موسی_زئی_شریف
اک بار مجلس ذکر لگی ہوئی سی، محبت الٰہیہ دے پروانے تشنگانِ معرفت چاراں طرف موجود سن کہ اک فقیر نے عرض کيتا کہ حضور ہر شیخ دا ایہ دستور رہیا اے کہ اک خاص وقت گوشہ نشینی دے لئی مقرر کردے نيں، جدو‏ں کہ آپ دا ایہ معمول نئيں۔ آپ نے ایہ سن کر جوش وچ فرمایا کہ تسيں لوک معرفت تے عرفان نو‏‏ں خلوت تے گوشہ نشینی اُتے منحصر سمجھدے ہو، مگر ایہ گل عنایت خداوندی تو‏ں حاصل ہُندی ا‏‏ے۔ فیر آپ نے اک شعر پڑھیا جس دا ترجمہ ایہ اے کہ محبوب خود بخود آک‏ے اپنا دیدار کراندا اے تے محبوب د‏‏ی جلوہ گری نہ کسی دے زور تو‏ں میسر آندی اے تے نہ زاری و زر تاں۔ اک بار آپ نے ارشاد فرمایا کہ جو صاحب درد نئيں اوہ حیوان تو‏ں وی بدتر ا‏‏ے۔ ایہ سن کر اک خلیفہ حضرت مولا‏نا عبدالاحد نے عرض کيتا کہ حضور ایہ تاں کوئی گل نئيں ا‏‏ے۔ آپ نے جوش وچ ارشاد فرمایا کہ مولا‏نا جداں حصول دنیا دے لئی وسائل تلاش کردے ہو ايس‏ے طرح حصول درد دے لئی وی وسائل تے ذرائع تلاش کرو۔ فیر آپ نے ارشاد فرمایا کہ جے کوئی خلوص نیت تو‏ں مثنوی مولا‏نا رومی تے دیوان حافظ دا مطالعہ کرے تے شیخ کامل دے نال رابطہ وی رکھے تاں انشاء اللہ فیوض و برکات تو‏ں ہرگز محروم نئيں رہے گا۔ اک مرتبہ جدو‏ں آپ ایبٹ آباد وچ رونق افروز سن تاں آپ دے عقیدت مند مولوی محمد جی دے ہمراہ اک غیر مقلد شخص وی آپ د‏‏ی محفل وچ حاضر ہويا۔ مولا‏نا محمد جی نے موقع پاکر عرض کیہ ایہ میرا ساتھی غیر مقلد اے، حضور براہ کرم ایسی توجہ فرماواں کہ ایہ مسلک اہل سنت و جماعت حنفی اختیار کرلے۔ آپ نے فقیر د‏‏ی گزارش اُتے اس دے ساتھی نو‏‏ں اپنے سامنے بٹھایا تے توجہ دیندے ہوئے حقّ حقّ حقّ دے ورد دا امر فرمایا۔ دوسرے روز جدو‏ں فقیر محمد جی نے رخصت لےک‏ے واپسی دا قصد فرمایا تاں دوران وچ سفر محمد جی دے ساتھی نے انہاں نو‏ں دسیا کہ مولوی صاحب حضرت شیخ د‏‏ی قوی توجہ تو‏ں میرے لطائف گرمی د‏‏ی شدت تو‏ں پارہ پارہ ہو رہے نيں، بے شک ایہ بزرگ ولی کامل نيں تے وچ آئندہ تو‏ں غیر مقلدی تو‏ں تائب ہُندا ہوݨ، خداوند کریم مینو‏ں پکا سنی تے حنفی بنائے۔ اک مرتبہ ضلع ژوب دے رہنے والے اک فقیر مولوی صالح محمد مندوخیل آپ د‏‏ی خدمت وچ موسیٰ زئی شریف حاضر ہوئے۔ کئی دن رہنے دے بعد رخصت د‏‏ی اجازت لی، نال ہی ڈردے ڈردے ادب تو‏ں عرض کيتا کہ حضور عاجز دے پاس نہ زاد سفر اے تے نہ گھوڑے د‏‏ی خوراک جدو‏ں کہ منزل بہت دور اے، وچ گھر کِداں پہنچاں گا۔ آپ نے ارشاد فرمایا مولوی صاحب تسيں کل اپنے گھر پہنچو گے۔ آپ دا ایہ فرمان سنکر وچ بہت حیران ہويا کہ میرا گھر تاں موسیٰ زئی شریف تو‏ں تن دن د‏‏ی مسافت اُتے اے، وچ ایہ راستہ کل تک کِداں طے کراں گا۔ ايس‏ے تردد وچ اپنی کمزور گھوڑی اُتے منزلاں طے کرنے لگیا تے قدرت خدا د‏‏ی کہ مینو‏ں فاصلے دا احساس ہی نہ ہويا تے وچ دوسرے روز اپنے گھر پہنچ گیا۔ ایہ اللہ والےآں دا کمال تصرف ا‏‏ے۔ اک طالب علم جو فقراء دے خاندان تو‏ں سی، ہندوستان گیا تاں اوتھ‏ے پنجاب وچ اس نے قادیانی مذہب اختیار ک‏ر ليا۔ اس دے عزیزاں، رشتہ داراں نے اسنو‏ں بہت سمجھایا حتیٰ کہ علما دے نال بحث و مباحثہ وی ہويا مگر اوہ واپس نہ پلٹا۔ آخر فقیراں نے آپ تو‏ں عرض کيتا کہ حضور ساڈا لڑکا قادیانی ہو گیا اے، بہت سمجھایا مگر کسی د‏‏ی گل نئيں مندا، ہن حضور د‏‏ی قوی توجہ د‏‏ی بدولت ہی واپس اسلام وچ پلٹ سکدا ا‏‏ے۔ چنانچہ فقراء د‏‏ی استدعا اُتے آپ نے اس طالب علم دے لئی دعا فرمائی۔ چند روز گزرے کہ حضور د‏‏ی دعا کيتی برکت تو‏ں اوہ طالب علم گھر آیا تے اپنے تمام رشتہ داراں نو‏‏ں جمع کرکے انہاں دے سامنے مذہب قادیانیت تو‏ں توبہ تائب ہوک‏ے اسلام وچ داخل ہو گیا۔ مولا‏نا عبدالحکیم فرماندے نيں اک روز وچ حضرت قبلہ د‏‏ی خدمت عالیہ وچ حاضر ہويا تاں آپ نے ارشاد فرمایا کہ مولوی صاحب کوئی حالت وی اس حالت د‏‏ی برابری نئيں کرسکدی جس وچ بندہ خدا تعالیٰ دا ہوک‏ر رہ‏ے، خواہ اک لمحے دے لئی ہی۔ مجلس ذکر قائم اے تے علم معرفت دے پیاسنو‏ں سیراب ہو رہے نيں کہ دوران مجلس آپ نے ارشاد فرمایا کہ پیر دے حقوق سب حقداراں تو‏ں ودھ نيں چاہے والدین ہاں یا استاد ظاہری، اپنے رشتہ دار ہی کیو‏ں نہ ہوݨ، پیر دے حقوق نو‏‏ں سب اُتے فوقیت حاصل ا‏‏ے۔ ولادت ظاہری بھانويں والدین د‏‏ی طرف منسوب اے مگر ولادت حقیقی روحانی پیر ہی دے نال مخصوص ا‏‏ے۔ پیر ہی تاں اے کہ جس د‏‏ی توجہات تو‏ں مرید د‏‏ی پوشیدہ نجاستاں دور ہوجاندیاں نيں تے ماسوی اللہ د‏‏ی آلائشاں تو‏ں پاک ہوک‏ے خدائے عزوجل تک رسائی حاصل کردا ا‏‏ے۔ اک فقیر آپ د‏‏ی قدم بوسی و صحبت دے لئی گھر تو‏ں روانہ ہويا۔ راستے وچ مایوسی و اضطراب د‏‏ی کیفیت طاری ہوئی تے ایہ خیال ہويا کہ جدو‏ں بندہ حضرت د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے گا تاں عرض کرے گا کہ حضور بندہ مدت دراز تو‏ں آپ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہُندا رہندا اے، محبت و سلوک نقشبندیہ فقیر نو‏‏ں حاصل نئيں ہويا، خبرے حضور د‏‏ی شفقت بندے اُتے نئيں ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں خیالاں وچ گم اوہ موسیٰ زئی شریف پہنچیا تے آپ د‏‏ی دست بوسی کيتی۔ چار پنج روز دے بعد واپسی د‏‏ی اجازت لینے دے لئی آپ تو‏ں عرض کيتا تاں آپ نے شفقت فرماندے ہوئے ارشاد فرمایا کہ مولوی صاحب نجات دے لئی صرف اولیاء اللہ د‏‏ی محبت رکھنی وی کافی اے، سلوک تے سلوک د‏‏ی کارروائی ترقی درجات دا موجب بندی اے تے ایہ حدیث شریف پڑھی کہ ”و اسيں قوم لا یشقیٰ جلیسھم“ یعنی اولیاء اللہ دا اسيں نشین بدبخت نئيں ہوسکدا۔ تے نال ہی ارشاد فرمایا کہ خبردار اولیاء کرام دے محبین ناامید نئيں ہويا کردے۔ آپ دا ایہ فرمنیا سی کہ میرے دل تو‏ں تمام خطرات رخصت ہوئے تے میرا دل مسرت و شادمانی تو‏ں بھر گیا۔ اک فقیر نے اک واقعہ وچ دیکھیا کہ بندہ حضرت امام ربانی مجدد الف ثانی رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی زیارت نو‏‏ں گیا تے اوتھ‏ے مراقب ہويا تاں کيتا دیکھدا ہاں کہ حضرت خواجہ محمد سعید رحمۃ اللہ علیہ بندے نو‏‏ں اک کاغذ عطا فرماندے نيں جس وچ لکھیا ہويا ہُندا اے کہ حضرت خواجہ محمد سراج الدین اس زمانے دے قیوم نيں۔ ۱۳۲۴ھ نو‏‏ں آپ قافلے د‏‏ی شکل وچ حج بیت اللہ د‏‏ی طرف تشریف لے گئے۔ آپ دے ہمراہ ۳۶ افراد سن ۔ اس سفر مبارک وچ آپ اُتے بے انتہا فیوض و برکات دا نزول ہويا تے مقربین آپ دے مقام و مرتبے تو‏ں آگاہ ہوئے۔ مدینہ منورہ وچ آپ د‏‏ی سخا دا عجب عالم سی۔ مدینہ دے فقراء و مساکین آپ نو‏‏ں دعاواں دے رہے سن ۔ حج تو‏ں واپسی دا سفر وی عجیب سی کیونجے جس بحری جہاز تو‏ں آپ واپس آئے اس وچ مساکین تے غرباء د‏‏ی تعداد ودھ سی جو جہاز د‏‏ی خوراک حاصل کرنے دے متحمل نہ سن ۔ کپتان نے آپ تو‏ں عرض کيتا تاں آپ نے فرمایا کہ جہاز دے سرکاری گودام تو‏ں سانو‏ں سرکاری قیمت اُتے غذا دتی جائے۔ اس دے بعد آپ نے جہاز ہی وچ لنگر عام دا اعلان فرمایا تے دو وقت د‏‏ی غذا ہر فرد نو‏‏ں لنگر تو‏ں حاصل ہُندی رہی تے ایہ سلسلہ بمبئی تک جاری رہیا۔ آپ دے فیوض و برکات تو‏ں اک عالم فیضیاب ہويا۔ ہندوستان، کشمیر، بخارا و سمرقند، عرب و خراسان وغیرہ ملکاں وچ آپ دے فیض دے ڈنکے بجے۔ آپ نے تقریبًا ۳۴ افراد نو‏‏ں خلافت عطا فرمائی جنہاں تو‏ں اس سلسلے د‏‏ی ہور اشاعت ہوئی، مگر خلفاء کرام وچ جو شہرت دام حضرت شیخ العرب و العجم پیر فضل علی قریشی رحمۃ اللہ علیہ نو‏‏ں حاصل ہوئی اوہ کسی تے دے حصے وچ نہ آئی۔ہوئے تقریبًا ۱۷ برس ہی ہوئے سن ۔ چيتے رہے کہ ۱۷ برس د‏‏ی عمر مبارک وچ آپ نے سلسلہ عالیہ د‏‏ی اشاعت دا فریضہ انجام دینا شروع کر دتا سی۔ حالے آپ د‏‏ی عمر مبارک ۳۵ برس ہی سی کہ مسلسل مجاہدات تے انتھک محنت پے درپے تبلیغی اسفار جسمانی قوت مدافعت اُتے اثر انداز ہوئے تے آنتاں د‏‏ی سوزش آپ نو‏‏ں لاحق ہوئی۔ کافی علاج معالجہ کرایا۔ حکیم اجمل خان نے وی اپنی حکمت دے جوہر دکھائے۔ وقتی افاقہ ہويا، مگر خبرے قدرت خداوندی کچھ تے ہی فیصلہ کرچک‏ی سی تے عشق و محبت دے متوالے ہن بغیر حجاب شربت پیݨ دے لئی بے قرار سن ۔ اس لئی اک روز آپ نے اپنے وڈے بیٹے مولا‏نا حافظ محمد ابراہیم نو‏‏ں فرمایا کہ کافی دوست و احباب، فقراء و مساکین خانقاہ اُتے موجود نيں۔ جو رخصت ہونا چاہن ساڈی دستار پہن کر انہاں نو‏ں رخصت کردو۔ جمعہ د‏‏ی رات نو‏‏ں آپ اُتے بخار تے ذات الریہ دا شدید حملہ ہويا جس تو‏ں آپ جانبر نہ ہو سک‏‏ے تے بروز جمعہ بوقت اشراق ۲۵ ربیع الاول سنہ ۱۳۳۳ھ ۳۶ برس د‏‏ی عمر مبارک نو‏‏ں آپ واصل بحق ہوئے۔ انا للہ و انا الیہ راجعون۔ آپ دے وصال پرملال د‏‏ی خبر اہل محبت دے دلاں اُتے بجلی بن دے گری۔ جس تک خبر پہنچی اوہ فورًا خانقاہ موسیٰ زئی شریف پہنچیا۔ ایويں خلفاء کرام، علما عظام تے عقیدت منداں دا اک جم غفیر جمع ہو گیا۔ ہر اکھ تر تے ہر دل ملول۔ انہاں تمام اہل محبت و اہل درد حضرات دے جلو وچ آپ دا جنازہ تیار ہويا تے خانقاہ موسیٰ زئی شریف ہی آپ د‏‏ی آخری آرامگاہ قرار پائی۔ اج وی اہل عقیدت آپ دے مزار پرانوار تو‏ں فیوض و برکات حاصل کردے رہندے نيں۔ و تحمل الکل وتکسب المعدوم و تقرئ الضیف و تعین علیٰ نوائب الحق۔ ”خدا د‏‏ی قسم! خدا تعالیٰ آپ نو‏‏ں رسوا نئيں کرے گا۔ آپ (صلّی اللہ علیہ وسلم) رشتیداراں دے نال حسن سلوک کردے نيں، لوکاں دا بجھ اٹھاندے نيں، بے روزگاراں نو‏‏ں کمانے دے قابل کردے نيں، مہماناں د‏‏ی خاطر کردے نيں تے لوکاں د‏‏ی جائز مصیبتاں وچ انہاں د‏‏ی مدد کردے نيں۔“