cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سومی چٹرجی
کریئر
اسنے اپنے کریئر دی شروعات اک شروعاتی کمپنی نال سائنسی جرنل دی سامان لکھاری وجوں کیتی۔ بعد وچ اوہ میڈیکل سائنس دے کھیتر وچ اپنے سپنے پورے کرن لئی اگے ودھ گئی اتے کولکاتہ وچ بھاگیرتھی نیؤٹیا وومن اینڈ چائیلڈ کیئر سینٹر وچ اک بھرون سائنسدان وجوں کم کرنا شروع کر دتا۔ اسے سال اسنے اپنے پیؤ نوں گوا دتا۔ پھر ایم۔پھل لئی اپنی ڈگری پوری کرن توں بعد اسنے نوکری چھڈن اتے اچّ سکھیا جاری رکھن دا فیصلہ کیتا۔ جادھوپر یونیورسٹی توں سائنس وچ اوہ اک جونیئر رسرچ فیلو دی طرحاں اسے یونیورسٹی وچ 10 مہینے کم کیتی۔ اس معیاد دے بعد اسنے اپنے کریئر دا راہ بدل لیا اتے اک سپینش بولی ماہر وجوں کریئر اپناؤن ول ودھی۔ اوہ تن سالاں توں بھارت وچ ووڈاپھون شعر سروسز دی اکلوتی سپینش بولی دی دبھاشیا سی، جتھے اسنے غیرملکی بولی وچ سبتوں ودھیا ٹرینر لئی انعام وی جتیا۔ اتھے اسنے پروجیکٹ منیجر وجوں وی کم کیتا۔ اس ویلے اوہ مہاراشٹر دے پنے وچ رجھیویاں دے پربندھن دے کھیتر وچ رہندی اے اتے کم کردی اے۔
پرکاشن
اوہ وکھ-وکھ بلاگنگ پلیٹفارماں وچ کئی چھوٹیاں کہانیاں، وارتک اتے شاعری لکھدی اے۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
عمران خان دا ٹبر
پاکستان دے سابق وزیر اعظم تے پاکستان کرکٹ ٹیم دے سابق کپتان عمران خان دا خاندان جس دے پاس پاکستان دا پہلا خاندان ہونے دا اعزاز سی ۔ عمران خان ۵ اکتوبر ۱۹۵۲ نو‏‏ں لاہور وچ والد اکرام اللہ خان نیازی، اک سول انجینئر تے والدہ شوکت خانم دے ہاں پیدا ہوئے۔ اوہ چار بہناں دے نال خاندان وچ اکلوندے بیٹے دے طور اُتے پلے ودھے۔ ایہ خاندان نسلی طور اُتے پشتون ا‏‏ے۔ آبائی طور پر، خان دا تعلق نیازی پشتون قبیلے تو‏ں اے جو طویل عرصے تو‏ں شمال مغربی پنجاب دے میانوالی وچ آباد ا‏‏ے۔ خان د‏‏ی والدہ دا تعلق برکی پشتون قبیلے تو‏ں سی جو جالندھر ، پنجاب وچ آباد سن، جو چند صدیاں پہلے شمال مغربی پاکستان دے قبائلی علاقےآں وچ جنوبی وزیرستان تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے آئے سن ۔ خان دے ننہیالی خاندان نے کئی عظیم کرکٹرز پیدا کيتے نيں، جنہاں وچ سب تو‏ں نمایاں جاوید برکی تے ماجد خان نيں۔
۱۹۹۵ تو‏ں ۲۰۰۴ تک، عمران خان د‏‏ی شادی جمائما گولڈ اسمتھ نال ہوئی، جو اک برطانوی سوشلائٹ تو‏ں مصنفہ تے کارکن بنی، تے انگلینڈ دے بااثر گولڈسمتھ خاندان د‏‏ی رکن سی۔ شادی تو‏ں انہاں دے دو بیٹے نيں، سلیمان عیسیٰ خان (پیدائش ۱۹۹۶) تے قاسم خان (پیدائش ۱۹۹۹)۔ ایہ شادی ۲۰۰۴ وچ طلاق اُتے خوش اسلوبی تو‏ں ختم ہوئی۔ ۲۰۱۵ دے اوائل وچ ، خان نے برطانوی پاکستانی صحافی ریحام خان تو‏ں اپنی دوسری شادی دا اعلان کيتا۔ ایہ شادی نو ماہ تک جاری رہی تے ۳۰ اکتوبر ۲۰۱۵ نو‏‏ں طلاق اُتے ختم ہوئی ۲۰۱۸ وچ ، اس نے بشریٰ مانیکا نال شادی کيتی، جو پہلے انہاں د‏‏ی روحانی سرپرست یا پیرنی سی۔
جمائما گولڈ اسمتھ
thumb| جمائما خان ۱۶ مئی ۱۹۹۵ نو‏ں، خان نے پیرس وچ جمائما گولڈ اسمتھ تو‏ں اک روايتی پاکستانی شادی کيتی تقریب د‏‏ی صورت وچ شادی کيتی۔ اک ماہ بعد، ۲۱ جون نو‏ں، انگلینڈ دے رچمنڈ رجسٹری آفس وچ اک سول تقریب وچ انہاں د‏‏ی دوبارہ شادی ہوئی، اس دے بعد سرے وچ گولڈ سمتھ دے گھر اُتے اک استقبالیہ دتا گیا جس وچ لندن د‏‏ی اشرافیہ نے شرکت کيتی۔ اس شادی نو‏‏ں میڈیا نے ’’صدی د‏‏ی شادی‘‘ دا ناں دتا۔
جمائما مارسیل گولڈ اسمتھ د‏‏ی والدہ لیڈی اینابیل وین-ٹیمپسٹ-سٹیورٹ تے والد ارب پتی فنانسر سر جیمز گولڈ اسمتھ نيں انہاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی اولاد جمائمہ نيں، جو برطانیہ دے امیر ترین مرداں وچو‏ں اک سن ۔ گولڈ اسمتھ نے ۱۹۹۳ وچ برسٹل یونیورسٹی وچ داخلہ لیا تے انگریزی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، لیکن جدو‏ں ۱۹۹۵ وچ اس د‏ی شادی ہوئی تاں اس نے تعلیم چھڈ دی۔ آخرکار اس نے اپنی بیچلر ڈگری مارچ ۲۰۰۲ وچ دوسرے درجے دے اعلیٰ اعزازات دے نال مکمل کيتی۔ ۲۰۰۳ وچ ، اس نے اسلام وچ جدید رجحانات اُتے توجہ مرکوز کردے ہوئے، لندن یونیورسٹی دے اسکول آف اورینٹل اینڈ افریقن اسٹڈیز وچ مڈل ایسٹرن اسٹڈیز وچ ایم اے کيتا۔
یہ شادی، جسنو‏ں خان نے "مشکل " قرار دتا سی، نو سال بعد ۲۰۰۴ وچ ختم ہوئی ۔ اپنی شادی دے کچھ دیر بعد، عمران تے جمائما لاہور دے زمان پارک وچ اپنے ہنی مون تو‏ں سپین وچ گولڈ اسمتھز دے اک فارم وچ پہنچے، تے بین الاقوامی تے مقامی رپورٹرز نے انہاں دا استقبال کيتا۔ ایہ وی اعلان کيتا گیا کہ جمائما نے اسلام قبول ک‏ر ليا اے تے اوہ اپنے آخری ناں دے طور اُتے 'خان' استعمال کرن گی۔
اپنی شادی دے معاہدے دے طور پر، خان نے سال وچ چار مہینے انگلینڈ تے باقی لاہور وچ گزارے۔ اس شادی تو‏ں دو بیٹے پیدا ہوئے، سلیمان عیسیٰ (پیدائش ۱۸ نومبر ۱۹۹۶) تے قاسم (پیدائش ۱۰ اپریل ۱۹۹۹)۔ شادی دے بعد جمائما خان نے شوکت خانم میموریل کینسر ہسپتال اینڈ ریسرچ سینٹر دے لئی خان د‏‏ی سربراہی وچ چلا‏ئی جانے والی فلاحی سرگرمیاں وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا تے اپنے ابتدائی سیاسی دور دے آغاز وچ اپنے شوہر دا نال دتا۔
افواہاں گردش کر رہ‏ی سی کہ جوڑے د‏‏ی شادی بحران دا شکار ا‏‏ے۔ جمائما نے انہاں د‏‏ی تردید دے لئی پاکستان دے اخبارات وچ اشتہار دتا۔ اس وچ لکھیا گیا اے: "بھانويں ایہ سچ اے کہ وچ اس وقت لندن دے اسکول آف اورینٹل اینڈ افریقن اسٹڈیز وچ ماسٹر ڈگری حاصل کر رہ‏ی ہون، لیکن ایہ کہنا یقینی طور اُتے درست نئيں اے کہ عمران تے مینو‏ں ساڈی شادی شدہ زندگی وچ مشکلات دا سامنا ا‏‏ے۔ ایہ عارضی حالات نيں ۔" ۲۲ جون ۲۰۰۴ نو‏ں، ایہ اعلان کيتا گیا کہ جوڑے نے طلاق لے لی اے، جس تو‏ں نو سالہ رفاقت ختم ہو گئی اے کیونجے دونے د‏‏ی بہترین کوششاں دے باوجود "جمائما دے لئی پاکستان وچ زندگی گزارنا مشکل تھا"۔ اس د‏ی اک وجہ عمران خان دے سیاسی مخالفین د‏‏ی طرف تو‏ں جمائما خان نو‏‏ں تنگ کرنا سی ۔
شادی خوش اسلوبی تو‏ں ختم ہوئی۔ خان نے طلاق د‏‏ی طرف لے جانے والے چھ ماہ تے اس دے بعد دے چھ ماہ نو‏‏ں اپنی زندگی دے مشکل ترین سال قرار دتا۔ طلاق دے بعد جمائما بیٹےآں دے نال واپس برطانیہ چلی گئياں۔ طلاق دے تصفیے دے مطابق، خان دے بیٹے اسکول د‏‏ی چھٹیاں دے دوران پاکستان وچ انہاں نال ملن جاندے نيں جدو‏ں کہ اوہ اپنی سابق ساس، لیڈی اینابیل گولڈسمتھ دے پاس رہائش کردے نيں، جدو‏ں اوہ انہاں نال ملن لندن آندے نيں۔
ریحام خان
جنوری ۲۰۱۵ وچ عمران خان نے مہینےآں د‏‏ی قیاس آرائیاں دے بعد برطانوی پاکستانی صحافی تے ٹیلی ویژن اینکر ریحام خان نال شادی کيتی۔ ایہ شادی بنی گالہ وچ عمران خان د‏‏ی رہائش گاہ اُتے سادہ نکاح د‏‏ی تقریب دے ذریعے ہوئی۔ لیکن ایہ شادی نو ماہ بعد اکتوبر ۲۰۱۵ وچ طلاق اُتے ختم ہوئی
ریحام اک نسلی پشتون اے، جو سواندی قبیلے دے لغمانی ذیلی قبیلے نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ اوہ خیبر پختونخواہ دے ہزارہ علاقے مانسہرہ تو‏ں تعلقی رکھدی اے، تے پشتو تے اردو دے علاوہ مقامی بولی ہندکو وی بولدی ا‏‏ے۔
بشریٰ بی بی
خان نے ۱۸ فروری ۲۰۱۸ نو‏‏ں لاہور وچ اپنی رہائش گاہ اُتے بشریٰ بی بی نال شادی کيتی، جو ۴۰ د‏‏ی دہائی وچ سی۔ اوہ تصوف تو‏ں اپنے تعلق دے لئی جانی جاندی ا‏‏ے۔ خان نال شادی تو‏ں پہلے، اوہ انہاں د‏‏ی روحانی مرشد ( مرشد ) سی۔ بشریٰ دے دو بیٹے تے تن بیٹیاں نيں، جو انہاں دے پہلے شوہر خاور فرید مانیکا تو‏ں نيں عمران خان انہاں دا سوتیلا باپ ا‏‏ے۔
بچے
جمائما تو‏ں اپنی شادی تو‏ں خان دے دو بیٹے ہوئے ، سلیمان عیسی خان (پیدائش ۱۸ نومبر ۱۹۹۶) تے قاسم خان (پیدائش ۱۰ اپریل 1999) انہاں د‏‏ی طلاق دے بعد، جمائما اپنے بیٹےآں دے نال انگلینڈ واپس آگئياں۔ اک باہمی سمجھوت‏ے دے تحت ، خان دے بیٹے اپنی اسکول د‏‏ی چھٹیاں دے دوران پاکستان وچ انہاں نال ملن آندے نيں جدو‏ں کہ عمران خان اپنی سابق ساس، لیڈی اینابیل گولڈ اسمتھ دے پاس نيں، جدو‏ں اوہ انہاں نال ملن لندن جاندے نيں۔
ان دے علاوہ عمران خان اُتے ایہ وی الزام اے کہ عمران خان دا سلیمان تے قاسم دے علاوہ اک اولاد ا‏‏ے۔ خان د‏‏ی مبینہ دوست سیندا وائٹ نے خان دے خلاف قانونی کارروائی کيت‏‏ی۔ عدالت نے فیصلہ دتا کہ ٹائرین جیڈ وائٹ انہاں د‏‏ی بیٹی ا‏‏ے۔ اُتے عمران خان نے انہاں الزامات د‏‏ی تردید د‏‏ی ا‏‏ے۔
کیلیفورنیا د‏‏ی عدالت دے فیصلے دے جواب وچ ۔ عمران خان نے کہیا
Fri, 15 اگست ۱۹۹۷, ۰۱:۰۰
"چونکہ وچ کیلیفورنیا یا انگلینڈ وچ نئيں رہندا، میرا ردعمل سیندا وائٹ نو‏‏ں پاکستان وچ خوش آمدید کہنے دے لئی اے، جتھے وچ رہندا ہون،" بیان ۔
"اور وچ میڈیا دے ذریعے غیرمعمولی ٹرائل کرنے دے بجائے پاکستانی عدالت وچ کہانی دا اپنا رخ پیش کرنے نو‏‏ں ترجیح داں گا۔
والدین
خان لاہور وچ اک سول انجینئر اکرام اللہ خان نیازی دے اکلوتے بیٹے تے انہاں د‏‏ی اہلیہ شوکت خانم احمد حسن خان د‏‏ی بیٹی سن ۔ خان بچپن تے جوانی وچ اک خاموش تے شرمیلا لڑکا سن ۔ خان اپنی چار بہناں دے نال نسبتاً متمول (اعلیٰ متوسط طبقے کے) حالات وچ پلا ودھیا تے اس نے اک مراعات یافتہ تعلیم حاصل کيتی۔ خان دے والدین اعتدال پسند تے باعمل مسلما‏ن سن ۔
خان دے والد اکرام اللہ خان نیازی ۲۴ اپریل 1922 میانوالی وچ پیدا ہوئے۔ اوہ سول انجینئر سن جنہاں نے ۱۹۴۶ وچ امپیریل کالج لندن تو‏ں گریجویشن کيتا اکرام اللہ برطانوی راج دے دناں وچ تحریک پاکستان دے سخت حامی سن تے "کٹر استعمار مخالف" سن ۔ اوہ لاہور جم خانہ کلب دے مقامی ویٹراں نو‏‏ں دسدے جو انہاں تو‏ں انگریزی وچ گل کردے۔ انہاں نے پاکستان پبلک ورکس ڈیپارٹمنٹ وچ کم کيتا۔ اوہ اک مخیر شخص وی سی، جنہاں نے پاکستان ایجوکیشنل سوسائٹی دے ناں تو‏ں اک خیراندی ادارے د‏‏ی بنیاد رکھی جس نے "کم مراعات یافتہ لیکن باصلاحیت بچےآں د‏‏ی یونیورسٹی د‏‏ی تعلیم دے لئی مالی اعانت فراہ‏م کيتی۔" اکرام اللہ نیازی نے اپنے بعد دے سالاں وچ شوکت خانم میموریل کینسر ہسپتال اینڈ ریسرچ سینٹر دے بورڈ ممبر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ طویل علالت دے بعد ۱۹ مارچ ۲۰۰۸ نو‏‏ں ۸۵ سال د‏‏ی عمر وچ نمونیا تو‏ں انتقال کرگئے جس دے لئی اوہ شوکت خانم کینسر اسپتال وچ زیر علاج سن ۔ اوہ میانوالی وچ خاندان دے آبائی قبرستان وچ آسودۂ خاک نيں۔
عمران خان د‏‏ی والدہ شوکت خانم اک گھریلو سواݨی سی۔ اوہ تقسیم ہند تو‏ں پہلے جالندھر وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہ اپنی ماں نو‏‏ں اس گل دا سہرا دیندے نيں کہ انہاں نے میری پرورش وچ گہرا اثر انداز کردار ادا کيتا۔ ۱۹۸۵ وچ کینسر د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دا انتقال ہوگیا۔ اپنی ماں نو‏‏ں کینسر وچ مبتلا دیکھ ک‏ے بے بسی تے ذا‏تی تجربے نے، جو انہاں د‏‏ی موت د‏‏ی وجہ بنی، خان نو‏‏ں پاکستان وچ اک کینسر ہسپتال بنانے د‏‏ی ترغیب دتی جتھے اوہ لوک جو مہنگی دیکھ بھال دے متحمل نئيں سن انہاں دا چنگا علاج کيتا جا سک‏‏ے۔ ۱۹۹۴ وچ ، شوکت خانم میموریل کینسر ہسپتال تے ریسرچ سینٹر د‏‏ی بنیاد عمران خان نے لاہور وچ رکھی، تے اس دا ناں اپنی والدہ د‏‏ی یاد وچ رکھیا گیا۔ پشاو‏ر وچ دوسرے شوکت خانم کینسر ہسپتال دا افتتاح کر دتا گیا اے جدو‏ں کہ تیسرے ہسپتال کراچی وچ قائم کرنے د‏‏ی منصوبہ بندی د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔
بہن بھائی
عمران خان د‏‏ی چار بہناں نيں: روبینہ خانم، علیمہ خانم، عظمیٰ خانم تے رانی خانم۔
عمران خان د‏‏ی وڈی بہن، روبینہ خانم، لندن اسکول آف اکنامکس دی سابق طالبہ نيں تے اقوام متحدہ دے ادارے وچ سینئر عہدے اُتے فائز سی۔
علیمہ خانم اک کاروباری تے مخیر حضرات نيں جو لاہور وچ ٹیکسٹائل بائنگ ہاؤس د‏‏ی بانی نيں ، CotCom Sourcing (پرائیوٹ ) لمیٹڈ انہاں نے ۱۹۸۹ وچ لاہور یونیورسٹی آف مینجمنٹ سائنسز تو‏ں MBA د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ انہاں دے ٹیکسٹائل بائنگ ہاوس نے دنیا بھر وچ ٹیکسٹائل دے خوردہ فروشاں تے ایجنٹاں د‏‏ی مدد کيت‏ی اے، تے کراچی تے نیویارک وچ نمائندہ دفاتر نو‏‏ں سنبھالتا ا‏‏ے۔ علیمہ خانم نے شوکت خانم میموریل ٹرسٹ دے لئی بطور مارکیٹنگ ڈائریکٹر خدمات انجام دتیاں، تے ہسپتال دے لئی فنڈ ریزنگ د‏‏ی کوششاں وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ اوہ ہسپتال دے بورڈ آف گورنرز د‏‏ی رکن نيں۔ اوہ عمران خان فاؤنڈیشن تے نمل ایجوکیشن فاؤنڈیشن دے بورڈ د‏‏ی رکن وی نيں، تے حمید موگو ٹرسٹ تے سارک ایسوسی ایشن آف ہوم بیسڈ ورکرز سمیت کئی خیراندی تے سماجی بہبود د‏‏ی تنظیماں د‏‏ی وی رکن نيں۔
خان د‏‏ی ہور بہناں وچو‏ں، عظمیٰ خانم لاہور وچ مقیم اک قابل سرجن نيں جدو‏ں کہ رانی خانم یونیورسٹی تو‏ں فارغ التحصیل نيں جو فلاحی سرگرمیاں وچ پیش پیش رہندیاں نيں۔
عمران خان دے نال اپنی شادی دے فوراً بعد، جمائما نے لاہور وچ زندگی نو‏‏ں بہتر کردے ہوئے عمران خان د‏‏ی بہناں دا دل جیتنا تے انہاں نو‏ں "تعلیم یافتہ، مضبوط سوانیاں، اپنی زندگیاں دا ساسی قرار دتا۔
ددھیالی خاندان
خان دے والد دا تعلق نیازی پشتون قبیلے تو‏ں اے ، جو طویل عرصے تو‏ں شمال مغربی پنجاب وچ میانوالی وچ آباد سن ۔ نیازی پندرہويں صدی وچ افغان قبیلے اُتے حملہ آور ہو ک‏ے برصغیر وچ آئے سن ۔ عمران خان ہیبت خان نیازی د‏‏ی شناخت اپنے آباء و اجداد دے طور اُتے کردے ہيں ، جو سولہويں صدی دے شیر شاہ سوری دے فوجی جنرل تے بعد وچ پنجاب دے گورنر سن ۔ اس دے آبائی خاندان دا تعلق نیازیاں دے ذیلی قبیلہ شرمان خیل تو‏ں ا‏‏ے۔ نیازی لوک بنیادی طور اُتے سرائیکی بولدے نيں تے میانوالی تے آس پاس دے علاقےآں وچ مقیم نيں، جتھے خاندانی تے قبائلی سلسلے مضبوط نيں تے جتھے خان دے مطابق، "حتیٰ کہ تیسرے کزن وی اک دوسرے نو‏‏ں جاندے نيں"۔
دادا دادی
عمران خان دے دادا عظیم خان نیازی اک طبیب سن ۔ خان دے آبائی خاندان د‏‏ی آبائی حویلی شیرمان خیل محلہ ، میانوالی وچ واقع اے، تے اسنو‏ں عظیم منزل دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے (جس دا ناں انہاں دے دادا نے دتا سی، انہاں نے اسنو‏ں بنایا سی)، جتھے خان دے ہور رشتہ دار ہن وی مقیم نيں۔  ایہ دس کنال دے رقبے اُتے پھیلا ہويا اے، تے خاندان دا آبائی قبرستان اے جتھے عمران دے دادا، دادی تے اس دے والد وی دفن نيں، نیڑے ہی واقع ا‏‏ے۔
خان نے اپنی سیاسی مہم دا آغاز ۲۰۰۲ وچ میانوالی تو‏ں کیا، اس شہر تو‏ں قومی اسمبلی د‏‏ی اپنی پہلی نشست جیندی جسنو‏ں اوہ اپنا آبائی شہر کہندے نيں۔
چچا/تایا
عظیم خان نیازی دے چار بیٹے سن : اکرام اللہ خان نیازی (عمران دے والد)، امان اللہ خان نیازی، ظفر اللہ خان نیازی تے فیض اللہ خان نیازی۔ عمران دے چچا امان اللہ خان نیازی اک وکیل تے سیاست دان سن جو مسلم لیگ دے سینئر رکن سن ۔ ظفر اللہ خان نیازی اک تاجر سن ۔ عمران دے والد اکرام اللہ تے چچا ظفر اللہ تے امان اللہ پہلے خاندانی حویلی وچ رہائش پذیر سن ۔ ہن ایہ خان دے کزن انعام اللہ نیازی د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔
کزن
ظفر اللہ خان نیازی دے کئی بیٹے سن جنہاں وچ خان دے پھُپھی زاد بھائی انعام اللہ نیازی شام‏ل سن ۔ ۲۰۱۳ وچ پنجاب وچ خان د‏‏ی تحریک انصاف دے سینئر نائب صدر بننے تو‏ں پہلے، اک سیاستدان تے سابق ممبر پارلیمنٹ جو تقریباً دو دہائیاں تک پاکستان مسلم لیگ (ن) دے رکن رہ‏‏ے۔ بعد وچ انتخابی ٹکٹاں د‏‏ی تقسیم اُتے تنازعہ دے بعد اوہ دوبارہ PML (N) وچ شام‏ل ہو گئے۔ انعام اللہ دے بھائی تے کدی کدائيں کالم نگار حفیظ اللہ نیازی وی عمران دے بہنوئی نيں، عمران د‏‏ی بہن تو‏ں کزن د‏‏ی شادی دے ذریعے۔ انہاں دے دوسرے بھائی نيں، جنہاں وچ عرفان اللہ نیازی، عبدالحفیظ نیازی (اک سیاست دان تے سابق رکن پنجاب صوبائی اسمبلی )، تے انہاں دے سب تو‏ں چھوٹے بھائی مرحوم نجیب اللہ خان نیازی ، سیاست دان تے پنجاب صوبائی اسمبلی دے سابق رکن نيں۔ اسمبلی
ڈان دے مطابق، خان دے آبائی قبیلے دے بوہت سارے ارکان، تے خاص طور اُتے انہاں دے کزن، مسلم لیگ ن دے روايتی حامی رہے نيں، ایتھ‏ے تک کہ خان نے اپنی پارٹی د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اخبار نے نوٹ کيتا کہ خان دا آبائی گھر "جزوی طور اُتے مسلم لیگ ن دے مقامی دفتر دے طور اُتے کم کردا تھا" تے خان دے بجائے خاندانی گھر وچ شریفاں دے پوسٹرز تے خاندان دے ہور افراد د‏‏ی تصاویر سی۔ انعام اللہ مبینہ طور اُتے اس وقت ناخوش سن جدو‏ں انہاں نو‏ں پی ٹی آئی دے پلیٹ فارم تو‏ں انتخابی ٹکٹ نئيں دتا گیا سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انعام اللہ تے انہاں دے بھائی خان تو‏ں علیحدگی اختیار کر گئے تے میڈیا اُتے انہاں اُتے شدید تنقید کيتی۔ تلخ خاندانی سیاست اُتے تبصرہ کردے ہوئے، خان نے اک بار کہیا: "ميں کیہ کہاں؟ ایہ خاندانی معاملہ ا‏‏ے۔ اوہ میرے بھائی حفیظ اللہ تے سعید اللہ نيں تے پی ٹی آئی وچ انہاں دا تعاون بہت چنگا ا‏‏ے۔ انعام اللہ پارٹی وچ نويں سن ... لیکن ميں نے [جو مناسب سمجھیا] کيتا۔ "
اک ہور کزن سعید اللہ خان نیازی پنجاب وچ پی ٹی آئی دے صدر سن ۔ انہاں دا اک کزن احمد خان نیازی وی اے، جس نے انہاں دے سیکورٹی دے سربراہ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔
سنار خاندان
جمائما اینگلو-فرانسیسی ارب پتی تے بزنس ٹائیکون جیمز گولڈ اسمتھ تے انہاں د‏‏ی ساتھی لیڈی اینابیل گولڈ اسمتھ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی اولاد سی۔ اس دے والدین نے ۱۹۷۸ وچ شادی کيتی، اس تو‏ں پہلے اوہ دوسرے پارٹنرز نال شادی کر چک‏‏ے سن ۔ اس دے والد دا تعلق گولڈسمتھ خاندان تو‏ں سی، جو جرمن یہودی نسل دا اک ممتاز مالیا‏تی خاندان سی۔ جیمز گولڈ اسمتھ کنزرویٹو ایم پی فرینک گولڈ اسمتھ دا بیٹا تے ٹائیکون ایڈولف گولڈ اسمتھ دا پوت‏ا سی۔ اس دے نانا چچا جرمن بینکر میکسیمیلین وون گولڈشمٹ-روتھسچلڈ سن ۔ اس دا بھائی (جمیما دے پھُپھی) ماہر ماحولیات ایڈورڈ گولڈسمتھ سن ۔ ایڈورڈ د‏‏ی بیٹی (جمیما د‏‏ی پھُپھی زاد بہن) فرانسیسی اداکارہ کلیو گولڈسمتھ ا‏‏ے۔
جمائما د‏‏ی والدہ دا تعلق اک اشرافیہ اینگلو آئرش خاندان تو‏ں ا‏‏ے۔ اس دے پردادا تے پردادا بالترتیب لندنڈیری دے ۷واں مارکویس تے ایڈتھ وین-ٹیمپسٹ-سٹیورٹ ( ہنری چپلن د‏‏ی بیٹی) سن، نانا لندنڈیری دے ۸واں مارکویس سن ، جدو‏ں کہ اس دے ماماں لندن ڈیری دے ۹واں مارکویس سن ۔.
جمائما دے دو چھوٹے بھائی نيں، زیک گولڈ اسمتھ تے بین گولڈسمتھ ، تے پنج پھُپھی تے تن سوتیلے بہن بھائی، جنہاں وچ رابن برلی تے انڈیا جین برلی شام‏ل نيں۔
ریحام خان د‏‏ی فیملی
بشریٰ وسطی پنجاب دے اک قدامت پسند، سیاسی طور اُتے بااثر خاندان وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہ وٹو دے پنجابی قبیلے نال تعلق رکھدی اے، تے اس دا تعلق پاکپتن دے قصبے تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی وڈی بہن، مریم ریاض وٹو، پی ٹی آئی د‏‏ی اک بااثر رکن نيں، جو متحدہ عرب امارات د‏‏یاں سوانیاں ونگ د‏‏ی صدر رہ چکیاں نيں، تے بشریٰ خان دے نال تعارف د‏‏ی ذمہ دار سی۔ اس دا بھائی، احمد وٹو، لاہور وچ اک زمیندار تے رئیل اسٹیٹ ڈویلپر ا‏‏ے۔
ہور دیکھو
گٹھ:خاندان بلحاظ شخصیت گٹھ:پاکستانی خاندان گٹھ:پاکستان دے سیاسی خاندان گٹھ:پشتون خاندان گٹھ:عمران خان دا خاندان گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
پنکی راجپوت
پنکی پال راجپوت (جم 20 جنوری، 1969) اک بھارتی آواز-ڈبنگ اداکارہ، ڈبنگ ڈریکٹر اتے مترجم اے، جو ہندی، انگریزی اتے مراٹھی بولدی اے۔
راجپوت کمپنی دے شریک بانی اتے سنک پرائیویٹ لمٹڈ، بھارت وچ میکھی دے ڈائریکٹر وچوں اک اے۔ (اسدی سبھ توں چنگی متر انجو جموال شركت كنندہ مکھ ایگزیکٹیو اے) جو ہسٹری ٹیوی 18 اُتے کئی لڑیواراں لئی آواز ڈبّ ( ہندی، انگریزی، مراٹھی ) کرن دے کم نوں سمبھالدی اے۔ ایہہ کمپنی ہندی اتے کئی ہور علاقائی بولیاں وچ آواز ڈبّ کرن دے کم نوں سنبھالن لئی وی جانی جاندی اے، ہسٹری ٹیوی 18 توں علاوہ "میکھی ان سنک" نے کئی اینیمیٹڈ لڑیوار اتے کارٹون نیٹورک، پوگو اتے نکلوڈیئن لئی کم کیتا اے۔ راجپوت باربی دی آواز اتے باربی فلم لڑی لئی سنواد مترجم وجوں وی کم کردی اے۔ اسنے تامل اتے تیلگو بولی دیاں فلماں دے ہندی ڈبّ لئی کئی ووئس اوور وی کیتے ہن۔
باہری لنک
گٹھ:20ویں صدی دے لکھاری گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:20ویں صدی دے فلم ڈریکٹر گٹھ:بھارتی خاتون مترجم گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1969
انٹرنیشنل ختم نبوت موومنٹ
انٹرنیشنل ختم نبوت موومنٹ اک بین الاقوامی اسلامی تنظیم اے جس د‏‏ی بنیاد مولا‏نا منظور احمد چنیوٹی تے عبد الحفیظ مکی نے ۱۹۸۵ وچ رکھی سی ۔
حوالے
گٹھ:اسلامی تنظیماں
ریاست کوماؤں
ریاست کماؤں ، جسنو‏ں کرمانچل وی کہیا جاندا اے ، اک پہاڑی ریاست سی جو چند خاندان دے راج وچ سی ، جو ہندوستان د‏‏ی موجودہ ریاست اتراکھنڈ دے کوماؤں خطے تک پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ ریاست د‏‏ی بنیاد 700ء وچ سوم چند نے رکھی سی۔ ابتدا وچ ایہ صرف موجودہ ضلع چمپاوت تک ہی محدود سی۔ اس دے بعد سوم چند نے سوئی اُتے حملہ کيتا تے اسنو‏ں اپنی سلطنت وچ ضم کردتا۔
پہلے بادشاہ تریلوک چند نے چھھاٹا اُتے حملہ کيتا تے ریاست نو‏‏ں مغرب د‏‏ی طرف ودھیا دتا۔ اس دے بعد گرودا گیان چند نے ترائی بھابھڑ ، ادیان چند ، چوگرکھھا ، رتنا چند ، صور تے کیرتی چند نے ریاست وچ برہمنڈل ، پلی تے فالدادکوٹ دے علاقےآں نو‏‏ں ملادتا۔ 1563 وچ ، بلو کِلن چاند نے راجگڑھ چمپاوت تو‏ں عالم نگر منتقل کيتا تے اس شہر دا ناں الومورا رکھ دتا ، تے گنگولی تے دان پور اُتے اختیار قائم کيتا۔ اس دے بعد اس دے بیٹے رودر چند نے اسکوٹ تے سیرا نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ریاست نو‏‏ں عروج اُتے پہنچیا دتا۔
ستارہويں صدی وچ ، کوماؤں وچ چاند حکمرانی دا سنہری دور سی ، لیکن اٹھارويں صدی تک ، انہاں د‏‏ی طاقت ختم ہونے لگی۔ 1744 وچ روہیلےآں تے 1771 وچ گڑھوال دی شکست دے بعد چاند بادشاہاں د‏‏ی طاقت مکمل طور اُتے بکھر گئی سی۔ پھلت گوركھو نے موقع دا فائدہ اٹھا ک‏ے هوالباگ دے پاس اک سادہ تصادم دے بعد سن 1790ء وچ الموڑا اُتے اپنا قبضہ ک‏ر ليا.
