cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نجف
صحابہ تے تابعین دے قبور
نجف اشرف وچ بعض صحابہ، تابعین تے امام علی(ع) دے یار و مددگار تے بعض امام زادگان وی سپرد خاک نيں۔ انہاں وچو‏ں اکثر ثویہ نامی مقام اُتے مسجد حنانہ تے مسجد کوفہ دے درمیان 3 کیلو میٹر دے فاصلے اُتے مدفون نيں انہاں افراد دے اسامی درج ذیل نيں:
مکنیری کاؤنٹی
مکنیری امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
نجف
صحابہ تے تابعین دے قبور
مذکورہ افراد دے علاوہ ابوموسی اشعری، زیاد بن ابیہ، مغیرہ بن شعبہ، داود بن حسن مثنی تے حسن مکفوف ہور ايس‏ے علاقے وچ مدفون نيں۔
مکنیری کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹینیسی دیاں کاؤنٹیاں
نجف
علماء تے بزرگان دے قبور
نجف وچ مدفون بعض شخصیتاں:
مشہور مسیتاں
نجف وچ متعدد مسیتاں موجود نيں جنہاں وچو‏ں بعد خاص اہمیت دے حامل نيں:
یہ مسجد شروع وچ شیخ طوسی دا گھر سی۔ انہاں نے وفات دے وقت وصیت کيتی سی کہ انہاں نو‏ں ايس‏ے گھر وچ دفن کيتا جائے تے اسنو‏ں مسجد وچ تبدیل کيتا جائے۔ ایہ مسجد نجف د‏‏ی مشہور مسیتاں وچو‏ں اے جو صحن مطہر دے شمال وچ واقع محلہ "المشراق" وچ واقع ا‏‏ے۔ thumb|مسجد ہندی دا اندرونی منظر یہ مسجد نجف د‏‏ی وڈی مسیتاں وچو‏ں اے جس وچ نمازگزاراں د‏‏ی تعداد بہت زیادہ ہُندیاں نيں۔ سنہ ۱۳۲۳ق وچ اس مسجد د‏‏ی مرمت تے توسیع ہوئی۔ ہر سال محرم وچ اس مسجد وچ عزاداری برپا ہُندی ا‏‏ے۔ علامہ سید محسن حکیم نے عصر حاضر وچ اس مسجد نو‏‏ں توسیع دتی ا‏‏ے۔
یہ مسجد "حویش" نامی محلے وچ واقع اے جو شیخ مرتضی انصاری د‏‏ی مساعدت تے آپ د‏‏ی زیر نگرانی تعمیر ہوئی ا‏‏ے۔ حوزہ علمیہ نجف دے بزرگان اپنے بعض کلاساں ايس‏ے مسجد وچ برگزار کردے نيں۔ سید محمد کاظم طباطبایی (عصر قاجار دے مشہور علماء وچو‏ں سن ) تے امام خمینی منجملہ انہاں افراد وچو‏ں نيں جنہاں نے اس مسجد وچ درس و تدریس کیتیاں ناں۔
صحن مطہر دے مشرق وچ واقع ایہ مسجد آیت اللَّہ خویی دا محل درس و بحث سی۔ یہ مسجد بہت پرانی اے تے علی بن مظفر تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔ ایہ مسجد سنہ۱۳۸۰ق وچ حاج شیخ احمد انصاری قمی دے توسط تو‏ں دبارہ تعمیر ہوئی۔
نجف تو‏ں کوفہ جاندے ہوئے حضرت امیر المؤمنین علی بن ابی طالب دے حرم تو‏ں 2.5 کلو میٹر د‏‏ی مسافت اُتے حنانہ دے ناں تو‏ں اک مسجد اے ۔ایہ مقام حضرت علی دے اصحاب تو‏ں منسوب ،اس جگہ موجود ستون دے حضرت علی دے جنازے اُتے گریہ کرنے ،حضرت امام حسین ؑ دے سر مبارک نو‏‏ں ایتھ‏ے رکھنے تے حضرت امام صادق دے اس جگہ نماز پڑھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں شیعاں دے نزدیک اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔
نجف د‏‏ی ہور مشہور مسیتاں وچ : مسجد آل کاشف الغطاء، مسجد جواہری، مسجد الرأس تے مسجد حیدری شامل نيں۔
دینی مدارس
نجف دے بعض ہور مدارس درج ذیل نيں: مدرسہ طاہریہ، رحباوی، جوہرچی، عاملی‌ ہا، عبدالعزیز بغدادی، افغانی ہا، کلباسی، علویہ، مرتضویہ تے منتدی النشر۔
نجف د‏‏ی مشہور لائبریریاں
thumb|ک‏‏تب خانہ روضہ حیدری
اس لائبریری نو‏‏ں "الحیدریہ"، "الخزانۃ الغرویہ" تے "مکتبۃ الصحن" وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی تاسیس چوتھے صدی ہجری یا اس تو‏ں پہلے ہوئی سی۔ عضدالدولہ دیلمی دا اس د‏ی تاسیس تے توسعہ وچ کردار رہیا ا‏‏ے۔
یہ لائبریری سنہ ۱۳٧۳ ھ عید غدیر دے دن علامہ امینی دے دست مبارک تو‏ں تأسیس ہوئی۔ایہ لائبریری نجف دے سب تو‏ں غنی تے معتبر لائبریریاں وچ شامل ا‏‏ے۔
یہ لائبریری نجف دے علمی اورثقافتی مراکز وچو‏ں اے جو حرم امیرالمؤمنین دے نزدیک واقع ا‏‏ے۔ ایہ کتابخانہ آیت اللہ سید محسن حکیم دے دست مبارک تو‏ں تعمیر ہوئی ا‏‏ے۔ یہ لائبریری نجف دے سب تو‏ں قدیمی لائبریریاں وچو‏ں اے جسنو‏ں حاج میرزا علی محمد نجف آبادی نے تیرہويں صدی دے اواخر وچ تأسیس د‏‏ی ا‏‏ے۔ آقا بزرگ تہرانی نے اپنی کئی سالہ تحقیق تے تتبّع دے دوران بہت ساری مفید تے باارزش کتاباں نو‏‏ں دنیا دے مختلف ملکاں مخصوصا مصر تے ایران تو‏ں تہیہ کرکے اپنی شخصی لائبریری وچ رکھیا جسنو‏ں سنہ ۱۳٧۵ق، وچ عام لوکاں د‏‏ی استفادہ دے لئی وقف کر دتا۔ اس لائبریری وچ موجود کتابوے د‏‏ی تعداد 5000 تک پہنچک‏ی نيں جنہاں وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 100 خطی کتاباں دے بے نظیر نسخے وی شامل نيں۔ یہ لائبریری تیرہويں صدی د‏‏ی اوائل وچ حاج محمد حسین خان صدراعظم دے توسط تو‏ں تأسیس ہوئی جو اپنے زمانے وچ نجف دے سب تو‏ں زیادہ مشہور لائبریریاں وچو‏ں اک سی۔ لیکن بے توجی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس وچ موجود بہت ساری کتاباں مفقود ہوگئی تے اس وقت ایہ لائبریری چنداں قابل توجہ نئيں ا‏‏ے۔ یہ لائبریری شارع الرسول دے آخر وچ اک خوبصورت بلڈنگ وچ واقع اے اس دے بنیاد گزار شیخ باقر شریف قریشی نيں۔
نیوپورٹ
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
نجف
نجف د‏‏ی مشہور لائبریریاں
مذکورہ لائبریریاں دے علاوہ کتابخانہ علامہ شیخ محمد حسین کاشف الغطاء، کتابخانہ مدرسہ قوام، کتابخانہ مدرسہ خلیلی، کتابخانہ مدرسہ آخوند خراسانی، کتابخانہ مدرسہ سید محمد کاظم یزدی تے کتابخانہ آیت اللَّہ بروجردی ہور نجف دے اہ‏م لائبریریاں وچ شمار ہُندیاں نيں۔
مآخذ
گٹھ:عراق دے زیارتی شہر گٹھ:شیعہ زیارتی شہر گٹھ:امام علی تو‏ں منسوب تھ‏‏اں
گٹھ:عراق دے شہر گٹھ:عراق دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
سپینوزا
سپینوزا (نومبر 24, 1632 – فروری 21, 1677) ستارویں صدی دا ڈچ فلسفی سی۔ اودھے پرکھاں دا جوڑ سپین نال سی۔ سپینوزا عقلیت پسند فلسفی سی۔ تریخ لکھاری تے فلسفی ہیگل نے کیا سی "یا تے تسےی سپینوزائی اوہ یا فلسفی نئیں اوہ"۔
سپینوزا دے پرکھ پرتگال دے یہودی سن جیہڑے اوتھاں جان بچا کے نیدرلینڈز آۓ۔ باروخ سپینوزا ایمسٹرڈم نیدرلینڈز چ جمیا۔ اودی ماں دا ناں اینا ڈیبورا تے پیو دا ناں مائیکل سی جیہڑا اک کاروباری سی۔ سپینوزا دی مڈلی پڑھائی اک یہودی سکول چ ہوئی۔ اودی کھوجی تے ہر گل نوں پرکھن والی سوچ نے اونوں اپنی یہودی برادری نال چگڑے چ پا دتا۔ انگلینڈ تے فرانس نال لڑائیاں چ اودے پیو دی جان تے کاروبار مک گیا۔ سپینو‍زا نے کاروبار پعرا نوں دتا تے آپ فلاسفی تے شیشے دے کم چ پے گیا۔
25 جولائی 1656 نوں سپینوزا نوں تہودی مت توں وکھریاں سوچاں رکھن تے اودی برادری نے مت تو کڈدتا گیا۔ کج لوکاں دی اے سوچ اے جے سپینوزا دیاں سوچاں سغائی مت دے وی خلاف سن ایس لئي یہودی برادری نے اونوں بار کیتا جے اینج اوناں لئی ایس نویں دیس چ کوئی مسلہ ناں بنے۔ برادری توں کٹے جان مکروں سپینوزا فرانسسکن فان ڈن انڈے نال رہن لگ پیا جینے اونوں جوانی چ لاطینی سکھائی سی تے خبرے اونے ای سپینوزا نوں فلاسفی دا چسکا پایا پر ایس گل نوں سپینوزا نے کسے چٹھی چ ذکر ناں کیتا۔ اودے کئی یار بیلی وی سن پر اونے اپنے جیون دیاں لوڑاں نوں بعوت تھوڑا رکھیا سی۔
اپنے جیون دے اگلے 21 ورے سپینوزا نے پڑھن لکھن چ گزارے۔ اونے برداشت تے کھلے دل والی فلاسفی دی تبلیغ کیتی۔ اینتھنی نے اودے جیون نوں اک نیک جیون کیا۔ سپینوزا رینزبرگ، ووربرگ تے ٹی ہیگ ریا۔ اودا گزارہ شیشیاں دی رگڑائی توں ہوندا سی۔ اودے یار وی اودا ہتھ ونڈاندے سن۔ 1677 چ اودی پھپھرے دے روگ توں مرن ہویا۔ خبرے شیشے دے پیٹھے ہوو بریک ٹوٹے اودے اندر چلے گۓ سن۔ دی ہیگ چ اودے کعر نوں اک یادگار بنادتا گیا۔ سپینوزا نیں کدے ویاہ ناں کیتا تے اودے دوالے دے سعائی لوک اونوں اک نیک انسان سمجدے سن۔
فلاسفی
سپینوزا ایس گل نوں مندا سی جے خدا صرف فلسفیانہ سوچ چ جیندا اے۔ جدا ایبسٹریکٹ اے تے اودی کوئی ذات نئیں۔ خدا تے ہر اوہ چیز جیہڑی نیچر چ ہیگی اے اک اے۔ سوچ تے پنڈا چدا دیاں ای صفتاں نیں۔ نیچر چ ناں ای کوئی برا اے ناں ای اچھا ایناں دا ایہ مطلب صرف انساناں لئی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:فلاسفی
ایشیائی کھیڈاں 1994
1994 ایشیائی کھیڈاں، جنھاں نوں کہ XII ایشیاڈ وی کیہا جاندا اے، ایہہ کھیڈاں 2 اکتوبر توں 16 اکتوبر 1994 وچکار جاپان دے شہر ہیروشیما وچّ ہوئیاں سن۔ ایہناں کھیڈاں دا مکھ مقصد ایشیا دے دیساں وچّ امن قائم کرنا سی۔ ہیروشیما تے ہوئے ایٹمی حملے توں 49 سالاں بعد ایہہ کھیڈاں ہیروشیما وچّ ہو رہیاں سن۔ 1991 دے گلف جنگ کارن عراق نوں ایہناں کھیڈاں وچّ سسپینڈ کر دتا گیا سی۔
ایہناں ایشیائی کھیڈاں وچّ 42 دیساں دے 6,828 کھڈاریاں اتے ہور اہلکاراں ولوں حصہ لیا گیا سی۔ ایہناں کھیڈاں دی شروعات وچّ بیس بال، کراٹے اتے جدید پینتھالون دے مقابلے کروائے گئے سن۔
ماسکٹ
XII ایشیاڈ دا مکھ سرکاری لوگو چٹیاں گھگیاں دا جوڈا سی۔ ایہناں دوواں جوڈیاں دا نانم پوپو اتے ککو سی۔ اس دا مکھ مقصد ایشیا دے دیساں وچکار امن اتے سدبھاونا نوں درساؤنا سی۔
ایشیائی کھیڈاں بارے مختصر وچّ جانکاری
ایشیائی کھیڈاں نوں 'ایشیاڈ' دے نام نال وی جانیا جاندا اے۔ ایہہ ہر اک چار سال بعد منعقد ہون والی بہو-کھیڈ پرتیاہلیت اے، جس وچّ صرف ایشیا دے وکھ-وکھ دیساں دے کھڈاری حصہ لیندے ہن۔
ایہناں کھیڈاں دا پربندھ ایشیائی اولمپک کمیٹی ولوں انتر قومی اولمپک کمیٹی دی نگرانی ہیٹھ کیتا جاندا اے۔ ہر اک مقابلے وچّ پہلاں تھاں لئی سونا، دوجے لئی چاندی ، اتے تیسرے لئی کانسی تمغے دتے جاندے ہن۔ اس پرمپرا دا آرنبھ 1951 وچّ ہویا سی۔
پہلیاں ایشیائی کھیڈاں دا پربندھ دلی، بھارت وچّ کیتا گیا سی، جسنے 1982 وچّ پھر ایہناں کھیڈاں دی میزبانی کیتی۔ 15ویں ایشیائی کھیڈاں 1 دسمبر توں 15 دسمبر 2006 دے وچّ دوہا، کتر وچّ منعقد ہوئے سن۔ 16ویاں ایشیائی کھیڈاں دا آایوجن 12 نومبر توں 27 نومبر 2010 دے وچّ کیتا گیا، جنہاں دی میزبانی گوانگزو، چین نے کیتی۔ 17ویاں ایشیائی کھیڈاں دا پربندھ 2014 وچّ دکھن کوریا دے انچییان وچّ ہویا سی۔
شامل کھیڈاں
1994 ایشیائی کھیڈاں وچّ ہیٹھ لکھیاں کھیڈاں شامل سن:
حوالے
گٹھ:ایشیائی کھیڈاں گٹھ:کھیڈاں
تجن
''تجن ترکمانستان دا قراقم صحرا چ اک نخلستانی شہر اے ۔ ایہہ صوبہ اخال دے ضلع تجن دا راجگڑھ اے ۔
لوک گنتی
تجن شہر دی لوک گنتی 52،000 اے ۔
تھاں ٹکانہ
تجن ایران دے سرحد توں تھوڑا ہٹ کے تے افغانستان توں آن آلے دریا ہریرود دے لاگیوں لنگھدا اے بس لئی ترکمانستان چ اس دریا نوں تجن دریا  آکھیا باندا اے ۔
چک 9 گیاراں ایل
چک 9 گیاراں ایل ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 11ایل اتے اک پنڈ اے ۔
گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع ساہیوال دے پنڈ گٹھ:چیچہ وطنی گٹھ:پنڈ
سینٹ ڈیوڈ
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
چک 10 گیاراں ایل
چک 1 گیاراں ایل ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 11ایل اتے اک پنڈ اے ۔
ڈیلٹا ایئرلائنز
اے  امریکا  دی ہوا باز کمپنی اے.
ہور ویکھو
گٹھ: امریکا
گٹھ:ہواباز کمپنیاں
سانتا ماریا گرجاگھر (پیدلورو)
سانتا ماریا گرجاگھر (پیدلورو) آستوریاس, سپین دا ایک گرجاگھر اے-
باہری لنک
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ
استراخان
استراخان روس دے استراخان اوبلاست دا اک شہر تے انتظامی مرکز (راجگڑھ) اے.
استراخان جنوبی یورپ چ روس دا اک اہم شہر اے ، شہر دریائے وولگا دے کنارے اس دے ڈیلٹا تے واقع اے ۔ شہر دے نیڑے ای دریائے وولگا بحیرہ کیسپیئن چ جا ڈگدا اے ۔ 2004ء دے اندازے دے مطابق شہر دی لوک گنتی 502800 اے ۔
تریخ
ایہہ شہر خزر (خزاری سلطنت) تے طلائی اردو سلطنتاں دا راجگھر رہیا ۔ امیر تیمور نے اسنوں حملے دے بعد اگ لاکے ساڑ دتا سی ۔ 1459ء توں 1556ء تک ایہہ خانان استراخان (استراخان خانات ) دا راجگڑھ رہیا ۔ اس پرانے شہر دے کھنڈرات تے آثار قدیمہ نویں شہر توں 12 کلومیٹر دور اج وی موجود نیں ۔
جدوں 1556ء چ زار روس ایوان چہارم خوفناک (ایوان گروزنی) نے خانان استرا خان دی ریاست فتح کرلئی تے اسدی جگہ اک جدید قلعہ تعمیر کروائیا ۔ 1569ء چ سلطنت عثمانیہ دیاں فوجاں نے استراخان دا محاصرہ کیتا تاہم پسپائی اختیار کیتی ۔
بین القوامی تعلقات
استراخان اینہاں شہراں نال جڑواں شہر اے :
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:روس دا جغرافیہ گٹھ:ترکستان گٹھ:تاتارستان گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:یورپ دیاں سابق مسلم ریاستاں گٹھ:تریخی شہر
میگز کاؤنٹی
میگز امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹینیسی دیاں کاؤنٹیاں
منرو کاؤنٹی، ٹینیسی
منرو امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
اسکواش
اسکواش دو کھلاڑیاں دے وچکار بند کمرے وچ کھیلیا جاندا اے ۔ ایہدے وچ کورٹ دی سطح تھوڑی جیہی ترچھویں ہُندی اے ایس لئی fitness دے حساب نال بڑا اوکھا کھیل اے ۔ پاکستان ایس کھیل وچ اُچا مقام رکھدا اے تے کئی ورھے ایس کھیل دا عالمی چیمپیئن رہیا اے ۔ برٹش اوپن چیمپئن شپ تے ورلڈ چیمپئن شب وچ پاکستانیاں نے خاص طور تے جہانگیر خان تے جان شیر خان دے بڑے وڈے ریکارڈ نیں ۔
گٹھ:کھیڈاں گٹھ:کھیل
سانتا ماریا گرجاگھر (سوتو دے لوینیا)
سانتا ماریا گرجاگھر (سوتو دے لوینیا) آستوریاس, سپین دا ایک گرجاگھر اے-
باہری لنک
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ
کشتی
حوالے
گٹھ:واٹر کرافٹ گٹھ:آوا جائی
مونٹگومری کاؤنٹی، ٹینیسی
مونٹگومری امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹینیسی دیاں کاؤنٹیاں
سانتا ماریا گرجاگھر (نورینیو)
سانتا ماریا گرجاگھر (نورینیو) آستوریاس, سپین دا ایک گرجاگھر اے-
باہری لنک
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ
مور کاؤنٹی، ٹینیسی
مور امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹینیسی دیاں کاؤنٹیاں
چک 180 مراد
چک 180 مراد ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
