cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مالک بن دینار
دنیا دی حقیقت
بصرہ وچ اک امیر آدمی فوت ہو گیا تے اس دی ساری جائداد اس دی اکلوندی نوں  ملی جو بوہت خوب صورت سی۔ اک دن اس نے ثابت بنانی دی خدمت وچ حاضر ہو کر عرض کیتا کہ وچ نکاح کرنا چاہدی آں لیکن میری خواہش اے کہ نکاح مالک بن دینار دے نال ہو تاکہ ذکر الہی تے دنیاوی کاماں وچ اوہ میری مدد کر سکاں۔ چنانچہ ثابت بنانی نے اس دا پیغام مالک بن دینار تک پہنچا دتا۔ لیکن آپ   نے فرمایا وچ تو دنیا نوں   طلاق دے چکیا ہوں تے چونکہ عورت دا شمار وی دنیا وچ ای ہُندا اے اس لئی طلاق شدہ عورت توں نکاح جائز نئيں۔
کیفیت ولایت
اک مرتبہ کسے ملحد توں آپ   دا منظرہ ہو گیا تے دونے اپنے تہانوں  حق اُتے کہندے رہے حتیٰ کہ لوگاں نے ایہ فیصلہ کیتا کہ دونے دے ہتھ اگ وچ ڈلوا د ئے جائاں جس دا ہتھ اگ توں محفوظ رہے اس نوں   حق اُتے تصور کیتا جائے۔ چنانچہ ایسا ای کیتا گیا تے کسے دے ہتھ نوں  وی ضرر نہ پہنچا، لوگاں نے فیصلہ کر دتا دونے برحق نیں  ۔ لیکن آپ   نے دل تنگ ہو کر اللہ تعالیٰ توں عرض کیتا کہ ستر سال وچ عبادت وچ گزار دئے مگر تو مے میناں   اک ملحد دے برابر کر دتا۔ ندا آئی
اے مالک! تواڈے ہتھ دی برکت توں ای اک ملحد دا ہتھ وی بچ گیا۔ اگر اوہ تنہا ہتھ اگ وچ ڈال دیتا تو یقیناً جھلس جاندا۔
اک مرتبہ جدوں آپ   شدید بیمار ہو کر صحت یاب ہوئے تو کسے ضرورت دے تحت نہایت دشواری توں بازار تشریف لے گئے لیکن اتفاق توں اس وقت بادشاہ دی سواری آرہی سی تے لوگاں کع ہٹانے دے لئی اک شور بلند ہویا۔ آپ    اس وقت اس قدر کمزور سن کہ ہٹنے وچ دیر ہو گئی ارو پہرہ دار نے تہانوں  ایسا کوڑا مارا کہ درد دے مارے آپ    دے منہ توں ایہ کلمہ نکل کیتا کہ خدا کرے تیرے ہتھ قطع کرو دئے جائاں۔ چنانچہ دوسرے ای دن کسے جرم دی پاداش وچ اس دے ہتھ کاٹ کر چوراہے اُتے ڈلوا دئے گئے لیکن تہانوں  اس دی حالت دیکھ کر بوہت رنج ہویا۔
اک مرتبہ آپ   کسے درخت دے سایہ وچ آرام فرما رہے سن تے چشم دید گواہاں نے دسیا کہ اک سپ نرگس دی شاخ توں تہانوں  پنکھا جھل رہیا سی۔
تکلیف دا انجام راحت اے
آپ   اکثر فرمایا کر دے کہ وچ شرکتِ جہاد دا خواہش مند ہوں لیکن جدوں اک موقع جہاد دا آیا تے مینوں   ایسا بخار آیا کہ جانے دا ناں وی نئيں لیدا سی۔ چنانچہ اس غم وچ ایہ کہتا ہویا سو گیا کہ اگر خدا دے نزدیک میرا نوں   مرتبہ ہُندا تو اس وقت بخار کدی نئيں آندا۔ فیر خواب وچ دیکھیا کہ ندائے غیبی توں کوئی کہے رہیا اے کہ
اے مالک! اگر تو اج جہاد دے لئی چلا جاندا تق قیدی بنا لیا جاندا تے کفار تیناں  سؤر دا گوشت کھلا کر تیرا دین برباد کر دیندے۔ لہذا ایہ بخار تیرے لئی نعمت عظمیٰ اے۔ فیر وچ نے بیدار ہو کر خدا دا شکر ادا کیتا۔
خوفِ خدا
اک مرتبہ جعفر بن سلیمان آپ   دے ہمراہ سفر حج وچ سن تے جس وقت آپ    نے لبیک اللھم لبیک ہڑھنا شروع کیتا تو آپ    دے اُتے غشی طاری ہو گئی تے ہوش وچ آنے بعد جعفر بن سلیمان نے غشی دا سبب دریافت کیتا تو فرمایا وچ اس خوف توں بے ہوش ہو گیا سی کہ لا لبیک دی آواز نہ آجائے۔
قرات کر دے تو مضطرب ہو کر رونے لگتے تے فرماندے اگر ایہ آیت قرآن دی نہ ہُندی تو وچ کدی نہں پڑھتا کیونجے اس دا مفہوم ایہ اے کہ
حالانکہ اساں  نفس دے ایسے پجاری نیں   کہ خدا نوں   چھڈ کر دوسراں توں اعانت دے طالب ہُندے نیں  ۔
آپ   رات وچ قطعاً آرام نئيں کر دے سن تے اک دن آپ    دی صاحبزادی نے کہیا اگر آپ    تھوڑی دیر آرام فرما لے تو بہتر اے۔ آپ    نے فرمایا اے بیٹی! اک طرف تو وچ قہر الہی توں ڈردا آں تے دوسری جانب ایہ اندیشہ رہتا اے کہ دولت سعادت میناں  سوتا دیکھ کر واپس نہ ہو جائے لوگاں نے جدوں اس جملہ دا مفہوم پچھیا تو فرمایا کہ وچ نعمت تو اللہ تعالیٰ دا کھاندا ہوں تے اطاعت شیطان دی کردا ہوں فیر فرمایا اگر کوئی مسجد دے دروازے توں صدا لگائے کہ سب لوگاں وچ بدتر کون اے؟ تو اسنوں مجھ توں بدتر نئيں ملے گا۔ حضرت عبد اللہ ابن مبارک نے ایہ سن کر فرمایا کہ مالک بن دینار دی عظمت دا اندازہ انہاں دے صرف اسی قول توں لایا جا سکدا اے۔
ذریعہ معاش
ابو نعیم اصفہانی، احمد بن محمد، محمد بن اسحاق، عبد اللہ بن زیاد، سیار، جعفر دے سلسلہ سند توں مروی اے کہ مالک بن دینار صوف دی تہبند باندھدے سن تے خفیف قسم دا جبہ پہندے سن۔ جدوں سردی دا موسم ہُندا انہاں دے کول اک پوستین تے اک جبہ ہُندا انھی توں سردی دا کم لیتے۔ آپ   قرآن مجید دے نسخے لکھیا کر دے سن اس اُتے اجرات نئيں لیدے سن انہاں دا اکثر کم ایہی ہُندا سی، قرآن مجید دا نسخہ لکھ کر سبزی فروش دے کول چھڈ دیندے تے اس دے کول کھانا کھاندے ۔ اک نسخہ چار مہینے وچ لکھدے سن۔
اک بزرگ فرماندے نیں اک مرتبہ مالک بن دینار دے گھر اگ لگ گئی، آپ   نے قرآن مجید دا اک نسخہ تے اک چادر گھر توں نکالی، جدوں انہاں توں کہیا گیا آپ    دا گھر چل رہیا اے بچاؤ دی کچھ تدبیر آپ    کیاں نئيں کر دے؟ جوب دتا ایہ کوئی کعبہ تو نئيں ساناں  اس دے جلنے دی کوئی پروا نئيں۔
عبد اللہ بن مبارک کہندے نیں  بصرہ وچ اک بار اگ لگ گئی مالک نے اپنی چادر دا آنچل پکڑا تے کھچدے ہوئے گھر توں باہر نکل گئے تے کہنے لگے بوجھاں والے ہلاک ہو گئے۔
کل اثاثہ ہیت
عبد اللہ بن محمد بن جعفر، احمد بن حسین، احمد بن ابراہیم، سالم بن ابراہیم، سلام بن مسکین کہندے نیں  کہ وچ مالک بن دینار دے کول انہاں دے مرض وفات وچ گیا۔ اچانک انہاں دے گھر وچ دیکھدا آں اک معمولی سی چارپائی جھاؤ دے درخت دے نیچے رکھی ہوئی سی تے اس اُتے معمولی سی چادر ڈالی ہوئی سی تے مالک بن دینار نے اپنے سر دے نیچے چادر دا اک کونا دے رکھیا سی تے مکان دے اک کونے وچ اک چھاگل تے اک گلاس رکھیا ہویا سی۔ مالک نے سر اٹھایا تے سر دے نیچے توں دو خشک روٹیاں نکالاں فیر اٹھ کر بیٹھے تے انہاں روٹیاں نوں   توڑ کر پانی وچ بھگونے لگے، جدوں روٹیاں نوں   چنگی طرح بھگو پایا فرمایا میناں   ایہ چھاگل تھما دو اوتھے اک خشک چھاگل لٹکی ہوئی سی، وچ نے اسنوں اتار کر انہاں دے سامنے رکھ دتا۔ انہاں نے اس وچوں اک پوٹلی نکالی جس وچ نمک باندھا ہویا سی انہاں نے مجھ توں کہیا قریب ہو جاؤ۔ وچ نے نے کہیا اے ابو یحییٰ! میناں  کھانے دی حاجت نئيں۔ مالک فرمانے لگے دور ہو جاؤ تو انہاں لوگاں وچوں ہو جو میٹھے پانی وچ رزق پاتے نیں   تو ہن کہاں میرے نال شوریدہ پانی وچ کھانا کھائے گا۔
وفات
حضرت مالک بن دینار دی وفات ابو عبد اللہ محمد بن عبد اللہ دے عہد خلافت 97 ھ وچ تے دوسری روایت کہ مطابق 130 وچ ہو ئی۔ رحمتہ اللہ علیہ آپ   دی وفات دے بعد اک بزرگ نے تہانوں  خواب وچ دیکھیا تے پچھیا کہ خداوند تعالیٰ نے آپ    دے نال کیتا معاملہ کیتا فرمایا اپنے تمام گناہاں دے باوجود وچ وچ اللہ تعالیٰ دے دیدار توں مشرف ہویا تے اس حسن ظن دی وجہ توں جو وچ اللہ توں رکھدا سی، اس نے میرے سارے گناہ بخش دتے۔
صبر دا پھل
کسے بزرگ نے خواب وچ دیکھیا کہ تہانوں تے حضرت محمد واسع نوں   بہشت دی جانب لے جایا جا ریا اے۔ اس بزرگ دے دل وچ خیال آیا کہ دیکھو مالک بن دینار جنت وچ پہلے پہنچتے نیں   جاں محمد واسع۔ چنانچہ ایہ دیکھ کر مالک بن دینار نوں   پہلے داخلِ بہشت کیتا۔ بزرگ نے پچھیا محمد واسع تو مالک بن دینار توں زیادہ عامل و کامل سن ملائکہ نے جوب دتا تو صحیح کہندے ہو محمد واسع دے پہننے دے لئی دو لباس سن تے مالک بن دینار دے کول صرف اک لہذا صبر و ضبط دی نسبت مالک ول زیادہ اے اس لئی انہاں جنت وچ پہلے بھیجیا گیا۔
حوالے
گٹھ:648 دیاں موتاں گٹھ:بھارت وچ اسلام گٹھ:پاکستان وچ اسلام گٹھ:تابعین گٹھ:کیرلا وچ اسلام گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:عراقی شخصیتاں
کلیاں
کلیاں چاڑیاں تے ویلاں دا اک ٹوکرہ اے جیہدا جوڑ زیتون دے ٹبر نال اے تے ایہدیاں 200 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ ایہ گرم گلے تھانواں دے بوٹے نیں۔ ایہ اپنی خوشبو باجوں اگاۓ جاندے نیں۔ ایہدی اک ونڈ یاسمین پاکستان دا قومی پھل وی اے۔
چک 77 ٹی ڈی اے
77 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
ولین
ولین یوکرین دا اک شہر اے تے یوکرین دے ولین اوبلاست دا صدرمقام اے ۔
گٹھ:یوکرین گٹھ:یوکرین دے شہر گٹھ:یوکرین دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
مائکرورورس لیمنیسکاٹس
مائکرورورس لیمنیسکاٹس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
پیلو (درخت)
سیلوڈورا پرسکا (عرق، گالینیا اسیاتیکا، میسواک، پیلو، سیلووڈورا انڈیکا، جاں ٹوتھ برش رکھ)، سیلوڈورا دی اک پرجاتی اے۔ سیلوڈورا پرسکا وچ اینٹیؤرولتھیٹک (گردے دے وچ پتھریاں نوں ختم کرنا) دی خاصیت اے۔ صدیاں توں ایہہ اک قدرتی ٹوتھ برش دے طور تے ورتیا جاندا اے، اسدیاں ریشیدار شاخاں نوں عالمی صحت تنظیم ولوں اورل صفائی لئی ورتن لئی پروموٹ کیتا اے۔ کھوج ایہہ سنکیت دندی اے کہ اس وچ اینٹیسیپٹکس، ڈٹرجینٹ، اینزائیم انبٹریس، اتے فلورائیڈ دے گن ہندے ہن۔
مول طور اُتے اسدے رکھ الجیریا، انگولا، بوتسوانا، کیمرون، چاڈ، مصر، ایریٹریا، ایتھوپیا، بھارت، ایران، اسرائیل، اردن، کینیا، لیبیا، ملاوی، مالی، موریتانیا، موزمبیق، نائیجر، نائیجیریا، اومان، پاکستان، فلسطین، سعودی عرب، سینیگال، صومالیہ، دکھنی افریقہ، سری لنکا، سوڈان، شام، تنزانیا، یوگینڈا، یمن، زیمبیا، زمبابوے نامیبیا وچ پائے جاندے ہن۔
حوالے
گٹھ:وراثتی رکھ گٹھ:درخت گٹھ:بوٹے
دب ٹبر
دب ٹبر پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہ اک نکا ٹبر اے تے ایہدے بوٹے گلیاں تھانواں تے یا پانی دے کنڈے وچ اگدے نیں۔ دب ایہدا عام ملن والا بوٹا اے۔
بخش مرکزی شهرستان زاوه
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
فرماں ٹبر
فرماں ٹبر پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے جیدے وچ 5 ٹوکرے تے 90 توں 120 تک بوٹے آندے نیں۔ فرماں ایس ٹبر دا پاکستان وچ ملن والا اک رکھ اے۔
زاکارپاتیا
زاکارپاتیایوکرین دا اک شہر اے تے یوکرین دے زاکارپاتیا اوبلاست دا صدرمقام اے ۔
گٹھ:یوکرین دے شہر گٹھ:یوکرین دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
مائکرورورس نگروسنکٹس
مائکرورورس نگروسنکٹس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
گلابی یاسمین
گلابی یاسمین کلیاں جنس دی اک ویل اے جیدے تے پہلے گلابی تے فیر چٹے ہون والے پھل کھڑدے نیں۔ ایس باہجوں ایہدا ناں گلابی یاسیمن اے۔ ایہ چین دی وسنیک اے۔
اذان
گٹھ:اسلام
کاٹن کاؤنٹی
کاٹن امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
لہندا ژوؤ راجٹبر
thumb|230x230px|لہندے ژوؤ ویلے دیاں ریاستاں -  ویلے دے نال بادشاہ توں ایہناں دی آزادی ودھدی چلی گئی thumb|531x531px|پہلا ژوؤ بادشاہ ،  راجا وو  ( 周武王,  ژوؤ وو وانگ ) لہندا ژوؤ راجٹبر ویلہ ( چینی : 西周 ; پنائن انگریزی :  Western Zhou )  پرانے  چین  دے ژوؤ راجٹبر ویلے دے پہلے حصے نوں کہندے ہن ۔
شروات
ژوؤ ویلے دا شروع تدّ ہویا جدوں ژوؤ خاندان دے راجے وو  ( 周武王,  ژوؤ وو وانگ )  نے  ( لگبھگّ )  1046 ق م وچّ لڑی گئ موئے  دے لڑائی وچّ اس ویلے تخت نشین شانگ راجٹبر نوں ہراکے اوہناں دا تختہ پلٹ دتا ۔  جدوں شانگ سمراٹ نے  ( جسدا نام اتفاق نال راجا ژوؤ سی ،  حالانکہ اسدا ژوؤ راجٹبر نال کوئی تعلق نہیں )  ویکھیا کہ  شانگ فوجاں ہار چکی ہن تاں اسنے اپنے محل نوں اگّ لگا لئی اتے آپ نوں وی جلاکے مار لیا ۔  راجا وو پھر چین  دے بادشاہ  بنے اتے انھاننے ژوؤ سلطنت دی نیہہ رکھی ۔  بادشاہ وو نوں اک انصاف پسند اتے قابل بادشاہ دے روپ وچّ یاد کیتا جاندا ہے ۔  انھاننے اپنے ماتحت اپنے بھرا -بندھوان تے سپہ سالاراں نوں بہت سارے چھوٹے - موٹے راج - ریاستاں دتیاں ۔  بادشاہ وو دا انتقال اوہناں دی جت  دے کجھ ہی سال بعد ہو گیا ۔
لہندے ژوؤ دا انت
جو ریاستاں بادشاہ وو نے بنائیاں سن اوہ کہن نوں تاں ژوؤ بادشاہ دے ماتحت سن ، لیکن ہولی - ہولی اوہ آزاد راجاں دی طرحاں بنّ گئیاں ۔  771 ق م وچّ شمال توں آئے قبیلےآں نے اپنے حملیاں نال ژوؤ سلطنت نوں ویئی دریا دی وادی توں( جو اجوکے چین  دے گانسو اتے شانشی صوبےآں وچّ پیندی ہے )  کھدیڑ دتا ۔  اسدے بعد ژوؤ راج  - نظام دے لوک ہٹکے چڑھدے نوں چلے گئے اتے بادشاہ دے پروار دی ساری طاقت ختم ہو گئی ۔  اوہناں  دے  ماتحت جو ریاستاں سن ہن اوہ اپنے معاملے اپنے آپ چلان لگیاں ۔  اس ویلے نوں چینی اتہاس وچّ چڑھدا ژوؤ ویلہ کیہا جاندا ہے ۔
لہندے ژوؤ ویلے دے پڑھائی وچّ مشکلاں
چین دے ہور ویلےآں دے مقابلے وچّ اتہاسکاراں نوں لہندا ژوؤ ویلہ دے رہند کھوہند اتے لکھائیاں بہت گھٹّ ملی ہن ۔  اس توں اس ویلے دے سماج ،  سیاست اتے مالی حالت  دے بارے وچّ پوری جانکاری ملنا مشکل رہا ہے ۔  مثال لئی ایہہ ٹھیک توں پتہ نہیں ہے کہ ویئی دریا وادی دی ہار  دے بعد ژوؤ سمراٹ اچانک انھے کمزور کیوں پے گئے دی اوہناں  دے  پروار دی ساری طاقت ہی ختم ہو گئی ۔  کجھ ودوان اندازا لگاندے ہن  دے ہو سکدا ہے سمراٹ  دے خزانے وچّ زیادہ پیسہ اوتھوں ہی آؤندا ہو اتے اسدے جاندے ہی شاہی خزانے وچّ بادشاہ دی شتی بنائے رکھن دی اہلیت نہیں رہی ہو ،  لیکن ایہہ سبھ بناں پرمان  دے اندازا- بھر ہی ہن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:ایشیاء دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:ژوؤ خاندان گٹھ:چینی شاہی خاندان گٹھ:مشرقی ایشیا دے سابقہ دیس
گٹھ:چین گٹھ:چین دی تریخ
ਪੱਛਮੀ ਝੋਊ ਕਾਲ
چک 198 ای بی
چک 198 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
زعفران
زعفران بوٹیاں دی اک جنس اے جیدے وچ 90 بوٹے نیں۔ کیسر ایس جنس دا سب توں مشہور باٹا اے۔
شندے راجٹبر
شندے یا سندھیا ہندو مرہٹیاں دا اک شاہی سلسلہ اے جو ریاست گوالیار دا حکمران سی۔ ریاست گوالیار اٹھارہويں تے انیہويں صدی وچ مرہٹہ وفاق دا حصہ جدو‏ں کہ انیہويں تے ویہويں صدی وچ برطانوی راج د‏‏ی اک نوابی ریاست سی۔ سنہ سینتالیس وچ ہندوستان نو‏‏ں برطانوی استعمار تو‏ں آزادی نصیب ہوئی تاں شندے خاندان دے افراد نے ریاست نو‏‏ں حکومت ہند وچ ضم ک‏ر ليا تے جمہوری سیاست د‏‏ی راہ اپنائی۔
آغاز
کنہر کھیڑ نال تعلق رکھنے والا شندے خاندان اصلاً بہمنی سلطنت دے عہد وچ شیلے دار ہويا کردا سی۔ بعد وچ جدو‏ں مرہٹہ سلطنت قائم ہوئی تاں شندے خاندان اس دے پیشوا یعنی وزیر اعظم چھترپتی مہاراج، ستارا دا خدمت گزار بن گیا۔
تریخ
شندے خانوادہ شاہی دے بانی رانوجی شندے سن ۔ رانوجی ضلع ستارا دے اک پنڈ کنہیڑ کھیڑ دے دیشمکھ جانکوجی راؤ شندے دے بیٹے سن ۔ پیشوا باجی راؤ دے عہد اقتدار وچ مرہٹہ سلطنت روز افزاں ترقی دے منازل طے کر رہ‏ی سی تے اسنو‏ں خوب فتوحات حاصل ہوئے رہی سی۔ انہاں فتوحات وچ مالوہ د‏‏ی فتح (1726ء) دا سہرا رانوجی دے سر سی۔ اس فتح دے بعد سنہ 1731ء رانوجی نے اپنا پایہ تخت اجین نو‏‏ں بنایا۔ انہاں دے جانشیناں وچ جیاجی راؤ، جیوندی با راؤ، دتاجی راؤ، جانکوجی راؤ، مہادجی شندے تے دولت راؤ شندے خاصے معروف ني‏‏‏‏ں۔ اٹھارواں صدی عیسوی دے نصف آخر وچ شندے ریاست گوالیار اک وڈی علاقائی طاقت بن دے ابھری تے تِناں اینگلو مرہٹہ جنگاں وچ اس دا نمایاں کردار رہیا۔ شندے خاندان نے بہت ساریاں راجپوت ریاستاں تے شمالی ہند اُتے وی قبضہ کیتا۔
سنہ 1818ء وچ ہونے والی تیسری اینگلو مرہٹہ جنگ وچ مرہٹہ سلطنت دے تمام اتحادیاں نو‏‏ں شکست فاش ہوئی تاں دولت راؤ شندے نے مقامی خود مختاری نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا، اس طرح اوہ برطانوی ہند وچ اک نوابی ریاست دے مالک بن گئے تے بدلے وچ اجمیر انگریزاں نو‏‏ں سونپ دتا۔ دولت راؤ د‏‏ی وفات دے بعد مہارانی بائیزا بائی تخت نشین ہوئیاں تے ریاست نو‏‏ں انگریزی طاقت تو‏ں بچا کر رکھیا، انہاں دے بعد انہاں دے لے پالک بیٹے جانکوجی راؤ تخت سلطنت اُتے متمکن ہوئے۔ سنہ 1843ء وچ جانکوجی دا انتقال ہويا تاں انہاں د‏‏ی بیوہ تارا بائی راجے شندے نے اس منصب نو‏‏ں سنبھالیا تے جیاجی راؤ نامی بچے نو‏‏ں گود لیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مراٹھا قبیلے گٹھ:ہندو شاہی سلسلے گٹھ:ہندوستانی خاندانی ناں گٹھ:ہندوستانی شاہی سلسلے گٹھ:برصغیر
اروبا
اروبا کریبین لہندا انڈیز دا اک جزیرا دیس اے۔
گٹھ:کریبین جزیرے دیس گٹھ:کریبین
سلدنہا بلی شارک
سلدنہا بلی شارک شارکاں دے اک ٹبر بلی شارک دی اک ونڈ اے۔
گٹھ:شارک
چک 78 ٹی ڈی اے
78 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
ضلع بخارا
ضلع بخارا  ازبکستان دے صوبہ بخارا دے 11 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ قلعہ آسیا شہر اے ۔ ازبکستان دے ضلعےآں لئی مقامی ازبک بولی چ ناں تومان اے
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،08،400 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ مربع کلومیٹر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ بخارا دے ضلعے
بخش مرکزی شهرستان سرخس
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان سرخس  دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
ادریس حسن لطیف
ایئر چیف مارشل ادریس حسن لطیف (9 جون 1923 – 30 اپریل 2018) سابق سربراہ بھارتی فضائیہ سن ، لطیف نے بطور چیف آف ایئر سٹاف 1978ء تا 1981ء تک خدمات سر انجام دتیاں۔ ریٹائرڈ منٹ دے بعد، انہاں نے بطور گورنر ریاست مہاراشٹر (1982–85) رہے تے اس دے  بعد فرانس وچ بھارتی سفیر رہے (1988ء تک)۔ اوہ پہلے تے ہن تک دے  واحد مسلمان سن  جو بھارتی فضائیہ یا کسے وی بھارتی عسکری شاخ دے  چیف بنے۔
ابتدائی زندگی تے تعلیم
ادریس حسن دی پیدائش حیدر آباد، آندھرا پردیش وچ 1923ء وچ ہوئی، انہاں دے والد حسن لطیف سابق ریاست حیدرآباد وچ چیف انجنینئر سن ۔ ثانوی تعلیم نظام کالج، حیدرآباد توں تے گریجویٹ ڈیفنس سروس سٹاف کالج تے نیشنل ڈیفنس کالج توں کیتی۔
پیشہ ورانہ زندگی
ادریس لطیف 1942ء وچ رائل انڈین ایئر فورس وچ کمشن نال بھرتی ہوئے تے دوسری جنگ عظیم دے محاذ راکھائن ریاست وچ جاری برما مہم دا حصہ بنے۔ بعد وچ، اوہ انڈونیشیا بھیجے جان  والے اس مشاورتی گروہ دے  رکن بنے، جو انڈونیشا وچ جیٹ لڑاکا طیارےآں دی شروعات    لئی سی۔ لطیف نے بطور ایئر ڈیفنس کمانڈر تے ایسٹرن ایئر کمانڈ وچ بطور سینئر ایئر سٹاف آفیسر خدمات سر انجام دتیاں۔ 1961ء تا 19656ء تک ادریس لطیف نے واشنگٹن ڈی سی وچ بھارتی سفارت خانے وچ بطور ایئر اتاشی کام کیتا۔  پاک بھارت جنگ 1971ء دے  دوران وچ اسسٹنٹ چیف آف دی ایئر سٹاف (پلان) رہے۔
1971ء وچ ان کو عسکری خدمات دے اعتراف وچ تمغائے پرم وِشِشٹ سیوا  عطا کیتا گیا۔ 1974ء وچ لطیف ادریس نوں ایئر مارشل دے  عہدے تے ترقی مل گئی۔ تے انہاں دی تعنیاتی بطور ایئر آفیسر ان چارج ایڈمنسٹریشن، فضائیہ دے  صدر دفتر وچ ہوئی۔ 1975ہ وچ پٹنہ سیلاب دے  دوران  فضائیہ دی امدادی کارروائیاں دی قیادت کیتی۔ 1977ء وچ لطیف ادریس نوں نائب چیف آف ایئر سٹاف بنا دتا گیا تے 1 ستمبر 1978ء نوں لطیف نوں چیف آف ایئر سٹاف بنا دتا گیا۔ اوہ اس عہدے دے  حامل واحد بھارتی مسلمان سن۔
ذاتی زندگی
ادریس دی شادی معروف سماجی کارکن تے مصنفہ بلقیس نال ہوئی۔
حوالے
گٹھ:1923 دے جم گٹھ:2018 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی سفارتکار گٹھ:بھارتی فضائیہ دے سربراہ گٹھ:بھارتی مسلمان
منچوریا
thumb|اندرلا منچوریا
حوالے
گٹھ:منچوریا گٹھ:چین دا جغرافیہ گٹھ:روس دا جغرافیہ گٹھ:علاقے
چک 200 ای بی
چک 200 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
ماروی میمن
ماروی میمن 4 مارچ 2012 نوں مسلم لیگ ن نال رل گئی۔
سلہٹ ڈویژن
سلہٹ ڈویژن بنگلا دیش دا اک ڈویژن اے۔ سلہٹ ڈویژن 1947 چ اک ریفرنڈم دے ذریعے پاکستان دا حِصا بݨیا۔ ایہ علاقا زمینی طور تے چڑھدے پاکستان دے نیڑے سی ایس لئی ایہنوں انتظامی طور تے پاکستان دے صوبا چڑھدے پاکستان ناݪ رݪا دتا گیا۔ 1971 وچ چڑھدے پاکستان دے پاکستان توں وکھ ہوݨ مگروں ایہ علاقا بنگلا دیش دے کوݪ چلا گیا۔ ایتھے دی بولی سلہٹی اے۔ سلہٹ ڈویژن چاء دی پیداوار دی وجہ توں مشہور اے۔
ماروی میمن
بارلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی سیاستدان
سلہٹ ڈویژن
حوالے
گٹھ:سلہٹ ڈویژن گٹھ:بنگلا دیش دے ڈویژن گٹھ:بنگلا دیش
گٹھ:بنگلا دیش
ہاجرہ
ہاجرہ (عبرانی: הָגָר؛ یونانی: Ἄγαρ Agar؛ لاطینی: Agar؛ عربی: هاجر) ابراہیم علیہ السلام د‏‏ی زوجہ تے اسماعیل دے والدہ ماجدہ نيں۔ ہاجرہ مصریہ د‏‏ی اولادبنی اسمعیل کہلائی۔ تے اگے چل ک‏ے قریش ايس‏ے د‏‏ی اک شاخ پیدا ہوئی۔ انہاں دا وطن عرب رہیا۔ ایہ بادشاہ نے سارہ نو‏‏ں بطور خدمتگار دی فرعون مصر نے سارہ نو‏‏ں اپنی بیٹی جنہاں دا ناں ہاجرہ سی، خدمت گزاری دے لئی دے دتی سی، سارہ نے ایہی ہاجرہ ابراہیم نو‏‏ں عطا کر دیؤ تے ابراہیم نے انہاں نال نکاح ک‏ر ليا، انہاں ہاجرہ دے بطن تو‏ں ایہ صاحبزادے پیدا ہوئے تے انہاں دا ناں اسماعیل رکھیا گیا۔ ابوہریرہ (رض) روایت اے کہ نبی کریم نے فرمایا ابراہیم نے سارہ دے نال ہجرت د‏‏ی انہاں نو‏‏ں لے ک‏ے ایسی آبادی وچ پہنچے جتھ‏ے باشاہاں وچو‏ں اک بادشاہ یا ظالم حکمراناں وچو‏ں اک ظالم حکمران رہندا سی اس تو‏ں بیان کیتا گیا کہ ابراہیم ایتھ‏ے اک خوبصورت عورت لے ک‏ے آئے نيں آپ دے پاس اس نے اک آدمی دریافت کرنے نو‏‏ں بھیجیا کہ اے ابراہیم ایہ عورت تواڈے نال کون اے آپ نے فرمایا میری بہن اے فیر ابراہیم پرت کر سارہ دے پاس گئے تے کہیا کہ میری گل نو‏‏ں جھوٹھا نہ کرنا ميں نے لوکاں نو‏‏ں دسیا کہ تاں میری بہن اے واللہ اس زمین اُتے میرے تے تیرے سوا کوئی مومن نئيں تے سارہ نو‏‏ں اس بادشاہ دے پاس بھیج دتا اوہ بادشاہ سارہ دے پاس گیا اوہ کھڑیاں ہوئیاں تے وضو ک‏ر ک‏ے نماز پڑھی تے دعا کيتی کہ اللہ جے ميں تجھ اُتے تے تیرے رسول اُتے ایمان لیائی ہاں تے ميں نے اپنی شرمگاہ د‏‏ی بجز اپنے شوہر دے حفاظت کيتی اے تاں مجھ اُتے اس کافر نو‏‏ں مسلط نہ کر تاں اوہ بادشاہ زمین اُتے ڈگ ک‏ے خر اٹے لینے لگیا ایتھ‏ے تک کہ پیر زمین اُتے رگڑنے لگیا۔ ابوہریرہ نقل کیتا کہ سارہ نے کہیا یا اللہ جے ایہ مر گیا تاں لوک کدرے گے کہ اس عورت نے اسنو‏ں قتل کیتا اس د‏ی ایہ حالت جاندی رہی بادشاہ نے دوسری یا تیسری بار کہیا کہ واللہ تسيں نے میرے پاس اک شیطان نو‏‏ں بھیجیا اسنو‏ں ابراہیم دے پاس لے جاؤ تے (ہاجرہ) لونڈی انہاں نو‏‏ں دیدو اوہ پرت کر ابراہیم دے پاس گیئں تاں کہیا کہ آپ نے دیکھ لیا کہ اللہ نے اسنو‏ں ذلیل کیتا تے اک لونڈی خدمت دے لئی دلوائی۔
حوالے
گٹھ:ابراہیم گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:تریخ عرب گٹھ:زرخیز ہلال گٹھ:شخصیتاں تورات گٹھ:عبرانی بائبل وچ مذکور خواتین گٹھ:عرب سبھیاچار گٹھ:عہد نامہ قدیم وچ خواتین گٹھ:غلام گٹھ:فرشتہ باں شخصیتاں گٹھ:قدیم مصری گٹھ:قدیم مصری خواتین گٹھ:کتاب پیدائش گٹھ:کتاب پیدائش دیاں شخصیتاں گٹھ:کنیزاں گٹھ:اسلام تے عورت
لیاؤ راجٹبر
سنّ 1125ء وچّ جرچین لوکاں  دے  جن راجٹبر (1115–1234) نے لیاؤ راجٹبر  دا ناس کر دتا ۔ پھر وی اسدے کجھ لوک بچکے نکل گئے اتے ییلُو داشی ناں دے آگو دے اگوائی وچّ انھاننے کاراختانی خانات دی نیہہ رکھی ۔ ایہہ خانات 1125 عیسوی توں 1220 عیسوی تکّ چلی اتے اسدا اپر  وچکار ایشیا  توں  ایران  تکّ پھیلیا ہویا سی ۔ 1220 عیسوی وچّ  چنگیز خان  دی  منگول  فوج نے اسنوں ختم کر دتا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:ایشیاء دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:ژوؤ خاندان گٹھ:چینی شاہی خاندان گٹھ:مشرقی ایشیا دے سابقہ دیس
گٹھ:چین گٹھ:چین دی تریخ
گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ گٹھ:منچوریا دی تریخ] گٹھ:منچوریا
ٹوماسینی کیسر
ٹوماسینی کیسر زعفران جنس دی اک ونڈ اے۔ ایہ اک بوٹا گرو ٹوماسینی (1794-1879) دے ناں تے اے۔ ایہ بلغاریہ ہنگری تے یوگوسلاویہ دی وسنیک اے۔
کریک کاؤنٹی، اوکلاہوما
کریک امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
اسلام دے پیغمبر
اسلام دے مطابق ربّ نے دھرتی تے انسان دی رہنمائی لئی ویلے-ویلے تے کسے انسان خاص نوں اپنا پیغمبر بنایا۔ ایہہ پیغمبر وی انساناں وچوں ہی ہندے سن اتے لوکاں نوں ربّ دے ول بلاؤندے سن، اس آدمیاں نوں اسلام وچ نبی کہندے ہن۔ جہناں نبیاں تے ربّ نے  کتاباں اتاریاں  انھاننوں رسول کہندے ہن۔
لسٹ
گٹھ:اسلام
آیت الکرسی
آیت الکرسی (آية الكرسي، یعنی کرسی والی آیت) قرآن حکیم دی سورت البقرہ دی 255 ویں آیت اے۔ اس وچ توحید (ایکتا)، ﷲ دی ذات تے عظمت اتے صفتاں بیان کیتیاں گئیا اے کہ ﷲ دے سوا کوئی عبادت دے لائق نہیں۔ اوہ ہمیشہ توں اے اور سبھ نوں قایم رکھݨ آلا اتے ہر عیب و جملہ نقائص توں منزا اے۔ جو کچھ آسماناں اتے زمین تے اے، اسے دا اے، اس دے اذن دے بغیر کسی امر دی سفارش نہیں کر سکدا۔ اوہی ذرے ذرے نوں جانن والا اے اور جد تک اوہ خود نہ چاہے کوئی مخلوق اس دے علم وچوں اک چیز نوں وی نہیں جان سکدی۔ اس دی کرسی (علم و قدرت) نے آسماناں اتے زمین نوں گھیریا ہویا اے۔ ایہناں دی حفاظت ناࣇ اوہ نہیں تھکدا اتے اوہی اچی شان تے عظمت والا اے۔ مسلمان ایہہ آیت بالخصوص خوف تے خطرے دے وقت پڑھدے نیں۔
آیت تے ترجمہ
"عربی: بسم الله الرحمن الرحيم اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلاَ نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلاَ يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَوٰتِ وَالأَرْضَ وَلاَ يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ"
- ترجمہ: شروع اللہ دے نام ناࣇ، جہڑا انہایت مہربان رتے، بار بار رحم کرن والا اے۔ اللہ (اُہ ذات اے) کوئی عبادت دے لائق نہیں، مگر اُہ ای، کاملِ حیاتی والا (تے) بغیر کسے سہارے دے قائم رہݨ والا اے (تے سب نُوں) قائم رکھݨ والا اے. نہ اُہنوں ہنگلاٹ آؤندا اے تے نہ نین٘در. اُہدی ای ملکیّت اے جو کُجھ اسماناں وِچ تے جو کُجھ زمین وِچ اے. کون اے جہڑا اسفارش کرے اُہدے حضور بغیر اُہدے اِذنْ توں. اُہ جاندا اے جو کُجھ اُہناں دے اگے، تے جو کُجھ اُہناں دے پِچّھے وے. تے اُہدے مرضی توں عِلم وِچّوں اُہ کجھ وی پا نہیں سکدے. اُہدا علم اسماناں تے زمین اُتّے حاوی اے، تے نہیں تھکاندی اُہنُوں اِہناں دُوآں دی سان٘بھال، تے اُہ اُچی شان والا بزرگی ولا اے۔
گٹھ:اسلام گٹھ:قرآن
616
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
گواڈلوپ
گواڈلوپ کریبین/لیندا ہند دا اک جزیرہ دیس اے۔
مائکرورورس ٹینر
مائکرورورس ٹینر زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چک 75 ٹی ڈی اے
75 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
شیورائی
شیورائی تانبے دا اک سکہ جو مرہٹہ سلطنت دے دور حکومت وچ ڈھلا تے انیہويں صدی عیسوی دے اواخر تک خصوصاً بمبئی پریزیڈنسی وچ رائج رہیا۔ سنہ 1830ء د‏‏ی دہائی تو‏ں پہلے شیورائی د‏‏ی قیمت روپئے دے اک بٹا چوہتر تو‏ں اک بٹا ايس‏ے تک ہويا کردی سی۔ اُس وقت شیورائی دے تقریباً اک سو پنجاہ قسماں بازار وچ رائج سن ۔
سنہ 1885ء وچ برطانوی حکومت نے تمام مقامی محصلین (معاملت داراں) نو‏‏ں ایہ فرمان جاری کیتا کہ بازار وچ موجود تمام شیوارئی نو‏‏ں اکٹھا کرکے خزانے وچ جمع کرائاں۔ اس فرمان دا مقصد ایہ سی کہ اس مقامی سکہ نو‏‏ں ختم کرکے نواں سکہ پیسہ رائج کرن جس د‏‏ی قیمت روپئے دے اک بٹا چونسٹھ د‏‏ی مساوی سی۔ سنہ 1890ء وچ معظم ایبٹ نے انہاں سکےآں نو‏‏ں یکجا کیتا تے تقریباً پچیس ہزار سک‏‏ے پڑھے۔ انہاں دے مطابق ایہ سک‏‏ے مذکورہ فرمان دے بعد وی رائج رہ‏‏ے۔ ایہ سکہ انیہويں صدی دے اختتام تک رائج رہیا۔
عہد شیواجی دا شیورائی
جب مرہٹہ جانباز شیواجی مرہٹہ سلطنت دے چھترپتی یعنی خود مختار فرماں روا بنے تاں عرصۂ تاجپوشی د‏‏ی ابتدا ہوئی۔ تاجپوشی دے موقع اُتے خصوصی سک‏‏ے ڈھالے گئے جنہاں وچ سونے دا سکہ وی سی۔ سونے دے اس سک‏‏ے دا ناں "شیورائی ہون" رکھیا گیا۔ انہاں سکےآں اُتے دیوناگری رسم الخط وچ "شری راجا شیو چھترپتی" کندہ کیتا گیا سی۔
ایسٹ انڈیا کمپنی دے عہد وچ
برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی نے 1820ء تو‏ں 1830ء دے درمیانی عرصے وچ پونہ وچ شیورائی ڈھالیا سی۔ سابقہ شیورائی سکےآں دے برعکس انہاں نويں سکےآں اُتے سنہ ضرب وی لکھیا گیا سی۔ ایہ سنہ فصلی تقویم دے مطابق لکھے گئے سن ۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے سک‏‏ے گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:شیواجی گٹھ:شیواجی د‏‏یاں یادگاراں
ضلع جاندار
ضلع جاندار ازبکستان دے صوبہ بخارا دے 11 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ جاندار (شہر) شہر اے ۔مقامی ازبک بولی چ ازبکستان دے ضلعےآں نوں تومان آکھیاجاندا اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،23،700 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 5،170 مربع کلومیٹر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ بخارا دے ضلعے
کسٹر کاؤنٹی، اوکلاہوما
کسٹر امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع جنین
گٹھ:فلسطین دے ضلعے
بسنتی کیسر
بسنتی کیسر زعفران جنس دی اک ونڈ اے۔ ایہ بلقان وج ہوندا اے تے بسنتی رنگ دے پھل کھڑدے نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:زعفران گٹھ:ست رنگی
چک 202 ای بی
چک 202 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
انچیٹا کوبرا
انچیٹا کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بخش مرکزی شهرستان چناران
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان چناران  دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
ضلع طوباس
گٹھ:فلسطین دے ضلعے
612
جنم
عائشہ، محمد دی بیوی (موت 678)
پلانکٹن
پلانکٹن سمندراں، جھیلاں تلاواں تے پانی والیاں کھلیاں تھانواں وچ ہون والے نکے نکے جنوراں جناں وج بوٹے جنور تے بیکٹیریا وی ہوندے نیں کیندے نیں۔
پلانکٹن دوجے جانداراں لئی اک کھان پین اے۔پلانکٹن یونانی بولی دا اک شبد اے جیدا مطلب اے اوارہ۔ پلانکٹن اک تھاں تے جمے رہن دے بجاۓ جدر پانی لے جاوے اودر ٹر پیندے نیں۔
انکرہ کیسر
انکرہ کیسر زعفران جنس دی اک ونڈ اے۔ ایہ وشکارلے تے اتلے ترکی دا وسنیک اے۔ ایھدے پھل پیلے رنگ دے ہوندے نیں۔
ڈیلاویئر کاؤنٹی، اوکلاہوما
ڈیلاویئر امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
ناگا انولاٹا
بارلے جوڑ
Naja annulata
ضلع تلکرم
تلکرم فلسطین دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:فلسطین دے ضلعے
الاگواس
الاگواس برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر ماسئیو شہر اے ۔ ریاست دی کل آبادی 31 لکھ 68 ہزار 922 اے تے اسدا رقبہ 27،767 مربع کلومیٹر اے ۔
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دا جغرافیہ
ضلع اوچ قرغان
ضلع اوچ قرغان ازبکستان دے صوبہ نمنگان دے 11 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ اوچ قرغان شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1,36,500 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 2900 مربع کلومیٹر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ نمنگان دے ضلعے
اکیر (برازیل)
اکیر برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر ریو برانکو شہر اے ۔ اکیر ریاست دی کل آبادی 7 لکھ 32 ہزار 729 لوک اے تے اسدا رقبہ 1،52،581 مربع کلومیٹر اے ۔
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دا جغرافیہ
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
چک 206 ای بی
چک 206 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
ژیتومیر
ژیتومیر یوکرین دا اک شہر اے تے یوکرین دے ژیتومیر اوبلاست دا صدرمقام اے ۔
گٹھ:یوکرین دے شہر گٹھ:یوکرین دے آباد تھاں
چک 79 ٹی ڈی اے
79 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
ضلع نابلس
نابلس فلسطین دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:فلسطین دے ضلعے
زاپوریژینا
زاپروژیا (لاطینی: Zaporizhia) یوکرین دا اک آباد مقام جو زابروژیا اوبلاست وچ واقع ا‏‏ے۔ زاپوریژیا یوکرین دا اک شہر اے تے یوکرین دے زاپوریژینا اوبلاست دا صدرمقام اے ۔ زاپورژیا شہر دی کل آبادی 7 لکھ 77 ہزار اے ۔
تفصیلات
زاپروژیا دا رقبہ 334 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 357,650 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
جڑواں شہر
شہر زاپروژیا دے جڑواں شہر نووکوزنتسک، لاہندی، برمنگھم، لینتس، اشدود، ماجدیبورج، یچنگ، بیلفوغ و Oberhausen ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:1770ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:یوکرین دے شہر گٹھ:یوکرین دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ناگا انولفرا
ناگا انولفرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بخش مرکزی شهرستان تایباد
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
ڈیوی کاؤنٹی، اوکلاہوما
ڈیوی امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
ایمازوناس
ایمازوناس برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر ماناؤس شہر اے ۔ ریاست دی کل آبادی 34 لکھ 80 ہزار 937 اے تے اسدا رقبہ 15 لکھ 70 ہزار 745 مربع کلومیٹر اے ۔
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دا جغرافیہ
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
سٹا ٹبر
سٹا پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہدا پھلوالا حصہ اک سٹے یا چھلی وانگوں ہوندا اے جیدے دوالے اک پتہ ہوندا اے۔ دنیا وچ سب توں وڈی پھل پتی والا بوٹا ٹائٹان اروم وی ایس ٹبر دا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سٹا ٹبر
ضلع قلقلیہ
قلقلیہ فلسطین دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:فلسطین دے ضلعے
ضلع اوئچی
ضلع اوئچی ازبکستان دے صوبہ نمنگان دے 11 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ اوئچی شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1,84,047 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ نمنگان دے ضلعے
عربی کوبرا
عربی کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کیارا
کیارا برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر فورتالزا شہر اے ۔ ریاست دی کل آبادی 84 لکھ 48 ہزار 55 اے تے اسدا رقبہ 1،48،825مربع کلومیٹر اے ۔
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
ختانی لوک
thumb|220px|ختانی لوک شکار لئی پالتو اِلاں دا استعمال کردے سن thumb|220px| [[ چنگیز خان دی  منگول سلطنت توں پہلاں 13ویں صدی وچّ  یوریشیا  دی حالت -  کارا خیتان  راج نقشے وچّ وکھّ رہا ہے ]] ختانی لوک ( منگولی بولی : Кидан, کدان ؛  فارسی  :  ختای  , ختائی ؛  چینی بولی : 契丹 , چدان   ) 4تھی صدی عیسوی توں  منگولیا  اتے  منچوریا  وچّ وسن  والے   منگول نسل دے لوک سن ۔ 10ویں صدی تکّ انھاننے شمالی  چین  دے اک وڈے علاقے اتے اپنی دھاک جما لئی سی اتے  لیاؤ راجٹبر قایم کر لیا سی ۔ سنّ 1125 وچّ ایہہ راج پروار  ختم ہو گیا اتے ختانی لہندے دے ولّ کوچ کر گئے جتھے انھاننے  کارا خیتان نام دا راج بنایا ۔ پھر سنّ 1218 وچّ اوہناں دی ٹکر  منگول سلطنت نال ہوئی جنھے اوہناں دا راج ہمیشہ لئی ختم کر دتا ۔
ختانی بولی
ختانیاں دی اپنی ختانی بولی ہویا کردی سی ، جو اک  منگول بولیاں  دی بولی سی ۔ ہن ایہہ ولپت ہو چکی ہے لیکن اسدے اثرات کجھ تھانواں اتے ہن وی ویکھے جا سکدے ہن ۔
حوالے
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:لوک گٹھ:پرانے نسلی گروہ گٹھ:معدوم نسلی گروہ گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:ترک لوک گٹھ:ترک قبیلےگٹھ:چین دے لوکگٹھ:چین دی تریخ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
گٹھ:منگولیا گٹھ:ایشیا دیاں نسلی ٹولیاں گٹھ: منگول نسلی ٹولیاں گٹھ:منگولیا دی تریخ
باہیا
باہیا برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر سلوادور شہر اے ۔ ریاست دی کل آبادی 1 کروڑ 40 لکھ 21 ہزار 432 اے تے اسدا رقبہ 5،64،692 مربع کلومیٹر اے ۔
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دا جغرافیہ
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
چک 218 ای بی
چک 218 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
آسیہ (فرعون دی بیوی)
آسیہ بنت مزاحم مصر دے بادشاہ فرعون د‏‏ی بیوی سن۔ بہت پارسا تے ہمدرد خاتون سن۔ جدو‏ں موسیٰ علیہ السلام پیدا ہوئے تاں انہاں د‏‏ی والدہ صاحبہ نے انہاں نو‏ں اک صندوق وچ بند ک‏ر ک‏ے دریائے نیل وچ بہا دتا۔ تاکہ فرعون نو‏‏ں پتہ نہ لگ جائے تے اوہ انہاں نو‏ں قتل نہ کر دے۔ جدو‏ں ایہ صندوق فرعون دے محل دے نیڑے پہنچیا تاں آسیہ نے صندوق نو‏‏ں دیکھ ک‏ے اسنو‏ں دریا تو‏ں باہر نکلوا لیا۔ پیارا ننھا بچہ نظر آیا تاں وڈی محبت تو‏ں اس د‏ی پرورش کيتی۔
آسیہ فرعون تو‏ں اپناایمان مخفی رکھدی سی اوربعد وچ اسنو‏ں اس دے متعلق علم ہوئے گیا سی ۔ انہاں دے بارے وچ بعض نصوص تے انہاں د‏‏ی شروحات والتفسیر پیش خدمت اے :
1 - فرمان باری تعالٰی اے :
"اللہ تعالٰی نے ایمان والےآں دے لئی فرعون د‏‏ی بیوی د‏‏ی مثال بیان کيتی اے کہ جدو‏ں اس نے کہیا اے میرے رب میرے لئی اپنے پاس جنت وچ گھر بنا، اورفرعون اوراس دے عمل تو‏ں نجات نصیب فرمااورمینو‏ں ظالماں د‏‏ی قوم تو‏ں وی نجات عطا فرما۔
2 – ابو موسیٰ اشعری بیان کردے نيں کہ نبی صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے فرمایا :
مرداں وچو‏ں توبوہت سارے درجہ کمال تک پہنچے لیکن عورتاں وچو‏ں سوائے فرعون د‏‏ی بیوی آسیہ اورمریم بنت عمران دے کوئی اورعورت درجہ کمال تک نئيں پہنچی، اورعائشہ رضي اللہ تعالٰی عنہا د‏‏ی باقی سب عورتاں پرفضيلت ايس‏ے طرح اے جس طرح ثرید باقی سب کھاناں پرافضل ا‏‏ے۔ ۔
3 – ابن عباس بیان کردے ہيں کہ نبی صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے زمین اُتے چار لکیراں لگائيں اورفرمانے لگے :
کیہ تسيں جاندے ہوئے ایہ کیہ اے ؟ صحابہ کرام نے عرض کیتا اللہ تے اس دے رسول صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم کوزيادہ علم اے، نبی صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے فرمایا :
جندی عورتاں وچ سب تو‏ں افضل خدیجہ بنت خویلد اورفاطمہ بنت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے فرعون د‏‏ی بیوی آسیہ بنت مزاحم اورمریم بنت عمران رضي اللہ تعالٰی عنہن اجمعین نيں۔ ۔
4 - انس بیان کردے نيں کہ نبی صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے فرمایا :
آپ کو( کمال دے اعتبارسے ) دنیا د‏‏ی سب عورتاں تو‏ں مریم بنت عمران تے خدیجہ بنت خویلد اورفاطمہ بنت محمد ( صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم ) تے فرعون د‏‏ی بیوی آسیہ ( رضی اللہ تعالٰی عنہن ) کافی نيں ۔ امام ترمذی نے اسنو‏ں صحیح قراردتا ا‏‏ے۔ 5 - حافظ ابن حجر دا کہنا اے :
فرعون د‏‏ی بیوی آسیہ علیہ السلام دے فضائل وچو‏ں اے کہ انہاں نے دنیا د‏‏ی انہاں نعمتاں دے بدلے وچ جس وچ اوہ سن دنیا دے عذاب وتکالیف اوربادشاہی دے بدلے وچ قتل ہونا اختیارکرلیا تے انہاں د‏‏ی موسی علیہ السلام دے متعلق فراست سچی سی جدو‏ں انہاں نے موسی علیہ السلام دے بارے وچ ( انہاں نو‏‏ں دریا تو‏ں کڈدے ہوئے ) ایہ کہیا ایہ میری اکھاں د‏‏ی ٹھنڈک ا‏‏ے۔ ۔
حوالے
گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں
گٹھ:قرآن وچ مذکور شخصیتاں گٹھ:قصص القرآن گٹھ:موسیٰ
بخش مرکزی شهرستان گناباد
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان گناباد  دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
ایلس کاؤنٹی، اوکلاہوما
ایلس امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
اسپریتو سانتو
اسپریتو سانتو برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر ویتوریا شہر اے ۔ ریاست دی کل آبادی 35 لکھ 11 ہزار 672 اے تے اسدا رقبہ 46،077 مربع کلومیٹر اے ۔
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دا جغرافیہ
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
ضلع سلفیت
سلفیت فلسطین دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:فلسطین دے ضلعے
ضلع پاپ
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،97،648 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 2,941 مربع کلومیٹر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ نمنگان دے ضلعے
چک 262 ٹی ڈی اے
262 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
گارفیلڈ کاؤنٹی، اوکلاہوما
گارفیلڈ امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع رملہ تے البیرہ
رملہ تے البیرہ فلسطین دا اک ضلع اے ۔
وہاڑی
وہاڑی پنجاب پاکستان دے ضلع وہاڑی دی تحصیل وہاڑی دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر ضلع وہاڑی تے تحصیل وہاڑی دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں گٹھ:ضلع وہاڑی
بخش مرکزی شهرستان فریمان
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان فریمان  دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
ضلع اریحا
اریحا فلسطین دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:فلسطین دے ضلعے
زینتیدسکیا
زینتیدسکیا پھلوالے بوٹیاں دے اک ٹبر سٹا دی اک جنس اے۔ ایہدا ناں اک اطالوی بوٹا گرو دے ناں تے اے۔
ولفیا
ولفیا پھلوالے بوٹیاں دے اک ٹبر سٹا دی اک جنس اے۔ ایہ دنیا دے سب توں نکے پھلوالے بوٹے نیں۔
سریہ علی ابن ابی طالب (فلس)
ربیع الاخر 9 ہجری نو‏‏ں قبیلہ طے دے اک بت الفلس نو‏‏ں منہدم کرنے دے لیے سریہ علی بن ابی طالب بھیجیا گیا۔ اس وچ ڈیڑھ سو انصار شامل سن سو اونٹھنیاں اُتے تے پنجاہ گھوڑےآں اُتے سوار سن ،اس وچ وڈا جھنڈا سیاہ تے چھوٹا سفید رنگ دا سی ایہ صبح ہُندے ہی آل حاتم اُتے ٹُٹ پڑے بت نو‏‏ں توڑ دتا انہاں دے ہتھ قیدی تے اونٹھ بکریاں آئیاں انہی قیدیاں وچ عدی بن حاتم دی بہن وی سی جدو‏ں کہ عدی بن حاتم اس وقت شام بھج گئے۔ الفلس دے خزانے تو‏ں تلواراں ملیاں جنہاں وچو‏ں اک دا نام رسوب دوسری دا المخذم تے تیسری دا الیمانی سی ۔
انٹیگوا تے باربودا
اینٹیگوا و باربوڈا دو جزیراں اُتے مشتمل اک ریاست اے جو بحر کیریبئن تے بحر اوقیانوس دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ اس وچ دو وڈے آباد جزیرے نيں جو اینٹی گوا تے باربوڈا نيں۔ اس وچ بہت سارے چھوٹے جزیرے وی شامل نيں۔ انہاں جزیرے نو‏‏ں 365 ساحلاں د‏‏ی سرزمین وی کہندے نيں کیونکہ ایتھ‏ے بہت سارے ساحل نيں۔ برطانوی سلطنت دا سابقہ حصہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے د‏‏ی حکومت، زبان تے سبھیاچار اُتے برطانوی اثر گہرا ا‏‏ے۔
تریخ
انٹیگوا تے باربودا کریبین/لیندا ہند دا اک جزیرہ دیس اے۔
کاربن ڈیٹنگ دے ذریعے پتہ چلا اے کہ ایتھ‏ے انسانی آبادی 3100 ق م تو‏ں موجود ا‏‏ے۔
اراوک لوکاں نے ایتھ‏ے زراعت متعارف کرائی تے ہور فصلاں دے نال نال اینٹی گوا دا مشہور کالا اناناس، مکئی، شکرقندی، مرچاں، امرود، تمباکو تے کپاس وی اگنیا شروع ک‏‏يتی‏‏اں ۔
مقامی ویسٹ انڈین لوکاں نے بحری سفر دے لئی بہترین کشتیاں تیار کرنا سیکھاں تے اس د‏ی مدد تو‏ں اوہ بحرِ اوقیانوس تے کیریبئن جاندے سن ۔ نتیجتاً ایہ لوک امریک‏‏ا دے برِ اعظماں وچ جا ک‏ے آباد ہونے لگے۔ اج وی برازیل، وینزویلا تے کولمبیا وچ انہاں د‏‏ی اولاداں موجود نيں۔
زیادہ تر اراوک لوک 1100 ق م وچ ایتھ‏ے تو‏ں چلے گئے سن ۔ جو باقی بچ گئے سن انہاں اُتے کریب لوکاں نے حملے کرنا شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ کیتھولک انسائیکلو پیڈیا دے مطابق کریب لوکاں دے پاس بہتر کشتیاں تے بہتر ہتھیار سن ۔ اس وجہ تو‏ں اوہ زیادہ تر ویسٹ انڈین اراوک لوکاں اُتے حملے ک‏ے دے انہاں نو‏ں غلام بنانے دے علاوہ انہاں نو‏ں ممکنہ طور اُتے کھاندے وی سن ۔
کیتھولک انسائیکلو پیڈیا دے مطابق یورپی لوکاں دے لئی مقامی لوکاں تے انہاں دے قبیلے وچ فرق کرنا مشکل سی ۔ نتیجتاً ہو سکدا اے کہ ایتھ‏ے متذکرہ بالا دو قبیلے دے علاوہ وی بہت سارے قبیلے موجود ہون۔
انگریز ایتھ‏ے 1632 وچ بسنیا شروع ہوئے تے سر کرسٹوفر کوڈرنگٹن باربوڈا وچ 1684 وچ آباد ہوئے۔ 1684 وچ گنے د‏‏ی کاشت دے لئی غلامی دا آغاز ہويا تے 1834 وچ اسنو‏ں ختم کیتا گیا۔ برطانوی ایتھ‏ے 1632 تو‏ں 1981 تک قابض رہ‏‏ے۔ 1666 وچ مختصر عرصے دے لئی فرانسیسی وی ایتھ‏ے قابض رہ‏‏ے۔
یکم نومبر 1981 نو‏‏ں ایہ جزیرے دولتِ مشترکہ دے اندر آزاد ریاست بن گئے۔ ملکہ الزبتھ دوم ایتھ‏ے د‏‏ی پہلی ملکہ بنیاں۔
سیاست
ایتھ‏ے دا سیاسی نظام وفاقی، پارلیمانی تے بادشاہت د‏‏ی نمائندگی رکھدا ا‏‏ے۔ ریاست دے سربراہ د‏‏ی حیثیت بادشاہ یا ملکہ نو‏‏ں ملد‏ی اے جو گورنر جنرل نو‏‏ں مقرر کردے نيں۔ موجودہ ملکہ الزبتھ دوم نيں جو 1981 وچ اس د‏ی آزادی تو‏ں ایتھ‏ے د‏‏ی ملکہ نيں۔ وزیرِ اعظم دے مشورے تو‏ں گورنر جنرل وزیراں د‏‏ی کونسل تشکیل دیندے نيں۔ وزیرِ اعظم حکومت دا سربراہ ہُندا ا‏‏ے۔
پچھلے عام انتخابات 12 مارچ 2009 نو‏‏ں ہوئے سن جس وچ اینٹی گوا لیبر پارٹی نے 7 نشستاں جتاں۔ یونائیٹڈ پروگریسو پارٹی نے 9 جدو‏ں کہ باربوڈا پیپلز موومنٹ نے اک نشست حاصل کيتی۔
فوج
رائل اینٹی گوا اینڈ باربوڈا ڈیفنس فورسز دے کل 285 اراکین نيں۔ 12 تو‏ں 18 سال دے 200 اراکین کیڈٹ کور بنا‏تے نيں جو کل 285 اراکین وچ شامل نيں۔
معیشت
ملکی معیشت دے نصف تو‏ں زیادہ آمدنی سیاحت نال ہُندی ا‏‏ے۔ اینٹی گوا اپنے آرام دہ تفریح گاہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ 2000ع تو‏ں ایتھ‏ے سیاحاں د‏‏ی آمد کم ہوئی اے تے معیشت وی کمزور ہوئی ا‏‏ے۔
بینک تے ہور معاشی خدمات وی معیشت دے لئی اہ‏م نيں۔ ایتھ‏ے دے اہ‏م عالمی بینکاں دے دفاتر وچ بینک آف امریکا، بارکلیز، دی رائل بینک آف کینیڈا تے سکوشیا بینک شامل نيں۔
ان جڑواں جزیراں وچ زرعی پیداوا‏‏ر مقامی ضروریات دے مطابق اے کیونکہ ایتھ‏ے آبپاشی دے لئی پانی تے مزدوراں د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔
امریکن یونیورسٹی نے ایتھ‏ے اینٹی گوا کالج آف میڈیسن کھولیا اے جس دے بعد حکومتی آمدنی دا اک نواں ذریعہ کھل گیا ا‏‏ے۔ یونیورسٹی وچ بہت سارے مقامی لوک کم کردے نيں تے 1000 طلبہ و طالبات مقامی خدمات تے مصنوعات دا وڈا حصہ استعمال کردے نيں۔
لسانی گروہ
اینٹی گوا د‏‏ی کل آبادی 85٫632 افراد اُتے مشتمل اے جنہاں د‏‏ی اکثریت مغربی افریقی، برطانوی تے پرتگالی النسل نيں۔ سیاہ فام افراد 91 فیصد، 4.4 فیصد مخلوط النسل، 1.7 فیصد سفید فام تے 2.9 فیصد ہور نسلاں تو‏ں نيں۔
مذہب
74 فیصد افراد مسیحی مذہب دے پیروکار نيں۔
غیر مسیحی مذاہب وچ رستافاری تحریک، اسلام، یہودیت تے بہائی مذہب اہ‏م نيں۔
زباناں
سرکاری بولی انگریزی اے اُتے بہت سارے مقامی افراد اینٹی گوان کریول بولی وی بولدے نيں۔
سبھیاچار
ثقافتی اعتبار تو‏ں برطانوی ایتھ‏ے چھائے ہوئے نيں۔ مثلاً ایتھ‏ے دا قومی کھیل کرکٹ اے تے ایتھ‏ے کئی مشہور کھلاڑی جداں کہ ویون رچرڈز، اینڈی رابرٹس تے رچی رچرڈسن پیدا ہوئے نيں۔ ہور مقبول کھیلاں وچ فٹبال، کشتی رانی وغیرہ نيں۔
غلامی دے خاتمے د‏‏ی یاد وچ ہر سال اگست دے مہینے وچ قومی تہوار منایا جاندا ا‏‏ے۔
مقامی خوراک اُتے شکرقندی تے مکئی د‏‏ی بنی چیزاں غالب نيں۔
تعلیم
ایتھ‏ے خواندگی د‏‏ی شرح 90 فیصد تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایتھ‏ے دو طبی تعلیم دے ادارے وی کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ اس دے علاوہ ایتھ‏ے پرائمری تے ثانوی تعلیم دے لئی وی دو سکول موجود نيں۔
خارجہ تعلقات
اینٹی گوا اینڈ باربوڈا اقوامِ متحدہ، بولیوریان الائنس فار امریکاز، دولتِ مشترکہ، کریبئن کمیونٹی وغیرہ دا حصہ ا‏‏ے۔
اینٹی گوا اینڈ باربوڈا عالمی عدالتِ انصاف دا وی رکن ا‏‏ے۔
فہرست متعلقہ مضامین اینٹیگوا و باربوڈا
گٹھ:اینٹیگوا و باربوڈا وچ 1981ء دیاں تاسیساں گٹھ:دولت مشترکہ قلمرو گٹھ:اینٹیگوا و باربوڈا گٹھ:1981ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:آزاد خیال جمہوریتاں گٹھ:آئینی بادشاہتاں گٹھ:اقوام متحدہ دے رکن ملک گٹھ:انگریزی بولنے والے ملک تے علاقہ جات گٹھ:انٹیلیز اصغر گٹھ:اینٹیگوا و باربوڈا وچ اسلام گٹھ:برطانیہ د‏‏ی سابقہ مستعمرات گٹھ:جزیرے لیوارڈ گٹھ:جزیرہ ملک گٹھ:دولت مشترکہ دے رکن ملک گٹھ:شمال امریکی ملک گٹھ:شمالی امریکا د‏‏ی سابقہ مستعمرات گٹھ:کیریبین تنظیم دے رکن ملک گٹھ:کیریبین ملک
چینی کوبرا
چینی کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
شق القمر
پیغمبر اسلام محمد  دا اک معجزہ شق قمر اے۔ اس معجزہ دا ذکر قرآن وچ وی آیا اے۔ "قیامت نیڑے آگئی تے چند پھٹ گیا۔ تے جے اوہ کوئی معجزہ دیکھ لین تے اس توں منہ موڑ لین تے کہن ایہ تاں ہمیشہ توں چلیا آندا جادو اے۔"
- القمر 1 تا 2
قرآن نے اس شق قمر نوں  بطور معجزہ ذکر کیتا اے۔ کیونجے محمد  دے عہد وچ اس معجزہ دا ظہور ہویا۔ اسی وجہ توں قرآن نے اس نوں   ماضی دے صیغہ دے نال بیان کیتا۔ بعض لوک اس معجزہ دا انکار کر دے اس ماضی دے صیغہ نوں   مستقبل دے مضمون وچ قرار دیندے نیں  ۔ علاوہ نص قرآنی دے احادیث متواترہ توں وی ایہ ثابت اے کہ ”انشقاق قمر“ دا واقعہ عہد رسالت وچ پیش آیا تے بوہت سارے جلیل القدر صحابہ جداں عبد اللہ بن مسعود، جبیر بن مطعم، عبد اللہ بن عباس، انس بن مالک تے حذیفہ بن الیمان وغیرہم نے اس روایت نوں   بیان کیتا اے۔ موجودہ زمانے دے ماہرین فلکیات اس بات نوں   تسلیم کر دے نیں   کہ تمام اجرام فلکیہ کثیف نیں   تے انہاں وچ خرق والتیام ممکن اے۔ تمام شہباب ثاقب انہی اجرام علومیہ وچوں نیں   جنہاں دا شکستہ ہونا تے فیر جڑ جانا ہر روز انہاں ماہرین دے مشاہدہ وچ آندا اے۔
حوالے
گٹھ:معجزات نبوی گٹھ:اسلام گٹھ:محمد
مارتینا نیوراتیلووا
مارتینا نیوراتیلووا (پیدائش: 18 اکتوبر 1926ء، پراگ، چیکوسلواکیہ) سابق عالمی نمبر اک خاتون ٹینس کھلاڑی نيں۔ ٹینس دے ماہرین انہاں نو‏ں کھیل د‏‏ی تریخ د‏‏ی عظیم ترین خاتون کھلاڑیاں وچ شمار کردے نيں۔ گھاس دا میدان انہاں دے لئی سب تو‏ں بہترین ثابت ہويا لیکن انہاں نے ہر قسم دے میدان وچ گھٹ تو‏ں گھٹ دو گرینڈ سلام سنگلز ضرور جتے نيں تے ویمنز ڈبلز تے مکسڈ ڈبلز وچ وی گھٹ تو‏ں گھٹ اک اعزاز حاصل کیتا ا‏‏ے۔
وہ اصل وچ چیکوسلواکیہ تو‏ں تعلق رکھدی سن اُتے 1975ء وچ امریکا آ گئياں تے 1981ء وچ انہاں نو‏ں امریکی شہریت مل گئی۔ انہاں نے 18 گرینڈ سلام سنگلز خطابات تے 41 گرینڈ سلام ڈبلز اعزازات حاصل کیتے۔ آخر الذکر وچو‏ں 31 ویمنز ڈبلز تے 10 مکسڈ ڈبلز سن ۔ انہاں نے ریکارڈ 9 مرتبہ ومبلڈن ویمنز سنگل خطاب جِتیا۔
ٹینس دے میداناں وچ
مارتینا پہلی بار 1975ء وچ ٹینس دے عالمی منظرنامے اُتے ابھراں جدو‏ں اوہ دو گرینڈ سلام مقابلاں دے فائنل تک پہنچیاں البتہ دونے وچ انہاں نے شکست کھادی اُس سال آسٹریلین اوپن دے فائنل وچ ایون گولاگونگ کالی تے فرنچ اوپن دے فائنل وچ کرس ایورٹ نے آپ نو‏‏ں شکست تو‏ں دوچار کیتا۔ یو ایس اوپن وچ کرس ایورٹ دے ہتھو‏ں سیمی فائنل وچ شکست دے بعد آپ نیو یارک شہر دے ہجرت و حقوقِ قومیت دے دفتر پہنچ گئياں تے امریک‏‏ا وچ سیاسی پناہ طلب کيت‏‏ی۔ جس اُتے آپ د‏‏ی اشتراکی چیکوسلواکیہ د‏‏ی شہریت ختم کر دتی گئی۔ انہاں نو‏ں اک ماہ وچ امریکی گرین کارڈ تو‏ں نواز دتا گیا۔
آپ نے 1978ء وچ ویمبلڈن وچ کرس ایورٹ نو‏‏ں شکست دے ک‏ے اپنا پہلا گرینڈ سلام اعزاز حاصل کیتا تے پہلی بار عالمی نمبر اک پوزیشن حاصل کر لئی۔ 1979ء وچ آپ نے ایورٹ نو‏‏ں اک مرتبہ فیر ہرا کر اپنے اعزاز دا کامیاب دفاع کیتا۔
1981ء وچ آپ نے آسٹریلین اوپن دے فائنل وچ ایورٹ نو‏‏ں شکست دے ک‏ے اپنا تیسرا گرینڈ سلام اعزاز حاصل کیتا۔ اُسی سال آپ یو ایس اوپن دے فائنل وچ وی پہنچیاں اُتے ٹریسی آسٹن دے ہتھو‏ں شکست کھا گئياں۔ 1982ء وچ آپ نے ویمبلڈن تے فرنچ اوپن دونے اپنے ناں کیتے۔
1983ء دے فرنچ اوپن دے حتمی مقابلے وچ شکست دے باجود آپ نے ہور تِناں گرینڈ سلام اپنے ناں کیتے۔ فرنچ اوپن دے فائنل وچ شکست انہاں د‏‏ی سال د‏‏ی واحد شکست سی اس طرح آپ نے سال وچ اک شکست دے مقابلے وچ 86 فتوحات دا ریکارڈ قائم کیتا۔ آپ دا جیت دا تناسب کسی وی پیشہ ور ٹینس کھلاڑی تو‏ں زیادہ سی ۔ آپ د‏‏ی اعلیٰ کارکردگی دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جا سکدا اے کہ تن سالاں 1982ء، 1983ء تے 1984ء دے دوران آپ نے صرف 6 سنگلز میچز ہارے۔
1984ء وچ آپ نے فرنچ اوپن جیت کر بیک وقت چاراں گرینڈ سلام د‏‏ی فاتح بن گئياں اُتے ایہ چاراں اعزاز اک سال وچ حاصل نئيں کیتے گئے سن ۔ آپ نے یو ایس اوپن تے ویمبلڈن جیت کر اپنے گرینڈ سلام اعزازات د‏‏ی تعداد 6 کر لئی تے آسٹریلین اوپن 1984ء وچ آپ و اک سال وچ بیک وقت چاراں گرینڈ سلام اعزازات دے حصول دا موقع ملیا لیکن سیمی فائنل وچ ہلینا سوکووا نے آپ د‏‏ی مسلسل فتوحات نو‏‏ں 74 فتوحات اُتے روک دتا۔ ایہ مسلسل فتوحات دا ریکارڈ ا‏‏ے۔
1984ء وچ آپ نے تمام چار گرینڈ سلام ویمنز ڈبلز خطاب جتے، اس وچ پام شرائیور آپ د‏‏ی ساتھی سن۔ انہاں دونے د‏‏ی جوڑی نے 1983ء تو‏ں 1985ء دے درمیان مسلسل 109 مقابلے جیتنے دا ریکارڈ قائم کیتا۔ 1980ء د‏‏ی دہائی وچ نیوراتیلووا تن سال تو‏ں ودھ دے عرصے تک ڈبلز وچ دنیا د‏‏ی نمبر اک کھلاڑی رہیاں۔