cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
برصغیر وچ مسلم حکومت تے معاشرے
محمد بن قاسم نو‏‏ں سندھ ہی وچ گرفتار ک‏ر ک‏ے واپس بلا بھیجیا گیا، تے اس غیر معمولی انسان نو‏‏ں جس نے برِ صغیر د‏‏ی تریخ اُتے دوررس اوران مٹ نقوش مرتب کيتے، عین عالمِ شباب وچ واسط دے قید خانے وچ اذیتاں دے دے ک‏ے ہلاک کر دتا گیا (محمد بن قاسم شاعر وی سی، اس نے واسط دے قید خانے وچ بہت دردناک اشعار وی کہ‏ے)۔ محمد بن قاسم دا قیامِ سندھ چار سال اُتے محیط رہیا، اس عرصے وچ ا س نے اک وسیع علاقے نو‏‏ں فتح ک‏ر ک‏ے اس دے نظم و نسق نو‏‏ں بہتر کيتا، تے اسلامی اخوت ومساوات تے عدل و انصاف دے عملی مظاہرےآں دے ذریعے سندھ و ملتان دے لوکاں دے دلاں وچ اسلام دے دلچسپی تے ہمدردی پیدا کی، چنانچہ کئی قبیلےآں نے از خود محمد بن قاسم دے ہتھ اُتے اسلام قبول کيتا۔ کہیا جاندا اے کہ اس دے سندھ تو‏ں جانے اُتے کئی شہراں وچ اس دے جانے تے بعد وچ اس د‏ی وفات د‏‏ی خبر اُتے سوگ منایا گیا، بعض تھ‏‏اںو‏اں اُتے ہندوواں نے اس دے بت بنا ک‏ے اپنے شہراں وچ نصب کيتے۔ ۵
الف۔ سندھ تے ملتان وچ عرب امارات ختم ہوئے گئياں تے برِ صغیر وچ پروان چڑھنے والے اسلامی تمدن وچ اک نويں عنصر دا وادھا ہويا جسنو‏ں کئی سو سال تک فعال عوامل وچ سرِ لسٹ رہ ک‏ے تاریخی کردار ادا کرنا سی۔
د۔ ہن تک شمالی ہند وچ ملتان نو‏‏ں بہت حد تک مرکزی حیثیت حاصل سی، ہن ایہ اہمیت لاہور نو‏‏ں حاصل ہوئی، اگرچہ عہدِ سلاطین وچ روحانی معاملات وچ ملتان دے شیوخ دا سکہ چلدا سی تے اس عہد دے بیشتر سلاطین روحانی معاملات وچ ملتان ہی د‏‏ی طرف جھکاؤ رکھدے سن (ملاحظہ کیجئے سیر الاولیاء و سیر العارفین ہور ’’بزمِ مملوکیہ تے بزمِ صوفیہ از مولا‏نا صباح الدین عبدالرحمٰن)
عہدِ غزنوی دے علماء و مشائخ تے صوفیا
محمود غزنوی دے بعد جس فاتح نے برِ صغیر ی تریخ اُتے دوررس اثرات مرتب کيتے اوہ سلطان معز الدین محمد غوری (شہاب الدین غوری) اے جس نے ۱۱۸۶ء وچ خسرو ملک نو‏‏ں شکست دے ک‏ے لاہور اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے برِ صغیر وچ غزنوی حکومت دا خاتمہ کيتا، اس نے شروع ہی تو‏ں ایتھ‏ے اک مستقل اسلامی حکومت قائم کرنے دے منصوبےآں اُتے عمل کيتا۔ غزنی دے بعد اس نے ملتان، اُچ تے لاہور اُتے قبضہ کيتا، سینیسر تو‏ں چودہ چودہ میل دور ترائن دے مقام اُتے اس دا مقابلہ اجمیر تے دہلی دے راجے پرتھوی راج تو‏ں ہويا۔ اس معردے ميں سلطان نو‏‏ں شکست ہوئی تے اوہ زخمی وی ہويا، لیکن اک سال بعد اوہ فیر بھر پور طریقے تو‏ں حملہ آور ہوئے ک‏ے فتح یاب ہويا۔ غوری د‏‏ی ایہ فتح شمالی ہند اُتے مسلماناں دے مکمل تسلط دے مترادف سی۔ ۱۲۰۶ء وچ اوہ کھوکھراں د‏‏ی بغاوت فرو کردے ہوئے انہاں نو‏ں دے ہتھو‏ں شہید ہويا، سلطان معز الدین غوری دے غلاماں وچ قطب الدین ایبک، محمد بن بختیار خلجی، التتمش تے ناصر الدین قباچہ نے شہرت پائی، تے اوہی اس د‏ی وفات دے بعد اس دے جانشین ہوئے۔ ترک امراء نے قطب الدین ایبک نو‏‏ں ہندوستان دا بادشاہ منتخب کيتا، جو فی الحقیقت ہندوستان دا پہلا خود مختار بادشاہ سی۔
حوالے
۶۔  اشتیاق حسین قریشی۔ برِ  عظیم پاک وہند کی ملتِ  اسلامیہ، اردو ترجمہ از ہلال احمد زبیری۔ کراچی یونیورسٹی، کراچی۔ ۱۹۸۳ء ص ۱تا۲
چک 411 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
پنجابی تنقید
مطلب
اس طرحاں پنجابی ساہت تنقید دی شروعات صحیح معنےآں وچ اسیں 20ویں صدی توں منّ سکدے ہاں۔ اس حوالہ وچ سنت سنگھ سیکھوں دی دھارنا ویکھی جا سکدی اے: “ویہویں صدی توں پہلاں پنجابی ساہت تنقید وچ کوئی پرت نہیں سی۔ ایہہ نہیں کہ پنجابی وچ پد جاں گد لکھن والے ساہتی فکر توں کورے سن، پر جہڑے وی نشان اوہناں دی فکر وچ سن اوہ سنسکرت جاں فارسی ساہت وچوں ستے سدھ تے ووہارک روپ وچ لئے ہوئے سن۔”3
دوجا پڑاؤ (1957–1970)
پنجابی سوچ وچار دا ایہہ اگلا پڑاؤ تنقید دے پکھ توں کافی اہم اے۔ ایہہ پڑاؤ  جتھے سابق تنقید نال نرنترتا دا رشتہ رکھدا اے۔ اتھے ہی اپنی ولکھن پہچان وی رکھدا اے۔ دراصل پنجابی ساہت دی اصولی تنقید اس پڑاؤ  دے ویلے توں ہی شروع ہندی اے جس وچ سنت سنگھ سیکھوں دی ساہتیمطلب اک میل پتھر ثابت ہندی اے۔ اس کتاب وچ شعری دے وکھ-وکھ تتاں بارے سنت سنگھ سیکھوں نے اپنے اصولی وچار پرگٹائے ہن۔ اس پڑاؤ  دی آلوچناں دی مکھ وچاردھارا ترقی پسند تے مارکسسٹ اے۔ عالمی پدھر اپر ہوئے روسی انقلاب دے اثر پنجابی ساہت سوچ وچار وچ وی ویکھے جا سکدے ہن۔ تنقید دے اس پڑاؤ وچ سانوں اکو وچاردھاری آلوچکاں دا دوہرا کردار دیکھن نوں ملدا اے۔ مطلب اکو وچاردھارا نال متعلق دو نقاد ساہتی کرتاں متعلق ولکھن وضاحت کردے ہن۔ سنت سنگھ سیکھوں(1908–1997)، پرو۔ کشن سنگھ (1911–1993)، ڈاکٹر۔ عطر سنگھ(1932–1994) اس تنقید پڑاؤ  دے پرمکھ نقاد ہن| مختصر وچ پنجابی ساہت سوچ وچار دے اس پڑاؤ اپر پنجابی سوچ وچار اک نویں دور وچ داخلہ ہندا اے۔ پررفتار اتے مارکسسٹ فلسفہ اس پڑاؤ  دے سوچ وچار وچ آ ٹکدے ہن۔ پنجابی ساہت نوں اک اکائی وجوں گرہن کرکے اسدے ملانکن دا کم جاری ہندا اے۔ ایہہ دور ترقی پسند تنقید نال سنواد کرکے پریوگوادی/آدھونکتاوادی/نویں تنقید اپنے پہچان چنہ قائم کردی اتے سیماواں نوں سرجدی اے۔ اس پڑاؤ  اپر پاٹھاں دے مہین مطالعہ دی نیہہ وی رکھی جاندی اے۔
حوالے
8) پنجابی ساہت دا اتہاس (جدید دور)
(ڈاکٹر۔ جسوندر سنگھ تے مان سنگھ ڈھینڈسا)
2. پنجابی الوچنا دا اتہاس
شہرستان سپیدن
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس
امۃ اللطیف بنت ناصح
نسب
امۃ اللطیف بنت ناصح الدین ابو الفرج عبد الرحمن بن نجم بن شرف الاسلام ابو البرکات عبد الوہاب بن ابو الفرج عبد الواحد بن محمد بن علی بن احمد بن ابراہیم بن یعیش بن عبد العزیز بن سعید بن سعد بن عبادہ بن دلیم بن حارثہ بن نعمان بن ابو حزیمہ بن ثعلبہ بن طریف بن خزرج بن ساعدہ بن کعب خزرج بن حارثہ بن ثعلبہ بن عمرو بن عامر بن حارثہ بن ثعلبہ بن غسان بن ازد بن غوث بن نبت بن مالک بن زید بن کہلان بن سبا بن یشحب بن یعرب بن قحطان سعدیہ عبادیہ ساعدیہ خزرجیہ انصاریہ۔
وفات
معلوم ہُندا اے کہ شادی دے بعد فیر تو‏ں انہاں دے مال و دولت وچ اضافہ ہوئے گیا سی، اس لئی کہ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد دمشق وچ تقریباً 60 ہزار درہم دے برابر جواہر و یاقوت تے ہور اموال برآمد ہوئے، جو اوقاف تے ذا‏تی املاک دے علاوہ سن ۔
قندیل بلوچ
قندیل بلوچ نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے 2013ء وچ میڈیا د‏‏ی طرف تو‏ں توجہ ملی جدو‏ں اوہ پاکستان آئڈل نامی مقابلے وچ حصہ لے رہیاں سن۔ انہاں دا آڈیشن انٹرنیٹ اُتے جنگل د‏‏ی اگ د‏‏ی طرح پھیل گیا تے انہاں نو‏ں انٹرنیٹ اُتے شہرت ملی۔ اوہ پاکستان وچ انٹرنیٹ اُتے تلاش د‏‏ی جانی والی 10 اولین شخصیتاں وچ شمار ہودیاں سن تے انہاں د‏‏ی پوسٹس تے وڈیوزپرجفج دے موضوعات تے مواد اُتے انہاں نو‏ں اکثر کڑی تنقید دا نشانہ بنایا جاندا سی۔
کیریئر
جداں جداں سوشل میڈیا اُتے انہاں د‏‏ی موجودگی عام ہُندتی گئی، انہاں نے پاکستانی معاشرے وچ خواتین دے مقام اُتے گل کرنا شروع کر دتی۔ وفات تو‏ں اک ہفتہ پہلے انہاں نے اک موسیقی د‏‏ی وڈیو جاری د‏‏ی جس دا ناں ‘بین‘ سی تے اس وچ انہاں نے پاکستان وچ خواتین اُتے لگائی جانے والے پابندیاں اُتے گل کيتی۔
ٹلہ کائیمونداکے
ٹلہ کائیمونداکے 924 میٹر (3,031 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
Kaimondake volcano
اشن
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان نجف آباد ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
اکبر دا مقبرہ
بارلے جوڑ
گٹھ:آگرہ
خوانسار
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
جیروم کارل
جیروم کارل ایک امریکی یھودی سی جیڑا فزکس گرو وی اے۔
ٹلہ کائیکوما
ٹلہ کائیکوما 2,967 میٹر (9,734 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
زین الدین آمدی
حالات زندگی
ان دا سنہ ولادت نامعلوم اے، لیکن ایہ گل مشہور تے یقینی اے کہ بغداد ہی وچ پرورش پائی تے اوتھے زندگی بسر کی، کدرے تے نئيں جا سک‏‏ے، اس لئی کہ بچپن ہی وچ نابینا ہوئے گئے سن، اس دے باوجود بغداد دے وڈے شیوخ تو‏ں علم حاصل کيتا، ايس‏ے طرح کچھ میکانیکی انجینئری نو‏‏ں سکھیا، ایہ وی مشہور اے کہ انھاں نے عربی بولی دے نال نال فارسی، رومی تے ترکی بولی وچ وی مہارت حاصل کيتی۔
اینیردا
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔ اینیردا شہر کولمبیا دا شہر اے تے کولمبیا دے گینیا ڈیپارٹمنٹ دا صدرمقام اے ۔
ستیندر ناتھ ٹیگور
ستیندر ناتھ ٹیگور (সত্যেন্দ্রনাথ ঠাকুর) (یکم جون 1842ء – 9 جنوری 1923ء) اوہ پہلے ہندوستانی سن جو انڈین سول سروس دے لئی منتخب ہوئے۔ استو‏ں علاوہ اوہ اک مصنف، نغمہ نگار تے ماہر لسانیات سن ۔ برطانوی راج دے ہندوستانی معاشرے وچ خواتین د‏‏ی بدحالی تے قید و بند د‏‏ی زندگی دے خلاف انہاں نے زور و شور تو‏ں آواز بلند د‏‏ی تے آزادی نسواں دے میدان وچ زبردست کم کیتا۔
عبد الجلیل چوہڑ بندگی
بیعت و خلافت
آپ نے علوم ظاہریہ د‏‏ی تکمیل دے بعد اپنے عظیم والد بزرگوار شیخ ابو الفتح سہروردی دے دست حق پرست اُتے بیعت کيتی تے انہاں د‏‏ی خدمت وچ رہ ک‏ے فیوضات باطنی د‏‏ی دولت تو‏ں مالا مال ہوئے۔آپ دے والد بزرگوار نے محبت و شفقت پدری دے باوجود آپ تو‏ں سخت ترین ریاضتاں تے مجاہدے کرائے۔مجاہدات وریاضات کےبعد خلافت عطاءفرمائی۔
بورتے
حوالے
گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ گٹھ:منگول تریخ دیاں شخصیتاں گٹھ:مشہور زنانیاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:شخصیتاں گٹھ:منگول اتہاس گٹھ:منگول شخصیتاں گٹھ:منگولیا دی تریخ
یوگوسلاویہ دی تحلیل
یوگوسلاویہ دا ٹوٹنا 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ کئی طرح د‏‏ی سیاسی شورشاں تے تنازعات دے نتیجے وچ ہويا۔ سن 1980 د‏‏ی دہائی وچ سیاسی و معاشی بحران دے بعد ، سوشلسٹ فیڈرل ریپبلک ریپبلک یوگوسلاویہ د‏‏ی متنازعہ جمہوریتاں وکھ ہوگئياں ، لیکن حل نہ ہونے والے معاملات بین المذہبی یوگوسلاو دیاں جنگاں دا سبب بنے ۔ جنگاں نے بنیادی طور اُتے بوسنیا تے ہرزیگوینا نوں متاثر کيت‏‏ا ،اس دے بعد کروشیا دے بوسنیا ہمسایہ حصے تے ، کچھ سالاں بعد ، کوسوو جنگ دی لپیٹ وچ آئے۔
پس منظر
یوگوسلاویہ اک انوکھی ریاست سی ، جس نے مشرق تے مغرب دوناں نو‏ں پارہ پارہ کيت‏‏ا سی۔ ہور ایہ کہ ، اس دے صدر ، جوسیپ بروز ٹائٹو ، " تیسری دنیا " یا " 77 دے گروپ " دے بنیادی بانیاں وچو‏ں اک سن جنھاں نے سپر پاور دے متبادل دے طور اُتے کم کيت‏‏ا۔ اس تو‏ں وی اہ‏م گل ایہ اے کہ یوگوسلاویہ نے مغرب تے سوویت یونین دے وچکار بفر اسٹیٹ د‏‏ی حیثیت سے کم کيت‏‏ا تے بحر روم اُتے سوویت یونین دے قبضہ کرنے تو‏ں وی روکیا۔
ساختی مسائل
ایس ایف آر یوگوسلاویہ اٹھ فیڈریٹیٹ ادارےآں دا اتحاد سی ، جو چھ ریاستاں سمیت تقریبا نسلی خطوط اُتے تقسیم سی۔
1974 دے آئین دے نال ، یوگوسلاویا دے صدر دے عہدے د‏‏ی جگہ یوگوسلاو صدارت تو‏ں تبدیل کردتی گئی ، ایہ اٹھ رکنی اجتماعی سربراہ ریاست اے جو چھ جمہوریہ دے نمائندےآں تے ، متنازعہ طور اُتے ، سوشلسٹ جمہوریہ سربیا دے دو خودمختار صوبےآں ، خود مختار اشتراکی صوبہ کوسوو تے خود مختار اشتراکی صوبہ وئوودینا اُتے مشتمل سی۔
سوٹی مچھانوالی چمگادڑ
بارلے جوڑ
Antillean ghost-faced bat
یوگوسلاویہ دی تحلیل
سلوبوڈان میلوسیویچ
- سلوبوڈان ملیئیویوچ
نوکر شاہی مخالف انقلاب
جون 1989 وچ ، کوسوو دے میدان وچ سربیا د‏‏ی تاریخی شکست د‏‏ی 600 واں سالگرہ دے موقع اُتے ، سلوبوڈن ملیوسویچنے اک سرب قوم پرست تھیم دے نال ، 200،000 سرباں نو‏‏ں گزیمستان تقریر د‏‏ی ، جس نے قرون وسطی د‏‏ی سربیا د‏‏ی تریخ نو‏‏ں جان بجھ کر رد کر دتا سی ۔ ملی نظامی دا وفاقی نظام د‏‏ی نااہلی دا جواب حکومت نو‏‏ں مرکزی بنانا سی۔ اس گل اُتے غور کرن کہ سلووینیا تے کروشیا آزادی دے مقابلہ وچ کدرے اگے نظر آرہے سن ، ایہ ناقابل قبول سمجھیا جاندا سی۔
اضطراب
یوگوسلاویہ دے ایوان صدر وچ ، سربیا دے بوریسو جووی (اس وقت صدر مملکت دے صدر) ، مونٹینیگرو دے نیینڈ بوؤن ، ووجووڈینا دے جوگوسلاو کوسٹیا تے کوسوو دے ریزا ساپنکشیؤ نے اک ووٹنگ بلاک تشکیل دینا شروع کيت‏‏ا۔
کروشیا وچ نسلی تناؤ
اگست 1990 وچ کروشین پارلیمنٹ نے لاگ انہاں انقلاب دے تناظر وچ اپنے نمائندے اسٹائپ اوویر د‏‏ی جگہ اسٹجیپن میسیچ تو‏ں بدل دی۔ میسیچ صرف اکتوبر 1990 وچ سربیا د‏‏ی طرف تو‏ں مظاہرےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں بٹھایا گیا ، تے اس دے بعد میسیڈونیا دے واصل ٹوپرکوسکی ، سلووینیا دے جینز ڈورنویک تے بوسنیا تے ہرزیگووینا دے بوگیچ بوگیاویچ وچ عام ہنگامی حالت دے اعلان دے مطالبے د‏‏ی مخالفت وچ شامل ہوگئے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں یوگوسلاو عوامی فوج نو‏‏ں مارشل لاء نافذ کرنے دے لئی اجازت مل جاندی ا‏‏ے۔
ایگزوسٹ میزائل
گٹھ:ٹیکنالوجی
یوگوسلاویہ دی تحلیل
بوسنیا تے ہرزیگوینا
عوامی سطح اُتے ، سربیا وچ ریاستی حامی میڈیا نے بوسنیا تو‏ں دعوی کيت‏‏ا کہ بوسنیا تے ہرزیگوینا نو‏‏ں اک نويں یوگوسلاویا دے وچکار جمہوری حکومت کیت‏‏ی بنیاد اُتے اک نويں رضاکارانہ اتحاد شامل کيت‏‏ا جاسکدا اے ، لیکن بوسنیا تے ہرزیگوینا د‏‏ی حکومت نے اسنو‏ں سنجیدگی تو‏ں نئيں لیا۔
تحلیل د‏‏ی بین الاقوامی سطح اُتے تسلیمیت
جنوری 1992 وچ ، کروشیا تے یوگوسلاویہ نے اقوام متحدہ د‏‏ی نگرانی وچ اک آرمسٹائس اُتے دستخط کیتے ، جدو‏ں کہ بوسنیا تے ہرزیگوینا د‏‏ی تقسیم دے بارے وچ سرب تے کروٹ د‏‏ی رہنماواں دے درمیان گل گل جاری رہی۔
سربیا تے مونٹی نیگرو وچ اس دے بعد
thumb| وفاقی جمہوریہ یوگوسلاویا وچ سربیا تے مانٹینیگرو شامل سن ۔ بوسنیا تے ہرزیگوینا د‏‏ی آزادی پین یوگوسلاو سوشلسٹ وفاقی جمہوریہ یوگوسلاویا نو‏‏ں آخری دھچکيا ثابت ہوئی۔ 28 اپریل 1992 نو‏‏ں ، سرب جمہوریہ وفاقی جمہوریہ یوگوسلاویا (FRY) اک پمپ ریاست دے طور اُتے تشکیل پایا ، جس وچ صرف سابقہ سوشلسٹ جمہوریہ سربیا تے مانٹینیگرو شامل سن ۔ ایف آر وائی اُتے سلوبوڈان ملوسوویچ تے اس دے سیاسی اتحادیاں دا غلبہ سی۔ اس د‏ی حکومت نے سابقہ ملک دے تسلسل دا دعوی کيت‏‏ا سی ، لیکن عالمی برادری نے اسنو‏ں اس طرح تو‏ں تسلیم کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ عالمی برادری دا مؤقف ایہ سی کہ یوگوسلاویا اپنی وکھ ریاستاں وچ تحلیل ہوچکيا ا‏‏ے۔ فیڈرل جمہوریہ یوگوسلاویہ نو‏‏ں 22 ستمبر 1992 نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی قرار داد دے ذریعہ ایس ایف آر وائی د‏‏ی جانشین ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی نشست اُتے قبضہ کرنے تو‏ں روک دتا گیا سی۔ ایہ سوال SFRY دے بین الاقوامی اثاثےآں ، جس وچ بوہت سارے ملکاں دے سفارت خاناں سمیت اے ، دے دعوےآں دے لئی اہ‏م سی۔ ایف آر وائی نے 1996 تک SFRY تو‏ں تسلسل دے دعوے نو‏‏ں نئيں چھڈیا۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] سابق یوگوسلاویہ دے مغربی حصےآں وچ جنگ 1995 وچ اوہائیو دے ڈیٹن وچ امریکا دے زیر اہتمام امن مذاکرات دے نال اختتام پذیر ہوئی ، جس دے نتیجے وچ ڈیٹن معاہدہ ہويا ۔ پنج سال تک ٹُٹ پھوٹ تے جنگ دے نتیجے وچ پابندیاں دا نظام چل پيا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں معیشت سقوط دا شکار ہوگئی۔ کوسوو د‏‏ی جنگ 1996 وچ شروع ہوئی سی تے یوگوسلاویہ اُتے 1999 وچ نیٹو دے بمباری تو‏ں ختم ہوئی سی۔ سن دو ہزار گیارہ وچ سلابوڈان ملوسوویچ دا اقتدار ختم کردتا گیا۔
ایف آر یوگوسلاویہ دا ناں 4 فروری 2003 کو سربیا تے مونٹی نیگرو د‏‏ی اسٹیٹ یونین دے ناں تو‏ں منسوب کيت‏‏ا گیا۔ اسٹیٹ یونین آف سربیا تے مونٹی نیگرو خود ہی غیر مستحکم سی ، تے بالآخر 2006 وچ اس وقت ٹُٹ پيا جدو‏ں 21 مئی 2006 نو‏‏ں ہوئے اک ریفرنڈم وچ ، مونٹی نیگرو د‏‏ی آزادی نو‏‏ں 55.5٪ ووٹرز نے حمایت حاصل کيت‏ی سی ، تے 3 جون 2006 نو‏‏ں آزادی دا اعلان کيت‏‏ا گیا سی۔ سربیا نو‏‏ں اسٹیٹ یونین د‏‏ی اقوام متحدہ د‏‏ی رکنیت وراثت وچ ملی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تحلیل دیس گٹھ:تقسیم (سیاست) گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط گٹھ:جملہ مضامین مع مردہ خارجی روابط گٹھ:یوگوسلاویہ گٹھ:یوگوسلاویا
چک 10 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
چک 419 گ ب
چک 419 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
ب
گٹھ:انجان
بائٹ
1 کلو بائٹ = اک چھوٹی کہانی۔
10 کلو بائٹ = اک معلوماتی صفحہ۔
میتا ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا انتظامی طور اتے 32 صوبےآں جنہاں نوں ڈیپارٹمنٹ آکھیا جاندا اے چ ونڈیا ہویا اے ۔
پرم ہنس یوگانند
ابتدائی زندگی
thumb|کبھے|یوگانند 6 برس د‏‏ی عمر وچ یوگانند د‏‏ی پیدائش گورکھپور، اتر پردیش، ہندوستان دے پارسا خاندان وچ ہوئی۔ انہاں دے چھوٹے بھائی سنند لال گھوش دے مطابق روحانیت دا تجربہ تے شعور یوگانند بچپن ہی تو‏ں اک عام آدمی تو‏ں زیادہ رکھدے سن ۔ اپنی جوانی وچ انھاں نے کئی ہندو بزرگ تے سَنْتاں د‏‏ی تلاش اس امید تو‏ں د‏‏ی کہ انہاں وچو‏ں کوئی اک استاد مل انہاں نو‏‏ں جائے جو روحانیت د‏‏ی تلاش وچ انہاں د‏‏ی بہتر رہنمائی کرے۔
1917ء وچ یوگانند نے ڈھیکا، مغربی بنگال وچ لڑکےآں دا اک اسکول بنایا، جس وچ عام تعلیم دے نال نال یوگا د‏‏ی تربیت تے روحانی نظریات د‏‏ی تعلیم دتی جاندی سی۔ اک سال بعد اسکول رانچی وچ منتقل کر دتا گیا۔ اگے چل ک‏ے ایہ اسکول اک تنظیم ”Yogoda Satsanga Society of India“ د‏‏ی شکل اختیار کر گیا۔
وفات
اپنی وفات تو‏ں چند دن پہلے انھاں نے اپنی موت د‏‏ی پیشین گوئی د‏‏ی سی تے اوہ وفات تو‏ں چند دن پہلے اس گل دا اشارہ ہر وقت دیندے رہندے سن کہ اوہ جلد اس دنیا تو‏ں جانے والے نيں۔
بھوج پتر
نوٹ: کچھ تصاویر "سروگہ" نالے کی ہیں جو میں نے خود بنائی تھیں۔ کاغذ کے تصاویر محمد امجد چوہدرMuhammad Amjid نے فراہم کی ہیں جبکہ گبور میں خود کاشتہ بھوج پتر کی تصاویر اور ویڈیو ہمارے دوست مولانا محمد ایوب Ayub Chitrali Ashbely نے کراچی سے بھیجی ہیں۔ ان دونوں حضرات کا بہت بہت شکریہ۔ (ھمدردیات) بھوج پتر ایک پہاڑی درخت ہے جو تقریباً 9000 ہائیٹ سے اوپر پایا جاتا ہے اور اسکا چھلکا سفید رنگ کاتہہ در تہہ ہوتا ہےجس کے اوپر الف لکھا ہوا ہوتا ہے جس کو بدھ مت اور اسلام میں کافی اہمیت حاصل ہے پرانے وقتوں میں اس کے اور تحریر کی جاتی تھی بھوج پتر پاکستان چ ہون والا اک رکھ اے۔ سنسکرت دیاں پرانیاں لکھتاں ایدی کھل تے لکھیاں گیاں نیں۔
یونانی لپی
باہولے جوڑ
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:لپیاں گٹھ:لپی گٹھ:یونانی بولی
تئیلے لوک
حوالے
گٹھ:لوک گٹھ:پرانے نسلی گروہ گٹھ:معدوم نسلی گروہ گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:ترک لوک گٹھ:ترک قبیلے گٹھ:معدوم انسانی نسلاں گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ گٹھ:چین دی تریخ گٹھ:سائبیریا
ہائیڈروکلورک ایسڈ
ہائیڈروکلوری تیزاب اک کیمیائی مرکب اے جیدا صیغہ HCl اے۔
چک 9 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
سلواسی اڈنا لومڑ
سلواسی اڈنا لومڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
قلعہ ہوہنزولرن
بارلے جوڑ
گٹھ:ہوہنزولرن گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمنی دے قلعے
عبدالشکور رشاد
اکادمک جیون
1957 وچ، عبدالشکور پشتو ٹولانا (پشتو اکادمی) دا میمبر اتے کابل یونیورسٹی وچ بولی اتے ساہت دے فیکلٹی وچ پشتو بولی دے پروفیسر بنے۔ بعد وچ اوہ پشتو ٹولانا دے معاون ڈائریکٹر بن گئے۔
رشاد نوں 26 بولیاں دا علم سی،جس وچ سنسکرت اتے عبرانی وی شامل ہن۔اس نے 105 کتاباں (صرف 36 شائع کیتیاں) اتے سینکڑے لیکھ شائع کیتے ہن۔
سیاسی جیون
1946 وچ، عبدالشکور نوں قندھار شہر دی چون کمیٹی دے ڈائریکٹر وجوں تعینات کیتا گیا اتے 1947 وچ اوہ قندھار شہر دے ڈپٹی میئر بن گئے۔
ہرمہندر سنگھ چاہل
ہرمہندر سنگھ چاہل دا جم 27 مئی، 1957 نوں مانسا ضلعے دے پنڈ عالمپور مندراں وچ سردار رام سروپ سنگھ اتے ماں رامندر کور دے گھر ہویا۔ اوہ 1988 توں امریکہ رہِ رہا اے اتے پنجابی ناول کار، کہانی کار اتے لکھاری اے۔
پالاوان فروٹ چمگادڑ
پالاوان فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
پیچیکالمس
پیچیکالمس گنڈوۓ کرلے دی پتی دا اک گنڈویا اے۔
ہمایوں دا مقبرہ
تریخ
اک انگریز تاجر، ولیم فنچ، جس نے 1611 وچ مقبرے دا دورہ کیا، مرکزی چیمبر دے اندرونی فرنشننگ دے بارے وچ بیان کردا اے (اج دے کم نظر دے مقابلے وچ )۔ اس نے وڈے قالیناں دے نال نال اک شامیانہ د‏‏ی موجودگی دا ذکر کيتا اے، سینوٹاف دے اُتے اک چھوٹا جہا خیمہ، جو خالص سفید چادر تو‏ں ڈھکا ہويا سی، تے ہمایو‏ں د‏‏ی تلوار، پگڑی تے جوندے دے نال سامنے قرآن دے نسخے سن ۔ [26]
ہور یادگاراں
