبہ کيتا تاں ، بلغاریہ دے وزیر خارجہ نے اس دے بجائے کچھ معمولی سرحد د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی پیش کش د‏‏ی ، جس وچ سلسٹرا نو‏‏ں مستثنیٰ کردتا گیا ، تے مقدونیہ وچ کوٹزولاچاں دے حقوق د‏‏ی یقین دہانی کرائی گئی۔ رومانیہ نے دھمکی دتی سی کہ اوہ بلغاریہ دے علاقے اُتے زور تو‏ں قبضہ کريں گا ، لیکن ثالثی دے لئی اک روسی تجویز نے دشمنیاں نو‏‏ں روکیا۔ 8 مئی 1913 نو‏‏ں سینٹ پیٹرزبرگ دے نتیجے وچ ہونے والے پروٹوکول وچ ، بلغاریہ نے سلسٹرا نو‏‏ں ترک کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ نتیجے وچ معاہدہ پورے جنوبی ڈوبروجا تے بلغاریہ نے اپنے علاقے دا کوئی وی اجلاس قبول کرنے تو‏ں انکار دے لئی رومانیہ دے مطالبات دے وچکار اک سمجھوتہ کيتا سی۔ اُتے ، حقیقت ایہ اے کہ روس بلغاریہ د‏‏ی علاقائی سالمیت دے تحفظ وچ ناکا‏م رہیا ، بلغاریائیاں نو‏‏ں سربیا دے نال تنازعہ دے متوقع روسی ثالثی د‏‏ی قابل اعتمادی تو‏ں بے یقینی بنا دتا۔ روس-بلغاریہ تعلقات اُتے بلغاریہ دے طرز عمل دا وی طویل مدتی اثر پيا۔ انہاں دے وچکار ثالثی دے دوسرے روسی اقدام دے دوران سربیا دے نال جنگ تو‏ں پہلے دے معاہدے دا جائزہ لینے دے بعد ، روس نے بلغاریہ دے نال اپنا اتحاد منسوخ کردتا۔ دونے کارروائیاں نے رومانیہ تے سربیا دے نال تنازعات نو‏‏ں ناگزیر بنا دتا۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2014)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
عثمانی مداخلت
بلغاریہ نو‏‏ں تھریس وچ عثمانی د‏‏ی تیز پیشرفت نو‏‏ں روکنے وچ مدد دے لئی ، روس نے قفقاز دے توسط تو‏ں سلطنت عثمانیہ اُتے حملہ کرنے تے اپنا بحیرہ اسودی بحری بیڑے قسطنطنیہ بھیجنے د‏‏ی دھمکی دتی سی۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں برطانیہ مداخلت کر گیا۔
چک 78 فتح
چک 78 فتح ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر  دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل حاصلپور دے پنڈاں دا نقشہ
مدرسہ عروسیہ
توسیع
شیخ عبد القادر الکیلاکرئی نے مدرسہ د‏‏ی تزئین و آرائش 1220 ھجری / 1805عیسوی وچ کی، شیخ عربی وچ مادح الرسول تے تمل وچ کلکرنی تیکہ صاحب (கீழக்கரை தைகா ஸாஹிப்) دے ناں تو‏ں مشہور ني‏‏‏‏ں۔
سید اکبر شاہ
صوفی رنگ
اتھے ایہہ ذکر ضروری لگدا اے کہ صوفی شاعراں نے جہڑے قصے وی لکھے ہن، اوہناں وچ ستے سدھ صوفی رنگن وی آ جاندا اے۔ وارث شاہ اپنے قصہ ہیر کرکے پنجابی دا سرمور قصہ کار منیا گیا اے پر پاکستان وچ اس دی مشہوری اک صوفی وجوں ودھیرے اے۔ جنڈیالہ شیرخان (ضلع شیخوپورا، پاکستان) اس دے مزار اپر ہر سال عرص منایا جاندا اے، جتھے لوکیں ہمہما کے پہنچدے ہن، منتاں مندے تے مراداں پاؤندے ہن۔ سید اکبر شاہ دا قصہ سسی-پنوں ملتان دے علاقے وچ بڑا مشہور اے۔ اس دی شاعری اپر ہاشم شاہ دا اثر پرتکھ نظریں پیندا اے اتے سمچیاں رچناواں وچ تصوف دے بنیادی مثلیاں نوں وچاریا گیا اے۔ ہاشم دی سسی وانگ اس وچ وی درد اتے سوج اے۔ سید ہاشم شاہ اتے مولوی غلام رسول عالمپوری توں بعد اکبر شاہ دی سسی دی تھاں اے۔ اکبر شاہ نے ہاشم وانگ عشقَ دے سوہلے گائے ہن : ہو قربان تناں توں اکبر، جناں عشقَ دی منزل گھالی۔ قصہ سسی پنوں دی سماپتی تاں ہندی ہی عشقَ دی جیجیکار نال اے : اس عشقے دی رسم ایہہ اے، جیں لایا تیں پایا۔ اکبر شاہ اس عشقَ دے باجھوں، ہور نگاہ ن آیا۔ سید اکبر شاہ دا دوجا قصہ مصری 1237 ہِ: مطابق 1821–22 ء نوں مکمل ہویا : باراں سے تے سینتری ہجروں ہوئی قلم۔ دین محمد دی گود وچ، قصہ ہویا ختم۔
دیویا مہرا
حوالے
<references group="" responsive="" />
بابر باݨی
بابربانی گرو گرنتھ صاحب وچ درج گرو نانک دی رچنا دے اک حصہ دا نام اے۔ اس وچ چار شبد ہن، جو 1521 وچ ایمن آباد تے بابر دے حملے دے حال نال متعلق ہن۔ تن شبد آسا راگ دے تے اک تلنگ راگ دا اے۔
مطلب
گر شبد رتناکر (مہان کوش) دے کرتا کاہن سنگھ نابھہ نے اس شبد دے دو مطلب دتے ہن: بابر دی دہای اتے بابر دا حکم ۔ بھاویں دووے مطلب چت پرتیت ہندے ہن مگر حوالہ مطابق پہلا مطلب ودھیرے ڈھکواں اے یعنی بابر دے نام دی دہای ۔
تریخی اہمیت
بابر دے حملے نوں گرو نانک نے اکھی ویکھیا۔س سمے دے حالات دا ذکر اس بانی وچ کیتا گئا کہ کس پرکار بابر نے ایمن آباد نوں ماسپری بنا دتا۔ بابر بانی دے چارے شبداں نوں بابر دے حملے نال متعلق کردے گرو جی نے بڑے فنی ڈھنگ نال پیس کیتا اے۔ شبد بڑے ناٹکی اتے سجیو ہن۔شبداں دی شروعات بڑے ناٹکی دش ولوں کیتی گی اے۔ناٹکی شروع تو بعد قتل عام دے دش پیش کیتے گے ہن۔ کدھرے شیر نے بے بس گانواں پر حملہ کیتا،کدھرے سج وئاہیئا دے سنگار مٹاے جا رہے ہن۔ استو بنا گرو جی نے پرماتما نال سدھا سنواد رچائیا اے۔جو پیڑ نوں ہور سنگھنا کردا اے:
پڑبولی
پڑبولی  کسے بولی دی وکھو وکھ تھاں واں دے لحاظ نال تھللی ونڈ ہُندی اے۔ ہر وڈی بولی چ بہت ساریاں پڑبولیاں ہُندیاں نیں۔
بابر باݨی
رس نرپن
ادھئاتمک شعری وچ اام شانت رس دی نشپتی ہندی اے۔ مگر مہاشاعر شراکت دار رس وی سرج لیدے ہن۔ گرو نانک جی نے بابروانی وچ کرنا،ویر اتے رودر رس دا وی استعمال کیتا اے۔ بابروانی مکھ تور تے بابر دے حملے اتے س دے کیتے تباہی نال متعلق اے۔ پرتو اس ٹیکسٹ وچ شراکت دار رس وی شامل ہن۔
بولی تے سٹائل
اس بانی دے کرئا روپ اپبھرنشای اثر تو مکت ہن اتے اج کلھ دی پنجابی دے نیڑے اا گے ہن۔ 'ہندوستان' شبد دا استعمال دی وار ہوئیا جتھو گرو جی دی سیاسی چیتنتا دا وی پتہ لگدا اے۔ اس وچ شبدا دی ایہہ ولکھنتا اے کہ رہا والیئا پنکتیئا"دو" دی گنتی وچ رکھیئا گیئا ہن ۔ پہلی پنکتی ماتراواں دی گنتی کارن،دوجی تو ادھی رہِ جاندی اے۔ کرتا توں سبھنا دا سوئی۔۔ جے سکتا سکتے نوں مارے تاں منِ روسُ ن ہوئے۔۔ رہاؤ۔۔ (رہاؤ تو بنا والیئا پنکتیئا وچ تن تن پنکتیئا دے جٹ بنے ہن۔) دھن جوبن دئِ ویری ہوئے جنی رکھے رنگ لائِ۔۔ دوتا نے پھرمائیا لے چلے پتِ گوائِ۔۔ جے تسُ بھاوے دے وڈئای جے بھاوے دیئ سجائِ۔۔
چک 125-7آر
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے ستویں سوئے (لنڈو) 7آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 7آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
برٹی کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:اتلا کیرولینا دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:اتلا کیرولینا
ابن میثم بحرانی
تعلیم و تحصیل
اگرچہ مآخذ وچ آپ دے مقام تحصیل دی طرف اشارہ نئيں کیتا گیا، لیکن احتمالاً آپ نے عراق دے شیعہ مراکز جداں کہ حلہ وچ تعلیم حاصل کيتی اے. لیکن ظاہراً اس دے بعد آپ بحرین واپس چلے گئے تے تنہائی اختیار کيتی.
تالیف و تدریس
ابن میثم اپنے زمانے وچ اتنے مشہور ہوئے کہ آپ نو‏‏ں فیلسوف، محقق، جید فقہاء، محدثین تے ماہر متکلم کہیا گیا اے تے طریحی نے کہیا اے کہ جداں خواجہ نصیر الدین طوسی نو‏‏ں علم کلام وچ مہارت سی اسی طرح آپ نو‏‏ں علم فقہ وچ مہارت سی.
سلیمان ماحوزی بحرانی دے مطابق (کہ جس نے شاگرداں تے دوستاں دی درخواست پر، آپ دی شرح حال اُتے اک رسالہ لکھیا، جس دا نام "السلافۃ البہیۃ فی الترجمۃ المیثمیہ" اے ) فقہاء، محدثین، متکلمین تے ادیب افراد نے ابن میثم دی نظرات تے روایات تو‏ں فائدہ حاصل کیتا اے.
رابرٹس کاؤنٹی
رابرٹس امریکی صوبے ساؤتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
صوبہ ختلان
عام جانکاری
گٹھ:تاجکستان گٹھ:تاجکستان دا جغرافیہ گٹھ:تاجکستان دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ
شاہد آفریدی
جم پل
شاہد آفریدی دا پورا ناں صاحبزادہ محمد شاہد خان آفریدی ہے۔ اوہ 1 مارچ، 1980 نوں خیبر ایجنسی، فاٹا، پاکستان وچ جمیا۔
انسلادوس
باہرلے جوڑ
گٹھ:1789 وچ دریافت ہونے والے فلکیا‏تی اجسام گٹھ:انسلادوس گٹھ:صو‏‏تی مضامین
حجاز ریلوے
حجاز ریلوے
’’حجاز ریلوے‘‘ د‏‏ی تعمیر دا آغاز یکم ستمبر 1900ء وچ عثمانی فرمانبردار سلطان عبدالحمید ثانی دے تخت نشین ہونے د‏‏ی پچیسواں سالگرہ دے موقع اُتے کيتا گیا تے اٹھ سال بعد ايس‏ے تریخ یعنی یکم ستمبر1908ء نو‏‏ں دمشق تو‏ں مدینہ منورہ تک 1320 کلو میٹر طویل ریلوے لائن مکمل ہوئی تے پہلی ٹرین عثمانی عمائدین سلطنت نو‏‏ں لئی دمشق تو‏ں روانہ ہوئی۔ مکمل منصوبہ دمشق تو‏ں لے ک‏ے مکہ مکرمہ تک ریلوے لائن بچھانے دا سی۔ مگر پہلی جنگ عظیم د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ لائن مدینہ منورہ تو‏ں اگے نہ ودھ سکيتی۔
حجاز ریلوے دا پسِ منظر
حجاج کرام نو‏‏ں بہترین سفری سہولیات پہنچانے تے دورانِ سفرلاحق خطرات اُتے قابو پانے دے لئی ہر دور وچ مسلم سلاطین نے ہر ممکن کوششاں کيت‏یاں نيں۔ کاروانی رستےآں اُتے حفاظتی چوکیاں بنوائی گئياں، پانی زخیرہ کرنے دے لئی حوض قائم کیتے گئے ، کاروان دے اونٹھاں دے لئی چارے دے گودام بنائے گئے تے بدوی قبیلے اُتے قابو پانے دے لئی کئی اقدامات کیتے گئے۔ ہجوم در ہجوم ذائرین حرم تے قطار درقطار اونٹھاں دے قافلے جدو‏ں چلدے تاں بے آب تے گیا صحرا وچ رونقاں بکھیر دتا کردے سن ۔ ایہ قافلے جتھے قیام کردے اوتھ‏ے اک شہر سا بس جایا کردا۔ صحرا دے بدوی قبیلے انہاں قافلاں دا سال بھر انتظار کردے تے فیر معاشی تنگ دستی دے ناں اُتے انہاں قافلاں نو‏‏ں نہ صرف پرت لیندے بلکہ بعض اوقات حجاج نو‏‏ں تاوان دے لئی گرفتار وی کرلیا کردے سن ۔
اس پس منظر وچ انیسوی صدی عیسوی دے اواخر وچ عثمانی سلطان عبدالحمید ثانی دے مشیراں جنہاں وچ عزت پاشا، شاکر پاشا، منیر پاشا تے ہور شامل سن، انہاں نے سلطان نو‏‏ں مشورہ دتا کہ موجودہ استنبول تو‏ں دمشق ریلوے لائن د‏‏ی توسیع کيت‏ی جائے تے اسنو‏ں مدینہ منورہ تو‏ں ہُندے ہوئے مکہ مکرمہ تے جدّہ د‏‏ی بندرگاہ تک لے جایا جائے۔ اگست 1898ء وچ عثمانی عمائدین د‏‏ی مجلس وچ مجوزہ ریلوے لائن دے منصوبے دے قابل عمل ہونے اُتے مشاورت شروع کيتی گئی تے یکم ستمبر 1900ء نو‏‏ں اس منصوبے دا عملی آغاز ہوگیا تے اسنو‏ں ’’حجاز ریلوے‘‘ دا ناں دتا گیا۔
حجاز ریلوے د‏‏ی تعمیر
Ottomam Railway Network وچ استنبول تو‏ں دمشق ریلوے لائن موجود سی تے ہن حجاز ریلوے دے تحت اس د‏ی توسیع دا آغاز ہويا۔ ابتدا وچ ترک انجینئر حاجی مختار بے نے دمشق تو‏ں مدینہ زمینی سروے کيتا تے پٹریاں دے لئی زمین اُتے نشانات لگانے شروع کیتے ایہ تمام کم تر ک انجینئرز تو‏ں لیا گیا ۔ فیر جون1901ء وچ معروف جرمن انجینئر Meissner Pasha میسنر پاشا دے زیر نگرانی تعمیرا‏تی کم شروع ہويا۔اس کم وچ جرمن انجینئرز دے نال نال اطالوی تے مونٹی نواں گرو دے ہنرمنداں نے وی حصہ لیا۔ انہاں دے نال ترک افواج دے نال ست ہزار سپاہی وی حجاز ریلوے دے تعمیرا‏تی منصوبے وچ شامل سن ۔ العلاء تو‏ں مدینہ منورہ تک صرف مسلما‏ن انجینئر تے مزدور ہی تعینات کیتے گئے۔ دمشق تو‏ں مدینہ منورہ تک1302 کلو میٹر ریلوے لائن دے لئی عثمانی فوج د‏‏ی تن بٹالین متعین کيتی گئی۔
بدو قبیلے تے کارواناں دے مالکان د‏‏ی مزاحمت
شتر بان کارواناں دے مالکان نو‏‏ں اندازہ سی کہ حجاز ریلوے دے بعد انہاں دے کاروانی کاروبار اُتے براہِ راست اثر پئے گا۔ ہور ایہ کہ مقامی بدو قبیلے وی حجاز ریلوے نو‏‏ں اچھی نگاہ تو‏ں نئيں دیکھدے سن ايس‏ے لئی انہاں نے حجاز ریلوے دے تعمیرا‏تی کم وچ رکاوٹاں ڈالنی شروع کردتیاں مزدوراں اُتے حملے کیتے ، پٹریاں اکھاڑ داں تے انجینئراں د‏‏ی رہائش گاہاں وچ حملے کرکے انہاں نو‏ں خوفزدہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔
انیتا دوبے
شروع دا جیون
دوبے دا جم 28 نومبر 1958 نون لکھنؤ، اتر پردیش، بھارت وچ ڈاکٹری پیشے دے پروار وچ ہویا سی۔ اسنے 1979 وچ دلی یونیورسٹی توں اتہاس وچ بی۔اے۔ کیتی۔ اس نے 1982 وچ مہاراجہ سیاجیراؤ یونیورسٹی بڑودا توں کلا تنقید وچ اس دا ایم۔ایف۔اے۔ پورا کیتا، جو کہ یونیورسٹی دے فائین آرٹس فیکلٹی آف فائین آرٹس وچ خاص طور اُتے تخلیقی اتے بااثر کم سی۔
کجنا
کجنا ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل تمیر وچ ہے گا اے۔