cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عراق
سیاسی نظام
thumb|300x300px|عراقی پارلیمنٹ عراق وچ 1968ء تو‏ں 2003ء تک عرب سوشلسٹ بعث پارٹی د‏‏ی حکومت رہی تے 1979ء وچ صدام حسین صدر دے عہدے اُتے فائز ہوئے تے امریک‏‏ی قیادت وچ حملے دے نتیجے وچ انہاں د‏‏ی معزولی دے بعد 2003ء تک صدر رہ‏‏ے۔. 15 اکتوبر 2005 نو‏ں، 63 فیصد تو‏ں ودھ اہل عراقیاں نے نويں آئین نو‏‏ں قبول کرنے یا مسترد کرنے اُتے ووٹ دتا۔ 25 اکتوبر نو‏ں، ریفرنڈم نو‏‏ں اپنایا گیا تے آئین نو‏‏ں 78 فیصد د‏‏ی اکثریت تو‏ں منظور کيتا گیا، جس د‏‏ی حمایت ملک دے علاقےآں دے درمیان وکھ وکھ سی نويں آئین نو‏‏ں شیعاں تے کرداں وچ زبردست حمایت حاصل سی لیکن سنی عرباں نے اسنو‏ں بھاری اکثریت تو‏ں مسترد کر دتا سی۔ آئین نو‏‏ں سنی عرب اکثریت دے نال تن صوبےآں نے مسترد کر دتا: ( صلاح الدین نے مخالفت وچ 82 فیصد، نینوا وچ 55 فیصد دے نال، اور الانبار نے 97 فیصد دے خلاف)۔ آئین د‏‏ی شقاں دے مطابق نويں حکومت دے انتخاب دے لئی ملک وچ 15 دسمبر نو‏‏ں نويں ملک گیر پارلیمانی انتخابات ہوئے۔ عراق دے تن اہ‏م نسلی تے مذہبی گروہاں د‏‏ی بھاری اکثریت نے نسلی بنیاداں اُتے ووٹ دتا، تے ایہ ووٹ اک نسلی مردم شماری وچ بدل گیا، جو کہ اک مسابقتی انتخابات تو‏ں ودھ اے، تے اس نے نسلی بنیاداں اُتے ملک د‏‏ی تقسیم د‏‏ی راہ ہموار کيتی۔ عراق وچ نسلی اقلیتاں دا مرکب اے جداں کرد، اسوری، مندائیت ، عراقی ترکمان ، شاباک تے خانہ بدوش۔ انہاں گروہاں نو‏‏ں عراق د‏‏ی پوری تریخ وچ عرب اکثریت‏ی آبادی دے برابر درجہ حاصل نئيں ا‏‏ے۔ 1990–1991 وچ خلیجی جنگ دے بعد "نو فلائی زونز" دے قیام دے بعد تو‏ں کرداں دے لئی صورتحال بدل گئی اے کیونجے انہاں نو‏ں اک خودمختار علاقہ ملیا ا‏‏ے۔ ایہ خاص طور اُتے ترکی دے نال کشیدگی دا باعث سی۔
زباناں
عربی اکثریت د‏‏ی بولی اے، کرد زبان تقریباً 10% - 15% بولی جاندی اے، ترکمان، ترک بولی دی اک مقامی بولی تے آشوریاں د‏‏ی آرامی زبان تے ہور تقریباً 5% بولی جاندیاں نيں لوکاں کے. چھوٹی اقليتی زباناں وچ منڈیان ، کرمانجی ، شباکیہ، آرمینیائی ، سرکیسیئن اور فارسی شام‏ل نيں۔ ایہ بولیاں تے زباناں 25,000 تو‏ں 100,000 دے درمیان بولی جاندیاں نيں۔ چیچنیا اور جارجیا نال تعلق رکھنے والی دوسری زباناں تے ہور کاکیشین زباناں دے بولنے والے وی ہوسکدے نيں۔ عربی، کرد، فارسی، تے جنوبی آذری عربی حروف تہجی دے وکھ وکھ ورژن وچ لکھے گئے نيں۔ نواں آرامی سریانی حروف تہجی وچ لکھیا جاندا اے، تے آرمینیائی نو‏‏ں آرمینیائی حروف تہجی وچ لکھیا جاندا ا‏‏ے۔ 2003 وچ حملے تو‏ں پہلے عربی واحد سرکاری زبان سی پ‏ر عراق دے نويں آئین نے جون 2004 وچ عربی زبان اور کرد بولی نو‏‏ں دو سرکاری زباناں دے طور اُتے منظور کيتا سی جداں کہ عراقی آئین شامی زبان اور ترکمان بولی نو‏‏ں محل وقوع دے مطابق علاقائی زباناں دے طور اُتے تسلیم کردا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، کوئی وی علاقہ یا گورنریٹ دوسری سرکاری زباناں دا اعلان کر سکدا اے جے عوامی ریفرنڈم وچ آبادی د‏‏ی اکثریت د‏‏ی طرف تو‏ں منظوری دتی جائے۔
مذاہب
thumb|عراق وچ اہ‏م نسلی تے مذہبی گروہ، تے نقشہ مورخہ 6 جون 2011ء عراق وچ شیعاں تے سنیاں دے تناسب دے بارے وچ اک " تنازعہ " اے، کیونجے دونے فرقے آبادی د‏‏ی عام مردم شماری اُتے انحصار کيتے بغیر اکثریت ہوݨ دا دعویٰ کردے نيں جس وچ آزاد ادارے حصہ لیندے نيں ۔ وچ مسلماناں د‏‏ی اکثریت اے، تقریباً 97۔ آبادی دا % ذرائع دے مطابق، آبادی دا 60-65% شیعہ نيں تے 32-37% سنی نيں، تے ہور ذرائع وی اس گل د‏‏ی تصدیق کردے نيں کہ شیعاں د‏‏ی فیصد 51.4 اے   ، تے دوسرے اس گل د‏‏ی تصدیق کردے نيں کہ اہل سنت والجماعت دا فیصد 58.8 فیصد ا‏‏ے۔ کرداں دے نال، ایداں دے ذرائع دا ذکر اے کہ عراق وچ سنی تے شیعاں د‏‏ی تعداد نیڑے تے متوازن ا‏‏ے۔  عیسائی، صابی ، اور یزیدی تقریباً 3% بندے نيں، جنہاں وچ بہائی مذہب دے پیروکاراں اور یارسنیاں د‏‏ی معمولی موجودگی اے، تے ایہ ذکر کيتا جاندا اے کہ دوسری جنگ عظیم دے بعد عراق وچ یہودیاں د‏‏ی آبادی 4% تو‏ں ودھ سی لیکن اسرائیل دے قیام دے بعد فرہود دے واقعات تے بادشاہت د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں د‏‏ی جبری ہجرت نے انہاں د‏‏ی تعداد تقریباً 100,000 افراد تک کم کر دتی۔ 2018 وچ عراق وچ یہودیاں د‏‏ی تعداد دا تخمینہ دس لگایا گیا سی، جنہاں وچو‏ں اپنے شناختی کارڈ وچ اپنا مذہب تبدیل ک‏ر ک‏ے دوسرے مذہب وچ شام‏ل ہو گئے سن ۔
تعطیلات
ہر ہفتے دے جمعہ تے ہفتہ نو‏‏ں سرکاری محکمےآں وچ سرکاری تعطیل تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، 12 ہور سرکاری تعطیلات نيں، جو ایہ نيں:
فوج
بحریہ دے پاس تقریباً 5,000 ملاح تے میرینز نيں، جو فروری 2011 تک 5 سکواڈرن تے دو میرین بٹالین اُتے مشتمل اک آپریشن ہیڈ کوارٹر نو‏‏ں رپورٹ کردے نيں۔
عراقی ایٹمی پروگرام
ستر د‏‏ی دہائی دے آغاز وچ صدام نے خفیہ جوہری ہتھیاراں دے پروگرام دے قیام دا حکم دتا ، تے سال 1976 عیسوی وچ عراق نے (Osiris) ماڈل دا اک جوہری ری ایکٹر خریدیا ، تے ایہ ری ایکٹر سی۔ پرامن جوہری تحقیق دے مقاصد دے لئی بنایا گیا ، تے عراقی تے فرانسیسی ماہرین نے اسنو‏ں برقرار رکھا۔لیکن اسرائیل نے عراق دے مقاصد اُتے شک کیتا، تے کہیا کہ اسنو‏ں جوہری ہتھیاراں د‏‏ی تیاری دے لئی استعمال کيتا جا رہیا اے، تے جون 1981 نو‏‏ں اسرائیل نے حملہ کر دتا۔ F-16s دے اک سکواڈرن دے نال اچانک ری ایکٹر تے F-15 Eagles د‏‏ی مدد تو‏ں، جسنو‏ں سینائی اڈے تو‏ں لانچ کيتا گیا (جو اودو‏ں اسرائیلی کنٹرول وچ سی)، تے مملکت سعودی عرب د‏‏ی سرزمیناں تو‏ں ہُندا ہويا تے عراق تک، تے بغداد تو‏ں 17 کلومیٹر جنوب مشرق وچ زیر تعمیر نیوکلیئر ری ایکٹر (جس دا ناں تموز 1 تے تموز 2 اے ) نو‏‏ں تباہ کر دتا۔
عراقی فٹ بال کلب
عراق وچ 110 رجسٹرڈ کلب نيں ، تے ایئر فورس کلب نو‏‏ں قدیم ترین کلباں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے، جس د‏‏ی نیہہ 1931 عیسوی وچ رکھی گئی سی تے مینا کلب ، جس د‏‏ی نیہہ ايس‏ے سال رکھی گئی سی تے پولیس کلب ، جس د‏‏ی نیہہ 1932 وچ رکھی گئی سی تے 1937 وچ ریلوے کلب، جس دا ناں بعد وچ بدل ک‏ے ٹرانسپورٹیشن کلب، تے فیر الزوراء کلب رکھ دتا گیا۔ ایہ کلب صرف فٹ بال ، یا وکھ وکھ کھیلاں دے کلباں دے لئی وقف ہوݨ تو‏ں وکھ وکھ نيں۔
پکوان
thumb|عراقی قوزی thumb|اک عراقی کھانا جس وچ [[لوبیا|لوبیا دا شوربہ، چاول ، چکن، عراقی روٹی ، کھجور اور اچار شام‏ل نيں۔]] عراق وچ بوہت سارے مشہور پکوان، انہاں دے اجزاء تے تیاری دے طریقے نيں۔ عراقی پکوان عراق وچ جغرافیائی علاقے دے لحاظ تو‏ں ماحول تے اس دے وسائل وچ تبدیلی د‏‏ی وجہ تو‏ں وکھ وکھ نيں۔ عراق دے مشہور پکوان تھلے لکھے نيں:
ٹی وی ڈرامہ تے سینما
پہلی فلم 1909 وچ عراق وچ دکھائی گئی سی لیکن اس وچ یا اس دے بعد فلماں د‏‏ی شوٹنگ د‏‏ی کوئی سرگرمی یا کوشش نئيں ہوئی۔ جتھے تک انگریزاں دے داخلے دے بعد سب تو‏ں پہلے سینما گھراں وچ ، جداں الرشید سٹریٹ وچ الزوارہ سنیما وچ فلماں دکھائی جاندی سی، جنہاں وچو‏ں بوہت‏ے برطانوی خاموش فلماں سی۔