چک 181 مراد
چک 181 مراد ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
چک 40-2آر
چک 40-2آر  ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے دوجے سوئے (لنڈو) 2آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 2آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا چ وس رہیا اے ۔
سوانسی
گٹھ:ویلز گٹھ:ویلز دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
سڈنی
سڈنی آسٹریلیا دا سب توں وڈا شہر اے ، جس دی آبادی 2006ء دے اندازیاں دے مطابق 42 لکھ اے ۔ ایہہ ریاست نیو ساوتھ ویلز دا راجگھر اے تے دیس دے جنوب مشرقی ساحلاں تے واقع اے ۔
سڈنی آسٹریلیا چ پہلی یورپی نوآبادی سی ۔ جسنوں 1788ء پہلے برطانوی بحری بیڑے دے سربراہ آرتھر فلپ نے قائم کیتا ۔ ایہہ آسٹریلیا دا اقتصادی مرکز تے سیاحت دے حوالے نال سب توں مشہور شہر اے ۔ ایتھوں دا سڈنی اوپیرا ہاؤس تے ہاربر برج سارے جگ تے مشہور نیں ۔
سڈنی 2000ء چ اولمپک کھیڈاں دی میزبانی وی کرچکیا اے ، جہڑے ہن تک دے یادگآر کھیڈ منّے جاندے نیں ۔
سانتا ماریا گرجاگھر (بیامایور)
باہری لنک
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ
پچھولا جھیل
پچھولا جھیل بھارت دے راجستھان دے اُدیپور شہر وچ واقع اے۔ ایہہ اک غیر-قدرتی تازے پانی دی جھیل اے۔ جسدا اساری 1363 عیسوی وچ ہوئی ۔ پچھولی پنڈ دے کول ہون کر کے اس دا نام پچھولی جھیل رکھیا گیا۔ اس جھیل دے اساری دا مکھ کارن اس دے پانی نال ڈیم دی اساری کرنا سی جس نال آب پاشی اتے پین لئی پانی دا پربندھ ہو سکے۔ جھیل وچ جگّ نواس اتے جن نواس دو جزیرہ بنے ہوئے ہن۔ جنہاں تو جھیل دے نظارے نوں ویکھیا جا سکدا اے۔
جھیل اپر چار جزیرہ بنے ہوئے ہن:
اتہاس
مہارانا لکھا دے راج سمے اک اناج ڈھوہن والے قبیلے نال متعلق بنجارےآں نے 1362  وچ پچھولا جھیل دی اساری کیتی اس توں بعد مہارانا پرتاپ نے ہریاں پہاڑیا نال گھری اس سندر دکھّ والی جھیل دے کنڈے اُدیپور نگر قائم کیتا اتے جھیل دے کنارے باڈیپول ڈیم دی اساری کروا دتی جس نال جھیل دا رقبہ ہور ودھ گیا۔
پانی پربندھ اتے تکنیکی ویروا
centre|thumb|800x800px|Udaipur Panorama with dried Lake Pichola
باہری کڑیاں
گٹھ:بھارتی تریخی تھاواں گٹھ:ریاستی تھاواں گٹھ:اُدیپور دیاں تھاواں گٹھ:بھارت دیاں جھیلاں
آرماغ
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں گٹھ:اتلے آئرلینڈ دیاں کاؤنٹیاں
مورگن کاؤنٹی، ٹینیسی
مورگن امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹینیسی دیاں کاؤنٹیاں
سچا مسیح گرجا
سچا مسیح گرجا اک آذاد مسیحی گرجہ اے جسدی بنیاد 1917 وچ چین وچ رکھی گئی۔ اج دنیا دے چالھی دیساں وچ اسدے تقریبا 15 لکھ ارکان موجود نے۔ اے گرجہ، مسیحیت دے پروٹیسٹینٹ فرقے نال تعلق رکھدا ہے۔ اس گرجے وچ کرسمس تے ایسٹر دے تہوار نہیں مناۓ جاندے۔
دس بنیادی اصول
مقدس روح نوں پانا، جیدی شہادت منہ نال کین نال ہووے، اوہی ساڈے آستے جنت دی چنگی خبر اے۔ پیر دھون دی رسم نال بندے نوں یسوع مسیح نال ملن جڑن دا موقعہ ملدا اے۔ اے کم بندے نوں ہر ویلے پیار، پاکیزگی، منکسرمزاجی ،ہربندے جیدے پیر دھوتے جان اوہ وی یسوع مسیح دے ناں دوجیاں دے پیر دھوئے۔ جدوں وی موقعہ لبے اک دوجے دے پیر دھون دی رسم کرنی چائیدی اے۔ دوجیاں نوں معاف کرن تے خدمت کرن دی یاد کراندی اے۔ مقدس مذہبی رسمں عیسی دی قربانی نوں یاد رکھن دا ذریعہ نیں۔ اے سانوں اس قابل کردی اے کہ اسی اپنے مالک دی قربانیاں چ شامل ہوسکیں تے اس نال مل سکن تاکہ سانوں وی اک نہ مکن آلا جیون مل سکے تے اسی قیامت دے دن کامیاب ہو سکن۔ عبادتاں جنیاں بوتیاں ہو سکن کرنیاں چائیدیاں نیں۔ سانوں صرف خمیری روٹی، عرق انگوری دا استعمال کرنا چائیدا اے۔ ہفتے دا ستواں دن اتوار اک مقدس دن اے، جس چ خدا دی رحمت شامل اے۔ اس دن خدا دی تخلیق نوں مجلساں چ نجات تے آن آلا جیون چ پکا سکون دے لئی عبادت کرنی چائیدی اے۔ "یسوع مسیح پاپیاں نوں گناہواں توں بچان لئی صلیب تے چڑھیا تیسرے دن دوبارہ جی پیا تے اسمانان تے چلا گیا۔ انساناں نوں بچان والا اوہو ای اے۔ زمین تے اسمان نوں بنان والا اوہی اے تے اوہو ای سچا خدا اے" بائیبل جیہڑی نویں تے پرانے عہدنامے نال رل کے بنی اے خدا توں متاثر ہوکے لکھی گئی اے۔ ایہو ای لکھیا سچ اے تے جیوندے سعائیاں لئی اک ناپ اے۔ معافی خدا دی رحمت نال اودے تے ایمان رکھن نال لبدی اے۔ ایمان رکھن والیاں نوں پاک روح تے ایمان پاکیزگی دی تلاش لئی، خدا تے ایمان تے انسانیت نال پیار رکھنا چائیدا اے۔ اوہ گرچا جینوں یسوع مسیح نے بنایا پاک روح ولوں مکرون آن والی بارش ویلے اے اپوسٹلاں دے ویلے دا سچا تے دوبارہ چلایا گیا کرجا اے۔ یسوع مسیخ دنیا تے دوجی واری آخرت دے دن اسمان توں عدل کرن لئی آۓ گا نیک لوکاں نوں ہمیشہ دا جیون لبے گا تے گناہگار ہمیلہ لئی عزاب ج پاۓ جان گے۔
ہور گلاں
اس گرجے دے پیروکار کرسمس نئیں مناندے کیوں جے پنجی دسمبر اصل وچ سورج دا پیدا ہونے دے دن دے طور تے کافر لوک مناندے سن۔ اس نوں کرسچن تہوار دے طور تے چوتھی صدی چ رومن شہنشاہ کونسٹنٹین نے شروع کیتا۔
گٹھ:عیسائی گٹھ:عیسائیت
بیلفاسٹ
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
سانتا ماریا دے تھولین گرجاگھر
سانتا ماریا دے تھولین گرجاگھر آستوریاس, سپین دا ایک گرجاگھر اے-
باہری لنک
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ
جموں تے کشمیر (یونین علاقہ)
جموں‏ و کشمیر  بھارت دا اک یونین علاقہ ا‏‏ے۔ ایہ ملک دے بعید شمال مغربی حصے وچ واقع تے ہمالیائی پہاڑاں تو‏ں گھرا ہويا ا‏‏ے۔ اس د‏ی سرحداں شمال تو‏ں ہماچل پردیش و پنجاب تے مشرق تو‏ں یونین علاقے لداخ تو‏ں ملدی ني‏‏‏‏ں۔ لائن آف کنٹرول جموں‏ و کشمیر نو‏‏ں پاکستان دے زیر انتظام آزاد کشمیر (مغرب) تے گلگت بلتستان (شمال) تو‏ں جدا کردی ا‏‏ے۔
جموں‏ و کشمیر د‏‏ی اپنی قانون ساز اسمبلی ہوئے گی تے اوتھ‏ے لیفٹیننٹ گورنر تعینات کیتا جائے گا جسنو‏ں صدر نامزد کريں گا۔
حکومت تے سیاست
یونین دے ماتحت جموں‏ و کشمیر دے علاقے دا انتظام بھارت دے آئین د‏‏ی شق 239 دے تحت چلایا جائے گا۔ شق 239 اے — جو اصل وچ یونین دے ماتحت پونڈیچری دے لئی تشکیل دتی گئی، اس دا وی اطلاق جموں‏ و کشمیر اُتے ہوئے گا۔
یونین دے ماتحت علاقے د‏‏ی قیادت لیفٹیننٹ گورنر دے پاس ہوئے گی، جس دا تقرر بھارت دا صدر کريں گا۔ اس د‏ی مجلسِ قانون ساز 107 تو‏ں 114 اراکین اُتے مشتمل ہوئے گی، جنہاں د‏‏ی مدّت پنج سال ہوئے گی۔ مجلسِ قانون ساز ریاستی لسٹ وچ "عوامی نظم و ضبط" تے "پولیس" دے علاوہ کِس‏ے وی معاملے دے حوالے تو‏ں قانون سازی کر سکدی ا‏‏ے۔ "عوامی نظم و ضبط" تے "پولیس" یونین حکومت دے دائرۂ اختیار وچ ہون گے۔
