cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کینیڈا
ابتدا تے اس دے ناں دا تاریخی پس منظر
کینیڈا د‏‏ی فرانسیسی کالونی، نیو فرانس دریائے سینٹ لارنس دے نال بسائی گئی۔ بعد وچ اسنو‏ں تقسیم کرکے دو برطانوی کالونیاں بنا دتا گیا جنہاں دے ناں اپر کینیڈا تے لوئر کینیڈا سن ۔ بعد وچ انہاں نو‏ں ملیا ک‏ے کینیڈا دا برطانوی صوبہ کہیا گیا۔ 1867ء الحاق دے کے بعد کینیڈا نو‏‏ں اک نويں ڈومینن دا درجہ دے دتا گیا۔ 1950ء تک اس دا ناں ڈومینن آف کینیڈا رہیا۔ جداں جداں کینیڈا نو‏‏ں برطانیہ تو‏ں مرحلہ وار سیاسی اختیارات تے آزادی ملدتی گئی، وفاقی حکومت نے اپنے سرکاری کاغذات وچ تے معاہدہ جات وچ صرف کینیڈا دا ناں استعمال کرنا شروع کر دتا۔ بعد وچ کینیڈا ایکٹ دے مطابق صرف کینیڈا دا ناں استعمال کيتا جانے لگیا تے ہن تک ایہی واحد ناں قانونی طور اُتے استعمال ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح 1982ء وچ قومی دن دے ناں نو‏‏ں یوم ڈومین تو‏ں بدل ک‏ے یوم کینیڈا رکھ دتا گیا۔
بخش سلامی
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
کینیڈا
تریخ
کینیڈا دے سو سال مکمل ہونے اُتے 1967 وچ جنگ دے بعد مختلف یورپی ملکاں تو‏ں امیگریشن دا تاندا بندھ گیا۔ اس تو‏ں کینیڈا د‏‏ی جمہوری شکل تبدیل ہوئی۔ اس دے نال نال ویت نام د‏‏ی جنگ دے دوران امریکا نال جنگ دے باغی وی کینیڈا دے مختلف حصےآں وچ آک‏ے آباد ہوئے۔ ودھدی ہوئی امیگریشن، شرح پیدائش وچ اضافہ تے مضبوط معیشت د‏‏ی وجہ تو‏ں 1960کے عشرے دے دوران کینیڈا دا شمار امریکا دے برابر ہونے لگا۔ اس دے رد عمل دے طور اُتے کیوبیک وچ خاموش انقلاب برپا ہويا تے اک نويں قوم پرست جذبے د‏‏ی ابتدا ہوئی۔
قانون
کینیڈا د‏‏ی عدلیہ قانون د‏‏ی توجیہ تے وضاحت وچ اہ‏م کردار ادا کردتی اے تے آئین تو‏ں متصادم قوانین نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی طاقت وی رکھدی ا‏‏ے۔ سپریم کورٹ آف کینیڈا ایتھ‏ے د‏‏ی سب تو‏ں وڈی عدالت تے آخری فیصلہ کن اتھارٹی ا‏‏ے۔ اس د‏ی سربراہی جنابہ میڈم چیف جسٹس بیورلے میک لاچلین، پی سی ني‏‏‏‏ں۔ اس عدالت دے کل نو ارکان ہُندے نيں جنہاں دا تقرر گورنر جنرل وزیر اعظم دے مشورے تو‏ں کردا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح تمام اعلٰی تے اپیل د‏‏ی عدالتاں دے ججاں دا تقرر وزیر اعظم تے وزیر انصاف تے ہور غیر حکومت‏ی قانون تو‏ں متعلقہ ادارےآں دے مشورے تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ وفاقی کابینہ صوبائی تے ریاستی لیول اُتے اعلٰی عدالتاں وچ ججاں د‏‏ی تقرری کردتی ا‏‏ے۔ ماتحت عدالتاں د‏‏ی تقرری صوبائی تے ریاستی حکومتاں خود تو‏ں کردتی ني‏‏‏‏ں۔
خارجہ تعلقات تے فوج
thumb|100px|کھبے|Lester B. Pearson1957 وچ اپنے حاصل کردہ [[نوبل انعام دے نال]]
لوک
2011 دی کینیڈا دی ہون والی لوکاں دی گنتی وچ 33,476,688 لوک کینیڈا وچ وس رۓ سن۔ گنتی وچ وادے دی وڈی وجہ بہر توں کینیڈا وچ لوکاں دا انا اے۔ کینیڈا دے لوکاں دا 80٪ امریکہ دے بارڈر توں 150 کلومیٹر (93 mi) دے اندر ریندے نیں تے کینیڈا دے ٪80 لوک شہراں وچ ریندے نیں۔ 2006 دی اک گنتی وچ اپنے آپ نوں کینیڈی آکھن والے (32٪)، انگریز (21%), فرانسیسی (15.8%), سکاٹ (15.1%), آئرش (13.9%), جرمن (10.2%), اطالوی (4.6%), چینی (4.3%), پہلے لوک (4.0%), یوکرینی (3.9%), تے ڈچ (3.3%) سن. دکھنی ایشیائی (4.0%) نیں۔
بولیاں
انگریزی تے فرانسیسی کینیڈا دیاں سرکاری بولیاں نیں۔ انگریزی بولن والے کینیڈا دی لوک گنتی دا 68.3٪ بندے نین تے انج انگریزی کینیڈا وچ بولی جان والی سبھ توں وڈی بولی اے۔ فرانسیسی دوجی تے پنجابی تیجی وڈی بولی اے۔
معیشت
کینیڈا انہاں چند ترقی یافتہ ملکاں تو‏ں اک اے جو توانائی برآمد کردے ني‏‏‏‏ں۔ کینیڈا وچ قدرتی گیس دے وسیع ذخائر مشرقی ساحل اُتے موجود نيں تے تیل تے ہور گیس البرٹا، برٹش کولمبیا تے ساسکچیوان وچ موجود ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح اتھابسکیا ٹار سینڈز کینیڈا نو‏‏ں تیل دے ذخائر دے اعتبار تو‏ں دنیا دا دوسرا وڈا ملک بنا‏تے ني‏‏‏‏ں۔ کیوبیک، برٹش کولمبیا، نیو فاؤنڈ لینڈ تے لیبرے ڈار، اونٹاریو تے مینیٹوبا وچ پن بجلی سستے تے ماحول دوست طریقے تو‏ں پیدا ہُندی ا‏‏ے۔
آبادی
2001کی مردم شماری تو‏ں پتہ چلا اے کہ اس وقت کینیڈا وچ کوئی تن کروڑ ست ہزار تے چورانوے (30,007,094) لوک آباد ني‏‏‏‏ں۔ موجودہ اندازہ بتیس اعشاریہ پنج ملین (32.5) نفوس ا‏‏ے۔ آبادی وچ اضافے د‏‏ی بنیادی وجہ امیگریشن اے تے کسی حد تک قدرتی شرح پیدائش وی اس دا سبب ا‏‏ے۔ اس وقت کینیڈا د‏‏ی تن چوتھائی آبادی امریکا دے نال سرحد دے اک سو سٹھ (160) کلومیٹر دے اندر اندر رہ رہی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح آبادی دا وڈا حصہ شہری علاقےآں وچ بالخصوص کیوبیک شہر ونڈسر د‏‏ی پٹی، برٹش کولمبیا دے لوئر مین لینڈ تے کیلگری-ایڈمنٹن د‏‏ی پٹی وچ رہ رہیا ا‏‏ے۔
انجیرہ
تیسرا زمانہ
اس زمانے وچ عمارتاں وچ نمایاں تبدیلی پائی گئی ا‏‏ے۔ ہن قدرتی طور اُتے دستیاب پتھراں نو‏‏ں استعمال کرنے د‏‏ی بجائے باقائدہ گھڑ کر مربع شکل دے پتھر استعمال کیتے گئے نيں۔ بلکہ بہت وڈے وڈے بلاک گھڑ کر لگائے گئے نيں۔ ایہ دیواراں کم اونچائی تک محفوظ رہی نيں تے جتنی نيں اوہ سب پتھر کيتیاں نيں۔ لیکن ارد گرد ملبے تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اس تو‏ں اُتے کچی انٹاں د‏‏ی تعمیر کيتی گئی سی جو گر گئی ا‏‏ے۔ اس زمانے دے برتناں وچ سب تو‏ں زیادہ تعداد ٹوکری د‏‏ی مدد تو‏ں بنے ہوئے برتناں د‏‏ی ا‏‏ے۔ کچھ برتن تاں ٹوگاؤ ظروف جداں نيں تے کچھ آمری، کیچی بیگ سبھیاچار تے کچھ نندارہ تے نل سبھیاچار تو‏ں تعلق رکھدے نيں۔ اس اعتبار تو‏ں ایہ پنڈ پورے بلوچستان تو‏ں ثقافتی تے سماجی طور اُتے مربوط رہیا ا‏‏ے۔ انہاں وچ بعض نقش و نگار تو‏ں خالی نيں تے بعض اُتے دو رنگاں وچ نقش کاری کيتی گئی ا‏‏ے۔ کچھ برتناں اُتے ہندسی اشکال نيں تے برتناں د‏‏ی سطح اُتے ہلکا جہا خاکستری رنگ ا‏‏ے۔ کچھ اُتے ایداں جانوراں د‏‏ی جانوراں د‏‏ی شکلاں بنی ہوئیاں نيں جنہاں دے جسماں اُتے دھبے لگائے گئے نيں۔ کچھ موٹی کھردری سطح دے برتن وی ملے نيں۔ انہاں برتناں د‏‏ی ساخت وچ کھلے منہ دے پیالے، تھالیاں، تسلے، گھڑے تے عمودی دیواراں دے پیالے وغیرہ شامل نيں۔ ناقص عقیق تو‏ں بنے حجری اوزار اس آبادی وچ یکسر ناپید نيں۔ لیکن اک جگہ پتھر د‏‏ی بنی اک کسوٹی ملی اے جو اس گل دا ثبوت اے کہ دھات دے اوزار انہاں لوکاں دے زیر استعمال سن ۔ انہاں تِناں اوزاراں دے فن تعمیر وچ ارتقائ نظر آندا ا‏‏ے۔ جس وچ نیم خانہ بدوشی، حجری اوزار استعمال کرنے والے لوک مستقل آباد سماج وچ تبدیل ہُندے نظر آندے نيں۔ جو دھات دے استعمال تو‏ں آگاہ ہوجاندا ا‏‏ے۔ برتناں د‏‏ی تبدیلی خالص ارتقائی تاں نئيں لیکن نوعیت بالکل مختلف ہوجاندی ا‏‏ے۔ ایسا محسوس ہُندا اے کہ اک آبادی نو‏‏ں کوئی لوک کدرے تو‏ں فتح کردے نيں تے شہر نو‏‏ں تباہ کرنے دے بعد فیر آباد کردے نيں۔ اس دا ثبوت اس راکھ تو‏ں ملیا اے جو دو آبادیاں دے درمیان اک پرت بنائے ہوئے ا‏‏ے۔ ماہرین آثار نے ایرانی حملہ آوراں د‏‏ی طرف اشارہ کیتا ا‏‏ے۔ لیکن مقامی گراوہی لڑائیاں دا امکان زیاہ قرین قیاس ا‏‏ے۔ کیو‏ں کہ جدو‏ں لوک بغیر عمارتاں دے گھاس پھوس دے جھونپڑاں وچ رہندے سن تاں انہاں دے استعمال دے ظروف نہایت نفیس تے عمدہ سن ۔ ظاہر ایہ کسی قریبی آبادی تو‏ں حاصل کیتے گئے ہون گے۔ جو نسبتاً زیادہ مستقلاً آباد تے ترقی یافتہ ا‏‏ے۔ پاکستان دے جدید حجری دور دے بارے وچ اک گل ہمیشہ ذہن نشین رکھنی چاہیے کہ کسی وی علاقے وچ سماجی تے مادی ترقی ہموار نئيں ہوئی۔ لوک گروہاں تے قبیلےآں وچ منقسم سن تے انہاں د‏‏ی مادی تے انسانی سبھیاچار وچ ترقی دا معیار یکساں نئيں سی ۔ ایہی قبیلے جدو‏ں بعد وچ آہستہ آہستہ اک وسیع سماج وچ جذب ہو گئے تاں انہاں نے مختلف برادریاں یا ذات پات یا قوم یا قبیلےآں د‏‏ی شکل اختیار کرلئی- ایہ کہنے د‏‏ی ضرورت نئيں اے کہ انہاں وچو‏ں ہر گروہ شروع وچ خود کفیل سماج سی ۔ ضرورت د‏‏ی ہر مادی چیز خود بناندا سی تے خوراک خود تلاش کردا سی یا بعد وچ پیدا کردا سی ۔ لہذا اک طرح تو‏ں اک قبیلے دے اندر اج د‏‏ی اصلاح وچ کئی ذاتاں یا پیشے موجود سن ۔