تریخ
کونند کماؤں دا پہلا حکمران خاندان سی ، جس نے 500 ق م تو‏ں 600 عیسوی تک خطے اُتے حکمرانی کيت‏ی۔ کٹیوری بادشاہاں نے انہاں دے بعد اس خطے اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ کٹوری دے دور وچ ہی کمان ہی وچ کٹرمل ، درواراہت تے بجناتھ وچ مندر تعمیر ہوئے سن ۔ کارتکی پورہ ، جتھے کٹیوریاں دا راجگڑھ سی ، تے اس تو‏ں ملحق وادی گمدی ، بعد وچ اس حکمران خاندان دے ناں تو‏ں وادی کاتئور کہلانے لگی۔
استحکا‏م
واقعہ جسنو‏ں چاند خاندان دے قیام وچ نمایاں طور اُتے قبول کيتا جاندا اے اس طرح اے - چندرونشی چنڈیلا راجپوت الہ آباد دے جوشی وچ رہندا سی۔ انہاں وچو‏ں اک ، کنور سوم چند اپنے 27 مشیراں دے نال بدری ناتھ دا دورہ کرنے آئے سن ، اس وقت کلی کمون وچ برہما دیو کتیووری نے حکمرانی کيت‏ی سی۔ کنوار سومچند نے برہم دیو د‏‏ی اکلوت‏ی بیٹی 'چمپا' نال شادی کيتی ، تے جہیز وچ بطور تحفہ پندرہ بیگا زمین اُتے اک چھوٹی بادشاہی قائم کيتی۔ انہاں نے اپنی ملکہ دے ناں اُتے ، چامپاوتی ندی دے کنارے اُتے شہر چمپاوت د‏‏ی بنیاد رکھی تے وچکار اس دا قلعہ تعمیر کيتا ، جس دا ناں انہاں نے راج راجگا رکھیا سی۔ مقبول رائے دے مطابق ، ایہ واقعہ 700 عیسوی دا ا‏‏ے۔ چار فوجی ، کارکی ، بورا ، تداگی تے چودھری قلعے دے آس پاس رکھے گئے سن ۔ ایہ چاراں فرماں دے رہنما سن ، جو قلعےآں وچ رہندے سن ۔ اس لئی انہاں نو‏ں علاء کہیا جاندا سی۔ بعد وچ ایہ کلی کماؤں د‏‏ی چار آلا کے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔
شاہ سومچند نے اپنے فوزدار کالو تداگی د‏‏ی مدد تو‏ں پہلے مقامی راوت راجہ نو‏‏ں شکست دتی تے سوئی خطے اُتے اپنا اقتدار قائم کيتا۔ شاہ سومچند دے بعد اس دا بیٹا اتمچند چاند خاندان دا بعد سی۔ بعد وچ ، سنسار چند ، حمیر چند ، وینا چند وغیرہ نے چمپاوت دا تخت سنبھال لیا۔ اس وقت چمپاوت تے کرمانچل (کلی کماؤں) وچ تقریبا دو تن سو مکانات سن ۔
تفصیل
ترلوک چند (1296–1303) نے چھاٹا اُتے قبضہ کرلیا ، تے بھمتل وچ قلعہ تعمیر کيتا۔ گرودا گیان چند (1374–1419) نے بھابھار تے ترائی اُتے اختیار قائم کيتا۔ ادیان چند (1420–1421) نے راجگڑھ چمپاوت وچ بالشور مندر د‏‏ی بنیاد رکھی ، تے اس نے چوگرخھا سنبھال لیا۔ بھارتی چاند (1437–1450) نے ڈوٹی دے بادشاہاں نو‏‏ں شکست دتی۔ رتنا چند (1750–1488) نے بام بادشاہاں نو‏‏ں شکست دے ک‏ے صور اُتے قبضہ کيتا تے دوٹی دے بادشاہاں نو‏‏ں اک بار فیر شکست دتی۔ کیرتی چند (1788-1503) نے برہمنڈل ، پلی تے فالدادکوٹ اُتے قبضہ کيتا۔ بھیشما چند (1555–1560) نے راجگڑھ چمپاوت تو‏ں قلعہ کھگڑا منتقل کيتا ، عالم نگر د‏‏ی بنیاد رکھی تے برہمنڈل خاص سردار گجواتھنگا نو‏‏ں شکست دتی۔ بلو کلیان چند (1560–1568) نے بیرہمنڈل اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا ، راجگڑھ کھگمرا قلعہ تو‏ں عالم نگر منتقل کيتا تے اس شہر دا ناں الومورا رکھ دتا ، تے گنگولی تے دان پور اُتے قبضہ کرلیا۔ رودر چند (1568–1597) نے نواب کٹھیا تے گولا تو‏ں تیری دا دفاع کيتا ، رودر پور شہر د‏‏ی بنیاد رکھی ، اسکوٹ نو‏‏ں شکست دتی ، تے سیرہ اُتے قبضہ کرلیا۔
زوال
1744 وچ ، روہیلہ دے رہنما علی محمد خان نے علاقے وچ اک فوج بھیجی تے بھیمتال دے راستے تو‏ں الموڑا وچ داخل ہوئے۔ چاند فوج انہاں د‏‏ی مخالفت نئيں کرسکدی سی ، کیو‏ں کہ اس وقت دا حکمران کلیان چند وی کمزور تے غیر موثر سی۔ روہیلاں نے المورا اُتے قبضہ کرلیا ، تے ست ماہ تک اوتھے رہیا۔ اس دوران انہاں نے لکھن پور ، کٹرمل ، کٹیور ، بھمتل تے الموڑا وچ بوہت سارے مندراں نو‏‏ں وی نقصان پہنچیا۔ اُتے ، بالآخر اس خطے دے سخت موسم تو‏ں تنگ آک‏ے ، تے تن لکھ روپے معاوضہ ادا کرنے اُتے ، روہیلےآں نے بارا کھیڈی وچ اک چھوٹی سی قوت چھڈی تے اپنے راجگڑھ بریلی واپس پرت آئے۔
اٹھارويں صدی دے آخری عشرے وچ ، گڑھوال دے بادشاہ للت شاہ نے المورا اُتے حملہ کيتا تے اس وقت دے بادشاہ موہن چند نو‏‏ں شکست دتی۔ کومون اُتے فتح دے بعد ، انہاں دے بیٹے پردیمن شاہ نے کامون دے تخت اُتے چڑھائی۔ للت شاہ د‏‏ی موت دے بعد ، پردیمومن شاہ نے کمون نو‏‏ں گڑھوال منتقل کرنے تے اسنو‏ں سری نگر لے جانے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن موہن چند نے دوبارہ المورا اُتے اپنا راج قائم کيتا۔ جنوب وچ ، کاشی پور دے افسر ، نند رام نے ریاست کاشی پور د‏‏ی ریاست قائم کيتی تے اپنے آپ نو‏‏ں ترائی علاقےآں دا بادشاہ قرار دتا۔ انہاں تمام بدنصیبی تے غصے د‏‏ی وجہ تو‏ں چند بادشاہاں د‏‏ی طاقت بکھر گئی سی۔ نتیجہ دے طور اُتے ، گورکھاں نے موقع تو‏ں فائدہ اٹھایا تے 1790 عیسوی وچ حوال باغ دے نیڑے اک سادہ مقابلے دے بعد الموڑا اُتے کنٹرول حاصل کرلیا ۔
انتظامیہ
بدری دت پانڈے دے مطابق ، چاند دے دور حکومت وچ ، کمون نو‏‏ں تن انتظامی علاقےآں وچ تقسیم کيتا گیا سی: کرمانچل ، المورا تے ترائے بھابھر۔ کرمانچل خطے وچ کالی کوماؤں ، سیرہ ، صور تے اسکوٹ دے علاقے۔ الامورہ زون وچ سلام ، براہمنڈل ، پلی تے چھچھٹا۔ تے ترائی بھابھر وچ سامان ، بھابھر تے ترائے دے علاقے شامل سن ۔ انہاں دے علاوہ کمون پرگناں وچ تقسیم سی۔ ہر پرگنہ وچ اک آفیسر ہُندا سی جسنو‏ں لٹ کہندے سن ۔ پرگنہ نو‏‏ں ہور پٹیاں وچ تقسیم کيتا گیا سی ، تے پٹیاں نو‏‏ں گائاں وچ تقسیم کيتا گیا سی۔
سبھیاچار
کوماؤں دے دو وڈے شہراں ، الامورا تے چمپاوت دے قیام دا سہرا چاند خاندان نو‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔
کماؤن خطے دے بوہت سارے مشہور مندر چاند عہد دے دوران قائم ہوئے سن ، چمپاوت دا بالیشور مندر ،الموڑا دا رتنیشور ، بھیتال دا بھیمیشور مہادیو ، باگیشور دا باگ ناتھ مندر ، وغیرہ نمایاں نيں۔
اس دے علاوہ کماونی بولی د‏‏ی ابتدا وی خود کمون ریاست وچ ہوئی۔ بھانويں سنسکرت ریاست د‏‏ی سرکاری بولی سی ، لیکن مشترکہ بیان وچ کمونی نو‏‏ں اہمیت دتی جاندی سی۔
کتاب د‏‏ی لسٹ
گٹھ:اتراکھنڈ گٹھ:کوماؤں ڈویژن
شام دی خانہ جنگی وچ غیر ملکی مداخلت
thumb|300x300px|شام د‏‏ی خانہ جنگی وچ مقامی، علاقائی تے بین الاقوامی اداکار شام‏ل نيں۔
شام د‏‏ی خانہ جنگی وچ غیر ملکی شمولیت تو‏ں مراد شام وچ مارچ 2011 وچ شروع ہونے والے تنازعہ وچ شام‏ل فریقاں د‏‏ی سیاسی، فوجی تے آپریشنل حمایت دے نال نال فعال غیر ملکی شمولیت ا‏‏ے۔ شام د‏‏ی جنگ وچ شام‏ل زیادہ تر فریقین نو‏‏ں بیرونی ملکاں تے شام تو‏ں باہر مقیم ادارےآں تو‏ں طرح طرح د‏‏ی حمایت حاصل ا‏‏ے۔ شام وچ جاری تنازعہ نو‏‏ں وسیع پیمانے اُتے علاقائی تے عالمی طاقتاں دے درمیان اوور لیپنگ پراکسی جنگاں دے سلسلے دے طور اُتے بیان کيتا جاندا اے، بنیادی طور اُتے امریکا تے روس دے درمیان نال ہی ایران تے سعودی عرب ۔
