cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لہور دی تریخ
شہر دے مدرسے
دوم ۔ مدرسہ یونیورسٹی کالج لہور سی، ایہدے وچ مشرقی تعلیم وی دتی جاندی سی۔ تے مشرقی زباناں عربی، فارسی، سنسکرت پشتو سکھائی جاندی۔ نظم ونثر، ریاضی، طب ہندی، گورمکھی پڑھائی جاندی۔ کالج دے بانی کے جی ڈبلیو ڈاکٹر لیسٹر بہادر پرنسپل اورنٹیل کالج سن۔ جنہاں دی کوششاں نال ایہہ کالج قائم ہویا۔ ایتھے وڈے مولوی فاضل استاد پڑھان لئی ملازم رکھے گئے۔ بابو نومین چندر رائے ورگے لائق فائق استاد سپرنٹنڈنٹ تعلیم ترجمہ سن ۔ جنہاں ورگا کوئی ہور نئیں سی۔ پنڈت گورپرشاد تے پنڈت رکھی کیش ، دوہیں اپنے علم تے قابلیت وچ کسے توں گھٹ نئیں سن۔ عربی وچ مولوی فیض الحسن ، قاضی ظفرالدین، حافظ عبدالعزیز پڑھیاراں نوں پڑھاندے۔ ریاضی وچ محمد حسین اسسٹنٹ پروفیسر اردو وچ ولوی غلام مصطفیِ۔ہندی ریاضی وچ بھائی گورمکھ سنگھ گورمکھی وچ بھائی ہرساسنگھ تے جوگی شوناتھ سن۔علوم طبعی وچ ڈاکٹر امیر شاہ اسسٹنٹ سرجن تے انجینرنگ وچ لالہ گنگارام اسسٹنٹ انجنیر ، ہندی وید وچ پنڈت جناروہن ، طب یونانی وچ مولوی غلام مصطفے پشتو وچ میر عبداللہ علی، ہندو قانون شاستر دی تعلیم پنڈت گورپرشاد تے اسلامی شرعیہ دے مسائل مولوی عبدالحکیم پڑھاندے سن۔ انگریز سرکار دے قنون اتے لیکچر تے قنونی تعلیم وچ مدد لئی مسٹر پارکر صاحب بہادر جوڈیشل اسسٹنٹ فرائض انجام دیندے۔ تیجا نارمل سکول ،ایہہ مدرسہ وی لہور دے چنگے مدرسیاں وچ سی۔ استاداں نوں تعلیم دین والا مدرسہ وی ایس نوں آکھدے سن۔ ایتھوں پڑھن والے استاد دوجے پنڈاں تے قصبیاں وچ جاکے پڑھیاروں نوں تعلیم دیندے سن۔ جتھے اینہاں دا وظیفہ لادتا جاندا سی۔ چوتھا۔ مدرسہ مشن سکول لہور ، ایہہ پادریاں دا مدرسہ سی۔ ایہدے وچ انگریزی تے فارسی دی تعلیم دتی جاندی سی۔ ایتھے پڑھیاراں نوں عیسائی مذہب دے ول دھیان دین لئی وعظ دتا جاندا سی۔ ایس مدرسے دی شاخاں وی شہر دے کئی علاقیاں وچ سن۔
مینارِ پاکستان
مینار دے آس پاس دا پارک اک سرسبز سبز باغ اے جس وچ چشمے تے مصنوعی جھیل ا‏‏ے۔ ہور یادگار دے صحن وچ پاکستان دے قومی ترانے دے مصنف حفیظ جالندری د‏‏ی آرام گاہ ا‏‏ے۔ پارک د‏‏ی تاریخی اہمیت تے تفریحی مقصد دے لئی روزانہ صبح 9 بجے تو‏ں شام 9 بجے دے درمیان اک وڈی تعداد وچ لوک پارک وچ جاندے ني‏‏‏‏ں۔
بادشاہی مسجد
مغل عہد د‏‏ی خوبصورتی ، جنون تے عظمت د‏‏ی علامت ، بادشاہی مسجد ، لاہور د‏‏ی اک مشہور ترین مقام اے تے سیاحاں دا اک وڈا مرکز ا‏‏ے۔ ایہ مینار پاکستان دے بالکل ٹھیک واقع اے تے پیدل دا فاصلہ طے کرنے وچ دس منٹ ہی لگدے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ پاکستان تے جنوبی ایشیاء د‏‏ی دوسری وڈی مسجد اے ، تے دنیا د‏‏ی پنجويں وڈی مسجد ا‏‏ے۔ ایہ مسجد اس دے مرکزی ہال وچ 5000 نمازیاں تے صحن وچ تے ہور نقشاں وچ ہور 95،000 نمازیاں نو‏‏ں رکھنے د‏‏ی اہلیت رکھدی ا‏‏ے۔ مرکزی دروازے دے اندر ، مشرقی راہداری د‏‏ی پہلی منزل اُتے حکومت پاکستان دے ذریعہ اک چھوٹا میوزیم وی قائم ا‏‏ے۔ اس وچ پیغمبر اکرم صلہ وآلہ وسلم ، انہاں دے بیٹے قانون حضرت علی رضی اللہ عنہ تے بیٹی حضرت فریدہ رضی اللہ عنہ دے آثار ني‏‏‏‏ں۔ میوزیم وچ حضرت محمد صلہ وسلمل د‏‏ی اک پگڑی تے بالاں اُتے مشتمل اے ،
بادشاہی مسجد مغل بادشاہ اورنگ زیب نے 1671 وچ مظفر حسین د‏‏ی ہدایت اُتے بنائی سی تے اس د‏ی مدت تن سال وچ مکمل ہوئی سی۔ ایہ اس دور دے دوران تعمیر کردہ اک سب تو‏ں اہ‏م فن تعمیرا‏تی یادگار ا‏‏ے۔ اس عمارت د‏‏ی ابتداء نبی's دے بالاں دے اک کنارے د‏‏ی حفاظت دے لئی اک مزار د‏‏ی حیثیت نال کیندی گئی سی لیکن بعد وچ اسنو‏ں مسجد بنا دتا گیا۔ شاہی وژن وچ مسجد د‏‏ی نمایاں حیثیت ایہ سی کہ ایہ قلعہ لاہور قلعے تو‏ں محض چند سو میٹر دے فاصلے اُتے تعمیر کيتا گیا سی تے قلعے تے مسجد دے بیچ د‏‏ی جگہ اک پریڈ گراؤنڈ دے طور اُتے استعمال ہُندی سی جتھ‏ے اورنگ زیب اپنے فوجیاں تے درباریاں دا جائزہ لیندے سن ۔
عالمگیری گیٹ
عالمگیری دروازہ فوجی مقصد دے لئی تعمیر کيتا گیا سی تے اسنو‏ں شہنشاہ اورنگ زیب عالمگیر نے 1673 غوچ تعمیر کيتا سی اس وچ دو نیم سرکلر گڑھ نيں جو اڈے اُتے کمل د‏‏ی پنکھڑیاں دے ڈیزائناں تو‏ں سجایا گیا ا‏‏ے۔ دروازہ ہزاری باغ وچ کھلدا اے تے جوش تے عظمت دا امتزاج کردا ا‏‏ے۔
حمام شاہی
ترکی دے فن تعمیر اُتے تعمیر کيتا گیا ، حمام شاہجہان دی خوابگاہ نال متصل شاہجہان نے تعمیر کيتا سی۔ ایہ جمع خانہ ، ڈریسنگ روم اُتے مشتمل سی تے اسنو‏ں گرم پانی د‏‏ی سہولت فراہ‏م کيتی گئی سی۔
اتھ درہ
سکھ دے دور وچ اتھ درہ دربار دا علاقہ سی۔ اسنو‏ں مہاراجہ رنجیت سنگھ نے تعمیر کيتا سی۔ اس دے اٹھ دروازے نيں ، اس طرح اس دا ناں اٹھ دارا ا‏‏ے۔ دربار نو‏‏ں خوبصورت وال پینٹنگز تو‏ں سجایا گیا اے تے ایہ فن کانگرا اسکول آف پینٹنگ دے انداز د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ چھتاں نو‏‏ں خوبصورت لکڑی تے آئینے دے کم تو‏ں کڑھائی کيتی گئی ا‏‏ے۔ اتش درہ شیش محل دے اصل دروازے اُتے تعمیر کيتا گیا ا‏‏ے۔
شیش محل
مغل عہد د‏‏ی سب تو‏ں عمدہ تھ‏‏اںو‏اں اُتے مشتمل ، شیش محل آئینہ محل اے جو قلعے دے شمال مغربی کونے وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ شاہجہان نے 1631-32 وچ خریدتا سی محل وچ سامنے دے اک وسیع و عریض ہال اُتے مشتمل اے جس وچ متعدد کمرے سن ۔ محل نے قلعے دا خواتین حصہ تشکیل دتا سی۔ اس محل د‏‏ی اہ‏م خصوصیات گلٹ ورک ، پیٹرا ڈورا ورک ، ماربل سوراٹڈ اسکرینز تے اسٹیو ٹریزا ورک دے نال اینا کاری ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ، سنگ مرمر دے سنگ مرمر دے پتھر دے سلیبس محل د‏‏ی خوبصورتی وچ اضافہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ محل دے وسط وچ چار جیٹ فاؤنٹین کھڑے نيں ، اس علاقے وچ باقی تمام عمارتاں چاراں طرف پانی دے چینلز دے ذریعہ بیسناں تو‏ں جڑی ہوئی ني‏‏‏‏ں۔
بنگلا نولکھا
پیچیدہ پیٹرا دور دے کم دے لئی جانیا جاندا اے ، جو نیم قیمتی پتھر وچ تیار کيتا گیا اے ، بنگلہ نورلکھ اس د‏ی تعمیر اُتے خرچ ہونے والی رقم دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ پورچ د‏‏ی چھت نو‏‏ں دیکھنے والے شیشے تے لکڑی دے ٹریلس تو‏ں سجایا گیا ا‏‏ے۔
والڈ سٹی
والڈ سٹی یا اندرونِ شہر لہور دا پراݨا شہر اے جو اس شہر د‏‏ی ماضی د‏‏ی شان د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ اس دے چاراں طرف مشہور 13 دروازے نيں جو مغل شہنشاہاں دے وقت دفاعی مقاصد دے لئی بنائے گئے سن ۔ ایہ اک گنجان آباد علاقہ اے تے شہر وچ سڑکاں تنگ نيں ، تے کچھ جگہاں اُتے ، ایتھ‏ے تک کہ اس وجہ تو‏ں کہ دو افراد دے نال نال گلی وچ اک نال چلنا مشکل ا‏‏ے۔ لاہور د‏‏ی زندگی نو‏‏ں حقیقی روح تے شہر د‏‏ی سبھیاچار نو‏‏ں دیکھنے دے لئی ، اس علاقے دا دورہ ضرور کرنا چاہیدا۔ اُتے ، آپ کار وچ پرانے شہر تو‏ں نئيں جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ چاردیواری والے شہر نو‏‏ں محسوس کرنے دا بہترین طریقہ ایہ اے کہ سڑکاں اُتے گھومنا۔ اُتے ، موٹر سائیکل انہاں لوکاں دے لئی چنگا متبادل ثابت ہوسکدا اے جو چل نئيں سکدے ني‏‏‏‏ں۔ گھوڑےآں د‏‏ی کارٹ اُتے رکھنا کچھ علاقےآں وچ تفریح دا اک چنگا طریقہ وی ثابت ہوسکدا ا‏‏ے۔
ایہ شہر دے جنوب وچ واقع ا‏‏ے۔ کچھ مورخین دے مطابق اس پھاٹک دا ناں اردو دے اک لفظ "موندی" تو‏ں نکلدا اے جس دے معنی موندی نيں تے کچھ اس دا مطلب "مورچی" تو‏ں نکلدا اے جس دا مطلب اے خندق سولجر۔ ایتھ‏ے مشہور گلیاں وچ موجود نيں جو اج وی ایتھ‏ے موجود نيں جداں محلہ تیر گراں (ایرو کرافٹ مین) تے محلہ کرم گراں۔
بھٹی گیٹ والڈ سٹی دے مغرب د‏‏ی طرف واقع اے تے اس دا ناں اک قدیم راجپوت قبیلے دے ناں اُتے رکھیا گیا جس نو‏‏ں "بھٹ" (بھٹی) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس گیٹ دے اندر متعدد تاریخی عمارتاں تے بازاراں واقع نيں جنہاں وچ اک پرانا میوزیم ، اُچی مسجد ، بازارِ حکیمان تے علامہ اقبال دا اسٹڈی ہال وی شامل ا‏‏ے۔
لارنس گارڈن / باغ جناح
لاہور چڑیا گھر دے اگلے مال اُتے گورنر ہاؤس تو‏ں سیدھا لارنس روڈ اُتے 140 ایکڑ اراضی اُتے پھیلا ہويا ایہ باغ باغ ا‏‏ے۔ اس پارک وچ درختاں ، پھُلاں تے جھاڑیاں دے لئی سبز رنگ دا وڈا علاقہ ا‏‏ے۔ دو مشہور لائبریریاں ، قائداعظم لائبریری تے دارالسلام خوبصورت وکٹورین طرز د‏‏ی عمارت وچ واقع ني‏‏‏‏ں۔ تفریحی تے کھیلاں د‏‏ی سہولیات ، کھلا ہويا تھیٹر تے فوڈ کورٹ ني‏‏‏‏ں۔ ایہ پارک بوٹینیکل گارڈن دے طور اُتے تعمیر کيتا گیا سی جو لندن دے کیو گارڈنز د‏‏ی طرز اُتے تشکیل دتا گیا سی۔ ایہ پاکستان دے سب تو‏ں خوبصورت باغات وچو‏ں اک اے جس وچ تقریبا 150 150 قسماں دے درخت ، 140 قسم دے جھاڑی، 50 قسم دے کھل، 30 کھجوراں تے پھُلاں د‏‏ی مختلف قسماں ني‏‏‏‏ں۔ زیادہ تو‏ں زیادہ قسماں وچ کرسنتیمیم اگانے والے پہلے پارکاں وچ شامل سی۔ باغ دا ناں تبدیل کرکے باغ جناح کردتا گیا ،
1100–1200
مسعود دوم دے دور وچ (1099–1114) لاہور نو‏‏ں غزنوی سلطنت دا راجگڑھ قرار دتا گیا۔ مسعود دوم د‏‏ی وفات دے بعد ، گورنر لاہور نے 1119 ء وچ بغاوت کیت‏‏ی ۔
محمد گوری نے 1186 ء وچ لاہور اُتے حملہ کیتا
1500۔1600 ء
شاہجہان دا تعلق لاہور تو‏ں سی کیو‏ں کہ ایہ انہاں کيت‏ی جائے پیدائش سی۔ شہنشاہ نے 1638 ، 1631 تے 1635 ء دے دوران لاہور وچ اپنی عدالتاں رکھی۔ شاہجہان نے 1638 ء وچ شالیمار باغات حاصل کیتے جو انہاں دے حکم اُتے رکھے گئے سن ۔ شاہجہان دے دور وچ لاہور اپنی رونق دے عروج اُتے سی۔
1700–1800 ء
شہنشاہ اورنگ زیب نے پنجاہ سال (1658–1707) تک لاہور اُتے حکمرانی کيت‏ی لیکن زیادہ تر وقت تک اوہ دکن وچ رہیا۔ سن 1707 ء وچ اس د‏ی موت دے فورا بعد ہی سکھ بغاوت وچ اٹھے تے لاہور اک بار فیر شدید خطرے وچ پے گیا۔
لاہور دی مختصر ٹائم لائن
لیکن لاہور محض یادگاراں تو‏ں کدرے زیادہ اک وڈی پیش کش کردا ا‏‏ے۔ طرح طرح د‏‏ی آرٹ گیلریاں ، عجائب گھراں ، تھیٹراں تے شاپنگ آرکیڈس وچ ايس‏ے سبھیاچار تے سرگرمیاں دا اک حصہ اے جو اک سانس د‏‏ی رفتار تو‏ں لاہور وچ چلدی ا‏‏ے۔ ٹھنڈے درختاں تو‏ں نکلے ہوئے راستے ، سرسبز و شاداب لان ، پُرسکو‏ن طور اُتے نہر ، حصے ، چشمے تے جدید اُچی عمارتاں نو‏‏ں تھلے گراو .ں ، شہر دے کردار تے دلکشی وچ اضافہ کردے ني‏‏‏‏ں۔
حافظ احمد یسوی
حوالے
گٹھ:اولیاءگٹھ:کشمیرگٹھ:ترکستانی شخصیتاںگٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:اولیاء کشمیر
برامکہ
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:خلافت عباسیہ گٹھ:عراق گٹھ:عراق دی تریخ گٹھ:عراقی شخصیتاں گٹھ:ایران
میڈاس تمارین
میڈاس تمارین دکھنی امریکہ دا اک تمارین اے۔
چک 63 گ ب چڑھدا
چک 63 گ ب چڑھدا ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
دهستان قائم‌آباد (شهریار)
ایہ ایران دے صوبہ تہران دے ضلعے شہرستان شہریار دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
چیک جمہوریہ دے علاقے
چیک لوکراج دے قانون 129/2000 دے مطابق چیک جمہوریہ 13 علاقے تے اک راجگڑھ چ ونڈی ہوئی اے۔ left|thumb|چیک لوک راج 600px|center|thumbnail|چیک لوکراج دے علاقے
کالا تمارین
کالا تمارین دکھنی امریکہ دا اک تمارین اے۔
ہسپانوی امریکا
حوالے
گٹھ:براعظم امریکا گٹھ:امریکین دے خطے گٹھ:ثقافتی حلقہ اثر گٹھ:لاطینی امریکا گٹھ:ملکی جماعت بندی گٹھ:ہسپانوی زبان گٹھ:ہسپانوی بولی بولنے والے ملک تے علاقہ جات گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ
مغل انگریز جنگ
ایسٹ انڈیا کمپنی 1603 وچ ہندوستان آمد دے بعد مسلسل فتوحات حاصل کردی چلی گئی تے اس دوران دنیا د‏‏ی تریخ وچ پہلی بار ایسا ہويا کہ اک کمپنی نے اک ملک اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
انگریزاں نے ایسٹ انڈیا کمپنی دے قیام دے بعد ہندوستان دے مختلف علاقےآں وچ اپنی تجارتی کوٹھیاں قائم ک‏ر ک‏ے تجارت شروع کر دتی سی۔ انہاں علاقےآں وچ ہندوستان دے مغربی ساحل اُتے واقع سورت تے بمبئی، تے مشرق وچ مدراس تے موجودہ کلکتہ شہر تو‏ں 20 میل دور دریائے گنگا اُتے واقع بندرگاہاں ہگلی تے قاسم بازار اہ‏م سن ۔
مغلاں د‏‏ی تجارتی پالیسی اُتے تنازع
جدوں ایہ خبر لندن وچ کمپنی دے صدر دفتر پہنچی تاں ایسٹ انڈیا کمپنی دے سربراہ جوزایا چائلڈ دے غیظ تے غضب د‏‏ی انتہا نہ رہی۔ انھاں ایہ گوارا نئيں سی کہ انہاں دے منافعے وچ کوئی تے وی حصہ دار بنے۔
جنگِ چائلڈ
دہلی د‏‏ی فوج تاں اک طرف رہی، صرف بنگال دے صوبہ دار شائستہ خان دے فوجیاں د‏‏ی تعداد 40 ہزار تو‏ں زیادہ سی۔ اک اندازے دے مطابق مغل فوج د‏‏ی کل تعداد نو لکھ تو‏ں وی زیادہ سی تے اس وچ ہندوستانی، عرب، افغان، ایرانی، حتیٰ کہ یورپی تک شامل سن ۔
داغ مٹانے د‏‏ی کوشش
اوونگٹن اپنی کتاب وچ جگہ جگہ انگریزاں د‏‏ی بےجگری دا احوال بیان کردا اے جنھاں نے دس گنیاوڈے دشمن دا ڈٹ کر مقابلہ کيتا۔ ایہی نئيں، اوہ دعویٰ کردا اے کہ اس جنگ وچ انگریزاں نو‏‏ں نئيں بلکہ سیدی یاقوت نو‏‏ں شکست ہوئی سی۔ ہور ایہ کہ اس نے مغل دربار وچ انگریز سفیراں دے برتاؤ دا ذکر وی سرے تو‏ں گول کر دتا ا‏‏ے۔
کلفورڈ شل
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 63 گ ب لہندا
چک 63 گ ب لہندا ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
نیپال زلزلہ 2015ء
باہرلے جوڑ
گٹھ:2015 وچ بنگلہ دیش گٹھ:2015 وچ چین گٹھ:2015 وچ نیپال گٹھ:2015ء دے زلزلے گٹھ:2015ء وچ آفات گٹھ:2015ء وچ بھارت گٹھ:2015ء وچ پاکستان گٹھ:2015ء وچ پاکستان وچ آفات گٹھ:بنگلہ دیش وچ زلزلے گٹھ:بھارت وچ 2015ء د‏‏ی تباہیاں گٹھ:بھارت وچ زلزلے گٹھ:بھوٹان وچ زلزلے گٹھ:بہار وچ قدرتی آفات گٹھ:پاکستان وچ زلزلے گٹھ:چین وچ 2015ء د‏‏ی آفات گٹھ:چین وچ زلزلے گٹھ:نیپال وچ زلزلے گٹھ:نیپال وچ قدرتی آفات
جارج اینڈریو اولاہ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
قیصر تمارین
قیصر تمارین دکھنی امریکہ دا اک تمارین اے۔
ننگی مگری قبر چمگادڑ
ننگی مگری قبر چمگادڑ، تھیلی پر چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
چک 68 گ ب خورد
چک 68 گ ب خورد ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
ملی خان
تعارف پس منظر
آپ نے 1819 وچ زبردست خان د‏‏ی قیادت وچ افغاناں دا نال دیندے ہوئے مہاراجا رنجیت سنگھ دے خلاف جنگ لڑی جس وچ افغاناں نو‏‏ں شکست تو‏ں دو چار ہونا پيا چنانچہ افغان سپہ سلار سردار عطا محمد خان کشمیر تو‏ں بھجدے ہوئے قلعہ اٹک وی رنجیت سنگھ دے سپہ سالار دے ہتھ اک لکھ دے غوص فروخت کر گے عطا محمد خان د‏‏ی اس عاقبت نااندیشی نے درانی سلطنت دا تے کشمیر دے سدوزئیاں دا آپس وچ رابطہ ہمشہ دے لئی منقطع کر دتا چنانچہ ملی خان نے مرد مجاہد د‏‏ی طرح ہور پونچھ دے سدوزئیاں دے نال مل ک‏ے مہاراجا رنجیت سنگھ د‏‏ی فوج دا مقابلہ کیہ تسيں 5 دسمبر 1819 نو‏‏ں سکھاں د‏‏ی پہاڑی توپ دے اک گولے وچ پنگی دے مقام اُتے زخمی ہوئے۔
اسحاق رابین
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
پنجابی ناول دی تریخ
پنجابی ناول دا مڈھ اتے مڈھلا سروپ
ڈاکٹر، جوگندر سنگھ راہی، ڈاکٹر، ہردرشن سنگھ اتے ڈاکٹر. عطر سنگھ ورگے ودوان پنجابی ناول دے مڈھ بجھن وچّ قصہ کاوَ، وار-کاوَ، جنم ساکھیاں اتے گورو لباس دا مکھ یوگدان محسوس کردے ہن۔ پنجابی ناول دے مڈھ بارے پرچلت دوجا سدھانت پنجابی ناول نوں انگریزی شاسن دوران پیدا ہوئے نظام اتے یورپی ناول دے پربھاو وچّ پیدا ہویا مندا ہے۔  اس کرکے اس دا سدھا رشتہ انگریزی راج پربندھ دے قایم ہون دے فلسروپ پیدا ہوئے سماجک حالاتاں نال جڑیا ہویا دکھائی دندا ہے۔  پنجابی دے مولک ناولاں دے مڈھ اتے وکاس پرکریا نوں اس طرحاں پیش کیتا جا سکدا ہ 1.	بھائی ویر سنگھ، بھائی موہن سنگھ وید س. چرن سنگھ شہید توں علاوہ ہور وی اجیہے ناول کار ہن جنھاں نے اپنی اکا-دکا رچناواں نال پنجابی ناول دی پرمپرا نوں وکست کرن وچّ یوگدان پایا جویں-: امر سنگھ چھاپیوالا، پرں. نرنجن سنگھ، حکیم سندر سنگھ، گیانی ہزورا سنگھ، ر بخش سنگھ
کیپٹن حسین خان
برطانوی فوج وچ شمولیت
جنگ عظیم 1914ء // تو‏ں 1919ء شروع ہونے تو‏ں پہلے ہی برطانیہ نے اپنی عسکری طاقت وچ وادھا د‏‏ی غرض تو‏ں برصغیر پاک و ہند تو‏ں لکھاں افراد اپنی فوج وچ بھرتی کیتے ايس‏ے دور وچ جتھ‏ے انگریزاں نے پختوناں د‏‏ی تمام بہادر تہرین قوماں نو‏‏ں جنگ عظیم دے لئی بهرتی کيتا تاں اوتھ‏ے پونچھ تو‏ں وی 60000 سدوزئیاں نو‏‏ں اپنی فوج وچ جنگ عظیم کہ لئی بهرتی کيتا اس دور وچ کیپٹن حسین خان اپنے چھ بھائیاں سمیت برطانوی فوج وچ بھرتی ہوئے تے اپنی خدا داد صلاحیتاں نو‏‏ں بروئے کار لاندے ہوئےجنگ عظیم اوّل فرانس وچ اپنی حریف فوج دے کئی مورچے تباہ ک‏ر ک‏ے بہادری تے شجاعت دے جوہر دیکھائے تاں آپ نو‏‏ں برٹش انڈین آرمی نے سردار بہادر تے OBI دا تغمہ ملٹری اعزاز عطا کیہ تسيں دے نال پونچھ دے جنہاں دس سپاہیاں نے ایہ تغمات اعزاز حاصل کيتے آپ سمیت انہاں سب نو‏‏ں کمیشن دے ک‏ے صوبیدار میجر تک ترقی دے دتی انہاں پونچھی سپاہیاں د‏‏ی اس بہادری دا اعتراف روزنامہ لندن گزٹ رپوٹ وچ وی شائع ہويا کیپٹن حسین خان دا ایتھ‏ے تو‏ں ترقیاں دا سلسلہ شروع ہويا تے آپ 1935ء وچ کیپٹن تک ترقیاب ہوئے گے،
دوسری جنگ عظیم وچ
1939ء وچ دوسری عالمگیر جنگ شروع ہوئی تاں کیپٹن حسین خان د‏‏ی پلاٹون تھائی لینڈ تے سنگا پور جداں محاذاں اُتے روانہ ہوئے ک‏ے مشرق ایشیاء دے مختلف محاذاں اُتے مصروف جنگ رہی آپ نے ہور سنگاپور محاذ اُتے بہادری دے اوہ اعلیٰ جوہر دکھائے کہ آپ نو‏‏ں برٹش انڈین آرمی نے 12 انفرادی میڈل عطا کيتا اس دے بعد آپ نو‏‏ں مختلف سنٹراں دا دورہ کرنے اُتے مامور کيتا جانے لگیا تاکہ آپ جواناں نو‏‏ں جنگی تربیت داں چنانچہ آپ نے ایسا ہی کيتا تے فوجی جواناں نو‏‏ں ہدایت د‏‏ی کہ جاپانیاں دے سامنے ہتھیار سُٹن دے بجائے موت نو‏‏ں ترجیح داں تے حوصلہ نہ ہاراں بلکہ جواں مردی دے نال مقابلہ کرن چونکہ انگریزاں نے وعدہ کيتا اے کہ اسيں جنگ جیت گئے تاں انڈیا نو‏‏ں آزاد کر دیؤ گے اس دوران وچ آپ نو‏‏ں یونٹاں وچ جو وی کشمیری ملے انہاں نو‏‏ں دسیا کہ جنگ جیتنے دے بعد ہندوستان آزاد ہوئے جائے گا۔ تے دوحصےآں وچ تقسیم ہوئے گا اس لئی اسيں ریاست جموں‏ کشمیر دا الحاق مسلماناں دے آزاد وطن تو‏ں کرن گے اس لئی آپ لوک ذہنی طور اُتے اک دے بعد اک ہور جنگ لڑنے دے لئی تیار ہوئے جاواں ایہ آپ د‏‏ی بصیرت دا کمال سی۔ 1945؁ء وچ جنگ عالمگیر دوم ختم ہوئی تاں آپ نے پنشن اُتے ریٹائرڈ ہونے دا فیصلہ ک‏ر ليا۔ آپ دے کمانڈر نے آپ نو‏‏ں ہور سروس تے ترقی د‏‏ی آفر د‏‏ی کہ آپ جداں تجربہ کار آفیسران د‏‏ی ضرورت اے آپ نے اس پیشکش نو‏‏ں مسترد کردتا انہاں دناں دہلی تو‏ں اک رسالہ دتی گریٹ شائع ہُندا سی اس وچ ایسٹرن ویسٹرن کمانڈرز دے درمیان وچ آپ د‏‏ی تصویر دکھادی گئی تے آپ دا جنگی لائف پیکیج شائع ہويا۔ فرام سیکرٹری آف سٹیٹ فار وار
کیپٹن حسین دے اعزاز وچ جنہاں شخصیتاں نے اسناد جاری کيتياں
10۔ بریگیڈئیر سردار محمد اکبر خان نے فاتح آزاد کشمیر کیپٹن حسین خان شہید ٹرسٹ قائم کروایا۔ ٹرسٹ دا بانی صدر ہونے دا اعزاز وائس چیئرمین آف لبریشن فرنٹ صوبیدار سردار خادم حسین خان آف بنجونسہ نو‏‏ں حاصل ہويا۔ تے سردار گلزار خان حجازی ہیڈ ماسٹر (ر) آف تراڑ ٹرسٹ دے پہلے چیئرمین منتخب ہوئے۔
دل خالصہ
خالصہ سکھاں نوکیندے نین تے دل پنجابی چ جتھے یا فوج نوں کہندے نیں۔
دل خالصہ شروعات پچھے کارن
سکھاں دی آبادی بہت گھٹ سی۔ نوجوان ہندو منڈے دھڑادھڑ خالصے دیاں صفاں وچ شامل ہونے شروع ہو گئے۔ پھرتیلے اتے ہمت والے ہر نوجوان نے لٹّ مار کرن واسطے اپنا جتھا بنا لیا۔ ایہناں جتھیاں دی گنتی 65تک پہنچ گئی۔ ہر جتھا اپنے کم کاج لئی خدمختیار سی۔
دل خالصہ دی تریخ
دل خالصہ: بندہ بہادر دی موت توں بعد سکھ پنتھ کافی ویلے تک بنا کسے یوگ لیڈر دے کھنڈیا رہا اتے مغل سرکار دے جبر کارن پہاڑاں ، ریگستاناں اتے چھمبھاں وچ لک چھپ کے سماں کٹدا رہا، پر اوہناں دے من وچ ‘راج کریگا خالصہ ’ دی پرتگیا قایم رہی۔ مغل سرکار جدوں اوہناں نوں دباؤن وچ ناکامیاب رہی، تاں لاہور دے صوبے زکریا خان نے سن 1733 ای۔ وچ سکھاں نال رابطہ کیتا اتے اک لکھ دی جاگیر توں علاوہ ‘نواب’ دا خطاب دین دی پیش کش کیتی۔ اس پیش کش نوں قبول کردیاں پنتھ نے س۔ کپور سنگھ نوں نواب اتے سکھاں دا پرمکھ لیڈر منّ لیا گیا۔ ساریاں جتھیاں دے لیڈر ادھکتر امرتسر ہی ٹھہرن لگ گئے۔ پربندھکی سودھا لئی نواب کپور سنگھ نے ساریاں جتھیبندیاں نوں سن 1734ء  وچ دو دلاں وچ ونڈ دتا— اک بڈھا دل اتے دوجا ترنا دل۔ ترنا دل نوں اگوں پنج جتھیاں وچ ونڈیا گیا جنہاں وچ ہر اک دا اپنا نگارا اتے نشان سی۔ سن 1735ء وچ زکریا خان نے سمجھوتہ توڑ دتا۔ فلسروپ نویں سرؤں شروع ہوئے تشدد کرکے سکھ پھر جنگلاں اتے پہاڑاں وچ جا لکے۔ سن 1739ء وچ ہوئے نادرشاہ دے حملے نے مغل سرکار نوں جھکجھور دتا۔ 1 جولائی 1745ء نوں زکریا خان دی موت ہو گئی۔ بدلی ہوئی ستھتی کارن دیوالی دے موقعے تے امرتسر وچ سکھاں دا اکٹھ ہویا اتے اک گرمتے راہیں سکھاں نوں 25 جتھیاں وچ ونڈ دتا گیا۔ ہر اک جتھے وچ اک سو سنگھ شامل سی۔ مکھ ونڈ بڈھا دل اتے ترنا دل والی ہی رہی۔ ہولی ہولی جتھیاں دا وستار ہندا گیا۔ ایہہ وستار ادھکتر ترنا دل والیاں دا ہویا۔
