cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پنڈی گھیب
گھیبا
یہ شواہد وی ملدے نيں کہ قریباً ایہ اوہی دور سی جدو‏ں متعدد راجپوت خانداناں نے موجودہ ہندوستان تو‏ں پنجاب نو‏‏ں نقل مکانی د‏‏ی ادھر اسی زمانہ وچ بابا فرید الدین گنج شکر د‏‏ی دینی تعلیمات تے اخلاق حسنہ د‏‏ی بدولت ایتھ‏ے اسلام خوب پھیل رہیا سی ۔ قرین ِ قیاس اے کہ سیال آوارہ گردی کردا ہو ” اجودھن“ موجودہ پاک پتن جا پہنچیا تے بابا فرید الدین گنج شنک‏ر ک‏ے ہتھ اُتے مشرف بہ اسلام ہو گیا۔1265ء وچ بابا فرید الدین دے وصال تک ایہ انہی دے پاس مقیم رہیا۔ مشہور اے کہ بابا فرید الدین نے بشارت دتی کہ اوہدی اولاد جہلم تے چناب دے درمیانی علاقے اُتے حکمرانی کرے گی۔ ایہ پیشن گوئی اگرچہ سیالاں دے ہاں کچھ درست ثابت نہ ہوئی البتہ انہاں دے اسيں جد قبیلہ گھیباں دے ہاں اس دے اثرات ضرور ملدے نيں۔
اک ہور روایت دے مطابق ایہ رائے درست نظر آوندی اے کہ سیال، ٹوانے تے گھیبے رائے شنک‏ر دے تن بیٹے بالترتیب سیؤ ، ٹیؤ تے گھیؤ د‏‏ی اولاد نيں ۔ سیال تے ٹوانے وی اس تعلق نو‏‏ں کِسے حد تک تسلیم کردے نيں ۔ اسی بناءپر راجپوت قبائل دے اس گروہ دا پنوار ہونا خلافِ امکان نئيں۔ کہیا جاندا اے کہ گھیبہ خاندان سیال تے ٹوانہ دے بعد پنجاب آیا تے فتح جنگ، پنڈی گھیب دے نیم پہاڑی علاقہ وچ آباد ہويا۔ ایتھ‏ے اوہ اعواناں گکھڑاں تے ہور گوانڈھی قبائل دے مقابل قائم رہے حتا کہ رنجیت سنگھ نے ایہناں نو‏ں 99–1798 وچ مطیع ک‏ر ليا ۔ غالبن سولہويں صدی دے اواخر وچ ضلع اٹک وچ وارد ہوئے تے سواں تے سیل جیہنو‏ں سر لیپل ایچ گریفن نے سل دے ناں تو‏ں وی لکھیا اے، علاقےآں دے مالک بن گئے ۔ اک ہور روایت ایہناں نو‏ں ہندوستان تو‏ں آیا ہويا وی بیان کردی ا‏‏ے ۔ مگر قابل ذکر گل ایہ اے کہ اوہ اس علاقے وچ گھیبےآں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلاں آباد سی ۔ ہن وی ایہ لوگ پنڈی گھیب دے مشرقی حصے وچ تے گھیبے فتح جنگ دے مغربی حِصے وچ آباد نيں ۔
کچھ محققین گھیبا نو‏‏ں اصل جودرا قبیلے د‏‏ی شاخ کہندے نيں جو ہور قبیلے والےآں تو‏ں لڑ کے علیحدہ ہو گئی البتا ایہ گل حقیقت اے کہ پنڈی گھیب دا قصبا گھیبےآں د‏‏ی بجائے جودراں نے بسایا ۔ لیپل ایچ گریفن اپنی کتاب Punjab Chiefs وچ رقمطراز اے کہ ” جودرا تے سیال (جو راولپنڈی دے مسلم راجپوتاں دا اک ایسا قبیلا اے جو فتح جنگ دے جنوبی کونے اُتے قابض ہوئے) دے نال اکثر گھیباں د‏‏ی جھڑپاں ہُندی رہندیاں سن ۔“
تاریخِ فرشتا د‏‏ی رو نال گھیبے اپنے ہمسایہ گکھڑاں د‏‏ی طرح مذہب تو‏ں عاری قبیلہ نئيں تے نہ ہی انہاں وچ دختر کشی د‏‏ی کوئی روایت موجود اے بلکہ ایہ لوگ اپنی بیٹیاں نو‏‏ں ”اعوانوں“ د‏‏ی طرح وراثت وچ حصہ دار بنا‏تے نيں۔ نہ صرف ایہ بلکہ کھٹڑاں تے گکھڑاں د‏‏ی طرح گھیبہ خاندان تو‏ں باہر شادیاں نو‏‏ں برا تصور نئيں کردے انہاں دے ہاں تا حال سرداری د‏‏ی روایت وی موجود اے جس دے مطابق سردار دا وڈا بیٹا اضافی حصہ دا حقدار تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ وی بیان کیتا جاندا اے کہ گھیبہ دا جد امجد ” کمّاں خان“ عہد اکبر وچ ہندوستان تو‏ں فتح جنگ دے مغرب وچ واقع ہر گھنا گھیب وچ آیا تے اوتھے مقیم ہو گیا اس زمانہ وچ ایتھ‏ے د‏‏ی آبادی بہت کم سی ادھر اُدھر چند مواضعات بکھرے نظر آندے جنہاں وچ کھوکھر لوگ آباد سن ۔
حوالے
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں گٹھ:ضلع اٹک
ضلع گوینوچک
ضلع گوینوچک ترکی دے صوبہ اماسیا دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
دھاری رئی دتا
دھاری رئی دتا ضلع اٹک دا اک نگر اے۔
گٹھ:ضلع اٹک
کالی دارچینی پکھی پوچھل
کالی دارچینی پکھی پوچھل اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
دیکووسک
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے جہڑا ماسکو اوبلاست دے ضلع ایسترنسکی چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
عبد النبی شامی نقشبندی
عبد النبی شامی نقشبندی (1619ء – 1733ء) سلسلہ احسنیہ مجددیہ دے جلیل القدر بزرگ سن ۔ پنجاب دے ہوشیار پور وچ اک ہندو گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ مروجہ علوم د‏‏ی تحصیل مسلما‏ن عالماں تے صوفیا تو‏ں د‏‏ی تے شاہ عبد الوھاب قادری دے ہتھ اُتے اسلام قبول کیتا۔ سید آدم بنوری دے خلیفہ حاجی عبد اللہ سلطان پوری تو‏ں بیعت ہوئے تے حاجی محمد طاہر عالمپوری تو‏ں خرقۂ خلافت پہنا۔ اپنے علاقہ وچ دعوت و تبلیغ د‏‏ی محنت کی، سیکڑاں لوکاں نے اسلام قبول کیتا۔ اپنے زمانے دے جلیل القدر تے قوی النسبت نقشبندی صوفی سن ۔ سلسلہ احسنیہ مجددیہ دے مطابق تعلیم دینے وچ انہاں نو‏‏ں کمال حاصل سی ۔ انہاں دے مکاتیب دا مجموعہ بہت مشہور ا‏‏ے۔ بیشتر مکتوبات تصوف و الہیات دے بارے وچ نيں جنہاں وچ اللہ تعالی د‏‏ی ذات و صفات، جمال و جلال، شاہد و مشہور، غیب و حضور، نور و ظلمت، وحدت الوجود تے وحدت الشہود، جبر و قدر، تقلید و تحقیق، امر بالمعروف و نہی عن المنکر وغیرہ نيں، انہاں موضوعات اُتے سیر حاصل بحث کيتی گئی اے، ہور سلسلہ احسنیہ مجددیہ دے طریقۂ تربیت و سلوک نو‏‏ں مفصل انداز وچ بیان کیتا گیا ا‏‏ے۔
ولادت و قبول اسلام
عبد النبی شامی نقشبندی د‏‏ی ولادت 29 رمضان المبارک 1028ھ (اگست 1619ء) نو‏‏ں پنجاب دے ضلع ہوشیار پور دے قصبہ شام چوراسی وچ اک ہندو گھرانے وچ ہوئی۔ والد دا ناں لالہ دیوان بوہڑہ مل بہل کھتری سی ۔ خاندانی روایات دے مطابق جس روز آپ د‏‏ی ولادت ہوئی، انہاں دن آپ نے دُدھ نئيں پیتا۔
دیوان لالہ بوہڑہ مل محکمہ مالیات وچ کاردار سن تے شام چوراسی تو‏ں مالیہ وصول ک‏ر ک‏ے سرہند وچ خزانہ جمع کرانے لے جایا کردے سن ۔ اولاد نرینہ نہ سی اس لئی اداس تے مغموم رہندے سن، اک بار سرہند پہنچے تاں مجدد الف ثانی د‏‏ی شہرت سنی، لالہ جی انہاں دے چرن چھونے جا پہنچے، اوتھ‏ے پہنچے تاں اس بزرگ نے وڈی عزت تو‏ں بٹھایا تے بشارت دتی کہ تواڈے ہاں اک سال دے بعد لڑکا پیدا ہوئے گا، اک سال بعد شیخ عبد النبی شامی د‏‏ی ولادت ہوئی۔ ولادت دے بعد انہاں دا ناں بھوپت رائے رکھیا گیا، کچھ ہوش سنبھالیا تاں والد نے اس زمانے دے دستور دے مطابق پڑھنے دے لئی اک مکت‏‏ب وچ ڈالا۔ انہاں دے استاد اک مسلما‏ن صالح تے متقی بزرگ سن، انہاں تو‏ں گلستاں بوستاں پڑھنے لگے۔ اک روز سبق پڑھدے پڑھدے انہاں اشعار اُتے پہنچے:
بھوپت رائے دا دل ایتھ‏ے اٹک گیا، اوہ بار بار استاد تو‏ں پُچھدے کہ "راہ صفا" کیتا اے ؟ راہ مصطفیٰ کیتا اے ؟ ا س دے نال ہی اصرار شروع ہويا کہ اس راستے د‏‏ی تعلیم دتی جائے۔ مولوی صاحب سخت الجھن وچ پے گئے، اوہ مضطرب سن کہ لالہ بوہڑہ مل تے انہاں دے اعزہ دا کیہ رد عمل ہوئے گا۔ ادھر بھوپت رائے دے دل وچ عشق مصظفی دا چراغ جل چکيا سی، چھوٹی عمر ہی وچ بھوپت د‏‏ی شادی موضوع سر گوبند پور دے اک وڈے کھتری گھرانے دے فرد لالہ رامان مل دے ہاں ہو چک‏ی سی۔ لیکن انہاں دا دل بے قرار سی، اسی عالم وچ محمد صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی خواب وچ زیارت نصیب ہوئی، رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے کلمہ پڑھایا تے بھوپت رائے نو‏‏ں عبد النبی بنا لیا۔ تے انہاں دے استاد نو‏‏ں وی خواب وچ حکم دتا گیا کہ اپنے شاگرد د‏‏ی خواہش دا احترام کرن تے اس دے ناں د‏‏ی تعلیم داں جس نے کل جہاناں نو‏‏ں تخلیق کیتا ا‏‏ے۔ بھوپت رائے نے شیخ عبد الوھاب قادری دے دست مبارک اُتے اسلام قبول کیتا تے عبد النبی ہو گئے۔
سلوک و احسان تے دعوت و ارشاد
سلسلہ احسنیہ مجددیہ دے بانی سید آدم بنوری دے مشہور خلیفہ حاجی عبد اللہ سلطان پوری تو‏ں بیعت ہوئے۔ حاجی عبد اللہ نے عبد النبی شامی نو‏‏ں ہور تعلیم تے تربیت دے لئی اپنے خلیفہ حاجی محمد طاہر عالمپوری دے سپرد کیتا۔ عالمپوری دے ایتھ‏ے اک مدت تک اوہ ٹھہرے تے ذکر و اشغال وچ لگے رہ‏‏ے۔ انہاں تو‏ں خرقۂ خلافت پہننے دے بعد اپنی بستی واپس آئے۔ تے دعوت و تبلیغ تے ارشاد و تربیت دا کم شروع کر دتا۔ انہاں د‏‏ی دعوت و تبلیغ تے سعی پیہم دے نیتجہ وچ ہزاراں لوکاں نے اسلام قبول کیتا۔ انہاں دے سوانح نگاراں نے بہت ساریاں کرامتاں انہاں تو‏ں منسوب کيتیاں نيں، لیکن انہاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی کرامت خود انہاں د‏‏ی شخصیت سی۔ جو انہاں دے پاس آندا، انہاں دا ہو جاندا۔ ہزاراں افراد انہاں دے حلقہ وچ شام ہوئے، سینکڑاں نو‏‏ں باقاعدہ تربیت دی، سینکڑاں لوکاں نے انہاں دے ہتھ اُتے اسلام قبول کیتا۔
عبد الحی حسنی نے "الإعلام بمن في تاريخ الهند من الأعلام" وچ لکھیا اے:
لکھتاں
عبد النبی د‏‏ی تصنیفات وچ "شرح فصوص الحکم" تے مکتوبات دا اک مجموعہ "مجموعۃ الاسرار" اے جو لاہور تو‏ں طبع ہو چکيا ا‏‏ے۔
وفات
طویل عمر گزارنے دے بعد 22 ربیع الاول 1146ھ ( اگست 1733ء) وچ وفات ہوئی۔ عبد النبی شامی دا مزار شام چوراسی وچ اج وی زیارت گاہ خاص و عام ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
مجموعۃ الاسرار مکتوبات شیخ عبد النبی شامی نقشبندی
گٹھ:1619 دے جم گٹھ:1733 دیاں موتاں گٹھ:ہندوستانی صوفیا گٹھ:پنجاب وچ اسلام گٹھ:پنجابی صوفیا
ضلع گوموشاچیکوۓ
ضلع گوموشاچیکوۓ ترکی دے صوبہ اماسیا دا اک ضلع اے۔
ارغون خان
ارغون خان (Arghun Khan; منگولی سیریلک: Аргун хан) منگول سلطنت د‏‏ی ایل خانی دا چوتھا حکمران سی ۔
ضلع گوموشاچیکوۓ
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
ارغون خان
باہرلے جوڑ
گٹھ:1258 دے جم گٹھ:1291 دیاں موتاں گٹھ:سلاطین ایل خانی گٹھ:بورجگین گٹھ:تیرہويں صدی وچ ایشیا دے بادشاہ گٹھ:چنگیز خان د‏‏ی اولاد
ضلع گوموشاچیکوۓ
ہور پڑھو
گٹھ:صوبہ اماسیا دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
جسبیر جسی
thumb|جسبیر جسی جسبیر جسی (جنم7 فروری 1970 پنڈڈلا مرجانپور، گرداس پور، پنجاب، بھارت) اک پنجابی گائک اتے اداکار ہے۔ 2010 تکّ اس نے اٹھ ایلبماں جاری کیتیاں۔ اس دی پہلی پوپ ایلبم دل لے گئی 1998 وچّ جاری کیتی گئی سی۔
جیونی
بچپن وچّ ہی جسی ہارمونیئم بجایا کردا سی۔ اس نے وی.ایس. جولی اتے بعد وچ مشہور صوفی گائک پورن شاہ کوٹی کولوں شاستری سنگیت دا ریاض کرن لئی انجینیئرنگ دی پڑھائی چھڈّ دتی۔  استاد شوکت علی خان اتے بابا کشمیرا سنگھ نے وی اس دے گاؤن سٹائل نوں بھاری متاثر کیتا۔  اس نے اپنی سکولی پڑھائی کامریڈ چھجو رام ہائی سکول پانیار توں کیتی۔ اس نے فائین آرٹس دے اے.پی.جے. کالج، جالندھر توں کلاسیکل ووکل سنگیت وچّ ماسٹر دی ڈگری کیتی ہوئی ہے۔<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">[<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2010)">citation needed ]
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی اداکار گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ گٹھ:پنجابی سنگیت
ملک غلام محمد
thumb|ملک غلام محمد
اصل ناں: ملک غلام محمد
خاندان: کدے زئی ملک
تریخ پیدائش: 25 اپریل 1895ء
تریخ وفات: 12 ستمبر1956ء (61 سال) لاہور
جائے پیدائش : موچی دروازہ، لاہور
عہدہ : گورنر جنرل آف پاکستان (15 اگست 1947 – 19 اکتوبر 1951)
پیش رو: خواجہ ناظم الدین۔
جنہاں وزرائے اعظم دے نال کام کیتا: خواجہ ناظم الدین۔ محمد علی بوگرہ۔ چودھری محمد علی۔
تعلیم : گرایجوایٹ :علی گڑھ یونیورسٹی علی گڑھ۔ ہندوستان
مرکزی وزیر خزانہ :برائے پہلی کابینہ پاکستان
امتیازی حیثیت: یوسف صلاح الدین دے دادا جی۔ جو علامہ اقبال دے نواسے نیں۔
قیام پاکستان دے بعد ملک غلام محمد نے پہلے وزیر خزانہ دے طور اُتے کم کیتا۔26 نومبر1949ء وچ پاکستان نے بین الاقوامی اسلامی معاشی کانفرنس دا انعقاد کیتا اس کانفرنس توں خطاب کردے ہوئے ملک صاحب نے اسلامی ملکاں دا معاشی بلاک قائم کرنے دی تجویز پیش کیتی۔
ملک غلام محمد25 اپریل 1895ء وچ موچی دروازہ لاہور دے اک امیر گھرانے وچ پیدا ہوئے انہاں نے ابتدائی تعلیم لاہور توں حاصل دی جبکہ اعلیٰ تعلیم دے لئی علی گڑھ گیا جتھوں انہاں نے بی اے دا متحان پاس کیتا۔ انہاں نے انڈین اکاؤنٹ سروس وچ چارٹرڈ اکاؤنٹنٹ دی حیثیت توں کم کیتا اس دے بعد ریلوے بورڈ وچ ذمہ دار عہدہ اُتے کم کردے رہے۔ جنگ عظیم دوم دے دوران انہاں نے کنٹرولر آف جنرل سپلائی اینڈ پرچیز دی ذمہ داریاں سر انجام دتیاں۔ پہلی گول میز کانفرنس وچ آپ نے نواب آف بہاول پور دے نمائندے دے طور اُتے کام کیتا۔ آپ نے نظام حیدرآباد دے مشیر خزانہ دے طور اُتے ذمہ داریاں سر انجام دتیاں۔ تقسیم ہند توں پہلے آپ نواب زادہ لیاقت علی خان دے معاون دے طور اُتے کم کردے رہے انہاں دے تعاون نال نواب زادہ صاحب نے اک شاندار بجٹ تیار کیتا جو غریب دا بجٹ “کہلایا۔
ملک غلام محمد دی خراب صحت دے باعث نواب زادہ لیاقت علی خان نے اسنوں اس دے عہدہ توں سبکدوش کرنے دا فیصلہ کیتا مگر انہاں دی بے وقت شہادت نے ملک صاحب دے مقدر بدل دتے ۔
کابینہ نے فیصلہ کیتاکہ خواجہ ناظم الدین نوں وزارت عظمیٰ دی ذمہ داریاں سونپیاں جائیں جبکہ ملک غلام محمد نوں گورنر جنرل دا عہدہ دتاجائے۔ اس طرح ملک غلام محمد پاکستان دے تیسرے گورنر جنرل بنے۔ انہاں دا دورِ حکومت پاکستان وچ بیوروکریسی دیاں سازشاں تے گٹھ جوڑ دا آغاز سی۔ غلام محمد نے ہی طاقت دے حصول دے لئی بنگالی وزیر اعظم خواجہ ناظم الدین نوں برطرف کر کے مشرقی پاکستان دے عوام وچ مغربی پاکستان دے خلاف بداعتمادی دا بیج بویا۔ ایہ برطرفی غلام محمد تے فوج دے سربراہ ایوب خان دے گٹھ جوڑ دے نتیجے وچ ممکن ہو سدی سی کیونکہ صرف 2 ہفتے پہلے ہی خواجہ ناظم الدین نے پاکستان دی پہلی دستور ساز اسمبلی توں اعتماد دا ووٹ لیا سی۔
دستور ساز اسمبلی دے سپیکر مولوی تمیزالدین نے اس برطرفی کوسندھ چیف کورٹ وچ چیلنج کیتا۔ سندھ دی اعلیٰ عدالت نے مولوی تمیزالدین دے حق وچ فیصلہ دتا کہ گورنر جنرل دا فیصلہ غیر آئینی سی اس فیصلے دے خلاف حکومت نے سپریم کورٹ وچ اپیل دی تو اس دے نتیجے وچ جسٹس منیر دا اوہ بدناں زمانہ فیصلہ آیا جس وچ گورنر جنرل دا فیصلہ جائز قرار دتا تے اتوں نظرایہ ضرورت قرار دتا کہ دستور ساز اسمبلی اپنی اہمیت و افادیت کھو چدی اے۔ اس فیصلے نے پاکستان وچ فوج تے بیوروکریسی دی سازشوں دا اک نہ رکنے والا باب کھول دتا۔ جسٹس منیر نے فیصلے وچ ایہ احمقانہ موقف اختیار کیتا کہ پاکستان نے مکمل آزادی حاصل ننیں دی اے تے اب وی جزوی طور اُتے تاج برطانایہ دا حصہ اے۔ اس رو توں دستور ساز اسمبلی گورنر جنرل دے ماتحت اے تے گورنر جنرل نوں اسنوں برخواست کرنے دا اختیار حاصل اے۔ اس مقدمے وچ صرف اک غیر مسلم جج جسٹس کارنیلیس نے ایہ موقف اختیار کیتا کہ پاکستان مکمل طور اُتے آزاد مملکت اے تے دستور ساز اسمبلی اک خود مختار ادارہ اے جسنوں گورنر جنرل برطرف نہیں کر سکدا۔ اسی مقدمے وچ جسٹس منیر نے بدنامِ زمانہ نظریہ ضرورت وی متعارف کروایا۔گورنر جنرل دے اس فیصلہ دے خلاف عوام وخواص نوں سخت ناپسند کیتا گیا اس اُتے تنقیدکیتی گئی ۔
بیماری
گورنر جنرل غلام محمد بلڈ پریشر،لقوے تے فالج دے مریض سن انہاں دیاں کہیاں ہوئیاں گلاں سمجھنا مشکل تے دشوارسی مگر اس دے باوجود اوہ انے وڈے عہدے اُتے رونق افروز سن ،انہاں دی علالت دی وجہ توں انہاں نوں دوماہ دی رخصت اُتے بھیجیاگیا انہاں دی جگہ سکندر مرزا نوں قائم مقام گورنر جنرل دی ذمہ داریاں دیاں گئیاں۔ ملک صاحب نے 12 ستمبر1956ء نوں 61 سال دی عمر وچ لاہور وچ وفات پائی ۔
گٹھ:1895 دے جم گٹھ:1956 دیاں موتاں گٹھ:ویہویں صدی دے پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی ارب پتی گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1947ء تا 1954ء گٹھ:پاکستانی اکاؤنٹنٹ گٹھ:پاکستانی سرکاری ملازمین گٹھ:پاکستانی سیاستدان گٹھ:پاکستانی گورنر جنرل گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:پشتون لوک گٹھ:پٹھان شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پہلی پاکستانی کابینہ گٹھ:علیگڑھ یونیورسٹی دے سابقہ طالب علم گٹھ:لاہور دے سیاستدان گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:نائٹس بیچلر گٹھ:وزرائے خزانہ پاکستان گٹھ:ہندوستانی نائٹ
دریزنا
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے جہڑا ماسکو اوبلاست دے ضلع اوریخوو زوییووسکی چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
منشور
ایسی دستاویز جس وچ بعض حقوق، اقتدار تے فرائض نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا گیا ہوئے۔ ایہ دستاویز حکومت کیت‏‏ی اعلیٰ اقتدار د‏‏ی جماعت کسی میونسپل کمیٹی، مقامی حکومت ،یونیورسٹی یا کسی جماعت نو‏‏ں جو کسی آئین دے تحت تشکیل پزیر ہوئی ہوئے۔ دے سکدی ا‏‏ے۔ ایہ اصطلاح عام طور اُتے انہاں قوانین اُتے اطلاق پزیر ہُندی اے جنہاں وچ زمانہ وسطی تے دور حاضر د‏‏ی ابتدائی شاہی دور وچ حقوق تفویض کیتے گئے ہون۔ مہشور سیاسی چارٹر انگلستان دا میگنا کارٹا ا‏‏ے۔ اس دے تحت تاجراں نو‏‏ں کاروبار دے وسیع اختیارات دتے گئے ني‏‏‏‏ں۔
ہور ویکھو
گٹھ:انگریزی اصطلاحات گٹھ:جاگیردارانہ نظام گٹھ:سیاسی اصطلاحات گٹھ:سیاسی منشورات گٹھ:قانون معاہدہ گٹھ:قانون ملکیت گٹھ:قانونی دستاویزات گٹھ:منشورات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
دهستان گلیجان
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان تنکابن دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تنکابن ، صوبہ مازندران چ اے ۔
رہیپیڈورا فونیکورا
رہیپیڈورا فونیکورا اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
گڑھی متانی
گڑھی متانی ضلع اٹک دا اک نگر اے۔
چک 250 ر ب
چک  250 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
سیاسی جماعت
سیاسی جماعت، سیاسی گروہ بندی دا ناں اے جو کسی وی خطے وچ ریاست د‏‏ی حکومت وچ سیاسی طاقت دے حصول دے لئی تشکیل دتی جاندی ا‏‏ے۔ سیاسی جماعت کسی وی ریاست وچ انتخابی مہم، تعلیمی ادارےآں وچ فعالیت یا فیر عوامی احتجاجی مظاہرےآں د‏‏ی مدد تو‏ں اپنی موجودگی تے سیاسی طاقت دا اظہار کردی ني‏‏‏‏ں۔ سیاسی جماعتاں اکثر اپنے نظریات، منصوبہ جات تے اپنے نقطہ نظر نو‏‏ں تحریری صورت وچ عوام دے سامنے پیش کردیاں نيں جو اس جماعت دا منشور کہلاندا اے جو اس مخصوص سیاسی جماعت د‏‏ی ذہنیت تے مخصوص اہداف بارے عوام نو‏‏ں آگاہ کردا ا‏‏ے۔ ايس‏ے منشور تے اہداف د‏‏ی بنیاد اُتے ریاست وچ سیاسی جماعتاں دے وچکار اتحاد بندے یا فیر ٹوٹتے ني‏‏‏‏ں۔
طریق انتخاب
سیاسی جماعتاں وچ انتخابی عمل تے اس دا مخصوص طریقہ کار اس ریاست وچ جماعت د‏‏ی بنیاداں اُتے مضبوط یا مکمل سیاسی نظام دا تعین کردا ا‏‏ے۔ ایداں دے ملکاں جتھ‏ے اُتے عام طور اُتے اول و دوم د‏‏ی بنیاد اُتے کیتے جانے والے سیاسی جماعتاں دے انتخاب موجود ہون، اوتھ‏ے اُتے عام طور اُتے دو ہی سیاسی جماعتاں وجود رکھدی ني‏‏‏‏ں۔ ایداں دے ملکاں جتھ‏ے اُتے انتخاب دا طریقہ کار تناسب تو‏ں کیتا جاندا ہو، جداں کہ یورپ وچ ہُندا اے یا فیر اکثریت والی جماعتاں دا تعین کیتا جائے، جداں کہ آسٹریلیا یا آئرلینڈ وچ ہُندا اے، ایسی صورتاں وچ تن یا تن تو‏ں زیادہ سیاسی جماعتاں وجود رکھدی نيں تے عام طور اُتے ریاست دے امور چلانے دے لئی سیاسی اتحاد تشکیل پاندے ني‏‏‏‏ں۔
یک جماعتی سیاسی منظرنامہ
کئی ملکاں وچ یک جماعتی سیاسی منظرنامہ موجود اے، جتھ‏ے اُتے صرف اک ہی سیاسی جماعت وجود رکھدی اے تے قانون دے تحت اوہی جماعت ریاست د‏‏ی حکمران ہُندی ا‏‏ے۔ گو کئی جگہاں اُتے اقليتی سیاسی جماعتون د‏‏ی اجازت دتی جات اے مگر انہاں نو‏‏ں وی اکثریت والی واحد ریاستی جماعت د‏‏ی فوقیت نو‏‏ں تسلیم کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ گو کہ ہمیشہ ایسا نئيں ہُندا کہ اس واحد اثرانداز ہونے والی جماعت دے اراکین ہی حکومت وچ شامل ہون، مگر سیاسی طور اُتے ایہ دیکھنے وچ آندا اے کہ اکثر ایسی جماعت وچ سیاسی عہدے دار ریاست وچ حکومت دے کلیدی عہدے تو‏ں زیادہ بااختیار تے اثرانداز ہُندا ا‏‏ے۔ ایسی سیاسی جماعتاں تے نظام حکومت والے ملکاں د‏‏ی وڈی مثالاں وچ چین تے سنگا پور شامل ني‏‏‏‏ں۔ ماضی وچ جرمنی د‏‏ی فاسسٹ حکمرانی اس د‏ی بہترین مثال ا‏‏ے۔ اک لحاظ تو‏ں کسی ریاست وچ یک جماعتی سیاسی منظر نامے نو‏‏ں آمریت تو‏ں تشبیہ دتی جا سکدی ا‏‏ے۔
یک جماعتی سیاسی منظرنامے وچ چھوٹے پیمانے پر، حکمران جماعت د‏‏ی مرضی تو‏ں چند اقليتی سیاسی جماعتاں د‏‏ی اجازت دتی جا سکدی اے، مگر ایہ طے ہُندا اے کہ انہاں سیاسی جماعتاں نو‏‏ں کدی وی ریاست دے معاملات تے حکومت وچ شراکت دا موقع نئيں مل سک‏‏ے گا۔ ہور ایہ کہ انہاں سیاسی جماعتاں نو‏‏ں ریاست دے عمومی منظرنامے اُتے وی اثرانداز ہونے دے حقوق حاصل نئيں ہُندے۔ لیکن اکثر ایہ دیکھنے وچ آیا اے کہ کئی ملکاں وچ مخصوص سیاسی، سماجی، معاشی حالات وچ اقليتی سیاسی جماعتاں واحد حکمران جماعت اُتے غالب آ گئياں لیکن قانونی پیچیدگیاں تے حکمران جماعت د‏‏ی بدعنوانی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ جماعتاں اثرانداز نہ ہوئے سکن۔ یک جماعتی سیاسی منظر نامے وچ بہترین مثالاں سنگا پور د‏‏ی پیپلز ایکشن پارٹی، جنوبی افریقا وچ افریقن نیشنل کانگریس، جاپان وچ لبرل ڈیموکریٹک پارٹی وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:انتخابات گٹھ:بغیر ڈیٹا رو دے خانہ معلومات سانچے استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:حکومت تو‏ں متعلقہ تنظیماں گٹھ:ریاست گٹھ:سیاسی تنظیماں گٹھ:سیاسی جماعتاں
ضلع ہماموزو
ضلع ہماموزو ترکی دے صوبہ اماسیا دا اک ضلع اے۔
17 ستمبر
تے ستمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 9واں مہینا  اے جہڑا اگست دے مگروں تے اکتوبر توں پہلوں آندا اے ۔
ضلع ہماموزو
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ اماسیا دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
17 ستمبر
17 دسمبر گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 351واں (لیپ سال وچّ 352واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 14 دن باقی ہن۔ دیسی کلنڈر مطابق ایہہ دن 3 پوہ بندا اے۔
چٹے ٹڈوالی پکھی پوچھل
چٹے ٹڈوالی پکھی پوچھل اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بلبن دا مقبرہ
کھبے|thumb| بلبن دا مقبرہ، مہرولی آرکیالوجیکل پارک غیاث الدین بلبن دا مقبرہ مہرولی، نويں دہلی، ہندوستان وچ واقع اے ۔ تقریباً 1287 عیسوی وچ ملبے د‏‏ی چنائی وچ تعمیر کيتا گیا ایہ مقبرہ ہند-اسلامی فن تعمیر دی ترقی وچ اک تاریخی اہمیت د‏‏ی حامل عمارت اے، کیونجے ایتھے تو‏ں ہندوستان وچ پہلی اسلامی محراب دا آغاز ہُندا اے، تے بوہت سارے لوکاں دے مطابق ,پہلا اسلامی گنبد وی، جو ہن باقی نئيں رہیا، اس لئی 1311 عیسوی وچ قریبی قطب کمپلیکس وچ ہندوستان وچ سب تو‏ں قدیم زندہ بچ جانے والا گنبد الائی دروازہ ا‏‏ے۔ غیاث الدین بلبن (1200–1287) 1266 تو‏ں 1287 تک دہلی دے مملوک خاندان (یا غلام خاندان) دے دور حکومت وچ دہلی سلطنت دے اک ترک حکمران سن ۔ وہ غلام خاندان دے سب تو‏ں نمایاں حکمراناں وچو‏ں اک سن ۔ بلبن دا مقبرہ 20واں صدی دے وسط وچ دریافت ہويا سی۔
دزیرژینسکی
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
مقامی حکومت
مقامی حکومت عوامی انتظامیہ د‏‏ی اک ہیئت اے جو اکثریت اُتے مبنی ہُندی اے تے کسے مُلک یا صوبے د‏‏ی حکومت دا سَبھ توں تھللا دھارا ہُندی ا‏‏ے۔ اصطلاح مقامی ایہنو‏ں مرکزی تو‏ں ممیز کردا اے۔ مقامی حکومت، حکومت بالا دے بݨائے ہوئے قوانین یا احکا‏م دے احاطے وچ رہندے ہوئے کردار ادا کردی ا‏‏ے۔ وفاقی ملکاں وچ مقامی حکومت عام طور تے تیسرے یا چوتھے پدھر اُتے ہُندی ا‏‏ے۔
پاکستان
پاکستان وچ مقامی حکومت، وفاقی تے صوبائی حکومت توں بعد، تیسرے پدھر اُتے ہُندی ا‏‏ے۔ عرف عام وچ ایہنو‏ں بلدیات‏ی حکومت کہیا جاندا اے کیونکہ ایہ شہراں یا بلدیات د‏‏ی سطح اُتے قائم ہُندی ا‏‏ے۔ مقامی حکومت دیاں تن قسماں نيں:
چک 249 ر ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
الیکتروگورسک
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
دریاۓ یرموک
دریاۓ یرموک لیندے ایشیاء دا اک دریا اے جیہڑا اردن چوں ٹردا اے تے دریاۓ اردن چ جا ڈگدا اے۔
فتح جنگ
فتح جنگ پنجاب دے ضلع اٹک دی تحصیل فتح جنگ وچ اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل فتح جنگ دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع اٹک
ڈفرینشیئل ٹوپولوجی
ڈفرینشیئل ٹوپولوجی اوہ میدان اے جو ڈفرینشیئیبل مینیفولڈاں اتے ڈفرینشیئیبل فنگشناں نال ورتدا اے۔ ایہہ ڈفرینشیئل جیؤمیٹری  نال نزدیکی طور تے متعلق اے اتے اکٹھے مل کے ایہہ دوویں ڈفرینشیئیبل مینیفولڈاں دی جیؤمیٹریکل تھیوری بناؤندے ہن۔
زور زیادہ خاص طور تے کہندے ہوئے، ڈفرینشیئل ٹوپولوجی اجہیاں خاصیتاں اتے بنتراں نوں وچاردی اے جہناں نوں متاثر کرن لئی کسے مینیفولڈ اتے صرف اک سچارو بنتر دی ضرورت ہندی اے۔ وادھو جیؤمیٹریکل بنتراں والے مینیفولڈاں نالوں سچارو مینیفولڈ زیادہ کومل ہندے ہن۔ جو ڈفرینشیئل ٹوپولوجی وچّ موجود کجھ قسماں دیاں مماثلتاں اتے توڑاں-مروڑاں بارے رکاوٹاں دے طور تے کم کردے ہن۔ اداہرن دے طور تے، وولیؤم  اتے ریمانیئن کرویچر اجیہے ستھرانک ہن جو اکو سچارو مینیفولڈ اتے وکھریاں وکھریاں جیؤمیٹریکل بنتراں نوں وکھرا کر سکدے ہن- یانِ کہ، کجھ مینیفولڈاں نوں سچارو طریقے نال پدھرا کیتا جا سکدا اے، پر اسطراں کرن لئی ہو سکدا اے کہ سپیس نوں توڑنا-مروڑنا پوے اتے کرویچر اتے وولیؤم نوں متاثر کرنا پوے ۔
ہور ویکھو
ٹوپولوجی
18 ستمبر
تے ستمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 9واں مہینا  اے جہڑا اگست دے مگروں تے اکتوبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ستمبر گٹھ:سال دے دن
میکا سنگھ
امریک سنگھ (جنم 10 جون 1977) میکا وجوں مشہور، اک بھارتی پاپ گائک اتے ریپر ہے اتے اس نے کئی بنگالی فلماں وچّ وی اپنی آواز دتی ہے۔ اس نے کئی بالیوڈ فلماں وچّ وی گیت گائے ہن۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ گٹھ:پنجابی سنگیت
تیندوا
تیندوا ، بلی ٹبر دا اک گوشت خور جانور اے ۔ ایہنوں پنجاب تے ازادکشمیر وچ گلدار وی کہندے نیں۔ ایہ بلی ٹبر دے 4 وڈیاں وچ کنیا جاندا اے۔ ایہ افریقا تے ایشیا دے کچھ تھانواں تے رہ گیا اے ۔ تیندوا شیر، ببرشیر تے جیگوار مگروں چوتھا وڈا بلا اے۔ شینہ ٹوکرے دے ہور سنگیاں دے آڈے وج ایہدیاں لتاں نکیاں، لماں پنڈا تے وڈی کھوپڑی ہوندی اے۔
دکھالا
ایہ وزن چ چیتے نالوں بھارا ہندا اے تے اسدا مونہہ وی چیتے نالوں کجھ وڈا ہندا اے۔ ایہ 90-190 سینٹی میٹر لما ہوندا اے تے ایہدی پوچھل 60-110 سینٹی میٹر تک لمی ہوندی اے۔ نر تیندوہ 40-90 کلو تک دا ہوندا اے تے مگراں تے 70-80 سینٹی میٹر اچا ہوندا اے۔ مادھ ادھے ناپ تے 30-60 کلو جوکھ دی ہوندی اے۔ ایہدی کھٹی رتی کھل تے کالے رنگ دے نشان ہوندے نیں۔
پسار
پاکستان وچ ایہ لہندے ہمالیا دے پہاڑی جنکلاں وج ملدا اے ۔ مچھیارا نیشنل پارک ازادکشیمر ایہدا اک ٹھکانہ اے۔ افریقی وڈی روہی دے دکھن وچ ایہدا سب توں جوکھا پسار اے۔ ایہ ایران وچ ملدا اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بلی ٹبر
دهستان میرشمس‌الدین
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان تنکابن دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تنکابن ، صوبہ مازندران چ اے ۔
کوتلنیکی
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
مینیفولڈ
جدونکھ ٹوپولوجیکل سپیساں ودھ اتے عجیب ہو سکدیاں ہن، ٹوپولوجی دے بہت سارے فیلڈ مینیفولڈاں نامی سپیساں دی ہور جانی پچھانی کیٹیگری اتے دھیان مرتکز کردے ہن۔ اک مینیفولڈ اجیہی ٹوپولوجیکل سپیس ہندی اے۔ جو ہریک نقطے نیڑے یکلڈن سپیس نال ملدی جلدی ہندی اے۔ ہور حقیقت نال کہندے ہوئے، کسے n-ڈمینشنل مینیفولڈ دا ہریک نقطہ اک گوانڈھ رکھدا اے جو n-ڈمینشنل یکلڈن سپیس متعلق ہومومورفک ہندا اے۔ لائناں اتے چکر، پر اٹھ انک دی تصویر نہیں، اک ڈمینشنل مینیفولڈ ہندے ہن۔ دو-ڈمینشنل مینیفولڈاں نوں سطح وی کیہا جاندا اے۔ اداہرناں وچّ پلین، سفیئر، اتے ٹورس شامل ہن۔ جہناں نوں تھری ڈمینشنل وچّ تجربہ کیتا جا سکدا اے، پر کلیئن بوتل اتے واستوک پروجیکٹو پلین نوں نہیں۔
ہور ویکھو
ٹوپولوجی
جنرل ٹوپولوجی
ڈفرینشیئل ٹوپولوجی گٹھ:ریاضی گٹھ:فزکس
ضلع مرزیفون
ضلع مرزیفون ترکی دے صوبہ اماسیا دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ اماسیا دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
رہیپیڈورا پرلاٹا
رہیپیڈورا پرلاٹا اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
حسن ابدال
حسن ابدال پنجاب دے ضلع اٹک دی تحصیل حسن ابدال وچ اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل حسن ابدال دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع اٹک
19 ستمبر
تے ستمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 9واں مہینا  اے جہڑا اگست دے مگروں تے اکتوبر توں پہلوں آندا اے ۔
روندر گریوال
thumb روندر گریوال پنجابی دا اک مشہور گلوکار اے ۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی اداکار گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
ایڈورڈ اول شاہ انگلستان
ایڈورڈ اول شاہ انگلستان (Edward I of England) جسنو‏ں ایڈورڈ لونگشینکس (Edward Longshanks) سکاٹس دا ہتھوڑا (Hammer of the Scots) مملکت انگلستان دا 1272ء تو‏ں 1307ء تک بادشاہ سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایڈورڈ اول شاہ انگلستان گٹھ:1239 دے جم گٹھ:1307 دیاں موتاں گٹھ:پیچش تو‏ں اموات گٹھ:خاندان پلانٹیجنیٹ گٹھ:رومن کیتھولک شاہی حکمرانان گٹھ:فرانسیسی نژاد انگریز شخصیتاں گٹھ:ویسٹ منسٹر ایبے وچ مدفون شخیصات گٹھ:ویسٹ منسٹر دیاں شخصیتاں
کاشیرا
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے جہڑا ماسکو اوبلاست دے ضلع کاشیرسکی چ واقع اے تے اس ضلعے دا انتظامی مرکز اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
ضلع سولووا
ضلع سولووا ترکی دے صوبہ اماسیا دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ اماسیا دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
شہر ریاست
thumb|[[موناکو]]
شہر ریاست (City-state) اک آزاد یا خود مختار سیاسی وجود اے جو کسی تے مقامی حکومت دے زیر انتظام نئيں، جس دا علاقہ اک شہر تے عام طور اُتے اس دے ارد گرد دے علاقے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
ہور جدید شہر ریاستاں دے طور مندرجہ ذیل دا حوالہ دتا جاندا اے:
حوالے
گٹھ:سیاسی جغرافیہ گٹھ:شہر ریاستاں گٹھ:ملکی جماعت بندی گٹھ:ملکاں بلحاظ خصائص گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
رام باغ محل امبرسر
رام باغ محل امبرسر  مہاراجا رنجیت سنگھ دا گرمیاں دا محل سی ۔ ہن ایہ محل اک تریخی عمارت قرار دے دتی گئی اے ۔ ایہ محل امبرسر شہر وچ قائم اے ۔ ایہ مہاراجا رنجیت سنگھ نے بݨوایا سی ۔ ایہ محل مہاراجا رنجیت سنگھ دے گرمیاں دے دناں وچ امبرسر آؤݨ ویلے رہائش لئی ورتیا جاندا سی ۔ایہدی ورتوں خاص تہواراں وساکھی، دیوالی ، دسہرے تے وی کیتی جاندی سی ۔ اس محل دی تعمیر تے 1,25,000 روپئیے دی لاگت آئی سی ۔
تریخ
اس محل دی اساری مہاراجا رنجیت سنگھ دے خاص بھروسے جوگ پرشاشک فقیر عزیزالدین، سردار دیسا سنگھ تے سردار لہنا سنگھ مجیٹھیا دی دیکھ ریکھ وچّ کیتی گئی۔ایہہ محل تے لال پتھر نال اساریا ہویا اے جیہدے لئی فقیر عزیزالدین نے دلی توں وشیش طور تے کاریگر لیاندے سن۔اس محل دے چار چپھیرے مغل طریقے دا اک عالیشان باغ تے باراں دری سی ۔ <�ref>http://www.tribuneindia.com/2007/20070812/spectrum/main1.htm
حوالے
گٹھ:محل گٹھ:پنجاب دے محل
رس
رس اک پانی سار اے جیہڑا پھلاں تے سبزیاں دے ریشیاں چ ہوندا اے۔
سندیپا دھر
سندیپا دھر (ہندی:संदीपा धर؛ پیدائش 2 فروری 1987ء) اک بھارتی اداکارہ ا‏‏ے۔ اس نے 2010ء وچ اپنی پہلی فلم اسی لائف وچ تو‏ں بالی وڈ وچ قدم رکھیا۔  اوہ اپنی پہلی ہی فلم تو‏ں فلم فیئر اعزاز برائے نويں خاتون اداکارہ (Filmfare Award for Best Female Debut) ، سٹار سکرین اعزاز برائے بہترین ہونہار نووارد خاتون اداکارہ (Star Screen Award for Most Promising Newcomer – Female)  تے سٹارڈسٹ اعزاز برائے مستقب‏‏ل د‏‏ی خاتون سپراسٹار (Stardust Award for Superstar of Tomorrow – Female)  دے لئی نامزد ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون تے پس منظر
thumb|سندیپا دھر
سندیپا سری نگر، کشمیر وچ پیدا ہوئی۔ "نیشنل پبلک سکول" بنگالورو تو‏ں ابتدائی تعلیم حاصل کرنے دے بعد سینٹ زیویر کالج ممبئی تو‏ں اشتہارکاری وچ گریجوایشن پاس کيتی۔
کیرئیر
2010ء وچ ، سندیپا دھر نے راج شری پروڈکشن دے ذریعے اپنی پہلی ہندی فلم ايس‏ے لائف وچ اکشے اوبرائے دے نال کم دا آغاز کيتا۔ اس فلم وچ اس د‏ی کارکردگی نو‏‏ں سراہا گیا تے تن مشہور ترین اعزازات دے لئی نامزد ہوئی۔ ترن آدرش دے تبصرہ دے مطابق "سندیپا ڈھار مستقب‏‏ل د‏‏ی اک کامیاب اداکارہ دے طور اُتے اپنا ناں کما سکدی ا‏‏ے۔ اس دے تاثرات بالکل حقیقی نيں تے اوہ بہت ہونہار اداکارہ ا‏‏ے۔ "
سندیپا د‏‏ی اگلی ریلیز گولیو تے پپو سی ، جسنو‏ں وایاکوم 18 نے تیار کیا ، جس وچ شریک کنال رائے کپور تے دہلی بیلی شہرت دے ویر داس نے کم کیا سی۔ اس نے وایاکوم 18 دے نال 3 فلماں دا معاہدہ کيتا۔ [8]
ٹوپولوجی
گنت وچّ، ٹوپولوجی (گریک توں τόπος، تھاں، اتے λόγος، مطالعہ) کھلے سیٹاں دے اک مجموعہ دا مطالعہ اے، جس وچّ کسے دتے ہوئے سیٹ نوں اک ٹوپولوجیکل سپیس بنایا جاندا اے۔ ایہہ گنت دا سپیس دیاں خاصیتاں نال متعلق کھیتر اے جو جاری توڑ مروڑاں دے باو جود وی سرکھات رہندیاں ہن۔ جویں کھچنا، موڑنا، پر پھاڑنا جاں چپکاؤنا نہیں ہندا ۔ اہم ٹوپولوجیکل خاصیتاں وچّ کنیکٹڈنیسّ اتے کمپیکٹنیسّ (سنگڑتا) شامل ہن۔
سندیپا دھر
کیرئیر
دھر اس وقت آسٹریلیائی ڈانس تھیٹر دے تیار کردہ ویسٹ سائڈ اسٹوری نامی اک بین الاقوامی موسیقی وچ سرلسٹ ا‏‏ے۔ اس دا کردار ماریہ اے ، جو ناامید رومانٹک تے اک معصوم پورٹو ریکن نوجوان لڑکی ا‏‏ے۔ اوہ ٹونی نال پیار کردی اے تے اپنے آپ نو‏‏ں دونے گروہاں دے وچکار پُرتشدد کشمکش دے مرکز وچ پاندی ا‏‏ے۔ ایہ موسیقی ولیم شیکسپیئر دے ڈرامے رومیو تے جولیٹ تو‏ں متاثر ا‏‏ے۔ ہن تک اٹھ ملکاں وچ میوزیکل دا انعقاد کیا گیا اے جس وچ جاپان ، فلپائن ، انڈونیشیا ، آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ 100 تو‏ں زیادہ شوز دے نال شامل ہیں
ٹوپولوجی
ٹوپولوجی جیؤمیٹری (ریکھاگنت) اتے سیٹ تھیوری دے وچوں، سپیس، ڈائمینشن (ایام)، اتے ٹرانسفورمیشن ورگے سنکلپاں دے تجزیہ راہیں، مطالعہ دے اک کھیتر دے روپ وچّ ترقی یافتہ ہوئی اے۔ اجیاے وچار 17ویں صدی وچّ گوٹفریڈ لیبنز ولّ لجاندے ہن۔ جسنے جیؤمیٹریا سائٹس (“تھاں دی جیومیٹری” لئی گریک-لیٹن شبد) اتے اینالائسس سائٹس (“تھاں توں الگّ چکنا” لئی گریک-لیٹن شبد) شبداں دی سوچ کیتی ۔ لیؤنہارڈ الر دی کونگزبرگ دے ستّ پلاں والی سمسیا اتے پولیہیڈرن فارمولا یقین نال اس کھیتر دیاں پہلیاں تھیورماں ہن۔ شبد “ٹوپولوجی” 19ویں صدی وچّ جوہانّ بینیڈکٹ لسٹنگ ولوں پیش کیتا گیا سی، بھاویں اک ٹوپولوجیکل سپیس دے ترقی یافتہ ہون تکّ 20ویں صدی دے پہلے دہاکے تکّ اجیہا نہیں ہویا سی۔ 20ویں صدی دے مدھ توں، ٹوپولوجی گنت دی وڈی شاخاں بن گئی اے۔
سندیپا دھر
اعزازات تے نامزدگیاں
thumb|کرے گروس فیشن ایوینٹ دے موقع اُتے سندیپا دھر
ٹوپولوجی
ٹوپولوجی دیاں کئی سبفیلڈاں ہن:
سندیپا دھر
اعزازات تے نامزدگیاں
فلم فیئر اعزاز برائے نويں خاتون اداکارہ (Filmfare Award for Best Female Debut)
ٹوپولوجی
اتہاس
ٹوپولوجی ریکھاگنت وچّ کجھ سوالاں دی جانچ پڑتال توں شروع ہوئی سی۔ لیؤنہارڈ الر دے 1736 وچّ کونگزبرگ دے ستّ پل اتے پیپر نوں اجوکی ٹوپولوجی وچّ ودئک لیکھاں وچوں پہلا لیکھ کیہا جاندا اے۔
سندیپا دھر
اعزازات تے نامزدگیاں
سٹار سکرین اعزاز برائے بہترین ہونہار نووارد خاتون اداکارہ (Star Screen Award for Most Promising Newcomer – Female)
ٹوپولوجی
اتہاس
شبد ٹوپولوجی 1847 وچّ جرمنی وچّ جوہن بینڈکٹ لسٹنگ ولوں ورسٹڈین زر ٹوپولوجی وچّ پیش کیتا گیا سی، جو اسدے پہلے چھاپے توں پہلاں اس شبد نوں دس سال تکّ پتراں وچّ ورتدا رہا ۔ ٹوپولوجی دی انگریزی قسم نوں پہلی وار 1883 وچّ لسٹنگ دے مرتیولیکھ وچّ جرنل نیچر وچّ “سدھارن ریکھاگنت توں گناتمک ریکھاگنت نوں وکھرا درساؤن لئی” ورتیا گیا سی جس وچّ ماترک (ناپ سبندھی) سبندھاں نوں مکھ طور تے ورتیا جاندا اے۔ شبد ٹوپولوجی رسالے سپیکٹیٹر وچّ 1905 وچّ ٹوپولوجی وچّ وشیشک دے ارتھاں وچّ ورتیا گیا سی۔ پھیر وی، ایہناں وچوں کوئی وی ورتو ٹوپولوجی دی اجوکی تشریح نال پوری طرحاں نہیں ملدی ۔ ماڈرن ٹوپولوجی زوردار طریقے نال سیٹ تھیوری دے وچاراں اتے مشتمل اے، جو 19ویں صدی دے بعد والے حصے وچّ جورج کینٹور ولوں ترقی یافتہ کیتے گئے سن۔ سیٹ تھیوری دے مڈھلے وچاراں دی ستھاپناں دے نال نال، کینٹور نے پھوریئر سیریز دے اپنے مطالعہ دے اک حصے وجوں یکلڈن سپیس وچّ بندو سیٹاں نوں وی وچاریا ۔
سندیپا دھر
اعزازات تے نامزدگیاں
سٹارڈسٹ اعزاز برائے مستقب‏‏ل د‏‏ی خاتون سپراسٹار (Stardust Award for Superstar of Tomorrow – Female)
ٹوپولوجی
اتہاس
ہینری پوآئکیئر نے 1895 وچّ اینالائسس سائٹس چھاپیا، جس وچّ ہوموٹوپی اتے ٹوپولوجی دے سنکلپاں نال جان پچھان کروائی گئی، جو ہن الجبرک ٹوپولوجی دا حصہ منے جاندے ہن ۔
سندیپا دھر
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:بالی وڈ اداکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی خواتین ماڈل گٹھ:بھارتی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:جموں‏ و کشمیر دیاں اداکاراواں گٹھ:جموں‏ و کشمیر دیاں عورتاں ماڈل گٹھ:سری نگر دیاں شخصیتاں گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
ٹوپولوجی
اتہاس
ہور جانکاریاں لئی، دیکھو پوآئنٹ-سیٹنٹ ٹوپولوجی اتے الجبرک ٹوپولوجی
جان پچھان
ٹوپولوجی نوں “کجھ چیزاں (جہناں نوں ٹوپولیجیکل سپیساں کیہا جاندا اے) دیاں اجہیاں وشیشتامک خاصیتاں دے ادھٔین” دے روپ وچّ متاثر کیتا جا سکدا اے جو کسے نشچت قسم دے پرورتن (جس نوں جاری نقشہ کہندے ہن) ہیٹھاں بدلدیاں نہیں ہن، خاص کرکے اوہ خاصیتاں جو کسے نشچت قسم دے پرورتن (جسنوں ہومومورپھزم کہندے ہن) ہیٹھاں ستھر رہندیاں ہن۔
ٹوپولوجی نوں کسے سیٹ X اتے تھوپی گئی اک اجیہی بنتر ولّ اشارہ کرن لئی وی ورتیا جاندا اے، جو پرورتن کرن تے، اکٹھا ہون (کنورجنس)، سمپررکتا (کنیکٹڈنیسّ)، اتے نرنترتا (کنٹینیوٹی) ورگیاں خاصیتاں دا سگی طریقے نال دھیان رکھدے ہوئے کسے ٹوپولوجیکل سپیس دے روپ وچّ سیٹ X نوں لازمی طور تے خاص بناؤندی اے۔
ٹوپولوجیکل سپیساں قدرتی طور تے لگبھگّ گنت دیاں سبھ شاکھاواں وچّ دسدیاں ہن۔ اس گلّ نے ٹوپولوجی نوں گنت دے مہان ایکا کرن والے وچاراں وچوں اک بنایا اے۔
ٹوپولوجی دے پچھے دی پریرناتمک بدھی ایہہ اے کہ کجھ ریکھاگنتک سمسیاواں استعمال ماتحت چیزاں دے انبنّ اکار اتے نربھر نہیں کردیاں، سگوں اس طریقے اتے نربھر کردیاں ہن جس طریقے نال اوہ رکھیاں جاندیاں ہن۔ اداہرن دے طور تے، طبقہ اتے چکر وچّ بہت سارے گن آپس وچّ سانجھے ہن: دوویں اک ایامی چیزاں ہن (اک ٹوپولوجیکل نظریہ توں) اتے دوویں کسے ستہِ نوں دو حصیاں وچّ ونڈ دندے ہن، اندر والا حصہ اتے باہر والا حصہ ۔
ٹوپولوجی وچّ پہلے پیپراں وچوں اک وچّ، لیؤنہارڈ الر نے سمجھایا کہ کونگزبرگ (ہن کالینیگراڈ کیہا جاندا اے) دے قصبے راہیں اک اجیہا رستہ لبھنا اسمبھو سی جو اسدے ستّ پلاں نوں صحیح صحیح اک وار پار کردا ہووے ۔ ایہہ نتیجہ پلاں دیاں لمبائیاں اتے نربھر نہیں کردا سی، نہ ہی اک دوجے توں آپسی دوری اتے نربھر سی۔، سگوں سمپرکتا خاصیتاں اتے ہی نربھر سی: کہ کہڑا پل کہڑے دیپاں جاں ندی کناریاں نوں جڑدا اے۔ ارمبھک گنت وچّ، اس سمسیا، جس نوں کونگزبرگ دے ستّ پل کیہا جاندا اے، نے گراف تھیوری نامک گنت دی شاخاں نوں جم دتا ۔
اسے طرحاں، الجبرک ٹوپولوجی دی ہیئری بال تھیورم کہندی اے کہ “اک کاؤلکّ (والاں دا گچھا) بنائے بغیر کسے والاں والی گیند اتے والاں نوں فلیٹ نہیں واہیا جا سکدا” । ایہہ تتھّ جیادتر لوکاں نوں ترنت یقین دواؤن دندا اے، بھاویں اوہ تھیورم دے زیادہ رسمی کتھن نوں نہیں پہچاندے ہو سکدے، کہ کسے سپھیئر اتے کوئی وی الوپ نہ ہون والی جاری سپرش ویکٹر فیلڈ نہیں ہندی ۔ جویں کونگزبرگ دے پلاں وچّ ہندا اے، نتیجہ سپھیئر دے اکار اتے نربھر نہیں کردا؛ ایہہ کسے وی قسم دے سچارو گولے تے لاگوُ ہندی اے، جنی دیر تکّ اس وچّ کوئی سوراخ نہیں ہندا ۔
جہڑیاں سمسیاواں چیزاں دی انبنّ شکل اتے نہیں نربھر کردیاں، اجہیاں سمسیاواں نال ورتن لئی، ایہہ گلّ واضع کر لینی چاہیدی اے کہ ایہہ سمسیاواں کہڑیاں خاصیتاں اتے نربھر کردیاں ہن۔ اس ضرورت توں ہومومورپھزم دی دھارنا پیدا ہندی اے۔ ہریک پل نوں صرف اک وار پار کرن دی اسمبھوتا کونگزبرگ وچّ پلاں پرتِ ہومومورپھک پلاں دے کسے وی سسٹم تے لاگوُ ہندی اے، اتے ہیئری بال تھیورم کسے گولے پرتِ کسے وی ہومومورپھک سپیس تے لاگوُ ہندی اے۔
ہومومورپھزم نوں سبھ توں زیادہ مڈھلی ٹوپولوجیکل سمانتا منیا جا سکدا اے۔ اک ہور ہوموٹوپی سمانتا وی ہندی اے۔ تکنیکی جانکاری حاصل کیتے بغیر اسنوں سمجھاؤنا کٹھن اے، پر لازمی تجزیہ ایہہ اے کہ دو چیزاں ہوموٹوپی طور تے سامان ہندیاں ہن جیکر اوہ دوویں چیزاں کسے وڈی چیز نوں توڑ کے بنائیاں گئیاں ہون ۔
اک جان پچھان والا مشق انگریزی لپی دے وڈے (کیپیٹل) اکھراں نوں ہومومورفزم اتے ہوموٹوپی سمانتا مطابق کیٹیکرائزڈ کرنا اے۔ نتیجہ انشک طور تے ورتے گئے پھونٹاں اتے وی نربھر کردا اے۔ چتراں وچّ سانسّ-سیرپھ مریاڈ پھونٹ ورتے گئے ہن۔ ہوموٹوپی سمانتا ہومومورپھزم نالوں اک رپھّ (رکھا/موٹا) سبندھ اے؛ کوئی ہوموٹوپی سمانتا گٹھ کئی ہومومورپھزم کیٹیکریاں رکھ سکدی اے۔ اپر درسایا ہوموٹوپی سمانتا گٹھ دا سرل معاملہ اتھے ایہہ دکھاؤن نوں ورتیا جا سکدا اے کہ دو اکھر ہوموٹوپی طور تے سامان ہن۔ اداہرن دے طور تے، O اکھر P وچّ فٹّ ہو جاندا اے اتے P دی پونچھ نوں سوراخ والے حصے تکّ پیسیا جا سکدا اے۔
ہومومورفزم کیٹیکریاں ایہہ ہن:
ہوموٹوپی کیٹیکریاں وڈیاں ہندیاں ہن، کیونکہ پونچھاں نوں کسے بندو تکّ پیسیا جا سکدا اے۔ ایہہ ایہہ ہندیاں ہن:
اکھراں نوں صحیح طریقے نال شرینیبدھّ کرن لئی، سانوں لازمی طور تے ایہہ دکھاؤنا چاہیدا اے کہ اکو گٹھ والے دو اکھر سامان ہن اتے وکھریاں کیٹیکریاں وچوں لئے دو اکھر وکھرے ہن۔ ہومومورپھزم دے معاملے وچّ، بندو چن کے اتے ایہہ دکھا کے اجیہا کیتا جا سکدا اے کہ ایہناں بندوآں دا ہٹاؤنا اکھراں نوں وکھرے طریقے نال الگ کردا اے۔ اداہرن دے طور تے، X اتے Y ہومومورپھک نہیں ہن کیونکہ X دا مرکزی بندو ہٹاؤن نال اسدے چار پیس ہو جاندے ہن؛ اس بندو نال Y وچّ جہڑا بندو متعلق اے، اسدے ہٹاؤن نال تنّ پیس ہو جاندے ہن۔ ہوموٹوپی سمانتا والا معاملہ ذرا کٹھن اے اتے اک ہور زیادہ وستھارپوروک ترک دی منگ کردا اے جو اک الجبرک ستھرتا دکھاؤندا اے، جویں پھنڈامینٹل گروپ، جو منیاں جاندیاں وکھریاں کیٹیکریاں اتے وکھرا ہندا اے۔
اکھر ٹوپولوجی سٹینسل ٹائپوگراپھی وچّ عملی سبندھ رکھدی اے۔ اداہرن دے طور تے، براگاڈوکیؤ پھونٹ سٹینسلاں پدمطلب دے اک جڑے ہوئے ٹکڑے توں بنے ہندے ہن۔
سیٹاں اتے ٹوپولوجیاں
شبد ٹوپولوجی، ٹوپولوجی کاے جان والے گنت دے کھیتر پرتِ اک خاص گنتک مرکزی وچار ولّ وی اشارہ کردا اے۔ غیرضروری طور تے، اک ٹوپولوجی دسدی اے کہ کسے سیٹ دے ایلیمینٹ اک دوجے پرتِ مقامی طور تے کویں متعلق ہن۔ اکو سیٹ وکھریاں وکھریاں ٹوپولیجیاں رکھ سکدا اے۔ اداہرن دے طور تے، واستوک ریکھا، کمپلیکس پلین، اتے کینٹور سیٹ نوں وکھریاں ٹوپولیجیاں والے اکو سیٹ دے روپ وچّ سوچیا جا سکدا اے۔
رسمی طور تے، منّ لؤ X کوئی سیٹ اے اتے τ اس X دے سبسیٹاں دا پروار اے۔ پھیر τ نوں X اتے اک ٹوپولوجی کیہا جاویگا جیکر:
جیکر τ کوئی X اتے ٹوپولوجی ہووے، تاں جوڑے (X, τ) نوں ٹوپولوجیکل سپیس کیہا جاندا اے۔ دھارناXτ خاص ٹوپولوجی τ نال سمپن کسے سیٹ X نوں لکھن لئی ورتی جا سکدی اے۔
τ دے میمبراں نوں اوپن (کھلے) سیٹ کیہا جاندا اے جو X وچّ ہندے ہن۔ X دے کسے سبسیٹّ نوں کلوزڈ (بند) کیہا جاندا اے جیکر τ وچّ اسدے پورک وی ہون (یانِ کہ اسدے پورک کھلے ہون)۔ X دا کوئی سبسیٹّ کھلا، بند، دوویں (کلوپن سیٹ)، جاں دوویں نہیں ہو سکدا اے۔ خالی سیٹ اتے X اپنے آپ وچّ ہمیشاں دوویں گناں بند اتے کھلے والے ہندے ہن۔ بندو x رکھن والا کوئی کھلا سیٹ x دا گوانڈھی کیہا جاندا اے۔
اک ٹوپولوجی والے کسے سیٹ نوں اک ٹوپولوجیکل سپیس کیہا جاندا اے۔
جاری فنکشن اتے ہومومورفزماں
اک ٹوپولیجیکل سپیس توں دوجی ٹوپولوجیکل سپیس تکّ دے میپ جاں فنکشن نوں تاں کنٹینیوس (جاری) کیہا جاندا اے جیکر کسے کھلے سیٹ دی الٹی تصویر وی کھلی ہووے ۔ جیکر کوئی فنکشن واستوک نمبراں نوں واستوک نمبراں تکّ میپ کردا اے (نقشہ بناؤندا اے) (سٹینڈرڈ ٹوپولوجی والیاں دوویں سپیساں)، تاں ایہہ نرنترتا دی ایہہ تشریح کیلکلس وچّ نرنترتا دی تشریح دے برابر ہندی اے۔ جیکر کوئی جاری فنکشن اک-توں-اک اتے اؤنٹو (اپر) ہووے، اتے جیکر کسے فنکشن دا الٹا وی جاری ہووے، تاں فنکشن نوں اک ہومومورپھزم کیہا جاندا اے اتے اس فنکشن دی ڈومین نوں رینج پرتِ ہومومورپھک کیہا جاندا اے۔ اس نوں اک ہور طریقے نال کہن دا طریقہ ایہہ اے کہ فنکشن کول ٹوپولوجی تکّ اک قدرتی شاخاں ہندی اے۔ جیکر دو سپیساں ہومومورپھک ہون، تاں اوہناں دیاں برابر ہی ٹوپولوجیکل خاصیتاں ہندیاں ہن، اتے اوہناں نوں ٹوپولوجیکل طور تے برابر منیا جاندا اے۔ کیوب (گھن) اتے سپھیئر (گولہ) ہومومورپھک ہندے ہن، جویں کوفی کپ اتے چھلے دی شکل دا کیک ۔ پر چکر چھلیدار کیک پرتِ ہومومورپھزم نہیں ہندا ۔
مینیفولڈ
جدونکھ ٹوپولوجیکل سپیساں وودھ اتے عجیب ہو سکدیاں ہن، ٹوپولوجی دے بہت سارے کھیتر مینیفولڈاں نامک سپیساں دی ہور جانی پچھانی گٹھ اتے دھیان کیندرت کردے ہن۔ اک مینیفولڈ اجیہی ٹوپولوجیکل سپیس ہندی اے۔ جو ہریک بندو نیڑے یکلڈن سپیس نال ملدی جلدی ہندی اے۔ ہور شدھتا نال کہندے ہوئے، کسے n-ایامی مینیفولڈ دا ہریک بندو اک گوانڈھ رکھدا اے جو n-ایامی یکلڈن سپیس پرتِ ہومومورپھک ہندا اے۔ ریکھاواں اتے چکر، پر اٹھ انک دی تصویر نہیں، اک ایامی مینیفولڈ ہندے ہن۔ دو-ایامی مینیفولڈاں نوں ستہاں وی کیہا جاندا اے۔ اداہرناں وچّ پلین، سپھیئر، اتے ٹورس شامل ہن۔ جہناں نوں تنّ ایاماں وچّ تجربہ کیتا جا سکدا اے، پر کلیئن بوتل اتے واستوک پروجیکٹو پلین نوں نہیں ۔
عامَ ٹوپولوجی
عامَ ٹوپولوجی، ٹوپولوجی دی اوہ شاخاں اے جو مڈھلیاں سیٹ-اصولی پربولیاں اتے ٹوپولوجی وچّ ورتیاں جاندیاں بنتراں نال ورتدی اے۔ ایہہ ٹوپولوجی دیاں ہور زیادہتر شاکھاواں دا ادھار اے جہناں وچّ ڈفرینشیئل ٹوپولوجی، ریکھگنتک ٹوپولوجی، اتے الجبرک ٹوپولوجی شامل ہن۔ عامَ ٹوپولوجی لئی اک ہور نام بندو-سیٹو ٹوپولوجی اے۔
میٹرک سپیساں ٹوپولوجیکل سپیساں دی اک اہم گٹھ ہن جتھے جتھیں دوریاں نوں اک میٹرک نامک نمبر حاصل کیتا جا سکدا اے۔ اک میٹرک دا ہونا کئی ثبوتاں نوں سرل کردا اے، اتے زیادہتر عامَ ٹوپولوجیکل سپیساں میٹرک سپیساں ہندیاں ہن۔
الجبرک ٹوپولوجی
الجبرک ٹوپولوجی گنت دی اوہ شاخاں اے جو ٹوپولوجیکل سپیساں دے مطالعہ لئی امورت الجبرے توں زریعہ ورتدی اے۔ مکھ مقصد اجیاے الجبرک ستھرانک لبھنے ہندے ہن جو ٹوپولوجیکل سپیساں نوں ہومومورپھزم تکّ شرینیبدھّ کردے ہون، بھاویں زیادہتر ہوموٹوپی سمانتا تکّ شرینیبدھّ کردے ہن۔ ایہناں شتھرانکاں وچوں سبھ توں زیادہ اہم ہوموٹوپی گروپ، ہومولوجی، اتے کوہومولوجی ہن۔
بھاویں الجبرک ٹوپولوجی مڈھلے طور تے الجبرے دی ورتو ٹوپولوجیکل سمسیاواں لئی کردی اے، پھیر وی ٹوپولوجی دی ورتو الجبرک سمسیاواں لئی وی کدے کدے ممکن ہندی اے۔ الجبرک ٹوپولوجی، اداہرن دے طور تے، اک اجیاے اسان ثبوت دی آگیا دندی اے کہ اک ستنتر گروپ دا کوئی اپّ-گروپ پھیر اک ستنتر گروپ ہی ہندا اے۔
ڈفرینشیئل ٹوپولوجی
ڈفرینشیئل ٹوپولوجی اوہ کھیتر اے جو ڈپھرینشیئیبل مینیفولڈاں اتے ڈپھرینشیئیبل پھنکشناں نال ورتدا اے۔ ایہہ ڈفرینشیئل جیؤمیٹری (ریکھاگنت) نال نزدیکی طور تے متعلق اے اتے اکٹھے مل کے ایہہ دوویں ڈپھرینشیئیبل مینیفولڈاں دی ریکھاگنتک تھیوری بناؤندے ہن۔
زور زیادہ خاص طور تے کہندے ہوئے، ڈفرینشیئل ٹوپولوجی اجہیاں خاصیتاں اتے بنتراں نوں وچاردی اے جہناں نوں متاثر کرن لئی کسے مینیفولڈ اتے صرف اک سچارو بنتر دی ضرورت ہندی اے۔ وادھو ریکھاگنتک بنتراں والے مینیفولڈاں نالوں سچارو مینیفولڈ زیادہ کومل ہندے ہن۔ جو ڈفرینشیئل ٹوپولوجی وچّ موجود کجھ قسماں دیاں سمانتاواں اتے توڑاں-مروڑاں پرتِ رکاوٹاں دے طور تے کم کردے ہن۔ اداہرن دے طور تے، وولیؤم (گھنپھل) اتے ریمانیئن کرویچر اجیاے ستھرانک ہن جو اکو سچارو مینیفولڈ اتے وکھریاں وکھریاں ریکھاگنتک بنتراں نوں وکھرا کر سکدے ہن- یانِ کہ، کجھ مینیفولڈاں نوں سچارو طریقے نال پدھرا کیتا جا سکدا اے، پر اسطراں کرن لئی ہو سکدا اے کہ سپیس نوں توڑنا-مروڑنا پوے اتے کرویچر اتے وولیؤم نوں متاثر کرنا پوے ۔
ریکھاگنتک ٹوپولوجی
ریکھاگنتک ٹوپولوجی، ٹوپولوجی دی اوہ شاخاں اے جو مڈھلے طور تے نمر-ایامی (لو-ڈائمینشنل، یعنی کہ 2, 3, اتے 4 ایامی) مینیفولڈاں (بہپرتاں) اتے اوہناں دیاں ریکھگنت ناپ پرسپر کریاواں اتے دھیان مرتکز کردی اے، پر اس وچّ کجھ اچّ-ایامی ٹوپولوجی وی شامل اے۔ ریکھاگنتک ٹوپولوجی وچّ موضوعاں دیاں کجھ اداہرناں وچّ اریئینٹیبلٹی (یکلڈن سپیس وچّ ستہاں دا اوہ گن جو ایہہ ناپدا اے کہ ہریک بندو اتے ستہی ویکٹر دی ستھر چون کرنی ممکن اے کہ نہیں)، ہینڈل ویوجن، لوکل پھلیٹنیسّ (مقامی پدھراپن)، اتے پلینار اتے اچّ-ایامی شونپھائیل تھیورم شامل ہن ۔
نمر-ایامی ٹوپولوجی اک طاقتور ریکھاگنت اے، جویں 3 ایاماں وچّ یونیفومائزیشن تھیورم توں پتہ چلدا ہے- ہریک ستہِ اک ستھر کرویچر میٹرک دی پالنا کردی اے؛ ریکھاگنتک طور تے، اسدیاں 3 ممکن جیومیٹریاں وچوں اک جیومیٹری ہندی اے: پوزیٹو کرویچر/سفیریکل، زیرو کرویچر/فلیٹ، نیگیٹو کرویچر/ہائپربولک- اتے جویں 3 ایاماں وچّ جیومیٹرزیشن کنجیکچر (ریکھاگنتک کرن دا اندازا، ہن تھیورم) توں پتہ چلدا ہے- ہریک 3-مینیفولڈ نوں دو ٹکڑیاں وچّ رکھیا جا سکدا اے، جہناں وچوں ہریک دیاں اٹھ ممکن جیومیٹریاں وچوں اک جیومیٹری ہندی اے۔
2-ایامی ٹوپولوجی دا مطالعہ اک ویریئیبل (استھرانک) (ریمانّ ستہاں کمپلیکس وکراں ہندیاں ہن) وچّ یونیپھورمائزیشن تھیورم راہیں کمپلیکس ریکھاگنت دے روپ وچّ کیتا جا سکدا اے کہ میٹرکساں دی ہریک کنپھرمل (سمانتا درساؤن والی) گٹھ کسے نرالی کمپلیکس گٹھ سامان ہندی اے، اتے 4-ایامی ٹوپولوجی دا مطالعہ دو ویریئیبلاں (کمپلیکس ستہاں) وچّ کمپلیکس ریکھاگنت دے نظرئیے توں کیتا جا سکدا اے، بھاویں ہریک 4-مینیفولڈ کسے کمپلیکس بنتر دی پالنا نہیں کردا ۔
جنرلائزیشناں
زیادہتر موقعیاں اتے، ٹوپولوجی دے سادھناں دی ورتوں کرن دی لوڑ پیندی اے، پر “بندوآں دا سیٹ” مہیا نہیں ہندا ۔ بندوہین ٹوپولوجی وچّ اسدی جگہ کھلے سیٹاں دی لیٹس (جالی) نوں تھیوری دی مڈھلی دھارنا دے روپ وچّ لیا جاندا اے، جدونکھ گروتھینڈیئیکّ ٹوپولوجیآں اجہیاں منچاہیاں کیٹیکریاں اتے متاثر بنتراں ہندیاں ہن جو اوہناں کیٹیکریاں اتے ڈھیراں دی تشریح دی آگیا دین، اتے جو سدھارن کوہومولوجی تھیوریآں دی تشریح نال متاثر ہون ۔
بائیولوجی
ٹوپولوجی دی اک شاخ، جسنوں نوٹ تھیوری کیہا جاندا اے، DNA اتے کجھ اینزائیماں دے اثراں دا مطالعہ کرن لئی جیو سائنس وچّ ورتی جاندی اے۔ اینزائیم ڈیئینئے نوں دھیمی الیکٹروفوریسس ورگے پرکھے جانیوگ اثراں نال گٹھّ دندے ہوئے، کٹدے، وٹا دندے، اتے مڑ توں جوڑدے ہن ۔ ٹوپولوجی دی ورتو اتشوہر جیو سائنس وچّ پھینوٹائیپ اتے جینوٹائیپ درمیان سبندھ پرسعنصر کرن لئی وی کیتی جاندی اے۔ پھینوٹائیپک قسماں جو کپھی وکھریاں دسدیاں ہن، صرف کجھ تبدیلیاں راہیں ہی وکھریاں کیتیاں جا سکدیاں ہن جو اس گلّ تے نربھر کردیاں ہن کہ ترقی دوران جینیٹک تبدیلیاں پھینوٹائیپک تبدیلیاں تکّ نقشہ کویں بناؤندیاں ہن۔
کمپیوٹر سائنس
ٹوپولوجیکل آنکڑا تجزیہ، الجبرک ٹوپولوجی والیاں تکنیکاں دے استعمال نال کسے سیٹ دی وشال پیمانے دی بنتر نوں نردھارت کرن لئی کردا اے (جویں ایہہ نردھارت کرنا کہ بندوآں دا اک بدل گول اے جاں ٹوروآئڈل (انڈاکار ورگے اکار) اے۔ ٹوپولوجیکل آنکڑا وشیلشن راہیں ورتیاں جان والیاں مکھ ودھیاں ایہہ ہن:
فزکس
فزکس وچّ، کوانٹم فیلڈ تھیوری اتے کائنات سائنس ورگے کئی کھیتراں وچّ ٹوپولوجی دی ورتو کیتی جاندی اے۔
اک ٹوپولوجیکل کوانٹم فیلڈ تھیوری (جاں ٹوپولوجیکل فیلڈ تھیوری جاں TQFT) اجیہی کوانٹم فیلڈ تھیوری ہندی اے جو ٹوپولوجیکل انویریئینٹاں (ستھراں) دا حساب لگاؤندی اے۔
بھاویں ٹوپولوجیکل کوانٹم فیلڈ تھیوریآں بھوتک سائنسدانآں نے کھوجیاں سن، پر پھیر وی ہور چیزاں دے نال نال، نوٹّ تھیوری اتے الجبرک ٹوپولوجی وچّ چار-ایامی مینیفولڈاں دی تھیوری، اتے البرک ریکھاگنت وچّ موڈیولیائ سپیساں دی تھیوری نال متعلق ہون کارن ایہہ گنتک دلچسپی والیاں وی ہندیاں ہن۔ ڈوناکڈسن، جونس، وٹن، اتے کونٹسیوچ سبھ نے ٹوپولوجیکل فیلڈ تھیوری نال متعلق کم کارن فیلڈ میڈل جتے ہن۔
کائنات سائنس وچّ، کائنات دا سارے دا سارا اکار درساؤن لئی ٹوپولوجی دی ورتو کیتی جا سکدی اے۔ اس کھیتر نوں سپیسٹائیم ٹوپولوجی کیہا جاندا اے۔
روبوٹکس
کسے روبوٹ دیاں وکھ وکھ سمبھ پزیشناں نوں کنپھگریشن سپیس نامک اک مینیفولڈ راہیں درسایا جا سکدا اے۔ گتی سکیم (موشن پلیننگ) دے کھیتر وچّ، دو بندوآں درمیان رستیاں دی کھوج رچنا سپیس وچّ کیتی جاندی اے۔ ایہہ رستے روبوٹ دے جوڑاں دی گتی پیش کردے ہن اتے منچاہی جالت اتے مدرا (پوز) وچّ ہور حصیاں دی گتی پیش کردے ہن۔
گٹھ:گنت گٹھ:ریکھاگنت گٹھ:فزکس
تسمینہ احمد شیخ
مُڈھلی حیاتی تے تعلیم
تسمینہ احمد شیخ لندن چ جمی تے ایڈنبرا چ پلی۔ اوہناں دی ماں اداکارہ اے تے اوہناں دے والد پہلے پاکستانی تے ایشیائی سی جیہڑے سکاٹلینڈ چ 1986 دے الیکشن چ وارڈ کونسلر چُنے گئے۔ تسمینہ احمد شیخ نے ایڈنبرا چ کریج ماونٹ ہائی اسکول، جارج ہییوٹس ہائی اسکول تے یونیورسٹی آف ایڈنبرا توں ایم۔اے، سٹراتھسلائڈ یونیورسٹی توں ایل۔ایل۔بی تے قنون چ پوسٹ گریجوایٹ ڈپلومہ حاصل کیتا۔
شوبز کیریئر
قنون چ گریجوایشن کرن توں مگروں پاکستان چ ہنی مون دے دوران اداکاری کرن دا فیصلہ کیتا۔ اوہنے پاکستانی ڈرامےآں دیس پردیس، آنسو، دی کاسٹل:ایک امید تے ماں چ اداکاری کیتی تے اوہدی اداکاری نوں پسند کیتا گیا۔
قنونی کیریئر
اوہ گلاسگو لاء فرم ہملٹن برنز چ سانجھ دار تے کاروباری دستاویز لِکھت (دستاویز انتقال) ، نجی موکل کم ، عائلی قنون تے امیگریشن امور چ خاص مہارت رکھدیاں نیں۔
سیاسی کیریئر
تسمینہ احمد شیخ سکاٹش کنزرویٹیو پارٹی چ 10 ورھے دی عمر چ سرگرم ہوگئی تے 16 ورھے دی عمر چ اوہدی ممبر بنی۔ اوہ ایڈنبرا سینٹرل ینگ کنزرویٹو دی چیئرپرسن بنی۔ اوہ عورتاں تے گھریلو ٹبریلو امور تے برابر مواقع دین دے امور لئی پارٹی دی ڈپٹی ترجمان بنی۔ اوہ 1999 دے سکاٹش پارلیمینٹری الیکشن چ پارٹی ولوں گلاسگو گوون حلقے چ امیدوار بنی پر کامیاب نہ ہو سکی ۔ 2000 چ بوجوہ کنزرویٹیو پارٹی چھڈ دتی تے کچھ چِر لیبر پارٹی چ رہن تو بعد سکاٹش نیشنل پارٹی جوائن کرلئی۔ جولائی 2012 چ یس سکاٹلینڈ ایڈوائزری بورڈ جوائن کیتا تے سکاٹلینڈ دی ازادی دے ریفرنڈم 18 ستمبر 2014 چ سکاٹلینڈ دی ازادی دے حق چ مہم چلائی۔ اوہ مئی 2014 چ یورپی پارلیمینٹری الیکشن چ سکاٹش نیشنل پارٹی ولوں امیدواری دی لسٹ چ تیسری امیدوار سی پر کامیاب نہ ہوسکی۔ مئی 2015 چ برطانوی پارلیمینٹری الیکشن چ سکاٹش نیشنل پارٹی ولوں اوچل & سائوتھ پرتھ شائر دے حلقے چ امیدوار بنی تے لیبر پارٹی دے امیدوار گورڈن بینکس نوں ہرا کے کامیاب ہو گئی تے ممبر پارلیمینٹ بنی ۔ 8 جون 2017 دے برطانوی پارلیمینٹری الیکشن چ سکاٹش نیشنل پارٹی ولوں فیر ایس حلقے وچوں ای الیکشن لڑیا پر کنزرویٹیو پارٹی دے امیدوار لَک گراہم کولوں ہار گئی۔