cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2016ء شمالی کوریا دا ایٹمی تجربہ
امریکی ارضیا‏تی سروس نے 5.1 شدت دا زلزلہ محفوظ کیتا تے چینی زلزلہ نیٹ ورکس مرکز نے، 4.9 شدت دا زلزلہ محفوظ کیتا۔
شمالی کوریا دا دعوی
شمالی کوریا نے دعوی کیتا کہ، اس دا ایہ تجربہ مکمل کامیاب رہیا، تے امریک‏‏ا دے خلاف اپنے دفاع دے لئی ایہ اہ‏م پیشرفت ا‏‏ے۔
کاسک
کاسک (روسی بولی چ کازاک) روس تے چڑھدے یورپ دے دکھنی گیاہستاناں چ رہن آلے مختلف نسل دے فوجی جنگجو لوکاں نوں آکھیا جاندا اے ۔
2016ء شمالی کوریا دا ایٹمی تجربہ
شمالی کوریا دا دعوی
کوریا سینٹرل ٹیلی ویژن (کے سی ٹی وی)، جو شمالی کوریا دا سرکاری ٹی وی چینل دا کہنا اے کہ ملک وچ پہلی مرتبہ ہائیڈروجن بم دا کامیاب تجربہ کیتا گیا ا‏‏ے۔
ہائیڈروجن بم دعوے دے اُتے شکوک و شبہات
جوہری امور دے ماہرین نے شمالی کوریا دے دعوے اُتے شکوک و شبہات دا اظہار کردے ہوئے سوالات اٹھائے نيں کہ آیا دھماکا واقعی وچ اِنّا شدید سی جو ہائیڈروجن بم دے نتیجے وچ ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ امریکی تھنک ٹینک رانڈ کارپویشن دے اہلکار بروس بینٹ نے وی شمالی کوریا دے دعوے اُتے شکوک دا اظہار کیتا ا‏‏ے۔ انہاں دا کہنا اے کہ ’شمالی کوریا نے جس دا دعویٰ کیتا اے اس وچ دھماکا موجودہ شدت تو‏ں دس گنیا وڈا ہونا چاہیے سی۔ یا تاں کم ینگ انہاں جھوٹھ بول رہے نيں کہ انھاں نے ہائیڈروجن بم دا تجربہ کیتا ا‏‏ے۔ شاید انھاں نے صرف فشن فیول والے ذرہ بہتر ہتھیار دا استعمال کیتا یا فیر ہائیڈروجنہاں دا مختصر حصہ استعمال کیتا اے تے تجربے وچ ہائیڈروجنہاں دا حصہ کم نئيں کر سکیا۔ جنوبی کوریا دے اک سیاست لی چیول وؤ دے مطابق انھاں ملک د‏‏ی خفیہ ایجنسی نے دسیا اے کہ ایہ دھماکا ’ممکنہ طور تے ہائیڈروجن پھٹنے د‏‏ی سطح‘ تک نئيں پہنچ سکیا۔
کاسک
کازاک (کاسک) بنیادی طور اُتے مشرقی سلاو بولی بولنے والے آرتھوڈوکس عیسائی لوکاں دا اک گروہ اے جو بحیرہ اسود دے شمال وچ ، پونٹک اسٹیپ وچ شروع ہونے والی ، جمہوری ، خود حکمرانی ، نیم فوجی برادری دے ممبر دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نچلے ڈینیپر ، ڈان ، ٹیرک تے یورال ندیاں دے علاقےآں ، وچ بوہت گھٹ آبادی والے علاقےآں تے جزیراں اُتے آباد کيت‏‏ا تے یوکرائن تے روس دونے د‏‏ی تاریخی تے ثقافتی ترقی وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔
2016ء شمالی کوریا دا ایٹمی تجربہ
عالمی رد عمل
عالمی سطح اُتے اس تجربہ دے فوری بعد ہی شدید رد عمل دیکھنے وچ آیا۔ جاپان، جنوبی کوریا، چین، امریک‏‏ا، روس، اقوام متحدہ تے یورپی یونین نے اپنے اپنے بیان جاری کیتے۔ امریک‏‏ا تے اس دے اتحادیاں نے مشترکہ کارروائی کرنے دا فیصلہ کیتا۔ جس مین شمالی کوریا اُتے ہور سخت پابندیاں لگانے دا مطالبہ کیتا گيا۔
کاسک
اینہاں دے وجود چ آن دے مختلف نظریئے نیں ، 14ویں صدی عیسوی دے اخیر چ دو کاسک مسلح جتھے (hosts) نمودار ہوئے ، اک دریائے ڈینیپر دے زیریں علاقے چ تے دوجا دریائے ڈون تے ۔ اینہاں نال کافی سارے روتھینی مہاجر رل گئے ، جہڑے نالدیاں ریاستاں ماسکو تے لتھوانیا چھڈ کے آئے سن ۔ 16ویں صدی عیسوی دے شروع چ ایہہ وڈیاں جنگجو ریاستاں ، جنہاں نوں ہتمندات آکھیا جاندا سی ، چ بدل گئے ۔ (ہتمانات نوں انگریزی بولی چ ہوسٹ یعنی فوجی جنگجو لشکر یاں ریاست آکھیا جاندا اے تے اردو تے پنجابی چ اسنوں اردو وی آکھیا جا سکدا اے ، جداں کہ تاتاری تے منگول اپنیاں ریاستاں نوں اردو یعنی لشکر آکھدے سن مثلا طلائی اردو تے وڈا اردو) ۔
یوکرین دے ڈینیپر کاسکاں نے زاپوروژینی سیچ بنائی ۔ جہڑی پہلے پولینڈ لتھوانیا دولت مشترکہ دی باجگزار سی ، تے دولت مشرکہ ولوں ودھدے سماجی تے مذہبی دباء پاروں ، اینہاں نے کاسک ہتمانات قائم کرن دا اعلان کیتا ، جسدی ابتدا 17ویں صدی عیسوی دےادھ چ بوہدان خمیلنیسکی دی قیادت چ بغاوت سی ۔ اسدے مگروں روسی سلطنت نال معاہدہ پریسلاول نال پولینڈ لتھوانیا دولت مشترکہ دا زوال شروع ہو گئیا تے یوکرین اگلے 3 سو سال لئی روس دے اقتدار تھلے چلا گیا ۔
ڈون کاسک ہتمانات روسی سلطنت دا اتحادی بن گیا ، تے روس نے اپنیاں سرحداں محفوظ کرن لئی علاقے دی منظم فتح تے سامراجیت دی شروع کیتی تے دریائے وولگا ، سائبیریا تے دریائے تیریک دے علاقےآں تے مل ماریا گیا ۔
18ویں صدی عیسوی چ ودھدی ہوئی روسی سلطنت کاسکاں دی وفاداری دی مرہون منت سی ۔ پر کاسکاں دے روایتی آزادانہ طرز زندگی پاروں بوہت ساریاں بغاوتاں نے وی جنم لیا ۔ جنہاں چ ستینکا رازن ، کوندریتی بولاوین تے ییمیلیاں پوگاچیو دیاں بغاوتاں شامل نیں ۔
18ویں صدی دے اخیر چ کاسک اک خاص سماجی رتبہ (سوسلوویئے) بن گیا ، تے ایہہ ببین القوامی تے اندرونی سرحداں تے نگرانی دی خدمات سرانجام دین لگ پئے تے باقاعدگی نال جنگاں چ فوجی مہیا کرن لگے ۔ بوہت ساریاں ترک روس جنگاں کاسک سپاہیاں نے لڑیاں ۔ بدلے چ اینہاں نوں وسیع سماجی آزادی دتی گئی ۔
دوسری جنگ عظیم دے بعد ، سوویت فوج وچ کازاک یونٹ ختم کردتے گئے۔ 1980 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ سوویت یونین دے پیرسٹرویکا دور دے دوران ، کوساکس د‏‏ی اولاد نے اپنی قومی روایات نو‏‏ں زندہ کرنا شروع کيت‏‏ا۔ 1988 وچ ، سوویت یونین نے اک ایسا قانون پاس کيت‏‏ا جس وچ سابقہ کازاک ہوسٹاں د‏‏ی بحالی ، تے نويں افراد دے قیام د‏‏ی اجازت دتی گئی سی۔ 1990 د‏‏ی دہائی دے دوران ، بوہت سارے علاقائی حکا‏م نے انہاں کازاک ہوسٹاں نو‏‏ں مقامی انتظامی تے پولیسنگ د‏‏ی کچھ ذمہ داریاں دے حوالے کرنے اُتے اتفاق کيت‏‏ا۔
گنتی
2002 د‏‏ی روسی مردم شماری وچ ، 140،028  2010 وچ روسی مردم شماری وچ 67،573 افراد نے کازاک نسلی ہونے دا دعوی کيت‏‏ا۔ 3.5 تے 5   ملین دے درمیان افراد اپنے آپ نو‏‏ں یورپ تے پوری دنیا وچ کازاک شناخت تو‏ں منسلک کردے نيں ، تے روس ، قازقستان ، یوکرین ، بیلاروس ، تے امریدا وچ کازاک تنظیماں موجود ني‏‏‏‏ں۔
ناں
اردو ، پنجابی چ ایہہ ناں انگریزی بولی چوں آیا اے تے اس چ ایہہ ناں فرانسیسی توں آیا سی ۔ جدوں کہ فرانسیسی بولی ایہہ پولش بولی توں ترجمہ ہو کے آیا ، جہڑا کہ یوکرینی بولی دے لفظ کوزاک توں لیا گیا سی ۔ اصل چ ایہہ اک ترک بولی دا لفظ قازاق اے جسدا مطلب مہم جو یاں آزاد بندا اے ۔ کاسک (قازاق لر) خانان قازان چ وی سرحداں دے محافظ سن ۔
تریخ
ایہہ واضع نئیں کہ کدوں روسی لوک دریائے ڈینیپر تے دریائے ڈون دے تھلویں علاقےآں چ آباد ہونا شروع ہوئے ۔ شاید ایہہ 13ویں صدی عیسوی دے شروع چ اوس ویلے ایتھے آباد ہوئے جدوں منگول اردوآں (لشکراں) نے کومان تے دوجے ترک قبیلےآں دی اس علاقے چ طاقت توڑ دتی ۔ ایہہ معلوم اے کہ کاسکاں نے ایہہ آزادانہ طرز زندگی ، ترک کماناں تے چرکیسی کاساک آں (کاسوگ) توں وراثت چ لیا ۔
ابتدائی کاسک گروہ اج دے یوکرین دی بھوئیں تے 13ویں صدی عیسوی دے ادھ چ وجود چ آئے ۔
