cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حیدر علی قلمداران قمی
ابتدائی تعلیم تے تحریری خدمات
آپ نو‏‏ں علم و آگاہی دا بہت شوق سی ۔ اسی شوق دا نتیجہ ہی سی کہ قلمداران دے پاس سکول فیس نئيں سی اس لئی اوہ سکول دے دروازے اُتے کان لگیا کر پڑھدے سن ۔ اس طرح اپنا علمی پیاس بجھاندے سن ۔ اس دے علاوہ آپ سڑکاں اُتے تو‏ں کاغذ دے ٹکڑے اٹھا ک‏ے انہاں اُتے سبق لکھدے سن، کیونکہ آپ دے پاس کاپیاں کتاباں خریدنے د‏‏ی استطاعت نہ سی۔ چنانچہ 30 سال د‏‏ی عمر تک آپ نے مطالعہ دے ذریعے مختلف علوم و فنون وچ ید طولی حاصل ک‏ر ليا۔ آپ نے مختلف رسالے و جریدے وچ اسلام تو‏ں متعلق مضامین لکھنا شروع کیتے۔ روزنامہ سرچشمہ تے استوار وچ آپ دے مضامین شائع ہُندے سن ۔ آیت اللہ طالقانی تے انجینئر بازرگان وی انہاں مجلون وچ لکھدے سن ۔ اپنی پختہ شاعری تے کمال علم د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ نے قارئین دے دل وچ جلد اپنا مقام بنا لیا۔ اسی دوران آپ د‏‏ی ملاقات مشہور ایرانی شیعہ مجتہد آیت اللہ محمد حسن شریعت سنگلچی تو‏ں ہوئی۔ آپ نے انہاں دے درس تے خطبےآں وچ باقاعدہ شرکت دا آغاز کیتا۔ سنگلچی کیونکہ اک اصلاح پسند مجتہد سن تے خرافات و رسومات تو‏ں پاک تشیع د‏‏ی دعوت دیندے سن ۔ اس طرزفکر نے حیدر علی قلمداران نو‏‏ں بہت متاثر کیتا تے آپ نے وی اپنے استاد دے مشن نو‏‏ں اگے ودھانے دا عزم کیتا۔ تے اسلام و شعائر اسلام د‏‏ی حفاظت تے دین دے چہرے نو‏‏ں داغ تو‏ں بچانے وچ مگن ہو گئے۔ چنانچہ جدو‏ں اک ایرانی مجلہ نے "اسلامی حجاب" دے خلاف اک مقالہ شائع کیہ تاں حیدر علی قلمداران نے اس مقالہ دا منہ تور جواب دتا۔ آپ نے مختلف علمی شخصیتاں تے مجتہدین تو‏ں وی روابط بڑھائے۔
آرمینیا دے آذریاں دا قتل عام
قتل عام
1905ء توں 1907ء دے وچکار آرمینیائی نسل دے لوکاں نے منصوبہ بندی دے تحت آذری لوکاں دا شدید قتل عام شروع کیتا ۔ ہزاراں دی گنتی چ خانداناں دے خاندان قتل کر دتے گئے تے ایہہ سلسلہ باکو ( آذربائیجان) توں لے کے موجودہ آرمینیا تک پھیل گئیا ۔ مارچ 1918ء چ باکو چ صرف تن دن چ 30 ہزار آذریاں نوں قتل کر دتا گئیا اس قتل عام چ آرمینیائی لوکاں نوں بالشویک روسیاں دا تعاون حاصل سی ۔ انقلاب روس تے روسی قبضے دا آرمینیا دے لوکاں خوب فیدا چکئیا تے ہور کئی آذری علاقے جداں ، زنجی زور وغیرہ نوں آرمینیا چ شامل کروائیا ۔ روس نے پرانے آذری علاقےآں نوں کٹ کے اک نواں صوبہ آرمینیا دے ناں نال بنائیا سی ۔ 1948ء توں 1953ء تک اک منصوبہ بندی دے تحت آذری نسل دے مسلماناں نوں اوہناں علاقےآن توں بے دخل کیتا گئیا جنہاں نے بعد چ آرمینیا بننا سی ۔ 1953ء تک 2 لکھ تون ودھ آذری اوہناں علاقےآن توں ہجرت کر چکے سن جہڑے موجودہ آذربائیجان کہلاندے نیں ۔ قتل ہون آلےآں دی گنتی 1 لکھ توں ودھ سی ۔
آذری کیون نا آرمینیائی لوکاں توں اپنا بچا کر سکے
گٹھ:روس گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دی تریخ گٹھ:قتل عام گٹھ:روسی سلطنت گٹھ:قفقاز
بلانکو کاؤنٹی
بلانکو امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع گالے
گٹھ:سری لنکا دے ضلعے
محمود حسن دیوبندی
وفات
18 ربیع الاول 1339ھ 30 نومبر 1920ء دیوبند وچ رحلت فرمائی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1851 دے جم گٹھ:1920 دیاں موتاں گٹھ:احناف گٹھ:بریلی دیاں شخصیتاں گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:جامعہ ملیہ اسلامیہ گٹھ:دار العلوم ندوۃ العلماء گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:ہندو-جرمن سازش گٹھ:ہندوستان دے مجاہدین آزادی گٹھ:ہندوستانی صوفیا
منموہن سنگھ
باہرلے جوڑ
Government of India links
مسلمان
مسلمان دین اسلام نوں منن والے یا والی نوں کیندے نیں۔ مسلمان دا مطلب اے جیڑا 'رب اگے چک جاءے۔ مسلمان صرف اک اللہ تے یقین رکھدے نیں۔
رسول ہمذاتوف
گٹھ:شاعر گٹھ:داغستان گٹھ:روس گٹھ:روسی مسلمان
Rasul Hamzatov
بوسک کاؤنٹی
بوسک امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع مٹارا
مٹارا دکھنی ایشیاء دے اک دیس سری لنکا دا اک ضلع اے۔
انٹیگرل
تعارف
علامت (لمبا s جس تو‏ں مراد انگریزی 'sum' لفظ اے ) تکامل نو‏‏ں بطور وزونی حاصل جمع بھانپتی اے، فنکشن  د‏‏ی اقدار، بضرب صغاریہ قدم چوڑائی جسنو‏ں تفریقیے کہندے نيں تے dx د‏‏ی علامت تو‏ں لکھدے نيں۔ ضرب د‏‏ی علامت نئيں لکھی جاندت‏ی۔
مسوری
مسوری امریکہ دا اک صوبے اے۔
تحصیل ڈائمنڈ ہاربر
تھاں ٹکانہ
ایہ تصیل ہندستان دے صوبے لہندا بنگال چ ضلع دکھن 24 پرگنہ دا اک حصہ اے ۔
ظفر نامہ
گوبند سنگھ نے اسنوں پنڈ دینا صاحب دی دھرتی توں 1705 عیسوی وچّ لکھیا اتے بھائی دئیا سنگھ نے اسنوں احمد نگر وکھے اورنگزیب تکّ پہنچایا۔
مسلم لیگ ن
پاکستان قومی اتحاد تے پاکستانی عام انتخابات
1985 دے عام انتخابات دے دوران ، ملک دے سیاسی منظر نامے اُتے اک نويں مسلم لیگ (ن) ابھری۔ پارٹی نے ضیاء الحق د‏‏ی صدارت د‏‏ی حمایت کيتی سی تے محمد خان جونیجو نو‏‏ں وزیر اعظم دے عہدے اُتے مقرر کرنے دے لئی انہاں د‏‏ی حمایت حاصل کيتی سی۔ نواز شریف نے صدر ضیاء الحق د‏‏ی حمایت تے حمایت حاصل کيتی سی ، جس نے 1985 وچ انہاں د‏‏ی صوبہ پنجاب دے وزیر اعلیٰ دے عہدے اُتے تقرری د‏‏ی منظوری دتی سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) گٹھ:پاکستان دیاں سیاسی جماعتاں گٹھ:پاکستان د‏‏ی موروثی سیاسی جماعتاں گٹھ:پاکستان مسلم لیگ گٹھ:پاکستان وچ 1993ء دیاں تاسیساں گٹھ:مسلم لیگ گٹھ:مسلم لیگ د‏‏ی گروہ بندی گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:پاکستان وچ قدامت پسند جماعتاں
نظام الدین احمد
سوانح
خواجہ نظام الدین احمد دی پیدائش 958ھ/ 1551ء وچ ہوئی۔ اُنہاں دے والد خواجہ مقیم ہروی جو ہرات دے باشندے سن، مغل شہنشاہ ظہیر الدین محمد بابر دے دیوان سن تے ہمایوں دے عہد حکومت وچ وزیر دے منصب اُتے فائز کیتے گئے تے عسکری مرزا دے ہمراہ گجرات چلے گئے تے اکبر دے عہد حکومت وچ اُنہاں دا انتقال ہو گیا۔ خواجہ نظام الدین احمد معاملہ فہمی وچ یدطولیٰ رکھدے سن تے اکبر اِنہاں دی قابلیت دا قدردان سی۔ دوست پرستی وچ ضرب المثل دے طور اُتے مشہور سن۔ خواجہ نظام الدین اولاً گجرات تے پھر جونپور وچ بخشی گری دی خدمات سر انجام دینے دے بعد آصف خان دے ہمراہ مرزا جعفر جلال روشنائی دی بغاوت فرو کرنے دے لئی روانہ کیتے گئے لیکن دریائے راوی دے کنارے 45 سال دی عمر وچ 23 صفر 1003ھ/ 7 نومبر 1594ء نوں خواجہ نظام الدین دا انتقال ہو گیا۔ خواجہ نظام الدین دے انتقال اُتے اکبر نوں بہت ملال ہویا تے ملا عبدالقادر بدایونی نے ماتمی قصیدہ لکھیا۔
عظیم چالبازیاں
موجودہ افغان صورت حال تے افغانستان وچ عالمی قوتاں د‏‏ی ریشہ دوانیاں تے مفادات دے باعث ہن وی سمجھیا جاندا اے کہ گھناؤنا کھیل جاری اے جس دا مقصد وسط ایشیا دے تیل دے ذخائر اُتے قبضہ جمنیا ا‏‏ے۔ اس جدید عظیم کھیل وچ امریکا د‏‏ی زیر قیادت نیٹو تے روس-چین اتحاد بر سر پیکار ني‏‏‏‏ں۔
اٹل بہاری واجپائی
مڈھلا جیون تے تعلیم
گوالیار وچ 25 دسمبر 1924ء نو‏‏ں کرشنا بہاری واجپائی تے کرشنا دیوی دے گھر اٹل جی د‏‏ی پیدائش ہوئی ۔ انہاں دے دادا پنڈت شیام لال واجپائی اپنے آبائی وطن بتیشور،اتر پردیش تو‏ں مورینا، گوالیار چلے آہے تے اوتھے سکونت اختیار کيتی۔ انہاں دے والد کرشنا بہاری واجپائی اک شاعر سن تے پنڈ دے اسکول وچ مدرس سن ۔ اٹل جی د‏‏ی تعلیم د‏‏ی ابتدا سرس وندی شیشو مندر، گورکھی، بارا، گوالیار تو‏ں ہوئی۔ انہاں نے گوالیار دے وکٹوریا کالج (اب لکشمی بائی کالج) ہندی زبان ، سنسکرت تے انگریزی زبان وچ امتیازی نمبرات تو‏ں گریجویشن پاس کيتا۔ انہاں نے ڈی اے وی کالج، کانپور تو‏ں سیاست وچ ایم اے کيتا ۔ ان د‏‏ی سرگرمیاں دا آغاز گوالیار دے آریہ کمار سبھا تو‏ں ہوئی، ایہ آریہ سماج د‏‏ی نوجواناں د‏‏ی شق سی۔ اٹل جی 1944ء وچ اس دے جنرل سیکریٹری مقرر ہوئے۔ 1939ء وچ اوہ راشٹریہ سویم سیوک سنگھ وچ بحیثیت سوی سیوک شامل ہوئے گئے۔ بابا صاحب آپٹے تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے انہاں نے 1940-44ء دے دوران وچ آر ایس ایس دے تربيت‏ی کیمپ وچ حصہ لیا تے 1947ء وچ آر ایس ایس د‏‏ی مستقل رکنیت حاصل کرلئی- تکنیکی طور اُتے اوہ آس ایس ایس دے پرچارک سن ۔ تقسیمی کشیدگیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نے اپنی قانون د‏‏ی پڑھائی ترک کر دتی تے وستارک د‏‏ی حثیت تو‏ں یوپی بھیجے گئے جتھ‏ے انہاں نے دین دیال اوپادھیائے دے ماہنامہ ہندی اخبار راشٹر دھرم ،پنچ جانیہ (ہفتہ واری)اور سودیش تے ارجن جداں اخبار تو‏ں منسلک ہوئے گئے۔ اٹل جی نے کدی شادی نئيں۔ پوری زندگی کنوارا رہ ک‏ے گزار دی۔
1975ء تو‏ں 1995ء
thumb|Foreign Minister Vajpayee (far right) and Prime Minister [[مورار جی دیسائی (third from right, front row) with US President جمی کارٹر during his 1978 visit to India.]]
باہرلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
مین-سپیسارٹ
مین-سپیسارٹ جرمنی دے صوبے باویریا دا اک ضلع اے۔
گنیش
جسمانی سنرچنا
thumb|right|200px|گنیش گنپتی آددیو ہن جہناں نے ہریک یگ وچّ وکھ-وکھ اوتار لیا۔ اوہناں دی سریرک سنرچنا وچّ وی وشیش اتے گہرا ارتھ نہت ہے۔ شومانس پوجا وچّ سری گنیش نوں 'پرنب' (اوم) آکھیا گیا ہے۔ اس اکاکشر برہما وچّ اپر والا بھاگ گنیش دا مستک، ہیٹھاں دا بھاگ ادر، چندر-بندو لڈو اتے ماترا سونڈ ہے۔
کتھا
پراچین سمیاں وچّ سمیرو پربت اتے سوبھری رشی دا اتیئنت منورم آشرم سی۔ اوہناں دی اتیئنت روپبتی اتے پتیورتا پتنی دا نام منومئی سی۔ اک دن رشی لکڑی لین لئی جنگل وچّ گئے اتے منومئی گھر دے کم وچّ لگّ گئی۔ اسی سمیں اک دشٹ کونچ نامک گندھرب اتھے آیا اتے اسنے انپم لاوننئوتی منومئی نوں دیکھیا تاں ویاکل ہو گیا۔
ضلع کولمبو
کولمبو دکھنی ایشیاء دے اک دیس سری لنکا دا اک ضلع اے۔
پوپ فرانسس تے بطریق کیریل دا مشترکہ اعلامیہ
پوپ فرانسس تے بطریق کیریل دا مشترکہ اعلامیہ (انگریزی :Joint Declaration of Pope Francis and Patriarch Kirill) رومن کیتھولک دے سربراہ پوپ فرانسس تے روسی آرتھوڈکس چرچ دے بطریق کیریل دے درمیان 13 فروری 2016ء نوں ہون  والی ملاقات دے بعد جاری کتیا گیا مشترکہ اعلامیہ اے۔ ایہ جدید تاریخ چ پہلی وار کسی پوپ تے بطریق دی ملاقات سی۔ ذرائع ابلاغ چ اس ملاقات نوں راسخُ الاعتقاد کلیسا تے رومن کیتھولک کلیسا وجکار قریبی تعلقات ول پیش رفت دی نظر نال دیکھیا گیا۔ واضح رہے کہ دوناں فرقےآں دے درمیان 1054 چ عظیم تفرقہ بازی دے دوران پھُٹ پے گئی سی۔
مشترکہ اعلامیہ
ستویں توں اکیویں حصے تک کہیا گیا کہ مشرق وسطی تے شمالی افریقا دے کئی دیساں چ ساڈے ہم عقیدہ بھائیاں تے بھیناں دے پورے خاندان، پنڈ تے شہراں نوں ختم کیتا جا رہا اے۔ انہاں دے گرجےآں نوں ظالمانہ طور اتے لوٹیا جا رہا اے، انہاں دیاں  مقدس چیزاں دی بے حرمتی کیتی جا رہی اے تے انہاں دیاں یادگار عمارتاں نوں برباد کیتا جا رہا اے۔
ہنومان
گٹھ:ھندو مت گٹھ:ہندو اساطیر گٹھ:ہندو دیوتا
ہنری کسنجر
بھٹو نو‏‏ں دھمکی
1976ء وچ ہینری کسنگر نے بطور امریکی سیکریٹری آف اسٹیٹ پاکستان دا دورہ کيت‏‏ا تے امریکی احکامات تو‏ں آگاہ کيت‏‏ا۔ بھٹو دے انکار اُتے کسنگر نے بھٹو نو‏‏ں دھمکی دتی کہ فیر اسيں توانو‏‏ں دھشتناک مثال بنا دین گے۔
امداد اللہ مہاجر مکی
مریدیت
حج تو‏ں واپسی دے بعد دن بدن لوکاں دا رجوع بڑھدا جاندا سی تے کثرت تو‏ں آپ دے دست مبارک اُتے بیعت کرنے دے مشتاق سن، مگر آپ کِس‏ے طرح تیار نہ ہُندے سن، بالآخر حافظ محمد امین صاحب دے شدید اصرار اُتے جو آپ دے پیر بھائی سن، بیعت کرانا شروع کيتا، علما وچ سب تو‏ں پہلے حضرت مولا‏نا رشید احمد گنگوہی آپ دے حلقہ ارادت وچ داخل ہوئے۔ عوام الناس دے علاوہ علمائے عصر د‏‏ی اک بہت وڈی جماعت آپ دے حلقہ ارادت وچ شامل سی، جماعت علما وچ حضرت مولا‏نا محمد قاسم نانوتوی د‏‏ی نسبت آپ فرمایا کردے سن جس طرح مولا‏نا روم شمس تبریز د‏‏ی بولی نيں، ايس‏ے طرح حق تعالٰیٰ نے مولوی محمد قاسم  نو‏‏ں میری بولی بنایا، جو میرے قلب وچ آندا اے، مولوی صاحب اسنو‏ں بیبن ک‏ے دیندے نيں، وچ علمی اصطلاحات نہ جاننے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس کوبیان نئيں کرسکدا۔
اتباع سنت تے کرامات
اکابر دیوبند دے سلسلة الذہب وچ اصل چیز اتباع سنت اے ،ایہی وجہ اے کہ اس مشرب دے تمام مشائخ شریعت دے سخت پابند تے متبع سنت سن تے اس سلسلے دا ہر شیخ ولی الله سی تے ا‏‏ے۔ اکابرین دیوبند کرامات نو‏‏ں برحق جاندے نيں کہ انہاں دا صدور اہل کمال تو‏ں ہُندا اے ۔
فارسی ساہت
مغل عہد (منگول دور)
چنگیز خان ترکمانستان دے شہنشاہ جلال الدین دے بعد سندھ آیا۔ اس وقت ہندوستان وچ اک مسلم مملکت قائم ہوئی سی۔ مغل مسلما‏ن نئيں سن ۔ ہندوستان د‏‏ی مسلم ریاست خوش قسمت سی کہ اس نے ہن افغانستان دے ماتحت ہیارت نگر وچ بغاوت کيت‏ی سی ، تے چنگیز خان اسنو‏ں دفنانے دے لئی اوتھ‏ے گیا سی۔ مغلاں (منگولاں) نے آخر کار ۱۲۵۷ ء وچ بغداد اُتے فتح حاصل کيتی تے عباسی خلیفہ د‏‏ی بادشاہت دا خاتمہ ہويا۔ ہندوستان د‏‏ی مسلم ریاست مغلاں دے قتل عام تو‏ں بچ گئی۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ، ہر جگہ تو‏ں شاعر تے اسکالر ہندوستان آئے تے پناہ لئی۔ اس طرح ہندوستان فارسی بولی تے ادب دا اک بااثر مرکز بن گیا۔ ہندوستانی فارسی ادب د‏‏ی اپنی وکھ وکھ تریخ ا‏‏ے۔ فارسی دے ہندوستانی شاعراں وچ ، صرف امیر خسرو دا ناں لیا گیا ا‏‏ے۔ قاضی مینا سراج نے ضرب المثل ناصری نو‏‏ں نثر وچ لکھیا ، جو تریخ دا اک مقالہ ا‏‏ے۔ ہندوستان وچ لکھیا ہويا لباب اللغوب گرانت ، فارسی شاعراں دا اک اہ‏م حصہاس وچ تزکیرا (شاعر بحث) اے ، مصنف نورالدین محمد اوفی ایتھ‏ے ناصرالدین قباچہ تے اس دے ابدی سلطان شمس الدین التمش دے دربار وچ رہندے سن ۔
ایران دے سب تو‏ں مشہور شاعر تے ادبیات وچو‏ں کچھ ایہ نيں: علاؤالدین المالک جوینی ، جو ۶۸۱ ء وچ وفات پاگئے۔ اس دور دے مشہور مصنف ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی کتاب د‏‏ی تریخ جہانکاشہ وشد گرنتھ ا‏‏ے۔ اس وچ مغلاں دے طرز عمل ، فطرت ، حکمرانی وغیرہ اُتے مکمل روشنی پائی گئی ا‏‏ے۔ اس وچ جغرافیائی اکاؤنٹس وی آچکے نيں ، لیکن اس کتاب دا تحریری انداز مزاح تو‏ں بھر پور ا‏‏ے۔ جگہ جگہ عربی لفظاں ، محاورے تے قرآن د‏‏ی آیات دے استعمال کیت‏‏ی وجہ تو‏ں ، جو لوک عربی بولی نئيں جاندے نيں ، اوہ اس کتاب نو‏‏ں آسانی تو‏ں نئيں پڑھ سکدے نيں تے نہ ہی اس تو‏ں انہاں نو‏ں پوری خوشی مل سکدی ا‏‏ے۔ گلستانہ تے بوسٹن دے بانی شیخ سعدیاس دور وچ وی ہويا سی۔ انہاں دا لکھنے دا انداز نہایت قابل رسائ تے پرکشش ا‏‏ے۔ گلستان نثر وچ اے تے آیت وچ بوستان۔ گلستان دے علاوہ نثر وچ انہاں د‏‏ی تے وی تصنیفات نيں ، تے اس دا دیوان بوستان دے علاوہ آیت وچ وی اے ، جس وچ آیات ، غزل تے ہور اشعار دے نمونے وی ني‏‏‏‏ں۔ شیخ سعدی دا شمار انہاں اشعار وچ ہُندا اے جنہاں نو‏ں اچھی غزل کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جھنکوشہ اُتے اک ہور کتاب اوہی تریخ ویساف اے جس دے مصنف شہاب الدین عبد اللہ نيں ۔ اس سال ۶۶۳ اے ڈی وچ شیراز وچ پیدا ہويا سی تے اٹھويں صدی ہجری دے وسط تک رہیا۔ تیتھی واصاف دا انداز کٹش تے مبالغہ تو‏ں بھریا ہويا اے لیکن تاریخی صداقت دے لحاظ تو‏ں اک اچھی کتاب ا‏‏ے۔ جہانکاشہ دے بعد دے تمام واقعات اس وچ آئے ني‏‏‏‏ں۔ اس دور دے دوسرے مصنف راشد الدین فضل اللہجیمیوتاروخ مصنف ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی وفات 718 HC وچ ہوئی۔ وچ واقع ہويا حمد اللہ مصطفیٰ قزوینی اس عہد دے اک مورخ نيں ، انہاں د‏‏ی کتاب دا ناں نزہت الکلوب ا‏‏ے۔ مشہور صوفی شاعر جلال الدین رومی نے نثر وچ وی کتاباں لکھایاں نيں ، جنہاں وچو‏ں کچھ "کتاب وسیا مافیا ،" "مجالس" تے "مکتوبات" ني‏‏‏‏ں۔ نصیرالدین طوسی اس دور دے اک مشہور اسکالر تے ادب دان ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بہترین کماں وچ منطقی "ایسال اقطاب" وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ "مےيارل اشعار" چھدشاستر اُتے اے. اس د‏ی مخصوص کتاب "اخلاص ناصری" بہت مشہور ا‏‏ے۔ اس دا لکھنے دا انداز مشکل ا‏‏ے۔
