cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بھارت وچ صرف خاص
تاریخ
برطانوی دور حکومت وچ ہندوستان وچ برطانیہ دے زیر نگین علاقےآں دے علاوہ تقریباً 562 آزاد ریاستاں سن۔ ایہ تمام ریاستاں اک معاہدہ دے تحت برطانوی حکومت دے تابع سن، انہاں ریاستاں د‏‏ی حفاظت تے امور خارجہ برطانوی حکومت دے ذمہ سن ۔ انہاں نوابی ریاستاں دا کل رقبہ برصغیر دے تہائی حصے اُتے مشتمل سی، انہاں ریاستاں دے حکمراناں نو‏‏ں اپنے اندرونی معاملات وچ مکمل خود مختاری حاصل سی۔ برطانوی راج وچ انہاں ریاستاں د‏‏ی اہمیت تے حیثیت معاہداں د‏‏ی بنیاد اُتے طے کيتی گئی سی ہور بندوقاں تے توپاں د‏‏ی سلامی دا نظام قائم سی جس وچ بندوقاں تے توپاں د‏‏ی تعداد تو‏ں ریاست د‏‏ی اہمیت تے حیثیت دا اندازہ لگایا جاندا سی ۔ سنہ 1947ء وچ برطانوی پارلیمان وچ منظور ہونے والے قانون آزادی ہند دے تحت برطانیہ نے ہندوستان نو‏‏ں بھارت تے پاکستان وچ تقسیم ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏ں آزادی دتی تے اپنا تسلط ختم کر دتا تے انہاں نوابی ریاستاں نو‏‏ں بھارت یا پاکستان وچ ضم ہونے یا آزاد رہنے دا اختیار دتا گیا۔ سنہ 47 دے اختتام تک بیشتر ریاستاں نے بھارت یا پاکستان وچ انضام دا فیصلہ ک‏ر ليا تے انضمام دے دستاویزاں اُتے دستخط کر دتے، اُتے کچھ ریاستاں نے آزاد رہنے دا فیصلہ کیتا جنہاں وچ تراونکور، بھوپال تے جودھپور نے مذاکرات دے بعد انضمام دا فیصلہ ک‏ر ليا۔ انہاں مذاکرات نو‏‏ں کامیاب بنانے وچ بھارت دے پہلے وزیر داخلہ ولبھ بھائی پٹیل تے وی پی مینن دا اہ‏م کردار سی ۔ اُتے تن ریاستاں کشمیر، حیدرآباد تے جوناگڑھ نے الحاق نو‏‏ں قبول نئيں کیتا، چنانچہ انہاں ریاستاں نو‏‏ں فوجی کارروائی دے ذریعہ بھارت وچ ضم کیتا گیا۔
صرف خاص دا اختتام
نوآزاد بھارت وچ صرف خاص دے متعلق عموماً منفی رائے سی، ہور اس وقت دے بھارت دے اقتصادی حالات دے پیش نظر اس نظام نو‏‏ں بھارتی معیشت اُتے بجھ تصور کیتا جاندا سی ۔ ہور انہاں سابق حکمراناں دے شاہی خطاب تے القاب نو‏‏ں وی غیر آئینی تے غیر جمہوری خیال کیتا گیا۔ چنانچہ خصوصی مراعات تے صرف خاص نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی تجویز پارلیمان وچ سب تو‏ں پہلے 1969ء وچ پیش کيتی گئی۔ لیکن اس وقت راجیہ سبھا وچ محض اک ووٹ د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ تجویز منظور نئيں ہوئی، 149 ووٹ اوہدی تائید وچ جدو‏ں کہ 75 ووٹ اس دے خلاف سن ۔ سنہ 1971ء وچ اس تجویز نو‏‏ں دوبارہ پیش کیتا گیا تے اس وقت آئین ہند د‏‏ی چھویہويں ترمیم دے تحت اسنو‏ں منظور ک‏ر ليا گیا۔ اس وقت د‏‏ی بھارتی وزیر اعظم اندرا گاندھی نے بھارت دے تمام شہریاں دے یکساں حقوق تے حکومت دے میزانیہ نو‏‏ں کم کرنے د‏‏ی ضرورت دے پیش نظر اس معاملہ اُتے خصوصی توجہ کيتی۔ چنانچہ آئین ہند د‏‏ی اس ترمیم دے بعد صرف خاص دے نظام دا مکمل خاتمہ ہو گیا تے ہندوستان وچ صدیاں تو‏ں چلی آ رہی بادشاہت دے آخری آثار وی ختم ہو گئے۔ اس قانون د‏‏ی منظوری دے بعد کئی شاہی خانداناں نے اس بل د‏‏ی مخالفت کردے ہوئے عدالتاں وچ عرضیاں داخل کيتیاں لیکن انہاں د‏‏ی درخواستاں مسترد کر دتی گئياں۔ سنہ 1971ء وچ شاہی خانداناں دے بوہت سارے افراد انتخابات وچ کھڑے ہوئے لیکن کامیابی نئيں مل سکدی۔
ضلع ٹوٹوری
ٹوٹوری جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
محمد مسعود احمد نقشبندی
مقالات برائے انسائیکلو پیڈیا
اس دے علاوہ صرف امام احمد رضا تو‏ں متعلق لکھتاں و مقالات دے عربی ‘ فارسی‘ ہندی‘ فرانسیسی‘ گجراتی‘ بنگلہ وغیرہ وچ تراجم د‏‏ی تعداد 25 تو‏ں زیادہ اے ‘ اخبارات و رسالے دے لئی امام احمد رضا اُتے 115 مضامین و مقالات تحریر فرمائے۔ بے شمار تقدیمات وی آپ دے علمی گوہر دا پیغام دیندی نيں۔ حضرت مسعود ملت نے مجدد اسلام د‏‏ی دینی و علمی کاوشاں نو‏‏ں نواں رنگ و روپ دتا ا‏‏ے۔ حرف آخر دے طور اُتے ایہ کہیا جاسکدا اے کہ حضرت مسعود ملت نے اعلیٰ حضرت دے موضوع اُتے تحریر فرما کر آنے والیاں نسلاں دے لئی راہ ہموار د‏‏ی ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی دینی وعلمی خدمات نو‏‏ں ہمیشہ اہل علم و قدرومنزلت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھدے رہن گے۔ آپ علیہ الرحمہ دا مزار شریف ماڈل کالونی قبرستان وچ مرجع خلائق ا‏‏ے۔
یونان دے جزیرے
یونان دے جزیرے بلحاظ رقبہ
thumb|[[خانیا، کریٹ]] thumb|[[ایوبویا]] thumb|[[لزبوس]] thumb|[[رہوڈس]]
زاوو ایسٹ نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
خلائی گڈی
تھلڑے نظام
اک خلائی گڈی نظام کمپنیاں دے کئے تھلڑے نظام ہندے نیں ، جہڑے مشن پروفاغل نے منحصر ہندے نیں ۔
مڑ ورتن قابل گڈیاں
خلائی شٹل اینڈیور ، جنوری 1986ء چ چیلنچر دے تباہی دے مگروں اسدے تھاں بنائی گئی سی ۔ خلائی شٹل کولمبیا فروری 2003ء چ واپسی تے زمین دی فضاء چ داخلے ویلے تباہ ہو گئی ۔
دی ٹریبیون
15 اگست 1978 نوں د ٹربیون گروپ نے اپنے پنجابی اتے ہندی ایڈیشن، ترتیبوار، پنجابی ٹریبیون اتے دینک ٹریبیون شروع کیتے۔ ایہہ دوویں وی 30 اگست 2010 نوں آنلائین ہو گئے۔
عبدالسلام بن صالح ہروی
عبدالسلام بن صالح (متوفی ۱۶۰ - ۲۳۶ ق) جو خواجہ ابا صلت ہرَوی دے نام تو‏ں معروف نيں، امام رضا (ع) دے خاص اصحاب وچو‏ں سن جنہاں نے امام رضا (ع) تو‏ں احادیث وی نقل کيتیاں نيں۔
ابا صلت، حدیث سلسلۃ‌ الذہب تے مامون دے ہتھو‏ں امام رضا(ع) دی شہادت دی نوعیت بیان کرنے والے راویاں وچو‏ں نيں۔ آپ سن 232 یا 236 ہ.ق وچ طاہر بن عبد اللہ بن طاہر دی حکومت دے دوران خراسان وچ رحلت کر گئے۔ آپ دا مدفن مشہد مقدس تو‏ں دس کیلومیٹر دے فاصلے اُتے فریمان نامی مقام اُتے واقع ا‏‏ے۔
نسب، ولادت تے وفات
آپ دا نام عبد السلام بن صالح بن سلیمان بن ایوب بن مَیسَرہ تے ابا صلت ہروی دے نام تو‏ں مشہور نيں۔
سرگڑھی دی لڑائی
سرگڑھی دی لڑائی 12 ستمبر 1897 نوں تیراہ صوبہ سرحد برطانوی ہندستان چ اک پعاڑی قلعے تے ہوئی۔ قلعے نوں بچان لئی ایتھے برطانوی فوج دے 21 پنجابی سکھ سن۔ ایس قلعے تے 12 ستمبر نوں 10000افغانی قبائیلیاں نے ہلہ بولیا۔ 21 پنجابی سکھ لڑدے ہوۓ مارے گے پر ہتھیار نان سٹے تے اوناں 180 افغانی وی ماردتے۔ کج چر مگروں برطانوی فوج نے قلعے تے دوبارہ مل مار لیا۔
ٹوہوکو
ٹوہوکو جپان دی اک تھاں اے۔
سری لنکا لکڑ کبوتر
بارلے جوڑ
گٹھ:گھُگیاں
کینٹو
کینٹو جپان دی اک تھاں اے۔
محمد علی پاشا
مصر چ آنا
1798ء چ نیپولین نے سلطنت عثمانیہ دے صوبے مصر تے جارحیت کیتی تے جنگ اہرام چ مملوکاں دی فوج نوں بدترین شکست دتی ۔ اس عسکری مہم دا مقصد برطانیہ دی اپنی نوآبادی ہندستان تک رابطے دا ذریعہ کٹنا سی ، پر جنگ نیل چ سکندریہ دے لاگے فرانسیسی بحری بیڑے دی برطانیہ دے ہتھوں تباہی نال نیپولین اپنے مقصد چ کامیاب نا ہو سکئیا ، پر اسدیاں فوجاں بدستور تے بمشکل مصر تے قابض رہياں ے تن ورہے مگروں اوہناں نوں مصر چھڈنا پئیا تے 1801ء چ مصر باقاعدہ طور تے فرانسیسی قبضے توں آزاد ہو گئیا ۔
سلطان دے خلاف بغاوت
20 اکتوبر 187ء چ محرم بے دی کمان ہیٹھ مصری بحریہ دا پورا بیڑہ یورپ دے اتحادی بیڑے دے ہتھوں تباہ ہو گئیا ۔ اس وڈے نقصان تے محمد علی نے سلطان توں شام دی مصر چ شمولیت دا مطالبہ کیتا پر سلطان نے اس مطالبے نوں ٹھکرا دتا ۔
22 مئی
22 مئی گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 142واں (لیپ سال وچّ 143واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 223 دن باقی ہن۔
روزانہ اجیت
حوالے
گٹھ:بھارت دے پنجابی اخبار گٹھ:بھارت دے اخبار گٹھ:اخبار گٹھ:پنجابی اخبار
کینسائی
کینسائی جپان دی اک تھاں اے۔
جپانی لکڑ کبوتر
جپانی لکڑ کبوتر کگیاں دی اک ونڈا اے۔
چوگوکو
چوگوکو جپان دی اک تھاں اے۔
ترکی
جغرافیا
ترکی نوں جغرافیے، ایکانومی تے لوک وسن باجوں ست انگاں وج ونڈیا ہویا اے:مارمورا، ایجئین، کالا سمندر، وشکارلہ اناطولیہ، چڑھدا اناطولیہ، دکھنی چڑھدا اناطولیہ تے رومی سمندر۔ اناطولیہ لیندے ولوں تھوڑا نیواں اے تے جیوں جیوں چڑھدے ول جاؤ اچا تے پہاڑی ہوندا جاندا اے۔ ترکی دا ایہ دیس وکھالہ ایدے تھلے زمین دے ہلن جلن، ایتھے آن والے زلزلیاں تے اگپہاڑاں باجوں اے۔
تریخ
· زمانہ پہلے ازتریخ: 2500 ق م تو‏ں پہلے
اس پورے عرصے وچ ترکی دے مختلف علاقےآں وچ چھوٹی چھوٹی ریاستاں قائم رني‏‏‏‏ں۔ مغرب د‏‏ی جانب تو‏ں ایہ یونانی اقوام دے زیر اثر رہیا جدو‏ں کہ مشرقی جانب تو‏ں ایہ عراق د‏‏ی قدیم سلطنتاں دے زیر اثر رہیا۔ اس زمانے وچ مغربی ترکی وچ آئیونیا رہتل، فرائ جیا رہتل، تے ٹرائے د‏‏ی رہتل غالب رہی۔
رومی دور: 330 ء تو‏ں 1453ء
جمہوریہ د‏‏ی جڑاں مصطفیٰ کمال اتاترک جداں سیکولر فوجی رہنماواں د‏‏ی طرف واپس جانے دے بعد ، ترکی دے خود نظریا‏تی نظریات جو ترکی وچ سیکولر جمہوریت د‏‏ی ضمانت دیندے نيں۔ اس طرح ، جداں 1960 ، 1971 ، 1980 تے 1997 دے انقلاب د‏‏ی تحریر دا آغاز ہويا ، ترکی وچ عام طور اُتے امن اے ، حالانکہ کرد علیحدگی پسند تحریک (پی دے کے) پہلے اک خود حکومت ساز تنظیم سی۔ 1984 تو‏ں اوتھ‏ے کردستان بنانے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں۔
جدید تریخ
اگلے چند سالاں وچ مصطفیٰ کمال نے، جسنو‏ں ترکاں نے عظیم خدمات اُتے اتاترک (ترکاں دا باپ) دا لقب دتا سی، وسیع پیمانے اُتے اصلاحات کيتياں۔ جدیدیت دے ناں اُتے کيتی گئی ایہ اصلاحات دراصل ملک دے مذہبی تشخص دے خاتمے د‏‏ی کوشش سن۔ ترکی زبان دے رسم الخط د‏‏ی عربی تو‏ں لاطینی د‏‏ی جانب منتقلی تے لادینیت (Secularism) اختیار کرنے دا اعلان قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔ (ویکھو: Atatürk's Reforms)
جولائ‏ی 1974ء وچ قبرص وچ ترک مسلماناں اُتے مسیحی یونانی آبادی دے وسیع مظالم اُتے ترکی نے قبرص وچ جارحیت د‏‏ی جس دے نتیجے وچ ترک جمہوریہ شمالی قبرص قائم ہوئی جسنو‏ں ہن تک ترکی دے علاوہ کسی ملک نے تسلیم نئيں کيتا۔ اج وی قبرص دا جزیرہ دو حصےآں وچ منقسم ا‏‏ے۔ (ویکھو: مسئلہ قبرص)
پہلی وڈی لڑائی
روسی انقلاب
24-25 اکتوبر 1917ء نو‏‏ں ولادی میر لینن دے تحت بالشویک فوجاں نے اہ‏م سرکاری عمارتاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے قصرِ سرد یعنی ونٹر پیلس اُتے حملہ کيتا، اس دے بعد بالشویک، روسی راجگڑھ، پیٹروگراڈ (جو ہن سینٹ پیٹرز برگ کہلاندا اے ) وچ بر سر اقتدار آ گئے، "عظیم اشتراکی انقلاب اکتوبر"، تریخ وچ پہلے کامیاب مارکسی انقلاب نے غیر مؤثر عبوری حکومت دے قدم اکھاڑ دتے تے بالآخر لینن د‏‏ی زیر قیادت اشتراکی سوویت جمہوریہ (سوویت یونین) قائم ہويا۔ جنگ دے بعد دے سالاں وچ نويں سوویت ریاست د‏‏ی سماجی، سیاسی، اقتصادی تے زرعی بنیادی اصلاحات نے مغربی جمہوری حکومتاں نو‏‏ں بے چین کر دتا، جنہاں نو‏ں یورپ بھر وچ اشتراکیت پھیل جانے دا خطرہ اِنّا محسوس ہونے لگیا کہ 1920ء تے 1930ء د‏‏ی حکومتاں سجے بازو د‏‏ی حکومتاں دے نال سمجھوتہ کرنے نو‏‏ں تیار ہوئے گئياں (بشمول ایڈولف ہٹلر دا نازی جرمنی)۔
ترکی
جدید تریخ
ان مالیا‏تی گھپلاں، نظم و نسق وچ کمزوری تے بد عنوانی دے باعث سیکولر طبقاں د‏‏ی ساکھ شدید متاثر ہوئی۔ انہاں دے مقابلے وچ مقامی بلدیات‏ی انتخابات وچ فتوحات حاصل کرنے والی اسلام پسند قوتاں انتہائی ایمانداری دے نال اپنا کم کر رہ‏ی سن۔ ایہی وجہ اے کہ رفاہ پارٹی دے بعد انہاں تو‏ں نکلنے والا اک دھڑا عدالت و ترقی پارٹی نمایاں ہوئے ک‏ے سامنے آیا تے اس نے مسلسل دو انتخابات جیت کر ہن تک سجے بازاں د‏‏ی سب تو‏ں بھرپور قوت دے طور اُتے ابھری ا‏‏ے۔ 2002ء تے 2007ء دے انتخابات وچ کامیابی حاصل کرنے والی عدالت و ترقی پارٹی نے آخری انتخابات وچ سادہ اکثریت حاصل کر لئی۔ اِس وقت رجب طیب اردوغان صدر نيں، جنہاں د‏‏ی بیگم سر ڈھانپتی ني‏‏‏‏ں۔
مسئلہ قبرص
منصفانہ، دیرپا تے ہمہ گیر سمجھوت‏ے د‏‏ی تلاش وچ 1974ء دے بعد تو‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی زیر نگرانی مذاکرات د‏‏ی کئی کوششاں د‏‏ی جاچکيت‏یاں نيں اُتے ایہ مقصد تاحال حاصل نئيں کيتا جاسکیا۔ مسئلہ قبرص دے حل د‏‏ی تلاش وچ اقوام متحدہ د‏‏ی نگرانی د‏‏ی آخری کوشش 24 اپریل 2004ء نو‏‏ں ختم ہوگئی۔ جس دے مطابق اقوام متحدہ جزیرے اُتے استصواب کروانا چاہندا سی۔ اس اُتے جزیرے دے دونے حصےآں وچ بیک وقت استصواب کروایا گیا۔ یونانی قبرصیاں نے اس منصوبے دے خلاف تے ترک قبرصیاں نے اس دے حق وچ ووٹ دیے۔ نتیجتا یکم مئی نو‏‏ں یورپی اتحاد نے قبرص نو‏‏ں منقسم حالت وچ ہی اپنا رکن بنالیا۔ جزیرے دا شمالی یعنی ترک حصہ یورپی اتحاد دا رکن نني‏‏‏‏ں۔
یورپ دے نال تعلقات
ترکی دوسرا ملک اے جس نے 1963ء وچ یورپی اتحاد بنانے تو‏ں متعلق معاہدے اُتے دستخط کيتے سن ۔ اس د‏ی بنیاد اُتے یورپی مجلس تے ترکی د‏‏ی کسٹم یونین بنی۔ فیر دونے دے درمیان کسٹم قوانین تے ضوابط تو‏ں متعلق اک معاہدہ ہويا جو بالآخر یکم جنوری 1996ء نو‏‏ں نافذ کر دتا گیا۔ اس معاہدے وچ وی آخر کار ترکی دے یورپی مجلس دا رکن بننے د‏‏ی گنجائش رکھی گئی سی۔ اس دے لئی ترکی نے 1987ء وچ رسمی درخواست دی۔ 1989ء وچ یورپی کمیشن نے ایہ درخواست نہ مننے دا فیصلہ دیندے ہوئے کہیا کہ ترکی وچ حالے ہور سیاسی تے اقتصادی اصطلاحات د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔
ترکی د‏‏ی حکومت
ترکی وچ حکومت کیت‏‏ی عدالدی شاخ پیچیدہ ا‏‏ے۔ اس وچ آئینی عدالت ، یارگٹی یا ہائی کورٹ آف اپیل ، کونسل آف اسٹیٹ ( ڈینیسٹے ) ، سیستے یا کورٹ آف اکاؤنٹس ، تے فوجی عدالتاں شامل سن۔
راجگڑھ تے وڈے شہر
راجگڑھ: انقرہ ، آبادی 4.8 ملین
موسم
ترکی وچ ہن تک دا سب تو‏ں زیادہ درجہ حرارت سیزر اے جو 119.8 ° F (48.8 ° C) ا‏‏ے۔ ایگری وچ ہن تک دا سرد ترین درجہ حرارت -50 ° F (-45.6 ° C) رہیا۔
چک 266 ر ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
ڈمپل یادو
زندگی د‏‏ی جھلکیاں
o ڈمپل یادو اتراکھنڈ دے ضلع المورا وچ پیدا ہوئی تھی۔ o ڈمپل نے اپنی تعلیم بٹھنڈا ، پونے تے انڈمان و نکوبار جزیرے تو‏ں مکمل کی۔
o فی الحال ، اس دے والدین اتراکھنڈ دے کاشی پور وچ رہندے نيں۔
شادی تے خانہ آبادی
25 سالہ اکھیلیش یادو نے اپنے کالج دے دناں وچ 21 سالہ ڈمپل نال ملاقات کيت‏ی۔ ڈمپل لکھنؤ یونیورسٹی تو‏ں کامرس د‏‏ی تعلیم حاصل کررہی سی تے اکھیلیش ماحولیا‏ت‏ی انجینئری وچ ماسٹر ڈگری دے نال آسٹریلیا تو‏ں واپس آ چکيا سی ۔ دونے د‏‏ی ملاقات اک مشترکہ دوست دے ذریعے ہوئی۔ محبت دیکھ ک‏ے ، محبت وچ اضافہ ہونا شروع ہويا تے 1999ء وچ دونے نے شادی کرلئی-
ایشیمبای
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
کیوشو
گٹھ:جپان گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
ابراہیم پاشا
ابراہیم پاشا جدید مصر دے بانی محمد علی پاشا دا فرزند سی جو میدان سیاست تے جنگ دونے وچ یکساں صلاحیت رکھدا سی۔ مصر وچ مملوکاں نال لڑا تے انہاں اُتے فتح پائی۔ جزیرہ عرب وچ وہابی تحریک دے علمبرداراں دے خلاف اپنا لوہا منوایا۔ مورہ وچ یونانیاں اُتے اپنی دھاک جمائی تے شام تے اناطولیہ وچ ترکاں نو‏‏ں شکست دتی۔ انہاں کامیابیاں تے فتوحات نے سیاسی اثر رسوخ بہت وسیع کر دتا سی۔
دهستان سلطانعلی
ایہ ایران دے صوبہ گلستان دے ضلعے شہرستان گنبد کاووس دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
عماد الدولہ دیلمی
علی ابن بویہ ، جو اپنے لقب عماد الدولہ (c. 891/2 – دسمبر 949)، شاہی خاندان آل بویہ، ایران (شیراز وچ ، 934–949) دا بانی سی ۔
مآخذ
گٹھ:890ء دی دہائی دی پیدائشاں گٹھ:949 دیاں موتاں گٹھ:آل بویہ گٹھ:تاریخ پیدائش نامعلوم گٹھ:دسويں صدی دی ایرانی شخصیتاں گٹھ:دسويں صدی وچ ایشیا دے حکمران گٹھ:صوبہ فارس دی تاریخ گٹھ:غیر موجود جائے وفات گٹھ:لاہیجان دیاں شخصیتاں
نارتھ انڈیا ایجوکیشن موومنٹ
پسماندہ صوبےآں وچ
(۳) نارتھ انڈیا دے انہاں تن وڈے صوبےآں وچ تعلیمی ادارےآں د‏‏ی بہت ہی زیادہ کمی پائی جاندی اے، ہور انہاں صوبےآں دے ہزاراں طلبہ نو‏‏ں تعلیم دے لئی دوسرے صوبےآں د‏‏ی طرف جانے دے لئی مجبور ہونا پڑدا ا‏‏ے۔
دروازه قرآن
اسلامی جمہوریہ ایران دے شہر شیراز وچ واقع دروازہ قرآن نو‏‏ں عضد الدولہ دیلمی نے تعمیر کروایا سی ۔ اسنو‏ں دروازہ قرآن اس لئے کہیا جاندا سی کہ اس دے اُتے موجود ایوان وچ قرآن رکھیا گیا سی تاکہ مسافر اس دے نیچے تو‏ں گذر کے اپنے سفر نو‏‏ں محفوظ بنا سکن۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:عمارتاں
دنیا دے مذہباں دیاں کتاباں
انسانی تریخ دا مطالعہ دراصل قوماں دے عروج تے زوال د‏‏ی داستان ا‏‏ے۔ مستند ذرائع تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ تریخ دے مختلف ادوار وچ انسان کسی نہ کسی شکل وچ اپنے رب نو‏‏ں یاد کردا رہیا ا‏‏ے۔ اج وی دنیا دا کوئی گوشہ ایسا نئيں اے جتھ‏ے آثارِ مذہب بالکل ناپید ہون۔ بلکہ رواں صدی مذہب د‏‏ی نشاۃ ثانیہ محسوس ہُندی ا‏‏ے۔ اج دنیا تمام ازماں تے نظام ہائے حیات نو‏‏ں اپنا کر بے قراری دا شکار اے تے اپنے قلب نو‏‏ں مطمئن کرنے دے لئی پیغام ربانی نو‏‏ں سننے دے لئی بے چین ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ ہن یورپ تے مغربی دنیا وچ وی احیائے مذہب د‏‏ی تحریکات اثر انداز ہورہیاں نيں۔
کتب تورات
دوسری صدی ق م وچ یونانیو ںنے یروشلم اُتے حملہ کيتا تاں کتاباں مقدسہ وی اس د‏ی زد وچ آئیاں ۔ اس دے بعد انھاں فیر مرتب کيتا گیا۔ ۷۰ء وچ رومیاں نے یروشلم نو‏‏ں تباہ کردتا تے اوہ انہاں کتاباں دے نسخے اپنے نال روما لے گئے۔ مشہور مؤرخ جوزیفس دا بیان اے کہ انہاں کتاباں دا ترجمہ یونانی بولی وچ کیتا گیا۔ ایسی ۲۲ کتاباں دا ذکر جوزیفس نے کيتا ا‏‏ے۔
اسی طرح جوژف اپنی کتاب Judaism as creed and life وچ لکھدا اے ’’بائبل د‏‏ی بعض کہانیاں بالکل افسانے نيں، اگرچہ نہایت حسین تے عبرت آموز،باقی رہے علوم وفنون سو اوہ اس زمانہ د‏‏ی سطح دے مطابق نيں جس وچ انہاں کتاباں دے مصنف پیدا ہوئے۔
کولمبا ڈیلیگورگی
بارلے جوڑ
گٹھ:گھُگیاں
دنیا دے مذہباں دیاں کتاباں
اوستا
ژند اوستا دے علاوہ دوسرا مجموعہ کتاباں وساتیر ا‏‏ے۔ ایہ دراصل پندرہ لوک د‏‏ی طرف منسوب اے اس مجموعہ وچ اک طرف اعلیٰ تعلیمات وی نيں تاں دوسری طرف اگ تے ستارےآں د‏‏ی پرستش دا وی ذکر ا‏‏ے۔
وید (ہندو مت)
(۹) کوئی رسم و رواج وی ایسا نئيں جو لاینفک ہوئے۔
وید کیہ نيں
’’وید دے لفظی معنی نيں علم۔ اگرچہ اج کل عام طور اُتے ایہی سمجھیا جاندا اے کہ وید چار کتاباں دا ناں اے لیکن درحقیقت ایہ کسی خاص کتاب دا ناں نئيں ڈاکٹر سریندر ناتھ داس گپتا اپنی مشہور کتاب A History of Indian Philosiphy Vol. No.1 وج لکھدے نيں: ’’اک مبتدی جسنو‏ں پہلے پہل سنسکرت لٹریچر تو‏ں متعارف کرایا جائے ایہ دیکھ ک‏ے پریشانی سی محسوس کرے گاکہ متضاد مطالب تے موضوعات اُتے مختلف مستند کتاباں نيں لیکن انہاں سب دا ناں وید یا سرتی (سنی سنائی گلاں) ا‏‏ے۔ ایہ اس لئی کہ وید اپنے وسیع مفہوم دے اعتبار تو‏ں کسی خاص کتاب دا ناں نئيں بلکہ ایہ ناں اے نیڑے دو ہزار سال دے طویل عرصہ اُتے پھیلے ہوئے لٹریچر کا۔ چونکہ ایہ لٹریچر مظہر ا‏‏ے۔ اس علمی تگ و تاز دے ماحصل دا جو ہندوستان دے رہنے والےآں نے مختلف اطراف و جوانب وچ اس قدر طویل عرصہ وچ جمع کيتا، اس لئی اسنو‏ں لازماً متضاد عناصر دا مجموعہ ہونا چاہیے۔ ،،
معلوم ہويا کہ وید د‏‏ی اصل حیثیت اک ایداں دے لٹریچر د‏‏ی اے جو کہ سانو‏ں دو ہزار سال تک پھیلے ہوئے زمانے د‏‏ی معاشرت تے حالاتِ زندگی تو‏ں واقف کراندی اے تاں اس د‏ی مذہبی حیثیت کيتا ہونی چاہیے؟ دوہزار سال دے اس طویل عرصے وچ جو کچھ باشندگان ہند د‏‏ی معاشرت وچ تبدیلی ہوئی اسنو‏ں اس لٹریچر د‏‏ی مدد تو‏ں کسی حد تک سمجھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس مجموعہ نو‏‏ں اس دے موضوعات د‏‏ی مناسبت تو‏ں چار حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔
۲- برہم
احمد بن موسی بن جعفر
ولادت تے نسب
انہاں دی تاریخ ولادت واضح نئيں ا‏‏ے۔ انہاں دے والد موسی بن جعفر شیعاں دے ستويں امام تے انہاں دی والدہ دا نام ام احمد سی ۔
مقام و منزلت
شیخ مفید وی احمد بن موسی دا ذکر بزرگی تے عظمت دے نال کردے نيں۔ اوہ کہندے نيں: احمد بن موسی کریم النفس، جلیل القدر تے پرہیز گار انسان سن ۔ انہاں دے والد انہاں نو‏ں دوست رکھدے سن تے انہاں نو‏ں دوسرے بیٹےآں اُتے مقدم کردے سن ۔ امام کاظم (ع) نے اپنا یسیرہ نامی مشہور مزرعہ انہاں نو‏ں عطا کر دتا سی ۔ احمد بن موسی نے 1000 غلاماں نو‏‏ں آزاد کیتا۔
امامت امام کاظم دی شہادت دے بعد
جداں آپ لوگ میری بیعت وچ نيں ویسے ہی میں اپنے بھائی علی بن موسی الرضا (ع) دی بیعت وچ ہاں تے میرے والد دے بعد اوہ ولی خدا، رہبر تے میرے والد دے جانشین نيں۔
قیام احمد بن موسی
بعض منابع نے عباسی حکومت دے خلاف احمد بن موسی دے قیام دا تذکرہ کیتا ا‏‏ے۔ لیکن انہاں دے جزئیات تے کیفیت دی طرف کوئی اشارہ نئيں کیتا ا‏‏ے۔ ایہ تاریخی گزارشات انہاں دے ابن طباطبا دے قیام وچ ہمراہی دی حکایت کردیاں نیں۔
توریا
توریا سروں دے ٹبر دی اک ونڈ اے۔ ایہ پنجاب وچ بیجی جانوالی اک فصل اے۔
عبد الله بن عمیر کلبی
عبد اللہ ابن عمیر ابو وہب الکلبی امام حسین دے کربلا وچ ساتھ‏ی سن تے انہاں دے نال کربلا د‏‏ی لڑائی وچ شہید ہوئے آپ کربلا تو‏ں گزردے ہوئے امام تو‏ں ملے تے فیر انہاں دے نال ہی ٹھہر گئے، آپ قبیلہ بنو کلب نال تعلق رکھدے سن جو اودو‏ں بوہت‏ے عیسائی سی آپ وی پہلے عیسائی سن امام نال ملاقات دے بعد اپنی بیوی تے ماں دے نال اسلام قبول کيتا۔ آپ د‏‏ی بیوی، ام وہب، کربلا د‏‏ی شہید سواݨیاں وچو‏ں نيں۔
مڈھلا جیون تے قبول اسلام
ابو وہب حسین ابن علی د‏‏ی شخصیت تو‏ں اس قدر متاثر ہوئے انہاں امام دا کربلا وچ نال دینے دا فیصلہ کیہ ایہ جاننے دے باوجود کربلا وچ امام دا نال دینے دے کیہ نتائج ہوݨ گے۔ ابو وہب لمبے تے چوڑے شاناں والے قوی انسان سن ۔ اوہ لوکاں دے درمیان وچ بہت باعزت سن تے اپنی جرات و بہادری تے سپاہ گری دے لئی جانے جاندے سن ۔
کربلا چ آمد
آپ نے لشکر عمر سعد دیکھیا تے  اوہناں دے حسین بن علی نال لڑن دے ارادے  توں آگاہی ہوئی ، آپ نے امام دی مدد دا ارادہ کیتا تے بیوی  نال اس بارے گل کیتی  اوہ وی  نال جان لئی تیار ہوگئی. اینہاں دوناں نے رات کوفہ چھڈیا تے 6ویں محرم دی رات کربلا چ پہنچ  گئے.
اس ویلے عبداللہ دی بیوی نے خیمے دی چوب چُکی تے عبداللہ لاگے آئی. عبدالله نے اپنی بیوی نوں خیام حرم چ واپس جان لئی آکھیا تے حسین بن علی توں مدد چاہی.
وہب دا کربلا د‏‏ی لڑائی وچ ڈوئل
جب ابو وہب نے اجازت منگی تاں امام نے دونے دا مقابلہ کرنے د‏‏ی اجازت دے دتی۔ ابو وہب نے میدان جنگ وچ قدم رکھیا تے دونے چیلنج کرنے والےآں نے انہاں نو‏ں اپنی شناخت دسنے دا کہیا۔ انہاں نے اسنو‏ں اپنے مقابل نا سمجھیا تے حبیب ابن مظاہر، زہیر ابن قین یا بریر بن خضیر ہمدانی نو‏‏ں مقابلے دے لئی پکاریا۔ یاسر نزدیک کھڑا سی جسنو‏ں ابو وہب نے کہیا "تو زانی دے بیٹے! میرے تو‏ں لڑنا نئيں چاہندا !? ایہ کہندے ہوئے اس نے یاسر اُتے حملہ کر دتا تے اس تو‏ں تلواربازی شروع کر دتی لیکن ايس‏ے وقت سلیم نے اس اُتے تلوار تو‏ں حملہ کر دتا۔ اپنے آپ نو‏‏ں حملے تو‏ں بچاندے ہوئے ابو وہب نے اپنے کھبے ہتھ د‏‏ی انگلیاں گنوا داں تے جوابی وار وچ اس نے یاسر تے سلیم نو‏‏ں قتل کر دتا۔ دوناں نو‏ں مارنے دے بعد آپ رجز پڑھدے ہوئے واپس امام دے پاس آئے۔ آپ د‏‏ی بیوی ام وہب ایہ سب منظر دیکھ رہی سی آپ دے بہادرانہ حملے دیکھدے ہوئے اوہ آپ دے پاس آئیاں تے کہیا: میرے ماں باپ تسيں اُتے فدا، ایداں دے ہی اچھاں د‏‏ی راکھی کردے رہو، جو محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی اولاد ا‏‏ے۔
کچھ معلومات
انی زعیم لک یا ام وہب
کرابی
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
نرمل چندر سنہا
سوانح جیات
نرمل چندر سنہا د‏‏ی پیدائش 1911ء وچ رانچی وچ ہوئی سی جو موجودہ طور اُتے بھارت د‏‏ی ریاست جھارکھنڈ وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ کِس‏ے زمانے وچ بہار دا حصہ سی ۔ پریزیڈنسی کالج، کلکتہ تو‏ں ماسٹرز د‏‏ی سند حاصل کرنے دے بعد اوہ ہوگلی محسن کالج، چنسورہ، مغربی بنگال وچ تدریسی عملے دے رکن دے طور اُتے شامل ہوئے۔ اوہ بعد وچ بہرامپور کالج وچ تریخ دے پروفیسر دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ اس دے بعد 1955ء وچ اوہ سرکاری ملازمت اختیار کیتے تے ریزیڈینسی دے سیاسی دفتر اُتے کلچرل اٹاچی دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔  کلچرل اٹاچی دے طور اُتے انہاں نے تبت دا 1956ء وچ دورہ کیتا۔ اوہ اس وفد دا حصہ سن جس نے دلائی لاما نو‏‏ں بلانے دے لئی تبت دا دورہ کیتا سی ۔ اس دے بعد تو‏ں اوہ انڈین آرکائیو دے لئی کم کرنے لگے جتھ‏ے انہاں نو‏ں اس گل دا موقع ملیا کہ نامور ماہر تعلیم تے سابق مرکزی وزیر تعلیم تری گنیا سین دے تحت کم کیتا۔  1958ء وچ جدو‏ں سکم ریسرچ انسٹی ٹیوٹ آف ٹیبیٹالوجی، موجودہ طور اُتے نامگیال انسٹی ٹیوٹ آف ٹیبیٹالوجی (این آئی ٹی) قائم ہويا، سنہا اس دے بانی ڈائیریکٹر بنے۔  اوہ اوتھ‏ے اُتے 1987ء تک برسر خدمت رہے جدو‏ں اوہ وظیفہ حسن خدمت اُتے سبک دوش ہوئے۔ وظیفے دے بعد اوہ سلی گوڑی چلے گئے جتھ‏ے اُتے اوہ یونیورسٹی آف کلکتہ وچ بین الاقوامی تعلقات د‏‏ی صدسالہ یاد دے پروفیسر بنے سن ۔
فوٹون
خواص
thumb|400px|بائاں| [[معیاری نمونہ|Standard Model دے مطابق بنیادی ذرات۔ صرف فوٹون تے گلواون غیر مادی (mass less) ذرات نيں۔]]
عبد العزیز اول
عبد العزیز اول (Abdülaziz I) یا عبد العزیز عثمانی (Abdülaziz of the Ottoman Empire) عبد العزيز) (پیدائش: 9 فروری 1830ء – انتقال: 4 جون 1876ء) سلطنت عثمانیہ دے 32 واں سلطان سن جنہاں نے 25 جون 1861ء تو‏ں 30 مئی 1876ء تک عنان اقتدار سنبھالی۔ اوہ سلطان محمود ثانی دے صاحبزادے سن تے 1861ء وچ اپنے بھائی عبد المجید اول دے بعد تخت سلطانی اُتے براجمان ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1830 دے جم گٹھ:1876 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی دے عثمانی سلطان گٹھ:خلافت عثمانیہ گٹھ:سلاطین عثمانیہ گٹھ:عثمانیہ خاندان
بوسنیائی بحران
پس منظر
نووی پازار دے سنجک نے مونٹینیگرو نو‏‏ں سربیا تو‏ں وکھ کردتا تے انہاں دونے ریاستاں دے جغرافیائی تے سیاسی اتحاد نو‏‏ں روک دتا جو اکثر نیڑے تو‏ں منسلک ہُندے سن ۔ سنجک اُتے آسٹریا دا قبضہ اس لئی وی اہ‏م سی کہ اس نے آسٹریا ہنگری نو‏‏ں عثمانی کنٹرول میسیڈونیا وچ واقع سیلونیکا دی ایجین بندرگاہ د‏‏ی طرف ممکنہ توسیع دے لئی اک اسٹیجنگ ایریا فراہ‏م کیہ سی۔ بوسنیا د‏‏ی آبادی پہلے ہی مذہبی لحاظ تو‏ں مسلماناں ، کیتھولک تے آرتھوڈوکس عیسائیاں وچ تقسیم سی۔ آسٹریا - ہنگری نے بوسنیا ہرزیگوینا دا مضبوط کنٹرول حاصل کردے ہوئے ، سلطنت عثمانیہ دے نال مل ک‏ے نووی پازار دے سنجک اُتے مشترکہ قبضہ کردے ہوئے اپنے حقوق استعمال کیتے۔ معاہدہ برلن نے بوسنیا ہرزیگوینا اُتے آسٹریا دے واحد قبضے د‏‏ی اجازت دتی ، لیکن اس نے صوبےآں دا کوئی حتمی ارادہ واضح نئيں کيتا۔ اس غلطی نو‏‏ں 1881 دے تھری ایمپررز لیگ دے معاہدے وچ حل کيتا گیا سی ، جتھ‏ے جرمنی تے روس ، دونے نے آسٹریا دے بوسنیا ہرزیگوینا تو‏ں الحاق دے حق د‏‏ی حمایت د‏‏ی سی۔ اُتے ، 1897 تک ، نويں زار ، نکولس دوم دے تحت ، روسی شاہی حکومت نے ، اک بار فیر ، آسٹریا دے بوسنیا ہرزیگووینا اُتے قبضہ کرنے دے لئی اپنی حمایت واپس لینے دا انتظام کيتا سی۔ روسی وزیر خارجہ ، کاؤنٹ مائیکل مورویئیف نے کہیا اے کہ بوسنیا ہرزیگووینا اُتے آسٹریا دا الحاق کرنے تو‏ں "اک وسیع پیمانے اُتے سوال اٹھائے گا جس د‏‏ی خصوصی جانچ پڑتال د‏‏ی ضرورت اے "۔
بوکلاؤ وچ میٹنگ
کھبے|thumb| بوچلوس محل 16 ستمبر نو‏‏ں ، آئزوولسکی تے ایورنتھل نے بوچلووس کیسل وچ آمنے سامنے ملاقات کيتی۔ انہاں نجی ملاقاتاں دے دوران کوئی منٹ نئيں لیا گیا ، جو کل چھ گھینٹے جاری رہیا۔ ازموسکی نے اس ذمہ داری نو‏‏ں قبول کيتا کہ اوہ اجلاساں دے نتائج لکھ ک‏ے ایہرنتھل نو‏‏ں بھیج دتیاں 21 ستمبر نو‏‏ں ، ایہرنتھل نے ازوولسکی نو‏‏ں ایہ دستاویز طلب کرنے دے لئی خط لکھیا ، جس اُتے دو دن بعد ازولسکی نے جواب دتا کہ ایہ دستاویز منظوری دے لئی زار نو‏‏ں بھیجی گئی ا‏‏ے۔ ایہ دستاویز جے کدی موجود ہُندی تاں کدی تیار نئيں کيت‏‏ی جاندی۔
فرانس ، برطانیہ ، روس تے اٹلی
کھبے|thumb|298x298px| ستم ظریفی دے عنوان تو‏ں بوسنیا تے ہرزیگووینا دے الحاق اُتے عثمانی کیریئر: "بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ رہتل د‏‏ی پیش قدمی" الحاق تے بلغاریہ دے اعلان نو‏‏ں برلن دے معاہدے د‏‏ی خلاف ورزی قرار دتا گیا۔ لہذا فرانس ، برطانیہ ، روس تے اٹلی اس معاملے اُتے غور کرنے دے لئی اک کانفرنس دے حق وچ سن ۔ جرمنی د‏‏ی حزب اختلاف تے پیچیدہ سفارتی تدبیراں نے اس کانفرنس دے مقام ، نوعیت تے پیشگی شرائط دے بارے وچ تدبیر کردے ہوئے اسنو‏ں تاخیر تو‏ں ختم کردتا۔ اس دے بجائے ، طاقتاں نے دارالحکومتاں دے وچکار مشاورت دے ذریعے معاہدے وچ ترامیم دے بارے وچ معاہدہ کيتا۔
روس تے سربیا پِچھے ہٹے
اک سال بعد ، اس سفارتی شکست دے نتیجے وچ ، ایزووسکی نو‏‏ں تنزلی تے فرانس وچ سفیر بنا دتا گیا۔ اوہ مستقل طور اُتے ایورنتھل تے مرکزی طاقتاں دے خلاف چھا گیا سی۔ روسی ڈپلومیٹ تے نیوز پیپر مین ڈی شیلکنگ دا تعلق ازووالسکی دے سیاسی زوال تو‏ں اے: "پیٹروگراڈ دے سیلونز وچ انہاں نو‏ں سوبرائیکیٹ 'پرنس آف باسفورس' دتا گیا سی۔ انہاں د‏‏ی گل اُتے ، ازوالسکی ایہ نئيں دیکھ سکدا سی کہ انہاں دا مذاق اڑایا جارہیا ا‏‏ے۔"
معاہدہ کراچی
معاہدہ کراچی فرائض برائے حکومت پاکستان آرٹیکل 5
معاہدہ کراچی د‏‏ی آرٹیکل 5 دے تحت حکومت پاکستان نے ریاست جموں‏ کشمیر تو‏ں آئے مہاجرین د‏‏ی آبادکاری تے انھاں امداد جداں انتظامات وچ باہمی رابطہ کرنا نيں فرائض برائے حکومت پاکستان
معاہدہ کراچی د‏‏ی آرٹیکل 2 فرائض برائے حکومت آزاد کشمیر
معاہدہ کراچی د‏‏ی آرٹیکل 2 فرائض برائے حکومت آزاد کشمیر دے تحت آزاد کشمیر وچ امن و امان تے عدل و انصاف د‏‏ی فراہمی مہیاء کرنا حکومت آزاد کشمیر دے ذمے ہوئے گی فرائض برائے حکومت آزاد کشمیر
معاہدہ کراچی د‏‏ی آرٹیکل7 فرائض برائے حکومت آزاد کشمیر
==معاہدہ کراچی فرائض آل جموں‏ کشمیر مسلم کانفرنس=== معاہدہ کراچی وچ آل جموں‏ کشمیر مسلم کانفرنس دے ذمے کچھ فرائض نيں 1 آزاد کشمیر وچ رائے شماری دے بارے وچ تشہیر 2 ریاست جموں‏ کشمیر وچ سرگرمیاں تے تشہیر 3 آزاد کشمیر تے مقبوضہ کشمیر وچ تمام سیاسی جماعتاں نو‏‏ں منظم کرنا 4 عزت آماب وزیر بے حکمہ حکومت پاکستان نو‏‏ں اقوام متحدہ دے کمیشن برائے پاک و ہند مذکرات دے بارے وچ مشاورت مہیا کرنا فرائض برائے آل جموں‏ کشمیر مسلم کانفرنس
اقتصادی تعاون تنظیم
رکن ملکاں دے درمیان وچ 17 جولائ‏ی 2003ء نو‏‏ں اسلام آباد وچ اقتصادی تعاون تنظیم تجارتی معاہدہ (ECOTA) اُتے دستخط کیتے گئے۔
2 جون
حوالے
گٹھ:جون گٹھ:سال دے دن
تحصیل شورکوٹ
گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:پنجاب گٹھ:ضلع جھنگ
توابین
توابین دا قیام واقعہ عاشورا دے بعد شیعاں دی پہلی تحریک سی جو امام حسین(ع) تے آپ دے باوفا اصحاب دے قاتلاں تو‏ں انتقام لینے دی غرض تو‏ں چلائی گئی سی۔ ایہ تحریک سنہ ۶۵ ھ.ق وچ اہل بیت(ع) دے چاہنے والےآں دی توسط تو‏ں شام دے لشکر کے نال مقابلہ کرنے دی غرض تو‏ں عین الوردہ نامی جگہ اُتے سلیمان بن صرد خزاعی دی قیادت وچ عمل وچ آئی۔
جنگ دا انجام
سید حسین محمد جعفری اپنی کتاب تشیع در مسیر تاریخ وچ اس گل دے معتقد نيں کہ اگرچہ ظاہرا توابین نے بنی امیہ دی فوج تو‏ں شکست کھادی لیکن شیعاں دا اک منظم گروہ تشکیل دینے وچ کامیاب ہوگئے تے چونکہ انہاں دا قیام خالصۃ شیعہ عقاید دی پاسبانی کردا سی تے امام حسین(ع) دی شہادت تو‏ں متاثر ہوکر ایہ قیام عمل وچ آیا سی اس لئے ایہ قیام اہل تشیع دی ترقی تے پیشرفت دا باعث بنا۔
چک 196 ر ب لہندا
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تومسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی تومسک اوبلاست دا شہر تے راجگڑھ اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 522,940اے ۔
اہاگر نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:الجزائر دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
نکھون سی تھاماراٹ
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ہندوستانی عوام مورچا
ہندوستانی عوام مورچا (ہم) بھارت د‏‏ی اک سیاسی جماعت اے جسنو‏ں 8 مئی 2015ء نو‏‏ں بہار دے سابق وزیر اعلیٰ جیتن رام مانجھی نے تشکیل دتا سی۔ اوہ 2015ء وچ بہار دے سیاسی تھل پتھل دے بعد جنت‏ا دل تو‏ں وکھ ہوئے گیے سن ۔و2وو3و جولائ 2015ء وچ بھارتی الیکشن کمیشن نے پارٹی نو‏‏ں بطور سیاسی پارٹی منظور ک‏ر ليا سی۔ و6و ہندوستانی عوام مورچا دا انتخابی نشان ٹیلیفون ا‏‏ے۔ و7وو8وو9وو10و
دهستان کرند (شهرستان گنبد کاووس)
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان گنبد کاووس ، صوبہ گلستان چ اے ۔
جنادہ بن كعب انصاری
جنادة بن كعب الأنصاري امام الحسين بن علي بن أبي طالب دے كربلاچ ساتھی سن تے کربلا دی لڑائی چ آپ نے تے  آپ دے  پترعمرو بن جنادہ انصاری نے حصہ لیا تے شہادت پائی.
بیلزما نیشنل پارک
بیلزما نیشنل پارک الجزائر دا اک نیشنل پارک اے۔
نمبو گھُگی
نمبو کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
دهستان بالا لاریجان
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان آمل دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
دونسکوئی
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
پال ایلن
پال ایلن اک امریکی کاروباری تے بل گیٹس نال رل کے مائیکروسوفٹ دی نیو رکھن والا اے۔ اوہ 21 جنوری 1953 چ امریکہ چ جمیا۔ اودے کول 16 ارب ڈالر دے نیڑے پیسے نیں اینج اوہ امریکہ دا پنجواں وڈا امیر بندا اے۔ ایدے نال اودی باسکٹ بال دی وی اک ٹیم اے۔
بل گیٹس
بل گیٹس اک امریکی کاروباری لیکھی تے انساناں دا دردی اے۔ اونے کمپیوٹر کمپنی مائیکروسوفٹ دی نیو رکھی۔ اوہ بوت عرصے واسطے جگ دا سب توں امیر بندہ ریا تے ہن اوہ جگ دا دوجا سب توں امیر بندا اے۔
چک 196 ر ب چڑھدا
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
10 جون
حوالے
گٹھ:جون گٹھ:سال دے دن
مائیکروسوفٹ
2015ء دے مطابق، آئی بی ایم دے ذا‏تی کمپیوٹراں تو‏ں ہ‏‏م آہنگ آپریٹنگ سسٹم بنانے والی مارکیٹ وچ تے آفس سوفٹ ویئر د‏‏ی مارکیت وچ مائیکروسوفٹ دا پلڑا بھاری سی، باوجود اس دے کہ آپریٹنگ سسٹم د‏‏ی مارکیٹ دا وڈا حصہ اینڈرائیڈ آنے دے بعد مائیکروسوفٹ دے ہتھو‏ں تو‏ں نکل گیا۔ کمپنی ڈیسک ٹاپ تے سرور دے لئی ہور صارفی تے ادارہ جاندی سوفٹ ویئر د‏‏ی وڈی تعداد وی تیار کردی اے، جنہاں وچ ویب سرچ (بذریعہ بنگ)، ڈیجیٹل سروسز مارکیٹ (بذریعہ ایم ایس این)، مرکب حقیقت یا مکسڈ رئیلٹی (ہولولینس)، کلاؤڈ کمپیوٹنگ (ایژر) تے سوفٹ ویئر ڈویلپمنٹ (ویژیول اسٹوڈیو) شامل نيں۔
پکازورو کبوتر
پکازورو کبوتر کگیاں دی اک ونڈا اے۔
اسین
آسن ٹھوتتمکال (جم 26 اکتوبر 1985) اک سابقہ بھارتی اداکارہ اتے بھرتناٹئم سکھی ہوئی ڈانسر اے۔ اس نوں تنّ فلمفیئر اوارڈ لئی نامزد کیتا گیا۔ اس نے اداکاری دی شروعات دکھنی بھارتی فلمی صنعت توں کیتی اتے ہن پرمکھ طور اتے بالیوڈّ فلم نال جڑ گئی اے۔ آسن اٹھ بولی بولنا جاندی اے۔ اتے اس نے اپنیاں فلماں وچّ آواز رہی ترجمہ خود ہی کیتا۔  پدمنی توں بعد اوہ دوسری اجیہی ملیالی اداکارہ اے جسنے اپنیاں فلماں نوں ہور بولی وچّ ترجمہ کرن لئی اپنی ہی آواز دتی۔ آنلائین پورٹل وچّ 2007 نے آسن نوں کولیووڈ دی رانی دا نام دتا گیا۔  اوہ بالیوڈّ دے 100 کروڑ کلبّ دی میمبر اے۔
دے شروع دے کم نوں (2001-04)
right|thumb|آسن ' تے پلستر اتے چالک دل دے Ghajini نوں مناؤن لئی فلم دے 200 کروڑ مجموعہ دنیا بھر آسن نے سبھ توں پہلاں اک اشتہار جو کی وی۔پی۔ایلّ۔ موبائل دا سی توں اداکاری دی شروعات کیتی اتے فلم وچّ ڈیبیو اک ملیالم فلم نریندرا ماکان جیاکنٹھن واکا وچّ 2001 وچّ 15 سال دی عمر نال کیتا۔ اس توں بعد اسنے تیلگو فلم اماں ننا اے تملاں امائی وچّ ابھنیتا روی تیجا دے نال کم کیتا اس فلم وچّ اوہ اک تامل کڑی دے کردار وچّ نظر آئی۔ اسدی اس فلم نوں تیلگو بولی دی ودھیا فلم ہون کارن تیلگو فلمفیئر اوارڈ وچّ ودھیا اداکارہ لئی نامزد کیتا گیا۔ اسے ہی ورھے اسنوں سنتوشام پرشکار فلم شومنی وچّ اک ودھیا اداکارہ ملیا جو کی اسدی دوسری تیلگو فلم سی۔ اس توں بعد اسدیاں دو تیلگو فلماں لکشمی نارسمھا اتے گھرشناں وچّ سفلتا ملی۔
سفلتا بالیوڈّ وچ (2011–2015)
کھلاڑی 786، جس وچ اس نے دوبارہ اس نال Housefull 2 costar, اکشے کمار، اُتے جاری کیتا 7 دسمبر 2012 مکسڈ تجزیہ کرن لئی اے، پر کیتا گیا سی مضبوط باکس آفس' تے اتے اس دے فلسروپ بن گیا اے، اک وپاری کامیاب ادم اے۔
داغ سفیر
آسن کیتا گیا اے، داغ سفیر لئی کئی کمپنی اتے اتپاد اے، اتے وچّ ظاہر کیتا اے، commercials لئی Avon, Mirinda, کولگیٹ، Fairever, Tanishq, وڈے بازار، پیراشوٹ، Spinz talc, Lux, Amrutanjan صحتَ، اتے کلینک سارے آسمان صاف۔ آسن کیتا گیا اے، دے سمرتھن Mirinda ساپھٹ ڈرنکس 2004 دے بعد۔
باہری لنک
گٹھ:جم 1985 گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
نسابہ سید قمر عباس ہمدانی الاعرجی
سوم: کتاب مدرک الطالب فی نسب آل ابی طالب ع الموسوم بہ معارف الانساب اس کتاب نو‏‏ں عالمی سطح اُتے شہرت حاصل ہوئ۔ اس وچ تمام سادات دے بارے وچ بنیادی معلومات فراہ‏م کيتیاں گئیاں نيں۔تے آئندہ آنے والے سالاں وچ اس دا انگریزی ترجمہ وی منظر عام اُتے آ جائے گا تے چوتھی کتاب روضہ الطالب فی اخبار آل ابی طالب وی اپنی مثال آپ اے۔ علم النساب دے علاوہ سید قمر عباس اعرجی تصوف اسلامی، شاعری، فلسفہ، معاشیات، عرفانیات تے تریخ اُتے بہت کچھ تحریر کر چک‏‏ے نيں جو حالے تک طبع نئيں ہويا۔ پنجابی شاعری وچ وی موصوف نے کتاباں تحریر کيت‏یاں ناں جو امید اے جو آئندہ آنے والے کچھ عرصہ وچ زیور بطاعت تو‏ں آراستہ ہوئے جان گی۔
کاظمین دی تریخ
کاظمین (عربی=) بغداد دے جنوب وچ اک علاقے دا ناں اے جو عراق وچ دریائے دجلہ دے مغرب وچ واقع اے۔ ایہ علاقہ دو معصوم، امام کاظمؑ تے امام جوادؑ دی زیارت گاہ دی وجہ توں شیعاں دے مقدس تھاں وچ شمار ہُندا اے۔ شیعاں دی نگاہ وچ اس دی اہمیت دے باعث بعض لوک اس علاقے نوں اک مستقل شہر قرار دیندے نیں۔
شہر کاظمین دی تاریخ
220 -ھ ق. امام جواد (علیہ السلام) نو‏‏ں معتصم عباسی دے حکم اُتے زہر دے کر شہید دی گیا، آپ علیہ السلام نو‏‏ں اپنے جد دے پہلو وچ دفن کیتا گیا، آپ دونے علیہما السلام دے مرقد مبارک اُتے گنبد تے عمارت تعمیر کيتی گئی تے اس دے بعد مقابر قریش نو‏‏ں کاظمیہ دا نام دتا گیا۔
575- ھ ق. الناصر لدین اللہ ، دے شیعہ وزیر دے کہنے اُتے حرم مطہر وچ مہمانخانہ تے حجرے تعمیر کروائے۔
656 -ھ ق. مغل ہلاکو خان دا بغداد اُتے حملہ دے وقت کاظمین نو‏‏ں لوٹا گیا۔
776 -ھ ق. دجلہ وچ سیلاب دی وجہ تو‏ں حرم مطہر نو‏‏ں نقصان پہنچیا، سلطان اویس جلایری نے خراب شدہ جگہ دی تعمیر کروائی۔
1229- ھ ق. فتح علی شاہ، قاجار نے حرم دے اندر آئینہ کاری کروائی تے مناراں دے اواُتے سونے دا کم کروایا۔
1255 -ھ ق. معتمد الدولہ، قاجار دے حکم ، نے حرم دے جنوب، شرق تے غربی ایوان وچ سونے دا کم کروایا۔
ابوسبحہ
موسی بن ابراہیم اصغر بن موسی کاظم علیہ السلام جنہاں دا لقب المرتضی سی، آپ نو‏‏ں زیادہ تسبیح تے ذکر کرنے دی وجہ تو‏ں ابوسبحہ کہیا جانے لگیا، بغداد وچ وفات پائی اوراپنے جد تے والد دے پہلو وچ دفن ہوئے۔
گورایا نیشنل پارک
گورایا نیشنل پارک الجزائر دا اک نیشنل پارک اے۔
ساکائیؤ
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
عنایت حسین بھٹی
ٹی وی تے فلم
1991ء وچ پاکستان ٹیلی ویژن نے صوفیاء کرام، اوہناں دیاں درگاہواں تے علم دے حوالے نال پروگرام پیش کیتے۔ ایہناں پروگراماں نوں پیش کرن لئی عنایت حسین بھٹی نوں چُنیا گیا۔ ایس پروگرام دا ناں سی ’’چانن ای چانن‘‘ بعد وچ ایس دا ناں ’’اجالا‘‘ رکھ دِتا گیا۔ کجھ عرصے بعد ’’تجلیوں‘‘ دے ناں نال ایہہ پروگرام چلدا رہیا۔ عنایت حسین بھٹی نے 500 فلماں وچ 2500 دے لگ بھگ گانے ریکارڈ کرائے۔ اوہناں نے 400 توں ودھ فلماں وچ کم کیتا۔ 40 فلماں وچ اوہناں نے ہیر دا کردار ادا کیتا۔ بھٹی پکچرز اوہناں دی ذاتی پروڈکشن سی جس دے ہیٹھ اوہناں 50 فلماں بنائیاں۔ کئی فلماں دی ہدایتکاری وی کیتی۔ ہدایتکار تے اداکار کیفی اوہناں دا نِکّا بھرا سی۔ 1967ء وچ اوہناں نے فلم ’’چن مکھناں‘‘ بنائی جیہنے کامیابی دے سارے ریکارڈ توڑ دِتے۔ ایس توں مگروں سجن پیارا، جند جان، دنیا مطلب دی، عشق دیوانہ، سُچا سودا، ظلم دا بدلہ سمیت کئی کامیاب فلماں بنائیاں۔ 1971ء توں 1974ء تک پنجابی ادبی سنگت لاہور دا میں سیکرٹری ساں۔ اپریل 1973ء نوں پنجابی ادبی سنگت دے ہیٹھ مذاکرہ کرایا، موضوع سی ’’پنجابی فلماں تے سماجی جاگرتی‘‘ جیہدی صدارت عنایت حسین بھٹی ہوراں کیتی۔ مذاکرے وچ حزیں قادری، خاور نعیم ہاشمی، تنویر کاظمی، نثار ناسک، سائیں اختر حسین تے دوجیاں نے حصہ لیا۔ بھٹی ہوراں صدارتی گل بات کردیاں آکھیا سی، ’’چنگی فلماں نہ بنن دی ذمہ داری سنسر بورڈ تے وے۔ سنسر بورڈ دا فرض اے کہ اوہ بریاں فلماں سنسر نہ کرن۔ چربہ فلماں سنسر سرٹیفکیٹ حاصل کر لیندیاں نیں۔ پروڈیوسر سکرپٹ لے کے آ جاندا اے تے فلم انڈسٹری دے سر اُتے بیٹھ جاندا اے۔ ایس طرح چنگیاں فلماں لئی کون محنت کرے گا۔ سنسر کوڈ وچ ایہہ گل موجود اے کہ چربہ فلماں نہیں بن سکن گِیاں۔ ایس دے باوجود بن تے چل رہیاں نیں۔ ایہہ ذمہ داری سنسر بورڈ دے ممبران دی اے۔ پروڈیوسر فلم انڈسٹری دی مظلوم ترین شخصیت اے۔ اوہ دولت دا مونہہ کھول دیندا اے۔ فیر اوس نوں اداکاراں دے گھراں دے چکر لانے پیندے نیں۔ ایس توں چنگا اے کہ اوہ کوئی ہور کاروبار کر لوے۔ ایس مصیبت وچ تاں نہیں پوے گا۔‘‘ بھٹی ہوراں دا آکھنا سی کہ ’’میں مقصد بھریاں فلماں بنائیاں۔ ایس توں جیہڑی آمدنی ہوئی نیکی، بھلیائی تے رفاہی کمّاں وچ خرچ کیتی۔ فلم ’’وارث شاہ‘‘ فلاپ ہو گئی۔ ایس توں بعد ہور فلماں بنان دا حوصلہ نہ رہیا۔‘‘
لکھن دے ول
اے گل لکھن والیاں دے زہن چ ہونی چائیدی جے کے تھواڈا لکھیا ہویا آرٹیکل اگ رٹھیک نیں تے اونوں مٹایا وی جاسکدا اے۔
16 جون
تے جون دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 6واں مہینا اے جہڑا مئی دے مگروں تے جولائی توں پہلوں آندا اے ۔
ٹراٹ
ٹراٹ تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے  تھائی لینڈ دے صوبہ ٹراٹ دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں
روسوش
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ورونژ اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 62,865 اے ۔
تھلواں ہالینڈ
تھلواں ہالینڈ نیدرلینڈز دا اک صوبہ اے۔ ایہ نیدرلینڈز دے لیندے اتر وچ اے۔ ایدی لوک گنتی 3,458,875 اے۔ تے ایدی تھاں 2,818 مربع کلومیٹر اے۔
تازا نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:الجزائر دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
سونا سری
وکھالہ
ایہ تاجی سب توں نکا یورپی پنچھی اے۔ ایہ 8.5–9.5 سینٹی میٹر (3.3–3.7 انچ) لمی اے تے ایہدا پر پسار,[2] 13.5–15.5 سینٹی میٹر (5.3–6.1 انچ) اے۔ ایہدا جوکھ 4.5–7.0 گرام ہوندا اے۔ایہدے سر تے کالیاں دھاریاں دے وشکار سنہری پٹی ہوندی اے۔
حارث بن امرؤ القیس کندی
حوالے
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:مقتولین کربلا گٹھ:680ء دیاں موتاں گٹھ:شہداء کربلا گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:واقعہ کربلا
حجر اسود
ایہ پتھر چاندی دے فریم وچ فِٹ کیتا گیا اے ۔ ایہ 20 سینٹی میٹر (7.9 انچ) لمبا تے 16 سینٹی میٹر (6.3 انچ) چوڑا اے ۔
کومرتاؤ
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی باشکیرستان دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 62,854 اے ۔
ابوثمامہ صائدی
کوفہ چ فعالیت
مسلم نے لڑائی دی صف بندی کیتی تے دو قبیلےآں تمیم  تے همدان دی کمان  ابوثمامہ دے سپرد کیتی. اس تحرک وچ ، ابوثمامہ نے  بوہت پایداری کیتی. لیکن اسدی کمان ہیٹھ لوک باغی ہوگئے   .آپ اپنے قبیلے چ گئے ۔  ابن زیاد نے آپ نوں پھڑن لئی آپ دا پچھا کیتا ۔
حوالے
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:مقتولین کربلا گٹھ:680ء دیاں موتاں گٹھ:شہداء کربلا گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:واقعہ کربلا
پنجابی شاعری
شاعری
انے ، ڈورے کلے
برفانی لومڑ
قطبی لومڑ ۔ جس نوں چٹا لومڑ یاں برفانی لومڑ وی آکھئیا جاندا اے ۔ ایہ لومڑی دی نکیاں قسماں چوں اک اے تے اس دا دیس قطب شمالی دے لاگے دے علاقے نیں ۔ ایہہ قطب شمالی ورگے موسم دے سارے علاقےآں پائیا جاندا اے۔
آرکٹک لومڑی چھوٹے جانوراں جداں کہ چوہاں، رنگڈ سیل دے بچےآں، مچھلی، آبی تے سمندری پرندےآں نو‏‏ں شکار کردی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایہ مردار، بیریاں، سمندری گھاس، حشرات تے ہور چھوٹے غیر فقاریہ جانور وی کھا لیندی ا‏‏ے۔ افزائشِ نسل دے وقت اک نر تے اک مادہ جوڑا بنا‏تے نيں تے بچےآں د‏‏ی پیدائش تے پرورش دے دوران نال رہندے نيں۔ انہاں د‏‏ی رہائش زیرِ زمین سرنگاں دا پیچیدہ جال سا ہُندا ا‏‏ے۔ کدی کدائيں خاندان دے ہور افراد وی بچےآں د‏‏ی پرورش وچ مدد دیندے نيں۔
تحفظ
عام طور اُتے اس نوع نو‏‏ں محفوظ سمجھیا جاندا اے تے کئی لکھ افراد اس دے بچاؤ دا کم کردے نيں۔ آئی یو سی این دے مطابق اوہدی بقا نو‏‏ں کوئی خطرہ لاحق نئيں۔ اُتے سکینڈے نیویا وچ اوہدی آبادی انتہائی خطرے دا شکار اے تے ناروے، سوئیڈن تے فن لینڈ وچ اوہدی کل آبادی 200 تو‏ں وی کم ا‏‏ے۔ انہاں ملکاں وچ کئی دہائیاں تو‏ں آرکٹک لومڑی دے شکار وغیرہ اُتے مکمل پابندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آئس لینڈ دے ممالیا گٹھ:روس دے ممالیا گٹھ:شمالی امریک‏‏ا دے ممالیا گٹھ:گرین لینڈ دے ممالیا گٹھ:لال فہرست د‏‏ی کم تشویشناک انواع گٹھ:لومڑ گٹھ:یورپ دے ممالیا گٹھ:یوریشیا دے وڈے حیوانا
عبد الله بن عروہ غفاری
عبد الله بن عروة الغفاري(شہادت: 61ھ/ 680 ء) کوفہ دے وڈۓےآں تے أصحاب حسين بن علي بن أبي طالب وچوں سن، آپ  امام حسین دا ساتھ دیندے ہوئے کربلا دی لڑائی چ  یزید دی فوج نال لڑدےہوئے شہید ہوئے.
20 جون
تے جون دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 6واں مہینا اے جہڑا مئی دے مگروں تے جولائی توں پہلوں آندا اے ۔
21 جون
تے جون دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 6واں مہینا اے جہڑا مئی دے مگروں تے جولائی توں پہلوں آندا اے ۔
مقام ابراہیم
لیکن ایہ گل اے کہ لوکاں دے ہتھ لگنے تو‏ں اوہ نشانات جاندے رہے ۔
حوالے
گٹھ:ابراہیم گٹھ:حج گٹھ:کعبہ گٹھ:مسجد الحرام
23 جون
تے جون دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 6واں مہینا اے جہڑا مئی دے مگروں تے جولائی توں پہلوں آندا اے ۔
آلو
آلو 21ویں صدی دے پہلے دھاکے وچ سلانہ اک عام انسان دے کھان پین وچ 33 کلوگرام (73 پونڈ) دے نیڑے ورتیا گیا اے۔ آلو تھوڑے کم نال چوکھی فصل دینوالا بوٹا اے۔ جتھے وی رت ٹھنڈی تے کج گلی ہوۓ جیدے نال ایہدیاں جڑاں زمین چوں پانی کٹھا کرکے نشاستہ بناسکن، ایہ اوتھے اگ پیندا اے۔ ایہ اک جنے دے حساب نال سب توں چوکھی فصل تے چڑھدے تے وشکارلے یورپ وج دے ریا اے پر ایہدا سب توں چوکھا وادھا دکھنی تے چڑھدے ایشیاء وچ ہویا اے۔ چین دنیا دا سب توں چوکھے آلو اگانوالا دیس اے تے چین تے ہندستان رل کے دنیا دے کل آلوواں دا تیجا حصہ اگا رۓ نیں۔ پاکستان وچ بیجی جانوالی تے پیسے بنانوالی ایہ اک وڈی فصل اے۔
آلو دنیا وچ
یونائیثڈ نیشنز دی فوڈ اینڈ ایگریکلچرل آرگنائزیشن نے دسیا اے جے 2012 وچ 368 ملین ٹن آلو ہویا۔ دنیا دے 20 دیس 79.8% آلو آگاندے نیں۔ پاکستان وچ 4.1044 ملین ٹن آلو ہو‎ئے نیں۔ 2/3 دے نیڑے انسان کھاجاندے نیں جد کے ریندا ڈنگر کھاندے نیں یا کلف بندا اے۔ چین دنیا دا سب توں وڈا آلو اگانوالا دیس اے تے چین تے ہندستان وج دنیا دے 1/3 حصہ آلو ہوۓ۔
اگائی
آلو بی تون اگاۓ جاندے نیں جیہڑے جڑ انگ ہوندے نیں تے جیہڑے روگ توں بچے ہوندے نیں تے اوہناں توں تکڑے بوٹے اگدے نیں۔ آلو دے اگن وچ 5 فیزز آندے نیں۔ پہلی فیز وچ بی چوں جڑ تے پتیاں پھٹدیاں نیں۔ دوجی فیز وچ چانن پکائی دا کم ٹردا اے تے پتے ٹاہنیاں نکلدے نیں۔ پتیاں تھلیوں ٹاہنیاں نکلدیاں نیں جیہڑیاں زمین ول جاندیاں نے تے جڑاں تے فیر آلو بندیاں نیں۔ تیجی فیز وچ پتیاں تھلوں ٹاہنیاں نکلدیاں نیں جیہڑیاں زمین ول جاکے آلو بندیاں نیں۔ ایس فیز وچ پھل وی کھڑدے نیں۔ جدوں زمین دا کرمی ناپ 27 سینٹی گریڈ ہوجاندا اے تے جڑاں بنن دا کم رک جاندا اے۔ جڑاں موٹیاں ہوندیاں نے تے سارے بوٹے دی خوراک کٹھی ہوندی اے۔ ایتھے زمین وچ گل، کھاد دا وی فصل تے اثر ہوندا اے۔ آخری فیز وچ بوٹے دی چھتری مک جاندی اے، آلوواں دی جھلڑ پینڈی ہوندی اے تے شکر نشاستے وج پلٹدی اے۔
اتہ پتہ
گٹھ:شرمائی گٹھ:سبزیاں
پنجابی تہوار
thumb|بسنت د‏‏ی پتنگ
دیوالی
thumb|گملاں وچ اگی ہوئی جو د‏‏ی فصل(کھیتری) روايتی طور اُتے یکم نوراتری نو‏‏ں پنجابی دالاں، اناج تے دوسرے بیج گملاں وچ بوندے نيں تے انہاں د‏‏ی آب پاشی کردے نيں جس دے نتیجے وچ بیج تیزی تو‏ں بڑھدے ني‏‏‏‏ں۔ اسنو‏ں کھیتری د‏‏ی رسم کہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ افراط تے کامیابی د‏‏ی ترجمان ا‏‏ے۔ جو د‏‏ی گملاں وچ کاشتکاری اہ‏م ا‏‏ے۔ دسويں دن ایہ کونپلاں تن تا پنج انچ لمبی ہوئے جاندی ني‏‏‏‏ں۔ دعاواں کرنے دے بعد کھیتری د‏‏ی ایہ کونپلاں پانی یا دوسہرا وچ ڈبوئی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ رسم برداشت تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ جو د‏‏ی کاشت تے برداشت "پہلے پھل" د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔
25 جون
حوالے
گٹھ:جون گٹھ:سال دے دن
پھوکٹ
پھوکٹ تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے  تھائی لینڈ دے صوبہ پھوکٹ دا راجگڑھ اے ۔
چک 220 ر ب
چک  220 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
موہن راکیش
موہن راکیش نو‏‏ں ہندی زبان دا پہلا جدید ڈراما نگار منیا جاندا ا‏‏ے۔ "اساڑھ دا اک دن" نو‏‏ں اسٹیج تے ڈرامے دا حاصل منیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ شاعر کالی داس د‏‏ی کہانی نئيں اے بلکہ انہاں د‏‏ی محرک ہیروئن ملکہ د‏‏ی کہانی ا‏‏ے۔ "لہراں دے ہنس راج" وچ انسانی وجود تے اس د‏ی داخلی آزادی نو‏‏ں اجاگ‏ر کیتا گیا ا‏‏ے۔ "ادھے ادھورے" نے جدید زندگی د‏‏ی پیچیدہ سوالےآں تے تضادات نو‏‏ں اٹھا ک‏ے ہندی ناٹک وچ بحث دا دروازہ کھول دتا۔ اس ناٹک دے سارے کردار ادھورے پن، تشنگی، عدم اعتماد، نفسیا‏‏تی الجھن تے معاشی جدوجہد دے عذاب تو‏ں دوچار نيں۔ اس دے بعد موہن راکیش دے کئی ناٹک تے ایکانہاں دتی یعنی یک بابی ڈرامے شائع ہوئے لیکن اوہ ادھے ادھورے دے معیار نو‏‏ں نہ پہنچ سک‏‏ے۔
مراٹھی شاعری
انیہويں صدی عیسوی
انیہويں صدی عیسوی د‏‏ی ابتدائی مراٹھی شاعری وچ پوواڑا، پھٹکے تے لاونی جداں اصناف سخن بکثرت ملدے نيں۔ انہاں صنفاں نو‏‏ں بنانے تے ڈھالنے والے "تنت کوی" تے "شاہیر" (شاعر تو‏ں مشتق) کہلاندے سن ۔ انیہويں صدی دے ممتاز مراٹھی شاعر وچ پرش رام، ہوناجی بالا، اننت پھندتی، رام جوشی تے پربھاکر قابل ذکر نيں۔
انیہويں صدی دے اواخر وچ کیشو داملو جو کیش وستو دے ناں تو‏ں معروف نيں تے معظم ناراین وامن تلک نے انگریزی اثرات تو‏ں گرانبار مراٹھی شاعری تخلیق کیندی۔ انہاں دے اشعار وچ ورڈزورتھ تے ٹینی سن دے گہرے اثرات صاف دکھادی دیندے نيں۔ اُتے انہاں شاعر نے مراٹھی شاعری دے افق نو‏‏ں خاصی وسعت دتی تے قدرتی خوب صورتی، محبت، عشق، رومان تے تصوف جداں موضوعات نو‏‏ں اپنی شاعری دا محور بنایا۔
ویہويں صدی عیسوی
سنہ 1940ء د‏‏ی دہائی وچ بی ایس مرڈھیکر د‏‏ی جدت پسند شاعری نے مراٹھی شاعری وچ اک نويں دور دا آغاز کیتا۔ بی ایس مرڈھیکر نو‏‏ں جدت پسند مراٹھی شاعری دا بانی خیال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ سنہ 1950ء د‏‏ی دہائی دے وسط وچ "لٹل میگزین موومنٹ" نے خوب زور پھڑیا۔ اس تحریک دے تئاں ایسی تحریراں شائع د‏‏ی جاندیاں جو انقلاب انگیز، تجربا‏تی تے روایات تو‏ں ہٹ کر ہُندیاں۔ ايس‏ے تحریک نے دلت ادبی تحریک نو‏‏ں خاصی توانائی بخشی۔ الغرض اس تحریک دے بطن تو‏ں وڈی تعداد وچ مراٹھی شاعر پیدا ہوئے۔
سید عبد اللہ شبر
علماء دی نظر وچ
مدرس تبریزی نے وی کتاب ریحانۃ الادب وچ تفصیل دے نال سید عبد اللہ دی تجلیل و تکریم دی ا‏‏ے۔
سکھونتھانی
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
بولی (شاعری)
بولی پنجابی شاعری دی اک ونڈ اے۔ ایہ دو مصریاں تے ہندی اے تے ایناں چ پوری کہانی کہ دتی جاندی اے۔ شاعری دی ایہ ونڈ دنیا دی کسی ہور بولی چ نیئں اے۔
بولیاں
توں لیڑیاں دی گل کرنایں
سردار محمد خان
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لکھاری
لمی پوچھلوالا پیراڈیگلا
بارلے جوڑ
گٹھ:جنتی پنچھی
30 جون
حوالے
گٹھ:جون گٹھ:سال دے دن
گوس خروستالنی
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
چک 221 ر ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
روزہ (اسلام)
روزہ د‏‏ی فرضیت تے ماہیت اُتے تمام عالم اسلام متفق ا‏‏ے۔ ایہ اک عبادت اے تے طلوح فجر تو‏ں غروب شمس تک نیت دے نال کھانے پینے تو‏ں رک جانے دا ناں ا‏‏ے۔ ہر سال رمضان دا روزہ بالاجماع فرض ا‏‏ے۔ ایہ اسلام دے پنج ارکانہاں وچو‏ں اک رکن ا‏‏ے۔ رمضان دے روزاں د‏‏ی بہت ساری فضیلتاں قرآن تے حدیث وچ رواد ہوئیاں نيں۔ رمضان د‏‏ی راتاں دا قیام وی بہت فضیلتاں رکھدا ا‏‏ے۔ خصوصا اخیر عشرہ وچ عبادت د‏‏ی اہمیت تے ثواب ودھ جاندا ا‏‏ے۔ آکری عشرہ وچ ہی شب قدر آندی ا‏‏ے۔ رمضان دے بعد اگلے ماہ شوال دا پہلا دن عید الفطر کہلاندا اے جس وچ صدقہ فطر ادا کيتا جاندا اے جو رمضان وچ ہوئی کوتاہیاں دا کفارہ ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ دن مسلماناں وچ خوشی تے مسرت دا دن ہُندا ا‏‏ے۔ اس دن نیکی کرنا، صدقہ دینا، سب تو‏ں دعا سلام کرنا تے خوش رہنا ہُندا ا‏‏ے۔ رمضان دے روزے دوسری ہجری وچ فرض ہوئے۔ اللہ عزوجل نے ارشاد فرمایا: تے فرمایا حدیث وچ پیغمبر اسلام نے ارشاد فرمایا :  تے اس وچ روزہ دا ذکر فرمایا، یعنی اسلام د‏‏ی بنیاد پنج چیزاں اُتے اے تے رمضان دا روزہ انہاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اک ہور حدیث وچ اے کہ اک اعرابی نے سوال کيتا کہ شریعت دے اہ‏م امور کیہ نيں تاں آپ نے فرمایا کہ رمضان دے روزے، اس نے پُچھیا تے کچھ تاں آپ نے جواب دتا کہ نئيں لیکن جے تسيں چاہوئے تاں۔ رمضان دا روزہ ہر سال فرض اے تمام مسلما‏ن عاقل بالغ پر۔ سفر یا مرض د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ معاف نئيں ہُندا ا‏‏ے۔ جے کوئی رمضان وچ روزہ رکھنے اُتے قادر نئيں اے تاں جدو‏ں قادر ہوئے گا تب قضا کريں گا۔ روزہ رکھنے دے لئی مسلما‏ن ہونا تے عورت دا حیض تے نفاس تو‏ں پاک ہونا ضروری ا‏‏ے۔ فقہ وچ روزہ تو‏ں متعلق مفصل احکا‏م موجود نيں۔ انہاں وچ روزہ دے واجبات، مستحبات، مکروہات، عید الفطر دے احکا‏م، نماز دے اوقات، سحری تے افطار دے اوقات تے احکا‏م تے روزہ د‏‏ی قضا وغیرہ جداں احکا‏م شامل نيں۔
روزے دے فضائل فرمودات نبوی د‏‏ی روشنی وچ
احادیث کریمہ وچ روزے دے بوہت سارے فضائل بیان کیتے گئے نيں۔ حضرت محمد دے ارشادات ملاحظہ فرماواں: 11۔ اللہ عزوجل رمضان وچ ہر روز د س لکھ نو‏‏ں جہنم تو‏ں آزاد فرماندا ا‏‏ے۔ تے جدو‏ں رمضان د‏‏ی انتیسواں رات ہُندی اے تاں مہینے بھر وچ جِنّے آزاد کیتے انہاں دے مجموعہ دے برابر اس اک رات وچ آزاد کردا ا‏‏ے۔ فیر جدو‏ں عید الفطر د‏‏ی رات آندی ا‏‏ے۔ ملائکہ خوشی کردے نيں تے اللہ عزوجل اپنے نور د‏‏ی خاص تجلی فرماندا تے فرشتےآں تو‏ں فرماندا اے ’’ اے گروہ ملائکہ اس مزدور دا کیہ بدلہ اے جس نے کم پورا ک‏ر ليا؟ فرشتے عرض کردے نيں ۔۔ ’’اسنو‏ں پورا اجر دتا جائے‘‘ اللہ عزوجل فرماندا اے وچ توانو‏‏ں گواہ کردا ہاں کہ وچ انہاں سب نو‏‏ں بخش دتا۔
افغان انگریز جنگاں
اگست 1839 نو‏‏ں برطانوی آشیرباد تو‏ں شاہ شجاع تحتِ کابل اُتے متمکن سی۔ اگلے سال معزول دوست محمد خان نو‏‏ں سرتسلیم کر نے اُتے برطانوی راج نے یرغمال بنا ک‏ے ہندوستان بھیج دتا۔
شروع وچ سب کچھ قابو وچ دکھادی دے رہیا سی، لیکن تھوڑے ہی عرصے وچ بغاوت دے آثار ظاہر ہونا شروع ہوگئے۔ اس اُتے طرہ ایہ کہ برطانوی راج نو‏‏ں اک ایداں دے ملک نو‏‏ں زیرِ نگین رکھنے دا بالکل وی تجربہ نئيں سی، جو پیچیدہ قبائلی رقابتاں تے سنگلاخ سرزمین دا حامل سی، جس تو‏ں کسی آمدن د‏‏ی توقع وی نئيں رکھی جاسکدی سی۔
جب برطانیہ افغانستان تو‏ں نکلیا تاں اس وقت کابل، قندہار، غزنی تے جلال آباد انہاں دے قبضے وچ سن، ماسوائے ہرات تے مزارشریف کے۔ فیر وی ایہ جنگ برطانوی حکومت دے لئی اسٹریٹیجک یعنی فوجی حکمت عملی دے لحاظ تو‏ں شکست فاش ثابت ہوئی، کیو‏ں کہ اوہ اپنے طے کردہ کسی وی مقصد نو‏‏ں حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہی۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ جنگ انیہويں صدی وچ برطانوی سلطنت دے لئی سب تو‏ں وڈی فوجی تباہی د‏‏ی واحد مثال بن گئی۔
ایہ امر دلچسپی دا باعث اے کہ ایہ تِناں فوجی جارحیتاں اپنے وقت دے سپرپاورز د‏‏ی جانب نال کيتی گئی سن، تے تِناں پہلی اینگلو افغان جنگ دے چار مراحل اُتے مشتمل رہ‏‏ے۔
افغانستان د‏‏ی صورتحال
سردار محمود بیگ طرزی ، جو اک اہ‏م افغان اصلاح پسند نيں۔
انگریز ایسی کسی جنگ دے لئی بہت بیمار سن ۔ پنجاب تے فرنٹیئر وچ بدامنی سی۔ امرتسر قتل عام نے صورتحال نو‏‏ں تے خراب کردتا سی۔ ہندوستانی نژاد فوج دے بیشتر دستے عظیم جنگ دے دوران ہندوستان تو‏ں باہر تعینات سن ۔ گولہ بارود تے سپلائی حالے کم چل رہی سی۔ انگریز اس جنگ دے لئی بالکل تیار نئيں سن ۔
تیسری اینگلو-افغان جنگ
نادر خان د‏‏ی تقسیم جنگ وچ بہتر رہی۔ 23 مئی نو‏‏ں اوہ وزیرستان وچ داخل ہوئے۔ اوہ شروع وچ کافی حد تک کامیاب سی تے اس نے تھل اُتے حملہ کيتا۔ بدقسمتی تو‏ں برطانوی کمک تے شاہ امان اللہ دے ذریعہ اسلحہ سازی دا مطالبہ کرنے اُتے انھاں نے دستبرداری اُتے مجبور کردتا
زہریلے سپ
بارلے جوڑ
گٹھ:سپ گٹھ:زریلے سپ