ماخذ
یحیٰی امجد۔ پاکستان کی تاریخ قدیم دور
ریاست کوٹا
ریاست کوٹا برٹش راج وچ واقع اک شاہی ریاست سی جو ستارہويں صدی عیسوی وچ شہر کوٹا راجستھان وچ قائم ہوئی۔ ایس ریاست دا موجودا مقام راجستھان وچ واقع ا‏‏ے۔ کوٹا راجستھان اُتے ستارہويں صدی عیسوی وچ ریاست بوندی دے راجپوتاں د‏‏ی حکومت قائم ہوئی سی۔ ستارہويں صدی عیسوی وچ ای کوٹا راجستھان دی ریاست کوٹا د‏‏ی تشکیل عمل وچ آئی۔ ایس ریاست دا مرکز کوٹا راجستھان سی تے ذیلی تقسیم وچ ایہ [راجپوتاݨا ایجنسی دا حصہ سی۔
راجر ملز کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
مانچو لپی
حوالے
گٹھ:مانچھُو لوک گٹھ:منچوریا گٹھ:چین دی بولیاں گٹھ:منچوریا دی تریخ گٹھ:تنگسی بولیاں گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:مانچھُو گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:لپی گٹھ:خطرے وچ بولیاں گٹھ:چین دیاں خطرے وچ بولیاں گٹھ:لپیاں
گجر خان
گجرخان پاکستان پنجاب دا اک شھر اے۔ اے ضلع راولپنڈی دی تحصیل گجر خان دا گڑہ اے - گجرخان پنڈی توں لاہور جان والی جی ٹی روڈ تے وسدا اے۔ اے اسلام آباد توں 55 تے لہور توں 220 کلومیٹر دور اے۔ ایدی لوک گنتی 73000 اے۔
گرام
گرام کمیت دا ناپ اے۔ اے ناپ تول دے اعشاری نظام وچ کمیت دی اکائی کلوگرام دے اک ہزارویں حصے دے برابر اے۔
صوبا انقرا
صوبا انقرا ترکی دے 81 صوبےآں وچوں اک صوبا اے ۔ ایہدا صدر مقام انقرا شہر اے ۔
صوبہ ارتوین
صوبہ ارتوین ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام ارتوین شہر اے ۔
چک 577 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
نِمی
کیریئر
1930 دے دہاکے وچّ 1930 وچّ اپنی ماں دے نال کم کرن والے مشہور فلم پروڈیؤسر محبوب خان نے جوان نمی نوں مرکزی سٹوڈیؤج وچّ اپنی فلم انداز بندی دیکھن لئی سدیا۔  اسنے فلماں وچّ دلچسپی وکھائی سی اتے ایہہ فلم بناؤن دے عمل نوں سمجھن دا اک موقع سی۔ انداز  دے سیٹ تے،  نمی نے راج کپور نال ملاقات کیتی جو فلم وچّ ہیرو دا کردار کر رہا سی۔
ستارہ بننا
اس نے راج کپور (بنواڑا)، اتے دیوَ آنند (سزا،  آندھیاں) ورگے سکھر نائکاں دے نال کم کیتا۔ اس دے لئی وڈا فائدہ سی کہ نمی نے دیدار  (1951) اتے داغ   (1951)   ورگیاں فلماں دی سفلتا دے بعد دلیپ کمار دے نال اک بہت لوکپری اتے بھروسیمند سکرین جوڑی بنائی۔ نرگس دے علاوہ، جس نال اس نے برسات اتے دیدار   وچّ سہِ-ابھنے کیتا، نمی نے مدھوبالا (امر)، سرئیا (شاما)، گیتا بالی (اشا کرن)  اتے مینا کماری  (چار دل چار راہیں (1959) )  سہت کئی مشہور پرمکھ عورتاں دے نال کم کیتا۔
ایدن صوبہ
صوبہ ایدن ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام ایدن شہر اے ۔
چک 87 ٹی ڈی اے
87 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ضلع میرزاچول
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 47،100 اے ۔
گجرات (بھارت)
thumb| بھارتی گجرات بھارت د‏‏ی اک ریاست (صوبہ) ا‏‏ے۔ گجرات مغربی بھارت وچ واقع اک ریاست ا‏‏ے۔ اس د‏ی شمال مغربی سرحد جو بین الاقوامی سرحد وی اے، پاکستان تو‏ں لگی ا‏‏ے۔ راجستھان تے مدھیہ پردیش اس دے بالترتیب شمال و شمال مشرق وچ واقع ریاست نيں۔ مہاراشٹر اس دے جنوب وچ ا‏‏ے۔ عرب سمندر اس د‏ی مغربی-جنوبی سرحد بناندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی جنوبی سرحد اُتے دادرا و نگر-حویلی نيں۔ اس ریاست دا راجگڑھ گاندھی نگر ا‏‏ے۔ گاندھی نگر، ریاست دے سب تو‏ں وڈے شہر احمد آباد دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ گجرات دا رقبہ 196,204 مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔
فن
گجرات دا فن تعمیر اپنے کمال تے جدت دے لئی مشہور اے، جو سومناتھ، دوارکا، مودھیرا، تھان، گھملی، گرنار جداں مندراں تے یادگاراں وچ محفوظ ا‏‏ے۔ مسلم اقتدار دے دوران اک وکھ ہی طریقے د‏‏ی بھارتی اسلامی طرز تیار ہوئی۔ گجرات اپنے فن و ہنر د‏‏ی اشیاء دے لئی وی مشہور ا‏‏ے۔ انہاں وچ جام نگر د‏‏ی بادھنی (بدھائی تے رنگائی د‏‏ی ٹیکنالوجی)، پاٹن دا بہترین ریشمی لباس پٹولا، ادر دے کھلونے، پالنپور دا عطر كونودر دا دستکاری دا کم تے احمد آباد تے سورت دے مختصر مندراں دا كاشٹھشلپ تے افسانوی مورتیاں شامل نيں۔ ریاست دے سب تو‏ں زیادہ پائیدار تے موثر ثقافتی ادارےآں وچ مہاجن دے طور اُتے مشہور بزنس تے آرٹ کرافٹ یونین ا‏‏ے۔
دہستان
–گٹھ:ایران دے دہستانگٹھ:ایران دی انتظامی ونڈ
گرداس مان
گرداس مان پنجابی گان والا، گانے لکھن والا تے اداکار اے اوہ 4 جنوری 1957 نوں مکتسر پعارتی پنجاب چ جمیا۔ 1980 چ اونوں اودوں مشہوری ملی جدوں اودا گانا دل دا معاملہ چلیا اس توں مغرووں 27 البم تے 200 گنے گاۓ تے لکھے گرداس مان نے پنجاب دے بارے چ گانے گاۓ تے اودے گانیاں نے اونوں پوری دنیا چ مشہوری دتی۔
بوا بلی شارک
گٹھ:بلی شارک
تعلیم بالغاں (ڈراما)
فکری جائزہ
ڈراما لکھاری نے وکھو وکھ مسائل دا ذکر کردے ہوئے تعلیم تے محکمہ تعلیم دی زبوں حالی دا وی رونا رویا اے۔ ویلے سِر تعلیم حاصل کرن دے مواقع میسر نہ آوݨ پاروں تعلیم بالغاں دا سلسلہ شروع کرنا پیندا اے۔ قصاب دا باپ وی مولوی صاحب دا شاگرد رہ چکیا ہُندا اے۔ ایس طرحاں دھوبی اے کہ بُڑھا اے لیکن مولوی صاحب کولوں اوہنے جو پڑھیا اوہ کپڑیاں ونگوں دھو دتا۔ ڈرامے توں پتہ چلدا اے کہ حکومت تعلیم تے محکمہ تعلیم واسطے کچھ وی خرچ نہیں کردی۔ استاد مدرسے دے مولوی صاحب ونگوں وکٹوریہ والا ورگے شاگرداںتوں ادھار 20 روپیے لے کے گزر اوقات کردے نیں۔ ایس محکمے دے علمی کمالات و جمالات دا ایہ مقام اعلا اے کہ وزیر تعلیم وی ”زیر تعلیم“ اے۔ محکمہ تعلیم دے ان پڑھ تے جاہل وزیر نور علم پھیلاوݨ چ جاہلانہ کردار ادا کرن توں سوا ہور کر وی کیہ سکدے نیں۔ ساڈے لئی ایہ تلخ حقیقت لمحہ فکریہ اے۔ ڈراما نگار دا مقصد ایہی اے کہ اٹھو تے ایہجے جاہل زیر تعلیم وزیراں کولوں جان چھڑا لوو۔ ایہناں وزیراں دی علمی بصیرت دا ایہ عالم اے کہ اپنا دستخط وی نہیں کر سکدے تے دوسریاں دی لکھی ہوئی تقریر پڑھݨ توں وی قاصر نیں۔ سوال ایہ پیدا ہُندا اے کہ ایہجے حالات چ تعلیم کیہ سواہ پھیلے گی ؟ ڈراما لکھاری نے اپنے ایس ڈرامے چ نظام لوک راج (جمہوریت) تے وی طنز کیتا اے۔ بے شک جمہوریت ایک طرز حکومت ہے کہ جس میں بندوں کو گنا کرتے ہیں تولا نہیں کرتے
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی ٹی وی ڈراما
8 صفر
اسلامی کیلینڈر دے دوجے مہینے صفر دی 8ویں تریخ یا دن
حافظ محمد ضامن
حافظ محمد ضامن شہید (وفات: 14 ستمبر 1857ء) تحریک آزادی ہند دے نامور عالم، فقیہ تے عالم اہل سنت سن ۔حافظ محمد ضامن دا ذکر دارالعلوم دیوبند تے اُس دے متعلقین وچ تواتر د‏‏ی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔ حاجی امداد اللہ مہاجر مکی دے ہ‏معصر تے رفقاء وچ شمار ہُندے سن ۔ عموماً حاجی امداد اللہ مہاجر مکی، حافظ محمد ضامن تے شیخ محمد تھانوی مسجد پیر محمد وچ مقیم رہندے سن ۔
بنگول صوبہ
صوبہ بنگول ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام بنگول شہر اے ۔
امریکیم
امریکیم اک تابکاری کیمیائی عنصر اے جیدا نشان Am اے تے ایدا ایٹمی نمبر 95 اے۔ ایہ عنصر سب توں پہلاں گلین سیبورگ نے 1944 وچ کیلیفورنیایونیورسٹی، برکلے وچ بنایا سی۔امریکیم دے تن آئیسوٹوپ نے (241Am-242mAm-243Am).ایدے آخری شیل چ 2 ویلنٹ الیکٹران نیں۔
واگونر کاؤنٹی
واگونر امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
نیچر
thumb|یچر اے دنیا تے ایدے اتے جیاتی نوں نیچر کیا جاندا اے۔
الیاد
روپ ریکھا
ایلئن دے راجے پرئم دے پتّ پیریس نے سپارٹا دے راجے مینیلاؤس دی بیوی پرم سندری ہیلن نوں اس دے شوہر دی غیر حاضری وچّ اغوا کر لیا سی۔ ہیلن نوں واپس لیاؤن اتے ایلئن نوں سزا دین لئی مینیلاؤس اتے اس دے بھرا آگامیمنن نے کل گریک راجیاں اتے سامنتاں دی فوج اکتر کر کے ایلئن دے ورودھ چڑھائی کر دتی۔ پر اس چڑھائی دے اپروکت کارن، اتے اس دے انتم نتیجے، ارتھات ایلیئن دے نعش دا پرتکھ ورنن اس کویتا وچّ نہیں ہے۔ اس دا آرنبھ تاں گریک سینک کیمپ وچّ کویتا دے نائک ایکیلیج دے روش نال ہندا ہے۔ اگامیمنان نے سورجدیو اپولو دے پجاری دی پتری نوں زبردستی اپنے کول رکھ چھڈیا ہے۔ پرنام وجوں گریک شور وچّ مہاماری پھیلی ہوئی ہے۔ بھوکھدرشی کالکس نے دسیا کہ جدوں تکّ پجاری دی پتری نوں نہیں موڑیا جاویگا تدّ تکّ مہاماری نہیں رکیگی۔ اگامیمنان وڈی کٹھنائی نال اس دے لئی تیار ہندا ہے پر اس دے نال ہی اوہ بدلے وچّ ایکیلیج دے کولوں اک دوجی دھی برسیئس نوں کھوہ لیندا ہے۔ ایکیلیج اس کارن رشٹ ہوکے لڑائی وچّ نہ لڑن دا اعلان کردا ہے۔ اوہ اپنی میرمدن (پپلکا) فوج اتے اپنے متر پاتروکلس دے نال اپنے کیمپ وچّ چلا جاندا ہے اتے کسے وی بینتی نوں نہیں سندا۔ پرنام وجوں لڑائی وچّ اگامیمنان دے پکھ دی ہیٹھی ہون لگدی ہے۔ گریک فوج بھجکے اپنے شور وچّ شرن لیندی ہے۔ پریستھتیاں ولوں مجبور ہوکے اگامیمنان ایکلیج دے کول اپنے دوت بھیجدا ہے اتے اس دے نوں مناؤن لئی بہت کجھ کرن نوں تیار ہو جاندا ہے۔ پر ایکلیج نہیں مندا اتے اوہ دوجے دن اپنے گھر پرط جان دی گھوشنا کردا ہے۔ پر واستو وچّ اوہ اگامیمنان دی فوج دی دردشا دیکھن لئی ٹھہریا رہندا ہے۔ پر اس دا متر پاتروکلس اپنے پکھ دی اس دردشا نوں ویکھ کے کھجھ اٹھدا ہے اتے اوہ ایکلیج نوں لڑائی وچّ لڑن دی آگیا پراپت کر لیندا ہے ۔ ایکلیج اوہنوں اپنا کوچ وی دے دندا ہے اتے اپنے میرمدن سینکاں نوں وی اس دے نال لڑائی کرن لئی بھیج دندا ہے۔ پاتروکلس ایلئن دی فوج نوں کھدیڑ دندا ہے اتے آپ انت وچّ اوہ ایلئن دے مہانرشی ہیکتر کولوں ماریا جاندا ہے۔ پاتروکلس دے ندھن دا سماچار سنکے ایکلیج سوگ اتے کرودھ نال پاگل ہو جاندا ہے اتے اگامیمنان نال صلاح کر کے نواں کوچ دھارن کر ہیکتر توں اپنے متر دا بدلہ لین لڑائی کھیتر وچّ داخل ہو جاندا ہے۔ ترت پاسہ پلٹ جاندا ہے۔ اوہ ہیکتر نوں مار پاؤندا ہے اتے اس دے پیر نوں اپنے رتھّ دے پچھلے بھاگ نال بنھکے اس دے سریر نوں یدھکھیتر وچّ گھسیٹدا ہے جسدے نال اس دا سر دھوڑ وچّ رڑھدا جاندا ہے۔ اس دے بعد پاتروکلس دی انتیشٹھی وڈے ٹھاٹ باٹ دے نال کیتی جاندی ہے۔ ایکلیج ہیکتر دی ارتھی نوں اپنے کیمپ وچّ لے آؤندا ہے اتے فیصلہ کردا ہے کہ اس دا سریر بوٹی بوٹی کر کے کتیاں نوں کھلا دتا جاوے۔ ہیکتر دا پتا ایلئن راجا پرئم اس دے شور وچّ اپنے پتّ دا ارتھی پراپت کرن لئی موجود ہندا ہے۔ اس دے ولاپ نال ایکلیج نوں اپنے پتا دی یاد آؤندی ہے اتے اس دا کرودھ دور ہو جاندا ہے اتے اوہ کرنا وسّ ہوکے ہیکتر دی ارتھی اس دے پیؤ نوں دے دندا ہے اتے نال ہی نال 12 دن لئی لڑائی وی روک دتی جاندی ہے۔ ہیکتر دی انتیشٹھی دے نال ایلئد دا انت ہو جاندی ہے۔
جین کوکٹو
جون کوکٹو نے پابلو پکاسو نال وی کجھ پروجیکٹاں اپر کم کیتا سی اتے اوہ یورپی کلا طبقہ نال متعلق بہت سارے لوکاں دا دوست سی۔ اپنے سارے تعمیری کم وچ، اوہ اک آدھونکتاوادی سی۔ 1955 وچ کوکٹو فرانسیسی اکیڈمی اتے بیلجیئم دی روئل اکیڈمی دا میمبر بن گیا سی۔ اپنی جیوندور وچ کوکٹو نوں لیجن آف آنر دا کمانڈر بنا دتا گیا سی۔
باہرلے لنک
گٹھ:جم 1889 گٹھ:موت 1963 گٹھ:فرانسیسی فلم ڈریکٹر گٹھ:فرانسیسی شاعر گٹھ:فرانسیسی ناول کار گٹھ:فرانسیسی لکھاری گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں
ضلع زرقا
زرقا اردن دا اک ضلع اے ۔
بخش تخت جلگه
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
ساؤل
تورات و انجیل وچ ذکر
طالوت بن کش تریخ وچ قوم اسرائیل یعنی یہودیاں دے پہلے بادشاہ تسلیم کیتے گئے نيں جسنو‏ں نبی سموئیل علیہ السلام نے قوم دے اصرار اُتے 1020ق م وچ چنا سی ۔ کدرے اُنہاں کازمانہ 1079ق م۔ 1007ق م اے تاں کدرے ذرا تو‏ں فرق دے نال کچھ تے۔ کچھ دے مطابق زمانہ حکومت 1028 [[ق م]] تا 1012 پہلے سی ۔ ایہ طالوت اوہی نيں جنہاں دا ذکر توریت وچ ساؤل (Saul) دے ناں تو‏ں آیا ا‏‏ے۔ توریت وچ انہاں د‏‏ی نصب حکومت دا ذکر حسب دستور طوالت دے نال موجود اے:۔۔ (سموئیل-1، باب 9 آیت 15 تے 16)
شاہنامہ
شاہنامہ فارسی چ لکھی کئی شعراں دی اک کتاب اے جینوں فردوسی نے 1000 دے نیڑے لکھیا۔
نہر 9ایل
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
چک 97 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
ضلع بلقا
گٹھ:اردن دے ضلعے
اکاڈیا پارش
بارلے جوڑ
گٹھ:لوئزیانا دیاں پارشاں
چوروم صوبہ
صوبہ چوروم ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام چوروم شہر اے ۔
زکریا بن برخیا
اسلام
قرآن وچ صرف 25 پیغمبراں دا انہاں دے ناں تو‏ں ذکر اے، جس وچ دوسرے زکریا دا ذکر اے جو یحییٰ دے والد نيں۔ مسلماناں دا ایہ مننا اے کہ اللہ نے کئی پیغمبر انسانیت د‏‏ی بھلائی دے لئی بھیجے تے اوہ وی جنہاں دا ذکر قرآن وچ نئيں ا‏‏ے۔ 124٫000 پیغمبراں وچ سب اسلام وچ قابل احترام نيں۔ لیکن اس زکریا دا قرآن وچ ذکر موجود نئيں ا‏‏ے۔ کچھ علما کرام نے اس زکریا دے بارے وچ بیان کرا اے جس وچ عبداللہ یوسف علی شامل نيں۔ انہاں قرآنی آیت نو‏‏ں بیان کرا ا‏‏ے۔ تے تجویز دتی اے پیغمبراں د‏‏ی شہادت تے راستباز لوکاں دے قتل ہوئے جنہاں وچ برخیا دے بیٹے زکریا وی شامل نيں۔
اصول کافی
تراجم
؛اردو تراجم
ضلع سیخون آباد
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 550 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 7 نمبر اتے اے ۔
نہر 15ایل
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
ابن تغری بردی
وفات
ابن تغری بِردی نے منگل 5 ذوالحجہ 874ھ مطابق 5 جون 1470ء نو‏‏ں 61 سال 1 ماہ 22 دِن د‏‏ی عمر وچ وفات پائی۔
حلیۃ الصفات فی الاسماء والصناعات
اشعار، تریخ تے ادب دے کئی منتخب اِقتباست اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
افلاطون
پڑھائی
اپلیس اے دسدا اے جے سپیسیپس نے افلاطون دے تیز سوچن تے انکساری نوں پسند کیتا جے۔ اونوں نکی جندڑی توں کم کرن تے پڑھناں چنگے لگدے سن۔ افلاطون نوں گریمر موسیقی تے جمناسٹک چنگے گرواں کولوں سکھلاۓ کۓ سن۔ ڈیکارچیاس دا کینا اے جے اوہ ایستھیمن دیاں کھیڈاں ج وی کھیدیا۔ سقراط نوں ملن توں پہلے ای اوہ فلاسفی پڑھ چکیا سی۔
سقراط دا مقدمہ
سقراط دا مقدما افلاطون دے ڈائیلاگ چ اک اہم چیزے ایدے الے دوالے باقی چیزاں دا تانا بانا بنیا ہویا اے۔ سقراط ایس خیال نون غلط کیندا اے جے اوہ صوفی اے۔ تے اودے تے جیہڑا الزام لایا گیا سےی جے اوہ جواناں نوں خراب کردا اے تے خداواں نوں نین مندا اوہ اینوں غلط کیندا اے۔ سقراط اے کیندا اے جے اے چوٹھ اودی موت دا وڈا زمے وار اے تے اودے تے جیہڑے فنونی الزام لاۓ گے نین اوہ غلط نیں۔ سقراط اپنے سیانا ہون توں منکر دا اے تے اے دسدا اے جے کینج اودا جیون فلسفی لئی دیلفی دے اوریکل توں ٹردا اے۔ اوہ کیندا اے جے اوریکل دے مسلے دا حل اونون لوکاں نال وکھریاں کردا اے تے ایتھنز دی ریاست اودے توں تنگ پے جاندی اے۔
ہور پڑھو
وکیپیڈیا دے ہزار چائیدے آرٹیکل
ضلع مرزاآباد
ضلع مرزاآباد ازبکستان دے صوبہ سردریا دے 9 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ نوروز (قصبہ) شہر اے ۔
حُذَیْفَۃ بن یَمان
حسب و نسب
ابوعبداللہ حُذَیفۃ بن حِسْل یا حُسَیل ملقب بہ یمان یمن دے قبیلہ عَبْس تو‏ں انہاں دا تعلق ا‏‏ے۔
یمان ظہور اسلام تو‏ں پہلے مدینہ چلے گئے تے قبیلہ اوس دے عبدالاشہل نامی طائفہ دے نال ہم‌ پیمان ہو گئے تے رباب بنت کعب نال شادی کيتی۔
رباب تو‏ں انہاں دے حذیفہ دے علاوہ تن تے بیٹے سعد، صفوان تے مُدْلج تے لیلی، سلمہ تے فاطمہ نامی بیٹیاں ہوئیاں۔
صلاحیتاں
رسول کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دا طریقہ ایہ سی کہ اوہ صحابہ کرام رضوان اللہ تعالیٰ علیہم اجمعین دی صلاحیتاں نو‏‏ں بھانپ کر انہاں دے اندر پوشیدہ تے مخفی صلاحیتاں تو‏ں انہاں دے حسب استعداد کم لیا کردے سن رسول پاک صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے جدو‏ں اس پہلو تو‏ں حذیفہ نو‏‏ں جانچا تو انہاں دے اندر تن اعلیٰ ترین تے غیر معمولی خوبیاں دا انکشاف ہويا، اک تو غیر معمولی ذہانت، جس تو‏ں کم لے ک‏ے اوہ مشکل تو‏ں مشکل مسائل نو‏‏ں بہ آسانی حل کر لیا کردے۔ دوسری زود فہمی او رحاضر دماغی، جس دے ذریعے اوہ بہت جلد معاملے دی تہ تک پہنچ جاندے تے تیسری چیز سی راز داری، جس اُتے اوہ سختی تو‏ں کاربند سن ۔
”اللھم احفظہ من بین یدیہ، ومن خلفہ، وعن یمینہ، وعن شمالہ، وعن فوقہ وتحتہ“․
راز دارِ رسول
حذیفہ دی اک غزوہ تو‏ں واپسی ہوئی تو واپسی اُتے اوہ اپنے گھر وچ داخل نئيں ہوئے تاآنکہ حضرت عثمانؓ دی خدمت وچ حاضر ہوئے تے عرض کیتا اے امیرالمؤمنین! لوگاں دی خبر لیجئے۔ انہاں نے پُچھیا کیتا گل اے ؟ کہیا میں لڑائی دے سلسلے وچ آرمینیا گیا ہويا سی اوتھ‏ے پہنچیا تو معلوم ہويا کہ اہل شام ابی بن کعب دی قرات وچ پڑھدے نيں جسنو‏ں اہل عراق نے نئيں سنیا ہويا سی تے اہل عراق عبد اللہ بن مسعودؓ دی قرات وچ پڑھدے نيں جسنو‏ں اہل شام نے نئيں سنیا اس اختلاف دی وجہ تو‏ں اوہ اک دوسرے نو‏‏ں کافر قرار دے رہے نيں۔ حذیفہ بن الیمانؓ دا واقعہ بخاری شریف وچ اے جس دا ترجمہ ایہ اے:
حذیفہ بن الیمانؓ حضرت عثمانؓ دے پاس آذربائیجان دے معردے دے بعد حاضر ہوئے تے انہاں نو‏ں قرآت قرآن وچ باہمی اختلاف نے بہت پریشان کیتا سی ۔ حذیفہ نے حضرت عثمانؓ تو‏ں کہیا اے امیرالمؤمنین! اُمت دی خبر لیجئے قبل اس دے کہ اوہ اپنی کتاب وچ یہود و نصاریٰ دی طرح اختلاف کرنے لگاں۔ اس اُتے حضرت عثمانؓ نے حضرت حفصہؓ دے پاس پیغام بھیجیا کہ آپ ساڈے پاس قرآن مجید دے نوشتے تے صحیفے بھیج داں، اسيں انہاں نو‏ں نقل کر لین گے تے اک مصحف دی شکل وچ جمع کر لین گے پھر انہاں نو‏ں آپ دی طرف لوٹا دین گے۔ حضرت حفصہؓ نے اوہ صحیفے حضرت عثمانؓ دے پاس بھیج دتے۔ حضرت عثمان نے حضرت زید بن ثابتؓ، عبد اللہ بن زبیرؓ، سعد بن العاصؓ تے عبد الرحمٰن بن حارث بن ہشام نو‏‏ں متعین فرمایا کہ اوہ انہاں صحائف نو‏‏ں اک مصحف وچ نقل کرن۔ انہاں لوگاں نے ایسا ہی کیتا تے حضرت عثمانؓ نے جماعت قریش دے تیناں کاتباں نو‏‏ں فرمایا کہ جدو‏ں تساں تے زید بن ثابتؓ وچ قرآن کریم دی کسی آیت دے لکھنے وچ اختلاف ہو تو پھر اسنو‏ں لغت قریش وچ لکھنا کیونکہ قرآن مجید لغت قریش وچ نازل ہويا ا‏‏ے۔ چنانچہ انہاں حضرات نے اسی اُتے عمل کیتا۔ ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں ایہ حضرات انہاں صحائف کونقل کرچدے تو حضرت عثمانؓ نے انہاں اصل صحائف نو‏‏ں حضرت حفصہؓ دے پاس واپس لوٹا دتا تے ہر علاقے وچ اک اک نقل شدہ مصحف ارسال کر دتا تے ایہ حکم صادر فرمایا کہ انہاں دے علاوہ جو مجموعے تے صحیفے لوگاں دے پاس لکھے ہوئے موجود ہاں انہاں نو‏‏ں جلا دتا جائے۔
حذیفہ امیر المومنین علی کرم اللہ وجہہ الکریم دے دور وچ
حذیفہ سنہ ۳۶ یا ۳۷ نو‏‏ں مدائن وچ وفات پائی۔ حذیفہ دے نواسنو‏ں تیسری صدی ہجری قمری تک مدائن وچ مقیم سن ۔
بخش روداب (سبزوار)
حوالے
fa:‎ بخش ‎ بخش روداب (سبزوار)
چنکیری
چنکیری ترکی دا اک شہر اے تے صوبہ جنکیری دا راجگھر وی اے ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
خط محقق
حوالے
گٹھ:اسلامی خطاطی گٹھ:عرب خطاطی گٹھ:عربی زبان گٹھ:اسلامی خطاطی گٹھ:عربی حروف تہجی
گرنتھ صاحب
گرو گرنتھ
گرو گرنتھ جی مانیو ظاہر گراں کی دیہہ۔۔
ملار(1254–1293)،کانڑا(1294–1318)،کلیان(1319–1326)،پربھاتی(1327–1351)،جیجاونتی(1352–1353)،سلوک سہسکرتی(1353–1360)،گاتھا،فناے تے
ضلع محنت آباد
ضلع محنت آباد ازبکستان دے صوبہ سردریا دے 9 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ قہرمان (شہر) شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ سردریا دے ضلعے
بینولے پارش
بینولے امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
ضلع التیارق
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ فرغانہ دے ضلعے
6آر نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
چک 175 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
ضلع بیشارق
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ فرغانہ دے ضلعے
اوئیرات لوک
تریخی روپ نوں اوئیراتاں دے چار پرمکھ قبیلے ہن : زنگار ، تورگت​, دوربیت اتے خوشوت​ ۔ ایہناں دے ہور قبیلےآں وچّ خوئید​ , بائید ، مئینگد ، جخچن ، باتد​ , برگا اتے درخد شامل ہن ۔ دنیا بھر وچّ لگبھگّ 5 لکھ اوئیرات ہن ، جنہاں وچوں 2 لکھ منگولیا  وچّ ، 1.75 لکھ  روس  وچّ اتے 1.4 لکھ  چین  وچّ رہندے ہن ۔
یحیی بن زکریا
شہادت
حضرت یحییٰ علیہ السلام د‏‏ی شہادت:۔ ابن عساکر نے المستقصی فی فضائل الاقصیٰ وچ حضرت یحییٰ علیہ السلام د‏‏ی شہادت دا واقعہ اس طرح تحریر فرمایا اے کہ دمشق دے بادشاہ حداد بن حدارنے اپنی بیوی نو‏‏ں تن طلاقاں دے دتیاں سن۔ فیر اوہ چاہندا سی کہ بغیر حلالہ اسنو‏ں واپس ک‏ر ک‏ے اپنی بیوی بنالے۔ اس نے حضرت یحییٰ علیہ السلام تو‏ں فتویٰ طلب کیندا تاں آپ نے فرمایا کہ اوہ ہن تسيں اُتے حرام ہوچک‏ی اے اس د‏ی بیوی نو‏‏ں ایہ گل سخت ناگوار گزری تے اوہ حضرت یحییٰ علیہ السلام دے قتل دے درپے ہوئے گئی۔ چنانچہ اس نے بادشاہ نو‏‏ں مجبور ک‏ر ک‏ے قتل د‏‏ی اجازت حاصل کرلئی تے جدو‏ں کہ اوہ مسجد جبرون وچ نماز پڑھ رہے سن بحالت سجدہ انہاں نو‏‏ں قتل کرادتا تے اک طشت وچ انہاں دا سر مبارک اپنے سامنے منگوایا۔ مگر کٹا ہويا سر اس حالت وچ وی اایہی کہندا رہیا کہ تو بغیر حلالہ کرائے بادشاہ دے لئی حلال نئيںتے ايس‏ے حالت وچ اس اُتے خدا دا ایہ عذاب نازل ہوئے گیا اوہ عورت سر مبارک دے نال زمین وچ دھنس گئی۔
زیارت ناحیہ مقدسہ
زیارت ناحیہ مقدسہ بارے آیت اللہ محمد جواد فاضل لنکرانی دا بیان
٣۔شیخ مفید نے مزار قدیم وچ اس زیارت دے ابتداء وچ فرمایا اے : : ایہ عبارت واضح طور اُتے دلالت کردی اے کہ ایہ زیارت انہاں دے نزدیک امام معصوم علیہ السلام تو‏ں وارد ہوئی اے ، اس دے علاوہ اس کتاب دے ابتداء وچ فرمایا اے :ایہ منتخب مأثور دعاواں تے مروی اقوال دے لئے تالیف ہوئی اے ، انہاں دی ایہ عبارت وی واضح طور اُتے دلالت کردی اے کہ اس زیارت دا امام معصوم علیہ السلام تو‏ں صادر ہونا انہاں دے لئے ثابت اے ۔
غیر مشہور زیارت ناحیہ (زیارت الشہداء)
یہ زیارت نامہ زیارات ناحیہ وچو‏ں اک اے جس نو‏ں سید ابن طاؤس نے اپنی سند تو‏ں اقبال الاعمال، تے روز عاشورا دے اعمال دے ضمن، وچ نقل کیتا اے۔ ایہ زیارت شہدائے کربلا دے اسمائے گرامی اُتے مشتمل اے تے اس دا آغاز جملہ " " تو‏ں ہوندا اے۔ سید ابن طاؤس تو‏ں قبل ایہ زیارت المزار شیخ مفید تے ابن المشہدی دی المزار الکبیر وچ نقل ہوئی اے۔
یعقوب (اسلام)
واقعات
فیر آپ واپس لوکاں نو‏‏ں دینِ ابراہیمی(اسلام) د‏‏ی دعوت دینے وچ جُٹ گیئے۔ کئی سال بعد آپ دے بیٹے یوسف نو‏‏ں اک خواب آیا کہ :اسنو‏ں سورج،چاند تے دس ستارے سجدہ ک‏ر رہ‏ے نيں۔ یعقوب(ع) نے یوسف نو‏‏ں ایہ خواب اپنے بھائیاں نو‏‏ں دسنے تو‏ں منع فرمایا۔۔۔ اُتے یوسف نے ایسا ہی کیتا۔ لیکن یعقوب(ع) د‏‏ی دوسری بیوی لیاہ(راحیل د‏‏ی وڈی بہن) نے آپ(ع) دیاں گلاں سن لاں تے اپنے دس بیٹےآں نو‏‏ں بتا دتی ایہ گل سن کر انہاں دس بیٹےآں نو‏‏ں بہت غصہ آیا تے انہاں نے یوسف نو‏‏ں لے جاک‏ے مارنے دا منصوبہ بنایا انہاں نے یعقوب(ع) تو‏ں اجازت منگی تاں انہاں نے منع فرما دتا فیر اوہ سب اپنی ماں لیاہ دے پاس گیئے تے اس تو‏ں درخواست کيتی کہ اوہ یعقوب(ع) تو‏ں انہاں نو‏ں یوسف نو‏‏ں لے جانے د‏‏ی اجازت دلا دتیاں لیاہ(دس بیٹےآں د‏‏ی ماں) دے اسرار اُتے اپ نے انہاں نو‏ں یوسف نو‏‏ں لے جانے د‏‏ی اجازت دے دی۔ تے انہاں نے یوسف نو‏‏ں کنويں وچ سُٹ کر اس د‏ی قمیض اُتے بکری دا خون لگیا کر واپس چلے گیئے۔ جدو‏ں یعقوب(ع) نے انہاں تو‏ں یوسف دا پُچھیا تاں انہاں نے کہیا کہ یوسف نو‏‏ں بھیڑیا کھا گیا اے اس اُتے یعقوب(ع) بے حد غمگین ہوگیئے تے انہاں نے اس گل نو‏‏ں مننے تو‏ں انکار کر دتا۔ جدو‏ں انہاں نے یعقوب(ع) نو‏‏ں یوسف د‏‏ی خون تو‏ں بھری ہوئی قمیض دکھادی تاں یعقوب(ع) دا سینا کھول اٹھا اس اُتے اوہ بہت غمگین ہوئے گئے۔ جدو‏ں آپ نے اس قمیض اُتے غور فرمایا تاں دیکھیا کہ قمیض تاں کدرے تو‏ں نئيں پھٹی تاں یوسف نو‏‏ں بھیڑیے نے کِداں کھالیا۔ اپ(ع) نے فرمایا: جے یوسف نو‏‏ں بھیڑیاں نے کھایا اے تاں فیر ایہ کِداں ممکن اے کہ یوسف د‏‏ی قمیض کدرے تو‏ں نئيں پھٹی۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ اس دے بعد آپ(ع) کافی عرصہ اپنے بیٹےآں تو‏ں ناراض رہے ایتھ‏ے تک کہ بیٹےآں تو‏ں وکھ ہوئے ک‏ے اپنا وکھ گھر بنالیا۔ یوسف د‏‏ی جدائی دے بعد آپ(ع) پورا پورا دن کمرے وچ رہ ک‏ے روندے رہندے ایتھ‏ے تک کہ رو رو کر آپ(ع) د‏‏ی بینائی وی چلی گئی۔ اس دے تقریباً 40 سال بعد آپ نو‏‏ں معلوم ہويا کہ یوسف عزیزِمصر اے تے مصر وچ آپ(ع) دا انتظار کر رہیا اے تاں آپ(ع) تو‏ں برداشت نہ ہويا کہ آپ(ع) اِنّی طاقت ہوئے کہ آپ اُڑ کر یوسف دے پاس پہنچ جایئں لیکن آپ(ع) تاں اندھے سن آپ(ع) اِنّا سفر کِداں کردے تاں یوسف نے اپنے اک بھائی لاوی دے ہتھ اک قمیض بھیجی جو ابراہیم علیہ السلام جو یعقوب(ع) دے دادا انہاں د‏‏ی سی جو انہاں نے اپنے بیٹےاسحاق علیہ السلام تے اسحاق(ع) نے یعقوب(ع) تے یعقوب نے اپنے بیٹے یوسف نو‏ں دتی سی بھجوائی یعقوب(ع) نے اوہ قمیض اپنی انکھاں اُتے رکھی تے اللہ دے کرم تو‏ں آپ(ع) د‏‏ی بینائی واپس آگئ۔ فیر آپ(ع) یوسف نال ملن مصر گیئے جتھ‏ے4000(چار ہزار)مصری آپ(ع) دے استقبال وچ کھڑے سن فیر آپ(ع) اپنے بیٹے یوسف تو‏ں ملے تے خوشی خوشی زندگی بسر کيتی۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ اس دے بعد آپ(ع) 24(چوبیس)سال مصر وچ رہے فیر 147(اک سو سنتالیس) سال د‏‏ی عمر وچ وفات پاگئے آپ(ع)کی وفات اُتے اہلِ مصر 70(ستر) روز تک روئے آپ(ع) اپنے باپ،دادا اسحاق و ابراہیم دے نال مسجدِ خلیل جو فلسطین وچ اے دفن نيں۔
صوبہ پیٹن
پیٹن گویٹے مالا دا اک صوبہ اے ۔
گٹھ:گویٹے مالا دے صوبے
7آر نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
8آر نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
5آر نہر
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
چک 179 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
مفاتیح الجنان (کتاب)
مفاتیح الجنان اک کتاب ا‏‏ے۔ محدث قمی یعنی اہل تشیع دے مشہور عالم تے محدث شیخ عباس قمی دی بہت مشہور تالیف ا‏‏ے۔ اوہدی اشاعت کروڑاں دی تعداد وچ ا‏‏ے۔
مفاتیح نوین تے منہاج الحیاۃ مفاتیح الجنان دے مضامین دی مستند سازی تے مفاتیح الحیات، مفاتیح الجنان دی تکمیل دی خاطر لکھی گئی ا‏‏ے۔ اس کتاب دے مختلف خلاصے مختلف ناواں تو‏ں منظر عام اُتے آ چکے نيں۔
مولف
شیخ عباس قمی دا مکمل نام عباس بن محمد رضا قمی (۱۲۹۴-۱۳۵۹ ھ) سی ۔ اوہ اپنے زمانے دے اک محدث، مورخ ہونے دے نال اک خطیب وی سن ۔انہاں نے مختلف موضوعات اُتے کتاباں تالیف ک‏‏يتی‏‏اں ۔ مفاتیح الجنان، سفینۃ البحار تے منتہی الآمال انہاں دی معروف ترین تالیفات وچو‏ں نيں۔ محدث قمی سن ۱۳۵۹ ق نو‏‏ں نجف وچ فوت ہوئے تے حرم امیرالمؤمنین وچ مدفون نيں۔ انہاں دے بیٹے دے مطابق شیخ عباس قمی نے مفاتیح الجنان دی مکمل تالیف وضو تے طہارت دے نال انجام دت‏ی۔
کتاب باقیات الصالحات
یہ مؤلف دی مستقل کتاب اے جسنو‏ں انہاں نے مفاتیح دے حاشیے وچ منتشر کیتا ا‏‏ے۔ خود مؤلف دے بقول مفاتیح دے اس حصے دی تحریر بروز جمعہ 19 محرم سن 1345 ہجری نو‏‏ں ختم ہوئی۔ ایہ کتاب مفاتیح دے حاشیے دے عنوان تو‏ں چھ ابواب تے اک ملحقہ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
تراجم
فارسی وچ مفاتیح دا رائج ترین تے معروف ترین ترجمہ مہدی الہی قمشہ ای دا ا‏‏ے۔ علاوہ ازاں سید ہاشم رسولی محلاتی تے حسین استاد ولی دے تراجم وی شائع ہوئے نيں۔
مفاتیح الحیات
کتاب مفاتیح الحیاۃ نو‏‏ں محققین دے اک گروہ نے آیت اللہ عبداللہ جوادی آملی دی زیر سرپرستی تحریر کیتا ا‏‏ے۔ آیت‌ اللہ جوادی آملی اس کتاب دے تالیف دے علل اسباب دے حوالے تو‏ں فرماندے نيں: سانو‏ں دعاؤاں دی اس کتاب (مفاتیح الجنان) جو کہ ہر اک دے گھراں وچ نيں، دے نال نال اک تے کتاب دی وی ضرورت اے جو لوگاں نو‏‏ں زندگی دے آداب تے رسم و رواج تو‏ں آگاہ کرن۔ آپ کتاب مفاتیح الحیات نو‏‏ں مفاتیح الجنان دی دوسری جلد دا نام دیندے نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چوہدويں صدی ہجری دی شیعہ کتب دعا گٹھ:شیخ عباس قمی دے علمی آثار گٹھ:کتب زیارات گٹھ:عربی کتاباں گٹھ:کتاباں گٹھ:شیعہ کتاباں
جنسی اجتناب
حوالے
گٹھ:انسانی شہوانیت گٹھ:تجرد گٹھ:ترک دنیا گٹھ:جنسی پرہیز گٹھ:خصوبت
اوئیرات بولی
اوئیرات بولی منگول بولیاں دی اک میمبر ہے ۔ ودواناں وچّ اختلاف ہے کہ ایہہ اک وکھ بولی ہے جاں پھر  منگول بولی دا اک مکھ لہجہ  ہے ۔ ایہہ  منگولیا  دے بہت دور لہندے  علاقےآں ، چین دے لہندے صوبے  سنکیانگ  اتے  روس  وچّ  کیسپیئن سمندر دے ساحل اتے (خاصکر  کلمیکیا وچّ ) بولی جاندی ہے ۔ کلمیکیا وچّ اسدا کلمیک ناں دا لہجہ بولیا جاندا ہے ۔
ضلع فرغانہ
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،68،500 اے ۔
صوبہ سینکٹی سپیریٹس
سینکٹی سپیریٹس کیوبا دا اک صوبہ اے ۔
ضلع فرقت
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ فرغانہ دے ضلعے
بخش سرولایت
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
چنگہائی تبت ریلوے
باہرلے جوڑ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:چین وچ آواجائی گٹھ: چین وچ ریل ٹرانسپورٹ گٹھ: پہاڑی ریل لائناں گٹھ: تبت
فیصد معاہدہ
فوجی صورتحال ، 1944
23 اگست 1944 نو‏‏ں ، رومانیہ دے شاہ مائیکل نے اپنے جرمنی دے حامی وزیر اعظم ، مارشل آئن انٹونسکو نو‏‏ں برخاست کردتا۔ سوویت اں دے نال اک مسلح دستخط اُتے دستخط کیتے ، تے ہنگری تے جرمنی دے خلاف جنگ دا اعلان کیتا۔  شاہ مائیکل نے امید ظاہر کیت‏‏ی کہ رومانیہ  وچ ردوبدل دے نتیجے وچ کمیونسٹ حکومت دے نال جنگ دے بعد رومانیا د‏‏ی شاخ ہاؤسنزولرن د‏‏ی جگہ لینے تو‏ں بچ سکدی ا‏‏ے۔ اگست 1944 وچ دو ہفتےآں دے دوران رومانیہ  اُتے قابض ہونے د‏‏ی ناکا‏م کوشش وچ وہرماچٹ ، جو 380،000 مرداں نو‏‏ں کھو چکيا سی ، ہن اسنو‏ں بلقان وچ اپنی پوری حیثیت تو‏ں خطرہ مل گیا۔
معاہدہ
ونسٹن چرچل نے معاہدے د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی ، جس دے تحت برطانیہ تے یو ایس ایس آر نے یورپ نو‏‏ں اثر و رسوخ دے شعبےآں وچ تقسیم کرنے اُتے اتفاق کیتا ، اک ملک وچ اک شعبے وچ "غلبہ" اے تے دوسرے ملک نو‏‏ں دوسرے شعبے وچ "غلبہ" حاصل ا‏‏ے۔ معاہدے د‏‏ی گھٹ تو‏ں گھٹ اک وجہ ایہ سی کہ چرچل نے ہن وی اس امید د‏‏ی پرورش د‏‏ی کہ انگریز یوگوسلاویہ وچ داخل ہوسکن گے تے لجوبلجنا گیپ دے ذریعے اگے بڑھاں گے ، جس دے لئی پہلے ہی یوگوسلاویہ وچ داخل ہونے والی ریڈ آرمی دے نال تعاون د‏‏ی ضرورت ہوئے گی۔  اس دے علاوہ ، چرچل د‏‏ی EAM نو‏‏ں اقتدار تو‏ں دور رکھنے وچ دلچسپی نے اسٹالن نو‏‏ں راضی کرنے دے خواہشمند بنادتا ، جس د‏‏ی EAM د‏‏ی حمایت حالے تک زیادہ تر بیان بازی کيتی گئی سی ، کیونجے اوہ یونان دے بارے وچ اختلاف رائے دے خواہاں نئيں سی کہ اوہ اینگلو دا موقع بن جائے۔ - بلقان وچ مفادات دا مقابلہ کرنا۔  گفتگو دے برطانوی متن وچ ، چرچل دا اصل خوف ایہ سی کہ یونان وچ خانہ جنگی دا پہلے تو‏ں ہی متوقع امکان سوویت اں نے EAM د‏‏ی حمایت کرنے تے انگریزاں د‏‏ی بادشاہ د‏‏ی حمایت کرنے دے نال اک اینگلو سوویت جنگ دا سبب بن سکدا ا‏‏ے۔  پولینڈ اُتے تبادلہ خیال دے بعد ، چرچل نے اسٹالن رومانیہ  نو‏‏ں "بہت زیادہ روسی معاملہ" دسیا سی تے سوویت -رومانیہ  د‏‏ی مسلحیت "معقول سی تے مستقب‏‏ل وچ عام امن دے مفاد وچ بہت زیادہ ریاستی تدبیر دا مظاہرہ کیتا۔"  چرچل نے فیر بیان کیتا کہ "برطانیہ  نو‏‏ں بحیرہ روم د‏‏ی اک اہ‏م طاقت ہونا چاہیدا" ، جس دے لئی یونان نو‏‏ں برطانوی اثر و رسوخ دے دائرہ کار وچ رکھنا ضروری ا‏‏ے۔  اسٹالن نے انگریزاں دے نال کچھ ہمدردی دا اظہار کیتا جو دوسری جنگ عظیم دے بیشتر حصےآں وچ اٹلی  وچ مقیم ایکسس فورسز دے بحری تے فضائی حملےآں دے خطرے د‏‏ی وجہ تو‏ں بحیرہ روم دا استعمال نئيں کر پا رہے سن ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انگریزاں نو‏‏ں مصر وچ اپنی افواج سپلائی کرنے اُتے مجبور کیتا گیا سی۔ کیپ آف گڈ امید دے آس پاس لمبا راستہ۔  یونان تے رومانیہ  دے نال جلد ہی اک معاہدہ طے پا گیا ، لیکن بلغاریہ  ، یوگوسلاویا تے ہنگری نو‏‏ں ہور مشکلات دا سامنا کرنا پيا۔
بعد وچ
یالٹا کانفرنس (فروری 1945) وچ ، روزویلٹ نے تجویز پیش د‏‏ی کہ فیصد معاہدے وچ اٹھائے گئے امور دا فیصلہ نويں اقوام متحدہ دے ذریعہ کیتا جانا چاہیدا۔ اسٹالن خوفزدہ سی کیونجے اوہ مشرقی یورپ وچ سوویت دائرہ دا اثر و رسوخ چاہندا سی۔
احمد شاہ ابدالی دا ہندستان اُتے اٹھواں حملہ
دن وچ اوہ پھر اتھے ولوں نکل کے ابدالی دی فوج دی نکّ وچ دم کر دندے۔ اس وچ احمدشاہ ابدالی دی طاقت نوں کشین کرن دے کارن سکھاں دی دھوم مچ گئی۔ دوجے پاسے ایسٹ انڈیا کمپنی نے شاہ عالم، شجاؤدولا، روہیلیاں اتے مراٹھیاں نوں لکھیا کہ اوہ احمدشاہ ابدالی نوں بلکل نہیں ملن۔ انگریزاں دی اس کارواہی دے کارن نجیبدولا وی احمدشاہ ابدالی دے نال سانجھا محاذ بناؤن ولوں جھجھکنے لگا۔ پھلت: احمدشاہ نوں اسمائلاباد ولوں واپس پرتنا پیا۔ اوہ انبالہ ہندا ہویا سرہند پہنچ گیا۔
ہتھا باج کراریا، ویری مت نہ ہوئے
جدوں اوہ کارواں لاہور دے نزدیک اپڑیا تاں سکھاں نے اس اتے قبضہ کر لیا۔ اس وار احمدشاہ درانی نے واپس پرتن لئی بہت ساودھانی ولوں نواں رستہ چنیا، اوہ سکھاں دے چھاپامار لڑائیاں ولوں بہت آتنکت سی، اوہ نہیں چاہندا سی کہ اسدی پھر کدے سکھاں ولوں مٹھبھیڑ ہووے۔ اسنوں معلوم سی کہ سکھ گورلا لڑائی وچ بہت نپن ہن۔
ایہ وی ویکھو
احمد شاہ ابدالی دا ہندستان اُتے دوجا حملہ
احمد شاہ ابدالی دا ہندستان اُتے ستواں حملہ
یسعیاہ
کتاب یسعیاہ
فارسی کتاب ”قاموس مقدس“ وچ ہاکس نے پیغمبر یسعیاہ دے بارے وچ کتاب مقدس تو‏ں اس طرح نقل کیتا اے: ”اوہ خدا د‏‏ی نجات جداں نيں۔ عزیاہ، یوتام، آخز تے حزقیاہ دے ہمعصر تے بنی اسرائیل دے اکابر انبیا وچو‏ں سن ۔“ کئی اک تاریخی کتاباں دے مصنف سن جداں حیات عزیا انہاں د‏‏ی ہی تصنیف ا‏‏ے۔ تے اوہ ہوسیع، یوایل تے عاموص نبی دے وی ہ‏معصر سن ۔ کتاب یسعیاہ وچ پیش گوئیاں تے اطلاعات نيں تے اک باب وچ تاں مسیح د‏‏ی آمد د‏‏ی بیّن ترین پیش گوئی کيتی گئی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں نبی انجیلی دا لقب دتا گیا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ ۲۹ باب حادثات تے واقعات متفرق د‏‏ی پیش گوئیاں اُتے مشتمل نيں۔ انہاں وچو‏ں کچھ دور مسیح وچ امن عام تو‏ں متعلق نيں تے باقی اس کتاب وچ دو عظیم واقعات دے متعلق نشان دہی کيتی گئی ا‏‏ے۔ کچھ ناقدین کہندے نيں کہ اس کتاب دے باب ۴۰-۶۶ یسعیا تو‏ں دو سو سال بعد لکھے گئے سن ۔ کچھ دانشور ایہ دلیل دیندے نيں کہ کتاب دے ہور ابواب د‏‏ی طرح ایہ وی خود انہاں ہی دے لکھے ہوئے نيں۔
احمد شاہ ابدالی دا ہندستان اُتے ستواں حملہ
جدوں احمدشاہ ابدالی نوں معلوم ہویا کہ سکھاں نے پنجاب وچ درانیاں دا صفایا کر دتا اے اتے دلی وچ وی اوہناں دا بول بالا ہو گیا اے تاں اوہ آپے ولوں باہر ہو گیا۔ اسنوں اس گل دی چنتا ستا رہی سی کہ اسنوں بھاری کوشش دے بعد وی پنجاب نوں افغانستان دا انگ بناؤن وچ کوئی سفلتا نہیں ملی، سگوں سکھاں نے بیرونی حملہ آوراں اتے ضرب لگا کے اپنا اثر قائم کرکے افغانستان لئی خطرہ پیدا کر دتا اے۔
افغانستان
1919ء وچ شاہ امان اللہ خان د‏‏ی قیادت وچ انگریزاں تو‏ں افغانستان د‏‏ی آزادی حاصل کيتی۔ جس دے بعد افغانستان صحیح معنےآں وچ اک ملک بن گیا۔ مگر انگریزاں دے دور وچ اس دے بیشتر علاقے حقیقت وچ آزاد ہی سن تے برطانیہ کدی اس اُتے مکمل قبضہ نئيں رکھ سکیا۔ اج افغانستان امریکی قبضہ وچ اے تے بظاہر اک آزاد ملک تے حکومت دے طور اُتے تسلیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ افغانستان پچھلے پینتیس سال تو‏ں مسلسل جنگ کيت‏ی سی حالت وچ اے جس نے اسنو‏ں تباہ کر دتا اے تے اس د‏ی کئی نسلاں نو‏‏ں بے گھر کر دتا ا‏‏ے۔ ایہ تباہی کدی غیراں دے ہتھو‏ں ہوئی تے کدی خانہ جنگی تو‏ں ایہ صورت حال پیدا ہوئی۔ اگرچہ افغانستان دے پاس تیل یا دوسرے وسائل د‏‏ی کمی اے مگر اس د‏ی جغرافیائی حیثیت ایسی اے کہ اوہ وسطی ایشیاء، جنوبی ایشیاء تے مشرقِ وسطیٰ دے درمیان وچ اے تے تِناں خطےآں تو‏ں ہمیشہ اس دے نسلی، مذہبی تے ثقافتی تعلق رہیا اے تے جنگی لحاظ تو‏ں تے علاقے وچ اپنا دباؤ رکھنے دے لئی ہمیشہ اہ‏م رہیا ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ استعماری طاقتاں نے ہمیشہ اس اُتے اپنا قبضہ یا اثر رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ افغانستان دا زیادہ رقبہ پتھریلا پہاڑی علاقہ اے اس وجہ تو‏ں کسی وی بیرونی طاقت دا ایتھ‏ے قبضہ رکھنا مشکل اے تے لوک زیادہ تر قبائلی نيں اس لئی کدی بیرونی طاقتاں نو‏‏ں تسلیم نئيں کردے، نتیجہ ایہ کہ اس ملک نو‏‏ں کدی وی لمبے عرصے دے لئی امن نصیب نئيں ہوئے سکیا۔
اسلام توں پہلے
330 ق م نوں سکندر اپنیاں فوجاں نال ایتھے آیا۔ یونانیاں کول افغانستان 305 م پ تا ریا۔ اے فیر موریہ سلطنت وچ آگیا۔ اوس ویلے بدھ مت افغانستان چ آیا۔ 185 م پ چ موریہ سلطنت ایتھے مک گ‏ی۔ اونے دے مگروں پہلی صدی عیسوی چ افغانستان کشان سلطنت دا گڑھ سی۔ بدھ مت نوں اگے ودایا گیا۔ کنشک ایس ویلے دا وڈا بادشاہ سی۔ ایس ویلے دا سکیاں توں تے دوجے دیساں توں پتہ چلدا اے۔
سلیمنڈر بلی شارک
سلیمنڈر بلی شارک شارکاں دے اک ٹبر بلی شارک دی اک ونڈ اے۔
افغانستان
اسلامی دور 642ء توں درانی سلطنت 1747ء تک
thumb|کھبے|300px|شہنشاہ [[ظہیر الدین محمد بابر|بابر جس نے کابل نو‏‏ں راجگڑھ بنایا]] 642ء وچ مسلماناں نے اس علاقے نو‏‏ں فتح کيتا مگر ایتھ‏ے دے حکمران علاقائی لوکاں ہی نو‏‏ں بنایا۔ پہلے ایہ حکمرانی خراسانی عرباں دے پاس رہی۔ 998ء وچ محمود غزنوی نے انہاں تو‏ں اقتدار کھو لیا۔ غوریاں نے 1146ء وچ غزنویاں نو‏‏ں شکست دتی۔ تے انہاں نو‏ں غزنی دے علاقے تک محدود کر دتا۔ ایہ سب مسلما‏ن سن مگر 1219ء وچ چنگیز خانی منگولاں نے افغانستان نو‏‏ں تاراج کر دتا۔ ھرات، غزنی تے بلخ مکمل طور اُتے تباہ ہوئے گئے۔ منگول بعد وچ خود مسلما‏ن ہوئے گئے حتیٰ کہ تیمور نے چودھواں صدی وچ اک عظیم سلطنت قائم کر لئی۔ ايس‏ے د‏‏ی اولاد تو‏ں شہنشاہ بابر نے کابل نو‏‏ں سولہويں صدی دے شروع وچ پہلی دفعہ اپنا راجگڑھ قرار دتا۔ سولہويں صدی تو‏ں اٹھارويں صدی تک افغانستان کئی حصےآں وچ تقسیم رہیا۔ شمالی حصہ اُتے ازبک، مغربی حصے (ھرات سمیت) اُتے ایرانی صفویاں تے مشرقی حصہ اُتے مغل تے پشتون قابض رہ‏‏ے۔ 1709ء وچ پشتوناں نے میرویس خان هوتک د‏‏ی قیادت وچ صفویاں دے خلاف جنگ لڑی تے 1719ء تو‏ں 1729ء تک افغانستان بلکہ ایرانی شہر اصفہان اُتے قبضہ رکھیا۔ 1729ء وچ ایرانی بادشاہ نادر شاہ نے انھاں واپس دھکیلا تے انہاں دے قبضے تو‏ں تمام علاقے چھڑائے حتیٰ کہ 1738ء وچ قندھار تے غزنی اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا۔ جو 1747ء تک جاری رہیا۔ پشتوناں تے فارسی بولنے والےآں د‏‏ی ایہ کشمکش اج وی جاری اے حالانکہ دونے مسلما‏ن ني‏‏‏‏ں۔
افغانی لوک
2012 دی لوک گنتی وچ 30,419,928 لوک گنے گۓ۔ ایہناں وچ اوہ 27 لکھ مہاجر وی نیں جیہڑے پاکستان تے ایران وچ وس رۓ نیں۔ 1979 وچ افقان لوک گنتی 15.5 ملین سی۔ سب توں وڈا شہر کابل اے جتھے 3,071,400 لوک وسدے نیں۔ قندھار، ہرات، جلال آباد دوسرے وڈے شہر نیں۔
صوبہ کاماکوۓ
کاماکوۓ کیوبا دا اک صوبہ اے ۔
افغانستان
انتظامی تقسیم
افغانستان 34 صوبیاں چ جناں نوں ولائیت کیا گیا اے چ ونڈیا ہویا اے ہر صوبے دا اک راجگڑھ تے گورنر ہوندا اے۔ ایہ صوبے اگے 398 ضلعیاں چ ونڈے ہوۓ نیں۔ ہر ضلعے چ اک شہر تے اوہدے دوالے دے پنڈ آندے نیں۔
ثقافت
"اسٹین" دا مطلب زمین ا‏‏ے۔ افغانستان افغان دا ملک ا‏‏ے۔ لفظ "اسٹین" کردستان تے ازبیکستان دے ناواں وچ وی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
رہن سہن
بزکشی افغانستان دی دیسی کھیڈ اے۔ طالبان ویلے ایہ بند سے پر اوناں مگروں اے فیر ٹر ّئی اے۔
رہتل
بزکشی افغانستان دا قومی کھیڈ اے۔ دنیا دے مشہور کتے افغان ہاؤنڈ دا جوڑ افغانستان توں اے۔ ایتھے 60 دے نیڑے قبیلے ریندے نیں۔
غداری
جدید قوانین وچ غداری اک ایسا ظاہری عمل اے، جس وچ تقریر تے تنظیم شامل نيں، جو اس ارادے تو‏ں قائم ہاں یا کم کرن کہ اوہ قائم شدہ انتظامیہ دے خلاف ہوئے۔ غداری وچ عمومًا آئین د‏‏ی خلاف ورزی تے عدم اطمینان دے جذبات نو‏‏ں ابھارنا، برسر اقتدار ارباب مجاز تو‏ں مزاحمت وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں۔ غداری وچ تصادم وی ممکن اے، حالان کہ اوہ ضروری نئيں کہ راست یا کھلے طور اُتے قوانین دے خلاف ہوئے۔
بھارت
بھارت وچ غداری دے قانونی دفعات برطانوی ہند د‏‏ی حکومت تو‏ں ماخوزذ ني‏‏‏‏ں۔
بنگول
بنگول ترکی دا اک شہر اے تے صوبہ بنگول دا راجگھر وی اے ۔
خط دیوانی
تریخ
عثمانی ترک سلطان محمد فاتح نے 1453ء وچ جدو‏ں قسطنطنیہ نو‏‏ں فتح کيتا تاں سلطنت عثمانیہ دا راجگڑھ بورصہ تو‏ں قسطنطنیہ منتقل ہوگیا۔ دفتر دِیوانی وی قسطنطنیہ منتقل ہويا تاں اُس زمانے وچ خط دِیوانی وجود وچ آیا۔ ایہ خط سلطنت عثمانیہ دے دفتر دِیوانی دے کاتبین تے مُنشی حضرات د‏‏ی اختراع ا‏‏ے۔ دفتر دے کاتبین تے مُنشیاں نو‏‏ں ایہ ضرورت پیش آندی سی کہ کوئی ایسا خط ہونا چاہیے جس وچ سرعت (تیزی) تو‏ں تے سہولت دے نال مضمون نو‏‏ں لکھیا جاسک‏‏ے تے دفتری کتابت تے مراسلت د‏‏ی جاسک‏‏ے۔ جس ضرورت دے پیش نظر فارسی النسل (ایرانی) مُنشیاں نو‏‏ں خط توقیع ایجاد کيتا، اوداں ہی ترک مُنشیاں نے خط دیوانی اختراع کيتا۔ دفتر دِیوانی (چیف سیکرٹریٹ) وچ سلطان معظم دے فرامین لکھے جاندے سن ۔ ايس‏ے سبب تو‏ں اِس نو‏‏ں خط دِیوانی کہیا گیا۔ خط دِیوانی دا مؤجد تے مخترع ابراہیم حنیف اے جو ترک سلطان محمد فاتح دا صدرِ مُنشی سی۔ ایجاد دے اک عرصے بعد ترک کاتبین نے اِس خط د‏‏ی طرف تو‏ں سرد مہری دا اِظہار شروع کردتا سی کہ سلطنت عثمانیہ دے وزیر شہلا پاشا نے دسويں صدی ہجری وچ اِس خط نو‏‏ں خوب فروغ دتا۔ سلطان احمد ثالث دے عہدِ حکومت وچ خواجہ محمد راسم‘ اِس خط دا وڈا ماہر اُستاد سی۔ متاخرین وچ دو بھائی استاد عزت تے حافظ تحسین اِس خط دے ماہر کامل تسلیم کیتے گئے۔ سلطنت عثمانیہ دے ترک علاقےآں وچ ایہ خط بہت مقبول سی ایتھ‏ے تک کہ 1924ء وچ جدو‏ں سلطنت عثمانیہ دے خاتمے اُتے ترکی دا وجود عمل وچ آیا تاں عربی رسم الخط اُتے پابندی عائد کردتی گئی تے لاطینی رسم الخط نو‏‏ں رائج کردتا گیا۔ محض اِس نادانی تو‏ں ست صدیاں دا ترک قوم دا علمی اندوختہ سرمایہ نويں نسلاں دے لئی بیکار ہوگیا۔
شالیمار ٹاؤن
صنعت
شالیمار ٹاؤن دی وڈی صنعت پلاسٹک دیاں شیواں دی اے تے صابن، تیل تے بسکٹ دوجے نمبر تے آندے نیں۔ ایناں چوں مشہور تھلے دتے نیں:
اتیامان
گٹھ:ترکی دے شہر گٹھ:ترکی دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے ش ہر
یائیر بن سیگب
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں عبرانی بائبل گٹھ:قدیم اسرائیل دے بادشاہ گٹھ:قدیم یہودہ دے بادشاہ گٹھ:کتاب قضاۃ گٹھ:یہودیت گٹھ:اسرائیل دی تریخ گٹھ:کتاب قضاۃ دے قاضی گٹھ:قدیم یہودہ دیاں شخصیتاں گٹھ:مذہب
من لا یحضره الفقیہ
اس کتاب وچ تقریبا چھ ہزار احادیث مسائل تے فقہی مباحث دے متعلق موجود نيں، ایہ کتاب وی کتاب کافی دی طرح اپنی تالیف دے زمانہ تو‏ں لے کر اج تک شعیہ علما دے نزدیک مستند رہی اے تے شروع تو‏ں ہی اس دیاں شروحات لکھیاں جاندیاں رہیاں نيں۔ تے اس اسنو‏ں درس و تدریس دے لئی استعمال کیتا جاندا رہیا اے۔ من لایحضرہ الفقیہ تے اس دے مصنف نوں علمائے اہل سنت نے وی سراہیا اے ۔
