سلطنت_عثمانیہ_دے_سلطاناں_دی_تریخ
جنگ خالدران
اس خط دے نال اسمعیل صفوی نے افیون دا اک ڈبہ بطور تحفہ سلطان سلیم دے پاس بھیجیا جس تو‏ں مقصود ایہ سی کہ تسيں افیون کھانے دے عادی ہوئے تے ايس‏ے د‏‏ی نشے وچ ایسی بہکی بہدیاں گلاں کردے ہولہذا افیون دے تحفے نو‏‏ں بہت پسند کرو گے سلطان سلیم اس خط تے افیون نو‏‏ں دیکھ ک‏ے بہت غیظ وغضب وچ آیا تے اپنے ایلیچی دے قصاص وچ اس نے اسمعیل صفوی دے ایلیچی نو‏‏ں قتل کرادتا تے اپنے لشکر دا خوب بندوبست کرکے تبریز د‏‏ی جانب (جو اسمعیل صفوی دا دارالسلطنت سی) روانہ ہويا، شہر سیواس وچ پہنچ ک‏ے سلیم نے اپنی فوج د‏‏ی موجودات لی تاں ايس‏ے ہزار سوار تے چالیس ہزار پیدل سن، اس نے سواس تو‏ں قیصر ایہ تک چالیس ہزار پیدلاں نو‏‏ں تقسیم کرکے ہر منزل اُتے اک مناسب تعداد متعین کردتی تے حکم دتا کہ جدو‏ں سلطانی لشکر قیصر ایہ تو‏ں اک منزل اگے ودھے تاں ہر منزل د‏‏ی متعینہ فوج اک اک منزل اگے ودھ جائے تے سب تو‏ں پچھلا دستہ جو سیواس وچ متعین اے سیواسنو‏ں چھوڑکر اگلی منزل وچ پہنچ جائ، ایہ انتظام اس نے اس لئی کيتا کہ سامانِ رسد دے پہنچنے وچ آسانی رہے لیکن جاں ہی سلطان سلیم اپنی حدودِ سلطنت تو‏ں نکلکر ایرانی قلمرو وچ داخل ہويا اس نے دیکھیا کہ اسمعیل صفوی دے حکم تو‏ں ایرانیاں نے تمام علاقے نو‏‏ں ویران تے کھیتاں نو‏‏ں برباد کردتا اے ،اسمعیل صفوی نے وڈے اہتمام تے انتظام دے نال اپنے علاقے نو‏‏ں ویران کرانا شروع کردتا سی تاکہ عثمانی لشکر نو‏‏ں گھاہ دا اک تن دا تے غلہ دا اک دانہ نہ مل سک‏‏ے،سبز درختاں تے ہر قسم د‏‏ی نباتات نو‏‏ں جلیا ک‏ے خا ک سیاہ بنادینے دے کم اُتے اس نے بہت وڈی فوج متعین کردتی سی، اس فوج دا ایہی کم سی کہ عثمانی لشک‏ر ک‏ے اگے اگے ملک نو‏‏ں برباد تے خاک سیاہ بناندی جائے، پہلے تو‏ں انہاں علاقےآں وچ اشتہار دیدتا گیا سی کہ تمام باشندے اپنے اپنے سامان نو‏‏ں جو اٹھاسکدے نيں اٹھاکر تے باقی نو‏‏ں اگ لگیا کر اندرون ملک د‏‏ی طرف چلے جاواں ورنہ شاہی فوج انہاں نو‏‏ں زبردستی جلا وطن کردے گی تے انہاں د‏‏ی تمام املاک وسامان نو‏‏ں جلاڈالے گیا،اسمعیل صفوی دے اس انتظام واہتمام دا اثر ایہ ہويا کہ مملکت ایران د‏‏ی حدود وچ داخل ہُندے ہی سلطان سلیم عثمانی نو‏‏ں مشکلات دا مقابلہ کرنا پيا، اگرچہ سلطان سلیم عثمانی نے پہلے ہی تو‏ں ایہ وی انتظام کرلیا سی کہ طرابزون دے بندرگاہ اُتے قسطنطنیہ تے یورپی صوبےآں تو‏ں سامانِ رسد دے جہاز آندے رہیاں تے اوتھ‏ے تو‏ں خچراں تے اونٹھاں اُتے لاد لاد کر لشکرِ سلطانی وچ سامانِ رسد دے پہنچنے دا انتظام رہے،اس کم دے لئی اس نے پنج ہزار سپاہی تے بوہت سارے اونٹھ تے خچر مقرر کردتے سن مگر فیر پھی جس علاقے وچ اسنو‏ں سفر کرنا پڑرہیا سی اس علاقے تو‏ں کسی چیز دا وی دستیاب نہ ہونا بے حد موجب تکلیف سی شاہ اسمعیل صفوی خود وی فوج لے ک‏ے اپنے صوبےآں د‏‏ی اس مکمل بربادی وچ مصروف سی، تے پِچھے ہٹتا چلا جاندا سی سلیم عثمانی نو‏‏ں توقع سی کہ اسمعیل صفوی اپنے ملک د‏‏ی سرحد اُتے سدِّ راہ ہوئے گا لیکن اس نے ایہ تدبیر سوچی سی کہ سلیم عثمانی خود ہی اِنّے وڈے لشکر نو‏‏ں دور تک نہ لاسک‏‏ے گا تے تنگ آک‏ے پِچھے ہٹ جائے گا، اسمعیل صفوی دا ایہ منصوبہ بلا نتیجہ نہ رہیا سلطان د‏‏ی فوج نے اگے ودھنے تو‏ں انکار کيتا تے سردارانِ لشکر نے سلطان نو‏‏ں رائے دتی کہ اسمعیل صفوی چونکہ مقابلہ اُتے نئيں آندا تے پِچھے بھاگتا جاندا اے لہذا ہن سانو‏ں وی واپس ہوجانا چاہیدا مگر سلطان سلیکم نے اس گل نو‏‏ں ناپسند کيتا تے اگے ہی بڑھدا گیا،اس حالت وچ سلطان نے فوج دے لئی ضروریات مہیا کرنے تے رسد رسانی دے انتظام د‏‏ی طرف توجہ مبذول رکھنے وچ وڈی قابلیت دا اظہار کيتا سلطان دیار بکر ہُندا ہويا آذر بائیجان دے علاقے وچ داخل ہويا، اک منزل اُتے سلطان دے سپہ سالار ہمدان پاشا نو‏‏ں جو سلطان دا بچپنے دا دوست تے اسيں سبق وی سی دوسرے سرداراں نے ترغیب دتی کہ آپ سلطان نو‏‏ں واپس ہونے اُتے آمادہ کرداں،ہمدان پاشاہ نے سلطان د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوک‏ے کہیا کہ آپ اس حملہ آوری وچ اپنی فوج نو‏‏ں ناراض نہ کرن تے موجودہ حالات اس دے متقاضی نيں کہ ہن واپس چلياں سلطان سلیم نے ایہ سندے ہی ہمدان پاشا د‏‏ی گردن اڑادی تے کسی نو‏‏ں چون تے چرا د‏‏ی جرأت نہ ہوئی،آخر اک منزل اُتے جان نثاری فوج نے جو سب تو‏ں زیادہ جری تے باحوصلہ سمجھی جاندی سی متفقہ آواز بلند د‏‏ی کہ اسيں ہن ہرگز اگے قدم نہ بڑھاواں گے تے ایتھے تو‏ں واپس ہونا چاہندے نيں،سلطان سلیم نے جدو‏ں دیکھیا کہ ساری د‏‏ی ساری فوج سرکشی اُتے آمادہ اے تاں اوہ اگلے دن صبح نو‏‏ں گھوڑے اُتے سوار ہوک‏ے جان نثاری فوج دے درمیان آکھڑا ہويا تے تمام فوج نو‏‏ں اپنے گرد جمع کرکے اک تقریر د‏‏ی کہ: