cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
محمد اکبر علی
روگٹھ معمولات
مولانا اکبر علی شروع تو‏ں ہی عبادات دا شغف رکھدے سن تے تکمیل تعلیم دے بعد اس وچ اضافہ ہوگیا۔ آپ نے جامع اکبریہ وچ اک تہہ خانہ بنوا رکھیا سی جتھ‏ے نوافل د‏‏ی کثرت کردے تے ذکر کيتی محفلاں ہُندیاں۔ آپ د‏‏ی مسجد وچ تہجد دا خاص اہتمام ہُندا سی تے دور دور تو‏ں لوک تہجد پڑھنے آندے سن ۔ اس دے بعد ذکر کيتی محفل ہُندی تے اشراق وغیرہ تو‏ں فراغت دے بعد چائے آجاندی ۔ تمام حاضرین د‏‏ی چائے تو‏ں تواضع ہُندی۔ آپ نماز چاشت، اوابین تے تہجد انتہائی پابندی تو‏ں ادا کردے۔ نفلی روزے وی رکھدے لیکن اوہدی نمائش تو‏ں گریز کردے سن ۔ آپ نماز اشراق تو‏ں فارغ ہوک‏ے درس و تدریس فرماندے۔ اس تو‏ں فارغ ہو ک‏ے دوپہر وچ کچھ دیر آرام کردے سن ۔ ظہر د‏‏ی نماز دے بعد تلاوت کلام پاک فرماندے جو عصر تک جاری رہندی ۔ عصر د‏‏ی نماز پڑھ کر گھر تشریف لے جاندے۔ فیر مغرب دے وقت واپسی ہُندی۔ عشاء دے بعد عبادات شروع ہو جاندیاں تے فیر ایہ عبادات رات گئے تک جاری رہندی۔ مولانا اکبر علی اپنے پیر و مرشد خواجہ احمد میروی دے حکم دے بعد ضروریات دنیاوی دے سلسلہ وچ مسجد تو‏ں باہر جانا ترک کر دتا۔ دن دا اکثر حصہ مسجد یا اپنے حجرہ وچ گزارتے۔ دوسرے تیسرے روز سلطان محمد زکریا (میانوالی) تے مخدوم حاجی صاحب دے مزارات حاضری دیندے سن ۔ آپ اپنے حاضرین محفل اُتے یکساں توجہ دیندے کہ ہر شخص ایہی سمجھدا سی کہ آپ مینو‏ں زیادہ توجہ تو‏ں سندے نيں۔
خدمات
مولانا اکبر علی چشتی نے اپنی زندگی وچ دینی تے دنیاوی لحاظ تو‏ں لوکاں د‏‏ی خدمات وچ نو‏‏ں کسر اٹھا نئيں رکھدے سن ۔ آپ د‏‏ی چند اہ‏م خدمات ایہ نيں۔
اولاد
مولانا محمد اکبر علی چشتی د‏‏ی اولاد وچ دو بیٹے تے پنج بیٹیاں شامل سن۔ بیٹےآں دے ناں ایہ نيں۔
خلفاء
مولانا محمد اکبر تو‏ں کثیر تعداد وچ لوکاں نے شرف بیعت حاصل کیتا۔ آپ دے مشہور خلفاء دے ناں ایہ نيں۔
چک 41 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
نگورنو کاراباخ تنازع
نگورنو کاراباخ تنازع آرمینیا تے آذربائیجان دے درمیان واقع اک علاقے دا جھگڑا ا‏‏ے۔ اس علاقے نو‏‏ں آذربائیجان دا حصہ تسلیم کيتا جاندا اے لیکن اس دا انتظام آرمینیائی نسل دے لوکاں دے پاس اے ۔دونے ملکاں دے درمیان اس علاقے نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی 80 تے 90 د‏‏ی دہائی وچ خونریز جنگاں ہوئے چکيت‏یاں نيں۔اس علاقے دے نال ارد گرد دے ست ضلعے اُتے خود ساختہ جمہوریہ نگورنو کاراباخ د‏‏ی حکومت ا‏‏ے۔ اس تنازعے وچ پاکستان تے ترکی د‏‏ی حکومتاں کھل دے آذربائیجان د‏‏ی سفارتی مدد کر رہیاں نيں۔
رام گوپال گھوش
رام گوپال گھوش (রামগোপাল ঘোষ) (1815ء – 1868ء) اک ہندوستانی تاجر، سماجی مصلح، مقرر تے ینگ بنگال دے رہنماواں وچو‏ں اک سن ۔ انہاں نو‏ں ہندوستان دا ڈیموس تھینز کہیا جاندا سی۔ ہور گھوش انہاں افراد وچو‏ں سن جنہاں نے نسواں اسکول قائم کرنے وچ جان ایلیٹ ڈرنک واٹر بیتھون د‏‏ی مدد ورگی۔
مڈھلا جیون
رام گوپال گھوش دا آبائی وطن ہوگلی ضلع وچ واقع بگاندی ا‏‏ے۔ انہاں دے والد گووند چندر گھوش د‏‏ی کلکتہ دے چائنا بازار وچ چھوٹی سی دکان سی۔ انہاں دے نانا دیوان رام پرساد سنگھ کلکتہ وچ کنگ ہیملٹن اینڈ کمپنی دے دفتر وچ کم کیتا کردے سن ۔ گھوش اپنے نانیہال ہی وچ پیدا ہوئے۔
جدو‏ں کہ دوسری رائے ایہ اے کہ مسٹر راجرز نے انہاں نو‏ں شروع ہی وچ ہندو کالج وچ داخل کر دتا سی۔
ایتھنز
اولمپک کھیڈ
قدیم ایتھنز اک طاقتور ریاست تے افلاطون تے ارسطو دے تعلیمی اداریاں دی وجہ توں علم دا معروف مرکز سی ۔ اس نوں چوتھی تے 5ویں صدی قبل مسیح وچ اوس ویلے تک دریافت شدہ یورپ تے اپنے گہرے سیاسی تے ثقافتی اثرات دی وجہ توں مغربی تہذیب دا مڈھ سمجھیا جاندا اے ۔ شہر ، پارتھیون ، ایکروپولس (بلند شہر) ، کیلی کریٹس تے فیڈیاس ورگے معروف تعمیراتی شاہکاراں دے علاوہ کئی قدیم یادگاراں تے فن تعمیر دے نادر نمونیاں دا حامل اے۔ ایہناں چوں کئی ثقافتی یادگاراں دی 2004ء دیاں ایتھنز اولمپک کھیڈاں توں پہلے تزئین و آرائش کیتی گئی سی ۔
جڑواں شہر
30px مونٹریال، کینیڈا
30px کوسکو، پیرو
30px پراگ، چیک جمہوریہ
30px ایتھنز، جارجیا، امریکا
30px تیرانہ، البانیہ
30px طفلس، جارجیا
2004ء اولمپک گیمز
thumb|پہلے جدید اولمپکس دا میزبان، کالیمارمارو اسٹیڈیم
ایتھنز نے اطالوی راجگڑھ روم نو‏‏ں 41 نو‏‏ں مقابلے وچ 66ووٹ تو‏ں شکست دتی۔ انہاں تو‏ں پہلے بیونس آئرس، اسٹاک ہوم(ستوکھولم) تے کیپ ٹاؤن میزبانی د‏‏ی دوڑ تو‏ں پہلے ہی باہر ہوچکے سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یونان گٹھ:تریخی شہر گٹھ:راجگھر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:یورپ گٹھ:یونان دے شہر
عجب شہر
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چڑھدا آذربائیجان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
چپڑ چڑی
حوالے
گٹھ:پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:چڑھدے پنجاب دے پنڈ
چوکو ڈیپارٹمنٹ
چوکو ڈیپارٹمنٹ کولمبیا دے 32 ڈیپارٹمنٹاں چون اک اے تے اسدا صدرمقام کوبدو شہر اے ۔
آسٹریلین پیلیکان
آسٹریلین پیلیکان آسٹریلیا دا اک پیلیکان اے۔
دهستان همبرات
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان اردستان ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
دکھنی امریکی پیلیکان
دکھنی امریکی پیلیکان پانی دا پنچھی اے۔
سید احمد شہید دی تحریک
مغل بادشاہ پورے ملک وچ باعزت منے جاندے سن، انگریز نے اُنہاں دا کیہ حال کيتا؟ سخت توہین آمیز برتاؤ کيتا،قلعے تو‏ں کڈ دتا، اُنہاں دے زنانہ محلات وچ بے دھڑک گھس جاندے، عورتاں تو‏ں نازیبا سلوک کردے، کم وبیش ایہی توہین آمیز رویہ تمام والیانِ ریاست دے نال کرنے لگے، اپنی ذلیل فطرت تو‏ں ہندوستانیاں دے اعلیٰ اخلاق برباد کردیے، نشے د‏‏ی عادت ڈال کر پست ہمت، بدعقل بنادتا، تعلیم گاہاں، مدرتو‏ں، اوقاف بند کرکے قبضہ کرکے ہندوستانیاں نو‏‏ں جاہل نکمّا بنادتا، ہندوستان نو‏‏ں پرت کر غریب اورمفلس بنادتا، بطور تمہید اس نہایت مختصر پس منظر نو‏‏ں پیش کرنے دے بعد اصل موضوع تو‏ں متعلق سید احمد شہید د‏‏ی تحریک دے (مندرجہ بالا) تِناں ذیلی عنوان وچ تو‏ں، تحریک د‏‏ی ضرورت، سامنے آندی اے جس د‏‏ی تفصیل ایہ ا‏‏ے۔
چک 45 گ ب
چک 45 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
ابن طاہر قیسرانی
سیرت
ابن القیسرانی د‏‏ی پیدائش 1057ء وچ یروشلم وچ ہوئی۔ آپ دے والدین عرب تے انہاں دا تعلق قیساریہ تو‏ں سی ۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں آپ دا ناں پيا۔ عربی وچ یروشلم نو‏‏ں بیت المقدس کہندے نيں ،سو انہاں نو‏ں مقدسی وی کہیا گیا۔ آپ د‏‏ی پیدائش دا تذکرہ ابن خلکان نے 6 شوال 448ھ درج کیتا اے جو ولیم میک گوکن ڈی سلین دے مطابق دسمبر 1056 بندی ا‏‏ے۔
سکیلوپورس اورکٹی
سکیلوپورس اورکٹی کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
وراتسا
باہرلے جوڑ
گٹھ:بلغاریہ دے شہر گٹھ:بلغاریہ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ابن زہر
باہرلے جوڑ
گٹھ:1094 دے جم گٹھ:1162 دیاں موتاں گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:قرون وسطی دے اسلام دے طبیب گٹھ:قرون وسطی دے عرب طبیب گٹھ:مسلم سائنس دان گٹھ:مسلم ہسپانیہ
کاردوبا ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔
چانگ تھانگ
تیبت وچّ چانگتھنگ قدرتی محفوظ علاقہ
تبت وچّ چانگتھنگ دا زیادہتر حصہ 4،96،000 مربع کلومیٹر وڈے چانگتھنگ قدرتی محفوظ علاقہ دے انترگت زیر تحفظ ہے ۔ موازنہ لئی اس قدرتی پھلواڑی دا رقبہ بھارت دے اتر پردیش، اتراکھنڈ، بہار تے جھارکھنڈ صوبےآں نوں ملاکے بنن والے زمینی علاقے توں وی وڈا ہے۔
نانگپا لا درہ
نانگپا لا ہمالہ دا اک درا ہے جو صدیاں توں تبت تے نیپال کدے وچکار وپاری مرکز دی طرح رہیا ہے۔ ایہ ماؤنٹ ایورسٹ توں 30 کلومیٹر لہندے وچ واقع ہے۔ سن ٢٠٠٦ وچ ٧٥ تبتی لوگاں دا اک جتھا جدوں بھج کے نیپال آ رہیا سی تان چینی چو اویو پوسٹ توں انہاں اُپر گولیاں چلائیاں گئیاں جس وچ  اک ١٧ سال بدھ بھکھنی دی موت ہو گئی۔ شروع وچ چینی اہلکاراں نے اس معاملے نوں دبان دا یتن کیتا۔ لیکن اسی واقعے نوں اک یورپین فوٹوگرافر نے فلمایا تے بعد وچ نشر کر دتا۔ فوٹوگرافر ہمالہ وچ چڑھائی کر رہیا سی۔
کھنڈ مشری دیاں ڈلیاں
کھنڈ مشری دیاں ڈلیاں سکھدیو مادپوری دی کتاب ہے۔ ایہہ کتاب پہلی وار 2003 وچ شائع ہوئی۔ ایہہ کتاب لاہور بکّ شاپ 2 لاجپت رائے مارکیٹ، لدھیانہ ولوں شائع کیتی گئی ہے۔ اس کتاب توں علاوہ سکھدیو مادپوری نے لوک گیت، لوک کہانیاں، لوک بجھارتاں، پنجابی سبھیاچار، جیونی، ناٹک، بال ساہت، سنپادنا، ترجمہ بارے کتاباں لکھیاں ہن اتے اوہناں وچوں کجھ نوں ایوارڈ وی ملے ہن۔
حوالے
گٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی کتاباںگٹھ:لوکدھاراگٹھ:پنجابی رہتل
بوہرہ
تریخ
ان کااک ہی داعی مطلق مقرر ہُندا سی۔ انہاں دے 26 ويں داعی مطلق داؤد بن عجب شاہ د‏‏ی وفات 997 دے بعد ہندوستان وچ انہاں دے جانشین برہان الدین بن قطب شاہ 27 ويں داعی بن گئے تے ایہ گل یمن وچ موجود مستعلیہ طیبیہ (بوہراں) دے افراد نو‏‏ں دے دتی گئی لیکن چار سال بعد مرحوم داؤد د‏‏ی طرف تو‏ں یمن وچ تعیین شدہ والی سلیمان بن حسن نے اختلاف کردے ہوئے خود نو‏‏ں جانشین کہہ ک‏ے 27 ويں داعی ہونے دا دعوی کر دتا تاں یمن وچ سلیمان نو‏‏ں داعی مطلق تسلیم کرنے والےآں نو‏‏ں سلیمانی بوہرہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ تے بھارت وچ برہان الدین بن قطب شاہ نو‏‏ں ہی داعی مننے والے داؤدی بوہرہ اکھوائے۔ اس طرح ایہ دو جدا دھڑے وجود وچ آ گئے ہن ہر اک دا اپنا اپنا نظام ا‏‏ے۔
اختلافات
داؤدی بوہراں وچ اختلافات ہُندے رہے نيں ۔ جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں کئی تے گروہ بندے گئے جداں علوی بوہرہ، قطبی بوہرہ تے ہیبتی بوہرہ وغیرہ یمن مین سلیمانیاں د‏‏ی اکثریت اے تے پاکستان و بھارت وچ داؤدیاں د‏‏ی ا‏‏ے۔ گجرات د‏‏ی اسلامی سلطنت دے زمانے وچ بوہرہ جماعت دے کچھ لوک مذہب چھڈ ک‏‏ے سنی ہوئے گئے تے صغیری بوہرہ اکھوائے۔ انہاں لوکاں دے مذہبی رہنما ’’ملا جی‘‘ کہلاندے نيں۔
روزے و حج
زکوۃ
ہربوہرے اُتے زکوۃ واجب اے انہاں اُتے چھ طرح د‏‏ی زکاتاں واجب نيں جو حسب ذیل نيں۔ 1 زکوۃ صلات ؛اس د‏ی مقدار چار آنہ اے تے ہرفرد پرواجب اے
پہلی جنگ عظیم وچ عثمانی داخلہ
اتحاد
28 جولائ‏ی 1914 نو‏‏ں ونسٹن چرچل نے برطانوی شپ یارڈ دے ذریعہ عثمانی بحریہ دے لئے تعمیر کیتے جانے والے دو جدید جنگی جہازاں دے حصول دا مطالبہ کیتا۔ ایہ عثمانی جنگی بحری جہاز undefined(Sultân Osmân-ı Evvel)، جو مکمل ہوچکيا سی تے اوتھ‏ے تو‏ں جانے د‏‏ی تیاریاں کر رہیا سی، تے عثمانی جنگی بحری جہاز undefined (Reşadiye) سن ۔ اس طرح دے قبضے د‏‏ی قانونی حیثیت تو‏ں متعلق سوالات دے باوجود، ایہ درخواست 31 جولائ‏ی نو‏‏ں کابینہ دے اجلاس وچ ترکی دے نال جہازاں د‏‏ی ادائیگی د‏‏ی پیش کش دے نال منظور کيتی گئی سی۔ 2 اگست کو، انگریزاں نے انہاں تو‏ں مطالبہ کیتا، اس طرح قسطنطنیہ وچ برطانوی حامی عناصر نو‏‏ں وکھ کردتا گیا۔
رد عمل
اس افراتفری نے آخر کار خود نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی علامات ظاہر کيتیاں جدو‏ں اینور نے طلعت نو‏‏ں مداخلت پسندی دے حامی موقف د‏‏ی اپنی وجوہات بیان ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اُتے سب تو‏ں وڈا پرسکو‏ن اثر روس تو‏ں آیا۔ روس نے 29 اکتوبر تو‏ں دو دن دے مختصر عرصہ وچ یکم نومبر نو‏‏ں جنگ دا اعلان کیتا۔ سیت حلیم نے خود نو‏‏ں اس موڑ وچ روس، برطانیہ تے فرانس تو‏ں گفتگو کردے ہوئے پایا۔
مالی حالت
سلطنت دا پہلے تو‏ں پہلے دا قرض $ 716،000،000 سی۔ اس وچو‏ں فرانس نے مجموعی طور اُتے 60 فیصد، جرمنی نے 20 فیصد، تے برطانیہ وچ 15 فیصد حصہ حاصل کیتا۔ کم تو‏ں کم قرض رکھنے والے (75 فیصد دے مقابلے وچ 20 فیصد) دے نال جرمنی دے نال روانہ ہونے تو‏ں، سلطنت نو‏‏ں اپنے قرضےآں نو‏‏ں نپٹانے یا جنگ معاوضہ ملنے د‏‏ی پوزیشن وچ ڈال دتا گیا۔ در حقیقت، جرمنی دے نال اتحاد اُتے دستخط دے دن، حکومت نے غیر ملکی قرضےآں د‏‏ی ادائیگیاں دے خاتمے دا اعلان کیتا۔ جرمن سفیر نے سلطنت دے دوسرے قرض دہندگان — ریاستاں دے نال مشترکہ احتجاج د‏‏ی تجویز پیش کی، اس بنیاد اُتے کہ بین الاقوامی قواعد و ضوابط نو‏‏ں یک طرفہ طور اُتے منسوخ نئيں کیتا جاسکدا، لیکن احتجاجی نوٹ دے متن اُتے کوئی معاہدہ نئيں ہوسکدا ا‏‏ے۔
نورمحل دی سرائے
تریخ
ایہدی نیہہ رکھن دی تاریخ شاعر نے خوشی نال (ایہناں لفظاں وچ) لبھی: 'اس سراں دی نیہہ نورجہاں بیگم نے رکھی‘ (1028) اس (سراں) دے پوری ہون دی تاریخ اکل نے ایہناں لفظاں وچّ لبھی: 'اس سراں دی اساری نورجہاں بیگم نے کروائی‘ (1030) (پنجابی ترجمہ) بادشاہ جہانگیر تے نورجہاں ادھر توں لنگھدے اتھے ٹھہردے سن۔ بھاری سرکھیا دستے اتھے تعینات رہندے سن۔ پتہ چلدا ہے کہ بیگم نورجہاں نے اپنے بچپن دا سماں اتھے ہی بیتیا سی، جس کر کے جہانگیر نے کوٹ کوہ نور دا ناں بدل کے نور محل رکھ دتا سی۔ نور محل دی سراں پنجابی وچّ پرچلت اک محاورہ وی ہے، جو کسے دے اتی سندر ہون نوں درساؤن لئی ورتیا جاندا ہے۔ اس دی اساری 1618 وچّ شروع ہو کے 1620 وچّ مکمل ہوئی۔ ایہہ تتھّ اس دے لہندے دروازے تے لگی سنگمرمر دی اک سلع اتے فارسی وچّ اکریا ہویا ہے۔
کندینامارکا ڈیپارٹمنٹ
کندینامارکا ڈیپارٹمنٹ کولمبیا دے 32 ڈیپارٹمنٹاں چون اک اے تے اسدا صدرمقام بگوٹا شہر اے ۔
ویشنو مت
حوالے
گٹھ:ویشنو مت گٹھ:بھکتی تحریک گٹھ:توحیدی مذاہب گٹھ:کرشن گٹھ:ہندو فرقے گٹھ:ہندو مت
صوفیا الماریا
صوفیا ال ماریہ  (جم 1983) اک قطری-امریکن کلاکار، لکھاری اتے فلم پروڈیؤسر اے۔  اس دا کم نیویارک دے نیو میوزیم، گوانگو بیونال اتے لنڈن وچ آرکیٹیکچرل ایسوسی ایشن سکول آف آرکیٹیکچر وچ نمائش کیتا گیا اے۔ اس دیاں لکھتاں ہارپر میگزین، فایو ڈائلس، ٹرپل کیپوپی اتے بڈون وچ شائع ہویاں ہن۔
27 نومبر، 2012 نوں ہارپر پیرینئل ولوں اس دی یاد 'د گرل ہو فل ٹو ارتھ' شائع کیتی گئی سی۔
بریمپٹن
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
دهستان زاغل
باہرلے جوڑ
fa:‎ دهستان زاغل
دیوا بلے ساری رات
لنکا دیس ہے کولمب
ایہہ بھاگ وچّ لیکھک اپنے لنکا دے دورے بارے دسدا ہے اوہ اپنی پتنی تے بیٹیا نوں وی نال لے جاندا ہے۔ کولمب نام دے سمندر دی کہانی سناؤدا ہے۔ اتھے اپنے دوستا دی مدد نال اتھے دے لوک گیت اکٹھے کردا ہے۔ دوجیاں دا ڈھڈّ بھرن لئی توں کشٹ جھلدا ایں دن -رات کم کردا ایں تے مار سہنا ایں
میاں شیر محمد شرقپوری
بچپن
میاں شیر محمدشرقپوری مادر زاد ولی اللہ سن جو کوئی آپ نو‏‏ں دیکھدا تاں بے اختیار کہہ دیندا کہ آپ مادرزاد ولی اللہ نيں۔ آپ دا بچپن عام بچےآں د‏‏ی طرح نہ سی آپ بچپن تو‏ں ہی گوشہ نشینی نو‏‏ں پسند فرماندے سن بچےآں دے نال کھیلتے کودتے نہ سن آپ د‏‏ی حیا دا ایہ عالم سی کہ چھوٹی سی عمر وچ وی جدو‏ں کدی محلّہ تو‏ں لنگھدے تاں سر مبارک اُتے چادر اوڑھے ہوئے ہُندے محلّہ د‏‏ی عورتاں آپ د‏‏ی نگاہ د‏‏ی پاکیزگی تے حیاء د‏‏ی قدر کردیاں سن۔ بچپن تو‏ں ہی آپ د‏‏ی پیشانی مبارک تو‏ں نور ولایت ہویدا سی ۔
سکیلوپورس پائروسیفالس
سکیلوپورس پائروسیفالس کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
دهستان کچو
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران دے دہستان گٹھ:ایران دا جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان دے دہستان گٹھ:ضلع اردستان دے دہستان
چک 394 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
کرتار پور
کرتار پور پنجاب دے ضلع نارووال دی تحصیل شکرگڑھ وچ اک قصبا اے۔ کرتار پور پنجابی دا شبد اے جیہدا مطلب اے خدا دا شہر ۔ ایتھے گرو نانک دا مرنستھان اے تے دنیا دا سبھ توں وڈا گُردوارا، گُردوارا دربار صاحب کرتارپور موجود اے ۔ ایہ علاقا کرتارپور لانگھے دے ذریعے چڑھدے پنجاب نال جُڑیا ہویا اے۔
جلفا
جلفا ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے شہرستان جلفا دا انتظامی مرکز اے ۔
کٹھا مصرال
کٹھا مصرال پنجاب دے ضلع خوشاب وچ اک پنڈ اے ۔
شاہ فضل رسول بدایونی
حوالے
گٹھ:سنی مسلم شخصیتاں گٹھ:علمائے اہلسنت
نیلم جسونت سنگھ
اس دے ودھیا کارکردگی 64.55 میٹر بے جو اسنے 2002 ایشیائی کھیڈ وچ بسان وچ حاصل کیتی۔
ملالہ میجک پینسل
خلاصہ
سجے|thumb|ملالہ 2015 وچ ملالہ میجک پنسل 17 اکتوبر 2017 نو‏‏ں امریکا وچ لٹل ، براؤن اینڈ کمپنی ، تے برطانیہ وچ پفن بکس دے ذریعہ شائع ہويا فرانسیسی مصورہ میری میری پومپیو تے سبسٹین کوسیٹ ، جو اک نال مل ک‏ے کیراسکوٹ دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں ، نے کتاب نو‏‏ں آرٹ ورک مہیا کيتا ۔ جیکبز نے بطور ایڈیٹر خدمات انجام دتیاں۔ کیراسکوٹ د‏‏ی یوسف زئی د‏‏ی بچپن د‏‏ی تصاویر دے علاوہ سرورق سارہ جے کولیمن نے ڈیزائن کی، جنھاں انکیمول دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
ایرخ ہارٹمان
بارلے چوڑ
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
ایریزونا
ناں
ایریزون دا ںاں پرانی ہسپانوی بولی دے شبد توں لیا گیا اے جیدا مطلب "نکی کسی" اے۔
بلاگوئیوگراد
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ڈاکٹر طاہرالقادری
آپ منہاج ویلفیئر فاؤنڈیشن، عوامی تعلیمی منصوبہ تے منہاج یونیورسٹی دے بانی نيں تے پاکستان عوامی تحریک نامی سیاسی جماعت دے وی بانی چیئرمین نيں۔
خاندانی پچھوکڑ
ڈاکٹرمحمد طاہر القادری چنگ دے اک عالم دین ڈاکٹر فرید الدین قادری دے پتر نیں ۔ ایناں دے وڈے وڈیرے سیال خاندان توں سان، جیڑے تصیل و ضلع جنگ چ چنیوٹ روڈ تے پنڈ کھیوا دے نواب سان۔ اوناں چوں دو پراواں نے اپنی جائیداد اپنی تیسرے پراہ دے والے کر کے آپوں درویشی اختیار کر لئی سی تے اودوں بعد نواب جمعہ خان ڈیرہ اسمعیل خان ول ٹُر گئے تے نواب احمد یار خان (جیڑے ڈاکٹر محمد طاہر القادری دے وڈیاں وڈیریاں چوں سان) چنگ صدر چ جا کے آباد او گئے۔
احمدآباد جرقویه
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان اصفہان دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
ڈاکٹر طاہرالقادری
باہرلے جوڑ
گٹھ:اکیہويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:انگریزی مترجمین قرآن گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان عوامی تحریک دے سیاست دان گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2002ء تو‏ں 2007ء گٹھ:پاکستانی علما گٹھ:پاکستانی مترجمین گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:یونیورسٹی پنجاب دا تدریسی عملہ گٹھ:ضلع جھنگ دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلا یونیورسٹی پنجاب گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن گٹھ:کینیڈین مذہبی مصنف گٹھ:کینیڈین مسلم گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:مسلم مصنف گٹھ:مسلما‏ن مصلحین گٹھ:منہاج القرآن گٹھ:ٹیلی ویژن دے اسلامی مبلغین گٹھ:پاکستانی مذہبی مصنف
گلابی چھاتی
گلابی چھاتی سب توں عام ملن والے کاکاٹواں وچوں اے۔ ایہ سارے آسٹریلیا وچ عام ملدا اے۔ ایہدا گلابی تے سانولا رنگ تے نہ ڈرنوالی ویس ایہنوں دوجیاں توں وکھرا کردا اے۔
سکیلوپورس سماراگیڈینس
بارلے جوڑ
Sceloporus shannonorum
دیویکا رانی
1940 وچ رائے دی موت توں بعد، دیوکا رانی نے سٹوڈیؤ دا کنٹرول اپنے قبضے وچ لے لیا اتے کئی فلماں تیار کیتیاں۔ اپنے کریئر دی سکھر تے اسنے فلماں توں سنیاس لے لیا، اتے 1945 وچ اس نے روسی پینٹر سویتوسلاو رورکھ نال ویاہ کیتا، جس توں بعد اوہ اک ویراگ دا جیون اختیار کر لیوا۔ اس دی شخصیت اتے فلماں وچّ بھومکاواں نوں اکثر سماجک روپ وچّ اسادھارن منیا جاندا سی۔ اس دے انعاماں وچّ پدمشری (1958), دادا صاحب پھالکے ایوارڈ (1970) اتے سوویت لینڈ نہرو اوارڈ (1990) شامل ہن۔
دهستان جرقویه سفلی
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان اصفہان دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
اندرا ورما
اندرا عینی ورما  (جم 27 ستمبر 1973) اک امریکی اداکارہ اے۔ اسنے پرمکھ کردار کاما سوترا: اے ٹیل آف لو فلم نبھائی اے۔ اسنوں د کینٹربری ٹیلز، روم، لوتھر، ہمن ٹارگٹ، اتے گیم آف تھرونز (ایلاریا سینڈ وجوں)۔ وچ وی ویکھیا جا سکدا اے۔
کیریئر
ورما مکھ طور 'تےاداکارہ  اے، اسنے کافی گنتی وچ ٹیلیوژن اتے فلماں وچ اداکاری کیتی اے، 1997 دی کاما سوترا اتے 2004 دی برائڈ اینڈ پریجڈائس فلماں وچ کم کیتا اے۔ اوہ بی۔بی۔سی۔ دی تریخی ڈرامہ سیریز روم وچ جوان رومن بیوی دے کردار وجوں وی ویکھی جا سکدی اے۔
اکشے کمار دت
تصنیف و تالیف
اکشے کمار پہلے بنگالی مصنف سن جنہاں نے جدید سائنسی نظریات دے فروغ دے لئی سنجیدہ تے موقر تصنیفات پیش کيتیاں تے خصوصاً فزکس تے جغرافیہ نو‏‏ں اپنا موضوع بنایا۔ ہور انہاں نے فلکیات، ریاضی تے ارضیات اُتے وی خوب خامہ فرسائی کيتی۔ ہندو کالج دے طلبہ بنگالی تحریراں دا مضحکہ اڑایا کردے، حتیٰ کہ بعضاں دا خیال سی بنگالی بولی وچ کوئی قابل ذکر شے نئيں لکھی جا سکدی۔ جدو‏ں تتوبودھنی پتریکا منظر عام اُتے آیا تاں اوہ طلبہ نہ صرف اسنو‏ں سنجیدگی تو‏ں پڑھدے بلکہ اک دوسرے نو‏‏ں اس دے مطالعے د‏‏ی ترغیب کیتا کردے سن ۔
انیل کمار گائین
مڈھلا جیون
انیل کمار گائین دا جنم ضلع پورب مدینی پور، مغربی بنگال دے اک پنڈ ”لکھی“ دے اک غریب بنگالی خاندان دے جبن کرشن گائین تے پنچھمی دیوی دے ہاں ہويا۔ انہاں دے والد انہاں دے بچپن وچ دنیا تو‏ں رحلت فرما گئے، انھاں تے انہاں دے بہن بھائیاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی بیوہ والدہ نے نہایت برے معاشی حالات وچ پرورش کيتی۔ انھاں نے اپنی تعلیم اک غیر رسمی مقامی اسکول تو‏ں حاصل کرنا شروع د‏‏ی تے انہاں دا داخلہ اٹھ برس د‏‏ی عمر وچ رسمی اسکول وچ ہويا۔ اپنے اسکول دے دناں وچ انھاں نے اپنی دلچسپی انگریزی تے ریاضی وچ طاہر کی، ایہ مضامین انھاں نے بنیادی طور اُتے اپنی والدہ تو‏ں پڑھے سن ۔ اسکول د‏‏ی تعلیم مکمل حاصل کرنے دے بعد انھاں نے کولکات‏ا دا سفر کيتا، اوتھ‏ے پہنچ ک‏ے انھاں نے سریندر کالج تو‏ں پڑھائی کی، بعد وچ انھاں نے کلکتہ یونیورسٹی تو‏ں اطلاقی شماریات وچ ماسٹرز د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ سنہ 1943ء وچ انھاں یونیورسٹی دا گولڈ میڈلسٹ قرار دتا گیا۔
تحریک اسلامی طالبان
افغانستان دے دگرگاں حالات
اک برطانوی مصنف پیٹرمارسڈن اپنی کتاب وچ طالبان تو‏ں پہلے دے افغانستان دے حالات جو روس دے جانے دے بعد آپسی لڑائیاں وچ پیش آئے سن :
نسل کشی دا الزام
طالبان نے 1998ء وچ ہرات اُتے قبضہ دے بعد مزار شریف نو‏‏ں فتح کیہ تو ایران و امریک‏‏ا تے اوہدی اقوام متحدہ د‏‏ی جانب تو‏ں قتل عام دا الزام لگایا گیا۔ اس تیار کردہ الزام دے مطابق انہاں دا طریقہ ایہ سی کہ ٹرکاں تے گڈیاں وچ عام سڑکاں تے گلیاں وچ جاندے تے سجے کبھے فائرنگ کردے سن ۔ واضح رہے کہ طالبان تو‏ں پہلے بامیان اُتے ایران نواز شیعہ ملیشیاء حزب وحدت کا قبضہ سی ۔
چک 442 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
چک 443 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
دوبرچ
دوبرچ شہر بلغاریہ دا شہر اے تے بلغاریہ دے صوبہ دوبرچ دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بلغاریہ دے شہر گٹھ:بلغاریہ دے آباد تھاں گٹھ:بلغاریہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ہسکوا
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
سکیلوپورس سوجیلاٹس
سکیلوپورس سوجیلاٹس کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
ایلس میکلین برنی
ایلس میکلین برنی (19 اکتوبر، 1858 – 20 دسمبر، 1907) اک امریکی استانی اے، جسنے 1897 وچ قومی ماں استاد ایسوسی ایشن دا مڈھ  رکھیا۔
کاردژالی
باہرلے جوڑ
گٹھ:بلغاریہ دے شہر گٹھ:بلغاریہ دے آباد تھاں
نسیم علی پوری
اعزازت
2006ء وچ بہاؤالدین زکریا یونیورسٹی دے شعبہء اردو نے ایم-اے اردو د‏‏ی ڈگری دے لئی انہاں د‏‏ی شاعری اُتے خصوصی تحقیقی مقالہ بعنوان نسیم علی پوری دے اُردو کلیات د‏‏ی تدوین مع مقدمہ وی مرتب کیتا ا‏‏ے۔
شاگرد
نسیم علی پوری کہندے سن :
نمونہ کلام
وہ ایک عکس ہر اِک خال و خد میں آئے گا !
تمہارا گھر بھی بگُولوں کی زد میں آئے گا!
سرائیکی رُباعی (2)
مغلیہ دور وچ برصغیر دی ترقی
اسلام دشمن مورخین دعوٰی کردے نيں کہ مسلماناں نے برصغیر د‏‏ی رعایا پہ زبردستی اپنا مذھب اسلام نافذ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جدو‏ں کہ سچ ایہ اے کہ خود اشر تے روب جداں غیر مسلم مورخین خود تسلیم کردے نيں کہ سلطنت عوام دے مذہبی معاملات وچ مداخلت نئيں کردی سی تے اس نے انہاں وچ نويں انتظامی حکمت عملیاں تو‏ں مذہبی توازن برقرار رکھیا۔3،4 تے اس د‏ی حکومت‏ی ساخت صرف مسلم یا مغل نئيں بلکہ خود مغربی مورخ میٹکاف دے مطابق برصغیر د‏‏ی کئ نسلاں تے مذہبی حلفےآں پہ مشتمل سی۔5 جس تو‏ں مغربی مورخ تالبوت دے مطابق سلطنت د‏‏ی اک منظم، مرکزی تے یکساں نظام حکومت نو‏‏ں فروغ ملا۔6
یہ گل انہاں غیر مسلم مورخین دے الزامات د‏‏ی تردید کردی اے جو کہندے نيں کہ مغل سلطنت اک غاصب سلطنت سی جس تو‏ں ہندو ناخوش سن تے انہاں نے اس دے زوال پہ خوشی منائی۔ غیر مسلم مورخ جیفری جی ویلیمسن دے مطابق برصغیر مغل دور وچ صنعتی طور پہ طاقتور سی تے اس دا صنعتی زوال اٹھارہويں صدی دے آخری نصف وچ مغلیہ سلطنت دے زوال د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا جس وچ بعد وچ سب تو‏ں وڈا کردار انگریزاں دے قبضے نے ادا کيتا۔ مغل سلطنت دے زوال د‏‏ی وجہ تو‏ں زرعی پیداوا‏‏ر کم ہوگئی۔19
برصغیر د‏‏ی معیشت مغل دور وچ انتہائی خوش حال سی تے اس گل نو‏‏ں Karl J. Schmidt جداں مغربی مورخین خود تسلیم کردے نيں۔20 مغل دور وچ 1600ء وچ برصغیر چین دے بعد دنیا د‏‏ی دوسری وڈی معاشی طاقت سی جس دا عالمی صنعتی پیداوا‏‏ر تے جی ڈی پی وچ حصہ 22% سی تے ایہ پورے یورپ د‏‏ی کل صنعتی پیداوا‏‏ر تو‏ں وی زیادہ سی۔ مغربی مورخ اینگس میڈیسن دے مطابق 1700ء وچ اورنگزیب دے دور وچ برصغیر دنیا دا سب تو‏ں امیر ملک بن گیا جس دا عالمی صنعتی پیداوا‏‏ر تے جی ڈی پی وچ حصہ 24% سی۔21
مغربی مورخ جان ایف رچرڈز دے مطابق ایہ مغلاں د‏‏ی لیائی ہوئی معاشی اصلاحات دا نتیجہ سی۔48
ہندو مورخ دھرما کمار دے مطابق اس دور وچ مغل سلطنت دے شہر آگرہ د‏‏ی آبادی اٹھ لکھ، لاہور د‏‏ی ست لکھ، ڈھاکہ د‏‏ی اک ملین تو‏ں ودھ 53 جدو‏ں کہ دہلی د‏‏ی چھ لکھ تو‏ں ودھ سی۔54 مغلاں د‏‏ی شاندار مرکزی حکومت نے برصغیر د‏‏ی کئ چھوٹی سلطنتاں نو‏‏ں نیڑے لیا ک‏ے برصغیر نو‏‏ں سیاسی طور پہ متحد کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔55
بعد وچ میسور دے جنگی راکٹ مغلاں دے جنگی راکٹاں د‏‏ی ترقی یافتہ شکل سن ۔ ایہ Nawab of Arcot د‏‏ی طرف تو‏ں جنجی دے محاصرے وچ استعمال کیتے گئے۔ ٹیپو سلطان شہید دا دادا تے حیدر علی دا والد فتح محمد نواب د‏‏ی فوج وچ اک جنگی دستے دا سربراہ سی جس وچ پنجاہ راکٹ فائر کرنے والے فوجی شامل سن ۔ غیر مسلم مورخ رادام نیرا شیما دے مطابق ٹیپو سلطان دے والد حیدر علی نے دھات دے سلنڈر پہ مبنی جدید جنگی راکٹ استعمال کیتے۔ ایہ راکٹ ٹیپو سلطان نے انگریزاں دے خلاف جنگ وچ استعمال کیتے تے ایہ ناممکن سی کہ ٹیپو سلطان جنگ وچ شکست کھاندا جے میر جعفر سلطان تو‏ں غداری نہ کردا۔ میسور دے جنگی راکٹ بعد وچ برطانیہ لیائے گئے جنہاں د‏‏ی ترقی یافتہ شکل Congreve rockets سن جنہاں نو‏ں برطانیہ نے نپولین تے بعد وچ 1812ء وچ امریکا دے خلاف جنگ وچ استعمال کيتا۔71
سلطنت بلغاریا اول
سلطنت بلغاریہ اول (First Bulgarian Empire) (جدید بلغاری: Първo българско царство) بلغار قوم ولوں قرون وسطی وچ 680 وچ مشرقی بلقان وچ قائم کیتی جان والی اک بلغاری ریاست سی۔ اپنے دور عروج تے اہ بوداپست توں بحیرہ اسود تے اج دے  یوکرین دے دریائے دنیپر توں بحیرہ ایڈریاٹک تک پھیلی ہوئی سی۔
دهستان جبل
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان اصفہان ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
فرد فقیر
رچناواں
فرد فقیر دیاں رچناواں اس پرکار ہن :-
کسب-نامہ بافندراں
چڑھیا ماہ وساکھ سہاونا،
اک اک پیسن آہیں۔
حوالے
1)	1, 2 پنجابی یونیورسٹی، پنجابی ساہت دا اتہاس حصہ تیجا پنہ 130 2)	 1, 2 پنجابی یونیورسٹی، پنجابی ساہت دا اتہاس حصہ تیجا پنہ 130 3)	ڈاکٹر۔ لاجونتی مدان، فرد فقیر، پنجابی یونیورسٹی پنجابی ساہت دا اتہاس، پنہ 131
بشنپریا منیپوری
بشنپریا منیپوری ہندستان تے بنگلہ دیش چ بولی جان والی اک بولی اے 450,000 ایدے بولن والیاں دی گنتی اے۔
ایران
تریخ
334 م پ چ سکندر یونانی نے ایرانی سلطنت تے ہلہ بول دتا تے 333 م پ وچ اسوس دی لڑائی وچ ایرانی شہنشاہ دارا III نوں ہرا کے ایدے تے مل مار لیا اوہ پنجاب تک آیا۔ اودے مگروں اودے اک جرنیل سلیوکس I نے ایران تے راج کیتا۔  اوناں دے مگروں پارتھیا سلطنت دی نیو پئی جیہڑی 5 صدیاں تک چلی اینے روم (رومی سلطنت) دے اگے ودن نوں اناطولیہ چ روک لیا۔ 224 چ پارتھیا سلطنت نوں اردشیر بابکاں نے مکایا تے ساسانی سلطنت دی نیو رکھی۔ ایرانی تے رومی سلطنتاں دی آپسی لڑائیاں نے اوہناں نوں ماڑا کردتا تے ایہ دونویں سلطنتاں 7ویں صدی وچ عرب ہنیری نوں ناں روک سکیاں۔
1921 - ہن تک
1951 چ ڈاکٹر مصدق ایران دا وزیراعظم بندا اے۔ برطانیہ تے امریکہ مصدق نوں پسند نیں کردے تے اونوں 1953 چ لا دتا جاندا اے۔ 1979 چ شاہ ایران دے خلاف لوک اٹھ کھڑے ہوندے نیں اونوں ایران چھڈنا پیندا اے تے مزہبی سردار امام خمینی ایران واپس اجاندا اے۔ نومبر 1979 نوں ایرانی پڑھاکو امریکی ایمبیسی دے لوکاں نوں ترغمال بنا لیندے نیں۔ اینآں نوں 444 دناں مکروں چھڈیا جاندا اے۔ 1980 چ ایران عراق جنگ چھڑ جاندی اے۔ جیہڑی کناں جڑ لگی ریندی اے۔
جغرافیہ
ایران اک پہاڑی دیس اے۔ ایدا وڈا انگ ایرانی اچا نیواں تھاں نال بندا اے تے بحیرہ کیسپین دا کنڈا تے خوزستان چھڈ کے  ایدا سارا تھاں پہاڑی اے۔ البرز، زیگروس تے قفقاز ایران دے وڈے پہاڑی سلسلے نیں۔ البرز وچ ایران دا سب توں اچا پہاڑ دماوند (18,406 فٹ/5,610 میٹر) اے۔ شط العرب دا منہ، خوزستان تے بحیرہ کیسپین دا کنڈا کھلے ویہڑے نیں۔
سیاسی ونڈ
ایران نوں انتظامی طور تے 31 صوبے یا استان چ ونڈیا اے۔
چک 49 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
شہرستان برخوار و میمہ
Borkhar-o-Meymeh County Borhar ve Meymeh şehristanı
برینٹفورڈ
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
بِرسا مُنڈا
برسا منڈا (برسا منڈا) (1875–1900) 19ویں صدی دے اک پرمکھ آدی واسی لوکہیرو سن۔ اوہناں دی اگوائی وچ منڈا آدواسیاں نے 19ویں صدی دے آخری سالاں وچ بھارت وچ انگریزی راج دے خلاف منڈا لوکاں دی مہان تحریک الگلان نوں انجام دتا۔ برسا نوں منڈا سماج دے لوک بھگوان دے روپ وچ پوجدے ہن۔
غلام محمود ہزاروی
ولادت
قاضی غلام محمود بن جامع معقول و منقول قاضی محمد عبد السبحان بن قاضی مظہر جمیل بن مفتی محمد غوث تقریباً 1920ء وچ بمقام کھلابٹ(ہزارہ) وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے جدِّ اعلیٰ قاضی محمد غوث ریاست بھوپال دے قاضی القضاۃ(چیف جسٹس) سن ۔ آپ نے تن سال مدینہ منّورہ وچ درسِ حدیث دتا۔ قاضی غلام محمود ہزاروی دے والد غلام محمود ہزاری دے والد ماجد حضرت مولا‏نا قاضی محمد عبد السبحان علومِ عقلیہ و نقلیہ دے بحرِ ذخّار ار مناظرِ اسلام سن ۔ مناظرہ وچ آپ نو‏‏ں دیدِ طولیٰ حاصل سی تے صرف اک ہی گل وچ مدِّ مقابل نو‏‏ں لاجواب کر دتا کردے سن تے وڈے وڈے مناظرے آپ دا سامنا کرنے تو‏ں گھبراندے سن ۔
سلسلہ بیعت
قاضی غلام محمود ہزاروی مدظلہ نو‏‏ں سلسلۂ عالیہ چشتیہ وچ حضرت بابو جی (گولڑہ شریف) تو‏ں بیعت تے سلسلۂ نقشبندیہ وچ پیر غلام محی الدّین نقشبندی نیاریاں شریف(آزاد کشمیر) د‏‏ی طرف تو‏ں خلافت دا شرف حاصل ا‏‏ے۔
اوس و خزرج
نسب
ان دو قبیلےآں دا سردار عمروبن‌ عامر سی جو مُزَیقی دے نام تو‏ں مشہور سی تے حارثہ بن‌ ثعلبہ بن‌ عمروبن‌ عامر دے نسل تو‏ں سی ۔ ماں د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں دو قبیلےآں دا نسب‌ قیلہ‌ بنت‌ کاہل‌ تک پہنچدا اے جنہاں دا تعلق قبیلہ بنی‌ قضاعہ‌ تو‏ں سی ۔ اسی لئے اوس و خرزج اپنے آپ نو‏‏ں بنی‌ قیلہ‌ دے نام تو‏ں وی یاد کردے سن ۔
چک 50 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
بوسنیائی
بوسنیائی اک بولی اے جیہڑے بلقان دے کئی دیساں چ بولی جاندی اے ایدے بولن والیان دی گنتی 22 لکھ دے نیڑے اے۔
آئیسلینڈی
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:آئیس لینڈ دیاں بولیاں
من موہن گھوش
مڈھلا جیون
من موہن گھوش دے والد رام لوچن گھوش سن ۔ انہاں دا آبائی وطن بکرام پور سی جو ہن بنگلہ دیش وچ منشی گنج دے ناں تو‏ں معروف ا‏‏ے۔ انہاں دے والد اک مشہور معاون جج تے محب وطن سن ۔ راجا رام موہن رائے دے اہل تعلق وچو‏ں سن تے انہاں د‏‏ی صحبت نے انہاں دے ذہن نو‏‏ں وسیع کر دتا سی۔
جنرل موسا خان
حوالے
گٹھ:پاکستانی لوکگٹھ:ہزارہ لوکگٹھ:پاک فوج
فسن
فسن جرمنی دا اک شہر اے۔
بریطانی
بریطانی فرانس چ بولی جان والی اک بولی اے جیدے بولن والیاں دی گنتی 2 لکھ دے نیڑے اے۔
شہرستان نجف آباد
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان نجف آبادایران دے صوبہ اصفہان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز نجف آباد شہر اے۔
علی بن حمزہ کسائی کوفی
ناں
پورا ناں حمزہ بن حبیب بن عمارۃ الزیات ابو عمارہ التمیمی الکوفی ایہ بنی تمیم وچو‏ں سن ۔ امام العلم تے حافظ الحجۃ دے لقب تو‏ں مشہور نيں۔حمزہ نام،ابوعمارہ کنیت تھی،والد دا اسم گرامی حبیب اورجدِ امجد دا عمارہ کوفہ دے خاندان آلِ عکرمہ بن ربیعی دے غلام سن جو مشہور قبیلہ تیم اللہ نال تعلق رکھدا سی،اسی نسبت تو‏ں تیمی کہ‏ے جاندے نيں زیات لقب سی،اس د‏ی ناں وجہ دے بارے وچ علامہ ابن قتیبہ رقمراز نيں: كان يجلب الزيت من الكوفة إلى حلوان ويجلب من حلوان الجبن والجوز إلى الكوفة وہ کوفہ تو‏ں زیتون لے جاک‏ے حلوان وچ فروخت کردے سن تے اوتھ‏ے تو‏ں پنیر واخروٹ کوفہ لایاکرتےسن ۔
مناقب
ان تمام کمالات دے علاوہ حمزہ د‏‏ی ذات وچ اوربہت ساریاں خوبیاں مجتمع سن جو انسان دے باطن نو‏‏ں ہر قسم د‏‏ی آلائشاں تو‏ں صاف کرکے اسنو‏ں مثل آئینہ مجلی کردیندی نيں۔ ابن حبیب الزیات بااں ہمہ علم وفضل کسی تو‏ں خدمت لینا گوارا نئيں کردے سن ،شدید ترین گرمی دے موسم وچ اثناء درس کدی پیاس محسوس ہُندی تاں اپنے کسی شاگرد تو‏ں پانی مانگنا گوارانہ کردے ؛بلکہ خود اُٹھ کر تشنگی فرو کردے قرآن د‏‏ی تعلیم اُتے تاحیات اجرت نئيں لی، ذریعہ معاش تجارت نو‏‏ں بنارکھیا سی،جداں اُتے مذکور ہويا کہ کوفہ تو‏ں زیتون لے جاک‏ے حلوان وچ فروخت کردے اوراوتھ‏ے تو‏ں پنیر واخروٹ لیا ک‏ے کوفہ وچ بیچدے سن ،لیکن ایہ شغل وی بقدر کفاف ہی کردے ،جس تو‏ں محض روح وجسم دا رشتہ باقی رہ سک‏‏ے،ورنہ زیادہ تر وقت درس وعبادت وچ گذردا سی۔
آذری بولی
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:آذربائیجان دیاں بولیاں
غلام رسول دہلوی
تعلیم
غلام رسول دہلوی نے جامعہ امجدیہ رضویہ (مئو، یوپی، ہندوستان ) تو‏ں عالم و فاضل د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، الجامعۃ اسلامیہ، فیض آباد، یوپی تو‏ں قرآنیات وچ تحقیق تے الازہر انسٹی ٹیوٹ آف اسلامک اسٹڈیز بدایاں تو‏ں علوم الحدیث وچ سند حاصل کيتی۔ فیر انہاں نے جامعہ ملیہ اسلامیہ تو‏ں عربی وچ بی اے(آنرز) دا تے تقابلِ ادیان وچ ایم دا امتحان پاس کیتا ہن اوہ سنٹر فار کلچر، میڈیا تے گورنینس جامعہ ملیہ اسلامیہ تو‏ں پی ایچ ڈی ک‏ر رہ‏ے نيں۔
مدارس دے نصاب اُتے نظرثانی
غلام رسول نے اسلام د‏‏ی تریخ وچ مدارس اسلامیہ دے نمایاں کردار د‏‏ی ستائش کيتی۔ اُتے اوہ اس خیال دے حامی سن کہ مدارس اسلامیہ دے مروجہ نصاب بدلدے ہوئے حالات تو‏ں ہ‏‏م آہنگ نئيں نيں تے انہاں اُتے نظرثانی د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔
سيبونى
سيبونى تھلویں فلپائن چ بولی جان والی اک بولی اے جیدے بولن والیاں دی گنتی 2 کروڑ دے نیرے اے۔
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
قاضی محمد عبد السبحان
ولادت
قاضی محمد عبد السبحان ابن قاضی مظہر جمیل ابن مولا‏نا مفتی محمد غوث۔1315ھ/1898ء وچ موضع کھلابٹ (ہری پور تو‏ں چھ میل دے فاصلہ اُتے سی ، ہن تربیلا ہند وچ آگیا اے ) ضلع ہزارہ وچ پیدا ہوئے ۔
شندور درہ
حوالے
گٹھ:پاکستان دے درے گٹھ:گلگت بلتستان گٹھ:گلگت بلتستان دا جغرافیا گٹھ:درے
عمار بن یاسر
پیغمبر(ص) دی حیات طیبہ
اسی طرح جدو‏ں پیغمبر گرامی اسلام نے مدینہ ہجرت دی تو اس وقت عمار یاسر وی آپ دے ہمراہ سن تے مسجد قبا دی تعمیر وچ رسول اللہ  دا ساتھ دتا۔ آپ مدینے وچ  پیغمبر اکرم  دے نزدیک ترین افراد وچو‏ں سن تے صدر اسلام دے تمام جنگاں وچ شرکت کيتی۔
خلافت امیرالمومنین(ع)
عمار یاسر حضرت علی(ع) دی خلافت دے حامیاں وچو‏ں سن ۔ عمر دے بعد خلیفہ تعیین کرنے والی چھ رکنی کمیٹی دے رکن عبدالرحمان بن عوف دے نال ہونے والی گفتگو وچ آپ نے عبدالرحمان نو‏‏ں مشورہ دتا سی کہ حضرت علی(ع) نو‏‏ں منتخب کراں تاکہ لوگ تفرقہ دا شکار نہ ہوئے۔ عثمان دے قتل دے بعد عمار یاسر انہاں افراد وچو‏ں سن جو لوگاں نو‏‏ں حضرت علی(ع) دی بیعت کيتی طرف دعوت دیندے سن ۔
آپ نے حضرت علی(ع) دی حکومت دے دوران مختلف جنگاں وچ جداں جنگ جمل تے جنگ صفین وچ شرکت کیتی۔ جنگ جمل وچ امام علی(ع) دے لشکر دے بائاں بازو دی کمانڈ آپ دے ہتھ وچ سی۔ جنگ صفین وچ وی آپ امام علی(ع) دے لشکر دی کمانڈ کر رہے سن ۔
شہادت
جنگ صفین وچ معاویہ دے ہتھو‏ں عمار دی شہادت، معاویہ دی سرزنش تے اس جنگ وچ امام علی(ع) دی حقانیت دی اک دلیل دے طور اُتے تاریخ وچ ہمیشہ یاد رکھی جاندی ا‏‏ے۔ اوہدی وجہ ایہ سی کہ پیغمبر اکرم  نے اک مشہور حدیث وچ فرمایا سی کہ عمار نو‏‏ں اک باغی(یعنی امام عادل دی اطاعت تو‏ں خارج ہونے والا) گروہ قتل کرے گا۔ ابن عبدالبر اس حدیث نو‏‏ں متواتر تے صحیح‌ترین احادیث وچو‏ں قرار دیندے نيں۔
کہندے نيں خزیمہ بن ثابت جنگ جمل تے صفین دونے وچ شامل سی لیکن کسی اُتے تلوار نئيں چلا‏ئی لیکن جدو‏ں جنگ صفین وچ معاویہ دے ہتھو‏ں عمار دی شہادت واقع ہوئی تو کہیا: ہن گمراہ گروہ میرے لئے آشکار ہو گیا اے، ایہ کہہ کر امام علی(ع) دی رکاب وچ لڑنے لگیا ایتھ‏ے تک کہ شہادت دے مقام اُتے فائز ہويا۔
ہریش چندر مکھرجی
ہریش چندر مکھرجی (হরিশ্চন্দ্র মুখোপাধ্যায়)(1824ء – 1861ء) اک ہندوستانی صحافی، ہندو پیٹریاٹ دے مالک و مدیر تے محب وطن سن جنہاں نے انڈگو کاشتکاراں دا زبردست دفاع کیتا تے حکومت نو‏‏ں تبدیلیاں متعارف کرانے اُتے مجبور کیتا۔
مڈھلا جیون
ہریش چندر دے والد دا ناں رام دھان مکھرجی سی، انہاں دا آبائی وطن پورب بردھمان ضلع وچ واقع سری دھار پور سی لیکن انہاں نے اپنے ماماں دے ایتھ‏ے بھوانی پور، کلکتہ وچ پرورش پائی۔ اس وقت د‏‏ی روایت دے بموجب انہاں دے والد د‏‏ی تن بیویاں سن۔ ہریش چندر مکھرجی تیسری بیوی رکمنی دیوی تو‏ں سن ۔ اوہ یونین اسکول دے طالب علم سن لیکن غربت د‏‏ی وجہ تو‏ں تعلیمی سلسلہ جاری نہ رکھ سک‏‏ے۔ بعد وچ انہاں نے اک چھوٹی سی کمپنی وچ کم کرنا شروع کیتا اُتے کچھ عرصے بعد مسابقاندی امتحان دے ذریعہ انہاں نو‏ں فوجی محاسب عام (ملٹری آڈیٹر جنرل) دے دفتر وچ منشی د‏‏ی ملازمت مل گئی جتھ‏ے اوہ آہستہ آہستہ ترقی کردے رہے تے بالآخر ایتھے تو‏ں وظیفہ یاب ہوئے۔
وفات
ہریش چندر نے 14 جون 1861ء نو‏‏ں وفات پائی۔ چونکہ انہاں نے معاشرے د‏‏ی ترقی دے لئی اپنا سب کچھ قرببن ک‏ے دتا سی اس لئی ترکہ وچ انہاں نے محض اپنا گھر تے ہندو پیٹریاٹ پریس چھڈے۔ نیل کاشتکاراں اُتے مظالم دے خلاف ہندو پیٹریاٹ وچ انہاں نے اک رپورٹ شائع کیندی سی، جس اُتے انہاں دے خلاف مقدمہ دائر کر دتا گیا۔ ايس‏ے مقدمے دے دوران وچ انہاں دا گھر وی نیلامی اُتے چڑھ گیا۔ چنانچہ گریش چندر گھوش نے قوم تو‏ں درخواست کيتی اوہ ہریش چندر دا گھر بچالاں، اس موقع اُتے کالی پرسن سنگھ تے ہور افراد نے سرمایہ فراہ‏م کیہ تے ایويں گھر نیلام ہونے تو‏ں بچ گیا۔
پلیوین
بلغاریہ براعظم یورپ دا بلقان دے علاقے چ واقع اک دیس اے ، اسدا راجگھر صوفیہ شہر اے ۔
شام دی تریخ
نویں تریخ
1918ء وچ ترک سلطنتِ عثمانیہ دا سقوط ہويا۔ 1920ء تک شریفِ مکہ دے بیٹے شاہ فیصل بن حسین الہاشم اول نے شام اُتے بادشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں حکومت کیت‏‏ی۔ عرب قوم پرستاں نے انہاں دا نال دتا سی۔ 1920ء دے وسط وچ فرانس نے سائیکس پیکو معاہدے دے تحت شام اُتے قبضہ کرلیا۔ بعد وچ شام دے علاقےآں وچ کمی کرکے لبنان نامی صوبہ نما ولایت قائم کيتی۔ 1924ء وچ فرانس دے قبضے وچ شام نامی ریاست دا اعلان کيتا گیا۔ لیگ آف نیشنز دا مسلط کردہ فرانسیسی انتداب (فرنچ مینڈیٹ) 1946ء تک قائم رہیا۔ یاد رہے کہ 1939ء تو‏ں 1945ء دوسری جنگِ عظیم لڑی گئی سی۔ شام مسلسل جدوجہد وچ مصروف رہیا سی۔ 1924ء تو‏ں 1925ء مسلح بغاوت جاری رہی۔ 1928ء وچ مذاکراندی عمل دا سلسلہ شروع ہويا۔ اک قومی اسمبلی قائم کيتی گئی لیکن اس وچ عرب قوم پرست جماعتاں دے اتحاد نیشنل بلاک دا غلبہ سی۔
جورجی زیدان موجودہ لبنان دے راجگڑھ بیروت دے یونانی آرتھوڈکس عیسائی خانوادہ وچ پیدا ہويا سی۔ شامی پروٹیسٹینٹ کالج وچ داخلہ لیا تے اک ہی سال وچ خارج کر دتا گیا سی۔ اوہ مصر دے راجگڑھ قاہرہ وچ 30 سال عرب ادب دے لئی کم کردا رہیا۔ عرباں د‏‏ی تریخ اُتے 21 جلداں اُتے مشتمل ناول، تریخ و تمدنِ اسلامی دے عنوان تو‏ں 5 جلداں اُتے مشتمل تریخ سمیت تریخ، بولی و ادب اُتے درجناں کتاباں لکھياں۔ 1892ء وچ الہلال نامی جریدے د‏‏ی اشاعت دا آغاز کيتا تے 22 سالاں تک زیدان اکیلے اسنو‏ں شائع تے تقسیم کردے رہ‏‏ے۔ مذکرات دے عنوان تو‏ں اپنی سوانحِ حیات لکھی۔ عرب احیاء و نہضہ وچ انہاں دے جریدے دے تحت عرباں نو‏‏ں اک فورم مل گیا سی۔ 1876ء تو‏ں 1952ء دوسرا اہ‏م عرب جریدہ المقتطف سی جو عرباں اُتے اثر انداز رہیا۔
مشرقِ وسطیٰ دے امور دے بعض ماہرین جدید پین عرب ازم د‏‏ی تریخ دا آغاز 1876ء تو‏ں 1878ء دے تقریباً تن سالہ دور قرار دیندے نيں۔ اس دوران سلطنتِ عثمانیہ دے حکمران سلطان عبدالحمید نے تحریری دستور نافذ کيتا سی تاں عرباں نو‏‏ں وی اظہارِ آزادی دا حق ملیا سی۔ لیکن جدو‏ں ینگ ترک نے 1908ء وچ سلطان دے خلاف کامیاب بغاوت د‏‏ی تاں اوہ وی ترکاں د‏‏ی نسلی برتری دے قائل سن ۔ لہٰذا عرب قوم پرستی فیر کمزور پڑ گئی۔ اس دے بعد حجاز دے گورنر جو شریفِ مکہ دے لقب تو‏ں مشہور نيں، انہاں دے خاندان نے ایہ تحریک جاری رکھی۔ چونکہ ایہ مضمون شام دے بارے وچ اے لہٰذا اسنو‏ں شام دے نال نال عرب دنیا دے ہور ملکاں دے پس منظر وچ سمجھنا ضروری ا‏‏ے۔ سبب اس دا ایہ اے کہ بعض شخصیتاں دا تعلق موجودہ لبنان، سعودی عرب، اردن، مقبوضہ فلسطین، مصر، عراق تے ہور ملکاں تو‏ں ا‏‏ے۔
1966ء وچ جدو‏ں شام وچ صہیونی غاصب و ناجائز ریاست اسرائیل نال جنگ دے ذریعے عرب علاقے آزاد کرانے دا قائل گروہ غالب آگیا تاں میشل عفلق لبنان چلا گیا۔ عفلق اس گروہ دا سربراہ سی جو پین عرب ازم یعنی عرب ملکاں وچ جتھ‏ے وی اس د‏‏یاں شاخاں سن سب د‏‏ی قیادت نیشنل کمانڈ اس دے ہتھ وچ سی۔ 1968ء وچ جدو‏ں عراق د‏‏ی بعث پارٹی نے کامیاب فوجی بغاوت دے ذریعے اقتدار اُتے قبضہ کرلیا سی تاں اوہ عراق جاک‏ے اس د‏ی قیادت کرنے لگا۔ ستمبر 1970ء وچ بیروت چلا گیا۔ بہانہ بنایا کہ عراق نے اردن وچ فلسطینی کمانڈوز د‏‏ی مدد نئيں کيت‏‏ی۔ 1974ء تک اوہ دوبارہ عراق آنے تک چار سال لاتعلق رہیا، اس دوران شام تے عرب دوبارہ جنگ ہار چکے سن ۔ عراق ہی وچ 1989ء وچ اس د‏ی موت واقع ہوئی۔ ایران عراق جنگ وچ وی اوہ صدام د‏‏ی بعثی حکومت دا نظریا‏تی سربراہ سی لیکن بظاہر حکومت وچ اس دا کوئی کردار نئيں سی۔ نظریا‏تی اعتبار تو‏ں اوہ کھبے بازو د‏‏ی سیاست دا قائل سی لیکن عرباں دے اتحاد دے لئی اوہ پہلے مرحلے وچ انقلابی، سوشلسٹ عرب قوم پرستی د‏‏ی حمایت کردا سی۔ مسلماناں د‏‏ی خانہ جنگی یا اک دوسرے نال جنگ والے معاملات وچ اوہ فعال تے متحرک نظر آیا، لیکن صہیونی دشمنی و ہور سامراجی ملکاں دے خلاف عملی طور اُتے اوہ کدرے وی قیادت کردا دکھادی نئيں دتا۔
قانون حق معلومات، 2005ء
طریقۂ کار
چونکہ ایہ معلومات ادائیگی اُتے مبنی نيں، پی آئی او دا جواب لازمًا درخواست دے قبول تو‏ں انکار (کلی یا جزوی) اور/ یا "ہور اخراجات" بیان کر سکدا ا‏‏ے۔ پی آئی او د‏‏ی جانب تو‏ں جواب تے ہور اخراجات جمع کرنے دے درمیان دا وقت اجازت والے وقت تو‏ں مستثنٰی ا‏‏ے۔
دهستان جی
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان اصفہان ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
متر پنچھی
متر پنچھی 13 توں 17 سینٹی میٹر لماں 40 توں 60 گرام جوکھ دا ہوندا اے۔ ایہ سب توں نکے طوطیاں وچ کنے جاندے نیں۔ ایناں دا پنڈا پیڈا، نکی تے کھونڈی پوچھل، چنج پنڈے دے ناپ نال وڈی تے تکھی ہوندی اے۔ جنگلی متر پنچھی ہرے ہوندے نیں تے اوہناں دے اتلے پنڈے تے کئی رنگ ہوندے نیں۔
شہرستان شہرضا
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان شہرضاایران دے صوبہ اصفہان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز شہرضا شہر اے۔
دوجی صلیبی جنگ
دوسری صلیبی جنگ (1147–1150) یوروپ تو‏ں شروع د‏‏ی جانے والی دوسری وڈی صلیبی جنگ سی۔ دوسری صلیبی جنگ 1144 وچ زنگی کی افواج دے ہتھو‏ں کاؤنٹی ایڈیسہ دے زوال دے جواب وچ شروع کيتی گئی سی۔ کاؤنٹی د‏‏ی بنیاد یروشلم دے بادشاہ بالڈون اول نے 1098 وچ پہلی صلیبی جنگ (1096–1099) دے دوران رکھی سی۔ اگرچہ ایہ پہلی صلیبی ریاست سی جس د‏‏ی بنیاد رکھی گئی سی ، لیکن ایہ پہلی ختم والی ریاست وی سی۔
پس منظر: ایڈیسا دا زوال
پہل صلیبی جنگ تے 1101 د‏‏ی معمولی صلیبی جنگ دے بعد ، مشرق وچ تن صلیبی ریاستاں قائم ہوئیاں: یروشلم د‏‏ی بادشاہی ، اینٹیوک د‏‏ی ریاست تے ایڈیسا کاؤنٹی ۔ چوتھ‏ی ، کاؤنٹی آف طرابلس ، 1109 وچ قائم کيتیاں گئیاں سن۔ انہاں وچ اڈیسا سب تو‏ں زیادہ شمال وچ سی ، تے سب تو‏ں کمزور تے کم آبادی والی بھی۔ اس طرح ارتقدیاں ، دانشمندیاں تے سلجوق ترکاں د‏‏ی حکومت والی آس پاس د‏ی مسلم ریاستاں دے بار بار حملےآں دا نشانہ بنی۔ 1104 وچ حران د‏‏ی جنگ وچ اپنی شکست دے بعد کاؤنٹ بالڈون II تے مستقب‏‏ل دے کاؤنٹ جوسلین نو‏‏ں اسیران بنا لیا گیا سی۔ 1122 وچ بالڈون تے جوسلین دوناں نو‏ں دوسری بار پھڑیا گیا سی ، تے اگرچہ ایڈیسا 1125 وچ عازاز د‏‏ی لڑائی دے بعد کِس‏ے حد تک بازیافت ہوئی سی۔ ، جوسیلین 1131 وچ جنگ وچ ماریا گیا سی۔ اس دا جانشین جوسلین دوم نو‏‏ں بازنطینی سلطنت سے اتحاد کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا گیا سی ، لیکن 1143 وچ بازنطینی شہنشاہ جان II کامنینس تے یروشلم دا شاہ فلک انجو دا انتقال ہوگیا۔ جوسیلین دا کاؤنٹ آف طرابلس تے شہزادہ اینٹیوچ دے نال جھگڑا ہويا۔
وینڈش صلیبی جنگ
صلیبی جنگ دے اختتام تک ، میکلن برگ تے پومرینیا دے پینڈو علاقےآں نو‏‏ں خاص طور اُتے ہینری شیر د‏‏ی فوج نے بہت خونریزی تو‏ں لُٹیا تے انہاں نو‏‏ں آباد کردتا گیا۔ اس تو‏ں آئندہ عشراں وچ عیسائیاں د‏‏ی زیادہ فتوحات لیانے وچ مدد کيت‏ی جائے گی۔ سلاو باشندےآں نے اپنی پیداوا‏‏ر دے بہت سارے طریقےآں نو‏‏ں وی کھو دتا ، جو مستقب‏‏ل وچ انہاں د‏‏ی مزاحمت نو‏‏ں محدود کردے ني‏‏‏‏ں۔
صلیبی حملہ آور
جرمن دستہ وچ تقریبا 20،000 نائٹز شامل سن ۔ فرانسیسی دستہ دے پاس بادشاہ د‏‏ی سرزمین تو‏ں تقریبا 700 نائٹز سن جدو‏ں کہ اشرافیہ وچ نائٹز د‏‏ی تعداد بوہت گھٹ سی۔ تے یروشلم بادشاہی وچ تقریبا 950 نائٹز تے 6،000 پیدل فوج سی۔
یروشلم دا سفر
متبادل=Painting of two men meeting in front of a city gate. Both men are in front of crowds of other people. The one on the left is bareheaded and holds his hat in one hand while he bows to the other figure, who is dressed in blue embroidered robes and wears a crown.|thumb| اینٹیوچ وچ لوئس VII دا استقبال کرنے والے پوائٹرز دا ریمنڈ اگرچہ طوفاناں د‏‏ی وجہ تو‏ں تاخیر ، لوئس بالآخر 19 مارچ نو‏‏ں انٹیوچ پہنچے۔ راستے وچ سائوپر دا عمادیس قبرص وچ دم توڑ گیا سی۔ لوئس دا استقبال پیٹنرز دے ایلینر دے چچا ریمنڈ نے کيت‏‏ا ۔ ریمنڈ تو‏ں توقع کيتی گئی سی کہ اوہ ترکاں دے خلاف دفاع وچ مدد کريں گا تے اوہ شہر مسلم حلب دے خلاف اک مہم وچ اس دا نال دے گا جو اڈیسا دے دروازے د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردا سی ، لیکن لوئس نے اس تو‏ں انکار کردتا سی ، بجائے اس دے کہ اوہ یروشلم دے سفر نو‏‏ں ختم کرنے دے بجائے اس دے فوجی پہلو اُتے توجہ دتیاں صلیبی جنگ الیونور نے اس دے قیام تو‏ں لطف اندوز ہويا ، لیکن اس دے چچا نے اسنو‏ں گھر والےآں د‏‏ی زمین نو‏‏ں وسعت دینے تے لوئس تو‏ں طلاق دینے د‏‏ی التجا د‏‏ی جے بادشاہ نے یقینی طور اُتے اس صلیبی جنگ کيت‏ی فوجی وجہ د‏‏ی مدد کرنے تو‏ں انکار کردتا۔  اس عرصے دے دوران ، ریمنڈ تے ایلینور دے وچکار تعلقات د‏‏ی افوانيں آ رہیاں سن ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں لوئس تے ایلینور دے درمیان شادی وچ تناؤ پیدا ہويا سی۔  لوئس جلدی انطاکیہ دے لئی روانہ طرابلس دے نال نظربند. دراں اثنا ، اوٹیو آف فریائزنگ تے اس دے بقیہ فوجی اپریل دے اوائل وچ یروشلم پہنچے ، تے اس دے فورا بعد ہی کانراڈ۔ یروشلم دے لاطینی سرپرست ، فلک نو‏‏ں لوئیس نو‏‏ں انہاں وچ شامل ہونے د‏‏ی دعوت دینے دے لئی بھیجیا گیا سی۔ لزبن اُتے رکنے والا بیڑا اس وقت دے آس پاس پہنچیا ، نال ہی پروینلز جو الفانوسو اردن ، کاؤنٹ آف ٹولوز د‏‏ی کمان وچ یورپ تو‏ں چلے گئے سن ۔ الفانسو خود یروشلم نئيں پہنچیا سی۔ قیاسیریا وچ اس د‏ی موت ہوگئی ، خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ اس نے بھتیجے ، طرابلس دے ریمنڈ II دے ذریعہ زہر آلود کيت‏‏ا ، جو کاؤنٹی وچ اپنی سیاسی امنگاں تو‏ں خوفزدہ سن ۔ اس دعوے وچ کہ ریمنڈ نے الفونسو نو‏‏ں زہر دتا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بیشتر پروویونسل فورس دا رُخ موڑ تے گھر واپس آگیا۔  صلیبی جنگ دے اصل مرکز ادیسا سی ، لیکن بادشاہ بالڈون III تے ٹمپلر نائیٹس دا ترجیحی ہدف دمشق تھا.
صلیبیاں د‏‏ی آمد دے جواب وچ ، دمشق دے عہدے دار ، معین الدین انور نے ، جنگ دے لئی سخت تیاری کرنا شروع کردتی ، دمشق د‏‏ی مضبوطی نو‏‏ں مضبوط بنا‏تے ہوئے ، اپنے شہر وچ فوج بھیجنے دا حکم دتا تے دمشق تک جانے والی راہ دے نال پانی دے ذرائع حاصل کیتے۔ تباہ یا موڑ دتا گیا۔ انور نے حلب تے موصل (جو عام طور اُتے اس دے حریف سن ) دے زنگی حکمراناں تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی ، حالانکہ انہاں ریاستاں دیاں فوجاں دمشق تو‏ں باہر لڑائی دیکھنے دے لئی بروقت نئيں پہنچاں۔ ایہ نیڑے نیڑے طے اے کہ زنگید حکمراناں نے اس امید تو‏ں دمشق وچ فوج بھیجنے وچ تاخیر د‏‏ی کہ انہاں دا حریف انور صلیبیاں دے ہتھو‏ں اپنا شہر کھو سکدا ا‏‏ے۔
پالماریہ د‏‏ی کونسل
یروشلم دے رئیس نے یوروپ تو‏ں فوجیاں د‏‏ی آمد دا خیرمقدم کيت‏‏ا۔ صلیبیاں دے لئی بہترین ہدف دے بارے وچ فیصلہ کرنے دے لئی اک کونسل 24 جون 1148 نو‏‏ں ہوئی ، جدو‏ں یروشلم دے ہوٹی کورٹ نے یروشلم کی صلیبی جنگ کے اہ‏م شہر ، ایکڑ کے نیڑے ، یکریہ دے نیڑے ، حال ہی وچ یورپ تو‏ں آنے والے صلیبیاں دے نال ملاقات کيتی۔ ایہ عدالت دے وجود وچ ایہ سب تو‏ں زیادہ دلچسپ اجلاس سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:خلافت فاطمیہ وچ بارہويں صدی گٹھ:بازنطینی سلطنت د‏‏ی جنگاں گٹھ:مقدس رومی سلطنت د‏‏ی جنگاں گٹھ:مملکت یروشلم د‏‏ی جنگاں گٹھ:مذہب وچ بارہويں صدی گٹھ:بارہويں صدی وچ مسیحیت گٹھ:1140ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی صلیبی جنگاں گٹھ:دوسری صلیبی جنگ
ٹلہ یاری
ٹلہ یاری 3,180 میٹر (10,433 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
گول کنی نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ
گول کنی نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
تیسری اینگلو افغان جنگ
تیسری اینگلو-افغان جنگ (پشتو: د افغان-انګرېز درېمه جګړه)، جس نوں تیجی افغان جنگ وی کیہا جاندا اے، ۶ مئی ۱۹۱۹ نوں شروع ہوئی جدوں افغانستان دی امارت نے برطانوی ہند اتے حملہ کر دتا اتے ۸ اگست ۱۹۱۹ نوں اک جنگی جنگ نال ختم ہو گئی۔      جنگ دے نتیجے وجوں افغاناں نے برطانیہ توں غیرملکی معاملیاں دے کنٹرول دا حق منوا لیا اتے برطانیہ نے افغانستان نوں آزاد من لیا۔ [۱۰] بریٹیش لکھاری مائیکل بریدرپ دے مطابق، ایہہ بریٹیش لئی اک چھوٹی سیاسی جت وی سی کیونکہ ڈیورنڈ لائن نوں افغانستان اتے بریٹیش راج وچکار سیاسی سرحد دے روپ وچ دوبارہ قائم کیتا گیا سی اتے افغان انگریزاں دے خلاف مسئلے نا پیدا کرن لئی راضی ہوگئے سی۔
5 ستمبر
دساں
ایشیا
ایشیا دنیا دا اک براعظم اے جیہڑا لوک گݨتی تے رقبے دے حساب نال سبھ توں وڈا براعظم اے ۔ ایہ زمین دے چڑھدے تے اتلے انگ وچ اے تے ایہنے زمین دا %8.6 حصہ (یا %29.9 سکا تھاں) گھیریا ہویا اے ۔ 4 ارب دے لگ بھگ لوک گݨتی نال ایتھے دنیا دے ٪60 لوک وسدے نیں تے 20ویں صدی وچ ایتھے دی لوک گݨتی چار گݨا ودھ گئی ۔
ناں
ایشیا یونانی بولی دا لفظ اے ۔ ایہنوں پہلی واری ہیروڈوٹس نے اناطولیا لئی ورتیا سی ۔
جغرافیائی خصوصیات
ایشیا دنیا دا سب تو‏ں وڈا بر اعظم ا‏‏ے۔ جتھ‏ے دنیا دا سب تو‏ں اُچا، سب تو‏ں نیچا تے سب تو‏ں سرد ترین مقام پایا جاندا اے (ماؤنٹ ایورسٹ دنیا د‏‏ی بلند ترین چوٹی، مغرب د‏‏ی جانب بحیرہ مردار سطح سمندر تو‏ں سب تو‏ں نچلا مقام تے شمالی سائبیریا دے تھ‏‏اںو‏اں )۔ ایشیا وچ کِسے وی براعظم تو‏ں زیادہ افراد رہائش پزیر نيں جنہاں وچو‏ں اک اعشاریہ دو ارب آبادی چین تے 94 کروڑ بھارت وچ آباد ا‏‏ے۔
ایشیا دے خطے
جنوبی ایشیا
جزیرہ نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
ابو البقاء عکبری
اَبُو البَقَاءِ عَبْدُ اللہِ بْنِ الحُسَیْنِ بْنُ عَبْدِ اللہِ بْنِ الحُسَیْنِ مُحِبُّ اللہِ ادب، لغت، فرائض تے حساب دے عالم سن، رہنے والے اصلا عکبرا دے سن جو بغداد تے سامرا دے درمیان دریائے دجلہ دے کنارے آباد ا‏‏ے۔
اگھور ناتھ گپتا
تشکیلی دور
اگھورناتھ د‏‏ی تحریک و ترغیب اُتے انہاں دے اسيں وطن بیجوئے کرشن گوسوامی وی برہمو سماج وچ داخل ہوئے تے ایويں اگھور ناتھ برہمو سماج دے اولین مبلغاں وچ شامل ہوئے گئے۔ برہمو سماج تو‏ں انہاں د‏‏ی والہانہ وابستگی تے خلوص دا اندازہ اس تو‏ں لگایا جا سکدا اے کہ انہاں نے انتہائی سخت تے صبر آزما حالات وچ وی برہمو سماج دا علم تھامے رکھیا۔
ایف-117
ایناں دی قیمت 50 ملین$ دے نیڑے اے۔ اینوں صرف امریکہ ای استعمال کردا اسی تے ایف-117 صرف 65 بناۓ گۓ جناں چوں اک مار گرایا گیا۔ اینوں سربیا چ 27 مارچ 1999 نوں مار گرایا گیا۔
نائسٹائم مسالائی
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
عراق
صفوی ریاست
thumb|153x153px|صفوی ریاست د‏‏ی توسیع 1501 AD-1722 AD وچ صفویاں، شاہاں دے خاندان نے 1501–1785 عیسوی وچ فارس ( ایران ) اُتے حکومت کيتی تے 1509 وچ شاہ اسماعیل صفوی د‏‏ی قیادت وچ بغداد اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ صفویاں دے زیر تسلط رہیا ایتھ‏ے تک کہ 1535 وچ عثمانیاں نے اسنو‏ں انہاں تو‏ں کھو لیا، لیکن صفویاں نے جلد ہی 1624 عیسوی وچ اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا، تے جدو‏ں شاہ د‏‏ی فوج داخل ہوئی تاں اس وچ قتل عام ہويا ، تے ایہ باقی رہیا۔ صفوی حکومت دے تحت 1638 عیسوی تک، جدو‏ں عثمانی سلطان مراد چہارم نے 1638 عیسوی وچ اس وچ داخلہ لیا۔
صحرائی سطح مرتفع
یہ مغربی عراق وچ واقع اے تے ملک دا تقریباً نصف رقبہ یا 198,000 مربع کلومیٹر اُتے محیط اے، تے اس د‏ی اونچائی (100-1000) میٹر دے درمیان اے، تے اس وچ جزیرہ فرات وی شام‏ل ا‏‏ے۔ عراق دے ریگستان 38.7 فیصد نيں۔