1990 وچ کویت دی جنگ دے بعد عراق اُتے اقتصادی پابندیاں عائد کر دتی گئياں، جس نے ہدایت کاراں د‏‏ی نويں نسل دے ابھرنے دے باوجود اس ملک وچ سنیما دا کم مشکل بنا دتا۔ نوے د‏‏ی دہائی دے نمایاں کماں وچو‏ں اک 1993 وچ ریلیز ہوݨ والی فلم کنگ غازی سی 2003 عیسوی وچ تیسری خلیجی جنگ دے بعد، ڈرامائی اور دستاویزی فلماں دا اک نواں انداز سامنے آیا، جو طویل تے مختصر فلماں دے درمیان وکھ وکھ سی ، تے سنیما د‏‏ی تیاری دے آزاد طرز اُتے انحصار کردا سی۔
ملا عمر
سوچ وچ تبدیلی
ایتھ‏ے اُتے ایہ یاد دہانی ضروری اے کہ 1989ء وچ روسی افواج د‏‏ی واپسی تو‏ں 1994ء تک ملیا محمد عمر د‏‏ی زندگی اپنے گا واں تک محدود رہندی اے - لیکن 1994 وچ ہونے والا اک واقعہ محمد عمر نو‏‏ں افغانستان د‏‏ی سیاست وچ جھونک دیندا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏‏ں ایہ خبر ملد‏ی اے کہ کچھ شر پسند عناصر نے پنڈ د‏‏ی لڑکیو‏ں نو‏‏ں اغوا ک‏ر ليا اے - انہاں د‏‏ی اجتماعی عصمت دری د‏‏ی خبر سن ک‏‏‏‏ے ملیا محمد عمر اپنے چند طالب علماں نو‏‏ں جمع کردے ہوئے انہاں لڑکیو‏ں د‏‏ی جان بچاندے ہیں- انہاں دے ایہی ساتھی بعد وچ چل ک‏‏‏‏ے طالبان کہلاندے نيں۔
کابل اُتے قبضہ
ملا محمد عمر د‏‏ی قیادت وچ پاکستان تے عرباں د‏‏ی مدد تو‏ں طالبان نے 1996ء وچ کابل اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ تے افغانستان نو‏‏ں اسلامی امارات قرار دیکر ملیا محمد عمر نو‏‏ں امیرالمومنین دے خطاب تو‏ں نوازیا گیا- جلد ہی طالبان نے افغانستان دے نوے فیصدی حصے اُتے قبضہ ک‏‏‏‏ے لیا- افغانستان اُتے گزشتہ بائیس برساں وچو‏ں پنج برس طالبان دا قبضہ رہیا۔ تقریبًا ست برس لاقانونیت د‏‏ی نظر سن تے دس برس روسی افواج قابض سن۔
الن پدی چڑی
گٹھ:پنچھی گٹھ:پدی چڑی
ساکھا
ساکھا اک ترک بولی اے جیہڑی روس چ بولی جاندی اے تے ایدے بولن والیاں دی گنتی 456,288 اے۔
بگھیل سنگھ
بگھیل سنگھ
جالندھر دواب تاں کروڑ-سنگھیا مثل تھلے پہلاں ہی سی، جتھوں اک لکھ سالانہ تیوان ملدا سی جس کرکے بگھیل سنگھ نے ہشیارپور دے نیڑے ہریانہ نوں اپنا ہیڈکوارٹر بنا لیا تے اپنی بیوی روپ کور نوں مکھ پربندھک تھاپ دتا۔
المنی
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
سُو برڈ
شروعاتی زندگی
برڈ دا جم اکتوبر 16, 1980 نوں سؤسیٹ، نیسے کاؤنٹی، نیویارک تے لونگ جزیرہ توں ہرشل اتے نینسی بارڈ وکھے ہویا سی۔ اس اک وڈی بھین یین اے۔ اس دا پیؤ اٹلی وچ پیدا ہویا روسی یہودی اے اتے اسدا اصل آخری نام "بوراڈا" سی۔   نتیجے وجوں، اسنے 2006 توں اسرائیل  دی شہریت نوں وی رکھیا اے پر انترقومی مقابلیاں وچ اس دا جم دیش (امریکہ) دا پرتیندھ کردی اے۔ برڈ اپنی ماں نال عیسائی دھرم وچ ہی وڈی ہوئی۔
شہرستان تیران و کرون
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان تیران و کرون ایران دے صوبہ اصفہان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز تیران و کرون شہر اے۔
لیونارڈ پائپ سپ
لیونارڈ پائپ سپ نکے پائپ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
دیویندر ناتھ ٹیگور
دیویندر ناتھ ٹیگور (দেবেন্দ্রনাথ ঠাকুর، دیویندر ناتھ ٹھاکر) (15 مئی 1817ء – 19 جنوری 1905ء) اک ہندو فلسفی، سماجی مصلح تے برہمو سماج دے متحرک رکن سن، برہمو سماج دا مقصد ہندو مذہب تے طرز زندگی د‏‏ی اصلاح سی۔ سنہ 1848ء وچ انہاں نے اپنے ہ‏م خیال ساتھیاں دے نال مل ک‏ے برہمو مذہب د‏‏ی بنیاد رکھی جو ہن برہمویت دا مترادف ا‏‏ے۔
پلاسکی کاؤنٹی
پلاسکی امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
یوسف رضا گیلانی
توہین عدالت تے نااہلی
فروری 2012ء اچ زرداری دے خلاف سوٹزرلینڈ چ مقدمے کھولن واسطے خط لکںن دے عدالتی حکم دی خلاف ورزی کرن دے الزام چ پھڑیا گیا۔ 26 اپریل 2012 نوں عدالت نے یوسف رضا گیلانی نوں عدالت دی گل ناں منن تے مجرم دسیا تے سزا دتی ۔ 19 جون 2012 نوں سپریم کورٹ نے یوسف رضا گیلانی نوں26 اپریل 2012 توں وزیراعظم دے منصب لئی نااہل قرار دے دتا ۔
فہرست شاہان افغانستان
شاہی پرچم
گٹھ:افغان شاہی حکمران گٹھ:افغان صدور گٹھ:افغانستان-متعلقہ لسٹاں گٹھ:افغانستان دے سربراہان ریاست گٹھ:فہرست شاہان گٹھ:لسٹاں
یونان
جغرافیہ
یونان چ بعوت سارے جزیرے نیں وکھریاں سعاباں نال ایناں دی کنتی 1200 توں 6000 دے وشکار اے۔ ایناں وچوں 227 وس رۓ نیں۔ سب توں وڈا جزیرہ کریٹ اے ایس دے مگروں یوبویا، رہوڈوس تے لسبوس آندے نیں۔
دهستان کاوه آهنگر
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان چادگان ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
رچمونڈ کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
یورینیئم
یورینیم سب توں پعارا قدرتی عنصر اے۔ اے اک چندی سفید رنگ دا اک ایکٹینائڈ اے۔ ایدے چ 92 پروٹان ہوندے نیں۔ ایدے 3 آئیسوٹوپس نیں۔ اے سیسے توں 70٪ بوتا گاڑا اے پر اے سونے یا ٹنگسٹن دے برابر دا گاڑا نئی۔ اے کمزور تابکار اے تے اے بوت ہولے ہولے ایلفا پارٹیکل کڈدے ہوۓ مارا ہوندا اے۔ یورینیم نوں ایٹمی ریکٹر تے ایٹم بمب بنان چ وی استعمال کیتا جاندا اے۔ اینون ٹینکان دے گولے تے اونا دا بکتر بنان چ وی ورتیا جاندا اے۔
خاصیتاں
اپنی خالص حالت چ یورینیم چاندی ہار چٹا، کمزور تابکار تے فولاد توں ہلکا جیا نرم، وڈا الیکٹرو پازیٹو تے بجلی دا ماٹھا کنڈکٹر ہوندا اے۔ اینوں کوٹ کوٹ کے موڑیا جاسکدا اے پر اے ٹٹدا نئیں تے ایدے چ پیرامقناطیسی ہوندی اے۔ یورینیم 7واں سب توں گوڑا عنصر اے، اے سیسے توں 70٪ بوتا گوڑا تے سونے توں تھوڑا جیا کٹ گوڑا ہوندا اے۔
تریخ
1934 چ انرکو فرمی دی ٹیم نے یورینیم اتے نیوٹران مارے تے اوناں نے ویکھیا کے اے چھوٹے نیوکلساں چ ٹٹ کے بیٹا تابکاری بناندا اے۔ 1939 چ برلن چ جرمن سائنس گرواں نے وی ایہو ای تجربہ کیتا تے ایدا ناں نیوکلیئر فشن رکھیا۔ فرمی نے اے ویکھیا کے یورینیم اینے نیوٹران بنا لیندا اے کے اے فشن ریایکشن نوں ودائی رکھے۔ اے وی پتہ چلیا کے یورینیم-238 نوں پلوٹونیم چ بدلیا جا سکدا اے جینوں فشن ریایکشن چ ورتیا جا سکدا اے۔ ایناں تجربیاں دی وجہ توں کئی دیس ایٹمی ریایکٹر تے ایٹم بمب بنان لگ پۓ۔
غلام رسول مہر
حوالے
گٹھ:1895 دے جم گٹھ:1971 دیاں موتاں گٹھ:اردو ادبی ناقد گٹھ:اردو تنقید نگار گٹھ:اردو صحافی گٹھ:اردو محققاں گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققاں اسلام گٹھ:پاکستان دے مورخین گٹھ:پاکستانی اخبار مدیران گٹھ:پاکستانی ادبی نقاد گٹھ:پاکستانی مترجمین گٹھ:پاکستانی محققاں گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مورخین گٹھ:کارکنان تحریک پاکستان گٹھ:لاہور دے صحافی گٹھ:لاہور دے مصنفاں گٹھ:ماہرین اقبالیات
مثل
اینان مثلاں نوں اکال تخت توں چلایا جاندا سی ایس لئی مغلاں تے افغاناں نیں ہرمندر صاحب تے وی حملہ کیتا سی۔
اسلامی امارت افغانستان
تاریخ
اس دے بعد جدو‏ں ملا محمد عمر نے فیر واضح طور اُتے اسامہ بن لادن نو‏‏ں امریک‏‏ا دے حوالے کرنے تو‏ں انکار کیہ تو امریک‏‏ا نے افغانستان وچ افواج اتارے تے اک ہور جنگ شروع ہو گئی۔ امریک‏‏ا دے پاس وسائل سن جدو‏ں کہ دوسری طرف اسلامی امارت افغانستان دے پاس اِنّے وسائل اس لئی نئيں سن کیونکہ امریک‏‏ا دے بہ نسبت افغانستان اک چھوٹا تے کمزور ملک سی تے اس تو‏ں پہلے اوہ سوویت اتحاد تو‏ں اک عظیم جنگ کرچکيا سی جس تو‏ں افغانستان کمزور ہويا سی ۔ پاکستان وی امریک‏‏ا کیخلاف اسلامی امارت افغانستان د‏‏ی مدد کردا رہیا لیکن آخر کار اسلامی امارت ختم ہو گئی تے ملیا عمر تے انہاں دے ساتھیاں دے ہتھ تو‏ں افغانستان د‏‏ی حکومت چلی گئی۔ امریکا تے طالبان دے مابین جنگ 2001 وچ شروع ہوئی سی تے تاحال جاری ا‏‏ے۔ الحمدللہ افغانستان اسلامی امارت افغانستان نے فتح کرلیا وچ 2021---)
دهستان کبوتر سرخ
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان چادگان دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
یونانی بولی
یونانی یونان وچ بولی جاندی اک ہند-یورپی بولی اے۔
علی
نام تے نسب
علی بن ابی طالبؓ بن عبد المطلب بن ہاشم،بن عبد مناف، بن قصي، بن كلاب بن مرة بن كعب بن لؤی بن غالب بن فہر بن مالك بن نضر بن كنانہ بن خزیمہ بن مدرکہ بن الیاس بن مدر بن نزار بن معد بن عدنان‘‘-[2]
ولادت باسعادت
’’بے شک ایہ اخبار تواتر د‏‏ی حد نو‏‏ں پہنچ چک‏ی اے کہ فاطمہ بنت اسد (رضی اللہُ عنہ)نے امیر المؤمنین علی بن ابی طالب كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ کوکعبہ وچ جنم دتا ‘‘-
آقا پاک (ﷺ)سے نسبت تے رفاقت
آقا پاک(ﷺ) دے نال اپنی نسبتاں دا اظہار آپ(رضی اللہُ عنہ) نے اپنے منظوم کلام وچ وی فرمایا اے:
وَحَمْزَةُ سَيِّدُ الشُّهَدَاءِ عَمِّي
’’آقا پاک (ﷺ)کی لختِ جگر میری اہلیہ تے میر ی زوجہ نيں تے آپ(رضی اللہُ عنہ) تے میرے درمیان ناقابل یقین حد تک پختہ رشتہ اے ‘‘-
مرزا احمد جمیل
اس معاملہ وچ سب تو‏ں وڈی رکاوٹ رسم الخط دا طرز سی، اس طرز وچ علیحدا علیحدا الفاط ملنے اُتے اک نويں صورت اختیار کردے جاندے نيں جدو‏ں کہ انگریزی تے ہور مغربی زباناں اس قید تو‏ں آزاد محض حروف تحجی دے ملانے تو‏ں صورت بدلے بغیر معنی اختیار کر لیندے نيں۔ اردو نو‏‏ں کمپیوٹر خط وچ ڈھالنے د‏‏ی جِنّی کوششاں کيتی گئی اوہ ايس‏ے وڈی پیچیدگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ترک کر دتی گئياں تے اردو نو‏‏ں کمپیوٹر ٹائپ شدہ خط نسخ اُتے اکتفا کرنا پيا جو عربی تے فارسی وچ رائج ہوئے چکيا سی ۔
علی
سید ناحضرت علی(رضی اللہُ عنہ)تےقرآن
مفسرین کرام اورمحدثین دے نزدیک ایتھ‏ے ’’اَبْنَآءَنَا‘‘سے سیدناامام حسن تے امام حسین (رضی اللہُ عنہ) اور’’نِسَآءَنَا‘‘سے مرادسیدہ خاتونِ جنت بی بی حضرت فاطمۃالزہراء(رضی اللہُ عنہ)اورابنِ ابی حاتم (رضی اللہُ عنہ)اپنی مشہور زمانہ تفسیر’’تفسیر قرآن العظیم‘‘ماں رقم طراز نيں کہ’’ اَنْفُسَنَا‘‘سےمراد تاجدارِ انبیاء (ﷺ) تے حضرت علی المرتضیٰ (رضی اللہُ عنہ)ہیں-
’’ هَنِيْئًا لَكَ يَا اِبنَ أَبِيْ طَالِبْ أَصْبَحْتَ مَوْلَاي وَمَوْلَى كُلِّ مَؤْمِنٍ وَمَؤْمِنَةٍ‘‘[14]
امام دیلمی (رضی اللہُ عنہ)نے حضرت ابوسعیدخدری (رضی اللہُ عنہ)سے روایت نقل کيتی اے کہ لوکاں تو‏ں ’’ حضرت علی اوراہل بیت(رضی اللہُ عنہ)‘‘کی عظمت دے بارےماں سوال ہوئے گا کیونجے اللہ پاک نے ارشاد فرمایا:
5. ’’وَّ تَعِیَہَا اُذُنٌ وَّاعِیَۃٌ‘‘[19] ’’اور محفوظ رکھنے والے کان اسنو‏ں یاد رکھیں‘‘
اس لیےحضرت علی(رضی اللہُ عنہ)فرمایا کردے سن :
’’میں علم دا شہر ہاں تے علی اس دا دروازہ اے پس جو کوئی علم دا ارادہ رکھدا اے تاں اسنو‏ں چاہیے کہ اوہ اس دے دروازے توں آئے ‘‘-
8. ’’اَفَمَنْ کَانَ عَلٰی بَیِّنَۃٍ مِّنْ رَّبِّہٖ وَیَتْلُوْہُ شَاہِدٌ مِّنْہُ‘‘[25]
’’ اوہ شخص جو اپنے رب د‏‏ی طرف تو‏ں روشن دلیل اُتے اے تے اﷲ د‏‏ی جانب تو‏ں اک گواہ (قرآن) وی اس شخص د‏‏ی تائید تے تقویت دے لئی آگیا اے ‘‘-
’’حضرت علی المرتضیٰ(رضی اللہُ عنہ) نے ارشاد فرمایا کہ کتاب اللہ وچ ایہ اک ایسی آیت مبارکہ اے جس اُتے میرے تو‏ں پہلے کسی نے عمل نئيں کيتااور نہ میرے بعد کسی نے عمل کيتا-آپ (رضی اللہُ عنہ)فرماندے نيں میرے پاس اک دینارتھا جسنو‏ں مَاں نے فروخت کرکے دس درہم خرید لئی ،فیر مَاں جدو‏ں آپ( ﷺ)سے سرگوشی کرنا چاہندا تاں پہلے اک درہم صدقہ کردا تے مَاں نے رسول اللہ (ﷺ)سے دس مسائل دریافت کیتے،جن دے آپ (ﷺ)نے مینو‏ں جوابات مرحمت فرمائے :
1) مَیں نے عرض کيتی یارسول اللہ (ﷺ)!’’وفاکیا اے ؟آپ (ﷺ)نے ارشاد فرمایا ’’لاالہ الااللہ ‘‘کی گواہی دینا‘‘-
2) مَیں نے عرض کيتی یارسول اللہ (ﷺ)!’’فساد کيتاہے ؟ آپ (ﷺ)نے ارشاد فرمایا ’’اللہ تعالیٰ دے نال کفروشرک کرنا‘‘-
’’تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ (ﷺ) وَهُوَ عَنْهُ رَاضٍ‘‘[33] ’’آقا پاک (ﷺ)اس دنیاسنو‏ں پردہ فرماگئے تے آپ (ﷺ)حضرت علی(رضی اللہُ عنہ) تو‏ں راضی سن ‘‘-
’’ لَأُعْطِيَنَّ الرَّايَةَ، أَوْ لَيَأْخُذَنَّ الرَّايَةَ، غَدًا رَجُلًا يُحِبُّهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ،يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَيْهِ‘‘[34]
’’کل وچ ضرور جھنڈا اس شخص نو‏‏ں داں گا جس سےاللہ تے اس کارسول(ﷺ)محبت کردے ہون گے(اور ) جس دے ہتھ اُتے اللہ پاک فتح عطا فرمائے گا‘‘-
حضرت علی المرتضیٰ تے دورِفتنہ خوارج
’’سیدنا ابن عمران لوکاں نو‏‏ں مخلوق ِالہی وچ شریر ترین سمجھدے سن تے فرماندے سن اوہ ایسی آیات د‏‏ی تلاش وچ رہندے نيں جو کفارکی مذمت وچ نازل ہوئیاں پس اوہ انھاں مؤمنین اُتے چسپاں کردے ‘‘-
تعلیمات مبارکہ
’’آقا پاک(ﷺ) نے آپ(رضی اللہُ عنہ)کی شہادت ِمبارکہ د‏‏ی خبر پہلےہی ارشاد فرماددی سی تے حضرت علی (رضی اللہُ عنہ)کو مخاطب کرکے ارشاد فرمایا سی ’’تجھ کواس (امت)کابدبخت ترین شخص شہید کريں گا ‘‘
حضرت علی (رضی اللہُ عنہ) نال محبت اہلِ ایمان پہ تو‏ں قیامت لازم اے ، جدو‏ں کہ آپ تو‏ں عداوت رکھنے والے د‏‏ی رسول پاک(ﷺ) نے مذمت فرمائی - مثلاً امام احمد ابن حنبل ؒ نے مسنداحمد وچ تے امام بیہقی ؒ نے سنن الکبریٰ وچ آقا علیہ الصلوٰۃ والسلام د‏‏ی حضرت علی المرتضیٰ ؒ دے متعلق ایہ دعا روایت کيتی اے :
تالیفات تے احادیث
1۔ کتاب جامعہ کہ بنا بر روایت ابوبصیر،علی بن ابی طالب نے اس وچ اسلامی احکم رسول اکرم دی بولی مبارک تو‏ں لکھے تے اس وچ متعدد موضوعات دے حلال تے حرام دے مسائل جمع فرمائے۔ ایہ اک ضخیم کتاب سی اسنو‏ں کتاب علی وی کہیا جاندا اے
8۔ انہاں دے خطباں دا اک وسیع سلسلہ سی جو اسلامی، ادبی، علمی، تاریخی، اخلاقی، سیاسی، الہی مضامین اُتے مشتمل اے ایسا کلام کسی ہور بشر تو‏ں نئيں سنیا گیا۔ انہاں وچو‏ں کچھ خطبے نہج البلاغۃ نامی کتاب وچ چوتھ‏ی صدی دے اک عظیم شیعہ عالم دین سید رضی (395ھ وفات 406ھ) وچ جمع کیندے نيں۔
احادیث
1۔ مسند الامام علی دو جلداں وچ جو احادیث اج کل جمع کيتی گئی نيں اوہ 1450 احادیث نيں۔
5۔ جانوراں دے بارےکتاب، تألیف ربیعه بن سمیع؛
اولاد
آپ دے بچےآں دی تعداد ۲۷ سی۔ حضرت سیدہ فاطمہ زہرا سلام اللہ علیہا تو‏ں آپ نو‏ں تن فرزند ہوئے۔ حضرت محسن ، امام حسن تے امام حسین ، جدو‏ں کہ دو صاحبزادیاں حضرت زینب تے حضرت ام کلثوم علیہما السّلام وی حضرت سیدہ فاطمہ سلام اللہ علیہا تو‏ں سن۔ باقی ازواج تو‏ں آپ نو‏ں جو اولاد ہوئی، انہاں وچ حضرت حنفیہ، حضرت عباس بن علی شامل نيں۔ علی ابن طالب علیہ السلام دی اولاد ایہ نيں : thumb|left|600px|نوادگان علی
شروڈنگر مساوات
وقت-انحصار اکیوئیشن
نال غیر-ساپیکھک (ریلیٹیوسٹک) شروڈنگر اکیوئیشن  نوں مطمعن کردا اے۔ دوجے شبداں وچ, ایہہ خالی سپیس راہیں آزاد طور تے سفر کر راے کسے کن نال متعلق ہندا اے۔ ویو فنکشن دا اصلی حصہ اتھے واہیا گیا اے۔]]
وقت-آزاد اکیوئیشن
&Psi؛
ویونتبندی
کوانٹم مکینکس دی اجوکی سمجھ وچ, شروڈنگر اکیوئیشن  نوں اسطراں ویونتبند کیتا جا سکدا اے۔ جیکر ویلے t اتے ویو فنکشن \Psi(t) راہیں دتا جاندا ہووے, تاں کوانٹم مکینکس دی لینیئرٹی صدقہ, ویلے t’ اتے ویو فنکشن ضرور ہی  راہیں دتا جانا چاہیدا اے, جتھے U(t', t) اک لینیئر اوپریٹر ہندا اے۔ کیونکہ سماں-اتپتی ضرور ہی ویو فنکشن دے نورم نوں سرکھات کردی ہونی چاہیدی اے, اس توں پتہ چلدا اے کہ U(t',t) لازمی طور تے ویو فنکشناں اتے کریا کر راے اوپریٹراں دے یونائٹری گروپ دا کوئی میمبر ہونا چاہیدا اے۔ اسیں ایہہ وی جاندے ہاں کہ جدوں t' = t ہندا اے, تاں ساڈے کول ضرور ہی U(t,t) = 1 ہونا چاہیدا اے۔ اسطراں, t دے بہت نزدیک t’ لئی, اوپریٹر U(t',t) دا پھلار کردے ہوئے, اسیں  لکھ سکدے ہاں جتھے H اک ہرمشن اوپریٹر ہندا اے۔ ایہہ اس حقیقت توں پتہ چلدا اے کہ یونائٹری گروپ نال متعلق لائی الجبرا ہرمشن اوپریٹراں نوں شامل کردا اے۔ سماں-انتر t' - t نوں بہت سوخم حد تک لیندے ہوئے, اسیں شروڈنگر اکیوئیشن   حاصل کردے ہاں۔
ہن تک, H صرف اک امورت ہرمشن اوپریٹر ہی ہندا اے۔ پھیر وی, کورسپونڈینس پرنسپل ورتدے ہوئے, ایہہ دکھاؤنا ممکن اے کہ, کلاسیکل حد وچ, H دی ایکسپیکٹیشن ویلیؤ سچ مچّ ہی کلاسیکل توانائی ہندی اے۔ کورسپونڈینس پرنسپل انسرٹنٹی پرنسپل کرکے کوانٹم ہیملٹونیئن دی قسم نوں پوری طرحاں پھکس نہیں کردا, اتے اس کرکے, کوانٹم ہیملٹونیئن دی خالص قسم ضرور ہی انوبھوَ-سدھ طور تے پھکس کیتی جانی چاہیدی اے۔ و
تریخی پچھوکڑ اتے ترقی
h
ڈی بروگلِ دے وچاراں دی پالنا کردے ہوئے, بھوتک سائنسدان پیٹر ڈبائ نے اک اکدم ٹپنی کیتی کہ جیکر کن ترنگاں دی طرحاں ورتاؤ کردے ہون, تاں اوہ اسانی نال کسے قسم دی ویو اکیوئیشن دی پالنا کردے ہونے چاہیدے ہن۔ ڈیبائ دی ٹپنی توں پریرنا لے کے شروڈنجر نے الیکٹرون لئی اک ڈھکویں 3-ڈائمینشنل ویو اکویئیشن کھوجن دا فیصلہ کر لیا۔ اسدا مرگ فلسفہ ولیئم روون ہیملٹن دی مکینکس اتے اؤپٹکس درمیان تلتا (اینالوگی) نے کیتا, جس دے معائنہ وچ ایہہ سکینتبدھّ کیتا ہویا سی کہ, اؤپٹکس دی زیرِ-ترنگلمبائی سیما کسے مکینیکل سسٹم نال ملدی جلدی ہے- پرکاش کرناں دے وکرت پتھ تکھے بن جاندے ہن جو پھارمٹ دے پرنسپل دی پالنا کردے ہن, جو لیسٹ ایکشن اصول دا اک تلّ (اینالوگ) اے۔ اسدے ترک دا اک اجوکا ورژن تھلے پھیر توں پیدا کیتا گیا اے۔ اسدے ولوں کھوجی گئی اکیوئیشن  ایہہ اے:
1926 وچ, شروڈنجر دے چوتھے اتے آخری پیپر دے چھپن توں صرف کجھ دناں بعد ہی, میکس بورن نے سپھلتاپوروک پروبیبلٹی اینپلیٹیوڈ دے طور تے
کناں لئی ترنگ مساوات
اے, جو اوہ ساری جانکاری رکھدا اے جو وی سسٹم بابت جانیا جا سکدا ہووے۔ کوپنہاگن وضاحت اندر,
توانائی سرکھئتا نال انوکولتا
دے جوڑ برابر ہندی اے, ایہہ جوڑپھل کلاسیکل مکینکس اندر ہیملٹونیئن
x
ریکھکتا (لینیئرٹی)
ویو-ویکٹر ہندا اے, اتے
اجاری
ڈی-برگولِ تعلقاں نال انوکولتا
) دے انوپاتی ہندا اے: اسیتراں ڈی بروگلی دی پرسوچ (1924) بیان کردی اے کہ کوئی وی کن کسے ترنگ نال جوڑیا (سبدھت کیتا) جا سکدا اے, اتے کن دا مومینٹم
اک ایام وچ اجیہی کسے ترنگ دی ترنگ-لمبائی
کوانٹم مکینکس دا اک ہور سوے-سدھ اصول ایہہ اے کہ سارے اؤبزرویبلاں نوں لینیئر ہرمشن اوپریٹراں نال پرسعنصر کیتا جاندا اے جو ویو فنکشن اتے کریا کردے ہن, اتے اوپریٹر دے آئیگن-ملّ اوہ ملّ ہندے ہن جو اؤبزرویبل لیندے ہن۔ پچھلے ڈیریوٹو, سماں ڈیریویٹو نال متعلق ہندے ہوئے توانائی اوپریٹر دے مطابق ہندے ہن, جتھے
کمال احمد رضوی
وفات
کمال احمد رضوی دا انتقال 17 دسمبر 2015ء رات اٹھ بجے کراچی وچ انہاں دی قیام گاہ وچ ہویا۔
بیرونی جوڑ
کمال احمد رضوی نال متلعق مستند معلومات اس لنک اُپر ملاحظہ کرو: کمال احمد رضوی
شروڈنگر مساوات
ترنگ اتے کن رفتار
پرتِ انوپاتی ہندے ہن, تاں ایہہ کدے کدے کیہا جاندا اے کہ
z
والی حد لیندے ہوئے, ہیملٹن-جیکبی اکیوئیشن ملدی اے۔
دهستان چنارود شمالی
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان چادگان دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان چادگان ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
شروڈنگر مساوات
آزاد کن
Cn
ستھر پٹینشل
کسے ستھر پٹینشل لئی,
ہندا اے,
E > V0
چک 458 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
شروڈنگر مساوات
ستھر پٹینشل
E < V0
تنّ-ایامی اداہرناں
تنّ-ایاماں وچ اک کن لئی ہیملٹونیئن ایہہ ہندا اے: جو ایہہ اکیوئیشن پیدا کردا اے: جو اس قسم دے سٹیشنری حالت ہلاں والی ہندی اے: جتھے کن دی پوزیشن
ہندا اے۔ بے شکّ, ہور اؤرتھوگنل نردیشانک کجھ جیؤمیٹرک سمروپتاواں والے سسٹماں لئی اکیوئیشن نوں حل کرن لئی لابھکاری رہندے ہن۔ تن ایاماں اندر,
ہائیڈروجن ایٹم
R
والے سپھیریکل ہارمونک ہندے ہن۔ ایہہ اکو اک اجیہا ایٹم ہندا اے جس لئی شروڈنگر اکیوئیشن  صحیح طور تے حل کیتی گئی اے۔ ملٹی-الیکٹرون ایٹم سنکھیپیؤ ودھیاں منگدے ہن۔ ہلاں دی پھیملی ایہہ اے: جتھے:
دے سرو عام کیتے ہوئے پولینومیئل ہندے ہن۔
دو-الیکٹرون ایٹم جاں آئن
r12
وقت انحصار
تن ایاماں اندرلے اک کن لئی, ہیملٹونیئن ایہہ ہندا اے: جو ایہہ اکیوئیشن پیدا کردا اے: تنّ-ایاماں اندرلے
ہندی اے, جو ایہہ اکیوئیشن پیدا کردی اے: ایہہ آخری اکیوئیشن اک بہت اچے ایام وچ ہندی اے, اسلئی اسدے حل دیکھنے اسان نہیں ہن۔
ریکھکتا
تے وچار کرو کہ ایہہ ویو فنکشن دو فنکشناں دا اک گننپھل راے: اک سماں-آزاد فنکشن, اتے اک سماں-انحصار فنکشن۔ جیکر سماں-آزاد شروڈنجر مساوات ورت کے کھوجیاں مقررہ توانائی دیاں حالتاں اینپلیٹیوڈ
ψE(x)
اصلی ارجا آئیگن-حالتاں
سماں-آزاد اکیوئیشن لئی, ریکھکتا دا اک وادھو لچھن انجھ اے: جیکر دو ویو فنکشن
&psi؛2
ψ*
سپیس اتے ٹائم ڈیریویٹو
اتے
نردیشانک نہیں دکھائے گئے ہن]]
پوزٹو اینرجی
لئی, گھٹ توں گھٹ آئیگن-ملّ والا آئیگن-ویکٹر, ویکٹر
Ĥ
ساپیکھک کوانٹم مکینکس
ساپیکھک (ریلیٹیوسٹک) کوانٹم مکینکس اتھے حاصل کیتا جاندا اے, جتھے کوانٹم مکینکس اتے سپیشل رلیٹیوٹی اکٹھے لاگوُ ہندے ہون۔ عامطور وچ, کلاسیکل توانائی اکئیشناں دی بجائے, ساپیکھک (ریلیٹیوسٹک) اورجا-مومینٹم تعلق توں ساپیکھک (ریلیٹیوسٹک) ویو اکئیشناں بناؤنیاں پسند کیتیاں جاندیاں ہن۔ کلیئن-جورڈن اکویئیشن اتے ڈیراک اکویئیشن دو اجہیاں سمیکرناں ہن۔ کلیئن-گورڈن اکئیشن, حاصل کیتی جان والی اجیہی پہلی مساوات سی۔, جو غیر-ساپیکھک (نون-ریلیٹیوسٹک) اکیوئیشن توں وی پہلاں حاصل کر لئی گئی سی, اتے ایہہ پنج-یکت سپنّ-ہین کناں تے لاگوُ ہندی اے۔ ڈیراک اکئیشن, دو اجیاے اوپریٹراں دے کسے گننپھل وچ سارے دے سارے ساپیکھک (ریلیٹیوسٹک) ویو اوپریٹر نوں پھیکٹرائز کرن نال کلیئن-گورڈن اکیوئیشن  دا طبقہ مول لیندے ہوئے, پیدا ہندی ہے- جہناں وچوں اک اوپریٹر ساری دی ساری ڈیراک اکیوئیشن  لئی اوپریٹر ہندا اے۔
γ0
سپنّ والے, کسے پنج-یکت کن لئی, کسے ساپیکھک (ریلیٹیوسٹک) ترنگ مساوات پرتِ حل, کمپلیکس ملاں والیاں سپنور فیلڈاں ہندیاں ہن۔
حافظ محمد یوسف سدیدی
حوالے
گٹھ:1927 دے جم گٹھ:1986 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی خطاط گٹھ:خطاط
یونیئن کونسل
یونیئن کونسلاں پاکستان تے بنگلا دیش وچ بطور بلدیاتی ادارا موجود نیں۔
حوالے
گٹھ:مقامی حکومت گٹھ:انتظامی ونڈ گٹھ:تھاں گٹھ:ادارے گٹھ:بلدیات
1924ء دی بالی ووڈ فلماں دی لسٹ
رتناولی (سمندر د‏‏ی حور)
ستويں صدی عیسوی وچ شمالی ہند دے راجا ہرش (ہرش وردھن) د‏‏ی بطور مصنف لکھی داستان، رتناولی د‏‏ی کہانی کوشمبھی ریاست دا راجا اُدیانا  تے سنہالا (سری لنکا) د‏‏ی رانی  رتناولی  د‏‏ی ا‏‏ے۔ سنہالا (سری لنکا) دے راجا وکرم باہو د‏‏ی بیٹی  رتناولی  دے متعلق جیوتشی دسدے نيں کہ اس د‏ی شادی جس تو‏ں ہوئے گی اوہ سب تو‏ں وڈا بادشاہ بن جائے گا۔ کوشمبھی ریاست دا راجا اُدیانا  دا وفادار ملازم یوگیندھریانہ د‏‏ی خواہش سی کہ راجا اُدیانا  رانی  رتناولی  نال شادی کرے تاکہ اوہ ہند دا سب تو‏ں وڈا بادشاہ بن جائے۔ مگر اُدیانا  د‏‏ی رانی وسوادتّا اس گل دے خلاف سی۔ یوگیندھریانہ نے چپکے ایہ سنہالا سلطنت وچ راجا اُدیانا  دے رشتہ دا پیغام بھیج دتا تے ایہ جھوٹی خبر وی دے دتی کہ رانی وسوادتّا محل د‏‏ی آتشزنی وچ جل ک‏ے مرگئی۔ سنہالا سلطنت دے راجا وکرم باہو اس رشتہ نو‏‏ں قبول کرلیندا اے تے رتناولی نو‏‏ں جہاز دے ذریعے کوشمبھی ریاست بھیج دیندا ا‏‏ے۔ لیکن بیچ سفر وچ جہار تباہ ہوک‏ے ڈُب جاندا اے، رانی رتناولی نو‏‏ں نیڑے گذرنے والا تجارتی جہاز بچالیندا اے، اپنی حفاظت دے لئی رانی رتناولی اپنی پہچان چھپالیندی تے ہیادداشت کھونے دا ناٹک کردی ا‏‏ے۔ جہاز کوشمبھی ریاست اُتے لنگر انداز ہُندا اے تاں تاجر اسنو‏ں شاہی کنيز بناکر بیچ دیندے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں اوہ یوگیندھریانہ دے پاس پہنچک‏ی اے تاں اوہ اسنو‏ں پہچان لیندا اے تے رانی وسوادتّا دے ڈر تو‏ں اسنو‏ں اپنی پہچان چھپا کر رکھنے دا کہندا اے تے اس دا ناں ساگریکا (سمندر د‏‏ی حور) رکھدا ا‏‏ے۔ ساگریکا محل وچ رانی وسوادتّا د‏‏ی ملازمہ بن دے رہنے لگتی ا‏‏ے۔ اک تہوار وچ اوہ اُدیانا  تے ساگریکا د‏‏ی ملاقات ہُندی اے دونے اک دوسرے د‏‏ی پہچان جانے بغیر اک دوسرے نو‏‏ں پسند کرنے لگدے ني‏‏‏‏ں۔ ساگریکا نو‏‏ں سہیلی سسنگتا تو‏ں اُدیانا  د‏‏ی اصلیت معلوم ہُندی اے، سُسنگتا دوناں نو‏ں ملانے د‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔ دونے مل اپنی محبت دا اظہار کردے نيں لیکن لیکن رانی وسوادتّا پہنچ جاندی اے تے ساگریکا نو‏‏ں محل وچ قید کروادیندی ا‏‏ے۔ اگلے روز چند جادوگر تماشا دکھانے آندے نيں اوراس وقت رانی دے محل وچ آف لگ جاندی ا‏‏ے۔ اُدیانا اگ وچ جاک‏ے ساگریکا نو‏‏ں بچ الیندا اے ایہ دیکھ ک‏ے رانی وسوادتّا اپنی شرمندہ ہُندی اے تے معافی مانگتی ا‏‏ے۔ یوگیندھریانہ آک رساگریکا د‏‏ی اصل پہچان دسدا اے کہ اوہ ہی رانی رتناولی ا‏‏ے۔ ایويں اُدیانا تے رتناولی د‏‏ی شادی ہوجاندی اے ۔
اُوشا سوپنا (اُوشا دا خواب)
ہدایت کار آر ایس پرکاش د‏‏ی فلم اُوشا سوپنا(ترجمہ: اوشا دا خواب) د‏‏ی کہانی مہابھارت عہد د‏‏ی ا‏‏ے۔ دتیاس نامی راکھشس قبیلے دا راجا وانا (واناسُر ) د‏‏ی اک خوبصورت بیٹی اُوشا سی۔ اُوشا کواک خواب آندا اے کہ اک خوبصورت نوجوان اس دے پاس بیٹھیا اے تے اس دے اکھاں وچ دیکھ رہیا ہُندا اے کہ اس د‏ی اکھ کھل جاندی ا‏‏ے۔ اُشا نو‏‏ں ایہ خواب ہر رات آندا سی تے اوہ اس نوجوان نال محبت کرنے لگی سی۔ مگر اوہ جاندی نئيں سی کہ اوہ نوجوان کون ا‏‏ے۔ اس د‏ی اک سہیلی چترلیکھا جو وزیر د‏‏ی بیٹی ہُندی اے مصوری وچ ماہر ہُندی اے اوہ روز اس خواب دے بیان دے مطابق اس نوجوان د‏‏ی تصویر بنانے د‏‏ی کوشش کردی اے لیکن تصویر صحیح نئيں بن پاندی۔ آخر کار چترلیکھا کوششاں تو‏ں اک تصویر بنانے وچ کامیاب ہوئے جاندی اے جسنو‏ں دیکھ ک‏ے اُوشا کہندی اے کہ ایہ اوہ نوجوان نئيں اُتے اس نوجوان جداں ہی نظر آندا اے ایہ کون اے ؟ چترلیکھا دسدی اے کہ ایہ وشنو دے اوتار تے دوارکا دے راجا کرشن د‏‏ی تصویر ا‏‏ے۔ چترلیکھا فیر تصویر بناندی اے جسنو‏ں دیکھ ک‏ے اُوشا کہندی اے کہ ایہ اوہ نوجوان نئيں اُتے اس نوجوان جداں ہی نظر آندا اے ایہ کون اے ؟چترلیکھا دسدی اے کہ ایہ دوارکا دے راجا کرشن دے بیٹے پردھیومن د‏‏ی تصویر ا‏‏ے۔ چترلیکھا فیر تصویر بناندی اے جسنو‏ں دیکھ ک‏ے اُوشا کہندی اے کہ ہاں ایہی میرے خواباں دا نوجوان اے ایہ کون اے ؟چترلیکھا دسدی اے کہ کرشن دے پو‏تے تے پردھیومن دے بیٹے انیرُدھ د‏‏ی تصویر ا‏‏ے۔ اوُشا چترلیکھا تو‏ں کہندی اے کہ ایہی میرے خواباں دا شہزادہ اے جے ایہ نئيں ملیا تاں وچ مرجاواں گی۔ چترلیکھا اپنی سہیلی د‏‏ی خواہش اُتے دوارکا جاندی اے تے انیرُدھ تو‏ں ملدی اے تے اسنو‏ں اُوشا تے اس دے خواب دے متعلق دسدی اے، انیرُدھ کہتاہے کہ کدرے اوہ اوہی لڑکی تاں نئيں جو روز میرے خوباں وچ آندی ا‏‏ے۔ چترلیکھا انیرُودھ نو‏‏ں لے ک‏ے اپنی ریاست واپس پہنچک‏ی ا‏‏ے۔ تے چھپا کر راجکماری دے محل وچ اسنو‏ں اُوشا تو‏ں ملواندی ا‏‏ے۔ محل دا اک شخص ایہ دیکھ لیندا اے تے راجا واناسُر نو‏‏ں بتادیندا ا‏‏ے۔ واناسُر د‏‏ی فوج تے انیرُدھ دے درمیان مقابلہ ہوتاہے انیرُدھ بہادری تو‏ں مقابلہ کردا اے لیکن دھوکھا تو‏ں اسنو‏ں بنھ کر قید کرلیاجاندا ا‏‏ے۔ ایہ خبر دوارکا پہنچک‏ی اے تاں کرشن تے کرشن دا بھائی بلرام دتیاس اُتے فوج کشی کردا اے گھمسان جنگ دے بعد راجا واناسُر شکست کھا جاندا اے اورکرشن، انیرُدھ تے اُوشا نو‏‏ں لے ک‏ے واپس دوارکا آندے نيں جتھ‏ے دونے د‏‏ی شادی ہوجاندی ا‏‏ے۔ ایہ داستان بھگوت پُران وچ لکھی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1924ء د‏‏ی فلماں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ ملک یا زبان گٹھ:بالی ووڈ فلماں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ سال گٹھ:ہندوستانی سنیما وچ 1924ء گٹھ:ہندی بولی د‏‏ی فلماں گٹھ:بھارتی فلمی جگت
بابا فرید یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز
ہور دیکھو
گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:چڑھدے پنجاب دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:چڑھدا پنجاب
بوٹرینج
گٹھ:بیلجیم
مینار پاکستان
مینار پاکستان اک اُچا لمبا مینار اے جیہڑا گریٹر اقبال پارک، لہور، پنجاب، پاکستان وچ بنایا گیا اے۔ اے مینار قرارداد پاکستان دی یادگیری لئی بالکل اوس تھاں تے بنایا گیا اے جتھے 23 مارچ 1940ء نوں او قرارداد منظور ہوئی سی۔
سناتن دھرم
روایتاں
وڈے قبیلے تے بھارت دے دیسی کمیونٹیز دے قریب ترکیب تے ہندو رہتل دے قیام تو‏ں جڑی نيں۔ مشرقی ایشیائی شمال مشرقی بھارت تے نیپال دیاں ریاستاں وچ رہنے والے وی ہندو رہتل دا اک حصہ سن ۔ امیگریشن تے لوکاں دے تصرف توں جنوبی بھارت وچ ہندو مذہب د‏‏یاں جڑاں تے درمیان قبائلی تے سودیشی کمیونٹیز دے بس دے طور اُتے قدیم تے بنیادی مذہبی تے فلسفیانہ نظام د‏‏ی بنیاد نو‏‏ں بیان کردا ا‏‏ے۔
ہندو تقریب، جشن تے حج
ہندو مذہب وی مذہبی وکھ وقت تے زندگی دے واقعات تے موت دے لئی اپنے پیروکاراں د‏‏ی طرف تو‏ں پھانسی د‏‏ی تقریب وچ بہت تنوع ا‏‏ے۔ ہندوواں دے وزیر ونود وی علاقے تو‏ں علاقے وچ شامل نيں۔ مختلف
ایکروپولس
اصل
ایکروپولیس د‏‏ی یونانی تعریف ἀκρόπολις, akropolis ; اکروس ( άκρος ) یا akron ( άκρον ) تو‏ں جس دا مطلب اے " اعلیٰ ترین؛ کنارے انتہا"، تے پولس ( πόλις ) دا مطلب اے "شہر۔" acropolis د‏‏ی جمع ( ακρόπολη ) acropolises اے ، عام طور اُتے acropoleis تے acropoles ، تے یونانی وچ ακροπόλεις بھی۔ ایہ لفظ پہلی بار 14ويں صدی ق م وچ استعمال ہويا سی، [ حوالہ درکار ] Mycenaean دے تناظر وچ بادشاہ تے برادری. ایکروپولس د‏‏ی اصطلاح بوہت سارے مایا شہراں بشمول ٹکال تے کوپن وچ اوور لیپنگ ڈھانچے، جداں پلازاں تے اہراماں دے مرکزی کمپلیکس نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی وی استعمال ہُندی اے ۔ Acropolis اک اصطلاح وی اے جو ماہرین آثار قدیمہ تے مورخین دے ذریعہ شمال مغربی آئبیرین پہاڑی چوٹیاں وچ واقع شہری کاسترو ثقافتی بستیاں دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
چک 541 گ ب
چک 541 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
نزاٹنگاری نکی ناسوالی فروٹ چمگادڑ
نزاٹنگاری نکی ناسوالی فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
عمر ابن العاص
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
اوبی
گٹھ:جپان گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
انارکلی
انارکلی لہور پاکستان چ مغل دور حکومت چ مغل خاندان دی اک مشہور خادمہ سی۔ جس نوں اوس ویلے دے شہنشاہ اکبر دے پتر نورالدین سلیم تے مستقبل دے شہنشاہ جہانگیر نال تعلقات دی سزا چ زندہ کند چ چنوان دا حکم دتا گیا سی۔ ایہدے ناں اُتے لہور چ انارکلی بازار اے ۔
شہرستان عجب شیر
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان عجب شہرایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز عجب شہر شہر اے۔
ایڈیئر کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:آئیووا دیاں کاؤنٹیاں
ہوتکی سلطنت
حوالے
گٹھ:1709 وچ قائم ہون والے دیس تے علاقے گٹھ:1738 وچ قائم ہون  والے دیس تے علاقے گٹھ:افغانستان وچ اٹھارویں صدی گٹھ:ایران تے فارس وچ بادشاہت گٹھ:ایران وچ اٹھارویں صدی گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:ایشیاء دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:پشتون شاہی سلسلے گٹھ: افغانستان دی تریخ گٹھ: پاکستان دی تریخ گٹھ:جنوبی ایشیا دے سابقہ دیس گٹھ:سنی شاہی سلسلے گٹھ:شاہی خاندان گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ دیس گٹھ:مشرق وسطی دے شاہی خاندان
لمبرگی
لمبرگی نیدرلینڈز جرمنی تے بیلجیم چ بولی جان والی بولی اے ایدے بولن والیاں دی گنتی 1,600,000 اے۔
جمال ابڑو
جمال ابڑو ممتاز ماہر تعلیم علی خان ابڑو دے بیٹے سن- انہاں نے ابتدائی تعلیم میہڑ دے قریب اپنے گاؤں سانگی وچ حاصل کیتی۔ اوہ کچھ عرصہ جوناگڑھ وچ وی زیر تعلیم رہے-
تعلیم مکمل کرن دے بعد 1948 وچ جمال ابڑو وکالت دے پیشے نال وابستہ ہوگئے- کچھ عرصے تک پبلک پراسیکیوٹر رہن دے بعد عدلیہ نال منسلک ہوگئے۔ اوہ سندھ ہائی کورٹ دے جج دے طور اُپر ریٹائر ہوئے- اس دوران اوہ سندھ اسمبلی دے سیکریٹری تے سروسز ٹربیونل دے چیئرمین وی رہے- لیکن انہاں دی پہچان ادب تے انہاں دے ترقی پسند خیالات سن-
شہرستان خوانسار
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان
یہوواہ دے گواہ بلحاظ ملک
ہور
thumb|ملکاں جتھے یہوواہ دے گواہاں د‏‏ی سرگرمیاں اُتے پابندی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یہوواہ دے گواہ بلحاظ قومیت
ٹراؤٹ
بارلے جوڑ
Forelle
چک 544 گ ب
چک 544 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
فشر ٹھمنی فروٹ چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
ابو الہیثم بن تیہان
نام تے نسب
انہاں دا مشہور ترین نام مالک ا‏‏ے۔ بعض نے انہاں دے والد دا نام مالک تے انہاں دا لقب تیہان ذکر کیتا اے تے بعض نے انہاں دے والد دا نام تیہان بیان کیتا ا‏‏ے۔
زین پھلواری
کلاسیکی زین پھلواریاں کیوٹو جپان وچ موروماچی ویلے زین بدھ مت دیاں مندراں بنیا۔ ایناں دے بنان دا مقصد فطرت دے اصل جانے بجے روپ دے ست دا اصل وکھالہ سی ناں کے اصل فطرت تے ایدا کم جیون دی اصل نوں لبن تے پرکھن دی سوچ وچ ہتھ ونڈائی سی۔
انٹرلنگوا
انٹرلنگوا اک بینالاقوامی اگزلری بولی اے۔ ایدے بولن آلیا دی گنتی 100 دے نیڑے اے۔
افروڈورا پونڈولیا
افروڈورا پونڈولیا گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
گھاہ کھانے مرد
حوالے
گٹھ:لوک بلحاظ دیس گٹھ:لوک
علی ہجویری
استاداں
آپ دے استاداں وچ شیخ ابو العباس اشقاقی، شیخ ابو جعفر محمد بن المصباح الصید لانی، شیخ ابو القاسم عبد الکریم بن ہوازن القشیری، شیخ ابوالقاسم بن علی بن عبد اللہ الگرگانی، ابو عبد اللہ محمد بن علی المعروف داستانی بسطامی، ابو سعید فضل اللہ بن محمد مہینی تے ابو احمد مظفر بن احمد بن حمدان دے ناں ملدے نيں۔
شیخ ابو العباس اشقاقی
شیخ ابو العباس اشقاقی دے بارے وچ حضرت علی ہجویری بیان کردے نيں کہ آپ علم اصول تے فروع وچ امام تے اہل تصوف وچ اعلٰی پایہ دے بزرگ سن ۔ مینو‏ں آپ تو‏ں وڈی محبت سی تے آپ وی مجھ اُتے سچی شفقت فرماندے سن ۔ جدو‏ں تو‏ں ميں نے ہوش سنبھالیا اے، آپ دے مانند کوئی آدمی نئيں دیکھیا۔ نہ آپ تو‏ں ودھ ک‏ے شریعت د‏‏ی تعظیم کرنے والا کوئی دیکھیا۔ اکثر فرمایا کردے: اشتھی عدماً لا وجود لہ۔ یعنی وچ ایسی نیستی چاہندا ہاں جس دا کوئی وجود نہ ہوئے۔ ایہ اوہی گل اے جو عمر فاروق نے فرمائی۔ آپ نے اک مرتبہ اک تنکا اٹھایا تے فرمایا: اے کاش میری ماں نے مینو‏ں نہ جنا ہُندا۔ اے کاش وچ ایہ تنکا ہُندا۔ اک دفعہ وچ شیخ اشقاقی دے پاس آیا تاں آپ پڑھ رہے سن : ضَرَبَ اللہُ مَثَلاً عَبدً امَہلُو ًکاًلاَیَقدِرُعَلٰی شَیئیً (75:16)۔ یعنی "اللہ اک مثال دیندا اے، اک غلام اے جو دوسرے دا مملوک اے تے کسی چیز دا اختیار نئيں رکھدا"۔ بار بار اسنو‏ں پڑھ رہے سن تے رو رہے سن، حتٰی کہ آ پ بے ہوش ہوئے گئے۔ تے ميں نے سمجھیا کہ دنیا تو‏ں رخصت ہوئے گئے۔ ميں نے عرض کيتا، اے شیخ! ایہ کیہ حالت اے ؟ فرمایا کہ گیارہ سال ہوئے گئے نيں، میرا ورد ایہی اے، اس تو‏ں اگے نئيں گزر سکیا۔
سسکس کاؤنٹی، ورجینیا
سسکس امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
افروڈورا ٹیمبولیکا
افروڈورا ٹیمبولیکا گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
ایل خانی سلطنت
ہلاکو خان نے سقوط بغداد 1258ء دے ست سال بعد تک ایران اُتے حکومت کیت‏‏ی، بعد وچ اس دے خاندان دے اٹھ بادشاہاں د‏‏ی حکومت دے بعد آخری بادشاہ 1335ء وچ لاوارث مر گیا۔ اس دے بعد ایران وچ طوائف الملوکی دا دور شروع ہوئے گیا۔ ایل خانیاں دا خاتمہ امیر تیمور بیگ گورکانی دے ہتھو‏ں ہويا۔ متعدد نامور شاعر مثلاً شیخ فرید الدین عطار، مولا‏نا رومی، جامی، احدی، حافظ شیرازی، شیخ سعدی تے کئی افراد ایل خانی سلطنت دے دور حکومت وچ اوتھ‏ے پنپ رہے سن ۔
ایف 16
ورتیا جانا
ایف 16 نوں ایدی خوبیاں دی وجہ توں کئی جنگاں چ ورتیا گیا۔
افغان-سویت لڑائی(1986-1988)
افغان سرکار نے آخیا کہ اوناں نے اک پاکستان ایف 16 مار گرایا اے۔ اس دے جواب چ پاکستانی سرکار نے کیا کہ اک ایف 16 پاکستان باڈر دے اندر غلطی نال اک دوجے پاکستانی ایف 16 نے مار گرایا سی۔ دوجا ایف 16 اک افغان دشمن جہاز نوں مارن دی کوشش کر ریا سی کہ اودا میزائل پاکستانی ایف 16 نوں آ لگیا تے اوہ تباہ ہوگیا۔ ایف 16 دا پائلٹ جہاز توں نکل گیا تے اونوں بچا لیا گیا۔
آپریشن ڈیزرٹ سٹارم (1991)
آپریشن ڈیزرٹ سٹارم عراق دے کویت دے اتے حملے نوں روکن آستے اک امریکی تے اودے سنگیاں دا آپریشن سی۔ اس آپریشن چ 249 ایف 16 نیں 13,340 مشن کیتے۔ لڑائی چ 3 ایف 16 عراقیاں نیں مار گراۓ۔ دو ایس اے 3 تے ایس اے 6 دے ریڈار گائیڈڈ میزائل نال مار گراۓ گۓ تے اک ہلکے اک آدمی دے چلان آلے ایس اے 6 میزائل نال مار گرایا گیا۔ کج دوجے ایف 16 فیرنگ تے لڑائی چ ٹٹے پجے پر اوناں نوں ٹھیک کر کے فیر اڑا لیا گیا۔ مکمل طور تے 7 ایف 16 پورے آپریشن چ تباہ ہوۓ۔
پہلی تے دوجی عراق جنگ دے درمیان(1991-2003)
امریکی ایف 16 1991 تے 2003 دی عراق لڑائی دے درمیان اقوام متحدہ دے آڈر دے مطابق نہ اڈان دیاں تھاں دی رکھوالی کردے سن۔ اس رکھوالی چ ایف 16 نیں 2 جہاز مار گراۓ۔ 27 دسمبر 1992 نوں اک ایف 16ڈی نیں ایمریم میزائل نال اک عراقی مگ 25 نوں مار گرایا۔ اے امریکی ایئر فورس دی ایف 16 تے ایمریم نال پہلی مار سی۔ اس توں بعد 17 جنوری 1993 نوں ایف 16 نے اک ایمریم میزائل نال اک عراقی مگ 23 مار گرایا۔
ڈیوڈ ہیئر (مخیر)
ڈیوڈ ہیئر (1775ء – 1842ء) اسکٹ لینڈ دے اک گھڑی ساز تے بنگالی مخیر سن ۔ انہاں نے کلکتہ وچ متعدد تعلیمی ادارے قائم کیتے جنہاں وچ ہندو کالج تے ہیئر اسکول شہرہ آفاق نيں ہور پریزیڈنسی کالج دے قیام وچ وی بھرپور تعاون کیتا۔
ایم 1 ایبرم
ایم-1 ایبریم امریکہ دا ٹینک اے۔ اے مختلف جنگاں وچ اپنی طاقت دکھا چکیا اے تے اے اپنی بہتری دی وجہ توں امریکی فوج دے علاوہ چار دوجے دیساں دے کول وی اے۔ اے ٹینک امریکہ نے 1990 تے 2003 دی عراق جنگ، 2001 دی افغانستان جنگ وچ استعمال کیتا اے۔ اینو چار بندے چلاندے نے اک ڈرائیور، اک کمانڈر، اک توپی تے اک گولے لوڈ کرن آلا۔ چونکہ ایدے وچ خودکار لوڈر نہیں اے تے اس وجہ توں اے دوجے ٹینکاں توں کئی گنا پعاری اے۔
رتنورابھن فروٹ چمگادڑ
رتنورابھن فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
قلعہ چتورگڑھ
قلعہ چتوڑگڑھ بھارت دے صوبے راجستھان چ موجود اک قلعہ اے ، ایہ قلعہ راجستھان دے چتوڑ گڑھ ناں دے شہر چ اے ۔
لوزون فروٹ چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
بون کاؤنٹی، آئیووا
بون امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
میک آرتھر چوٹی
ہور ویکھو
گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا دا جغرافیہ
محمد صدیق الماس رقم
وفات
محمد صدیق الماس رقم 30 مارچ، 1972ء نو‏‏ں لاہور، پاکستان وچ انتقال کر گئے۔ لاہور وچ حضرت طاہر بندگی دے مزار دے احاطے وچ آسودۂ خاک نيں۔
بریمر کاؤنٹی، آئیووا
بارلے جوڑ
گٹھ:آئیووا دیاں کاؤنٹیاں
چیکرز ڈرائیو ان ریسٹورینٹس
کمپنی 28 امریکی ریاستاں تے ڈسٹرکٹ آف کولمبیا وچ چیکرس تے ریلی دے ریستوران چلاندی اے. اوہ ہیمبرگر، ہاٹ ڈاگ، فرینچ ورائی تے ملک شیک وچ مہارت رکھدے نیں.
جنگ افغانستان 2002ء
امریک‏‏ا مخالف طالبان نے جنگ وچ پہلی وڈی کامیابی اگست 2011ء وچ حاصل کيتی جدو‏ں انھاں نے امریکی فوجی بالگرد مار گرایا۔ اس واقعہ دے بعد امریکی فوج نے وڈے پیمانے اُتے فضائی قتل و غارت تے زمینی ہراساں د‏‏ی مہم شروع کيتی۔
پٹینوچیرس مائنر
پٹینوچیرس مائنر وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
وائتھ کاؤنٹی
وائتھ امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
یارک کاؤنٹی
یارک امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بلینفورڈ فروٹ چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
سوویت اتحاد دی تحلیل
سوویت یونین د‏‏ی تحلیل سوویت سوشلسٹ جمہوریہ (یو ایس ایس آر) د‏‏ی یونین دے اندر اندرونی تحلیل دا عمل سی ، جو 1980 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ مختلف حلقہ جمہوریہ وچ ودھدی ہوئی بدامنی دے نال شروع ہويا سی تے 26 دسمبر نو‏‏ں ختم ہويا سی۔ 1991 وچ ، جدو‏ں سپریم سوویت یونین نے خود ہی اپنا وجود ختم کرنے دا ووٹ دتا۔
ٹلہ سٹرک لینڈ
ٹلہ سٹرک لینڈ 4,260 میٹر (13,976 فٹ) اچا کینیڈا دا اک پہاڑ اے۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
ماسکو: میخائل گورباچوف جنرل سکریٹری منتخب ہوئے
یکم جولائ‏ی ، 1985 نو‏‏ں ، گورباچوف نے جارجیائی کمیونسٹ پارٹی دے پہلے سکریٹری ایڈورڈ شیورڈناڈزے نو‏‏ں پولیٹ بیورو دا مکمل ممبر بنا دتا ، تے اگلے ہی دن نے انہاں نو‏ں دیرینہ وزیر خارجہ آندرے گرومائکو د‏‏ی جگہ اُتے ، وزیر خارجہ مقرر کيت‏‏ا۔ مؤخر الذکر ، مغرب وچ "مسٹر نیئت" د‏‏ی حیثیت تو‏ں ناپسندیدہ ، وزیر خارجہ امور د‏‏ی حیثیت تو‏ں 28 سال خدمات انجام دے چکے ني‏‏‏‏ں۔ گرومیکو نو‏‏ں وڈی حد تک رسمی طور اُتے سپریم سوویت (سرکاری طور اُتے سوویت ہیڈ آف اسٹیٹ) دے صدر دے عہدے اُتے فائز کردتا گیا ، کیونجے اوہ اک "پرانے مفکر" سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ یکم جولائ‏ی نو‏‏ں وی  ، گورباچوف نے پولٹ بیورو تو‏ں گریگوری رومانوف نو‏‏ں ہٹا کر اپنے مرکزی حریف نو‏‏ں ہٹادتا تے اوہ بورس یلسن تے لیب زائکوف نو‏‏ں سی پی ایس یو سنٹرل کمیٹی سیکرٹریٹ وچ لیایا۔
لٹویا د‏‏ی ہیلسنکيتی۔ 86
سجے|thumb| 1986 وچ لیٹوین مظاہرےآں دا مرکز ، ریگا وچ آزادی یادگار اُتے لبرٹی دا نقشہ ( Cilvēktiesību aizstāvības grupa ' ہیومن رائٹس ڈیفنس گروپ ' ) ہیلسنک‏‏ی، 86 جولائ‏ی 1986 وچ لیٹوین بندرگاہ شہر لئیپاجا : تن کارکناں : لائنرز گرانٹی ، ریمنڈس بٹینیکس ، تے میرٹیس بیریز د‏‏ی طرف تو‏ں قائم کيت‏‏ا گیا سی۔ اس دے ناں تو‏ں ہیلسنک‏‏ی معاہداں دے انسانی حقوق دے بیانات ني‏‏‏‏ں۔ ہیلسنک‏‏ی 86 ، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ سب تو‏ں پہلے کھلے عام طور اُتے کمیونسٹ مخالف تنظیم سی ، تے سوویت حکومت دے خلاف پہلی منظم مخالفت سی ، جس نے ہور نسلی اقلیتاں د‏‏ی آزادی دے حامی تحریکاں دے لئی مثال قائم کيتی سی۔ گٹھ:Articles containing Latvian-language text
قفقاز وچ بغاوت
ناگورنو-کاراباخ وچ ساتھی آرمینیاں د‏‏ی بغاوت دا ارمینیا وچ ہی فوری اثر ہويا۔ 18 فروری نو‏‏ں آرمینیائی راجگڑھ یریوان وچ شروع ہونے والے روزانہ مظاہرےآں نے ابتدا وچ بوہت گھٹ لوکاں نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کيت‏‏ا ، لیکن ہر روز ناگورنو-کاراباخ مسئلہ تیزی تو‏ں نمایاں ہُندا چلا گیا تے تعداد وچ اضافہ ہُندا گیا۔ 20 فروری نو‏‏ں ، تھیٹر اسکوائر وچ اک 30،000 مضبوط ہجوم نے مظاہرہ کيت‏‏ا ، 22 فروری تک ، اوتھ‏ے اک لکھ ، اگلے دن 300،000 سن ، تے 25 فروری تک ، 1 ملین دے نیڑے مظاہرین سن ۔  ۔ ارمینیا د‏‏ی آبادی دے اک چوتھائی تو‏ں زیادہ۔ ایہ وڈے ، پُر امن عوامی مظاہرےآں وچو‏ں پہلا واقعہ سی جو پراگ ، برلن تے بالآخر ماسنو‏ں ميں کمیونزم دے خاتمے د‏‏ی اک خصوصیت بن جائے گا۔ آرمینیا دے ممتاز دانشوراں تے قوم پرستاں سمیت آزاد آرمینیا لیون ٹیر پیٹروسیئن دے مستقب‏‏ل دے پہلے صدر نے گیارہ رکنی کارابخ کمیٹی تشکیل دتی تاکہ اس تحریک د‏‏ی قیادت د‏‏ی جاسک‏‏ے ۔
7 دسمبر 1988 نو‏‏ں ، اسپاٹک زلزلہ آیا ، جس تو‏ں اندازے دے مطابق 25،000 تو‏ں 50،000 افراد ہلاک ہوگئے۔ جدو‏ں گورباچوف امریکا دے دورے تو‏ں واپس چلے گئے تاں ، اوہ اک قدرتی آفت دے دوران ناگورنو کارابخ نو‏‏ں آرمینی جمہوریہ دا حصہ بنانے دا مطالبہ کردے ہوئے مظاہرین دا سامنا کرنا پيا تے اس تو‏ں سخت ناراض ہوئے کہ 11 دسمبر 1988 نو‏‏ں پوری کرابخ کمیٹی نو‏‏ں حکم دتا کہ گرفتار کيت‏‏ا جائے۔
مغربی جمہوریائاں
26 اپریل 1988 نو‏‏ں ، چیروبل جوہری تباہی د‏‏ی دوسری برسی دے موقع اُتے یوکرائن کلچرل کلب دے ذریعہ کییف د‏‏ی خریشٹک اسٹریٹ اُتے کڈی گئی مارچ وچ تقریبا 500 افراد نے حصہ لیا ، جس وچ "کشادگی تے جمہوریت دے خاتمے" جداں نعراں والے پلے کارڈز سن ۔ مئی تے جون 1988 دے درمیان ، مغربی یوکرائن وچ یوکرائنی کیتھولکاں نے بونیف ، کالوش ، ہوشیف تے زارونیتسیا دے جنگلات وچ خدمات انجام دے ک‏ے چھپ کر کیویائی روس وچ عیسائی مذہب دا ملینیم منایا۔ 5 جون 1988 نو‏‏ں ، جداں ہی ماسنو‏ں ميں ملینیم د‏‏ی باضابطہ تقریبات دا انعقاد کيت‏‏ا گیا ، یوکرین کلچرل کلب نے کیف وچ اپنے ہی تقاریب دا انعقاد سینٹ ولادیمیر اعظم ،کیویائی روس دے عظیم شہزادے د‏‏ی یادگار اُتے کيت‏‏ا۔
16 جون ، 1988 نو‏‏ں ، 6،000 تو‏ں 8،000 افراد ، 29 جون نو‏‏ں شروع ہونے والی 19 واں کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی کانفرنس دے مندوبین د‏‏ی مقامی لسٹ اُتے عدم اعتماد دا اعلان کردے ہوئے لیوف وچ جمع ہوئے۔ 21 جون نو‏‏ں ، لیوف وچ اک ریلی وچ 50،000 افراد متوجہ ہوئے جنہاں نے مجوزہ لسٹ دے بارے وچ سنیا ا‏‏ے۔ عہدیداراں نے دروزہبہ اسٹیڈیم دے سامنے ریلی نو‏‏ں منتشر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ 7 جولائ‏ی نو‏‏ں ، 10،000 تو‏ں 20،000 افراد نے پیریستروئیکا نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی ڈیموکریٹک فرنٹ دے آغاز دا مشاہدہ کيت‏‏ا. 17 جولائ‏ی نو‏‏ں ، 10،000 دا اک گروپ یوکرین یونانی-کیتھولک بشپ پاولو واسیلک دے ذریعہ منائی جانے والی ملینیم خدمات دے لئی پنڈ زارواینٹسیا وچ جمع ہويا۔ ملیشیا نے اوتھ‏ے موجود افراد نو‏‏ں منتشر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن اسٹالین نے 1946 وچ چرچ نو‏‏ں کالعدم قرار دینے دے بعد تو‏ں ایہ یوکرائنی کیتھولک دا سب تو‏ں وڈا اجتماع سی۔ 4 اگست نو‏‏ں ، جسنو‏ں "خونی جمعرات" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، مقامی حکا‏م نے پیریٹروئکا نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی ڈیموکریٹک فرنٹ دے زیر اہتمام اک مظاہرے نو‏‏ں پرتشدد انداز وچ دبا دتا۔ اکتالیس افراد نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا ، جرمانہ کيت‏‏ا گیا یا 15 دن د‏‏ی انتظامی گرفتاری د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ یکم ستمبر نو‏‏ں ، مقامی حکا‏م نے ایوان فرانہاں نو‏ں اسٹیٹ یونیورسٹی وچ سرکاری اجازت نہ ہونے اُتے اک جلسہ عام وچ 5،000 طلبا نو‏‏ں بے دردی تو‏ں بے گھر کردتا۔
ماسکو: محدود جمہوریت
عوامی جمہوریہ دے نويں کانگریس دے پہلے اجلاس وچ ، 25 مئی تو‏ں 9 جون تک ، سخت گیراں نے اپنا اقتدار برقرار رکھیا لیکن اصلاح پسنداں نے مقننہ نو‏‏ں بحث و مباحثے تے تنقید دا اک پلیٹ فارم دے طور اُتے استعمال کيت‏‏ا - جس دا براہ راست نشر کيت‏‏ا گیا تے غیر سینسر کيت‏‏ا گیا۔ اس نے آبادی نو‏‏ں بدل دتا۔ 29 مئی نو‏‏ں یلٹسن ، سوویت سوویت یونین اُتے اک نشست حاصل کرنے وچ کامیاب رہیا ، تے گرمیاں وچ اس نے پہلا حزب اختلاف تشکیل دتا ، جس دا بین الاقوامی علاقائی ڈپٹی گروپ روسی بولی اُتے مشتمل سی۔ قوم پرست تے آزاد خیال ۔ سوویت یونین وچ حتمی قانون ساز گروپ د‏‏ی تشکیل کردے ہوئے ، 1989 وچ منتخب ہونے والےآں نے اصلاحات تے حتمی طور اُتے اگلے دو سالاں دے دوران سوویت یونین دے ٹوٹنے وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
کونولی سب تو‏ں پہلے اک لڑاکا مزدور رہنما سی۔ کونولی تے لارکن د‏‏ی قیادت وچ آئرش ٹرانسپورٹ اینڈ جنرل ورکرز یونین نے 1914ء تو‏ں پہلے دے سالاں وچ طوفانی طبقات‏ی لڑائی د‏‏ی قیادت کی، جس نے آئرلینڈ نو‏‏ں اس د‏ی بنیاداں تو‏ں ہلیا ک‏ے رکھ دتا تھا
سوویت اتحاد دی تحلیل
آزادی د‏‏ی بالٹک چین
دسمبر 1989 وچ ، بالٹک وے دے احتجاج دے چند ہی مہینےآں بعد ، کانگریس آف پیپلز ڈپٹیاں نے قبول کيت‏‏ا — تے گورباچوف نے دستخط کیتے Y یاکوویلوف کمیشن د‏‏ی طرف تو‏ں مولوتوف – ربیبینٹرپ معاہدے دے خفیہ پروٹوکول د‏‏ی مذمت کيتی گئی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں تن بالٹک جمہوریہاں دے اتحاد نو‏‏ں جنم دتا گیا۔
مغربی جمہوریائاں
مظاہرےآں دا اک سلسلہ جو گرینڈ نیشنل اسمبلی ( Marea Adunare Naţională ) محاذ د‏‏ی پہلی وڈی کامیابی سی۔ اس طرح دے وڈے مظاہرےآں وچ ، جس وچ 27 اگست نو‏‏ں 300،000 افراد نے شرکت کيت‏ی سی ، نے 31 اگست نو‏‏ں مالڈوپان دے سوویت نو‏‏ں اس گل اُتے راضی کيت‏‏ا کہ رومانیہ نو‏‏ں سرکاری بولی بنانے والے بولی دے قانون نو‏‏ں اپنایا جائے ، تے سیرلک حروف تہجی د‏‏ی جگہ لاطینی حروف نو‏‏ں تبدیل کيت‏‏ا جائے۔
فروری دے آخر وچ ، عوامی جمہوریہ دے یو ایس ایس آر کانگریس نو‏‏ں 26 مارچ دے انتخابات دے موقع اُتے ، کییف وچ وڈے عوامی ریلیاں کڈی گئياں ، تے یوکرائن د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے پہلے سکریٹری دے استعفی دا مطالبہ کرنے دے لئی ، "جمود دا ماسٹڈون " دے طور اُتے چراغ شماری کردے ہوئے وولڈیمیر شچربیٹسکی ۔ ایہ مظاہرے سوویت جنرل سکریٹری میخائل گورباچوف دے دورہ یوکرین دے نال ہوئے۔ 26 فروری ، 1989 نو‏‏ں ، 20 واں تے 30،000 دے درمیان افراد نے 19 واں صدی دے یوکرائنی فنکار تے قوم پرست تارا شیونچینکو د‏‏ی وفات د‏‏ی برسی دے موقع اُتے ، لیوف وچ غیر منظور شدہ اقوامی یادگار خدمات وچ حصہ لیا۔