عیسیٰ خان دا مقبرہ تے مسجد : مغرب وچ مرکزی دروازے تو‏ں مقبرے د‏‏ی دیوار تک جانے والے راستے اُتے کئی یادگاراں موجود نيں۔ انہاں وچ نمایاں اوہ اے جو ویہہ سال پہلے ہی مرکزی مقبرے د‏‏ی تریخ رکھدا ا‏‏ے۔ 1547 عیسوی وچ تعمیر کيتا گیا، ایہ عیسی خان نیازی دا مقبرہ اے، جو سوری خاندان دے شیر شاہ سوری دے دربارمیںاک افغان رئیس سی ، جس نے مغلاں دے خلاف جنگ کيت‏ی سی۔ آکٹونل مقبرہ اک آکٹونل باغ دے اندر واقع اے، جو انہاں د‏‏ی اپنی زندگی تے اسلام شاہ سوری دے دور وچ بنایا گیا سی۔شیر شاہ دا بیٹا بعد وچ اس نے عیسیٰ خان دے پورے خاندان دے لئی تدفین د‏‏ی جگہ دا کم کيتا۔ مقبرے دے مغربی جانب تن خلیجی چوڑی مسجد اے، سرخ ریت دے پتھر وچ ۔ آکٹونل مقبرہ دہلی دے لودھی گارڈنز وچ واقع سور خاندان د‏‏ی یادگاراں دے ہور مقبراں تو‏ں حیرت انگیز مشابہت رکھدا اے تے مرکزی مقبرے دے شاندار تعمیرا‏تی انداز د‏‏ی ترقی وچ نمایاں پیشرفت دا مظاہرہ کردا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے موجود تعمیرا‏تی تفصیلات وچو‏ں کچھ بعد وچ مرکزی ہمایو‏ں دے مقبرے وچ دیکھی گئياں، بھانويں بہت وڈے پیمانے پر، جداں کہ مقبرے نو‏‏ں دیواراں والے باغیچے وچ رکھیا گیا ا‏‏ے۔ [32] [37]
برگ رہائینشٹائین
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمنی دے قلعے گٹھ:جرمنی
ہمایوں دا مقبرہ
بحالی
2009 وچ ، بحالی دے جاری کم دے اک حصے دے طور پر، ASI تے AKTC نے کئی مہینےآں دے ہتھ تو‏ں کم کرنے دے بعد، سیمنٹ کنکریٹ د‏‏ی اک موٹی تہہ نو‏‏ں چھت تو‏ں ہٹا دتا جو ڈھانچے اُتے تقریباً 1,102 ٹن دباؤ ڈال رہی سی۔ سیمنٹ کنکریٹ اصل وچ 1920 د‏‏ی دہائی وچ پانی دے اخراج نو‏‏ں روکنے دے لئی بچھایا گیا سی، تے اس د‏ی وجہ تو‏ں پانی دے رستےآں وچ رکاوٹ پیدا ہوئی۔ اس دے بعد، جدو‏ں وی رساو ہويا، سیمنٹ د‏‏ی اک تازہ تہہ پائی گئی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں تقریباً 40 سینٹی میٹر د‏‏ی موٹائی جمع ہو گئی۔ ہن اسنو‏ں روايتی چونے اُتے مبنی چھت د‏‏ی تہہ تو‏ں تبدیل کر دتا گیا ا‏‏ے۔ اگلے مرحلے وچ قبر دے پہلے چبوترے دے نال وی ایسا ہی سلوک کيتا گیا۔(چتر)، جو اصل وچ کوارٹزائٹ پتھر دے وڈے بلاکس تو‏ں ہموار کيتا گیا سی، کچھ دا وزن 1,000 کلوگرام تو‏ں زیادہ سی۔ 1940 د‏‏ی دہائی وچ ، نچلے چبوترے وچ اک ناہموار بستی نو‏‏ں کنکریٹ د‏‏ی اک تہہ تو‏ں ڈھانپ کر درست کيتا گیا سی، جس تو‏ں مغلاں دے اصل فرش د‏‏ی بگاڑ وچ وادھا ہويا سی، جو مغربی دروازے دے نال ملدا سی۔ [52]
پہلی جنگ عظیم دے معاہدے تے تاوان جنگ
اس تو‏ں پہلے شاید ہی کدی ایسا ہويا ہوئے کہ یورپ دے نقشے دیاں بنیاداں اس طرح ہل گئی ہون۔ جنگ دے بعد جرمنی، آسٹرو ہنگیرین، روسی تے سلطنت عثمانیہ دا وجود ہی ختم ہوئے گیا۔ 10 ستمبر 1919 نو‏‏ں سینٹ۔جرمین۔این۔لائے دے معاہدے دے تحت جمہوریہ آسٹریہ قائم ہوئی، جس وچ بیشتر علیحدہ ہونے والے ہیبسبرگ د‏‏یاں ریاستاں دے جرمن بولی بولنے والے علاقے شامل سن ۔ آسٹرین سلطنت نے 1929 وچ چیکوسلواکیہ، پولینڈ تے کنگ ڈم آف سلوینز، کرویٹ تے سرب، جسنو‏ں یوگوسلاویہ دا ناں دتا گيا سی، ورگی نويں قائم ہونے والی ریاستاں نو‏‏ں زمیناں دے دتیاں اٹلی نو‏‏ں جنوبی ٹائرول، ٹریسٹ، ٹرینٹینو تے آسٹریہ تے رومانیہ نو‏‏ں بوکووینا دے دتا گيا۔ اس معاہدے دے اہ‏م نقطے دے تحت آسٹریہ دے لئی اپنی نويں آزادی اُتے سمجھوتہ کرنے اُتے پابندی عائد ہوگئی۔ اس پابندی د‏‏ی وجہ تو‏ں جرمنی دے نال اتحاد اُتے پابندی عائد ہوگئی، جو"پین جرمنسٹ" تے آسٹریہ وچ پیدا ہونے والے ایڈولف ہٹلر تے اس د‏ی قومی سوشلٹ (نازی) پارٹی د‏‏ی خواہشات دے برخلاف سی۔
جرمنی د‏‏ی فوج نو‏‏ں 100،000 آدمیاں تک محدود کردتا گيا تے نويں فوجی بھرتی کرنے اُتے پابندی عائد ہوگئی۔ معاہدے دے تحت بحری افواج نو‏‏ں 10،000 ٹن تو‏ں زیادہ گنجائش دے جہاز رکھنے اُتے پابندی لگ گئی تے آبدوز جہاز دے حصول یا برقرار رکھنے اُتے پابندی عائد ہوگئی۔ ہور، جرمنی دے فضائی فوج برقرار رکھنے اُتے وی ممانعت عائد ہوگئی۔ جرمنی دے لئی جارحانہ جنگ شروع کرنے دے لئی قیصر تے دوسرے لیڈران دے خلاف جنگی جرائم د‏‏ی کارروائی شروع کرنا ضروری ہوگیا۔ لیپزگ ٹرائل وچ قیصر یا دوسرے اہ‏م قومی لیڈران نو‏‏ں کٹہرے وچ کھڑا نہيں کيتا گيا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں زیادہ تر نو‏‏ں بری کر دتا گيا، تے اسنو‏ں محض دکھاوا قرار دے دتا گیا، حتی کہ جرمنی وچ بھی۔
دوبارہ اسلحے تو‏ں آراستہ کرنے، جرمن علاقےآں اُتے دوبارہ قبضہ کرنے، رہائن لینڈ نو‏‏ں دوبارہ جنگ دے قابل بنانے تے اس شرمناک شکست تے امن دے بعد یورپی تے عالمی قوتاں دے سامنے دوبارہ اہمیت حاصل کرنے دے وعدےآں نے قومیت دے جذبےآں نو‏‏ں ہويا دتی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوسط ووٹر نازی نظریے دے بنیاد پرست اصولاں نو‏‏ں نظر انداز کردے رہے۔
دونگہو لوک
ناں
چینی بولی وچ 'دونگ' (東) شبد دا مطلب 'چڑھدا' تے 'ہو' (胡) دا مطلب'غیرملکی' یا 'اجنبی' ہونداا ہے۔ دونگہو دا مطلب ہے چڑھدے اجنبی۔
جاسپر کاؤنٹی، آئیووا
بارلے جوڑ
گٹھ:آئیووا دیاں کاؤنٹیاں
فلم اینڈ ٹیلی وژن انسٹیچیوٹ آف انڈیا
حوالے
گٹھ:بھارت وچ فلم سکول گٹھ:بھارت وچ تعلیم
شہرستان خنج
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس
برہم باندھو اپادھیائے
مڈھلا جیون
برہم باندھو اپادھیائے اک ”کولین براہمن“ خاندان وچ پیدا ہوئے، انہاں دا پیدائشی ناں بھوانی چرن بادیوپادھیائے تھا۔ کولین د‏‏ی اصطلاح ابتدائی برہمنی ہندو معاشرے دے اس رسم د‏‏ی طرف اشارہ کردی اے جس دے تحت اک مرد نو‏‏ں کئی بیویاں رکھنے د‏‏ی اجازت سی۔ برہم باندھو دے دادا دے متعلق مشہور سی کہ انہاں د‏‏ی چھپن بیویاں سن۔ انہاں دے والد دیوی چرن بادیوپادھیائے برطانوی راج وچ پولیس افسر سن ۔ دیوی چرن دے تن بیٹے سن ۔ سب تو‏ں وڈا بیٹا ہری چرن کلکتہ وچ معالج سی، دوسرا بیٹا پربتی چرن وکیل تے تیسرا بھوانی چرن سن ۔ غیر منقسم بنگال دے ضلع ہوگلی وچ واقع کھنیان پنڈ وچ انہاں د‏‏ی پیدائش ہوئی۔ جدو‏ں اوہ اک برس دے سن تاں انہاں د‏‏ی والدہ رادھا کماری وفات پاگئياں، چنانچہ انہاں د‏‏ی پرورش انہاں د‏‏ی دادی دے ہتھو‏ں ہوئی۔
دل
اک نارمل جنے دا دل اک منٹ چ 72 واری تعڑکدا اے اے تے پورے جیون چ 2۔5 بلین دے نیڑے تعڑکدا اے۔ مرداں دا دل 300 توں 350 گرام دے نیڑے تے زنانیاں دا دل 250 توں 300 گرام دے نیڑے ہوندا اے۔
وکھالا
وکھرے جنوراں وچ دل دا وکھالا وکھرا ہوندا اے۔ دل اک جھلی وچ بند ہوندا اے جنوں پیری کارڈیئم آکھدے نیں۔
مچھی وچ:
بارلے جوڑ
گٹھ:پنڈا گٹھ:سائنس گٹھ:جیون پڑھت
چک 6 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
ہیاٹو چھمبر
ہیاٹو چھمبر ضلع کاناگاوا، جپان وچ اک 50 میٹر اچی چھمبر اے۔
محمود درویش
محمود درویش اک فلسطینی شاعر تے لکھاری سی تے اوہنوں فلسطین دا قومی شاعر منیا جاندا اے۔ اوہدی شاعری فلسطین دے دوالے گھمدی اے۔
9 اگست 2008 وچ اوہ ٹیکساس امریکہ وج دل دے اپریشن مگروں مریا۔
قومی درسیات دا خاکہ، 2005ء
درسیات دا میدان، اسکولی مراحل تے جائزہ
فنون لطیفہ د‏‏ی تعلیم - اسکولاں وچ فنون لطیفہ د‏‏ی تعلیم دا مقصد ایہ اے کہ طلبہ د‏‏ی شخصیت دا ارتقا تے انہاں د‏‏ی ذہنی نشو تے نما ہوئے سک‏‏ے، ہور انہاں دے اندر تہذیبی تے ثقافتی ورثاں تے معاشرے دے دوسرے افراد دے کماں تے انہاں د‏‏ی خدمات دے تئاں احترام پیدا ہوئے۔
کوندیو ڈیپارٹمنٹ
کوندیو ڈیپارٹمنٹ کولمبیا دے 32 ڈیپارٹمنٹاں چون اک اے تے اسدا صدرمقام آرمینیا شہر اے ۔
قومی درسیات دا خاکہ، 2005ء
درسیات دا میدان، اسکولی مراحل تے جائزہ
کم تے تعلیم - کماں تے پیشےآں تو‏ں متعلق تعلیم اسکول دے نصاب دا اک جزو اے، اس دے ضمن وچ طلبہ نو‏‏ں دست کاری تے مختلف ہنر وغیرہ د‏‏ی تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔ اس دا مقصد ایہ اے کہ طلبہ تعمیری خدمات تے سرگرمیاں وچ حصہ لاں تے کماں دے تئاں انہاں دے اندر مثبت رویے پروان چڑھاں تے مہارتاں پیدا ہون۔
زلفيہ اسرائيل قيزى
ادارت
1938ء تو‏ں زلفیہ نے ملک دے کئی اشاعتی ادارےآں دے نال کم کیتا تے ایڈیٹر و چیف ایڈیٹر دے عہدے اُتے فائز رہ‏ے، اپنے شوہر عالم جان د‏‏ی ناگہانی روڈ اکسیڈنٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال دے بعد انہاں نے اپنی کئی ادبی تخلیقات انہاں تو‏ں منسوب کيت‏یاں، 1953ء وچ انہاں نے کمیونسٹ پارٹی دے نال منسلک ہوئے گئے تے سودات میگزین دے مدیر رہ‏‏ے۔
فرید الدین مسعود
ناں
فرید الدین مسعود دا اصل ناں مسعود سی تے فرید الدین اوہناں اپنے ناں نال جوڑیا۔ اوہدے ناں نال گنج شکر جوڑیا جاندا اے پر اوہناں دے ویلے تے مگروں کسے تھاں تے گنج شکر دا ناں نہیں ملدا۔ فرید دے شگرد تے اوہناں مگروں چشتیہ ٹولی دے آگو نظام الدین نے کسے تھاں تے وی گنج شکر دا شبد اوہناں لئی نہیں ورتیا ۔ نظام الدین فرید نال چوکھا چر لنگھایا تے اوہ فرید دے ٹبر نوں وی جاندے سن۔ پیراں دی جیون کتھا تے فرید دے مرن مگروں دو سو ورے دے چر نال لکھی گئی کتاب سیرت اولیاء وچ وی کدے گنج شکر دا ناں ورتیا گیا تے ناں ایں کسے ایس ناں نال رلدی کرامت بارے لکھیا اے۔
شائستہ اکرام اللہ
حالات زندگی
بیگم شائستہ اکرام اللہ د‏‏ی اک وجہ شہرت ایہ وی اے کہ اوہ اردن دے سابق ولی عہد شہزادہ حسن بن طلال تے بنگلہ دیش دے سابق وزیر خارجہ رحمن سبحان د‏‏ی خوش دامن سن۔
پھپھڑے
ناں
میڈیکل وچ پھپھڑیاں لئی شبد "پلمو(English:Pulmo)" یا "نیمو (English:Pneumo)" ورتیا جاندا اے۔ پلمو شبد لاطینی بولی دے شبد(Latin:pulmonarius) توں نکلیا اے جیہدا مطلب اے پھپھڑا، تے نیمو شبد یونانی بولی دے شبد (Greek:πνεύμων) توں نکلیا اے ایہدا مطلب پھپھڑا اے۔
ڈڈلے ہرشباخ
ڈڈلے ہرشباخ امریکہ دی یونیورسٹی ہارورڈ دا اک کیمیا گرو سی۔اونے مالیکیولاں دے چلن دا دسیاتے ایدے اچ نوبل انعام جتیا۔
شہرستان ارسنجان
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان ارسنجانایران دے صوبہ فارس دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز ارسنجان شہر اے۔
ریسرالدا ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔
بابل
بابل 16ویں صدی م پ چ دکھنی عراق چ وسن والی اک سرکار سی جسدا راجگڑھ بابل دا شہر سی ۔ بابل دی سلطنت اودوں ابھری جدوں حمورابی نے سمیر تے اکادیہ دیاں پہلیاں بادشاہتاں دے علاقے تے اک نویں سلطنت بنائی ایہہ سامی النسل لوکاں دی حکومت سی تے سامی اکادی زبان سرکاری استعمال واسطے جدکہ سمیری زبان مذہبی استعمال واسطے مقرر کیتی سمیری تے اکادی تہذیب نے بعد والی بابلی تہذیب تے بہت ذیادہ اثر پایا تے ایہہ علاقہ اک اہم تہذیبی مرکز بنیا رہیا بابل داذکر سب توں پہلاں اکادیا دے علاقے سارگون چوں ملن وای تختی تے ملدا اے جہڑی 23ویں صدی قبل مسیح نال تعلق رکھدی اے ۔
سٹینلے کوہن
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
دوارکاناتھ ودیابھوشن
مڈھلا جیون
خواتین د‏‏ی تعلیم دے پرزور حمای‏تی دوارکاناتھ نے دوسرے روشن خیالاں نو‏‏ں اپنے نال ملیا لیا تے جان ایلیٹ ڈرنک واٹر بیتھون دے قائم کردہ بیتھون اسکول د‏‏ی اکیس برساں تک حمایت کيتی۔.
وفات
شیو ناتھ شاستری دوارکاناتھ د‏‏ی بہن دے بیٹے سن ۔
یای چھمبر
یای چھمبر جپان وچ اک 40 میٹر اچی چھمبر اے۔
چین دے صوبے
اک صوبہ (شینگ یا 省)، باضابطہ طور اُپر صوبائی سطح ونڈ درجہ اول چینی انتظامی ونڈاہے۔ اس طرح دیاں 34 ونڈاں نیں۔
لن کاؤنٹی
لن امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
گردے
تھاں
گردے پٹھی چادر دے تھلے تے کمر ول ہوندے نیں۔ سجا گردہ کلیجے دے پچھے تے کھبا گردہ تلی دے پچھے ہوندا اے۔
وکھالہ
گردے دے دو وڈے حصے ہوندے نیں، بارلا حصہ "رینل کارٹیکس" تے اندر آلا "رینل میڈولا" اخواندا اے۔ گردے وچ 8 توں 18 کون ورگے وکھالے ہوندے نیں جناں نوں "رینل پائرامڈ" آکھیا جاندا اے۔
ہسٹالوجی
• لوپ آف ہینلے پتلا ٹوٹا ولگن
• گردہ کٹھی نالی ولگن
لہو
وکھالہ
انسان دا لہو دوجے ریڑھ دی ہڈی آلے جنوراں نال رلدا اے پر ایہناں درمیان ولگن گنتی، ناپ، پروٹین وکھالہ تے ہور شیواں دا تھوڑا جیا فرق فیر وی ہوندا اے، وڈے فرق تھلے دتے گئے نیں۔:
فزیالوجی
ریڑھ دی ہڈی اآلے جنوراں وچ لہو دے تنوں ولگن (سوے لہو ولگن، چٹے لہو ولگن تے پلیٹلیٹ) ہڈی دے گودے دے اندر بندے نیں۔ بچمن وچ پنڈے دی ہر ہڈی دے اندر لہو ولگن بندے نیں پر جوانی وچ صرف وڈی ہڈیاں وچ لہو بنن دا عمل ہوندا اے جناں وچ ریڑھ دے مہرے، سینے دی ہڈی، پسلیاں، کولہے دی ہڈیاں، بانواں تے لتاں دی ہڈیاں شامل نیں۔ ایس توں علاوہ، بچپن وچ چٹے لہو ولگن، "تھائیمس" غدود وچ بندے نیں۔ لہو دا پروٹینی حصہ تے لہو جمان مادے کلیجے وچ بندے نیں۔ سوے لہو ولگناں دی عمر 120 دیہاڑے ہوندی اے، ایس توں بعد اوہ تلی تے کلیجے وچ مکا دتے جاندے نیں۔ لہو دی پروٹیناں، چکنائیاں تے امائینو ایسڈاں نوں وی جگر مکاندا اے تے گردے ایہناں نوں موتر وچ روڑ دیندے نیں۔
آکسیجن دا لان لیجان
رنگ
جدوں لہو وچ کاربن مونو آکسائیڈ وڑدی اے تے ایہدا رنگ لشکدا سوا ہو جاندا اے کیوں جے ایہدے وچ "کارباکسی ہیموگلوبن" بن جاندی اے۔جدوں پنڈے وچ سائینائیڈ دا زہر پھیلدا اے تے پنڈا آکسیجن نوں نئی ورت سکدا، ایس لئی وینی لہو آکسیجن توں پعریا رہندا اے تے سوآ رہندا اے۔ کج حالتاں وچ ہیموگلوبن دی ہیم ٹولیاں کھل دے رنگ نوں نیلا کر دیندیاں نیں، ایس حالت نوں سایانوسس آکھی دا اے۔ جے ہیم نوں آکسیڈائیز کیتا جائے تے اے پورے رنگ دا ہو جاندا اے تے آکسیجن دی لان لیجان نئی کر سکدا، انوں میٹا ہیموگلوبن آکھیا جاندا اے۔ اک ہور حالت "سلف ہیموگلوبینیما" وچ آرٹریاں دی ہیموگلوبن وچ تھوڑی جئی آکسیجن ہوندی اے تے ایہدا رنگ گورا سوآ تے ہلکا نیلا ہو جاندا اے۔
روگ
لہو ٹرن پھرنروگ
جامعہ عالیہ
کیمپس
جامعہ عالیہ وچ مختلف قسماں دے نصاب تعلیم دے لئی چار علاحدہ کیمپس بنائے گئے نيں جو پارک سرکس، تڑاتلا تے نیو ٹاؤن (راجا رہاٹ) وچ واقع ني‏‏‏‏ں۔
کرمیگنان آدمی
یہ سوال کہ آیا کرو میگنان آدمی برا راست نی اینڈر تھال آدمی د‏‏ی اولاد سی یا نئيں۔ حالے حتمی طور اُتے طے نئيں ہويا ا‏‏ے۔ اک خیال ایہ وی اے کہ ایہ لوک مشرقی وسطیٰ تو‏ں یورپ وچ داخل ہوئے تے انہاں نے نی اینڈر تھال نسل نو‏‏ں یا تاں ختم کر دتا یا دونے باہ‏م جذب ہو گئے۔ لیکن ایہ سوال اپنی جگہ رہندا اے کہ آیا مشرقی وسطیٰ تو‏ں نکلنے والا کرو میگنان مشرقی وسطیٰ دے نی اینڈر تھال د‏‏ی اولاد سن یا نئيں؟ اُتے بوہت سارے قدیم انسانی مجحرات دا زمانہ پنج لکھ سال تو‏ں اک لکھ سال پہلے تک دا اے تے جو یقناً نی اینڈر تھال نيں تے انہاں دے نسلی اثرات اج وی انساناں وچ دریافت کیتے گئے نيں۔ کرو میگنان مجحرات قدیم حجری دور دے وسطی حجری دور تے جدید حجری دور وچ پائے گئے نيں۔ یورپ وچ ایہ دونے اعلیٰ الترتیب اٹھ ہزار ق م تا پنج ہزار ق م تے پنج ہزار ق م تا دو ہزار ق م اُتے محیط نيں۔ اس لئی ایہ بتے کرنا مناسب اے کہ کرو میگنان آدمی نی اینڈر تھال نسل دا تسلسل سی ۔
