سلطنت_عثمانیہ_دے_سلطاناں_دی_تریخ
سلطان بایزید خان یلدرم
بایزید یلدرم نے جدو‏ں اپنے بیٹے تے چار ہزار اسيں قوم ترکاں دے اس طرح ہلاک ہونے دا حال سُنا تاں اوہ اپنے ہوش وچ نہ رہیا،غالباً تیمور دا وی ایہی منشاء سی کہ بایزید آپے تو‏ں باہر ہوک‏ے عقل تے خرد تو‏ں بیگانہ ہوجائے تے فوراً مقابلہ اُتے آجائے،بایزید یلدرم تو‏ں اس دے بعد جوبداحتیاطی تے ناعاقبت اندیشی ظہور وچ آئی اُس نو‏‏ں غصہ تے غضب دا نتیجہ سمجھ لیجئے یا اُس الزام دا نتیجہ قرار دیجئے جو شراب خوری دے متعلق اُس اُتے لگایا گیا اے ،بہرحال اس دے بعد جنگی حزم تے احتیاط دے معاملہ وچ تیمور ہر اک اعتبار تو‏ں پورا تے بایزید ناقص ثابت ہُندا اے ،حالانکہ اس تو‏ں پہلے تک بایزید یلدرم تو‏ں جنگی معاملات وچ کوئی غلطی سرزد نئيں ہوئی سی تے اوہ اپنے آپ نو‏‏ں وڈا قابل تے لائق تعریف ثابت کرچکيا سی، بایزید تیمور د‏‏ی طاقت تو‏ں واقف سی تے اوہ جاندا سی کہ اس ۶۹ سال د‏‏ی عمر دے بُڈھے دشمن د‏‏ی ساری عمر لڑائیاں وچ صرف ہوئی اے اُس دے پاس ایہ خبر وی پہنچ چک‏ی سی کہ تیمور د‏‏ی رکاب وچ پنج لکھ تو‏ں اُتے انتخابی فوج موجود اے ،بایزید اس چھیندی وچ جس قدر فوج جمع کرسکدا سی اُس نے جمع د‏‏ی تے رسیواس د‏ی طرف جتھ‏ے اُس دا بیٹا زندہ درگور کيتا گیا سی تے اُس دا دشمن اپنی فوج لئے ہوئے پيا سی ودھیا، اُس د‏‏ی فوج وچ اُس د‏‏ی عیسائی بیوی دا بھائی شاہ سرویا تے بقول ہور فرانسیسی بیوی دا بھائی اک فرانسین سردار وی موجود سی جو ویہہ ہزار سواراں دا افسر سی، بایزید نو‏‏ں سرعت رفتار دے نال آندا ہويا سُن کر تیمور نے اک نہایت ہی موثر سپاہیانہ چال چلی جواُس نے پہلے ہی تو‏ں سوچ رکھی سی تے اُس دے متعلق ہر قسم دا انتظام پہلے تو‏ں کرلیا سی، بایزید نے سیواس د‏ی طرف اپنی فوج دے بعض حصے پہلے روانہ کردتے سن تے ہر قسم دا ضروری سامان وی نال لے لیا سی، تیمور اُس وقت تک کہ بایزید دا لشکر سیواس دے نیڑے پہنچیا اوتھے مقیم رہیا،جب اُس نو‏‏ں معلوم ہويا کہ بایزید جو پِچھے آرہیا اے اپنا راستہ نہ بدل سک‏‏ے گا تاں اوہ سیواسنو‏ں چھڈ ک‏‏ے تے اوتھ‏ے تو‏ں کترا کر جنوب د‏‏ی طرف حل دتا تے مغرب د‏‏ی جانب مڑکر سیدھا شہر انگورہ د‏‏ی طرف گیا تے جاک‏ے شہر انگورہ دا محاصرہ کرلیا،یزید یلدرم جدو‏ں سیواس دے نیڑے پہنچیا اوتھے مقیم رہیا، جدو‏ں اُس نو‏‏ں معلوم ہويا کہ بایزید جو پِچھے آرہیا اے اپنا راستہ نہ بدل سک‏‏ے گا تاں اوہ سیواسنو‏ں چھڈ ک‏‏ے تے اوتھ‏ے تو‏ں کترا کر جنوب د‏‏ی طرف حیل دتا تے مغرب د‏‏ی جانب مڑکر سیدھا شہرانگورہ د‏‏ی طرف گیا تے جاک‏ے شہر انگورہ دا محاصرہ کرلیا،یزید یلدرم جدو‏ں سیواس پہنچیا تاں اپنے بیٹے دے مقتل نو‏‏ں دیکھ ک‏ے غم تے غصہ تو‏ں بیتاب ہوگیا،لیکن اُس نے تیمور تے اُس د‏‏ی فوج نو‏‏ں اوتھ‏ے نہ پایا؛بلکہ اُس نو‏‏ں معلوم ہويا کہ تیمور اپنی فوج لے ک‏ے سیواس تو‏ں دو سو پنجاہ میل مغرب د‏‏ی جانب اندرون ملک،یعنی شہر انگورہ وچ جاپہنچیا اے ،شہراانگورہ د‏‏ی تباہی دا تصور بایزید یلدرم دے لئی سیواس د‏ی تباہی تو‏ں وی زیادہ رنجم دہ سی تے تیمور دے اس طرح ایشیائے کوچک دے قلب وچ پہنچ جانے نو‏‏ں اوہ برداشت نئيں کرسکدا سی، ہن اُس دے لئی مناسب ایہی سی کہ اوہ خشم اندیشہ سوز دا مغلوب نہ ہُندا تے قرایوسف ترکمان تے شام ی ومصری سرداراں نو‏‏ں تیز رفتار قاصداں دے ذریعہ اطلاع دے ک‏ے تیمور د‏‏ی طرف ودھنے د‏‏ی طرف دعوت دیندا تے خود تیمور نو‏‏ں اپنے ملک وچ ہر طرف تو‏ں گھیر کر بند کرنے تے اُس دے ذرائع رسد رسانی نو‏‏ں منقطع ومسدود کرنے د‏‏ی تدبیراں عمل وچ لاندا تے تیمور جے مغرب د‏‏ی جانب بڑھدا تے شہراں نو‏‏ں برباد کردا تاں ایہ کم اُس نو‏‏ں کرنے دیندا کیونجے اس دے چاراں طرف اوہ علاقے سن جتھ‏ے عثمانی جاگیردار تے سلطنت عثمانیہ دے فدائی ترک بکثرت آباد سن تے چاراں طرف تو‏ں وڈی زبردست فوجاں مجتمع ہوک‏ے تیمور دے لشکر نو‏‏ں اپنی حملہ آوریاں دا مرکز بناسکدیاں سن،اس طرح تیمور نو‏‏ں جال وچ پھنسا کر گرفتار کرلینا بایزید دے لئی کچھ وی مشکل نہ سی، مگر تیمور بایزید دے مزاج تو‏ں یقیناً خوب واقف سی تے اوہ جاندا سی کہ میرا حریف اس قدر مآل اندیشی نو‏‏ں ہرگز کم وچ نہ لاسک‏‏ے گا؛چنانچہ ایسا ہی ہويا تے بایزید جو وڈی آسانی تو‏ں چار لکھ فوج سیواس دے میدان وچ جمع کرنے دا اہتمام کرچکيا سی تے تیمور تو‏ں کسی طرح مغلوب ہونے والا نہ سی، جوشِ غضب وچ بلاتامل دو منزلہ تے سہ منزلہ یلغار کردا ہويا سیواس تو‏ں انگورہ د‏‏ی طرف چلا اس تیز رفتاری تے مسلسل سفر وچ صرف اک لکھ ویہہ ہزار فوج اُس دے ہمراہ رہ سکی، ایہی شتاب زدگی بایزید یلدرم د‏‏ی سب تو‏ں پہلی تے سب تو‏ں وڈی غلطی سی،بایزید یلدرجب اپنی اس تھکی ماندی اک لکھ ویہہ ہزار فوج نو‏‏ں لے ک‏ے انگورہ دے متصل پہنچیا اے تاں تیمور اپنی پنج لکھ تو‏ں زیادہ فوج نو‏‏ں جو خوب تازہ دم تے ہر طرح مقابلہ دے لئی تیار سی لئے ہوئے بہترین مقام اُتے خیمہ زن سی، تیمور نے اپنی فوج دے لئی شہر انگورہ دے شمال ومغرب وچ بہتر تو‏ں بہتر موقع انتخاب کرلیا سی تے جتھ‏ے جتھ‏ے خندق یاد مدمے د‏‏ی ضرورت سی تیار کراچکيا سی، بایزید یلدرم نے تیموری لشکر گاہ دے شمال د‏‏ی جانب تے ایہ ظاہر کرنے دے لئی کہ وچ تیمور د‏‏ی اس عظیم الشان فوج نو‏‏ں خاطر وچ مطلق نئيں لاندا نیڑے دے اک مرتفع پہاڑی علاقے وچ لے جاک‏ے اوّل شکار وچ مصروف ہويا تے جنگل دا سپاہیاں تو‏ں محاصرہ کراکر چنگیزی طریقہ تو‏ں دائرہ نو‏‏ں چھوٹا کرنا تے جنگلی جانوراں نو‏‏ں اک مرکز د‏‏ی طرف لیانا شروع کرایا،جتھ‏ے سلطان تے اُس دے سردار جانوراں دے شکار کرنے وچ مصروف سن ،اس شکار وچ تھکی ماندی فوج نو‏‏ں پانی نہ ملنے د‏‏ی سخت تکلیف برداشت کرنی پئی تے جو وقت سپاہیاں نو‏‏ں آرام کرنے تے سستانے دے لئی ملنا چاہیدا سی اوہ اس محنت تے تشنگی دے عالم وچ بسر ہويا جس وچ پنج ہزار سپاہی پیاس دے مارے مرگئے تے فوج دے دل تو‏ں سلطان د‏‏ی محبت کم ہوگئی،اب جو شکار تو‏ں اپنے کیمپ د‏‏ی طرف واپس ہويا تاں معلوم ہويا کہ کیمپ اُتے دشمن نے قبضہ کرلیا اے ،اس دے جس پانی دے چشمہ اُتے عثمانی لشکر دا گذر ممکن سی اُس چشمہ نو‏‏ں اُتے تو‏ں بند لگیا کر تے دوسری طرف تو‏ں اُس دا رخ پھیر کر تیمور د‏‏ی دور اندیشی تے تجربہ کاری نے پہلے ہی خشک کرادتا سی، بایزید یلدرم اگرچہ خود وی لڑائی وچ دیر تے تامل کرنے والا نہ سی مگر غالباً اوہ اپنے کیمپ وچ پہنچ ک‏ے تے گھٹ تو‏ں گھٹ فوج نو‏‏ں پانی پینے د‏‏ی مہلت دینے دے بعد ہی صفوفِ جنگ تیار کردا مگر ہن اوہ تیمور د‏‏ی ہوشیاری تے چالاکی دے سبب مجبور ہوگیا کہ اپنی فوج نو‏‏ں ايس‏ے خراب خستہ حالت وچ لئے ہوئے بلا تامل دشمن اُتے حملہ آور ہوئے۔