cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عقیدہ خلق قرآن
مابعد
یہ نوٹ کرنا ضروری اے کہ کلاسیکی اسلام وچ ، ایہ نجی افراد سن نہ کہ خلافت جنہاں نے قانون سمیت وکھ وکھ اسلامی علوم د‏‏ی ترقی دا مشن اٹھایا۔ یعنی قانون، جو کچھ جدید قومی ریاستاں وچ ہُندا اے اس دے برعکس، ریاست دا خصوصی تحفظ نئيں سی۔ درحقیقت، فقہاء نے اسنو‏ں ریاست دے خلاف شعوری طور اُتے تیار کيتا اے (مثلاً، جیکسن، ۲۰۰۲)۔ شروع تو‏ں ہی، کلاسیکی اسلام وچ اک مذہبی ترتیب موجود سی جو سیاسی ترتیب تو‏ں وکھ سی۔ علماء د‏‏ی نیم خودمختاری دے نتیجے وچ وکھ وکھ دے ظہور دا دلچسپ واقعہ سامنے آیا، تے بعض مسائل دے بارے وچ ، فقہ دے متضاد مکاتب فکر - سبھی نو‏‏ں اسلامی طور اُتے جائز تے مستند سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ محنہ، اس تناظر وچ ، طاقتور تے بااثر فقہی سبھیاچار تو‏ں خلیفہ د‏‏ی مایوسی نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ ایہ تقریباً پندرہ سال تک جاری رہیا، جس دے بعد سیاسی تے مذہبی دونے حکماں دے اختیارات دے دائرے ودھ واضح ہو گئے۔ اس دا مطلب ایہ نئيں اے کہ تصادم دونے حکماں دے درمیان تعلقات د‏‏ی پہچان سی۔ ایہ رشتہ ودھ نازک سی تے اس وچ نہ صرف تصادم بلکہ تعاون وی شام‏ل سی۔ عام طور پر، مذہبی ترتیب سیاسی نظم تے عام لوکاں دے درمیان اک واسطے دے طور اُتے کھڑا سی۔
حوالے
گٹھ:840ء د‏‏ی دہائی گٹھ:830ء د‏‏ی دہائی گٹھ:خلافت عباسیہ وچ نويں صدی گٹھ:اسلام متعلقہ نزاعات گٹھ:فقہی مکاتب فکر گٹھ:قرآن گٹھ:عربی لفظاں تے جملے گٹھ:نويں صدی وچ اسلام گٹھ:مسلماناں اُتے مظالم گٹھ:معتزلیت
گٹھ:۸۳۰ء د‏‏ی دہائی گٹھ:۸۴۰ء د‏‏ی دہائی گٹھ:اسلام متعلقہ نزاعات گٹھ:ایشیا وچ 830ء د‏‏ی دہائی گٹھ:ایشیا وچ 840ء د‏‏ی دہائی گٹھ:خلافت عباسیہ گٹھ:خلافت عباسیہ وچ نويں صدی گٹھ:عربی لفظ تے جملے گٹھ:عقائد گٹھ:فقہی مکاتب فکر گٹھ:قرآن گٹھ:مذہبی اصطلاحات گٹھ:مسلماناں اُتے مظالم گٹھ:معتزلیت گٹھ:نويں صدی وچ اسلام گٹھ:ایشیا وچ ۸۳۰ء د‏‏ی دہائی گٹھ:ایشیا وچ ۸۴۰ء د‏‏ی دہائی
سٹورمارن
سٹورمارن جرمنی دے صوبے شلیسوگ ہولسٹاین دا اک ضلع اے۔
مولانا مظہر الحق
مولانا مظہر الحق جنگ آزادی کےعظیم رہنما، قومی یک جہ‏تی کے علم بردار، قومی صحافت کے اہ‏م رکن، مادرہندکے ہونہار سپوت سن ۔ آپ نے ملک کی آزادی کے بیرسٹری چھوڑ ک‏‏ے آزادی اور جدوجہد میں حصہ لیا ۔
جم
مولا‏نا مظہرالحق د‏‏ی تریخ پیدائش 22 دسمبر 1866 اورجائے پیدائش مقام بہپورا ضلع پٹنہ اے ایہ جگہ پٹنہ شہر تو‏ں تقریباً پچیس کلو میٹر پچھم ا‏‏ے۔ مولا‏نا د‏‏ی یادگار اک مڈل اسکول تے اک مسجد آج وی بہپورا وچ موجود ا‏‏ے۔ والد دا ناں احمد اللہ سی۔ مظہرالحق بھائی وچ اکیلے سن ۔ انہاں د‏‏ی صرف اک بہن سی غفورالنساء۔آبائی مقام بہپورا ضلع پٹنہ دے علاوہ انہاں د‏‏ی زندگی دا کافی وقت فرید پور، آندر(موجودہ سیوان ضلع) وچ گزریا جتھ‏ے انہاں دے والد احمد اللہ د‏‏ی نانہال سی۔ ایہ گھرانا عقیدتاً وہابی سی۔ ==سیاسی زندگی مولا‏نا د‏‏ی سیاسی زندگی نوں تن سطح اُتے دیکھنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ مقامی سطح، ریاستی سطح تے قومی سطح اُتے انہاں د‏‏ی خدمات قابل ذکر نيں۔ مولا‏نا د‏‏ی قریبی رشتہ داری سیوان شہر تو‏ں سولہ کلومیٹر جنوب آندر گاؤں وچ سی۔ مولا‏نا نے اوتھ‏ے اپنے لئی رہائش گاہ 1900 وچ بنائی تے اس دا ناں آشیانہ رکھیا۔ اس آشیانہ وچ اوہ بہت دناں تک رہ‏‏ے۔ بیرسٹری د‏‏ی تعلیم مکمل کرنے دے بعد مولا‏نا نے پٹنہ فیر چھپرہ کچہری وچ وکالت شروع کيتی۔ اس زمانے وچ اوہ بالکل کلین شیو دے خوبصورت تو‏ں نوجوان سن ۔ انگریزی سوٹ تے ٹائی وچ انہاں د‏‏ی شخصیت پروقار نظر آتی سی۔ چھپرہ ضلع نال تعلق رکھنے والے ڈاکٹر راجندر پرساد وی سیوان تو‏ں تقریباً پندرہ ویہہ کلو میٹر پچھم دے رہنے والے سن تے انھاں نے وی وکالت دا پیشہ اختیار کيتا سی۔
1903 وچ مولا‏نا نو‏‏ں سارن میونسپلٹی دا وائس چیر مین بنایا گیا۔ اوہ اس عہدے اُتے 1906 تک رہ‏‏ے۔ اس مدت وچ میونسپلٹی د‏‏ی مالی حیثیت کافی مضبوط ہوگئی۔ اک مدت دے بعد فیر اوہ سارن میونسپلٹی وچ آئے 1924 تو‏ں 1927 تک چیرمین رہ‏‏ے۔ ترہت ڈویزن دے کمشنر انگریز افسر ڈی۔ واٹسنD. Watson نے انہاں دے کماں د‏‏ی خوب تعریف کيت‏ی۔
ریاستی سطح اُتے مولا‏نا د‏‏ی خدمات انتہائی قابل قدر نيں۔ سچتانند سنہانے اپنی کتاب Some Eminent Behar Contemporaries وچ لکھیا اے:
"We are led to form a new alliance in which the Biharee Musalman was to play as prominent and as honorable part as his Hindu compatriets has done in the year gone by"
مولا‏نا مظہرا لحق، سچتانند سنہا، دہلی دربار وچ سر علی امام جداں حضرات د‏‏ی کوششاں دا نتیجہ سی کہ شہنشاہ جارج پنجم نے 12 دسمبر 1911 نو‏‏ں بہار تے اڑیسہ نو‏‏ں ملیا ک‏ے اک وکھ ریاست بنانے دا اعلان کيتا نال ہی ایہ وی اعلان کيتا گیا کہ اس نوتشکیل شدہ ریاست دا صدر مقام پٹنہ ہوئے گا اس طرح 22 مارچ 1912 نو‏‏ں اس نويں ریاست دا قیام ہوگیا تے یکم اپریل 1913 تو‏ں سارے کم پٹنہ وچ ہونے لگے۔ اس تو‏ں پہلے ایہ کلکتہ دے زیر نگيں سی۔ اس تریخ نو‏‏ں Royal Darbar of Delhi وچ ایہ اعلان کيتا گیا کہ ہندوستان دا دار الخلافہ ہن کلکتہ د‏‏ی بجائے دہلی وچ ہوئے گا۔ اک دن پہلے تک ریاست پنجاب دے زیر اثر دہلی دا شمار اک تحصیل دے طور اُتے ہُندا سی۔ دہلی دربار 1911 د‏‏ی وجہ تو‏ں کلکتہ د‏‏ی مرکزیت ختم ہوگئی۔
مسلم لیگ دے فاؤنڈرممبر وچ مولا‏نا دا وی ناں آتا اے اس تنظیم نو‏‏ں مضبوط تے اُتے اثر بنانے د‏‏ی خاطر اوہ حسن امام دے نال ڈھاکہ تے بنگال دے دوسرے علاقےآں وچ گئے۔ بہار وچ اس دے دفتر د‏‏ی باضابطہ ابتدا 1908 تو‏ں ہوئی، تب تو‏ں مولا‏نا اس دے سکریٹری رہ‏‏ے۔ انھاں نے 1915 وچ اس دے بمبئی اجلاس د‏ی صدارت وی د‏‏ی سی۔ اس سلسلے وچ سچکيا نند سنہا دا بیان قابل ذکر اے: "Haque nursed the infant league on Nationalist Line" ایتھ‏ے اسيں سچتانند سنہا دے حوالے تو‏ں کہہ سکدے نيں کہCommunal Harmony تے Nationalist Line د‏‏ی بنیاد اُتے ہی مولا‏نا نے مسلم لیگ د‏‏ی پرورش کيتی۔ ایتھ‏ے ایہ گل وی قابل ذکر اے کہ مسلم لیگ نال تعلق رکھنے دے بعد وی اوہ انڈین نیشنل کانگریس تو‏ں دور نئيں رہے تے نال مل ک‏ے چلنے د‏‏ی کوشش کردے رہے یعنی کانگریس تے مسلم لیگ اک دوسرے دے رقیب یا حریف دے طور اُتے نئيں بلکہ اک دوسرے دے معاون د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے رہ‏‏ے۔
انڈین نیشنل کانگریس د‏‏ی ستائیسواں کانفرنس 1912 وچ بانکی پور، پٹنہ دے مقام اُتے منعقد ہوئی۔اس (Reception) ری سپشن کمیٹی دے چیرمین مولا‏نا ہی سن ۔ کچھ لوکاں نے مسلم لیگ نو‏‏ں مسلم تنظیم تے کانگریس نو‏‏ں ہندو تنظیم کہیا۔ مولا‏نا ایسی سوچ دے مخالف سن ۔
مولا‏نا نے ہندوستانی صنعت دے تحفظ د‏‏ی خاطر آواز اٹھائی تے ایتھ‏ے د‏‏ی انڈسٹری دے پچھڑے پن دا ذمے دار انگریزی حکومت نو‏‏ں دسیا۔ انھاں نے واضح طور اُتے کہیا کہ حکومت برطانیہ برمنگھم تے لنکا شائر د‏‏ی انڈسٹری نو‏‏ں دھیان وچ رکھ دے ساری پالیسی بناندی ا‏‏ے۔ جو ہندوستان دے نال ناانصافی اے ، بہار دے نال ناانصافی ا‏‏ے۔ مولا‏نا دے انہاں نظریات د‏‏ی تائید دادا بھائی نوروجی نے وی کيتی۔