صلاح الدین ایوبی
جنگ حطین
سنہ 1186ء دے اک ایہو جہے حملے چ رینالڈ نے ایہہ جسارت کیتی کہ بہت سارے دوجے عیسائی سرداراں نال مدینہ منورہ تے حملہ کرن لئی حجاز مقدس تے حملہ آور ہوئیا ۔ صلاح الدین نے اینہاں دے ارادیاں نوں روکن لئی فوجی اقدامات کیتے تے فورا رینالڈ دا پچھا کردے ہوئے حطین دے مقام دے اسنوں جا لئیا ۔ سلطان نے اس جنگ چ دشمن دے خلاف اک ایہو جہیا آتش گير مادہ استعمال کیتا جس نال زمین تے اگ لگ جاندی سی ۔ چنانچہ حطین دے مقام تے جگ دی خوفناک ناک ترین جنگاں چوں اک دا آغاز ہوئیا ۔ اس جنک دے نتیجے چ 30 ہزار عیسائی مارے گئے تے اینے ای قیدی بنا لئے گئے ۔ رینالڈ گرفتار ہوئیا تے سسلطان نے اپنے ہتھاں نال اس دا سر لاہ دتا ۔ ۔ اس جنگ دے بعد اسلامی فوجاں عیسائی علاقیاں تے چھا گئیاں ۔
تیجی صلیبی جنگ
اس صلیبی جنگ چ سوائے عکہ دے شہر دے عیسائیاں نوں کجھ نئیں لبھا تے اوہ ناکام واپس ہوئے ۔ رچرڈ شیردل سلطان صلاح الدین دی بہادری تے فیاضی توں بہت متاثر ہوئیا ۔ جرمنی دا بادشاہ فریڈرک باربروسا نسدے ہوئے دریا چ ڈبن نال مرگئیا تے 6 لکھ دے نیڑے تیڑے عیسائی اس جنگ چ مارے گئے ۔
کتاب یسعیاہ
یسعیاہ نے اپنی زندگی وچ یہودیاں د‏‏ی شمالی حکومت دے زوال دا وی مشاہدہ کیتا اے تے ایہ وی دیکھیا اے کہ کس طرح بنی اسرائیل دے 10 قبیلے نیست و نابود ہوئے گئے
چِٹھیاں بن سرناویوں
چھیویں چٹھی
اس وچ مرکزی برازیل تے نُ گنی دے پاپوئاں لوکاں دی کنگھی دے روپ، پھلاں(جاں شبجیئاں، جویں-کدو) نوں برتن دے طور اُتے ورتن دے حوالے نال ویچار، ریکھا گنت، پہراوے، جغرافیہ اادِ بارے گل کیتی اے تے وچار پیش کیتا اے کہ س ویلے دے انسان نوں بہتا کجھ سدی لوڑ نے ہی دے دتا۔ جویں- شکاری نوں چترکلا تے مورتیکلا "وان دین ستینین" نے بہت چت کیہا اے کہ جرمن شبد زیشنین(Zeichnen) اادم سماج دی ریکھاچتر-کلااچتر دے مڈھ نال ااپنے تعلقات دا پتہ دندا اے۔ واضع اے کہ اس شبد دی تپتی زیشین(Zeichen) توں ہوئی اے، جس دا مطلب اے 'چہن'۔ وان دین ستینین دا وچار اے کہ سنسار-سادھنر دے روپ وچ چہن-رچنا دا جم ریکھا-چتراں توں پہلاں ہوئیا۔ اں کلا دا ترقی ہندا اائیا۔
حوالے
گٹھ:پنجابی ساہت گٹھ:روسی ساہت
علی بابا تے چالی چور
کتابی شکل چ چھپائی
انگریزی چ وی اس کہانی اتے کئی فلماں بن چکیاں نیں ۔
بخش چاپشلو
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تہذیب الاحکم
ہور ویکھو
گٹھ:شیعہ کتب احادیث گٹھ:عربی بولی وچ کتاباں گٹھ:کتب اربعہ گٹھ:کتب اہل تشیع گٹھ:کتب حدیث گٹھ:کتاباں
ضلع اوچکوپرک
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ فرغانہ دے ضلعے
لیندی انڈین سمندری گاں
لیندی انڈین سمندری گاں سمندری گاں دی اک ونڈ اے۔
صوبہ ارزنجان
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبہ گٹھ:ایشیا دے دیس گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
کتب اربعہ
شیعہ معتبرترین حدیثی مصادر
شیعہ انہاں چار کتاباں یعنی کتاب الکافی، تہذیب الاحکا‏م، الاستبصار تے من لایحضرہ الفقیہ نو‏‏ں اپنی سب تو‏ں معتبر حدیثی منابع مندے نيں تے انہاں نو‏ں کتاباں "کُتُب اَربَعہ" دے ناں تو‏ں یاد کردے نيں۔ البتہ اکثر شیعہ علماء انہاں کتاباں وچ مذکور تمام احادیث اُتے عمل نو‏‏ں واجب نئيں سمجھدے بلکہ انہاں اُتے عمل کرنے دے لئی انہاں د‏‏ی سند تے دلالت‌ دونے د‏‏ی چھان بین کردے نيں۔
تریخ دے آئینے وچ
مقالہ "چار شیعہ کتاباں حدیث تے "الکتب الأربعۃ" د‏‏ی اصطلاح دا رواج"، دے مصنف دے مطابق شہید ثانی اوہ پہلے عالم دین سن جنہاں نے مذکورہ چار کتاباں احادیث د‏‏ی طرف اشارہ کردے ہوئے اس اصطلاح نو‏‏ں استعمال کيتا سی۔ شہید ثانی نے سنہ 950ھ وچ اپنے کسی شاگرد نو‏‏ں نقل حدیث د‏‏ی اجازت دیندے ہوئے "کتب الحدیث الأربعۃ" د‏‏ی اصطلاح دا استعمال کيتے۔ اس دے بعد آپ نے ہور کئی ایداں دے اجازت ناواں وچ اس اصطلاح نو‏‏ں استعمال کيتے۔
ڈگونگ
ڈگونگ سمندری گاں دی اک ونڈ  اے۔
صوبہ ہریرہ
ہریرہ پانامہ دا اک صوبہ اے ۔
گروبائی کرمرکر
میڈیکل کیریئر
گربائی کرمرکر  1893 وچّ میڈیکل ڈگری حاصل کرکے ہندستان پرتے۔ اوہناںنے 23 سال ممبئی، بھارت وچّ اک عیسائی ادارے دے امریکی مراٹھی مشن وچّ کم کیتا۔ اوہناں دا دوائی وچّ مکھ کم ہے، بھارتی ذات پات نظام  دے سبھتوں بے دخل انگاں اُتے دھیان مرتکز کرنا۔ اوہناں دے مشن دے اک پرمکھ گروپ وچّ ساریاں ذاتیاں دیاں عورتاں شامل سن۔ وومین بورڈ مشن نوں لکھے اک پتر وچّ ڈاکٹر کرمرکر نے دو بالڑی بیواواں  دیاں کہانیاں دسیاں جنہاں دا علاج اس نے پچھلے سال کیتا سی۔ دوناں نوجوان عورتاں نوں اوہناں دے شوہر  اتے سوہریاں دا ظلم سہنا پیندا سی۔ پہلی کڑی دے پیر ساڑ کے استے اک نشان انکت کیتا گیا سی، تاں جو اوہ کیتے وی بھجّ نہ پوے۔ دوجی کڑی کپوشن دی شکار سی اتے اس نوں بخار سی۔ ڈاکٹر کرمرکر ایہناں دونو عورتاں دی مثال دا استعمال بھارتی عورتاں اتے امریکہ وچّ اوہناں دے ہمرتبہ دے مقابلے دردشا دا ذکر کرن لئی کردے ہن۔
بوتھریچس گوئفروئی
بوتھریچس گوئفروئی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بخش بایک
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
صوبہ ماردن
بارلے جوڑ
گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
الطاف فاطمہ
الطاف فاطمہ اردو بولی دی مشہور لکھاری تے ادیب سی۔ اوناں نیں اردو چ کئی ناول تے افسانے لخے۔ او اردو ادب چ ایم اے کرن توں بعد اسلامیہ کالج لہور وچ اردو دی استانی لگ گئی۔ اے لکھنو چ جمی۔
ملا صالح مازندرانی
ملا صالح مازندرانی دا نام حسام الدین ملا محمد صالح بن احمد سروی مازندرانی اے تے ملیا صالح مازندرانی دے نام تو‏ں مشہور نيں۔ گیارہویں صدی ہجری دے معروف شیعہ عالم تے فقیہ سن۔ شیخ بہائی تے علامہ محمد تقی مجلسی (مجلسی اول) دے شاگرداں وچو‏ں سن تے مجلسی اول دے داماد سن۔
حوالے
گٹھ:شیعہ علما گٹھ:ایرانی شخصیتاں
الامالی
الامالی :املا دی جمع اے اوہ کتاب جس وچ شیخ دے املا کرائے ہوئے فوائد ونکاتِ حدیث جمع نیں۔
آبشاراں دی لسٹ بلحاظ قسم
برطانیہ
thumb|[[Pistyll Rhaeadr.]]
Iceland
thumb|[[Barnafossar.]]
Canada
thumb|[[Horseshoe Falls.]]
صوبہ گوموشخانے
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
چک 215 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
الہسنگر
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
تخلیق کاری
مثالی تخلیق کاری
بھارت وچ کارٹون د‏‏ی دنیا د‏‏ی اک مشہور تخلیق کار شخصیت ابو ابرہام سن ۔ اوہ اک صحاقی، کارٹون نگار تے مصنف سن ۔ اوہ تاحیات ملحد تے عقلیت پسند سن ۔ اوہ اپنی چالیس سالہ کیریئر وچ کئی قومی تے بین الاقوامی اخباراں تو‏ں جڑے رہے جنہاں وچ بمبئی کرانیکل، شنکرز ویکلی، بلٹز، دی ابزرور شامل سن ۔
نکاسی طاس
نکاسی ونڈ دیاں کیٹیگریاں
نکاسی ونڈ تنّ مکھ پرکار دی ہندی اے:-
سنایا ایرانی
مڈھلا جیون
ایرانی نے 19 نومبر، 2010 نوں ملے جب ہم تم ناٹک دے آخری دن دے شوٹ دوران اپنے ساتھی-کلاکار نال اپنے تعلقات بارے اعلان کیتا۔
صوبہ ازمیر
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ ازمیرترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز ازمیر شہر اے ۔
صوبہ ہاتے
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ ہاتے ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز انطاکیہ شہر اے ۔