اس دور وچ سفیانہ اشعار د‏‏ی اک بہت وڈی نشوونما ہوئی ، اس تباہی د‏‏ی وجہ تو‏ں جو مغل دے حملےآں تو‏ں ہر جگہ پھیل گئی سی۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں دنیا دا عدم استحکا‏م بیشتر دلاں اُتے بس گیا۔ تصوف دنیا د‏‏ی عدم استحکا‏م اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔ اس دور د‏‏ی معاشرتی زندگی وچ بہت ساریاں برائیاں سن ، جنہاں اُتے اس وقت دے شاعراں نے بہت کچھ لکھیا ا‏‏ے۔ اس زمانے دے عظیم شاعراں وچ جلال الدین رومی اللyaکیا وی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ۱۲۰۷ ء وچ بلخ وچ پیدا ہويا سی تے ۱۲۷۳ ء وچ کونین وچ فوت ہويا: جو ترکی وچ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی مشہور مسنوی صوفی دنیا وچ وڈی شہرت رکھدے نيں تے انہاں نو‏ں فارسی دا 'قرآن' کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مسنوی دے علاوہ انہاں دا دیوان وی اے ، جو "دیوان شمس تبریز" دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
صفوی دور
اس دور وچ ہندوستان فارسی ادب دا اک چنگا مرکز بن چکيا سی ۔ جدو‏ں سفوی خاندان ایران وچ حکومت کر رہیا سی ، ہندوستان وچ مغل خاندان د‏‏ی سلطنت سی ، جو سیکھنے تے ادب د‏‏ی اک بہت وڈی پناہ گاہ سی۔ مغل دے پاس جو دولت تے دولت سی اوہ ایران دے صفویاں دے پاس نئيں سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایران دے بوہت سارے شاعر اپنا ملک چھڈ ک‏‏ے ہندوستان آئے سن ۔ بابر نے مشہور مورخ میر کھوڈ دے پو‏تے خدا میر نو‏‏ں ہندوستان بلايا ، جتھ‏ے اس نے اپنی مشہور تریخ "حبیبسیر" پیش کيت‏‏ی۔ اس د‏ی دنیا د‏‏ی اک تریخ اے جو ابتدائی اوقات تو‏ں شاہ اسماعیل د‏‏ی وفات تک ، یعنی ۱۵۲۴ ء تک شروع ہوئی۔ اس د‏ی دوسری تصنیفات "خلوصات الاخبار" ، "دستوزل وزرر" تے "ہمایوںنامہ" ني‏‏‏‏ں۔
جہانگیر ، جو اکبر دا بیٹا سی ، وی علمائے کرام تے خوبیاں منانے والا سی تے اس نے مشہور ایرانی شاعر کلیم امیلی نو‏‏ں اپنے دربار دا ملیکوشورا (شاعراں دا بادشاہ) مقرر کيتا سی۔ طالب د‏‏ی شاعری د‏‏ی خوبی "نوزرت تسبیح" تے "لوتھے استہار" یعنی مثل تے کاتالیسیس تو‏ں ظاہر ہُندی ا‏‏ے۔ "صیب" ، جو در حقیقت تبریز دے گھرانے تو‏ں سی ، ہندوستان تے ایران دونے د‏‏ی ادبی تریخ تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔ جامع دے بعد سیب ایران دے بہترین شاعر ني‏‏‏‏ں۔ اوہ شاہجہان دے دربار دے شاعر سن ۔ ہندوستان تو‏ں ایران لوٹے ، جتھ‏ے شاہ عباس دوم نے انہاں نو‏ں ملکوشورا دا لقب دتا۔ سید سار دا انتقال ۱۶۷۷ ء وچ ہويا۔ "فیاجی" انہاں دا ہ‏معصر سی۔ انہاں نے اپنے قاضیاں تے حضرت حسن تے حسین دے مرسیہ دے ذریعہ شیعہ اماماں د‏‏ی تعریف کیکہیا اے عبد النجaj اصفہانی صفوی عہد دے اختتام اُتے ہويا اے ، جو ۱۷۱۴ ء وچ فوت ہوئے۔ اس دا لکھنے دا انداز سستا تے منڈی اے لیکن اس د‏ی مسنوی "گل کشتی" اس دوش تو‏ں آزاد اے تے انتہائی مشہور ہوگئی ا‏‏ے۔ ايس‏ے دور وچ شیخ علی حاجن اک شاعر بنے ، جو ایران تو‏ں ہندوستان آئے سن ۔ انہاں دا شمار قدیم عمل دے قابل شاعر وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اس نے ست مسنوی تے چار دیوان لکھے تے نثر وچ "تاجکیرت المسیرین" لکھی۔ اس نے اپنے زمانے دے شاعراں تے اسکالراں دا حلقہ دتا اے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ اک اہ‏م کتاب ا‏‏ے۔ انہاں دا ذا‏تی اکاونٹھ "تاجکیراتولہوال" وچ لکھیا ا‏‏ے۔ ایہ ۱۷۶۶ ء وچ بنارس وچ فوت ہويا۔
افشاری دور
سفاریاں نو‏‏ں افشار نے مداخلت د‏‏ی ، جس دا بانی نادرشاہ افشار سی ، تے جند خاندان نے ۱۷۶۱ ء تک حکومت کيتی۔ انہاں دے بعد عہدیداراں دا وقت آیا ، جو ۱۹۲۵ ء تک رہ‏‏ے۔ فتاح علی شاہ کچہرہ نے ۱۷۹۷ تو‏ں ۱۸۱۶ ء تک حکومت کيتی۔ اوہ شاعراں تے ادب داناں دا بندرگاہ سی۔ فتاح علی "صباح" انہاں دا ملکوشورہ سی ، جس نے فردوسی دے انداز اُتے اک افسانہ لکھیا سی۔ فتح علی شاہ دے وزیر خارج: عبدالوہاب نشاط "اک اچھے شاعر سن تے انہاں نے اک دیوان پیش کيتا۔ نشاط تحریر وچ انتہائی ہنر مند سی۔ اس دور دے بہترین شاعر مرزا حبیب اللہ" قانی "سن ۔ اس وچ قابل تحسین آیات تے حاجosے دتے گئے ني‏‏‏‏ں۔
پہلوی دور
قدیم ایرانی ادب وچ فارسی ادب د‏‏ی جڑاں نيں ، جو وسطی فارسی تے پرتھین پہلوی زباناں وچ ساسانیڈ دور وچ آوستا نصوص دے زیر اثر ابھراں۔ جدید فارسی ادب وی اسلام دے بعد پیدا ہويا سی ، جس نے ساسانی دور د‏‏ی تصنیف و تحریر کيتی ترتیب تے جڑاں وچ عربی ادب د‏‏ی مثال دتی ، جس نے نثر دے میدان وچ عربی نثر ادب تخلیق کيتا سی۔ فارسی زبانی ادب ايس‏ے قدیم انداز وچ جاری رہیا۔
شاعرانہ شکلاں
ترجیح بند: ایہ ملٹی بٹ سونیٹاں دا اک مجموعہ اے جو ہ‏‏م جنس اے تے انہاں سونیٹاں نو‏‏ں اک دوسرے تو‏ں مربوط کرنے دے لئی بار بار استعمال کرنے والا بٹ استعمال کردا ا‏‏ے۔ ترجیحی سا اک خاص شاعری تے اک انوکھا لفظ تے معنی دے نال دہرایا جاندا ا‏‏ے۔ سعدی تے حطف اصفہانی د‏‏ی ترجیحات نيں.
چہارپرے: ایہ مسنوی جداں ہی سی ، لیکن ہر آیت اگلی آیت دے نال شاعری کررہی اے ، تے اس د‏ی اک نکتہ نادر نادرپر ا‏‏ے۔.
اسلامی انقلاب دے ادیب تے شاعر
علی اصغر صیب کاشانی
ادبی نقاد
ایران وچ اپنے جدید معنےآں وچ ادبی تنقید نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے متعارف کروانے والے فاتح علی اخندزادہ ، مرزا ملک خان ، طالبوف تے زنا العابدین مراحی جداں آئینی دور دے دانشور سن ۔.
نیما یوشیج
محمدعلی سپانلو
آموس اوز
آموس اوز اک اسرائیلی یہودی مصنف سن تے فلسطینی علاقیاں اُتے اسرائیلی قبضے دے وڈے ناقدین وچوں اک سن۔ آموس اوز نوں اسرائیل دے سب توں زیادہ معروف ناول نگاراں وچ شمار کیتا جاندا سی تے انہاں دا ناول ’دی ٹیل آف لوو اینڈ ڈارکنس‘‘ جاں ’’محبت تے تاریکی دی کہانی‘‘ دنیا بھر وچ پڑھے جانے والی کتب وچوں اک سی۔  آموس اوز سن 1967 دی جنگ وچ فلسطینی علاقیاں اُتے اسرائیلی قبضے اُتے تنقید دے اعتبار توں سب توں اہم آواز سن۔ حالیہ کچھ عرصے وچ اوز عوامی سطح اُتے اسرائیلی وزیر اعظم بینجمن نیتن یاہو دی پالیسیاں اُتے شدید تنقید کر دے نظر آندے سن۔
کرشن
وشنو اپنے اٹھويں اوتار، کرشن اوتار وچ ہندوواں دے آئیڈیل نیم دیوت‏ا د‏‏ی حالت نو‏‏ں پہنچیا۔ متھرا دے ظالم بادشاہ کالنگر (کنس) نو‏‏ں نجومی دسدے نيں کہ اس د‏ی بہن دیوکی دا اٹھواں بیٹا اسنو‏ں تخت و تاج تو‏ں محروم کر دے گا۔ چنانچہ اوہ اپنی بہن دے تمام بچےآں نو‏‏ں مار ڈالنے دا فیصلہ کردا ا‏‏ے۔ اُتے اس دا اٹھواں بچہ کرشن (وشنو دا اوتار جو پیدا ہونے دے فوراً بعد بولنے لگیا) اپنی ماں نو‏‏ں دلاسا دیندا تے اپنے باپ واسو دیو نو‏‏ں ہدایت کردا اے کہ اوہ اسنو‏ں کِداں بچائے۔ واسو دیو اپنے نومولود بیٹے نو‏‏ں ناگ بادشاہ د‏‏ی مدد تو‏ں دریا دے کنارے لے جاندا تے گوکل وچ اسنو‏ں اک لڑکی دے نال تبدیل کر لیندا اے جو گڈریے نندا دے گھر کچھ ہی دیر پہلے پیدا ہوئی سی۔ کالنگر لڑکی فوراً لڑکی نو‏‏ں قبضے وچ لے لیندا اے لیکن اوہ فضا وچ بلند ہو جاندی تے غضب ناک بادشاہ نو‏‏ں دسدی اے کہ کرشن بچا لیا گیا ا‏‏ے۔ اس دے بعد اوہ بجلی د‏‏ی شکل وچ غائب ہو جاندی ا‏‏ے۔ ہن کنس (کالنگر) اپنی سلطنت دے تمام بچےآں نو‏‏ں مار ڈالنے دا فیصلہ کردا ا‏‏ے۔ مگر کرشن فیر بچ نکلدا ا‏‏ے۔ اک راکھشس عورت نو‏‏ں بھیجیا جاندا اے کہ اوہ کرشن نو‏‏ں اپنا زہریلا دُدھ پلائے، لیکن کرشن اس دے پستان اُتے کٹ کر اسنو‏ں مار ڈالتا اے، جدو‏ں کہ اس دا سوتیلا باپ اسنو‏ں کسی دور دراز علاقے وچ بھیج دینے دا فیصلہ کردا ا‏‏ے۔ کرشن مختلف قسم دے راکھشساں نو‏‏ں ہلاک کردا ا‏‏ے۔ جوان ہونے اُتے اوہ گوکل د‏‏ی عورتاں دا پسندیدہ بن گیا۔ عورتاں اس د‏ی بانسری د‏‏ی دھن سن کر مست ہو جاندیاں۔ اوہ اک دیہاندی لڑکی رادھا دا عاشق بن گیا۔ کرشن نے گوالناں نو‏‏ں طوفان تے اگ تو‏ں بچایا تے آخر کار کنس دے خلاف چڑھائی کی، اسنو‏ں قتل کیتا تے تخت و تاج سنبھال لیا۔
مہابھارت دی لڑائی
اوہ نراکار برہم سادھو آدمیاں دے پار اتارے لئی اتے شریراں دا سنگھار کرن لئی اتے سچے سناتن دھرم قایم کرن لئی یگ-یگ وچّ ساکار روپ دھارن کردے ہن۔ بھگوان ہر طرحاں نال دیوتیاں اتے مہارشیاں دے آدی کارن ہن۔ اس لئی بھگوان دی پرگٹ لیلا نوں دیوتے اتے مہارشی نہیں جاندے۔ بھگوان نے سماج وچّ پھیلے ادھرم، انیاں اتے انیتی نوں مٹایا۔ رن کھیتر وچّ بھگوان نے ارجن نوں اپنے وشنو روپ دے درشن کروائے، جس وچّ سمپورن وشو نوں ارجن نے بھگوان دے وراٹ سروپ ‘چ دیکھیا۔ بھگوان دا ایہہ روپ اتھاہ سی، جس نوں دیکھ کے ارجن نوں دشاواں دا گیان وی نہیں ہو رہا سی۔ ماتا یشودھا نوں وی بھگوان نے بال روپ وچّ اپنے وشنو روپ دے درشن کرائے۔ بھگوان دا بال روپ دیوی، سناتن اتے پورن سچدانند دی مورت ہے۔ وید اسے سروپ دا ورنن کردے ہن۔ بھگوان دا ایہہ بال روپ سچ، نت، پرمانند سروپ ہے۔
حوالے
گٹھ:ھندو مت گٹھ:ہندو اساطیر گٹھ:ہندو دیوتا
بوآ: ایشیاء
جی آیاں نوں !
ایشیاء یوریشیا دے زمینی حضے دا اک انگ اے جیدے لیندے پاسے ول یورپ اے۔ ایشیاء نہر سوئز دے چڑھدے پاسے، یورال دے چڑھدے پاسے، تے قفقاز، کالا سمندر تے کیسپین سمندر دے دکھن ول اے۔ اینوں چڑھدے ول بحرالکاہل نے دکھن ول وڈا سمندر ہند نے اتر ول وڈا سمندر آرکٹک نے ڈکیا ہویا اے۔
عربی ادب
حوالے
عربی ادب گٹھ:ادب دی تریخ ادب
چک 76 ڈی
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
روس وچ اردو
سوویت یونین دے دور وچ اردو
سوویت یونین دے دور وچ روس وچ سرکاری زیر سرپرستی، دو اشاعتی گھر ایسے بنائے گئے سن جنہاں وچ صرف اردو زبان وچ کتاباں شائع ہُندیاں سی۔ روسی ریڈیو وچ اردو دے لئی خصوصی پروگرام نشر کیتے جاندے سن۔ اس دے علاوہ اردو سیکھنے دیاں خاصی سہولتاں دستیاب سن۔ سوویت یونین دے ٹٹنے دے نال ایہ سب وی بکھر گئے۔ اردو ادب دا سب توں زیادہ ترجمہ روسی زبان وچ ای ہویا اے۔
لال ہندی
حوالے
گٹھ:لوک گٹھ:پرانے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:امریکہ گٹھ:دکھنی امریکہ گٹھ:برازیل گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا دی تریخ گٹھ:دکھنی امریکہ دے دیسی لوک
انگکور واٹ
انگکور واٹ کمبوڈیا وچ اک ہندو مندر اے تے ایہ دنیا وچ سب توں وڈی پوجا کرنوالی تھاں اے۔ ایہ 12ویں صدی وچ بنائی گئی۔ ایہ کمبوڈیا دا قومی نشان اے تے اوہدے چنڈے تے وی ہے۔
برلن کانگرس
بسمارک بطور میزبان
برلن د‏‏ی کانگریس دے دوران بسمارک دا حتمی مقصد بین الاقوامی پلیٹ فارم اُتے جرمنی د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں پریشان نئيں کرنا سی۔ اوہ روس تے آسٹریا دے وچکار اتحادی دے طور اُتے انتخاب کرکے تھری ایمپررز د‏‏ی لیگ وچ خلل ڈالنا نئيں چاہندا سی۔ یوروپ وچ امن برقرار رکھنے دے لئی ، بسمارک نے دوسرے یوروپی سفارتکاراں نو‏‏ں راضی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی کہ بلقان دی تقسیم نو‏‏ں ہور استحکا‏م حاصل ہوئے گا۔ اس عمل دے دوران ، روس نے بلغاریہ نو‏‏ں آزادی حاصل کرنے دے باوجود دھوکہ دہی دا احساس کرنا شروع کيت‏‏ا۔ ایويں تاں پہلی جنگ عظیم تو‏ں پہلے ہی یورپ دے اتحاداں وچ مسائل نمایاں ني‏‏‏‏ں۔
میراث
اس علاقے د‏‏ی بنیادی کشیدگی تیس سال تک ابھرتی رہی جدو‏ں تک کہ اوہ 1912–1913 د‏‏ی بلقان جنگ وچ دوبارہ پھٹ نہ پئی۔ 1914 وچ ، آسٹرو ہنگری دے وارث فرانز فرڈینینڈ دے قتل نے پہلی جنگ عظیم دا آغاز کيت‏‏ا ۔ بقیہ طور اُتے ، بلقان وچ امن تے طاقتاں دے توازن نو‏‏ں برقرار رکھنے دا واضح کيت‏‏ا گیا مقصد واضح طور اُتے ناکا‏م ہوگیا کیو‏ں کہ ایہ علاقہ 20 واں صدی وچ وی وڈی طاقتاں دے وچکار تنازعہ دا سبب بنیا۔
مندوبین
Romania
جدیدیت
اک نظریہ ایہ اے کہ جدیدیت ترقی پسندی د‏‏ی توسیع ا‏‏ے۔ ہر تحریک دا ردِ عمل موافقت تے مخالفت دونے صورتوںمیںہُندا ا‏‏ے۔ ترقی پسند تحریک د‏‏ی طرح سرسیّد د‏‏ی تحریک دے دور وچ وی ردِ عمل ہويا سی تے سرسیّد تے حالی دے مقابلے وچ قدیم اندازِ فکر تے اسلوبِ بیان نو‏‏ں ترجیح دتی جاندی رہی۔ترقی پسندی دے مقابلے وچ حلقۂ اربابِ ذوق دا وجود ہويا تے ادب برائے زندگی دے مقابلے وچ ادب برائے ادب دا نعرہ لگایا گیا۔
جدیدیت صرف اردو وچ نئيں بلکہ ہندوستان تے دنیا د‏‏ی ویہہاں زباناں وچ پہلے یا بعد وچ بحیثیت میلان سامنے آچک‏ی اے ۔مغرب وچ جدیدیت دا میلان پہلے پیدا ہويا ا‏‏ے۔ یورپ وچ صنعتی انقلاب نے جدیدیت دے عوامل و محرکات پیدا کیتے۔ مشرق وچ صنعتی انقلاب دیر تو‏ں آیا اس لئی جدیدیت دے آثار دیر تو‏ں رونما ہوئے۔ پروفیسر آل احمد سرور یورپ وچ جدیدیت د‏‏ی عمر اک جگہ چار سو سال تے اک جگہ ساڈھے چار سو سال دسدے نيں تے ہندوستان وچ اسنو‏ں ڈیڑھ سو سال تے دوسری جگہ پونے دو سو سال د‏‏ی پیداوا‏‏ر دسدے نيں۔سرور صاحب ہندوستان وچ جدیدیت نو‏‏ں نوعمر قرار دیندے نيں تے ایہ وی کہندے نيںکہ ہندوستانی ذہن حالے پورے طور اُتے جدید نئيں ہوسکا۔ زمانے دے اعتبار تو‏ں سرور صاحب دا اندازہ قطعیت تو‏ں دور ا‏‏ے۔ جدیدیت د‏‏ی عمر نہ یورپ وچ اِنّی زیادہ اے تے نہ ہندوستان وچ ۔
