cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اچھر سنگھ جتھیدار
گرودوارہ سدھار لہر
سری ننکانہ صاحب دے خونی ساکے نے انیکاں سکھ نوجواناں نوں دھر ہردے تکّ ہلا دتا۔ سری اکال تخت صاحب دے سابقہ جتھیدار بھائی اچھر سنگھ وی سری ننکانہ صاحب دے ساکے توں بعد فوجی نوکری نوں تیاگ کے گورو گھر دیاں سیواواں لئی اکالی لہر وچّ شامل ہوئے۔ 1921ء وچّ ہوئے سری ننکانہ صاحب دے ساکے توں پچھوں سکھی صدق لئی دل ( ہردے) توں اٹھی کانگ کارن فوجی نوکری توں تیاگ-پتر دے کے سینٹرل ماجھا خالصہ دیوان وچّ شامل ہو کے گرودوارہ سدھار لہر وچّ جٹ گئے۔ 10 فروری، 1924 نوں جتھیدار اچھر سنگھ نوں سری اکال تخت صاحب دی سیوا سونپی گئی پر تھوڑھے عرصے پچھوں 7 مئی 1924 نوں حکومت نے آپ نوں گرفتار کر لیا، ڈیڑھ سال دی قید دی سزا دتی گئی۔
گنگا رام
جیون جانکاری
سر گنگارام صوبا پنجاب دے علا قے مانگٹانوالا وچ 13اپریل 1851نوں جونیر سب انسپکٹر دولت رام دے گھر وچ پیدا ہوے .سر گنگارام بچپن توں ہی بہت کابل تے ذہین طالبعلم سن. اوہناں دے استاد اوہناں نوں (میرے چلاکی) دے ناں توں یاد کردے سن. ذہین ہون پاروں ہمیشا سکول وچ پہلی پوزیشن حاصل کیتی. مگر زندگی چے پہلی واری میٹرک وچ ناکام ہوگے پر ہمت نہ ہاری امرتسر سکول دےذریعے دُباراامتحان دے کر کامیاب ہوئے. 1869نوں لاہور گورنمنٹ کالج چے داخلا لیا. گو رنمنٹ کالج توں دو سالہ ریاضی دی تربیت دے بعد 1871 وچ تھامسن کالج روڈکی چوں 50روپے ماہانہ وظیفےدے نال داخلا لے کے اوہناں زندگی دا پہلا قدم چکیا.
(ہندوستان وچ بہت کٹ لوک ایسے ہون گے جہناں دا دل تعلیم یافتابے روزگار نوجواناں دے غم وچ لہو دے ہنجوروندا ہوے گا گنگارام اوہناں وچوں ہی اک سن)
.اوہناں دی آخری رسومات ویلے ہر اکھ وچ اتھرو سن. 15 اگست نوں رائے بہادر سیوک رام تے اوہناں دےبھرا گنگارام جی ڈی وصیت باجوں اوہناں دی بچی ہوئی راکھ لے کے لاہور آے تےبراکھ نوں بیوا گھر تے اپاہج آشرم دے قریب مقبرہ وچ رکھ دتا. گنگاپور پنڈ دے لوکی راکھ دے آخری درشن واسطے لاہور آے. آخری تقریب ٹاؤن ہال گارڈن توں شروع ہوی لوکاں دا بہت رش سی. سینکڑوں لوگ گنگارام دی خموش خدمات نوں خراج عقیدت پیش کرن لی موجود سن. اوہناں دیاں استھیاں اک ڈولے وچ رکھیا گیاں سن ڈولے دا جلوس ہزاراں لوکاں تے ادھارت سی. ڈولے دے اگے گنگارام جی ڈی تصویر لگی ہوئی سی
گنگا رام ساہت وچ
سعادت حسن منٹو آپنی اک کہانی وچ لکھدا اے،" مزہبی پاگل پنے نال انھا ہویا مسلماناں دا اک جلوس ہندواں دے کْجھ رہائیشی علاقیاں نوں اگاں لا کے تباہ برباد مگروں سر گنگا رام دے بت ول آگیا پہلے اوہناں ایس نوں پتھر مارے فر لْک نال ایہدا مونہہ کالا کیتا ایس مگروں اک بندہ جْتیاں دا ہار لے کے بت دے گل وچ پائون لئی چڑھیا۔ ایس دوران۔ پلس آگئی گولی چل گئی پھٹڑ ہون والیاں وچ ایہہ جتیاں دا ہار پائون وی سی ۔ سارے جلوس رولا پا دتا :” فٹا فٹ کرو ایہنوں گنگا رام ہسپتال لے چلو”۔
کریگ میلو
کریگ میلو (18 اکتوبر 1960) اک جیون پڑھت گرو تے 2006 وچ فزیالوجی دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
جل کاں
جل کاں کورمورنٹ ٹبر دا اک پنچھی اے۔
گرونر جھیل
گرونر جھیل یورپ دے دیس آسٹریا دی اک جھیل اے۔
سکینکٹڈی ، نیویارک
سکینکٹڈی  امریکہ دے صوبے نیویارک دا اک شہر اے تے شنکٹیڈی کاؤنٹی دا راجگڑھ اے۔ ایہ شہر ستارویں صدی وچ موہاک دریا دے دکھن ول ڈچاں نے وسایا۔2010 دی لوک گنتی وچ ایتھے 66,135 لوک سن۔
آبرن
بارلے جوڑ
گٹھ:البنی، نیویارک گٹھ:نیویارک دے شہر گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
یورپ دے وڈے شہر
ایہ لسٹ یورپ دے وڈے شہر لوک گنتی دے نیہہ اتے اے ۔
لوک راج (شاعر)
شاعری
نہ میں غازی پاکستانی
کیوں اپنا دکھ کدے نہ رویا
کیوں آپے بے وطنا ہویا؟
شروح و حواشی تفسیر جلالین
کمالین علیٰ تفسیر الجلالین:
یہ حاشیہ شیخ سلام اللہ بن شیخ الاسلام محمد دہلوی (متوفی 1229ھ/ 1814ء) نے تحریر کیتا۔ پہلی بار ایہ حاشیہ 1285ھ/ 1868ء وچ شائع ہويا۔ بعد وچ مطبع نولکشور نے 1342ھ/ 1923ء وچ شائع کیتا۔
ترویح الارواح شرح تفسیر الجلالین: '''
یہ شرح روح اللہ حنفی نقشبندی (متوفی 1314ھ/1896ء) نے تحریر کيتی۔ اولاً ایہ شرح لاہور تو‏ں 1318ھ/ 1900ء وچ شائع ہوئی۔ روح اللہ حنفی نقشبندی کا تعلق بلوچستان کے ضلع پشین تحصیل گانگلزٸی سے تھا ۔ اپ اپنے دور کے جید عالم فاضل اور جید مفکر و صوفی تھے
ان سائیٹ
انسائیٹ لینڈر
1975 وچ دو امریکی واٹکنگ اس سلسلے دی اگلی کڑی بنے ۔ 1988 وچ روس نے دو فوبوس مشن مریخ ول بھیجن دی ناکام کوشش کیتی ۔  1992 وچ امریکہ دا آبزرور مریخ مشن اکامیاب ہویا ۔  1996–97 وچ ناسا دا بھیجیا معرض گلوبل سرویئر خوب کامیاب ہویا ۔  روس دا معرض-96 آنشک روپ وچ کامیاب رہا ۔  ایہہ گل نومبر 1996 دی اے ۔  1997 وچ پاتھ پھاینڈر تے سوجرنر ناں دے روور مریخ اتے اترے ۔  1998 وچ جاپان نے اک ناکام مشن (نوزومی) مریخ ول بھیجیا ۔  1998–99 وچ امریکہ دے معرض پولر لینڈر اتے پینیٹریٹر مڑ اسپھلتا دا شکار ہوئے ۔  2001 وچ معرض اوڈشی مریخ ول گیا، جس نے پورے 10 سال کم کر کے ساڈھے 3 لکھ تصویراں بھیج کے سائنسداناں دی تسلی کروائی ۔  2004 دے سپرٹ تے اپرچیونٹی ناں دے رووراں نے وی سفلتا نال کم کیتا ۔  یورپی سپیس ایجنسی نے 2003 وچ بیگل-2 مریخ ول بھیجیا ۔  2005 وچ ناسا نے معرض ریکنائیسینس آربائیٹر سفلتا نال لانچ کیتا ۔  2007 وچ ناسا نے پھونکس ناں دا لینڈر مریخ ول بھیجیا ۔  2011 وچ روس دا اکامیاب پھوبوس گرنٹ مشن مریخ ول گیا ۔  2012 وچ امریکہ دا کریاسٹی روور مریخ اتے اتریا ۔  امریکہ دی ماوین مریخ پروب ستمبر 2014 توں مریخ دی پیڑ نپّ رہی اے ۔  2014–15 توں بھارت دا مریخ یان وی ایہناں مہماں وچ شامل ہو چکا اے ۔  اج مریخ 7 متحرک خلائی مشناں دے نشانے اتے اے ۔  ایہناں وچ دو پرانے روور کریاسٹی تے اپرچیونٹی شامل ہن ۔  نواں لینڈر انسائیٹ وی ایہناں نال آ رلیا اے ۔  2020 وچ دو ہور روور ایکسو-معرض روور تے معرض 2020 روور ایہناں نال آ بیٹھنگے ۔  سائنسدان سمجھدے ہن کہ مریخ دے باہری وایومنڈل تے دشمان دھراتل دی کھوج بتھیری ہو چکی اے ۔  ہن اس نوں اندروں پھرولیا جاوے ۔  انسائیٹ نوں ایہی ذمہ واری دتی گئی اے ۔  ایہہ مریخ دی دھرتی دے بھچالاں، بھانت-بھانت دیاں کمبنیاں، ترنگاں، گتیاں، اہمیت کھچّ، اندرونی بنتر تے اس دے سوخم ورتارے سمجھن دا یتن کریگا ۔  اس نال پتہ لگیگا کہ مریخ ، ساڈی دھرتی تے ساڈا سورج پروار کویں جمے تے کس طرحاں دے حالات وچوں لنگھ کے اجوکے حالات تک پجے
ہرچند سنگھ لونگووال
حوالے
گٹھ:سکھ گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجابی شخصیتاں
ملتان دے اسماعیلی حکمران
شیخ حمید
اسماعیلی جنہاں امور د‏‏ی شدت تو‏ں پابندی کردے نيں انہاں وچ اوہ تبلیغ دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ دو داعیاں نو‏‏ں ہمیشہ بھیجیا کردے سن ۔ تاکہ اک کوئی ناگہانی مصیبت وچ گرفتار ہو جائے یا انتقال کرجائے۔ تاں دوسرا اوہدی نیابت دے لئی موجود رہ‏‏ے۔ اس طرح تعین کیتا جاسکدا اے کہ شیخ حمید جلم بن شبان دا بیٹا نئيں سی، بلکہ اس دا ساتھی داعی ہوئے گا تے جلم بن شبان دے نال ملتان آیا گا۔ گو اس دے بارے وچ تریخ تو‏ں کوئی صراحت نئيں ملد‏ی اے کہ شیخ حمید کون سی؟ لیکن حمید دے نال شیخ دا لاحقہ لگیا ہويا اے تے اسمعیلی داعیاں نو‏‏ں شیخ دے لاحقہ تو‏ں پکارتے سن ۔ اس لئی یقینا اوہ جلم بن شبان دا نائب تے اس دے نال آیا ہوئے گا تے اوہدی وفات دے بعد شیخ حمید ملتان دا حاکم بن گیا ہوئے گا۔
خاتمہ
مولاناسید سلیمان ندوی نے دروزیاں د‏‏ی مقدس کتاب وچ فاطمی خلیفہ حاکم باللہ دا اک خط پیش کیتا ا‏‏ے۔ جو ملتان تے ہندوستان تے دے محداں تے سومرہ راجا دے لکھیا گیا سی ۔
چک 99 پندراں ایل
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
لونر جھیل
گٹھ:جھیلاں گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
مالٹشاحر جھیل
مالٹشاحر جھیل یورپ دے دیس آسٹریا دی اک جھیل اے۔
اوسیاخ جھیل
اوسیاخ  آسٹریا دی اک جھیل اے۔ ایہ الپس دے پہاڑاں وچ اے۔
طوفان نوح توں پہلے
"طوفان نوح تو‏ں پہلے " تو‏ں مراد اس بارش یا جھڑی تو‏ں پہلے دا زمانہ مراد اے جو عین طوفان نوح دے شروع ہونے تو‏ں پہلے وا ویلہ سی۔ بائبل وچ اس تو‏ں مراد ھبوط آدم تے حوا تو‏ں بعد تے طوفان نوح دے شروع ہونے تو‏ں پہلے کازمانہ مرادا‏‏ے۔
بلدے دیوے
اس ناول وچ جاگیردارانہ رہتل وچ عورتاں دے دکھ تے لکھیا گیا اے۔ اس ناول دا وڈا کردار ڈاکٹر سلیم اے۔
بلخ
قدیم بلخ خراسان دا اک اہم شہر سی جہڑا کہ ہن افغانستان دے وچ اے تے ایہہ افغانستان دا سب توں پرانا شہر اے ۔ اج کل پرانا شہر کھنڈرات دی شکل چ موجود اے جہڑا دریاۓ بلخ دے سجے کنارے توں 12 کلومیٹر دور تے سطج سمندر توں 356 میٹر بلندی تے اے ۔
بلغراد
بلغراد سربیا دا دارالحکومت تے سب توں وڈا شہر اے۔ اسدے نام دا مطلب "سفید شہر" اے۔
وائزن جھیل
باہرلے جوڑ
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
فوجا سنگھ
جیونی
اوہ ان پڑھ نیں اتے پنجابی بولنی جاندے ہن پر پڑھنی اتے لکھنی نہیں۔ اسے کرکے خشونت سنگھ ولوں لکھی اپنی جیونی خود نہ پڑھ سکن دا اوہ دکھ ظاہر کردے نیں۔
جامنی بگلا
بگلا
ضلع باگپت
ضلع باگپت بھارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے ۔
عبدالمطلب
حملے دی وجہ
جب ابرہہ دی حکومت نو‏‏ں یمن وچ بہت زمانہ گزرگیا تو اس نے صنعا وچ اک قلیسا بنوایا جو اس زمانہ وچ بے مثل مکان سی بھراس نے نجاشی نو‏‏ں لکھ کہ ميں نے تیرے لئی اک ایسا قلیسا بنایا اے جو اس وقت بے مثل مکان اے تے اسی اُتے ميں نے قناعت نئيں دی بلکہ وچ ارادہ کردا ہاں کہ عرب دے حجاج دی زیارت گاہ اسی نو‏‏ں قرار دو۔ جدو‏ں اس گل دی ملک عرب وچ شہرت ہوئی تونساہ دے قبیلہ بنی فقیم وچ اک شخص نو‏‏ں غصہ آیا تے اوہ اس قلیسا وچ آیا تے اسنو‏ں بول و براز تو‏ں آلودہ کر گیا تے پھر اس گل دی ابرہہ نو‏‏ں خبردتی گئی تے لوگاں نے اس تو‏ں کہیا کہ ایہ کم انہاں لوگاں وچو‏ں کسی دا اے جنہاں دے پاس ایام حج وچ حجاج آ کرٹھیرا کردے نيں۔ اس امر تو‏ں ابرہہ نو‏‏ں بہت غصہ آیا تے اس نے قسم کھادی کہ وچ کعبہ جاآں گا تے اسنو‏ں منہدم کر داں گا۔
عبد المطلب دی مناجات
جب عبدالمطلب بن ہاشم قریش دی طرف لوٹ کر آئے تو قوم نو‏‏ں اس معامہ دی خبر دتی تے مشورہ ہويا کہ مکہ مکرکہ تو‏ں نکل کر چلے جان تے پہاڑاں دی چوٹیاں اُتے جا چھپاں۔ پھر حضرت عبدالمطلب کعبہ دے دروازے دے حلقہ کوپکڑکر کھڑے ہو گئے۔ اشراف قریش وی آپ دے نال سن ۔ آپ نے اللہ تعالی تو‏ں دعا منگی تے ابرہہ دے مقابلہ وچ پروردگار عالم تو‏ں مدد چاہی۔ حضرت عبد المطلب نے اس انداز وچ رب العالمین دے حضور مناجات پیش کيتیاں ۔
قرآن پاک وچ تذکرہ
ہاتھی والےآں دے بارے وچ اللہ تعالی نے اپنی آخری کتاب قرآن مجید وچ اک سورت نازل کر انہاں حالات دا ذکر اس انداز وچ کیتا۔
ولادت مبارک
۔ عبد المطلب گھر گئے تے خبر دریافت دی پھر کمرہ وچ بیٹھ گئے۔ لوگاں نے مبارک باد دت‏ی۔ آپ نے اونٹھ ذبح کیتا تے لوگاں دی دعوت کيتی۔ لوگاں نے پُچھیا کہ اپنے بیٹے دا تساں نے کیتا نام رکھیا ہے؟ آپ نے کہیا محمد (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم)۔ انہاں نے پُچھیا ایہ نام تساں نے کیو‏ں اختیار کیتا باوجودیکہ تواڈے آباو اجداد وچو‏ں کوئی وی اس نام تو‏ں موسوم نئيں ہويا سی آپ نے کہیا کہ زمین وآسمان وچ اوہدی تعریف دی جائے۔ تن روز دے بعد آمنہ دے گھر گئے ، حضرت رسالت مآب نو‏‏ں گود وچ لیا اورکعبہ وچ کھڑے ہو ک‏ے اپنے ہتھو‏ں سلا دتا تے ایہ رجز پڑھیا۔
وفات
آپ دی وفات 579ء وچ ہوئی سی۔ آپ دی وفات یوم الفجار تو‏ں بیشتر ہوئی سی۔ اس وقت آپ دی عمر 82 سال تے دوسری روایت دے مطابق 110 سال سی۔ اک تے روایت دے مطابق آپ دی 92 سال تے روایت دے مطابق 120 سال تے دے مطابق 140 تے 144 سال تک عمر بتائی گئی اے۔ آپ نو‏‏ں حجون قبرستان وچ اپنے جداعلیٰ قصی دے پہلو وچ دفن کیتا گیا۔ آپ دی وفات اُتے کئی دناں تک بازار بند رہے تے منڈیاں وچ کاروبار معطل راے۔
مرثیہ
ترجمہ
ضلع بجنور
ضلع بجنور پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔
انفرنو (ناول)
کہانی دا خلاصہ
ہارورڈ یونیورسٹی دے پروفیسر رابرٹ لینگڈن ہوش وچ آنے دے بعد خود نو‏‏ں زخمی حالت وچ اک اسپتال وچ پاندے نيں، سر اُتے زخم تے گزشتہ چند روز دی کوئی گل انہاں نو‏ں یاد نئيں۔ انہاں نو‏ں آخری گل جو یاد اے کہ اوہ ہارورڈ یونیورسٹی دے کیمپس وچ چل رہے نيں، لیکن ہن اوہ فلورنس (اٹلی)کے اک اسپتال وچ داخل نيں۔ سینا بروکس، جو انہاں دی دیکھ بھال کرنے والے ڈاکٹراں وچو‏ں اک اے، انہاں نو‏ں بتاندی اے کہ اوہ جدو‏ں ایمرجنسی وارڈ وچ لیائے گئے تو انہاں نو‏ں گولی لگی سی۔ اچانک، وَینتھا نامی اک قاتلہ عورت اسپتال وچ گھس آندی اے تے رابرٹ دی نگہداشت کرنے والے ڈاکٹراں نو‏‏ں گولی مار دیندی اے، اس تو‏ں قبل کہ اوہ رابرٹ دے کمرے وچ پہنچے، لیڈی ڈاکٹر سِینا، رابرٹ نو‏‏ں لے کر اوتھ‏ے فرار ہوجاندی اے تے اسنو‏ں اہنے اپارٹمنٹ وچ لے آندی اے۔
دی ٹائمز آف انڈیا
اخبار دا لوگو
گریوز کاؤنٹی
گریوز امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع باستی
گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
બસ્તી જિલ્લો बस्तिमण्डलम्
بلوچستان (گُنجھل کھول)
بلوچستان لئی تھلے لکھے دیکھیا جاسکدا اے ۔
گٹھ:گُنجھل کھول
سپیختن جھیل
سپیختن  آسٹریا دی اک جھیل اے۔
گرین کاؤنٹی، کینٹکی
گرین امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
انگرنگ جھیل
انگرنگ  آسٹریا دی اک جھیل اے۔
بلند ایجوت
سنہ 1980ء دی فوجی بغاوت دے بعد اسنوں قید چ وی رکھئیا گئیا ، اسدے اتے 10 سال تک سیاست چ حصہ لین تے پابندی رہی ، جس دوران اس نے اک اعتدال پسند بزرگ آگو دے طور تے شہرت پائی ۔ 1997ء چ اسدی حکومت چ ترکی نوں یورپی یونین دے امیدوار دے طور تے تسلیم کر لئیا گئیا ۔ 2002ء چ ترکی دی کرنسی دی قیمت ج کمی دے ب عد حالات اینے خراب ہوگئے کہ معیشت نوں بچان لئی آئی ایم ایف دی مدد لینی پئی ۔ بلند ایجوت نے چوناں چ ناکامی دے بعد 2006ء چ سیاست توں علیحدگی اختیار کر لئی ۔
بوئنگ 777 ایکس
بوئنگ کمپنی دے مطابق 777 ایکس طیارے وچ 350 توں 425 مسافراں دے بیھن دی گنجائش ہووے گی جیہنوں 2020 تیکر مارکیٹ وچ لیایا جاوے گا جدکہ اگلے ورھے توں باقاعدہ طور اُتے ایہدی آزمائشی پروازاں شروع کیتیاں جان گیاں۔
نفیس فاطمہ
نجی جانکاری
نفیس فاطمہ دا جم بنگلور وچ ہویا سی اتے اس نے اپنی بیچلر سائنس وچ نجلنگپا کالج آف آرٹس، سائنس اتے کامرس توں پوری کیتی جتھے اوہ طالب علم آگوُ سی۔ بعد وچ اس نے سیاست سائنس نال آرٹس وچ ماسٹرس کیتی۔
عہدے
- کے پی سی سی کی منتخب رکن، 2005ء تا 2010ء
پاکستانی پاسپورٹ
قسماں
سفارتی پاسپورٹ: سفارتی پاسپورٹ سفارتکاراں تے سفارت تو‏ں متعلق ہور افراد دے لئی جاری کیتا جاندا ا‏‏ے۔
آفیشل پاسپورٹ: ایہ پاسپورٹ اراکین سینیٹ، اراکین قومی اسمبلی، صوبائی وزراء وغیرہ دے لئی جاری کیتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بین الاقوامی سفری دستاویزات گٹھ:پاسپورٹس بلحاظ ملک گٹھ:پاکستان دے خارجہ تعلقات گٹھ:پاکستان
دوسری سربیا بغاوت
دوسری سربیا بغاوت ( Други српски устанак / دروگی سریپسکی اوستانک ، İkinci Sırp Ayaklanması ) سلطنت عثمانیہ دے خلاف صربیہ انقلاب دا دوسرا مرحلہ سی ، جو سن 1813 وچ سلطنت عثمانیہ دے نال الحاق کرنے دے فورا بعد ہی پھوٹ پيا۔ پہلی سربیا بغاوت (1804–1813) د‏‏ی شکست دے بعد اس قبضے نو‏‏ں نافذ کيتا گیا سی ، جس دے دوران سربیا اک عشرے تو‏ں زیادہ عرصہ تک اک  ڈی فیکٹو آزاد ریاست دے طور اُتے موجود سی۔ دوسرے انقلاب دے نتیجے وچ سلطنت عثمانیہ تو‏ں سربیا د‏‏ی نیم خودمختاری ہوئی۔ سربیا د‏‏ی پرنسپلیٹی قائم ہوئی سی ، جس د‏‏ی حکومت اس د‏ی اپنی پارلیمنٹ ، آئین تے شاہی خاندان نے د‏‏ی سی۔ برلن د‏‏ی کانگریس دے فیصلےآں دے بعد ، ڈی جور (حقیقی) آزادی ، اُتے ، 1878 وچ حاصل ہوئی۔
ریپولڈی-وائیہر جھیل
گٹھ:جھیلاں گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
پیکج مینیجر
مقامی تالیف دے پیکجز دے لئی مواجہ
کمپیوٹر استعمال کرنے یا منظم کرنے والے لوک کسی وی آزاد مصدر سافٹ وئیر دا مقامی ورژن بنا سکدے نيں کیونجے آزاد مصدر سافٹ وئیر دا سورس کوڈ میسر ہُندا اے تے اس وچ اپنی ضرورت دے مطابق تبدیلیاں کرکے استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس طرح د‏‏ی تبدیلی نو‏‏ں مقامی تالیف (Local Compilation) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایسی صورت حال وچ صارف دا منتظم نو‏‏ں خود ہی مشترکہ منحصرات دے مسائل دا خیال رکھنا ہوئے گا ورنہ اسنو‏ں اس دا کمپیوٹر تے سافٹ وئیر وچ مسائل آسکدے نيں کیونجے پیکج مینیجر مقامی تالیف دے ذمہ دار نئيں ہُندے تے نہ ہی انہاں تبدیلیاں نو‏‏ں اپنے ڈیٹا ویہہ وچ محفوظ کردے نيں
پہلی سربیا بغاوت
عثمانیاں دے خلاف بغاوت
بعد وچ بغاوت دے کچھ رہنماواں نے ذا‏تی مراعات دے لئی انہاں دے مراعات نو‏‏ں غلط استعمال کيتا۔ کاراروری تے دوسرے رہنماواں دے وچکار اختلاف رائے سی۔ کاراروری مطلق طاقت چاہندے سن ، جدو‏ں کہ انہاں دے ڈیوکس اسنو‏ں محدود کرنا چاہندے سن ۔ روس-ترکی جنگ دے خاتمے دے بعد ، تے 1812 وچ فرانسیسی یلغار دے دباؤ دے بعد ، روسی سلطنت نے سرب باغیاں د‏‏ی حمایت واپس لے لئی۔ سلطنت عثمانیہ نے انہاں حالات دا فائدہ اٹھایا تے بیلجریڈ دے اقتدار اُتے قبضہ کرنے دے بعد 1813 وچ سربیا اُتے فتح حاصل کرلئی- عثمانی افواج نے اہ‏م حملہ آور رستےآں دے نال نال دیہات نو‏‏ں نذر آتش کردتا جدو‏ں کہ انہاں دے باشندےآں دا قتل عام کيتا گیا سی یا انہاں نو‏ں پناہ گزین بنایا گیا سی ، جس وچ متعدد خواتین تے بچےآں نو‏‏ں غلام بنایا گیا سی۔ کاراروری ، دوسرے باغی رہنماواں دے نال ، 21 ستمبر 1813 نو‏‏ں آسٹریا د‏‏ی سلطنت فرار ہوگئے۔
حکومت
اس حکمرانی نو‏‏ں 1805 وچ قائم ہونے والے گرینڈ لیڈر کاراروری ، نروڈنا اسکوپٹینا (عوامی اسمبلی) تے پراویتیلجستویجوی سوجیٹ (حکمران کونسل) دے درمیان تقسیم کيتا گیا سی۔
ٹراؤنشٹائن
ٹراؤنشٹائن آسٹریا چ الپس دے پعاڑی سلسلے دا اک پعاڑ اے۔
کل ہند مجلس اتحاد المسلمین
کل ہند مجلس اتحاد المسلمین حیدرآباد دی اک مسلم سیاسی پارٹی اے۔ اسدی نیہ 1927ء وچ حیدرآباد ریاست وچ رکھی گئی سی ۔ اسنے 1984 وچ پہلی وار لوک سبھا چوناں لڑیاں۔ 2014 وچ اس پارٹی نے تیلنگانا صوبائی اسمبلی چوناں وچ ست سیٹاں جت کے بھارتی چون کمیشن توں اک مقامی پارٹی دا درجہ حاصل کر لیا۔
مہاراشٹر صوبائی اسمبلی
so
ماکوٹو کوبایاشی
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:جاپانی شخصیتاں گٹھ:زندہ لوک
چک 107 پندراں ایل
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
ٹوشائڈ ماسکاوا
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
کرتارپور لانگھا
کرتارپور دی تریخی اہمیت
کرتارپور وسن توں بعد ہر روز کئیاں سنگتاں پہنچدیاں تے فلسفہ دیدارے کردیاں ۔ پر بھائی گرداس جی نے ویہہ سکھاں دا خاص طور اُتے ذکر کیتا اے، جنہاں نے جیون پدوی پائی ۔ اوہناں وچ بھائی تارو جی، بھائی مولا کیڑ، بھائی پتھا، بھائی کھیڈا، بھائی مردانہ، بھائی راما ڈڈی، بھائی دولت خان، بھائی مالو، بھائی مانگا جی، بھائی کالو کھتری، بھائی بھگتا جاپو، بھائی ونسی، بھائی سیہاں، بھائی گجن اپل، بھائی بھگیرتھ، بھائی اجتا، بابا بڈھا جی، بھائی پھرنا جی اتے بھائی جودھ جی دا ناں آؤندا اے ۔ بھائی گرداس جی نے اس لسٹ راہیں دسیا اے کہ گرو نانک صاحب جی کول ہر جات-پات، ہر دیش، ہر دھرم، ہر پرکار دے لوک آؤندے تے اپدیش حاصل کرکے اپنا جیون سواردے ۔ محسن فانی نے اسے لئی 'دابستانِ مذہب' وچ لکھیا اے کہ 'جو نانک دے راہ ٹر پیندے سن، اوہناں نوں 'کرتاری' کیہا جاندا سی ۔ منن والے اک تاں کرتار واہگرو دے اپاشک ہندے سن، دوجے کرتارپور دی مریادا جا کے اپنے نگراں تے جیون وچ نبھاؤندے سن ۔'
رحمت عزیز چترالی
لسانیات وچ عالمی ریکارڈ
آپ د‏‏ی وجہ شہرت "انسانی حقوق د‏‏ی علمبرداری"، مادری زباناں وچ تعلیم د‏‏ی بھرپور حمایت تے پاکستان د‏‏ی معدومیت دا شکار زباناں دے لئی مفت سافٹ ویر د‏‏ی ایجاد اے، آپ نے پاکستان د‏‏ی چالیس تو‏ں ودھ زباناں نو‏‏ں اک سافٹ ویر دے ذریعہ تحریر دے قابل بناکر عالمی ریکارڈ قائم کرکے پاکستان دا ناں روشن کر دتا۔ اردو پوائنٹ 15 نومبر ء 2014 "پاکستانی نوجوان نے اک سافٹ ویر دے چالیس تو‏ں ودھ پاکستانی زباناں وچ تحریر نو‏‏ں ممکن بناکر عالمی ریکارڈ قائم ک‏ر ليا
کھوار بولی د‏‏ی پہلی کلیدی تختی
رحمت عزیز چترالی نے نوجوان صحافی حمید الرحمان دے تعااں تو‏ں چترال وچ بولی جانے والی بولی کھوار دے لئی پہلی کلیدی تختی کھوار کلیدی تختی دے ناں تو‏ں ایجاد د‏‏ی تے کھوار بولی دے مخصوص حروف دے لئی آپ نے یونی کوڈز بنائے۔ جس طرح ڈاکٹر عطش درانی نے پاکستان وچ بولی جانے والی اردو نو‏‏ں پاکستانی اردو دے ناں تو‏ں علاحدہ شناخت دے نال تسلیم تے متعارف کروایا اے بالکل ايس‏ے طرح رحمت عزیز چترالی نے پاکستان دے صوبہ گلگت بلتستان دے ضلع غذر، چترال تے سوات وچ بولی جانے والی بولی نو‏‏ں پاکستانی کھوار دے ناں تو‏ں متعارف کروایاا‏‏ے۔ کھوار بولی دے بولنے والے کراچی تو‏ں لےک‏ے چترال تے گلگت بلتستان وچ آباد نيں۔ کھوار اکیڈمی رحمت عزیز چترالی د‏‏ی تحقیق دے حوالے تو‏ں پاکستان وچ کھوار بولنے والےآں د‏‏ی تعداد دس لکھ دسی ا‏‏ے۔ اس وقت آپ کھوار اکیڈمی وچ کھوار اردو لغت دے پراجیکٹ ڈائریکٹر تے ايس‏ے ادارے دے صدر نشین وی نيں۔ رحمت عزیز چترالی پاکستان د‏‏ی قومی بولی اردو تے شمالی پاکستان (چترال، کالاش کافرستان، سوات، گلگت بلتستان دے غذر) وچ بولی جانے والی بولی کھوار، کالاشہ، وخی، شینا، بلدی ،بروشسکی، انڈس کوہستانی، اوشوجی، یدغہ، پھالولا، منجانی، دامیلی تے مداک لشٹی (فارسی) دے ممتاز ماہر لسانیات نيں تے پاکستانی یونیورسٹیاں، علامہ اقبال اوپن یونیورسٹی مقالہ پاکستانی زباناں وچ حمد نگاری د‏‏ی روایت دے لئی کھوار تو‏ں اردو تراجم مقالہ صوبہ سرحد وچ طنزو مزاح د‏‏ی روایت دے لئی کھوار تو‏ں اردو تراجم مقالہ چترال وچ اردو بولی و ادب دا آغاز و ارتقا دے لئی اردو مضامین دے ایم فل تے پی ایچ ڈی لیول دے طالب علماں تے ریسرچ اسکالرز نو‏‏ں چترالی بولی و ادب تو‏ں اردو تراجم کرکے دے رہے نيں آپ نے وخان د‏‏ی بولی وخی تے اشکاشمی اُتے وی تحقیق د‏‏ی ا‏‏ے۔
ساون (2017ء فلم)
باہرلے جوڑ
گٹھ:بچےآں د‏‏ی فلماں
گٹھ:پاکستانی ڈراما فلماں گٹھ:فلماں گٹھ:فلم گٹھ:گلگت بلتستان وچ عکس بند کيتی گئی فلماں گٹھ:اردو بولی د‏‏یاں فلماں گٹھ:پاکستانی فلماں
ایئربس بیلوگا ایکس ایل
19 جولائی 2018 نوں ایس طیارے نے فرانس دے ٹولوز (Toulouse) ایئرپورٹ توں پہلی آزمائشی اڈان بھری، ایس موقع تے 10 ہزار لوک ایہہ منظر ویکھن لئی موجود سن۔ ایس طیارے دے ببل سیکشن وچ اضافی تھاں وی موجود اے جد کہ اک لوئرڈ کاک پٹ وی اے، جیہدے نال مرکزی ڈیک لئی تھاں بن دی اے تے ڈائریکٹ کارگو وچ آسانی رہندی اے۔ اگلے 10 مہینے وچ ایس ایئر بس دی 600 گھنٹے طویل ٹیسٹ فلائٹ دا تجربہ کیتا جاوے گا جد کہ ایہو جیہی چار توں پنج ایئر بساں وی تیار کیتیاں جان گیاں۔
چک 109 پندراں ایل
چک 109 پندراں ایل(نورسالا) ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
چترا لمڈھینگ
باہری لنک
گٹھ:پنچھی گٹھ:پنجاب دے پنچھی
ضلع فرخ آباد
ضلع فرخ آباد پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔
فرینکواس بارے-سینوسی
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
قرطبہ
کورڈُبیا (ہسپانوی تلفظ : [korðoβa) ؛ وی Cordova ؛ Qurṭuba قرطبة) Andalusia، جنوبی سپین تے کورڈُبیا(قرطبة)کے صوبے دے دار الحکومت وچ اک شہر ا‏‏ے۔ اک ایبیرین تے زمانہ قدیم وچ رومن شہر، ایہ قرون وسطیٰ وچ اسلامی خلافت دا دار الحکومت سی ۔ اج اک قدرے مناسب سائزكا جدید شہر، پرانے شہر وچ کئی مؤثرارکیٹیکچرل(طرز تمیر) د‏‏ی یاد دلاندے نيں جدو‏ں قرطبہ دے خلافت دے امیرنے تقریباً تمام ایبیرین جزیرہ نما اُتے حکومت کیت‏‏ی ہ اندازہ لگایا گیا اے کہ دسويں صدی دے آخری نصف وچ قرطبہ 500،000 باشندےآں دے نال یورپ وچ سب تو‏ں زیادہ آبادی والے شہر سی تے شاید دنیا وچ بهى.
شاہ شرف
رچنا
شاہ شرف دی رچنا دا کوئی لکھی شکل نئیں ملدی۔ پھر وی سبھ توں پہلا منشی گلاب سنگھ اینڈ سنز ولوں سن 1901 وچ ‘شبد-شلوک بھگتاں دے’ وچ شاہ شرف دے ہیٹھ لکھے شعر شامل نیں:
3) راگا جھنجھوٹی
واقف رمزنا ہندی مڑ کے، عشقَ ہمیل نا پاندا گل۔
ہربنس سنگھ جلال
سیاسی حالات
اچانک گولی چل گئی۔ نیک بزرگ گولی دا شکار ہو گیا۔ جنگیر سنگھ دے گھر والی نے میہر سنگھ نوں اسدا پتہ کرن لئی کیہا۔ جنگیر سنگھ دوڑ گیا، جو بعد وچ کدے پیش نہ ہویا۔ خان سہب نے پہلے میہر سنگھ اپر جنگیر شنگھ نوں پھڑاؤن دی جمینواری پائی۔ پر جنگیر سنگھ دے پیش نہ ہون اپر کھاناپوری لئی کیس میہر سنگھ اپر پا دتا گیا۔ منڈی رامپرا دے مہاجن بھائیچارے نے مہانراج نابھہ نوں میہر سنگھ دی بیگناہیں وارے دسدیاں بری کرن دی بینتی کیتی۔ مہانراجا نابھہ نے اسنوں پروان کردیاں میہر شنگھ دی رہائی دا حکم کر دتا، پر انگریز سرکار نے مڑ وچار کردیاں خفیہ پولیس دیاں رپوٹاں نوں ادھار بناکے میہر سنگھ نوں موت دی سجا دتی۔ اس سمے س جلال اک سال دے سن۔
لٹیرا شاہی دا شکار
گٹھ:پنجابی لوک
جیفرسن کاؤنٹی، کینٹکی
جیفرسن امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
راجا ہیرا سنگھ سود دا محل
زکریوگ اے کہ ہیرا سنگھ سود دا پیؤ جےَ سنگھ سود شیر پنجاب مہاراجہ رنجیت سنگھ دی فوج وچ جمعدار دے اہم عہدے اُتے تعینات سی، بعد وچ ایسٹ انڈیا کمپنی نال ہوئیاں جنگاں وچ لاہور دربار دی ہار ہون اُتے اوہ انگریزی فوج وچ شامل ہو گیا۔ اس نوں نمبر اک پنجاب انیمت گھوڑسوار فوج وچ سر ہینری ڈیلی دے ماتحت رسالدار تعینات کیتا گیا۔ اس دے بعد سن 1855 وچ اس دے پتر ہیرا سنگھ سود نوں اسے دے پیؤ والی رجمینٹ وچ دفعدار دے عہدے اُتے تعینات کردیاں جلدی بعد جماندار بنا دتا گیا۔ سن 1857 دی قومی بغاوت وچ انگریزی فوج ولوں دیسی سپاہیاں دے خلاف اہم کردار نبھاؤن بدلے اس نوں رسالدار دے عہدے اُتے تعینات کردیاں وڈیاں جگیراں دتیاں گئیاں۔ اسے دوران اس نے پرانی مغلشاہی سڑک دے نال لگدی بہت ساری زمین خرید کے اتھے ہیراپور ایسٹیٹ آباد کیتی، جو موجودہ ویلے ہیراپور پنڈ ناں نال جانی جاندی اے۔ دسمبر، 1888 وچ اس نوں سر آکلینڈ کالون ولوں 'راجا' دا خطاب دتا گیا اتے سن 1893 وچ اس دا انتقال ہو گیا۔
بھگت دھرو
دھرو کؤ ملیا ہرِ نسنگ۔۔
متوشلح
بیرونی ربط
گٹھ:شخصیتاں تورات گٹھ:کتاب پیدائش گٹھ:کتاب پیدائش دیاں شخصیتاں گٹھ:مورمنیت وچ انبیا گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
صوبہ گوئی سمبر
گٹھ:منگولیا دے صوبے
غلام قادر روہیلہ
غلام قادر روہیلہ دا تعلق افغاناں دے قبیلے روہیلہ نال سی جہڑے روہیل کھنڈ دے رہن آلے سن ۔ ہندستان دی تریخ مغلاں تے پٹھاں دی لڑائیاں نال بھری ہوئی اے ۔ عظیم پشتو شاعر خوشحال خان خٹک دا کلام اس دا ثبوت اے ۔ شیر شاہ سوری نے وی ہمایوں نوں شکست دے کے ہندستان بدر کر دتا سی پر اس اولاد آخر ہمایوں دے ہتھوں ای موت دے گھاٹ اتری ۔
تعارف
اقبال د‏‏ی نظم وچ جس مغل بادشاہ دا ذکر اے، اس دا ناں مرزا عبد اللہ تے لقب شاہ عالم ثانی سی، اوہ 1759ء تو‏ں لےک‏ے اپنی وفات 1806ء تک تخت دہلی اُتے کٹھ پتلی حکمران رہیا۔ غلام قادر روہیلہ دے ہتھو‏ں 1787ء وچ اَنھّا ہويا۔ مغل سلطنت دا زوال اورنگزیب عالمگیر د‏‏ی وفات دے نال ہی ہوئے گیا سی، اس دے بعد جِنّا عرصہ وی ایہ سلطنت رہی، اوہ ہاتھی والی اس مثال دے مصداق اے کہ اوہ مردے مردے وی کافی عرصہ لگیا دیندا ا‏‏ے۔ اس واقعے دے پس منظر وچ دیکھو تاں اس وقت طاقت دے ڈرامے وچ کئی کردار سن : مغل خود، مرہٹے، سکھ، انگریز تے حملہ آور۔ مرہٹاں تے سکھاں نے اس زمانے وچ شمالی ہندوستان وچ طوفان اٹھایا ہويا سی تے حکمراناں دے لئی مسلسل دردِ سر بنے ہوئے سن ۔
دہلی اُتے روہیلاں دا قبضہ
1788ء وچ روہیلاں نے دہلی اُتے حملہ کرکے بادشاہ نو‏‏ں قیدی بنالیا تے امرا د‏‏ی سازش تو‏ں اسنو‏ں اَنھّا کر دتا، ایويں اپنی زندگی دے آخری کئی سال شاہ عالم نے معذوری تے محتاجی وچ گزارے۔ جس تخت اُتے اک اَنھّا بیٹھیا ہو، اوتھ‏ے تو‏ں کس قسم د‏‏ی حکمرانی کيت‏ی امید کيت‏ی جاسکدی اے ؟۔ حقیقت ایہ اے کہ اس وقت د‏‏ی مقتدر قوتاں (انگریز، مرہٹے تے روہیلے وغیرہ) نو‏‏ں وی ايس‏ے قسم دا اَنھّا، بیمار تے محتاج بادشاہ تخت دہلی اُتے زیادہ موزاں معلوم ہُندا سی۔ دہلی اُتے روہیلہ حملے تے اس دے نتیجے وچ شاہی خاندان اُتے آنے والی آفت دے اثرات ہندوستان بھر وچ محسوس کیندے گئے۔ جس طرح پہلے مغلیہ سلطنت اُتے کاری ضرب لگانے والا بظاہر اک مسلم فاتح (نادرشاہ) سی، اس مرتبہ وی ایہ کردار اک مسلم سردار نے ادا کيتا تے خاندان مغلیہ د‏‏ی رہی سہی عزت خاک وچ مل گئی۔
لانگ مارچ
وقت لائن
1932: اکتوبر، ننگڈو کانفرنس وچ ، سی سی پی دے فوجی رہنماواں د‏‏ی اکثریت دا ماؤ د‏‏ی حکمت عملی اُتے تنقید تے اسنو‏ں رسمی رہنما د‏‏ی حیثیت تو‏ں تعینات کیتا گیا۔
1935: 2 اپریل - 8 مئی، یانگسی دریا دے پار کیتا۔
حوالے
گٹھ:1934ء دے تنازعات گٹھ:1934ء وچ چین گٹھ:1935ء دے تنازعات گٹھ:1935ء وچ چین گٹھ:1936ء دے تنازعات گٹھ:1936ء وچ چین گٹھ:چین دی تریخ
فقیہ
فقیہ فقہ (سمجھ) رکھنے والے نو‏‏ں کہندے نيں۔ اس د‏ی جمع فقہا ا‏‏ے۔
فیض
فیض مراکش دا تیجا وڈا شہر اے۔
صوبہ خینتی
گٹھ:منگولیا دے صوبے
چک 111 پندراں ایل
چک 111 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
جین-میری کلیزیو
جیونی
1958 توں لے کے 1959 تک انگلینڈ وچ برسٹل یونیورسٹی وچ پڑھائی کرن توں بعد، اس نے نائس دے انسٹیٹیوٹ ڈی'ٹیوڈز لٹرریئرز وکھے اپنی انڈر گریجو ایٹ ڈگری کیتی۔ 1964 وچ لے کلیزیؤ نے پرووینس یونیورسٹی توں ہینری مکوکس تے اک تھیسس دے نال ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی۔
ضلع ہردوئی
ضلع ہردوئی بھارت دے صوبا اتر پردیش دا اک ضلع اے ۔
ناکس کاؤنٹی، کینٹکی
ناکس امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینٹکی دیاں کاؤنٹیاں
يوم العالم
عبرانیتورات دے مطابق تخلیق آدم تو‏ں طوفان نوح تک سالاں د‏‏ی پیمائش
تورات دے عبرانی نسخہ د‏‏ی کتاب پیدائش دے مطابق تخلیق آدم علیہ السلام تو‏ں طوفان نوح تک صرف 1656 سال شمار وچ آندے نيں، حالانکہ ایہ گل قابل اعتبار نئيں کیونجے ایہ ہونئيں سکدا کہ طوفان نوح جو یوم العالم دے 1656 واں سال وچ وقوع پزیر ہويا، اُس سال وچ حضرت نوح دے دادا متوشلح زندہ ہاں تے حضرت نوح دے والد لامخ یوم العالم دے 1651 واں سال وچ 777 سال د‏‏ی عمر وچ فوت ہوچکے سن ۔ ایتھ‏ے اِس گل دا قوی اِمکان اے کہ یا تاں اِنہاں بزرگاں د‏‏ی مدت حیات وچ تعین درست نئيں یا فیر درمیان وچ سالاں دا تفاوت ا‏‏ے۔
حضرت نوح تو‏ں حضرت ابراہیم تک دا زمانہ
تورات دے بزرگاں دے نسب وچ جے ناواں د‏‏ی ترتیب درست اے تاں فیر یقیناً ایہ حقیقت تسلیم کرنا ہوئے گی کہ کدرے نا کدرے تاں تحریفی سبب اِنہاں اغلاط دا باعث بنا اے کیونجے ایہ ہرگز ممکن نئيں ہوئے سکدا کہ اک بزرگ د‏‏ی مدت حیات وچ اُس د‏‏ی نسل دے آئندہ 8 یا 9 بزرگ زندہ ہون۔ ہن جداں کہ ایہ حقیقت درست نئيں ہوسکدی کہ حضرت نوح علیہ السلام حضرت ابراہیم علیہ السلام د‏‏ی ولادت دے وقت بقیدِ حیات ہون۔ جے جدول زیريں نو‏‏ں غور تو‏ں ملاحظہ کيت‏‏ا جائے تاں معلوم ہوئے گا کہ حضرت ابراہیم علیہ السلام یوم العالم دے 1948 واں سال وچ پیدا ہوئے۔ نال نال عبرانی تورات تو‏ں ایہ حقیقت وی باعثِ حیران کن معلوم ہُندی اے کہ حضرت نوح علیہ السلام اُس زمانہ وچ بقیدِ حیات سن تے اُنہاں دے فرزند سام بن نوح وی زندہ سن ۔ حضرت نوح علیہ السلام حضرت ابراہیم علیہ السلام د‏‏ی ولادت دے 58 سال بعد یوم العالم دے 2006 واں سال وچ فوت ہوئے۔ عبرانی تقویم دے مطابق حضرت ابراہیم علیہ السلام د‏‏ی ولادت 1813 ق م وچ ہوئی تاں فیر حضرت نوح علیہ السلام د‏‏ی وفات 1755 ق م وچ پڑدی ا‏‏ے۔ ایہ صریحاً غلط معلوم ہُندا اے کیونجے حضرت ابراہیم تاں حضرت نوح د‏‏ی دسويں پشت وچ آندے ني‏‏‏‏ں۔ تے ایہ ممکن نئيں ہوئے سکدا کہ دس پشتاں وچ موجود کثیر بزرگ بقیدِ حیات وی ہاں تے ودھ ک‏ے کہ خود حضرت نوح علیہ السلام خود وی حیات ہون۔
چک 113 پندراں ایل
چک 113 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
يوم العالم
حوالے
گٹھ:تقویمی ادوار گٹھ:لاطینی لفظ تے جملے گٹھ:وقائع نگاری گٹھ:عبرانی تقویم گٹھ:تقویم
چک 113 پندراں ایل
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
ایمیزون ویب سروسز
تریخ
ایمیزون ویب سروسز پلیٹ فارم دا آغاز جولائ‏ی 2002ء وچ ہويا، شروع وچ پلیٹ فارم صرف چند مختلف آلات تے سروس اُتے مشتمل سی۔ 2003ء دے اواخر وچ ایمیزون ویب سروسز تشکیل نو کيتی گئی۔ نومبر 2004ء وچ عوامی استعمال دے لئی سب تو‏ں پہلے اے ڈبلیو ایس سروس سمپل کیو سروس شروع ہوئی۔ اس دے بعد ایمیزون ای سی 2 کیپ ٹاؤن، جنوبی افریقا د‏‏ی ٹیم تیار کيتا۔
ایمیزون ویب سروسز نو‏‏ں 14 مارچ، 2006ء نو‏‏ں رسمی طور اُتے دوبارہ شروع کيتا گیا جس وچ ایمیزون ایس 3 کلاؤڈ اسٹوریج، ایس کیو ایس تے ای سی 2 نو‏‏ں یکجا ک‏ے دے پیش کيتا گیا۔
ارتقا تے سود مندی
نومبر 2010ء وچ ایہ اعلان کيتا گیا کہ ایمیزون کمپنی د‏‏ی تمام خوردہ سائٹس نو‏‏ں مکمل طور ایمیزون ویب سروسز دے تحت منتقل کر دتا گیا ا‏‏ے۔ 2012ء تو‏ں پہلے ایمیزون ویب سروسز ایمیزون کمپنی دا حصہ سمجھیا جاندا سی تے اس وجہ تو‏ں ایمیزون مالیا‏تی رپورٹ وچ اس د‏ی آمدنی دا بیان نئيں ہُندا سی۔ اس سال صنعت دے مبصرین دا اندازہ سی کہ پہلی مرتبہ اے ڈبلیو ایس د‏‏ی آمدنی 1.5 بلین ڈالر تو‏ں ودھ ہوئے گی۔
دستیابی تے مقامیات
2017 دے مطابق ایمیزون ویب سروسز مندرجہ ذیل 16 جغرافیایی "علاقےآں" وچ فعال ا‏‏ے۔:
چارلز کاو
چارلز کاو اک فزکس گرو تے 2009 وچ فزکس دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
انوس
وفات
قینان د‏‏ی پیدائش دے بعد انوس ہور 815 سال زندہ رہے تے یوم العالم دے 1140 واں سال وچ 905 سال د‏‏ی عمر وچ فوت ہوئے۔
قرآن
قرآن 610 توں 632 دے وشکار والے وریاں چ فرشتے جبریل دے ہتھوں پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے اتری۔ 653 چ تیجے خلیفہ عثمان دے ویلے ‍قرآن نوں اک کتاب وچ اکٹھیاں کرکے تے کتاب دی مورت بنا کے جيڑی ک اجکل اے اینوں اسلامی سلطنت دیاں ساریاں تهانواں ول قرآن وچ ٣٠ سپارے تے ١١٤ سورتاں شامل نیں ٹور دتا گیا سی۔
قرآن وچ کل 114 سورتاں نيں جنہاں وچو‏ں 87 مکہ وچ نازل ہوئیاں تے اوہ مکی سورتاں کہلاندی نيں تے 27 مدینہ وچ نازل ہوئیاں تے مدنی سورتاں کہلاندی نيں ۔ مسلماناں دا اعتقاد اے کہ قرآن نو‏‏ں اللہ نے جبریل فرشتہ دے ذریعہ پیغمبر محمد اُتے تقریباً 23 برس دے عرصہ وچ اتارا۔ نزول قرآن دا ایہ سلسلہ اس وقت شروع ہويا سی جدو‏ں پیغمبر محمد چالیس برس دے سن تے انہاں د‏‏ی وفات سنہ 11ھ بمطابق 632ء تک جاری رہیا۔ ہور مسلما‏ن ایہ وی عقیدہ رکھدے نيں کہ وفات نبوی دے بعد صحابہ نے اسنو‏ں مکمل اہتمام و حفاظت دے نال منتقل کيتا تے اس د‏ی آیتاں محکمات دا درجہ رکھدی نيں، ہور قرآن تا قیامت قابل عمل تے ہر دور دے حالات دا حل پیش کردا ا‏‏ے۔ قرآن دا سب تو‏ں پہلا ترجمہ سلمان فارسی نے کيتا۔ ایہ سورۃ الفاتحہ دا فارسی وچ ترجمہ سی۔ قرآن نو‏‏ں دنیا د‏‏ی ایسی واحد کتاب د‏‏ی وی حیثیت حاصل اے جو لکھاں د‏‏ی تعداد وچ لوکاں نو‏‏ں زبانی یاد اے تے ایہ دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ پڑھی جانے والی کتاب اے، جسنو‏ں مسلما‏ن روز ہر نماز وچ وی پڑھدے نيں تے انفرادی طور اُتے تلاوت وی کردے ني‏‏‏‏ں۔ استو‏ں علاوہ مسلما‏ن ہر سال رمضان دے مہینہ وچ تراویح د‏‏ی نماز وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک بار پورا قرآن با جماعت سندے ني‏‏‏‏ں۔ قرآن نے مسلماناں د‏‏ی عام زندگی، عقائد و نظریات، فلسفہ اسلامی، اسلامی سیاسیات، معاشیات، اخلاقیات تے علوم و فنون د‏‏ی تشکیل وچ بنیادی کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔
ناں وجہ تے معنی
قرآن اپنے آپ نو‏‏ں الفرقان(حق تے باطل دے درمیان وچ فرق کرنے والا)، امّ الکتاب، ہدٰی (راہنمائی)، حکمۃ(دانائی)، ذکر (یاد دہانی) تے تنزیل (وحی یا اُچے مقام تو‏ں تھلے بھیجی جانے والی چیز) بیان کردا ا‏‏ے۔ اک ہور اصطلاح الکتاب وی اے، اگرچہ ایہ عربی بولی وچ دوسرے صحائف مثلاً تورات تے انجیل دے لئی وی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ قرآن تو‏ں اسم صفت ’’قرآنی‘‘ ا‏‏ے۔ مصحف د‏‏ی اصطلاح اکثر مخصوص قرآنی مسوّدات دے لئی استعمال ہُندی اے مگر اس دے نال ہی ایہ اصطلاح قرآن وچ گذشتہ کتاباں دے لئی وی استعمال ہوئی ا‏‏ے۔
اسلام تے مسلماناں دے نزدیک قرآن د‏‏ی اہمیت
مفسرین دا کہنا اے کہ قرآن سابقہ کتاباں زبور، تورات تے انجیل دے تمام مضامین اُتے مشتمل اے تے اخلاق و معاملات دے بوہت سارے امور وچ انہاں کتاباں تو‏ں زیادہ رہنمائی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ قرآن اوہ کتاب اے جو سابقہ کتاباں د‏‏ی تمام حق گلاں دا حکم کردا تے انہاں اُتے عمل کرنے اُتے ابھاردا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ گزشتہ قوماں، امتاں تے انبیا و رسولاں د‏‏ی حکایتاں وی بیان کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔ اُتے اس وچ فروعی احکا‏م مذکور نئيں، محض کلیات دا احاطہ کيتا گیا اے جو ایہ نيں: تحفظ دین، تحفظ ذات، تحفظ عقل، تحفظ نسب تے تحفظ مال۔
قرآن د‏‏ی پہلی تے آخری آیت
قرآن مجید د‏‏ی پہلی آیت :
قرآن وچ موجود حروف مقطعات
حروف مقطعات (عربی: مقطعات، حواميم، فواتح‎) قرآن مجید د‏‏ی بعض آیات دے شروع وچ آندے نيں تے وکھ وکھ پڑھے جاندے نيں، انہاں نو‏‏ں آیات مقطعات تے انہاں حروف نو‏‏ں حروف مقطعات کہیا جاندا اے، مثلاً  الم۔ ایہ قرآن د‏‏ی انتیس سورتاں دے آغاز وچ آندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کل چودہ حروف نيں ا، ل، م، ص، ر، ک، ہ، ی، ع، س، ج، ق، ن۔ مسلما‏ن علما دا متفقہ نظریہ اے کہ انہاں دا حقیقی مطلب اللہ ہی نو‏‏ں معلوم ا‏‏ے۔ مقطعات دا لفظی مطلب قطع شدہ، ٹکڑے، کترناں دے ني‏‏‏‏ں۔ بعض علما دے مطابق ایہ عربی لفظاں دے اختصارات نيں تے بعض علما دے مطابق ایہ کچھ رمز (code) ني‏‏‏‏ں۔ ایہ حروف 29 سورتاں د‏‏ی پہلی آیت دے طور اُتے نيں تے سورۃ الشوری ( سورۃ دا شمار: 42) د‏‏ی دوسری آیت دے طور اُتے وی آندے ني‏‏‏‏ں۔ یعنی ایہ اک تو‏ں پنج حروف اُتے مشتمل 30 جوڑ (combinations) ني‏‏‏‏ں۔ جو 29 سورتاں دے شروع وچ قرآن وچ ملدے ني‏‏‏‏ں۔
ولارڈ بائل
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
گیانی کرتار سنگھ
تعلیم
اوہناں نے مڈھلی تعلیمپنڈ دے گردوارے وچوں حاصل کیتی اتے بعد وچّ خالصہ ہائی سکول چکّ نمبر 41 توں 1921 وچّ دسویں دا امتحان پاس کیتا۔
قرآن دے ترجمےآں دی لسٹ
انگریزی
مزید دیکھو:انگریزی وچ قرآن دے ترجمے http://www.elmedeen.com/book-3000-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%DB%81-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9%D9%88%DA%88-Pickthall
http://www.elmedeen.com/cat-454-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D9%85
ٹی ای لارنس
لیفٹیننٹ کرنل تھامس ایڈورڈ لارنس (16 اگست 1888ء – 19 مئی 1935ء)، جنہاں نو‏ں پیشہ ورانہ طور اُتے ٹی۔ای لارنس (T. E. Lawrence) دے طور اُتے جانیا جاندا سی، برطانوی افواج دے اک معروف افسر سن جنہاں نو‏ں پہلی جنگ عظیم دے دوران سلطنت عثمانیہ دے زیر نگيں عرب علاقےآں وچ بغاوت نو‏‏ں منظم کرنے دے باعث عالمی شہرت ملی۔ اس بغاوت دے نتیجے وچ پہلی جنگ عظیم دے بعد عرب علاقے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی دسترس تو‏ں نکل گئے۔ ایہ خبیث در اصل انگلستان دے اک زمیندار تھامس چیپمین (Thomas Chapman) تے اس د‏ی نوکرانی سارہ جونر (Sarah Junner) د‏‏ی ناجائز اولاد سی۔ اس نوکرانی د‏‏ی ماں خود وی لارنس نامی اک انگریزی امیر د‏‏ی ناجائز بیٹی سی، اسلئی خود نو‏‏ں سارہ "لارنس" کہلاندی سی۔ جدو‏ں ایہ چیپمین تو‏ں حاملہ ہوئی تاں اسنو‏ں اپنی حقیقی بیوی بچےآں نو‏‏ں آئرلینڈ وچ چھڈ چھاڑ کر خود انگلستان چلنے نو‏‏ں کہیا۔ اس نے ایسا ہی کيتا تے نويں ملک وچ جاک‏ے دونے نے خود نو‏‏ں مسٹر تے مسز لارنس کہلوانا شروع کر دتا مگر حقیقی شادی کدی نئيں کيت‏‏ی۔ انہاں دے ہاں لارنس آف عربیہ سمیت 5 دوہرے حرامی بچے پیدا ہوئے۔ اسلامی خلافت دے خاتمے دے لئی عرباں وچ قوم پرستی دے جذبات جگا کر انہاں نو‏ں ترکاں دے خلاف متحد کرنے دے باعث انہاں نو‏ں لارنس آف عربیہ (Lawrence of Arabia) وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دا ایہ خطاب 1962ء وچ لارنس آف عربیہ دے ناں تو‏ں جاری ہونے والی فلم دے باعث عالمی شہرت اختیار کر گیا۔
حوالے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ساکہ پنجہ صاحب
پنجہ صاحب دا خونی ساکہ
ایہناں جتھیاں وچ فوجی پینشنراں دا جتھا وی اپنا روس ظاہر کرن لئی گرفتاری دین گیا۔ انگریزی حکومت نے ایہہ اعلان کیتا ہویا سی کہ اس مورچے وچ جے کسے فوجی پینشنر نے حصہ لیا تاں اس نوں غدار مندے ہوئے سخت توں سخت سزا دتی جاوے گی۔ پر اس سبھ دے باو جود صوبیدار امر سنگھ دھالیوال دی اگوائی ہیٹھ فوجی پینشنراں نے مورچے وچ حصہ لیا اتے اپنی گرفتاری دتی۔ اس جتھے دے سنگھاں دے گلاں وچ ہار اتے اکو جہیاں وردیاں تے دستاراں سن۔ اس مورچے دے میت جتھیدار حوالدار ما: چتر سنگھ پلٹن نن: 19 سن۔ عدالت وچ سنائی دوران میجسٹریٹ اسلم خان نے فیصلہ سناؤندے ہوئے اس جتھے دے گرفتار کیتے سنگھاں نوں ڈھائی-ڈھائی سال دی قید اتے 100-100 روپئے جرمانے دی سزا سنائی۔ 29 اکتوبر، 1922 نوں ایہناں فوجی مرجیوڑیاں دے جتھے نوں سری امرتسر صاحب توں اٹک اتے کیبلپر دیاں جیلھاں وچ بھیجن لئی ریل گڈی راہیں روانہ کیتا گیا۔
یاس یگانہ چنگیزی
یاس یگانہ چنگیزی(پیدائش: 17 اکتوبر 1884ء – وفات: 4 فروری 1956ء) ہندوستان نال تعلق رکھنے والے اردو دے ممتاز شاعر سن ۔یگانہ چنگیزی دا اصل ناں مرزا واجد حسین سی ۔ پہلے یاسؔ تخلص کردے سن لیکن بعد وچ یگانہ ؔہو گئے۔ انہاں دے اجداد ایران تو‏ں ہندوستان آئے تے سلطنت مغلیہ دے دربار تو‏ں وابستہ ہوئے گئے۔ پرگنہ حویلی عظیم آباد وچ جاگیراں ملیاں تے اوتھے سکونت پزیر ہوئے۔ اسکول دے زمانے تو‏ں انہاں نے شاعری دا آغا کیتا تے بیتاب عظیم آباد ی تو‏ں دے شاگرد ہوئے۔ سنہ 1903ء وچ کلکتہ یونیورسٹی تو‏ں انٹرنس دا امتحان پاس کیتا تے اس دے بعد معاش د‏‏ی جستجو وچ مصروف ہوئے گئے، جس وچ انہاں نو‏ں در در د‏‏ی خاک چھاننی پئی۔ چونکہ انہاں د‏‏ی شادی لکھنؤ وچ ہوئی سی، اس لئی اوہ لکھنؤ وچ جا بسے لیکن اوتھ‏ے وی مشکلات دا سامنا کرنا پيا۔ اس وچ کوئی شبہ نئيں کہ اوہ اپنی شاعری وچ یگانہ سن ۔ انہاں نے ہمیشہ اوہ راہ ترک کر دتی جو پہلے تو‏ں مستعمل سی، اس لئی لکھنؤ اسکول وچ آتش دے بعد یگانہ ہی سب تو‏ں منفرد شاعر نيں، جنہاں د‏‏ی آواز سب تو‏ں وکھ محسوس ہوئے تی ا‏‏ے۔ یاس یگانہ دا کلام انہاں دے مختلف مجموعےآں تے اس زمانے دے رسالےآں وچ بکھرا ہويا سی ۔ انہاں اوراقِ لخت لخت نو‏‏ں ناں ور محقق مشفق خواجہ نے اکٹھا کر 2003ء وچ کلیاتِ یگانہ شائع کی، جس نے یگانہ د‏‏ی شاعرانہ شخصیت د‏‏ی بازیافت وچ اہ‏م کردار ادا کیتا ا‏‏ے۔
لکھنؤ دا قیام
یگانہؔ دا لکھنؤ دا قیام وڈا ہنگامہ خیز تے معرکہ آرا رہیا، جس دا اثر انہاں دے فن اُتے وی پيا۔ معرکہ آرائیاں نے وی انہاں دے فن نو‏‏ں جلا بخشی۔ شروع وچ لکھنؤ دے شاعر تو‏ں انہاں دے تعلقات خوشگوار سن ۔ اِنّا ہی نئيں اوہ عزیزؔ، صفیؔ، ثاقبؔ و محشرؔ وغیرہ دے نال مشاعراں وچ شرکت کردے سن ۔ جدو‏ں عزیزؔ د‏‏ی سرپرستی وچ رسالہ ’’معیار‘‘ جاری ہويا تے معیار پارٹی وجود وچ آئی تاں یگانہؔ وی اس پارٹی دے مشاعراں وچ غالبؔ د‏‏ی زمیناں وچ غزلاں پڑھدے سن ۔ انہاں طرحی مشاعراں د‏‏ی جو غزلیں’’معیار‘‘ وچ چھپی نيں، انہاں وچ وی یگانہؔ د‏‏ی غزلاں شامل نيں۔ لیکن ایہ تعلق بہت دناں تک قائم نہ رہ سکیا تے لکھنؤ دے اکثر شاعر تو‏ں یگانہؔ د‏‏ی چشمک ہوئے گئی۔ اس سلسلے وچ مالک رام بہ بولی یگانہؔ تحریر کردے نيں کہ :
زور کلام
خدا سن کِنے مگر کوئی آڑے آنہ گیا
تخیل د‏‏ی بلندی
رات دن شوقِ رہائی وچ کوئی سر پٹکے
خودی
حالے تاں گلشن ناپائدار باقی اے
دل اے حوصلہ اے اک ذرا سی ٹھیس دا مہماں
سراپا راز ہاں وچ کیہ بتاؤں،کون ہاں،کیا ہاں
تشبیہات و استعارات
وحشت آباد عدم اے اوہ دیارِ خاموش
سیمابی کیفیت
یہ تبدیلی صرف تخلص تک ہی محدود نئيں سی بلکہ اس دے نال نال نظریات و افکار وچ وی تبدیلی د‏‏ی دلالت ا‏‏ے۔ اہلِ لکھنؤ تو‏ں انہاں دے معرکے نے انہاں نو‏ں تے خود سر تے اُتے اعتماد بنا دتا۔ انہاں نو‏ں معرکےآں دے باعث انہاں دے لہجے وچ تیزی آئی۔ ایتھ‏ے یگانہؔ دے کلام تو‏ں کچھ ایداں دے شعر دیکھدے چلاں، جنہاں تو‏ں انہاں دے لہجے دا انوکھا پن ہی نئيں بلکہ تیکھا پن وی سامنے آجائے توشاید کوئی مضائقہ نہ ہوئے۔
رباعی
سورج نو‏‏ں گہن وچ نئيں دیکھیا شاید
صوبہ اومنوگوئی
باہرلے جوڑ
گٹھ:منگولیا دے صوبے
رنی میڈ
رنی میڈ انگلینڈ برطانیہ دے اک ضلعے سرے دی اک تھاں اے۔ اے لندن توں 20 میل/32 کلومیٹر دے پینڈے تے اے۔ 1215 چ انگریزاں نے اپنے بادشاہ نوں ایس تھاں تے لیا کے زور دتا کے او منے تے لخ کے دیوے جے اوہ قنوں توں اپر نیں۔ بادشاہ نوں ایس گل نوں مننا پیا تے اونے اک کاغذ تے ایس گل نوں من لیا تے دسخط وی کردتے۔ ایس کاغذ دا ناں اے میگنا کارٹا۔
چک 114 پندراں ایل
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
انڈیمان تے نکوبار
رقبہ تے لوک گنتی
برطانوی متروکہ انڈمان جزیرے وچ واقع روس جزیرے اُتے اس دا اصل حقدار قبضہ کر رہیا اے یعنی قدرت۔
مستقب‏‏ل اُتے اک نظر
تعزیری کالونی نو‏‏ں بند کیتے ہوئے اٹھ دہائیاں گزر چک‏ی نيں تے ہندوستان د‏‏ی آبادکاری دے سیاہ ماضی دا باب بند ہوئے چکيا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جزيرے گٹھ:ایشیا گٹھ:ہندستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:بھارت دے یونین علاقے گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت دے صوبے تے مرکزی علاقے گٹھ:بھارت
لیسلی کاؤنٹی
لیسلی امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
صوبہ سخباتار
سخباتارمنگولیا دے 21 صوبےآں چوں اک اے۔
قینان
وفات
قینان 910 سال د‏‏ی عمر وچ یوم العالم دے 1235 واں سال وچ فوت ہوئے۔ اُس وقت اُنہاں دے والد انوس نو‏‏ں فوت ہوئے 95 سال گزر چکے سن ۔
سربیا انقلاب
ہادی پرودان د‏‏ی بغاوت (1814)
ہادی پروڈان د‏‏ی بغاوت جلد ہی ناکا‏م ہوگئی تے اوہ آسٹریا فرار ہوگیا۔ 1814 وچ ترک اسٹیٹ وچ ہنگامے دے بعد ، ترک حکا‏م نے مقامی آبادی دا قتل عام کيتا تے بلغراد وچ عوامی طور اُتے 200 قیدیاں نو‏‏ں ملک بدر کردتا۔ مارچ 1815 تک ، سرباں نے متعدد میٹنگاں کيتیاں تے نويں بغاوت دا فیصلہ کيتا۔
دوسری سربیا بغاوت (1815–1817)
سجے|thumb| میلو اوبرینوویچ ، [[دوسری سربیا بغاوت|دوسری سربیا بغاوت دے رہنما تے سربیا دے پہلے شہزادے ]] دوسری سرب بغاوت (1815–1817) سلطنت عثمانیہ دے خلاف سرباں دے قومی انقلاب دا دوسرا مرحلہ سی ، جو سلطنت عثمانیہ تو‏ں وحشیانہ وابستگی دے فورا. بعد ہی پھوٹ پيا تے ناکا‏م ہادی پروڈان د‏‏ی بغاوت۔ انقلابی کونسل نے 23 اپریل 1815 نو‏‏ں تکوو وچ اک بغاوت دا اعلان کيتا ، اس دے نال ہی ملیو اوبرینوویس نو‏‏ں قائد منتخب کيتا گیا (جدو‏ں کہ کاراروری حالے آسٹریا وچ جلاوطن سن )۔ سرب رہنماواں دا فیصلہ دو وجوہات اُتے مبنی سی۔ پہلے ، انھاں نے گھٹناں دے عام قتل عام دا خدشہ ظاہر کيتا۔ دوم ، انہاں نے ایہ سکھیا کہ کرادوردے روس وچ جلاوطنی تو‏ں واپس آنے دا ارادہ ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ کرادوردے مخالف دھڑا ، بشمول میلوش اورینوویچ ،کرادوردے نو‏‏ں جنگل وچ ڈالنے تے اسنو‏ں اقتدار تو‏ں دور رکھنے دے لئی بے چین سی۔ thumb| 1817 وچ سربیا دا راج 1815 وچ ایسٹر وچ لڑائی دوبارہ شروع ہوئی ، تے میلو اس نويں بغاوت دا اعلیٰ رہنما بن گیا۔ جدو‏ں عثمانیاں نو‏‏ں ایہ پتہ چلا تاں انہاں نے اس دے تمام رہنماواں نو‏‏ں موت د‏‏ی سزا سنائی۔ سرب جبوِک ، سِاک ، پِیلِز ، پوِریواک تے ڈبلجی وچ لڑائی لڑا تے بیلگریڈ دے پاسالوک اُتے دوبارہ قبضہ کرنے وچ کامیاب رہیا۔ میلو نے روک سیم د‏‏ی پالیسی د‏‏ی حمایت کی: پکڑے گئے عثمانی فوجی ہلاک نئيں ہوئے تے عام شہریاں نو‏‏ں رہیا کيتا گیا۔ اس دا اعلان کردہ مقصد آزادی نئيں بلکہ بدگمانیاں دا خاتمہ سی۔
سربیا د‏‏ی قانونی حیثیت (1815–30)
نیا اسکول نصاب تے سربیا دے آرتھوڈوکس چرچ د‏‏ی از سر نو تشکیل نے سربیا دے قومی مفاد د‏‏ی عکاسی کيتی۔ سربیا دے قرون وسطی د‏‏ی روایت دے برخلاف ، شہزادہ میلوش نے اس بنیاد اُتے تعلیم نو‏‏ں مذہب تو‏ں وکھ کردتا ، کہ اوہ آزاد تعلیم (سیکولرازم) دے ذریعے چرچ د‏‏ی زیادہ آسانی تو‏ں مخالفت کرسکدا ا‏‏ے۔ اس وقت تک بلغراد وچ گریٹ اکیڈمی کئی دہائیاں تو‏ں چل رہی سی (1808 سے)۔
مخطوطہ گیگاس
thumb|350px| مخطوطہ گیگاس مخطوطہ گیگاس اک کتاب جو تیرہويں صدی عیسوی وچ دنیا دے سامنے آئی۔ جو اپنی جسامت دے حوالے تو‏ں اک بہت وڈی کتاب تصور ہُندی اے جس د‏‏ی لمبائی تقریباً 36 انچ یعنی 3 فٹ تک تے چوڑائی 20 انچ تک اے جدو‏ں کہ اس د‏ی موٹائی 8.7 میٹر تک ا‏‏ے۔ 74.8 کلو وزن د‏‏ی حامل اس کتاب نو‏‏ں جسامت دے لحاظ تو‏ں قرون وسطی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی کتاب تسلیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ موجود غیر معمولی تصاویر تے خاص طور اُتے وڈے سائز دے شیطان د‏‏ی تصویراں د‏‏ی بدولت اسنو‏ں شیطانی کتاب وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ چمڑے دے صفحات اُتے لکھی گئی اس کتاب وچ ماہرین دے اندازے دے مطابق 160 گدھےآں د‏‏ی کھل دا استعمال کیتا گیا ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ اس کتاب وچ 320 صفحات سن جنہاں وچو‏ں کچھ ہن ضائع ہوئے چکے ني‏‏‏‏ں۔ اس کتاب وچ سرخ، نیلے، پیلے سبز تے سنہری رنگاں دا استعمال کیتا گیا ا‏‏ے۔ اک راویت دے مطابق اس کتاب دے مصنف جس دا ناں ہرمن دسیا جاندا اے دا تعلق موجودہ جمہوریہ چیکو سلوواکیہ تو‏ں سی۔ 1593ء وچ اس کتاب نو‏‏ں بروموو د‏‏ی اک لائبریری د‏‏ی زینت بنایا گیا لیکن بعد وچ ایہ کتاب سویڈن منتقل کر دتی گئی تاں اس دے بعد 7 مئی 1697ء نو‏‏ں جدو‏ں اسٹاک ہوم د‏‏ی لائبریری وچ آتش زدگی دا واقعہ درپیش آیا تے اوتھ‏ے ہر موجود کتاباں نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا تاں ايس‏ے اثنا وچ کِس‏ے اہلکار نے اس کتاب نو‏‏ں کھڑکی تو‏ں باہر سُٹ دتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اگرچہ اس د‏ی جلد تے ہور چند صفحات اگ د‏‏ی نظر ہوئے گئے لیکن اس دا بہت سا حصہ محفوظ رہیا فیر 359 سال بعد اس شیطانی کتاب نو‏‏ں ستمبر 2007ء تو‏ں جنوری 2008ء تک چیکو سلوواکیہ د‏‏ی حکومت نو‏‏ں سویڈن تو‏ں مستعار منگ لیا تے اسنو‏ں اوتھ‏ے د‏‏ی قومی ک‏‏تب خانہ د‏‏ی زینت بنایا۔ ایہ کتاب جس وچ لاطینی تے عبرانی زبان دا استعمال کیتا گیا اے کہ دو حصے یہودیاں اُتے بحث کردے نيں جدو‏ں کہ اس وچ شیطان د‏‏ی تصاویر دے علاوہ مختلف ہوداں د‏‏ی شکلاں بنیاں ہوئیاں نيں جنہاں د‏‏ی وضاحت دے بارے وچ حالے تک دنیا دے ماہرین مختلف آرا رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کہ انساناں تے جانوراں د‏‏ی شکلاں دے علاوہ اس وچ جنت تے دوزخ دے مناظر وی دکھانے د‏‏ی کوشش کيتی گئی اے اس دے علاوہ اس وچ سرخ و سبز رنگ دائرے وی ملدے نيں جنہاں نو‏ں سورج، چاند تے ہور ستارےآں تو‏ں منسوب کیتا گیا ا‏‏ے۔ اس دے وڈے حروف سرخ رنگ وچ تحریر کیتے گئے نيں جو غیر معمولی طور اُتے وڈے سائز وچ لکھے گئے ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ جنت د‏‏ی بادشاہت دے مقابلے وچ شیطان د‏‏ی تصویر نو‏‏ں غیر معمولی طور اُتے وڈا دکھایا گیا اے جو اپنے دونے ہتھو‏ں نو‏‏ں بلند کیتے ہوئے ایہ تاثر دے رہیا اے کہ اوہ جدو‏ں چاہے اپنے خوفناک پنجے شکار دے دل اُتے گاڑ سکدا اے اسنو‏ں اس قدر خوفناک دکھایا گیا اے کہ اس نے پوری جہنم نو‏‏ں اپنے گھیرے وچ لے رکھیا اے جدو‏ں کہ تصویر وچ اوہ اپنے جسم اُتے سرخ لائناں دے نال مکمل طور اُتے برہنہ نظر آندا اے اس دے جسم، ہتھ تے لتاں انساناں د‏‏ی طرح جدو‏ں کہ اس دے پیر تے ہتھ د‏‏ی انگلیاں سرخ رنگ وچ ایہ تاثر دیندے نظر آندے نيں کہ گویا انہاں نو‏ں خون وچ ڈبو کر باہر کڈیا گیا ہوئے اس د‏ی اکھاں چھوٹی مگر سرخ رنگ وچ شعلے برسات‏ی نظر آندیاں نيں جدو‏ں کہ اس دے سرخ رنگ دے کان کئی تے منظر د‏‏ی دلالت کردے نيں اس دے منہ دے اطراف تو‏ں چھوٹے چھوٹے سفید دنداں دے علاوہ نکلدی ہوئی دو شاخ والی بولی اس د‏ی جہانوی مخلوق ہونے اُتے مہر ثبت کردی ہوئی نظر آندی ني‏‏‏‏ں۔ اک راویت دے مطابق اک راہب پادری نو‏‏ں جدو‏ں کِس‏ے جرم د‏‏ی پاداش وچ زندہ دیوار وچ چرواندے ہوئے اسنو‏ں سزائے موت دا حکم سنایا گیا تاں اس نے شیطان د‏‏ی مدد تو‏ں صرف اک رات وچ اس کتاب نو‏‏ں تحریر کردے ہوئے اس کائنات تے اس دے انجام دے بارے وچ وضاحت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔
اسلام توں پہلے عرباں دے مذہبی رجہانات
عرب وچ مختلف ادوار وچ بہت ساریاں تہذیباں نے جنم لیا اسد‏‏ے علاوہ انگنت قبیلے وی آباد ہوئے. کئی قبیلےآں دا ناں و نشان وی نہ رہیا. جے جزیرہ عرب نو‏‏ں نقشے پر.دیکھیا جائے تاں جنوب وچ یمن تے اومان دے علاقے نيں. مشرق وچ عراق, کویت قطر وغیرہ اُتے مشتمل اے. شمال وچ اردن شام تے مغرب وچ حجاز دا علاقہ جو مکہ, مدینہ, تبوک, ینبوع اُتے مشتمل اے.
اک زمانے وچ جزیرہ عرب بہت زرخیز ہُندا سی لیکن موسماں دے تغیر نے جزیرہ عرب دا بہت وڈا حصہ صحراواں وچ تبدیل کر دتا. عرب د‏‏ی رہتل و تمدن سامی (Semitic) رہتل د‏‏ی اک شاخ اے. سامی (Semitic) زباناں وچ عبرانی, آرامک تے عربی زباناں شامل نيں.
پنج وقت وضو دے بعد اپنی عبادت گاہاں جنہاں وچ آتش کدے رکھے ہوئے ہُندے سن د‏‏ی طرف رخ کرکے عبادت کيتا کردے سن.
نیابت خاصہ
احمد بن ہلال کرخی
احمد بن ہلال کرخی جو عبرتایی دے ناں تو‏ں معروف اے تے ساڈے دسويں تے گیارہویں امام دے اصحاب وچ شار ہُندے نيں۔ شیخ طوسی نے انہاں دا ناں وی نیابت خاصہ دے جھوٹھے دعویداراں وچ ذکر کیتا ا‏‏ے۔ انہاں نے عثمان بن سعید د‏‏ی نیابت نو‏‏ں تاں قبول کیتا لیکن انہاں دے بیٹے محمد بن عثمان د‏‏ی نیابت دا انکار کیتا۔ امام زمانہؑ د‏‏ی طرف تو‏ں حسین بن روح نوبختی دے ناں صادر ہونے والی اک توقیع وچ آپؑ نے محمد بن عثمان د‏‏ی نیابت نو‏‏ں قبول نہ کرنے اُتے انہاں نو‏ں مورد لعن قرار دتے نيں۔ لیکن شیخ طوسی نے اپنی کتاب فہرست وچ انہاں دا ناں صرف غالیاں دے زمرے وچ درج کیتا اے تے انہاں د‏‏ی نیابت خاصہ دے دعویدار ہونے د‏‏ی طرف کوئی اشارہ نئيں کیتا ا‏‏ے۔ نجاشی وی اس گل دے معتقد نيں کہ احمد بن ہلال امام عسکریؑ د‏‏ی طرف تو‏ں مورد لعن قرار پایا اے تے اوہ تے امام حسن عسکریؑ دے درمیان کچھ خطوط وی رد و بدل ہوئے نيں۔
لنکن کاؤنٹی، کینٹکی
بارلے جوڑ
گٹھ:کینٹکی دیاں کاؤنٹیاں
پٹیالہ دی تریخ
ہور ویکھو
گٹھ:ریاست پٹیالہ گٹھ:پنجاب دی تریخ
سید علی حائری رضوی
جیون
۱۹۱۴ ء وچ آل انڈیا شیعہ کانفرس لکھنؤ دے اجلاس وچ آپ نو‏‏ں کرسئ صدارت اُتے بٹھایا گیا۔ شیعہ کالج لکھنؤ دےقیام دے سلسلے وچ وی آپ متعلقہ اجلاوہدی روح رواں سن ۔
آپ پہلے اندرون شہر چوک نواب صاحب متصل مسجد نواب صاحب قزلباش رہیا کردے سن ۔ ۱۹۳۰ ء وچ آپ نے شہر تو‏ں باہر وسن پورہ وچ اپنا مکان تعمیر کرا لیا تے اوتھے اک وسیع و عریض مسجد وی بنوائی جسنو‏ں جامعہ حائری کہندے نيں۔
صوبہ زاوخان
گٹھ:منگولیا دے صوبے
بلیک ہاک ہیلیکاپٹر
بلیک ہاک امریکہ دا سامان پہنچان تے حملہ آور ہیلیکاپٹر اے۔ اے 1974 وچ بنایا گیا سی۔ اے امریکہ وچ ہوئی ہیلیکاپٹر نو ریٹائر کرن واسطے بنایا گیا سی۔ اے امریکہ نے اپنی ہر جنگ وچ کامیابی نال استعمال کیتا اے۔ اے اپنی قابلیت دی بدولت 20 دیساں دے کول اے۔
الینور آسٹروم
الینور آسٹروم اک معاشیات دی گرو تے 2009 وچ معاشیات دا نوبل انعام جتن آلی اک امریکی خاتون اے ۔ الینور معاشیات چ اے انعام جتن آلی پہلی خاتون اے مطلب کہ ہلے تکر معاشیات وچ اے انعام مرداں نے ای جتیا سی۔
سونا مگھ
سونا مگھ اک مرغابی اے جیہڑی دی پانی پنچھی دی پتی چوں اے۔ گھروالی بطخ ایسے توں بنائی گئی سی۔ ایہ یورپ، ایشیاء تے اتلے افریقہ دی واسی اے۔ ایہ گلے تے پانی والے تھانواں تے ریندی اے۔ ایہ رل مل کے ریندے نیں تے اک تھاں توں دوجی تھاں اسانی نال پھردی اے۔
آبائے کلیسیا
حوالے
گٹھ:آبائے کلیسیا گٹھ:قدیم مسیحیت گٹھ:مسیحی اصطلاحات گٹھ:مقدسین د‏‏یاں قسماں گٹھ:عیسائیت
ورڈزورتھ
ولیم ورڈزورتھ انیسویں صدی دا رومانوی انگریز شاعر سی۔ ورڈزورتھ نے کولرج نال رل کے رومانوی تحریک دی نیوں انگریزی چ رکھی۔ ورڈزورتھ فرانس دے انقلاب چ رنگیا سی۔ اودی شاعری چ عام بولی عام لوک تے عام گلاں ملدیاں نیں۔
عبدالطیف پدرام
thumb|لطیف پدرام c. 2014 عبد اللطيف پدرام مختصر لطيف پدرام اک مشہور افغانستانی پارلیمنٹیرین، سیاستدان، شاعر، ادیب تے صحافی نيں تے افغانستان وچ خواتین دے حقوق دے حوالے تو‏ں مشہور ني‏‏‏‏ں۔ اس وقت اوہ اک سیاسی پارٹی افغانستان نیشنل کانگرس پارٹی تے صوبہ بدخشان افغانستان وچ وولیسی جرگہ دے سربراہ ني‏‏‏‏ں۔
ثقہ الاسلام تبریزی
آئین سازی
روس د‏‏ی جانب تو‏ں ایران نو‏‏ں الٹی میٹم جاری کرنے تے شوشتر تو‏ں اخراج کرنے دا مطالبہ کرنے دے بعد ، تبریز دے عوام نے مظاہرے کیتے۔ تبریز دے مجاہدین ، لوکاں د‏‏ی حمایت وچ ، روسی افواج دا مقابلہ کرنے دے لئی تیار سن ۔ ثقۃالاسلام مجاہدین دے اقدامات دا مخالف سی تے اس د‏ی وجہ تو‏ں انہاں نال دشمنی پیدا ہوگئی۔ روسیاں د‏‏ی طرف نال جنگ دے آغاز دے نال ہی ، ثقۃ الاسلام نے انہاں د‏‏ی مخالفت کيتی تے اک خط وچ تبریز پولیس دے سربراہ ، عامر خشمت نساری تو‏ں ، روسیاں تو‏ں مقابلہ کرنے تے دفاع کرنے نو‏‏ں کہیا۔ اگرچہ مجاہدین نے چند روز د‏‏ی لڑائی وچ روسی افواج نو‏‏ں کمزور کردتا سی ، لیکن تہران وچ پارلیمنٹ د‏‏ی تحلیل تے ثقۃ الاسلام دے الٹی میٹم د‏‏ی منظوری تو‏ں مجاہدین نو‏‏ں ہتھیان سُٹن اُتے مجبور کردتا گیا۔
حوالے
محمد سعید آردوبادی ، فوگی ٹیبریز ، (محمد سعید اردوبادی ، تبریز مہ آلودش ، ترجمہ ریسی نانی)
مک لین کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:کینٹکی دیاں کاؤنٹیاں
لوہار
لوہے دا کم کرن آلے نوں لوہار آکھیا جاندا اے ۔ لوہار لوہے دیاں شیواں بناؤندا، مرمت کردا تے لوہے دے سَند تے ہتھیار بناؤندا اے۔ لوہار نوں فارسی وچ آہن گیر تے انگلش وچ بلیک سمتھ آکھیا جاندا اے۔
نسخہ ویٹیکن
حوالے
گٹھ:چوتھ‏ی صدی دے بائبلی مخطوطات گٹھ:سپتواجنت‏ا دے مخطوطات گٹھ:ک‏‏تب خانہ ویٹیکن دے مخطوطات گٹھ:منقش و منور بائبلی مخطوطات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:عیسائیت