کازاک د‏‏ی اصل متنازعہ نيں. اصل وچ ایہ اصطلاح نیم آزاد آزاد تاتار گروہاں (قازق یا "آزاد آدمی") د‏‏ی طرف اشارہ اے جو دریائے دینپر دے نیڑے بحیرہ اسود دے شمال وچ "وائلڈ فیلڈز" یا سٹیپیس وچ آباد سن ۔ 15 واں صدی دے آخر تک ، ایہ اصطلاح کساناں اُتے وی لاگو ہوگئی جو دیپر تے ڈان ندی دے کنارے تباہ کن علاقےآں وچ بھج گئے سن جتھ‏ے انہاں نے اپنی خودمختار برادری قائم کيتی سی۔ کم تو‏ں کم 1630ء د‏‏ی دہائی تک ، ایہ کازاک گروپ نسلی تے مذہبی طور اُتے کِس‏ے دے لئی وی کھلے رہے ، حالانکہ سلوک عنصر غالب ا‏‏ے۔ سولہويں صدی وچ کازاکاں دے کئی وڈے ہوسٹ سن : دیپر ، وولگیا تے یورال ندیاں دے نیڑے۔ کاکیشیا وچ گریبن کازاک ؛ تے زپوروزیان کازاک ، بنیادی طور اُتے دینپر دے مغرب وچ
زپوریزیان سیچ ، جاگیردارانہ دور وچ پولینڈ – لیتھوانیا د‏‏ی اک باشعور سیاست بن گیا۔ 17 واں صدی دے وسط وچ پولش – لتھوانیائی دولت مشترکہ دے بڑھدے ہوئے دباؤ دے تحت ، سیچ نے اک آزاد کازاک ہیٹ مینیٹ دا اعلان کيت‏‏ا۔ ہیٹمانیٹ دا آغاز بوہدان خمیلنیسدی دے تحت پولش تے کیتھولک تسلط دے خلاف بغاوت دے ذریعہ ہويا سی ، جسنو‏ں خمیلنیسدی بغاوت دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد ، پیریاسلاو (1654) دا معاہدہ روسی حکومت دے تحت بیشتر کازاک ریاست لیایا۔ سیچ ، اپنی سرزمیناں دے نال ، روسی دفاع دے تحت اک خودمختار علاقہ بن گیا۔
ڈان کازاک ہوسٹ ، جو 16 واں صدی تک قائم ہوچکيا اے ، روس دے سارڈوم نال اتحاد کردا ا‏‏ے۔ انہاں نے مل ک‏ے ، وولگیا ، پوری سائبیریا ( یرمک تیموفیوچ ) ، تے یائک (اورال) تے تیریک ندیاں د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں محفوظ بنانے دے لئی اک نال منظم فتح تے زمیناں اُتے نوآبادیات دا آغاز کيت‏‏ا۔ ڈان کازاکاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے کازاک برادریاں نے بعد دے دو ندیاں دے نال نال ترقی کرلئی سی۔
18 ویں صدی تک ، روسی سلطنت وچ موجود کازاک ہوسٹاں نے اس د‏ی سرحداں اُتے موثر بفر زون اُتے قبضہ کرلیا۔ سلطنت دے توسیع پسندانہ عزائم کازاک وفاداری نو‏‏ں یقینی بنانے اُتے انحصار کردے سن ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی روايتی آزادی ، جمہوریت ، خود حکمرانی تے آزادی دے تناؤ دا سبب بنا سی۔ غلامی تے سخت بیوروکریسی دے خاتمے تے آزادی نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی سلطنت وچ ستینکا رازین ، کوندراندی بواوین ، ایوان مازیپا تے ییمیلیان پگاچیف جداں کازاکاں نے سلطنت وچ وڈی سامراجی جنگاں تے انقلاباں د‏‏ی قیادت کيتی۔
اس سلطنت نے پھانسیاں تے اذیتاں دا نشانہ بنایا ، 1707–1708 وچ بیلون بغاوت دے دوران ڈان کازاک ہوسٹ دے مغربی حصے د‏‏ی تباہی ، 1708 وچ مزیپے دے بغاوت دے بعد باتورین د‏‏ی تباہی ، تے اس دے نال سن 1775 وچ پگاچیو بغاوت دے بعد لوئر ڈینیپر زپوروزیان ہوسٹاں د‏‏ی باضابطہ تحلیل ۔
18 واں صدی دے آخر تک ، کازاک اک خصوصی فوجی اسٹیٹ ( سوسلووی ) وچ تبدیل ہوچکے سن ، "اک فوجی طبقہ"۔ جاگیردارانہ دور وچ قرون وسطی دے یورپ د‏‏ی ٹائیٹاں د‏‏ی طرح ، یا قبائلی رومن دے معاونین د‏‏ی طرح ، کازاکاں نو‏‏ں اپنے خرچ اُتے اپنے گھڑسوار گھوڑے ، اسلحہ تے سامان حاصل کرنا ہُندا سی، حکومت صرف آتشاں اسلحہ تے سپلائی فراہ‏م کردی سی ۔  کازاک سروس نو‏‏ں سخت سمجھیا جاندا سی۔
کازاک فورسز نے 18 واں 20 واں روس دیاں جنگاں وچ اک اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا  صدیاں ، بشمول عظیم شمالی جنگ ، ست سالاں د‏‏ی جنگ ، کریمین جنگ ، نیپولین جنگ ، قفقاز د‏‏ی جنگ ، بہت ساری روس-فارسی جنگاں ، بہت ساری روس-ترکی جنگاں ، تے پہلی جنگ عظیم ۔ 19 واں دے آخر تے 20 واں دے اوائل وچ   صدیاں وچ ، سارسٹ حکومت نے پولیس سروس انجام دینے دے لئی وڈے پیمانے اُتے کازاکاں دا استعمال کيت‏‏ا۔  کازاکاں نے قومی تے داخلی نسلی سرحداں اُتے سرحدی محافظ دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں ، جداں کہ قفقاز جنگ وچ پیش آیا سی۔
روسی خانہ جنگی دے دوران ، ڈان تے کوبن کازاک پہلے افراد سن جنہاں نے بالشویکاں دے خلاف کھلی جنگ دا اعلان کيت‏‏ا۔ 1918 وچ ، روسی کازاکاں نے اپنی مکمل آزادی دا اعلان کيت‏‏ا ، جس تو‏ں دو آزاد ریاستاں تشکیل پائاں: ڈان جمہوریہ تے کیوبن عوامی جمہوریہ ، تے یوکرائنی ریاست ابھری۔ کازاک فوجیاں نے بالشویک وائٹ آرمی دا اک موثر مرکز تشکیل دتا ، تے کازاک جمہوریہ ، بلشویک مخالف وائٹ تحریک دے مراکز بن گئياں۔ ریڈ آرمی دی فتح دے نال ،کازاکاں د‏‏ی سرزمیناں نو‏‏ں غیر منقطع کرنے تے ہولوڈومور قحط دا سامنا کرنا پيا۔
اس دے نتیجے وچ ، عظیم محب وطن جنگ وچ ، انہاں د‏‏ی وفاداریاں تقسیم ہوگئياں تے دونے اطراف وچ کازاک اپنی صفاں وچ لڑ رہے سن ۔
سوویت یونین د‏‏ی تحلیل دے بعد ، کازاکاں نے روس وچ باقاعدہ واپسی کيتی۔ بوہت سارے افراد نے سوویت دے بعد دے تنازعات وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا۔ 2002 د‏‏ی روسی مردم شماری وچ ، 140،028  لوکاں نے کازاک دے طور اُتے اپنی نسل دی اطلاع دی۔ روس ، قازقستان ، یوکرین ، بیلاروس تے ریاستہائے متحدہ وچ کازاک تنظیماں ني‏‏‏‏ں۔
شجرہ نسب
تحریری ذرائع وچ ، اس ناں د‏‏ی کوڈیکس کومینکس وچ 13 تریخ تو‏ں پہلی بار تصدیق کيتی گئی اے  صدی انگریزی وچ  ، "کوساک" د‏‏ی پہلی تصدیق 1590 وچ ہوئی۔
ابتدائی تریخ
متبادل=|thumb| 17 واں صدی وچ وائلڈ فیلڈز دا نقشہ یہ گل واضح نئيں اے جدو‏ں سلاوی علاوہ ہور لوکاں Brodnici تے Berladniki جداں وڈے دریاواں دے تھلے پہنچ جاندا اے وچ حل کرنا شروع کر دتا ڈان تے Dnieper دے انتقال دے بعد Khazar ریاست. انہاں د‏‏ی آمد 13 واں صدی تو‏ں پہلے دا امکان نئيں اے ، جدو‏ں منگولاں نے کماناں دی طاقت نو‏‏ں توڑ دتا سی ، جنہاں نے اس علاقے وچ پچھلی آبادی نو‏‏ں ضم کردتا سی۔ ایہ نويں آبادکاراں طویل پری مورخہ کہ انہاں د‏‏ی موجودگی سمیت اک طرز زندگی دے وارث بنے کہ ناں تو‏ں جانیا جاندا اے کہ ترکی دے Cumans تے Circassian Kassaks. اس دے برعکس ، جنوبی یوکرین وچ سلاو settleں د‏‏ی بستیاں نے نسبتا early ابتدائی طور اُتے اومانہاں دتی جداں ابتدائی عہد اوشکی د‏‏ی شروعات 11 واں صدی تو‏ں شروع ہوئی ا‏‏ے۔
روسی فیڈریشن دے رجسٹرڈ کازاک
روسی فیڈریشن دے رجسٹرڈ کازاک 5 دسمبر 2005 نو‏‏ں روسی فیڈریشن دے وفاقی قانون نمبر 154-ایف زیڈ دے تحت ، "روسی کازاک د‏‏ی ریاستی خدمات" "کے تحت ، روسی تے فیڈریشن دے سرکاری تے ہور خدمات فراہ‏م کرنے والے کازاک نیم فوجی دستے ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:لوک گٹھ:یورپ دے نسلی گروہ گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:ہند یورپی قبیلے گٹھ:یوکرین گٹھ:یوکرین دی تریخ
گٹھ:روس د‏‏ی معاشرتی تریخ گٹھ:سلاوی نسلی گروہ گٹھ:یورپ دے نسلی گروہ گٹھ:حوالہ نگہداشت: آرکائیو شدہ نسخہ بطور عنوان گٹھ:مضامین جنہاں وچ استونیائی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مقالے جنہاں وچ فن لینڈی بولی دا متن اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ مجارستانی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ سلوواک بولی دا متن شامل اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ چیک بولی دا متن شامل اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ پولش بولی دا متن شامل اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ بیلا روسی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ یوکرینی بولی دا متن شامل اے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
چک 153 ر ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
5 فروری
حوالے
گٹھ:فروری گٹھ:سال دے دن
ضلع لکشمی پور
لکشمیپور بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
کیمپیتھرا سکرپٹوریکاڈا
کیمپیتھرا سکرپٹوریکاڈا چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
مکلو بارون نیشنل پارک
مکلو بارون نیشنل پارک نیپال دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیپال دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
پنجاب (برطانوی ہندستان)
پنجاب، ہندستان چ برطانیا دے ہتھ لگن والا آخری پاسا سی ۔ سکھاں دی ہار مگروں 2 اپریل 1849 نوں ایتھے انگریزاں نے مَل مار لیا ۔ ایتھے 98 ورھیاں تک انگریزی راج رہیا ۔
تھلے دتے تھاں پنجاب وچ سن:
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنجاب
دهستان جفال
ایہ ایران دے صوبہ خوزستان دے ضلعے شہرستان شادگان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان شادگان ، صوبہ خوزستان چ اے ۔
6 فروری
حوالے
گٹھ:فروری گٹھ:سال دے دن
بھارت دے ڈاک ٹکٹاں دی لسٹ
بھارت دا ڈاک اتہاس بہت لمبا اے اتے اس وچ بہت ساریاں ڈاک ٹکٹاں وی جاری ہوئیاں ہن۔ ایہناں نوں بہت ساریاں تکنیکاں جویں کی لائن اکری، ٹائیپوگرافی، لیتھوگرافی، فوٹوگریورے اتے ویب-آفسیٹّ نال تیار کیتا گیا اے۔ ایہہ ساریاں ٹکٹاں دوناں ڈاک لئی اتے سیوا جا مال لئی چھاپیاں جاندیاں ہن۔ ایہہ ساریاں ٹکٹاں بہت سارے سائزاں وچ جاری کیتیاں گئیاں ہن - سکندے داوک گول سائز وچ سی، اتے ممبئی سائپرس تکونے سائز وچ سی۔ بعد وچ 2009 وچ جاری ہوئیاں ٹکٹاں لوس بریلی سسٹم نال وچ آئیاں جہناں اپر بریلی پرنٹ کیتیاں ہوئیاں سن۔
برطانوی ہند وچ جاری ہوئیاں ڈاک ٹکٹاں
بھارت وچ برطانوی راج ادھ 18وی صدی وچ شروع ہو گیا سی، پہلی چپکاؤن والی سٹیمپ 1852 وچ جاری کیتی گئی سی، 12 سال بعد انگلینڈ وچ پہلی پینی بلیک جاری کیتی گئی سی۔ ایہہ سکندے داوک سی۔ ایہہ ایسٹ انڈیا کمپنی ولوں اپنا چھاپن والے مدعیاں واسطے ورتی جان لگی اتے پھر ہور کئی اگریاں سٹیمپاں جاری کیتیاں گئیاں جناں اپر مہارانی وکٹوریا، راجا ایڈورڈ VII، راجا جارج V، اتے کنگ جارج VI دے چتر چھپے ہوئے سن۔
آزاد بھارت وچ جاری ہوئیاں سٹیپاں
بھارت دی آزادی توں بعد وچ پوسٹل ڈیپارٹمنٹ نے اپنی پہلی سٹیپ 21 نومبر 1947 وچ جاری کیتی جس اپر بھارتی جھنڈے دی تصویر بنائی ہوئی سی۔ بھارت دے ڈومینیئن بھارت ڈاک دی سرخی نال 1949 تک 1947 تک ٹکٹاں جاری کیتیاں۔ 1950 وچ، بھارت گنراج دا افتتاح ہویا اتے اسدے نال-نال 4 ٹکٹاں نوں وی جاری کیتا گیا۔ ایہہ ٹکٹاں دا ملّ آنیاں وچ سی۔ (اسنوں ایئیس وی کیہا جاندا اے)۔
1950
چارے ٹکٹاں 26 جنوری نوں جاری کیتیاں گئیاں سن۔
2000–2004
بھارت دے ڈاک ٹکٹاں دی لسٹ (2000–04)
2005–2009
بھارت دے ڈاک ٹکٹاں دی لسٹ (2005–09)
2010–2014
بھارت دے ڈاک ٹکٹاں دی لسٹ (2010–14)
ایہہ وی ویکھو
٭ List of Miniature Sheets from India Post ٭ Postage stamps and postal history of India
حوالے
٭ Anon. (2008)۔ Phila India 2008 Guide book (1800–2007)۔ ٭ Anon. (1989)۔ India Postage Stamps 1947–1988۔ Philately branch، Department of Posts، India. ٭ Anon. (2008)۔ List of stamps (Year 1852 to 2007)۔ Chief Postmaster General، Maharashtra Circle، Mumbai 400001. ٭ Indian Post Stamp Catalogue 1947–2011 ٭ India Post Stamps Listing ٭ {{cite web | url=http://www.postagestamps.gov.in/Default.aspx | title=Postage Stamps | publisher=Department of Posts، Ministry of Communications & Information Technology، Government of India | work=Web porta - truncated after 100000 Char -
گٹھ:بھارت
انوسنس آف مسلمز
انوسنس آف مسلمز (Innocence of Muslims) امریکہ وچ انگریزی بولی وچ اسلام دے برخلاف بنن والی اک فلم اے۔ ایدے کج حصے یو ٹیوب تے وکھاۓ گۓ نیں۔ ایس فلم وچ پیغمبر "محمد" بارے غلط گلاں دسیاں گیاں نیں۔ ایس فلم نوں ویکھن والیاں نے ایس نوں آرٹ ناپ تے اک پیڑی فلم آکھیا اے ۔
اسلامی دیساں وچ ایس فلم دے خلاف لوکاں جلوس کڈے نیں تے 11 ستمبر 2012 نوں لبیا دے شہر بن غازی وچ اک جلوس نے امریکی کونصلیٹ تے ہلہ بولیا جیدے وچ امریکی سفیر کرسٹوفر سٹیونز تے تن ہور امریکی مارے گۓ۔
نووگورد سیورسک راجواڑا
نووگورد سیورسک راجواڑا ، قرون وسطی دا اک روسی راجواڑا سی ، جس دا مرکز اج دے روس دا شہر نووگورد سیورسکی سی ۔ ایہہ راجواڑا چرنیگوف راجواڑا نال جڑئیا سی ۔ نویں تحقیق موجب ایہہ تقریبا 1139ء چ قائم ہوئیا سی ۔ 1185ء چ کیویائی روس دی پولووتسی دے خلاف اکوڈی مہم شہزادے ایگور دی شکست تے مکی ۔ اس راجواڑے تے روس تے منگول جملے دے بعد بریانسک راجواڑا نے مل مار لئیا تے جدوں طلائی اردو سلطنت دی طاقت زوال پزير ہوئی تے لتھوانیا نے اس تے قبضہ کر لئیا ۔ 15ویں صدی عیسوی چ ایہہ راجواڑا ماسکو دے وڈے شہزادے وسیلی دوم توں نسے ،  موژائیسک دے شہزادے ایوان نوں دے دتا گئیا ۔
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ
Principality of Novgorod-Seversk
یاکوتسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی یاکوتیا دا شہر تے راجگڑھ اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 269,486 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
میلانیا ٹرمپ
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:1970ء دے جم گٹھ:مشہور زنانیاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:شخصیتاں گٹھ:امریکی لوک گٹھ:امریکی شخصیتاں
مرکزی ارض اسود اقتصادی علاقہ
مرکزی ارض اسود اقتصادی علاقہ (Central Black Earth economic region) (روسی: Центра́льно-Чернозёмный экономи́ческий райо́н) روس دے بارہ اقتصادی علاقےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:روس دے اقتصادی علاقہ جات
ضلع نواخالی
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
Noakhali District
نوبی چڑی ترکھان
نوبی چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
کِشور ناہید
کِشور ناہید پاکستان د‏‏ی ادبی حلفےآں وچ اک نمایاں مقام رکھدی نيں۔ اوہ اک حساس دل د‏‏ی ملک نيں ملک دے سیاسی تے سماجی حالات اُتے اوہناں د‏‏ی گہری نظر ا‏‏ے۔ اک عرصے تو‏ں اوہ روزنامہ جنگ وچ کالم لکھ رہیاں نيں۔ کِشور ناہید پاکستان نیشنل کونسل آف آرٹس د‏‏ی ڈائریکٹر جنرل دے عہدے اُتے کم کردی رہیاں نيں۔ اس دے علاوہ اوہ کئی سال تک ادبی جریدے ماہِ نو د‏‏ی ادارت دے فرائض بخوبی انجام دیندی رہیاں نيں۔ اج کل اوہ اسلام آباد وچ سکونت پزیر نيں۔
ابتدائی حالات
کشور ناہید 1940 وچ بلند شہر (ہندوستان) وچ اک قدامت پسند سید گھرانے وچ پیدا ہوئیاں۔ اُنہاں دے والد اٹھويں جماعت وچ تعلیم نو‏‏ں خیرباد کہہ دتا سی ۔ اوہ راج گھاٹ نرودا دے مینجر سن ۔ کشور دے نانا فضل الرحمان وکالت کردے سن مگر لڑکیو‏ں د‏‏ی تعلیم دے قائل نہ سن ۔ کشور د‏‏ی والدہ صرف قرآن ناظرہ تے بہشتی زیور پڑھ سکن سن۔ مگر انہاں نے اپنی اولاد نو‏‏ں تعلیم دلانے دے لئی ہر ممکن کوشش کيتی۔ کشور دے گھرانے وچ عورتاں پردے د‏‏ی پابند سن ست سال د‏‏ی عمر وچ کشور نو‏‏ں وی برقع پہنا دتا گیا سی ۔
حالات زندگی
اک قدامت پسند گھٹے ہوئے ماحول وچ پرورش پانے والی کشور نے اپنی زندگی دے تمام فیصلے روایت تو‏ں ہٹ کر کیتے۔ نويں جماعت تو‏ں انہاں نے اخبار وچ لکھنا شروع کیتا۔ میٹرک دے بعد اپنی ضد منوا کر کالج وچ داخلہ لیا۔ فرسٹ ایر تو‏ں ہی شعر کہنے دا سلسلہ شروع ہويا۔گھر والےآں د‏‏ی شدید مخالفت دے باوجود اُنہاں دا علمی ادبی سفر جاری رہیا۔ تعلیمی دور تقریری مقابلاں تے مشاعراں وچ حصہ لیندی رہیاں تے انہاں دا کلام ادبی رسالے وچ چھپدا رہیا۔ پنجاب یونیورسٹی وچ معاشیات وچ ایم اے دے دوسرے سال وچ سن جدو‏ں گھر والےآں نو‏‏ں یوسف کامران دے نال اُنہاں د‏‏ی دوستی دا علم ہويا۔ اک ایداں دے گھرانے وچ جتھ‏ے رشتے دے بھائیاں تو‏ں گل کرنا وی ممنوع سی اوتھ‏ے ایہ خبر قیامت تو‏ں کم نئيں سی۔ اس جرم د‏‏ی پاداش وچ کشور تے یوسف دا نکاح پڑھوا دتا گیا۔ کشور د‏‏ی شادی گو کہ پسند د‏‏ی شادی سی مگر اُنہاں دے ازدواجی حالات کچھ اایداں دے خوشگوار نہ سن ۔ کشور تے یوسف دے دو صاحبزادے نيں۔ یوسف کامران 1984 وچ انتقال کر گئے۔
ادبی خدمات
اُنہاں دا اولین شعری مجموعہ لبِ گویا 1968ماں منظرِ عام اُتے آیا۔ تے اسنو‏ں خوب پزیرائی وی ملی ۔
کشور ناہید اُتے لکھے گئے مقالات
مقالات ایم فل
کتابیات
کتابیات (کشور ناہید شناسی)
رسالے
تاثرات
اپنی شاعری وچ ایداں دے نسوانی جذبات تے مسائل دا برملا اظہار کیتا اے جنہاں نو‏ں بیان کرنا معیوب سمجھیا جاندا سی ۔ اوہ اپنے آپ نو‏‏ں اک حقیقت پسند خاتون قرار دیندی نيں جو حالات یا معاشرے دے جبر دا شکار بننے تو‏ں منکر رہیاں نيں۔ اوہ عورت دے نال روا رکھی جانے والی معاشرتی ناانصافیاں نو‏‏ں لگی لپٹی رکھے بغیر تلخ و ترش سچے لفظاں وچ بیبن ک‏ے دیندی نيں۔ ایداں دے وچ اکثر ناقدین اُنہاں د‏‏ی شاعری نو‏‏ں سپاٹ، کھردری تے غنائیت تو‏ں محروم قرار دیندے نيں۔ اُنہاں د‏‏ی شاعری وچ عورت دا وجود اس دا احساس تے ايس‏ے د‏‏ی آواز گونجتی ا‏‏ے۔
لِکھتاں
کِشڡر ناہید دے کلام دا انگریزی تے ہسپانوی زباناں وچ ترجمہ ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ کشور نے خود وی کئی کتاباں دا اُردو وچ ترجمہ کیتا اے اس دے علاوہ بچےآں دے لئی وی لکھدی رہیاں نيں۔
باہرلے جوڑ
Kishwar Naheed, 1940-
حوالے
گٹھ:1940 دے جم گٹھ:اردو شاعر گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی مصنفات گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:بلند شہر دیاں شخصیتاں
روس دے اقتصادی علاقہ جات
روس بارہ اقتصادی علاقہ (Economic regions) (روسی: экономи́ческие райо́ны) جات وچ تقسیم اے نو‏‏ں کہ وفاقی موضوعات دے گروہ ني‏‏‏‏ں۔
thumb|300px| {{legend|#fbf77a;|[[مرکزی اقتصادی علاقہ}} {{legend|#7f3f11;|مرکزی ارض اسود اقتصادی علاقہ}} {{legend|#00bce9;|مشرقی سائبیریائی اقتصادی علاقہ}} {{legend|#fece2c;|بعید مشرقی اقتصادی علاقہ}} {{legend|#3cf2f1;|شمالی اقتصادی علاقہ}} {{legend|#ff898b;|شمالی قفقاز اقتصادی علاقہ}} {{legend|#e100fb;|شمال مغربی اقتصادی علاقہ}} {{legend|#37c60a;|وولگا اقتصادی علاقہ}} {{legend|#b1f940;|اورال اقتصادی علاقہ}} {{legend|#ee2c45;|وولگا ویاتکا اقتصادی علاقہ}} {{legend|#c0ce90;|مغربی سائبیریائی اقتصادی علاقہ}} {{legend|#2e3092;|کیلننگراڈ اوبلاست اقتصادی علاقہ}}]]
حوالے
گٹھ:روس دے اقتصادی علاقہ جات
7 فروری
حوالے
گٹھ:فروری گٹھ:سال دے دن
مائیک پینس
مائیکل ریچرڈ 'مائیک' پینس اک امریکی سیاستدان اتے انڈیانا ریاست دا 50واں گورنر ہے۔ اوہ رپبلیکن پارٹی نال جڑیا ہویا ہے اتے امریکہ دے نائب صدر دے عہدے دا جیتو تے ہن نائب صدر ہے۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:1959ء دے جم گٹھ:امریکی لوک گٹھ:امریکی سیاستدان گٹھ:امریکی شخصیتاں
کیمپیتھرا ابنگنی
کیمپیتھرا ابنگنی چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
بانکے نیشنل پارک
بانکے نیشنل پارک نیپال دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیپال دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
فرتھ
فرتھ باویریا جرمنی دا اک شہر اے۔ ایتھے 114,044 دے نیرے لوک وسدے نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمنی
کلاز شنک فان شٹافنبرگ
کلاز شنک فان شٹافنبرگ اک جرمن فوجی سی جینے ہور لوکاں نال رل کے 20 جولائی 1944 نوں جرمن چانسلر ہٹلر نوں قتل کرن تے جرمن نازی پارٹی نوں سرکار توں بار کرن دی سازش کیتی پکڑے گۓ تے اگے دن ایناں نوں مار دتا گیا۔
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
بخارائے شریف (اخبار)
thumb|بخارائے شریف دے پہلے شمارے دا صفحۂ اوّل
وسطی ایشیا دا پہلا فارسی روزنامہ، روزنامۂ بخارائے شریف، سو سال پہلے 11 مارچ 1912ء دے دن میرزا جلال یوسف زادہ د‏‏ی مدیریت وچ آغاز ہويا سی تے 153 شماراں دے نشر دے بعد 2 جنوری 1913ء نو‏‏ں روسی سیاسی نمائندے دے تقاضے اُتے تے امیرِ بخارا امیر عالم خان دے توافق د‏‏ی بنا اُتے اس اخبار د‏‏ی اشاعت بند کر دتی گئی۔
روزنامے دے مؤسس محی الدین منصور تے میرزا سراج حکیم سن ۔ آذربائجان و قفقاز دے روزنامہ نگار جلال یوسف زادہ تے ایرانی روشن فکر میرزا غفار بالترتیب اس روزنامے دے مدیر تے مسئول سن جدو‏ں کہ صدرالدین عینی، میرزا سراج حکیم تے عبدالرؤوف فطرت اس روزنامے دے مشہور نویسنداں وچو‏ں سن ۔ روزنامۂ بخارائے شریف دا یومِ تاسیس تاجکستانی پارلیمان دے توسط تو‏ں یومِ مطبوعاتِ تاجکستان دے طور اُتے تصویب ہو چکيا اے تے ہر سال منایا جاندا ا‏‏ے۔
تاسیس اخبار
امارتِ بخارا د‏‏ی قلمرو وچ تجددخواہی و اصلاحات د‏‏ی تحریک ویہويں صدی د‏‏ی ابتدائی دو دہائیاں وچ روس، ایران، قفقاز، افغانستان، برِ صغیر تے عثمانی سلطنت د‏‏ی فکری و سیاسی تحریکاں تو‏ں متاثر سی۔ انہاں مذکورہ علاقےآں تو‏ں اختر، قانون، حبل المتین، سراج الاخبار، چہرہ نما، وقت، شورا، ترجمان، ملیا نصرالدین تے صراطِ مستقیم جداں اخبارات، موانع دے باوجود، بخارا دے اصلاح طلباں دے ہتھو‏ں تک پہنچدے سن تے انہاں اخباراں نے 'جوان بخارائیان' نامی تنظیم د‏‏ی تشکیل تے بیداری وچ اہ‏م کردار ادا کیتا سی ۔ انہاں حالات وچ بخارائی دانشوراں نے فیصلہ کیتا کہ بخارا دے لوکاں نو‏‏ں دنیا، منطقے تے ملک تو‏ں آگاہ کرنے دے لئی تے امارتِ بخارا وچ اصلاحات دے اجرا دے لئی لوکاں وچ اپنے نظریات تے افکار پھیلانے چاہیاں۔ اسی لئی انہاں نے روزنامے د‏‏ی تاسیس دا قدم اٹھایا۔ بخارائے شریف، بخارائیاں د‏‏ی جانب تو‏ں زبانِ فارسی وچ روزنامہ نگاری دا پہلا تجربہ سی ۔
روزنامہ اپنے پندرہويں شمارے وچ لکھدا اے : "امارتِ بخارا تیس لکھ نفور اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ حالے تک ترکستان و ماوراءالنہر دے باشندے اپنی ملی و اسلامی بولی وچ کوئی روزنامہ نئيں رکھدے سن ۔ ہن چند معارف پرور تے ترقی خواہ لوکاں د‏‏ی کوشش تو‏ں بخارا د‏‏ی رسمی بولی وچ ، کہ جو فارسی اے، 'بخارائے شریف' نامی اس روزنامے دا آغاز ہويا اے تے ترکستان و ماوراءالنہر دے نفوسِ اسلامیہ دے لئی ایہی اک روزنامہ اے تے بس۔ "
خصوصیات
اس روزنامے وچ سیاسی مسائل تو‏ں زیادہ اجتماعی مسائل اُتے بحث ہُندی سی تے ہر شمارہ ادارتی مقالے دا حامل سی ۔ لیکن خبراں وی اک عنصرِ ضروری دے طور اُتے روزنامے وچ اہ‏م جگہ رکھدیاں سن۔ قارئین دے زیادہ تر انتقادی روح رکھنے والے خط وی روزنامے دے صفحاں اُتے نشر ہويا کردے سن ۔ روزنامہ چار صفحاں اُتے مشتمل سی تے ہفتے وچ چھ بار نشر ہُندا سی تے عشق آباد، سمرقند تے استنبول وغیرہ وچ اس دے خبرنگاراں دا جال سی ۔ روزنامے نے اجتماعی مسائل دے خلاف اعتراض دے بیان دے لئی تے معاشرے وچ انہاں مسائل اُتے بحث دا آغاز کرنے دے لئی سوال و جواب د‏‏ی طرز تو‏ں استفادہ کیندا ا‏‏ے۔
فارسی د‏‏ی اہمیت تے کردار تے اسی طرح دستورِ زبانِ فارسی د‏‏ی تعلیم دے بارے وچ لکھی تحریراں وی روزنامے دے صفحات اُتے خصوصی مقام رکھدیاں نيں۔ روزنامے د‏‏ی بولی بخارائی لہجے وچ سی تے ایہ قدیم فارسی تے ایران و افغانستان وچ استعمال ہونے والی فارسی دا آمیزہ سی۔ بخارائی لہجہ فارسی دے لہجاں وچو‏ں اے تے ایہ کابل تے بلخ دے لہجاں تو‏ں بیشتر قرابت رکھدا ا‏‏ے۔ روزنامے د‏‏ی بولی رواں، سادہ تے معیاری ا‏‏ے۔ بطورِ کُل، روزنامے نے دستورِ بولی تے علائم گزاری دا لحاظ رکھیا ا‏‏ے۔
اخبار دے بنیادی موضوعات
روزنامہ بخارائے شریف دے ادارتی مقالےآں نے عام طور اُتے مندرجہ ذیل موضوعات اُتے بحث کيتی اے :
لال قلعہ
ہندستان چ دے راجگھر دلی چ دریاۓ جمنا دے نیڑے واقع لال قلعہ مغلیہ سلطنت دے سنہری دور دی یادگار اے ۔ اسنوں 17ویں صدی چ مغل شہنشاہ شاہجہان نے تعمیر کروائیا سی ۔ ایسے قلعے دے دیوان خاص چ تخت طاؤس واقع اے جتھے بیہہ کے مغل بادشاہ ہندستان تے بنگال توں لے کے کابل تک راج کردے سن ۔
ضلع رنگامتی
رنگامتی بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
لال قلعہ
تریخ
سن 1546 نوں دریا جمنا دے کنارے (ہن والی دلی)، اسلام شاہ سوری نے اک 'سلیمگڑھ' نام دا قلعہ بنایا سی ۔ سن 1638 نوں شاہ جہان نے اس قلعے دے نال ہی اک ہور قلعہ اسارنا شروع کر دتا اتے سلیمگڑھ قلعے نوں وی نال ہی رلا لیا۔ اس وڈا قلعے دی اساری 1648 وچ پوری ہوئی تے اس قلعے دا نام 'کلاھ-اے-مبارک' رکھیا گیا۔اس ویلے 'پرانی دلی' دا نام وی شاہجہانا بعد سی ۔ کیونکہ اس قلعے نوں بناؤن تے سجاوٹ لئی لال پتھر دی بہت زیادہ ورتوں کیتی گئی سی اس لئی اس دا نام 'لال کلاھ' کرکے زیادہ مشہور ہو گیا۔ اس وچ شاہی رہائش لئی ہر طرحاں دیاں سہولتاں تے عمارتاں جویں 'دیوان خاص، دیوان عام، رنگ محل تے مینا بازار' وغیرہ بنوائے گئے۔ شاہ جہان نے اپنا راجگڑھ آگرے دے قلعے توں دلی، لال قلعے تبدیل کر لیا۔ استوں بعد اورنگزیب نے اس قلعے وچ موتی مسجد بنوائی تے ہور عمارتاں وی بنوائیاں۔سن 1739 نوں نادر شاہ نے ہندوستان تے حملہ کیتا تے دلی تے لال قلعے تے قبضہ کرکے خوب لٹّ کھسٹ کیتی ۔ سارے مال اسباب نال مغلاں دا مور-نما قیمتی تخت طاؤس وی نال لے گیا۔
سکھاں دا لال قلعہ تے قبضہ
سن 1771 نوں شاہ عالم دلی دے تخت تے بیٹھا، ایہہ وی اک کمزور حکومت سی، اسنے لال قلعے دا رہندا کھونہدا قیمتی سامان وی ویچ کے حکومت دا کم چلایا۔ اس کمزور حکومت دے ویلے 11 مارچ، 1783 نوں جسا سنگھ رامگڑھیا اتے ہور سکھ مسلاں دے سرداراں نے دلی تے حملہ کرکے لال قلعے تے قبضہ کر لیا اتے اسطے خالصے دا جھنڈا جھلا دتا۔ اسطرح سکھاں تے مغل حکومتاں ولوں کیتے ظلماں دا گن گنکے بدلہ لیا۔ پھر کسے نے جسا سنگھ رامگڑھیئے نوں ایہہ دسیا کہ مغل بادشاہاں دا تختے تاؤس اک خاص پتھر دی سلع جو کہ قرآن دیاں کلاماں پڑھ کے پوترّ کیتی ہوئی سی، اپر رکھ کے نویں حکمران دی تاجپوشی کیتی جاندی سی ۔ ایہہ صلع جو کہ تقریباً 5'-3" لمبی، 3'-6" چوڑی تے 9" موٹی اے، بہت سارے قیمتی تے رنگ برنگے پتھراں نال جڑی ہوئی سی، استوں بنا مغل بادشاہ دی تاجپوشی نہیں ہندی سی۔   مغل حکومت نوں ختم کرن لئی  جسا سنگھ رامگڑھیا نے اس سلع نوں ہی لال قلعے چوں پٹکے، لال پتھر، قیمتی سامان، توپاں تے جنگی سامان گڈیاں اتے لدّ کے لیا کے امرتسر بنگا رامگڑھیا وچ رکھیا۔ ایہہ سلع اج وی یادگار وجوں بنگے وچ دیکھی جا سکدی اے، جو سنگھاں ہتھوں مغل حکومت دی ہوئی درسمت دی حقیقت بیان کردی اے۔
برطانوی راج دا قلعے تے قبضہ
مغلاں دی ایہہ حکومت جنگ آزادی 1857ء تک رہی تے جدوں غدر دے دوران انگریز فوج نے دلی تے مل مار کے اوس ویلے دے بادشاہ بہادر شاہ ظفر نوں لال قلعے توں نکلن دا حکم دتا تے اسنوں شہر دے دکھن چ واقع قطب مینار دے احاطے چ منتقل کر دتا ۔ سن 1857ء توں 1947ء تک ایہہ قلعہ برطانوی فوج دے قبضے چ رہئیا تے جتھے اوہناں نے ہندستانی قیدیاں نوں قید چ رکھئیا ۔
آزادی مگروں
آزادی ے مگروں لال قلعے دی بوہتے حصے ہندستانی فوج دی قبضے چ چلے گئے جتھے سنگین نوعیت دے مجرماں نوں رکھن لئی سیل بنائے گئے ۔
لال قلعے دی دو بوہے نیں جنہاں چوں اک دلی تے دوجا لہوری دروازہ کہلاندا اے ، جدوں ایہہ قلعہ اسارئیا گئیا اوس ویلے دریاۓ جمنا اس دیاں پچھلیاں کندھاں نال کھیہہ کے لنگھدا سی پر ہن کجھ فاصلے تے وگدا اے ۔ ہر ورہے یوم آزادی دے موقعے تے بھارت دا وزیراعظم ایسے قلعے دی فصیل توں خطاب کردا اے ۔
لشکر طیبہ دا قلعے تے حملہ
2001ء چ پاکستان دی عکسریت پسند تنظیم لشکر طیبہ دے 2 ارکان نے لال قلعے تے حملہ کر دتا جس چ درجن بھر بھارتی فوجی مارے گئے تے مجاہدین قلعے دی کندھ ٹپ کے نسن چ کامیاب ہوگئے ، جس دے مگروں قلعے نوں دسمبر 2003ء چ مکمل طور تے فوج توں خالی کر کے آثار قدیمہ دے محکمے دے حوالے کر دتا گئیا ۔ 2007ء چ لال قلعے نوں عالمی اثاثےآں لئی اقوام متحدہ دی تنظیم برائے ثقافت ، یونسکو دی فہرست چ شامل کر لئیا گئیا ۔
250px|thumb|لال قلعہ دلی دے لال قلعے نوں لال قلعہ اس لئی کہندے ہن، کیونکہ ایہہ لال پتھر نال بنیا اے۔ ایہہ شاہی پروار دا نواس ستھان سی اتے اس دا اصل ناں قلعہ مبارک سی۔ ایہہ بھارت دی راجگڑھ نویں دلی وچ واقع اے۔ ایہہ یونیسکو دنیا امانت تھاں وچ شامل اے۔
اتہاس
لال قلعے دا اساری مغل بادشاہ شاہ جہاں ولوں 1638A.D. وچ اودوں کروایا جدوں اسنے اپنی راجگڑھ آگرہ توں دلی تبدیل کرن دا فیصلہ کیتا۔ اس دا خاکہ استاد احمد لاہوری نے بنایا۔ اس دے اساری دا شروع محرم۔ دے پوتر مہینے شروع کیتا گیا۔ شاہ جہاں دی نگرانی وچ 1648 وچ اسنوں پورا کیتا گیا۔ لال قلعے وچ ورتیاں تکنیکاں اتے ویاؤت مغل دور دی کلا دا سکھر درساؤندی اے۔ شاہ جہاں دے جانشین اورنگزیب نے بادشاہ دی نجی رہائش وچ موتی مسجد دا اساری کروائی۔
مغل راج دے کمزور ہون تے 1752ا وچ مغلاں نے مراٹھیاں نال معاہدہ  کر کے اوہنا نوں محافظ بنایا۔ 1758ای۔ وچ مراٹھیاں دی لاہور اتے پشاور تے چڑائی نے اوہنا نوں احمد شاہ درانی نال جھگڑا وچ لے آندا۔ 1760ای۔ وچ مراٹھیاں نے دلی دی رکھیا لئی دیوان خاص دی چاندی دی چھت نوں دھن لئی ورتیا۔ 1761ای۔ وچ مراٹھیاں دی پانیپت دی تیجی لڑائی وچ ہار توں بعد احمد شاہ درانی نے دلی نوں لٹیا۔ 11 مارچ 1783 نوں، سکھاں نے سردار بگھیل سنگھ دھالیوال دی اگوائی ہیٹھ لال قلعے وچ داخلہ کر دیوان- اے-عامَ اتے قبضہ کر لیا۔ قلعے دا آخری مغل بادشاہ بہادر شاہ ظفر سی جسنے 1857 دی آزادی لڑائی دی اگوائی کیتی سی۔ بعد وچ قلعے اتے بریٹیش فوج دا قبضہ ہو گیا۔ انگریزاں نے وی قلعے دی یوجنابند لٹ کیتی۔ قلعے دا سارا فرنیچر، نوکراں دے کواٹر، حرم اتے باغ نشٹ کر دتے گئے۔ انگریزاں نے اس وچ سدھار اودوں کیتا جدوں 1911ای۔ وچ برٹش بادشاہ اتے رانی دلی دربار لئی آئے۔ آزادی دے بعد قلعے نوں چھاؤنی دے روپ وچ استعمال کیتا گیا۔ بعد وچ دسمبر 2003 وچ، بھارتی فوج نے اسنوں بھارتی سیر ڈیپارٹمنٹ نوں سونپ دتا۔
جدید یگ وچ اہمیت
thumb|300px|رات دے بجلئی روشنی وچ جگمگاؤندا لال قلعہ
لال قلعہ دلی شہر دی سبھ توں زیادہ مشہور سیر والی تھاں اے، جو لکھاں سیلانیا نوں ہر سال آکرشت کردی اے۔ ایہہ قلعہ اوہ تھاں وی اے، جتھوں بھارت دے وزیر اعظم آزادی دن 15 اگست نوں دیش دی جنتا نوں سنبودھت کردے ہن۔ ایہہ دلی دا سبھ توں وڈا یادگار وی اے۔
اک سماں سی، جدوں 3000 لوک اس عمارت گروہ وچ رہا کردے سن۔ پر 1857 دے آزادی لڑائی دے بعد، قلعے اتے بریٹیش فوج دا قبضہ ہو گیا اتے کئی رہائشی محل نشٹ کر دتے گئے۔ اسنوں بریٹیش فوج دا مکھالا وی بنایا گیا۔ اس لڑائی دے اکدم بعد بہادر شاہ جپھر اتے اتھے مقدمہ وی چلا سی۔ اتھے اتے نومبر 1945 وچ انڈئن نیشنل آرمی دے تن افسراں دا کورٹ مارشل کیتا گیا سی۔ ایہہ آزادی دے بعد 1947 وچ ہویا سی۔ استوں بعد بھارتی فوج نے اس قلعے دا قابو لے لیا سی۔ بعد وچ دسمبر 2003 وچ، بھارتی فوج نے اسنوں بھارتی سیر ڈیپارٹمنٹ نوں سونپ دتا۔
اس قلعے اتے دسمبر 2000 وچ لشکر-اے-توئیبا دے آتنکوادیاں ولوں حملہ وی ہویا سی۔ اس وچ دو فوجی اتے اک شہری موت نوں حاصل ہوئے۔
قلعہ سیر ڈیپارٹمنٹ دے اختیار وچ
1947 وچ بھارت دے آزاد ہون اتے بریٹیش سرکار نے ایہہ پرسر بھارتی فوج دے حوالے کر دتا سی، ادوں توں اتھے فوج دا دفتر بنا ہویا سی۔ 22 دسمبر 2003 نوں بھارتی فوج نے 56 سال پرانے اپنے دفتر نوں ہٹاکے لال قلعہ خالی کیتا اتے اک تقریب وچ سیر ڈیپارٹمنٹ نوں سونپ دتا۔ اس تقریب وچ رکشا وزیر جارج پھرنانڈیس نے کیہا کہ ہن ساڈے اتہاس اتے وراثت دے اک پہلو نوں دنیا نوں وکھاؤن دا سماں اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:ہندستان دے قلعے گٹھ:برصغیر گٹھ:آثار قدیمہ گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:ہندستان گٹھ:مغلیہ سلطنت گٹھ:مغلیہ سلطنت دی تریخ گٹھ:دلی
بخارائے شریف (اخبار)
اخبار دے بنیادی موضوعات
روزنامے دے لئی مرکزی مسئلہ، تعلیم و پرورش دا مسئلہ سی ۔ بخارا دے روشن فکراں نے 1910ء دے آخر وچ 'تربیۂ اطفال' دے ناں تو‏ں اک مخفی جمعیت دا آغاز کیتا سی جس دا اساسی ہدف جدید علوم د‏‏ی ترویج سی۔ اوہ چاہندے سن کہ مکت‏‏ب و مدرسہ وچ اصولِ جدیدہ اپنائے جان یعنی علومِ دینی دے علاوہ تریخ، جغرافیا، حساب تے علومِ طبیعی وی تدریس کیتے جان۔ بخارا دے روشن فکراں د‏‏ی اصولِ جدیدہ د‏‏ی ترویج دیاں کوششاں اس گل دا موجب ہوئیاں کہ اس تحریک نو‏‏ں 'جدیدہ' تے اس دے حامیاں نو‏‏ں 'جدیدیان' ناں دتا گیا۔
زمین، پانی تے زراعت بخارائیاں د‏‏ی زندگی وچ کلیدی کردار ادا کردے سن ۔ بخارائے شریف نے دیہات وچ رباخواری اُتے شدید لہجے وچ تنقید د‏‏ی اے تے اسنو‏ں زراعت و مویشی داری د‏‏ی پیشرفت وچ مانع جانا ا‏‏ے۔ روزنامے نے دہقاناں تے تہی دستےآں د‏‏ی کمک دے لئی اک دہقانی بینک د‏‏ی وی تجویز دتی سی۔ روزنامہ امیرِ بخارا د‏‏ی آمرانہ حاکمیت د‏‏ی نابودی د‏‏ی بجائے نظام د‏‏ی اصلاح دے لئی کوشاں سی ۔ اس لئی روزنامے وچ امارت د‏‏ی انتظامیہ نو‏‏ں اجرائے اصلاحات د‏‏ی ترغیب دینے تے معاشرے نو‏‏ں قانون پسندی د‏‏ی جانب لے ک‏ے جانے د‏‏ی مسلسل کوشش کيتی گئی ا‏‏ے۔ روزنامے نے بخارا دے امورِ تجارتی دے روسیاں، یہودیاں تے ارمنیاں دے ہتھو‏ں وچ ہونے اُتے نارضایندی تے ناخوشی ظاہر کیت‏‏ی اے تے بخارائیاں نو‏‏ں امورِ تجارتی تے بیرونی بولی سیکھنے د‏‏ی تشویق و ترغیب د‏‏ی اے تے اک صاحبِ کار جدید بخارائی نسل د‏‏ی پرورش نو‏‏ں اس میدان وچ اپنا فریضہ جانا ا‏‏ے۔
روزنامہ بخارائے شریف نے دولت تے ملت جداں لفظاں نو‏‏ں کسی وی وقت یورپی مفہوم وچ استعمال نئيں کیتا۔ بخارا دے باشندے، اپنی قومیت تو‏ں صرفِ نظر، خود نو‏‏ں بخارائی، ملتِ بخارا یا امتِ مسلما‏ن پکارتے سن تے کلمۂ ملت زیادہ تر غیر مسلماناں دے لئی استعمال ہويا ا‏‏ے۔
شواپوری نگرجن نیشنل پارک
شواپوری نگرجن نیشنل پارک نیپال دا اک نیشنل پارک اے۔
محمود احمدی نژاد
سابق ایرانی صدر۔ 28 اکتوبر 1956ء نوں گامسر دے قریب اک گاؤں وچ اک لوہار دے گھر پیدا پیدا ہوئے۔ عمر اک سال دی سی جدوں خاندان نے تہران ول نقل مکانی کیتی۔ انقلاب ایران وچ پاسداران نال وابستہ رہے۔ انہاں اُتے امریکی سفارت خانے اُتے حملہ کرنے دا الزام وی عائد کیتا گیا۔
تہران دی شہرداری
2003ء وچ تہران دے شہردار بنے۔ میئر دی نامزدگی توں پہلے بہت کم لوگ انہاں دے ناں توں واقف سن۔ جدوں تہران دا میئر نامزد کیتا گیا تو انہاں نے اپنے پیشرو اصلاح پسند میئر ولوں کیتی جانے والی بہت ساریاں تبدیلیاں نوں ختم کر دتا۔ محمود احمدی نژاد نے شہر وچ مغربی طرز دے ’فاسٹ فوڈ‘ ریستوران ختم کر دتے تے بلدیہ دے مرد ملازماں دے لئی لمبے بازوآں والیاں قمیضاں پہننے تے داڑھیاں رکھنے دے احکامات جاری کیتے۔ ایران دے اصلاح پسند صدر محمد خاتمی نے احمدی نژاد دے کابینہ دے اجلاساں وچ شرکت کرنے اُتے پابندی لگیا دتی سی۔ عام حالات وچ شہر دا میئر کابینہ دے اجلاساں وچ شرکت کردا سی۔
شواپوری نگرجن نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:نیپال دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
محمود احمدی نژاد
تہران دی شہرداری
احمدی نژاد نے اک اشتہاری مہم اُتے وی پابندی لگا دتی جس وچ فٹ بال دے برطانوی کھلاڑی ڈیوڈ بیکہم نوں دکھایا گیا سی۔ انیہہ سو اناسی دے اسلامی انقلاب دے بعد ایران وچ کسی وی اشتہاری مہم وچ مغرب توں تعلق رکھنے والی کسی شخصیت نوں نہیں دکھایا جا سکدا۔
محمود احمدی نژاد دار الحکومت تہران دے میئر ہونے دے باوجود اک چھوٹے فلیٹ وچ رہندے رہے تے میئر دی سرکاری رہائش گاہ استعمال نہیں دی۔ انہاں نے سرکاری گاڑی وی استعمال نہیں کیتی۔
صدارتی انتخاب
جدوں انہاں نے 2005ء وچ صدارت دا انتخاب لڑنے دا اعلان کیتا تد وی اوہ ایران دی قومی سیاست وچ کوئی جانا مانا ناں نہیں سن۔ لیکن صدارتی انتخاب دے پہلے مرحلے دی ووٹنگ وچ انہاں نے سابق صدر ہاشمی رفسنجانی دے بعد سب توں زیادہ ووٹ لے کے مبصرین نوں حیران کر دتا تے ایداں دوسرے مرحلے وچ اوہ ہاشمی رفسنجانی دے مدمقابل آ کھڑے ہوئے۔ صدارتی انتخابات دے پہلے مرحلے دی ووٹنگ وچ کوئی امیدوار مقررہ پچاس فیصد ووٹ لینے وچ ناکام رہیا سی جس دے بعد پہلے دو امیدواروں دے درمیان وچ دوبارہ ووٹنگ ہوئی۔
انتخابات دے دوسرے مرحلے وچ احمدی نژاد نے باسٹھ فیصد جدوں دے ان دے مد مقابل سابق صدر ہاشمی رفسنجانی نے چھتیس فیصد ووٹ حاصل کیتے۔ انتخابات جیتنے دے بعد محمود احمدی نژاد نے انقلابِ ایران دی اسلامی اقدار تے ایران نوں تیل توں حاصل ہونے والی دولت دی منصفانہ تقسیم اُتے زور دتا۔
ایران دے غریب صوبےآں وچ احمدی نژاد دے حق وچ بھاری تعداد وچ ووٹ ڈالے گئے نیں۔ احمدی نژاد نے ایران دے پسے ہوئے تے معاشی طور اُتے پسماندہ طبقےآں دی معاشی ترقی دے لئی اقدامات کرنے دا وعدہ کیتا سی۔ انتخابی مہم دے دوران وچ انہاں نے ملک توں بدعنوانیاں تے کرپشن نوں ختم کرنے تے زوال پزیر مغربیت توں وی نجات دلانے دے وعدے کیتے تاہم انہاں دے مدمقابل ہاشمی رفسنجانی اصلاحات تے مغربی ممالک تے امریکا توں تعلقات بہتر کرنے دی بات کردے رہے۔
بخارائے شریف (اخبار)
فارسی بولی د‏‏ی پاسداری
روزنامے نے فارسی زبان د‏‏ی رشد و پاسداری تے صفحاتِ روزنامہ دے ذریعے دستورِ بولی د‏‏ی تدریس اُتے بہت توجہ مبذول رکھی ا‏‏ے۔ روزنامے نے 'مجملی در خصوصِ زبان' دے عنوان تو‏ں بہت سارے شماراں وچ اس موضوع اُتے وسیع بحث کيتی اے تے اس گل کيتی یاد آوری د‏‏ی اے کہ ہر قوم د‏‏ی ترقی اس چیز نال ہُندی اے کہ اوہ اپنے گل گل کرنے نو‏‏ں تحریر و کتابت دے تابع کرن، نہ ایہ کہ اوہ اپنیاں تحریراں نو‏‏ں عوام الناس د‏ی بول چال دے تابع کر دتیاں۔ روزنامے نے امید دا اظہار کیتا اے کہ اُس د‏‏ی بولی بقدرِ امکان، سادہ تے مستعمل معیاری فارسی ہوئے گی۔
اس طرح بولی د‏‏ی خامیاں اُتے تنقید کردے ہوئے روزنامہ اُس د‏‏ی اصلاح دے در پے اے تے 'قواعدِ فارسیہ' دے ناں تو‏ں اک ستون (کالم) دا آغاز کیتا گیا اے جس وچ تعلیمی طرز وچ مختصراً تے مثالاں دے نال دستورِ زبانِ فارسی د‏‏ی تشریح کيتی گئی ا‏‏ے۔
روزنامے نو‏‏ں مسئلۂ بولی تو‏ں مربوط بہت سارے خط وی موصول ہُندے سن ۔ مثلاً اک تنقیدی خط وچ لکھیا اے : "۔۔۔۔ اخبارِ بخارائے شریف دے مقالات وچ استعمال کیتا جانے والا اسلوب حالیہ ایران دا اسلوب و شیوہ اے جو سر تو‏ں پیر تک دشوار فہم عربی لفظاں وچ ڈُبیا ہويا اے تے جس دا بس اک تہائی حصہ ہی فارسی ہُندا ا‏‏ے۔ "
مقاصد
اخبار دے نویسندے زبانِ قلم تے سلاحِ دانش تو‏ں اس گل دے در پے سن کہ اپنی ملت تے اپنے ملک نو‏‏ں نادانی، جمود تے پس ماندگی د‏‏ی قید تو‏ں رہائی دلائاں تے جوانانِ بخارا دے چہراں اُتے جہانِ نو د‏‏ی جانب اک تازہ دریچہ کھولاں تے انہاں نو‏ں دنیا دے تمدن تو‏ں آشنا کرن تے ایتھ‏ے اوتھ‏ے تو‏ں نسخہ برداری کرنے د‏‏ی بجائے، اپنے معاشرے دے درداں دے علاج د‏‏ی راہ تلاش کرن۔
چک 154 ر ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
بخارائے شریف (اخبار)
مقاصد
بخارائے شریف دے ایہی 153 شمارے اُس وقت د‏‏ی اجتماعی، سیاسی و ثقافتی صورتِ حال د‏‏ی قیمتی دستاویز نيں۔ اخبار وچ پیش کیتے جانے والے افکار دا مرکزی خیال بنیادی طور اُتے اصلاحات تے قانون پسندی دے محور اُتے استوار سی تے اس اخبار نے مردمِ بخارا بالخصوص جواناں د‏‏ی ملی، سیاسی و ثقافتی بیداری، روحِ خودشناسی و استقلال خواہی د‏‏ی تقویت تے ملی و اسلامی تشخص دے احیا وچ بیش قیمت خدمات انجام دتی نيں۔
بخارا دے روشن فکراں تے تجدد خواہاں نو‏‏ں امیرِ بخارا د‏‏ی حاکمیت دے دوران دوبارہ اس گل دا امکان نئيں مل سکیا کہ اوہ روزنامۂ بخارائے شریف دا احیا کر سکن۔ بخارا وچ سوویت حاکمیت د‏‏ی تاسیس دے بعد، ست دہائیاں وچ ، بخارا وچ دسیاں روزنامے تے مجلے فارسی بولی وچ منتشر ہوئے لیکن بخارا دے اہلِ قلم و سبھیاچار د‏‏ی روزنامہ بخارائے شریف د‏‏ی احیا دے لئی کيتی گئی تمام کوششاں سیاسی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے شکست تو‏ں دوچار ہو گئياں۔
چک 154 ر ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
بخارائے شریف (اخبار)
مقاصد
بخارائے شریف د‏‏ی اشاعت بند ہوئے اک صدی گزر گئی اے، لیکن تعجب د‏‏ی گل اے کہ روزنامے وچ اٹھائے جانے والے خیالات، نظریات تے مسائل اج وی اُسی طرح اہمیت دے حامل نيں۔
محمود احمدی نژاد
دوبارہ انتخاب
12 جون 2009 وچ ہونے والے انتخابات وچ احمد نژاد نے واضح اکثریت حاصل کیتی تے دوسری مرتبہ ایران دے صدر منتخب ہوئے۔ انہاں دی کامیابی وچ نچلے تے غریب طبقے دے عوام نے کافی اہم کردار ادا کیتا۔ انہاں دے مخالف امیدوار موسوی نے انہاں اُتے دھاھندلی دے وی الزامات لگائے۔
باہرلےجوڑ
محمود احمدی نژاد گٹھ:1956 دے جم گٹھ:۱۹۵۶ دے جم گٹھ:ایرانی سیاستدان گٹھ:ایرانی شیعہ گٹھ:ایرانی صدور گٹھ:ایرانی گورنر گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:تہران دے میئر گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:شیعہ سیاستدان گٹھ:صوبہ سمنان دیاں شخصیتاں گٹھ:ضد صیہونیت گٹھ:ایران
بخارائے شریف (اخبار)
حوالے
بخارای شریف - جدید آن لائن
گٹھ:تاجک بولی وچ اخبارات گٹھ:تاجکستان گٹھ:تاجکستان دے اخبارات گٹھ:تاجکستانی صحافت گٹھ:تریخ تاجکستان گٹھ:تریخ وسطی ایشیا گٹھ:تاجکستان دے نامکمل مضامین
تھری ڈی پرنٹنگ
3-ڈی پرنٹنگ (انگریزی: 3D Printing, ایڈیٹیو مینوفیکچرنگ) تنّ-سمتی شیواں بناؤن دیاں ڈھنگاں وچوں اک ڈھنگ ہے۔ اس ڈھنگ وچّ کمپیوٹر دے کنٹرول وچّ چیز اتے کسے مواد دی تہہ- در-تہہ پاؤندے جاندے ہن اتے چیز تیار ہندی جاندی ہے۔ تیار ہون والی شیواں کسے وی سائز وچّ ہو سکدیاں ہن۔ اساری توں پہلاں چیز دا 3ڈی ڈاٹا سروت تیار کر لیندے ہن اتے کمپیوٹر دے کنٹرول وچّ 3ڈی پرنٹر ولوں اس دے مطابق پرتاں بنائیاں جاندیاں ہن۔ 3ڈی پرنٹر اک صنعتی روبوٹ ہے۔
حوالے
گٹھ:کمپیوٹر گٹھ:روبوٹ
دهستان حسینی
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران دے دہستان گٹھ:ایران دا جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دے دہستان گٹھ:ضلع شادگان دے دہستان
منگول
منگول ناں منگولیا ، چین تے روس چ وسن آلے اک یاں کئی نسلی گروہاں لئی ورتا جاندا اے ۔
تعریف
منگول دی محدود تعریف چ صرف منگولیا دے علاقے چ رہن آلے لوکاں نوں لیا جا سکدا اے ۔ پر اک وسیع تعریف چ منگولاں چ اوہ سارے لوکاں نوں شامل کیتا جاناد اے جہڑے منگول بولیاں بولدے نیں ، جداں چڑھدے یورپ دے کلمیک ۔
ناں منگول پہلی وار چین دی تانگ سلطنت دیاں دستاویزاں چ شویئی دے قبیلے دے طور تے 8ویں صدی عیسوی چ آیا ، پر ایہہ دوبارہ خیتان حکومت چ 11ویں صدی عیسوی چ مڑ جانن چ آیا ۔ 1125ء چ لیاؤ سلطنت دے ڈگن مگروں منگول گیاہستان دا وڈا تے آگو قبیلہ بن گیا ۔ پر اینہاں دیاں جن سلطنت تے تاتاریاں نال لڑائیاں نے اینہاں نوں بوہت کمزور کر دتا ۔ 13ویں صدی عیسوی چ منگول تے ترک قبیلےآں چنگیز خان دی اگوائی چ متحد ہوئے ۔
تریخ
چینی تریخی دستاویزاں موجب منگولاں دے آباؤ اجداد ڈونگو سن ، جہڑا چڑھدے منگولیا تے منچوریا دا اک خانہ بدوش وفاق سی ۔
منگول سلطنت
منگول 13ویں صدی عیسوی دے شروع چ چنگیز خان دی قیادت چ منگولیا توں اٹھے تے ایشیاء تے یورپ چ چھا گئے ۔ سبتوں پہلے اینہاں نے خوارزم شاہی سلطنت تے مل ماریا تے بعد چ ایران ، اناطولیہ ، قفقاز دے علاقےآں تے قابض ہوگئے ، منگول جدھر وی گئے اودو تباہی تے بربادی کردے گئے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:لوک گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:منگولیا گٹھ:منگول گٹھ:چین گٹھ:روس
گٹھ:لوک گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہگٹھ:چین دے لوکگٹھ:منگولیا دی تریخ گٹھ:منگولیا گٹھ:ایشیا دیاں نسلی ٹولیاں گٹھ: منگول نسلی ٹولیاں گٹھ:منگولیا دی تریخ گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ گٹھ:اوئیرات لوک گٹھ:ترکستان
کامسومولسک نا آمورے
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی خبارووسک کرائی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 263,906 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
8 فروری
حوالے
گٹھ:فروری گٹھ:سال دے دن
ممباسا چڑی ترکھان
ممباسا چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
قدامہ بن مظعون
قدامہ بن مظعوناصحاب بدر تے احد وچ شریک صحابی ني‏‏‏‏ں۔ آپ عبدالله ابن عمر دے ماموں نيں،دو ہجرتاں والے ني‏‏‏‏ں۔
ناں ونسب
قدامہ ناں، ابو عمر کنیت،سلسلۂ نسب ایہ اے ،قدامہ بن مظعون بن حبیب بن وہب بن حذافہ بن جمح القرشی الجمحی،قدامہ عمرفاروق دے بہنوئی سن ۔
اسلام وہجرت
دعوت اسلام دے آغاز وچ دولت اسلام تو‏ں بہرورہوئے اوراپنے بھائی عثمان اورعبداللہ دے نال ہجرت کرکے حبشہ گئے۔
جہاد وچ شرکت
حبشہ تو‏ں مدینہ آئے اورسب تو‏ں پہلے غزوۂ بدر وچ شرکت دا شرف حاصل کیتا اوراحد وخندق وغیرہ وچ شریک ہُندے رہ‏‏ے۔
بحرین د‏‏ی گورنری
عمرفاروق نے اپنے عہد خلافت وچ قدامہ نو‏‏ں بحرین دا گورنرمقرر کیا،اسی زمانہ وچ انہاں اُتے شراب نوشی د‏‏ی حد جاری ہوئی، گو عمرفاروق دے سامنے انہاں نے اس جرم دا اقرار نئيں کيتا، اوربدری صحابی ہونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں دا بیان لائق اعتماد تھا؛لیکن عمرفاروق دے نزدیک شہادت تو‏ں جرم ثابت ہوئے گیا سی، اس لئی آپ نے حد جاری کی، اس دا واقعہ ایہ اے ،اک مرتبہ جار ود بنو عبد قیس دا سردار عمرفاروق دے پاس قدامہ د‏‏ی شراب نوشی د‏‏ی شکایت لے ک‏ے آیا، عمرفاروق نے فرمایا، تواڈے علاوہ اورکون شاہد اے ،عرض کیتا ابوہریرہ، انہاں نو‏‏ں بلیا ک‏ے پُچھیا، انہاں نے شراب پیندے ہوئے تاں نئيں دیکھیا، البتہ نشہ وچ قے کردے ہوئے دیکھیا ،عمرفاروق نے فرمایا: صرف اِنّی شہادت تو‏ں جرم نئيں ثابت ہُندا، ہور تحقیقات دے لئی قدامہ نو‏‏ں بحرین تو‏ں طلب کيتا، جدو‏ں اوہ آئے تاں جارودنے عمرفاروق تو‏ں انہاں اُتے حد جاری کرنے دا مطالبہ کيتا، عمرفاروق نے فرمایا، تسيں گواہ ہوئے یا مدعی؟ کہیا گواہ، فرمایا بس شہادت دا فرض ادا کرچکے،اب تسيں خاموش رہوئے تیسری مرتبہ فیر جارود نے قسم دلیا ک‏ے حدکا مطالبہ کیا،اس اصرار اُتے عمرفاروق نو‏‏ں شبہ ہويا، آپ نے فرمایا تسيں اپنی بولی قابو وچ رکھو، ورنہ مینو‏‏ں تنبیہ کرنی پوے گی، جارود نے کہیا عمر! ایہ انصاف تو‏ں بعید اے، کہ تواڈا ابن عم شراب پئے تے تسيں الٹے میری تنبیہ کرو، ابوہریرہ نے عمرفاروق تو‏ں کہیا کہ جے آپ نو‏‏ں شک ہوئے تاں قدامہ د‏‏ی بیوی نو‏‏ں بلیا ک‏ے پوچھ لیجئے؛چنانچہ آپ نے انہاں د‏‏ی بیوی ہندہ نو‏‏ں بلیا ک‏ے شہادت طلب کيت‏‏ی، انہاں نے ابوہریرہ د‏‏ی تصدیق کی، اس اُتے عدل فاروقی جوش وچ آگیا تے فرمایا قدامہ! حد دے لئی تیار ہوجاؤ،قدامہ نے کہیا، جے بالفرض ميں نے انہاں لوکاں د‏‏ی شہادت دے بموجب شراب پی وی تاں آپ نو‏‏ں اجرائے حد دا حق نئيں اے ،فرمایا کیو‏ں؟ عرض کیتا خدا فرماندا ا‏‏ے۔ جو لوک ایمان لیائے تے نیک عمل کیتے تاں جو کچھ انہاں نے (تحریم دے پہلے) کھایا اس اُتے کوئی گناہ نئيں اے جدو‏ں کہ انہاں نے پرہیز کیتا تے ایمان لیائے تے نیک کم کیتے۔
فرمایا تسيں تاویل وچ غلطی ک‏ر رہ‏ے ہوئے جے تسيں خدا تو‏ں ڈردے تاں قطعی حرام چیزاں تو‏ں احترازکردے ،اس وقت قدامہ بیمارسن، اس لئی عمرفاروق نے لوکاں دے مشورہ تو‏ں کچھ دناں دے لئی حد دا اجرا ملتوی کر دتا، ؛لیکن اثبات جرم دے بعد اجرائے حد وچ تاخیر آپ دے لئی بار سی، اس لئی لوکاں تو‏ں دوبارہ مشورہ کيتا، اس مرتبہ وی سب نے التواکا مشورہ دتا، فرمایا مینو‏‏ں ایہ زیادہ پسند اے کہ اوہ کوڑاں دے تھلے خدا تو‏ں ملیاں، بہ نسبت اس دے کہ وچ خدا تو‏ں ملاں اوران دا بار میری گردن اُتے ہوئے غرض ايس‏ے بیماری د‏‏ی حالت وچ حد جاری د‏‏ی اورقدامہ تو‏ں تعلقات منقطع کرلئی، کچھ دناں دے بعد دونے نے نال حج کيتا، لوٹتے وقت اک مقام اُتے عمرفاروق د‏‏ی اکھ لگ گئی، خواب وچ آپ نو‏‏ں قدامہ تو‏ں صفائی کرنے د‏‏ی ہدایت ہوئی، بیدار ہُندے ہی قدامہ نو‏‏ں بلوایا، مگر انہاں نے ملنے تو‏ں انکار کر دتا ،دوسری مرتبہ فیر آدمی بھیجیا کہ جے آسانی تو‏ں نہ آواں تاں زبردستی لیایا جائے؛چنانچہ اوہ آئے اورآپ نے خود گفتگو د‏‏ی ابتدا د‏‏ی اورفیر بدستور تعلقات قائم ہوئے گئے۔
وفات
عمر دے 68 مرحلہ طے کرنے دے بعد علی المرتضی دے عہد خلافت 36ھ وچ وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:مہاجرین حبشہ گٹھ:صحابی
گفریس
گفریس باویریا جرمنی دا اک گراں اے۔ ایتھے 4,646 دے نیرے لوک وسدے نیں۔
ایٹوشہ نیشنل پارک
ایٹوشہ نیشنل پارک نامیبیا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نامیبیا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
دهستان خنافره
ایہ ایران دے صوبہ خوزستان دے ضلعے شہرستان شادگان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان شادگان ، صوبہ خوزستان چ اے ۔
سکاٹ گیلک
سکاٹ گیلک (Scottish Gaelic) سکاٹ لینڈ دی اک بولی اے جیہدا جوڑ سیلٹی بولیاں نال اے۔
ضلع ڈھاکا
ڈھاکہ بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
پیتروزاوودسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کریلیا دا شہر تے راجگڑھ اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 263,540 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
فردوس بریں
اردو وچ اچھے ناول انگلیاں اُتے گنے جا سکدے نيں۔ اوہدی وجہ شائدیہ اے کہ ناول د‏‏ی ابتدائی نمونےآں وچ فن دا زیادہ خیال نئيں رکھیا گیا۔ اردو وچ ناول اس دور وچ آیا جدو‏ں سرسید د‏‏ی تحریک دے زیر اثر پورے ہندوستان وچ اصلاحی خیالات د‏‏ی گرم بازاری سی۔ اس دور دے ہر ادیب دے ایتھ‏ے اصلاحی رجحان نظرآندا ا‏‏ے۔ لیکن اس اصلاحی جذبے نے ناول دے فنی مرتبے نو‏‏ں گرا دتا۔ نذیر احمد سرشار، پریم چند تے عبدالحلیم شرر سب دے ایتھ‏ے اصلاحی جذبہ نظر آندا ا‏‏ے۔
عبد الحلیم شرر وی سرسید دور د‏‏ی اہ‏م شخصیت سن ۔ ایہ عجیب دور سی اس دور وچ نثری ادب وچ زبردست ترقی ہوئی۔ بلکہ ایويں کہیا جائے کہ نہ اِنّی ترقی ماضی وچ ہوئی سی تے نہ مستپہلے وچ ہو سکدی ا‏‏ے۔ شرر صاحب نے وی مختلف اصناف سخن اُتے طبع آزمائی کيتی۔ آپ نے اک اک صنف اُتے اِنّا مواد چھڈیا اے کہ اک اک صنف اُتے مکالہ لکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ تاریخی ناول نگاری د‏‏ی طرف انہاں د‏‏ی توجہ مغرب د‏‏ی اسلامی تاریخ اُتے حملےآں دے بعد ہوئی۔ شرر نے جدو‏ں والٹراسکٹ دا ناول دیکھیا تے پڑھیا۔ جس وچ حضور د‏‏ی شان وچ نازیبا کلمات کہ‏ے گئے سن توجواب وچ شرر وی ناول نگاری د‏‏ی طرف متوجہ ہوئے۔ اُنہاں دے پہلے ناول دا ناں ”دلچسپ“ سی ۔ اس دے بعد ”دلکش“، فلورافلونڈا، بدرالنساءکی وصیت، شوقین ملکہ تے مینا بازار جداں ناول منظر عام اُتے آئے۔ انھاں نے اپنے ناولاں دے ذریعے مغرب دے اسلام دے خلاف منفی پروپیگنڈے دا جواب دتا۔
عبد الحلیم شرر ہی تو‏ں پہلے مصنف اے جس نے اپنی کہانیاں دے ليے ناول دا لفظ استعمال کیتا۔ ”فردوس براں “ انہاں دا شاہکار ناول ا‏‏ے۔ جو اک بہت وڈا کارنامہ ا‏‏ے۔ فردوس براں دراصل فرقہ باطنیہ د‏‏ی اسلام دے خلاف سازشاں دا احوال ا‏‏ے۔ انہاں نے فرقہ باطنیہ دے سرگرمیاں اُتے تاریخی حوالے تو‏ں روشنی پائی ا‏‏ے۔ بقول ممتاز منگلوری، ” فردوس براں نو‏‏ں اپنے موضوع دے اعتبار تو‏ں فرقہ باطنیہ دے عروج و زوال د‏‏ی داستان کہیا جا سکدا اے ۔“