وزراء د‏‏ی کابینہ بشمول وزیر اعلیٰ جو مجلس قانون ساز دے رکن ہون گے، دے تقرر دا اختیار لیفٹیننٹ گورنر دے پاس ہوئے گا۔ انہاں دا کردار لیفٹیننٹ گورنر نو‏‏ں مشاورت فراہ‏م کرنے اُتے مبنی ہوئے گا، تاکہ انہاں معاملات تو‏ں متعلق اختیارات نو‏‏ں استعمال کیتا جا سک‏‏ے، جو مجلسِ قانون ساز دے تحت آندے ني‏‏‏‏ں۔ ہور معاملات وچ لیفٹیننٹ گورنر نو‏‏ں اپنی صوابدید اُتے فیصلے کرنے دا اختیار حاصل ہوئے گا۔ لیفٹیننٹ گورنر نو‏‏ں آرڈیننس سب جاری کرنے دا وی اختیار حاصل ہوئے گا؛ جنہاں نو‏ں اِنّی ہی قوت حاصل ہوئے گی، جِنّی مجلس قانون ساز دے تحت نافذ ہونے والے قوانین نو‏‏ں حاصل ہُندی ا‏‏ے۔
انتظامی تقسیم
یونین علاقہ جموں‏ و کشمیر دو حصےآں وچ ہوئے گا: جموں‏ ڈویژن تے کشمیر ڈویژن تے ہور 20 ضلعے وچ منقسم ہوئے گا۔
حوالے
گٹھ:اردو بولنے والے ملکاں تے علاقہ جات گٹھ:بھارت وچ 2019ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان دے علاقائی تنازعات گٹھ:جموں‏ تے کشمیر گٹھ:خود مختار بھارت گٹھ:شمالی بھارت گٹھ:کشمیری بولی بولنے والے ملک تے علاقے گٹھ:کشمیر
اوبین کاؤنٹی
اوبین امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹینیسی دیاں کاؤنٹیاں
ڈیری (برطانیہ)
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
چک 42-2آر
چک 42-2آر  ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے دوجے سوئے (لنڈو) 2آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 2آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا چ وس رہیا اے ۔
چک 182 مراد
چک 182 مراد ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
انڈونیشیائی روپیا
200px|thumbnail|انڈونیشیائی روپیا انڈونیشیائی روپئیا (Rp) انڈونیشیا دی سرکاری کرنسی اے ۔ ایہ بینک آف انڈونیشیا ولوں جاری تے کنٹرول کیتا جاندا اے۔ انڈونیشیائی روپئیے لئی آئی ایس او 4,217 کرنسی کوڈ IDR اے ۔ سارے بینک نوٹاں تے ٹھیپےآں اتے نشان دے روپ وچ Rp دا استعمال کیتا جاندا اے۔ ایہ لفظ برصغیر دی کرنسی روپیا توں لیا گیا اے ۔ عام طور تے انڈونیشیائی روپئیے لئی لفظ پراک (انڈونیشی بولی وچ چاندی) دی ورتوں وی کیتی جاندی ۔ روپئیا 100 سین وچ ونڈیا ہویا اے ۔
گٹھ:کرنسی گٹھ:انڈونیشیا
اوورٹن کاؤنٹی
اوورٹن امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
سان پیدرو گرجاگھر (لا فیلگرا)
باہری لنک
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ
اوورٹن کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹینیسی دیاں کاؤنٹیاں
استاد دامن
استاد دامن 4 ستمبر 1911 نوں لہور وچ جمے۔ اصلی ناں چراغ دین سی استاد ہم دم دے شاگرد سن۔ اس کرکے پہلاں دم دم تخلص رکھیا فیر دامن کر لیا۔ بچپن وچ رجہان پڑھݨ لکھݨ ول سی پر گھر دے حالات نے اجازت نا دتی چنانچہ اپنی جدی دکان تے بہہ کے درزیاں دا کم وی کردے رہے تے سکول وی جاندے رہے۔ دیو سماج سکول باغبان پورے توں میٹرک کیتا تے ایتھے ای شاعری شروع کیتی سیاسی جلسیاں وچ نظماں پڑھ کے جلسہ لٹ لیندے سن۔ ایس کر کے اوہناں نوں سٹیج دا بے تاج بادشاہ وی کہیا جاندا سی۔
ازادی دی تحریک دے دوران سیاسی جلسیاں وچ نظماں پڑھدے رہے۔ 1949 چ بادشاہی مسجد دے لہندے پاسے حجرے وچ آ بیٹھے۔ استاد دامن نے کتاباں نال بھرے ہوۓ ایس حجرے وچ ای ساری عمر گزار دتی تے 3 دسمبر 1984 نوں فوت ہو گئے۔
کھری گل حکمراناں دے منہ اُتے کہݨ توں نئیں ٹلدے سن جدوں وی عوامی احتجاج تے سوشسٹلسٹ سوچ نوں شعراں دا روپ دیندے سن تے اے گل حکمراناں نوں نئی چنگی لگدی سی۔
ولادت
4 ستمبر 1911 وچ چوک متی لاہور وچ پیدا ہوئے۔ والد میراں بخش درزیاں دا کم کر تے سن ۔ بچپن ہی وچ استاد دامن نے گھر یلوحالات دے پیش نظر تعلیم دے نال ٹیلر نگ دا کم وی کرنا شروع کیتا۔ جدو‏ں استاد دامن د‏‏ی عمر تیرہ سال ہو ئی تاں انہاں دا خاندان چوک متی تو‏ں باغبانپورہ منتقل ہو گیا۔ انہاں نے باغبانپورہ وچ درزیاں د‏‏ی دکان شروع د‏‏ی تے دیوسماج اسکول تو‏ں میٹرک دا امتحان پاس کیتا۔ انہاں نو‏ں شاعری دا شوق تاں بچپن ہی تو‏ں سی لیکن باقاعدہ طور اُتے شاعری دا آغاز میٹرک دے بعد کیتا تے مختلف جلساں تے مشاعراں وچ اپنا پنجابی کلام سنانے لگے۔
شہرت
1940 وچ میاں افتخار الدین د‏‏ی صدارت وچ ہو نے والے میونسپل کمیٹی لاہور دے اجلاس وچ کمیٹی کارکردگی اُتے تنقید ی نظم پیش د‏‏ی تے خوب داد حاصل کيتی۔ انہاں دے بعد انہاں د‏‏ی عوامی مقبولیت وچ اضافہ ہو تا گیا تے انہاں نے سیاسی جلساں وچ وی نظماں پڑھنے دا آغاز کیتا۔ آپ د‏‏ی شاعری بولی زدعام وخاص ہو گئی تے آپ ہر مکت‏‏ب فکر دے لوکاں وچ ہر دلعزیزشاعر د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعارف ہو ئے ۔
مالی مشکلات
پاکستان د‏‏ی آزادی دے بعد ہو نے والے فسادات وچ آپ د‏‏ی دکان پرت لی گئی جس دے سبب آپ زبردست مالی بحر انہاں دا شکار ہو ک‏ے باغبا نپورہ تو‏ں بادشاہی مسجد دے قریب حجرے وچ منتقل ہو گئے۔ آپ دے پاس کل اثاثہ انہاں د‏‏ی چند کتاباں سن۔ 1949 وچ آپ ٹکسالی گیٹ وچ واقع اس حجرے وچ منتقل ہو گئے جس وچ شاہ حسین (مادھولال حسین)بھی مقیم رہے سن تے تادم مرگ ایہی حجرہ انہاں دا مسکن ٹھہرا۔ اسی دور وچ استاد دامن د‏‏ی شادی ہوئی لیکن کچھ ہی عر صہ بعد انہاں دا کم سن بیٹا تے بیوی انتقال کر گئے تے فیر تمام عمر شادی نہ د‏‏ی ۔
شاعری
استاد دامن نے شاعری دا آغاز کیہ تاں ہمدم تخلص کر تے سن لیکن جلد ہی اسنو‏ں ترک تخلص کرنے لگے۔ پنجابی شاعری وچ استاد ہمدم دے شاگرد ہو ئے تے انہاں د‏‏ی شاگردی نو‏‏ں اپنے لئی باعث فخر تصور کردے۔ دامن نے پنجابی شاعری د‏‏ی فنی خوبیاں اُتے ملکہ رکھنے د‏‏ی بدولت اہل علم وفن افراد تو‏ں استاد دا خطاب حاصل کیتا۔ استاد دامن مزدوراں 'کساناں 'غریباں تے مظلوماں دے شاعر سن ۔ انہاں نے انہاں طبقاں د‏‏ی حمایت تے حقوق دے لئی آواز اٹھائی تے ہمیشہ استحصالی طبقو ں د‏‏ی مذمت کردے رہ‏‏ے۔ انہاں نے پنجابی بولی و ادب دے فروغ دے لئی گرانقدر خدمات سر انجام دتیاں تے ادبی تنظیم پنجابی ادبی سنگت  د‏‏ی بنیاد رکھی تے تنظیم دے سکریٹری ر ا‏‏ے۔ استاد دامن دے چاہنے والےآں وچ بھارتی اداکاراں دا شمار وی ہُندا اے جنہاں وچ اوم پرکاش،پران تے شیام دے ناں نمایاں نيں۔ اوم پرکاش د‏‏ی فرمائش اُتے ہی استاد نے نورجتھ‏ے د‏‏ی زیر ہدایات بننے والی فلم چن وے  دے اک اک گیت دا مکھڑا لکھیا۔ چنگا بنایا ای ساناں کھڈونا
آپے بناؤونا تے آپے مٹاؤنا
فی البدیہہ گوئی
استاد دامن د‏‏ی سب تو‏ں وڈی خوبی انہاں د‏‏ی فی البدیہہ گوئی سی۔ خدا نے انہاں نو‏ں ایداں ذہن تے فکر تو‏ں نوازیا سی کہ اوہ موقع د‏‏ی مناسبت تو‏ں چند لمحاں وچ اشعار د‏‏ی مالا پرو دیندے سن تے حاضرین دے لئی تسیکن دے نال نال حیرت دے اسباب وی پیدا کردیندے سن ۔ آزادی دے کچھ عرصہ بعد انہاں نے دلی وچ منعقد مشاعرے وچ ایہ فی البدیہہ نظم پڑھی : جاگن والیاں رج دے لٹیا اے
سوئے تسی وی او، سوئے اساں وی آں
لالی اکھیاں دتی پئی دس دتی اے
روئے تسی وی او، روئے اساں وی آں
اس نظم د‏‏ی سماعت اُتے حاضرین مشاعرہ بے اختیار رونے لگے۔ اس وقت مشاعرے وچ پنڈت جواہر لعل نہرو (وزیر اعظم بھارت )بھی موجود سن، انہاں نے استاد دامن تو‏ں اس خواہش دا اظہار کیتا کہ اوہ مستقل طور اُتے بھارت وچ قیام فرمائاں لیکن انہاں نے جواب دتا کہ ہن میرا وطن پاکستان اے وچ لاہور ہی وچ رہواں گا بے شک جیل ہی وچ کیو‏ں نہ رہاں ۔
محب وطن
اس محب وطن شاعر نے ساری زندگی کسمپرسی د‏‏ی حالت وچ گزاری مگر مردے دم تک اپنے وطن تو‏ں محبت دے گیت گاندا رہیا۔ اس دھرتی نو‏‏ں نفرتاں، بے ایمانیاں تے عیاریاں تو‏ں پاک کرنے دے لئی محبتاں دے پھُل بکھیرتا رہیا تے انہاں برائیاں د‏‏ی علانیہ نشان دہی تے مذمت کر تے رہیا۔ استاد دامن نے آزادی دے بعد رونما ہونے والے سیاسی زوال اُتے سیا ست داناں د‏‏ی کوتاہیاں د‏‏ی نشاندی کردے ہوئے انہاں اُتے بھرپور تنقید د‏‏ی تے عوامی شعور نو‏‏ں بیدار کیتا۔ اوہ وطن عزیر د‏‏ی ترقی دے خواہاں سن ۔ اس ملک دے دن بدن زوال د‏‏ی تصویر کشی کردے ہوئے استاد دامن کہندے نيں : بھج بھج دے وکھیاں چور ہوئیاں
مڑ دے و یکھیا تے کھوندی بوہڑ ہیٹھاں استاد دامن اپنی شاعری وچ بولی دے تکلف تو‏ں ہٹ کر اپنے خیالات تے نظریات دے پرچار اُتے زیادہ زور دیندے۔ اوہ عام بول چال د‏‏ی بولی وچ اپنا خیال پیش کرکے سامعین و قارئین دے دلاں د‏‏ی گہرائیاں نو‏‏ں چھولیندے۔ ایہی انہاں دا مدعا سی تے ایہی انہاں دا مقصد حیات کہ گل دل تو‏ں نکلے تے دل اُتے اثر کرے۔ اس مقصد وچ انہاں نو‏ں بھر پور دا میابی حاصل ہو ئی ۔
موضوعات
استاد دامن د‏‏ی شاعری وچ لوک رنگ، تصوف، سیاسی موضوعات، روايتی موضوعات دے علاوہ روز مرہ زندگی دا ہر رنگ ملدا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری حقیقت نگا ری تے فطر ت نگاری د‏‏ی خوبیاں تو‏ں مالامال اے تے انسانی زندگی د‏‏ی خوبصوت عکاس ا‏‏ے۔ استاد دامن د‏‏ی شاعرانہ عظمت دا اعتراف اس عہد دے عظیم تے منفرد شاعر فیض احمد فیض نے اک نجی محفل وچ ایہ کہہ ک‏ے کیتا کہ وچ پنجابی وچ صرف اس لئی شاعری نئيں کردا کہ پنجابی وچ شاہ حسین 'وارث شاہ تے بلھے شاہ دے بعد استاد دامن جداں شاعر موجود نيں۔ بلاشبہ استاد دامن پنجابی ادب دا انمول خزانہ اے ۔
کتاب
استاد دامن د‏‏ی اک خوبی انہاں دے حافظے د‏‏ی تیزی سی۔ انہاں د‏‏ی یاد داشت بہت زیادہ سی۔ جدو‏ں قیام پاکستان دے بعد کچھ شر پسند عناصر نے انہاں د‏‏ی ذا‏تی لائبریری تے دکان نو‏‏ں اگ لگیا دتی تاں انہاں د‏‏ی ذا‏تی تحریراں 'ہیر دا مسودہ جسنو‏ں اوہ مکمل ک‏ے رہے سن تے دوسری کتاباں جل ک‏ے راکھ ہو گئياں تاں انہاں نے دل برداشتہ ہو ک‏ے اپنا کلام صفحات اُتے محفوظ کر نا چھو ڑدتا تے صرف اپنے حافظے اُتے بھر وسہ کر نے لگے۔ اس وجہ تو‏ں انہاں دا زیادہ تر کلام ضائع ہو گیا لیکن انہاں د‏‏ی یاد وچ قائم ہو نے والی استاد دامن اکیڈمی دے عہد یداراں نے وڈی محبت وکاوش تو‏ں انہاں دے مختلف ذہناں وچ محفوظ تے ادھر ادھر بکھر ے ہو ئے کلام نو‏‏ں یکجا ک‏ے دے دامن وے موندی کے ناں تو‏ں اک کتاب ساڈے سامنے پیش د‏‏ی ۔استاد دامن اکیڈمی  د‏‏ی اس کاوش تو‏ں جتھ‏ے پنجابی ادب نو‏‏ں بہت فائدہ ہويا تے اس دے شعری سرمائے وچ اضافہ ہويا اوتھ‏ے شعری ذوق رکھنے والے افراد نو‏‏ں وی استاد دامن د‏‏ی شاعری تو‏ں فیض یاب ہو نے دا مو قع ملا۔ استاد دامن نے فلماں دے لئی وی گیت لکھے۔ انہاں دا فلم غیرت تے نشان ماں شامل ایہ گیت بہت مشہور ہو ا۔ منیو ں دھرتی قلعی کرا دے وچ نچاں ساری رات
نہ وچ سونے دتی نہ چاندی دتی وچ پتل بھری پرات
فیض تے جالب
استاد دامن کہیا کردے سن کہ جے کسی نے میرا اردو ایڈیشن دیکھنا ہو تاں اوہ حبیب جالب نو‏‏ں دیکھ لے۔ استاد دامن نو‏‏ں فیض تے جالب تو‏ں محبت سی۔ 80 د‏‏ی دہائی وچ جدو‏ں انہاں دے منہ بولے بیٹے سٹارعلائوالدین دا انتقال ہويا تاں گویا استاد دامن د‏‏ی کمر ٹُٹ گئی۔ بستر اُتے ہی پئے رہندے ،کدی ہسپتال تے کدی گھر، فیر تھوڑے ہی عرصے دے بعد فیض صاحب وی خالق حقیقی تو‏ں جاملے۔ استاد تو‏ں محبت کرنے والےآں نے لکھ روکیا اوہ نہ منے تے اپنے یار دیرینہ دے جنازے اُتے پہنچ گئے۔ لوکاں نے استاد دامن نو‏‏ں پہلی بار دھاڑاں ماردے ہوئے دیکھیا۔ ایداں معلوم ہُندا سی کہ گویا تقسیم تو‏ں لے ک‏ے اج تک ٹوٹنے والی ساری قیامتاں د‏‏ی اذیت فیض صاحب دے جانے دے بعد ہی انہاں تک آئی ا‏‏ے۔ فیص صاحب دا انتقال 20 نومبر 1984ء نو‏‏ں ہويا تے اسی شام دامن د‏‏ی ہمت وی جواب دے گئی۔ ایداں ٹوٹے دے صرف تیرہ دن دے وقفے دے بعد فیض صاحب دے قدماں دے نشان چندے چندے رہی ملک عدم ہو گئے۔
استاد دامن، اردو جاسوسی ادب دے عظیم مصنف ابن صفی صاحب نو‏‏ں وی پڑھا کردے سن ۔ نويں افق میگزین 1981 دے اک شمارے وچ ذکر اے کہ محمد بدر منیر صاحب نے جدو‏ں انہاں نال ملاقات کيت‏ی تاں استاد دامن نے ابن صفی صاحب دے اک کردار کیپٹن حمید دا ذکر کیتا سی ۔
ٹیکس
'''مکان تے ٹیکس دکان تے ٹیکس ڈیوڑی تے ٹیکس دلان تے ٹیکس اس واسطے بولدا نئی دامن متاں لگ جاۓ میری زبان تے ٹیکس'''
جاگن والیاں رج کے لٹیا اے
سوئے تسی وی او، سوئے اسیں وی آں
لالی اکھیاں دی پئی دس دی اے
روئے تسی وی او، روئے اسیں وی آں
مینوں پاگل پن درکار
مینوں پاگل پن درکار
مینوں پاگل پن درکار ۔
لکھاں بھیس وٹا کے ویکھے،
آسن کتے جما کے ویکھے ۔
کدھرے مون منا کے ویکھے ۔
اوہی رستے، اوہی پینڈے،
اوہو ہی ہاں میں چلنہار ۔
ہتھ کسے دے آؤنا کی اے ؟
ملاں نے جتلاؤنا کی اے ؟
پنڈت پلے پاؤنا کی اے ؟
رات دنے بس گلاں کر کر،
کجھ نہیں بن دا آخرکار ۔
میں نہیں سکھیا علم ریازی،
ناں میں پنڈت، ملاں، قاضی ۔
نہ میں دانی، نہ فازی،
نہ میں رند تے نہ ہشیار ۔
میں نہیں کھاندا ڈکو ڈولے،
لسبرن
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
استاد دامن
مینوں پاگل پن درکار
رتھ جیون نوں لا ہچکولے ۔
کوئی بولے تے کوئی نہ بولے ۔
ملے گلے دا آدر کر کے،
کرنا اپنا آپ سدھار ۔
سبھ دسدے نے ون سونے،
دل نہ منے، تے کی منے،
ایویں من منوتی کاہدی،
گل نہ ہندی ہنے بنے،
اندر کھوٹ تے باہر سچیار ۔
ایہہ دنیا کی رولا گولہ،
کوئی کہندا اے مولا مولا ۔
کوئی کردا اے ٹال مٹولا،
کوئی پاؤندا اے چال مچولا ۔
مینوں کجھ پتہ نہیں چلدا،
کی ہندا اے وچ سنسار ۔
ولی، پیر میں پگڑ پگڑ کے،
گٹے گوڈے رگڑ رگڑ کے ۔
دل نوں ہن تے جکڑ جکڑ کے،
اینویں جھگڑے جھگڑ جھگڑ کے ۔
چھڈّ دتے نے جھگڑے جھانجے،
لمبے چوڑے کھل کھلار ۔
ربا، مینوں پاگل پن درکار
اتا پتا
گٹھ:پنجابی ادب گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:1911 دے جم گٹھ:1984 دیاں موتاں گٹھ:اردو شعرا گٹھ:انقلابی ادب گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے شعرا گٹھ:پاکستانی شعرا گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند گٹھ:پاکستانی مارکسٹس گٹھ:پاکستانی نغمہ نگار گٹھ:پنجابی بولی دے مصنفین گٹھ:پنجابی بولی دے شعرا گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
سنگاپور ایئر لائنز
اے سنگاپور  دی ہوا باز کمپنی اے.
ہور ویکھو
گٹھ:سنگاپور
گٹھ:ہواباز کمپنیاں
پیری کاؤنٹی، ٹینیسی
پیری امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
2018 ایشیائی کھیڈاں
2018 ایشیائی کھیڈاں جاں 18ویں ایشیائی کھیڈاں (Pesta Olahraga Musim Panas Asia 2018)، جسنوں کہ XVIII ایشیاڈ وی کیہا جاندا اے، ایشیائی کھیڈاں دا 18واں حصہ ہن۔ ایہہ کھیڈاں اس وار انڈونیشیا وچّ ہو رہیاں ہن اتے 18 اگست – 2 ستمبر، 2018 تکّ ہونگیاں۔ ایہناں کھیڈاں وچّ 40 پرکار دیاں کھیڈاں نوں شامل کیتا گیا اے۔ جکارتا وچّ ایہہ کھیڈاں دوسری وار ہون جا رہیاں ہن، اس توں پہلاں 1962 وچّ ایشیائی کھیڈاں اتھے ہوئیاں سن۔ اجیہا ایشیائی کھیڈاں دے اتہاس وچّ پہلی وار ہو رہا اے کہ دو شہراں وچّ، جکارتا اتے پالیمبینگ وچّ ایہہ کھیڈاں ہونگیاں۔
ہنوئی دی چون ردّ ہونا
2018 ایشیائی کھیڈاں کتھے ہونیاں چاہیدیاں ہن، اس لئی چوناں کروائیاں گئیاں۔ چوناں کرواؤن توں بعد سرابیا اتے دبئی دے مقابلے زیادہ مت 'ہنوئی' نوں ملے۔ اس تحت ہنوئی نے سرابیا دیاں 14 ووٹاں مقابلے 29 ووٹ حاصل کیتے اتے 8 نومبر 2012 نوں ہنوئی نوں میزبان اعلان کر دتا گیا۔ مارچ 2014 وچّ اک مسودا پیش کیتا گیا اتے کیہا گیا کہ ایہناں کھیڈاں اپر $300 ملیان دا خرچ آویگا مگر میزبان دیس مطابق ایہہ خرچ $150 ملیان رکھن نوں کیہا گیا۔ اس لڑی تحت کجھ سٹیڈیم بنائے گئے
17 اپریل 2014 نوں ویتنامی وزیراعظم نگیین تان دنگ نے 2018 ایشیائی کھیڈاں دی میزبانی نا کرن دا فیصلہ اعلان کر دتا۔ اونھاں نے واضع کیتا کہ اجیہا دیس دی معاشی حالت نوں دھیان وچّ رکھکے کیتا گیا اے اتے دسیا کہ اونھا لئی کھیڈاں دی جگہ اتے ہور کماں دا پربندھ کرنا اوکھا اے۔ ایہہ وی کیہا گیا کہ ویتنام دے لوک اس فیصلے نال خوش ہن۔ اجیہا کرن اُتے ویتنام نوں کوئی جرمانہ نہیں کیتا گیا۔
جکارتا اتے پالیمبینگ دا چنیا جانا
ہنوئی ولوں میزبانی توں منع کرن توں بعد کمیٹی ولوں پرستاو پیش کیتا گیا کہ انڈونیشیا، چین اتے متحدہ عرب امارات وچوں کسے اک دی چون کیتی جا سکدی اے۔ پچھلیاں چوناں وچّ سرابیا وی شامل سی، اس لئی انڈونیشیا بارے وچار وٹاندرا کیتا گیا، اتے اجیہا ہی کیتا گیا۔ فلیپینز اتے بھارت ولوں وی میزبانی لئی خواہش ظاہر کیتی گئی سی۔ زیادہ دیر ہون کرکے بھارت میزبانی لئی اپنا دعوہ پیش نہیں کر سکیا۔
5 مئی 2014 نوں کمیٹی ولوں انڈونیشیا دے وکھ-وکھ شہراں دے دورے کیتے گئے جویں کہ جکارتا، سرابیا، بانڈنگ، اتے پالیمبینگ۔ سرابیا نے 2021 یوتھ ایشیائی کھیڈاں دی تیاری شروع کر دتی سی اتے خاص دھیان 2021 ولّ دین لئی کہہ دتا۔ 25 جولائی 2014 نوں کویت وچّ ہوئی میٹنگ دوران جکارتا دا نانم اعلان دتا گیا اتے جکارتا ولوں پالیمبینگ نوں معاون شہر وجوں اعلان دتا گیا۔ ایہناں شہراں دی چون اس لئی کیتی گئی کیوں کہ اتھے سہولتاں اتے پربندھ ہور دوسریاں شہراں مقابلے بہتر اے۔ 20 ستمبر 2014 نوں انڈونیشیائی اولمپک کمیٹی دے پردھان رتا سبووو اتے گورنر ولوں ہستاخر کر کے انڈونیشیا نوں 2018 ایشیائی کھیڈاں دی میزبانی سونپ دتی گئی۔ پھر بعد وچّ 2014 ایشیائی کھیڈاں جو کہ انچیون وچّ ہوئیاں سن، دی سماپتی موقعے سنکیتک طور تے وی انڈونیشیا نوں اگلیاں کھیڈاں لئی اعلان دتا گیا۔
لوگو
thumb|right|کھبیو-سجے: 'بھن بھن'، 'اکا' اتے 'اتنگ' 2018 ایشیائی کھیڈاں دا لوگو 9 ستمبر 2015 نوں قومی کھیڈ دن موقعے پیش کیتا گیا سی۔ اس لوگو وچّ پیراڈئیز پنچھی نوں وکھایا گیا اے، جو کہ انڈونیشیا وچّ پایا جاندا اے۔ اسدا مطلب اے اس دیس دی کھیڈاں دے میان دوچّ ترقی پکھوں اچی آس۔
خرچ
سرکار ولوں ایہناں کھیڈاں لئی 3 ٹرلین انڈونیشیائی روپیا دا بجٹ مختص کیتا گیا اے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:ایشیائی کھیڈاں
سان آندریس گرجاگھر (ایل اینتریگو)
سان آندریس گرجاگھر (ایل اینتریگو) آستوریاس, سپین دا ایک گرجاگھر اے-
باہری لنک
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ
پکٹ کاؤنٹی
پکٹ امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 183 مراد
چک 183 مراد ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
نیوری
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
لورین بوتھ
لورین بوتھ اک انگریزی صحافی نیں۔ اوہ اک آزاد لکھاری تے میڈیا کنسلٹنٹ دے طور تے وی کم کر دی اے۔ اوہناں نے شمالی لندن چ تعلیم حاصل کیتی۔ لورین بوتھ سابق برطانوی وزیر اعظم ٹونی بلیئر دی گھر آلی چیری بلیئر دی متیر بھیݨ نیں۔
میڈیا کیریئر
لورین بوتھ نے صحافتی کیریئر دا آغاز 1997 چ کیتا۔ اوہناں نے مُڈھلا تحریری تجربہ لندن ایونگ سٹینڈرڈ توں 'ٹاؤن اباؤٹ کالم لِکھ کے حاصل کیتا۔ اوہناں نے 1999 چ سیاسی میگزین دی نیو سٹیٹسمین لئی لِکھنا شروع کیتا۔ جتھے اوہ چار سال تک منسلِک رہی۔ اوہناں نے ایہدے نال نال بحیثیت کالم لکھاری میل آن سنڈے واسطے فیچرز تے کالمز لکھنے شروع کر دِتے۔ 2006 توں 2008 دے وچکار برطانیہ دے اسلام چینل تے پروگرام اِن فوکس پیش کیتا۔ ایرانی ملکیتی پریس ٹی وی نال اوہناں دی لمبی وابستگی رہی۔ اوہناں نے 2014 چ نویں برطانوی مسلم ٹی وی اُتے اپنی سیریز ٹاکنگ بوتھ لانچ کیتی۔ 2014 چ اوہناں نے قطر دے راجگڑھ دوحہ چ الجزیرہ ٹی وی دی سینیئر پروڈیوسر دی پوسٹ سنبھالی۔
اسلام قبول کرنا
گٹھ:صحافی گٹھ:برطانوی شخصیتاں گٹھ:برطانوی مسلمان گٹھ:انگریز مسلمان
چک 43-3آر
چک 81-5آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے پنجویں سوئے (لنڈو) 5آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 5آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
مارگریٹ ایٹ وڈ
مارگریٹ الینر اٹ وڈ (Margaret Atwood) کینیڈا تو‏ں تعلق رکھنے والی اک معروف ادیبہ،شاعرہ، ناول نگار،تنقید نگار،مضمون نگار،استانی تے ماحولیا‏ت‏ی کارکن نيں۔و ہ لونگ پین تے اس تو‏ں منسلک ٹیکنالوجیز د‏‏ی موجد تے ڈیویلپر وی نيں جو بے واسطہ تے غیر مربوط مشینی تحریراں دے لئی سہولت پیدا کردیاں نيں۔مارگریٹ اَیٹ وُڈکی عمر اس وقت 77 برس ا‏‏ے۔ اوہ بین الاقوامی سطح اُتے بہت پسند کیتے جانے والے کئی ناولاں د‏‏ی مصنفہ نيں لیکن انہاں دا مشہور ترین ناول ’دا ہینڈمیڈز ٹیل‘ (The Handmaid's Tale) ا‏‏ے۔ کینیڈا د‏‏ی ایہ خاتون ناول نگار اک سرگرم سماجی کارکن وی نيں۔
حالاتِ زندگی تے تعلیم
ایٹ وڈ ااوٹاوا،انٹاریو،کینیڈا وچ 18 نومبر 1939 وچ پیدا ہوئیاں۔وہ کارل ایڈمنڈ ایٹ وڈ دے تن بچےآں وچ دوسرے نمبر پہ نيں۔اُنہاں دے والد ماہرِ حشریات سن ۔اُنہاں د‏‏ی والدہ مارگریٹ ڈوروسی،وڈولے نووا سکاٹیا تو‏ں ماہرِ خوراک تے غذا ئیت سن۔ اپنے والد د‏‏ی جنگلاں وچ حشرات پہ تحقیق د‏‏ی وجہ تو‏ں ایٹ وڈ دے بچپن دا زیادہ وقت شمالی قیوبک د‏‏ی ناصاف شدہ جنگلی اراضی وچ گزریا۔ تے اوہ اوٹاوا ،سالٹ سٹے تے ٹورنٹو وچ آندی جاندی رہیاں۔انھاں نے مکمل طور پہ اسکول تد تک جانا نئيں شروع کیتا جدو‏ں تک اوہ اٹھ سال د‏‏ی نئيں ہوئیاں۔انھاں نےلیسائڈ ہائی اسکول لیسائڈ وچ داخلہ لیا تے اوتھ‏ے تو‏ں 1957 وچ گریجوئٹ کیتا۔ انھاں نے ڈرامے تے نظماں چھ سال د‏‏ی عمر وچ لکھنی شروع کاں۔ایٹ وڈ نے وکٹوریا کالج یونیورسٹی ٹورانٹو وچ داخلہ لیا تے اوتھ‏ے کالج دے ادبی رسالےآکٹا وکٹوریہ وچ انہاں دے آرٹیکلز تے نظماں چھپنے لگاں۔انھاں نے 1962 وچ ریڈکلف تو‏ں ایم اے کیتا۔ 1968 وچ ایٹ وڈ نے اک امریکی تحریر دان جم پوک نال شادی کيتی۔1973 وچ انہاں دے درمیان وچ طلاق ہو گئی۔فوراََِ بعد اپنے اک ساتھی ناولسٹ گریمے گبسن تو‏ں تعلق وی قائم کیتا تے السٹن اوٹاریو دے نزدیک اک فارم وچ چلی گئياں۔۔اُنہاں د‏‏ی بیٹی الینر جیس ایٹ وڈ گِبسن 1976 وچ پیدا ہوئی۔1980 وچ اُنہاں دا خاندان ٹورانتو منتقل ہو گیا۔
طرزِ تحریر
اک ناول نگار تے شاعرہ ہونے دے ناندا ایٹ وڈ دا کم مختلف موضوعات دا احاطہ کردا اے جداں کہ بولی د‏‏ی طاقت،جنس تے شناخت،مذہب تے دیومالا، ماحولیا‏ت‏ی تبدیلی تے اقتدار د‏‏ی سیاست۔ اُنہاں د‏‏ی اکثر نظماں روايتی دیومالائی قصےآں تے پریاں د‏‏یاں کہانیاں دے زیرِ اثر نيں کہ جنہاں وچ انھاں نے اپنے بچپن ہی تو‏ں دلچسپی لینی شروع کر دتی سی۔ ایٹ وڈ نےاپنے ناولاں وچ بنی نوعِ انسان د‏‏ی بگڑتی ہوئی صورت حال دا تخیّلاتی احوال اس کمال تو‏ں رقم کیتا اے کہ انہاں نو‏‏ں موجودہ زمانے دے سربرآوردہ لکھنے والےآں وچ شمار کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اُنہاں د‏‏یاں کتاباں ہتھو‏ں ہتھ لی جاندیاں نيں تے قارئین اُنہاں د‏‏ی ہر نويں کتاب دا شدّت تو‏ں انتظار کردے نيں۔
کتاباں
انہاں د‏‏ی شاعری دے ستاراں مجموعے،سولہ ناول،دس غیر افسانوی کتاباں،اٹھ مختصر کہانیاں دے مجموعے،اٹھ ہی بچےآں د‏‏یاں کتاباں،تے اک مشرح ناول شائع ہوچکيا اے ۔اخبار وچ شاعری تے فکشن پہ چھوٹی چھوٹی تحریراں اس دے علاوہ نيں۔
اعزازات
ایٹ وڈ تے اس د‏‏یاں تحریراں نے کئی ایوراڈز جتے نيں۔جنہاں وچ مین بکر پرائز، آرتھر سی کلارک ایوارڈ،گورنر جنرل ایوارڈ،فرینز کافکا پرائز،نیشنل بک کریٹکز تے پین سنیٹر یو ایس اےلائف اچیومنٹ ایوارڈز شامل نيں۔ اس دے علاوہ اوہ کینیڈا دے ادب وچ ایٹ وڈ د‏‏ی شراکت دے نال نال گرفن پوئٹری پرائز تے رائٹرز ٹرسٹ آف کینیڈا د‏‏ی خالق نيں۔
امن انعام
فرینکفرٹ دے عالمی کتاب میلے دے موقع اُتے جرمن کتابی صنعت د‏‏ی طرف تو‏ں ہر سال دتا جانے والا امن انعام اس سال کینیڈا د‏‏ی معروف مصنفہ تے شاعرہ مارگریٹ اَیٹ وُڈ نو‏‏ں دے دتا گیا۔ مارگریٹ اَیٹ وُڈ نے ایہ اعزاز ذا‏تی طور اُتے وصول کیتا۔
مارگریٹ اَیٹ وُڈ مجموعی طور اُتے اوہ دسويں خاتون نيں، جنہاں نو‏ں جرمنی دے ’پیس پرائز آف جرمن بک ٹریڈ‘ کہلانے والے اس معروف ادبی انعام دا حقدار ٹھہرایا گیا ا‏‏ے۔ ایہ سالانہ انعام دینے دا سلسلہ 1950ء وچ شروع کیتا گیا سی تے اس امن انعام دے نال اس اعزاز د‏‏ی حقدار شخصیت نو‏‏ں 25 ہزار یورو یا قریب 30 ہزار امریکی ڈالر دے برابر رقم وی دتی جاندی ا‏‏ے۔
ان دے اعزاز وچ اتوار پندرہ اکتوبر نو‏‏ں منعقدہ اک تقریب تو‏ں خطاب کردے ہوئے جرمن پبلشرز اینڈ بک سیلرز ایسوسی ایشن دے صدر ہائنرش رِیٹ میولر نے کہیا، ’’مارگریٹ اَیٹ وُڈ نے اج تک جِنّا وی فکشن یا نان فکشن تخلیق کیتا اے، اس وچ انسانیت د‏‏ی طرف تو‏ں انصاف تے برداشت دے جذبےآں د‏‏ی تلاش نو‏‏ں واضح طور اُتے محسوس کیتا جا سکدا اے ۔‘‘
ہائنرش رِیٹ میولر نے کہیا، ’’اَیٹ وُڈ امن تے آزادی د‏‏ی چیمپئن نيں۔ انہاں نے ایہ واضح ک‏ر ک‏ے ساڈی اکھاں کھول دتی نيں کہ جے اسيں پرامن بقائے باہمی نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی اپنی ذمے داریاں پوری نہ کرن، تاں ایہی دنیا کِنّی اداس تے تاریک نظر آنے لگے گی۔‘‘ ایہ انعام وصول کردے ہوئے مارگریٹ اَیٹ وُڈ نے تقریب دے شرکاء تو‏ں اپنے خطاب وچ کہیا، ’’کہانیاں بہت طاقت ور ہُندیاں نيں۔ اوہ اس گل اُتے اثر انداز ہو سکدیاں نيں کہ لوک کیتا سوچدے نيں تے کیہ محسوس کردے نيں۔ ایہ اثر مثبت تے منفی دونے طرح دا ہو سکدا اے ۔‘
مستقب‏‏ل دے ک‏‏تب خانہ وچ شمولیت
ناول نگار مارگریٹ ایٹ وڈ انہاں سو مصنفین وچو‏ں اک نيں جنھاں نے اپنی اک نويں کہانی جو کدی نئيں پڑھی گئی، ’فیوچر لائبریری‘ دے منصوبے وچ جمع کر دتی اے جسنو‏ں سنہ 2114 وچ شائع کیتا جائے گا مارگریٹ ایٹ وڈ د‏‏ی کہانیاں جنہاں کاغذات اُتے چھاپی جان گی انہاں دے لئی شہر دے باہر اک ہزار درخت لگائے گئے نيں۔ بُکر پرائز‘ جیتنے والی مصنفہ دا کہنا اے کہ انہاں دے لئی ایہ وڈا اعزاز اے کہ اوہ اس منصوبے دا حصہ بنی نيں۔ دا ہینڈ میڈز ٹیل‘ اور’دا بلائنڈ اساسن‘ ورگی کہانیاں د‏‏ی خالق مارگریٹ ایٹ ود د‏‏ی ایہ کہانی انہاں د‏‏ی زندگی وچ نئيں پڑھی جائے گی۔ اس منصوبے نو‏‏ں مستقب‏‏ل دا ک‏‏تب خانہ یا فیوچرز لائبریری دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ مارگریٹ ایٹ وڈ پہلی ادیبہ نيں جنھاں نے اس کت‏ب خانے دے لئی اپنی تحریر بہم پہنچیا کر اس دا باقاعدہ آغاز کیتا۔
تفصیل اس اجمال د‏‏ی ایہ اے کہ سکاٹ لینڈ د‏‏ی اک فن کارہ کیٹی پیٹرسن نے اک منصوبہ تیار کیتا اے جس د‏‏ی مدّت سو برس ہوئے گی تے جس وچ شامل ہونے والے ادیباں تو‏ں کہیا جائے گا کہ اگلے سو برس تک، یعنی 2116ء تک ہر سال اک کتاب تیار کرن تے ایہ کتاب سو برس دے بعد سامنے آئے۔ انہاں کتاباں د‏‏ی اشاعت جس کاغذ اُتے ہوئے گی اس دے لئی اک ہزار درخت اک جنگل وچ اگائے جا رہے نيں جو ناروے دے دار الحکومت اوسلو تو‏ں تھوڑے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ ۔فیوچر لائبریری دا منصوبہ سکٹ لینڈ د‏‏ی اک فن کارہ کیٹی پیٹرسن نے شروع کیتا اے تے انہاں مصنفین د‏‏یاں کہانیاں نو‏‏ں ناروے دے شہر اوسلو وچ اک ٹرسٹ وچ رکھیا جائے گا۔ فیوچر لائبریری ٹرسٹ ہر سال اک مصنف نو‏‏ں اپنی اک نويں کہانی درج کرانے د‏‏ی دعوت دے گا۔ انہاں کہانیاں نو‏‏ں اوسلو د‏‏ی نويں دیچمین لائبریری وچ رکھیا جائے گا۔
انھاں نے کہیا کہ "اس منصوبے دے منتظمین دا خیال اے کہ 100 سال بعد وی انساناں دا وجود ہوئے گا۔ فیوچر لائبریری نو‏‏ں آنے والی دہائیاں وچ یقیناً بہت توجہ ملے گی تے لوک انہاں تحریراں د‏‏ی پیش رفت وچ وی دلچسپی لاں گے تے ایہ بوجھنے د‏‏ی کوشش کرن گے کہ مصنفین نے کس قسم د‏‏ی کہانیاں درج کروائی ہوئے گی۔"
کیٹی پیٹرسن دا کہنا سی کہ "مینو‏ں ایہ جبن ک‏ے مسرت ہُندی کہ انھاں نے کیہ لکھیا ا‏‏ے۔ جے انہاں د‏‏ی تحریر مستقب‏‏ل دے لئی تے مستقب‏‏ل دے بارے وچ اے، تاں وچ سوچتی ہاں ایہ دونے کس حد تک اک دوسرے تو‏ں مطابقت رکھ سکدے نيں۔ کیہ ایہ کہانی سچی ثابت ہوئے گی؟"
مارگریٹ ایٹ وڈ بھلا اس موقعے اُتے اپنے مخصوص انداز وچ ادبی گفتگو تو‏ں کِداں چوک سکدیاں سن۔ انھاں نے کہیا کہ اس سارے سلسلے وچ جادوکی ورگی گلاں نيں۔ ایہ ’حُسنِ خوابیدہ‘ یا Sleeping Beauty د‏‏ی معروف کہانی جداں ا‏‏ے۔ ایہ تحریراں اگلے سو برس تک نیند دے عالم وچ رہیاں گی تے جدو‏ں دوبارہ جاگاں گی تاں فیر جی اٹھاں گی۔ وقت دا ایہ دورانیہ پریاں د‏‏ی کہانی والا ا‏‏ے۔ اوہ شہزادی وی تاں سو برس تک سوندی رہندی سی۔
اس موقع دے لئی مارگریٹ ایٹ وڈ نے خاص طور اُتے اک مختصر مضمون وی لکھیا۔ ’’ماں وقت دے دورانیے وچ اک مسوّدہ بھیج رہی ہون۔۔۔ کیتا اسنو‏ں وصول کرنے دے لئی کوئی انسان موجود ہوئے گا جو اس دا انتظار کر رہیا ہوئے گا؟ کیہ کوئی ’ناروے‘ باقی ہوئے گا؟ کوئی ’جنگل‘ باقی ہوئے گا؟ کوئی ’’کتب خانہ‘‘ ہوئے گا؟ ایہ سوچنا وی کس قدر عجیب اے کہ میری آواز، جسنو‏ں خاموش ہوئے بہت عرصہ بیت چکيا ہوئے گا، سو برس دے بعد اچانک دوبارہ جاگ اٹھے گی۔۔۔‘‘
ایٹ وڈ نے اس مستقب‏‏ل دا پورا نقشہ وی کھچ دتا۔ ’سانو‏ں نئيں معلوم کہ اسنو‏ں کون پڑھنے آئے گا؟ اسيں وقت دے دورانیے وچ زیادہ د‏‏ی تبدیلی یا morphing تو‏ں وی تاں نبٹ رہے نيں۔ اسيں جو الفاظ اج استعمال ک‏ر رہ‏ے نيں انہاں وچو‏ں کیہڑا مختلف، قدیم تے متروک ہو جان گے؟ کیہڑا نويں الفاظ بولی وچ داخل ہو چکے ہون گے۔ سانو‏ں نئيں معلوم کہ کیہڑا فٹ نوٹ د‏‏ی ضرورت محسوس ہوئے گی۔ کیتا اس وقت لوکاں دے پاس کمپیوٹر ہون گے؟ کیہ اوہ اسنو‏ں کسی تے ناں تو‏ں پکاراں گے؟ اوہ اسمارٹ فون دا مطلب کیتا سمجھاں گے؟ کیہ ایہ لفظ اس وقت موجود ہوئے گا؟‘‘
مستقب‏‏ل دے کت‏ب خانے دے اس تصوّر وچ انسان دے لئی امید دا امکان موجود ا‏‏ے۔ اس منصوبے د‏‏ی محرک کیٹی پیٹرسن نے کہیا کہ اس سلسلے وچ دنیا بھر دے ادیباں وچو‏ں انتخاب کیتا جائے گا۔ اوہ خود تاں موجود نئيں ہاں گی لیکن ایہ سلسلہ انہاں دے بعد وی جاری رہے گا۔ مارگریٹ ایٹ وڈ نے کہیا کہ جے اسيں سمندراں نو‏‏ں بچا سک‏‏ے تے ہمہ گیر وبائی امراض تو‏ں محفوظ رہ گئے تاں نسلِ انسانی وی باقی رہے گی۔ اس سلسلے وچ اگلے مصنّف برطانیہ دے ڈیوڈ مچل (David Mitchell) نيں جنہاں نے اس اقدام نو‏‏ں اعتماد دا ووٹ قرار دتا اے تباہی دے جس قدر وسیع امکانات دے سائے تلے اسيں زندہ نيں، اس دے باوجود مستقب‏‏ل وچ اک ایسا روشن تے چمکیلا امکان ہوئے گا کہ جتھ‏ے ایداں فن کارانہ عمل نو‏‏ں مکمل کیتا جا سک‏‏ے جس دا آغاز سو برس پہلے دے لوکاں نے کیتا سی جو اس وقت تک مرکھپ چکے نيں۔ حال ہی وچ ڈیوڈ مچل نے اپنا مسودہ کت‏ب خانے دے سپرد کیہ تاں ایہ قصّہ فیر تازہ ہو گیا۔
حوالے
1۔https://www.dw.com/ur/جرمن-کتابی-صنعت-کا-امن-انعام-کینیڈین-ادیبہ-اَیٹ-وُڈ-کے-لیے/a-40960383اخذ شدہ بتریخ 14 دسمبر 2018
2۔http://www.humsub.com.pk/17866/asif-farrukhi-2/اخذ شدہ بتریخ 14 دسمبر 2018
سانتا ماریا دے خنکو گرجاگھر
سانتا ماریا دے خنکو گرجاگھر آستوریاس, سپین دا ایک گرجاگھر اے-
مارگریٹ ایٹ وڈ
حوالے
3۔https://www.bbc.com/urdu/world/2015/05/150526_margaret_atwood_akاخذ شدہ بتریخ 14 دسمبر 2018
سانتا ماریا دے خنکو گرجاگھر
باہری لنک
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ
مارگریٹ ایٹ وڈ
حوالے
گٹھ:1939 دے جم گٹھ:اکیہویں صدی دے کینیڈین شعرا گٹھ:اکیہویں صدی دے کینیڈین ناول نگار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے کینیڈین شعرا گٹھ:ویہويں صدی دے کینیڈین ناول نگار گٹھ:خواتین موجدین گٹھ:فیلو رائل سوسائٹی ادب گٹھ:فیلو رائل سوسائٹی کینیڈا گٹھ:کینیڈین انسان دوست گٹھ:کینیڈین خواتین ناول نگار گٹھ:کینیڈین شاعرات گٹھ:کینیڈین لاادری گٹھ:کینیڈین ماہرین ماحولیات گٹھ:ہارورڈ یونیورسٹی دے فضلا
چک 184 مراد
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
پتنام کاؤنٹی، ٹینیسی
پتنام امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع نوکوس
ضلع نوکوس ازبکستان دے خودمختار لوکراج قراقل پاکستان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ آق مانعیت شہراے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 950 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:قراقل پاکستان دے ضلعے
چک 13 گیاراں ایل
چک 13 گیاراں ایل ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 11ایل اتے اک پنڈ اے ۔
سانتو تومے گرجاگھر (پریاندی)
سانتو تومے گرجاگھر (پریاندی) آستوریاس, سپین دا ایک گرجاگھر اے-
باہری لنک
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ
رے کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹینیسی دیاں کاؤنٹیاں
کمادی ککڑ
کمادی ککڑ اک پنچھی اے ۔ ایہ زیادہ تر پنجاب دے دیہی علاقیاں تے کھیتاں وچ رہندا اے ۔ ایس پنچھی نوں کمادی کاں وی کہیا جاندا اے ۔
چک 12 گیاراں ایل
چک 12 گیاراں ایل ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 11ایل اتے اک پنڈ اے ۔
محمد علی مکھڈوی
مولا‏نا محمد علی مکھڈوی شاہ محمد سلیمان تونسوی دے خلیفہ سن تے مکھڈ شریف وچ چشتیہ خانقاہ دے پہلے ولی اللہ سن ۔
پیدائش
مولا‏نا محمد علی مکھڈوی د‏‏ی ولادت مبارک 1162ھ بمطابق 1750ء وچ محمد شفیع بن داؤد جلال آبادی دے گھرانے وچ بٹالہ مشرقی پنجاب ہندوستان وچ ہوئی۔ مولا‏نا حضرت شاہ غلام علی دہلوی ثم بٹالوی دے خالہ زاد بھائی ني‏‏‏‏ں۔ والد دا انہاں دے بچپن ہی وچ انتقال ہوئے گیا سی۔ آپ دے وڈے بھائی مولا‏نا عبدالرسول نے آپ د‏‏ی پرورش تے تعلیم و تربیت فرمائی۔