cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وارانسی
جدید تریخ (1500ء - تاحال)
سولہويں صدی وچ مسلم مغل شہنشاہ اکبر دے دور وچ وارانسی وچ ہندو مت دی ثقافتی سرگرمیاں نوں کافی فروغ ملا، اس نے شہر وچ شیو تے وشنو دے مندراں دی تعمیر وچ وی سرمایہ کاری کيتی۔ پونے دے راجا نے اناپورنا دیوی مندر تے 200 میٹر (660 فٹ) اکبری پل وی اس مدت دے دوران مکمل کيتا گیا۔ سولہويں صدی دے دوران وچ سیاح ایتھے آنا شروع ہوئے۔ سڑک دے بنیادی ڈھانچے نوں وی ايسے دوران وچ بہتر کيتا گیا۔ شیر شاہ سوری نے سڑک نوں پشاور تے کلکتہ تک ودھیا دتا۔ برطانوی راج دے دوران وچ سڑک گرینڈ ٹرنک روڈ کہلانے لگی۔ 1737ء وچ مغلاں نے ریاست بنارس نوں باضابطہ طور اُتے تسلیم کر ليا۔ اٹھارواں صدی وچ محمد شاہ نے گنگا اُتے اک رصدگاہ دی تعمیر دا حکم دتا۔ اٹھارواں صدی وچ ایتھے سیاحت پروان چڑہی۔ 1791ء وچ گورنر جنرل ہند وارن ہیسٹنگز نے وارانسی وچ سنسکرت کالج بنوایا۔ 1867ء وچ وارانسی میونسپل بورڈ دا قیام عمل وچ آیا جس توں شہر دے بنیادی ڈھانچے، صحت، صفائی، پینے دے پانی دی فراہمی تے بنیادی سہولیات وچ اہم اصلاحات ہوئیاں۔
1897ء وچ مارک ٹوین شہر دے بارے وچ لکھدا اے کہ "بنارس تریخ توں پرانا، روایت توں پرانا، اسطورہ توں پرانا تے انہاں سب نوں اکھٹا کر دتا جائے تاں ایہ دگنا پرانا اے۔ 1910ء وچ برطانیہ نے بنارس نوں نويں ریاست بنا دتا جس دا راجگڑھ رام نگر سی۔ اٹھارواں صدی توں مذہبی سربراہ کاشی نریش دی رہائش رام نگر قلعہ وچ اے۔
جغرافیہ تے آب ہويا
thumb|وارانسی دا محل وقوع
جغرافیہ
وارانسی 80،71 میٹر (264.8 فٹ) دی بلندی اُتے واقع اے۔ وارانسی شمالی بھارت دی وسطی گنگا وادی وچ بھارتی ریاست اتر پردیش دے مشرقی سرے اُتے دریائے گنگا دے کھبے جانب وكراكار کنارے اُتے واقع اے۔ ایتھے وارانسی ضلع دا راجگڑھ وی اے۔ خاص وارانسی شہر گنگا تے وارونا دریاواں دے درمیان وچ اک بلند سطح مرتفع اُتے آباد اے۔ قدیم زمانے توں ایتھے دی جغرافیائی صورت حال بسنے دے لئی سازگار رہی اے۔ لیکن شہر دے اصل مقام دا اندازہ موجودہ دور توں لگانا مشکل اے کیونجے اج دی حالت کچھ قدیم گرنتھاں وچ بیان صورت حال توں مختلف اے۔ وارانسی براستہ سڑک نويں دہلی دے جنوب مشرقی وچ 797 کلومیٹر (495 کلومیٹر)، لکھنؤ دے جنوب مشرق وچ 320 کلومیٹر (200 میل)، الہ آباد دے مشرق وچ 121 کلومیٹر (75 میل) تے جونپور دے جنوب وچ 63 کلومیٹر (39 میل) دے فاصلے اُتے واقع اے۔ وارانسی شہری اسيں بستگی دا رقبہ 112،26 مربع کلومیٹر (تقریباً 43 مربع میل) اے۔
دریا تے ندیاں
thumb|[[دریائے گنگا]] وارانسی یا کاشی دے اہم دریا گنگا نوں دریائے وارونا تے دریائے ايسے دا سنگم تے وارانسی انہاں دا درمیان وچ دسدا جاندا اے۔ اس دے علاوہ وی وارانسی دے علاقے وچ متعدد چھوٹی وڈی ندیاں بہندی نيں جداں گنگا بانگگا، گمدی، كرمناسا، گڑوی، چدرپربھا وغیرہ۔
آب ہويا
وارانسی دی مرطوب ہويا دی وجہ توں موسم گرما تے موسم سرما دے درجہ حرارتاں دے درمیان وچ وڈا فرق ہُندا اے۔ موسم گرما اپریل توں شروع ہوئے کے اکتوبر تک رہندا اے جس درمیان وچ مون سون دی بارشاں وی ہُندی نيں۔ موسم سرما دسمبر توں فروری دے درمیان وچ ہُندا اے جس وچ ہمالیہ توں آنے والی سرد لہر توں ایتھے دا درجہ حرارت بہت گر جاندا اے۔ موسم سرما وچ درجہ حرارت 22 تے 46 °C دے درمیان وچ جدوں کہ سرما وچ درجہ حرارت 5 °C تک گر جاندا اے۔ اوسط سالانہ بارش 1110 ملی میٹر (44 انچ) تک ہُندی اے۔ سردی دے موسم وچ کہر جدوں کہ گرمی دے موسم وچ لو چلنا ایتھے عام اے۔
ایتھے مسلسل ودھدی ہوئی پانی دی آلودگی تے نويں تعمیر ہوئے ڈیماں دی وجہ توں مقامی درجہ حرارت وچ اضافہ ہويا اے۔ دریائے گنگا دی آبی سطح پرانے وقتاں توں اچھی خاصی گر گئی اے تے ايسے وجہ توں دریا دے درمیان وچ کچھ چھوٹے جزیرے وی ظاہر ہوئے گئے نيں۔ وارانسی وچ گنگا دی آبی سطح کم ہونا اک وڈا مسئلہ اے۔ گنگا دے پانی وچ آلودگی ہونا سب دے لئی تشویش دا موضوع سی، لیکن ہن اس دا بہاؤ وی کم ہُندا جا رہیا اے، جس دی وجہ توں اتراکھنڈ توں لے کے خلیج بنگال تک فکر ظاہر کیتی جا رہی اے۔
معیشت
thumb|بنارسی ساڑھی وارانسی وچ مختلف گھریلو صنعتاں قائم نيں جنہاں وچ بنارسی ریشمی ساڑھی، ٹیکسٹائل دی صنعت، قالین دی صنعت تے دستکاری اہم نيں۔ وارانسی دے 2006ء شہر ترقی دے منصوبے دے مطابق وارانسی دی آبادی دا تقریباً 29 فیصد برسر روزگار اے۔ روزگار افراد وچ تقریباً 40 فیصد صنعت، کاروبار تے تجارت وچ 26 فیصد، ہور خدمات وچ 19 فیصد، آوا جائی تے مواصلات وچ 8 فیصد، زراعت وچ 4 فیصد، تعمیرات وچ 2 فیصد تے 2 فیصد معمولی کارکن نيں۔
بنارسی ریشم دنیا بھر وچ اپنے ملائم پن دے لئی مشہور اے۔ بنارسی ریشمی ساڑیاں اُتے باریک ڈیزائن تے زری دا کم چار چاند لگاندے نيں تے ساڑی دی زینت بڑھاندے نيں۔ اس وجہ ہی ایہ ساڑیاں سالاں توں تمام روايتی تہواراں تے شادی وغیرہ دے اجتماعات وچ پہنی جاندی رہیاں نيں۔ کچھ عرصہ پہلے زری وچ خالص سونے دا کم وی ہويا کردا سی۔ ریشم دی بنائی وارانسی غالب صنعت اے ۔ مسلماناں اس صنعت وچ بااثر برادری نيں تے تقریباً پنج لکھ افراد بطور بننے والے، رنگے ولے، کڑھائی والے تے سیلزمین اس صنعت توں وابستہ نيں۔
صوبہ کاستامانو
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ کاستامانو ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز کاستامانو شہر اے ۔
وارانسی
معیشت
شہر وچ کئی بینک موجود نيں اے جنہاں وچ الہ آباد بینک، آندھرا بینک، بینک آف بڑودا، کینرا بینک، سینٹرل بینک آف انڈیا، کارپوریشن بینک، انڈین اوورسیز بینک، اسٹیٹ بینک آف انڈیا شامل نيں۔
صوبہ کاستامانو
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکی دے صوبہ
وارانسی
معیشت
بنارسی پان دنیا بھر وچ مشہور اے تے اس دے نال ہی ایتھے دا قلاقند وی بہت مشہور اے۔
صوبہ کاستامانو
بارلے جوڑ
گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
وارانسی
ادب
کبیر، روی داس تے تلسی داس معروف بھارتی مصفین سن جو وارانسی شہر وچ رہے۔ کئی اخبارات تے جریدے وارانسی توں شائع نيں۔ اہم اخبار اج اے اک ہندی قوم پرست اخبار اے جوسب توں پہلے 1920ء وچ شائع ہويا سی۔
فن
thumb|وارانسی وچ دیوار اُتے بنی تصاویر وارانسی فنون تے ڈیزائن دا اک اہم مرکز اے۔ ایتھے سونے تے چاندی دی تاراں توں سجا ریشم تے بروکیڈ، قالین بنائی، لکڑی دے کھلونے، کانچ دی چوڑیاں، ہاتھی دانت دا کم، عطورات، تانبے دے برتن تے مختلف دستکاری اشیا دستیاب نيں۔ جدوں کہ وارانسی دی دیواراں اُتے وی ساں ساں تصویراں بنی نظر آندی نيں۔
موسیقی
thumb|بنارس گھرانہ دے استاد شاہد پرویز خان وارانسی دی موسیقی دی روایت پرانوں دے دور توں اے۔ قدیم روایات دے مطابق شیو نے موسیقی تے رقص ایجاد کيتا۔ موجودہ دور وچ ٹھمری دی مقامی مشہور کلاسیکی گلوکارہ گرجا دیوی نے خوب شہرت حاصل کيتی۔ وارانسی بوہت سارے عظیم سازنداں مثلا استاد بسم اللہ خان، پنڈت ویکاش مہاراج تے پنڈت روی شنکر دی وجہ توں وی مشہور اے۔
بنارس گھرانہ
بنارس گھرانہ بھارتی طبلہ نواز چھ مشہور گھراناں وچوں اک اے۔ ایہ گھرانہ 200 سال توں کچھ پہلے شہرت یافتہ پنڈت رام سہائے (1780–1826) دی کوششاں توں تیار ہويا سی۔ پنڈت رام سہائے نے اپنے باپ دے نال پنج سال دی عمر توں ہی طبلہ نوازی شروع دی سی۔ گھرانے دی درجہ بندی مشرقی ہند دے طور اُتے کيتی گئی اے جس وچ لکھنؤ، فرخ آباد تے بنارس گھرانے آندے نيں۔
تہوار
وارانسی وچ کئی ہندو تہوار منائے جاندے نيں، جنہاں وچ شرکت دے لئی تمام بھارت توں لوک آندے نيں۔
ناگ ناتھیا
thumb|کرشن اک ناگ اُتے سوار، وارانسی وچ ناگ ناتھیا دے موقع پر
ناگ ناتھیا وارانسی دا اک ہندو تہوار اے۔ ناگ ناتھیا تہوار تلسی گھاٹ وچ منعقد کيتا جاندا اے۔ تہوار کرشنا دی ناگ کالیا اُتے فتح دے جشن وچ منایا جاندا اے۔
دھرپد میلہ
دھرپد میلہ اک پنج روزہ موسیقی تہوار اے جو فروری مارچ وچ تلسی گھاٹ وچ منعقد کيتا جاندا اے۔
ہنومان جایندی
ہنومان جایندی (مارچ اپریل) ہنومان دی سالگرہ دے موقع پے اک خصوصی پوجا، آرتی تے اک عوامی جلوس منعقد کيتا جاندا اے۔
دیو دیوالی
thumb|دیو دیوالی دے موقع اُتے گنگا آرتی
دیو دیوالی جسنوں گنگا تہوار وی کہیا جاندا اے اک ہندو تہوار اے جو کارتک پورنما نوں وارانسی، اتر پردیش، بھارت وچ منایا جاندا اے۔ ایہ ہندو تقویم دے مہینے کارتک (نومبر - دسمبر) وچ چاند دی چودھواں رات نوں دیوالی دے پندرہ دن بعد منایا جاندا اے۔
مقدس نگری
thumb|وارانسی وارانسی یا کاشی نوں ہندو مذہب وچ مقدس ترین شہر منیا جاندا اے۔ ایتھے ہر سال لکھاں دی تعداد وچ ہندو زیارت دے لئی آندے نيں۔ ایتھے دی اہم توجہ دا مرکز کاشی وشوناتھ مندر اے جس وچ بھگوان شو دے بارہ جيوترلنگاں وچوں اہم شولنگ ایتھے موجود اے۔ ہندو عقیدے دے مطابق دریائے گنگا سب دے گناہ نوں ختم کر دیندا اے تے کاشی وچ وفات خوش قسمتی توں ہی ملدی اے تے جے مل جائے تاں روح تناسخ دے دائرے توں آزاد ہوئے کے نجات پا جاندی اے۔ ہندو مذہب وچ شاكت مت دے لوک دیوی گنگا نوں وی شکتی دا ہی اوتار مندے نيں۔
وارانسی بدھ مت دے مقدس ترین تھاںواں وچوں اک اے تے گوتم بدھ توں متعلقہ چار تیرتھ تھاںواں وچوں اک اے۔ وارانسی دے اہم شہر توں ذار ہٹ کر ہی سارناتھ اے جتھے گوتم بدھ نے اپنا پہلا خطاب کيتا سی۔
وارانسی ہندوواں تے بدھاں دے علاوہ جین مت دے مننے والےآں دے لئی وی اک مقدس مقام اے۔ اس تئیسواں تیرتھ شتین شری پارشوناتھ دا جائے پیدائش سمجھیا جاندا اے۔ وارانسی اُتے اسلامی سبھیاچار نے وی اپنا اثر ڈالیا اے۔
دریائے گنگا
thumb|[[دریائے گنگا]]
بھارت دا سب توں وڈا دریا گنگا تقریباً 2،525 کلومیٹر دا فاصلہ طے کر کے گومكھ توں گنگا سجے تک جاندا اے۔ اس پورے راستے وچ دریائے گنگا شمال توں جنوب دی طرف وگدا اے لیکن صرف وارانسی وچ ہی دریائے گنگا جنوب توں شمال وچ وگدا اے۔ ایتھے تقریباً 80 گھاٹ نيں۔ ایہ گھاٹ تقریباً 6.5 کلومیٹر طویل کنارے اُتے بنے ہوئے نيں۔ انہاں گھاٹاں وچ پنج گھاٹ بہت ہی مقدس منے جاندے نيں۔ انہاں نوں اجتماعی طور اُتے پنج تیرتھی کہیا جاندا اے۔
پنج تیرتھی گھاٹاں وچ اسی گھاٹ، دشاشومیدھ گھاٹ، آدکے شو گھاٹ، پنج گنگا گھاٹ تے منیکرنیکا گھاٹ شامل نيں۔ اسی گھاٹ جنوبی ترین جدوں کہ آدکے شو گھاٹ سب توں شمال وچ واقع اے۔
گھاٹ
وارانسی وچ 80 توں زیادہ گھاٹ نيں۔ شہر دے کئی گھاٹ مراٹھا سلطنت دے دور وچ بنائے گئے سن ۔ زیادہ تر گھاٹ اشنان گھاٹ (غسل) نيں، کچھ گھاٹ شمشان گھاٹ نيں۔  بوہت سارے گھاٹاں دے نال کوئی کہانی وابستہ اے۔ جدوں کہ کچھ گھاٹ ذاتی ملکیت وی نيں۔ کاشی نریش دا شوالہ گھاٹ تے کالی گھاٹ ذاتی املاک نيں۔ وارانسی دے گھاٹاں دی لسٹ مندرجہ ذیل اے۔
دشاشومیدھ گھاٹ
thumb|[[دشاشومیدھ گھاٹ اُتے گنگا آرتی دی تقریب]]
دشاشومیدھ گھاٹ کاشی وشوناتھ مندر دے نیڑے واقع اے تے سب توں شاندار گھاٹ اے۔ اس توں متعلق دو افسانوی کہانیاں نيں: اک دے مطابق برہما جی نے اس دی تعمیر شیو جی دے استقبال دے لئی دی سی۔ دوسری کہانی دے مطابق برہماجی نے ایتھے دشاشومیدھ یگ کیتے سن ۔ ہر شام پجاریاں دے اک گروہ ایتھے اگنی پوجا کردا اے جس وچ بھگوان شو، گنگا دریا، سوریا دیو، اگنیدیو تے پوری کائنات نوں آہوتیاں سمان کيتیاں جاندیاں نيں۔ ایتھے دیوی گنگا دی وی خوبصورت آرتی کيتی جاندی اے۔
منیکرنیکا گھاٹ
thumb|منیکرنیکا گھاٹ، وارانسی
منیکرنیکا گھاٹ توں منسلک وی دو کہانیاں نيں۔ اک دے مطابق بھگوان وشنو نے شیو دی تپسیا (عبادت) کردے ہوئے اپنے سدرشن چکر توں ایتھے اک حوض کھودا سی۔ جدوں شیو اوتھے خوش ہوئے کے آئے تب وشنو دے کان دی منیکرنیکا اس کنڈ (حوض) وچ گر گئی سی۔
دوسری کہانی دے مطابق بھگوان شیو نوں اپنے بھگتاں توں چھیويں ہی نئيں مل پاندی سی، دیوی پاروتی اس پریشان ہوئیاں تے شیو جی نوں روکے رکھنے دے لئی اپنے کان دی نیکرنیکا اوتھے چھپا دتی تے شیو جی توں اسنوں لبھن نوں کہیا۔ شیو جی اس لبھ نئيں پائے تے اج تک اس مقام اُتے انتیشٹی (چکيا جلیانا) ہُندی رہندی اے۔ قدیم گرنتھاں دے مطابق منیکرنیکا گھاٹ دا مالک اوہی چنڈال سی، جس نے راجا ہریش چندر نوں خریدتا سی۔ اس گھاٹ دی خاصیت ایہ اے کہ ایتھے مسلسل ہندو انتیشٹی ہُندی رہندیاں نيں تے گھاٹ اُتے چکيا دی اگ مسلسل جلدی ہی رہندی اے، کدی وی بجھنے نئيں پاندی۔
سندھیا گھاٹ
thumb|سندھیا گھاٹ، وارانسی
سندھیا گھاٹ جسنوں شندے گھاٹ وی کہندے نيں، منیکرنیکا گھاٹ دے شمالی طرف توں جڑا ہويا اے۔ ایہ گھاٹ کاشی دے وڈے تے خوبصورت گھاٹاں وچوں اک اے۔ اس گھاٹ دی تعمیر 150 سال پہلے 1830ء وچ گوالیار دی مہارانی بے جابائی سندھیا نے کرائی سی تے اور اس توں جڑا ہويا شیو مندر جزوی طور اُتے دریا دے پانی وچ ڈُبیا ہويا اے۔ اس گھاٹ دے اُتے کاشی دے متعدد بااثر لوکاں دی طرف توں بنائے گئے مندر واقع نيں۔ ایہ تنگ گھمدی گلیاں والے علاقے وچ واقع اے۔ ہندو اسطیر دے مطابق اگنی دیوتا دی پیدائش ایتھے ہوئی سی۔ ایتھے ہندو لوک ويریے اسور دی ارچنا کردے نيں تے بیٹے دی خواہش کردے نيں۔
مان مندر گھاٹ
thumb|مان مندر گھاٹ، وارانسی
مان مندر گھاٹ ریاست جے پور دے مہاراجا جے سنگھ دوم نے 1770ء وچ بنوایا سی۔ اس وچ سنگتراشی دے نال جھرنکے بنے نيں۔ اس دے نال ہی انہاں نے وارانسی وچ جنتر منتر رصدگاہ ویدشالا وی بنوائی سی جو دہلی، جے پور، اجین، متھرا دے نال پنجويں رصدگاہ اے۔
للدا گھاٹ
مرحوم نیپال نریش نے ایہ گھاٹ وارانسی وچ شمالی جانب بنوایا سی۔ ایتھے اس نے اک نیپالی کھٹمنڈو پگوڈا طرز دا کیشو مندر وی بنوایا سی۔ جس وچ بھگوان وشنو دی پوجا ہُندی اے۔
ايسے گھاٹ
thumb|اسی گھاٹ، وارانسی
اسی گھاٹ دریائے ايسے دے سنگم دے نیڑے واقع اے۔ اس خوبصورت گھاٹ اُتے مقامی جشن تے کھیلاں دے مقابلاں دا انعقاد ہُندا رہندا اے۔ ایہ گھاٹاں دی قطار وچ آخری تے شمالی ترین گھاٹ اے۔ ایہ مصوراں تے فوٹوگرافراں دا وی پسندیدہ مقام اے۔ ایہ اک ایسی جگہ اے جتھے طویل مدتی غیر ملکی طلبہ، محققاں تے سیاحاں قیام کردے رہے نيں۔ عام دناں وچ صبح دے وقت تقریباً 300 لوک فی گھنٹہ ایتھے آندے نيں جدوں کہ تہوار دے دناں وچ ایہ تعدا 2500 افراد فی گھنٹہ تک جا پہنچکی اے۔ مہا شواراتری جداں تہواراں دے دوران وچ اک ہی وقت وچ تقریباً 22،500 لوک ایتھے سما سکدے نيں۔
تلسی گھاٹ
thumb|تلسی گھاٹ، وارانسی
تلسی گھاٹ دا پرانا ناں "لولارک گھاٹ" سی۔ اس دا ناں سولہويں صدی وچ تلسی داس بدل کے تلسی گھاٹ رکھیا۔ تلسی داس نے اس گھاٹ اُتے شری کرشن لیلا دا آغاز کيتا گیا، جو حالے تک قائم اے۔ کاشی نریش طرف توں ناگ ناتھیا دے موقع اُتے سونے دی اشرفیاں دتی جاندی نيں۔ ايسے گھاٹ اُتے تلسی داس دا بنوایا ہويا اک ہنومان مندر موجود اے۔
گنگا محل گھاٹ
گنگا محل گھاٹ وارانسی اُتے دریائے گنگا دے کنارے بنے گھاٹاں وچوں اک اہم گھاٹ اے۔ اسنوں نارائن خاندان نے 1830ء وچ تعمیر کروایا۔ اس دے شمال وچ اسی گھاٹ واقع اے۔ اسنوں دراصل اسی گھاٹ دی توسیع دے طور اُتے تعمیر کيتا گیا سی۔
نارائن خاندان نے 1830ء وچ وارانسی وچ دریائے گنگا دے پاس اک اک محل تعمیر کروایا سی جس دا ناں گنگا محل سی۔ کیونجے محل گھاٹ اُتے واقع سی اس لئی اس دا ناں گنگا محل گھاٹ پيا۔ پتھراں توں بنی سیڑھیاں گنگا محل گھاٹ نوں اسی گھاٹ توں جدا کردی نيں۔ ایہ محل ہن تعلیمی ادارےآں دے زیر استعمال اے۔
منشی گھاٹ
منشی گھاٹ وارانسی وچ دریائے گنگا دے بنے گھاٹاں وچوں اک اے۔ ایہ اک شاندار عمارت دے اک حصے دے نال 1912ء وچ تعمیر ہويا۔ منشی گھاٹ دا ناں ریاست ناگپور دے وزیر خزانہ شریدھارا ناراین منشی دے ناں اُتے اے۔ 1915ء وچ دربھنگہ، بہار دے برہمن بادشاہ نے اس گھاٹ خریدتا تے اس دی توسیع کيتی۔ اس دی توسیع نوں ہن دربھنگہ گھاٹ کہیا جاندا اے۔
مندر
وارانسی مندراں دا شہر اے۔ بنارس وچ اک اندازے دے مطابق 23،000 مندر موجود نيں۔ تقریباً ہر چوراہے اُتے اک مندر تاں مل ہی جائے گا۔ چھوٹے مندر روزانہ دی پوجا دے لئی اک سہولت نيں۔ ان دے نال ہی ایتھے وڈی تعداد وچ وڈے مندر وی موجود نيں جو وارانسی دی تریخ وچ وقتا فوقتا بنائے گئے سن ۔ انہاں وچ کاشی وشوناتھ مندر، اناپورنا مندر، ڈنھڈھراج گنیش، بھال بھیرو، درگا مندر، سنکٹ موچن ہنومان مندر، تلسی مانس مندر، نیا وشوناتھ مندر، بھارت ماندا مندر، سنكٹھا دیوی مندر تے وشالاكشی مندر اہم نيں۔
کاشی وشوناتھ مندر
thumb|کاشی وشوناتھ مندر
درگا مندر، رام نگر
thumb|[[درگا مندر، رام نگر]]
درگا مندر رام نگر، وارانسی وچ واقع اے۔ ایہ خیال کيتا جاندا اے اسنوں 500 سال پہلے ریاست بنارس دے شاہی خاندان نے بنوایا سی۔ ایہ مندر ہندو دیوی درگا توں منسوب اے۔ ایتھے وڈی تعداد وچ بندراں دی موجودگی دی وجہ توں اسنوں منکی ٹیمپل وی کہیا جاندا اے۔ نوراتری جشن دے وقت ایتھے ہزاراں یاتریاں دی بھیڑ ہُندی اے۔ اس مندر وچ غیر ہندواں دا داخلہ منع اے۔ اس دا طرز تعمیر شمالی بھارتی ہندو اے۔ مندر دے نال ہی اک وڈا پانی دا حوض وی اے، جسنوں درگا کند کہندے نيں۔ مندر کثیر منزلہ اے اس دا سرخ رنگ طاقت دی علامت اے۔ حوض پہلے دریا توں منسلک سی، جس توں اس دا پانی تازہ رہندا سی، لیکن بعد وچ اس نالے نوں بند کر دتا گیا جس توں اس وچ ٹھہرا ہويا پانی رہندا اے۔ منگل تے ہفتہ نوں درگا مندر وچ بھگتاں دی کافی بھیڑ رہندی اے۔ ايسے دے پاس ہنومان دا سنکٹ موچن مندر اے۔ اہمیت دے لحاظ توں ایہ کاشی وشوناتھ مندر تے اناپورنا مندر دے بعد آندا اے۔
سنکٹ موچن ہنومان مندر
سنکٹ موچن ہنومان مندر وارانسی، اتر پردیش وچ ہندو دیوتا ہنومان دے مقدس مندراں وچوں اک اے۔ ایہ دریائے ايسے دے کنارے درگا مندر تے کاشی وشوناتھ مندر دے نیڑے واقع اے۔ سنکٹ موچن دے ہندی وچ معنی مشکل کشا دے نيں۔ ہنومان دی پیدائش دا تہوار ہنومان جایندی ایتھے منایا جاندا اے۔
اناپورنا دیوی مندر
اناپورنا دیوی مندر جسنوں اناپورنا ماندا مندر تے اناپورنا مندر وی کہیا جاندا اے۔ وارانسی دے مقدس شہر دے سب توں زیادہ مشہور مندراں وچوں اک اے۔ یہ مندر ہندو مذہب وچ عظیم مذہبی اہمیت دا حامل اے تے اناپورنا دیوی توں منسوب اے۔ اناپورنا مندر اٹھارواں صدی وچ مراٹھا پیشوا باجی راؤ نے تعمیر کروایا سی۔
درگا مندر، وارانسی
thumb|[[درگا مندر، وارانسی]]
درگا مندر، وارانسی وارانسی دے مقدس شہر وچ سب توں زیادہ مشہور مندراں وچوں اک اے۔ یہ مندر ہندو مت دی دیوی درگا توں منسوب اے۔ درگا مندر بنگالی مہارانی نے اٹھارواں صدی وچ تعمیر کروایا سی۔ لال پتھراں توں بنے اس انتہائی خوبصورت مندر دے اک طرف "درگا کنڈ" (تالاب) اے۔ اس کنڈ نوں بعد وچ بلدیہ نے فوارے وچ تبدیل کر دتا، جس دی وجہ توں ایہ اپنا اصل حسن نوں کھو چکيا اے۔ مندر دے اندر ہون کنڈ اے، جتھے روزانہ ہون ہُندے نيں۔ ساون دے مہینے وچ ایتھے اک ماہ دا بہت پیارا میلہ لگدا اے۔
بھارت ماندا مندر
بھارت ماندا مندر وارانسی وچ واقع اک ہندو مندر اے۔ اس مندر وچ دیوتاؤں تے دیویاں دے روايتی مجسماں دی بجائے غیر منقسم بھارت دا سنگ مرمر توں بنا اک وڈا نقشہ موجود اے۔
نیپالی مندر
thumb|[[نیپالی مندر، وارانسی]]
نیپالی مندر وارانسی دے مقدس شہر وچ قدیم ترین تے سب توں مشہور مندراں وچوں اک اے۔ اس مندر دی ہندو مت وچ عظیم مذہبی اہمیت اے تے ایہ بھگوان شیو توں منسوب اے۔ اس دی تعمیر نیپال دے بادشاہ نے انیہويں صدی وچ کروائی۔ مندر ٹیراکوٹا، پتھر تے لکڑی توں بنا اے تے کھٹمنڈو دے پاشوپتی ناتھ مندر ہوئے بہو نقل اے۔
شری وشوناتھ مندر
شری وشوناتھ مندر جسنوں نیا وشوناتھ مندر، وشوناتھ مندر تے برلا مندر وی کہیا جاندا اے وارانسی دے مقدس شہر دے سب توں زیادہ مشہور مندراں وچوں اک ہور مقبول سیاحتی مقام اے۔ مندر بنارس ہندو یونیورسٹی وچ واقع اے تے بھگوان شیو توں منسوب اے۔ شری وشوناتھ مندر دا مینار دنیا دا بلند ترین مندر مینار اے۔ شری وشوناتھ مندر دی تعمیر مکمل ہونے وچ پینتیس سال (1931–1966) لگے۔ مندر دی مجموعی بلندی 77 میٹر اے (253 فٹ) اے۔
تلسی مانس مندر
تلسی مانس مندر وارانسی دے مقدس شہر وچ سب توں زیادہ مشہور مندراں وچوں اک اے۔ ہندو شاعر سنت، اصلاح پسند تے فلسفی تلسی داس نے سولہويں صدی وچ رام چرت مانس ایتھے لکھی سی۔
مسیتاں
وارانسی وچ 15 اہم تاریخی مسیتاں واقع نيں۔ جنہاں وچ عبد الرزاق مسجد، عالمگیر مسجد، بی بی رضیہ مسجد، فاطمہ مسجد، گیان واپی مسجد، شاہدہ مسجد تے حضرت سید سالار مسعود درگاہ اہم نيں۔
عالمگیر مسجد، وارانسی
thumb|[[عالمگیر مسجد، وارانسی]]
عالمگیر مسجد، وارانسی جسنوں بنی مادھو دی درگاہ تے اورنگزیب مسجد وی کہیا جاندا اے جسنوں ستارہويں صدی وچ مغل شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر نے بنوایا سی۔ ایہ موجودہ بھارت دی ریاست اتر پردیش دے شہر وارانسی وچ واقع اے۔ ہندواں دے مطابق ایہ مسجد اک مندر دے کھنڈر اُتے بنائی گئی اے۔
گیان واپی مسجد
گیان واپی مسجد وارانسی، اتر پردیش، بھارت وچ واقع اے۔ اسنوں مغل شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر نے ستارہويں صدی وچ تعمیر کروایا سی۔ ہندواں دے مطابق اسنوں کاشی وشوناتھ مندر دے کھنڈر اُتے تعمیر کيتا گیا سی۔ ایہ دریائے گنگا دے کنارے دشاشومیدھ گھاٹ دے شمال وچ للدا گھاٹ دے نیڑے واقع اے۔ یہ اک جامع مسجد اے جو وارانسی شہر دے دل وچ واقع اے۔ ایہ انجمن انتظامیہ مسجد دے زیر انتظام اے۔
ہور اہم تھاںواں
بھارت آثار قدیمہ سروے دے مطابق 19 تھاںواں نوں انتہائی اہم آثار قدیمہ شمار کيتا گیا اے۔ جنہاں وچ چند عالمگیر مسجد، وارانسی، بھارت ماندا مندر، درگا مندر، وارانسی، کاشی وشوناتھ مندر، سنکٹ موچن ہنومان مندر، شری وشوناتھ مندر، رام نگر قلعہ، وارانسی وچ گھاٹ، تلسی مانس مندر تے جنتر منتر، وارانسی نيں۔ thumb|رام نگر قلعہ
رام نگر قلعہ
رام نگر قلعہ رام نگر، وارانسی، بھارت وچ اک قلعہ بندی اے۔ ایہ دریائے گنگا دے کنارے واقع اے۔ ایہ مغلیہ فن تعمیر دا یک نمونہ اے جسنوں ریاست بنارس دے راجا بلونت سنگھ نے بنوایا۔ اٹھارواں صدی توں اس وچ مقامی مذہبی رہنما کاشی نریش آباد نيں۔ موجودہ بادشاہ تے قلعہ دے رہائشی اننت نارائن سنگھ نيں، جنہاں نوں وارانسی دا مہاراجا وی تصور کيتا جاندا اے اُتے اس شاہی لقب نوں 1971ء دے بعد توں ختم کر دتا جا چکيا اے۔ موجودہ دور وچ قلعہ دا کچھ حصہ عجائب گھر بنا دتا گیا اے۔
جنتر منتر
thumb|جنتر منتر
جنتر منتر وارانسی وچ قائم اک رصدگاہ اے جسنوں 1737ء وچ مملکت امبیر دے مہاراجہ جے سنگھ دوم نے بنوایا سی۔ ایہ رصدگاہ مہاراجہ جے سنگھ دوم دی بنوائی ہوئی پنج رصدگاہاں وچوں اک اے۔
تعلیم
thumb|[[بنارس ہندو یونیورسٹی، مرکزی لائبریری]] تاریخی طور اعتبار وارانسی، ہندوستان وچ تعلیم دا مرکز رہیا اے تے ملک بھر توں طلبہ تے علما نوں اپنی طرف متوجہ کردا اے۔ وارانسی دی مجموعی شرح خواندگی 80٪ (خاتون خواندگی 75 فیصد: مرد خواندگی 85 فیصد) اے۔ ایتھے کالجاں تے یونیورسٹیاں دی اک وڈی تعداد موجود اے۔ سب توں اہم اے بنارس ہندو یونیورسٹی جو 20،000 توں زیادہ طالب علماں دے نال ایشیا دی سب توں وڈی رہائشی یونیورسٹیاں وچوں اک اے۔ اس دے علاوہ انڈین انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی، یونیورسٹی ایمانیہ، مہاتما گاندھی کاشی ودیاپیٹھ، سمپورآنند سنسکرت یونیورسٹی، شری اگرسین کنیا پی جی کالج تے ادے پرتاپ کالج قابل ذکر نيں۔
بنارس ہندو یونیورسٹی
بنارس ہندو یونیورسٹی جس دا سابقہ ناں سینٹرل ہندو کالج سی وارانسی، اتر پردیش، بھارت وچ واقع اک مرکزی یونیورسٹی اے۔ بنارس ہندو یونیورسٹی 20،000 توں زیادہ طالب علماں دے نال ایشیا دی سب توں وڈی رہائشی یونیورسٹیاں وچوں اک اے۔
آبادیات
2011ء دی مردم شماری دے عبوری اعدادوشمار دے مطابق وارانسی شہری آبادی 1،435،113 جس وچ 761٬060 مرد تے 674٬053 خواتین سن۔ 2001ء وچ وارانسی دی شہری آبادی 1.371.749 سی جس دا جنسی تناسب 879 خواتین فی 1٬000 مرد سی۔ پر وارانسی نگر نگم دے تحت علاقے دی آبادی 1.100.748 سی تے جنسی تناسب 883 خواتین فی 1٬000 مرد سی۔ شہری علاقے وچ شرح خواندگی 77 فیصد جدوں کہ میونسپل کارپوریشن علاقے وچ اے کہ 78 فیصد اے۔ میونسپل علاقے وچ تقریباً 138،000 لوک کچی آبادیاں وچ رہندے نيں۔
کھیل
باسکٹ بال، کرکٹ تے فیلڈ ہاکی وارانسی دے مقبول کھیل نيں۔ شہر دا مرکزی اسٹیڈیم ڈاکٹر سمپورآنند اسٹیڈیم جسنوں سگرا اسٹیڈیم وی کہیا جاندا اے۔ ایتھے فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی جاندی اے۔
آوا جائی
thumb|سائیکل رکشہ
شہر وچ نقل و حرکت دے ٹیکسیاں، رکشاں، سائیکل رکشاں دی سواری دستیاب اے مگر قدیم شہر دے علاقے وچ بعض پابندیاں نيں۔ شہر دے بیرونی علاقےآں وچ بساں عام نيں تے ٹیکسیاں وی دستیاب نيں۔
فضائی
thumb|[[لال بہادر شاستری بین الاقوامی ہوائی اڈا]]
وارانسی وچ فضائی آوا جائی دے لئی لال بہادر شاستری بین الاقوامی ہوائی اڈا جسنوں وارانسی بین الاقوامی ہوائی اڈا وی کہندے نيں (Varanasi International Airport) موجود اے۔ یہ اک عوامی ہوائی اڈا اے جو بابتپور وچ وارانسی، اتر پردیش، بھارت دے شمال مغرب وچ 26 کلومیٹر (16 میل) دے فاصلے اُتے واقع اے۔ سابقہ طور اُتے ایہ وارانسی ہوائی اڈے دے طور اُتے جانیا جاندا سی، اکتوبر 2005ء نوں اس دا ناں تبدیل کر کے لال بہادر شاستری بین الاقوامی ہوائی اڈا رکھ دتا گیا۔ ایتھے دہلی، گایا، کھٹمنڈو، کھجوراہو، شارجہ، لکھنؤ، ممبئی، حیدرآباد، دکن، بنگلور تے کولکاتہ توں پروازاں آندی نيں۔
ریل
بنارس دی پہلی ریلوے لائن دسمبر، 1862ء وچ ایسٹ انڈیا ریلوے کمپنی نے کلکتہ توں بنوائی۔ وارانسی جنکشن ریلوے اسٹیشن جسنوں عام طور اُتے وارانسی کنٹونمنٹ ریلوے اسٹیشن کہیا جاندا اے بھارت دی ریاست اتر پردیش ماں ریل مرکز اے۔
ہور
وارانسی گٹھ:اتر پردیش گٹھ:اتر پردیش دے شہر گٹھ:ایشیا دیاں یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:سابقہ ہندوستانی پایۂ تخت گٹھ:ضلع وارانسی دے شہر تے قصبے گٹھ:قدیم ہندوستانی شہر گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ سنسکرت بولی دا متن شامل اے گٹھ:مقدس شہر گٹھ:مقدس تھاںواں گٹھ:وارانسی ضلع دے پنڈ گٹھ:ہندو مقدس شہر گٹھ:ہندوواں دے زیارت تھاں
گٹھ:ہندستان دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
لمی چنج والی عام ڈولفن
لمی چنج والی عام ڈولفن اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
وڈیاں لائبریریاں دی لسٹ
دنیا دے عظیم ترین کتب خانےآں جنہاں وچ اک کروڑ تو‏ں زیادہ نسخہ جات ہاں، د‏‏ی فہرست درج ذیل ا‏‏ے۔ بعض وچ تن کروڑ تو‏ں ستاراں کروڑ تک نسخہ جات محفوظ نيں۔
حوالے
گٹھ:فہرستاں بلحاظ امتیازی مقام گٹھ:کتب خانےآں د‏‏ی فہارست
بوتھروپس فونسیکائی
بوتھروپس فونسیکائی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
تاریخ الرسل والملوک
تاریخ الرسل والملوک جو تاریخ الامم والملوک یا تاریخ طبری دے نام تو‏ں مشہور اے، اہل سنت دے مشہور عالم و محقق محمد ابن جریر الطبری (838ء تا 923ء) دی لکھی ہوئی کتابِ تاریخ اے، تریخ اسلام دی مشہور تے مستند کتاب اے۔ تاریخی سلسلہ وچ سب تو‏ں جامع تے مفصل کتاب اے، تاریخ کامل ابن اثیر، تاریخ ابن خلدون تے تاریخ ابوالفداء وغیرہ وچ اسی تو‏ں استفادہ کیتا گیا اے۔ ۔ بنیادی طور اُتے ایہ عربی وچ لکھی گئی سی مگر اس دا ترجمہ اردو سمیت دنیا دیاں مشہور زباناں وچ ہو چکیا اے۔
حوالے
گٹھ:ایرانی ادب گٹھ:تاریخ اسلام گٹھ:تاریخ مشرق وسطی گٹھ:دسواں صدی دی تاریخی کتاباں گٹھ:دسواں صدی دی عربی کتب گٹھ:سوانحی لغات گٹھ:عالمی تاریخ اُتے کتاباں گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:کتاباں
سہارن پور
سہارن پور ہندستان دے صوبے اتر پردیش دا اک شہر اے۔
گٹھ:اتر پردیش دے شہر گٹھ:ہندستان دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:ہندستان
نکی چنج والی عام ڈولفن
نکی چنج والی عام ڈولفن اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
ستيفن سيغال
ستيفن_سيغال (3 جون 1952 پیدائش) اک امریکی اداکار تے پروڈیوسر اے جیڑا ٹام کروز دے ناں توں جانیا جاندا اے۔ ٹام کروز ہالی وڈ دے سب توں وڈے اداکاراں چوں اک اے۔ اودیاں مشہور فلماں دی ٹاپ.
بخش میان‌کنگی
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے سیستان و بلوچستان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان تے بلوچستان دیاں تحصیلاں
چک 249 ای بی
چک 249 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل بوریوالہ دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع وہاڑی دے پنڈ گٹھ:ایسٹرن بار ڈویژن دے پنڈ
صوبہ کیسری
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
ہانڈی
ہانڈی پنجاب دا عام ورتوں آلا اک برتݨ اے۔ ہانڈی اک ڈونگھا پعھانڈا ہُندا اے جیہدے وچ سالݨ پکایا جاندا اے۔ پانڈی عام طور تے چکݨی مٹی دی بݨی ہُندی اے ایہدے توں علاوا دھات دیاں ہانڈیاں وی بݨایاں تے ورتیاں جاندیاں نیں۔ پنجابی پکوان وچ سالݨ نوں وی ہانڈی آکھیا جاندا اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:برتݨ گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:کھاݨ پیݨ گٹھ:ظروف
نسیم حجازی
نسیم حجازی اردو دے مشہور ناول لکھاری تے ادیب سن۔ اوناں دی لکھتاں وچ زیادہ تر اسلامی، تریخی ناول شامل نیں جناں چ اصلاح دا اثر بوہتا اے۔ ایناں دا اصلی ناں 'شریف حسین' سی اُتے او اپنےقلمی ناں 'نسیم حجازی' توں ای لکھدے سن تے ایس ناں نال ای مشہور سن۔
عام ڈولفن
عام ڈولفن اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
نسیم حجازی
نسیم حجازی اردو دے مشہور ناول نگار سن جو تاریخی ناول نگاری دی صف وچ اہم مقام رکھدے نیں۔
حالات زندگی
انہاں دا اصل ناں شریف حسین سی لیکن اوہ زیادہ تر اپنے قلمی ناں "نسیم حجازی" توں معروف نیں۔ اوہ تقسیم ہند توں پہلے برطانوی پنجاب دے ضلع گرداسپور وچ 1914ء وچ پیدا ہوئے۔ برطانوی راج توں آزادی دے وقت انہاں دا خاندان ہجرت کر کے پاکستان آگیا تے باقی دی زندگی انہاں نے پاکستان وچ گزاری۔ اوہ مارچ 1996ء وچ اس جہان فانی توں کوچ کر گئے۔ انہاں دے ناول مسلماناں دے عروج و زوال دی تریخ اُتے مبنی نیں جنہاں نے اردو خواں طبقے دیاں کئی نسلاں اُتے اپنے اثرات چھڈے نیں۔ اوہ صرف تاریخی واقعات بیان کر دے نئی‏‏ں رہ جاندے بلکہ حالات دی ایسی منظر کشی کر دے نیں کہ قاری خود نوں کہانی دا حصہ محسوس کرن  لگدا اے تے ناول دے کرداراں دے مکالمیاں توں براہ راست اثر لیندا اے۔
عملی زندگی دا آغاز
نسیم حجازی دی اصل وجہ شہرت انہاں دی تاریخی ناول نگاری اے جن وچ داستان مجاہد، انسان تے دیوندا، محمد بن قاسم، آخری چٹان، شاہین، خاک تے خون، یوسف بن تاشقین، آخری معرکہ، معظم علی تے تلوار ٹٹ گئی، قیصر و کسریٰ، قافلہ حجاز تے اندھیری رات دے مسافر دے ناں شامل نیں۔ اس دے علاوہ انہاں نے طنز و مزاح دے موضوع اُتے پورس دے ہاتھی، ثقافت دی تلاش، سفید جزیدہ تے سوسال بعد نامی کتاباں وی تحریر کیتیاں۔ انہاں دا اک سفر نامہ پاکستان توں دیار حرم تک وی اشاعت پزیر ہوچکیا اے۔ نسیم حجازی دی لکھتاں دا کئی زباناں وچ ترجمہ ہویا تے انہاں اُتے آخری چٹان تے شاہین نامی دو ڈراما سیریل وی نشر ہوئے جدونکہ انہاں دے اک تے ناول خاک تے خون اُتے فلم وی بنائی گئی۔
رابطے
نسیم حجاری دے ناولاں اُتے پی ایچ ڈی دا اک مقالہ
ہور ویکھو
گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:اردو ادب گٹھ:1910 دی دہائی دے جم گٹھ:1914 دے جم گٹھ:1996 دیاں موتاں گٹھ:ادب گٹھ:اردو تاریخی ناول نگار گٹھ:اردو ناول نگار گٹھ:ویہویں صدی دے اردو مصنفین گٹھ:ویہویں صدی دے ناول نگار گٹھ:پاکستانی اردو مصنفین گٹھ:پاکستانی تریخی ناول نگار گٹھ:پاکستانی مصنفین گٹھ:پاکستانی ناول نگار گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:وصول کنندگان تمغائے حسن کارکردگی
انڈو-پیسیفک بوتل نک ڈولفن
انڈو-پیسیفک بوتل نک ڈولفن اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
بوتھروپس ہیوپرورس
بوتھروپس ہیوپرورس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
صوبہ کرکلاریلی
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ کرکلاریلیترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز کرکلاریلی شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکی دے صوبہ
گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
بخش دشتیاری
ایہہ ایران دے صوبہ سیستان اتے بلوچستان دے ضلعے  شہرستان چاہ بہار دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے سیستان و بلوچستان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان تے بلوچستان دیاں تحصیلاں
چک 217 ای بی
چک 217 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
یونیورسٹی بلوچستان
یونیورسٹی بلوچستان پاکستان دے شہر کویٹا وچ واقع اک سرکاری یونیورسٹی اے ۔ایہ صوبے دے چند یونیورسٹیاں وچو‏ں ا‏‏ے۔
شعبے
جب ایہ یونیورسٹی بنا اس وقت اس وچ کُل 3 ڈپارٹمنٹ سن جو شعبہ فزکس ( فزکس ڈپارٹمنٹ) ،کیمسٹری ڈپارٹمنٹ (شعبہ کیمیا) تے جیولوجی ڈپارٹمنٹ (شعبہ ارضیات) نيں ۔ لیکن ہن اس یونیورسٹی وچ کُل 33 شعبہ جات نيں ۔ دو ادارہ جات تے پنج اختصاصی مراکز (اسپیشلائزڈ سنٹرز) موجود نيں ۔
گٹھ:پاکستان دیاں سرکاری یونیورسٹیاں گٹھ:پاکستانی یونیورسٹیاں
قراقرم پرے علاقہ
thumb|230px|شکسگام وادی کشمیر دے اس نقشے دے وچکار شمال وچ ویکھی جا سکدی اے 'قراقرم - پار علاقہ( انگریزی : Trans – Karakoram Tract ، ٹرانس کاراکورم ٹریکٹ ) جاں شکسگام وادی اک لگبھگ 5،800 مربع کلومیٹر دا علاقہ اے جو کشمیر دے شمالی قراقرم پربتاں وچ شکسگام دریا دے دوناں پاسے پھیلیا ہویا اے ۔ ایہہ برطانوی ہند دی مسلمان آبادی دی ریاست جموں تے کشمیر دا حصہ ہویا کردا سی ۔بھارت دی کشمیر وچ اپنیاں فوجاں داخل کرن مگروں 1947 دی لڑائی وچ پاکستان نے کشمیر دے کجھ باقی حصےآں دے نال نال اپنے قابو وچ لے لیا جد کہ کشیر دا اک وڈا حصہ حلے وی بھارت دے قبضے وچ اے ۔ 1963 وچ اک سرحدی سمجھوتے دے مطابق پاکستان نے اس علاقے نوں چین نوں تحفہ کر دتا ۔ پاکستان دی دلیل سی کہ اس توں پاکستان اتے چین دے وچ وچ دوستی بنّ جاوے گی اتے اوہناں دا کہنا سی کہ تریخی روپ توں اس علاقے وچ کدے بین القوامی سرحد موجود سی ہی نہیں اسلئی اس زمین نوں چین دے حوالے کرن توں پاکستان دا کوئی نقصان نہیں ہویا ۔ بھارت اس گل دی پرزور مخالفت  کردا اے اتے شکسگام نوں اپنی زمین دا انگ دسدا اے ۔ اسدے مطابق ایہہ علاقہ بھارتی قبضے ہیٹھ جموں اتے کشمیر دا انکھڑواں حصہ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سنکیانگ گٹھ:سنکیانگ دی تریخ گٹھ:چین دی تریخ گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ گٹھ:پاکستان دی تریخ گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:کشمیر دی تریخ گٹھ:کشمیر گٹھ:قراقرم گٹھ:پاکستان دے سابق علاقے گٹھ:پاک چین تعلقات گٹھ:مسئلہ کشمیر
ویریئر ایلون
ویلے دے بیتن نال اوہ بھارتی قبائلی جیون سٹائل اتے سبھیاچار، خاصکر گونڈی لوکاں اتے اک اتھارٹی بن گیا۔ اسنے 1945 وچ مانو-سائنسی سرویکھن ڈیپارٹمنٹ دے گٹھن توں بعد اس دے ڈپٹی ڈائریکٹر وجوں سیوا نبھائی۔ آزادی توں بعد اسنے بھارتی شہریت حاصل کیتی۔ وزیر اعظم جواہر لال نہرو نے اس نوں اتر-پوربی بھارت لئی قبائلی معاملیاں بارے صلاح کار تعینات کیتا، اتے بعد وچ اوہ نیفا (ہن ارناچل پردیش ) دی سرکار دا مانوسائنسی - صلاح کا بھارت سرکار نے اس نوں 1961 وچ دیش دا تیجا سبھ توں وڈا شہری اعزاز پدم بھوشن دتا۔ اس دی سوے-جیونی، د ٹرائیبل ورلڈ آف ویریئر ایلون تے اس نوں بھارت دی قومی اکیڈمی آف لیٹرز، ساہت اکادمی نے اسنوں انگریزی بولی وچ 1965 دا ساہت اکادمی انعام دتا۔
مڈھلی زندگی اتے سکھیا
ہیری ویریئیر ہولمن ایلون دا جم 29 اگست 1902 نوں سیؤرا لیون دے بشپ ایڈمنڈ ہینری ایلون دے گھر ڈوور وچ ہویا سی۔ اسنے ڈین کلوز سکول اتے مارٹن کالج، آکسفورڈ وکھے سکھیا حاصل کیتی جتھے اسنے انگریزی بولی اتے ساہت، وچ بیئے پہلی کلاس، ایم۔اے۔ اتے ڈیئیسسی دیاں ڈگریاں حاصل کیتیاں۔ اوہ 1925 وچ آکسفورڈ انٹر-کالجیئیٹ کرشچیئن یونین (اوائیسیسییو) دا پردھان وی رہا۔ اس دا آکسفورڈ وکھے اک شاندار کیریئر سی، جتھے اسنے چرچ آف انگلینڈ وچ پجاری تعینات کیتے جان توں پہلاں، انگریزی اتے تھیؤلوجی وچ ڈبل فسٹ لیا۔ اوہ 1927 وچ، اک چھوٹے پنتھ، پونا دی کرسٹا سیوا سنگھ وچ شامل ہون لئی بھارت آیا سی، جس نے عیسائی دھرم نوں 'دیسی' بناؤن دی امید رکھی سی۔
بوتھروپس اگلیسایاسی
بوتھروپس اگلیسایاسی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ایران اُتے اینگلو سوویت حملہ
ایران اُتے اینگلو سوویت حملہ ، جسنو‏ں فارس اُتے اینگلو سوویت حملہ وی کہیا جاندا ہے ، برطانیہ تے سوویت یونین نے اگست 1941 وچ ایران اُتے مشترکہ حملہ کیتا سی۔ ایہ حملہ ، جس دا خفیہ ناں آپریشن کاؤنٹینینس اے  ، وڈی حد تک تعداد تے تکنیکی لحاظ تو‏ں کمتر ایرانی افواج نے مقابلہ نئيں کیتا سی۔ کثیر الجہ‏‏تی مربوط حملہ ایران د‏‏ی جدید عراق ، آذربائیجان تے ترکمانستان دے نال سرحداں تو‏ں 25 اگست تو‏ں لڑائی دے نال ہويا تے 31 اگست نو‏‏ں اختتام پذیر ہويا جدو‏ں ایرانی حکومت پہلے ہی 30 اگست نو‏‏ں جنگ بندی اُتے رضامند ہوئے چکيت‏ی سی ۔
یہ حملہ سوویت یونین اُتے محور دے حملے تے اس دے بعد برطانیہ دے نال سوویت یونین دے اتحاد دے دو ماہ بعد ہويا۔ حیرت انگیز حملہ ہمسایہ ملک عراق تے فرانسیسی شام تے لبنان وچ محور فورسز اُتے اتحادیاں د‏‏ی فتوحات دے فورا بعد ہويا۔ حملے دے اسٹریٹجک مقاصد اتحادی سپلائی لائنز د‏‏ی سوویت یونین تک حفاظت نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی سی (دیکھو فارسی کوریڈور )، اس حملے دا اسٹریٹجک مقصد ایہ سی کہ روس د‏‏ی جانب تو‏ں روس دے لئی تیل د‏‏ی فراہمی نو‏‏ں یقینی بنانا ، ایرانی تیل دے میداناں نو‏‏ں محفوظ بنانا ، ایران وچ جرمنی دے اثر و رسوخ نو‏‏ں محدود کرنا (رضا شاہ نو‏‏ں نازی جرمنی دا دوست سمجھیا جاندا سی) تے محوریاں دے ایران دے راستے باکو تیل دے کونواں یا برطانوی ہندوستان د‏‏ی طرف کِسے وی ممکنہ پیش قدمی نو‏‏ں روکنا سی۔۔اس حملے دے بعد ، 16 ستمبر 1941 نو‏‏ں رضا شاہ نے دستبرداری اختیار کرلئی تے اس د‏ی جگہ انہاں دے جوان بیٹے محمد رضا پہلوی نے لے لی۔
پس منظر
سلطنتِ عثمانیہ نے ، جرمنی د‏‏ی مدد تو‏ں ، بحیرہ کیسپین دے نیڑے باکو دے آس پاس پٹرولیم ذخائر تک برطانوی تے روسی رسائی نو‏‏ں منقطع کرنے د‏‏ی کوشش وچ ، دسمبر 1914 وچ فارس (جدید ایران ) اُتے حملہ کیتا۔ اس یلغار تے اس دے نتیجے وچ فارسی مہم نے ایران د‏‏ی تزویراندی اہمیت نو‏‏ں اجاگ‏ر کیتا تے 1941 وچ خطے د‏‏ی اولین اہمیت نو‏‏ں محوری یا اتحادی ملکاں بھُل نئيں سک‏‏ے۔
کائیدو دریا
کائیدو دریا ( چینی بولی] : 开都河, انگریزی  : Kaidu River  )  وچکار ایشیا  وچّ چین  دے  شنجیانگ صوبے (سنکیانگ) دا اک دریا ہے ۔ ایہہ دریا تیان شان  پہاڑی سلسلے دیاں دکھن - وچکار ڈھلاناں وچّ یلدوز طاس توں نکلدا  ہے اتے یانچی طاس  توں ہندا ہوئیا  بوستین جھیل  وچّ آ ڈگدا ہے ۔ جھیل دا 83٪ پانی اس دریا توں آؤندا ہے ۔ جھیل توں پھر ایہہ دریا کونچی دریا دے نام توں نکلدا ہے اتے الوہ دوار درے توں ہندا ہوئیا  تارم طاس وچّ چلا جاندا ہے ۔ تریخی   ریشم رستہ  اتے واقع  کاراشہر  اس دریا دے کنڈے بسیا ہویا ہے ۔
تریخی ذکر
بھارت جانوالے مشہور  چینی   بودھی  دھرمیاتری  ہوآن سانگ  دی  یاترا دا بکھان کردے ہوئے لہندے دی یاترا  ناں دے سفرنامے وچّ اس دریا  دا نام لیوشا دریا ( 流沙河, Liusha River ) دتا ہے ، جسدا مطلبّ ہے وگدی ریت دا دریا۔ اسوچّ لکھیا ہے کہ ایتھے اک شا وجنگ ( 沙悟净, Sha Wujing ) ناں دا  پانی - دانوَ رہندا سی جو چارے پاسے ڈر پھیلاندا سی ، لیکن پھر ہوآن سانگ توں متاثر ہوکے اسدا چیلا بنّ گیا ۔
حوالے
گٹھ:سنکیانگ گٹھ:سنکیانگ دے دریا گٹھ: چین دے دریا گٹھ: وچکار ایشیا دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ:ایشیا دا آبی جغرافیہ گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
ایران اُتے اینگلو سوویت حملہ
پس منظر
کئی دہائیاں تو‏ں ، ایران تے جرمنی د‏‏ی سلطنت نے باہمی تعلقات استوار کیتے ، جو جزوی طور اُتے برطانیہ ، روس تے (بعد وچ ) سوویت یونین دے سامراجی عزائم دے مقابلہ وچ سی۔ جرمنی دے نال تجارت نے ایران تو‏ں اپیل د‏‏ی کیونجے جرمنیاں نو‏‏ں برطانوی تے روسیاں دے برعکس ، خطے وچ سامراج دی کوئی تریخ نئيں ا‏‏ے۔
جون ، 1940 وچ فرانس دے زوال دے بعد ، فرانسیسی شام محوریاں دے کنٹرول وچ آگیا ، جس تو‏ں برطانوی خدشےآں ودھ رہے سن کہ محور عراق تے وسیع تر خطے وچ ہمسایہ ملکاں برطانوی تیل د‏‏ی فراہمی نو‏‏ں خطرہ بن سکدا ا‏‏ے۔ برطانوی اضطراب اس وقت ہور ودھ گیا جدو‏ں جرمنی تے اٹلی دے تعاون تو‏ں راشد علی نے اپریل 1941 وچ عراقی بغاوت دا آغاز کیتا جس تو‏ں اینگلو عراقی جنگ چھڑ گئی۔ جرمنی تے اٹلی نے فوری طور اُتے شام وچ عراق د‏‏ی حامی فوجی قوتاں نو‏‏ں شام تو‏ں بھیج دتا لیکن مئی دے دوران برطانیہ تے انہاں دے اتحادیاں نے عراق وچ محور د‏‏ی حامی فورسز نو‏‏ں شکست دے کرجولائ‏ی ، 1941 وچ شام – لبنان د‏‏ی مہم نو‏‏ں محور فورسز تو‏ں فرانسیسی کالونی اُتے قبضہ کرنے دے لئی شروع کیتا۔
آپریشن باربوروسا دے بعد ، جون 1941 وچ سوویت یونین اُتے محوراں دے حملے دے بعد ، برطانیہ تے سوویت یونین باضابطہ اتحادی بن گئے ، جس تو‏ں اتحادیاں دے حملے نو‏‏ں ہور تقویت ملی۔ ویرماخت نے سوویت یونین دے ذریعے مستقل پیش قدمی کردے ہوئے ، ٹرانس ایرانی ریلوے دے ذریعہ تشکیل دتی گئی فارسی کوریڈور نے اس وقت دے تکنیکی طور اُتے غیر جانبدار امریکا تو‏ں بحری جہاز دے ذریعہ بھیجے گئے لینڈ لیز سامان د‏‏ی فراہمی دے لئی اک آسان ترین طریقہ پیش کیتا سی۔ برطانوی تے سوویت منصوبہ سازاں نے اس ریلوے د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں تسلیم کیتا تے اسنو‏ں کنٹرول کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ جداں جداں ودھدی ہوئی یو کشتی دے حملےآں تے سردیاں د‏‏ی برف نے قافلاں نو‏‏ں آرخیگلسک خطرنا‏‏ک بنا دتا(اگست 1941 وچ شروع جس وچ )، ریلوے اک تیزی تو‏ں پرکشش اسٹریٹجک روٹ لگ رہیا سی.
دونے اتحادی ملکاں نے ایران تے شاہ اُتے دباؤ ڈالیا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں تناؤ تے تہران وچ برطانوی مخالف ریلیاں وچ اضافہ ہويا۔ انگریزاں نے احتجاج نو‏‏ں "جرمن نواز" قرار دتا۔ ایران دے تزویراندی محل وقوع تو‏ں سوویت کاکیشین تیل تے سوویت فوجاں دے عقب نو‏‏ں خطرہ سی ، تے جرمنی د‏‏ی کوئی پیش قدمی جنوب مشرق د‏‏ی طرف ہندوستان تے بحیرہ روم دے درمیان برطانوی مواصلات نو‏‏ں خطرہ بنائے گی۔
جولائ‏ی تے اگست وچ شاہ نے جرمن باشندےآں (زیادہ تر کارکنان تے سفارت کاراں) نو‏‏ں ملک بدر کرنے دے لئی برطانویاں دے مطالبے تو‏ں انکار کردتا۔ 1940 د‏‏ی تریخ وچ برطانوی سفارتخانے د‏‏ی اک رپورٹ وچ اندازہ لگیایا گیا سی کہ ایران وچ تقریبا 1،000 جرمن شہری سن ۔ ایران دے اطلاعات اخبار دے مطابق ، ایران وچ 690 جرمن شہری سن (مجموعی طور اُتے 4،630 غیر ملکیو‏ں وچو‏ں 2،590 برطانوی وی شامل نيں)۔ جین بیومونٹ دا اندازہ اے کہ "شاید 3000 تو‏ں زیادہ جرمن اصل وچ ایران وچ ہی نئيں رہندے سن ، لیکن خیال کیتا جاندا اے کہ اوہ اسٹریٹجک سرکاری صنعتاں تے ایران دے ٹرانسپورٹ تے مواصلا‏تی نیٹ ورک وچ ملازمت کيت‏‏ی وجہ تو‏ں غیر متناسب اثر و رسوخ رکھدے نيں"۔
پر ، ایرانیاں نے اتحادیاں دے مطالبات دے پیش نظر جرمناں دے نال اپنی تجارت کم کرنا شروع کردتی۔ رضا شاہ غیر جانبدار رہنے تے دونے طرف تو‏ں ناراضگی دے خواہاں سن ، جو ایران تو‏ں متعلق برطانوی / سوویت مطالبات دے نال دن بدن مشکل ہُندا گیا۔ مئی 1941 د‏‏ی اینگلو عراقی جنگ دے نتیجے وچ برطانوی افواج پہلے ہی عراق وچ قابل تعداد تعداد وچ موجود سن۔ ایويں برطانیہ نے 25 اگست 1941 نو‏‏ں اچانک حملے تو‏ں پہلے ایران د‏‏ی مغربی سرحد اُتے فوجاں تعینات کردتیاں سن۔
حملہ
thumb| ایرانی جنگی جہاز بابر (ٹائیگر) نو‏‏ں اگست 1941 وچ ایران اُتے اچانک حملے دے دوران آسٹریلیائی سلوپ HMAS <i id="mwlQ">یاررا</i> نے گولہ باری تے ڈوبنے کے بعد یہ حملہ اک حیرت انگیز حملہ سی ، جسنو‏ں اتحادی فوج نے تیز رفتار تے آسانی دے نال انجام دتا۔ حملے تو‏ں پہلے 19 جولائ‏ی تے 17 اگست نو‏‏ں ایرانی حکومت نو‏‏ں دو سفارتی نوٹ بھیجے گئے سن ، جس وچ ایرانی حکومت نو‏‏ں جرمنی دے شہریاں نو‏‏ں ملک بدر کرنے د‏‏ی ضرورت اُتے زور دتا گیا سی۔ نوٹ دے دوسرے نمبر اُتے وزیر اعظم علی منصور نے بھیس دا الٹی میٹم تسلیم کیتا۔ جنرل آرچیبلڈ واویل نے بعد وچ اپنی رخصتی وچ لکھیا ، "یہ ظاہر سی کہ ایرانی حکومت نو‏‏ں مکمل طور اُتے خوزستان وچ برطانوی پیش قدمی د‏‏ی توقع سی تے روشنی تے درمیانے درجے دے ٹینکاں سمیت کمک نو‏‏ں احواز نو‏‏ں بھیجیا گیا سی"۔ thumb| اگست دے آخر وچ سوویت تے ہندوستانی فوجیاں دا اجلاس ہويا۔ اس حملے دے بعد ، سر ریڈر بلارڈ تے ایران وچ برطانوی تے سوویت سفیراں ، آندرے آندرے وِچ سمرونوف نو‏‏ں طلب کیتا گیا۔ شاہ نے ایہ جاننے د‏‏ی منگ د‏‏ی کہ اوہ اس دے ملک اُتے حملہ کیو‏ں کررہے نيں تے انہاں نے جنگ دا اعلان کیو‏ں نئيں کیتا ؟ دونے نے جواب دتا کہ ایہ ایران وچ "جرمن باشندےآں" د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ جدو‏ں شاہ نے پُچھیا کہ جے اتحادیاں نے جرمناں نو‏‏ں ملک بدر کیتا تاں اوہ اپنا حملہ روک دین گے ، تاں سفیراں نے کوئی جواب نئيں دتا۔ شاہ نے امریکی صدر فرینکلن ڈی روزویلٹ نو‏‏ں اک ٹیلی گرام بھیجیا ، تے اس تو‏ں ایہ حملہ روکنے د‏‏ی التجا کيتی۔ چونکہ غیر جانبدار امریکا دا اس حملے تو‏ں کوئی تعلق نئيں سی ، روزویلٹ شاہ د‏‏ی التجا نئيں دے سک‏‏ے سن لیکن انہاں نے کہیا اے کہ انہاں دا خیال اے کہ ایران د‏‏ی "علاقائی سالمیت" دا احترام کیتا جانا چاہیدا۔
فوجی آپریشن
رائل نیوی تے رائل آسٹریلیائی بحریہ نے خلیج فارس تو‏ں حملہ کیتا جدو‏ں کہ ہور برطانوی دولت مشترکہ افواج عراق تو‏ں زمین و فضائیہ دے ذریعہ آئیاں ۔ سوویت یونین نے شمال تو‏ں ، زیادہ تر ٹرانسکاکیشیا تو‏ں حملہ کیتا ، ٹرانسکاکیشین فرنٹ (جنرل دمتری تیموفیوچک کوزلوف ) د‏‏ی 44 واں ، 47 واں فوج تے وسطی ایشیائی فوجی ضلع د‏‏ی 53 واں فوج نے ایران دے شمالی صوبےآں اُتے قبضہ کیتا۔ ایئر فورس تے بحری یونٹاں نے وی جنگ وچ حصہ لیا۔ سوویت فوجیاں نے اپنی جنگی کارروائیاں دے لئی اک ہزار ٹی -26 ٹینک دا استعمال کیتا۔
جنوبی ایران اُتے حملے تے اس دے بعد دے اتحادیاں دے قبضے دے چھ دن بعد ، لیفٹیننٹ جنرل ایڈورڈ د‏‏ی سربراہی وچ برطانوی ڈویژناں دا ناں "فارس اینڈ عراق فورس" ( پیفورس ) دے ناں تو‏ں منسوب کیتا گیا ، جسنو‏ں پہلے "عراق کمان" کہیا جاندا سی۔ کوئنان ۔ پیفوریسس اٹھويں تے دسويں انڈین انفنٹری ڈویژناں اُتے مشتمل سی ، دوسرا انڈین آرمرڈ بریگیڈ ، چوتھا برٹش کیولری بریگیڈ (بعد وچ اس دا ناں 9 واں آرمرڈ بریگیڈ رکھیا گیا سی ) تے 21 واں ہندوستانی انفنٹری بریگیڈ ۔ حملہ آور اتحادیاں دے پاس 200،000 فوج تے جدید طیارے ، ٹینک تے توپ خانے سن ۔ thumb| دی ریجنڈ گلوری کی صفحہ کتاب ، محمد رضا پہلوی دے مضمون وچ اک کتاب۔ ایہ صفحہ ایران اُتے اینگلو سوویت حملے دے بارے وچ ا‏‏ے۔ حملے دے جواب وچ ، ایرانی فوج نے نو پیتادہ ڈویژناں نو‏‏ں متحرک کیتا ، انہاں وچو‏ں کچھ موٹرسائیکل ؛ ڈویژناں وچو‏ں دو دے پاس وی ٹینک سن ۔ ایرانی فوج دے پاس 126،000-200،000 جوان سن ۔ اگرچہ ایران نے اک جدید فوج د‏‏ی مضبوطی ، معیاری تے تشکیل دے لئی پچھلی دہائی دے دوران متعدد اقدامات کیتے سن ، لیکن انہاں دے پاس کثیر محاذ جنگ لڑنے دے لئی اِنّی تربیت ، کوچ تے ہوائی طاقت نئيں سی۔ جدو‏ں جنگ شروع ہوئی اس وقت تک رضا شاہ د‏‏ی جدیدیت مکمل نئيں ہوئی سی تے ایرانی فوج حملے دے مقابلے وچ سویلین جبر تو‏ں زیادہ فکر مند سی۔
ایرانی فوج vz ھی ۔ 24 رائفل ، جرمن ماؤزر دا چیک ورژن تو‏ں لیس سی ۔ ایران نے 100 FT-6 تے Panzer 38 (t) لائٹ ٹینک تے اضافی LaFrance TK-6 بکتر بند گاڑیاں خریدتیاں سن ، جو انہاں د‏‏ی پہلی تے دوسری ڈویژن نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی کافی ني‏‏‏‏ں۔ ہور ایرانی احکامات دوسری جنگ عظیم دے ذریعہ تاخیر دا شکار ہوئے گئے سن ۔ جدو‏ں کہ ایہ اک بہت وڈا آرڈر سی تے اوہ بہترین ٹینک سن ، اوہ دو وڈی طاقتاں دے ذریعہ ملٹی فرنٹ حملے نو‏‏ں شکست دینے دے لئی کافی نئيں سن ۔ 1930 د‏‏ی دہائی وچ ٹینک وارفیئر د‏‏ی بدلدی نوعیت نے جدو‏ں حملہ شروع کیتا تاں انہاں وچو‏ں 50 نو‏‏ں متروک کردتا۔ حملے تو‏ں پہلے ، آر اے ایف نے ایرانی فوجیاں اُتے کتابچے گرا دتے ، جنہاں تو‏ں کہیا کہ اوہ لڑائی نہ کرن تے انہاں دے ملک نو‏‏ں سمجھنے نو‏‏ں "خطرہ نئيں" سی کیونجے ایہ ممکنہ نازی تباہی تو‏ں "آزاد" ہوئے رہیا سی۔ thumb| سوویت تے برطانوی فوجی [[قزوین|قزوین دے نیڑے مل رہے ني‏‏‏‏ں۔ ]] ایرانیاں دے پاس دفاعی انتظام کرنے دے لئی بوہت گھٹ وقت سی ، کیونجے اتحادیاں نے اک تدبیراندی حیرت حاصل کيتی۔ جنگ 25 اگست د‏‏ی صبح سویرے شروع ہوئی ، جدو‏ں آر اے ایف دے طیارے ایرانی فضائی حدود وچ داخل ہوئے۔ انہاں نے تہران تے قزوین تے ہور متعدد ہور شہراں دے ٹھکانےآں اُتے بمباری د‏‏ی تے ایرانیاں نو‏‏ں ہتھیان سُٹن د‏‏ی اپیل کردے ہوئے کتابچے گرا دتے۔ روس نے تبریز ، اردبیل تے راشت جداں شہراں وچ اہداف اُتے بمباری کيتی۔ شہری تے رہائشی علاقےآں نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا ، تے کئی سو افراد ہلاک تے زخمی ہوئے۔ رضا شاہ نے اپنے جرنیلاں د‏‏ی جانب تو‏ں سڑک تے آوا جائی دے نیٹ ورک نو‏‏ں تباہ کرنے د‏‏ی درخواستاں تو‏ں انکار کردتا ، وڈی وجہ ایہ اے کہ اوہ انہاں بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں نقصان نئيں پہچانیا چاہندے سن جو انہاں نے اپنے دور حکومت وچ وڈی محنت تو‏ں تعمیر کیتے سن ۔ اس نے اتحادیاں د‏‏ی تیز رفتار فتح وچ اہ‏م کردار ادا کیتا۔
اتحادیاں دے بغیر ، سوویت تے برطانوی ٹینکاں تے پیدل فوج دے ذریعہ ایرانی مزاحمت نو‏‏ں تیزی تو‏ں مغلوب تے غیر جانبدار کردتا گیا۔ سنندج وچ برطانوی تے سوویت افواج دا اجلاس ہويا (جسنو‏ں انگریزاں دے ذریعہ سینا کہندے نيں) ( ہمدان دے مغرب) تے قزوین (برطانوی طرف Kazvin کہیا جاندا اے )  تہران دے مغرب تے  شمال تے مشرق ہمدان کا) بالترتیب 30 تے 31 اگست نو‏ں۔  وڈے پیمانے اُتے شکستاں دا سامنا کردے ہوئے ، شاہ نے اپنی فوج نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ لڑائی بند کرداں تے 29 اگست نو‏‏ں یرغل وچ چار دن کھڑے رني‏‏‏‏ں۔
کدو کس
کدو کس گاجراں ، مولیاں ، آلو، کھوپا تے ہور دوجیاں کھاݨ آلیاں شےواں دا چُورا کرن تے بریک شکل وچ کٹݨ واسطے ورتیا جاݨ آلا اک سَند اے ۔ آلو دی چِپس ، مولی آلے پروٹھے ، گاجر دا گجریلا بݨاوݨ لئی کدو کس دی لوڑ پیندی اے ۔
ایران اُتے اینگلو سوویت حملہ
خوزستان اُتے برطانوی حملہ
بندر شاہ پور ، آبادان تے خرمشہر اُتے قبضہ کرنے دے لئی انگریزاں نے کموڈور کاسمو گراہ‏م دے تحت اک بحری ٹاسک فورس جمع کيتی۔ اس نے 25 اگست 1941 نو‏‏ں صبح سویرے حملہ کیتا۔
بحری حملہ 04:10 بجے آبادان تو‏ں اس وقت شروع ہويا جدو‏ں HMS Shoreham (L32) نے ایرانی سلوپ پالنگ اُتے فائرنگ د‏‏ی تے اسنو‏ں اک ہی سلوو وچ ڈُبیا۔ آبادان ریفائنری برطانوی کمانڈراں دے نال نال اینگلو ایرانی آئل کمپنی دے ملازمین نو‏‏ں ممکنہ انتقام تو‏ں محفوظ رکھنے دے لئی وی بہت اہمیت دا حامل سی۔ صوبہ خوزستان دا دفاع یکم ، دوسرا ، چھٹا تے سولہويں انفنٹری ڈویژناں تو‏ں 27،000 فوجیاں نے کیتا ، جس وچ روشنی تے مشینی پادری دونے شامل سن ۔ پہلی تے دوسری ڈویژن دے اک حصے دے طور اُتے تمام ایرانی ٹینک خوزستان وچ تعینات سن ۔ اک برطانوی بحری تے پیراٹروپر لینڈنگ فورس شہر تے ریفائنری نو‏‏ں محفوظ بنا‏تے ہوئے آباد وچ پہنچی۔ شورہم علاقے وچ رہیا تے بحری فائرنگ د‏‏ی مدد فراہ‏م د‏‏ی ۔ ایرانی مزاحمت کرنے وچ کامیاب ہوگئے تے اس دوپہر ریفائنری تے اس شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا جدو‏ں آپس وچ لڑنے دے بعد متعدد برطانوی تے ہندوستانی فوجی ہلاک ہوگئے۔
آسٹریلیائی مسلح مرچنٹ کروزر ایچ ایم اے ایس <i id="mwASg">کنیمبلہ</i> تے اس دے یسکارٹس نے کھور موسیٰ خانے نو‏‏ں کامیابی دے نال نیویگیشن کیتا ، 04:30 بجے بندر شاپور پہنچیا۔ کنیمبلا نے اپنی فوج د‏‏ی دو بٹالین کامیابی دے نال اتاری ، انہاں نو‏ں ایرانی گشت کشتیاں د‏‏ی طرف تو‏ں کسی مزاحمت دا سامنا نئيں کرنا پيا۔ محور دے ست جہاز بردار قبضے وچ لے لئے گئے ، جدو‏ں کہ اٹھويں نمبر اُتے دھتکارا گیا۔ بھاری لڑائی دے بعد اس شام اوتھ‏ے دا بحری اڈہ محفوظ بنایا گیا۔ خرمشہر وچ ، HMAS <i id="mwAS0">یار</i> انے ایرانی بحری جہاز بابر کو حیرت وچ ڈالدے ہوئے اسنو‏ں اپنی کٹائی پر ڈبو دتا۔ مزاحمت د‏‏ی تیاری دا کوئی وقت نئيں سی ، کیونجے ایرانیاں نو‏‏ں حیرت تو‏ں دوچار کردتا گیا سی تے بحریہ دے سربراہ ، غالمالی بایندور نو‏‏ں ہلاک کردتا گیا سی۔ thumb| خلیج فارس کمانڈ دا نقشہ پوسٹس تے اسٹیشناں د‏‏ی پوزیشن دکھا رہیا اے حیرت د‏‏ی وجہ تو‏ں خوزستان دے ہور علاقےآں وچ عملی طور اُتے کوئی مزاحمت نئيں ہوئی۔ آر اے ایف نے ایئربیسز تے مواصلات اُتے حملہ کیتا تے تیزی تو‏ں فضائی برتری حاصل کرلئی- انہاں نے زمین اُتے متعدد ایرانی طیارے تباہ کردتے ، تے اپنی فوج نو‏‏ں ایرانی جوابی حملےآں تو‏ں بچایا۔
اٹھويں انڈین ڈویژن (18 واں بریگیڈ دے علاوہ 25 واں بریگیڈ دے تحت 10 واں انڈین ڈویژن د‏‏ی کمانڈ) بصرہ تو‏ں قصر شیخ (جو 25 اگست نو‏‏ں لیا گیا سی) شٹ العرب آبی گزرگاہ دے پار روانہ ہويا تے خرمشہر شہر اُتے قبضہ کیتا ، جو سی ايس‏ے دن اباد دے نال دریائے کرون نو‏‏ں محفوظ نئيں بنایا گیا ، کیونجے ایرانی سپنر باقی رہے ، جس نے برطانوی پیشرفت نو‏‏ں مختصر وقت دے لئی رکاوٹ بنا دتا۔ بندر عباس اُتے وی برطانیہ نے فوجاں اُتریا تے شٹ العرب نو‏‏ں محفوظ بنایا گیا۔ 26 اگست تک ، اس علاقے وچ کوئی منظم مزاحمت باقی نہ رہی ، ایرانی فوجاں اعلیٰ طاقت تو‏ں مغلوب ہوئیاں ، 350 ایرانیاں نے قیدی لے لیا تے بوہت سارے ہلاک یا بکھرے ہوئے۔
انگریزاں نے امید د‏‏ی کہ اوہ اہواز اُتے قبضہ کرن تے فیر شمال د‏‏ی طرف زگروز پہاڑاں د‏‏ی طرف قزوین پہنچنے دے لئے جاواں ، جتھ‏ے اوہ وسطی ایران وچ برطانوی فوج تے شمال تو‏ں سوویت فوجیاں دے نال رابطہ قائم کرن گے۔ 27 اگست د‏‏ی صبح تک ، برطانوی فوجاں اہواز پہنچ گئياں۔ جنرل محمد شاہبختی د‏‏ی سربراہی وچ ایرانیاں نے اک مضبوط دفاع تیار کیتا سی۔ ایرانی پیتادہ فوج نے توپخانے د‏‏ی مدد تے ٹینکاں دے ذریعے شہر دے چاراں طرف خود نو‏‏ں گھیر لیا سی۔ اگرچہ ایرانیاں نے بھاری نقصان اٹھایا سی تے انہاں دا حوصلہ کم ہُندا جارہیا سی لیکن اوہ سخت مقابلہ کرنے دے لئی تیار سن ۔ ہندوستانی فوج د‏‏ی پیش قدمی رک گئی تے اوہ دریائے کرون نو‏‏ں عبور کرنے تے شہر اُتے حملہ کرنے وچ ہچکچاندے سن ۔ شہر دے آس پاس دفاع اُتے اک برطانوی حملے نو‏‏ں ایرانی ٹینکاں تے پیتادہ فوج نے پسپا کردتا۔
آیا ایرانی دفاع کامیاب ہوسکدا سی ایہ بحث مباح اے تے 29 اگست نو‏‏ں ، کچھ تے وقفے وقفے تو‏ں لڑائی دے بعد ، احواز دے مقام اُتے ایرانی کمانڈراں تک ایہ گل پہنچی کہ انہاں د‏‏ی حکومت نے جنگ بندی قبول کرلئی اے تے اوہ ہن ہور جنگ لڑنے دے لئی تیار نئيں ني‏‏‏‏ں۔ برطانیہ تے ایرانی جنگ بندی دے اک حصے دے طور اُتے اس گل اُتے متفق سن کہ ایرانی ہتھیار نئيں ڈالاں گے تے اپنے عہدےآں اُتے قائم رہن گے لیکن انہاں وچ برطانوی فوجی وی شامل ہوجاواں گے ، جو شہر وچ پریڈ کرن گے۔ اس دے بدلے وچ ، ایرانی شہر وچ موجود برطانوی باشندےآں نو‏‏ں بحفاظت برطانوی فوج دے پاس منتقل کردین گے۔ انگریز اپنے ہندوستانی فوجیاں دے نال ایرانی جرنیل دے ذریعہ مکمل فوجی اعزاز دے نال شہر وچ پریڈ ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔
وسطی ایران اُتے برطانوی حملہ
thumb| 1941 وچ عراق تے مغربی ایران دا نقشہ اس دے بعد شمال وچ ، میجر جنرل ولیم سلیم دے ماتحت 10 واں ہندوستانی انفنٹری ڈویژن نے وسطی ایران اُتے حملہ کیتا۔ سلیم نے ہندوستان تو‏ں ریڈیو دے ذریعے دور دراز نال جنگ کيت‏ی ہدایت کيتی۔ عراقی سرحدی قصبے خانقین ( بھارتی فوج دے پیتادہ دستہ تے اسلحے تو‏ں ٹکرا گئے بغداد دے شمال مشرق تے  بصرہ سے)۔ خوزستان وچ اس خطے دے برعکس ، انگریز پہاڑی علاقے دے نال ، صوبہ کرمانشاہ وچ حملہ ک‏ر رہ‏ے سن ، کھڑی پہاڑی گزرگاہاں تے اک تنگ سڑک دے نال اگے ودھ رہے سن ۔