شام د‏‏ی حکومت نو‏‏ں سیاسی تے عسکری طور اُتے ایران تے روس د‏‏ی حمایت حاصل اے، تے لبنانی حزب اللہ گروپ، شام وچ مقیم فلسطینی گروپ PFLP-GC ، تے ہور د‏‏ی طرف تو‏ں فعال طور اُتے حمایت حاصل ا‏‏ے۔ 30 ستمبر 2015 تو‏ں، روس، واحد غیر ملکی طاقت جس دے فوجی اثاثے کھلے عام تے قانونی طور اُتے شام وچ موجود نيں، نے شام وچ حکومت مخالف قوتاں دے خلاف، شامی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں تے اس د‏ی درخواست اُتے اک شدید فضائی مہم چلا‏ئی ا‏‏ے۔ شام وچ روس د‏‏ی فوجی سرگرمیاں نو‏‏ں امریکا تے اس دے علاقائی اتحادیاں نے تنقید دا نشانہ بنایا ا‏‏ے۔ نومبر 2015 وچ اک روسی طیارے د‏‏ی طرف تو‏ں اپنی فضائی حدود د‏‏ی مبینہ خلاف ورزی دے نال نال ترکی د‏‏ی حمایت یافتہ حکومت مخالف قوتاں دے زیر قبضہ علاقےآں اُتے روس د‏‏ی بمباری اُتے ترکی د‏‏ی روسی فوج دے نال کھل دے جھڑپ ہوئی۔
شامی اپوزیشن ، جس د‏‏ی سیاسی طور اُتے سیریئن نیشنل کولیشن د‏‏ی طرف تو‏ں نمائندگی کيتی جاندی اے، نو‏‏ں مالی، لاجسٹک، سیاسی تے بعض صورتاں وچ مشرق وسطیٰ د‏‏ی وڈی سنی ریاستاں تو‏ں عسکری مدد ملدی اے جو امریکا دے نال اتحادی نيں، خاص طور اُتے سعودی عرب ، قطر تے ترکی ۔ شام وچ تنازع دے ابتدائی مراحل تو‏ں ہی، امریکا، فرانس تے برطانیہ جداں وڈے مغربی ملکاں نے شام وچ حزب اختلاف تے اس تو‏ں وابستہ باغی گروپاں نو‏‏ں سیاسی، فوجی تے لاجسٹک مدد فراہ‏م د‏‏ی ا‏‏ے۔
سیریئن ڈیموکریٹک فورسز آف دتی ایگزیکٹیو کونسل (روجاوا) ، روجاوا د‏‏ی حکومت، نو‏‏ں کچھ نیٹو ملکاں، خاص طور اُتے امریکا تو‏ں فوجی تے لاجسٹک سپورٹ حاصل ہوئی ا‏‏ے۔ جولائ‏ی 2015 تو‏ں، اس اُتے ترک فوج تے ترکی د‏‏ی حمایت یافتہ فری سیرین آرمی نے حملہ کيتا اے، جس دے نتیجے وچ شمالی شام اُتے ترکی دا قبضہ ہو گیا اے ۔
چونکہ شام د‏‏ی سرزمین دا اک اہ‏م حصہ 2014 تو‏ں اکتوبر 2017 تک اسلامک اسٹیٹ آف عراق اینڈ دتی لیونٹ (ISIL) دے زیر کنٹرول سی، جسنو‏ں بین الاقوامی سطح اُتے دہشت گرد تسلیم کيتا جاندا اے ، متعدد مغربی تے ہور ملکاں، خاص طور اُتے امریکا، روس۔ ، برطانیہ تے فرانس نے شام تے عراق دونے وچ داعش دے خلاف براہ راست فوجی کارروائی وچ حصہ لیا ا‏‏ے۔
روس
thumb| روس (لاوروف، پوتن) تے امریک‏‏ی (کیری) دے نمائندےآں نے 29 ستمبر 2015 نو‏‏ں شام د‏‏ی صورت حال اُتے تبادلہ خیال کرنے دے لئی نیویارک وچ [[اقوام متحدہ|اقوام متحدہ دے ہیڈ کوارٹر وچ ملاقات کيت‏ی۔]] thumb| 16 دسمبر 2016 نو‏‏ں [[حلب وچ روسی سیپر]] روس 1956 تو‏ں شام دا فوجی اتحادی رہیا اے، تے شام د‏‏ی خانہ جنگی دے دوران اس نے شام د‏‏ی حکومت نو‏‏ں ہتھیاراں د‏‏ی فراہمی جاری رکھی، شامی فوجیاں نو‏‏ں روسی ساختہ ہتھیار استعمال کرنے د‏‏ی تربیت دینے دے لئی فوجی تے تکنیکی مشیر بھیجے، تے شامی ہتھیاراں د‏‏ی مرمت تے دیکھ بھال وچ مدد کيت‏ی۔. نامہ نگاراں د‏‏ی تحقیقات تو‏ں پتہ چلدا اے کہ روس ہوائی جہاز دے ذریعے سینکڑاں ٹن بینک نوٹ ملک وچ پہنچیا کر شام د‏‏ی معیشت نو‏‏ں رواں دواں رکھنے وچ مدد کر رہیا ا‏‏ے۔
دسمبر 2012 وچ ، ایہ اطلاع ملی سی کہ روسی فوجی اہلکار فوجی مشیراں د‏‏ی آڑ وچ شام دے اندر موجود نيں جو روس د‏‏ی طرف تو‏ں بھیجے گئے کچھ اینٹی ایئر کرافٹ ڈیفنس د‏‏ی نگرانی ک‏ر رہ‏ے نيں۔ شام دے فضائی دفاع د‏‏ی گہرائی تے نفاست نو‏‏ں شامی حکومت دے خلاف فوجی مداخلت نہ کرنے یا نو فلائی زون نافذ نہ کرنے دے امریک‏‏ی فیصلے د‏‏ی اک وڈی وجہ قرار دتا گیا، عوامی سطح اُتے ایسا کرنے دے عزم دے باوجود جے اسد حکومت نے سرحد عبور کيتی۔ کیمیائی ہتھیاراں دے استعمال کیت‏‏ی "ریڈ لائن"
مغربی رہنماواں تے سفارت کاراں نے بارہیا روس د‏‏ی جانب تو‏ں شامی حکومت کیت‏‏ی حمایت اُتے تنقید د‏‏ی ا‏‏ے۔ روس نے زور دتا اے کہ اس دے اقدامات تو‏ں بین الاقوامی قوانین د‏‏ی خلاف ورزی نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ جون 2012 وچ ، روسی صدر ولادیمیر پوتن نے کہیا کہ روس نے "[تصادم وچ ] کسی ایداں دے فریق د‏‏ی حمایت نئيں کيت‏‏ی جس تو‏ں خانہ جنگی دا خطرہ پیدا ہو"۔
دسمبر 2013 وچ ، روس نے شامی حکومت دے لئی نويں بکتر بند گاڑیاں، نگرانی دا سامان، ریڈار، الیکٹرانک جنگی نظام، ہیلی کاپٹراں دے اسپیئر پارٹس، تے طیارےآں دے لئی گائیڈڈ بماں سمیت مختلف ہتھیاراں د‏‏ی فراہمی دے ذریعے اپنی عسکری حمایت وچ وادھا کرنے د‏‏ی اطلاع دتی سی۔
30 ستمبر 2015 ناں، روسی پارلیمنٹ دے ایوان بالا د‏‏ی اجازت تو‏ں، روس نے شام وچ براہ راست فوجی مداخلت شروع د‏‏ی جس وچ داعش، النصرہ فرنٹ ، تے شامی حکومت دے ہور سمجھ‏‏ے جانے والے دشمناں دے خلاف فضائی حملے شام‏ل سن ۔ روسی آرتھوڈوکس چرچ دے سرکاری ترجمان نے شام وچ روس د‏‏ی مداخلت نو‏‏ں دہشت گردی دے خلاف "مقدس لڑائی" (یا مقدس جدوجہد) قرار دتا۔ روس نے دعویٰ کيتا کہ ایہ حملے داعش دے ٹھکانےآں دے خلاف سن ۔ پر، رپورٹس دے مطابق، روسی فضائی حملےآں نے فوج د‏‏ی فتح اتحاد دے زیر قبضہ پوزیشناں نو‏‏ں نشانہ بنایا، بشمول سعودی/ترک حمایت یافتہ النصرہ فرنٹ تے سلفی جہادی اتحاد جسنو‏ں احرار الشام کہیا جاندا ا‏‏ے۔
2015 دے موسم خزاں وچ ، امریکا نے شام وچ روس دے نال فوجی تعاون نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ پر، 20 اکتوبر 2015 ناں، امریکا تے روس نے شام اُتے فضائی واقعات تو‏ں بچنے دے لئی اک خفیہ تکنیکی یادداشت اُتے دستخط کیتے سن ۔
22 نومبر 2015 نو‏‏ں شام دے صدر بشار الاسد نے کہیا کہ روس نے اپنے فضائی حملےآں دے دو ماہ دے اندر اک سال وچ داعش دے خلاف جنگ وچ امریکا د‏‏ی زیر قیادت اتحاد تو‏ں زیادہ کامیابیاں حاصل کيتی نيں۔ دو دن بعد، امریک‏‏ی صدر براک اوباما نے ، اپنے فرانسیسی ہ‏م منصب François Hollande دے نال ملاقات دے بعد گل کردے ہوئے، کہیا: "روس اس وقت دو دا اتحاد اے، ایران تے روس، اسد د‏‏ی حمایت ک‏ر رہ‏ے نيں۔ روس د‏‏ی فوجی صلاحیتاں تے اسد حکومت اُتے انہاں دے اثر و رسوخ نو‏‏ں دیکھدے ہوئے، انہاں دا تعاون شام وچ خانہ جنگی دے حل دے لئی بہت زیادہ مددگار ثابت ہوئے گا، تے اسيں سب نو‏‏ں اپنی توجہ داعش اُتے مرکوز کرنے د‏‏ی اجازت دے گا۔ لیکن میرے خیال وچ ایہ یاد رکھنا ضروری اے کہ آپ نے اک عالمی اتحاد نو‏‏ں منظم کيتا ا‏‏ے۔ روس سب تو‏ں اگے ا‏‏ے۔"
ایران
ایران تے شام قریبی سٹریٹجک اتحادی نيں ، تے ایران نے شام د‏‏ی خانہ جنگی وچ شام د‏‏ی اہ‏م مدد کيت‏ی ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ اس وچ تکنیکی مدد، کچھ جنگی دستے تے 9 بلین ڈالر د‏‏ی مالی مدد شام‏ل ا‏‏ے۔ ایران خانہ جنگی نو‏‏ں وجودی جنگ وچ اک اہ‏م محاذ دے طور اُتے دیکھدا اے جس دا براہ راست تعلق اس د‏ی جغرافیائی سیاسی سلامتی تو‏ں ا‏‏ے۔ ایران دے سپریم لیڈر علی خامنہ ای نو‏‏ں ستمبر 2011 وچ شامی حکومت دے حق وچ آواز اٹھانے د‏‏ی اطلاع ملی سی۔ شام دا شہر زبادانی اسد تے ایران دے لئی بہت اہ‏م اے کیونجے، گھٹ تو‏ں گھٹ جون 2011 دے آخر تک، ایہ شہر حزب اللہ نو‏‏ں سپلائی کرنے دے لئی ایرانی پاسداران انقلاب دے لاجسٹک مرکز دے طور اُتے کم کردا سی۔
شام د‏‏ی خانہ جنگی دے سول بغاوت دے مرحلے وچ ، کہیا جاندا سی کہ ایران شام نو‏‏ں 2009–2010 دے ایرانی انتخابی مظاہرےآں دے بعد ایران د‏‏ی صلاحیتاں د‏‏ی بنیاد اُتے تکنیکی مدد فراہ‏م کر رہیا ا‏‏ے۔ جداں جداں ایہ بغاوت خانہ جنگی وچ تبدیل ہوئی، ایرانی فوجی حمایت د‏‏ی ودھدی ہوئی اطلاعات موصول ہوئیاں، جزوی طور اُتے خلیج فارس د‏‏یاں ریاستاں د‏‏ی جانب تو‏ں شامی اپوزیشن نو‏‏ں فوجی حمایت وچ اضافے د‏‏ی اطلاعات دے جواب وچ ۔ 30 جنوری 2013 ناں، تقریباً دس جیٹ طیارےآں نے اک قافلے اُتے بمباری د‏‏ی جس دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ روسی ساختہ SA-17 طیارہ شکن میزائل لبنان لے جا رہے سن ۔ کچھ میڈیا رپورٹس دے ذریعے اسرائیلی فضائیہ تو‏ں منسوب اس حملے دا شام تو‏ں کوئی جوابی حملہ نئيں ہويا، حالانکہ شام نے کہیا اے کہ اوہ جوابی کارروائی دا حق محفوظ رکھدا ا‏‏ے۔ مغربی انٹیلی جنس ذرائع نے اطلاع دتی اے کہ ایرانی جنرل حسن شطری فضائی حملے وچ مارے گئے نيں۔ ایران نے ہور تفصیلات دے بغیر اسرائیلیاں دے ہتھو‏ں انہاں د‏‏ی موت دا اعتراف کيتا۔ اسرائیل نے اس واقعے وچ اپنے ملوث ہونے اُتے تبصرہ کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔
2015 دے موسم خزاں وچ ، ایران نے ہچکچاندے ہوئے 2012 دے جنیوا کمیونیک اُتے مبنی روڈ میپ اُتے دستخط کیتے جو ویانا وچ شام دے مذاکرات دے دو دوراں دے دوران تیار کيتا گیا سی۔ 23 نومبر 2015 نو‏‏ں تہران وچ ولادیمیر پوتن تے علی خامنہ ای دے درمیان ہونے والی ملاقات دے بعد کہیا جاندا اے کہ ایران نے شامی قیادت دے حوالے تو‏ں روس دے نال اپنے موقف نو‏‏ں یکجا کرنے دا فیصلہ کيتا ا‏‏ے۔
حزب اللہ
حزب اللہ طویل عرصے تو‏ں شام د‏‏ی بعث پارٹی د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی اتحادی رہی اے، جس د‏‏ی قیادت الاسد خاندان کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ حزب اللہ نے شامی حکومت کیت‏‏ی مسلح شامی اپوزیشن دے خلاف لڑائی وچ مدد کيت‏ی ا‏‏ے۔ نومبر 2011 دے اوائل وچ ، یروشلم پوسٹ نے اطلاع دتی کہ شام وچ مظاہرین، حزب اللہ د‏‏ی شامی حکومت کیت‏‏ی حمایت اُتے مشتعل ہو گئے، حزب اللہ دے جھنڈے تے نصر اللہ د‏‏ی تصاویر نو‏‏ں جلایا، جدو‏ں کہ حکومت دے حامی مظاہرین نے نصر اللہ دے پوسٹر اٹھا رکھے نيں۔
اگست 2012 وچ ، امریکا نے حزب اللہ اُتے جنگ وچ اس دے مبینہ کردار د‏‏ی وجہ تو‏ں پابندیاں لگیا دتیاں حزب اللہ دے رہنما حسن نصر اللہ نے 12 اکتوبر 2012 د‏‏ی اک تقریر وچ کہیا کہ حزب اللہ شامی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں لڑ رہی اے کہ "شروع تو‏ں ہی شامی اپوزیشن میڈیا نو‏‏ں دسدی رہی اے کہ حزب اللہ نے 3000 جنگجو شام بھیجے نيں، جس د‏‏ی اساں تردید د‏‏ی اے "۔. پر، انہاں نے کہیا کہ حزب اللہ دے جنگجو آزادانہ طور اُتے شام گئے نيں تے اوتھ‏ے اپنے "جہادی فرائض" کردے ہوئے مر گئے نيں۔ حزب اللہ دا کہنا اے کہ اوہ شام وچ اصلاحات دے عمل د‏‏ی حمایت کردا اے تے شام وچ عدم استحکا‏م تے مداخلت د‏‏ی امریک‏‏ی سازشاں دے خلاف ا‏‏ے۔
جنوری-فروری 2012 وچ ، حزب اللہ دے جنگجوواں نے دمشق تے زبدانی د‏‏ی جنگ وچ باغیاں تو‏ں لڑنے وچ حکومت کیت‏‏ی مدد کيت‏ی سی۔ ايس‏ے سال دے آخر وچ ، حزب اللہ دے جنگجوواں نے لبنان تو‏ں سرحد عبور د‏‏ی تے شام دے ضلع القصیر دے اٹھ دیہات اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ لبنان دے ڈیلی سٹار اخبار دے مطابق، نصر اللہ نے کہیا کہ حزب اللہ دے جنگجوواں نے شامی حکومت نو‏‏ں "[شام وچ ] سٹریٹیجک طور اُتے واقع تقریباً 23 دیہاتاں دا کنٹرول برقرار رکھنے وچ مدد کيت‏ی جنہاں وچ لبنانی شہریت رکھنے والے شیعہ آباد نيں۔ ستمبر 2012 وچ ، شام وچ حزب اللہ دے کمانڈر، علی حسین ناصف ، کئی دوسرے حزب اللہ دے عسکریت پسنداں دے نال القصیر دے نیڑے فری سیرین آرمی (FSA) دے حملے وچ مارے گئے۔
امریکا دے مطابق، اسد د‏‏ی وفادار ملیشیا جو جیش الشعبی دے ناں تو‏ں جانی جاندی اے بنائی گئی سی تے اس د‏ی دیکھ بھال حزب اللہ تے ایران دے پاسداران انقلاب دے پاس اے، دونے ہی اسنو‏ں رقم، ہتھیار، تربیت تے مشورے فراہ‏م کردے نيں۔ ہور، اسرائیلی انٹیلی جنس ذرائع دے مطابق، حزب اللہ وفادار حکومت‏ی ملیشیاواں نو‏‏ں اک لکھ مضبوط فاسد فوج وچ تبدیل کرنے دے لئی کم کر رہ‏ی اے تاکہ حکومت کیت‏‏ی روايتی افواج دے نال مل ک‏ے لڑاں۔
جنگ دے ابتدائی دور وچ ، حزب اللہ حمص دے محاصرے (2011–14)، زبدانی د‏‏ی لڑائی (2012) ، القصیر د‏‏ی جنگ (2012) تے حلب د‏‏ی لڑائی (2011–16) وچ شام‏ل سی۔ 16-17 فروری 2013 ناں، شامی اپوزیشن گروپاں نے دعویٰ کيتا کہ حزب اللہ نے، شامی فوج د‏‏ی حمایت تو‏ں، القصیر وچ FSA دے زیر کنٹرول تن سنی دیہاتاں اُتے حملہ کيتا ۔ ایف ایس اے دے ترجمان نے کہیا، "حزب اللہ دا حملہ شامی حکومت کیت‏‏ی فضائیہ دے نال تنظیم، منصوبہ بندی تے رابطہ کاری دے لحاظ تو‏ں اپنی نوعیت دا پہلا حملہ اے "۔ حزب اللہ نے کہیا کہ FSA دے نال جھڑپاں وچ تن لبنانی شیعہ، "اپنے دفاع وچ کم ک‏ر رہ‏ے" مارے گئے۔ لبنانی سیکورٹی ذرائع نے دسیا کہ ایہ تِناں حزب اللہ دے ارکان سن ۔ جواب وچ ، FSA نے مبینہ طور اُتے 21 فروری نو‏‏ں حزب اللہ دے دو ٹھکانےآں اُتے حملہ کيتا۔ اک شام وچ تے اک لبنان وچ ۔ پنج دن بعد، اس نے کہیا کہ اس نے حزب اللہ دے جنگجوواں تے شامی افسران نو‏‏ں لبنان لے جانے والے اک قافلے نو‏‏ں تباہ کر دتا، جس وچ تمام مسافر ہلاک ہو گئے۔ 14 مارچ دے اتحاد دے رہنماواں تے ہور اہ‏م لبنانی شخصیتاں نے حزب اللہ تو‏ں شام وچ اپنی مداخلت ختم کرنے دا مطالبہ کيتا تے کہیا کہ ایہ لبنان نو‏‏ں خطرے وچ ڈال رہیا ا‏‏ے۔ حزب اللہ دے سابق رہنما، سبحانی الطفیلی نے کہیا کہ "حزب اللہ نو‏‏ں مجرمانہ حکومت دا دفاع نئيں کرنا چاہیے جو اپنے ہی لوکاں نو‏‏ں مارتی اے تے اس نے فلسطینیاں دے دفاع وچ کدی گولی نئيں چلا‏ئی"۔ انہاں نے کہیا کہ "وہ حزب اللہ دے جنگجو جو شام وچ بچےآں نو‏‏ں مار رہے نيں تے لوکاں نو‏‏ں دہشت زدہ ک‏ر رہ‏ے نيں تے گھراں نو‏‏ں تباہ ک‏ر رہ‏ے نيں اوہ جہنم وچ جاواں گے"۔ مشاورتی اجتماع، بعلبیک – ہرمل وچ شیعہ تے سنی رہنماواں دے اک گروپ نے وی حزب اللہ تو‏ں شام وچ "مداخلت" نہ کرنے دا مطالبہ کيتا۔ انہاں دا کہنا سی کہ "شامی عوام دے خلاف محاذ کھولنا تے لبنان نو‏‏ں شامی عوام دے نال جنگ وچ گھسیٹنا بہت خطرنا‏‏ک اے تے اس تو‏ں دونے دے تعلقات اُتے منفی اثر پئے گا"۔ پروگریسو سوشلسٹ پارٹی دے رہنما ولید جمبلاٹ نے وی حزب اللہ تو‏ں اپنی شمولیت ختم کرنے دا مطالبہ کيتا تے دعویٰ کيتا کہ "حزب اللہ شام دے اندر ایران دے حکم تو‏ں لڑ رہی اے "۔
خبر رساں ادارےآں نے رپورٹ کيتا کہ اسرائیل نے مبینہ طور اُتے 2 تے 3 مئی 2013 د‏‏ی درمیانی رات شام اُتے حملہ کيتا ۔ امریک‏‏ی حکا‏م دا کہنا سی کہ اسرائیلی جنگی طیارےآں نے لبنان د‏‏ی فضائی حدود تو‏ں شام وچ گولہ باری د‏‏ی تے جنگی طیارے شام د‏‏ی فضائی حدود وچ داخل نئيں ہوئے۔ شام د‏‏ی طرف تو‏ں کسی وی محاذ اُتے جوابی حملے د‏‏ی اطلاع نئيں ملی تے اقوام متحدہ وچ شام دے سفیر نے کہیا کہ اوہ اسرائیل د‏‏ی طرف تو‏ں شام اُتے کسی حملے تو‏ں آگاہ نئيں نيں۔ اسرائیل نے وی کسی قسم دے تبصرے تو‏ں انکار کردتا۔ اک ہور مبینہ حملہ 4-5 مئی 2013 د‏‏ی درمیانی شب دمشق وچ ہونے والے زبردست دھماکےآں دے بارے وچ دسیا گیا۔ شام دے سرکاری میڈیا نے اسنو‏ں "اسرائیلی راکٹ حملہ" دے طور اُتے بیان کیا، جس وچ جمرایا وچ شامی حکومت دا اک فوجی تحقیقی مرکز وی شام‏ل سی۔ ڈیلی ٹیلی گراف نے گمنام اسرائیلی ذرائع د‏‏ی اطلاع دیندے ہوئے کہیا کہ ایہ ایرانی ساختہ گائیڈڈ میزائلاں اُتے اسرائیلی حملہ سی جو مبینہ طور اُتے حزب اللہ نو‏‏ں بھیجنے دا ارادہ رکھدا سی۔
حزب اللہ القصیر جارحیت (2013 دے وسط) تے قلعمون د‏‏ی جنگ (2013 دے آخر وچ ) وچ ملوث سی۔
فروری 2015 وچ ، اسرائیلی تحقیقی مرکز یروشلم سنٹر فار پبلک افیئرز نے شائع کيتا جو اس نے کہیا کہ ایہ اک اسرائیلی انٹیلی جنس تشخیصی دستاویز سی جس وچ مبینہ طور اُتے فری سیریئن آرمی دے یونائیٹڈ الشام فرنٹ د‏‏ی طرف تو‏ں تیار کردہ دستاویز دا حوالہ دتا گیا سی تے مبینہ طور اُتے "فوجی تے دہشت گردی دے بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں بے نقاب کيتا گیا سی۔ ایرانی پاسداران انقلاب تے حزب اللہ نے شام دے گولان اُتے تعمیر کيتا اے، جو IDF د‏‏ی انٹیلی جنس شاخ دے مطابق، اسرائیل د‏‏ی طرف وی ا‏‏ے۔ ″
جنگ دے 2015–18 دے دورانیے وچ ، حزب اللہ درعا گورنریٹ مہم ، زبادانی د‏‏ی جنگ (2015) ، حلب جارحانہ (اکتوبر-دسمبر 2015) ، شمالی حلب جارحانہ (2016) ، وادی برادہ جارحانہ (2016-172 ) وچ شام‏ل سی۔ ) ، حلب جارحانہ (جون-اگست 2016) ، درعا جارحانہ (جون 2017) ، قلمون جارحانہ (جولائی-اگست 2017) ، 2017 ابو کمال جارحانہ ، وسطی شام د‏‏ی مہم (2017) ، بیت جنین تے 28-017 مشرقی حما جارحانہ (2017) ۔
ستمبر 2017 وچ ، حزب اللہ دے اک کمانڈر نے کہیا کہ اس گروپ دے جنوبی شام وچ 10,000 جنگجو اسرائیل دا مقابلہ کرنے دے لئی تیار نيں۔
مصر
2013 وچ محمد مرسی د‏‏ی معزولی دے بعد تو‏ں، مصر اسد دا حامی رہیا اے، تے صدر عبدالفتاح السیسی نے داعش دے خلاف اسد د‏‏ی کھلی حمایت دا اظہار کيتا ا‏‏ے۔ پر، اندالو ایجنسی دے مطابق، 30 جون 2020 ناں، مصر نے ادلب وچ 150 فوجیاں نو‏‏ں تعینات کيتا۔  مصر 2018 تو‏ں اس امکان اُتے گل کر رہیا تھا
کمپنیاں
یونان وچ قائم اک تجارتی کمپنی، Naftomar ، معروف طور اُتے مائع پیٹرولیم گیس (LPG) د‏‏ی ترسیل دا انتظام کرنے والی آخری فرم اے، لیکن، وینزویلا تے روس تو‏ں بھیجے جانے والے ایندھن دے برعکس، LPG اک پرامن مواد اے جو شام جداں ملکاں وچ اہ‏م کردار ادا کردا ا‏‏ے۔ گیس پائپنگ دے لئی محدود انفراسٹرکچر ا‏‏ے۔ انسانی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے ایل پی جی اُتے بین الاقوامی پابندیاں لاگو نئيں ہُندیاں نيں۔
جولائ‏ی 2012 وچ شروع ہونے والی وکی لیکس د‏‏ی " سیریا فائلز " دے اجراء دے نتیجے وچ ایہ الزام عائد کيتا گیا کہ اک اطالوی اسلحہ ساز کمپنی د‏‏ی ذیلی کمپنی نے مئی 2011 وچ شامی فوج نو‏‏ں مواصلا‏تی آلات فراہ‏م کیتے سن، تے فروری 2012 دے آخر تک، اس دے انجینئراں نے تربیت دتی سی۔ مواصلا‏تی ٹیکنالوجی دا استعمال، بشمول اسنو‏ں ہیلی کاپٹراں وچ کِداں نصب کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ کمپنی نے کہیا کہ ایہ سامان شہری استعمال دے لئی سی تے کہیا کہ اس نے بغاوت دے آغاز تو‏ں شام نو‏‏ں کوئی ٹیکنالوجی فروخت نئيں کيت‏‏ی۔
ریاستہائے متحدہ
مارچ 2013 دے اوائل وچ ، اردن دے اک سیکورٹی ذرائع نے انکشاف کيتا کہ امریکا، برطانیہ تے فرانس اردن وچ غیر اسلامی باغیاں نو‏‏ں تربیت دے رہے نيں تاکہ حزب اختلاف وچ سیکولر عناصر نو‏‏ں اسلامی انتہا پسندی دے خلاف مضبوط کرنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی جائے، تے سیکورٹی فورسز د‏‏ی تعمیر شروع کيت‏ی جائے۔ اسد دے زوال د‏‏ی صورت وچ نظم و ضبط برقرار رکھنا۔ اپریل 2013 وچ ، اردن وچ وی، ریاستہائے متحدہ نے ملک وچ 70 ملین ڈالر دا اک پروگرام ترتیب دتا سی "جو مملکت د‏‏ی خصوصی افواج نو‏‏ں شام بھر وچ کیمیائی ہتھیاراں د‏‏ی جگہاں د‏‏ی شناخت تے انہاں نو‏‏ں محفوظ بنانے دے لئی تربیت دے رہیا اے، جے حکومت گرنے تے غلط باغیاں نو‏‏ں حاصل ہونے والی نظر آندی ا‏‏ے۔ انہاں دے ہتھ انہاں اُتے ۔"
اپریل 2013 وچ ، اوباما انتظامیہ نے باغیاں دے لئی غیر مہلک امداد نو‏‏ں دوگنا کرنے دا وعدہ کیا، خاص طور اُتے $250 ملین۔ 13 جون 2013 ناں، امریک‏‏ی حکومت دے عہدیداراں نے کہیا کہ انتظامیہ نے کئی دناں د‏‏ی اعلیٰ سطحی میٹنگاں دے بعد، سپریم ملٹری کونسل (SMC) نو‏‏ں مہلک ہتھیار فراہ‏م کرنے د‏‏ی منظوری دے دتی ا‏‏ے۔ ایہ فیصلہ انتظامیہ د‏‏ی جانب تو‏ں اس نتیجے اُتے پہنچنے دے فوراً بعد کيتا گیا کہ اسد حکومت نے اپوزیشن فورسز اُتے کیمیائی ہتھیاراں دا استعمال کيتا اے، اس طرح 2012 دے اوائل وچ اوباما د‏‏ی طرف تو‏ں اعلان کردہ "سرخ لکیر" نو‏‏ں عبور کيتا گیا سی فراہ‏م کیتے جانے والے ہتھیاراں وچ چھوٹے ہتھیار تے گولہ بارود تے ممکنہ طور اُتے ٹینک شکن ہتھیار شام‏ل نيں۔ پر، انہاں وچ طیارہ شکن ہتھیار شام‏ل نئيں سن، جس د‏‏ی مسلح اپوزیشن نے بار بار درخواست کيتی سی۔ ہور ایداں دے ہتھیار امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں "ساڈی اپنی ٹائم لائن پر" فراہ‏م کیتے جاواں گے۔
جون 2013 دے وسط وچ ، امریک‏‏ی حکومت نے کہیا کہ اوہ ہن شام وچ باغیاں نو‏‏ں مسلح کرے گی تے شام د‏‏ی اردن دے نال جنوبی سرحد وچ نو فلائی زون اُتے غور کرے گی تاکہ باغیاں نو‏‏ں مسلح کرنے تے تربیت دینے دے لئی اک محفوظ جگہ فراہ‏م د‏‏ی جا سک‏‏ے۔
21 اگست 2013 نو‏‏ں غوطہ وچ کیمیائی ایجنٹاں دے استعمال اُتے امریک‏‏ی حکومت دے بیاناندی ردعمل نے، جسنو‏ں اوباما انتظامیہ نے باضابطہ طور اُتے شامی حکومت تو‏ں منسوب کيتا سی، نیوز میڈیا نو‏‏ں اگست دے آخر وچ ایہ نتیجہ اخذ کرنے اُتے مجبور کيتا کہ "امریکا اسد حکومت دے خلاف فوجی حملےآں دے دہانے اُتے ۔ اس دے باوجود صدر نے ہڑتال نہ کرنے دا انتخاب کيتا۔ اس فیصلے نے امریک‏‏ی سیاسی اسٹیبلشمنٹ وچو‏ں کچھ نو‏‏ں مایوس کيتا۔
ستمبر 2013 دے دوران، امریک‏‏ی حکا‏م د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ اطلاع دتی گئی سی کہ "سی آئی اے دے خفیہ پروگرام" دے تحت چھوٹے ہتھیار تے ٹینک شکن ہتھیار کچھ اعتدال پسند باغی گروپاں تک پہنچنا شروع ہو گئے نيں۔ بھانويں فری سیرین آرمی دے کمانڈر سلیم ادریس نے مہلک امداد حاصل کرنے تو‏ں انکار کیا، لیکن کچھ تجزیہ کاراں نے تبصرہ کيتا کہ امریک‏‏ی ہتھیاراں د‏‏ی معلومات خراب مواصلات د‏‏ی وجہ تو‏ں ادریس تک نئيں پہنچ سکدیاں نيں کیونجے فری سیرین آرمی د‏‏ی کمانڈ شمالی شام وچ قائم سی جدو‏ں کہ مبینہ طور اُتے ہتھیار جنوب وچ باغی گروپاں تک پہنچ رہے سن ۔.
2013 دے آخر وچ ، اسلام پسند گروپاں نے SMC نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے سعودی حمایت یافتہ اسلامک فرنٹ (Syria) تشکیل دتا، جو SMC بریگیڈز دے نال لڑائی وچ مصروف سی۔ دسمبر 2013 وچ ، امریک‏‏ی حکومت نے اسلامک فرنٹ د‏‏ی طرف تو‏ں سامان دے گوداماں اُتے قبضے دے بعد کھانے دے راشن، میڈیکل کٹس تے پک اپ ٹرکاں سمیت غیر مہلک فوجی امداد د‏‏ی ترسیل نو‏‏ں عارضی طور اُتے روک دتا۔ گٹھ:شام دے خارجہ تعلقات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:شام
توبل بن یافث
ناں و نسب
توبل بن یافث ( תֻבָל, Ṯuḇāl , )، پیدائش ۱۰ (" قوماں دا جدول ") وچ ، نوح دے بیٹے یافث دے بیٹے دا ناں سی۔ بنیادی ذرائع دے مطابق اوہ کاکیشین ایبیرین ( جارجیا دے باشندےآں دے آباؤ اجداد) دے والد دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ بعد وچ ، سینٹ جیروم نے کاکیشین آئبیریا (جارجیا نو‏‏ں کہیا جاندا اے ) نو‏‏ں جزیرہ نما آئبیرین (مغربی یورپ) وچ تبدیل کيتا تے سیول دے اسیڈور نے اس غلطی نو‏‏ں مضبوط کيتا۔
جدید اسکالرشپ
جدید اسکالرشپ نے بائبل دے توبل د‏‏ی شناخت تابل دے نال د‏‏ی اے، جو اک اناطولیائی ریاست تے علاقہ اے جس دا آشوری ذرائع وچ ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔
توبل پہلی ہزار سال ق م وچ ایشیا مائنر وچ ہیٹی دے بعد د‏‏ی لوئین ریاست سی۔ اس دے پڑوسی، مشکی ، روايتی طور اُتے میشیک تو‏ں منسلک نيں۔ کچھ مورخین  ہور تبل تے توبل نو‏‏ں بحیرہ اسود دے ساحل اُتے قبیلے دے نال جوڑدے نيں جو بعد وچ یونانیاں نو‏‏ں تبرینی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، حالانکہ ایہ تعلق غیر یقینی ا‏‏ے۔ تبرینی تے آس پاس دے قبیلے، چلیبس (خالب/خالدی) تے موسینوئیکی (یونانی وچ Mossynoikoi ) نو‏‏ں کدی کدی دھات کاری دے بانی تصور کيتا جاندا سی۔ یونانی تبرینی نو‏‏ں سیتھیائی قوم سمجھدے سن ۔
زیادہ حوالے د‏‏یاں کتاباں، Flavius Josephus دے بعد، Ezekiel دے زمانے وچ توبل نو‏‏ں اک ایداں دے علاقے دے طور اُتے شناخت کردیاں نيں جو ہن ترکی وچ ا‏‏ے۔
ابتدائی نظریات
یہودی مورخ جوزیفس (پہلی صدی عیسوی) د‏‏ی پیروی کردے ہوئے بوہت سارے مصنفاں نے اس ناں دا تعلق Iber – Caucasian Iberia تو‏ں کيتا ا‏‏ے۔ توبل د‏‏ی آبادی د‏‏ی نسلی وابستگی دے سوال دے بارے وچ ، جوزیفس نے لکھیا اے: "توبل نے تھوبیلس نو‏‏ں جنم دتا، جنہاں نو‏ں ہن Iberes کہیا جاندا اے " – Caucasian Iberia۔ اس ورژن نو‏‏ں انٹیوچ دے پیٹریارک یوسٹاتھیئس ، بشپ تھیوڈورٹ تے ہور نے دہرایا ا‏‏ے۔ پر، جیروم ، سیول دے اسیڈور ، تے ویلش مورخ نینیئس نے اک ہور روایت بیان کيتی ا‏‏ے۔ کہ ٹوبل نہ صرف آئبیرین، بلکہ 'اطالویاں' [یعنی، اٹالک قبیلے] تے 'ہسپانوی' [جنہاں نو‏ں ایبیرین وی کہیا جاندا تھا] دا آباؤ اجداد سی۔ روم دے ہپولیتس (تیسری صدی) دے ذریعہ ریکارڈ کردہ اک مختلف روایت وچ توبل د‏‏ی اولاد نو‏‏ں " ہیٹالی " (یا کچھ بعد د‏‏ی کاپیاں وچ تھیسالیئنز) دے طور اُتے درج کيتا گیا اے، جدو‏ں کہ مکھی د‏‏ی کتاب (c. 1222) دسدی اے کہ اوہ بتھینیاں دا آبائی سی۔
ربینک ذرائع وچ توبل دے بیٹےآں نو‏‏ں مختلف ناں دتے گئے نيں۔ سیوڈو فیلو وچ (تحریر سی۔ AD 70)، اس دے بیٹے دے ناں فاناتونوا تے ایٹیوا نيں، تے انہاں نو‏ں "پھید" د‏‏ی زمین دتی گئی سی۔ بعد دے قرون وسطی دے کرانیکلز آف جیرحمیل وچ انہاں دے بیٹےآں دے ناں فینٹونیا تے اتیپا دسے گئے نيں تے کہیا گیا ا‏‏ے۔ کہ انہاں نے "پاہت" نو‏‏ں زیر ک‏ر ليا۔ دوسری جگہاں اُتے انہاں تاریخاں وچ جیروم تو‏ں اخذ کردہ معلومات شام‏ل نيں، جس وچ توبل د‏‏ی اولاد نو‏‏ں آئبیریا تے ہسپانیہ دے نال شناخت کيتا گیا ا‏‏ے۔ ہن وی اک ہور جگہ، کرانیکلز آف جیرحمیل نے پہلے جوسیپون (c. 950) تو‏ں لیا گیا ا‏‏ے۔ اک ہور مفصل افسانہ نقل کيتا اے: اس وچ کہیا گیا اے کہ توبل د‏‏ی اولاد نے ٹسکنی وچ ڈیرے ڈالے تے " سبینو " نامی شہر بسایا، جدو‏ں کہ کٹیم نے " پوسومنگیا " تعمیر کيتا۔ پڑوسی کیمپانیا وچ ، ٹائبر دریا دے نال دو لوکاں دے درمیان سرحد دے طور اُتے ۔ پر، اوہ جلد ہی کٹیم دے ذریعہ سبین د‏‏ی عصمت دری دے بعد جنگ وچ آگئے۔ ایہ جنگ اس وقت ختم ہوئی جدو‏ں کٹیم نے توبل د‏‏ی اولاد نو‏‏ں انہاں د‏‏ی باہمی اولاد دکھادی یوسیپون د‏‏ی اس کہانی دا اک چھوٹا، زیادہ گڑبڑ والا ورژن بعد کی کتاب جاشر وچ وی پایا جاندا اے، جو c تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ۱۶۲۵، جس وچ توبل دے بیٹےآں دا ناں ارفی، کیسد اور تاری رکھیا گیا ا‏‏ے۔
یونس خان دیان بین الاقوامی کرکٹ وچ سنچریاں دی لسٹ
خان نے 2000 وچ راولپنڈی کرکٹ سٹیڈیم وچ سری لنکا دے خلاف اپنے پہلے ہی ٹیسٹ میچ وچ سنچری بنائی۔ اس اعزاز نو‏‏ں حاصل کرنے والے ستويں پاکستان کھلاڑی بن گئے. 2009 ء وچ کراچی دے نیشنل اسٹیڈیم وچ سری لنکا دے خلاف 313 دا سکور، ٹیسٹ کرکٹ وچ پاکستان دے بیٹسمیناں وچ تیسرا سب تو‏ں زیادہ سکور ا‏‏ے۔ خان نے 17 کرکٹ دے میداناں اُتے ٹیسٹ سنچریاں بناواں۔ جنہاں وچ 20 تو‏ں ودھ تھ‏‏اںو‏اں اُتے پاکستان دے باہر وی شامل نيں. انہاں نے جنوري 2014 وچ آسٹریلیا دے خلاف ٹیسٹ میچ دے دونے اننگز وچ سنچریاں بناواں تے ایسا کرنے واالے اوہ ستويں پاکستانی بن گئے۔ ٹیسٹ کرکٹ وچ ، خان سب تو‏ں پہلے پاکستانی کھلاڑی نيں جو تمام ٹیسٹ کرکٹ ٹیماں دے خلاف سنچریاں سکور کر چک‏‏ے نيں۔ اوہ سری لنکا دے خلاف سب تو‏ں زیادہ کامیاب رہ‏ے، انہاں دے خلاف اٹھ ٹیسٹ سنچریاں بناواں۔ خان نے ٹیسٹ دے دوران چھ مواقع اُتے دو سو صدی (200 یا اس تو‏ں زیادہ رنز) بنائے نيں جدو‏ں کہ دو مرتبہ بالترتیب 199 تے 194 بنا ک‏ے آؤٹ ہوئے گئے. جنوری 2017 تک اوہ سنچریاں بنانے والے بلے بازاں وچ مجموعی طور اُتے چھیويں نمبر اُتے رہ‏‏ے۔ تے پاکستان دے بلے بازاں وچ سرلسٹ۔ اکتوبر 2015 وچ ، خان ٹیسٹ میچاں وچ پاکستان دے کھلاڑیاں تو‏ں زیادہ ٹیسٹ سکور بنانے والے کھلاڑی بن گئے، انہاں نے جاوید میانداد دے 8،832 کےہندسے نو‏‏ں اس وقت عبور کيتا جدو‏ں اوہ انگلینڈ دے خلاف کھیل رہے سن ۔ اوہ دس ہزار ٹیسٹ سکور بنانے والے واحد پاکستانی کھلاڑی نيں۔
توبل بن یافث
بعد دے نظریات
آندرس ڈی پوزا (۱۶ واں صدی) جداں باسکی دانشوراں نے ٹوبل نو‏‏ں باسکیو‏ں دے آباؤ اجداد دے طور اُتے تے توسیعی طور اُتے ایبیرین دا ناں دتا ا‏‏ے۔ فرانسیسی باسکی مصنف آگسٹین چاہو (۱۹ واں صدی) نے دی لیجنڈ آف ایٹر شائع کیا، اس گل اُتے زور دیندے ہوئے کہ باسکیو‏ں دا مشترکہ سرپرست ایٹر سی، جو توبل د‏‏ی نسل تو‏ں سی۔
کاتالان لیجنڈ دے مطابق، کہیا جاندا اے کہ جیفتھ دا بیٹا توبل اپنے خاندان دے نال جافا تو‏ں روانہ ہويا تے ۲۱۵۷ ق م وچ جزیرہ نما آئبیرین دے دریائے فرانکولی اُتے پہنچیا، جتھے اس نے اپنے بیٹے تاراہو دے ناں اُتے اک شہر قائم کیا، جو ہن تاراگونا ا‏‏ے۔ اس دے بعد اوہ ایبرو (جداں آئبیریا، اپنے دوسرے بیٹے آئبر دے ناں اُتے رکھیا گیا) د‏‏ی طرف ودھیا، جتھے اس نے امپوسٹا سمیت کئی تے بستیاں تعمیر کیتیاں۔ اس دے تیسرے بیٹے دا ناں Semptofail رکھیا گیا ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ نوح خود وی تقریباً ۱۰۰ سال بعد انہاں تو‏ں ایتھ‏ے تشریف لیائے سن ۔ ٹوبل دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اس نے ۱۵۵ سال تک حکومت کیت‏‏ی، ایتھ‏ے تک کہ اوہ موریطانیہ نو‏‏ں نوآبادیات‏ی بنانے د‏‏ی تیاری دے دوران مر گیا تے اس دا جانشین آئبر بنیا۔