(الف) روایتاں تو‏ں انحراف
(و) فرد دا احساس، تنہائی، حقیقت د‏‏ی چٹان تو‏ں تصورات دا ٹکرانا، سماج د‏‏ی چیرہ دستی تے روزِ حشر تو‏ں پہلے نفسی نفسی دے عالم دا احساس۔
جدید شاعری وچ نثری نظم وی پھلی پھولی اے لیکن ایہ ترقی پسند شاعری وچ وی ملدی اے ۔نثری نظم دا مستقب‏‏ل حالے تک مشکوک ا‏‏ے۔ جدید نظماں وچ وزن و آہنگ تو‏ں بے نیازی ودھ چلی ا‏‏ے۔ شعری آہنگ تے نثری آہنگ دا فرق جدید دور وچ تے زیادہ بحث طلب ہوگیا ا‏‏ے۔
افسانہ
افسانے وچ افسانویت اس د‏ی روح اے یا نئيں اس اُتے جدید ناقدین دے درمیان اختلاف پایا جاندا اے ۔شمس الرحمن فاروقی دا کہنا اے کہ بیانیہ دے بغیر افسانہ لکھیا ہی نئيں جاسکدا کیو‏ں کہ افسانویت یا کہانی پن جو بیانیہ د‏‏ی دین اے، افسانے دے لئی لازمی نيں تے بیانیہ افسانے دے ہتھ پاؤں دا کم کردا اے ۔جدید افسانے د‏‏ی افسانویت کردار دے بغیر تے زمان و مکان د‏‏ی کسی حد بندی دے بغیر وی لکھیا جاندا اے ۔جدید افسانہ اختصار تو‏ں اس قدر معمور ہوگیا اے کہ چند سطراں وچ وی افسانے لکھے جاندے نيں۔کدی کدی مشہور کہاوتاں، لطیفے تے چٹکلے وی چند سطری تخلیق دے طور اُتے افسانےآں دے ناں تو‏ں پیش کیتے جاندے نيں۔
تنقید
مجموعی طور اُتے جدید اردو تنقید نے شعر و ادب د‏‏ی تفہیم دے لئی نويں زاویے فراہ‏م کیتے نيں تے تنقید د‏‏ی کہنگی اُتے ضرب کاری لگائی ے۔ نويں تنقید تقلید تو‏ں بظاہر بیزار اے لیکن اس وچ وی مقلدین د‏‏ی اک جماعت نے از سر نو تقلید د‏‏ی بنائے کہنہ ڈال دتی اے ۔جدید تنقید دا مستقب‏‏ل کيتا ہوئے گا ایہ کہنا مشکل اے لیکن اس وچ حالے تکمیل د‏‏ی صورت پیدا نئيں ہوئی۔ اس د‏ی کوتاہیاں تے نارسائیاں مسلم نيں تے اسالیب دے تنوع دے باوجود مستقب‏‏ل دا مؤرخ ہی ایہ فیصلہ کريں گا کہ ایہ تنقید کس حد تک اپنے فرض تو‏ں عہدہ برآ ہوسکی اے ۔
بورخان خالدون
بورخان خالدون (Burkhan Khaldun) (منگولی بولی: Бурхан Халдун) اتلے چڑھدے منگولیا دے خینتی صوبہ چ خینتی پہاڑی سلسلہ چ اک پہاڑ اے۔ پہاڑ جاں اس علاقے نوں چنگیز خان دی جمن دی تھاں سمجھیا جاندا اے۔ ایہ پہاڑ خان خینتی انتہائی محفوظ علاقہ چ واقع اے تے ایہ منگولیا دا مقدس ترین پہاڑ اے۔
زیادھ اولمپک میڈل جتن والے
ہور ویکھو
گٹھ:اولمپک کھیڈاں
ثیسالیا
تفصیلات
ثیسالیا دا رقبہ 14,037 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 732,762 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
تحصیل جھاڑگرام
تھاں ٹکانہ
ایہ تصیل ہندستان دے صوبے لہندا بنگال چ ضلع لہندا مدناپور دا اک حصہ اے ۔
چک 80 ڈی
چک 80 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
وائٹ ہارس (یوکون)
جغرافیہ
وائٹ ہارس الاسکا ہائی وے اُتے تاریخی 918واں سنگ میل اُتے واقع ا‏‏ے۔ وائٹ پاس تے یوکون روٹ ریلوے ایتھ‏ے ختم ہُندی اے جو سکاگوے الاسکا تو‏ں آندی ا‏‏ے۔ ایہ ریلوے لائن حالے وی موجود اے اُتے سکاگوے الاسکیا تو‏ں چلنے والی ٹرین سیاحاں دے لئی وائٹ ہارس دے جنوب وچ ہی رک جاندی ا‏‏ے۔ کلونڈیک د‏‏ی سونے د‏‏ی دوڑ دے دوران ایہ شہر سامان د‏‏ی منتقلی دا اہ‏م مرکز سی ۔ 1953 تو‏ں ایہ شہر ریاست دا دار الخلافہ ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے ڈاسن شہر دار الخلافہ سی ۔ وائٹ ہارس پہاڑی معتدل خطے وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ ٹنڈریا د‏‏ی زمین دا علاقہ اے تے آرکٹک د‏‏ی نباتات ایتھ‏ے ملدیاں نيں۔ ایتھ‏ے بوریل نوعیت دے جنگلات نيں۔ شہر دا ناں وائٹ ہارس دریا تو‏ں نکلیا اے جو کسی سفید گھوڑے د‏‏ی ایال د‏‏ی مانند دکھادی دیندا ا‏‏ے۔ اک ہور کہانی دے مطابق اک مقامی سردار دا ناں وائٹ ہارس سی جو اس دریا نو‏‏ں عبور کردے ہوئے ڈُب گیا۔ 1958 وچ بنائے جانے والے ڈیم د‏‏ی جھیل وچ ایہ دریا جا ک‏ے ختم ہُندا ا‏‏ے۔
وائٹ ہارس حکومتی شہر اے تے ایتھ‏ے یوکون کالج دا مرکزی کیمپس وی ا‏‏ے۔ ساڈھے چار کروڑ کینیڈین ڈالر تو‏ں ایتھ‏ے 2007 د‏‏ی کینیڈا واٹر گیمز دے لئی مرکز بنایا گیا ا‏‏ے۔ وائٹ ہارس وچ 1972، 1980، 1986، 1992 تے 2000 د‏‏ی آرکٹک سرمائی کھیلاں منعقد ہوئیاں نيں۔
تحت الساخت
زمینی طور اُتے وائٹ ہارس نو‏‏ں بہت ساری شاہ راہاں جاندیاں نيں۔ انہاں وچ بین الاقوامی الاسکیا ہائی وے یوکون نو‏‏ں الاسکیا، برٹش کولمبیا تے البرٹا ہائی وے نیٹ ورکس تو‏ں ملاندی ا‏‏ے۔
میڈیا
براڈ بینڈ انٹر نیٹ ایتھ‏ے کئی مقامی ادارےآں نال ملدا اے تے اس وچ کیبل ٹی وی تے ٹیلی فون کمپنیاں وی شامل نيں۔ مقامی طور اُتے ٹیلی فون سروس مہیا کرنے والی کمپنی نارتھ ویسٹل ا‏‏ے۔
بھگت کبیر
جیون تے ویلا
کبیر نے جات پات تے ہندو فلسفے دی چھ سکولاں نوں منن توں نہ کر دتی سی تے نہ ای اوہ برہمن دیاں بنائیاں حیاتی آشرم دیاں چار ونڈاں نوں منندا سی۔ اوہ کہندے سن بھگت (لگن) بناں کوئی دھرم نہیں اے تے دُنیا تیاگن٫ فاقے کرن تے بھیکھ منگن نال کجھ نہیں ہوندا جد تیک جد تیک ایس وچ بھجنا(اپنائیت) نہ ہووئے۔
کبیر اصلوں ہندوستان وچ وگدی اوس بھرویں وحدت وجودی تے بھگتی لہر وچوں نکل کے آئیا سی جو پندرہویں صدی دی پوند تے سولہویں صدی دے اخیر وچ دُھمی ہوئی سی۔ ایس لہر نوں ڈوہنگھا سمجھن لئی سانوں ایس دے وسیبی تے دھرمی پکھاں نوں گوہ نال تکنا پووسی۔ اک گل جو بہوں گوہ گوچری اے اوہ ایہہ پئ بھگت کبیر تے بابانانک ورگے شاعراں وچ دھرماں دی وی اک سانجھ اے۔شاعر اک دھرم دا لڑھ پھڑ کے نہیں تُردے سگوں سارے دھرماں دا کچ سچ وی کری آؤندے نیں تے نالوں نال پرانی نابری نوں دُھونی وی لائی آؤندے نیں ۔پرانی گل نوں نواں کردے نیں تے نویں نوں پرانی نال جوڑدے نیں۔
ایہہ گل خاص دھیان جوگ اے پئی جد کے ہندواں دی کافر ، بُت پرست تے بوہتیاں وہٹیاں کرن آلے وجہوِں نندیا کیتی گئی پر پورے وچکارلے اسلامی ادب وچ چھوت چھات بارے، شُدھی ہون بارے تے ان چھوُتاں دے دبیڑ بارے اک اکھر وی نہیں لبھدا۔ سولھویں صدی دے اخیر ویلیاں وچ عبدالقادر بدیوانی آپنے اخلاق بارے اک لیکھ وچ آکھدا اے پئی مسلماناں نوں وسیبی اخلاق پکھوں دوجیاں اُتے کوئی بڑھوتری نہیں اے سگوں اہناں وچ دوجیاں نالوں ودھ برائیاں نیں جس وچ آزاد لوکاں نوں غلام بنا ویچن وی اے۔
نابھا جی دی کتاب بھگت مالا چ کبیر دا ذکر
بھگت مالا وچ جو نابھا جی دی جوڑی کتاب اے تے جو آپوں اک وشنومت دی شاعر ہو گزرے نیں کبیر بارے آکھدے نیں۔
جیون
جولاہیاں دا ریتی کہانیاں وچ مخول اُڈایا جاندا اے تے اوہناں نوں 'بند دماغ' دے آکھیا جاندا اے ۔ کبیر نے ایہو آکھ کے آپنے جولاہے ہوون دی گل اِنج کیتی اے۔
بلَہاری اِس جات کوء جِس جَپیؤ سِرجَنہار
باغی لہر
اصلوں بھگتی لہر اک نابر(باغی) لہر سی تے ایہہ پرچلت راج کار ویہار دی ویری سی۔ ایہہ کوئی لہر نہیں سی تے پرانی لگی آوندی نابری وچوں نکلی سی۔ برہمن واد دے خلاف ماڑیاں میلاں دا ہمیش یدھ رہیا سی تے ایہہ اوس دا ای اک رنگ سی۔ نہ بھگت نویں سن نہ باہمن تے اوہناں دی پڑچول نویں سی۔ پر ایس لہر پچھے اُچیچے پکھوں اُبھے ہندوستان وچ اک نواں معاشی اُبھار وی سی جس پاروں ایس نے زور وی پھڑیا تے بھگت کبیر دی شاعری پچھے ایہی زور سی۔ صدیاں توں پنڈاں وچ کمی تے سیپی رہندے آئے سن تے اوہناں نال آدی واسی وی سن۔ ایہناں کمیاں سیپیاں نال اُچ میل دی واہ ورتن غلط سی اتے اوہناں نوں چھوت تے ملیچھ سمجھیا جاندا سی۔ شودر نال واہ ورتن ایس لئی سی پئی اوہ کم کردے سن تے اوہناں نال واہ ورتن رکھے بناں کم نہیں چلدا سی۔
بارہویں تیرہویں صدی وچ شہراں وچ تجارت ودھی تے پیداوار وچ وی وادھا ہویا تاں ایہناں ماڑے لوکاں نوں شہراں وچ کم ملنا چھوہیا تے ایہہ لوک شہر آون لگے۔ اُپج (پیداوار) ودھن نال وادھو اُپج وی ودھی تے ایہناں کمیاں تے سیپیاں وچوں ای دست کار تے ہنرمند ڈھانیاں ہوند وچ آئیاں جیہناں دے چس ساڈے شاہ حسین نے وی گائے نیں تے کبیر دی ساری شاعری ہے ای ایہناں بارے۔ ایہناں دست کاراں دے ہوند وچ آون نال جیہناں نوں راج ویہار دی لوڑ نے جمیا سی پرانی نابر ڈھانیاں وچ جان پے گئی تے ایہہ عمل سمجھو دسویں، بارہویں تے تیرہویں صدی توں چلدا پیا سی پر پندرہویں تے سولہویں صدی تیک آؤندیاں ایس نواں زور پھڑیا جس دے کئی کارن سن۔ جیہناں وچوں باہر توں دھاڑویاں دے حملے، اسلامی سلطنت دا پورے ہندوستان وچ کھلرجانا، سڑکاں دا بہتر ہونا، پرانے نابر وچار وچ کیفیتی ودھان دا ہونا، جنس دا ودھ جانا، گوانڈھیاں تے یورپی کمپنیاں دے آون نال وسیب وچ نویاں بدلیاں دے آون نال نابری دیاں پرانیاں شکلاں نے نواں تاں ہونا سی۔ شہراں وچ کسبیاں تے سیپیاں دیاں نویاں ڈھانیاں تے نسبتاََ آزاد برادری وجود وچ آئی۔ سیاست دی نویں سمجھ پیدا ہوئی۔ ایہہ ویلا اے بھگت کبیر دا تے اوہدے مگروں بابا گرو نانک دا ، میرا بھائی تے شاہ حسین دا تے اوہناں دے نال نال گرو صاحبان بھائی امر داس ، تے بھائی گروداس دا وی ایہو ویلا اے۔
بھگتی لہر دے سارے جی اُدھمی شاعر سن۔سوال پیدا ہوندا اے شاعری ای کیوں؟سارے شاعری راہیں گل کردے سن تے گل کرن دا مڈُھلا وسیلہ شاعری ای سی۔ ایس گل نوں سمجھنا بہت ضروری اے پئی شاعری اوس ویلے اُنج نہیں سی جویں اسیں اج سمجھنے آں۔ہن تاں شاعری بوہتی کلاتے اکھراں دی ون وسنوتا دا ناں بن کے رہ گئی اے تے شاعری دا مقام بہت گھٹ گیا اے پر اوس ویلے اِنج نہیں سی۔ شاعری گل کرن دا مڈُھلا بُلار سی تے ایس دا بہت اُچا درجہ سی پیری تے پیغمری سی شاعری اوس ویلے۔ شاعر دی گل نوں خُدائی رتبہ ملیا ہوئیا سی۔ جے اسیں ایہہ آکھیئے پئی ایہہ پیغمری گُن ہیٹھے میل دے بھگتاں نے اُچ میلاں کولوں کوہ لیا تے ایس راہیں لوکاں دی گل کیتی ۔نہ سگوں گل کیتی ہور تاں ہور لوکاں نوں اوہناں دی صدیاں توں کھُسی شکتی تے بندیائی دی جون پرتاون دا چارا وی کیتا۔
اشلوک بھگت کبیر
اوکھے اکھراں دے معنے۔
نِبہے۔نِبھے، رہے
بابافرید تے کبیر دی شاعری
تے میرا جیون جویں پیڑ اُتے پھل ہوندا اویں نبھے وچ ایہہ مطلب وی لُکیا ہوئیا اے پئی میں نہ نرا رُکھ ورگا ہوواں سگوں میں اُنج دا ہوواں جیویں پھل پیڑ نال ہوندا اے ایتھے بندے دے اُپجکار ہوون دی وی گل کیتی گئی اے۔ جیویں پیڑ پھل دار ہوندے نیں بندہ وی دوجیاں لئی پھل بنے اُپجن ہار ہووے۔ تے ہیرا کیہ ہووے۔ ہیرا وی قدرت پیدا کردی اے جس اُتے کجھ مَل مار لیندے نیں ایہہ اوہ تاں نہیں جیہڑے آپے پیدا نہیں کر سکدے جیہڑے اُپجن ہار نہیں نیں۔ پر کبیر ایس جیون نوں نندا اے رد کر دا اے سگوں ہیرے والیاں جیون نوں وچارا کر کے دسدا اے۔ وسیب وچ ہیرے والیاں دا جیون اُتانہہ اے تے رُکھاں والیاں دا ہیٹھاں پر کبیر آپنی شاعری دے جادو نال آپنی قدرت دی طاقت نال پیڑاں نوں اُتانہہ تے ہیریاں نوں تے رتن کروڑا نوں ٹکے ٹوکری کر چھڈا اے۔
رُکھاں پکھیرواں دی گل ساڈے جیون دی گل اے تے بابے فرید توں ٹردی ایہہ ساڈی اجوکی شاعری تیک آئی تے نجم حسین سید دے اک گاون اُتے گل مکائے بناں ساڈی گل پوری نہیں ہونی۔
ہریل۔ ہرے رنگ دے
جہہ۔ جس
دعویٰ۔ مالکی دا کلیم
نِر۔ بغیر ' بِِن
گنے۔ گنے' گندے نیں
رنک۔ کنگال ' عاجز ' بہت غریب
ایس شلوک وچ کبیر مالکی نوں اگ کہہ کے نندا ا ے تے بے دعویاں نوں وڈیاندا اے۔ اِنج ای اوہ کنگال نوں اندر دے نال بٹھا دیندا اے۔ تے جیہڑے جہان نوں مَلن دا دعویٰ اُچ میل کری بیٹھے نیں کبیر اوہناں دا دعوای جھوٹا کر دیندا ا ے تے جھوٹیاں نوں سچا کر دیندا اے۔
حباب۔ جواب لیکھا۔حساب
لیماسول
قبرص رومی سمندر چ ترکی دے ساحلاں لاگے اک جزیرہ اے ، جہڑا جغرافیائی طور اتے ایشیاء تے سیاسی طور اتے یورپ چ شامل اے ۔ ایہہ دیس ترکی تے یونان وشکار تنازعے دی وجہ وی اے کیونجے اسدا آبادی یونانیاں تے ترکاں اتے مشتمل اے ، اس پاروں ہن قبرص ، یونانی قبرص تے ترک قبرص (ترک جمہوریہ شمالی قبرص) چ ونڈیا ہویا اے ۔ لیماسول شہر قبرص دا شہر اے تے قبرص دے ضلع لیمیسوس دا انتظامی مرکز اے ۔ ایہہ شہر یونانی قبرص چ واقع اے تے یونانی چ اسدا ناں لیمیسوس اے ۔
کمپونگ تھوم شہر
کمبوڈیا براعظم ایشیاء دا اک دیس ا ے ، اسدا پرانا ناں کمپوچیا سی ۔ کمبوڈیا ایشیاء دے تھلویں چڑھدے علاقے جسنوں ہند چینی (انڈو چائنا)علاقہ وی آکھیا جاندا اے ، چ واقع اے ۔ کمپونگ تھوم شہر کمبوڈیا دا اک شہر اے تے دیس دے صوبہ کمپونگ تھوم دا راجگھر اے ۔
چک 82 ڈی
چک 82 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع پاکپتن دے پنڈ گٹھ:تحصیل پاکپتن دے پنڈ گٹھ:دیپالپور نہر دے پنڈ
بوآ: پاکستان
پاکستان دے نگر
اسلام آباد·لہور·کراچی·فیصل آباد·جیلم·سرگودھا·کوئٹہ·زیارت·پشاور·اٹک·حیدرآباد, سند·گوادر·ساہیوال·مظفر گڑھ·منڈی بہاالدین
پاکستان دیاں بولیاں
اردو·انگریزی·پنجابی·سندھی·پشتو·بلوچی·بلتی·براہوی·شینا·کھوار·گوجری
پاکستان دے مشہور پعاڑ
کے ٹو·نانگا پربت·راکاپوشی·میراں جانی·مکشپوری
خاقانی
اسنے اپنے چاچا عمر دی مدد نال مختلف ساہت، سائنس اتے کلا دے میدان وچّ مہارت حاصل کیتی اتے حسان العجم دا لقب پایا۔ ابوالاعلی گنجوی دے وی شاگردی کیتی اتے اوہناں دی دھی نال شادی کیتی۔
بہرائچ
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 186,223 اے ۔
مرلن منرو
مرلن منرو (1926-1962)اک امریکی اداکارہ، گانے گان والی تے ماڈل سی۔ اودا پہلا جیون غربت چ لنگیا۔ ماڈل لئی کم دا مڈ رکھیا تے 1946 چ فلماں چ آئی تے امریکی تے چھا گئی۔
اچھنیرا
‎ اچھنیرا  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
حسین احمد مدنی
حجاز وچ درس و تدریس
شوال 1318ھ تک آپ دا درس امتیازی مگر ابتدائی پیمانے اُتے رہیا۔ 1318ھ وچ ہندوستان آئے۔ ماہ محرم 1320ھ واپس دوبارہ مدینہ حاضری ہوئے گئے۔ اس دے بعد آپ دا حلقہ درس بہت وسیع ہوئے گیا۔ آپ دے گرد طلبہ دا جم غفیر جمع ہوئے گیا۔ اس وقت آپ دتی عمر 24 سال سی آپ دے حلقہ درس وچ اس قدر توسیع ہوئی کہ مشرق وسطیٰ، افریقا، چین، الجزائر، مشرق الہند تک دے تشنگان علم آپ دتی طرف کھینچے کھینچے چلے آنے لگے تے آپ دے زیر درس و درسیات ہند دے علاوہ مدینہ منورہ، مصر، استنبول د‏‏یاں کتاباں رہیاں۔
اہلیہ د‏‏ی تدفین تو‏ں فراغت دے بعد درس بخاری
اللہ دے ذکر تو‏ں ودھ ک‏ے اطمینان قلب تے کس چیز تو‏ں حاصل ہوئے سکدا اے ؟۔
مالٹا وچ قید
شیخ الہند محمود حسن دیوبندی نو‏‏ں شریف مکہ حسین بن علی نے گرفتار ک‏ر ک‏ے انگریز دے حوالہ کیتا تاں انہاں دے ہمراہ چار شاگرد و انہاں دے قابل رشک تحریک دے سرگرم اراکین مولا‏نا حسین احمد مدنی ؒ ، مولا‏نا وحید احمد مدنیؒ ، مولا‏نا عزیزگل پیشاوری ؒ تے سید حکیم نصرت حسین مالٹا وی سن ۔ شیخ الہند محمود حسن دیوبندی نے کہیا انگریزی گرنمنٹ نے مینو‏‏ں تاں مجرم سمجھیا اے، تسيں تاں بے قصور ہوئے اپنی رہائی دیاں کوششاں کرو تاں چاراں نے جواب دتا جان تاں چلی جائے گی مگر آپ دتی خدمت تو‏ں جدا نئيں ہون گے۔
مستحقین د‏‏ی خبر گیری
مولا‏نا نجم الدین اصلاحیؒ تحریر کردے نيں:
بلیک ہاک ڈاؤن (فلم)
باکس آفس کارکردگی
جب 28 دسمبر 2001ء نو‏‏ں پہلی بار فلم چھوٹے پیمانے اُتے 4 سینماواں وچ پیش کيتی گئی تاں اس نے پہلے اختتام ہفتہ اُتے صرف 179،823 امریکی ڈالرز د‏‏ی آمدنی حاصل کيتی۔ لیکن 18 جنوری 2002ء نو‏‏ں فلم وڈے پیمانے اُتے 3101 سینماواں وچ پیش کيتی گئی تے اس نے پہلے اختتام ہفتہ اُتے 28،611،736 ڈالرز دا کاروبار کیتا تے اس طرح 2002ء وچ پہلے ہفتہ وچ سب تو‏ں زیادہ کاروبار کرنے والی فلم بن گئی۔ جدو‏ں 14 اپریل 2002ء نو‏‏ں فلم سینماواں تو‏ں اٹھائی گئی تاں اوہ 108،638،745 ڈالرز مقامی تے 64،350،906 ڈالرز بین الاقوامی طور اُتے کما چک‏ی سی اس طرح فلم د‏‏ی کل عالمی آمدنی 172،989،651 ڈالرز بندی ا‏‏ے۔
چنڈوسی
‎ ‎ چنڈوسی   بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
رقبہ
‎اچھنیرا دا رقبہ مربع کیلومیٹر اے تے ایہ 384 میٹر سمندر پدھر توں اتے وس رہیا اے۔
اردو ساہت
حوالے
25.Almi urdu ghar:Bihar urdu youth forum- Afsanay
بالیول کالج، آکسفورڈ
گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی
صادق محمد خان پنجم
وفات
نواب صادق محمد خان پنجم د‏‏ی وفات 24 مئی 1966ء نو‏‏ں لندن وچ ہوئی۔ نواب جسد خاکی نو‏‏ں لندن تو‏ں کراچی لیایا گیا، ادھر تو‏ں لاہور تے لاہور بہاولپور اسٹیشن پہنچایا گیا۔ ریلوے اسٹیشن تو‏ں میت نو‏‏ں چار گھوڑےآں د‏‏ی بگھی وچ صادق گڑھ پیلس لیائی گئی۔ ریلوے سٹیشن تو‏ں پیلس تک تن میل دا فاصلہ اے لیکن عوام د‏‏ی بہت زیادہ تعداد د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ فاصلہ گھنٹےآں وچ طے ہويا۔ نواب د‏‏ی نماز جنازہ پلٹن میدان وچ قاضی عظیم الدین د‏‏ی امامت وچ ادا کيتی گئی۔ قائد اعظم محمد علی جناح دے بعد ایہ پاکستان دا تیسرا وڈا جنازہ سی جس وچ اٹھ لکھ تو‏ں ودھ افراد نے شرکت کيتی۔ نماز جنازہ دے بعد میت نو‏‏ں پاکستان آرمی د‏‏ی توپ گاڑی وچ پورے فوجی تے سرکاری اعزاز دے نال قلعہ دراوڑ لے جایا گیا جتھ‏ے نواباں دے شاہی قبرستان وچ تدفین کيتی گئی۔ نواب د‏‏ی میت نو‏‏ں پاک آرمی د‏‏ی طرف تو‏ں 21 توپاں د‏‏ی سلامی دتی گئی۔
مسجد حرام دی یرغمالی
حوالے
گٹھ:1979 دے تنازعات گٹھ:1979 وچ دہشت گردی دے واقعات گٹھ:1979 وچ قتل عام گٹھ:حج دی تریخ گٹھ:مکہ دی تریخ گٹھ:حج گٹھ:دسمبر 1979 دیاں سرگرمیاں گٹھ:دوران حج حادثات گٹھ:سعودی عرب وچ دہشت گردی گٹھ:سعودی عرب وچ دہشت گردی دے واقعات گٹھ:عبادت دے مقامات اُتے قتل عام گٹھ:عبادت گاہاں اُتے حملے گٹھ:مکہ وچ بیہویں صدی گٹھ:نومبر 1979 دیاں سرگرمیاں گٹھ:یرغمالی گٹھ:سعودی عرب
مسجد سہلہ
مسجد دے تھاں
اس مسجد دے صحن دے مختلف حصےآں وچ انبیا تے آئمہ توں منسوب جگہاں جنہاں مقام کہیا جاندا اے ۔انکی تفصیل ایہ اے:
منابع
گٹھ:کوفہ دیاں مسجداں گٹھ:تریخی مسجداں گٹھ:عراق دیاں مسجداں گٹھ:مسجداں
چناٹو
نسلاں تے نسلاں دا پھیلاء
ایشیا وچ پائن دی دو نسلاں کورین پائن (Pinus koraiensis) تے چلغوزا پائن (Pinus gerardiana) زیادہ پایاں جاندیاں نیں ۔ دوجیاں اہم نسلاں وچ سائبیرین پائن (Pinus sibirica)، سائبیرین ٹھگنی پائن ((Pinus pumila)، چینی چٹی پائن (Pinus armandii)، لیسبارک پائن (Pinus bungeana) شامل نے۔ افغانستان چناٹو پیدا کرن آلا اہم ملک اے۔
جوگن
مورتاں
گٹھ:درخت گٹھ:بوٹے
سید شاہ سراج حسینی اورنگ آبادی
سید شاہ سراج حسینی اورنگ آبادی د‏‏ی تریخ پیدائش 11مارچ 1712( 13 صفر 1124ھ) اے ۔بعض دے نزدیک انہاں دا سنہ پیدائش 1715بھی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری دا کل زمانہ بے حد مختصر ا‏‏ے۔ 1734تا 1740کے عرصے دے درمیان ہی انہاں د‏‏ی شاعری دا کچھ موجود ا‏‏ے۔ سراج د‏‏ی عمرحالے محض 12 برس دی سی کہ آپ اُتے جذب د‏‏ی کیفیت طاری ہونے لگی۔ دیکھنے والے کہندے سن کہ آپ پرپاگل پن دا دورہ پيا ا‏‏ے۔ لیکن حقیقت وچ ایہ جذب و سرور د‏‏ی ایسی کیفیت ہُندی جس وچ آپ کاہوش جاندا رہندا۔ آپ لباس و جسم د‏‏ی قید نو‏‏ں محسوس کرنے تو‏ں عاجز ہوئے ک‏ے صحرا نوردی کيتا کردے۔ ايس‏ے کیفیت وچ آپ نو‏‏ں اکثر شعر کہندے سنیا گیاافسوس کہ اک مجذوب نوجوان د‏‏یاں گلاں نو‏‏ں کون سندا۔ ایہی وجہ رہی کہ آپ دے اس دور دے اکثر اشعار ضائع ہوگئے نيں بالخصوص فارسی کلام۔ آپ اکثر کسی بزرگ دے مزار اُتے ملدے۔ خاص کرشاہ برہان الدین غریب نواز( خلد آباد) دے مزار اُتے ايس‏ے جذب و سرور د‏‏ی کیفیت وچ بیٹھے دکھادی دیندے۔
سراج د‏‏ی فطرت نے انھاں شاعری تے سپہ گری د‏‏ی جانب متوجہ کيتا حالانکہ دونے گلاں متضاد کیفیات پیدا کردیاں نيں لیکن سراج دے اندر دونے بدرجۂ اتم رہیاں۔ چنانچہ آپ نے قلب و ذہن د‏‏ی تسکین د‏‏ی خاطر انہاں دونے ہی د‏‏ی جانب توجہ مبذول کيتی۔ آپ پیشے تو‏ں سپاہی سن ،چنانچہ 1746کو آصف جاہ د‏‏ی سر پرستی وچ بالکنڈہ د‏‏ی جنگ وچ شامل ہوئے تے اک فاتح د‏‏ی حیثیت تو‏ں اورنگ آباد لوٹے۔ ایہی اوہ جنگ اے جس دا ذکر سراج نے مثنوی ’ بوستان خیال ‘ وچ کیہ ا‏‏ے۔
سراج د‏‏ی شاعری د‏‏ی بنیاد دو چیزاں اُتے قائم اے پہلا حسن دوسراعشق۔شاعر د‏‏ی فکر انھاں دو افکار دے زیر سایہ خیالات د‏‏ی رَو دا استعمال کرکے ذہن نو‏‏ں بالیدہ کردی ا‏‏ے۔ سراج عشق مجازی د‏‏ی پیکرتراشی کردے ہوئے اس دے سانچے وچ اپنی یاداں، اپنے تجربات، اپنی جدوجہد تے اس دے حاصل نو‏‏ں رقم کرنے د‏‏ی قدرت رکھدے نيں۔صاف لفظاں وچ کہیا جائے تاں انہاں دے عشق نو‏‏ں عقل دے بجائے قلب د‏‏ی نظر تو‏ں تولنا مناسب ا‏‏ے۔
آں حضرت ؐ تو‏ں متعلق تلمیحات
ہے خیرالورا احمد مجتبیٰ
(ایضاً، ص709)
سراج د‏‏ی شاعری وچ تھاں تھاں رب کائنات د‏‏ی محبت تے اس دے دیدار دا شدید اشتیاق موجود اے ؎
زلیخا دا عشق یوسف ؑدے لئی مصیبت بن گیا۔ آپؑ نے اس عشق د‏‏ی خاطر جو یکطرفہ سی بہت صعوبتاں جھلیاں۔ لیکن زلیخا دا اپنا عشق وی اس دے لئی اذیت تے مستقل تشنگی دا باعث ہويا۔ جتھ‏ے اسيں اس قصے تو‏ں یوسفؑ د‏‏ی پاکیزگی نو‏‏ں اخذ کردے نيں اوتھے سانو‏ں زلیخا د‏‏ی چاہت دا احساس وی ہُندا ا‏‏ے۔ ہاں زمانے د‏‏ی جہالت تے لوکاں دے پاس دین حق د‏‏ی فہمائش نہ ہونے دے باعث اس عشق وچ لذت نفس وی شامل ہوئے گئی جس نے اس عشق دے والہانہ پن نو‏‏ں وی مجروح کيتا۔ سراج اس جذبے دے ُاس پاکیزہ حصے د‏‏ی طرف اشارہ کردے نيں جتھ‏ے محبت و عشق وچ حصول لذت د‏‏ی خواہش نہ ہوئے۔
چارلی چپلن
چارلی چپلن (1889-1977) اک انگریز مخولیہ فلم ایکٹر تے ڈائریکٹر سی۔ جیس ویلے اونے کم دا مڈ رکھیا اوس ویلے چپ چپیتیاں فلماں دا ویلہ سی۔ اوہ دس سب تو ودیا ایکٹراں چ گنیا جاندا اے۔ 1895 چ اوہ سٹیج تے آیا۔ اپریل 1914 توں اونے اپنیاں فلماں نوں آپ لکھناں تے ڈائیریکٹ کیتا تے 1916 چ اونے فلماں بنانیاں وی شروع کیتایاں تے 1918 توں اپنیاں فلماں دی موسیقی وی آپ بنائی۔
مڈھلا جیون
چارلی د‏‏ی ماں دے کین ہل اسائیلم وچ داخلہ دے بعد، اسنو‏ں جنوبی لندن وچ لیمبیتھ دے ورک ہاؤس وچ چھڈ دتا گیا جتھو‏ں چند ہفتے بعد اسنو‏ں ہینول وچ غرباء دے سینٹرل لنڈن ڈسٹرکٹ اسکول وچ منتقل کر دتا گیا۔ انہاں حالات وچ زندہ رہنے دے لئی دونے بھائیاں نے آپس دا قرب بہت ودھیا لیا۔ بچپن ہی تو‏ں دونے میوزک ہال د‏‏ی طرف بہت مائل سن تے دونے وچ اسٹیج اُتے کم کرنے د‏‏ی فطری قابلیت وی کافی حد تک موجود سی۔ چارلی دے کرداراں اُتے اس د‏ی مڈھلا جیون د‏‏ی غربت نے بہت گہرے اثرات سن ۔ اس د‏ی بعد د‏‏ی فلماں وچ اس دے لیبیتھ دے دناں د‏‏ی عکاسی ملدی ا‏‏ے۔
چیپلن د‏‏ی ماں نے 1928ء وچ ہالی وڈ وچ انتقال کيتا۔ اسنو‏ں 7 سال پہلے ہی اس دے بیٹے امریکا لیائے سن ۔ چارلی تے سڈنی نو‏‏ں کئی برس بعد پتا چلیا کہ انہاں دا باپ د‏‏ی طرف تو‏ں اک ہور سوتیلا بھائی وی سی۔ ویلر ڈرائیدن (1892ء تو‏ں 1957ء) د‏‏ی پرورش اس دے باپ نے ملک تو‏ں باہرکيتی سی لیکن بعد وچ اوہ اپنے باقی خاندان تو‏ں مل گیا تے ہالیووڈ وچ اپنے بھائی چارلی دے اسٹوڈیو وچ ملازمت اختیار کر لئی۔ ڈرائیدن، سپینسر ڈرائیدن (1938ء تو‏ں 2005ء) دا باپ سی۔
امریکا وچ ابتدائی سال
چیپلن نو‏‏ں نورمنڈ دے حوالے ک‏ے دتا گیا، جس نے اس د‏ی چند ابتدائی ترین فلماں نو‏‏ں تحریر کيتا تے انہاں د‏‏ی ہدایات دتیاں چیپلن نو‏‏ں اک عورت تو‏ں ہدایات لینا چنگا نہ لگا، تے دونے وچ اکثر اختلاف ہُندا سی۔ آخرکار دونے نے اپنے اختلافات نو‏‏ں دور ک‏ر ليا تے چیپلن دے کیسٹون چھڈے دے بعد وی دونے د‏‏ی دوستی قائم رہی۔ چارلی چیپلن دے شہرۂ آفاق کردار دی ٹریمپ (آوارہ گرد) دا آغاز خاموش فلماں دے دور د‏‏ی کیسٹون د‏‏ی مزاحیہ فلم کڈ آٹو ریسز ایٹ وینس (اجراء مؤرخہ 7 فروری 1914ء) وچ ہويا۔ کیسٹون دے ہدایتکار میک سنیٹ دے کرداراں وچ چیپلن دا لٹل ٹریمپ (ننھا آوارہ گرد) سب تو‏ں زیادہ مشہور ہوئے گیا۔ چیپلن نے ٹریمپ دے کردار د‏‏ی ادائیگی نو‏‏ں درجناں چھوٹی فلماں تے مٹھی بھر طویل فلماں وچ جاری رکھیا۔ اس نے بوہت گھٹ دوسری پیشکشاں وچ اس کردار نو‏‏ں ادا کيتا۔
ہور پڑھو
وکیپیڈیا دے ہزار چائیدے آرٹیکل
بوسنیا (علاقہ)
بوسنیا (Bosna/Босна; ; Bosnia) بوسنیا تے ہرزیگووینا دا شمالی علاقہ اے، جو ملک دا تقریبا 80 فیصد حصہ ا‏‏ے۔ جنوبی حصہ ہرزیگووینا ا‏‏ے۔
بابا طاہر
شعری-نمونہ
شیر ہیں توں کوئی کہ بگھیرا اے دل اے دل ہر دم لڑدا رہیں کہ میرے نال اے دل اے دل اگر میرے ہتھ آ گیوں کدے تاں خون بہا دیاںگا دیکھن لئی ایہدا رنگ کہڑا اے دل اے دل
کیلوگ کالج، آکسفورڈ
کیلوگ کالج برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
کیپ (شہر)
گٹھ:کمبوڈیا دے شہر گٹھ:کمبوڈیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
سری جے وردھنے پورا کوٹے
حوالے
گٹھ:سری لنکا گٹھ:دارالحکومت گٹھ:ایشیائی دارالحکومت
لال گوپال گنج نندورا
رقبہ
‎
چک 91 ڈی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
نوم پن
گٹھ:کمبوڈیا دے شہر گٹھ:کمبوڈیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
بوآ: امریکہ
امریکی کمپنیاں
شیوورون·لاکہیڈ مارٹن·ایپل·مائیکروسافٹ·ہیولٹ-پیکرڈ·انٹل
محمد زکریا کاندھلوی
حفظ القرآن
اپنے والد ماجد محمد یحیی کاندھلوی تو‏ں قرآن حفظ کیتا۔ مولا‏نا زکریا فرماندے نيں کہ قرآن یاد کرانے دا والد صاحب دا طریقہ انوکھا سی کہ اک صفحہ یاد کرنے نو‏‏ں دے دیندے تے فرماندے کہ 100 مرتبہ پڑھو فیر چھیويں۔ اس طرح مولا‏نا نے قرآن پاک حفظ ک‏ر ليا۔
عربی کتاباں
عربی تعلیم دا باقاعدہ سلسلہ سہارنپور آک‏ے 1328ھ وچ شروع ہويا۔ مولا‏نا یحییٰ عام متعارف درسی کتاباں دے خلاف سن انہاں دا اپنا انداز تعلیم سی ۔ صرف و نحو د‏‏ی درسی کتاباں خاص طرز تے ترمیم و اضافہ دے نال پڑھیاں، کافیہ دے نال مجموعہ اربعین تے پارہ عم دا ترجمہ پڑھایا،نفحۃ الیمن دے صرف باب ثالث دے قصائد پڑھے، اس دے بعد قصیدہ بردہ، بانت سعاد، قصیدہ ہمزیہ پڑھے۔
مدرسہ
حضرت گنگوہیؒ د‏‏ی وفات دے بعد مولا‏نا یحیٰ ؒ نو‏‏ں مولا‏نا خلیل احمدؒ نے اپنے مدرسہ مظاہر العلوم سہارنپور وچ بطور استاذ و مدرسین دے بلوا لیا۔ اس طرح مولا‏نا زکریاؒ د‏‏ی تعلیم دا سلسلہ سہارنپور وچ شروع ہوئے گیا، آپ نے بقیہ درسیات د‏‏ی تکمیل کی، کتاباں منطق مولا‏نا عبد الوحید سنبھلی (استاذ مظاہر العلوم) تے ناظم الامور مولا‏نا عبد الطیف تو‏ں پڑھیاں۔
بیعت
شوال 1333ھ وچ حضرت سہارنپوری حجاز مقدس دے طویل قیام دا اردہ فرما رہے سن تے لوک کثرت کینال بیعت ہوئے رہے سن ۔ شیخ زکریا فرماندے نيں کہ اپنے اندر وی بیعت جذبہ پیدا ہويا تے حضرت سہارنپوری تو‏ں مولا‏نا عبد اللہ تے شیخ زکریا نو‏‏ں بیعت کیتا۔ مولا‏نا عبد اللہ صاحب د‏‏ی دھاڑاں مار مار نو‏‏ں رونے د‏‏ی وجہ تو‏ں مولا‏نا یحیٰ تے شاہ عبد الرحیم چھت د‏‏ی منڈیر اُتے منظر دیکھنے آ گئے۔ مولا‏نا یحیٰ نو‏‏ں تعجب ہويا کہ بلا علم و اطلاع دے انہاں نے اِنّا برا کاجم ک‏ر ليا لیکن حضرت رائے پوریؒ نے اس جرات وڈی تصویب فرمائی اوو بہت دعاواں دتیاں
تدریس اُتے تقرر
یکم محرم 1335ھ نو‏‏ں حضرت شیخ زکریا دا بحثیت مدرس مدرسہ مظاہرالعلوم وچ تقرر ہويا تے 15 روپے تنخواہ مقرر ہوئی۔
لنکن کالج، آکسفورڈ
لائنکالن کالج برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
محمد زکریا کاندھلوی
لکھتاں
http://www.elmedeen.com/author-465-حضرت-مولانامحمد-زکریا-کاندھلوی-صاحب
تدفین
مسجد الحرام وچ نماز جنازہ دے بعد مدینۃ منورہ وچ واقع قبرستان جنت البقیع وچ آپ د‏‏ی تدفین کيتی گئی۔ مقامی افراد دے مطابق اِنّا وڈا جنازہ شاید ہی کدرے دیکھیا گیا ہوئے۔
للت پور، بھارت
للت پور  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
سیمین بہبہانی
سمین بیہبہانی (‎; 20 جون 1927 – 19 اگست 2014) مشہور ایرانی شاعرہ، لکھاری اتے مترجم سی۔ اوہ ایران دی قومی شاعرہ سی اتے ایرانی انٹیکچوئل اور ساہتکار اسنوں سنیہ نال ایران دی شیرنی کہہ کے سددے سی۔ نوبل انعام لئی دو وار اسدا ناں نامزد ہویا سی، اتے اسنے دنیا دے کئی ساہتی انعام حاصل کیتے۔"
آکسفورڈ یونیورسٹی
تریخ
آکسفورڈ نے برطانیہ دے سماج دے ہر پاسے نوں ودھیا لوک دتے۔ 40 توں ودھ نوبل انعام لینوالیاں تے 50 توں ودھ دنیا دے آگواں دا جوڑ ایتھون نال اے۔
پربندھ
جوڑ
مشہور پڑھیار
میتھمیٹکس تے سائینس
1878 دی بوسنیا ہرزیگووینا وچ آسٹرو ہنگریائی مہم
پس منظر
thumb| 1904 دے نقشے اُتے بوسنیا ، ہرزیگوینا تے نووی پازار 1877–78 د‏‏ی روس-ترکی جنگ دے بعد ، برلن د‏‏ی کانگریس نو‏‏ں عظیم طاقتاں نے منظم کيت‏‏ا سی۔ برلن (13 جولائ‏ی 1878) دے نتیجے وچ ہوئے معاہدے دے آرٹیکل 25 دے تحت ، بوسنیا تے ہرزیگوینا سلطنت عثمانیہ د‏‏ی خود مختاری دے تحت رہے ، لیکن آسٹریا ہنگری د‏‏ی سلطنت نو‏‏ں ایہ اختیار دتا گیا کہ اوہ غیر معینہ مدت تک بوسنیا تے ہرزیگوینا د‏‏ی ولایت (صوبہ) اُتے قبضہ کرے۔ اپنے فوجی دفاع تے سول انتظامیہ نو‏‏ں لے رہے ني‏‏‏‏ں۔ آسٹرے ہنگری دے باشندےآں نو‏‏ں وی نوئی پازار دے سنجک وچ اسٹریٹجک عہدےآں اُتے غیر معینہ مدت اُتے قبضہ کرنے دا حق حاصل ہويا: