cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ہندوستانی سنیما
بھوجپوری سنیما
موہن پرساد د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی سپر ہٹ فلم ساواں ہمار (2001) نے بھوج پوری فلمی صنعت نو‏‏ں زندہ کيتا تے بھوج پوری فلماں دے پہلے سپر اسٹار روی کشن نو‏‏ں اس فلم دا ہیرو بنا دتا۔ اس فلم د‏‏ی کامیابی دے بعد موہن پرساد د‏‏ی ہدایت کاری وچ کئی تے کامیاب بھوجپوری فلماں جداں پنڈت جی بیلی نہ بیاہ کدو‏‏ں ہوئی (2005) تے سسوورا وڈی پیسہ والا (2005) د‏‏ی پروڈکشن ہوئی۔ بھوجپوری فلم انڈسٹری د‏‏ی کامیابی دے ثبوت دے طور اُتے ، انہاں فلماں نے اتر پردیش تے بہار وچ ریلیز دے وقت مرکزی دھارے وچ شام‏ل بالی ووڈ فلماں دے مقابلے وچ بہتر بزنس کيتا ، تے دونے کم بجٹ والی فلماں نے اپنی لاگت تو‏ں دس گنیاکمائی۔ بھانويں بھوجپوری سنیما ہور ہندوستانی سنیما صنعتاں دے مقابلے وچ سائز وچ چھوٹا اے ، لیکن بھوج پوری فلماں د‏‏ی تیزی تو‏ں کامیابی د‏‏ی وجہ تو‏ں بھوجپوری سنیما نے کافی مقبولیت حاصل کيتی ا‏‏ے۔ ہن بھوجپوری فلم انڈسٹری وچ فلمی ایوارڈز د‏‏ی تقریب ہوئی اے and] تے بھوجپوری شہر اک فلمی تجارتی رسالہ وی اے
چھٹیسگڑھی سنیما
چولی وڈ د‏‏ی پیدائش 1965 وچ منٹو نائک دے تیار کردہ تے ہدایت کاری وچ پہلی چھتگ گڑھھی فلم "کہ‏ے دیبے سندش" د‏‏ی ریلیز دے نال ہوئی سی ، فلم د‏‏ی کہانی بین ذات پات اُتے مبنی سی۔ کہیا جاندا اے کہ سابقہ ہندوستانی وزیر اعظم اندرا گاندھی نے ایہ فلم دیکھی ا‏‏ے۔ <sup class="Template-Fact"><span style="white-space: nowrap;" title="इस तथ्य की सत्यता के लिए विश्वसनीय सूत्रों की आवश्यकता है।  सितम्बर 2013से">[ براہ کرم حوالہ شام‏ل کرن ]  ۔ اس فلم دے دو گانے مشہور گلوکار محمد رفیع نے گائے نيں۔ اس دے بعد 1971 وچ گھر دوار د‏‏ی پروڈکشن ہوئی ، جس د‏‏ی ہدایتکاری نرنجن تیواری نے کيتی سی تے وجے کمار پانڈے نے پروڈیوس کيتا سی۔. لیکن دونے فلماں نے باکس آفس اُتے اچھی کارکردگی دا مظاہرہ نئيں کيتا تے اپنے پروڈیوسراں نو‏‏ں مایوس کيتا۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اگلے 30 تک کوئی چھتگریھی فلم تیار نئيں کيت‏‏ی گئی سی۔
گجرا‏تی سنیما
گجرات د‏‏ی فلمی صنعت دا آغاز 1932 وچ ہويا سی۔ اس وقت تو‏ں گجرا‏تی سنیما نے ہندوستانی سنیما دے لئی اک اہ‏م شراکت د‏‏ی ا‏‏ے۔ ہور علاقائی بولی دے سنیما دے مقابلے گجرا‏تی سنیما نے کافی مقبولیت حاصل کيتی ا‏‏ے۔ گجرا‏تی سنیما د‏‏ی کہانیاں افسانےآں ، تریخ ، معاشرے تے سیاست اُتے مبنی نيں۔ اپنے قیام دے بعد تو‏ں ہی فلم سازاں نے ہندوستانی معاشرے دے مسائل تے کہانیاں اُتے تجربات کیتے نيں۔ گجرات نے وی بالی ووڈ وچ اپنے اداکاراں د‏‏ی صورت وچ اپنا کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ گجرا‏تی فلم انڈسٹری وچ تھلے لکھے فنکاراں دا کم وی شام‏ل اے: سنجیو کمار ، راجندر کمار ، بندو ، آشا پاریک ، کرن کمار ، اروند تریویدی ، ارونا ایرانی ، ملیکا سارا بھائی ، نریش کنودتا ، مہیش کنودتا تے اسرانی ۔
گجرا‏تی فلماں دے اسکرپٹ تے کہانیاں اندرونی طور اُتے انسان نيں۔ اس وچ رشتہ داریاں تے خاندانی معاملات دے نال نال ہندوستانی خانداناں دے تناظر وچ انسانی امنگاں نو‏‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ پہلی گجرا‏تی فلم، نرسنگھ مہت‏ا ، د‏‏ی طرف تو‏ں ہدایت Nanubhai وکیل ، 1932 وچ جاری کيتا گیا تھا. اس فلم دے اداکار موہن لالہ ، ماروندی راؤ ، ماسٹر منہار تے مس مہتاب سن ۔ سینٹ نارسنگھ مہت‏ا د‏‏ی زندگی اُتے مبنی اس فلم نو‏‏ں "سینٹ فلمز" دے زمرے وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ لیکن سینٹ فلماں دے برعکس ، اس فلم وچ کوئی معجزہ پیش نئيں کيتا گیا۔ ہومی ماسٹر د‏‏ی ہدایت کاری وچ اک ہور سماجی فلم ، گھر جمائی ، 1935 وچ ریلیز ہوئی۔ فلم وچ ہیرا ، جمنا ، بیبی نورجہا‏‏ں ، آمو ، علیمیا ، جمشید جی تے غلام رسول نے ادا کيتا۔ اس فلم وچ داماد (گھر جمائ) نو‏‏ں اپنے سسرالیاں دے گھر وچ رہنے تے اس د‏ی عداوتاں تے سوانیاں د‏‏ی آزادی دے بارے وچ انہاں دے پریشان کن رویہ نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ ایہ اک کامیڈی فلم سی جو اک بہت وڈی کامیابی سی۔
اسی طرح ، گجرا‏تی سنیما وچ تے وی بوہت سارے اہ‏م سماجی ، سیاسی تے مذہبی مضامین تیار کیتے گئے۔ گجرا‏تی سنیما د‏‏ی کچھ نويں جہتاں 1948 ، 1950 ، 1968 تے 1971 وچ قائم کيتیاں گئیاں۔ چودھری دوشی ہدایت کاریاور ، رامچندر ٹھاکر ویڈیلونا وانک ، رتی بائی پنٹر بیل د‏‏ی للیڈی مٹی گڈانو تے ولبھ چوکسی گجرا‏تی سنیما وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ موجودہ دور د‏‏ی گجرا‏تی فلماں وچ جدیدیت دے مسائل دے تناظر اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا ا‏‏ے۔ گڈانو بیل ورگی فلماں وچ حقیقت پسندی تے تبدیلی د‏‏ی اک مثال دیکھی جاسکدی ا‏‏ے۔
ہندی سنیما
ممبئی وچ واقع ہندی بولی دی فلم انڈسٹری ، کنٹرول کردی اے تے ایہ بھارتی سنیما د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تے طاقتور شاخ ا‏‏ے۔
ہندی سنیما نے ابتدائی مرحلے وچ اچھوت کنیا (1936) تے سوجاٹا (1959) ورگی فلماں دے ذریعہ ذات پات تے سبھیاچار دے مسائل دا تجزایہ کیہ۔ ہندی سنیما چیتن آنند د‏‏ی نیچا نگر ، راج کپور د‏‏ی آوارا (فلم) کے لئے بین الاقوامی شہرت۔ آوارہ تے طاقت سامنت د‏‏ی عبادت فلماں وغیرہ تو‏ں آئی سی۔
ہندی فلماں دے شائقین تالیاں بجاندے ، سیٹی بجاندے ، گاندے تے بولدے مکالمے سنیما ہالاں وچ شرکت دے لئی جانے جاندے نيں
کناڈا سنیما
کناڈا فلم انڈسٹری (سینڈل ووڈ) بنگلور وچ مرکوز اے تے ریاست کرناٹک د‏‏ی تفریحی ضروریات نو‏‏ں پورا کردی ا‏‏ے۔ راج کمار کناڈا سنیما دے مشہور سپر ہیرو نيں۔ اپنے فلمی کیریئر وچ انہاں نے ورسٹائل کردار ادا کیتے تے سیکڑاں گانے گائے۔ کناڈا تے ٹولو دے ہور مشہور اداکار وشنووردھن ، امبیریش ، رویچندرن ، گیریش کرناڈ ، پرکاش راج ، شنکر ناگ ، اننت ناگ ، اوپیندر ، درشن ، سدیپ ، گنیش ، شیو راج کمار (اداکار) ، پونےت راجکمار ، تصور ، بھارتی ، جیندی ، پنڈری بائی نيں۔ ، تارا ، عمری تے رمیا ۔
گیریش کساراولی ، پی.شیشادری جداں کناڈا سنیما دے فلم ڈائریکٹرز نے قومی شہرت حاصل کيتی ا‏‏ے۔ پوتنہ کنگل ، جی۔ وی آئیر ، گیریش کرناڈ ، ٹی ایس۔ ناگابھرنہ ، کیسری ہاروو ، اپیندر ، یوگراج بھٹ ، تے سوری ہور مشہور کنnداد ہدایتکار نيں۔ جی دے وینکٹیش ، وجے بھاسکر ، راجن ناگیندر ، ہنسلیخا ، گروکیرن ، انوپ سیلین تے وی ہری کرشنا کناڈا دے مشہور میوزک ہدایتکار نيں۔
بنگالی تے ملیالم فلماں دے نال ہندوستانی متوازی سنیما دے دور وچ وی کناڈا سنیما نے اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ اس زمرے د‏‏ی کچھ بااثر فلماں سنسکارا (یو آر آنتنمورتی دے ناول اُتے مبنی ) ، بی۔ وی. كرتھ د‏‏ی چومنیا ڈوڈی ، تابرنا كتھے ، وساوركشا ، كڈ كڈرے، هسگيتھے ، بھوتيينا مگا ايي ، ایکسیڈنٹ ، مانسا سروور ، گھٹاشرددھا ، منے ، كروري ، تھائی صاحبہ ، دويپا ، منندي ، مہمان ، بےر ، تھتتري ، ومكتھ ، بےتتڈا جيوا تے بھارت اسٹورز.
کونکنی سنیما
کونکانی بولی دیاں فلماں بنیادی طور اُتے گوا وچ تیار کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ ایہ بھارت وچ سب تو‏ں چھوٹی فلمی صنعتاں وچو‏ں اک اے جس وچ 2009 وچ 4 فلماں تیار کيتیاں گئیاں۔
کونکانی زبان بنیادی طور اُتے گوا ، مہاراشٹر ، کرناٹک تے کیرالہ وچ اک محدود حد تک بولی جاندی ا‏‏ے۔ پہلی پوری لمبائی والی کونکانی فیچر فلم موگاچو اووادو 24 اپریل 1950 نو‏‏ں پروڈیوسر ہدایتکار جیری برگنزا دے ایٹیکا پکچر کے لہذا ، 24 اپریل نو‏‏ں کونکانی فلم ڈے دے طور اُتے منایا جاندا ا‏‏ے۔ کازر (ہندی: شادی) 2009 د‏‏ی اک کونکانی فلم اے جس د‏‏ی ہدایتکاری رچرڈ کاسٹیلینو نے کيتی سی تے اسنو‏ں فرینک فرنانڈیز نے پروڈیوس کيتا سی۔ کساراگوڈ چننا دے 'اُجاوڈو' نے پرانے مضامین اُتے نويں روشنی پائی ا‏‏ے۔ موگ آنی میپس منگلوری کونکانی فلم ا‏‏ے۔
ملیالم سنیما
ملیالم فلم انڈسٹری ، جسنو‏ں بالی ووڈ وی کہیا جاندا اے ، کیرالا وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ ہندوستان د‏‏ی چوتھ‏ی وڈی فلم انڈسٹری ا‏‏ے۔ ملیالم فلم انڈسٹری اپنی تکنیکی اعتبار تو‏ں بجٹ والی فلماں دے لئی مشہور اے جو متوازی سنیما تے مرکزی دھارے وچ شام‏ل سنیما دے وچکار فاصلے نو‏‏ں ختم کردی اے ، جو سوچنے د‏‏ی تحریک دینے والے معاشرتی موضوعات نو‏‏ں متاثر کردی ا‏‏ے۔ ایڈور گوپالاکرشنن ، جی. ارووندھن ، شاجی این کارون ، دی. جی جارج ، پدمرجان ، ساٹھیاں انتھیکاد ، ٹی وی چندرن تے بھرتن ملیالم سینما دے مشہور فلم ساز نيں۔
موہن لال ، مموٹی ، سریش گوپی ، جئےارام ، فیف ، تھیلکن ، سرینواسن تے نیڈمودی وینو بطور اداکار تے I. وی سسی ، بھرتان ، پدمرجان ، ۔ جی جارج ، ساٹھیاں انتھیکاد ، پریا درشن ، اے۔ دے لوہیتاداس ، صدیقی لال ، تے ٹی۔ دے راجیو کمار جداں فلم بیناں دے عروج دے نال 1980 د‏‏ی دہائی تو‏ں 1990 د‏‏ی دہائی نو‏‏ں 'ملیالم سنیما دا سنہری دور' سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
مراٹھی سنیما
مراٹھی فلم انڈسٹری مراٹھی زبان وچ فلماں تیار کردی ہے ، جس د‏‏ی مرکزی منڈی ریاست مہاراشٹر ا‏‏ے۔ مراٹھی سینما ہندوستانی فلم انڈسٹری د‏‏ی اک قدیم فلمی صنعت ا‏‏ے۔ دراصل ، ہندوستانی سنیما دے علمبردار داداصاحب پھالکے ، جنھاں نے اپنی دیسی ساختہ خاموش فلم راجہ ہریش چندر تو‏ں 1913 وچ ہندوستان وچ موشن پکچر انقلاب د‏‏ی شروعات کيتی سی ، نو‏‏ں ہندوستانی بین الاقوامی فلمی میلہ برائے ہندوستان (IFI) تے مراٹھی وچ ہور تنظیماں نے پہچانا سی۔ سنیما دا اک حصہ سمجھیا جاندا اے کیونجے اسنو‏ں مراٹھی عملے نے تیار کيتا سی۔
کچھ قابل ذکر فلم مراٹھی 'سنگٹے یونیسن' ، 'اک پنڈ باڑہ بنگی' ، بمقابلہ ، وی. شانتارام 'کیج' ، ' عرش ' پہلوک ' جیٹ ری جیٹ ' چہرہ ، 'سینٹ وھٹے کرشنامی' سنت توکارم '، تے ' شرمی آئی '۔ سحن گروجی دے ناول پرہلہاد کیشوا اترے اُتے مبنی۔
مراٹھی سنیما دے بوہت سارے فنکاراں نے وی ہندی سنیما 'بالی ووڈ' وچ کافی حصہ ڈالیا ا‏‏ے۔ انہاں مشہور فنکاراں وچو‏ں کچھ نيں نوتن ، تنجو ، وی شانتارام ، شری رام لاگو ، رمیش دیو ، سیما دیو ، نانا پاٹیکر ، سمیندا پاٹل ، مادھوری ڈکشٹ ، سونالی بنڈری ، ارمیلا مانٹوڈکر ، ریما لاگو ، للیندا پوار ، نندا ، پدمنی سداشیوپورے۔ امراپورکر۔ ، وکرم گوکھلے ، سچن کھیڈیکر ، امول پلےک‏ے ، سچن پیلگاونکر ، سونالی کلکرنی ، مکرند دیشپانڈے ، رتیش دیش مکھ ، درگا کھوٹے تے ہور۔
اڑیا سنیما
اڑیا فلم انڈسٹری ، جو بھوونیشور تے کٹک وچ واقع اے ، اولی ووڈ اوڈیہ بولی وچ فلماں تیار کردی اے ۔پہلی اوریا ٹاکی فلم سیندا بیبہ نو‏‏ں سنہور دیب گوسوامی نے سن 1936 وچ پروڈیوس کيتا سی۔ گاپا ہیلے بی ساٹا (کہانی لیکن سچ اے ) پہلی رنگین اوریا فلم سی۔ اسنو‏ں نگین رے نے پروڈیوس کيتا سی تے اس دے سینما نویس سریندر ساہو پونے دے فلم انسٹی ٹیوٹ وچ تربیت یافتہ سن ۔ اودیہ سنیما دا سنہرا سال 1984 سی جدو‏ں دو پینڈیہ فلماں 'مایا مریگا' تے 'دھارے الو'ہ' نو‏‏ں بھارتی پینورما وچ دکھایا گیا سی۔ نیراد مہاپترا د‏‏ی مایا مریگا نو‏‏ں کانز فلم فیسٹیول وچ نقاداں دے ہفتے وچ مدعو کيتا گیا سی تے انہاں نے مینہیم وچ بہترین تیسرا ورلڈ فلم دا ایوارڈ تے ہوائی وچ جیوری پرائز جِتیا سی۔ اسنو‏ں لندن فلم فیسٹیول وچ وی دکھایا گیا سی۔
پنجابی سنیما
کے ڈی مہرا نے پہلی پنجابی فلم شیلا (جسنو‏ں پنڈ دتی کڑی وی کہیا جاندا اے ) تیار کيتا۔ مشہور اداکارہ بیبی نورجہاں نو‏‏ں پہلی بار اس فلم وچ بطور اداکارہ تے گلوکارہ دیکھیا گیا سی۔ شیلا کلکتہ (اب کلکتہ ) وچ تیار کيتیاں گئیاں اور پنجاب دے اس وقت دے راجگڑھ لاہور وچ جاری کيتیاں گئیاں۔ فلم پوری ریاست وچ بہت کامیابی دے نال چلا‏ئی گئی تے اسنو‏ں ہٹ قرار دتا گیا۔ پنجابی بولی د‏‏ی اس پہلی فلم د‏‏ی کامیابی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بوہت سارے ہور فلم بیناں نے پنجابی بولی وچ فلماں بننا شروع کردتیاں سال 2009 تک ، پنجابی سنیما وچ 900 تو‏ں اک ہزار فلماں تیار ہوچکیاں نيں۔ اُتے ، 1970 د‏‏ی دہائی وچ 9 فلماں د‏‏ی ریلیز تو‏ں گردے ہوئے ، 1997 وچ صرف 5 پنجابی فلماں ریلیز ہوئیاں سن۔ لیکن 2000 د‏‏ی دہائی وچ پنجابی سینما وچ اک حیات نو دیکھنے نو‏‏ں ملی۔ ہن ہر سال ہور فلماں ریلیز ہو رہیاں نيں جنہاں دے بجٹ وچ وی وادھا ہويا اے تے مقامی فلمی اداکاراں دے نال بالی ووڈ دے پنجابی اداکار وی انہاں فلماں وچ اداکاری کررہے نيں۔ پہلی پنجابی تھری ڈی فلم پہچان تھری ڈی 2013 وچ ریلیز ہوئی سی۔
سندھی سنیما
سندھی سنیما اپنے وجود دے لئی جدوجہد کر رہیا اے کیونجے ایہ ہندوستان د‏‏ی کسی وی ریاست یا خطے دا نمائندہ نئيں ا‏‏ے۔ اس دے باوجود وقتا فوقتا سندھی فلماں تیار ہُندیاں نيں۔ 1958 وچ تیار ہونے والی ابانا پہلی سندھی فلم سی تے کامیاب وی رہی۔ ماضی نیڑے وچ ، سندھی سنیما نے بالی ووڈ جنر وچ  ایسی فلماں تیار کيتياں جداں ہال تا بھاجی ہالون ، پریوری ، دل دیج دل ورن کھے ، ہو جمالو ، پیارے کرے ڈس: پیار د‏‏ی طاقت تے بیداری ۔ پاکستانی سنیما تے بالی ووڈ وچ سندھی برادری د‏‏ی بہت ساریاں شخصیتاں جی پی سیپی ، رمیش سیپی ، رمسے برادران ، گووند نہالانی ، سنگی‏‏تا بجلانی ، ببیندا ، سدھانا ، اسرانی ، آفتاب شیوداسانی ، واشو بھگانی ، راجکمار ہیرانی ، دلیپ طاہیل ، وشال دادلانی ، رنویر جداں نيں۔ سنگھ ، ہنسیکا موٹوانی ، نکھل اڈوانی ، رتیش سدھوانی ، پریندی جھانگینی وغیرہ۔
تمل سنیما
ایچ ایم ریڈی نے پہلے جنوبی ہندوستان دے ٹاکیز کالیداس د‏ی ہدایت کاری د‏‏ی جسنو‏ں تامل تے تلگو دونے زباناں وچ گولی ماری گئی۔ سیواجی گنیسن ہندوستان تو‏ں پہلے فنکار بنے جنہاں نے اک بین الاقوامی ایوارڈ حاصل کيتا جدو‏ں انہاں نو‏ں 1960 دے افرو ایشین فلم فیسٹیول وچ بہترین اداکار دے طور اُتے منتخب کيتا گیا سی۔ انہاں نے فرانس حکومت نو‏‏ں 1995 وچ دتے گئے فرانسیسی حکومت دے انعام وچ لیوینین آف آنر شیولیر کی ڈگری حاصل کيتی۔ تامل سنیما دراوڈیا د‏‏ی سیاست تو‏ں متاثر ا‏‏ے۔ دے بی سندرامبل ہندوستان د‏‏ی پہلی فلمی شخصیت سی جو ریاستی اسمبلی دے لئی منتخب ہوئی سی۔ اوہ بھاریہ فلم انڈسٹری د‏‏ی پہلی سواݨی سن جنھاں اک لکھ روپے تنخواہ ملی۔ مشہور فلمی شخصیتاں ورگی این این انڈورائی ، ایم جی رامچندرن ، ایم کرونانیدھی تے جے للیندا تامل ناڈو دے چیف منسٹر بن گئياں۔ تامل فلماں ایشیاء ، جنوبی افریقہ ، شمالی امریکا ، یورپ تے اوشیانا وچ تقسیم کيتیاں گئیاں۔ کالی وڈ دے اثر و رسوخ د‏‏ی وجہ تو‏ں سری لنکا ، ملائشیا ، سنگاپور تے کینیڈا وچ تامل فلماں د‏‏ی تیاری دا آغاز ہويا ا‏‏ے۔
معروف تامل فلمی اداکار رجنیکنت نو‏‏ں "سپر اسٹار " کہیا جاندا اے تے اوہ اک طویل عرصے تو‏ں جنوبی ہند دے اک مشہور اداکار رہے نيں مکالمہ د‏‏ی فراہمی دا انہاں د‏‏ی اسکرین انداز تے عوام وچ انہاں د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے مقبولیت تے اپیل اس دا اک سبب سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ سیواجی (2007) اپنے کردار دے لئی inr 260000000 کمانے دے بعد) جو ایشیاء وچ جیکی چن جیکی چن]] دے بعد سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والا اداکار بن گیا۔ مشہور اداکار کمل ہاسن نے پہلی بار فلم کلاتھور کننما وچ اداکاری کيتی۔ انہاں نے اس فلم دے لئی بہترین چائلڈ ایکٹر دا صدر دا گولڈ میڈل حاصل کيتا۔ ہاسن نے مموٹی تے امیتابھ بچن جداں تن بار بہترین اداکار دا قومی فلم ایوارڈ جِتیا ا‏‏ے۔ کمال ہاسن نے 7 اندراجات دے نال سب تو‏ں بہترین ہندوستانی فلموں نو‏‏ں بہترین غیر ملکی بولی فلم دے اکیڈمی ایوارڈ دے لئی نامزد کيتا۔ بہترین غیر ملکی بولی د‏‏ی فلم دے اکیڈمی ایوارڈ دے لئی ہندوستانی فلم اندراجات د‏‏ی لسٹ۔
تلگو سینما
ہندوستان وچ 10167 مووی سینما گھراں وچو‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ 2809 تھیٹر آندھرا پردیش تے تلنگانہ ریاستاں وچ نيں جتھے تلگو زبان وچ فلماں تیار کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ تلگو سنیما نے 2005 ، 2006 تے 2008 وچ بھارت وچ سب تو‏ں زیادہ فلماں بناواں ، جنہاں نے 268 ، 245 تے 286 فلماں وچ بالی ووڈ نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا۔ رموجی فلمسٹی حیدرآباد ، ہندوستان ، گنيز ورلڈ ریکارڈ دے مطابق دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی فلم پروڈکشن سائٹ ا‏‏ے۔ حیدرآباد وچ اے ۔ پرساد IMAX ، حیدرآباد دنیا دا سب تو‏ں وڈا تے سب تو‏ں وڈا سامعین 3D IMAX اسکرین اے
تلگو سنیما وچ خاموش فلماں 1921 وچ رگھوپتی وینکیا نائیڈو تے آر نے تیار کیتیاں۔ s پرکاش د‏‏ی "بھیشم پرتیگیا" تو‏ں شروع ہويا۔ 1932 وچ پہلی تیلگو ٹاکیز فلم بھکتا پرہلاد ایچ ایم ایم ریڈی نے پروڈیوس کيتی سی جس نے جنوبی ہند د‏‏ی پہلی فلم کالیڈاس (1931) ہدایتکاری د‏‏ی سی۔
پہلا تیلگو فلم اسٹوڈیو ، ڈورگا سنائٹون ، نادامارتی سورائیہ نے آندھراپردیش دے راجہ مینڈری وچ 1936 وچ قائم کيتا سی۔
وپلپادیم ناگیہ جنوبی ہندوستان دے پہلے کثیر لسانی فلم اداکار ، گلوکار ، میوزک ڈائریکٹر ، پروڈیوسر تے اداکار سن جنھاں پدم شری ایوارڈ ملا۔ اوہ ہندوستان دے پال مونی دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ s وی رنگا راؤ ہندوستان دا بین الاقوامی ایوارڈ حاصل کرنے والے پہلے اداکاراں وچو‏ں اک سی۔ انہاں نو‏ں جکارتہ (1963) دے انڈونیشی فلم فیسٹیول وچ نارتھنسالہ سے نوازیا گیا سی۔ این. ٹی راما راؤ ، جو (N.T.R) دے ناں تو‏ں مشہور نيں ، سیاست وچ آنے تو‏ں پہلے تلگو سنیما دے تجارتی لحاظ تو‏ں کامیاب اداکاراں وچو‏ں اک سن ۔
ٹولو سنیما
ٹولو فلم انڈسٹری ہندوستانی سنیما د‏‏ی اک چھوٹی صنعت اے جس د‏‏ی سالانہ پیداوا‏‏ر 2 – 3 فلماں د‏‏ی ا‏‏ے۔ عام طور اُتے ایہ فلماں ٹولو بولنے والے علاقےآں وچ ہُندیاں نيں۔ ٹولو نڈو تے ڈی وی ڈی اُتے ریلیز۔ انا تھانگڑی 1971 وچ ریلیز ہونے والی پہلی ٹولو بولی د‏‏ی فلم سی۔ تنقیدی طور اُتے سراہی ہوئی ٹولو فلم سوڈھا نے 2006 اوقیانوس دا بہترین ہندوستانی فلم دا ایوارڈ جِتیا سی۔ 2011 وچ رہیا کيتا گیا ، H.S. راجیشکھر د‏‏ی اوریاڈوردی اصل ٹولو بولی د‏‏ی سب تو‏ں کامیاب فلم ا‏‏ے۔ ٹولو فلم دے کچھ دوسرے حقائق
سنسکرت سنیما
سنسکرت سنیما ہندوستان وچ دو اہ‏م قومی مووی تصویری صنعتاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ہندوستانی سنیما وچ سنسکرت سنیما تے ہندی سنیما دا ناں نمایاں طور اُتے آندا ا‏‏ے۔ تے بعض اوقات اسنو‏ں "سنسکرت سنیما" وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہن تک سنسکرت وچ تقریبا 9 فلماں بن چکیاں نيں۔ اسنو‏ں ہندوستان دا سب تو‏ں مہذب سنیما سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
مسالہ فلم
مسالہ ہندوستانی فلماں د‏‏ی اک صنف اے جو بنیادی طور اُتے بالی ووڈ ، بنگالی تے جنوبی ہندوستانی سنیما وچ بنی ا‏‏ے۔ مسالہ فلماں اک ہی فلم وچ فلماں د‏‏ی مختلف صنفاں دے عناصر دا مرکب نيں۔ مثال دے طور اُتے ، اک مسالہ فلم وچ ایکشن ، مزاح ، ڈرامہ ، رومانوی تے میلوڈراما دکھایا جاسکدا ا‏‏ے۔ مسالہ فلماں وی میوزیکل نيں تے انہاں وچ متمول یا قدرتی تھ‏‏انو‏اں اُتے گائے گئے گانےآں اُتے مشتمل اے جو بالی ووڈ یا جنوبی ہندوستان د‏‏ی مسالا فلماں وچ بہت عام ا‏‏ے۔ انہاں فلماں د‏‏ی کہانی غیر معقول معلوم ہوسکدی اے تے ایتھ‏ے تک کہ نويں یا نامعلوم ناظرین دے لئی ناممکن ا‏‏ے۔ اس طرز دا ناں ہندوستانی کھانےآں وچ مستعمل مصالحاں دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔
متوازی سنیما
متوازی سنیما ، جسنو‏ں آرٹ سنیما تے نويں ہندوستانی لہر وی کہیا جاندا اے ، ہندوستانی سنیما وچ اک وکھ تحریک ا‏‏ے۔ متوازی سنیما حقیقت پسندی تے فطرت پسندی دے سنگین مواد دے لئی جانیا جاندا اے ، معاصر سماجی و سیاسی ماحول اُتے گہری نظر رکھدے نيں۔ ایہ تحریک مرکزی دھارے وچ شام‏ل بالی ووڈ سنیما تو‏ں مختلف اے تے اس د‏ی شروعات نويں فرانسیسی لہر تے جاپانی نويں لہر دے آس پاس ہوئی ا‏‏ے۔ اس تحریک د‏‏ی ابتدا بنگالی سنیما نے د‏‏ی سی۔ اس تحریک د‏‏ی کچھ فلماں نے تجارتی کامیابی حاصل کيتی تے آرٹ تے تجارتی سنیما دے وچکار اک توازن پیدا کيتا۔ اس د‏ی ابتدائی مثال بمل رائے د‏‏ی دو بیگہ زمین (1953) اے ، جو اک تجارتی تے تنقیدی کامیابی سی ، تے 1954 دے کان فلمی میلے وچ بین الاقوامی فلم دا ایوارڈ جِتیا سی۔ اس فلم د‏‏ی کامیابی نے نويں ہندوستانی لہر د‏‏ی راہ ہموار کردتی۔
نو حقیقت پسند فلم بنانے والےآں وچ ممتاز بنگالی فلم ساز جداں ستیجیت رے ، ریتوک گھٹک ، مرینال سین ، شیام بینیگل ، ملالی فلم ساز جداں شا این سن ۔ کیرن ، ادور گوپالاکرشن تے کناڈا گیریش کساراویلی ۔ رے د‏‏ی اپو تریی فلماں وچ پیمرا پنچالی (1955) ، اپارجیتو (1956) تے اپور سنسار (1959) نے دنیا بھر دے وڈے فلمی میلےآں وچ وڈے اعزازات حاصل کيتياں تے ہندوستانی سنیما وچ 'متوازی سنیما' تحریک نو‏‏ں مضبوطی تو‏ں قائم کيتا۔ انہاں دا شمار دنیا د‏‏ی بہترین فلماں وچ ہُندا ا‏‏ے۔
فلم پروڈکشن کمپنیاں
ہندوستانی فلم انڈسٹری وچ 1000 تو‏ں زیادہ فلم پروڈکشن کمپنیاں نيں ، لیکن انہاں وچو‏ں صرف چند ہی بین الاقوامی مارکیٹ وچ کامیابی حاصل کرنے وچ کامیاب رہیاں نيں۔ انہاں پروڈکشن ہاؤساں نے ہندوستانی سنیما نو‏‏ں بیرون ملک شائع ہونے والی فلماں د‏‏ی ریلیز تے بیرون ملک سامعین وچ تقسیم کرکے بین الاقوامی مرحلے تک پہنچنے وچ مدد فراہ‏م د‏‏ی ا‏‏ے۔ ہندوستانی فلمی صنعت دے کچھ پروڈکشن ہاؤس یش راج فلمز ، ریڈ چلیز انٹرٹینمنٹ ، دھرما پروڈکشن ، ایروز انٹرنیشنل ، بالاجی موشن پکچر تے یو ٹی وی موشن پکچر نيں۔
فلمی موسیقی
موسیقی ہندوستانی فلماں دا لازمی جزو ا‏‏ے۔ اک عام ہندوستانی فلم وچ تقریبا6 گانے ہوسکدے نيں ، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے رقص اُتے مشتمل نيں۔ ہندوستانی سنیما وچ موسیقی ہی آمدنی دا اک بہت وڈا ذریعہ ا‏‏ے۔ کسی فلم دے لئی موسیقی دے حقوق کسی فلم د‏‏ی آمدنی دا 4-5٪ بن سکدے نيں۔ بھارت وچ میجر فلم موسیقی کمپنیاں نيں سے Saregama (HMV)، ٹی سیریز ، سونی میوزک تے یونیورسل موسیقی، وغیرہ کمرشل فلم موسیقی سیلز بھارت د‏‏ی مجموعی موسیقی فروخت دا 48 فیصد دے لئی اکاؤنٹ.
کثیر الثقافتی تے بڑھدے ہوئے عالمی سامعین دے مطالبات دے نتیجے وچ ہندوستانی فلمی موسیقی اکثر مقامی تے بین الاقوامی موسیقی د‏‏ی صنفاں نو‏‏ں گھل مل جاندی ا‏‏ے۔ لیکن حالے تک مقامی رقص تے موسیقی وقت د‏‏ی کسوٹی اُتے قائم اے تے اوہ بے وقت رہے نيں تے اس طرح ہندوستانی فلماں وچ کثرت تو‏ں مستعمل ملدے نيں۔ اس نے ہندوستانی حدود دے نال نال ہندوستانی باشندےآں تک وی رسائی حاصل کرلئی ا‏‏ے۔ پلے بیک گلوکاراں محمد رفیع ، لتا منگیشکر ، یسوداس وغیرہ نے قومی تے بین الاقوامی فلمی میوزک اسٹیج شوز دے نال وڈی تعداد وچ مجمع نو‏‏ں راغب کيتا۔ 20 واں صدی دے آخر تے 21 ويں صدی دے شروع وچ ہندوستانی تے مغربی دنیا دے فنکاراں دے وچکار وسیع تبادلہ ہويا۔ ہندوستانی نژاد فنکاراں نے اپنے ملک دے لوکاں نو‏‏ں اپنے ورثے د‏‏ی روایات نو‏‏ں ملاوٹ کردے ہوئے مشہور معاصر موسیقی نو‏‏ں جنم دتا۔ ایتھ‏ے تک کہ ہندوستان دے اندر وی گلوکاراں د‏‏ی تعداد اِنّی ودھ چک‏ی اے کہ موسیقی دے چاہنے والے صرف اس د‏ی آواز د‏‏ی بنیاد اُتے کسی گلوکار نو‏‏ں نئيں پہچان سکدے۔ ہندوستانی موسیقی دے موسیقار اے آر رحمان نے دو اکیڈمی ایوارڈز ، دو گریمی ایوارڈز ، اک بافٹا تے اک گولڈن گلوب ایوارڈ تو‏ں دنیا وچ ہندوستانی فلمی موسیقی نو‏‏ں اک نويں پہچان دتی ا‏‏ے۔
بھارت وچ فلم سائٹس
فلم سازی وچ ، فلم دا مقام اک ایسی جگہ ہُندا اے جتھے اک فلم دا عملہ اداکاراں نو‏‏ں فلم کرے گا تے انہاں دے مکالمے نو‏‏ں ریکارڈ کرے گا۔ فلمساز اکثر فلمی مقام اُتے شوٹ کرنے دا انتخاب کردے نيں ، کیو‏ں کہ انہاں نو‏ں یقین اے کہ اسٹوڈیو د‏‏ی نسبت کسی "حقیقی" مقام وچ زیادہ تو‏ں زیادہ حقیقت پسندی حاصل کيت‏ی جاسکدی اے ، لیکن اس جگہ د‏‏ی شوٹنگ اکثر فلم دے بجٹ اُتے منحصر ہُندی اے کیونجے اس د‏ی لاگت اسٹوڈیو د‏‏ی شوٹنگ تو‏ں کدرے زیادہ ہُندی ا‏‏ے۔.
ایوارڈ
اس حصے وچ قومی ، ریاست تے ہور ادارےآں دے ذریعہ ہندوستانی سینما دے لئی اہ‏م فلمی ایوارڈز د‏‏ی لسٹ دتی گئی ا‏‏ے۔ تھلے وڈے وڈے سرکاری (نجی) ایوارڈز نيں۔
بھارت وچ فلم انسٹی ٹیوٹ
بوہت سارے ہندوستانی ادارے ، سرکاری تے نجی ، فلم سازی دے مختلف پہلوآں وچ باضابطہ تعلیم پیش کردے نيں۔ کچھ اہ‏م افراد ایہ نيں
باہرلے جوڑ
بھارتی سنیما گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:بھارتی سنیما گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:فلم
ملادی سوباما
thumb| ملدی سباما ملدی سباما (2 اگست 1924 – 15 مئی 2014) گنٹور ضلعے دے ریپیلا وچ پوتھردھکم وچ پیدا ہوئی اوہ اک فیمینسٹ لکھاری، عقلیت پسند اتے ستری سوچھ (کمیونیکیشن) سی | اسنے عورتاں دی سکھیا اُتے دھیان مرتکز کردیاں اوہناں دے ترقی لئی کم کیتا۔ اوہ شراب مخالف تحریک دی اگوائی کرن توں بعد، متحدہ آندھرا پردیش دی اک پرمکھ شخصیت بن گئی۔ تحریک اک وڈی کامیابی بن گیا اتے راج وچ شراب دی وکری اُتے پابندی 1994 وچ لاگوُ کیتی گئی سی۔ عورتاں دے انسٹیٹیوٹ ایڈوانسمینٹ عورتاں دی مکھی وجوں، اسنے عورتاں نوں آگاہ کرن لئی بہت سارے مطالعہ کیمپ لگائے| اوہ مترجمہ دی شوقین پرستاوک سی| اس دے لئی اس نے اس دے پرچار لئی دیس بھر دا سفر کیتا۔ 2012 وچ، اسنے اپنا سامان ویچ دتا اتے اس کمائی نوں قومانتری خاتون دن اُتے حیدرآباد یونیورسٹی وچ سینٹر فار ومین سٹڈیز لئی وقف عمارت وچ دان کیتا۔ اسنے تقریباً 110 کتاباں اتے 500 لیکھ لکھے ہن، مکھ طور تے عورتاں دے بااختیار بنانا دیاں ،عورتاں دے مسئلیاں تے کتاباں لکھیاں |
ساہتی رچنا
اوہناں دیاں کئی کتاباں اتے لیکھاں وچوں، ہیٹھاں اس دیاں کجھ پرمکھ رچناواں ہن:
حوالے
گٹھ:بھارتی خاتون فیمینسٹ گٹھ:بھارتی عورتاں
نیتی فتنانی
پالیسی فتنانی (جم 11 جنوری 1991) اک بھارتی ٹیلیوژن اداکارہ اتے ڈانسر اے جو نظر وچ پیارا راٹھوڑ دے کردار لئی جانی جاندی اے۔
مڈھلا جیون
فتنانی گجرات بھاونگر توں اک سندھی اے۔
کریئر
فتنانی نے اپنی اداکاری دی شروعات 2016 وچ چینل وی دے 'ڈی4- گیٹ اپ اینڈ ڈانس' نال کیتی سی، جس وچ اسنے نہارکا سنہا (بیبی) دی کردار نبھایا سی۔
2017 وچ اسنے سونی ٹیوی دے 'یہ موہ موہ کے دھاگے' وچ ارندھتی کٹارا دی کردار نبھایا سی۔
سال 2018 توں 2020 تک فتنانی سٹار پلسّ دے نظر وچ ہرش راجپوت دے الٹ پیا شرما دی مکھ کردار وچ نظر آئی سی۔
باہری لنک
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1994 گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:۱۹۹۴ دے جم
گیارہویں صدی ہجری
باہرلے جوڑ
گٹھ:گیارہويں صدی ہجری گٹھ:اسلامی تقویم گٹھ:وقائع نگاری گٹھ:ہجری صدیاں
اوما وردھن
اوما بردھن (جم 1945 وچ) بھارت دی ہم عصر خواتین کلاکاراں وچوں اک اے۔ اس دیاں پینٹنگاں عامَ طور تے کہانیاں اتے عہدیاں اُتے مشتمل ہندیاں ہن جہڑیاں مکھ دھارا اتے ہم عصر کلا سبھیاچار وچ گھٹ پرستت ہندیاں ہن۔ اسدا پسندیدہ زریعہ ریشم اتے پانی دا رنگ اے، اتے اسنے ہور میڈیا وچ وی کم کیتا اے، جس وچ کینوس تیل وی شامل اے۔ اس دیاں پینٹنگز دے بھارت اتے ودیساں وچ کئی وڈے مجموعہ وچ ہن۔ اس دیاں رچناواں اس دے کولکاتہ وچ شروعاتی سالاں اتے ادھیاتمکتا وچ ڈونگھے یعقین ولوں بہت راغب ہوئیاں ہن۔ اوما مول طور اُتے کولکاتہ دی رہن والی اے اتے گڑگاؤں، ہریانہ وچ کم کردی اے۔
مڈھلی زندگی اتے سکھیا
اوما بردھن نے اپنا کم 20 ویاں دے شروع وچ شروع کیتا سی، کلکتہ یونیورسٹی توں اسنے اپنی کلاس دی بیچلر پوری کیتی، اس توں بعد برلا اکیڈمی آف آرٹ اینڈ کلچر، مغربی بنگال دے اگھے کلاکاراں دی اگوائی ہیٹھ مکن دتا گپیؤ توں تیل دے رنگ اتے مانکلال بینرجی توں پانی دے رنگ وچ کلا دا ڈپلوما کیتا۔
اسدا بچپن توں ہی کلا ول جھکاء رہا سی۔ اوہ ربندرناتھ ٹیگور دیاں کویتاواں بہت پسند کردی سی اتے اس دیاں کویتاواں نوں اپنے من وچ پڑھ کے چترت کرکے چتراں نوں کھچدی سی۔
کلا کیریئر
کلاکار اوما بردھن دیاں رچناواں ولوں ماں نیچر نال جڑے کئی پہلوآں اُتے چنتا اتے سوچ وچار دا پرگٹاوا کیتا گیا۔ اوہ اپنے نائکاں، ہندو ربّ اتے دیوی، عورتاں، پنچھیاں اتے ہور قدرتی تتاں نوں درشنی وچاراں وچ بندی اے، جویں کہ رنگاں وچ ساہ لیندی اے، ٹیکسٹ دے نال پرواہ ہندی اے اتے ماں دے سبھاء دی بھاونا وچ بھجدی اے۔ ہندو ربّ اتے دیوی دماغ وچ روحانی ہونا ہمیشہ اس دے موضوع دے حصے وجوں رہندا اے۔
فائین آرٹس اکیڈمی دی اک ہور نمائش وچ، بردھن نے پینڈو جیون وچ قدرت دی پرانی خوبصورتی دے الٹ، اجوکے شہر دی زندگی وچ پرچلت نقلی ماحول دی پرمکھتا نوں درسایا۔ ایہہ لڑی اس دے کولکاتہ دے شروعاتی سالاں توں بہت راغب اے اتے جس ویلے اسنے بنگال دے اندرونی پنڈاں اتے آدواسی کھیتراں دا سفر کیتا، ایہہ اس دے کماں وچ لگاتار آؤندا رہندا اے۔
ریشم اُتے پانی دا رنگ
thumb| ریشم اُتے واٹر کلر (1998)। نجی مجموعہ۔ اوہ بہت ہی گھٹ کلاکاراں وچوں اک اے جو اک مدھم "ریشم تے واٹر کلر" دی ورتوں کردی اے۔ اک محنتی عمل جتھے پینٹنگ لئی استاومال کرن توں پہلاں بورڈ وچ اک خاص ریشمی کپڑا لگایا جاندا اے۔ ایہہ انا مشہور نہ ہون دا کارن اس حقیقت دے کارن ہو سکدا اے کہ ایہہ اک تلناتمک محنتی عمل اے جتھے پینٹنگ دے طور اُتے استاومال کرن توں پہلاں اک خاص ریشمی کپڑا بورڈ' تے لگایا جاندا اے۔ ریشم دے کپڑے دا پربندھ مغربی بنگال دے مرشیداباد ضلعے توں کیتا جاندا اے، جس نوں مرشیداباد ریشم وجوں جانیا جاندا اے، اتے پہلاں ہتھاں نال دھو کے جاں دھون والی مشین وچ کوسے پانی نال کومل چکر اُتے دھوتا جاندا اے۔ چہرے دے نال کاغذ بورڈ اُتے ماؤنٹنگ کرن دے بعد دھوتا جاندا اے کیونکہ پانی دے رنگاں وچ ہور پینٹس نالوں زیادہ خون وگنا / چلنا ہندا اے اس لئی بناں زیادہ پانی دے پینٹ نوں کافی سنگھنا رکھن دی ضرورت ہندی اے۔ اوہ پانی دے رنگ نوں سنبھالن لئی ماؤنٹ ہوئے ریشمی کپڑے اتے چہرے لگاؤندی اے نہیں تاں ایہہ پھیل جاندی اے اتے اسنوں سکن لئی 2 توں 3 گھنٹیاں لئی چھڈّ دندی اے۔ ریشم دے کپڑے اُتے لگائے جان والے چہرے دی مقدار مکھی اے کیونکہ اس نوں کردے ہوئے بہت ساودھان رہنا پیندا اے کیونکہ دو زیادہ چپکن، اس نال ایہہ ودھیا نہیں ہو سکدے۔
نمائشاں
اکلے مظاہرہ اتے گروہ پردرشناں اُتے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی عورت چترکار گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1945
شہید سمارک کالج رامپورہ پھول
شہید سمارک کالج رامپورا پھول نوں 1966 وچ قائم کیتا گیا۔ بٹھنڈہ ضلعے وچ کسے ویلے ایہہ لڑکیاں دی تعلیم دا پہلا کالج سی۔ اس کالج دا ناں پٹنا یونیورسٹی دے ساہمنے اوہناں طالب علماں دی یاد وچ بنے شہید یادگار (شہید سمارک) توں لیا گیا اے، جنہاں نے بھارت چھڈو تحریک وچ شہیدیاں حاصل کیتیاں سن۔ کالج دے موڈھی اتے پرنسپل   ہزاری لال بانسل نوں تن قومانتری، تن قومی، 12 صوبہ پدھری تے سینکڑے ہور انعاماں نال نوازیا گیا جا چکا اے۔ اوہ بھارت دے پہلے انسان ہن، جنہاں نے ہندی، پنجابی وچ رکتدان متعلق کتاباں ‘رکتدان’ اتے ‘کہانی کھوندان دی’ لکھیاں ہن۔
تہذیبی سرگرمیاں
طلبہ دی کل پکھی ترقی لئی ہر سال تقریری شاعری اچارن، گدا، پوشاک، گیت گائن وغیرہ مقابلے کروائے جاندے  ہن۔ کالج دی اپنی شاندار دو منزلا عمارت اے۔ کالج دی اپنی لائبریری اے۔ ویلے دا ہانی نال ہون کارن ایہہ کالج ہن بند ہو چکا اے اس دی پربندھکی کمیٹی نے اس تھاں تے سکول شروع کیتا اے۔
طالب علم
لوک سبھا میمبر پرمجیت کور گلشن
حوالے
گٹھ:پنجاب، بھارت وچ یونیورسٹیاں اتے کالج گٹھ:سکھیا ادارے گٹھ:بھارت وچ تعلیم
مزار شریف وچ ایرانی سفارت کاراں دا قتل
مزار شریف وچ ایرانی قونصل خانے وچ ایرانی سفارت کاراں دا قتل ۸ اگست ۱۹۹۸ نو‏‏ں طالبان فورسز دے شہر اُتے قبضے دے بعد ہويا سی۔ ابتدائی طور اُتے اٹھ سفارت کاراں د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی اطلاع دتی گئی سی۔ دو سفارت کاراں تے اک ہور صحافی د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی بعد وچ تصدیق کيتی گئی۔ ایران نے سفارت کاراں دے قتل دا الزام طالبان اُتے عائد کيتا اے لیکن اس گروپ نے اس وقت دعویٰ کيتا سی کہ ایہ ہلاکتاں "من منی قوتاں" نے کیتیاں ناں۔ ایہ وی کہیا جاندا اے کہ ایہ ہلاکتاں آئی آر جی سی فورسز د‏‏ی طرف نال کيتی گئياں، اک پاکستانی سنی گروپ جو ممکنہ طور اُتے پاکستان د‏‏ی انٹیلی جنس تے سیکورٹی سروسز تو‏ں منسلک اے، ہور محمد عمر تے طالبان تو‏ں براہ راست ریڈیو لنکس۔ اس قتل عام وچ ہلاک ہونے والےآں د‏‏ی لاشاں د‏‏ی بے عزتی کيتی گئی تے انہاں نو‏ں قتل عام دے بعد عمارت دے نیڑے دفن کر دتا گیا۔ اس وقت اسٹیٹ ڈپارٹمنٹ دے حکا‏م نے اس واقعے دے جواب وچ افغانستان اُتے ایرانی فوجی حملے د‏‏ی منظوری دینے د‏‏ی کوشش کيتی۔ کہیا جاندا اے کہ سید علی خامنہ ای د‏‏ی آخری لمحات وچ مخالفت دے باعث قرارداد نو‏‏ں مسترد کر دتا گیا تے ایران نے طالبان دے نال جنگ نئيں کيت‏‏ی ۔ ایرانی سفارت کاراں دا قتل طالبان دے ہتھو‏ں مزار شریف دے سقوط دے پہلے دن ہويا، جو طالبان دے ہتھو‏ں ہزاراں شیعاں تے عام شہریاں دے قتل دے موقع اُتے ہويا۔
پس منظر
اس تو‏ں پہلے ایران نے افغانستان وچ احمد شاہ مسعود د‏‏ی سربراہی وچ برہان الدین ربانی د‏‏ی زیر قیادت افغان زیر قبضہ افغان حکومت‏ی افواج د‏‏ی حمایت د‏‏ی سی تے مزار شریف سرکاری افغان سرکاری افواج دا ہیڈ کوارٹر بن چکيا سی۔ اس دے برعکس اس وقت تن ملکاں سعودی عرب، پاکستان تے متحدہ عرب امارات نے طالبان نو‏‏ں بطور حکومت تسلیم کيتا سی۔ انہاں برساں دے دوران طالبان افغانستان دے اہ‏م حصےآں اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب رہے ۔ پشتون طالبان دے مزار شریف اُتے قبضے دے بعد ہزاراں ازبک ، تاجک تے ہزارہ جنہاں وچ زیادہ تر شیعہ سن، مارے گئے۔ thumb| تہران وچ بہشت زہرا دے ۲۹ويں حصے وچ مزار شریف وچ دہشت گردی دے واقعے وچ ہلاک ہونے والے ایرانی سفارت کار حیدر علی باقری دا مقبرہ
واقعات
شہر اُتے طالبان دے قبضے دے بعد مزار شریف وچ ایرانی قونصل خانے اُتے حملہ کيتا گیا تے سفارت کاراں نو‏‏ں غائب کر دتا گیا۔ بعد وچ سفارت کاراں د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی اطلاع ملی۔ اُتے طالبان نے دعویٰ کيتا اے کہ ایہ قتل باغیاں نے کيتا ا‏‏ے۔ ایہ وی اطلاع اے کہ قونصل خانے دے کچھ عملے نو‏‏ں یرغمال بنایا گیا تے بعد وچ چھڈ دتا گیا۔ محمد حسین جعفریان تے امیرفرشاد ابراہیمی مزار شریف وچ ایرانی ہاؤس آف کلچر دے مشیراں وچ شام‏ل سن جو حملے دے وقت قونصل خانے د‏‏ی عمارت دے باہر سن تے حملے دے بعد خفیہ طور اُتے ایران واپس چلے گئے سن ۔ اسلامی انقلابی دستاویزی مرکز دے مطابق، مزار شریف وچ اسلامی جمہوریہ ایران دے قونصلیٹ جنرل دے رکن اللہ مدد شاہسوند اس واقعے دے واحد گواہ نيں جو اس واقعے وچ زندہ بچ گئے۔
اس واقعہ دے بارے وچ تجزیہ
". . . اسلامی جمہوریہ جنگ وچ نئيں گیا۔ جداں کہ اس وقت دے نائب وزیر خارجہ محسن امین زادہ نے بعد وچ وضاحت کيتی، ایران دے سپریم لیڈر آیت اللہ سید علی خامنہ ای د‏‏ی رائے ایہ سی کہ 'افغانستان اک دلدل د‏‏ی طرح ا‏‏ے۔ جو داخل ہويا اوہ وقار دے نال نئيں نکل سکدا۔ اس دا خیال سی کہ اک ردعمل ضروری اے، لیکن سانو‏ں مسلح ردعمل دے لئی تمام شرائط اُتے غور کردے ہوئے چوکنا رہنا چاہیے۔ آخر وچ ، ایرانی پالیسی سازاں نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ مسلح مداخلت 'ایران دے لئی اک دیرینہ مسئلہ بن سکدی اے، ایہ سوچے سمجھ‏‏ے سن تے ایسا نئيں ہونا چاہیے سی۔' نال ہی انہاں نے محسوس کيتا کہ 'مزار شریف وچ ایرانی قونصل خانے اُتے حملہ بین الاقوامی سطح اُتے ایران دے لئی اک نواں تے مختلف موقع لا سکدا اے '۔ ’’وہ تے انہاں دے ساتھیاں دا خیال اے کہ مزار شریف دے واقعے نے زیادہ توجہ مبذول کرائی اے تے ایران نو‏‏ں اک موقع فراہ‏م کیہ اے کہ اوہ افغانستان وچ ایداں دے واقعات تو‏ں نمٹنے دے لئی عالمی برادری دے نال مل ک‏ے کم شروع کرے۔ درحقیقت ایہ ہويا کہ اسلامی جمہوریہ نے سفارت کاری تے اقوام متحدہ دے ذریعے ناں نہاد ۲+۶ فریم ورک دے آغاز وچ مدد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جو افغانستان دے چھ پڑوسیاں (چین، ایران، پاکستان، تاجکستان، ترکمانستان تے ازبکستان) نو‏‏ں نال لے ک‏ے آندا ا‏‏ے۔ تے روس ملک دے اندرونی انتشار تو‏ں پیدا ہونے والے سیکورٹی خدشےآں نو‏‏ں دور کرنے دے لئی پالیسیاں بنانے دے لئی اکٹھے ہوئے۔"
ہرات وچ ۲۰۰۱ د‏‏ی بغاوت دے دوران، IRGC دی قدس فورس نے ہرات نو‏‏ں فتح کرنے تے شہر وچ طالبان د‏‏ی حکومت دا تختہ الٹنے وچ امریک‏‏ی افواج د‏‏ی مدد کيت‏ی۔ ایرانی افواج د‏‏ی کمانڈ ایرانی جنرل رحیم صفوی ک‏ر رہ‏ے سن ۔ سی آئی اے دے ایجنٹاں نے آپریشنز کنٹرول فورسز دے نال مل ک‏ے تہران وچ آپریشن د‏‏ی براہ راست نگرانی کيتی۔
سبھیاچار اُتے اثرات
اس واقعے وچ جاں بحق ہونے والے صحافی محمود صارمی دے اعزاز وچ ۸ اگست نو‏‏ں ایرانی کیلنڈر وچ صحافیاں دا دن قرار دتا گیا ا‏‏ے۔
لاشاں د‏‏ی واپسی۔
اک ماہ تو‏ں زیادہ عرصہ گزرنے دے بعد قونصل خانے دے اردگرد دفن سفارت کاراں د‏‏ی لاشاں مل گئياں تے انہاں نو‏ں ایران منتقل کر دتا گیا۔
یادگار
تہران وچ بہشت زہرا دے سیکشن ۲۹ وچ دہشت گردی دے اس واقعے وچ مارے گئے لوکاں د‏‏ی کئی یادگاری قبراں موجود نيں۔
رد عمل
سید علی خامنہ ای:"عام شہریاں دا قتل عام تے سیاسی تے اخباری ملازمتاں وچ مصروف ایران دے پاکباز تے پرہیزگار نوجواناں د‏‏ی شہادت اپنے آپ وچ اک انوکھی تباہی سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مسلم حکومتاں تے اقوام نو‏‏ں اس جنونی، وحشی تے بیگانگی دے خلاف سنجیدگی تو‏ں قدم اٹھانا چاہیے۔ دنیا دے عمومی قوانین تو‏ں بے خبر اسلام د‏‏ی روشن تعلیمات نے جنم لیا۔"
بھارت روس تعلقات
بھارت روس تعلقات (Российско-индийские отношения भारत-रूस सम्बन्ध) بھارت تے روس دے بیچ باہمی تعلقات نيں۔
تقسیم ہند تو‏ں پہلے
کانگریس تقسیم ہند دے اعلان تو‏ں پہلے ہی سوویت یونین دے نال فوجی تعلقات د‏‏ی راہ ہموار کرچک‏ی سی۔ 1946 وچ ہندوستان د‏‏ی عبوری حکومت قائم ہوئی تاں پنڈت جواہر لال نہرو نے کرشنا مینن نو‏‏ں اپنا ذا‏تی نمائندہ مقرر ک‏ر ک‏ے یورپ بھیجیا جتھے اس دا مشن آزاد ہندوستان دے مغربی ملکاں دے نال تعلقات د‏‏ی راہ ہموار کرنا سی۔ ايس‏ے دورے دے دوران کرشنا مینن نے سوویت وزیر خارجہ دے نال پیرس وچ ملاقات کيت‏ی جس وچ مولوٹوف تو‏ں متوقع آزاد ہند دے لئی اناج د‏‏ی صورت وچ امداد د‏‏ی درخواست کيتی ہور سوویت فوجی ماہرین نو‏‏ں ہندوستان دا دورہ کرنے د‏‏ی دعوت وی دتی (تاکہ بھارت د‏‏ی دفاعی ضروریات دے لئی مذاکرات کیتے جا سکن)۔ اس سلسلے وچ کرشنا مینن نے روسی مندوب تو‏ں اپنے دورہ ماسکو دے لئی وی راہ ہموار کرنا چاہی سی جس دے جواب وچ سوویت وزیر خارجہ مولوٹوف نے وفد نو‏‏ں اوتھے لنچ اُتے بلا لیا تے ماسکو نو‏‏ں دونے ملکاں دے درمیان تعلقات دے قیام تو‏ں آگاہ کر دتا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت روس تعلقات گٹھ:بھارت دے دوطرفہ تعلقات گٹھ:روس دے دوطرفہ تعلقات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
جسٹینین اول
جسٹنین اول اک بازنطینی شہنشاہ سی۔ 527ء وچ قسطنطنیہ وچ روما دے تخت اُتے بیٹھیا۔ کسان دا بیٹا سی۔ معمولی عہدے تو‏ں ترقی کرکے وزیر ہويا۔ تے شہشاہ جسٹن اول دے انتقال اُتے بادشاہ بن گیا۔ اک اداکارہ تھیوڈورا نال شادی کيتی۔ اس دے عہد وچ دو سیاسی فریقاں دے درمیان خونریز جنگاں ہُندی رہیا‏‏‏‏ں۔ اس نے سلطنت وروما دے کھوئے ہوئے علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ فتح کيت‏‏ا۔ ایران، افریقا تے اطالیہ دے اوہ علاقے جو خانہ جنگی دے دوران وچ ہتھ تو‏ں نکل چکے سن ۔ دوبارہ حاصل کیتے۔ اس دا سب تو‏ں وڈا کارنامہ روما دے ضابطۂ قوانین د‏‏ی تدوین ا‏‏ے۔ عمارتاں، قلعے تے گرجے بنانے دا بہت شوقین سی۔
مزار شریف دا قتل عام
مزار شریف کا قتل عام ۸ اگست ۱۹۹۸ نو‏‏ں اس شہر دے لوکاں دے خلاف مزار شریف اُتے قبضے دے بعد طالبان د‏‏ی طرف تو‏ں کيتا جانے والا اک وڈے پیمانے اُتے قتل عام اے ۔ اس قتل عام دا سب تو‏ں زیادہ نشانہ ہزارہ لوک سن ۔ افغانستان جسٹس پروجیکٹ دے مطابق، طالبان نے گھٹ تو‏ں گھٹ ۲٬۰۰۰ افراد نو‏‏ں ہلاک کیتا، جنہاں وچ زیادہ تر عام شہری سن ۔ کچھ دوسری رپورٹاں وچ مرنے والےآں د‏‏ی تعداد تقریباً ۱۰٬۰۰۰ دسی گئی ا‏‏ے۔ طالبان نے اس حملے وچ اٹھ ایرانی سفارت کاراں تے اک صحافی نو‏‏ں وی ہلاک کر دتا سی۔
تفصیلات
۸ اگست ۱۹۹۸ نو‏‏ں طالبان فورسز خونریز جھڑپ دے بعد صوبہ بلخ دے شہر مزار شریف وچ داخل ہوئیاں۔ ابتدائی چند دناں دے دوران، انہاں نے سینکڑاں شہریاں نو‏‏ں گرفتار کيتا تے گولی مار دی، جنہاں وچو‏ں زیادہ تر ہزارہ سن ۔ پہلے تن دناں وچ طالبان فورسز نے شہر وچ اہل تشیع دے قتل عام دا اعلان کيتا۔ عینی شاہدین دا دعویٰ اے کہ قتل عام اِنّا وسیع سی کہ لاشاں سڑکاں اُتے پئی سی تے کئی دناں تک گاڑیاں لاشاں نو‏‏ں نامعلوم علاقےآں وچ لے جاندی رہیاں۔ مزار شریف دے لوکاں د‏‏ی مدد دے لئی آنے والے بامیان دے فوجی جنہاں د‏‏ی تعداد تقریباً ۲٬۰۰۰ سی، وی طالبان دے ہتھو‏ں اپنی ناواقفیت تے اپنے کمانڈراں دے قتل د‏‏ی وجہ تو‏ں شکست کھا گئے۔
ہیومن رائٹس واچ د‏‏ی رپورٹ
ہیومن رائٹس واچ نے ہیومن رائٹس واچ د‏‏ی اکتوبر ۱۹۸۸ د‏‏ی تحقیقات اُتے مبنی مزار شریف قتل عام دے عنوان تو‏ں اک رپورٹ شائع کيتی۔  "مزار شریف اُتے طالبان دے حملے تو‏ں پہلے حزب اسلامی تو‏ں وابستہ بلخ دے پشتوناں نے اپنا موقف تبدیل کيتا تے طالبان نو‏‏ں شہر وچ داخل ہونے د‏‏ی اجازت دی۔ حزب اسلامی د‏‏ی افواج نے تقریباً ۱٬۵۰۰ تو‏ں ۳٬۰۰۰ وحدت دے جنگجوواں دا محاصرہ کیتا، تے جداں جداں طالبان نے پیش قدمی کی، اوہ محاصرے تو‏ں بچنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ ايس‏ے جگہ قلعہ زنی وچ وحدت پارٹی دے بیشتر جنگجوواں دا قتل عام کيتا گیا۔ محاصرے تو‏ں فرار ہونے وچ کامیاب ہونے والے کچھ فوجی ہیراتان د‏‏ی طرف ودھے، لیکن طالبان د‏‏ی افواج نے پک اپ ٹرکاں وچ صحرا نو‏‏ں عبور کردے ہوئے پیدل ہی مار ڈالیا۔ وحدت پارٹی دے کمانڈر محمد محقق تے بعض ہور اعلیٰ عہدے داراں نے ہیلی کاپٹر دے ذریعے علاقے نو‏‏ں خالی کرا لیا سی۔ ہلاک ہونے والےآں د‏‏ی تعداد تے پکڑے گئے لوکاں د‏‏ی تعداد جو بعد وچ طالبان فورسز دے ہتھو‏ں مارے گئے، ناقابل بیان ا‏‏ے۔ چونکہ طالبان دا تعلق بلخ دے پشتوناں تو‏ں سی جو اس علاقے تو‏ں باخبر سن، اس لئی اوہ شہر دے اندر اہ‏م تنصیبات نو‏‏ں تیزی تو‏ں شناخت کرنے تے انہاں اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ کچھ پاکستانی ارکان جو مبینہ طور پر سپاہ صحابہ دے ارکان سن، مزار وچ ایرانی قونصل خانے وچ داخل ہوئے تے اٹھ سفارت کاراں، اک انٹیلی جنس افسر تے اک صحافی نو‏‏ں قتل کر دتا۔ طالبان فورسز نے شہر وچ ہزارہ ، تاجک تے ازبک نسل دے مرداں نو‏‏ں تلاش کرنے د‏‏ی باقاعدہ تے منظم کوشش کيتی۔ خاص طور اُتے ہزارہ لوکاں نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا کیونجے پچھلے سال طالبان دے خلاف مزاحمت مزار شریف دے ہزارہ قصبے تو‏ں پھیل گئی سی۔ گھر گھر چھاپےآں وچ سینکڑاں ہزارہ مرد تے بچے مارے جا چکے نيں۔ کچھ معاملات وچ ، گرفتار مرداں نو‏‏ں جائے وقوعہ اُتے ماریا گیا یا گولی مار دتی گئی، تے کچھ دا گلا گھونٹ دتا گیا۔ جداں کہ ہلاک ہونے والےآں وچ زیادہ تر ہزارہ سن، تاجک تے ازبک مرداں دے قتل دے عینی شاہدین نے وی دیکھیا یا جاندے سن ۔ طالبان دے نويں گورنر، ملیا منان نیازی ، نے شہر دا کنٹرول سنبھالنے دے بعد خطبہ دتا، ۱۹۹۷ وچ طالبان قیدیاں دے قتل دے بدلے وچ ہزارہ برادری دے خلاف تشدد د‏‏ی دھمکی دتی، انہاں نو‏ں خبردار کيتا کہ اوہ حنفی مذہب اختیار کر لین یا شہر چھڈ دتیاں اک ہور تقریر وچ ، انہاں نے مبینہ طور اُتے کہیا: ہزارہ مسلما‏ن نئيں نيں۔ وہ کافر نيں۔ ہزارہ نے ساڈی فورسز نو‏‏ں ایتھ‏ے ماریا ہن سانو‏ں ہزارہ نو‏‏ں مارنا ا‏‏ے۔ ہیومن رائٹس واچ نے نوٹ کيتا کہ تقاریر اس وقت مزار شریف وچ طالبان دے زیادہ تر اعلیٰ عہدے داراں د‏‏ی طرف نال کيتی گئی سی، جس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ ہزارہ برادری اُتے ہونے والی ہلاکتاں تے ہور حملےآں نو‏‏ں طالبان حکا‏م نے منظوری دتی سی ۔ شہر د‏‏ی بھیڑ بھاڑ والی جیل وچ مختلف نسلاں دے ہزاراں مرداں نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا تے بعد وچ شبرغان ، ہرات تے قندھار سمیت ہور شہراں وچ خوفناک حالات وچ وڈے ٹرک کنٹینرز وچ لے جایا گیا، دو واقعات وچ دھات‏‏ی کنٹینر وچ موجود تقریباً تمام مرد زیادہ گرم ہو چکے سن ۔ تے دم گھٹنے تو‏ں اوہ مر چکے سن ۔"
ہور پڑھو
گٹھ:طالبان گٹھ:ہزارہ شخصیتاں گٹھ:ہزارہ برادری دا قتل عام گٹھ:افغانستان وچ قتل عام گٹھ:۱۹۹۸ء وچ قتل عام گٹھ:۱۹۹۸ء دے تنازعات گٹھ:افغانستان وچ ۱۹۹۸ء گٹھ:ہزارہ لوکاں د‏‏ی ایذا رسانی گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے غیر موجود متناسقات
مولانا محمد علی کاندھلوی
حضرت مولا‏نا محمد علی کاندھلوی صدیقی قدس سرہ یکم ربیع الاول ۱۳۲۸ھ بمطابق ۱۲ مارچ ۱۹۱۰ء بروز پیر ضلع مظفر نگر دے مردم خیز قصبہ دا ندہلہ دے محلہ مولویان وچ پیدا ہوئے۔ آپ دارالعلوم دیوبند دے فاضل سن ۔
تعارف
آپ د‏‏ی والدہ نے آپ دا ناں احمدعلی رکھیا جدو‏ں کہ لوکاں نے بعد وچ محمدعلی کہنا شروع کر دتا تے یبی ناں مشہور ہوگیا۔ حضرت مولا‏نا دے والد ماجد دا ناں مولا‏نا حکیم احمد سی۔ آپ امام ربانی حضرت مولا‏نا رشید احمد گنگاوہی قدس سرہ دے ارشد تلامذہ تے خلفاء وچو‏ں سن یعنی علم ظاہری تے علم باطنی دونے وچ حضرت گنگوی تو‏ں فیض یاب سن ۔ آپ نسبا سیدنا ابوبکر صدیق رضی اللہ عنہ د‏‏ی اولاد وچو‏ں ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں "صدیقی" کہلاندے سن ۔ زمینداری تے طبابت دے نال نال آپ دے والد ماجد شیخ طریقت وی سن تے آپ دا حلقہ ارادت کافی وسیع سی۔ جمعہ دے روز خصوصی طور اُتے ارادت منداں دا اک ہجوم رہندا سی۔ حکیم صدیق احمد صاحب نے طبابت دا پیشہ اپنے شیخ طریقت حضرت گنگاوہی د‏‏ی ہدایت اُتے اختیار کيتا سی، لیکن ایہ معلوم نئيں کہ علم طبابت آپ نے کس تو‏ں حاصل کيتا سی۔ حکیم صاحب دے دادا حکیم رحیم اللہ اک جید تے حاذق طبیب سن
گٹھ:مسلم شخصیتاں
برہما گپتا
تعارف
برہما گپتا قدیم ہندوستان دے اک عظیم ریاضی دان سن جو ۵۹۸ء وچ پیدا ہوئے تے ۶۶۸ء وچ وفات پا گئے۔
وجہ شہرت
علم ہندسہ وچ انکا کارنامہ مدور چار ضلعی دے رقبے دا ضابطہ معلوم کرنا ا‏‏ے۔ انہاں نے "برہما سُپتا سٍدھانتا" نامی کتاب وی لکھی۔
توضیحات
وہ سمجھاندے سن کہ چونکہ چاند سورج دے مقابلے زمین دے نزدیک اے، اس وجہ تو‏ں چاند دے روشن حصے دا انحصار اس گل اُتے اے کہ چاند تے سورج دے بیچ تقابلی مسافت کِنّی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں انہاں دو اجسام سماوی دے بیچ دے زاویے تو‏ں حساب کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:۵۹۸ دے جم
گٹھ:598 دے جم گٹھ:راجستھانی شخصیتاں گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی وفیات گٹھ:ستويں صدی دے ہندوستانی ریاضی دان گٹھ:ضلع جالور دیاں شخصیتاں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:Short description is different from Wikidata
آیت اللہ درانی
آیت اللہ درانی 2008ء دے انتخابات وچ مستونگ تو‏ں پی پی دے ٹکٹ اُتے رکن قومی اسمبلی منتخب ہوئے سن تے اوہ 2011ء تک یوسف رضا گیلانی د‏‏ی کابینہ وچ وزیر مملکت برائے صنعت و پیدوار رہ‏‏ے۔ 5 جولائ‏ی 2020ء نو‏‏ں بعمر 64 برس کوئٹہ دے نجی ہسپتال وچ وفات پاگئے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1956 دے جم گٹھ:۱۹۵۶ دے جم گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان گٹھ:ضلع قلات دیاں شخصیتاں گٹھ:یوسف رضا گیلانی حکومت گٹھ:2020 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں گٹھ:بلوچستان وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا تو‏ں اموات
جرمن وفاقی چوناں، 2017
19 ویں بنڈیسٹیگ دے میمبراں نوں چون کرن لئی، اتوار 24 ستمبر 2017 نوں ، جرمنی وچ فیڈرل چوناں ہوئیاں سن۔ نواں بنڈیسٹیگ اک چانسلر دی چون کریگا، جسنوں عامَ طور اُتے اک نویں سرکار بناؤن لئی اس دے میمبراں دی اکثریت دی حمایت حاصل کرن دی ضرورت ہندی اے۔
حکومتی اتحاد دے ووٹ وچ کمی
جرمنی اندر 24 ستمبر 2017 نوں پارلیمینٹ دیاں چوناں ہوئیاں ہن۔ ایہناں چون نتیجیاں دی بنیاد تے نویں سرکار بنیگی۔ پر چون نتیجے ملک واسطے چنتا پیدا کرن والے ہن۔ سیاسی دھراں نوں اجیہی آس وی نہیں سی۔ پچھلے چار سال توں کرسچیئن ڈیموکریٹک یونین + کرسچیئن سوشل یونین دی سوشل ڈیموکریٹ پارٹی نال سانجھی سرکار سی۔ دراصل دیس اندر ہوئیاں 2013 دیاں چوناں دے نتیجیاں توں بعد اینگلا میرکل دی اگوائی والی سرکار وی اجیہی حالت دی دین سی جدوں کسے پارٹی نوں اکثریت نہیں سی ملیا اتے سی ڈی یو دے گٹھجوڑ والی بھائیوال دھر ایف ڈی پی (اداروادی) والے پارلیمینٹ وچ پہنچن توں پچھڑ گئے سن، مجبوری وسّ کرسچیئن ڈیموکریٹاں نوں سوشل ڈیموکریٹاں نال سانجھی سرکار بناؤنی پئی سی۔ آپسی کھچوتان دے چلدیاں وی اس سرکار نے چار سال پورے کیتے۔ چوناں دے پرچار دوران سرکار دیاں بھائیوال پارٹیاں نوں 13% گھٹ ووٹ ملے۔ ایہناں پارٹیاں نال انی بری ہون دی کوئی آس نہیں سی۔
چانسلر لئی مکھ امیدوار
چوناں اندر سیڈییو + سیئیسیو ولوں بیبی اینگلا میرکل مکھ امیدوار سی۔ اس دے مقابلے ایسپیڈی (سوشل ڈیموکریٹ پارٹی) ولوں مارٹن شلز مکھ امیدوار بنایا گیا۔ (یاد رہے چون جت جان دی صورتَ وچ مکھ امیدوار ہی کانسلر بندی/بندا اے)۔ جتھے میرکل پہلاں ہی کانسلر ولوں جانی پہچانی سی، اتھے مارٹن شلز یورپین پارلیمینٹ دا پردھان سی۔ ایہناں پارٹیاں دے دوویں امیدوار جانے پہچانے اتے سیاسی پڑ اندر تزرباکار سن۔ ہور پارٹیاں وی اپنے ولوں مکھ امیدوار ایلاندیاں ہن، اوہ وی ساریاں پارٹیاں نے ایلانے۔ چون گھول وچ 42 سیاسی پارٹیاں نے حصہ لیا۔ پر پارلیمینٹ دے اندر صرف 6 پارٹیاں ہی پہنچ سکیاں۔ اتھے دا چون سسٹم اپنے طرحاں دا اے کہ ودھانک اداریاں اندر پہنچن واسطے پئیاں ووٹاں دا 5% ضروری حاصل کرنا ہندا اے۔ سیڈییو + سیئیسیو سانجھی چون لڑن کرکے اک ہی گنے جاندے ہن۔ بھارت ورگے ملکاں دے مقابلے اتھے چوناں بہت ہی گھٹ خرچ نال سمیٹ لئیاں جاندیاں ہن۔
پارٹی پوزیشن
ملک دیاں وڈیاں سیاسی پارٹیاں نوں اس وار لوکاں دے روہ دا کافی ساہمنا کرنا پیا اتے اوہ چار سال پہلاں دے مقابلے کافی گھٹ ووٹاں لے سکے۔ سیڈییو + سیئیسیو نوں اس وار 8% گھٹ ووٹ ملے اتے سوشل ڈیموکریٹاں نوں 4.9% گھٹ ووٹ ملے۔ سبھ توں ودھ اتشاہجنک ماحول بنیا اداروادی ایپھڈیپی والیاں لئی۔ اوہ چار سال پارلیمینٹ توں باہر رہن توں بعد اس وار 10.5% (+5.9%) ووٹاں لے کے 80 میمبراں نال پارلیمینٹ وچ آ گئے۔ پچھلیاں چوناں دے مقابلے چھوٹیاں پارٹیاں کمیونسٹ (دی لنکے) 0.6% ودھ ووٹاں لے کے 69 میمبراں نال کامیاب ہوئے اتے گرین پارٹی والے 0.5% اپنیاں ووٹاں ودھا کے 67 میمبراں نال پارلیمینٹ وچ پہنچے۔ لوک دھراں نوں سبھ توں ودھ اس گل دا فکر ہویا کہ سرے دی سجے پکھی پارٹی ایئیپھڈی (اپنے آپ نوں جرمنی واسطے الٹرنیٹو (بدل) سمجھن والے) پارلیمینٹ اندر 12.5% ووٹاں لے کے پہنچن وچ کامیاب ہوئی اتے حیران کن 7.9% ووٹاں وچ وادھا وی کیتا۔ تتوادیاں دی ایہہ سجے پکھی پارٹی پہلی وار پارلیمینٹ وچ پہنچی اے۔ اس نوں بہہتیاں ووٹاں پوربی جرمنی والے پاسے سکسن صوبے توں اتے بائرن (باویریا) صوبے توں پئیاں ہن۔ نال ہی چون نتیجیاں دے اگلے ہی دن اس سجے پکھی پارٹی دی پردھان پیٹری نے اعلان کر دتا اے کہ اوہ اپنی پارٹی دے جتے ہوئے لوکاں نال نہیں بیٹھیگی سگوں اپنی وکھری سیٹ تے بیٹھیگی۔ اوہدی پارٹی دے باقی لیڈراں نے پیٹری توں پردھانگی چھڈن دی منگ کیتی۔ کجھ ہور اس نوں پارٹی چھڈن بارے وی کہہ راے ہن۔ سنن وچ ایہہ وی آ رہا کہ اے کہ کجھ ہور چنے گئے میمبر وی پیٹری والے راہے پے سکدے ہن۔ ہن پتہ نہیں کدوں تک ایہہ اکٹھے رہندے ہن جاں کدوں ونڈے جانگے۔ ==چوناں وچ پارٹیاں دا منشور جتھے باقی پارٹیاں سماجی تے معاشی مسئلےآں نوں ابھار رہیاں سن اوہ مسئلے : دیش اپر قرضے نوں گھٹ کرن واسطے ٹھوس جتن کرنے، کامیاں واسطے گھٹو گھٹ تنخواہ دا ریٹ، پینشناں وچ وادھا، ڈزٹلیکرن، دیش دا آدھنکیکرن اتے نویکرن، بچیاں تے بزرگاں اندر ودھ رہی غریبی در، سبھ واسطے برابر دا میڈیکل سسٹم، عورتاں مرداں واسطے برابر کم واسطے برابر تنخواہ، بچیاں واسطے مفت کنڈر گارٹن اتے سارے دن دا مفت سکول تاں کہ ماپے بے فقرے ہو کے کم کر سکن، ہر کسے واسطے سماجی سرکھیا یقینی بناؤنی، شرنارتھیاں اتے عورتاں ساریاں واسطے ڈر-بھے توں رہت ماحول پیدا کرنا تے ہور کنے سارے مصلے سن جو سیاسی پارٹیاں لوکاں کول جا کے وچار رہیاں سن۔ سرکار بناؤن توں پہلاں ہن تک اک جند اک جان ہو کے سیاست کردیاں سیڈییو اتے سیئیسیو اندر وی کھٹاس پیدا ہو گئی اے۔ سیئیسیو والے اینگلا میرکل توں کجھ سوالاں اتے پارٹیاں دی سانجھی بھوکھی سمت بارے وی سپشٹیکرن چاہندے ہن۔ اس دا مکھ کارن اے کہ اگلے سال بائرن وچ صوبائی اسمبلی دیاں چوناں ہونیاں ہن، اس کرکے کرسچیئن سوشل یونین والے اپنا اگاؤں بچاء کرن دا حیلہ کرنا چاہندے ہن۔
مزدور یونیناں آؤن والا سماں اوکڑاں بھریا دیکھ رہیاں ہن۔
سجے پکھی پارٹی ای ایف ڈی دا موقف
اجیہے ویلے ایہہ سجے پکھی پارٹی (ایئیپھڈی) ملک دی یورپین بھائیچارے نالوں سانجھ توڑن اتے یورو زون وچوں باہر نکلن دا زہری پرچار کردی رہی۔ اس نال جتھے یورپ دی سماجی بھائیچارک سانجھ نوں نقصان ہووےگا - وپاری پکھوں وی نکسان ہون دا ڈر اے۔ ایہہ پارٹی پرواسیاں اتے شرنارتھیاں دے خلاف دھواں دھار پرچار کردی رہی۔ کسے وی چجّ دے چون پروگرام توں بناں ہی ایہہ پارٹی نپھرتی پرچار دے آسرے سرکار دے کماں توں ناخوش لوکاں دیاں (پروٹیسٹ) غصے والیاں ووٹاں بٹور کے جت حاصل کر گئی۔ دیش اندر سرے دی نفرت پھیلاؤنا اوہناں دے پراپیگنڈے دی مکھ سر رہی۔ وکھرے پچھوکڑ اتے وکھری آستھا، دھرم والیاں واسطے “لوکاں دی بھاونا” والے سرے دے جھوٹھ ہیٹھاں پرچار کردے راے۔ دوسری جنگ دے سرتباہی بارے وی “اپنے سپاہیاں” تے مان کرن دی شرم ناک گل حب کے کردے راے۔ یاد راے اس ملک دے شہراں/قصبیاں اندروں ہن تک لگاتار دوجی دنیا جنگ وچ ورتے چھوٹے بڑے بمب ملدے رہندے ہن - جنہاں نوں بے اثر کرن واسطے جان ہول کے متعلق محکمے والے کم کردے ہن۔ امن پسند لوک دوجی جنگ دے سروناشی سمیاں نوں چیتے کرنوں وی ڈردے ہن۔ “لوکاں دی بھاونا” والا آپے سرجیا “گوئبلز مارکا ہتھیار” اجے وی ایہناں نے ہتھوں چھڈیا نہیں۔ سبھ توں وڈا جھوٹھ کہ اپنے آپ نوں جمہوری وی آکھدے ہن، سجے پکھی کہن تے برا وی مناؤندے ہن اتے ملک دیاں جمہوری قدراں-قیمتاں نوں پیراں ہیٹھ وی رولدے ہن۔ سچ تاں ایہہ وی اے کہ پچھلیاں چوناں وچ جنے لوکاں نے ایہناں پرواسیاں دے ورتکنیک سجے پکھیاں نوں ووٹاں پائیاں سن اس وار اوہناں وچوں ہی 35000 لوکاں نے اس سجے پکھی پارٹی دے کچجّ دیکھدیاں ایہناں نوں ووٹ نہیں پائی۔ ہاں، دوجیاں پارٹیاں تو نراش ہوئے کافی گنتی وچ لوکاں نے بھاوک ہو کے ایہناں نوں ووٹ پا دتی اے۔ اوہ آؤن والے ویلے نکلدے سٹیاں ویلے ضرور شرمندے ہونگے۔
جاگروک لوک ہر گھٹنا تے اپنا ردعمل وی دندے ہن۔ جدوں ہی ایہناں سجے پکھیاں دے پارلیمینٹ وچ پہنچن والی جت دی خبر آئی تاں ترنت ہی جمہوریات پسند لوکاں نے اکٹھے ہو کے برلن اندر، جتھے اس پارٹی دی جت والی پارٹی چل رہی سی، اس دے خلاف روس مظاہرہ شروع کر دتا۔ ایہہ صرف برلن وچ ہی نہیں ہویا، سگوں جرمن دے ہور شہراں پھرینکپھرٹ، میونچن (میونکھ)، ہمبرگ، ڈسلڈورپھ، کلون اتے ہور کئی سہراں وچ وی ایڈیئیپھّ دے خلاف اجیاے ورتکنیک مظاہرہ ہون دیاں خبراں آئیاں۔
سوشل ڈیموکریٹ
پچھلی سرکار ویلے سوشل ڈیموکریٹ بھائیوال سن، پر اوہناں دیاں بہہتیاں گلاں تے سجھاء نہ منن دے اوہ الزام لاؤندے ہن۔ کرسچیئن ڈیمیکریٹک یونین والے کیتے گئے سانجھے کماں نوں اپنی جھولی پا کے سوشل ڈیموکریٹاں توں ودھ ووٹاں لے گئے۔ ایسپیڈی والے اس پکھوں پچھڑ گئے۔ سانجھی سرکار دیاں پراپتیاں بارے اپنا رول لوکاں نوں نہ دسّ سکے اتے گھاٹے وچ راے۔ ہار ول دھکے گئے۔
چوناں دے نتیجے آؤندیاں ہی سوشل ڈیموکریٹاں نے پچھلی سرکار دے تجربے توں سکھ کے مخالف دھر وچ بیٹھن دا فیصلہ کیتا اے۔ اوہناں (ایسپیڈی) دے اس فیصلے نوں سیاسی ماہراں ولوں ٹھیک دسدیاں ستکار کیتا جا رہا اے۔ اس نال تیجی دھر وجوں ابھری سرے دی نسل وادی سر والی سجے پکھی پرواسیاں + شرنارتھیاں اتے جمہوری پربندھ دی گھور ورتکنیک ایئیپھڈی نوں مکھّ ورتکنیک دھر بن جان دا موقع مل جانا سی۔ اس نال ساری دنیا اندرلے جمہوریات پسندا واسطے بڑا ماڑا سنیہا جانا سی۔ اس توں بچا ہو گیا اے۔ ایسپیڈی نوں اپنے روائتی ادھار ول مڑنا پویگا۔
ہن سرکار بناؤن دی واری آویگی۔ اس واسطے تن دھراں نوں سیاسی رساکشی کرنی پویگی۔ بیبی میرکل پچھلے 12 سال توں دیش اندر سرکار دی مکھی چلی آ رہی اے۔ اس وار وی اسنے ہی کانسلر بننا اے۔ باقی دیاں دو پارٹیاں ایپھڈیپی اتے گرین پارٹی ہن۔ ایہناں دے مدعے آپس وچ بہتی سانجھ نہیں رکھدے۔ پھیر وی ایہناں پارٹیاں نے آؤندے دناں وچ بہہ کے سرکار بناؤن لئی آؤندے چار سالاں واسطے سانجھے پروگرام تے وچاراں کرنیاں ہن، اوہ کتھوں تک اک دوجے دے سجھاواں نوں سمجھدے ہن، مندے ہن۔ معاشی مدعے ہن، دیش اتے قرضے دے بوجھ نوں گھٹ کرنا، عامَ لوکاں دی زندگی ہور بہتر تے سکھالی کرنی، ماحول نوں بچاؤن دا سوال، نویں اینرجی دی سچجی ورتوں لئی کورتوں روکن دا سوال اے، کدوں تک ایہہ سرے چڑھدا اے، اس دی اڈیک کرنی پویگی۔ سیاسی سبھیاچار اتے گٹھجوڑ والیاں سرکاراں دی بنت واسطے، اک دوجے دی دیش دے ہت وچ جان والی دلیل کتھوں تک ایہناں دی سہائی ہندی اے، اس دی اجے اڈیک کرنی پویگی۔