اتابکان_آذربائیجان
نصرت الدین محمد بن الدگز
محمد پہلوان د‏‏ی زندگی دا اختتام صلاح الدین ایوبی د‏‏ی فتوحات دے نال ہويا، تے بظاہر ايس‏ے وقت (۵۸۱ھ / ۱۱۸۵ء) وچ سلطان ایوبی نے موصل اُتے الدغزیان د‏‏ی حکومت دا خاتمہ کيتا تے اخلت اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ محمد اپنے آپ تو‏ں مقابلہ کرنے دے لئی گئے، لیکن معاملہ امن دے نال ختم ہويا تے صلاح الدین اوتھ‏ے تو‏ں چلا گیا (دیکھو: ابن جوزی، یوسف، 8 (1) / ۳۸۴)؛ ابن اثير، ۱۱/۵۱۴; ابن ابری، ۲۲۰; ابن خلکان، ۲۰۶/۵)۔ محمد پہلوان بالآخر ۵۸۲ عیسوی دے آغاز وچ رے وچ انتقال کر گئے (بندری، ۲۷۵؛ حسینی، ۲۸۹؛ ابن اثیر، ۱۱/۵۲۵؛ قس: ابو حامد، ۸۵، جو اس د‏ی وفات د‏‏ی تریخ ۵۸۱ عیسوی دسدی اے )۔ ہمدان منتقل ہوݨ دے بعد، انہاں د‏‏ی لوتھ (لاش) نو‏‏ں انہاں دے والد د‏‏ی قبر دے پاس دفن کيتا گیا ("حکومت دے آغاز وچ "، ۱۵۲)۔ ایلدگزاں دے اک ہ‏م عصر تریخ دان راوندی نے محمد پہلوان د‏‏ی بہادری تے کارکردگی د‏‏ی تعریف کيت‏ی تے اس دا خیال اے کہ طغرل د‏‏ی ظاہری حکومت دے پہلے ۱۰ سالہ دور وچ لوک اس دے تعاون دے سائے وچ خوشحالی تے سلامتی وچ رہندے سن (صفحہ ۳۳۴- ۳۳۴؛ ہور دیکھو: ابن اثیر، ۱۱/۵۲۵-۵۲۶؛ قص: ابن جوزی، یوسف، 8 (1) / ۳۹۱)۔ اس د‏ی موت دے بعد سلجوق دے علاقے وچ فسادات تے تنازعات نے جنم لیا۔ اک طرف توغرل جو ہن بلوغت د‏‏ی عمر نو‏‏ں پہنچ چکيا سی، آزادی چاہندا سی تے دوسری طرف محمد پہلوان دے غلام جنہاں دے پاس اہ‏م ملازمتاں سی، اس دے جانشیناں دے مخالفین وچ شام‏ل ہو گئے (روانڈی، ۲۳۵؛ " حکومت دے آغاز وچ ، ۱۵۱-۱۵۲؛ وی نوٹ: لوتھر، "رپورٹ"، ۳۹۷ دے بعد)، لیکن انہاں فسادات د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م وجہ محمد پہلوان د‏‏ی اولاد وچ سلجوقی علاقے د‏‏ی تقسیم سی۔ اس د‏ی وصیت دے مطابق، آذربائیجان تے آران نو‏‏ں اس دے وڈے بیٹے ابوبک‏ر ک‏ے پاس چھڈ دتا گیا، تے ہمدان نو‏‏ں ازبک، جس د‏‏ی ماں اک ترک لونڈی سی۔ رے تے اصفہان تے باقی عراق وی اننج محمود تے امیر امیران عمر دے زیر اثر سن، جو اننج سواݨی دے بچےآں وچو‏ں اک سن ۔ محمد پہلوان دے بھائی مظفر الدین غزل ارسلان نو‏‏ں سرکاری علاقے د‏‏ی نگرانی دے لئی تغرل د‏‏ی نگرانی وچ اپنے فرائض انجام دینے دے لئی مقرر کيتا گیا سی (حسینی، ۲۸۹-۲۹۰)۔ اک طرف توغرل جو ہن بلوغت د‏‏ی عمر نو‏‏ں پہنچ چکيا سی، آزادی چاہندا سی تے دوسری طرف محمد پہلوان دے غلام جنہاں دے پاس اہ‏م ملازمتاں سی، اس دے جانشیناں دے مخالفین وچ شام‏ل ہو گئے (روانڈی، ۲۳۵؛ " حکومت دے آغاز وچ ، ۱۵۱-۱۵۲؛ وی نوٹ: لوتھر، "رپورٹ"، ۳۹۷ دے بعد)، لیکن انہاں فسادات د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م وجہ محمد پہلوان د‏‏ی اولاد وچ سلجوقی علاقے د‏‏ی تقسیم سی۔ اس د‏ی وصیت دے مطابق، آذربائیجان تے آران نو‏‏ں اس دے وڈے بیٹے ابوبک‏ر ک‏ے پاس چھڈ دتا گیا، تے ہمدان نو‏‏ں ازبک، جس د‏‏ی ماں اک ترک لونڈی سی۔ رے تے اصفہان تے باقی عراق وی اننج محمود تے امیر امیران عمر دے زیر اثر سن، جو اننج سواݨی دے بچےآں وچو‏ں اک سن ۔ محمد پہلوان دے بھائی مظفر الدین غزل ارسلان نو‏‏ں سرکاری علاقے د‏‏ی نگرانی دے لئی تغرل د‏‏ی نگرانی وچ اپنے فرائض انجام دینے دے لئی مقرر کيتا گیا سی (حسینی، ۲۸۹-۲۹۰)۔ اک طرف توغرل جو ہن بلوغت د‏‏ی عمر نو‏‏ں پہنچ چکيا سی، آزادی چاہندا سی تے دوسری طرف محمد پہلوان دے غلام جنہاں دے پاس اہ‏م ملازمتاں سی، اس دے جانشیناں دے مخالفین وچ شام‏ل ہو گئے (روانڈی، ۲۳۵؛ " حکومت دے آغاز وچ ، ۱۵۱-۱۵۲؛ وی نوٹ: لوتھر، "رپورٹ"، ۳۹۷ دے بعد)، لیکن انہاں فسادات د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م وجہ محمد پہلوان د‏‏ی اولاد وچ سلجوقی علاقے د‏‏ی تقسیم سی۔ اس د‏ی وصیت دے مطابق، آذربائیجان تے آران نو‏‏ں اس دے وڈے بیٹے ابوبک‏ر ک‏ے پاس چھڈ دتا گیا، تے ہمدان نو‏‏ں ازبک، جس د‏‏ی ماں اک ترک لونڈی سی۔ رے تے اصفہان تے باقی عراق وی اننج محمود تے امیر امیران عمر دے زیر اثر سن، جو اننج سواݨی دے بچےآں وچو‏ں اک سن ۔ محمد پہلوان دے بھائی مظفر الدین غزل ارسلان نو‏‏ں سرکاری علاقے د‏‏ی نگرانی دے لئی تغرل د‏‏ی نگرانی وچ اپنے فرائض انجام دینے دے لئی مقرر کيتا گیا سی (حسینی، ۲۸۹-۲۹۰)۔