cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انسانی حق
آفاقی فلسفہ وچ انسانی حقوق اس طرح ہمیشہ تو‏ں بنیادی ضرورت رہندے نيں تے حقوق دے حصول دے لئی کسی وی خطے یا معاشرے وچ انسانی اخلاقیات، انصاف، روایات تے قدرتی طور اُتے سماجی عوامل دا مضبوط تے مستحکم ہونا ضروری ا‏‏ے۔ انسانی حقوق دے نظریے نو‏‏ں ايس‏ے وجہ تو‏ں یا تاں معاشرتی طور اُتے عوامی رائے تے قومی و بین الاقوامی قوانین د‏‏ی مدد تو‏ں نافذ کيتا جاندا ا‏‏ے۔
تعریف کيت‏ی رو تو‏ں انسانی حقوق اک وسیع مضمون اے تے اس بارے اختلاف رائے پایا جاندا اے کہ خصوصی طور اُتے ایداں دے کونسے حقوق نيں جو انسان دا بنیادی حق منے جاواں یا رد کر دتے جاواں۔ خطےآں، معاشراں تے ترقی دے اعشاریہ دے نال نال انسانی ضروریات تے حقوق د‏‏ی اشکال تبدیل ہُندیاں نيں۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ موضوع دنیا بھر وچ ہر وقت بحث تے اختلافات دے نال نال تنقید دا نشانہ بندا رہندا ا‏‏ے۔
انسانی حقوق دا جدید تصور دوسری جنگ عظیم دے بعد ترتیب دتا گیا تے انہاں حقوق د‏‏ی نشان دہی د‏‏ی وڈی وجہ مرگ انبوہ بنیا۔ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے 1948ء وچ مشاورت تو‏ں انسانی حقوق دا آفاقی منشور ترتیب دتا۔ حالانکہ ایہ خیال عام اے کہ اصطلاح “انساانی حقوق“ نسبتاً نويں اے تے اس تو‏ں پہلے وی عرصہ تو‏ں دنیا وچ انساناں د‏‏ی آزادی، حقوق، سہولیات تک رسائی تے انصاف بارے قوانین تے روایات تشکیل پاندی رہیاں نيں۔ اس د‏ی واضع مثال کلاسیکی یونانی قوانین تے رومی قوانین نيں۔ انسانی حقوق بارے زیادہ شعور روشن خیالی دے دور وچ اجاگ‏ر ہويا تے جان لیا ک‏ے تے کانٹ جداں فلسفیاں نے انسانی حقوق د‏‏ی قدرتی تشریحات پیش کیتیاں۔ ايس‏ے طرح ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ بہت پہلے تو‏ں حقوق دا قومی بل تے قرارداد انسانی و شہری حقوق متفقہ طور اُتے منظور د‏‏ی جا چکیاں سن۔ دنیا دے دوسرے معاشراں خصوصاً اسلامی معاشراں وچ تحریری طور اُتے انسانی حقوق دے بارےماں ايس‏ے طرح دے قوانین موجود رہے نيں۔ ايس‏ے طرح ایہ خیال عام ہويا کہ دراصل انسانی حقوق دا تصور قدیم زمانہ تو‏ں موجود اے تے اس دا تعلق دستاویزات تو‏ں نئيں بلکہ کسی وی معاشرے، ملک یا خطے د‏‏ی عمومی اخلاقیات تے ریاستی بالادستی تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ انسانی حقوق وچ شیری حقوق وی شاملِ نيں جو مندرجہ ذیل ا‏‏ے۔
ااسی طرح سیاسی حقوق وی نيں جو مندرجہ ذیل نيں۔
انسانی حق اوہ مڈھلے حق تے ازادیاں نیں جیہڑیاں انساناں نوں اوہناں دے انسان ہون دی بنا تے لبیاں نیں۔ ایہ حق پوری دنیا دے انساناں تے لاگو نیں۔ ایہناں حقاں نوں نیو یارک وچ 1948 نوں یونائیثڈ نیشنز جنرل اسمبلی نے منیا۔
1۔ سارے انسان آدر تے حقاں وچ ازاد تے برابر جمے گۓ نیں۔ ایہناں نوں عقل تے ضمیر ملے نیں تے اک دوجے نال بھائی چارہ رکھنا چاہیدا اے۔
2۔ ایہ حق ساریاں لئی نیں پاویں کسے دی کوئی نسل رنگ بولی مزہب جنس قوم یا سیاسی سوچ ہووے۔
3. ہر اک نوں اپنے جیون، ازادی تے بچا دا حق ہے۔
4۔ کسے نوں غلامی وچ نہیں رکھیا جائیگا۔ غلامی تے غلامی دا بپار ہر ویس وچ بند اے۔
5۔ کسے نال وی ظلم زیادتی نہیں ہوویگی یا کوئی سزا نہیں دتی جاویگی۔
6۔ ہر انسان نوں ہر تھاں تے قنون اگے اپنی پچھان دا حق ہے۔
7۔ قنون اگے سارے برابر نیں تے اوہ حقدار نیں جے قنون اوہناں نال کسے فرق توں بنا برابر سلوک کرے۔
8۔ قنون ہتھوں ملے مڈھلے حقاں دے ناں ملن تے ہر اک نوں کسے وڈی عدالت وچ جان دا حق ہے۔
9۔ کسے انسان نوں کسے دی مرضی تے پھڑیا نہیں جائیگا، بندی نہیں بنایا جائیگا تے ناں ای دیس نکالا دتا جائیگا۔
10۔ہر انسان نوں ایہ حق ہے جے اوہنوں پوری برابری نال اوہدے تے لگے کسے الزام نوں کسے کھلی تے لوکاں اگے لگی تے نیاؤں دے مڈھ تے بنی عدالت وچ سنیا جاۓ۔
11. جدون تک کسے تے لگے الزام نوں کسے کھلی عدالت ثابت ناں کیتا جاوے اوہ بندا معصوم اے۔
12.کسے دی زاتی زندگی، ٹبر، گھر یا ڈاک نوں نہیں چھیڑیا جائیگا ناں ای کسے دی آدر یا ساکھ تے حملہ ہویگا۔ ہر اک نوں ایسے حملے یا چھیڑ چھاڑ توں بچن لئی قنون دے بچاؤ دا حق ہے۔
13۔ (1)ہر اک نوں ہر دیس وچ پھرن ٹرن تے وسن دی ازادی اے۔ (2) ہر اک نوں کوئی وی دیس سنے اپنس دیس دے چھڈن تے واپس آن دا حق ہے۔ 14. ہر اک نوں ظلم توں بچن لئی دوجے دیساں وچ پناہ لین دا حق ہے۔(2) ایس حق دا مطلب اوہناں بنا سیاسی جرماں توں بچاؤ نہیں۔
15۔ ہر اک نوں کسے قوم وچ ہون دا حق ہے (2) ایہ کسے دی مرضی تے مکائی نہین جاسکدی تے ناں ای تبدیلی دا حق کھویا جاسکدا اے۔
17۔ ہر اک نوں جائیداد بنان دا کلیاں یا کسے نال رل کے حق ہے۔(2) کسے نوں کسے دی مرضی تے اپنی جیداد توں وکھ نئیں کیتا جائیگا۔
18۔ ہر اک نوں سوچ، ضمیر تے مزہب دی ازادی ہے تے ایہدے وچ مزہب یا عقیدے نوں بدلن دی ازادی وی ہے تے کلیاں یا رل کے پرائیویٹ یا لوکاں اگے اپنے مزہب یا عقیدے نوں سکھان پوجن، کرن، ویکھن دی ازادی اے۔
19۔ ہر اک نوں اپنی راۓ رکھن تے دسن دی ازادی اے۔ ایہدے وچ اپنی راۓ نوں بنا کسی چھیڑ چھاڑ دے رکھن، لبھن، لین تے دوجیاں نوں کسے وی راہے ولگن نوں سوچ وج رکھے رین وی آندا اے۔
20۔ ہر کسے نوں کسے اکٹھ یا ٹولی دا حق ہے۔ کسے نوں ملوزوری کسے ٹولی وچ رلایا نہیں جاسکدا۔
21۔ ہر اک نوں اپنی دیس دی سرکار نال کم کرن دا حق ہے سدے یا ازادی نال چنے لوکاں راہیں۔(2) ہر اک نوں اپنے دیس دیاں سروسز توں فیدا چکن دا برابر حق اے۔ (3)لوکاں دی مرضی کسے دیس دی سرکار دی طاقت اے۔
22۔ہر اک نوں سماجی بچاؤ دا حق اے۔
23۔ ہر اک نوں کم کرن دا حق اے۔+
24۔ ہر اک نوں ارام تے سکون دا حق ہے۔+
25۔ ہر اک نوں جین لئی جیون پدھر دا حق اے۔+
26۔ ہر اک نوں پڑھائی دا حق اے۔+
27۔ ہر اک نوں سماج دی رہتل وچ حصہ لین دا پورا حق اے۔+
28۔ ہر اک دیسی تے بدیسی پربندھ دا حق رکھدا اے جیدے وچ اوہدے حق پورے ہون۔+
29۔ ہر اک تے اپنے سماج دیاں ڈیوٹیاں نیں۔+
30۔ ایس ہوکے نوں کدے وی اینج نہیں سمجیھا جاویگا جیدے نال ایھدے وچ دتے حق روکے جان۔+
ڈوبوئیس سمندری سپ
ڈوبوئیس سمندری سپ زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نانگ
صوبہ لاپاز
لاپاز بولیویا دا اک صوبہ اے ۔
کیدو
کیدو، پنجاب دی عشقیہ داستان ہیر رانجھا دا اک کردار اے۔ اوہ ہیر دا چاچا سی تے رانجھے دا ویری سی، اوہنے دوناں نوں وَکھ کر دِتا۔
گٹھ:ہیر رانجھا
صوبہ تھلواں سیلیزیا
تھلواں سائیلیشیا پولینڈ دا اک صوبہ اے۔
سکافٹافل نیشنل پارک
سکافٹافل نیشنل پارک آئس لینڈ دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے تھاں
Skaftafell
خبردار
خبردار پاکستان دا اک اردو تے پنجابی سیاسی کامیڈی شو اے ۔ ایہ ہر جمعرات ، جمعا ، چھنچھر تے اتوار نوں ایکسپریس نیوز چینل اُتے 11 بجے لگدا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ٹی وی شو گٹھ:پاکستانی ٹی وی شو
بخش مشراگه
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان رامشیر   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
صوبہ ارورو
ارورو بولیویا دا اک صوبہ اے ۔
غلامی
غلامی (انگریزی: Ghulami) پنجابی زبان وچ فلم دا آغاز کیتا۔ اس فلم نوں 25 اکتوبر، 1985ء كو پاکستان تے ریلیز ہوئى۔ پاکستانی اس فلم دا کریکٹر ایکشن تے میوزکل فلماں دے بارے وچ فلم دی تکمیل کیتی گی ایں۔ اے فلم باکس آفس وچ اندے ہی ہٹ ہو گی۔ اس فلم دے ڈائریکٹر جہانگیر قیصر نے۔ پروڈیوسر سرور بھٹی نے۔ کہانی سید نور نے لکھی ایں اور موسیقی وجاہت عطرے نے بنائی ایں۔ اندے وچ سلطان راہی، محمد علی، مصطفٰی قریشی، یوسف خان، افضال احمد تے ادیب وغیرہ شامل نے۔
وٹنایوکل
وٹنایوکل آئس لینڈ دا سب توں وڈا گلیشیر اے۔ ایدی تھاں 8,100 مربع کلومیٹر اے۔
کنگریڑے مگر سمندری سپ
کنگریڑے مگر سمندری سپ زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ویانڈاٹ کاؤنٹی
ویانڈاٹ امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
پنجاب (آسٹریلیا)
اسٹریلوی پنجاب دا علاقہ آسٹریلیا وچ کوئینز لینڈ تے اُبھیچی علاقے دی سرحد دے نیڑے واقع اے۔ 1880 وچ ایہدا ناں پنجاب رکھیا گیا کیونکہ ایہ وی پنج دریاواں دی دھرتی اے۔ ایہ بہت ای خوبصورت علاقا اے۔ ایہ لگ بھگ 700 مربع کلومیٹر تے پھیلیا ہویا اے۔ اسٹریلوی پنجاب. وچ لوگن، ایلبرٹ، پمپنیا، کمیرا تے نیرنگ ناں دے پنج دریا وگدے ہن۔
تقریبن 140 سال ہو گئے ہن ایہ پنجاب وسیا ہویا اے۔ ایہ پنجاب 1880 دے دہاکے وچ آسٹریلیا دے اثر وچ آیا اتے اس دا ناں پنجاب رکھ دتا گیا۔
ایس اسٹریلوی پنجاب. دے بارے آسٹریلیا دے انگریز تریخکار لن کینا تے کرس جارڈن نے اہم خلاصے کیتے ہن۔ میلبورن دے ریڈیو ‘ہانجی’ نال کیتے خاص انٹرویو دوران لن تے کرس نے دسیا کہ اوہ اسٹریلیا وچ پنجابیاں دی پہلی آمد، نوکری پیشا، رہن سہن تے اوس ویلے آئیاں درپیش اکھیایاں بارے وی معلومات اکٹھی کرکے کتابی روپ وچ مہیا کروا چکے ہن تے اوہ سال 1985 توں سکھ پنجابی بھائی یچارے نال جڑے کئیاں تتھاں، کھوج پڑتالاں نوں اجاگر کرن وچ لگاتار پیش رہے ہن۔
چک 124 ای بی
چک 124 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
پنجاب (آسٹریلیا)
اوہناں ایس قصبے دا نام پنجاب رکھے جان بارے دسیا کہ اسٹریلیا دے وکٹوریا صوبے وچ رہن والے سکھش سڈنی واٹسن اتھے آ کے رہن لگے سن۔ واٹسن دا جم کولکاتہ وچ سن 1816 وچ ہویا سی تے اوہناں دے پیو لہندے بنگلا ریجمینٹ وچ کم کردے سن۔ سڈنی واٹسن سن 1834 وچ آسٹریلیا آئے تے اوہناں نے وکٹوریا صوبے وچ ‘ولوا’ علاقا وسایا۔ کچھ سالاں بعد واٹسن تے اوہدا ٹبر کوئینزلینڈ صوبے دے اُبھے لہندے ول چلے گئے تے اوہناں نے گریگری ندی کول دےعلاقے نوں ‘پنجاب’ دا ناں دتا ۔ ‘پنجا ب’ دا نام واٹسن نے اپنے پنجاب رہندے ٹبر توں متاثر ہو کے رکھیا سی۔ ندی دے کول ہون کرکے ایہ ستھان ہیا بھریا سی تے پسواں دی چاراگاہ وجوں ترقی یافتہ ہویا۔ واٹسن ٹبر نے کئیاں مول نواسیاں نوں روزگار دے موقعے دتے تے کئی مول نواسیاں نے شوق پاروں اپنے نام نال ‘پنجاب’ تخلص جوڑ لیا۔
چک 124 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
پنجاب (آسٹریلیا)
باہرلے جوڑ
گٹھ:آسٹریلیا
چک 266 ٹی ڈی اے
266 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
لانگیوکل
لانگیوکل آئس لینڈ دا سب توں وڈا گلیشیر اے۔ ایدی تھاں 953 مربع کلومیٹر اے۔
صوبہ پینڈو
پینڈو بولیویا دا اک صوبہ اے ۔
گٹھ:بولیویا دے صوبے
صوبہ پوٹوسی
پوٹوسی بولیویا دا اک صوبہ اے ۔
اڈیئر کاؤنٹی
اڈیئر امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
گریمر
گریمر کِسے بولی وچ لفظاں تے جُملےآں دی بناوٹ، تعلق تے ترتیب دے اصولاں نوں کہیا جاندا اے۔
بولی پڑھت دے اس کھیتر دی بنیاد صرف تے نحو ہُندے نیں۔ گریمر دی پرکھ پڑچوݪ دے دو وَکھ وَکھ طریقے نیں: روایتی گریمر تے نظریاتی گریمر۔
ہور دیکھو
گٹھ:لسانیات گٹھ:بولی علم گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:گریمر
صوبہ لوبوس
لوبوس پولینڈ دا اک صوبہ اے۔
زیتونی سمندری سپ
زیتونی سمندری سپ زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
قصر بنی مقاتل
قصر بنی مقاتل یا قصر مقاتل کوفہ دے نزدیک اوہ مقام اے جتھ‏ے حضرت امام حسین ؑ نے عذیب الہجانات دے بعد پڑاؤ کیتا ۔ پھر رات نو‏ں نینوا دی طرف چل پئے۔اسی جگہ عبید اللہ بن حر جعفی تے عمرو بن قیس مشرقی نال امام دی ملاقات ہوئی جس وچ آپ نے انہاں نو‏ں اپنے نال ملنے دی دعوت دتی لیکن انہاں نے اسنو‏ں قبول نہیں کیتا۔
وجۂ تسمیہ
اس جگہ مقاتل بن حسان بن ثعلب نال متعلق اک قصر سی ۔ ایہ جگہ عین التمر تے قطقطانہ دے درمیان واقع اے ۔امام حسین ؑ عذیب الہجانات دے بعد ایتھ‏ے ٹھہرے تے رات نو‏ں نینوا دی طرف عازم سفر ہوئے ۔
واقعات
بعض مآخذاں وچ ایہ خواب تے حضرت علی اکبر دا جملہ ثعلبیہ دی جگہ اُتے منقول ہويا اے ۔
مآخذ
بلاذری، احمد بن یحیی، فتوح البلدان ،‌دار و مکتبہ الہلال، بیروت، ۱۹۸۸ ع
fa:قصر بنی مقاتل قصر مقاتل
ہوفسیوکل
ہوفسیوکل آئس لینڈ دا سب توں وڈا گلیشیر اے۔ ایدی تھاں 925 مربع کلومیٹر اے۔
بخش آغاجاری
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان بہبہان   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
صوبہ سانتاکروز
سانتاکروز بولیویا دا اک صوبہ اے ۔
مائرڈلزیوکل
مائرڈلزیوکل آئس لینڈ دا اک گلیشیر اے۔ ایدی تھاں 595 مربع کلومیٹر اے۔
الفاالفا کاؤنٹی
الفاالفا امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
سلیمان بن صرد خزاعی
سلیمان بن صُرَد بن جون خُزاعی کوفہ دے شیعہ بزرگاں وچو‏ں سن آپ حضرت محمد(ص)، امام علی، امام حسن تے امام حسین دے اصحاب وچو‏ں سن۔ آپ نے متعدد جنگاں وچ امیر المؤمنین حضرت علی(ع) دے رکاب وچ شرکت کیتی تے امام دی شہادت دے بعد امام حسن(ع) پھر امام حسین(ع) دا ساتھ دتا ایتھ‏ے تک کہ کربلا دے واقعے دے بعد امام حسین(ع) تے آپ دے باوفا اصحاب دے خون دا انتقام لینے دی خاطر سنہ 65 ہجری وچ قیام توابین دے نام تو‏ں چلائی جانے والی تحریک دی قیادت کیتی جو انہاں دی شہادت اُتے اختتام نو‏ں پہنچی۔ آپ واقعہ کربلاء وچ موجود نئيں سن جس دی مختلف دلائل ذکر کئے جاندے نيں۔
ولادت، نسب، نام تے کنیت
سلیمان بن صرد خزاعی مکہ وچ پیدا ہوئے۔ تاریخی منابع وچ انہاں دی ولادت دے حوالے تو‏ں کوئی معلومات موجود نئيں اے لیکن آپ دی تاریخ شہادت نو‏ں سنہ65 ہجری قمری ذکر کیتا گیا اے جس وقت آپ 90 سال دے سن۔ آپ دے والد دا نام "جون‌" سی تے قبیلہ خزاعہ دے نال انہاں دی تعلق رکھنے اُتے کسی نو‏ں کوئی اختلاف نئيں اے۔
انہاں دا نام زمان جاہلیت وچ "یسار‌" سی تے پیغمبر اکرم(ص) نے مسلما‏ن ہونے دے بعد آپ دا نام "سلیمان‌" رکھیا۔ انہاں دی کنیت "ابو مُطَرّف‌" کہیا گیا اے۔
ذاندی خصوصیات
جو کچھ شیعہ تے اہل سنت نے "سلیمان بن صرد خزاعی" دے بارے وچ کہیا اے اوہ سب انہاں دی مدح وچ اے۔ مورخین دے نقل دے مطابق آپ عابد، فاضل تے اپنی قوم وچ خاص مقام و منزلت دے حامل نیک افراد وچو‏ں سن تے قبیلہ خزاعہ انہاں دی اطاعت کردے سن۔
حضرت علی(ع) دے نال
سلیمان بن صرد خزاعی کوفہ محلہ بنی خزاعہ وچ مقیم ہونے والے پہلے اشخاص وچو‏ں سن۔ سلیمان نے ہور شیعہ بزرگاں دے نال امام علی(ع) دی خلافت اُتے سب تو‏ں پہلے بیعت کیتی۔ امیرالمؤمنین(ع) نے اک خط دے ذریعے آپ نو‏ں منطقہ جبل وچ اپنا نمائندہ بنایا۔ آپ نے امام علی(ع) دے دور خلافت وچ تمام جنگاں وچ شرکت کیتی تے جنگ صفین وچ امام(ع) دی فوج دے دائیں طرف دی کمانڈ آپ دے ہتھ وچ سی۔ جنگ "حوشَب‌" معاویہ دی فوج دا یمنی سپہ سالار آپ دے تلوار تو‏ں ہلاک ہوئے۔
بعض کہندے نيں کہ جنگ جمل وچ انہاں نے شرکت نئيں کیتی جس اُتے حضرت علی(ع) نے انہاں دی سرزنش فرمائی البتہ اس مطلب نو‏ں تاریخ کتاباں وچ شک و تردید دی نگاہ تو‏ں دیکھیا جاندا اے۔ لیکن آیت اللہ خویی اس جنگ وچ انہاں دی عدم شرکت نو‏ں غذر موجہ دی وجہ تو‏ں قرار دیندے نيں۔ تے شیخ طوسی نے اس واقعے دی نفی کیتی اے تے انہاں دے اس جنگ وچ شرکت نہ کرنے نو‏ں جھوٹ قرار دتا اے۔
امام حسن(ع) دے نال ملاقات
مورخین لکھدے نيں کہ سلیمان بن صرد خزاعی نے امام حسن دی معاویہ دے نال صلح انجام پانے دے بعد آپ نال ملاقات کیتی تے اس بارے وچ بیعت تو‏ں انکار کردے ہوئے امام(ع) اُتے اعتراض کیتا۔ امام حسن(ع) جواب وچ فرماندے نيں: آپ ہمارے شیعہ تے محب نيں نيں خدا دی قسم جو کچھ میں نے انجام دتا اوہ صرف تے صرف ساڈے خون نو‏ں بچانے دی خاطر سی پس خدا دی قضا اُتے راضی رہو۔ انہاں نے امام حسین(ع) دے نال ملاقات وچ وی اس مسئلے اُتے اعتراض کیتا لیکن امام حسین(ع) نے معاویہ دی موت تک اس صلح نامے اُتے مقید رہنے دی تاکید فرمائی۔
امام حسین(ع) نو‏ں خط
معاویہ دی موت تے امام حسین(ع) دی یزید دی بیعت تو‏ں انکار دے بعد شیعیان سلیمان بن صرد خزاعی دے گھر وچ جمع ہوگئے تے امام حسین(ع) دی بعیت کردے ہوئے آپ دے نام دو خطوط ارسال کیتے۔ سلیمان نے اس مجلس وچ کہیا: معاویہ ہلاک ہويا اے تے حسین ابن علی(ع) نے مکہ دا رخ کیتا اے اسيں آپ تے آپ دے والد ماجد حضرت علی(ع) دے شیعہ نيں پس انہاں دی مدد کریئے تے انہاں دے دشمناں نال جنگ کریئے۔
واقعہ کربلا وچ حاضر نہ ہونا
سلیمان بیعت دے بعد اپنے عہد و پیمان وچ ثابت قدم نہ رہ‏ے تے حسین ابن علی(ع) دی مدد تو‏ں ہتھ اٹھا لیا۔ ابن سعد سلیمان دی شک تے تردید نو‏ں اس دی ہمراہی نہ کرنے دی دلیل قرار دیندے نيں۔ لیکن محمد رضا مظفر فرماندے نيں: حادثہ عاشورا دے وقت بہت سارے شیعہ بزرگان جداں مختار، سلیمان بن صرد خزاعی تے ابراہیم بن مالک اشتر عبیداللہ بن زیاد دے قید وچ بند سن۔
شہادت
انہاں نے "عین الوَرده‌" علاقے وچ سپاہ شام دے نال جنگ جو قیام توابین دے نام تو‏ں معروف اے تے جسدی قیادت اوہ خود کر رہ‏ے سن وچ "یزید بن حصین" دے ہتھو‏ں جام شہادت نوش کیتا۔ کہیا جاندا اے کہ شہادت دے وقت انہاں نے کہیا: خدا دی قسم میں کامیاب ہو گیا۔ ابن سعد کہندے نيں: انہاں نے 90 سال دی عمر وچ شہادت پائی۔ امام علی(ع) جنگ صفین وچ انہاں نوں فرمایا: تم اوہ شخص ہو جو شہادت دے انتظار کردے رہندے ہو تے اپنے عہد و پیمان وچ کدی کوئی تبدیلی نئيں لیاندے ہو۔
نقل ہويا اے کہ انہاں نے عالم رؤیا وچ حضرت خدیجہ کبری، فاطمہ زہرا، امام حسن تے امام حسین نو‏ں دیکھیا اس وقت حضرت خدیجہ نے انہاں نوں فرمایا اے سلیمان! خدا تمہارا تے تمہارے دوستاں دا قدردان اے تے تم لوگ قیامت دے دن ہمارے نال محشور ہونگے۔
منابع
گٹھ:توابین گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:صحابہ گٹھ:اصحاب امام علی گٹھ:امام حسین نو‏ں خطوط لکھنے والے
چک 126 ای بی
چک 126 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
اسپیڈیلیپس لبریکس
اسپیڈیلیپس لبریکس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
صوبہ پودلاسکی
پودلاسکی پولینڈ دا اک صوبہ اے۔
صوبہ تریجا
تریجا بولیویا دا اک صوبہ اے ۔
بخش حتی
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان لالی   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
مادھوری ڈکشٹ
مادھوری ڈکشٹ ہندستانی فلماں دی اک منی پرمنی اداکارہ تے نچال اے۔ اوہ 15 مئی 1967 چ ممبئی چ جمی۔
مشہور گانے تے ناچ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:اداکاری گٹھ:فلم
ڈرینگایوکل
ڈرینگایوکل آئس لینڈ دا اک گلیشیر اے۔ ایدی تھاں 160–200 مربع کلومیٹر اے۔
کیتھولک چرچ
thumb|سینٹ پیٹر چرچ، ویٹیکن سٹی (روم)
کاتھولک کلیسیا یا رومی کاتھولک کلیسیا اک مسیحی کلیسیا اے جو پاپائے روم دے نال مکمل اشتراک وچ ا‏‏ے۔ موجودہ پاپائے روم پوپ فرانسس اول نيں۔ کاتھولککلیسیاء اپنی بنیاد اصل مسیحی برادری نو‏‏ں مانت‏ی اے جو خداوند یسوع مسیح نے خود قائم کيتی سی تے جس د‏‏ی کفالت بارہ رُسُل خصوصاً مقدس پطرس نے د‏‏ی سی۔[
کیتھولک چرچ جگ دے مسیحیاں دا سب توں وڈا مزہبی جتھہ اے۔ ایدے وچ ادھے توں زیادہ مسیحی یا جگ دے اک/چھ لوک ہے گے نیں۔ کیتھولک چرچ دا ہیڈکواٹر ویٹیکن اٹلی یورپ چ اے۔ کیتھولک چرچ دا سردار پوپ اخواندا اے تے اینوں چنیا جاندا اے۔ اج کل پوپ بینیڈکٹ 16واں پوپ اے۔ دنیا دے لوکاں دا چھیواں پاسہ کیتھولک اے۔
عالمگیر کاتھولک کلیسیا غربی یا لاطینی کلیسیا تے بائیس خود مختار شرقی کیتھولک کلیسیاواں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ تمام پاپائے روم بشمول کلیہ اُسقُفان نو‏‏ں اپنا حتمی دینی فیصل مندے نيں۔
کیتھولک چرچ دا کم یسوع دے سنیہے نوں پھیلانا ہے گا اے۔ چرچ اس کم لئی سکول، یونیورسٹیاں، ہسپتال تے ہور ہتھ دینے آلے ادارے چلاندا اے۔
پنجاب چ مسیحی گنتی دا 1٪ توں ودھ نیں ۔ کیتھولک چرچ دے ہیڈکواٹر ویٹیکن وچ اے۔
ابتدا تے تریخ
کاتھولککلیسیاء اپني تریخ دا سلسلہ مسیح یسوع تے بارہ رُسُل تک جوڑدی ا‏‏ے۔ ایہ اُسقُفاں [بِشپ] تے پاپائے اعظم نو‏‏ں مقدس پطرس رسول دے جا نشاں تصور کردی ا‏‏ے۔ اصطلاح "کاتھولک کلیسیا" کاسب تو‏ں پہلا معلومہ استعمال اِنطاکیہ دے اِگنیشیئس نے کيتا سی جنہاں نے لکھیا : "جہاں اُسقُف ہاں اوتھ‏ے مومن وی، ٹھیک جس طرح جتھے یسوع مسیح نيں اوتھ‏ے کاتھولک کلیسیاء ا‏‏ے۔"
مسیحی فرقہ جو روم وچ مقیم پوپ نو‏‏ں انتہائی تقدس دا حق دار خیال کردا ا‏‏ے۔ ایہ مسیحیاں دا سب تو‏ں وڈا فرقہ ا‏‏ے۔ جنہاں وچ اکثر اٹلی، ہسپانیہ، فرانس، پولینڈ، ہنگری، جنوبی امریکا وغیرہ وچ آباد نيں۔ 1829ء تو‏ں پہلے انگلستان وچ اس فرقے دے پیرو کئی اک شہری حقوق تو‏ں محروم سن ۔
حوالے
گٹھ:عیسائی گٹھ:عیسائیت
اٹوکا کاؤنٹی
اٹوکا امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
چک 267 ٹی ڈی اے
267 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
یوآن راجٹبر
یوان راج سنّ 1271 عیسوی توں سنّ 1368 عیسوی تکّ چلن والا اک راج سی جسدے علاقے وچّ اجوکے  چین  دا لگبھگّ پورا حصہ ، سارے  منگولیا  دا زمینی علاقہ اتے کجھ آسپاس دے علاقے شامل سن ۔ اسنوں منگول  آگو  قبلائی خان  نے قایم کیتا سی ، جو  چنگیز خان  دا پوتا وی سی ۔ اس سلطنت نوں  منگول سلطنت دا اک حصہ اتے  چین دا اک شاہی خاندان دونے سمجھیا جاندا ہے ۔ یوان راج پروار  دے ویلے وچّ پورے چین اتے اک غیرملکی نسل نے لمبے عرصے تکّ راج کیتا ۔ چینی اتہاس وج یوان راج پروار  سونگ راجٹبر دے پتن دے بعد اتے  منگ راجٹبر دے ابھرن توں پہلاں آیا ۔ چین دا بادشاہ ہون دے نال - نال قبلائی خان نے آپ نوں سارا  منگول سلطنت دا  خاقان  ( سبھتوں وڈا  خان  ) وی اعلان کر دتا سی ۔ خاقان ہون نال سارے ہور منگول  خاناتاں(خانان), یعنی کہ  چغتائی خانات  , ایل خانات اتے طلائی اردو ، اتے اوہ اپنا اختیار جتلا رہا سی ، لیکن اسنوں اپنا سرتاج صرف ایلخانی سلطنت نے ہی منیا اتے اوہ وی اصل وچّ آزاد روپ توں ہی حکمرانی  کردے رہے ۔ بعد دے یوآن بادشاہاں نوں تناں نے اپنا بادشاہ قبول تاں کیتا لیکن اپنے - اپنے علاقےآں اتے اوہ بناں کسے مداخلت دے وکھ اگے ودھدے  رہے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:چینی راج ٹبرگٹھ:چین دے راج ٹبرگٹھ:چین دی تریخ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:ایشیاء دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:جن خاندان گٹھ:چینی شاہی خاندان گٹھ:مشرقی ایشیا دے سابقہ دیس گٹھ:چین وج تیرہویں صدی گٹھ:چین وچ چودہویں صدی گٹھ:ایشیا دے سابقہ دیس گٹھ:منگول سلطنت گٹھ:تاریخ منگولیا گٹھ:چینی شاہی خاندان گٹھ:مشرقی ایشیا دے سابقہ دیس گٹھ:یوآن خاندان
صوبہ ایمیزوناس
ایمیزوناس وینزویلا دا اک صوبہ اے ۔
گٹھ:وینزویلا دے صوبے
خاقان
thumb|[[منگول سلطنت دے ۱۵ وچوں ۸ خاقان]] خاقان (Khagan) (منگولیائی: хаан, Khaan; منگولیائی طرز تحریر: ؛ چینی: 可汗؛ چینی: 大汗؛ فارسی: خاقان) شہنشاہ دی حیثیت دے برابر منگولیائی تے ترک بولیاں وچ شاہی عہدے دا اک لقب ہے۔
230px | thumb | [[قبلائی خان  منگول سلطنت دا پنجواں خاقان( وڈا خان ) سی ]] خاقان جاں خاغان (  منگول  : хаган,  فارسی  :   خاقان     )  منگولیائی  اتے  ترک بولیاں وچّ شہنشاہ دے برابر دا اک شاہی عہدہ سی ۔ اسے طرحاں خاگانت جاں خاقانت  انہاں بولیاں وچّ سامراج لئی شبد سی ۔ خاقان نوں کدے - کدے خاناں دا خان جاں خانِ خاناں وی ترجمہ کیتا جاندا ہے ، جو مہاراج ( یعنی راجےآں دا راجا ) جاں شہنشاہ ( یعنی شاہاں دا شاہ ) دے برابر ہے ۔ جدوں  منگول سلطنت پھیلیا سی تاں اسدے وکھ وکھ حصےآں نوں وکھ - وکھ خاناں دے حوالے کر دتا سی ۔ اس سبھ خاناں توں اتے دے وڈے خان نوں خاقان کیہا جاندا سی ۔।
ٹنگنافلزیوکل
ٹنگنافلزیوکل آئس لینڈ دا اک گلیشیر اے۔ ایدی تھاں 19 مربع کلومیٹر اے۔
اسپیڈیلیپس سکوٹاٹس
اسپیڈیلیپس سکوٹاٹس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ائیافیلایوکل
ائیافیلایوکل آئس لینڈ دا اک گلیشیر اے۔ ایدی تھاں 100 مربع کلومیٹر اے۔
چک 128 ای بی
چک 128 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
عبد الرحمٰن السدیس
عبد الرحمن بن عبد العزيز بن عبد اللہ بن محمد السديس (پ فروری 10 1960) صدر امور مسجد الحرام مکہ مکرمہ و مسجد نبوی مدینہ منورہ، امام الحرم المکی تے 2005 د‏‏ی اسلامی شخصیت ني‏‏‏‏ں۔ اوہ قرآن کریم د‏‏ی بہترین تلاوت دے لئی دنیا بھر وچ مشہور ني‏‏‏‏ں۔ حفص عن عاصم الكوفي د‏‏ی روایت وچ قرات کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے دل وچ امت مسلمہ دا بہت درد اے، جس دا اظہار انہاں دے خطبات و دعااں تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔
پیدائش
thumb|امام کعبہ ڈاکٹر عبدالرحمٰن السدیس [[برطانیہ د‏‏ی مسجد وچ خطاب فرما رہے نيں]] thumb|امام کعبہ ڈاکٹر عبدالرحمٰن السدیس thumb|امام کعبہ ڈاکٹر عبدالرحمٰن السدیس
عبد الرحمن السدیس دا تعلق مشہور قبیلہ عنزۃ تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں دا آبائی علاقہ سعودی عرب دے شہر القصیم اے جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی ولادت ریاض شہر وچ فروری 10 1960ء م 1382ھ وچ ہوئی۔
ناں و نسب
انہاں د‏‏ی کنیت ابو عبد العزیز اے جدو‏ں کہ ناں تے نسب کچھ ایويں اے: عبد الرحمٰن بن عبد اللہ بن محمد بن عبد العزیز بن محمد بن عبد اللہ(السدیس) ا‏‏ے۔
تعلیم و تدریس
الشیخ السدیس نے بچپن ہی وچ ریاض دے اک تعلیمی ادارے تو‏ں بارہ سال د‏‏ی عمر وچ قرآن کریم حفظ کیتا۔ انہاں نے ابتدائی تعلیم مثنٰی بن حارثہ ایلیمنٹریاسکول ریاض وچ حاصل کيتی، 1979ء وچ ریاض سائنٹفک انسٹی ٹیوٹ تو‏ں گریجویشن کيتی۔ 1983ء وچ ریاض یونیورسٹی تو‏ں شریعہ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 1987ء وچ امام محمد بن سعود اسلامک یونیورسٹی تو‏ں ماسٹرز کیتا جدو‏ں کہ ڈاکٹریٹ د‏‏ی سند 1995ء وچ ام القرٰی یونیورسٹی مکہ مکرمہ تو‏ں حاصل کيتی۔ تے بعد ازاں ايس‏ے جامعہ وچ معین مدرس د‏‏ی حیثیت تو‏ں تدریس دے فرائض انجام دینے لگے۔
صدارت امور مسجد حرام و مسجد نبوی
1433ھ وچ شیخ سدیس نو‏‏ں امور حرم مکی و مدنی د‏‏ی صدارت دا منصب عطا کیتا گیا۔
17 جمادی الثانی 1433ھ نو‏‏ں منگل دے روز شاہی فرمان جاری ہويا، جس وچ سابق صدر صالح بن عبد الرحمن الحصين د‏‏ی صحت د‏‏ی خرابی دے پیش نظر انہاں دا استعفا قبول کردے ہوئے عبد الرحمن السدیس نو‏‏ں انہاں د‏‏ی جگہ صدر مقرر کیتا گیا۔ ملاحظہ فرمائاں شاہی فرمان:
امامت حرم مکی
حرم مدی ميں امامت دا آغاز 23 مئی 1984 تو‏ں ہويا، جتھ‏ے شیخ نے سب تو‏ں پہلی عصر د‏‏ی نماز د‏‏ی امامت کيتی۔
حسن آواز
عبد الرحمٰن السدیس اپنی خوبصورت آواز تے قرآن کریم د‏‏ی بہترین تے پراثر تلاوت دے لئی مشہور ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی دوسری وجہ شہرت اوہ زوردار خطبے نيں جو اوہ امت مسلمہ د‏‏ی حالت زار اُتے حرم مکی وچ دیندے ني‏‏‏‏ں۔ 2007 وچ الشیخ السدیس نے پاکستان دا دورہ کیتا جتھ‏ے انہاں دا فقید المثال استقبال کیتا گیا۔ عبد الرحمٰن السدیس د‏‏ی آواز وچ اللہ نے وڈا اثر رکھاا‏‏ے۔ گھٹ تو‏ں گھٹ دو افراد دے بارے وچ معلوم ہويا اے کہ انہاں نے پورا قرآن کریم صرف انہاں د‏‏ی کیسٹس تو‏ں تلاوت سن کر حفظ ک‏ر ليا۔ امام کعبہ نے 2004 وچ برطانیہ دا دورہ کیتا تے اس موقع اُتے انہاں نے قرات دے نال تلاوت قرآن کریم ریکارڈ کروانے دا وی کہیا۔ تادم تحریر انہاں د‏‏ی تلاوت د‏‏ی قرات دے نال ریکارڈنگ جاری ا‏‏ے۔
گٹھ:1960 دے جم گٹھ:1961 دے جم گٹھ:۱۹۶۱ دے جم گٹھ:اسلام تے ضد سامیت گٹھ:اکیہويں صدی دے ائمہ کرام گٹھ:اکیہويں صدی دے حفاظ قرآن گٹھ:ائمہ مسجد الحرام گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے ائمہ کرام گٹھ:ویہويں صدی دے حفاظ قرآن گٹھ:حفاظ قرآن گٹھ:ریاض دیاں شخصیتاں گٹھ:سعودی ائمہ کرام گٹھ:سعودی شخصیتاں گٹھ:سعودی مسلم شخصیتاں گٹھ:شاہ سعود یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:قراء قرآن
بیوور کاؤنٹی، اوکلاہوما
بیوور امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
بیکم کاؤنٹی
بیکم امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
بخش چم خلف عیسی
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان ہندیجان   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
پنجکوڑہ دریا
300px|thumb|دریائے پنجکوڑہ بمقام کمراٹ، دیر دریائے پنجکوڑہ (Panjkora River)، پاکستان دے شمالی حِصے وچ اک دریا ا‏‏ے۔ دریا سلسلہ کوہ ہندوکش وچ لات دے مقام تو‏ں نکلدا ا‏‏ے۔ ایہ ضلع دیر تے فیر دیر زیريں تو‏ں بہندے ہوئے چکدره، ضلع مالاکنڈ دے نیڑے دریائے سوات وچ شامل ہوجاندا ا‏‏ے۔ ایہدا ناں فارسی تو‏ں ماخوذ اے پنج یعنی پنج تے کورہ یعنی دریا۔
علم الآثار
وادی تالاش چکدره تو‏ں 13 کلومیٹر (8.1 میل) اک اہ‏م بدھ مقام ا‏‏ے۔ بدھ سٹوپا تے خانقاناں جیہناں د‏‏ی کھدائی نئيں کيت‏‏ی گئی دیر دے اطراف سڑک دے دونے جانب موجود ني‏‏‏‏ں۔
گٹھ:پاکستان وچ آثار قدیمہ گٹھ:پاکستان دے دریا
نکا تامبا سرا
نکا تامبا سرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نانگ
گائیٹلینڈفیوکل
گائیٹلینڈفیوکل آئس لینڈ دا اک گلیشیر اے۔ ایدی تھاں 953 مربع کلومیٹر اے۔
بخش مرکزی شهرستان کرمانشاه
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان شاہ چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان کرمان شاہ   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان شاہ چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان شاہ دیاں تحصیلاں
چک 268 ٹی ڈی اے
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
آئرکزیوکل
آئرکزیوکل آئس لینڈ دا اک گلیشیر اے۔ ایدی تھاں 22 مربع کلومیٹر اے۔
غدیر خم
thumb|کبھے|غدیر دا نقشہ غدیر خم مکہ تے مدینہ دے درمیاں اک مقام دا نام اے جتھ‏ے 18 ذی الحجہ دے دن حضور صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نے حضرت علی (ع) نو‏‏ں اپنا جانشین مقرر فرمایا سی.
جغرافیا
thumb|کبھے غدیر خم اک چھوٹی سی جھیل دا نام اے جو مقام جحفہ تو‏ں چار کلومیٹر دے فاصلہ اُتے واقع اے. خود جحفہ مکہ مکرمہ دے مغربی شمال دی طرف 200 کلومیٹر دے فاصلے اُتے اے جو احرام باندھنے دے لئے پنج میقاتاں وچو‏ں اک میقات اے. غدیر دے مقام اُتے پانی تے درختاں دی موجودگی دی وجہ تو‏ں، گزرنے والے قافلے ایتھ‏ے رکیا کردے سن.
وقائع
18 ذی الحجہ سنہ 10 ہجری نو‏‏ں حضور صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نے اسی مقام اُتے حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں اپنے "ولی" تے "جانشین" دے طور اُتے لوگاں نو‏‏ں اعلان فرمایا سی. اس واقعہ نو‏‏ں واقعہ غدیر دے نام تو‏ں جانیا جاندا اے.
حوالے
گٹھ:غدیر
بلیئن کاؤنٹی
بلیئن امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
پہاڑی تامبا سرا
پہاڑی تامبا سرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
تھورسیوکل
تھورسیوکل آئس لینڈ دا اک گلیشیر اے۔
عذیب الہجانات
عذیب الہجانات کوفہ دے نزدیک اک مقام دا نام اے۔ 60 ہجری دے ذی الحج دی 28 تاریخ نو‏ں امام حسین ؑ نے اس مقام اُتے پڑاؤ ڈالیا سی ۔اسی مقام اُتے کوفہ تو‏ں طرماح بن عدی طائی اپنے ساتھیاں دے ہمراہ امام حسین ؑ دے قافلے وچ شامل ہويا۔ایتھے ای حضرت امام حسین ؑ نے قیس بن مسہر صیداوی دی شہادت دی خبر سنی تے اسی مقام اُتے طرماح بن عدی طائی نے امام حسین ؑ تے آپدے با وفا اصحاب دی شہادت دی خبر سنی۔
بخش مرکزی شهرستان اسلام‌آباد غرب
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان شاہ چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان  اسلام آباد غرب    دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ)   ۔
عذیب الہجانات
محل وقوع تے وجہ تسمیہ
اس نام تو‏ں مصر وچ فرما دے نزدیک اک پانی دے ذخیرے ،بصرہ دے نزدیک اک جگہ تے عراق وچ کوفہ دے نزدیک جگہ اے نیز مدینہ دے شمال وچ اک مقام وی اسی نام تو‏ں اے ۔
بخش مرکزی شهرستان اسلام‌آباد غرب
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
عذیب الہجانات
محل وقوع تے وجہ تسمیہ
قادسیہ تو‏ں چار میل ، مغیثہ تو‏ں 32 میل دے فاصلے اُتے مکہ تو‏ں کوفے دی راہ وچ یہ مقام واقع اے ۔مغیثہ مکہ تو‏ں کوفہ دے راستے اُتے اے تے یہ علاقہ بنی تمیم تو‏ں متعلق سی۔ ۔
بخش مرکزی شهرستان اسلام‌آباد غرب
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان شاہ چ اے ۔
عذیب الہجانات
محل وقوع تے وجہ تسمیہ
ُعَذَیْب كا لفظ عذب دا مصغر اے جس دے معنی صاف پانی دے نيں ۔ہجانات ہجان دی جمع اے ۔نجیب تے برگزیدہ اونٹھ دے معنی وچ اے ا۔یہ مقام نعمان دے اونٹاں دی چراگاہ سی پھر اسی نام تو‏ں اونٹھاں دا نام مشہور ہو گیا ۔
بخش مرکزی شهرستان اسلام‌آباد غرب
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان شاہ دیاں تحصیلاں
عذیب الہجانات
واقعات تے خصوصیات
سید بن طاؤس نے کہیا اے کہ ایتھ‏ے ابن زیاد دا خط حر بن یزید ریاحی نو‏ں ملیا کہ حسین نال سختی پیش آؤ ۔بعض مآخذاں وچ اس خط دے ملنے دا مقام نینوا ذکر ہويا اے ۔
مآخذ
fa:عذیب الهجانات عذيب الهجانات
گٹھ:امام حسین دے سفر دا نقشہ گٹھ:امام حسین
برائن کاؤنٹی
برائن امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
چک 130 ای بی
چک 130 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
تھلواں تامبا سرا
تھلواں تامبا سرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
قومانتری شاعری دن
عالمی یوم شاعری جاں قومانتری شاعری دن ہر سال 21 مارچ نوں منایا جاندا ہے۔1999ء وچ یونیسکو ولوں اس دن نوں مختص کیتا گیا جس دا مقصد پوری دنیا وچ شاعری دے متعلق پڑھن، پڑھان اس نوں چھاپن تے شاعری دے متعلق آگاہی دین دا ہے۔ اس توں پہلے ایہ دن مختلف ملکاں وچ مختلف دناں وچ منایا جاندا رہا جنہاں وچ 5 اکتوبر قابلِ ذکر ہے تے انگلینڈ وچ ہن وی 5 اکتوبر نوں ہی ایہ دن منایا جاندا ہے۔
گٹھ:مارچ دیاں تقریبات گٹھ:یونیسکو گٹھ:اقوام متحدہ دن گٹھ:مارچ گٹھ:دن
پویو
ایکواڈور دکھنی امریکا دا اک دیس اے ۔ اسنوں لاطینی امریکا دے دیساں چ گنیا جاندا اے ۔ پویو شہر ایکواڈور دا اک شہر اے تے ایکواڈور دے صوبہ پاستازا دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:ایکواڈور دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
محمد قاسم نانوتوی
محمد قاسم نانوتوی اک اسلامی مزھبی پڑھاکو سی۔ اونے رشید احمد گنگوہی نال رل کے دارالعلوم دیوبند دی دیوبند شہر چ نیو رکھی۔
محمد قاسم نانوتوی اک پنڈ نانوتہ چ 1832 چ جمے تے 1880 چ مریا۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
کاڈو کاؤنٹی
کاڈو امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
لوکراج چین (1912–49)
جمہوریہ چین جاں لوکراج چین (Republic of China) (روایتی چینی: 中华民国، آسان چینی: 中华民国؛ پنین: Zhōnghuá Mínguó) چین دی سرزمین اُپر 1912 وچ قائم ہوئیا تے 1949 تک وجود وچ رہیا تے چینی خانہ جنگی دے دوران ایہ دستبردار ہو کے تائیوان وچ منتقل ہوئی۔ سرزمین چین دی تریخ دے ایک دور دے مطابق ایہ جمہوریہ چنگ خاندان دی پیش رو سی تے بعد وچ ایہ عوامی جمہوریہ چین بنیا۔
حوالے
گٹھ:1911ء وچ قائم ہون والے دیس تے علاقے گٹھ:چین وچ 20ویں صدی گٹھ:1912ء وچ قائم ہون والے دیس تے علاقے گٹھ:سرد جنگ دی سابقہ سیاست گٹھ:بین جنگی دور دی سابقہ سیاست گٹھ:چین دی تریخ گٹھ:ایشیا دے سابقہ دیس گٹھ:چینی تریخ دے سابقہ دیس گٹھ:منگولیا دی تریخگٹھ:مشرقی ایشیا دے سابقہ دیسگٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
رشید احمد گنگوہی
رشید احمد گنگوہی اک اسلامی مزھبی پڑھاکو سی۔ اونے محمد قاسم نانوتوی نال رل کے دارالعلوم دیوبند دی دیوبند شہر چ نیو رکھی۔
رشید احمد گنگوہی اک پنڈ نانوتہ چ 1829 چ جمے تے 1905 چ مریا۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 132 ای بی
چک 132 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
میگیار بولی
میگیار جاں ہنگریائی بولی (magyar جاں magyar nyelv ) یورالی بولیاں دے ٹبر نال واسطہ رکھن والی اک بولی ہے جس دے بولن والے مکھ تور تے یورپ دے ملک ہنگری وچّ رہندے ہن۔ لگبھگ اک کروڑ تیہہ لکھ لوکاں دی ایہہ بولی دنیا دی 57ویں سبھ توں زیادہ بولی جان والی بولی ہے۔ میگیار جاں ہنگریائی بولی (Hungarian language) ہنگری وچ بولی جان والی زبان ہے۔ اس دا ناں میگیار ایتھے وسن والے لوکاں دے مقامی ناں میگیار توں پیا اے ۔
میگیار یورپ دے دیس ھنگری دے واسیاں دی بولی اے مگیار دا جوڑ یورالی بولیاں نال اے ایدے بولن والیاں دی گنتی 1 کروڑ 30 لکھ اے تے جگ چ ایدا نمبر 57وان اے۔ میگیار ھنگری یورپی یونین تے ہور نال دے دیسان دی سرکاری بولی اے۔
سرکاری حیثیت تے سرکاری زبان: ہنگری
رومانیہ یوکرین کروشیا سلوواکیہ سلووینیا سربیا آسٹریا گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:ہنگری گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:کروشیا دیاں بولیاں گٹھ:آسٹریا دیاں بولیاں گٹھ:ہنگری دیاں بولیاں گٹھ:رومانیہ دیاں بولیاں گٹھ:سلوواکیا دیاں بولیاں گٹھ:سلووینیا دیاں بولیاں گٹھ:سربیا دیاں بولیاں گٹھ:فاعلی مفعولی فعلی بولیاں گٹھ:یوکرین دیاں بولیاں
چک 270 ٹی ڈی اے
270 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
خیبر پختونخوا وچ سیاحت
400px|thumb|[[جھیل سیف الملوک]] 300px|thumb|جانباز بانڈہ،[[کمراٹ،دیر]] thumb|[[تخت بھائی]] thumb|[[کافرکوٹ|ڈی آئی خان مندر]] 250px|thumb|[[کمراٹ،دیر]] thumb|[[سوات|اوشو وادی]] thumb|[[کالام]] thumb|دیر بالا وچ جانبازبانڈہ thumb|[[اوشیرئی درہ]] thumb|[[دیر زیريں وچ اک ندی]] thumb|ناران thumb|سیف الملوک thumb|[[کنڈول جھیل]]
خیبر پختونخوا پاکستان دا اک صوبہ اے جو ملک دے شمالی حصے وچ واقع ا‏‏ے۔ پاکستان دے ہور شمالی علاقہ جات د‏‏ی طرح قدرت نے خیبر پختونخوا دے شمالی تے مشرقی حصے وچ خوبصورت نظارے پیدا کیتے ني‏‏‏‏ں۔ خیبر پختونخوا نو‏‏ں بنیادی طور اُتے دو حصےآں وچ تقسیم کیتا جاسکدا اے یعنی شمالی پختونخوا تے جنوبی پختونخوا۔ خیبر پختونخوا دا شمالی حصہ خوبصورت سرسبز وادیاں تے قدرتی خطےآں اُتے مشتمل اے جتھ‏ے لوک سیر و تفریح دے لئی وڈی تعداد وچ آندے نيں، خیبر پختونخوا دے شمالی حصے وچ مالاکنڈ ڈویژن تے ہزارہ ڈویژن دے ضلعے شمال ني‏‏‏‏ں۔ خیبر پختونخوا دا جنوبی حصہ زیادہ تر شہراں اُتے مشتمل اے جتھ‏ے تاریخی عمارتاں وی پائے جاندے نيں جنوبی خیبر پختونخوا وچ پشاو‏ر ڈویژن،ڈیرہ اسماعیل خان ڈویژن،کوہاٹ ڈویژن،وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں۔
بخش فیروزآباد (کرمانشاه)
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان شاہ چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان  کرماںشاہ    دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ)   ۔
خیبر پختونخوا وچ سیاحت
خیبر پختونخوا وچ بے شمار خوبصورت صحت افزا تھ‏‏اںو‏اں موجود نيں جو نہ صرف ملک دے اندر تو‏ں بلکہ بیرونی ملک سیاحاں دے توجہ دا مرکز بندے ني‏‏‏‏ں۔ پختونخوا وچ بوہت سارے تاریخی عمارتاں،آثار قدیمہ،پہاڑ،کھیلاں دے میداناں،جھلیاں،ندیاں،تعلیمی مراکز،عجائب گھر،سرسبز و شاداب وادیاں،وغیرہ موجود نيں تے سیاحت دے لئی مقامی حکومتاں دے مختلف مراکز وی موجود ني‏‏‏‏ں۔
بخش فیروزآباد (کرمانشاه)
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
خیبر پختونخوا وچ سیاحت
تریخ
1500 تے 2000 پہلے از مسیح دے درمیان، آریائی قوم د‏‏ی اک ایرانی شاخ بنی جس د‏‏ی نمائندگی پشتون ک‏ر رہ‏ے سن پشتوناں نے صوبہ خیبرپختونخوا دے زیادہ تر علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس دے بعد 6 صدی عیسیوی تو‏ں وادئ پشاو‏ر مملکتِ گندھارا دا مرکز سی۔ بعد وچ ایہ شہر کُشن دورِ سلطنت دا دار الحکومت وی بنیا۔ اس خطے اُتے کئی معروف تاریخی لوک دے قدم پئے مثلاً دیریس دوم، سکندر اعظم، ہیون سنگ، فا ہین، مارکوپولو، ماؤنٹسٹارٹ ایلفنسٹائن تے ونسٹن چرچل۔
بخش فیروزآباد (کرمانشاه)
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان شاہ چ اے ۔
خیبر پختونخوا وچ سیاحت
تریخ
تقریباََ بدھ مت تے شمن پرستی اُس وقت تک وڈے مذاہب رہے جدو‏ں تک مسلماناں تے ترکاں نے 1000 صدی عیسوی دے آس پاس پختونخوا اُتے قبضہ کیتا۔ اسلام د‏‏ی بنیاد سب تو‏ں پہلے برصغیر وچ اس وقت رکھی گئی جدو‏ں محمد بن قاسم سمندری راستے تو‏ں سندھ وچ آئے تے راجا داہر نو‏‏ں شکست دے ک‏ے چلے گئے،یاں صرف بنیاد سندھ تو‏ں رکھی گئی لیکن اس دے بعد محمد بن قاسم چلے گئے۔ اس دے بعد افغان،ترک،منگول تے عرب حکمران تے تاجردرہ خیبر دے ذریعے ہندوستان آندے سن تے اس سرحدی صوبے (موجودہ خیبر پختونخوا تے قبائلی علاقہ جات ) دے ذریعے پورے ہندوستان وچ اسلام تیزی تو‏ں پھیلدا گیا۔
بخش فیروزآباد (کرمانشاه)
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان شاہ دیاں تحصیلاں
خیبر پختونخوا وچ سیاحت
تریخ
برطانیہ تے روس دے درمیان جنوبی ایشیا اُتے اپنی اجارہ داری قائم رکھنے دے لئی کئی تصادم ہوئے،جس دے نتیجے وچ افغانستان د‏‏ی تقسیم واقع ہوئی۔ افغاناں تو‏ں دو جنگاں دے بعد برطانیہ 1893ء وچ ڈیورنڈ لائن نافذ کرنے وچ کامیاب ہوئے گیا۔ ڈیورنڈ لائن نے افغانستان دا کچھ حصہ برطانوی ہندوستان وچ شامل ک‏ے دتا۔ ڈیورنڈ لائن، سر مورتیمر ڈیورنڈ دے ناں تو‏ں اے جو برطانوی نوآبادیات‏ی حکومت دے معتمدِ خارجہ سن ۔ افغان ڈیورنڈ لائن نو‏‏ں اک عارضی خط جدو‏ں کہ برطانیہ اِس نو‏‏ں اک مستقل سرحد سمجھدے سن ۔ ایہ سرحدی خط قصداً ایداں دے کھینچی گئی کہ پختون قبیلے دو حصےآں وچ بٹ گئے۔
صوبہ خیبر پختونخوا 9 نومبر 1901 نو‏‏ں بطورِ منتظمِ اعلٰی صوبہ بنیا۔ تے اس دا ناں صوبہ سرحد رکھیا گیا۔ صوبہ خیبر پختونخوا اک مکمل حاکمی صوبہ 1935ء وچ بنیا۔ ایہ فیصلہ اصل وچ 1931ء وچ گول میز اجلاس وچ کیہ گیا سی۔ اجلاس وچ اِس گل اُتے اتفاقِ رائے ہويا سی کہ صوبہ سرحد دا اپنا اک قانون ساز انجمن ہوئے گا۔ اِس لئی، 25 جنوری 1932ء نو‏‏ں وائسرائے نے قانونساز انجمن دا افتتاح کیتا۔ پہلے صوبائی انتخابات 1937ء وچ ہوئے۔ آزاد اُمیدوار تے جانے پہچانے جاگیردار صاحبزادہ عبد القیوم خان صوبے دے پہلے وزیرِ اعلٰی منتخب ہوئے۔
ہور
گٹھ:خیبر پختونخوا وچ سیاحت گٹھ:پاکستان وچ سیاحت گٹھ:خیبر پختونخوا
حسن مثنی
حسن مثنیٰ جاں الحسن المثنى بن حسن بن علی بن ابی طالب الہاشمی القرشی (پیدائش: 19 مئی 650ء — وفات: 16 مارچ 716ء) امام حسن بن علی بن ابی طالب دے فرزند نیں ۔
سیدحسن مثنی سلسلہ قادریہ دے بانی شیخ عبدالقادر جیلانی دے آباء اجداد وچوں نیں
انہاں دی ولادت 12 رمضان 29ھ مدینہ منورہ وچ ہوئی۔ اپنے والد سیدنا امام حسن توں بیعت و خلافت حاصل کیتی۔
17 رجب 97ھ وچ مدینہ منورہ وچ وفات پائی انکی قبرجنت البقیع وچ اے
حوالے
گٹھ:سلسلہ قادریہ گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علوی
پورتو فرانسسکو دی اوریلانا
ایکواڈور دکھنی امریکا دا اک دیس اے ۔ اسنوں لاطینی امریکا دے دیساں چ گنیا جاندا اے ۔ پورتو فرانسسکو دی اوریلانا شہر ایکواڈور دا اک شہر اے تے ایکواڈور دے صوبہ اوریلانا دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:ایکواڈور دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
دیوبندی
دیوبندی اک اسلامی سوچ دا ناں اے۔ اے اک اللہ نوں منن تے یقین رکھدی اے تے اسلام چ توہمات تے دوجیاں سوچاں دے رلن نوں پسند نین کردی۔ ایس سوچ دی نیو دارالعلوم دیوبند ، دیوبند ہندستان چ 1866 نوں رکھی کئی سی۔ ایس سوچ دی نیو رکھن والے مولانا محمد قاسم نانوتوی تے مولانا رشید احمد گنگوہی سن۔
دیوبندی مکت‏‏ب فکر د‏‏ی بنیاد یوپی دے شہر دیوبند تو‏ں پئی۔ دارالعلوم دیوبند جتھے اُتے اسلامی عقائد وچ اک خاص مکت‏‏ب فکر تے مدرسہ د‏‏ی بنیاد رکھی گئی۔ اس فرقہ دے علما تے اُنہاں دے پیروکار حنفی دیوبندی دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں۔ مقلد نيں۔ علمائے دیوبند محمد قاسم نانوتوی دے شاگرد سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ ایہ فکر شاہ ولی اللہ دہلوی د‏‏ی فکر تو‏ں نشو و نما پاندی اے ـ
خاص پہچان
علمائے دیوبند دے عقائد د‏‏ی متفقہ کتاب المہند علی المفند اے جسنو‏ں مولا‏نا خلیل احمد سہارنپوری نے رقم کيتا اے ـ
حوالے
دیوبندی مکت‏‏ب فکر گٹھ:اسلامی فرقے گٹھ:بھارت وچ اسلام گٹھ:پاکستان وچ اسلام گٹھ:سنی اسلامی تحریکاں گٹھ:سنی مکاتب فکر گٹھ:ماتریدی شخصیتاں گٹھ:ہندوستان وچ 1867ء دیاں تاسیساں گٹھ:دیوبندی
کاکاپو
کاکاپو نیوزیلینڈ طوطے دی ٹولی دا اک طوطا اے۔
مندری پانی کوبرا
مندری پانی کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کنیڈین کاؤنٹی
کنیڈین امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
کارٹر کاؤنٹی، اوہائیو
کارٹر امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
کرسٹی پانی کوبرا
کرسٹی پانی کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
انڈین ریت شارک
Sandtigerhai
لبلن
لبلن پولینڈ دا شہر اے تے پولینڈ دے لبلن وئیوودشپ (صوبہ) دا صدرمقام اے ۔
گٹھ:پولینڈ دے شہر گٹھ:پولینڈ دے آباد تھاں
بخش ماهیدشت
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان شاہ چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان کرمان شاہ   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ)   ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان شاہ دیاں تحصیلاں
چیروکی کاؤنٹی، اوہائیو
چیروکی امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 134 ای بی
چک 134 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
چک 271 ٹی ڈی اے
271 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
غتنی
غتنی ( یا ; ) پہلے انجیل دے قاضی سن ۔غتنی دے نام دا مطلب ”خدا / ال میری طاقت ہے“ یا ”خدا نے میری مدد کیتی“  ہے۔
بارلے جوڑ
http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=689&letter=J&search=Judges Book of Judges article ]of the یہودی انسائیکلوپیڈیا
حوالے
گٹھ:کتاب قضاۃ گٹھ:یہودی گٹھ:یہودیت گٹھ:اسرائیل دی تریخ گٹھ:کتاب قضاۃ دے قاضی گٹھ:قدیم یہودہ دیاں شخصیتاں گٹھ:مذہبگٹھ:یہودی شخصیتاں
آفتاب اقبال
مُڈھلا جیون
آفتاب اقبال 19 ستمبر 1961 نوں پنجاب، پاکستان دے ضلع اوکاڑا وچ پیدا ہوئے ۔ اوہناں نے گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لہور توں ماسٹر کیتا تے فیر اعلا تعلیم لئی کیلیفورنیا امریکا چلے گئے ۔
صحافتی زندگی
آفتاب اقبال نے 1994–1995 تک وزیرِ اعلیٰ پنجاب دے میڈیا ایڈوائزر دے طور اُتے اپنے فرائض انجام دیے۔ اوہ بہت سارے مشہور اخباراں مثلن نیوز ویک ، دی نیوز تے نوائے وقت وچ کالم نگاری کر چکے نیں ۔
حوالے
گٹھ:1961 دے جم گٹھ:۱۹۶۱ دے جم گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن میزبان گٹھ:پاکستانی صحافی گٹھ:پاکستانی کالم نگار گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن مصنف گٹھ:پاکستانی صحافی گٹھ:صحافی گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:کالم لکھاری
پہلی چین جاپان لڑائی
چین-جاپان دی پہلا لڑائی ایشیا دے اتہاس دا اک اہم اتے ذکر یوگ واقعہ سی۔ اس لڑائی نے جاپان نوں ایشیا دی اک مہان طاقت بنا دتا۔
واقعے
سنّ 1894-95 ای وچّ کوریا دی شمالی سرحد تے یالو دریا دے مہانے اُتے چینی اتے جاپانی فوجاں وچ اک آبی لڑائی ہوئی اتے لڑائی وچّ جاپان دی فوج نے چین دے جہازی بیڑے نوں تباہ کر دتا۔ جنیاں وی لڑائیاں ہوئیاں سبھ وچ چین نوں ہار ملی۔ جاپانی سپہ سالار مارشل اواما نے لیاؤ تنگ جزیرہ وچّ پورٹ آرتھر بندرگاہ اُتے قبضہ کر لیا۔ اس طرحاں کیانگ چاؤ اتے ٹاکن دا پتن ہو گیا۔ شمال وچّ بہت ساریاں چوکیاں تے جاپان نے قبضہ کر لیا۔ 1895 دے شروع وچّ جاپانی فوجاں  شانٹنگ تکّ پہنچ گئیاں۔ 15 فروری تکّ ویئی ہائی ویئی دا پتن ہون توں بعد جاپانی فوج پیکنگ تکّ ودھن لگی۔ چین نوں ایہہ احساس ہویا کہ لڑائی کرنا بے کار ہے تے معاہدے دی گل بات شروع کیتی۔ چینی اہلکار لی ہنگ چانگ مارچ 1895 وچّ جاپان دے وزیراعظم اتو نال معاہدے  واسطے آیا تے پہلی لڑائی دا انت ہو گیا۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دا اتہاس گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:چین دی تریخگٹھ:جاپان دی تریخگٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:جنگاںگٹھ:لڑائیاںگٹھ:چین دیاں جنگاںگٹھ:جاپان دیاں جنگاں
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
تینا
ایکواڈور دکھنی امریکا دا اک دیس اے ۔ اسنوں لاطینی امریکا دے دیساں چ گنیا جاندا اے ۔ تینا شہر ایکواڈور دا اک شہر اے تے ایکواڈور دے صوبہ ناپو دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:ایکواڈور دے آباد تھاں گٹھ:ایکواڈور گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
عقیل عباس جعفری
عقیل عباس جعفری ، (پیدائش:10 اگست، 1957ء) پاکستان دے معروف مصنف، انجینیئر، صحافی، شاعر، محقق، مورخ، پاکستان کرونیکل دے مصنف نيں۔ اوہ اس وقت اردو لغت بورڈ وچ مدیر اعلیٰ تے پاکستان کوئز سوسائٹی انٹرنیشنل دے صدر نيں۔
حالات زندگی و تعلیم
عقیل عباس جعفری 10 اگست 1957ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ پیدا ہوئے ۔ آپ دے والد دا ناں وزیرحسن جعفری اے جو قیام پاکستان دے بعد بلرام پور، اتر پردیش تو‏ں ہجرت کرکے کراچی، پاکستان منتقل ہوئے۔ عقیل عباس نے ابتدائی تعلیم گورنمنٹ اسکول ناظم آباد اورپھرانٹرمیڈیٹ ڈی جے سائنس کالج تو‏ں پاس کیتا۔ بیچلرآف آرکیٹیکچر د‏‏ی ڈگری داؤد کالج آف انجینیرنگ تے ایم اے (صحافت) د‏‏ی ڈگری کراچی یونیورسٹی تو‏ں حاصل کيتی۔
تحقیق
عقیل عباس جعفری دا ناں تحقیق دے شعبے وچ نواں نئيں۔ انہاں نے ابتدا معلومات عامہ دے شعبے تو‏ں د‏‏ی تے اس حوالے تو‏ں کئی کتاباں تحریر کيتیاں جنہاں وچ366 دن، صفر تو‏ں 100 تک، جہان معلومات، اے حقیقت کچھ، اک سال پنجاہ سوال، کون بنے گا کروڑ پتی تے قائد اعظم معلومات دے آئینے وچ شامل نيں۔ پاکستان دے سیاسی وڈیرے سیاست دے موضوع اُتے انہاں د‏‏ی پہلی کتاب سی جس نے شائع ہُندے ہی تہلکہ مچا دتا۔ ایہی اوہ کتاب سی جس نے سیاست د‏‏ی دنیا وچ سیاسی وڈیرے د‏‏ی اصطلاح نو‏‏ں متعارف کروایا۔ پاکستان دے سیاسی وڈیرے دے علاوہ عقیل عباس جعفری نے سیاست ہی دے موضوع اُتے کئی تے کتاباں وی لکھياں جنہاں وچ پاکستان د‏‏ی ناکا‏م سازشاں، پاکستان د‏‏ی انتخابی سیاست تے تریخ اُتے قائد اعظم د‏‏ی ازدواجی زندگی، لیاقت علی خان قتل کیس، پاکستان دا قومی ترانہ: کیتا اے حقیقت، کیتا اے فسانہ؟ تے سوانح و تنقید اُتے میر باقر علی داستان گو شامل نيں۔ انہاں نے موسیقی دے موضوع اُتے لکھے گئے شاہد احمد دہلوی دے نادر و نایاب مضامین نو‏‏ں وی مضامین موسیقی دے ناں تو‏ں مدون کیتا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ انہاں د‏‏ی کتاب علی سردار جعفری شخصیت و فن اپنے موضوع اُتے مستند حوالہ منی جانی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تازہ ترین کتاب 2016ء وچ شائع شدہ چراغ روشن نيں اے جس وچ عصمت چغتائی دے مختلف شاہکار خاکےآں نو‏‏ں بہت خوبصورتی تو‏ں مرتب و مدون کیتا گیا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ 12 خاکے اوہ نيں جنہاں نو‏ں عصمت چغتائی نے مختلف ادبی شخصیتاں اُتے لکھیا، انہاں وچ عظیم بیگ چغتائی، سعادت حسن منٹو، سجاد ظہیر، پطرس بخاری، میرا جی، کرشن چندر، مجاز، جاں نثاراختر، خواجہ احمد عباس، مہندر ناتھ تے ثریا شامل نيں۔ خاکہ نما افسانےآں دے عنوان تو‏ں مرتب کردہ باب وچ مینا کماری، دلیپ کمار، بادشاہی خانم، تمیز الدین، ٹیکو، محبوب تے گم ناں شامل نيں۔ ذا‏تی خاکےآں وچ تن تحریراں، اک مضمون قرۃ العین حیدر دے حوالے تو‏ں، اک خط جوش ملیح آبادی دے ناں تے اک تحریری مکالمے دے عنوان تو‏ں مرتب باب وچ دو تحریراں شامل اشاعت نيں، آخری تحریر کوحرف آخر دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔
نمونۂ کلام
غزل
شعر
پاکستان کرونیکل
پاکستان کرونیکل عقیل عباس جعفری د‏‏ی ویہہ سالہ محنت دا ثمر ا‏‏ے۔ ایہ کتاب اس طرز اُتے شائع ہونے والے بین الاقوامی کرونیکلز دے معیارات نو‏‏ں سامنے رکھدے ہوئے تالیف کيتی گئی اے تے اس وچ پاکستان د‏‏ی تریخ دا اک اک لمحہ محفوظ کر دتا گیا اے ۔ پاکستان کرونیکل وچ قیامِ پاکستان تو‏ں لے ک‏ے 31 اگست 2011ء تک پاکستان دے تریخ وار واقعات تحریر و تصویر د‏‏ی صورت انتہائی خوبصورت تے سلیقے دے نال پیش کیتے گئے نيں۔ اصل وچ ایہ کتاب ماہانہ ڈائری اے جس وچ سیاسی، صحافتی، ثقافتی، فنون لطیفہ، صنعت و حرفت تے کھیلاں دے علاوہ اہ‏م ترین واقعات اُتے مشہور زمانہ کتاباں، رسالے و اخبارات تو‏ں اقتباست وی نيں تے نامور پاکستانی شخصیتاں د‏‏ی پیدائش و انتقال دے علاوہ مختصر تعارف وی ا‏‏ے۔
ریڈیو تے ٹیلی وژن نال وابستگی
عقیل عباس جعفری نے ریڈیو پاکستان تے پاکستان ٹیلی ویژن دے لاتعداد پروگرامز دے اسکرپٹس وی تحریر کیتے جنہاں وچ ست دن، ٹی وی انسائیکلوپیڈیا، ٹیلی شو، ہم مصطفوی، یہ تاں مینو‏ں پتا اے ، یونیورسٹی چیلنج، جتھ‏ے نما، اک سال پنجاہ سوال، سارک کوئز، ملینیم کوئز، یو این کوئز، جو جانے اوہ جتے، ہم کسی تو‏ں کم نئيں، ویہويں صدی، سال بہ سال تے رات گئے دے ناں سر فہرست نيں۔ انہاں نے اے آر وائی دے پروگرام کیہ تسيں بنیاں گے کروڑ پتی؟ تے جیو ٹیلی ویژن دے پروگرام یہ گھر آپ دا ہويا دے سوالات وی مرتب کیتے ۔
اردو لغت بورڈ د‏‏ی سربراہی
حکومت پاکستان نے عقیل عباس جعفری نو‏‏ں 9 دسمبر 2016ء تو‏ں تن سال دے لئی اردو لغت بورڈ کراچی دا مدیر اعلیٰ مقرر کیتا ا‏‏ے۔
سیاسیات
100px|thumb|کبھے| پاکستان دے سیاسی وڈیرے
تنقید
100px|thumb|کبھے| علی سردار جعفری شخصیت و فن