انہاں فن پارےآں وچ خاص طور اُتے ’ براسم پائی د‏‏ی وینس ‘ دا مجسمہ تے ’ ہنہنا‏تے گھوڑے ‘ دے سر دا مجسمہ جو ّری ایج ( فرانس ) دے مقام اُتے بنایا گیا سی یا میڈیلین دے مقام اُتے جو ارنا ملیا اے اوہ دنیا فن دے شہکاراں وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ فن دا ایہ اعلیٰ معیار اس گل دا ثبوت اے کہ انہاں لوکاں د‏‏ی سنگتراشی، اوزار سازی، رنگ سازی د‏‏ی صنعت اِنّی ترقی کرچک‏ی سی کہ اوہ ایہ سب کچھ کرسکدے سن ۔ یقیناً انہاں لوکاں نو‏‏ں ٹیکنالوجی، سائنس تے فن د‏‏ی تعلیم دتی جاندی ہوئے گی۔ چاہے اوہدی سطح تے شکل کچھ وی ہوئے۔ ماہر تو‏ں نو آموز د‏‏ی طرف، استاد تو‏ں شاگرد د‏‏ی طرف تعلیم، علم تجربے تے ہتھ د‏‏ی مہارت د‏‏ی منتقلی دا سلسلہ شعور د‏‏ی بلند تر سطح اُتے شروع ہوچکيا سی ۔ انہاں دے فن دے اعلیٰ نمونے جنہاں غاراں وچ موجود نيں انہاں وچ فرانس د‏‏ی لے آئزی تے فونت دوگام د‏‏ی غاراں تے اسپین وچ التمیرہ د‏‏ی غاراں زیادہ مشہور نيں۔ اس دے علاوہ دنیا فیر وچ اس قسم د‏‏ی غاراں یورپ تو‏ں لے ک‏ے سائبیریا تک پھیلی ہوئیاں نيں ۔
حوالے
گٹھ:آثار قدیمہ فرانس گٹھ:متعلقات بشر گٹھ:انسان گٹھ:فرانس
سائین ویو
جتھے:
ملک ارسلان بے
اوہ ذولقادر بیلیک ریاست دے ستویں حکمران سن اتے ذوالقادر اوغلو سلیمان دے تیجے پتر سن ۔ 1454 وچ اپنے پیؤ دی موت دے بعد، اوہ ریاست دا حکمران بن گیا۔ اسدے ویلے وچ ،گوانڈھی کارامان بیلیک پاروں سلطنت عثمانیہ ، مملوک سلطنت تے آق قیونلو ریاست نال لڑائی شروع ہوئی۔ ہرپوت دا علاقہ آق قویونلو دے حکمران اوزون حسن نے کھو لیا اتے ریاست دے راجگڑھ ایلبستان مخالف فوج نے تباہ کر دتا سی ۔
ویلا دیل کوکا ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔
چک 499 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
رنل اڈنا لومڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
تیونس دی مہم
شمالی افریقہ د‏‏ی تمام تر مہم دے دوران جرمنی تے اٹلی دے 6 لکھ 20 ھزار فوجی مارے گئے جدو‏ں کہ برطانوی دولت مشترکہ د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں 2 لکھ 20 ھزار جاناں دا نقصان ہويا۔ صرف تیونس وچ امریکا دے 18,500 فوجی مارے گئے۔ شمالی افریقہ وچ اتحادی فوجاں د‏‏ی فتح دے باعث 9 لکھ دے لگ بھگ جرمن تے اطالوی فوجی مارے گئے یا زخمی ہوئے۔ اِس دے بعد اتحادی فوجاں نے 1943 دے موسم گرما وچ حلیف فوجاں دے خلاف دوسرا محاذ کھولدے ہوئے سسلی تے اٹلی دے بنیادی علاقے اُتے حملہ کردتا تے مشرق وسطٰی دے تیل دے ذخائر تے ایشیا تے افریقہ وچ برطانوی رسد دے ذرائع دے خلاف حلیف فوجاں د‏‏ی طرف تو‏ں ممکنہ خطرے نو‏‏ں ختم کر دتا۔ ایہ اقدام دوسری عالمی جنگ دے دوران بہت حساس نوعیت د‏‏ی اہمیت دے حامل سن ۔
واؤپیس ڈیپاٹمنٹ
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔
سوگاروگا چھمبر
سوگاروگا چھمبر ضلع کوماموٹو جپان وچ اک 60 میٹر اچی چھمبر اے۔
جمی ویلز
جمی ویلز اک امریکی جنا اے جیڑا انٹرنیٹ تے کم کردا اے۔ جمی ویلز وکیپیڈیا موہری وی اے۔جمی ویلز نے 2001 چ لیری سانگر نال رل کے وکیپیڈیا دا مڈھ رکھیا۔
چک 18 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
جمی ویلز
ہور ویکھو
گٹھ:1966 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریکی کاروباری شخصیتاں گٹھ:امریکی بلاگرز گٹھ:امریکی کاروباری شخصیتاں گٹھ:امریکی ملحدین گٹھ:برطانوی ملحدین گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریکی کاروباری شخصیتاں گٹھ:سینٹ پیٹرز برگ، فلوریڈا دیاں شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں ویکیپیڈیا گٹھ:مملکت متحدہ وچ امریکی تارکین وطن گٹھ:مؤسسہ ویکیمیڈیا گٹھ:ہنٹسویل، الاباما دیاں شخصیتاں
ویچادا دیپارٹمنٹ
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔
کولمبیا انتظامی طور اتے 32 صوبےآں جنہاں نوں ڈیپارٹمنٹ آکھیا جاندا اے چ ونڈیا ہویا اے ۔
ویچادا ڈیپارٹمنٹ کولمبیا دے 32 ڈیپارٹمنٹاں چون اک اے تے اسدا صدرمقام پورتو کارینو شہر اے ۔
ترکی دی کریمیا دی فتح
حوالے
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
ویسٹ منسٹر پیلس
ویسٹ منسٹر پیلس برطانیہ دے سیاسی کماں دا گڑھ اے۔ ایدا کعڑیال بگ بن لندن تے برطانیہ دا نشان اے تے لندن جان والیاں دی ویکھن والی تھاں اے۔
جہرم
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
مارشل کاؤنٹی، آئیووا
مارشل امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
رنجیت سنگھ مگروں سکھ راج
شیر سنگھ
مہاراجہ شیر سنگھ نوں رستے 'چوں ہٹاؤن لئی ڈوگریاں اتے سندھاوالیا سرداراں نے ملی-بھگت نال اک سکیم بنائی جس دے چلدیاں 15 ستمبر 1843 نوں کھیڈاں دے شوقین مہاراجہ شیر سنگھ دے ساہمنے اک کھیڈ میلہ کروایا گیا ۔ مہاراجہ لاہور دی شاہبلھول باراندری (نواں نام کوٹ خواجہ سید) وچ کرسی اُتے بیٹھا ہویا سی ۔ مہاراجے دا چچیرا بھرا اجیت سنگھ سندھاوالیا (ایہہ لہنا سنگھ دے بھرا وساوا سنگھ دا پتر سی اتے لہنا سنگھ رشتے وچ شیر سنگھ دا چاچا لگدا سی) 400 گھوڑ سواراں دے اگے چلدا ہویا مہاراجہ دے ساہمنے پیش ہویا اتے ہتھیار رکھن اتے خریدن دے شوقین مہاراجہ شیر سنگھ دے حضور وچ اک دونالی مولیدار رائیفل پیش کیتی ۔ جیوں ہی شیر سنگھ اس نوں پھڑن لئی اٹھیا، اجیت سنگھ نے اس اُتے گولی چلا دتی اتے اوہ تڑپھ کے اتھے ہی کرسی اتے ڈگ پیا ۔ حالے اوہ آخری ساہ لے ہی رہا سی کہ اجیت سنگھ نے تلوار نال اس دا سر کٹّ کے نیزے اپر چڑھا لیا ۔ ادھر دوسرے پاسے گولی دی آواز سندیاں ہی لہنا سنگھ سندھاوالیا نے تلوار پھڑی اتے مہاراجہ شیر سنگھ دے سپتر شاہزادہ پرتاپ سنگھ ول چل پیا ۔ پرتاپ سنگھ اجے اپنے دادا دے ستکار لئی جھکیا ہی سی کہ خونخار دادے نے اپنے پوترے دی گردن کٹّ کے نیزے اپر ٹنگ لئی۔
سکھ راج دے خاتمے مگروں
پنجاب اُتے قابض ہون توں بعد انگریز مہاراجہ دلیپ سنگھ نوں لندن لے گئے اتے اتھے 8 مارچ 1853 نوں اس دا دھرم پرورتن کرا کے اس نوں عیسائی بنا دتا گیا | 23 اکتوبر 1893 نوں اس دا ودیش وچ ہی دہانت ہو گیا اتے 10 مارچ 1957 نوں اس دی پہلی زنانی بمبا دے چھ بچیاں وچوں باقی بچی پتری شہزادی بمبا صوفیہ دلیپ سنگھ دے لاہور وچ موت ہون توں بعد سکھ راج دی آخری نشانی وی ہمیشہ لئی الوپ ہو گئی ۔
آپریشن پولو
انجام
دوسری طرف جو مصلحت کار فرما سی اوہی اج الجیریا' مصر ' بوسنیا تے پنجاب وغیرہ وچ نمایاں اے کہ کمزور دا صفایا کرنے دے لئی اسنو‏ں تصادم اُتے مجبور کر دتا جا تا اے تاکہ ظالم ہونے دا الزام سر اُتے نہ آئے اس دے لئی پریس پروپگنڈہ بنیاد پرستی جیسی اصطلاحاں (Arms Embargo, TADA, EITA,) جداں قوانین دے ذریعئے مظلوم نو‏‏ں ظالم بنا ک‏ے قومی تے بین الاقوامی رائے نو‏‏ں ظالم دے حق وچ ہموار کر دتا جاندا اے ایہی کچھ حیدرآباد وچ ہويا۔ رضاکار تنظیم جو حقیقت وچ فرقہ پرستی دے مقابلے وچ وجود وچ آئی سی اسنو‏ں بہانہ بنایا گیا۔ ایہ گروہ آزاد نوجوان اُتے مشتمل سی جو حکومت تو‏ں کوئی تعلق نہ رکھدا سی ۔ اسنو‏ں بہانہ بنا ک‏ے پورے حیدرآباد نو‏‏ں رضاکار تنظیم دے طور اُتے پیش کیتا گیا اس دے قائدین د‏‏ی شعلہ بیا نی ہر دور وچ بلند رہی جو موافقین دے لئی جذباتیت دا سامان پیدا کردی اے تے مخالف دے لئی دھمکی دا خوف طاری ک‏‏‏‏ے دیندی ا‏‏ے۔ اس وقت دے نازک حالات وچ رضاکار قائدین د‏‏ی تقریراں نے جلتی اُتے تیل چھڑکنے دا کم کیتا۔ 6 اپریل 1948ء نو‏‏ں ہندوستان ٹائمز وچ اک فتنہ انگیز خبر شائع ہوئی کہ قاسم رضوی نے لال قلعہ اُتے جھنڈا لہرانے دا عزم کیتا ا‏‏ے۔ اتحادالمسلمین نے تردید د‏‏ی کہ اس قسم د‏‏ی تقریر سرے تو‏ں ہوئی ہی نئيں لیکن تیر نکل چکيا سی جو اپنا کم ک‏‏‏‏ے گیا تے جواہر لعل نہرو نو‏‏ں پولیس ایکشن دا جواز مل گیا۔ 24 اپریل نو‏‏ں انہاں نے آل انڈیا کانگریس اجلاس وچ انہاں نے اپنی تقریر وچ کہیا کہ حیدرآباد ہندوستان دے سینے اُتے اک نا سور اے تے الٹی میٹم دتا کہ الحاق یا جنگ دونے وچو‏ں کسی اک دے لئی حیدرآباد تیار ہو جائے۔ سردار پٹیل نے اتحاد المسلمین نو‏‏ں غیر قانونی قرار دینے دا مطالبہ کیتا تے اک آزاد اسمبلی دے قیام دے لئی وی سفارش کيت‏ی۔
پولیس ایکشن یا آپریشن پولو
1947 تا 1948ء اک سال تک Stands till agreement دے ذریعۂ حیدرآباد اُتے ایکشن روکیا گیا جس د‏‏ی اہ‏م وجہ ایہ سی کشمیری محاذ اُتے ہندوستانی فوجاں برسرِ پیکار سن تے حیدرآباد تے کشمیر دونے دے کیسس اقوامِ متحدہ دے ایجنڈے وچ شامل سن اس لئی مصلحت دا تقاضا ایہی سی کہ حیدرآباد دے مسلئی نو‏‏ں حالے تے مضبوط ہونے تک کسی قسم د‏‏ی جنگ یا ایکشن تو‏ں گریز کیتا جاے۔ ٔ اس دوران نظام نے ریاستِ نو پاکستان نو‏‏ں لکھاں روپئے د‏‏ی مدد کيت‏ی تے تے اس دے قیام وچ اہ‏م رول ادا کیتا مگر بحرحال اِنّی رقم تو اوہ دے نئيں سکدے سن جو انگریزاں اُتے لٹا چکے سن اُتے افسوس کہ نظام د‏‏ی تقدیر وچ ایہی رہیا کہ اوہ جس اُتے اپنا مال لٹاندے اوہ انہاں نو‏ں بچانے وچ ناکا‏م ہُندا۔ اس دوران نظام جنہاں غلطیاں دا مسلسل ارتکاب کردے رہے اس دا خمیازہ ناقابلِ اندازہ سی جنرل ایدروس دا تقرر ' مرزا اسمعیل دا وزیرِ اعظم دے عہدے دے لئی انتخاب جنہاں د‏‏ی آمد دے نال ہی نواب علی یاور جنگ تے زین یار جنگ جداں غیر حیدرآبادی متعصب انساناں د‏‏ی آمد شروع ہو گئی۔ نظام اک طرف تو رضاکاراں تو‏ں حکومت د‏‏ی برأت دا حکومتِ ہند دے سامنے اظہار کردے رہے تے دوسری طرف 6 مئی 1947 نوں انہاں نے اپنی سالگرہ دے جشن وچ جو رضاکاراں د‏‏ی طرف تو‏ں منایا گیا ہزاراں رضاکار نوجواناں نو‏‏ں پریڈ کرنے د‏‏ی اجازت دت‏ی۔ ہن تصویراں دے ذریعہ ٔ ہندوستان ہی نئيں ساری دنیا وچ تشہیر ہوئی کہ نظام تے رضاکار اک ہی سک‏‏ے دے دو رخ نيں۔ حالانکہ افتضائے حقیقت ایسی نئيں سی نظام ہندو تو‏ں زیادہ رضاکاراں تو‏ں مشکوک رہ‏‏ے۔
جدوں stand still اکریمنٹ اُتے ایمان داری تو‏ں عمل جاری نہ رہ سکا ہندوستان مسلسل حیدرآباد اُتے اگریمنٹ د‏‏ی خلاف ورزی دا الزام لگاندا رہیا تے نظام ہندوستان اُتے الزام لگاندے رہے حل د‏‏ی نہ کوئی صورت سی نہ کوئی ایسی شخصیت جو سمجھوندے د‏‏ی راہ پیدا ک‏‏‏‏ے سک‏‏ے۔ مہاتما گاندھی اک قیمتی شخصیت سن جو حیدرآبادی کانگریسی رہنماواں د‏‏ی امیداں دا مرکز سن لیکن سردار پٹیل دے ایما اُتے انہاں نو‏‏ں وی انسانیت دوستی دے نتیجے وچ گولی مار دتی گئی( حوالہ بلٹز The top 10 assassinations نومبر 1976)
شہرستان شاہین شہر و میمہ
Shahinshahr o Meymeh County
وی واۓ کانس ماجورس
وی واۓ کانس ماجورس اک لال بوت وڈا جن تارہ اے جیڑا تارہ چرمٹ کانس ماجورس دا سنگی اے۔ اے کائنات دے سب توں وڈے تہ سب توں بوتے چانن آلیاں تاریاں چوں اک اے۔ ایدا ریڈیس 1،420 سورجی ریڈیس اے جیڑا 990,000,000 کلومیٹر بندا اے۔ اے تارہ زمین توں 1200 پارسک دی دوری تے اے۔ ایہ ایناں وڈا اے کہ اگر اینوں سورجی پربندھ دے وشکار رکھیا جاۓ تہ ایدی کھل مشتری دے مدار توں وی ودد ہووے گی۔
نِینا گِل
شروعاتی زندگی اتے تعلیم
گل دا جم پنجاب، بھارت وچ ہویا سی ،پرچڑھدی عمرے اوہ پروار سمیت برطانیہ آوسی۔
راجپالیسی
لیبر دی 1997 دی سفلتا توں پہلاں، گل نے لیبر دی شیڈو کیبنٹ نال ملکے پارٹی دی سماجی پالیسی نوں ترقی یافتہ کرن لئی کم کیتا۔ 1999 وچ، یورپیئن پارلمینٹ   دی پہلی ایشیئن عورت ایم۔ ای۔ پی چنی گئی۔ویسٹ مڈلینڈز دی نمائندگی کردیاں گل نے 1999 اتے 2009 وچکار وکھ-وکھ عہدےآں تے کم کیتا جویں کہ بھارت نال تعلقاں دے لئی بنے وفد دی مکھی اتے دکھنی ایشیا اتےسارک دیساں نال تعلقات دے لئی بنے وفد دی مکھی۔ اوہ اک قانونی معاملےآں دی کمیٹی اتے بجٹ کمیٹی دا حصہ وی سی۔
چک 503 گ ب
چک 503 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
سنیماسپس اسٹرالس
سنیماسپس اسٹرالس گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
گروہ 8
دراصل شروع وچ پنج ملکاں (اطالیہ تے کینیڈا نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے) دا مجموعہ سی۔ روس د‏‏ی شمولیت تو‏ں ایہ گروپ اٹھ بن گیا۔
ویسٹ منسٹر ایبی
ویسٹ منسٹر ایبے انگلستان دے راجگڑھ لندن وچ اک گرجے دا ناں اے جتھے شاہ انگلستان د‏‏ی تاج پوشی ہُندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے پہلے رومی کاتھولک راہباں د‏‏ی اک خانقاہ تے کاتھولک گرجا جو پوپ بینیڈکٹ دے وقت تعمیر ہويا سی۔ اس د‏ی تجدید ہنری سوم دے وقت ہوئی۔ اس دے بعد ایڈورڈ سوم، رچرڈ دوم، رچرڈ سوم تے ہنری ہفتم نے وی اس وچ کچھ اضافے کیتے۔ یہ شاہی گرجا ا‏‏ے۔ بھانويں سینٹ پال انگلستان دا سب تو‏ں وڈا گرجا اے، اُتے ویسٹ منسٹر د‏‏ی اہمیت اس تو‏ں کم نئيں۔ انگلستان دے بادشاہ ايس‏ے جگہ دفن ہُندے نيں اس دے علاوہ بے شمار نامور ہستیاں د‏‏ی یادگاراں اس وقت تک وی رومی کاتھولک آرچ بشپ دا مسکن ا‏‏ے۔
دوسری عالمی جنگ دے دوران شمالی افریقہ وچ فوجی کارروائیاں
ہور براں 1940 دے موسم بہار دے دوران مغربی یورپ وچ ذلت آمیز شکست دے بعد شمالی افریقہ د‏‏ی ماساں اتحادی فوجاں نو‏‏ں ایہ موقع دتا کہ اوہ حلیف قوتاں دے خلاف اک نواں محاذ کھولاں۔ فیر جون 1941 وچ سوویت یونین اُتے جرمن حملے دے بعد اوہ مشرقی محاذ اُتے جرمن دباؤ نو‏‏ں کم کرنے وچ کامیاب ہوئے گئياں۔
شہرستان تالش
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان تالش ایران دے صوبہ گیلان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز تالش شہر اے۔
شہرستان لاہیجان
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گیلان
چک 12 ڈی بی
چک 12 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
لہری
عروج
ان د‏‏ی پہلی فلم ’انوکھی‘ سی جو سنہ 1956 وچ ریلیز ہوئی۔ انہاں د‏‏ی آخری فلم ’دھنک‘ سی جو سنہ 1986 وچ بنی سی۔ انہاں دا فلمی کیریئر تیس سال اُتے محیط اے تے اک اندازے دے مطابق انھاں نے 220 فلماں وچ کم کیتا جنہاں وچ تن پنجابی فلماں دے علاوہ باقی سب اردو فلماں سن۔ سفیر اللہ لہری نو‏‏ں سنہ 1964 تو‏ں 1986 تک دا بہترین مزاحیہ قرار دیندے ہوئے نگار ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔
تاثرات وتبصرے
لہری برصغیر د‏‏ی فلمی دنیا اپنی طرز دے منفرد اداکار سن ۔ انہاں دے بعد فلمی دنیا، ٹی وی تے سٹیج وچ مزاح تو‏ں وابستہ ہونے والے تمام لوک انہاں د‏‏ی ہنرمندی تے بڑائی دے قائل نيں تے انہاں وچو‏ں بیشتر سمجھدے نيں کہ لہری اک ایداں اداکار سن جنھاں نے نہ صرف فلمی دنیا وچ اپنے لئی جگہ بنائی بلکہ دوسرے لوکاں نو‏‏ں وی مزاح دا اک نواں راستہ دکھایا۔
فانی بدایونی دی شاعری
” فانی زندگی بھر گلشن ہستی نو‏‏ں مغموم نگاہاں تو‏ں دیکھدے رہے او رنسترن نو‏‏ں کافور تے کفن سمجھدے رہ‏‏ے۔ اُنہاں د‏‏ی شاعری د‏‏ی تخلیق اشک شبنم تے خون ِحنا نال ہوئی ا‏‏ے۔ اوہ زندگی بھر آہاں بھر تے رہ‏‏ے۔ تے مردے دم تک سسکیاں لیندے رہ‏‏ے۔ فانی نو‏‏ں محض غم تے یاس د‏ی بدولت رفعت تے عظمت حاصل ہوئی اے ايس‏ے وجہ تو‏ں اُنہاں نو‏‏ں یاسیت دا امام کہیاجاندا اے۔“ چمن سے رخصت فانی قریب ہے شائد کچھ آج بوئے کفن دامن ِ بہار میں ہے
موت، کفن، قبر تے میت:۔
سنے جاتے نہ تھے تم سے مرے دن رات کے شکوے کفن سرکائو میری بے زبانی دیکھتے جاؤ
شب فرقت کٹی یا عمر فانی اجل کے ساتھ آمد ہے سحر کی
فانی دا غم:۔
فانی د‏‏ی حیات دا مطالعہ اس امر نو‏‏ں ثابت کردا اے، کہ انہاں نے ساری عمر مصیبت وچ گزاری۔ فانی نے دل تو‏ں جنہاں لوکاں نو‏‏ں عزیز جانا سی۔ اوہ لوک اُنہاں د‏‏ی اکھاں دے سامنے مردے چلے گئے۔ اس دے بعد د تے سال دے اندر اندر والد تے والدہ دا انتقال، دوستاں وچ کشن پرشاد تے انہاں د‏‏ی بیٹی تے اخر وچ انہاں د‏‏ی بیوی دا انتقال اُنہاں اُتے کافی اثر انداز ہوئے۔ جو انسان اِنّے سارے جنازاں نو‏‏ں دیکھ رہیا ہوئے۔ اُنہاں دے غم دا اندازہ لگانا مشکل اے اک خط وچ لکھدے نيں،
فانی نے جس دور وچ اکھ کھولی اوہ فسادات دا دور سی۔ جنگاں سن تاں اس دور وچ اک مزاج سی۔ جس نے انہاں نو‏‏ں غم برتنے اُتے مجبور کر دتا۔ تاں اُنہاں د‏‏ی حسیات متاثر ہوئے بغیر نئيں رہ سکدی تے فیر سب تو‏ں ودھ ک‏ے اُنہاں دا اپنا مزاج سی۔ جس نے ا ن دے غم برتنے اُتے مجبور کر دے ا۔ انہاں حالات تے واقعات نے غم دا برتنے اُتے مجبورکر دتا۔ انہاں حالات تے واقعات نے غم دا اک مکمل فلسفہ پیش کيتا۔
غم دوراں:۔
زندگی کس عذاب وچ گزری، وچ اوہ جس عذاب د‏‏ی طرف اشارہ ک‏ے رہے نيں اوہ معاشرے د‏‏ی مادی ترقی اے تے تیز رفتاری ا‏‏ے۔ جس دا بحیثیت شاعر فانی نال نئيں دے سکدا تے مادی ترقی شاعر نو‏‏ں پِچھے دھکے ل دیندا اے فیر اُس دور دا جو وڈا مسئلہ سی جس تو‏ں فرد متاثر ہوئے رہیا سی۔ اوہ وہ محبت تے اقدا ر دا تیزی تو‏ں فقدان سی۔ پہلے محبت د‏‏ی قدردانی سی پہلے بے وفائی دا تعلق شرافت تو‏ں سی اج کل مادی ترقی وچ بے وفائی دا مسئلہ مادی ترقی اے کہ انسان بدل رہیا ا‏‏ے۔ شاعر نو‏‏ں دکھ اس گل دا اے کہ محبتاں مٹ رہیاں نيں۔ دیار مہر میں آپ کہتے مہر ہے فانی کوئی اجل کے سوا مہرباں نہیں ملتا
فانی د‏‏ی شاعری وچ مراجعت دا رجحان:۔
کیا اُس کو بے قراری یاد آگئی ہماری مل مل کے بجلیوں سے ابر بہار، رویا
گروپ 77
گروپ ستتر (جی 77) اقوام متحدہ د‏‏ی اک تنظیم اے جس نو‏‏ں ارکان ترقی پذیر ملکاں دے لئی بنایا گیا ا‏‏ے۔ جی-77 دا مقصد اس دے ارکان د‏‏ی مجموعی معشیت نو‏‏ں فروغ دینا تے اقوام متحدہ وچ اس د‏ی آپسی گفتگو وچ دلچسپی پیدا کرنا تے اسنو‏ں بڑھاوا دینا ا‏‏ے۔ اس تنظیم دے بنیاد گزار ارکان د‏‏ی تعداد 77 اے لیکن نومبر 2013ء وچ انہاں د‏‏ی تعداد وچ توسیع کيتی گئی تے اس طرح 134 ملکاں اس دے ارکان بن گئے جنہاں وچ چین وی شامل ا‏‏ے۔ حالانکہ چین جی-77 دے اجلاس وچ شامل ہُندا اے مگر خود نو‏‏ں اس دا رکن نئيں مندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی تمام رسمی دستاویزات 77 دا گروپ تے چین دے ناں تو‏ں شائع ہُندا ني‏‏‏‏ں۔ 2018ء وچ گروپ 77 د‏‏ی صدارت مصر دے پاس اے جدو‏ں کہ جنوری 2019ء تو‏ں دولت فلسطین اس د‏ی ذمہ سنبھالے گا۔ ۔ گروپ-77 د‏‏ی بنیاد 15 جون 1964ء نو‏‏ں “ 77 ملکاں دے باہمی اعلان تو‏ں رکھی گئی سی۔ ایہ اعلان اقوام متحدہ کانفرنس برائے تجارت و ترقی دے اجلاس وچ کیہ گیا سی۔ اس دا پہلا اہ‏م اجلاس 1967ء وچ الجیرس وچ ہويا سی جتھ‏ے مستقل اداری ساخت د‏‏ی شروعات کيتی گئی۔ جنیوا (اقوام متحدہ)، روم (ادارہ برائے خوراک و زراعت)، ویانا (یونیڈو)، پیرس (یونیسکو)، نیروبی (یونیپ) تے گروپ 24، واشنگٹن ڈی سی (بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ تے عالمی بنک) وچ گروپ 77 دے ابواب موجود ني‏‏‏‏ں۔ 800px|thumb|وسط|2008ء وچ گروپ 77 دے ارکان
صدارت
thumb|350px|1970ء تو‏ں جی-77 د‏‏ی صدارت۔ ۔ سرمئی= کدی نئيں، زرد= اک مرتبہ، نارنگی= دو مرتبہ، سرخ= تن مرتبہ
گروپ-24
گروپ-24 جی-77 دا اک باب اے جس د‏‏ی بنیاد 1971ء وچ عالمی مالیا‏تی فنانس د‏‏ی ترقی دے مسائل دے سلسلے وچ ترقی پذیر ملک د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں ہ‏‏م آہنگ کرنے عالمی مالیا‏تی معاملات وچ انہاں نے منافع د‏‏ی گفگتو نو‏‏ں صحیح طریقے تو‏ں رکھنے دے لئی رکھی گئی سی۔ میکسیو دے علاوہ جی-24 دا ہر رکن جی-77 دا وی رکن ا‏‏ے۔ حالانکہ جی-24 د‏‏ی رکنیت د‏‏ی تعداد 24 تک ہی محدود اے اُتے جی-77 دا کوئی وی رکن جی-24 د‏‏ی رکنیت لے سکدا ا‏‏ے۔
بابا آمٹے
غیر معمولی تبدیلی
شادی دے بعد انہاں د‏‏ی زندگی وچ غیر معمولی تبدیلی آئی تے انہاں نے اپنی زندگی نو‏‏ں سماجی خدمات دے لئی وقف کر دتا تے سماج دے پسماندہ طبقے د‏‏ی زندگی وچ امید د‏‏ی روشنی بکھیرنا اپنا نصب العین مقرر کیتا۔
شہرستان آزادشہر
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان آزادشہرایران دے صوبہ گولستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز آزادشہر ناں دا شہر اے۔
پسٹاکوس کاؤنٹی
پسٹاکوس امریکی صوبے مینے دی اک کاؤنٹی اے۔
سنیماسپس بائیوکلاٹا
سنیماسپس بائیوکلاٹا گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
نواب فیض النساء
حوالے
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی خواتین سائنس دان گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی مصنفات گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی سائنس دان گٹھ:بنگال دے نواب گٹھ:بنگالی بولی دے مصنفاں گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:بنگالی مصنف گٹھ:بنگالی نشاۃ ثانیہ نال منسلک شخصیتاں گٹھ:بنگلہ دیشی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں گٹھ:بھارتی حامی حقوق نسواں گٹھ:بھارتی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں گٹھ:بھارتی مخیر خواتین گٹھ:بھارتی مخیرین گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:بنگال دی تریخ گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:ضلع کومیلا دیاں شخصیتاں گٹھ:کومیلا دیاں شخصیتاں