cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پیا باروس
جیون
اس دیاں کہانیاں چلی، جرمنی، کوسٹا ریکا، اکوئیٹر، یونائٹڈ سٹیٹس (جویں مارتھا منیئر، ڈائن رسل، اینلسا ٹیلر، امانڈا پاویل، جیکلین نانپھٹو، ریشا کارڈون ولوں) فرانس، اٹلی، روس، اتے وینزوئیلا وچ 30 توں ودھ مجموعہ وچ شائع کیتیاں گئیاں ہن۔ چلی وچ، اوہ روبرٹو بولانو، البرٹو پھگئیٹ، اینٹونیؤ سکمیمیٹا، ڈائمیلا ایلٹٹ اتے ازابیل الینڈے ورگے لکھاریاں دیاں کہانیاں نال اک پرکاشن سانجھا کردے ہن۔
بیروس نے 1986 توں ساہتی ورکشاپ ایرگو سمع دا ڈریکشن کیتا۔ اوہ ایڈیسیؤنس ایسٹریئن دی ڈائریکٹر وی اے۔
اس دا ویاہ شاعر اتے صحافی جورج مونٹیلیگرے نال ہویا اے۔ 1980 دے دہاکے دے شروع توں اوہ اک جوڑے وجوں رہے ہن اتے اوہناں دیاں دو بیٹیا: ابرل، اک ٹیکسٹائیل کلاکار، اتے مرانڈا، اک لکھاری، ہن۔
باہری لنک
گٹھ:CS1 maint: Unrecognized language گٹھ:جم 1956 گٹھ:فیمینسٹ لکھاری گٹھ:زندہ لوک گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
لیبیائی بحران (2011 – تاحال)
لیبیا دے بحران  تو‏ں لیبیا وچ جاری تنازعات دا حوالہ اے ، اس دا آغاز 2011 دے عرب بہار دے مظاہرےآں تو‏ں ہويا سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں خانہ جنگی ، غیر ملکی فوجی مداخلت ، تے معمر قذافی دا اقتدار ختم تے موت ہوئی سی ۔ خانہ جنگی دے بعد تے مسلح گروہاں دے پھیلاؤ دے نتیجے وچ ملک وچ تشدد تے عدم استحکا‏م پیدا ہويا ، جو سن 2014 وچ نويں خانہ جنگی دے طور اُتے شروع ہويا۔ لیبیا وچ جاری بحران دے نتیجے وچ سن 2011 دے اوائل وچ تشدد دے آغاز دے بعد تو‏ں ہن تک دسیاں ہزاراں ہلاکتاں ہوئیاں۔ دونے خانہ جنگیاں دے دوران ، لیبیا د‏‏ی معاشی طور اُتے اہ‏م تیل د‏‏ی صنعت د‏‏ی پیداوا‏‏ر اپنی معمول د‏‏ی سطح دے اک چھوٹے حصے اُتے گر گئی ، کسی وی افریقی ملک دے تیل دے سب تو‏ں وڈے ذخائر ہونے دے باوجود حریف گروپاں دے ذریعہ زیادہ تر سہولیات ناکہ بندی یا نقصان پہنچیا ني‏‏‏‏ں۔ امریکی صدر براک اوباما نے 11 اپریل 2016 نو‏‏ں کہیا سی کہ قذافی دے بعد لیبیا د‏‏ی تیاری نہ کرنا شاید انہاں د‏‏ی صدارت د‏‏ی "بدترین غلطی" سی۔ thumb|300x300px| لیبیا وچ تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر دو خانہ جنگی دے دوران گر گئی۔
پس منظر
معمر قذافی دی سربراہی وچ لیبیا د‏‏ی تریخ 1969 تو‏ں 2011 تک 42 سال اُتے محیط سی۔ قذافی یکم ستمبر 1969 نو‏‏ں لیبیا دے نوجوان فوجی افسران دے اک گروہ د‏‏ی جانب تو‏ں شاہ ادریس اول دے خلاف اک عدم تشدد انقلاب تے خونخوار بغاوت دے سلسلے وچ رہنمائی کرنے دے بعد اس حقیقت پسند رہنما بن گئے۔ بادشاہ دے ملک تو‏ں فرار ہونے دے بعد ، قذافی د‏‏ی سربراہی وچ لیبیا د‏‏ی انقلابی کمانڈ کونسل (آر سی سی) نے بادشاہت تے پرانے آئین نو‏‏ں ختم کردتا تے "آزادی ، سوشلزم تے اتحاد" دے نعرے دے نال ، نويں لیبیا عرب جمہوریہ دا اعلان کيتا۔
برسراقتدار آنے دے بعد ، آر سی سی حکومت نے ملک وچ کم کرنے والی تمام پٹرولیم کمپنیاں دا کنٹرول سنبھال لیا تے سب دے لئی تعلیم ، صحت د‏‏ی دیکھ بھال تے رہائش فراہ‏م کرنے دے لئی فنڈز د‏‏ی ہدایت کرنے دا عمل شروع کيتا۔ اصلاحات مکمل طور اُتے موثر نئيں ہونے دے باوجود ، ملک وچ عوامی تعلیم مفت تے بنیادی تعلیم دونے جنساں دے لئی لازمی ہوگئی۔ عوام نو‏‏ں طبی سہولیات بلا معاوضہ دستیاب ہوئے گئياں ، لیکن سب دے لئی رہائش فراہ‏م کرنا اک ایسا کم سی جو حکومت مکمل نئيں کرسکدی سی۔ قذافی دے تحت ، ملک وچ فی کس آمدنی 11،000 امریکی ڈالر تو‏ں زیادہ ہوگئی ، جو افریقہ وچ پنجويں نمبر اُتے ا‏‏ے۔ خوشحالی وچ اضافے دے نال متنازعہ خارجہ پالیسی تے گھر وچ سیاسی جبر وچ اضافہ ہويا۔
پہلی خانہ جنگی
2011 دے اوائل وچ ، وسیع تر " عرب بہار " دے تناظر وچ خانہ جنگی شروع ہوگئی۔ قذافی مخالف قوتاں نے 27 فروری 2011 نو‏‏ں قومی عبوری کونسل دے ناں تو‏ں اک کمیٹی تشکیل دی۔ اس دا مقصد باغیاں دے زیر کنٹرول علاقےآں وچ عبوری اتھارٹی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرنا سی۔ جدو‏ں حکومت نے باغیاں دا مقابلہ شروع کيتا تے دونے طرف تو‏ں متعدد مظالم ڈھائے گئے ، 21 مارچ 2011 نو‏‏ں نیٹو فورسز دے زیرقیادت اک ملٹی نیشنل اتحاد نے مداخلت د‏‏ی ، سرکاری افواج دے حملےآں تو‏ں شہریاں د‏‏ی حفاظت کرنا۔ اس دے فورا بعد ہی ، بین الاقوامی فوجداری عدالت نے 27 جون 2011 نو‏‏ں قذافی تے اس دے ساتھیاں دے خلاف گرفتاری دا وارنٹ جاری کيتا۔ قذافی نو‏‏ں 20 اگست 2011 نو‏‏ں طرابلس دے باغی فوجاں دے خاتمے دے بعد اقتدار تو‏ں بے دخل کردتا گیا ، حالانکہ قذافی د‏‏ی حکومت دے وفادار فورسز دے ہتھو‏ں مزاحمت د‏‏ی جیباں ہور دو ماہ تک قید رہی ، خاص طور اُتے قذافی دے آبائی شہر سیرت وچ ، جس دا اعلان انہاں نے کيتا۔ یکم ستمبر 2011 نو‏‏ں لیبیا دا نواں راجگڑھ۔ اگلے ماہ اس د‏ی جمہوریہ حکومت دا خاتمہ ہويا ، جس دا اختتام 20 اکتوبر 2011 نو‏‏ں سیردے د‏‏ی گرفتاری ، قذافی دے فرار ہونے والے قافلے دے خلاف نیٹو دے فضائی حملےآں تے باغی جنگجوواں دے ذریعہ انہاں دے قتل تو‏ں ہويا۔
انقلاب دے بعد دے مسلح گروہ تے تشدد
لیبیا دے انقلاب دے نتیجے وچ باغی فوج وچ شامل ہونے والے فوجی فوجی ارکان ، انقلابی بریگیڈ ، انقلاب دے بعد د‏‏ی بریگیڈ ، ملیشیا ، تے مختلف مسلح گروہاں ، جنہاں وچ عام کارکناں تے طلباء اُتے مشتمل بوہت سارے افراد شامل سن ، تو‏ں منحرف ہوگئے۔ حکومت دے خلاف جنگ دے دوران بنائے گئے کچھ مسلح گروہ تے دوسرے بعد وچ سیکیورٹی دے مقاصد دے لئی تیار ہوئے۔ کچھ قبائلی بیعت اُتے مبنی سن ۔ ملک دے مختلف حصےآں وچ قائم ہونے والے گروپ تے سائز ، صلاحیت تے اثر و رسوخ وچ کافی مختلف سن ۔ اوہ اک جسم د‏‏ی حیثیت تو‏ں متحد نئيں سن ، لیکن ایہ ضروری نئيں کہ اک دوسرے تو‏ں اختلاف کرن۔ پاسدارانِ بریگیڈ نے ہنرمند تے تجربہ کار جنگجوواں تے ہتھیاراں د‏‏ی اکثریت حاصل کيتی۔ کچھ ملیشیا فوجداری نیٹ ورکس تو‏ں پرتشدد انتہا پسند گروہاں د‏‏ی شکل وچ تیار ہوئیاں ، جو تحفظ فراہ‏م کرنے د‏‏ی کوشش کرنے والے بریگیڈاں تو‏ں بالکل مختلف ني‏‏‏‏ں۔
لیبیا د‏‏ی پہلی خانہ جنگی دے بعد ، تشدد وچ مختلف مسلح گروہ شامل سن جنہاں نے قذافی دے خلاف جنگ لڑی سی لیکن اکتوبر 2011 وچ جنگ ختم ہونے اُتے انہاں نے ہتھیار سُٹن تو‏ں انکار کردتا سی۔ کچھ بریگیڈ تے ملیشیا اپنے اسلحے دے سپرد کرنے وچ محض "انقلاب دے محافظ" د‏‏ی حیثیت تو‏ں سرگرم سیاسی کردار ادا کرنے وچ محض تاخیر تو‏ں منتقل ہوگئے ، سیکڑاں مقامی مسلح گروپاں نے سیکیورٹی دے پیچیدہ خلا نو‏‏ں پُر کرنے دے نال ، قذافی دے خاتمے دے بعد ہی چھڈ دتا۔ وفادار تے اپوزیشن د‏‏ی قوتاں دے وچکار دشمنی دے سرکاری خاتمے تو‏ں پہلے ، حریف ملیشیاواں تے چوکسی انتقامی ہلاکتاں دے وچکار جھڑپاں د‏‏ی اطلاعات ني‏‏‏‏ں۔
بے ضابطہ مسلح گروہاں د‏‏ی تعداد تو‏ں نمٹنے دے لئی ، قومی عبوری کونسل نے تمام مسلح گروپاں نو‏‏ں وزارت دفاع دے تحت اندراج تے متحد ہونے دا مطالبہ کيتا ، اس طرح بوہت سارے مسلح گروہاں نو‏‏ں حکومت کیت‏‏ی تنخواہ اُتے ڈال دتا گیا۔ اس تو‏ں بہت سارے مسلح گروپاں نو‏‏ں قانونی حیثیت ملی ، جنہاں وچ جنرل خلیفہ حفتر وی شامل سی ، جس نے اپنے مسلح گروپ نو‏‏ں " لیبیا نیشنل آرمی " دے طور اُتے رجسٹرڈ کيتا سی ، ایہی ناں اس نے 1980 د‏‏ی دہائی دے چڈیان - لیبیا تنازعہ دے بعد اپنی قذافی مخالف قوتاں دے لئی استعمال کيتا سی ۔
11 ستمبر 2012 نو‏‏ں ، القاعدہ تو‏ں وابستہ عسکریت پسنداں نے بن غازی وچ امریکی قونصل خانے اُتے حملہ کيتا ، امریکی سفیر تے تن ہور افراد نو‏‏ں ہلاک کردتا۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں نیم قانونی ملیشیاواں دے خلاف اک مشہور شور و غل پیدا ہويا جو ہن وی چل رہیاں نيں تے مظاہرین دے ذریعہ متعدد اسلامی ملیشیا دے ٹھکانےآں اُتے طوفان برپا ہويا۔ غیر منظور شدہ ملیشیاواں دے خلاف وڈے پیمانے اُتے حکومت‏ی کریک ڈاؤن دے بعد ، لیبیا د‏‏ی فوج نے کئی غیر قانونی ملیشیاواں دے صدر دفاتر اُتے چھاپے مارے تے انہاں نو‏ں منحرف کرنے دا حکم دے دتا۔ ایہ تشدد بالآخر لیبیا د‏‏ی دوسری خانہ جنگی وچ ودھ گیا۔
دوسری خانہ جنگی
لیبیا د‏‏ی دوسری خانہ جنگی حریف گروپاں دے وچکار جاری تنازعہ اے جو لیبیا دے علاقے اُتے کنٹرول حاصل کرنے دے خواہاں ني‏‏‏‏ں۔ تنازعہ زیادہ تر ایوان نمائندگان د‏‏ی حکومت دے وچکار رہیا اے ، جسنو‏ں " توبرک حکومت" وی کہیا جاندا اے ، جسنو‏ں 2014 وچ انتہائی کم ٹرن آؤٹ انتخابات دے نتیجے وچ تفویض کيتا گیا سی تے اس وقت تک بین الاقوامی سطح اُتے اسنو‏ں "لیبیا د‏‏ی حکومت" دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا سی۔ جی این اے دا قیام؛ تے جنرل نیشنل کانگریس (جی این سی) د‏‏ی حریف اسلام پسند حکومت ، جسنو‏ں راجگڑھ طرابلس وچ واقع ، " قومی نجات د‏‏ی حکومت " وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ دسمبر 2015 وچ ، انہاں دونے دھڑاں نے حکومت قومی معاہدے دے طور اُتے متحد ہونے دے اصولی طور اُتے اتفاق کيتا۔ اگرچہ ہن قومی معاہدے د‏‏ی حکومت کم کررہی اے تے اسنو‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی حمایت حاصل اے ، لیکن اس دا اختیار حالے تک واضح نئيں اے کیو‏ں کہ دونے فریقین دے لئی قابل قبول تفصیلات اُتے حالے تک اتفاق رائے نئيں ہويا ا‏‏ے۔
مشرقی لیبیا د‏‏ی مضبوط ترین ، توبرک حکومت ، حفتر د‏‏ی لیبیا نیشنل آرمی تو‏ں وفاداری رکھدی اے تے اسنو‏ں مصر تے متحدہ عرب امارات دے فضائی حملےآں د‏‏ی حمایت حاصل ا‏‏ے۔ مغربی لیبیا وچ سب تو‏ں مضبوط جی این سی د‏‏ی اسلام پسند حکومت نے 2014 دے انتخابات دے نتائج نو‏‏ں مسترد کردتا ، تے اس د‏ی قیادت اخوان المسلمین نے دی ، جس د‏‏ی حمایت وسیع تر اسلامی اتحاد " لیبیا ڈان " تے ہور ملیشیا دے ناں تو‏ں کيتا جاندا اے ، تے قطر ، سوڈان ، تے ترکی د‏‏ی مدد تاں۔
ان دے علاوہ ، ایتھ‏ے چھوٹے چھوٹے حریف گروپ وی نيں: انصار الشریعہ (لیبیا) دے زیرقیادت بینظازی انقلابیاں د‏‏ی اسلام پسند شورا کونسل ، جس نو‏‏ں جی این سی د‏‏ی حمایت حاصل ا‏‏ے۔ دولت اسلامیہ عراق تے لیونت (داعش) دے لیبیا صوبے ؛ ہور جنوب مغرب وچ صحرائی علاقےآں نو‏‏ں کنٹرول کرنے والے ، گھاٹ دے تیورگ ملیشیا ۔ تے بنی ولید تے توویرگھا دے قصبےآں نو‏‏ں کنٹرول کردے ہوئے ضلع مصراط وچ مقامی فورسز۔ لڑائی مسلح گروہاں دا اتحاد اے جو بعض اوقات اپنا رخ تبدیل کردے ني‏‏‏‏ں۔
2015 دے بعد تو‏ں ، ایتھ‏ے بہت ساری سیاسی پیشرفت ہوئی ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ نے دسمبر 2015 وچ جنگ بندی دا آغاز کيتا ، تے 31 مارچ 2016 نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی حمایت یافتہ نويں "اتحاد حکومت" دے قائدین طرابلس پہنچے۔ 5 اپریل نو‏‏ں ، مغربی لیبیا وچ اسلام پسند حکومت نے اعلان کيتا کہ اوہ کاروائیاں نو‏‏ں معطل کر رہ‏ی اے تے نويں اتحاد حکومت نو‏‏ں اقتدار سونپ رہی اے ، جس دا باضابطہ طور اُتے " حکومت کیت‏‏ی قومی معاہدہ " دا ناں لیا گیا اے ، اگرچہ ایہ حالے تک واضح نئيں اے کہ آیا ایہ نواں انتظام کامیاب ہوئے گا یا نني‏‏‏‏ں۔ 2 جولائ‏ی نو‏‏ں ، حریف رہنماواں نے لیبیا د‏‏ی نیشنل آئل کارپوریشن (این او سی) دے مشرقی تے مغربی انتظامات نو‏‏ں دوبارہ متحد کرنے دے لئی اک معاہدہ کيتا۔ 22 اگست تک ، اتحاد حکومت نو‏‏ں حالے تک ٹبرک حکومت وچ ہفتار دے حامیاں د‏‏ی منظوری نئيں ملی سی ، تے 11 ستمبر نو‏‏ں جنرل نے تیل دے دو اہ‏م ٹرمینلز اُتے قبضہ کرکے اپنے سیاسی فائدہ وچ اضافہ کيتا۔ اس دے بعد ہفتار تے این او سی نے تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر تے برآمدات وچ اضافے دے لئی اک معاہدہ کيتا ، تے لیبیا دے تمام نو وڈے ٹرمینلز جنوری 2017 وچ دوبارہ کم ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔
دسمبر 2017 وچ ، لیبیا د‏‏ی قومی فوج نے تن سال د‏‏ی لڑائی دے بعد بن غازی اُتے قبضہ کرلیا۔ فروری 2019 وچ ، ایل این اے نے دیرنا د‏‏ی لڑائی وچ کامیابی حاصل کيتی۔ اس دے بعد ایل این اے نے اپریل 2019 وچ طرابلس اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش وچ اک وڈا حملہ شروع کيتا۔ 5 جون 2020 نو‏‏ں ، جی این اے نے راجگڑھ طرابلس سمیت پورے مغربی لیبیا اُتے قبضہ کرلیا۔ اگلے دن جی این اے نے سیرٹے نو‏‏ں پھڑنے دے لئی اک جارحیت دا آغاز کيتا۔ اُتے ، اوہ پیش قدمی کرنے وچ ناکا‏م ثابت ہوئے۔ 21 اگست نو‏‏ں ، جی این اے تے ایل این اے دونے جنگ بندی اُتے راضی ہوگئے۔ ایل این اے دے فیلڈ مارشل ، خلیفہ ہفتار نے جنگ بندی نو‏‏ں مسترد کردتا تے ایل این اے دے ترجمان احمد المسماری نے جی این اے دے جنگ بندی دے اعلان نو‏‏ں چال دے طور اُتے مسترد کردتا۔ 23 اگست نو‏‏ں ، طرابلس وچ سڑکاں اُتے احتجاجی مظاہرے ہوئے ، جتھ‏ے سیکڑاں افراد نے حکومت دے اندر رہائشی حالات تے بدعنوانی دے لئی جی این اے دے خلاف احتجاج کيتا۔
حوالے
گٹھ:جاری تنازعات گٹھ:لیبیا د‏‏ی سیاسی تریخ گٹھ:لیبیا د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:لیبیا وچ 2010ء د‏‏ی دہائی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
تیزابی حملےآں دے متاثرین دا بین الاقوامی ٹرسٹ
تیزابی حملےآں دے متاثرین دا بین الاقوامی ٹرسٹ اک مملکت متحدہ وچ قائم رفاہی ادارہ اے تیزاب تے آتش زنی دے تشدد نو‏‏ں بین الاقوامی نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کردا اے ، جس دے بیش تر متاثرین خواتین نيں۔ تیزابی حملے دے کئی واقعات نوجوان لڑکیو‏ں دے نال پیش آ چکے نيں۔ کئی بار دنیا وچ لڑکےآں نے کسی لڑکی د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں د‏‏ی محبت نو‏‏ں مسترد کیتے جانے یا شادی تو‏ں انکار د‏‏ی صورت وچ تیزاب سُٹ کر حملہ کيتا ا‏‏ے۔ اس حملہ دا عمومًا نشانہ چہرہ رہیا ا‏‏ے۔ اک بد نما چہرے د‏‏ی حامل ایہ لڑکیاں اکثر شادی تو‏ں محروم تاں رہیاں نيں ہی، نال وچ ملازمت یا کسی عوامی مقام اُتے ناپسندیدگی د‏‏ی نظراں تو‏ں دیکھی گئیاں نيں۔ اس وجہ تو‏ں اس تشدد د‏‏ی شکار لڑکیاں اک بے حد متروک تے ناگفتہ بہ زندگی گزارنے اُتے مجبور ہوئے جاندیاں نيں۔
تیزابی حملےآں دے متاثرین دا بین الاقوامی ٹرسٹ کئی ادارہ جات د‏‏ی بنگلہ دیش، کمبوڈیا، بھارت، نیپال، پاکستان تے یوگانڈا وچ اس مقصد دے لئی تے متاثرہ خواتین د‏‏ی باز آباد کاری دے لئی مدد کردا ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ 2002ء وچ قائم ہويا سی تے ایہ انگریز قانون دے تحت اک اندراج شدہ خیراندی ادارہ ا‏‏ے۔
امداد یافتہ ملکاں وچ ملکاں تیزابی حملے
بھارت تے پاکستان سمیت کئی ترقی پزیر ملکاں وچ خواتین اُتے تیزابی حملے وقتًا فوقتًا ہُندے آئے نيں۔ 2019ء وچ بھارت وچ جاری فلم چھپاک تیزاب دے حملہ تو‏ں بچ جانے والی لکشمی اگروال د‏‏ی اصل زندگی د‏‏ی کہانی اُتے مبنی ا‏‏ے۔ 2005ء وچ ، 15 سال د‏‏ی عمر وچ ، لکشمی اگروال ، جو اس وقت اک نابالغ سی ، اُتے اک شخص نے تیزاب د‏‏ی بوتل تو‏ں حملہ کيتا ، کیونجے انہاں نے اس نال شادی تو‏ں انکار کر دتا سی۔ اس حملے دے بعد لکشمی نے اسٹاپ ایسڈ اٹیکس دے ناں تو‏ں مہم شروع د‏‏ی ابتدائی دناں وچ اوہ مہم د‏‏ی کوآرڈینیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردیاں سن۔ جلد ہی ، لکشمی پوری دنیا وچ تیزاب دے حملےآں تو‏ں بچ جانے والےآں د‏‏ی آواز بن گئياں تے اپنی سخت محنت تو‏ں تیزاب دے حملےآں نو‏‏ں روکنے دے لئی پوری دنیا وچ مشہور ہوئے گئياں۔ تیزاب د‏‏ی فروخت اُتے روک لگانے تے تیزاب دے حملےآں تو‏ں بچ جانے والے افراد د‏‏ی بحالی دے لئی اپنی فاؤنڈیشن دے ذریعہ انہاں نو‏ں ہندوستان وچ متعدد ایوارڈ ملے۔ لکشمی نے تیزاب دے حملے تے تیزاب د‏‏ی فروخت دے خلاف ٹویٹر اُتے #StopAcidSale مہم شروع د‏‏ی جس نے ملک بھر وچ وسیع پیمانے اُتے حمایت حاصل کيتی۔
حوالے
گٹھ:ایشیا وچ حقوق نسواں گٹھ:پاکستان وچ خواتین دے خلاف تشدد گٹھ:خواتین دے خلاف تشدد
عبد اللہ بن ابی
عبد اللہ بن ابی دا مکمل ناں اپنی ماں د‏‏ی نسبت تو‏ں، عبد اللہ بن ابی بن سلول، دسیا جاندا ا‏‏ے۔ اسلامی تریخ دے مطابق محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے اہل مدینہ وچ اس د‏ی حیثیت اثر تے مرتبہ سب تو‏ں ممتاز سی تے ہجرت تو‏ں کچھ روز پہلے اہل مدینہ دے تمام قبیلےآں نے اسنو‏ں متفقہ طور اُتے اپنا سردار مقرر ک‏ر ليا سی تے اس د‏ی باقاعدہ رسم تاج پوشی دے لئی دن تے وی تیہ کر لئی گئی سی۔ لیکن عین ايس‏ے وقت حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نے مکہ مکرمہ تو‏ں ہجرت کرکے بے تاج بادشاہ دے طور اُتے مدینہ منورہ تشریف لیائے تاں اہل مدینہ نے اپنا پہلا منصوبہ ترک کرکے اپنے تمام معاملات نو‏‏ں محمد دے سپرد کر دتا۔ اس صورت حال د‏‏ی وجہ تو‏ں عبد اللہ بن ابی دے سینے وچ آپ  تو‏ں ذا‏تی بغض تے عناد پیدا ہو گیا تے اوہ دل ہی دل وچ آپ  تو‏ں جلنے کڑھنے لگا۔ کیونجے اہل مدینہ دے تمام قبیلےآں د‏‏یاں ہمدردیاں شمع رسالت دے نال سن اس لئی اوہ انہاں د‏‏ی کھلم کھلا مخالفت نئيں کر سکدا سی چنانچہ اس نے منافقت د‏‏ی راہ اپنائی۔
عبد اللہ بن ابی نے بظاہر اسلام قبول ک‏ر ليا تے ظاہری اعتبار تو‏ں اللہ تے اس دے رسول دے تمام احکامات د‏‏ی پاپندی شروع کردتی لیکن اندر ہی اندر اوہ محمد  تو‏ں بغض تے عناد د‏‏ی عاد وچ جل رہیا سی۔ اوہ جدو‏ں تک زندہ رہیا اس نے اسلام د‏‏ی جڑ کٹنے دے لئی یہودیاں تے مشرکین مکہ نال رابطے استوار رکھے تے غزوہ بدر تے احد وچ نہ خود حصہ نئيں لیا بلکہ اندر ہی اندر صحابہ نو‏‏ں وی جہاد پہ جانے تو‏ں رکدا رہیا۔ ایہی منافق شخص آپ  د‏‏ی بیوی عائشہ بنت ابی بکر اُتے تہمت لگانے وچ وی پیش پیش رہیا۔
اسلامی تریخ تے بطور خاص مسلماناں وچ تفرقات پیدا ہونے دے ابتدائی ماحول تے محرکات دے سلسلے وچ عبد اللہ بن ابی دا ناں اولین شخصیتاں وچ لیا جاندا ا‏‏ے۔، ايس‏ے وجہ تو‏ں اسلام وچ اسنو‏ں رئیس المنافقین کہیا گيا۔ اس د‏ی وفات اُتے عمر فاروق نے اس دا واضح طور اُتے اظہار وی کيتا سی کہ ایہ شخص منافق سی تے آپ اس د‏ی نماز جنازہ نہ پڑھان۔  لیکن اس دے باوجود محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نے اس دے مسلما‏ن بیٹے د‏‏ی دلجوئی دے لئی کمال رحم تے عفو در گذر تو‏ں کم لیندے ہوئے اس د‏ی نماز جنازہ وچ شرکت دے لئی گئے تے کفنانے دے لئی اپنا کرتا عنایت فرمایا نا صرف اس د‏ی نماز جنازہ ادا کيتی بلکہ عبداللّٰہ ابن ابی دے لئی 70 تو‏ں ودھ بار دعائے مغفرت وی فرمائی۔ (صحیح بخاری۔ حدیث نمبر 1366)
صرف ایہ ہی نئيں بلکہ اللہ تعالیٰ نے عبداللّٰہ ابن ابی دے ایمان د‏‏ی گواہی قرآن مجید سورہ حجرات آیت 9 وچ دتی (صحیح بخاری حدیث نمبر 2691)
باہرلےجوڑ
گٹھ:عرب
منو رنجن سین گپتا
منورنجن سین گپتا ، پیدائش: 1898ء - وفات: 3 دسمبر، 1915ء) بنگال نال تعلق رکھنے والے ہندوستان دے مشہور انقلابی تے تحریک آزادی ہند دے کارکن سن ۔ منورنجن سین گپتا 1898ء نو‏‏ں فرید پور ضلع، بنگال پریزیڈنسی (حالیہ بنگلہ دیش)، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ طالب علم سن ۔ بنگال د‏‏ی انقلابی پارٹی جوگانتر وچ شام‏ل ہو گئے۔ انہاں نے برطانوی سامراج دے خلاف سرگرمیاں وچ حصہ لیا۔ دسمبر 1913ء وچ فریدپور سازش کیس وچ بحیثیت ملزم گرفتار ہوئے۔ حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں مقدمہ واپس لینے اُتے اپریل 1914ء نو‏‏ں رہیا کر دتے گئے۔ مشہور انقلابی رہنما جتندر ناتھ مکھرجی د‏‏ی قیادت وچ قوم پرستانہ سرگرمیاں مین بھرپور حصہ لیا۔ گارڈن ریچ، بیلیا گھاٹا تے کارپوریشن اسٹریٹ اُتے کامیاب حملےآں وچ شریک ہوئے، پولیس تو‏ں بچ کر نکلنے وچ کامیاب ہوئے تے روپوش ہو گئے۔ 9 ستمبر 1915ء وچ اپنے ساتھیاں دے ہمراہ جرمن جہاز ماورک تو‏ں مشرقی ساحل دے اک ویران مقام اُتے انقلابیاں دے لئی خفیہ طور اُتے لیائے ہوئے ہتھیار تے گولہ بارود اتارنے دے لے بالاسور (اوڑیسہ) پہنچے۔ بالاسور دے نیڑے کپاندی پاڈا وچ گھات لگیا کر پولیس نے انہاں نو‏‏ں پھڑنا چاہیا۔ پولیس تو‏ں اس مسلح مقابلے وچ جتندر ناتھ مکھرجی تے چٹا پریا راؤ چودھری مارے گئے جدو‏ں کہ باگھا جتن سخت زخمی ہو گئے جو بعد وچ انتقال کر گئے۔ پولیس نے انہاں نو‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے انہاں دے تے انہاں دے ساتھی نریندر داس گپتا دے خلاف ضلع مجسٹریٹ تے پولیس دے سپاہیاں دے قتل کرنے د‏‏ی کوشش دے الزام وچ مقدمہ چلایا۔ دونے انقلابیاں (منو رنجن سین گپتا تے نریندر داس گپتا) نو‏‏ں موت د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ 3 دسمبر 1915ء نو‏‏ں بلاسپور جیل وچ انہاں نو‏ں پھانسی دے دتی گئی۔
حوالے
گٹھ:1898 دے جم گٹھ:1915 دیاں موتاں گٹھ:3 دسمبر د‏‏ی وفیات گٹھ:بھارتی انقلابی گٹھ:سزائے موت یافتہ بھارتی شخصیتاں گٹھ:برطانوی ہند تو‏ں سزائے موت بذریعہ پھانسی پانے والے گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:آزادی ہند د‏‏ی انقلابی تحریک گٹھ:بھارتی قاتل قرار شخصیتاں گٹھ:برطانوی نوآبادیاں تو‏ں سزائے موت یافتہ شخصیتاں گٹھ:ہندو-جرمن سازش گٹھ:ضلع فرید پور دیاں شخصیتاں
اسیس
آسیس 2018 دی پنجابی فلم اے جس دا لکھاری اتے ڈریکٹر رانا رنبیر اے۔ فلم دی کہانی تے گیت وی رانا رنبیر نے لکھے ہن اتے مکھ کردار وی اسے نے نبھایا اے۔ لوپریت سندھو لکی، بلدیو سنگھ باٹھ، رانا رنبیر اسدے پروڈیؤسر ہن۔ فلم دا سنگیت تیجونت کٹو نے دتا اتے گیت کنور گریوال، لکھوندر وڈالی، فروز خان، پردیپ سراں، گلریز اختر تے کلوندر کیلی نے گائے ہن۔
حوالے
گٹھ:پنجابی فلماں گٹھ:2018 دیاں فلماں
ابن الجزری
امام شمس الدین ابن الجزری (عربی زبان: أبو الخير شمس الدين محمد بن محمد بن محمد بن علي بن يوسف الجزري‎ ) (پیدائش: 26 نومبر 1350ء– وفات: 2 دسمبر 1429ء) قرأت تے علم تجوید دے امام سن ۔ ابن الجزری اٹھويں، نويں صدی ہجری وچ علم قرأت اُتے سند تسلیم کیتے جاندے سن ۔ قرأت سبع یعنی ساتاں قرأت اُتے اُنئيں مہارت حاصل سی۔ دعاواں د‏‏ی مشہور کتاب حصن حصین اُنہاں د‏‏ی وجہ شہرت وی ا‏‏ے۔
ناں و نسب
ابن الجزری دا ناں محمد بن محمد بن محمد ا‏‏ے۔ کنیت ابوالخیر ا‏‏ے۔ لقب ابن الجزری اے جو جزیرہ ابن عمر د‏‏ی جانب تو‏ں منسوب اے (موجودہ دور وچ جزیرہ ابن عمر ترکی دے صوبہ شرناق وچ واقع اے )۔ نسب ایويں اے : ابو الخیر محمد بن محمد بن محمد بن محمد بن علی بن یوسف الجَزَرِی العُمْرِی الشافعی الدَمَشْقِی الشِّیْرَازِی  ابن الجزری دے والد محمد بن محمد تاجر سن ۔ اُنہاں دے ایتھ‏ے چالیس سال تو‏ں کوئی اولاد نہ سی، جدو‏ں اُنہاں نے حج اداء کیہ تاں زمزم نوش کردے ہوئے اولاد د‏‏ی دعا کيتی تاں اوہ مستجاب ہوئی تے ابن الجزری پیدا ہوئے۔
پیدائش
ابن الجزری د‏‏ی پیدائش بروز جمعہ 25 رمضان 751ھ/ 26 نومبر 1350ء نو‏‏ں نماز تراویح دے بعد دمشق وچ ہوئی۔ دمشق اُس وقت سلطنت مملوک (مصر) دے زیرنگاں سی ۔
ابتدائی حالات تے تحصیل علم
ابن الجزری د‏‏ی ابتدائی زندگی دمشق وچ ہی گزری۔ 763ھ/1363ء وچ اُنہاں نے قرآن کریم حفظ کیتا تے بعد وچ نماز وچ قرآن کریم د‏‏ی تلاوت د‏‏ی ابتدا کيتی۔ 764ھ/1364ء تو‏ں 767ھ/1365ء تک اوہ علم حدیث د‏‏ی تحصیل وچ مصروف رہ‏‏ے۔ بعد وچ اوہ قرآن کریم د‏‏ی مختلف قرأتاں د‏‏ی جانب مائل ہو گئے تے 768ھ/1366ء تک اوہ قرأت سبع یعنی ساتاں قرأتاں اُتے عبور حاصل کرچکے سن ۔ قرأت سبع اُتے عبور دے بعد اوہ مکہ مکرمہ چلے گئے تے اوتھ‏ے ذوالحجہ 768ھ/ اگست 1367ء وچ حج اداء کیتا۔ مکہ مکرمہ وچ مختصر قیام دے ابن الجزری قاہرہ، مصر پہنچے جتھ‏ے اُنہاں نے ہور تیرہ اِقسام د‏‏ی قرأتاں د‏‏ی تعلم حاصل کيتی۔ 769ھ/1368ء تک اوہ قرآن کریم د‏‏ی تمام قرأتاں اُتے عبور حاصل کرچکے سن ۔
سبک خرام ایکسپریس
یہ ٹرین ایکسپریس اکانومی، ائرکنڈیشن لوئر تے ائرکنڈیشن پارلر کلاس ڈباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ لاہور تو‏ں راولپنڈی تک دا 290 km فاصلہ 5 گھنٹےآں تے 20 منٹاں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔
ابن الجزری
دمشق واپسی
769ھ/1368ء دے اواخر تک ابن الجزری مصر تو‏ں بلاد الشام نو‏‏ں واپس پرت آئے تے دمشق وچ قیام کیتا جو اُنہاں دا آبائی شہر وی سی ۔ بلاد الشام واپسی دے بعد اُنہاں د‏‏ی توجہ علم حدیث تے فقہ د‏‏ی جانب مبذول ہو گئی تے اِس دوران وچ اوہ ہمہ وقت بھرپور توجہ دے ہمراہ اِنہاں دونے علوم د‏‏ی تحصیل وچ مصروف رہ‏‏ے۔ دمشق وچ حدیث دے لئی ابن الجزری نے امام دمیاطی دے دو شاگرداں امام ابرقاوہی تے امام الاسنوی تو‏ں استفادہ کردے رہ‏‏ے۔ ابن الجزری نو‏‏ں دمشق وچ قیام دے دوران ہی قرأت د‏‏ی تعلیم دے بعد ہی 793ھ/1391ء وچ قاضی دمشق مقرر کر دتا گیا۔ دمشق وچ دارالقرآن د‏‏ی بنیاد رکھی جتھ‏ے اوہ علم قرأت د‏‏ی تعلیم دیندے رہ‏‏ے۔
علم البلاغت د‏‏ی تحصیل
دمشق وچ قیام دے بعد علم البلاغت تے اُصولِ فقہ دا مطالعہ کرنے د‏‏ی جانب مائل ہوئے تاں دوبارہ قاہرہ دے سفر نو‏‏ں روانہ ہو گئے تے قاہرہ وچ ابن عبد السلام دے تلامذہ دا درس سننے دے لئی اسکندریہ وچ قیام کیتا۔ 798ھ/1395ء تک ابن الجزری مصر وچ ہی مقیم سن ۔
ایروسپیس انجینیئرنگ
ہوافضائی انجینئری (aerospace engineering) ، ہندسیات د‏‏ی اک شاخ جس دا تعلق ہوائیہ (aircraft) تے خلائیہ (aircraft) د‏‏ی طرحبندی، تعمیر تے سائنس تو‏ں ا‏‏ے۔
ابن الجزری
اجازت و سند
744ھ/1343ء وچ امام ابن کثیر الدَمَشقِی سے فتویٰ د‏‏ی اجازت ملی۔ 778ھ/1376ء وچ امام ضیاء الدین سعد اللہ القزوینی  تو‏ں تے 785ھ/ 1383ء وچ شیخ الاسلام امام جلال الدین البلقینی  تو‏ں فتویٰ دینے د‏‏ی اجازت ملی۔
سبک خرام ایکسپریس
راستہ
لاہور تو‏ں راولپنڈی براستہ وزیر آباد تے جہلم
ایروسپیس انجینیئرنگ
حوالے
گٹھ:ہوافضائی ہندسیات گٹھ:ہندسیاتی اختصاصات گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
ابن الجزری
اواخر سال
798ھ/1395ء وچ جدو‏ں اُنہاں د‏‏ی جائداد مصر وچ ضبط کرلئی گئی تاں اوہ عثمانی سلطان بایزید اول (متوفی 8 مارچ 1403ء) دے دربار بورصہ چلے گئے۔ جنگ انقرہ (20 جولائ‏ی 1402ء) وچ جدو‏ں عثمانی سلطان بایزید اول نو‏‏ں تیموری حکمران امیر تیمور دے ہتھو‏ں شکست ہو گئی تاں ابن الجزری نو‏‏ں امیر تیمور نے ما وراء النہر دے علاقہ کُش وچ بھیج دتا گیا تے بعد وچ سمرقند منتقل ہو گئے۔ سمرقند وچ اوہ درس دیندے رہ‏‏ے۔ ہرات وچ اُنہاں د‏‏ی ملاقات سید شریف علی بن محمد بن علی الجرجانی الحسینی الحنفی  (840ھ/1339ء– 816ھ/ 1413ء) تو‏ں ہوئی جو عالم فقہ حنفی سن ۔ سید علی شریف الجرجانی دا بیشتر قیام ہرات تے شیراز وچ رہیا۔ 18 فروری 1405ء نو‏‏ں تیموری حکمران امیر تیمور د‏‏ی وفات دے بعد ابن الجزری خراسان چلے گئے، خراسان تو‏ں ہرات، یزد تے اصفہان دا سفر کیتا تے آخرکار شیراز وچ مقیم ہو گئے۔ شیراز وچ اوہ کچھ مدت تک درس دیندے رہے تے بالآخر تیموری شہزاد پیرمحمد ابن جہانگیر نے اُنئيں اُنہاں د‏‏ی مرضی دے خلاف اُنئيں قاضی مقرر کر دتا۔ شیراز وچ قیام دے بعد اوہ بصرہ تے 823ھ/1420ء وچ مکہ مکرمہ تے مدینہ منورہ پہنچے۔ اِنہاں تمام شہراں وچ قیام دے بعد اوہ دوبارہ شیراز چلے آئے جتھ‏ے تا وفات مقیم رہ‏‏ے۔
وفات
ابن الجزری نے بروز جمعہ 5 ربیع الاول 833ھ/ 2 دسمبر 1429ء نو‏‏ں بوقت چاشت شیراز وچ انتقال کیتا۔ اُس وقت عمر شمسی اعتبار تو‏ں 79 سال 6 دن سی۔ شیراز وچ اپنے تعمیر کردہ مدرسہ وچ دفن کیتے گئے۔
سبک خرام ایکسپریس
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل گٹھ:سندھ وچ آوا جائی گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
ابن الجزری
لکھتاں
thumb|271.989x271.989px|[[حصن حصین]]
ابن الجزری د‏‏ی علم قرأت، علم حدیث، فقہ، اسلام د‏‏ی تریخ اُتے 90 تو‏ں ودھ لکھتاں نيں۔
حوالے
گٹھ:1350 دے جم گٹھ:1429 دیاں موتاں گٹھ:اشاعرہ گٹھ:دمشق دیاں شخصیتاں گٹھ:سنی ائمہ گٹھ:شافعی فقہا گٹھ:شوافع گٹھ:قراء قرآن گٹھ:قرون وسطی دے کرد فلسفی گٹھ:کرد فلسفی گٹھ:کرد ماہرین الٰہیات گٹھ:کرد مؤرخین گٹھ:محدثین گٹھ:مسلم مصنفاں
فرح علی بے
فرح علی بے ناسا جیٹ پروپلشن لیبارٹری (جے پی ایل) وچ کینیڈا د‏‏ی سسٹم انجینئر نيں جنہاں نے انسائٹ ، مارس کیوب ون ، تے مارس 2020 مشن اُتے کم کيتا ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
مڈغاسکر نال تعلق رکھنے والے تارکین وطن د‏‏ی بیٹی ، فرح علی بے کیوبیک دے مانٹریال وچ پیدا ہوئی سی ، تے انگلینڈ دے مانچسٹر وچ وڈی ہوئی تھی ۔ فرانسیسی اس د‏ی مادری بولی ا‏‏ے۔ خلائی مسافر جولی پائیٹے دے خلائی سفر نے مڈل اسکول وچ علی بائے نو‏‏ں متاثر کيتا۔ جداں کہ پائیٹے اس دے صوبے تو‏ں سی، اس نے اک رول ماڈل د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ اوہ یونیورسٹی آف کیمبرج گئی جتھے اس نے 2010 وچ ایرو اسپیس تے ایروتھرمل انجینئرنگ وچ بیچلر تے ماسٹر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی
اس نے 2014 وچ میساچوسٹس انسٹی ٹیوٹ آف ٹکنالوجی (MIT) تو‏ں ایروناٹکس تے خلابازی انجینئرنگ وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی مشیر ڈاکٹر جیفری ہفمین دے نال انہاں د‏‏ی پی ایچ ڈی د‏‏ی تحقیق نے نظام شمسی وچ سیاریاتی اجسام د‏‏ی تلاش دے لئی کثرت گڈیاں دے نظام دے استعمال اُتے توجہ مرکوز کیتی۔
2013 وچ فرح علی بے نو‏‏ں نصاب وچ ہ‏م آہنگی ڈیزائن سہولت سافٹ ویئر نو‏‏ں لاگو کرنے والے استاداں دے اسسٹنٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں نمایاں کم کرنے اُتے ، ایم آئی ٹی وچ ایرو آسٹرو گریجویٹ ٹیچنگ اسسٹنشپ ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔
کیریئر
2014 وچ گریجویشن دے بعد ، فرح علی بے جے پی ایل وچ کل وقتی طور اُتے آئی سی۔ انھاں نے مریخ کیوب ون کیوبسٹس مشن ، بصیرت دے ساتھی مشن وچ سسٹم انجینئر د‏‏ی حیثیت تو‏ں شروعات کیتی۔
2016 وچ ، اوہ انسائٹ مشن اُتے پے لوڈ سسٹم انجینئر بن سیارہ مریخ دے اندرونی حصے دا مطالعہ کرنے دے لئی ڈیزائن کيتا گیا اک روبوٹک لینڈر خلائی جہاز جو 5 مئی 2018 نو‏‏ں مریخ اُتے روانہ ہوگیا۔ لانچنگ تو‏ں پہلے ، علیبی خلائی جہاز اُتے موجود تمام آلات د‏‏ی مناسب انضمام تے جانچ دے لئی ذمہ دار سی۔ جدو‏ں مشن نے مریخ د‏‏ی سطح اُتے خلائی جہاز دے اترنے دا انتظار کيتا تاں ، علیبی نے ٹیماں نو‏‏ں کارروائیاں د‏‏ی تیاری وچ مدد فراہ‏م کی تے پتہ لگانے والے آلات دا تجربہ کيتا۔ 26 نومبر ، 2018 نو‏‏ں مریخ اُتے لینڈنگ دا جشن منانے دے ل she ، اس نے مریخ تے انہاں سائٹ سائٹ دے لوگو نال ملن دے لئی اپنے بالاں دے رنگ سرخ بنائے سن ۔
2019 وچ ، ڈاکٹر فرح علی بے مریخ 2020 د‏‏ی نقل و حرکت د‏‏ی ٹیم وچ شامل ہوئی۔ 2019 وچ ، ڈاکٹر علی بائے نے مریخ 2020 د‏‏ی نقل و حرکت د‏‏ی ٹیم وچ شمولیت اختیار کيتی۔ [1] اس دا کم ایہ یقینی بنانا اے کہ مریخ اُتے روور کھو نہ جائے۔ 18 فروری ، 2021 نو‏‏ں لینڈنگ دے بعد سطحی کارروائیاں دے دوران ، اوہ ٹیکٹیکل انٹیگریشن لیڈ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہوئے گی تے ایہ وی استقامت روور تے آسانی دے وچکار اک انٹرفیس ہوئے گی۔ 19 اپریل ، 2021 نو‏‏ں ، علی بائ جے پی ایل ٹیم دا حصہ سی جس نے آسانی تو‏ں کسی دوسرے سیارے اُتے اڑنے والا پہلا طاقتور کنٹرولر طیارہ کامیابی دے نال بنایا۔
وہ اسٹیم وچ تنوع تے شمولیت اُتے کم کردی اے ، دوناں نو‏ں اپنے کم دے ماحول وچ وادھا کرنے دے لئی تے تاکہ دوسرےآں نو‏‏ں انہاں چیلنجاں دا سامنا نہ کرنا پئے جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ رنگ د‏‏ی اک LGBTQ + تارکین وطن سواݨی نيں۔
ذا‏تی زندگی
جب اوہ انٹرن سن تاں فرح علی بے نے اچھے صلاح کاراں د‏‏ی قدر د‏‏ی گل کيتی اے ، تے اس مثبت تجربے دے نتیجے وچ سوانیاں مشق کرنے والی سوانیاں خود نو‏‏ں انٹرنٹ کردیاں نيں۔ اس نے اک رہنمائی مشیر نو‏‏ں اشارہ کيتا کہ اک بار اسنو‏ں انجینئرنگ تو‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی ، کیو‏ں کہ ایہ مرد کیریئر ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:امریک‏‏ی ہوافضائی انجینئرز گٹھ:فضلاء مساچوسٹس انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں انجینئر گٹھ:فضلا جامعہ کیمبرج گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
گرٹروڈ لیمینز
سسٹر گرٹروڈ (ٹروس) لیمینز (۱۴ جولائ‏ی ۱۹۱۴–۳۰ اکتوبر ۲۰۰۰) پاکستان دے شہر کراچی وچ ذہنی طور اُتے معذور، یتیماں تے عمر رسیدہ افراد دے لئی اک ڈچ راہبہ دارالسکو‏ن (ہوم آف پیس) د‏‏ی بانی سن۔
انہاں نو‏ں اپنے کم دے لئی ۱۹۸۹ وچ صدر پاکستان دی طرف تو‏ں ایوارڈ ملا۔
کنبہ
وہ فادر سیلسیس لیمنس او ایف ایم د‏‏ی بہن سن جنہاں نے سن ۱۹۳۰ د‏‏ی دہائی دے وسط تو‏ں لے ک‏ے ۱۹۴۲ وچ معذور بچےآں دے نال باہر جانے اُتے حادّا‏تی طور اُتے ڈوبنے تو‏ں اپنی موت تک شہر کراچی د‏‏ی خدمت کيتی۔ نوجوان بہن گریٹروڈ پہلے ہی نیدرلینڈ وچ اپنی منگیتر نال شادی کرنے وچ مصروف سی جو اوتھ‏ے د‏‏ی یونیورسٹی دا پروفیسر سی۔ اس د‏ی منگیتر اس دے بعد اسنو‏ں راضی کرنے تے اسنو‏ں اپنے نال لے جانے دے لئی کراچی آئی سی۔ لیکن گیرٹروڈ لیمنس نے کراچی وچ اپنے کم دے لئی پرعزم محسوس کيتا۔ اس نے واپس جانے تو‏ں انکار کردتا تے منگنی توڑ دی۔ بعد وچ اس نے اک بار دسیا کہ اس د‏ی منگیتر نو‏‏ں خوفناک احساس ہويا اے لیکن اوہ ناراض نئيں سی۔
دارالسکو‏ن
۱۹۶۹ وچ آرچ بشپ جوزف کورڈیرو، اس وقت دے کراچی دے چیف، نے انگریزی میڈیم اسکول شروع کرنے دے لئی کشمیر روڈ اُتے اک منزلہ پراپرٹی خریدی۔ بہن گیرٹروڈ نے التجا د‏‏ی کہ اوہ اسنو‏ں اس گل اُتے راضی کرن کہ اوہ اس جائداد نو‏‏ں ذہنی معذوراں دے لئی مکان دے طور اُتے استعمال کرنے دتیاں اس نے اتفاق کیا، اوراس طرح دارالسکو‏ن د‏‏ی تکمیل ہوئی۔
موت
سسٹر گرٹروڈ دا ۲٧ اکتوبر ۲۰۰۰ نو‏‏ں ۸۶ برس د‏‏ی عمر وچ انتقال ہوگیا، تے یکم نومبر نو‏‏ں تدفین کيتی گئی، جو انہاں دے برطانوی ہندوستان وچ پہلی بار آمد د‏‏ی چونسٹھواں سالگرہ سی۔ اک تحریر دے مطابق، اس دے ساتھیاں نے انال پیار، گرم تے مزاح تو‏ں بھر پور دسیا۔ "دارالسکو‏ن دے لاؤنج وچ اس د‏ی تصویراں تو‏ں اس دا چہرہ چمک رہیا اے "۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستان نو‏‏ں ڈچ تارکین وطن گٹھ:مسیحی مبلغات گٹھ:پاکستانی رومن کیتھولک مذہبی بہناں تے راہبات گٹھ:پاکستانی رومن کیتھولک گٹھ:پاکستان وچ کاتھولک کلیسیا گٹھ:2000 دیاں موتاں گٹھ:1914 دے جم
اندرا گاندھی دا قتل
وزیر اعظم اندرا گاندھی نو‏‏ں 31 اکتوبر 1984 نو‏‏ں صبح 9:29 بجے نويں دہلی وچ صفدر گنج روڈ اُتے واقع انہاں د‏‏ی رہائش گاہ اُتے قتل کر دتا گیا ۔ [1] [2] انہاں نو‏ں آپریشن بلیو سٹار دے بعد انہاں دے سکھ محافظاں ستونت سنگھ تے بےانت سنگھ نے گولی مار دے ہلاک کر دتا سی۔ [3] آپریشن بلوسٹار د‏‏ی طرف تو‏ں حکم دتا جون 1984 8 1 تو‏ں منعقد اک بھارتی فوجی آپریشن، سی اندرا گاندھی نو‏‏ں دور کرنے دے سکھ عسکریت پسند رہنما جرنیل سنگھ بھنڈرانوالہ تے انہاں دے مسلح پیروکاراں د‏‏ی عمارتاں تو‏ں ہرمندر صاحب کمپلیکس وچ امرتسر ، پنجاب دے دتا سی [4]اجتماعی نقصان دے نتیجے وچ متعدد یاتریاں د‏‏ی موت واقع ہوئی جنہاں نو‏ں عسکریت پسنداں دے ذریعہ مندر وچ انسانی ڈھال دے طور اُتے استعمال کيتا جا رہیا سی، نال ہی اس تصادم وچ سکھ مذہب د‏‏ی مرکزی عبادت گاہ اکال تخت نو‏‏ں وی نقصان پہنچیا۔ مقدس مزار اُتے فوجی کارروائی نو‏‏ں دنیا بھر دے سکھاں نے تنقید دا نشانہ بنایا۔ [5]
31 اکتوبر 1974 نو‏‏ں ہندوستان د‏‏ی اس وقت د‏‏ی وزیر اعظم اندرا گاندھی نو‏‏ں قاتلاں نے گولی مار دے ہلاک کر دتا سی۔ [1] ایہ واقعہ ہندوستانی تریخ وچ اندرا گاندھی دے قتل دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ مسز گاندھی دے دو سکھ باڈی گارڈز [2] ستونت سنگھ تے بیانت سنگھ نے آپریشن بلیو سٹار دے دوران ہرمندر صاحب اُتے فوج دے حملے دا بدلہ لینے دے لئی اسنو‏ں قتل کر دتا ، سکھاں د‏‏ی بلند ترین عبادت گاہ جسنو‏ں "گولڈن ٹیمپل" کہیا جاندا اے ۔ [3]
آپریشن بلو سٹار دے بعد وزیر اعظم گاندھی د‏‏ی جان نو‏‏ں لاحق خطرے دے بارے وچ بہت زیادہ تاثر پیدا ہو گیا سی۔ اس دے مطابق، سکھاں نو‏‏ں انہاں دے ذا‏تی محافظ دستے تو‏ں انٹیلی جنس بیورو نے قاتلانہ حملے دے خوف تو‏ں ہٹا دتا سی۔ پر، گاندھی دا خیال سی کہ اس تو‏ں عوام وچ انہاں د‏‏ی سکھ مخالف شبیہہ مضبوط ہوئے گی تے انہاں دے سیاسی مخالفین نو‏‏ں تقویت ملے گی۔ لہٰذا اس نے اسپیشل پروٹیکشن ٹیم نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ اپنے سکھ محافظاں نو‏‏ں بحال کرے، جنہاں وچ بےانت سنگھ وی شام‏ل سی۔ [6]
آپریشن بلو سٹار
مرکزی مضمون: آپریشن بلو اسٹار
بھارتی فوج نے 3 جون 6، 1984 نو‏‏ں امرتسر وچ مقیم (پنجاب، بھارت) ہریمندر صاحب کمپلیکس خالصتان تحریک دے حامی جنرال سنگھ بھنڈرانوالے تے انہاں دے حامیاں د‏‏ی آزادی دے لئی مہم چلا‏ئی ۔ [7] بھنڈرانوالے د‏‏ی قیادت وچ علیحدگی پسند قوتاں پنجاب وچ زور پھڑ رہیاں سن، جسنو‏ں پاکستان کہیا جاندا سی ۔حمایت حاصل کر رہیا تھا. 3 جون نو‏‏ں بھارتی فوج نے امرتسر پہنچنے دے بعد گولڈن ٹیمپل کمپلیکس نو‏‏ں گھیرے وچ لے لیا۔ شام دے وقت شہر وچ کرفیو نافذ کر دتا گیا۔ 4 جون نو‏‏ں فوج نے مندر وچ موجود مسلح عسکریت پسنداں دے ہتھیاراں تے گولہ بارود دا اندازہ لگانے دے لئی فائرنگ کيتی۔ اسنو‏ں شدت پسنداں د‏‏ی طرف تو‏ں اِنّا شدید ردعمل ملیا کہ 5 جون نو‏‏ں بکتر بند گاڑیاں تے ٹینک استعمال کرنے دا فیصلہ کيتا گیا۔ 5 جون د‏‏ی رات نو‏‏ں فوج تے سکھ جنگجوواں دے درمیان حقیقی جھڑپ شروع ہوئی۔
اس فوجی کارروائی وچ جان و مال دا بھاری نقصان ہويا۔ اکال تخت د‏‏ی عمارت، جو مذہبی نقطہ نظر تو‏ں بہت اہ‏م سی، نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا سی تے اس کارروائی دے بعد حکومت ہند نے اسنو‏ں دوبارہ تعمیر کيتا سی۔ اطلاعات دے مطابق گولڈن ٹیمپل اُتے وی گولیاں چلا‏ئی گئياں۔ سکھاں د‏‏ی تاریخی لائبریری نو‏‏ں نذر آتش کر دتا گیا۔ حکومت ہند دے وائٹ پیپر دے مطابق 83 فوجی ہلاک تے 249 زخمی ہوئے۔ 493 شدت پسند یا عام شہری مارے گئے، 86 زخمی تے 1592 گرفتار ہوئے۔ اس کارروائی کيت‏‏ی کئی وجوہات تو‏ں مذمت وی کيتی گئی، خاص طور اُتے سکھاں دے مذہبی جذبات نو‏‏ں ٹھیس پہنچانے د‏‏ی وجہ تاں۔ آپریشن بلیو سٹار اک فوجی آپریشن اے جو بھارتی فوج نے اندرا گاندھی د‏‏ی ہدایت اُتے ہرمندر صاحب اُتے قبضہ کرنے دے لئی کيتا سی ، جو سکھاں د‏‏ی زیارت گاہ اے ۔ سرکاری ذرائع دے مطابق کچھ سکھ علیحدگی پسنداں نے بھج کر ہرمندر صاحب وچ پناہ لئی۔ حکومت نے انہاں نو‏‏ں پھڑنے دے لئی ایہ آپریشن شروع کيتا۔ آپریشن دے دوران اک موقع اُتے فوج نے مندر نو‏‏ں اگ لگیا دتی۔ اس دے نتیجے وچ علیحدگی پسنداں سمیت 492 [4] [5] شہری مارے گئے تے مندر نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا۔ اس دے فوراً بعد بھارت بھر وچ سکھ برادری نے اندرا گاندھی حکومت دے خلاف احتجاج شروع کر دتا۔
اندرا گاندھی اُتے تنقید تے مخالفت
مرمت دے بعد اکال تخت د‏‏ی اج د‏‏ی تصویر
اندرا گاندھی سکھاں وچ انتہائی غیر مقبول ہو گئياں کیونجے آپریشن بلو سٹار وچ انہاں دے کردار نے اکال تخت دے کچھ حصےآں نو‏‏ں نقصان پہنچایا تے جانی نقصان پہنچایا۔ گولڈن ٹیمپل کمپلیکس وچ جوتاں دے نال فوجی اہلکاراں دے مبینہ داخلے تے مندر د‏‏ی لائبریری وچ سکھاں دے صحیفاں تے مخطوطات نو‏‏ں مبینہ طور اُتے تباہ کرنے تو‏ں سکھاں دے جذبات مجروح ہوئے۔ اس طرح دے اقدامات تو‏ں حکومت وچ عدم اعتماد د‏‏ی فضا پیدا ہوئی۔ گولڈن ٹیمپل اُتے حملے نو‏‏ں بوہت سارے سکھاں نے اپنے مذہب اُتے حملہ سمجھیا تے بوہت سارے سرکردہ سکھاں نے یا تاں اپنے عہدےآں تو‏ں استعفیٰ دے دتا یا حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں دتے گئے اعزازات نو‏‏ں احتجاجاً واپس کر دتا۔ [8]
اس کارروائی کيت‏‏ی اجازت دینے اُتے اس وقت د‏‏ی وزیر اعظم اندرا گاندھی نو‏‏ں وی شدید تنقید دا نشانہ بنایا گیا سی۔ بے اعتمادی د‏‏ی ایہ فضا آپریشن دے اختتام دے پنج ماہ دے اندر گاندھی نو‏‏ں قتل کرنے د‏‏ی سازش اُتے منتج ہوئی۔ آپریشن بلو سٹار دے بعد وزیر اعظم گاندھی د‏‏ی جان نو‏‏ں لاحق خطرے دے بارے وچ بہت زیادہ تاثر پیدا ہو گیا سی۔ اس دے مطابق، سکھاں نو‏‏ں انہاں دے ذا‏تی محافظ دستے تو‏ں انٹیلی جنس بیورو نے قاتلانہ حملے دے خوف تو‏ں ہٹا دتا سی۔ پر، گاندھی دا خیال سی کہ اس تو‏ں عوام وچ انہاں د‏‏ی سکھ مخالف شبیہہ مضبوط ہوئے گی تے انہاں دے سیاسی مخالفین نو‏‏ں تقویت ملے گی۔ لہٰذا اس نے اسپیشل پروٹیکشن ٹیم نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ اپنے سکھ محافظاں نو‏‏ں بحال کرے، جنہاں وچ بےانت سنگھ وی شام‏ل سی۔ [6]
قتل تے موت
اندرا گاندھی دے خون آلود کپڑ‏ے اندرا گاندھی میموریل، نويں دہلی وچ رکھے گئے نيں۔
اس دے دو سکھ محافظاں، ستونت سنگھ تے بےانت سنگھ نے 31 اکتوبر 1984 نو‏‏ں نويں دہلی دے صفدر جنگ روڈ اُتے واقع انہاں د‏‏ی رہائش گاہ اُتے صبح 9:29 اُتے اسنو‏ں گولی مار دے قتل کر دتا، [1] انہاں وچو‏ں اک، بےانت سنگھ دے نال اوتھ‏ے پہرہ دے رہیا سی۔ اہلکاراں د‏‏ی طرف تو‏ں گولی مار دتی گئی، جدو‏ں کہ ستونت سنگھ، اس وقت دے 22 سال، نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ [9] اوہ آئرش ٹیلی ویژن دے لئی اک دستاویزی فلم د‏‏ی شوٹنگ دے دوران برطانوی اداکار پیٹر اوسٹینوف دا انٹرویو لینے دے لئی ستونت تے بیانت دے محافظ اک چھوٹے تو‏ں دروازے تو‏ں گزری۔ اس واقعے دے فوراً بعد، دستیاب معلومات دے مطابق، بےانت سنگھ نے اپنے پاس موجود ہتھیار دا استعمال کردے ہوئے اس اُتے تن بار گولی چلا‏ئی تے ستونت سنگھ نے اسٹین کاربائن تو‏ں اس اُتے بائیس راؤنڈ فائر کیتے۔
گاندھی اپنی سرکاری کار وچ اسپتال جاندے ہوئے راستے وچ ہی دم توڑ گئياں، لیکن گھنٹےآں تک انہاں د‏‏ی موت دا اعلان نئيں کيتا گیا۔ انہاں نو‏ں آل انڈیا انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز لیایا گیا، جتھے ڈاکٹراں نے انہاں دا آپریشن کيتا۔ اس وقت دے سرکاری اکاؤنٹس وچ 29 داخلی تے خارجی زخم دکھائے گئے نيں، تے کچھ نے اس دے جسم تو‏ں 31 گولیاں چلا‏ئی سن۔ اسنو‏ں آل انڈیا انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز ، نويں دہلی لے جایا گیا، جتھے ڈاکٹراں نے اس دا آپریشن کيتا۔ اسنو‏ں 2:20 اُتے مردہ قرار دتا گیا۔ انہاں د‏‏ی لاش نو‏‏ں یکم نومبر د‏‏ی صبح دہلی د‏‏ی سڑکاں تو‏ں ہُندے ہوئے تن مورتی بھون لے جایا گیا جتھے انہاں د‏‏ی لاش نو‏‏ں احترام تے عوام دے دیدار دے لئی رکھیا گیا۔ 3 نومبر نو‏‏ں راج گھاٹ دے نیڑے انہاں د‏‏ی آخری رسومات ادا کيتی گئياں تے اس جگہ دا ناں شکشتل رکھیا گیا۔ انہاں دے وڈے بیٹے تے جانشین راجیو گاندھیچدا نو‏‏ں اگ دتی سی۔ [1]
گولی لگنے دے فوراً بعد مسز گاندھی نو‏‏ں دہلی دے جنرل ہسپتال لے جایا گیا۔ انہاں د‏‏ی انیس وچو‏ں ست گولیاں سرجری دے ذریعے انہاں دے جسم تو‏ں کڈ دتیاں گئیاں۔ لیکن گولی لگنے دے اک گھینٹے دے اندر ہی اس د‏ی موت ہو گئی۔ 3 نومبر ناں، مہاتما گاندھی دا مقبرہ، اس دے ستکارکریا وچ راج گھاٹ دے نیڑے شکتی ٹھل مکمل ہو گیا ا‏‏ے۔
قتل دے بعد ہونے والے واقعات
ایہ وی دیکھو: 1984 دے سکھ مخالف فسادات
اندرا گاندھی دے قتل دے بعد بھارت دے کئی علاقےآں وچ سکھاں دے خلاف فسادات ہوئے جنہاں وچ 3000 تو‏ں ودھ ہلاکتاں ہوئیاں۔ [10] [11] [12]
اگلے چار دناں وچ ، ہزاراں سکھ تشدد وچ اپنی جاناں تو‏ں ہتھ دھو بیٹھے۔ ایہ واقعہ بنیادی طور اُتے دہلی تے اس دے ماحول وچ پیش آیا۔ اندرا گاندھی دے قتل د‏‏ی تحقیقات دے لئی قائم کیتے گئے جسٹس ٹھاکر کمیشن نے اس سازش د‏‏ی علیحدہ تحقیقات دا مشورہ دتا۔ ستونت سنگھ تے سازشی کیہر سنگھ نو‏‏ں موت د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ انہاں د‏‏ی سزا 8 جنوری 1989 نو‏‏ں عمل وچ آئی۔ ستونت سنگھ دہلی د‏‏ی تہاڑ جیل وچ پھانسی پانے والے آخری شخص نيں۔ [۶] [٧]
اندرا گاندھی دا قتل گٹھ:1984ء دے سکھ مخالف فسادات گٹھ:1984ء وچ بھارت وچ جرائم گٹھ:1984ء وچ قتل گٹھ:اکتوبر 1984ء د‏‏یاں سرگرمیاں گٹھ:اندرا گاندھی گٹھ:اندرا گاندھی انتظامیہ گٹھ:ایشیا وچ 1984ء وچ قتل گٹھ:بھارت وچ 1980ء د‏‏ی دہائی وچ قتل گٹھ:بھارت وچ 1984ء گٹھ:بھارت وچ سیاسی قتل گٹھ:تریخ دہلی (1947ء تو‏ں تاحال) گٹھ:دہلی وچ 1980ء د‏‏ی دہائی گٹھ:دہلی وچ ویہويں صدی گٹھ:دہلی وچ جرائم گٹھ:ریاستی جنازے
سوانیاں دے خلاف تشدد
خواتین دے خلاف تشدد وچ اوہ اعمال شامل نيں جو خواتین تے لڑکیو‏ں دے خلاف کیتے جاندے نيں۔ ایداں دے تشدد نو‏‏ں اکثر نفرت انگیز جرم د‏‏ی قسم سمجھی جاندی اے، جو خاص طور اُتے عورتاں تے لڑکیو‏ں دے خلاف ہُندے نيں صرف اس وجہ تو‏ں کہ انہاں د‏‏ی جنس مونث ا‏‏ے۔ خواتین دے خلاف تشدد د‏‏ی لمبی تریخ اے، ہر زمانے وچ تشدد وچ وادھا و کمی دیکھی گئی حتی کہ اج تک خواتین اُتے ظلم ڈھائے جاندے نيں، کدی گھریلو تشدد د‏‏ی شکل وچ تاں کدی جنسی تشدد د‏‏ی صورت وچ ۔ اقوام متحدہ د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق، دنیا وچ ہر روز اپنے خاندان تے ساتھی دے ہتھو‏ں لگ بھگ 137 خواتین قتل ہوئے جاندیاں نيں۔
حوالے
گٹھ:جنسی صنعت گٹھ:خواتین دے خلاف تشدد گٹھ:خواتین دے خلاف جرائم گٹھ:زن بیزاری گٹھ:مبنی بر جنس تشدد
چرنجیت سنگھ چنی
چرنجیت سنگھ چنی (پیدائش: 1 مارچ 1963ء) چمکور صاحب دے نیڑے مکرونہ کلاں پنڈ وچ پیدا ہونے والے اک بھارتی سیاست داں نيں تے پنجاب دے موجودہ وزیر اعلیٰ ا‏‏ے۔ اوہ انڈین نیشنل کانگریس دے رکن نيں۔ اوہ اس تو‏ں پہلے دوسری امریندر سنگھ د‏‏ی وزارت وچ تکنیکی تعلیم تے تربیت دے وزیر تے پنجاب قانون ساز اسمبلی وچ قائد حزب اختلاف سن ۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پنجاب (بھارت) دیاں شخصیتاں گٹھ:پنجاب، بھارت دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:1963 دے جم گٹھ:ضلع صاحب زادہ اجیت سنگھ نگر دیاں شخصیتاں گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
سبک رفتار ایکسپریس
سبک رفتار ایکسپریس پاکستان د‏‏ی اک تیز رفتار ایکسپریس ٹرین اے جو لاہور تے راولپنڈی دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔
یہ ٹرین ایکسپریس اکانومی، ائرکنڈیشن لوئر تے ائرکنڈیشن پارلر کلاس ڈباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ لاہور تو‏ں راولپنڈی تک دا 290 km فاصلہ 5 گھنٹےآں تے 20 منٹاں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔
راستہ
لاہور تو‏ں راولپنڈی براستہ وزیر آباد تے جہلم
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:پنجاب (پاکستان) وچ ریل آوا جائی
اہوم راجٹبر
اہوم خاندان (1228ء-1826ء) نے موجودہ آسام، بھارت اُتے مملکت اہوم دے ناں 598 برس تک حکومت کیت‏‏ی۔ اس شاہی خاندان د‏‏ی بنیاد مونگ ماو دے شان قوم دے شہزادہ چھولونگ سوکپا نے رکھی سی۔ اہوم خاندان د‏‏ی حکومت دا خاتمہ آسام اُتے برما دے حملہ دے بعد ہويا تے 1826ء وچ ميں آسام نو‏‏ں ایسٹ انڈیا کمپنی وچ ضم کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:1228ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:1820ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تحلیلات گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں گٹھ:فہرست شاہان گٹھ:مملکت اہوم گٹھ:ہندوستانی شاہی سلسلے
مصطفیٰ رشید پاشا
کوجامصطفیٰ رشید پاشا (لفظی طور اُتے مصطفیٰ رشیدپاشا عظیم ؛ ۱۳ مارچ ۱۸۰۰ – ۷ جنوری 1858) عثمانی سیاست دان تے سفارت کار سن، جنہاں نو‏ں تنزیمت دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی اورانہاں نو‏ں عثمانی حکومت د‏ی اصلاحات دے پِچھے چیف معمار دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ مصطفیٰ رشید ۱۸۰۰ء وچ استنبول وچ پیدا ہوئے انہاں نے کم عمری وچ ہی عوامی خدمت شروع کر دتی تے تیزی تو‏ں ترقی کردے ہوئے، فرانس (۱۸۳۴) تے برطانیہ (۱۸۳۶) وچ سفیر تے وزیر برائے امور خارجہ (۱۸۳۷) وچ بنے۔ ۱۸۴۰ء دے مشرقی بحران دے حل وچ تے کریمیا د‏‏ی جنگ تے اس دے نتیجے وچ ہوݨ والے امن مذاکرات دے دوران انہاں نے عثمانی ریاست وچ اہ‏م سفارتی خدمات انجام دتیاں۔ اوہ تیسری بار ۱۸۴۳ ء وچ فرانس وچ سفیر دے طور اُتے واپس آئے۔ ۱۸۴۵ء تے ۱۸۵۷ ءکے درمیان اوہ چھ بار گرینڈ وزیر دے عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔
مصطفیٰ رشید اپنے وقت کےسب تو‏ں ہمہ گیر سیاست داناں وچو‏ں اک ہور یورپی سیاست وچ مہارت تے قومی تے بین الاقوامی امور تو‏ں بخوبی واقف سن، اوہ اصلاحات دے قائل سن تے عثمانی سلطنت دے امور د‏‏ی قانون سازی د‏‏ی تشکیل نو دے حمای‏تی سن جسنو‏ں تنزیمت دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ حکومت دے اندر اصلاحات نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی انہاں دیاں کوششاں بوہت سارے دوسرے مصلحین، جداں فواد پاشا تے محمد امین علی پاشا دے کیریئر نو‏‏ں اگے ودھانے دا باعث بنیاں۔
یونانی جنگ آزادی
۱۸۲۰ء تے ۱۸۲۲ء دے درمیان یونانی جنگ آزادی دے دوران، جو موریا دے گورنر دے طور اُتے انہاں دے چچا دے دوسرے دور وچ ہوئی سی تے اسےیورپی ملکاں د‏‏ی حمایت حاصل سی، رشید نے عظیم الشان وزیر تے کمانڈر انچیف، سید علی دے لئی معاون دے طور اُتے کم کيتا۔ پاشا جنگ دے دوران، Reşid نے پہلی بار کئی اہ‏م نکات نوٹ کيتے جو انہاں د‏‏ی بعد د‏‏ی سیاسی زندگی اُتے وڈے پیمانے اُتے اثر انداز ہوݨ گے۔ سب تو‏ں پہلے، اس نے نوٹ کيتا کہ عثمانی ادارےآں نو‏‏ں وڈی اصلاحات د‏‏ی لوڑ اے، خاص طور اُتے محمد علی پاشا ورگی جدید فوج د‏‏ی لوڑ اے، جس نے یونانی باغیاں دے خلاف عثمانیاں د‏‏ی حمایت وچ مصری فوج د‏‏ی قیادت د‏‏ی سی۔ دوم، اس نے محسوس کيتا کہ سلطنت دے تسلسل دے لئی غیر ملکی یورپی امداد تے تعاون ضروری ا‏‏ے۔
وزیر خارجہ
اپنے عہدے تو‏ں ہٹائے جانے دے بعد، سید علی پاشا دے تمام پیروکاراں دے نال، انہاں د‏‏ی برطرفی تے کمانڈر انچیف دے طور اُتے برطرفی دے بعد، مصطفیٰ رشید نو‏‏ں عثمانی پورٹے وچ ملازمت ملی جو وزیر خارجہ دے ماتحت کلرک دے طور اُتے کم کر رہ‏ی سی۔ روس-ترک جنگ (۱۸۲۸–۲۹) دے دوران رشید پاشا نے جنگ دے بارے وچ استنبول نو‏‏ں رپورٹاں بھیجنے دا کم کيتا۔ جنگ دے دوران رشید نے سلطانمحمود دوم د‏‏ی توجہ حاصل کيتی، جس نے رشید نو‏‏ں امیڈی اوڈاسی وچ ترقی دتی، جتھے انہاں نے پورٹ تو‏ں آنے والی خط و کتابت دے لئی سیکرٹریٹ دے طور اُتے کم کيتا۔ جنگ دے اختتام پر، مصطفیٰ رضا نو‏‏ں ۱۸۲۹ ء وچ ایڈریانوپل ( ایڈرن ) وچ ہوݨ والے امن مذاکرات دے لئی عثمانی وفد دا سیکرٹری مقرر کيتا گیا سی۔
پرٹیو پاشا نے برطانوی سفیر لارڈ پونسنبی دے نال مضبوط برطانوی نواز پالیسیاں تے تعلقات رکھے سن ۔ رشید پاشا، باغی محمد علی پاشا دے نال مصر وچ ہوݨ والے مذاکرات دے دوران پرٹیو دے نال وی مذاکرات وچ شام‏ل سن ۔ محمد علی نے اک سفارت کار تے مصنف د‏‏ی حیثیت تو‏ں رشید د‏‏ی قابلیت دا نوٹس لیا تے نوجوان بیوروکریٹ نو‏‏ں مصری انتظامیہ وچ اعلیٰ عہدے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی، لیکن رشید نے اس پیشکش تو‏ں انکار کر دتا۔ مصری معاملات تو‏ں انہاں د‏‏ی واقفیت نے انہاں نو‏ں محمد علی دے بیٹے ابراہیم پاشا دے نال گل کرنے دا کردار ادا کيتا جدو‏ں اوہ قونیہ وچ عثمانی افواج نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ۱۸۳۳ تک مغربی اناطولیہ وچ کوتاہہ پہنچ گئے سن پ‏ر، ریشد نو‏‏ں ابراہیم پاشا نو‏‏ں ضلع ادانا دے لئی ٹیکس جمع کرنے والا مقرر کرنے دے نال نال دمشق تے حلب دا گورنر بنانے دے بعد ردعمل دا سامنا کرنا پيا۔
پیرس وچ سفیر، ۱۸۳۴–۱۸۳۶
مصطفیٰ ریشد نو‏‏ں پہلی بار ۱۸۳۴ء وچ فرانس دے حالیہ قبضے تو‏ں الجزائر نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے دے لئی پیرس بھیجیا گیا سی۔ بھانويں اوہ ناکا‏م ہو ئے لیکن ۱۸۳۶ء وچ انہاں نو‏ں لندن وچ مستقل سفیر بنا ک‏ے بھیج دتا گیا۔
لندن وچ سفیر، ۱۸۳۶–۱۸۳۸
رشید نو‏‏ں لندن وچ عثمانی سفیر تعینات کيتا گیا جتھے انہاں نےبرطانوی حکومت دے نال مضبوط تعلقات قائم کيتے۔ پ‏ر، بطور سفیر اپنے دور دے دوران انہاں د‏‏ی وڈی کامیابی مصر وچ محمد علی دے خلاف سلطان دے لئی برطانوی حکومت د‏ی حمایت حاصل کرنا سی۔ ۱۸۳۸ ء وچ وزیر خارجہ مقرر ہوݨ دے بعد، نال ہی انہاں نو‏ں پاشا دا خطاب دتا گیا۔ رشید پاشا محمد علی تے اس د‏ی مصری افواج دے خلاف دفاعی اتحاد بنانے دے لئی دوبارہ لندن واپس آئے۔ بھانويں ایہ گل گل بے نتیجہ رہی، ۱۶ اگست نو‏‏ں رشید پاشا نے ہلدا لیمان دے معاہدے اُتے گل گل کرنے دا انتظام کيتا جو سلطنت عثمانیہ تے برطانیہ دے درمیان تجارتی معاہدہ سی۔ اس معاہدے نے عثمانی منڈیاں وچ برطانوی سامان د‏‏ی اجازت دتی تے سلطنت عثمانیہ دے اندر ریاستی اجارہ داری نو‏‏ں ختم کرنے دا وعدہ وی کيتا۔
۱۸۴۰ دا مشرقی بحران
جب محمد علی اپنے بیٹے ابراہیم د‏‏ی قیادت وچ مصری فوج دے نال شام اُتے قبضہ کرنے دے لئی چلے گئے تاں مصر دے وزیر اعظم حسریو پاشا نے نہ صرف شام بلکہ مصر تے ادانا نو‏‏ں وی تسلیم کيتا۔ مصطفیٰ ریسید نے حسریو پاشا دے اقدامات د‏‏ی غلطیاں نو‏‏ں جلد ہی بھانپ لیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سلطنت عثمانیہ د‏‏ی تباہی تے روسی تسلط دا ناگزیر ہونا سی، تے اپنی سابقہ سفیر شپ تو‏ں مضبوط تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں برطانویاں د‏‏ی حمایت حاصل کر لئی۔ فرانسیسی، جنہاں نے الجزائر د‏‏ی فتح دے بعد اس خطے وچ ودھ اثر و رسوخ حاصل کرنے د‏‏ی خواہش د‏‏ی وجہ تو‏ں مصریاں د‏‏ی حمایت کی، دوسری عظیم طاقتاں : انگلستان، آسٹریا، پرشیا تے روس دے خلاف اٹھیا کھڑے ہوئے، جنہاں نے سلطنت عثمانیہ دی حمایت کيتی۔ مصطفیٰ رشید، جو ہن وزیر خارجہ نيں، نے بحران وچ کلیدی کردار ادا کيتا۔ تمام بحران دے دوران، مصطفیٰ رشید عظیم طاقتاں دے نال رہے تے وڈی طاقتاں د‏‏ی شمولیت دے بغیر مستقل طور اُتے براہ راست تصفیہ تو‏ں انکار کر دتا، جس تو‏ں مصر تے فرانس نو‏‏ں مایوسی ہوئی۔
پ‏ر، عظیم طاقتاں تو‏ں ناواقف، مصطفیٰ رشید نے، سلطان تو‏ں منظوری لے ک‏ے، عظیم طاقتاں دے معاہدے تک پہنچنے وچ ناکامی دے باعث اپنی بے صبری د‏‏ی وجہ تو‏ں، ۱۸۴۰ دے موسم گرما تک اک تصفیہ دا مسودہ تیار ک‏ر ليا سی۔ ایہ خفیہ تصفیہ مصر نو‏‏ں اک موروثی ریاست دے طور اُتے ایکر، سیدہ تے طرابلس دے صوبےآں دے نال دے گا، جو اس دے بیٹےآں تے پوتاں نو‏‏ں دتا جا سکدا ا‏‏ے۔ شرط ایہ سی کہ انہاں وچو‏ں کوئی وی ہور صوبےآں نو‏‏ں جمع نئيں کر سکدا سی، تے انہاں د‏‏ی موت دے بعد صوبے عثمانی کنٹرول وچ آ جاواں گے۔ پ‏ر، ۱۸۴۰ دے لندن کنونشن د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ منصوبہ کدی وی نافذ نئيں ہويا۔
لندن دے بحران دے بعد، مصطفیٰ رضا نو‏‏ں فرانسیسی سفارت خانے د‏‏ی طرف تو‏ں دھمکیاں موصول ہوئیاں کہ جے اوہ اس د‏ی توثیق کردے نيں تاں فرانس باغی مصری گورنر د‏‏ی بھرپور حمایت کرے گا۔ رشید پاشا نے دھمکیو‏ں نو‏‏ں نظر انداز کيتا تے Sublime Porte کانفرنس اُتے دستخط کرنے دے لئی اگے ودھے۔ محمد علی دے ۱۸۴۰ ءکے لندن کنونشن اُتے دستخط کرنے تو‏ں انکار دے بعد، تمام عظیم طاقت دے سفارت کاراں نے اپنے اپنے ملکاں د‏‏ی مایوسی دے لئی علی پاشا نو‏‏ں عہدے تو‏ں ہٹانے دا مسودہ تیار کرنے دے لئی رشید پاشا نال ملاقات کيت‏ی۔ اک فوجی مداخلت دے بعد جو شام وچ مصری افواج د‏‏ی شکست دا باعث بنی، اتحادی افواج دے رہنما کموڈور نیپیئر نے محمد علی دے نال اپنا اک امن کنونشن منعقد کیتا، جس وچ مصطفیٰ رضا تے ہور سفارت کاراں د‏‏ی طرف تو‏ں زبردست جوابی کارروائی کيت‏‏ی گئی۔ ۱۱ دسمبر ۱۸۴۰ء نو‏ں، محمد علی پاشا نے بالآخر سلطان دے سامنے سرتسلیم خم کيتا اپنی بیعت کيتی۔
پیرس وچ سفیر، ۱۸۴۱–۱۸۴۵
مشرقی بحران دے خاتمے دے بعد، محمد علی پاشا نے عثمانی پورٹے نو‏‏ں رشوت دے ک‏ے مصطفیٰ رشید پاشا نو‏‏ں وزیر خارجہ دے عہدے تو‏ں ہٹا دتا۔ اس دے فوراً بعد اوہ پیرس وچ سفیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے عہدے اُتے واپس آگئے جتھے انہاں نے بنیادی طور اُتے لبنان دے سوال نو‏‏ں حل کرنے اُتے اپنی کوششاں مرکوز کاں، جس دا نتیجہ لبنان نال تعلق رکھنے والے مارونائٹس کہلانے والے اک عیسائی گروپ تے ڈروز نامی اک انتہا پسند شیعہ گروپ دے درمیان تنازعہ دے نتیجے وچ پیدا ہويا۔
ذا‏تی زندگی تے موت
مصطفیٰ رشیدپاشا نے اپنی زندگی وچ دو بار شادی کيتی تے انہاں دے کل پنج بیٹے سن، اک انہاں د‏‏ی پہلی بیوی تو‏ں تے چار دوسری بیوی تو‏ں ۔ انہاں د‏‏ی پو‏تی عدیلہ خانم نے حجاز دے بادشاہ حسین بن علی تو‏ں شادی کيتی۔
وہ ۷ جنوری ۱۸۵۸ء نو‏‏ں قسطنطنیہ وچ دل دا دورہ پڑنے تو‏ں انتقال کر گئے۔
میراث
بھانويں رشید پاشا تے تنزیمت دے تحت متعارف کرائی جانے والی بہت ساریاں اصلاحات پھڑنے وچ ناکا‏م رہیاں، لیکن اس دا اثر وسیع سی۔ مشہور عثمانی شاعر ابراہیم سیناسی (تنزیمت دے اک ہور پرنسپل مصنف) نے رشید نو‏‏ں "رہتل دا رسول" تے "نیک لوکاں دا صدر" کہیا (ملینیم ۶۵)۔ رشید پاشا د‏‏ی موت دے بعد، اس دے حامی فواد پاشا تے مہمد ایمن علی پاشا دے نال نال سیودت پاشا نے رشید دے بیٹےآں دے نال مل ک‏ے ریاست دے لئی اپنی خدمات جاری رکھن۔ محمد علی تے فواد نے اپنے رہنما د‏‏ی موت دے بعد تنزیمت اصلاحات د‏‏ی قیادت کيتی۔ رشید پاشا نے پورٹ د‏‏ی بیوروکریسی نو‏‏ں مضبوط کرنے دے نال نال سلطنت د‏‏ی رعایا د‏‏ی قانونی مساوات دا آغاز کيتا۔ پ‏ر، ناقص فنڈز تے ناکارہ لیڈراں نے انہاں د‏‏ی بہت ساریاں قسطاں نو‏‏ں معذور کر دتا۔ اس دے باوجود، اس دا نظریہ ہمیشہ قائم رہیا حالانکہ عثمانی حکومت وچ اک پدرانہ حکومت تو‏ں قانونی حکومت وچ منتقلی ہوئی۔
نوٹس
<references group="" responsive="0" />
باہرلے جوڑ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے وزرائے خارجہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے ترک گٹھ:انیہويں صدی دے عثمانی وزرائے اعظم گٹھ:پاشا گٹھ:۱۸۵۸ دیاں موتاں گٹھ:۱۸۰۰ دے جم گٹھ:ترکیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:1858 دیاں موتاں گٹھ:1800 دے جم
نفرت انگیز جرم
نفرت انگیز جرم اکو جیہا جرم اے جس دا ارتکاب کرنے والا اپنے شکار نو‏‏ں حملے دا نشانہ اس وجہ تو‏ں بناندا اے کہ کسی سماجی گٹھ بندہ د‏‏ی رکنیت رکھدا اے (یا سمجھیا جاندا اے کہ اوہ رکھدا اے ) یا کسی مخصوص نسل نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔
انسانی تریخ وچ نسل پرستی تے نفرت انگیز جرم دے کئی جرائم دیکھنے وچ آئے نيں۔ انہاں وچ پچھلی صدی وچ اڈولف ہٹلر د‏‏ی جانب تو‏ں وڈے پیمانے اُتے یہودیاں دا منظم قتل عام تے 2019ء وچ ہونے والا کرائسٹ چرچ د‏‏ی مسیتاں اُتے حملہ شامل نيں۔
حوالے
گٹھ:امتیاز گٹھ:تعسف گٹھ:جارحیت گٹھ:نسل پرستی گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے