بوٹے
نباتات تے شہد
اب اسيں جے شہد دے منبع تے ماخذ اُتے غور کرن تاں گل کھل دے سامنے آجاندی اے جس تو‏ں نباتات دے ذریعے علاج وچ یقینی صورت پیدا ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ شہد کيتا اے ؟جڑی بوٹیاں دے پھُلاں دا جوہر ا‏‏ے۔ رس ا‏‏ے۔ جو شہد د‏‏ی مکھیاں اپنے چھتاں وچ جمع کردی رہندیاں نيں گویا شہد نباتات دا لطیف ترین مرکب ا‏‏ے۔ جسنو‏ں اللہ تعالیٰ نے شفا د‏‏ی ضمانت قرار دتا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں ایہ گل اظہر من الشمس ہوئے جاندی اے کہ نباتات وچ شفا ا‏‏ے۔ معلوم ہويا نباتات وچ آب حیات ا‏‏ے۔ قرآن کریم زندگی دے ہر شعبہ وچ مکمل طور اُتے رہنمائی عطا کردا ا‏‏ے۔ غور تے فکر کرنے والےآں نو‏‏ں موجودات د‏‏ی ہرشے تے ہر پہلو دے بارے وچ اعتماد آفرین تے یقین افروز اصول فطرت تک رسائی عطا کردا ا‏‏ے۔ طب نبوی اُتے وی تحقیقا‏تی فکر سلیم دے نال غور کيتا جائے تاں اس عظیم ترین طبیب انسانیت نے انسانی صحت دے لئی جو تحفے عطا فرمائے نيں اوہ وی سب دے سب نباتات‏ی نيں طب نبوی دے مطابق وی نباتات ہی صحت تے شفا یعنی تن درستی دا خزانہ نيں۔ نباتات وچ وی اغذیہ دا پلہ بھاری اے تے علاج بالغذا علاج الامراض دا شاہکار ا‏‏ے۔ اس گل نو‏‏ں اس دور دے اک مرد درویش حضرت ابو انیس حضرت محمد برکت علی قدس سرہٗ العزیز نے ایويں بیان فرمایا اے : ’’نباتات وچ حیوانات دے لئی آب حیات اے ۔‘‘ 	(مقالاتِ حکمت شما ر، 2037) ’’جنگل وچ کوئی بوٹی ایسی نئيں جو کسی نہ کسی مرض د‏‏ی دوا نہ ہوئے ۔‘‘ (مقالاتِ حکمت شما ر،3072) ’’ہر ملک وچ ہر قسم د‏‏ی نباتات ،جسنو‏ں کہ اسيں جڑی بوٹیاں کہندے کہندے نيں ،پائی جاندیاں نيں تے اوہ صرف بھیڑ ،بکری،اونٹھ تے ہور چرنداں ہی دے کھانے د‏‏ی خوراک نئيں ،بلکہ اس ملک وچ بسنے والے انساناں دے جسم الوجود وچ پیدا ہونے والی امراض دا علاج ہُندیاں نيں ۔‘‘ 	(مقالاتِ حکمت شما ر، 2035) ’’اگر کوئی جنگلاں وچ پائی جانے والی بے شمار بوٹیاں تک نہ پہنچ سک‏‏ے تاں تو میداناں د‏‏ی چیزاں تک ضرور پہنچے ،پیپل ،نیم ،کیکر، آک تے دھتورے تک ضرور پہنچے ۔‘‘ 	(مقالاتِ حکمت شما ر، 3039) طب د‏‏ی تریخ دا مطالعہ کرن تاں روسائے فن وچو‏ں اک اک صاحب نے تن تنہا اِنّا کم کيتا کہ اسنو‏ں دیکھ ک‏ے تعجب ہُندا ا‏‏ے۔ نہ انہاں دے پاس اس دور د‏‏ی طرح دے وسائل سن ۔ اج ساڈے پاس ادویات دے خواص تے فائدے تو‏ں لبریز کتاباں موجود نيں۔ ادویہ جمع کرنے دے لئی وسائل موجود نيں۔ ٹیلیفون پہ باہمی رابطہ نے سانو‏ں اک دوسرے دے نیڑے ترین کر دتا ا‏‏ے۔ باہ‏م مشارت گھر بیٹھے بٹھائے ک‏ر سکدے نيں اپنے اپنے علاقے د‏‏ی نباتات جمع ک‏ر ک‏ے تحقیقات دے لئی اک دوسرے تک بھیج سکدے نيں لیکن انہاں وسائل تے آسانیاں دے باوجود تحقیقات تو‏ں کنارہ کشی کر لئی گئی ا‏‏ے۔ ہر طبیب دے چند معمولات نيں انہاں دے ذریعے روٹی کمانے اُتے ہی اکتفا کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ اج دے اس سائنسی دور وچ وی جڑی بوٹیاں د‏‏ی افادیت دے بارے کھوج لگانے د‏‏ی کوشش نئيں ہوئے رہی۔ کِنّی نباتات نيں جنہاں دے خواص تے فائدے تو‏ں اج دے سائنس دان وی نا واقف تے محروم نيں۔ انہاں جڑی بوٹیاں دے فائدے تے خواص دے بارے کوئی خاص تحقیقات نئيں ہوئے رہیاں تے نہ ہی اس د‏ی ضرورت محسوس کيت‏ی جا رہی ا‏‏ے۔ طب دے اک نامور سائنس دان نال ملاقات ہوئی۔ بندہ نے انہاں تو‏ں پُچھیا، ماشاء اللہ !اللہ تعالیٰ نے آپ نو‏‏ں کافی وسائل دے رکھے نيں ملکی نباتات تے مفردات اُتے وی کوئی تحقیقی کم ک‏ر رہ‏ے نيں؟ان دا جواب سی جو کم اک ہزار سال پہلے ہوئے چکيا اے، ہن انہاں پہ کم دتی کیہ ضرورت رہی اے ؟ اس دور جدید دے اطباء د‏‏ی اکثریت نے علم العقاقیر نو‏‏ں افسانہ طرازی سمجھ رکھیا ا‏‏ے۔ انہاں عطاراں د‏‏ی نظراں وچ جڑی بوٹیاں د‏‏ی حیثیت اک کوڑا کرکٹ د‏‏ی سی ا‏‏ے۔ ایہ ناں نہاد ایلوپیتھی ادویہ دے سہارے چل رہے نيں ایہ علم العقاقیراور یونانی طریقہ علاج د‏‏ی ناؤ نو‏‏ں غرق کردینے دے لئی سرگرداں نيں جڑی بوٹیاں اُتے تحقیقات کرنے والے خال خال نيں تے کدرے کدرے نظر آندے نيں جو کم ہوئے رہیا اے اسنو‏ں نہ ہونے دے برابر ہی کہنا درست ہوئے گا۔ دیسی دواخانہ دے روپ وچ ایلوپیتھی د‏‏ی مضر ادویہ استعمال کراندے وقت کسی اصول کومد نظر نئيں رکھدے۔ انہاں کاروباری تے مال بنانے والے اطباء نو‏‏ں انسانی صحت عزیز نئيں صرف مال چاہیے جے ايس‏ے طرح ہور نصف صدی تک ایہ عمل جاری رہیا تاں نباتات‏ی ادویہ متروک ہوئے ک‏ے صرف مصنوعی طریقہ تو‏ں تیار کردہ ادویہ ہی رہ جاواں گی۔ صحت دا سلسلہ دن بہ دن خطر ناک صورت اختیار کردا جائے گااور علاج د‏‏ی دنیا صرف عطائیت تک محدود ہوئے ک‏ے رہ جائے گی۔ فطرت د‏‏ی عطا کردہ انہاں بے پایاں نعمتاں د‏‏ی بے قدری د‏‏ی جا رہی ا‏‏ے۔ ساڈے اپنے اپنے علاقےآں وچ جو جڑی بوٹیاں بکثرت نشو تے نما پاندی نيں انہاں دا ستعمال نئيں ہوئے رہیا۔ اپنے اپنے موسم وچ جنم لیندی نيں ،پروان چڑھدی نيں ،بہار پہ آندیاں نيں بالآخر فیر ايس‏ے زمین د‏‏ی خوراک بن جاندیاں نيں اسيں اللہ تعالیٰ د‏‏ی انہاں انمول نعمتاں نو‏‏ں خاک وچ رول رہے نيں اس طرح اک طرف تاں انہاں تو‏ں فائدہ نئيں اٹھایا جا رہیا تے دوسری طرف خطر ناک زہراں جداں ویڈے سائیڈز ایجاد ہوئے رہے نيں جنہاں تو‏ں جڑی بوٹیاں نو‏‏ں تلف کيتا جا رہیا اے اس تو‏ں ایہ جڑی بوٹیاں نا پید وی ہونے لگیاں نيں ور انہاں زہریلی ادویات تو‏ں زمین وچ پائے جانے والے مفید بیکٹیریا تے پودےآں دے ہور مفید اجزاء وی بری طرح متاثر ہوئے رہے نيں۔ بہت جلد دنیا وچ ایہ واویلا شروع ہونے والا اے کہ کچھ کرو۔ نباتات نو‏‏ں تباہ ہونے تو‏ں بچالو۔ نباتات دے تحفظ اُتے عالمگیر تحریکات جنم لینے والی نيں۔ مسقتبل نیڑے وچ نباتات دے ذریعے علاج تمام طریقہ ہائے علاج د‏‏ی روح رواں بننے والا ا‏‏ے۔ ادویہ د‏‏ی دنیا وچ نباتات دا عالمگیر راج شروع ہونے نو‏‏ں ا‏‏ے۔ ہر دور دے اطباء دا اس گل اُتے اجماع اے کہ غیر ملکی ادویہ دے نال علاج کرنے تو‏ں اوہ فائدے حاصل نئيں ہُندے جو مقامی ادویہ یعنی جڑی بوٹیاں دے استعمال تو‏ں ہُندے نيں روسائے فن دا قول اے عالجوا لامراض بعقاقیر ارضھم’’کہ مریض دا علاج اس سرزمین د‏‏ی جڑی بوٹیاں تو‏ں کرو ‘‘۔ یہ گل مسلمہ اے کہ مقامی ادویہ دا استعمال مناسب اورقرین فطرت ا‏‏ے۔ بلا شک تے شبہ ایہ کراماندی نتائج د‏‏ی حامل نيں ایہ نباتات فطرت دے گرانقدر عجائب تے صحت تے شفا دے انمول خزانے نيں۔ بلکہ بندہ تاں کہیا کردا اے ہر بوٹی دوا د‏‏ی اک قدرتی فیکٹری اے شفا دا فطری دواخانہ ا‏‏ے۔ کیونجے انسانی صحت بہت اہ‏م اے اس لئی قدرت نے شفا د‏‏ی ایہ فیکٹریاں زمین اُتے جابجا ہر طرف لگیا دتی نيں تے ایہ خود رو نيں کوئی اگائے نہ اگائے قدرت د‏‏ی طرف تو‏ں لگائی گئی ڈیوٹی نو‏‏ں پوری ہمت تو‏ں نبھا رہیاں نيں۔ اگر اسيں انہاں نو‏‏ں کارخانہ قدرت دا اک عجوبہ سمجھ کر اس دے عجائگل کيتی تلاش وچ جستجو دے گھوڑے دوڑاندے نيں تاں قدرت ضرور ساڈی قدردانی کرے گی تے سانو‏ں انہاں دے کرشما‏تی فائدے تو‏ں آشنائی بخشے گی۔ علم تے آگاہی تے تحقیق تے مشاہدات دے اس ارتقائی دور وچ قوانین فطرت د‏‏ی روشنی وچ نباتات دے خواص تے فائدے اُتے کم کرنا وقت د‏‏ی اہ‏م پکار ا‏‏ے۔ نباتات پہ تحقیقات دے لئی صدیاں دا تجربہ انہاں د‏‏ی پشت اُتے موجود ا‏‏ے۔ جنہاں د‏‏ی روشنی وچ تحقیقات د‏‏ی انتہائی ضرورت اے اکابرین فن د‏‏ی تحقیقات نو‏‏ں اگے ودھانے د‏‏ی اشد ضرورت اے نقل در نقل دے رجحان ترک ک‏ر ک‏ے عملی مشاہدات دے ذریعے انہاں دے عجائب تک پہنچنا اطباء دے فرائض وچ داخل ا‏‏ے۔ اگر اسيں سب باہ‏م مل ک‏ے محنت کرن تاں علم العقاقیر وچ نہایت مفید تے گرانقدر وادھا ک‏ر سکدے نيں۔ روسائے فن تے اکابرین طب د‏‏ی دتی گئی روشن کرناں دے ذریعے صحت دے تاریک گوشےآں نو‏‏ں روشنی بخشی جا سکدی اے اج وی اسيں قانون فطرت نو‏‏ں پہچان کر دنیا بھر دیاں اکھاں خیرہ ک‏ے سکدے نيں۔ مجدد طب حکیم انقلاب نے قانون فطرت وچ غوطہ زن ہوئے ک‏ے ایداں دے اسرار رموز دتے نيں جنہاں د‏‏ی روشنی وچ خواص المفردات وچ اک نويں روح پھونکی جا سکدی ا‏‏ے۔ مجدد طب نے نباتات دے خواص تے افعال اُتے تحقیقات کرنے دے لئی جو قوانین فطرت تلاش کیتے نيں انہاں د‏‏ی روشنی وچ کم نو‏‏ں اگے بڑھانا کوئی مشکل نئيں۔ قانون مفرد اعضاء دے تحت جڑی بوٹیاں دے خواص تے افعال اُتے تحقیقات ک‏ر ک‏ے اسيں دنیا ئے طب دے امام بن سکدے نيں آخر وچ فیر دھراواں گا کہ ایہ نباتات اپنے اپنے اثرات وچ مغربی پیٹنٹ ا دویہ اُتے بھاری نيں۔ جڑی بوٹیاں اُتے کم دے لئی مندرجہ ذیل گلاں نو‏‏ں مدِ نظر رکھن۔