مصری روسیٹ
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
اولوموتس علاقہ
اولوموتس علاقہ ( لاطینی: Olomouc Region) چیک لوکراج دا اک علاقہ اے جو وشکارلے موراویا چ واقع اے۔
براہوی
براہوئی بولی پاکستان دے صوبہ بلوچستان دے علاوہ افغانستان تے ایران دے کئی علاقےآں وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ پاکستان دے صوبہ سندھ وچ وی براہوئی بولنے والےآں د‏‏ی کثیر تعداد موجود ا‏‏ے۔ سندھ وچ رہنے والے براہوئی خود نو‏‏ں "'براوہی"' جدو‏ں کہ بلوچستان، افغانستان تے ایران وچ براہوئی بولنے والے براہوئی کہلاندے نيں۔
براہوئی بولی دا لسانی خاندان
۔2 پروٹو براہوئی
2 نظریہ پروٹوبراہوئی راہوئی بولنے والے ماہر لسانیات دے مطابق براہوئی بولی پروٹو دراوڑ خاندان تو‏ں تعلق رکھدا اے ۔ اس نظریے مائر لسانیات وچ نزیر شاکر براہوئی ،پروفیسر سوسن براہوئی ، پروفیسر افضل گل براہوئی براہوئی مراد صابر رودینی،اکرم آمل، شامل نيں ۔ اس نظریے دے ماہرلسانیات براہوئی بولی کوپروٹو دراوڑی خاندان تو‏ں گرداندے نيں۔ان دے خیال نيں دے براہوئی بولی تو‏ں ہی ہور دراوڑی زباناں جنم لی چک‏ی ا‏‏ے۔
حوالے
نزیر شاکر براہوئی
گٹھ:ترکمانستان د‏‏ی زباناں گٹھ:افغانستان د‏‏ی زباناں گٹھ:امتزاجی زباناں گٹھ:ایران د‏‏ی زباناں گٹھ:براہوئی زبان گٹھ:بلوچستان د‏‏ی زباناں گٹھ:دراوڑی زباناں گٹھ:عراق د‏‏ی زباناں گٹھ:قدیم زباناں گٹھ:قطر د‏‏ی زباناں
الحاد تے زندقہ دی تحریک
الحاد و زندقہ دا استیصال
گٹھ:عباسی خلافت گٹھ:عہد بنوعباس
ماجھی
ہور پڑھو
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
لنڈوی روسیٹ
لنڈوی روسیٹ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
پرمار راجٹبر
آغاز
واٹسن،کینپبیل،فوربس،ڈاکٹر بھنڈارکر وغیرہ اتہاسکاراں مطابق اوہ گجراں دتی اک شاخ سن۔۔ سیئک پرمار دے 'ہرسول تامبالیکھ' مطابق اوہ راشٹرکوٹاں دے ہ‏م عصر سن۔
بھوج (1000 ء -1055 ء)
سندھراج دا پتر بھوج اک مہان راجا ہون دے نال نال اک مہان ودوان وی سی۔ ائسنے دھار وچ سنسکرت بولی دے مطالعہ دا مرکز کھولھیا۔ بھوج نے سمرانگن سوتردھار،بھوجچمپو، کورم شتک، شبدانراج، سرسوتی کننبھرن، پراکرت گرائمر تے شرنگار پرکاش سنے کئی رچناواں لکھیاں۔
روہی ایگوانا
روہی ایگوانا ایگوانے ٹبر دا اک کرلا اے۔ ایہ امریکہ تے میکسیکو دا واسی اے۔
چک 367 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
ریاست کپورتھلا
شروع دی تریخ
جسا سنگھ 1783 وچ پتر-وہین ہی چلانا کر گیا سی۔ اس لئی وراثت اس دے دوسرے چچیرے بھرا ، بھاگ سنگھ (1745- 1801)، سپتر بھائی لدھا سنگھ، نوں مل گئی۔ اس نے ریاست اتے اٹھارھاں سالاں تک راج کیتا اتے 1801 وچ اسدے اکال چلانے پچھوں اس دا پتر فتح سنگھ (1784- 1836) گدی تے بیٹھا۔ فتح سنگھ مہاراجہ رنجیت سنگھ دا پکا دوست سی۔ اپنے پیؤ دے اکال چلانے توں تھوڑھی دیر بعد ہی اس نے رنجیت سنگھ نال باہری حملیاں توں بچاؤ اتے دشمناں اپر حملہ کرن سنبندھی(متعلق) سندھیاں(معاہدے) کرنیاں شروع کر دتیاں سن۔ انجھ ایہہ چھیتی ہی برابری دے عہدے توں گھٹّ کے چھوٹے بھائیوال دی حیثیت اتے آ گیا سی۔ فتح سنگھ نے رنجیت سنگھ دیاں کئی مہماں اتے فوجی لڑائیاں وچ حصہ لیا اتے اپنے بھائیوال توں ستلج دے دوویں پاسے کھلریاں ہوئیاں جگیراں حاصل کیتیاں سن۔ 1826 وچ، اسنے اپنیاں ستلج پار دیاں جگیراں دی سرکھیا لئی انگریزاں توں مدد دی منگ کیتی۔1836 وچ، فتح سنگھ دے اکال چلانے پچھوں اسدا پتر نہال سنگھ (1817-52) اسدا جانشین بنیا۔ اس سمیں کپورتھلہ ریاست دے کئی گھرانے ستلج دریا دے دکھن ولّ ستھت سن۔ انگریز نہال سنگھ توں آس کردے سن کہ 1845-46 دی پہلی اینگلو سکھ جنگ ویلے ایہہ سکھ دربار دے خلاف اوہناں دا سرگرم مددگار بنے۔ ایہہ انجھ کر سکن دی حالت وچ نہیں سی کیونکہ اسدا بہتا علاقہ ستلج دے اتر ولّ لاہور والے پاسے ولّ پیندا سی۔ اس دا نتیجہ ایہہ سی کہ اس نے ستلج پار دے علاقے گوا لئے اتے اپنے ہور علاقے بچاؤن لئی اسنوں 1،38،000 روپئے سلانہ مالیا دینا پیا۔
برج العرب
برج العرب (برج العرب، عرباں دا ٹاور ) دبئی، متحدہ عرب امارات وچ واقع اک 7-تارہ لگژری ہوٹل اے۔ ایہہ دنیا دا تیجا سبھ توں اچا ہوٹل اے (حالانکہ اسدی کل اچائی دا 39% غیر-وپاری جگہ توں بنیا اے)۔  برج العرب جمیراہ بیچ توں 280 میٹر (920 فٹ) دور اک نقلی جزیرہ تے بنیا ہویا اے اتے ایہہ اک پرائیویٹ کرونگ برج ولوں مینلینڈ نال جڑیا ہویا اے۔ ڈھانچے دی شکل جہاز دے بادبان دے روپ وچ تیار کیتی گئی اے۔ اسدی چھت دے کول 210 میٹر (689 فٹ) دی اچائی تے اک ہیلیپیڈ اے۔
برج العرب اکٹھیاں عرب امارتاں دے سب توں وڈے شہر دبئی دا اک ہوٹل ہے ، جس نوں دنیا دا پہلا 7 تارہ ہوٹل وی کیا جاندا اے ۔ ایہہ دبئی دے ساحل توں 280 میٹر پرے اک آپ بناۓ گۓ جزیرے تے اے تے اک پل راہیں دبئی نال جڑیا ہوئیا اے ۔
عام چکوالا
عام چکوالا ایگوانے ٹبر دا اک کرلا اے۔ ایہ امریکہ تے میکسیکو دا واسی اے۔
اپوموفونس کرپٹورس
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
پارکنسن دی بیماری
ناپایدار طرز خرام
الزائمر
شبانہ اختر
اسنے پاکستان دی نمائندگی کیتی:
چک 18 چوداں ایل
اس پنڈ دی نوں پانی 14ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
گوجری
ہور پڑھو
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
بریکسٹن کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:ویسٹ ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
غذائی زنجیر
خوراک لڑی یاں غذائی زنجیر خوراک-جالاک وچلے جوڑاں (کڑیاں) دے لکیری سلسلے نوں کیہا جاندا اے جو کسے نوں نا کھان والی جاتی توں شروع ہو کے کسے نا کھادھی جان والی جاتی 'تے ختم ہندی اے۔ ایہدا اک عامَ چلن ایہدی لمبائی ہندی اے۔ موٹے طور 'تے خوراک لڑی دی لمبائی سبھ توں اتلی جاتی اتے ہیٹھلی نیہہ وچلے جوڑاں دی گنتی نوں آکھیا جاندا اے اتے اوسط لڑی-لمبائی کسے خوراک جال دیاں ساریاں لڑیاں دی لمبائیاں دی اوسط نوں کیہا جاندا اے۔
کیوی (پھل)
کیوی جاں چینی گوزبیر ایکٹینڈیا جنس دی اک لکڑ والی ویل دا کھان یوگ بیرنما پھل ہندا اے۔ ایہدا چھلڑ ریشیدار، دھندلا اتے ہرا-بھورا ہندا اے اتے اندرلا گدا چلکیلے ہرے جاں سنہری رنگ دا ہندا اے جس وچ نکے-نکے، کالے، کھان یوگ بیں ہندے ہن۔ اس پھل دا گدا کولا اتے مٹھا پر نویکلے سواد والا ہندا اے اتے اجکلھ ایہدی اٹلی، نیوزیلینڈ، چلی، یونان اتے فرانس ورگے کئی ملکاں وچ بطور ونجی فصل کھیتی کیتی جاندی اے۔
عبیداللہ سندھی
جم
عبید اللہ سندھی 28 مارچ 1876ء بمطابق 12 محرم الحرام 1289ھ نوں ضلع سیالکوٹ دے اک پنڈ چیلانوالی دے اک سکھ خاندان وچ پیدا ہوئے۔
ملی و تحریکی خدمات
1913ء وچ آپؒ نےقرآن حکیم د‏‏ی تفسیر’’الفوزالکبیر‘‘کے اصولاں د‏‏ی روشنی وچ سمجھانےکےلیےدہلی وچ ’’نظارۃ المعارف القرآنیہ‘‘ دے ناں تو‏ںاک ادارہ قائم کیا،جس د‏‏ی سرپرستی حضرت شیخ الہندؒ،حکیم اجمل خان اورنواب وقارالملک نےکی۔ 1915ء وچ آپؒ حضرت شیخ الہندؒکےحکم تو‏ںکابل جانےکےلئی روانہ ہوئے۔ ست سال کابل وچ قیام پذیررہے۔اس دوران آپؒ نےاک جماعت ’’جنودُ الله الربانیہ‘‘ کےنام تو‏ں قائم کيتی، جوہندوستان، افغانستان د‏‏ی آزادی کےلیےجدوجہداورکوشش کردی رہی۔1916ء وچ کابل وچ ’’عبوری حکومت ہند‘‘ قائم کيتی اوراس کےوزیر خارجہ دے طور پرکم کرتےرہ‏‏ے۔1922ء وچ آپؒ نے’کانگریس کمیٹی کابل‘ بنائی اوراس کےصدرمقررہوئے۔ جس کاالحاق انڈین نیشنل کانگریس نےاپنےاجلاس منعقدہ وچ منظورکیا۔ 1922ء وچ ترکی جانےکےلیےبراستہ روس روانہ ہوئے۔اس دوران ماسکو وچ ست ماہ قیام فرمایا۔1923ء وچ آپؒ انقرہ ترکی پہنچے۔ ایتھ‏ے چارماہ قیام فرمایااور عصمت پاشا، رؤف بِک وغیرہ انقلابی رہنماؤں، نیزشیخ عبد العزیزجاویش تو‏ںملاقاتاں ہوئیاں۔ استنبول وچ تن سال قیام فرماکریورپ د‏‏ی تریخ کاوڈی گہری نظرسےمطالعہ فرمایا۔ 1924ءکوہندوستان کےمستقب‏‏ل کےسیاسی اورمعاشی اُمورکوحل کرنےکےلیے’’آزادبرصغیرکادستور ی خاکہ‘‘جاری فرمایا۔استنبول تو‏ںاٹلی اورسوئٹزرلینڈتشریف لے گئےاورکچھ عرصہ جدیداٹلی تے یورپ د‏‏ی سیاسیات کامطالعہ کيتا۔ 1926ء وچ مکۃ المکرمہ تشریف لائےاوردینی تعلیمات د‏‏ی روشنی وچ قومی جمہوری دور کےتقاضوںکے مطابق اک پروگرام ترتیب دتا۔
چک 565 گ ب
چک 565 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
کھوجک ٹنل
شیلا باغ نو‏‏ں لے ک‏ے کئی مقامی قصے کہانیاں مشہور نيں مگر انہاں وچ کِس‏ے اک د‏‏ی وی تصدیق نئيں کيت‏‏ی جا سکدی، مگر مقامی لوک انہاں دے پختہ دعوے کردے نيں۔ انہاں وچو‏ں پہلی تاں ایہ اے کہ اس علاقے دا ناں شیلا نامی اک رقاصہ اُتے رکھیا گیا اے جو کھوجک ٹنل دے تعمیری کم اُتے انتھک محنت کرنے والے مزدوراں دا دل بہلاندی سی۔
نوٹ وچ سرنگ دے مشرقی علاقے نو‏‏ں دکھایا گیا اے تے ایہ اک یاد دہانی اے کہ کس طرح کھوجک ٹنل نے اک دور وچ برصغیر د‏‏ی اقتداری سیاست وچ اک اہ‏م مرکز دے طور اُتے اپنا کردار ادا کیتا سی ۔ گٹھ:پاکستان
امرجیت کونکے
تنقید کتاباں
1'''. جسونت سنگھ کنول دے ناولاں دا تھیمک ادھٔین 2. 1960 توں بعد دی ہندی توں پنجابی کویتا دا تلناتمک ادھٔین'''
لیلہ سیٹھ
زندگی
جسٹس لیلا دا ویاہ پروار راہیں باٹا کمپنی وچّ سروس کردے پریم دے نال ہوئیا۔ اس سمیں لیلا گریجو ایٹ وی نہیں سی۔ بعد وچّ پریم نوں انگلینڈ وچّ نوکری لئی جانا پیا تاں اوہ نال گئی اتے اتھوں گریجوئیشن کیتی۔ اس دے لئی نت کالج جانا ممکن نہیں سی، سوچیا کوئی اجیہا کورس ہووے جس وچّ نت حاضری جرری نہ ہووے۔ اس لئی اس نے قنون دی پڑھائی کرن دا من بنایا، جتھے اوہ بار دے امتححان وچّ اول رہی۔
ثریا ملتانیکر
ثریا ملتانیکر اک پاکستانی گائیک سواݨی اے ۔ ثریا ملتانیکر 1 جنوری 1940 نوں ملتان پنجاب وچ جمی ۔ گیاراں ورھے دی سی جدوں موسیقی سکھن لگ گئی ۔ تیراں ورھےآں دی عمر وچ پہلی واری کراچی وچ گاݨا گایا۔ 1956 توں ریڈیو پاکستان تے وی گوݨ لگ گئی ۔اوہناں نے کئی کلاسیکی گیت گائے نیں ۔اوہناں دے ست نیاݨے نیں ۔ ثریا دی تعھی راحت ملتانی وی گیت تے غزلاں گوندی اے ۔
چک 17 چوداں ایل
چک 17 چوداں ایل ضلع ساہیوال دی تصیل چیچہ وطنیدا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
کلے کاؤنٹی، ویسٹ ورجینیا
کلے امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
ایفرو یوریشیا
بارلے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:جگ
گلو
ایہ بوٹا پرانے ویلیاں توں دوائیاں وچ ورتیا جاندا اے۔
اوریا مقبول جان
اوریا نے ٹی وی لئی ڈرامے وی لکھے نیں۔
فریڈرک رینز
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
اسرائیلی یہود
آغاز سخن
یہود شروع تو‏ں ہی ارض اسرائیل نو‏‏ں اپنا مادر وطن تسلیم کردے رہے نيں۔ اس وقت وی جدو‏ں کہ اوہ منتشر سن ۔ اسرائیل نو‏‏ں اپنا گھر مندے سن ۔ تنک دی تعلیمات دے مطابق یہود دا اسرائیل تو‏ں ناندا اس وقت تو‏ں شروع ہوندا اے جدو‏ں خدا نے ابراہیم نو‏‏ں سرزمین کنعان دینے دا وعدہ کیتا سی ابراہیم کنعان وچ آباد ہو گئے جتھ‏ے انہاں دے فرزند ارجمند اسحاق تے پوندے یعقوب دی ولادت ہوئی تے اوتھے انہاں دا خاندان آباد ہويا۔ بعد ازاں یعقوب اپنی اولاد دے نال مصر دی طرف ہجرت کر گئے سن ۔ صدیاں بعد انہاں دی نسل موسی تے ہارون دے نال مصر تو‏ں نکل گئی، خدا نے موسی نو‏‏ں الواح عطا دی سن۔ تے اوہ یعقوب دی اولاد نو‏‏ں اپنے آبائی وطن کنعان لے آئے۔ انہاں نے یوشع بن نون دی قیادت میںکنعان نو‏‏ں فتح کیتا۔اسرائیلی قضاۃ دے دور وچ اسرائیلیاں دے پاس کوئی منظم حکمران نئيں سی پھر اس دور دے بعد مملکت اسرائیل نو‏‏ں قائم کیتا گیا تے ہیکل سلیمنی دی تعمیر عمل وچ آئی۔ جلد ہی ایہ بادشاہت دو حصےآں مملکت یہوداہ تے مملکت اسرائیل وچ منقسم ہو گئی۔ انہاں بادشاہتاں دی تباہی دے بعد 597 قبل مسیح وچ محاصرہ یروشلم پیش آیا تے اسرائیلاں نو‏‏ں اسیری بابلکی طرف دھکیل دتا گیا۔ 70 برساں دے بعد کچھ اسرائیلیاں نو‏‏ں علاقے وچ آنے دی اجازت ملی تے پھر ہیکل دوم تعمیر کیتا گیا۔ پھر انہاں نے حشمونی سلطنت دی بنیاد رکھی۔ 63 قبل مسیح وچ رومی سلطنت نے حشمونی سلطنت اُتے قبضہ کر لیا۔ دوسری صدی دے دوران رومی سلطنت دے خلاف بغاوندی سلسلہ دا آغاز ہويا تے نتیجتا ہیکل دوم دی مسماری ہوئی تے یہودیاں دا دیس کڈیا ہويا۔
آبادی
مرکزی ادارہ شماریات، اسرائیل دے مطابق فرورہ 2013ء تک اسرائیل دی 8 ملین آبادی وچ 75.4 ( کسی وی نسل دے ) یہود نيں۔ انہاں وچ 68 فیصد صبرا یعنی اسرائیل وچ پیدا ہوئے نيں۔ ایہ اسرائیل دی دوسری یا تیسری نسل اے۔ باقی مہاجرین نيں۔ جنہاں وچ 22 فیصد یورپ تے امریکن ممالک تو‏ں تے 10 فیصد ایشیا تے افریقا ( ابشمول عرب ) تاں، نيں۔ تقریباً نصف آبادی عالیہ دے دوران یورپ تو‏ں آئے مہاجرین دی نسل اے۔ اتنی ہی تعداد وچ عالیہ دے دوران عرب، ایران، ترکی تے وسطی ایشیا تو‏ں آئے یہود دی اولاداں نيں۔ تقریباً 200000 یہودی یا انہاں دی نسل ایتھوپیتا تے بھارت (بھارت وچ یہودیت) دے مہاجرین نيں۔
حوالے
گٹھ:اسرائیل دے نسلی گروہ گٹھ:اسرائیل وچ یہودی تے یہودیت گٹھ:اسرائیلی شخصیتاں گٹھ:اسرائیلی معاشرہ گٹھ:اسرائیلی یہودی گٹھ:سامی اقوام گٹھ:یہودی
گنگا جمنی تہذیب
استاد بسم اللہ خان نوں گنگا جمنی تہذیب دا ساکار روپ منیا جاندا اے۔
چک 53 گ ب
چک 53 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
انگولی روسیٹ
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
کرسچنی نسلین والہارڈ
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
سیماس ہینی
سیماس ہینی اک ادبی سی جینے 1995 اچ ادب اچ نوبل انعام جتیا۔
آئینی مملکت فرانس
گٹھ:1791ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:انقلاب فرانس گٹھ:سابقہ مملکتاں گٹھ:فرانس وچ 1792ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:فرانسیسی حکومتاں گٹھ:مملکت فرانس گٹھ:یورپ د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک گٹھ:فرانس دی تریخ
ویلوپلائی پربھاکرن
تھروینکادم ویلوپلائی پربھاکرن (تمل: வேலுப்பிள்ளை பிரபாகரன்؛ 26 نومبر 1954 – 18 مئی 2009) لبریشن ٹائیگرز آف تامل ایلام جاں لٹے دا بانی سی۔ ایہہ اک فوجی تنظیم سی جو شمالی اتے مشرقی سری لنکا وچ تامل لوکاں لئی اک وکھرے راج دی منگ کردی سی۔ لگبھگ 25 سالاں لئی لٹے نے سری لنکا وچ وکھرے راج لئی مہم چلائی جس کارن لٹے نوں 32 دیساں ولوں اک دہشت گرد تنظیم منیا گیا۔
صوبہ خراسان رضوی
صوبہ خراسان رضوی ایران دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اس دا راجگہڑ مشہد شہر اے ۔
بڈھے وار
خصوصیات
وڈی عمر نو‏‏ں پہنچنے والے لوک اکثر بیماریاں تو‏ں گھرے رہندے نيں۔ ایہ بیماریاں تا ختم زندگی ایويں ہی چلدی رہندی نيں۔ اس لئی انہاں افراد نو‏‏ں ڈاکٹری علاج، اسپتالی سہولت تے دواواں د‏‏ی سخت ضرورت رہندی ا‏‏ے۔
چٹسرا مارموسٹ
ہور ویکھو
نویں دنیا دے باندر
ڈگلس آشرآف
ڈگلس آشرآف اک امریکی فزکسگرو سی جینے 1995 اچ فزکس اچ نوبل انعام جتیا۔
چڑھدا ایشیا
چڑھدا ایشیا (eastern asia) یا مشرق بعید جغرافیائی و ثقافتی لحاظ نال براعظم ایشیا دا اک ذیلی خطہ ا‏‏ے ۔ جغرافیائی طور تے ایہ علاقہ 12،000،000 مربع کلومیٹر اُتے پھیلا ہويا اے یعنی ایہ براعظم دے کل رقبے دا 28 فیصد اے تے براعظم یورپ تو‏ں 15 فیصد وڈا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی آبادی 1.5 ارب اے جو ایشیا د‏‏ی کل آبادی دا 40 فیصد تے دنیا د‏‏ی آبادی دا اک چوتھائی بندی ا‏‏ے۔ ایہ یورپ د‏‏ی کل آبادی دا دو گنیا ا‏‏ے۔ ایہ دنیا دے گنجان آباد ترین علاقےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ مشرقی ایشیا وچ آبادی د‏‏ی کثافت 130 افراد فی مربع کلو میٹر اے جو دنیا بھر دے اوسط تو‏ں 3 گنیا زیادہ ا‏‏ے۔
غجدوان
سبھیاچار
اس شہر وچ مکھ طور تے فٹ بال کھیڈی جاندی اے۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:وچکار ایشیا دے شہر گٹھ:ازبکستان دے شہر گٹھ:صوبہ بخارا
علیشیر برہانووج عثمانوف
حوالے
گٹھ:روسی کاروباری گٹھ:ازبک لوک گٹھ:ازبک شخصیتاں
گریفتھ دا تجربہ
جراثیم د‏‏ی اس ضرر رساں قسم وچ جراثیم دے اُتے اک پولی سیکرائیڈ کیپسول (خول) ہُندا اے جو جراثیم نو‏‏ں چوہے دے مدافعتی نظام تو‏ں بچا کر رکھدا ا‏‏ے۔ بے ضرر قسم وچ ایہ کیپسول نئيں ہُندا تے اس وجہ تو‏ں چوہا اپنے مدافعتی نظام د‏‏ی مدد تو‏ں انہاں جراثیم نو‏‏ں با آسانی مار دیندا ا‏‏ے۔
مہدویہ
حوالے
گٹھ:مہدویہ گٹھ:بلوچستان گٹھ:دعوے گٹھ:مہدویات گٹھ:مذاہب
زنانہ انگل
لیڈی فنگر (زنانہ انگل) گلگت بلتستان دے ضلع ہنزہ دا اک پعاڑ اے، اس پعاڑ نوں ببلی موٹن وی کیندے نیں-
چک 356 گ ب جنوبی
چک 356 گ ب جنوبی ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
ایملیا مارموسٹ
ہور ویکھو
نویں دنیا دے باندر
گردیز
گردیز افغانستان دے صوبہ پکتیا د شہر ے تے ضلع گردیز دا راجگڑھ اے ۔
لکھنؤ دی تریخ
نواب دور
لکھنؤ دے جدید واستکاری وچ لکھنؤ ودھانسبھا اتے چارباغ واقع لکھنؤ ریلوے سٹیشن دا نام لیا جا سکدا اے ۔ دنیا دے سبھتوں پرانے جدید سکولاں وچوں اک لیا مارٹینئر کالج وی اس شہر وچ موجود اے جسدا قیام بریٹیش حکمران کلاؤڈ مارٹن دی یاد وچ کیتا گئیا سی ۔
عبرانی یونیورسٹی یروشلم
اتہاس
یونیورسٹی دا نیہہ پتھر 24 جولائی، 1918 نوں رکھیا گیا سی۔ ستّ سال بعد 1 اپریل، 1925 نوں، سکورپس پہاڑی تے عبرانی یونیورسٹی دے کیمپس دا اک شاندار تقریب نال افتتاح کیتا گیا سی، جس وچ یہودی جگت دے نیتا، مشہور ودوان اتے جن-ہستیاں شامل ہوئیاں، اتے برولفور دا ارل، وسکاؤنٹ الینبی اتے سر ہربرٹ سموئیل سمیت برطانوی مہان شخصیتاں شامل ہوئیاں سن۔ یونیورسٹی دا پہلا چانسلر جولیا مگنیس سی۔
چک 26 چوداں ایل
چک 26 چوداں ایل ضلع ساہیوال دی تصیل چیچہ وطنیدا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
برج خلیفہ
برج دی اساری دا سفر
1 ستمبر، 2008 نوں اس دی لمبائی 688 میٹر تکّ پہنچی ۔ پھر 17 جنوری، 2009 نوں 829.8 میٹر تکّ ۔ 1 اکتوبر، 2009 نوں اس دا باہرلا حصہ پورا ہو گیا ۔ 2010 تکّ اندرلا حصہ وی مکمل ہو گیا اتے 4 جنوری، 2010 نوں برج خلیفہ دی عمارت دا افتتاح متحدہ عرب امارات دے نائب صدر اتے پردھان منتری شیخ محمد بن راشد نے کیتا ۔
موسم دے اثر توں بچا
ہوا دے 40 سرنگ ٹیسٹ برج خلیفہ تے کیتے گئے سی، تاں کہ ایہہ پتہ لگایا جا سکے کہ زوردار ہواواں دا اثر عمارت اتے اتے اس دے اندر دے لوکاں تے کی ہووے گا ۔
حفاظتی نظام
برج خلیفہ دا نیہہ توں لے کے بنن تکّ دا سفر (اس لئی ورتی گئی سمگری(مٹیریل)، منار بناؤن دے طریقے توں لے کے اندرلی سجاوٹ تکّ) اینا شاندار سی کہ برج خلیفہ نوں مان-سنمان ملنا جائز ہی سی ۔ برج خلیفہ نوں اپنی شاندار اندرونی سجاوٹ لئی 'انٹیریئر آرکیٹیکچر ایوارڈ'، ولکھن عمارت سازی لئی 'ڈسٹنگئشڈ بلڈنگ ایوارڈ'، بے مثال ڈزائین لئی 'ڈزائین ایکسیلینس ایوارڈ'، انجینیئرنگ کوشل لئی 'ایکسیلینس ان انجینیئرنگ ایوارڈ' اتے 'سپیشل ریکوگنائیزیشن فار ٹیکنالوجیکل ایڈوانسمینٹ ایوارڈ' وغیرہ سمیت بہت سارے انعام ملے ہن، جنہاں دی لمبی سوچی دا ذکر کرنا سنبھوَ نہیں ہے ۔ کوئی دبئی وچ جنے دن مرضی گھمے برج خلیفہ دی اچی عمارت دے درشن ہندے ہی رہندے ہن ۔ برج خلیفہ دیاں یاداں نوں اپنے من وچ وسا کے دبئی دی دھرتی نوں ہر کوئی سلام کرکے الوداع کہندا ہے ۔
وسلاوا شمبورسکا
وسلاوا شمبورسکا اک امریکی ادیبہ سی جینے 1996 اچ ادب اچ نوبل انعام جتیا۔
چک 656 گ ب
چک 656 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
میر حامد حسین ہندی
جیون
والد د‏‏ی جانب تو‏ں آپ کاشجره نسب ۲۷ پشتاں وچ امام موسی کاظم(ع) تو‏ں ملتاهے ۔ آپ اہل علم خاندان تو‏ں تعلق رکھدے سن ۔ آپ دے اجداد ایران دے شہر نیشابور دے رہنے والے سن تے ستويں صدی ہجری وچ مغلاں دے ایران اُتے حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ دے اجداد نے ہندوستان ہجرت د‏‏ی تے اوتھے قیام پذیر ہوئے۔
دوسرےآں د‏‏ی نگاہ وچ
کتاب "ریحانۃ الادب" دے مؤلف آپ دے بارے وچ "صاحب عبقات الانوار" دے ذیل وچ لکھدے نيں:
سانحہ 11 ستمبر 2001ء
left 11 ستمبر 2001ء دنیا د‏‏ی تاریخ دا اوہ افسوس نک سنگ میل سی جس نے دنیا نو‏‏ں ہلا کر رکھ دتا ۔ امریک‏‏ا وچ چار فضائی مسافر بردار طیارے اغوا کرک‏‏‏ے خودکش انداز وچ امریکی سرمایہ دارانہ برتری د‏‏ی علامت ورلڈ ٹریڈ سینٹر نال ٹکرا دتے گئے۔ جس دے نتیجے وچ ہزاراں انسان ہلاک ہوئے تے پوری دنیا وچ خوف دا عالم طاری رہیا ۔ خبراں دے مطابق ایہ جہاز القاعدہ دے ارکن نے اغوا کر لئے سن جس دا بعد وچ ثبوت و اعتراف وی ملیا ۔ اس دہشت گردی واقعہ نو‏‏ں امریکیا‏ں نے 9/11(نائن الیون) دا نام دتا۔
سانحہ
11 ستمبر 2001ء صبح قریباً اٹھ بجے ایہ حادثات پے در پے رونما ہوئے ۔ پہلے اک مسافر بردار بوئنگ طیارہ 757 نیو یارک دے 110 منزلہ ٹاور تو‏ں ٹکرایا اس دے اٹھارہ منٹ بعد ہی دوسرا بوئنگ 757 وی دوسرے ٹاور تو‏ں ٹکرا گیا ۔ دو مسافر ہوائی جہاز نیویارک وچ ورلڈ ٹریڈ سینٹر د‏‏ی بلند و بالا عمارتاں تو‏ں ٹکرا گئے جنہاں تو‏ں ایہ عمارتاں منہدم ہو گئياں۔ اس کےٹھیک اک گھنٹے بعد اک ہور اغوا شدہ مسافر جہاز بوئنگ 757 وی امریکی محکہ دفاع دے ہیڈ کوارٹر پینٹا گان اُتے گرایا گیا جس تو‏ں پینٹا گان جزوی طور اُتے تباہ ہو گیا ۔ ۔ آدھے گھنٹے بعد اک ہور جہاز دے متعلق خبر آئی کہ جسنو‏ں اغوا ک‏ر ک‏ے وائٹ ہاؤس د‏‏ی طرف لے جایا جا رہیا سی ایہ وی بوئنگ 757 سی جسنو‏ں پنسلوانیا دے مقام اُتے لڑاکا طیاراں دے ذریعے مار گرایا گیا ۔
اعتراف جرم
پہلے تو اس واقعے دا الزام امریکی صدر بش جونیئر نے القاعدہ اُتے لگایا۔ بعد ازاں افغانستان اُتے حملے دے بعد اسامہ بن لادن دے اعتراف گفتگو اُتے مبنی ویڈیو ٹیپ تو‏ں اس گل دا ثبوت وی مل گیا ۔
چک 655 گ ب
چک 655 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
سانحہ 11 ستمبر 2001ء
پینٹاگون
ٹکر د‏‏ی جگہ تو‏ں طیارے دا کوئی حصہ یا مسافراں د‏‏ی باقیات بالکل نئيں ملیاں۔ حکومت‏ی بیان ایہ اے کہ جہاز ٹکراندے ہی بھاپ بن گیا۔ تریخ وچ کدی ایسا نئيں ہويا۔
ٹی این سدالکشمی
مڈھلا جیون
سدالکشمی دا جم حیدرآباد دے پینشنپورا وکھے ہویا سی۔ اس نے کیز ہائی سکول وچ پڑھائی کیتی اتے مدراس وچ میڈیسن وچ اک کورس شروع کیتا جس ویلے اس نے سنیا سی کہ بی آر امبیدکر جیرا کمپاؤنڈ بھاشن دینگے۔ اس نے دوائیاں دے کھیتر تیاگ کے سیاست وچ جان دا فیصلہ کیتا۔
سیاسی کیریئر
سدالکشمی نوں پدپلی حلقے توں پہلی وار چنیا گیا سی اتے بعد وچ کامریڈی توں چنی گئی۔ اوہ آندھرا پردیش صوبائی اسمبلی دے ڈپٹی سپیکر بنن لئی کھڑی ہوئی۔
ظہیر خان
ذا‏تی زندگی
ان د‏‏ی ولادت 7 اکتوبر 1978ء نو‏‏ں شری رامپور، احمدنگر ضلع، مہاراشٹر وچ ہوئی۔ والد بختیار خان تے والدہ دا ناں ذکیہ خان ا‏‏ے۔ انہاں دے وڈے بھائی ذیشان خان تے چھوٹے بھائی انیس نيں۔ 24 اپریل 2017ء نو‏‏ں انہاں اداکارہ ساگاریکا گھٹگے تو‏ں رقعہ دا اعلان کیتا تے 23 نومبر 2017ء نو‏‏ں دونے نے شادی کرلئی-
افغانستان دی تریخ
افغانستان دا عروج تے زوال تریخ دے مختلف ادوار وچ
اس دے بعد آریانا وچ غوریاں دے اقتدار دا سورج طلوع ہُندا اے۔ 1233ء وچ افغانستان وچ آخری غوری سلطان دی ہلاکت مغلاں دے ہاتھاں ہوئی اے۔ تیموریاں دے دور دا آغاز ہُندا اے۔ دسواں صدی ہجری دے اوائل وچ کابل وچ بابر دی حکومت ہوئی اے۔ بابر ہندوستان دا رخ کردا اے۔ اوتھے لودھی افغاناں دی سلطنت نوں تاراج کر دے اپنی حکمرانی دا اعلان کردا اے۔ اس سلسلے دی کڑی شیرشاہ سوری دی سخت کوششاں تے کٹھن جدوجہد دے بعد دوبارہ ہندوستان وچ افغان حکمرانی تک پہنچتی اے۔ لیکن آہستہ آہستہ افغان کمزور ہُندے رہے تے صفویاں نے آریانا اُتے قبضہ جمایا۔ صفویاں دے مقابلے وچ اک مدبر افغان شخصیت میرویس خان نیکہ نبرد آزما ہُندا اے۔
اس روز روس دے وفادار کمیونسٹ افغان رہنما ببرک کارمل نوں اقتدار سونپا گیا۔ جنہاں دے دورِ حکومت وچ 24 اور27 دسمبر 1979ء دے درمیانی عرصہ وچ سوویت فوجی افغانستان وچ داخل ہوئے۔ روسیاں دے خلاف افغانستان وچ جہاد دا اعلان کیتا گیا۔ لاکھاں افغان مہاجر ہوئے۔ ہزاراں شہدا نے قربانیاں دتیاں۔ ببرک کارمل دے بعد ڈاکٹر نجیب اللہ برسرِ اقتدار آئے جنہاں 1998ء وچ طالبان حکومت دے وجود وچ آنے دے بعد کابل وچ پھانسی دتی گئی۔ چھ سال تک طالبان برسرِ اقتدار رہے۔ 2001ء وچ ایتھے اک تے سپرپاور امریکہ نے روس دے انجام دے عبرت توں بے خبر ہو کے حملہ کیتا تے طالبان حکومت دے سقوط دے بعد اپنے من پسند حکومت نوں تشکیل دتا۔
افغانستان مختلف سلطنتاں دے ماتحت
ادھر پنجاب وچ مہاراجا رنجیت سنگھ نے 1799 وچ لاہور فتح کیتا تے 1801 وچ مہاراجا دا لقب اختیار کر دے لہور دربار اُتے تخت نشین ہویا۔ رنجیت سنگھ نے ابدالیاں نوں متواتر شکستاں دے کر پنجاب توں نکالا۔ 1813 وچ مہاراجا رنجیت سنگھ نے ابدالیاں نوں شکست دے کر اٹک اُتے قبضہ کر لیا۔ 1818 وچ ملتان فتح کیتا۔ اسی سال کشمیر نوں ابدالیاں توں لیا۔ 1819 وچ پشاور دے ابدالی گورنر دوست محمد خان نے مہاراجا رنجیت سنگھ نوں سالانہ خراج دے کر اس دی سلطنت دا حصہ بننے دا معاہدہ کیتا مگر کچھ عرصے بعد بغاوت کر دتی۔ 1823 وچ نوشہرہ دی جنگ دے بعد پشاور توں اگے درہ خیبر تک دا علاقہ مہاراجا رنجیت سنگھ دی سلطنت وچ شامل ہو گیا۔ مہاراجا رنجیت سنگھ دے جلال آباد تے کابل اُتے قبضہ کرنے دے ارادے اس وقت ملیامیٹ ہو گئے جدو‏‏ں اک مختصر فوج دے نال اس دا مایہ ناز سپہ سالار ہری سنگھ نلوہ جمرود دے قلعے دا دفاع کر دے ہوئے مارا گیا۔ 1839 وچ مہاراجا رنجیت سنگھ دے انتقال دے بعد پنجاب دی سلطنت انتشار دا شکار ہو گئی تے 1849 وچ راج برطانیہ دے تحت آ گئی۔
ملتان دا محاصرہ
ملتان وچ بغاوت
مولراج شاید اپنیاں فوجاں وچ سازش دی پارٹی نہیں سی۔ اس نے اپنے آپ نوں اپنے کماں ولوں بغاوت لئی وچنبدھّ منیا۔ اس نے وان ایگنیؤ دے سر خان سنگھ نوں پیش کیتا اتے اس نوں کیہا کہ اوہ اسنوں واپس کری کول لہور لے جاوے ۔
رکی پونٹنگ
کیرئیر دے کجھ وکھالے
گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری گٹھ:کھیڈاری گٹھ:آسٹریلین کرکٹ کھیڈاری
چک 30 چوداں ایل
اس پنڈ دی نوں پانی 14ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
دیویا مدیرنا
دویا مدرینا راجستھان دی اک بھارتی سیاستدان اے۔ اوہ بھارتی قومی کانگرس دی میمبر اے۔ اوہ 2018 چوناں وچ اوسیائی حلقے توں ایم۔ایل۔اے چنی گئی اے۔
چک 31 چوداں ایل
چک 31 چوداں ایل ضلع ساہیوال دی تصیل چیچہ وطنیدا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل چیچہ وطنی ،ضلع ساہیوال چ وس رہیا اے  ۔
ایڈورڈو چیلیڈا
ایڈورڈو چیلیڈا (10 جنوری 1924 – 19 اگست 2002) سپین دا اک بتیاں بنان والا سی۔
استور و نل
استور و نل پاکستان دے صوبہ سرحد دے ضلع چترال چ ھندوکش دے پربت دھارا دی تیجی سب توں اچی چوٹی اے۔ جگ دی اُچیاں چوٹیاں چوں ایدا 68 واں نمبر اے۔ اے چوٹی ھندوکش دی سب توں اچی چوٹی ترچ میر دے پرلے پاسے چ واقع اے۔ کیونکہ اے چوٹی ترچ میر دے پچھے اصلوں لُکی ہوئی اے ایس کر کے اسانی نال نظر نئیں آندی تے بوہتی مشعور وی نئیں اے۔
سورڡ گنگولی
سورڡ چندی داس گنگولی (جم 8 جولائی 1972)، پیار نال دادا (مطلب بنگالی وچ "وڈا بھرا" ) دے ناں نال جانیا جاندا، اک سابقہ بھارتی کرکٹر تے بھارتی قومی کرکٹ ٹیم دا کپتان سی، حال وچ، اسنوں بنگال دی کرکٹ ایسوسی ایشن دا پردھان اتے وزڈن انڈیا دے سمپادکی بورڈ دا پردھان تعینات کیتا گیا اے۔ اپنے کھیڈ کیریئر دے دوران، گانگولی نے اپنے آپ نوں دنیا دے پرمکھ بلیبازاں وچوں اک وجوں پیش کیتا اتے قومی کرکیٹ ٹیم دے مہان کپتاناں وچوں وی اک۔ بلیبازی کردے ویلے، اوہ خاص طور  اُتے آف سائیڈ' تے کھیڈدا سی، وکٹ دے شاندار سٹروکیپ طبقہ اتے کور راہیں اس نوں اپنا اپنام 'گڈّ آف دا آف سائیڈ' ملیا۔
گنگولی 2008 وچ انڈین پریمیئر لیگ ٹونٹی -20 کرکٹ ٹورنامینٹ وچ کولکاتہ نائیٹ رائیڈرز ٹیم دے کپتان دے روپ وچ شامل ہوئے سن۔ اسے سال، آسٹریلیا خلاف گھریلو ٹیسٹ لڑی توں بعد، اسنے قومانتری کرکٹ توں سنیاس لین دی اعلان کیتی۔ اسنے بنگال ٹیم لئی کھیڈنا جاری رکھیا اتے اوہناں نوں کرکیٹ ایسوسی ایشن آف بنگال لئی کرکیٹ ڈولپمینٹ کمیٹی دے چیئرمین تعینات کیتا گیا۔ کھبے ہتھ دے بلیباز گنگولی اک ودھیا قومانتری کھڈاری سن۔ اوہناں نے بلیباز دے طور اُتے اک روزہ میچاں وچ 11،000 توں وی ودھ رن بنائے۔ اوہ ہن تک سبھ توں کامیاب بھارتی ٹیسٹ کپتاناں 'چوں اک اے، جس نے 49 ٹیسٹ میچاں وچوں 21 جتے۔ سورو گنگولی غیرملکی دھرتی اُتے 11 جتاں نال سبھ توں کامیاب بھارتی کپتان ہن۔ بھارتی ٹیم دے کپتان بنن توں پہلاں بھارت آئیسیسی رینکنگ وچ اٹھویں ستھان اُتے سی، جدوں کہ گنگولی دی کپتانی وچ ٹیم دا رینک دوجا ہو گیا۔ اک حملہ آور کپتان وجوں جانے جاندے گنگولی نوں اس دے ماتحت کھیڈن والے بہت سارے نوجوان کھڈاریاں دے کیریئر نوں مُتحرک کرن اتے بھارتی ٹیم نوں اک حملہ آور لڑائی یونٹ وچ بدلن دا سہرا جاندا اے۔
1990–96: کریئر دی شروعات اتے شروعاتی کامیابی
alt=A brown coloured pavilion in front of a green field، surrounded by a number of banners|left|thumb|د لارڈز پویلیئن
لہندا افریقا
دوسری جنگ عظیم دے بعد مغربی افریقہ وچ قومیت د‏‏ی تحریکاں جڑ پھڑ گئياں تے 1957ء وچ گھانا اس خطے دا پہلا آزاد ملک بنیا۔ 1974ء تک خطے دے تمام ملکاں خود مختار ہوئے گئے۔ بعد وچ آزادی اس علاقے دے کئی ملکاں سیاسی عدم استحکا‏م، بد عنوانی تے خانہ جنگی دا نشانہ بن گئے جنہاں وچ نائجیریا، سیرالیون، لائبیریا تے آئیوری کوسٹ د‏‏ی خانہ جنگیاں تے گھانا تے برکینا فاسو وچ فوج دا اقتدار اُتے قابض ہونا قابل ذکر نيں۔ کئی ملکاں اہ‏م معدنی ذخائر دے باعث اپنی معیشت نو‏‏ں ترقی دینے وچ ناکا‏م رہے جنہاں وچ نائجیریا اہ‏م ا‏‏ے۔ اس خطے دا اک ہور مسئلہ ایڈز اے جو آئیوری کوسٹ، لائبیریا تے نائجیریا وچ وڈے پیمانے اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ شمالی مالی تے نائجر قحط تو‏ں متاثر ہُندے رہندے نيں۔
مورگن کاؤنٹی
مورگن امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع آگرا
ضلع آگرا بھارت دے صوبا اتر پردیش دا اک ضلع اے ۔
نکولس کاؤنٹی
نکولس امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
محمد الیاس کاندھلوی
ولادت
محمد الیاس کاندھلوی 1303ھ وچ قصبہ کاندھلہ ضلع مظفرنگر، اتر پردیش وچ پیدا ہوئے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:1885ء دے جم گٹھ:1886ء دے جم گٹھ:1944ء دیاں موتاں گٹھ:دیوبندی علماء گٹھ:اسلامیت گٹھ:مسلم شخصیتاں
اوہائیو کاؤنٹی
اوہائیو امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
کلاؤڈیا گولڈن
<span id="result_box" class="" lang="pa"> گولڈن، کواٹرلی جرنل آف اکنامکس، دی رویو <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> آف اکنامکس اینڈ سٹیٹسٹکس  اتے د جرنل آف انٹرڈسپلنری ہسٹری <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> دے اڈیٹری بورڈاں  وچ کم کردی ہے، اتے  <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> امریکن    <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> اکنامک    ہسٹری مونوگراپھ سیریز وچ  اینّ. بی. ای. آر. لانگ-ٹرمگ ٹرینڈز دی اڈیٹر ہے۔ 1990-1991 وچ اوہ <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> امریکن    <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> اکنامک    ایسوسی ایشن دے میت پردھان اتے  سال 2013-14 وچ  <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> پردھان    سی۔ 1999-2000 وچ اوہ معاشی ہسٹری ایسوسی ایشن دی پردھان سی۔
جیمز مرلیس
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
مارکشز میوزیم
مارکشز میوزیم برلن جرمنی وچ اک میوزیم اے۔ ایہ برلن شہر دی تریخ تے رہتل بارے اے۔ ایہ برلن دے وشکار سپری دے کنڈے تے اے۔
سکھ ریاستاں
سکھ ریاستاں دا سکھ جاگرتی چ حصہ
سکھ راجیاں نے انھیویں اتے ویہویں صدی وچ سکھ پنرجاگرتی دے نمائندے وڈے سیاسی اتے سماجی ورگاں نال اپنے آپ نوں جوڑیا۔ اس تعلق وچ اپنے آپ نوں پوری طرحاں ایہناں نال اک سر کرن والا پہلا فریدکوٹ دا راجا بکرم سنگھ سی۔ اس نے امرتسر دی ‘سنگھ سبھا` وچ حصہ لیا اتے کئی سکھ پراجیکٹاں لئی دل کھولھ کے دان دتا۔ فریدکوٹ دا راجا زیادہ کٹڑ امرتسر سنگھ سبھا دی حمایت کردا سی پر مہاراجہ ہیرا سنگھ نابھہ اتے مہاراجہ راجندر سنگھ پٹیالہ اوہناں سکھ اخباراں نوں چلاؤندے سن جہڑے مخالف‘لاہور سنگھ سبھا` نال جڑے سن۔ سارے سکھ راجیاں نے خالصہ کالج، امرتسر دی اساری وچ کافی پیسہ دتا اتے سٹے وجوں ایہناں نوں کالج کونسل اتے پربندھک کمیٹیاں دیاں میمبریاں دتیاں گئیاں اتے آنریری عہدے جویں چانسلرشپ وغیرہ دتے گئے۔ ویہویں صدی وچ مہاراجہ ہیرا سنگھ اتے مہاراجہ راجندر سنگھ دے وارث مہاراجہ رپدمن سنگھ نابھہ اتے مہاراجہ بھوپندر سنگھ پٹیالہ نے سکھ سیاسی ، مذہبی اتے سبھیاچاری سرگرمیاں وچ ہور ودھ کے حصہ لینا شروع کر دتا اتے ایہناں سرگرمیاں نوں اپنی ریاست دی اچتا درساؤن اتے نجی دشمنیاں لئی وی ورتیا۔
سنگیتا گھوش
سنگیتا گھوش (جنم 18 اگست 1976) اک بھارتی فلم اتے ٹیلیوژن اداکار اتے ماڈل ہے۔ ایہہ اس دیس میں نکلا ہوگا چاند سیریل وچلے رول پمی لئی ودھیرے جانی جاندی ہے۔ اسنے کئی اوارڈ شوآں اتے ٹیلیوژن سیریز دا سنچالن کیتا۔ اسنے نچ بلیئے سیریز نوں شابیر اہلووالیا نال مل کے چلایا اتے اتھے اسنے کئی ڈانس کردار نبھائے۔
ایم اشرف
سوانح حیات
گٹھ:1938 دے جم گٹھ:1942 دے جم گٹھ:2007 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی موسیقار گٹھ:پاکستانی نغمہ ساز گٹھ:نگار اعزاز گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والی شخصیتاں
لبریشن ٹائیگرز آف تامل ایلام
لبریشن ٹائیگرس تمل ایلم تمل : தமிழீழ விடுதலைப் புலிகள் [3] آئی ایس او 15919 دے : تمل الو وٹوتلاپ پُلکال؛ عام طور اُتے ایل ٹی ٹی ای یا تامل ٹائیگرز دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ۔) اک علیحدگی پسند تنظیم اے جو باضابطہ طور اُتے شمالی سریلنکا ميں واقع ا‏‏ے۔ مئی 1976 وچ قائم کيتا گیا سی ، اوہ متشدد علیحدگی پسند مہم شروع کرکے شمال تے مشرقی سریلنکا ميں اک آزاد تامل ریاست دا قیام چاہندا سی۔ []] ایہ مہم سری لنکا د‏‏ی خانہ جنگی دے نال جاری رہی ، جو ایشیا دا طویل عرصہ تو‏ں چل رہیا مسلح تنازعہ سی ، ایل ٹی ٹی ای د‏‏ی فوج ، سری لنکا د‏‏ی فوج تکمئی 2009 وچ شکست نئيں دی۔ [9] [10]
بانی
ایل ٹی ٹی ای د‏‏ی بنیاد 5 مئی 1976 نو‏‏ں ویلوپلائی پربھایکرن نے رکھی سی۔ نواں تامل ٹائیگر بدنام زمانہ دہشت گرد گروہ جس دا جانشین سی جس نو‏‏ں جعفناک دے میئر 1975 وچ الفریڈ دورائپاہ ماریا گیا سی۔ [15] پربھاکرن انتہائی اک پیشہ ورانہ لڑائی پارٹی دے نال نال ہنر مند اے جس د‏‏ی عمر TNT / نويں ایل ٹی ٹی ای نو‏‏ں شکل دینے دا فیصلہ کيتا ". [15] بس دے طور اُتے دہشت گردی دے ماہر روہن Gunaratna کيتا،" انہاں نے [اپنے] NUMBER چھوٹے ، تربیت دے اعلیٰ معیار نو‏‏ں اپنایا ، تے [اور] ہر سطح اُتے نظم و ضبط نافذ کيتا "۔ [16] ایل ٹی ٹی ای نے بوہت سارے تامل نوجواناں نو‏‏ں راغب کيتا جو انہاں دے حامی سن ۔ انہاں نے پولیس تے مقامی رہنماواں سمیت مختلف سرکاری اہداف دے خلاف کم سطح اُتے حملے کیتے۔[ حوالہ درکار اے ] [30]