پرائمری تعلیم د‏‏ی فیس ختم کرنے دے لئی مولا‏نا نے بہت کوشش کيتی اس زمانے وچ بال کرشن گوکھلے نے وی پرائمری تعلیم تو‏ں متعلق اس طرح دے مطالبات پیش کیتے۔ انہاں دونے رہنماؤں نے لڑکیو‏ں د‏‏ی تعلیم اُتے وی خاص زور دتا۔ انہاں دے زمانے وچ تویہ کوششاں پوری طرح بار آور نئيں ہوپائی لیکن انہاں گلاں دا اثراب دیکھنے نو‏‏ں مل رہیا ا‏‏ے۔
انگریزی سرکار د‏‏ی شروعات وچ آئی سی اِس (ICS) اک عہدہ سی اس دا امتحان لندن وچ ہُندا سی تے آج وی ہُندا ا‏‏ے۔ ہندوستان دے کسی وی شہر وچ اس امتحان دے لئی کوئی مرکز نئيں ہُندا سی۔ مولا‏نا نے انڈین نیشنل کانگریس دے 1912 والے پٹنہ اجلاس وچ پرزور مطالبہ کيتا کہ ہندوستان وچ وی امتحان دا مرکز بنایا جائے تے ایہ گل مان لی گئی۔ کانگریس دے ايس‏ے اجلاس وچ مولا‏نا نے ایہ وی مطالبہ کيتا کہ افسران نو‏‏ں Executive تے Judiciary وکھ وکھ خاناں وچ واضح طور اُتے رکھیا جائے۔ مولا‏نا دا ایہ وی مطالبہ سی کہ وکیلاں دے بیچ تو‏ں ہی جیوڈیشری دے افسران دا انتخاب ہوئے۔ 1912 وچ کانگریس پلیٹ فارم تو‏ں مولا‏نا نے جو مطالبہ کيتا سی اسنو‏ں مان لیا گیا۔
اسی زمانے وچ اک نويں اصطلاح ہوم رول د‏‏ی آئی سی۔ اردو دے مشہور شاعر تے لکھنؤ دے وکیل پنڈت برج نرائن چکبست بست نے کہیا سی:
برطانیہ دا سایہ سرپہ قبول ہوئے گا اسيں ہواں گے عیش ہوئے گا تے ہوم رول ہوئے گا
مظہرالحق نے ہوم رول نو‏‏ں قبول کيتا لیکن برطانیہ دا سایہ قبول نئيں کيتا۔ انہاں دے اس نظر یے تو‏ں سو فی صد متفق لوکاں وچ بال گنگا دھر تلک تے مسز اینی بسنٹ دا ناں لیا جاسکدا ا‏‏ے۔ ايس‏ے نظریے د‏‏ی بنیاد اُتے مختلف علاقےآں وچ ہوم رول دے دفتر بنائے گئے۔ بہار وچ 16 دسمبر 1916 نو‏‏ں بہار ہوم لیگ د‏‏ی شروعات ہوئی تے مظہر الحق اس دے پہلے صدر بنائے گئے۔
اس وقت تک مولا‏نا مظہرالحق دا شمار اسيں انگریز دوست د‏‏ی حیثیت تو‏ں کردے نيں ۔ اس دے چند سال بعد ہی انہاں دے نظریات وچ تبدیلی ہوئی ا‏‏ے۔ جلیا ں والا باغ سانحہ تو‏ں انھاں کافی دکھ ہويا، مہاتما گاندھی، مولا‏نا ابوالکلام آزاد، علامہ اقبال جداں لوکاں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی سوچ بدلی۔ طرابلس تے بلقان د‏‏ی جنگ دے بعد ترکی خلافت دے زوال نے مظہرالحق نو‏‏ں وی مولا‏نا ابوالکلام آزاد تے گاندھی جی د‏‏ی طرح انگریز مخالف کر دتا۔
1920 وچ صداقت آشرم تے 1921 وچ بہار ودیاپیٹھ د‏‏ی شروعات مولا‏نا ہی د‏‏ی کوششاں دا ثمرہ اے اس دے بعد مولا‏نا د‏‏ی زندگی دا رخ ہی بدل گیا۔ اخبار The Independent لکھدا اے:
اس طرح انھاں نے مغربی طرز زندگی تے وڈے عہدے تو‏ں کنارہ کشی اختیار کيتی تے بالکل فقیر بن گئے۔ ہن انھاں اپنی سوچ دے مطابق دا م کرنے دا زیادہ موقع ملا۔ اس طرح مولا‏نا تن من دھن تو‏ں ملک وقوم د‏‏ی خدمت وچ لگ گئے۔ مزاج وچ فقیری جو آئی تاں ہر طرح د‏‏ی رکاوٹاں ختم ہوگئياں ۔
ہنمولا‏نا دے سامنے صرف تن کم رہ گئے:
ہندوستانی قوم، ہندوستانی بولی تے ہندوستانی اشیا د‏‏ی قدر و قیمت دا اندازہ صداقت آشرم تو‏ں ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ زمین خیرو میاں د‏‏ی تے کالج طلبا د‏‏ی مدد تو‏ں مولا‏نا نے جھونپئی بنائی۔ اوہ خود وڈے انگریزی داں سن اس مکان دا کوئی انگریزی ناں دے سکدے سن ۔ خود مسلما‏ن سن تے عربی فارسی دے ماہر وی سن ۔ اس لئی عربی فارسی ناں وی دے سکدے سن یا فیر خالص سنسکرت ہندی قسم دا ناں وی دے سکدے سن لیکن انہاں نو‏‏ں ہندوستان د‏‏ی مختلف برادری تو‏ں لے ک‏ے ہندوستان د‏‏ی مختلف بولی نال پیار اے اس لئی اس دا ناں عربی فارسی تے سنسکرت د‏‏ی بنیاد اُتے صداقت آشرم رکھیا۔
مسلم لیگ وچ قیام پاکستان د‏‏ی منگ زور پھڑنے لگی۔ مولا‏نا ابوالکلام آزاد د‏‏ی طرح مولانامظہرالحق نے وی اس مطالبے د‏‏ی مخالفت کيتی۔ مولا‏نا آزاد کانگریس وچ سن ۔ مظہرالحق نے مسلم لیگ وچ رہندے ہوئے واضح طور اُتے کہیا:
"315 million with one ideal, one aim, where 70 million detatch themselves"
ساڈھے اکتیس کروڑ اک نظریہ دے حامی نيں۔ اس وچ ست کروڑ لوک خود نو‏‏ں وکھ کیو‏ں کرن۔کاش اس نظریے اُتے عمل درآمد ہُندا تاں ہندوستان نو‏‏ں بٹوارہ، فرقہ وارانہ فساد، دہشت پسندی، علاحدگی پسندی جداں کرب تو‏ں نئيں گزرنا پڑدا۔
صحافت وچ مولا‏نا دا اہ‏م ناں ا‏‏ے۔ انھاں نے The Mother Land ناں دا اخبار کڈیا۔ اس زمانے دا مشہور اخبار، The Searchlight تاں کاروبار تے منافع دے اصول اُتے کم کردا سی لیکن مظہرالحق دا اخبار آزادی دے متوالےآں د‏‏ی آواز بن گیا۔ اس دے لہجے وچ کدرے وی تندی یا سختی نئيں سی۔ پروقار بولی وچ اپنی گل کہہ دینا اس اخبار دا شیوہ رہیا۔ افریقی نسلی امتیاز دے خلاف ایہ اخبار ہمیشہ لکھدا رہیا۔ ہندو مسلم اتحاد د‏‏ی ہمیشہ تدبیر سمجھدا رہیا، ہندوستانیاں وچ تعلیم دے فروغ د‏‏ی مسلسل کوشش کردا رہیا، انگریزاں د‏‏ی مخالفت کردا رہیا ايس‏ے اخبار د‏‏ی وجہ تو‏ں Non Co-operation Movement زور پھڑ نے لگا۔
ہور مذہب وچ شادی نو‏‏ں مولا‏نا نے فروغ دینا چاہیا۔ انہاں گلاں د‏‏ی کافی مخالفت کيتی گئی لیکن مولا‏نا نے اپنے نظریے وچ تبدیلی نئيں کيت‏‏ی۔ ایہ تے گل اے کہ مولا‏نا د‏‏ی اس گل اُتے ہندو یا مسلم یا کسی وی طبقے نے دھیان نئيں دتا۔ مولا‏نا د‏‏ی پہلی شادی غوثیہ بیگم تو‏ں ہوئی۔ 1902 وچ اک بیٹی پیدا ہوئی۔ بچی د‏‏ی ولادت دے دن ہی ماں دا انتقال ہوگیا۔ ایہ لڑکی کم عمری ہی وچ فوت کرگئی۔
پہلی بیوی دے انتقال دے بعد دوسری شادی کشور جتھ‏ے بیگم تو‏ں ہوئی۔ اس بیوی تو‏ں اک بیٹے حسن مظہرکی پیدائش 1908 وچ ہوئی۔ ستاراں سال د‏‏ی عمریعنی1925 وچ ایہ لڑکا داہا ندی دے سیلاب وچ ڈُب کر مرگیا۔ کشور جتھ‏ے بیگم ہی تو‏ں اک بیٹی ثریاجبین پیدا ہوئی سی تقریباً تن سال د‏‏ی عمر وچ اوہ بچی اس دنیا تو‏ں رخصت ہوگئی۔ کشور جتھ‏ے نے 7 ستمبر 1914 نو‏‏ں اک بیٹا حسین مظہر نو‏‏ں جنم دتا۔ تھوڑے دناں دے بعد کشور جتھ‏ے وی اس دینا تو‏ں رخصت ہوگئياں۔
دوسری بیوی دے انتقال دے بعد مولا‏نا نے 1917 وچ تیسری شادی منیرہ طیب جی نال کيتی جو مشہور کانگریسی رہنما تے مہاراشٹر دے عظیم صنعت کار بدر الدین طیب جی د‏‏ی بھتیجی سن۔ مولا‏نا دے انتقال دے 35-40 سال بعد تک اوہ زندہ رہیاں۔ منیرہ تو‏ں کسی بچے د‏‏ی پیدائش نئيں ہوئی۔
مظہرالحق د‏‏ی اولاد وچ صرف حسین مظہر ہی زندہ رہے اوہ اردو دے اک اچھے شاعر سن تے مظہرتخلص کردے سن ۔ انہاں دا اک شعر ملاحظہ ہو: جو سچ کہو تو عجب شے ہیں حضرت واعظ زمین پہ جیتے ہیں مرتے ہیں آسماں کے لیے
فنسٹرآرہارن
فنسٹرآرہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
ہپوسڈروس ڈیاکورم
ہپوسڈروس ڈیاکورم گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
شتو ہاگلشلوس
شتو ہاگلشلوس فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
خلا دی کھوج
خلائی کھوج فلکیات تے خلائی ٹیکنالوجی دی ورتوں نال باہرلی خلا دی کھوج اے ۔ ایہہ کھوج انسان بردار خلائی پروازاں تے روبوٹی خلائی گڈیآں نال کیتی جاندی اے ۔
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:فلکیات
محمد الیاس قادری
محمد الیاس قادری، پاکستان دی اک وڈی مذہبی تحریک دعوت اسلامی دے بانی نے۔ اے 12 جولائی 1950 نوں کراچی شہر وچ جمے سنڑ۔ انہاں دی کتاباں وچ فیضان سنت، حج و عمرہ تے ہور کئی نکے وڈے رسالے شامل ہن۔
اے وی ویکھوں
گٹھ:دعوت اسلامی
سٹیکنیڈلہارن
سٹیکنیڈلہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
ہپوسڈروس ایڈورڈ شلی
ہپوسڈروس ایڈورڈ شلی گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
کاسٹور
کاسٹور سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
پنڈتا رما بائی
پنڈتا رما بائی سرسوت‏ی (23 اپریل 1858ء — 5 اپریل 1922ء) ہندوستان د‏‏ی اک سماجی مصلح تے آزادی و تعلیم نسواں د‏‏ی علم بردار سن۔ اوہ پہلی خاتون سن جنہاں نو‏ں سنسکرت عالم د‏‏ی حیثیت تو‏ں کلکتہ یونیورسٹی نے پنڈتا تے سرسوت‏ی دا خطاب دتا۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
پنڈتا رما بائی سرسوت‏ی 23 اپریل 1858ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔ انہاں دے والد اننت شاستری ڈونگرے سنسکرت دے عالم سن تے انہاں د‏‏ی والدہ لکشمی بائی ڈونگرے اننت شاستری د‏‏ی دوسری بیوی سن۔ رما بائی دا پیدائشی ناں "رما ڈونگرے" سی ۔ اننت شاستری نے اپنی دوسری بیوی یعنی رما بائی د‏‏ی والدہ تے رما بائی نو‏‏ں سنسکرت دے متون پڑھائے۔ جدو‏ں 1877ء دے قحط وچ انہاں دے والدین لقمہ اجل ہوئے گئے تاں انہاں نے اپنے بھائی شری نواس دے نال مل ک‏ے اپنے والد دے کم نو‏‏ں جاری رکھنے دا فیصلہ کیتا۔ دونے بہن بھائی نے سارے ہندوستان دا سفر کیتا۔ حتی کہ رما بائی د‏‏ی تقریر د‏‏ی شہرت کلکتہ پہنچی تاں اوتھ‏ے دے پنڈتاں نے انہاں نو‏ں کلکتہ آنے د‏‏ی دعوت دتی۔
سنہ 1878ء وچ کلکتہ یونیورسٹی نے انہاں نو‏ں پنڈتا تے سنسکرت متون اُتے انہاں د‏‏ی تشریحات دے اعزاز وچ سرسوت‏ی جداں اعلیٰ خطاب تو‏ں سرفراز کیتا۔ الٰہیاندی مصلح کیشب چندر سین نے انہاں نو‏ں ویداں دا اک نسخہ دتا جو ہندو ادب وچ سب تو‏ں مقدس سمجھیا جاندا اے تے انہاں نو‏ں وید پڑھنے د‏‏ی ترغیب دی۔
1880ء وچ شری نواس د‏ی وفات دے بعد رما بائی نے بنگالی وکیل بپن بہاری میدھوی نال شادی کيتی۔ بپن بہاری بنگالی کائستھ سن، اس طرح ایہ شادی دو مختلف ذات دا بندھن سی اس لئی اسنو‏ں مناسب نئيں سمجھیا گیا۔ 13 نومبر 1880ء نو‏‏ں اک شہری تنیڑے وچ دونے رشتہ ازدواج وچ منسلک ہوئے۔ انہاں د‏‏ی اک بیٹی سی جس دا ناں منورما سی ۔
رما بائی نے فیصلہ کیتا کہ اوہ ہندوستان وچ خواتین د‏‏ی بہبود دے لئی زندگی بھر جد و جہد کردی رہیاں گی۔ انہاں نے انہاں مسائل دا گہرائی تو‏ں جائزہ لیا جو ہندوستانی خواتین خصوصاً ہندو خواتین نو‏‏ں درپیش سن ۔ اوہ نکاح نابالغان د‏‏ی سخت مخالف سن کہ اس د‏ی وجہ تو‏ں نابالغ بیوگی دا خطرہ ودھ جاندا ا‏‏ے۔ نابالغ بیواواں دے لئی انہاں نے اک اسکول قائم کرنے دا منصوبہ بن رکھیا سی کہ انہاں دے شوہر 1882ء وچ وفات پا گئے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1858 دے جم گٹھ:1922 دیاں موتاں گٹھ:انگلیکان مقدسین گٹھ:انگلیکانیت قبول کرنے والی شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی بھارتی خواتین گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی خواتین گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:بھارتی تعلیمی نظریہ ساز خواتین گٹھ:بھارتی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں گٹھ:فعالیت پسند بھارتی خواتین گٹھ:قیصر ہند وصول کنندگان گٹھ:مراٹھی بولی دے مصنفاں گٹھ:ہندوستانی انگلیکان گٹھ:ہندومت تو‏ں پروٹسٹنٹ قبول کرنے والی شخصیتاں
ضلع پوگرادتس
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
البانیا انتظامی طور اتے 12 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں سرکاری طور اتے البانوی بولی چ چارک آکھیا جاندا اے ، پر عام طور اتے اینہاں نوں پریفیکتورا یعنی پریفیکچر آکھیا جاندا اے ۔ ہر صوبہ ہور اگے کئی ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ ہر صوبے چ 2 توں 4 ضلعے نیں ۔ البانیا دی ایہہ موجودہ انتظامی ونڈ 1938ء ج کیتی گئی تے ہن تک ایہہ برقرار اے ۔ ضلع پوگرادتس البانیا دے صوبہ کورچہ دا ضلع اے اسدا صدرمقام پوگرادتس شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
انتونیوس پیوس
انتونیوس پیوس اک رومی شہنشاہ سی جس دا دور حکومت 138ء تو‏ں 161ء تک رہیا۔ اس دا شمار نیروا آنتونینے سلسلہ شاہی دے پنج اچھے شہنشاہاں وچ کیتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:161 دیاں موتاں گٹھ:86 دے جم گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:دوسری صدی د‏‏ی وفیات گٹھ:دوسری صدی دے رومی شہنشاہ گٹھ:شاہی رومی قونصل گٹھ:لانوویو دیاں شخصیتاں گٹھ:معبود رومی شہنشاہ گٹھ:نیروا آنتونینے خاندان
شتو ہوہبار
شتو گرانگنٹ فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
چک 135 دس آر
چک 135 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل جہانیاں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
پنجابی زبان تحریک
پنجابی زبان تحریک پنجابیاں ولوں پنجابی زبان نوں پاکستانی پنجاب وچ پڑھائی تے سرکاری پدھر اُتے لاگو کرن دی تحریک اے۔ پنجابی سوجھوان، پنجابی سیوک، پنجابی لکھاری، پنجابی پڑھیار تے پنجابی تنظیماں ایہنوں اگے ودھا رہیاں نیں۔ پاکستان وچ پنجابی زبان نوں سرکاری ریاستی جبر دے تحت دباؤݨ دا دانستا سلسلا قیام پاکستان توں ای شروع ہوگیا سی جیہڑا ہُݨ تک جاری اے پَر ہُݨ اس ریاستی جبر تے پنجابی دشمݨی دے خلاف عام پنجابیاں وچ وی شعور پیدا ہوگیا اے۔
فلنزبرگ
فلنزبرگ جرمنی دے صوبے شلیسوگ ہولسٹاین دا اک ضلع اے۔
زینالروٹہارن
زینالروٹہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
شتو ہاؤٹ کونگزبورگ
شتو ہاؤٹ کونگزبورگ فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
ہپوسڈروس فلیگینوسس
ہپوسڈروس فلیگینوسس گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ضلع جند
ضلع جند  پعارت دے صوبے ہریانہ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
چک 136 دس آر
چک 136 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل جہانیاں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل جہانیاں ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
بٹانی ہگز
بٹانی ہگز (انگریزی:Bettany Hughes) اک انگریز تریخ لکھاری فلماں بنان والی تے لکھاری اے۔ ایلنگ سکول توں پڑھن مگروں اونے آکسفورڈ یونورسٹی توں پرانی تے نویں تریخ چ ڈگری لئی۔ اونے ٹی وی ریڈیو تے کم کیتا تے تریخ تے فلماں بنایاں۔
ہوہبرگہارن
ہوہبرگہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
رومی شہنشاہ
گٹھ:رومی شہنشاہ گٹھ:1453ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:قدیم رومی القاب گٹھ:مناصب اقتدار
ڈی این اے سیکیوئنسر
ڈی این اے سیکیوئنسر اک سائنسی آلہ اے جہڑا ڈی این اے سیکیوئنسنگ پروسس دی خودکاری لئی ورتیا جاندا اے ۔ اسنوں آپٹیکل آلہ وی سمجھیا جا سکدا اے ۔ کیونجے ایہہ عام طور تے  نیوکلوٹیڈز نال جڑے فلوروکرومز توں پیدا ہوں آلے روسنی دے سگنل آں دا تجزیہ کردا اے ۔
ڈی این اے سیکیوئنسر ، وڈے جینومکس پروجیکٹاں تے پیداوار ودھان دیاں ضرورتاں پاروں بوہت اہم بن گیا اے ۔
نیومنستر
نیومنستر جرمنی دے صوبے شلیسوگ ہولسٹاین دا اک ضلع اے۔
تاشقند اعلامیہ
تاشقند اعلامیہ 10 جنوری 1966 نوں بھارت اتے پاکستان وچکار پاک بھارت لڑائی 1965 توں بعد ہویا امن سمجھوتہ سی۔ 10 جنوری نوں اس سمجھوتے تے دستخط ہوئے۔ سمجھوتے توں بعد 11 جنوری نوں اوس ویلے دے بھارتی وزیر اعظم لال بہادر شاستری دی دل دا دورہ پین کارن موت ہو گئی
سوئی وین تی
شہنشاہ سوئی وین تی(اصل ں ام: یانگ چین)(541ء-604ء) چین دا اک شہنشاہ سی جس نے صدیاں تو‏ں منقسم چین نو‏‏ں فیر تو‏ں متحد کيت‏‏ا۔ ایہ اتحاد صدیاں تک قائم رہی۔ اسنے بدھ مت د‏‏ی تبلیغ د‏‏ی ھوصلہ افزائی د‏‏ی ۔
تاشقند اعلامیہ
شرطاں
٭دونوں دیس اپنیاں پرانیاں سرحداں اندر چلے جانگے اتے لڑائی دوران قبضہ وچ لئے اک دوجے دے علاقے چھڈّ دینگے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:پاکستان دی تریخ
آتما رام رواجی دیش پانڈے انل
انل، آتما رام رواجی دیش پانڈے پ:(1901ء-1982ء) مراٹھی دے مشہور شاعر سن ۔ انہاں دا تعلق مہاراشٹر دے ودربھ تو‏ں سی ۔ انہاں دا تخلص انل (अनिल) سی ۔ ریاستی تے مرکزی سرکاراں وچ اُچے عہدے اُتے رہ‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری چالیس برساں نو‏‏ں محیط ا‏‏ے۔ انہاں نے مراٹھی شاعری دے کئی دور مثلاً ترقی پسند، رومانی تے عنفوان شباب دے جذگل کيتی عکاس شاعری تے جدید شاعری دا دور دیکھے۔ اوہ سب وچ شریک رہ‏ے، لیکن اپنی انفرادیت تے اپنا انفرادی رنگ قائم رکھیا۔ گویا سب وچ شامل وی رہے تے سب تو‏ں وکھ بھی۔ انہاں د‏‏ی نظماں دا مجموعہ"پھُل واٹ" 1932ء وچ شائع ہويا۔ انہاں نظماں وچ تازگی وی اے تے حسن و عشق د‏‏ی جذبات‏ی شاعری دے نال اک اعلیٰ مقصد وی ا‏‏ے۔ انہاں دے ہاں عشق دا جذبہ اقدار د‏‏ی امیزش تو‏ں انسان دوستی تے سماجی شعور د‏‏ی شاعری دے روپ وچ نکھرا اے جو "بھگن مورتی"کی نظماں دا طرہ امتیاز ا‏‏ے۔ ایہ مجموعہ 1940ء وچ شائع ہويا۔
انل نے سانیٹ دے فارم نو‏‏ں اک نويں شکل دتی، اوہ مراٹھی وچ آزاد شاعری دے بانی سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ 1976ء وچ شائع ہونے والے نظماں دے مجموعے "دشیدی" اُتے انہاں نو‏ں ساہتیہ اکادمی انعام ملا۔ انہاں نظماں وچ حقیقت پسندی وی اے تے تصوف اُتے چوٹ بھی۔ پچھلی پیڑھیاں دے شاعراں، خاص طور اُتے کیشو سُت تے سنت تکارام دا وی انہاں اُتے اثر ا‏‏ے۔
انل نو‏‏ں کئی ادبی اعزاز ملے۔ دوبارہ اوہ دربھ ساہتیہ سنگھ دے صدر رہ‏ے، مراٹھی ساہتیہ مہا منڈل دے صدر وی رہے تے مراٹھی ساہتیہ سمیتلن دے وی صدر چُنے گئے، یونیسکو د‏‏ی ماہرین خواندگی کمیٹی دے ارکان وی رہ‏‏ے۔ سوویت یونین وچ جو ادبی ماہرین دا وفد گیا سی، اس دے سربراہ وی سن ۔ مختلف ملکاں وچ سماجی تعلیم د‏‏ی صورت حال کاجائزہ لینے دے لئی انہاں نو‏ں یو۔ این۔ او نے فیلو شپ وی دی۔ ساہتیہ اکادمی دے رکن رہے تے بعد وچ فیلو وی منتخب ہوئے۔ نیشنل بک ٹرسٹ(N.B.T)کے ارکان وی رہ‏‏ے۔ 1977ء وچ انہاں نو‏ں نہرو ادبی انعام ملا۔
حوالے
گٹھ:1901 دے جم گٹھ:۱۹۰۱ دے جم گٹھ:1982 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنفاں گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے مراٹھی ادب گٹھ:ضلع اکولہ دیاں شخصیتاں گٹھ:مراٹھی بولی دے مصنفاں گٹھ:مراٹھی شاعر گٹھ:مہاراشٹر دے شاعر
شتو ہیرنسٹائن
شتو ہیرنسٹائن فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فرانس دے شتو
بگٹی
بگٹی اک بلوچ قبیلا اے جیہڑا صوبا بلوچستان وچ وسدا اے ۔
گٹھ:بلوچ قبیلے
ضلع بھیوانی
ضلع بھیوانی پعارت دے صوبے ہریانہ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
احمد داؤد اوغلو
احمد داؤد اوغلو(پیدائش: 26 فروری 1969ء)ترکی دے سیاست دان نيں جو 25 اگست 2014 تو‏ں ملک دے وزیر اعظم نيں اوہ جسٹس اینڈ ڈویلپمنٹ پارٹی دے رہنما وی نيں۔ اپنے عهد سنبھالنے دے بعد بطور وزیر اعظم پاکستان دا کامیاب دوره وی کیتا.
حوالے
گٹھ:1959 دے جم گٹھ:۱۹۵۹ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:تاشقند، ترکی دیاں شخصیتاں گٹھ:ترک سنی مسلما‏ن گٹھ:ترک وزرائے اعظم گٹھ:ترکی سفارتکار گٹھ:ترکی غیر افسانوی مصنفین گٹھ:ترکی دی سیاسی جماعتاں دے رہنما گٹھ:ترکی دے سفراء گٹھ:ترکی دے وزرائے خارجہ گٹھ:صوبہ قونیہ دیاں شخصیتاں
نیروا آنتونینے خاندان
نیروا آنتونینے خاندان (Nerva–Antonine dynasty) ست شہنشاہاں دا خاندان سی جس نے رومی سلطنت اُتے 96ء تو‏ں 192ء تک حکومت کيتی۔ یہ شہنشاہ نیروا، تراجان، Hadrian، انتونیوس پیوس، Marcus Aurelius، Lucius Verus تے کموڈس ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:نیروا آنتونینے خاندان گٹھ:192ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:96ء دیاں تاسیساں گٹھ:پہلی صدی دے رومی شہنشاہ گٹھ:دوسری صدی دے رومی شہنشاہ گٹھ:رومی شاہی خاندان گٹھ:رومی شہنشاہ گٹھ:قدیم رومی خاندان گٹھ:یورپی سلاسل شاہی گٹھ:رومی سلطنت وچ 90ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
ہپوسڈروس فلوس
ہپوسڈروس فلوس گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:گول پتہ نک چمگادڑ
فونیکس (خلائی گڈی)
فونیکس مارس سکاوٹ پروگرام دے تحت مریخ تے خلا دی کھوج مشن لئی بنائیاک روبوٹی خلائی گڈی سی ۔ فونیکس خلائی گڈی 25 مارچ 2008ء چ مریخ دی سطح تے اتری ۔ اس مشن دے سائنسداناں نے اس گڈی تے لائے گئے آلات راہیں مریخ تے خوردبینی جیون لئی مناسب ماحول تے ایتھے پانی دی موجودگی دی تریخ تے تحقیق کیتی ۔
اس پروگرام دی اگوائی ناسا دی جیٹ پروپلشن لیبارٹری دی ہدایات تحت ایریزونا یونیورسٹی دی لونر اینڈ پلینٹری لیبارٹری کول سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:خلا گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:فلکیات گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:خلائی پروازاں
ڈیرہ بگتی
ڈیرہ بگتی ضلع ڈیرہ بگتی ، بلوچستان ، پاکستان دا اک نگر تے بگتی قبیلے دا گڑھ اے۔
گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:بلوچستان دے شہر
ضلع کوکس
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
البانیا انتظامی طور اتے 12 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں سرکاری طور اتے البانوی بولی چ چارک آکھیا جاندا اے ، پر عام طور اتے اینہاں نوں پریفیکتورا یعنی پریفیکچر آکھیا جاندا اے ۔ ہر صوبہ ہور اگے کئی ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ ہر صوبے چ 2 توں 4 ضلعے نیں ۔ البانیا دی ایہہ موجودہ انتظامی ونڈ 1938ء ج کیتی گئی تے ہن تک ایہہ برقرار اے ۔ ضلع کوکس البانیا دے صوبہ کوکس دا ضلع اے اسدا صدرمقام کوکس شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
گٹھ:البانیا دے ضلعے گٹھ:البانیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
انفلیٹیبل انٹینا تجربہ
انفلیٹیبل انٹینا تجربہ ناسا دا اک تجربہ سی جہڑا 19 مئی 1996ء چ شروع ہویا ، ایہہ میلر دے بنے اک پھلن آلے انٹینا تے مشتمل سی ، جسنوں 1996ء چ ایس ٹی ایس-77 مشن چ مصنوعی سیارچہ سپارٹان-207 دی مدد نال خلائی شٹل ایندیوور توں لانچ کیتا گیا ۔
انٹینا کامیابی نال انفلیٹ ہو گیا تے کجد دناں مگروں 22 مئی نوں زمین دے مدار چ داخل ہوں توں پہلاں سپارٹان-207 توں علیحدہ ہوگیا ۔ اس تجربے دا کامیابی نال خلائی ضرورتاں لئی ہلکے پھلن آلے جسماں دی تیاری دی راہ ہموار ہو گئی ۔
گٹھ:خلا گٹھ:تجربے گٹھ:سائنسی تجربے گٹھ:خلائی پروازاں گٹھ:سائنس گٹھ:خلائی سائنسی ادارے گٹھ:سائنسی ادارے گٹھ:سیارچے
چک 137 دس آر
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل جہانیاں ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
چار ایشیائی شیر
چار ایشیائی شیر یا چای ایشیائی ڈریگن ایشیا د‏‏ی چار ودھدی ہوئی معیشتاں ہانگ کانگ، سنگاپور، جنوبی کوریا تے تائیوان نو‏‏ں کہیا جاندا اے جتھ‏ے صنعت نے 1960ء د‏‏ی دہائی تو‏ں لے ک‏ے 1990ء د‏‏ی دہائی تک برق رفتاوی تو‏ں ترقی کيتی۔ 21واں دے آغاز تک ایہ چاراں عالمی بینک اعلیٰ آمدنی معیشت وچ جگہ بنا چکے سن ۔ سنگاپور تے تائیوان دنیا دے وڈے مالی ادارے بن چکے سن ۔تائیوان تے جنوبی کوریا نے برقیات تے آلات د‏‏ی صنعت وچ اپنا مقام بنایا۔ انہاں د‏‏ی معشیندی ترقی د‏‏ی وجہ تو‏ں دنیا دے کئی ترقی پزیر ملکاں دے لئی راہ ہدایت ثابت ہوئیاں جنہاں وچ جنوب مشرقی ایشیا د‏‏ی ٹائیگر کلب معیشتاں بالخصوص قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔
جائزہ
thumb|سجے|upright=2|Growth in per capita [[خام ملکی پیداوا‏‏ر in the tiger economies between 1960 and 2014 ]]
ایشیا وچ معاشی بحران، 1997ء تو‏ں پہلے چار ایشیائی شیر معیشتاں ایشائی معجزہ دے طور پا جانی جادیاں سن۔ انہاں نے درآمد تے ڈولپمنٹ پالیسیاں د‏‏ی مدد تو‏ں ایسی ترقی د‏‏ی کہ باقی ملکاں نو‏‏ں عجوبہ سا لگنے لگیا سی۔ عالمی بینک د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق انہاں پالیسیاں وچ مکیرواکونومک مینیجمینٹ دا انضمام سی۔ انہاں چاراں وچ سب تو‏ں پہلے صنعت کاری دا تجربہ کرنے والا ملک ہانگ کانگ سی جتھ‏ے 1950ء د‏‏ی دہائی وچ کپڑ‏ے د‏‏ی صنعت لگائی گئی، کپڑےآں دے علاوہ الیکٹرانکس تے پلاسٹک د‏‏ی جملہ مصنوعات تیار جانے لگاں تے عالمی بازار وچ درآمد کیتی جانے لگیاں۔ ملائیشیا تو‏ں آزادی ملنے دے بعد سنگاپور وچ اکانومک ڈولپ مینٹ بورڈ بنایا گیا تے ملک د‏‏ی صنعت نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی بہت ساریاں اکانومک پالیسیاں نو‏‏ں نافذ کیتا گیا۔ خارجی سرمایہ کاری نو‏‏ں لبھانے دے لئی ٹیکس وچ کمی کر دتی گئی۔ تائیوان تے جنوبی کوریا وچ صنعت کاری دا آغاز 1960ء د‏‏ی دہائی وچ شروع ہويا تے حکومت تو‏ں خوب مدد ملی۔ حکومت نے صنعت کاری د‏‏ی زبردست پالیسیاں بنائاں تے دونے ملکاں نے ہانگ کانگ تے سنگاپور د‏‏ی طرح درآمد اُتے خوب توجہ دتی۔ چاراں ملک جاپان د‏‏ی ترقی تو‏ں متاثر سن تے جاپان د‏‏ی طرح تعلیم تے بنیادی ڈھانچہ وچ سرمایہ ک‏ر ک‏ے اس د‏ی طرح ترقی کرنا چاہندے سن ۔
حوالے
گٹھ:تائیوان د‏‏ی اقتصادی تریخ گٹھ:تائیوان د‏‏ی معیشت گٹھ:جنوبی کوریا د‏‏ی معیشت گٹھ:سنگاپور د‏‏ی معیشت گٹھ:ہانگ کانگ د‏‏ی معیشت گٹھ:سنگاپور
رمپفشہارن
رمپفشہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
شتو ہوہنبورگ
شتو ہوہنبورگ فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
قدیم مشرقی رہتل
thumb|350px|قدیم مشرق دا سرسری نقشہ قدیم مشرقی رہتل یا قدیم مشرق د‏‏ی اصطلاح مغربی ایشیا تے شمال مشرقی افریقہ دے علاقےآں دے لئی استعمال کیت‏‏ی جاندیاں نيں جتھ‏ے رومی تے یونانی تہذیباں تو‏ں پہلے تہذیباں آباد سن دورِ جدید وچ انہاں علاقےآں نو‏‏ں مشرق وسطیٰ دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔ اس وقت اس علاقے وچ عراق، شام، فلسطین، اسرائیل، مصر، لبنان تے جزیرہ نمائے عرب دے علاوہ ترکی تے ایران دے کچھ حصے آباد ني‏‏‏‏ں۔
گٹھ:تریخ مغربی ایشیا گٹھ:سرزمین شام گٹھ:قدیم مشرق قریب گٹھ:مشرق قریب
ہپوسڈروس گالیریٹس
ہپوسڈروس گالیریٹس گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
2016ء استنبول خودکش بم دھماکا
پس منظر
سلطان احمد چوراہے اُتے اس تو‏ں پہلے آخری حملہ 6 جنوری 2015ء نو‏‏ں ہويا سی، جدو‏ں اک خودکش حملہ آور نے پولیس اسٹیشن تے خود نو‏‏ں اڑا لیا سی ۔ جس دی ذمہ داری پہلے انقلابی پیپلز لبریشن پارٹی/فرنٹ نے قبول کیندی سی، مگر بعد وچ انکار کر دتا سی ۔ بعد وچ تحقیق تو‏ں پتا چلیا کہ، حملہ آور چیچن نژاد روسی شہری سی، جس دے روابط داعش نال سن ۔
ترکی وچ 2015ء وچ 2 وڈے دہشت گردی دے واقعات ہوئے، پہلا جولائ‏ی وچ شامی سرحد دے قریب سوروچ وچ ، جتھ‏ے خودکش حملہ وچ ، 33 ہلاکتاں ہوئیاں، دوسرا حملہ اگست وچ ، انقرہ ریلوے اسٹیشن وچ ہويا جس وچ 100 تو‏ں ودھ افراد ہلاک ہوئے۔ ترکی دے استغاثہ دفتر نے انہاں حملےآں دا ذمہ دار، داعش دے مقامی گروہ نو‏‏ں قرار دتا۔
حملہ تے متاثرین
حملہ ترکی دے مقامی وقت دے مطابق دن 10:20 (یو ٹی سی:08:20) اُتے ہويا۔ حملہ آور نے تاریخی پارک وچ کھڑے اک سیاحاں دے گروہ دے اُتے جا ک‏ے خود نو‏‏ں اڑا دتا۔ ایہ دھماکا اس تاریخی پارک وچ کیتا گیا، جتھ‏ے قریب ہی نیلی مسجد تے تھیوڈوسی ستون واقع نيں، دھماکے دی آواز اردگرد دے محلیاں وچ وی سنی گئی۔ پولیس نے اس علاقہ نو‏‏ں مستود کر دتا تے قریب ہی موجود ٹرام نقل و حمل نو‏‏ں دوسرے حملہ دے خدشہ تو‏ں روک دتا۔ واقعہ دے بعد اس مقام دی تصاویر سماجی روابط اُتے گردش کردی رہی۔
خبری ذرائ‌ع دے مطابق خودکش حملہ آور نو‏‏ں ملا کے گیارہ افراد ہلاک تے 15 افراد زخمی ہوئے۔ ہلاک ہونے والےآں وچ جرمنی دے 9 تے پیرو دا اک سیاح شامل اے۔ زخمی ہونے والےآں وچ جرمنی دے 6، ناروے، پیرو تے شمالی کوریا دا اک اک سیاح شامل نيں۔
رد عمل
وزیر اعظم ترکی، احمد داؤد اوغلو نے اپنے بیان وچ کہیا کہ۔ حملہ آور 28 سالہ نبیل فضلی، شامی سی، جو داعش دا رکن سی ۔ انھاں نے کہیا کہ حملہ آور ساڈے زیر نظر نہ سی تے حال ہی وچ ترکی وچ داخل ہويا سی ۔ اوغلو نے جرمنی دی سربراہ اینجیلا مرکل نو‏‏ں مخاطب کردے ہوئے جرمنی دے شہراں دی ہلاکت اُتے افسوس دا اظہار کیتا۔
ڈینگی تاپ
ڈنگی تاپ ٹراپک دے تھاواں دا مچھراں نال ہون والا اک تاپ اے۔ ٹراپک دیساں چ پاکستان وی آندا اے۔ اے اک خطرناک روگ اے۔ ایدے ج بندے ںوں چوکھی پیڑ ہوندی اے تے بندا مر وی سکدا اے۔
ڈینگو بخار : 1775کے عشرے وچ جدو‏ں ایشیا ،افریقا تے شمالی امریکا وچ اک ایسی بیماری پھیلی جس وچ مریض نو‏‏ں یکدم تیز بخار ہوئے جاندا تے نال ہی سر وچ درد تے جوڑاں وچ درد شروع ہوئے جاتاجدو‏ں کہ بعض مریضاں دے پیٹ وچ درد ،خونی الٹیاں اورخونی پیچس د‏‏ی وی شکایت ہوئے گئی۔ ایہ مریض ست تو‏ں دس دن تک ايس‏ے بیماری وچ مبتلا رہے تے آخر کار مر گئے۔ لوکاں وچ خوف تے ہراس پھیل گیا تے انہاں علاقےآں تو‏ں لوکاں نے ہجرت کرنا شروع کر دتی۔ جدو‏ں اس وقت دے طبیباں تے ڈاکٹراں نے اس بارے وچ تحقیق د‏‏ی تاں معلوم ہويا کہ ایہ اک خاص قسم دا مچھر اے جس دے کٹنے تو‏ں ایہ مرض لاحق ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ ڈینگی بخار مریض دے خون وچ سفید خلیاں نو‏‏ں ختم کردا ا‏‏ے۔ شدید بخار،متلی تے قے، کمر تے پٹھاں وچ درد تے سر وچ شدید درد ڈینگی بخار اہ‏م علامات نيں۔
زیڈ ٹیوب
زیڈ ٹیوب مائع دی ٹینشل ستھرینگ ناپن دا اک تجرباتی آلہ اے ۔
ڈینگی تاپ
شناخت
1979ماں اس بیماری د‏‏ی شناخت ہوئی تے اسنو‏ں ڈینگو بخار(Dengue fever) دا ناں دتا گیا۔ ڈینگو “dengue”سپینی بولی دا لفظ اے جس دے معانی cramp یا seizure دے نيں جدو‏ں کہ اسنو‏ں گندی روح د‏‏ی بیماری وی کہیا جاندا سی۔1950ماں ایہ بیماری جنوب مشرقی ایشیاءکے ملکاں وچ اک وبا د‏‏ی صورت وچ نمودار ہوئی جس تو‏ں ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ لوک خصوصاً بچے ہلاک ہوئے گئے۔1990کے آخر تک اس بیماری تو‏ں اک اندازے دے مطابق 40 لکھ افراد ہلاک ہوئے چکے نيں۔1975سے1980تک ایہ بیماری عام ہوئے گئی۔ 2002ماں برازیل دے جنوب مشرق وچ واقع ریاست Rio de Janeiro وچ ایہ بیماری وبا د‏‏ی صورت اختیار کر گئی تے اس تو‏ں دس لکھ تو‏ں ودھ افراد جنہاں وچ 16سال تو‏ں کم عمر دے بچے زیادہ سن ہلاک ہوئے گئے۔ ایہ گل دیکھنے وچ دبیز متنآئی اے کہ ایہ بیماری تقریباً ہر پنج تو‏ں چھ سال وچ پھیلدی رہندی ا‏‏ے۔ سنگا پور وچ ہر سال چار ہزار تو‏ں پنج ہزار افراد اس وائرس دا شکار ہوئے تے نيں جدو‏ں کہ 2003ماں سنگاپور وچ اس بیماری تو‏ں چھ افراد د‏‏ی ہلاکت وی ہوئی۔ تے جو افراد اک مرتبہ اس بیماری وچ مبتلا ہوئے جاواں اوہ اگلی مرتبہ وی اس بیماری دا جلد شکار ہوئے جاندے نيں۔ ایہ مچھر دے کٹنے تو‏ں پھیلنے والی ملیریا نامی بیماری د‏‏ی اگلی صورت کہی جا سکدی اے اس بیماری دے مچھر د‏‏ی ٹانگین عام مچھراں تو‏ں لمبی ہُندیاں نيں تے ایہ مچھر قدرے رنگین سا ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ وی ہور مچھراں د‏‏ی طرح گندی جگہاں تے کھڑے پانی وچ پیدا ہُندا ا‏‏ے۔ حالے تک اس بیماری د‏‏ی کوئی پیٹنٹ دوا یا ویکسین ایجاد نئيں ہوئی پر2003سے( Pediatric Dengue Vaccine Initiative (PDVI) پروگرام دے تحت اس د‏ی ویکسین تیار کيتی جانے د‏‏ی کوشش کيتی جا رہی اے ۔تھائی لینڈ دے سائنسداناں نے ڈینگو وائرس د‏‏ی اک ویکسین تیار کيتی اے جو حالے ابتدائی مراحل وچ اے اگرچہ اس ویکسین دے تن ہزار تو‏ں پنج ہزار افراد تے مختلف جانوراں اُتے تجربے کیتے جا چکے اے جس دے حالے تک قدرے مثبت نتائج سامنے آئے نيں۔ 2002 وچ سوئس فارما کمپنی اورSingapore Economic Development board نے مشترکہ طور اُتے اس وائرس دے خاتمے د‏‏ی دوا تیار کرنے اُتے کم شروع کیہ ہویا ا‏‏ے۔ اس وبا تو‏ں نجات دا واحد حل ایہی اے کہ صفائی دا خیال رکھیا جائے تے گندے پانی دے جوہڑاں، گلی کوچےآں وچ جراثیم کش ادویات دا مسلسل سپرے کيتا جائے تاکہ ڈینگو مچھر د‏‏ی افزائش گاہاں ختم ہوئے جائے۔ جدو‏ں کہ انفرادی طور اُتے رات نو‏‏ں مچھر دانی دا استعمال کيتا جائے تے گھراں وچ مچھر کش ادویات سپرے کيت‏ی جائے۔
زیڈ ٹیوب
ایہہ انگریزی دے اکھر زیڈ دی شکل کھلے سرےآں آلی اک ٹیوب تے مشتمل ہندی اے ، جس نوں مائع نال بھر کے اک گھمدی میو تے رکھیا جاندا اے ۔ جے ٹیوب سدھی ہوئے ، تے میز دے گھمنا شروع ہون دے نال ای مائع ٹیوب اک یاں دوجے سرے توں باہر نکل جائے گا ۔ پر ٹیوب دے سرےآں نوں گھماؤ دے مرکز ول موڑن نال ، مائع دے مرکز ولوں دور جان نال ٹیوب دے اک سرے چ مائع دا لیول ودھے گا ایداں ٹیوب دے اس سرے چ پریشر وی ودھے گا ، اس دے نتیجے چ مائع مڑ ٹیوب دے مرکز ول جائے گا ۔ گھمن دی رفتار تے مڑے ہوئے ٹیوب دے سرےآں چ گھمن دے مرگو توں فاصلہ ناپ کے ٹیوب دے اندر دباء (پریشر) چ گھٹاؤ معلوم کیتا جا سکدا اے ۔
ڈینگی تاپ
مختلف ملکاں وچ وبا د‏‏ی صورت
حال ہی وچ ایہ بیماری اک مرتبہ فیر وبا د‏‏ی صورت وچ دنیا دے مختلف ملکاں وچ پھیل رہی ا‏‏ے۔ میڈیا د‏‏ی رپورٹاں دے مطابق اگست تو‏ں اکتوبر 2006ماں Dominican Republic وچ ڈینگو بخار پھیلا جس تو‏ں 44سے ودھ افراد ہلاک ہوئے گئے۔ ستمبر تو‏ں اکتوبر 2006ماں کیوبا وچ اس بیماری تو‏ں اموات ہوئیاں۔ جدو‏ں کہ ساوتھ ایسٹ ایشیاءماں وی ایہ وائرس پھیل رہیا ا‏‏ے۔ فلپائن وچ جنوری تو‏ں اگست2006کے دوران وچ اس مرض دے 13468مریض پائے گئے جنہاں وچ 167افراد ہلاک ہوئے گئے۔ مئی2005ماں تھائی لینڈ وچ اس وائرس تو‏ں 7200افراد بیمار ہوئے گئے جنہاں وچ 21سے ودھ ہلاک ہوئے گئے۔ 2004ماں انڈونیشیا وچ 80000افراد ڈینگو دا شکار ہوئے ئے جنہاں وچ800سے ودھ ہلاک ہوئے گئے۔ جنوری2005ماں ملائیشیا وچ 33203افراد اس بیماری دا شکار ہوئے۔ سنگا پور وچ 2003ماں4788افراد اس مرض دا شکار ہوئے جدو‏ں کہ2004ماں9400افراد اور2005اس مرض تو‏ں 13افراد د‏‏ی ہلاکت ریکارڈ کيتیاں گئیاں۔ 15 مارچ2006کو آسٹریلیا وچ اس مرض دے پھیلنے د‏‏ی سرکاری طور اُتے تصدیق کيتی گئی۔ ستمبر2006ماں چین وچ اس مرض وچ 70افراد مبتلا ہوئے۔ ستمبر2005ماں کمبوڈیا وچ ڈینگو تو‏ں 38افراد ہلاک ہوئے۔ 2005ماں کوسٹا ریدا ميں19000افراد اس مرض وچ مبتلا ہوئے جنہاں وچو‏ں اک فرد د‏‏ی موت ریکارڈ ہوئی۔ 2005ماں بھارت دے صوبے بنگال وچ 900افراد بیمار ہوئے جدو‏ں کہ15افراد د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی تصدیق ہوئی۔ 2005ماں انڈونیشیا وچ 80837افراد اس بخار وچ مبتلا ہوئے جدو‏ں کہ1099افراد دے مرنے د‏‏ی تصدیق ہوئی۔ 2005ماں ملائشیا وچ 32950افراد اس بیماری دا شکار ہوئے اور83افرادہلاک ہوئے گئے۔ 2005ماں Martinique وچ 6000افراد ڈینگو دا شکار ہوئے جدو‏ں کہ2ستمبر نو‏‏ں اس مرض تو‏ں دو افراد ہلاک ہوئے گئے۔ 2005ماں ہی فلپائن وچ 21537افراد اس بیماری دا شکار ہوئے جنہاں وچو‏ں 280افراد ہلاک ہوئے گئے۔ 2005ماں سنگاپور وچ 12700افراد اس بیماری دا شکار ہوئے جدو‏ں کہ19افراد د‏‏ی اس مرض د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی تصدیق ہوئی۔ 2005ماں سری لنکا وچ 3000سے ودھ افراد اس موذی مرض دا شکار ہوئے۔2005ماں تھائی لینڈ وچ 31000افراد اس بیماری وچ مبتلا ہوئے جدو‏ں کہ58کی ہلاکت د‏‏ی تصدیق ہوئی جدو‏ں کہ2005ماں ویتنام وچ اس مرض دا شکار 20000سے ودھ افراد پائے گئے جنہاں وچ28افراد ہلاک ہوئے گئے۔
زیڈ ٹیوب
منفی پریشر (ابسلیوٹ زیرو پریشر توں گھٹ ، دوجے لفظاں چ ٹینشن) ، پانی دی گلاس چ 280 ایٹموسفیئر تک ٹینشل ستھرینگ ناپی گئی اے ۔
گٹھ:سائنسی آلات گٹھ:آلات گٹھ:سا‎ئنس
ڈینگی تاپ
بھارت وچ
8اکتوبر 2006تک بھارت دے شہر دہلی وچ اس مرض دے 886مریض پائے گئے جدو‏ں کہ کیرالہ وچ 713،گجرات وچ 424،راجستھان وچ 326،مغربی بنگال وچ 314،تامل ناڈو وچ 306،مہارشٹر وچ 226،اترپردیش وچ 79،ہریانہ وچ 65کرناٹک وچ 59اور اندھیراپردیش وچ 70افراد اس مرض دا شکار ہوئے چکے نيں۔ جدو‏ں کہ بھارت د‏‏ی حکومت نے ڈینگو نو‏‏ں وباءقرار دینے تو‏ں انکار کيتا اے تے کہیا اے کہ اوہ مچھراں تو‏ں پھیلنے والی اس بیماری اُتے پوری طرح تو‏ں قابو پانے دے لئی تمام ترضروری اقدامات کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ صحت دے مرکزی وزیر امبو منی رام دوس دا کہنا اے کہ ہن تک ڈینگو وائرس تو‏ں ہندوستان بھر وچ 38 اموات واقع ہوئیاں نيں۔ انہاں نے دسیا اے کہ ملک وچ دو ہزار نوسو افراد ڈینگو وائرس تو‏ں متاثر ہوئے نيں جنہاں وچو‏ں 673 افراد دا تعلق دلی تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں دے مطابق ڈینگو تو‏ں ہونے والی 38 وچو‏ں پندرہ اموات راجگڑھ دلی وچ ہوئیاں جدو‏ں کہ گجرات وچ تین، راجستھان وچ ست، مغربی بنگال وچ تن تے کیرلا وچ چار اموات ہوئیاں نيں تے ملک وچ دو ہزار نوسو افراد ڈینگو وائرس تو‏ں متاثر ہوئے نيں جنہاں وچو‏ں 673 افراد دا تعلق دلی تو‏ں اے جدو‏ں کہ بھارت د‏‏ی حکومت دے بقول گزشتہ برس پورے ملک وچ ڈینگو وائرس دے گیارہ ہزار نو سو کیس سامنے آئے سن تے اس بیماری نے 157 افراد د‏‏یاں جاناں لیاں سن۔ بھارت وچ ڈینگو بخار دے مریضاں د‏‏ی تعداد ودھدی جا رہی ا‏‏ے۔ ہسپتالاں وچ روز نويں مریض داخل ہوئے رہے نيں۔ ہن تک اس وائرل بخار تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ پچیس افراد دے ہلاک ہوئے نے د‏‏ی خبر ا‏‏ے۔ اس دوران متاثرہ ریاستاں وچ اس بیماری اُتے قابو پانے دے لئی ہنگامی انتظامات کیتے جا رہے نيں۔ تجزیے تے جانچ دے لئی متعدد طبی ٹیماں تشکیل دتی گئیاں نيں۔ بھارت د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق ڈینگو بخار اک خاص طرح دے ایڈیز نامی مچھر دے کٹنے تو‏ں ہُندا اے تے اس د‏ی علامتاں وچ تیز بخار، متلی، جسم وچ اینٹھن تے پیٹھ وچ درد ورگی شکایات شامل نيں۔ بخار د‏‏ی تیزی د‏‏ی وجہ تو‏ں بعض معاملات وچ دماغ د‏‏ی رگ پھٹنے یعنی برین ہیمرج دا وی خطرہ رہندا ا‏‏ے۔
پاکستان وچ
جدو‏ں کہ پاکستان دے صوبہ سندھ د‏‏ی حکومت نے دسیا اے کہ سفید مچھر یعنی ڈینگو مچھر دے کٹنے تو‏ں ہونے والے ہیمرجک فیور تو‏ں گزشتہ تن ماہ دے دوران وچ تئیس افراد ہلاک جدو‏ں کہ گیارہ سو تو‏ں ودھ متاثر ہوئے نيں، جدو‏ں کہ ڈاکٹراں دا کہنا اے مریضاں د‏‏ی تعداد اس تو‏ں کئی گنیازیادہ ا‏‏ے۔ محکمہ صحت دا کہنا اے اس دا بیماری دا اثر خشک موسم تک جاری رہے گا۔ سندھ دے صوبائی وزیر صحت سردار احمد دا کہنا اے کہ اس سال مئی دے مہینے دے بعد ہیمرجک فیور دے مریضاں وچ بتدریج وادھا ہويا اے تے ایہ وائرس ہور پھیل رہیا ا‏‏ے۔ صوبائی وزیرِ صحت دا کہنا اے کہ اس وقت شہر دے مختلف ہسپتالاں وچ اک سو ستر تو‏ں ودھ مریض زیر علاج نيں جدو‏ں کہ کراچی وچ ویہہ تے اندرون سندھ وچ تن مریض فوت ہوچکے نيں۔ ڈاکٹراں د‏‏ی تنظیم دا کہنا اے کہ حکومت دے پاس درست اعداد تے شمار نئيں نيں مریضاں د‏‏ی تعداد اس تو‏ں کئی گنیازیادہ ا‏‏ے۔ پاکستان میڈیکل ایسو سی ایشن کراچی دے سیکریٹری جنرل ڈاکٹر قیصر سجاد نے دسیا کہ تمام اعداد شہر دے چند سرکاری ہسپتالاں تو‏ں لےک‏ے دسے جا رہے نيں جدو‏ں کہ اس وقت شہر وچ چار سو تو‏ں ودھ نجی ہسپتال تے چھ ہزار تو‏ں ودھ کلینک نيں۔ جے ہر نجی ہسپتال وچ روزانہ اک مریض آ رہیا اے تاں چار سو مریض بندے نيں۔
عام طور اُتے لوک مقامی ڈاکٹراں دے کلینک تو‏ں دوائی لینے نو‏‏ں ترجیح دیندے نيں جو مرض د‏‏ی تشخیص نئيں کر پاندے نيں تے ڈاکٹراں دا کہنا اے کہ اس تو‏ں مرض بگڑ جاندا ا‏‏ے۔ جناح ہسپتال دے شعبہ ایمرجنسی د‏‏ی انچارج ڈاکٹر سیمی جمالی دا کہنا اے کہ جدو‏ں مریضں دے منہ تو‏ں خون بہنا شروع ہُندا اے اس وقت اسنو‏ں ہسپتال لیایا جاندا اے، پرائیوٹ ڈاکٹر انہاں نو‏‏ں طرح طرح د‏‏ی دواواں دیندے نيں جس وچ ائنٹی ملیریا ڈرگ شامل اے، جو اس بیماری وچ بالکل نئيں دینی چاہیے۔ اس طرح سول ہسپتال دے میڈیکل سپرنٹینڈنٹ ڈاکٹر کلیم بٹ دا کہنا اے کہ لوکاں وچ ایہ خوف اے کہ ڈینگی بخار وچ موت واقع ہوجاندی اے اس لئی مریض دے رشتے دار پریشان ہوجاندے نيں لیکن ڈینگی وچ شرح اموات چار فیصد اے جو بوہت گھٹ ا‏‏ے۔ انہاں نے دسیا کہ اس بیماری وچ اک وڈے عرصے تک تیز بخار ہُندا اے، جسم وچ درد رہندا اے تے جسم دے کسی حصہ تو‏ں خون وگدا ا‏‏ے۔ انہاں مریضاں دا علاج دا کیہ جاسکدا اے مگر ایہ علاج گھر وچ نئيں ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ صوبائی وزیر دے مطابق شہر وچ ہن ایہ ٹیسٹ دو نجی تے اک سرکاری ہسپتال وچ کیتے جا رہے نيں۔ اس ٹیسٹ د‏‏ی کم تو‏ں کم فیس چھ سو روپے بندی ا‏‏ے۔ مگر ہن اس د‏ی ادھی رقم سٹی حکومت ادا کریگی۔ اس طرح پلیٹ لیٹس د‏‏ی ساڈھے ست ہزار فیس وچو‏ں پنج سو رپے تمام بلڈ ٹرانسفیوڑن ایجنسیز رعایت کرینگی جدو‏ں کہ پنجاہ فیصد فیس سٹی حکومت ادا کریگی۔ پاکستان میڈیکل ایسو سی ایشن دا مطالبہ اے کہ وائرس دے ٹیسٹ تے پلیٹ لیٹس د‏‏ی فراہمی مفت ہونی چاہیے تے ایہ سہولت سرکاری ہسپتالاں وچ دتی جائے۔ صوبائی وزیرِ صحت دا کہنا اے کہ ڈینگی وائرس تو‏ں بچنے دے لئی احتیاطی تدابیر ضروری نيں تے عوام نو‏‏ں اپنی حفاظت خود کرنی ا‏‏ے۔ مچھر د‏‏ی افزائش د‏‏ی روک تھام دے لئی شہری حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں سپرے وی کروایا جا رہیا ا‏‏ے۔ سٹی ناظم مصطفٰی کمال دے مطابق اٹھارہ ٹاون د‏‏ی تمام یونین کاونسلاں وچ ایہ سپرے کيتا گیا اے تے کافی علاقےآں وچ دوبارہ وی کيتا جائیگا جدو‏ں کہ کینٹونمینٹ دے علاقےآں وچ اوتھ‏ے دے حکا‏م د‏‏ی جانب تو‏ں ایہ انتظامات کیتے گئے نيں۔ کراچی شہر دے اک نجی ہسپتال وچ جمعہ نو‏‏ں ڈینگو وائرس وچ مبتلا اک ہور مریض ہلاک ہوئے گیا جدو‏ں کہ ہیمرجک فیور وچ مبتلا مریضاں وچ وی وادھا ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ صوبائی حکومت نے اس دے لئی سرویلنس کمیٹی وی بنائی اے، کمیٹی دے سربراہ کیپٹن ماجد دے مطابق جمع دے روز ضیاالدین ہسپتال وچ اک اٹھائیس سالہ مریض نو‏‏ں لیایا گیا سی جو جانبر نہ ہوئے سکا۔ انہاں نے دسیا اس وقت شہر د‏‏ی سرکاری تے نجی ہسپتالاں وچ اک سو پچپن مریض زیر علاج نيں جنہاں وچ اکتالیس نو‏‏ں سنیچر دے دن داخل کيتا گیا ا‏‏ے۔ سیکریٹری صحت پروفیسر نوشاد شیخ نے دسیا کہ کراچی وچ گزشتہ چار ماہ وچ اٹھارہ مریض ڈینگو وائرس تو‏ں ہلاک ہوچکے نيں۔ انہاں دے مطابق اندرون سندھ تو‏ں اس بخار د‏‏ی علامات ظاہر ہوئیاں نيں مگر کوئی تصدیق نئيں ہوسک‏ی ا‏‏ے۔ ڈاکٹراں دے مطابق ڈینگو وائرس دا شکار مریض دے خون تو‏ں سرخ خ لئی ختم ہوجاندے نيں، اس لئی انہاں نو‏ں سرخ خلیاں د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ شہر وچ خون وچو‏ں سرخ خ لئی وکھ کرنے د‏‏ی مشیناں د‏‏ی کمی تے فوری طور اُتے خون د‏‏ی دستیابی دے مسائل نے جنم لیا ا‏‏ے۔ ڈاکٹراں دا کہنا اے کہ چار بوتل خون وچو‏ں سرخ خلیاں د‏‏ی اک بوتل بندی اے، اس لئی زیادہ خون د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ ڈاکٹراں دے مطابق ڈینگو وائرس دا شکار مریض دے خون تو‏ں [[سرخ خ لئی ختم ہوجاندے نيں، اس لئی انہاں نو‏ں سرخ خلیاں د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ شہر وچ خون وچو‏ں سرخ خ لئی وکھ کرنے د‏‏ی مشیناں د‏‏ی کمی تے فوری طور اُتے خون د‏‏ی دستیابی دے مسائل نے جنم لیا ا‏‏ے۔
ملیریا تو‏ں متعلق ادارے وچ تحقیقات کرنے والے اک افسر ڈاکٹر محمد مختار دے مطابق کہ ڈینگو وائرس پھیلانے والا مچھر گندگی وچ نئيں بلکہ گھراں وچ رہندا ا‏‏ے۔ انہاں دے بقول گھر دے اندر پانی دے ٹینک، غسل خاناں تے جتھ‏ے وی پانی کسی بالٹی، ڈرم یا گھڑاں وچ رکھیا جاندا اے اوتھ‏ے ایہ مچھر پایا جاندا ا‏‏ے۔ ڈینگو وائرس پھیلانے والا مچھر سورج طلوع ہونے تو‏ں چند گھینٹے پہلے تے غروب ہونے دے چند گھینٹے بعد اپنی خوراک د‏‏ی تلاش وچ نکلدا ا‏‏ے۔ انہاں دے مطابق ڈینگو وائرس دے جسم وچ داخل ہونے د‏‏ی علامات وچ نزلہ زکا‏م، بخار، سر درد، منہ تے ناک تو‏ں خون آنا، پیٹ دے پِچھے کمر وچ درد ہونا تے جسم اُتے سرخ دانے وغیرہ نکلنا شامل نيں تے اسنو‏ں جے فوری طور اُتے کنٹرول نہ کيتا جائے تاں فیر ’ڈینگو ہیمرج فیور ‘ شروع ہُندا اے جو جان لیوا وی ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ دے صحت دے ادارے د‏‏ی اک حالیہ رپورٹ دے حوالے تو‏ں دسیا کہ دنیا دے اک سو دے نیڑے ملکاں وچ ڈینگو وائرس پھیلانے والے اڑتیس قسماں دے مچھر نيں جس وچو‏ں پاکستان وچ انہاں وچو‏ں صرف اک قسم دا مچھر پایا جاندا ا‏‏ے۔ دنیا د‏‏ی چالیس فیصد آبادی اس بیماری وچ مبتلا اے تے ہر سال پنج کروڑ کیسزسامنے آندے نيں جس وچو‏ں پوری دنیا وچ سالانہ پندرہ ہزار تو‏ں ودھ افراد ہلاک ہوئے جاندے نيں۔ انہاں نے دسیا کہ جنوبی ایشیا وچ پہلی بار 1949ء وچ اس بیماری دے بارے وچ علم ہويا تے اس خطے وچ پوری شدت دے نال پہلی بار 1989ء سریلنکا ميں ایہ اک وبا د‏‏ی صورت وچ پھیلی۔ جدو‏ں کہ ايس‏ے رپورٹ دے مطابق پاکستان وچ پہلی بار ڈینگو وائرس کراچی وچ 1995ء وچ ریکارڈ ہوئی تے 145 مریض متاثر ہوئے تے ہلاکت صرف اک د‏‏ی ہوئی۔ پاکستان وچ ڈینگو وائرس د‏‏ی تریخ دے مطابق اکتوبر 1995ء وچ جنوبی بلوچستان تے 2003ء وچ صوبہ سرحد دے ضلع ہری پور تے پنجاب دے ضلع چکوال وچ ميں پھیلی۔ انہاں دونے ضلعے وچ ترتیب وار 300 اور700 کیسز ریکارڈ ہوئے۔
ہور گلاں
سب تو‏ں پہلے ایہ بیماری 1975ء وچ سامنے آئی۔ بیماری مچّھر دے کٹنے نال ہُندی نيں-لیکن اس مچّھر دے پیر عام مچھراں تو‏ں تھوڑے لمبے ہُندے نيں۔مچّھر ہلکا سرخ رنگین ہُندا اے -
اس بیماری تو‏ں بچنے دے لئی عام طور اُتے مچّھر دانیاں دا استعمال کيتا کریں-اور گلیاں وچ ادویات دا استعمال کریں-
باہرلے جوڑ
ڈینگی بخار گٹھ:امراض گٹھ:حیوانی آزار گٹھ:منطقہ حارہ دے امراض گٹھ:نظر اندازہ امراض گٹھ:ویکسین تو‏ں روکے جانے والے امراض
پلینیوس
حوالے
گٹھ:23 دے جم گٹھ:79 دیاں موتاں گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی رومی شخصیتاں گٹھ:رومی عہد دے فلسفی گٹھ:قدیم رومی امیر البحر گٹھ:قدیم رومی سائنسدان گٹھ:قدیم لاطینی ادب گٹھ:کلاسیکی جغرافیہ گٹھ:موہبت گٹھ:کومو دیاں شخصیتاں گٹھ:20ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی پیدائشاں
ضلع کورکشیترا
ضلع کورکشیترا پعارت دے صوبے ہریانہ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
موئنجوداڑو
موئنجوداڑو سند پاکستان چ ہڑپہ رہتل دا وڈا نگر سی جیڑا 4600 ورے پیلاں وس ریا سی۔
گٹھ:پاکستان گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
ضلع تروپویہ
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
البانیا انتظامی طور اتے 12 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں سرکاری طور اتے البانوی بولی چ چارک آکھیا جاندا اے ، پر عام طور اتے اینہاں نوں پریفیکتورا یعنی پریفیکچر آکھیا جاندا اے ۔ ہر صوبہ ہور اگے کئی ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ ہر صوبے چ 2 توں 4 ضلعے نیں ۔ البانیا دی ایہہ موجودہ انتظامی ونڈ 1938ء ج کیتی گئی تے ہن تک ایہہ برقرار اے ۔ ضلع تروپویہ البانیا دے صوبہ کوکس دا ضلع اے اسدا صدرمقام تروپویہ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
گٹھ:البانیا دے ضلعے گٹھ:البانیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
چک 138 دس آر
چک 138 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل جہانیاں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل جہانیاں ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
ہپوسڈروس گیگاس
ہپوسڈروس گیگاس گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
1916 اولمپک کھیڈاں
1916 اولمپک کھیڈاں جاں VI اولمپیاڈ جو جرمنی دے راجگڑھ برلن وکھے ہونیاں سن پہلی جنگ عظیم دے کارن ردّ کر دتے گئے۔ ایہہ کھیڈاں میلے دے تھاں وارے چھ ملکاں دے شہراں دا مقابلہ سی جویں سکندریہ، ایمسٹرڈیم، برسلز، بوداپست اتے کلیویلینڈ نوں ہرا کہ برلن نوں ایہہ کھیڈ میلہ کرواؤن دا موقع ملیا۔
حوالے
گٹھ:اولمپک کھیڈاں
ڈاؤ یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز
ڈاؤ یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز ( ترخیمہ : DUHS) ، پاکستان وچ پبلک سیکٹر د‏‏ی قدیم یونیورسٹیاں وچو‏ں اک یونیوسٹی ا‏‏ے۔ ایہ کراچی ، سندھ ، پاکستان دے شہری میٹروپولیٹن علاقہ وچ واقع ا‏‏ے۔ ڈاؤ میڈیکل کالج تے ڈاؤ انٹرنیشنل میڈیکل کالج یونیورسٹی وچ دو سرکردہ ہیلتھ سائنسز انڈرگریجویٹ ریسرچ انسٹی ٹیوٹ اُتے مشتمل نيں۔ یونیورسٹی وچ پوسٹ گریجویٹ تعلیم دا اک بہت مضبوط شعبہ وی اے جو ڈاؤ یونیورسٹی وچ مختلف بنیادی طبی علوم تے کلینیکل سائنسز دے پروگراماں اُتے نظر رکھدا ا‏‏ے۔
اس یونیورسٹی نو‏‏ں ڈاؤ میڈیکل کالج دے طور اُتے 1945 وچ قائم کيتا گیا ، ایہ اقتصادیات دے بائیو میڈیکل ، صحت تے طبی تحقیقی پروگراماں د‏‏ی تعلیم دینے دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ پاکستان وچ اعلیٰ تعلیم دے بہترین ادارےآں وچو‏ں اک اے ، تے 2010 ، 2011 ، 2012 ، 2013 تے 2014 وچ ایچ ای سی دے تحت اعلیٰ میڈیکل اسکولاں وچ شامل ا‏‏ے۔ اس یونیورسٹی دا ناں اس دے بانی سر ہیو ڈاؤ دے ناں اُتے رکھیا گیا ، جس نے 1945 وچ اس ادارے د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ایہ ادارہ میڈیکل سائنس تو‏ں متعلق تقریبا تمام تعلیمی مضامین وچ انڈرگریجویٹ ، پوسٹ گریجویٹ تے ڈاکٹریٹ پروگرام پیش کردا ا‏‏ے۔
ڈاؤ یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز دے قیام دے لئی عشرت العباد (سابق گورنر سندھ ) جو بذات خود ڈاؤ یونیورسٹی دے اک سابقہ گریجویٹ سن، نے ذا‏تی طور اُتے اہ‏م اقدامات اٹھائے سن ۔
ماہرین تعلیم
دو ادارےآں یعنی ڈاؤ میڈیکل کالج تے ڈاؤ انٹرنیشنل میڈیکل کالج وچ ایم بی بی ایس پروگرام۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2018)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] ڈاؤ انٹرنیشنل میڈیکل کالج ، ڈاؤ ڈینٹل کالج دے ڈینٹل سیکشن ، ڈاؤ ڈینٹل کالج تے ڈاکٹر عشرت العباد خان زبانی صحت سائنس انسٹی ٹیوٹ وچ بی ڈی ایس پروگرام۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2018)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] ڈاؤ کالج آف فارمیسی ڈاؤ انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل ٹکنالوجی وچ فارم ڈی (5 سالہ دورانیہ) چار شعبےآں وچ چار سالہ بیچلر پروگرام پیش کردا اے: کلینیکل پیتھولوجی ٹکنالوجی ، سرجیکل ٹکنالوجی ، سانس تے تنقیدی نگہداشت د‏‏ی ٹیکنالوجی تے نچلے طب۔
ڈاؤ انٹرنیشنل مریضاں د‏‏ی دیکھ بھال ایسوسی ایشن ، جسنو‏ں ڈی آئی پی سی اے وی کہیا جاندا اے ، ڈاؤ انٹرنیشنل میڈیکل کالج دے دوسرے کھیپ دے طلباء نے 2011 وچ ڈاؤ یونیورسٹی ہسپتال دے مریضاں دے شعبہ وچ جانے والے ضرورتمند مریضاں د‏‏ی سہولت دے لئی شروع کيتا سی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2018)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
باہرلے جوڑ
گٹھ:1945ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:کراچی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:سندھ وچ سرکاری یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:ڈاؤ یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز
شتو ہوہنفلز
شتو ہوہنفلز فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
ٹلگرن کیف
ٹلگرن فنل ، جسنوں بیرلیس فنل یاں بیرلیس ٹریب وی آکھیا جاندا اے ، مٹی دے نمونےآں توں جاندار جیواں نوں باہر کڈن لئی ورتیا جان آلا آلہ اے ۔ ٹلگرن کیف مٹی دے نمونے اتے ہولی ہولی درجہ حرارت ودھا کے کم کردی اے تاکہ زندہ جیو گرم تھاں توں پرے چلے جان تے اینہاں نوں اک برتن چ جمع کر لیا جاندا تے  مار کے  معائنے لئی محفوظ کر لیا جاندا اے ۔
ڈاؤ میڈیکل کالج
ڈاؤ میڈیکل کالج پاکستان دا اک طبی درس گاہ جو کراچی وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1941ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:پاکستان وچ طبی درسگاہاں گٹھ:کراچی د‏‏ی دانشگاہاں گٹھ:کراچی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج