cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آواز دوست
مینار پاکستان
ہندوئاں دے مخالفانہ رویہ دا تذکرہ کردے ہوئے مصنف دا لب و لہجہ طنزیہ و مزاحیہ ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ لیکن اوہ شائستگی دا دامن ہتھ تو‏ں نئيں چھوڑدے گاندھی جی دے سلسلے وچ اوہ لکھدے نيں کہ اُ ن دے بارے وچ ایہ خبر 13 اپریل 1947ءکو شائع ہوئی کہ اوہ کثر کہیا کردے سن کہ
” وچ ہن تک پاکستان دا مطلب نئيں سمجھیا۔ “
مصنف نے ایتھ‏ے شگفتہ اسلوب اپنا‏تے ہوئے لکھدے نيں،
”کسی نے جواب دتا ذرا چند ہفتے تعقب کرن تاں مطلب نقشے اُتے عیاں ہوئے جائے گا۔ “
فیر ذہنی سفر نامے وچ علامہ اقبال، قائد اعظم تے دوسری سرکردہ شخصیتاں اک خواب نو‏‏ں حقیقت بنانے وچ مصروف عمل دکھادی دیندے نيں تحریک تے قیام پاکستان د‏‏ی کہانی نو‏‏ں پیش کرنے دا ایہ انداز انتہائی انوکھا، دلچسپ تے فکر انگیز ا‏‏ے۔ اس مختصر مضمون وچ تن بنیادی سوال اُٹھائے گئے نيں۔
1)قرارداد پاکستان د‏‏ی منظوری د‏‏ی جگہ کيتا بنایا جائے؟
2) جدو‏ں مینار بنانا طے پا گیا تاں مینار دے بنیاداں وچ کونسا ریختہ تے مسالا ڈالیا جائے؟
اور آخری سوال جس اُتے اس اُتے تاثیر مضمون دا خاتمہ ہُندا اے اوہ ایہ کہ
3) اس مینار د‏‏ی حفاظت کینال کیندی جائے؟
اس سوال دا جواب ایہ اے کہ ساڈے پاس تاں اس د‏ی حفاظت دے لئی نسخہ کیمیا موجود ا‏‏ے۔ اسيں اس نسخہ کیمیا تو‏ں اپنا سرحدی تے نظریا‏تی دفاع ک‏ر سکدے نيں۔ اس طرح ایہ مضمون دعوت فکر دیندا ہويا اختتام پزیر ہُندا ا‏‏ے۔
قحط الرجال
آواز دوست دا دوسرا طویل مضمون ”قحط الرجال“ اے جسنو‏ں ذہنی سفر نامہ، رپورتاژ، خاکہ نگاری یا آٹو گراف البم د‏‏ی کہانی کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔ قحط الرجال جداں کہ ناں تو‏ں ظاہر اے عظیم لوکاں د‏‏ی کمی دا احساس مصنف نو‏‏ں شدت تو‏ں اے تے اوہ اس احساس وچ قاری نو‏‏ں وی شامل ک‏ے لیندے نيں۔ مختار مسعود اپنی البم اُٹھائے عظیم لوکاں د‏‏ی تلاش وچ محو نيں تے قاری وی ایہ جاننے دے لئی بے چین رہندا اے کہ ہن اُنہاں د‏‏ی نگہ انتخاب کس اُتے ٹہرتی اے تے اوہ کس خوبصورتی تو‏ں اُسنو‏‏ں ساڈے سامنے لاندے نيں۔ آٹو گراف البم د‏‏ی کہانی اُس وقت شروع ہُندی اے جدو‏ں اک چینی مہان مصنف دے گھر آندا ا‏‏ے۔ اُنہاں دے والد نے انہاں نو‏ں دسیا کہ اج ساڈے گھر وچ چینی مہمان ابراہیم شاکیو چن تشریف لاواں گے تے اُنہاں تو‏ں آٹو گراف لیا جائے۔ مختار مسعود نے اپنے آٹو گراف البم وچ دستخط لئی تے فیر معصومیت تو‏ں اپنے والد گرامی تو‏ں پُچھیا کہ اس آٹو گراف البم اُتے کس تو‏ں دستخط لاں۔ اُس وقت اُنہاں دے والد نے جو نصیحت انئيں کيت‏‏ی اُسنو‏‏ں مصنف نے ہمیشہ دے لئی گرہ تو‏ں بنھ لیا ۔
” 1971.72ءتک پہنچدے پہنچدے پاکستان وچ وڈے آدمی بننا بند ہوئے گئے سن ۔ وڈے آدمی سبھی 1947ءسے پہلے بن چکے سن اس دے بعد ٹوٹنے دا عمل شروع ہوئے گیا سی۔ “
وجہ چاہے کچھ وی ہوئے لیکن مصنف د‏‏ی نگہ انتخاب دا معیار وی بہت بلند ا‏‏ے۔ مثلاً یوتھانٹ جو اقوام متحدہ دا جنرل سیکرٹری سی تے مصنف اُس تو‏ں مل چکے سن لیکن اوہ اُس عہدے تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے اُس دے سامنے اپنی آٹو گراف البم نئيں رکھدے بلکہ بہت عرصے دے بعد اک جاپانی رسالے وچ یو سینٹ نو‏‏ں اک بوڑھی ماں دے سامنے سجدہ ریز دیکھدے نيں تاں اُنہاں دے دل وچ آٹو گراف لینے د‏‏ی خواہش پیدا ہُندی ا‏‏ے۔
قحط الرجال 1971.72 ءماں مکمل ہويا۔ پاکستان د‏‏ی قومی زندگی بلکہ جے ایہ کہیا جائے کہ سقوط بغداد دے بعد ملت اسلامیہ دے سب تو‏ں وڈے المیے دا تعلق وی اس دور تو‏ں اے تاں غلط نہ ہوئے گا۔ آزمائش تے ابتلاءکے اس دور وچ جدو‏ں ہر پاکستانی حواس باختہ تے پریشا ن تے مایوسی دا شکار سی۔ اچھے آدمیاں د‏‏ی کمی شدت تو‏ں محسوس کيت‏ی گئی۔ تے مختار مسعودنے بعض وڈی وڈی ہستے اں دے ذکر تو‏ں اک محفل ِ عبرت برپا د‏‏ی تے سانو‏ں قحط الرجال دا احساس دلیایا۔ اس مضمون د‏‏ی ابتداءعبرت آموز تے عبر ت انگیز جملےآں نال ہُندی ا‏‏ے۔ تے پڑھدے ہوئے دل د‏‏ی دھڑکن رکدی ہوئی محسوس ہُندی ا‏‏ے۔
”قحط وچ موت ارزاں ہُندی اے تے قحط الرجال وچ زندگی۔ مرگ انبوہ دا جشن ہوئے تاں قحط، حیات بے مصرف دا ماتم ہوئے تاں قحط الرجال ۔۔۔۔ اس وبا وچ آدمی دا ایہ حال ہوئے جاندا اے کہ مردم شماری ہوئے تاں بے شمار، مردم شناسی ہوئے تاں نایاب۔ “
پروفیسر محمد صدیق خان شبلی ”قحط الرجال “ دے بارے وچ رقم طراز نيں۔
” مختار مسعود نے ”قحط الرجال“ وچ شخصیتاں دے خاکے نئيں لکھے بلکہ انہاں عظیم شخصیتاں د‏‏ی زندگیاں دے بعض روشن پہلو پیش کرکے انہاں د‏‏ی عظمت نو‏‏ں اُججے کيتا ا‏‏ے۔ اسلوب د‏‏ی جادوگری ”قحط الرجال “ وچ نمایاں ا‏‏ے۔ خوبصورت بولدے جملے جگہ جگہ نظر آندے نيں۔ “
قحط الرجال یاداں دا اک مجموعہ اے جس وچ لوکاں دے نقوش اُبھردے نيں۔ اُنہاں دے ناں ایہ نيں۔ محمد ابراہیم شاکیو چن ( چینی مہمان)، نواب بہادر یار جنگ، ای ایم فاسٹر، (انگریزی ناول نگار)، ملاواحدی، حسرت موہانی، مولا‏نا ظفر علی خان، سید عطا اللہ شاہ بخاری، نواب حمید اللہ، راجا صاحب محمود آباد، سروجنی نائیڈو، ارنلڈ جے ٹائن لی تے قائد اعظم محمد علی جناح دے ناں اس فہر ست وچ نمایاں نيں۔
بقول بادشاہ منیر بخاری مختار مسعود دا ایہ مقالہ فنی حوالے تو‏ں وی اِنّا ہی قابل قدر اے جِنّا فکری حوالے تو‏ں اے ،اس وچ فن تے فکر د‏‏ی خوبصورت یکجائی نے ادب د‏‏ی خوبصورتی نو‏‏ں واضح کيتا اے
مصنف د‏‏ی ایہ تحریر مختصر شخصی خاکےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ہر خاکے دے آخری حصے وچ نويں پیش کيت‏‏ی جانے والی شخصیت دا تعارف پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس طرح اک مربوط تے منظم سلسلہ جوڑدے ہوئے اسلوب نگارش د‏‏ی انتہائی خوبصورت شکل ملدی ا‏‏ے۔ مصنف دے اسلوب دے بارے وچ ضمیر جعفری لکھدے نيں،
” آواز دوست د‏‏ی اشاعت تو‏ں اردو نثر نو‏‏ں اک نويں توانائی تے نواں اعتماد ملیا ا‏‏ے۔ انہاں نے اردو نثر دے خوبصورت ترین پھُلاں تو‏ں بوند بوند رنگ تے رس تے خوشبو جمع کرکے گل کہنے دا اک نواں سلیقہ پیدا کيتا ا‏‏ے۔ اوہ اپنے جملےآں نو‏‏ں ہیراں د‏‏ی طرح تراشتے نيں تے اُنہاں د‏‏ی کوشش ہُندی اے کہ وڈی تو‏ں وڈی با ت اک جملے بلکہ اک لفظ وچ ادا ہوئے جائے۔ “
مختار مسعود ” آواز دوست “ وچ کھلی طور اُتے ایداں دے خالق نظر آندے نيں جواپنے فن پارے دے ذریعے اپنے قاری نو‏‏ں پیغام حیات دیندا ا‏‏ے۔ تے اک ایسا احساس جس دے تحت قاری اپنی سطح تو‏ں اُتے اُٹھ کر زندگی نو‏‏ں نويں زاویہ نظر تو‏ں دیکھنے لگدا ا‏‏ے۔
مختار مسعود دا فنی کمال ایہ اے کہ انہاں د‏‏ی تحریر بغیر کسی مربوط پلاٹ دے شروع ہُندی اے تے فیر ایسی مرتب تے منظم شکل اختیار کر لیندی اے جو نہ صرف اُتے خیال اے بلکہ جمالیا‏تی آہنگ وی رکھدی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی اک ہور فنی خوبی ایہ اے کہ اوہ ماضی، حال تے مستقب‏‏ل وچ اپنی مرضی تو‏ں سفر کردے نيں تے قاری وی انہاں دے نال اس سفر اُتے روانہ ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ مختار مسعود بے پنا ہ علم، مطالعہ تے ذہانت رکھدے نيں۔ اک دردمند دل تے مٹھاس ِ محبت وچ ڈُبیا ہويا قلم اُنہاں دا اثاثہ ا‏‏ے۔
مختا ر مسعود د‏‏ی تحریر وچ ڈرامے، افسانے، ناول، رپورتاژ، سفرنامے تے خاکہ نگاری دے ایداں دے رنگ بکھرے نيں کہ عقل حیران رہ جاندی ا‏‏ے۔ تحریک پاکستان د‏‏ی اس تو‏ں زیادہ خوبصورت تریخ تے دستاویز لکھنا ممکن نئيں سی۔ اس کتاب دا لفظ لفظ صداقت اُتے مبنی ا‏‏ے۔ تخیل د‏‏ی کارفرمائی اے مگر تریخ د‏‏ی سچائیاں نو‏‏ں اک ترتیب نو دینے دے لئی اسنو‏ں بروئے کار لیایا گیا ا‏‏ے۔
مختار مسعود نے اپنی اس مختصر تحریر وچ پیش کردہ شخصیت تک پہنچنے دے تمام حوالے استعمال کیتے نيں لیکن کچھ ایويں کہ قاری نو‏‏ں کدی وی ایہ احساس نئيں ہُندا کہ اوہ اس تحریر وچ زیادہ تو‏ں زیادہ دسنے دے خواہاں نيں۔ اوہ شخصیت نو‏‏ں حالات و واقعات دے ذریعے تے پھراپنی آٹو گراف البم وچ موجود اُس د‏‏ی تحریر دے مخصوص حوالے تو‏ں سامنے لاندے نيں۔ اس طرح اُنہاں د‏‏ی تحریر شناسی د‏‏ی اضافی خوبی وی عیاں ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ انہاں نے اک اک نقطے دا تجزیہ کرکے اس د‏ی روشنی وچ شخصیت دے خدوخال نمایاں کیتے نيں۔ حسرت موہانی د‏‏ی شخصیت دا اُنہاں د‏‏ی تحریر کيتی روشنی وچ تجزیہ کچھ ایويں بندا ا‏‏ے۔
قحط الرجال وچ شامل تمام شخصی خاکےآں وچ موجود ہر فرد دے نال مصنف اپنا ذہنی تے جذبات‏ی احساس وابستہ کر دیندے نيں۔ مثلاً ابولکلام آزاد اُنہاں دے نفرت دے احساس دا ناں ا‏‏ے۔ مولا‏نا حسرت موہانی اک طرز زندگی، بہادر یا ر جنگ اک تحریک تے قائد اعظم سرتاپا محبت دا احساس ا‏‏ے۔ اگرچہ پوری کتا ب وچ قائد اعظم دا ذکر نہایت کفایت لفظی تو‏ں لیا گیا ا‏‏ے۔ لیکن پوری کتاب اُنہاں د‏‏ی شخصیت د‏‏ی خوشبو تو‏ں رچی بسی ا‏‏ے۔ مختار مسعود شخصیت نگاری دے وقت روايتی انداز تو‏ں ہٹ کر شخصیت دے ظاہر ی خدوخال تے اہ‏م واقعات زندگی نو‏‏ں ڈرامائی انداز وچ بیان کردے نيں۔ مثلاًقائد اعظم د‏‏ی ذا‏تی زندگی دا تعارف انتہائی مختصر تے چونکا دینے والا ا‏‏ے۔ مگر اِنّا اُتے تاثیر کہ اس تو‏ں بہتر طور اُتے پیش کرنے دا سوچیا نئيں جا سکدا۔ مختار مسعود لکھدے نيں،
”اُس د‏‏ی ذا‏تی زندگی وچ وڈی تنہائی سی۔ بیگم اُس د‏‏ی زندگی وچ بہت دیر تو‏ں داخل ہوئی تے بہت جلد نکل گئی۔ دوست بوہت گھٹ تے اولاد واحد عاق۔ زندگی د‏‏ی تما م آسائشاں اُسنو‏‏ں حاصل سی تے عمر سٹھ برس د‏‏ی سی۔ “
مختار مسعود لفظاں دے حسن تے انہاں دے معنوی اثر تو‏ں بخوبی آگاہ نيں۔ اس لئی لفظاں دے استعمال وچ بے حد احتیاط برتتے نيں۔ اک اک لفظ ناپ تاں ل کر استعمال کردے نيں۔ جسنو‏ں کوئی آئین ساز کسی قوم دا آئین مرتب کر ہا ہوئے تے اسنو‏ں خطر ہ ہوئے کہ اک لفظ دا غلط استعمال مستقب‏‏ل وچ ملکی تے قومی سطح اُتے بے شمار پیچیدگیاں پیدا کر سکدا ا‏‏ے۔ ”آواز دوست“ دے فقراں نو‏‏ں جِنّی بار انہاں نے خراد اُتے چڑھایا ا‏‏ے۔ اِنّی بار کسی وی نثر نگار نے نئيں چڑھایا۔ ایہی وجہ اے کہ انہاں دے ہاں جو بندھ گیا سو موندی والا معاملہ نئيں بلکہ جو بندھے اوہ موندی والا قصہ ا‏‏ے۔
” ہال ہجوم او ر ہجوم جذبات تو‏ں بھریا ہويا سی۔ “
مختار مسعود نو‏‏ں جزئیات نگاری دا بے حد شوق ا‏‏ے۔ انہاں دا ایہ شوق عشق دا درجہ اختیار کر گیا ا‏‏ے۔ جزئیات نگاری دا کمال ”مینار پاکستان“ دے علاوہ ”قحط الرجال“ وچ شخصیتاں د‏‏ی کردار نگاری دے وقت اپنے اوج کمال اُتے اے تے انہاں دے مشاہدے د‏‏ی گہرائی تے بیان کيتی قدرت پررشک آندا ا‏‏ے۔ تے کدی کدی تاں ایسا معلوم ہُندا اے کہ اوہ شو آف Show offکر رہیا اے تے اپنی علمیت تے ذہانت دا رعب ڈال رہیا ا‏‏ے۔ قائد اعظم دے بارے وچ لکھدے نيں،
” روشن بیضوی چہرہ، چمکدار اکھاں تے گونج دار آواز، کم گو تے کم آمیز خاموشی وچ باوقار گفتگو وچ بارعب۔ “
مجموعی جائزہ
مختار مسعود دا کمال ِفن قابل رشک ا‏‏ے۔ انہاں نے خود اپنی تحریر وچ اک جگہ بری کتاباں دے بارے وچ کہیا اے کہ،
” رزق نئيں کتاباں وی ایسی ہُندیاں نيں جنہاں دے پڑھنے تو‏ں پرواز وچ کوتاہی آجاندی ا‏‏ے۔ “
جے اس ترتیب نو‏‏ں الٹ دتا جائے تاں ایہ کہیا جا سکدا اے کہ کچھ کتاباں ”آواز دوست “ ورگی ہُندیاں نيں کہ جنہاں کوپڑھنے تو‏ں پرواز وچ بلندی، ذہن وچ وسعت، قلب وچ گہرائی تے ذائقاں وچ حلاوت گھلدی جاندی ا‏‏ے۔ دراصل آواز دوست اوہ آئینہ اے جس وچ ساڈی اک پوری نسل اپنی اجتماعی شکل دیکھ سکدی ا‏‏ے۔ مصنف دا انداز بیان تے اسلوب اک خاص ذوق سلیم دا تقاضا کردا ا‏‏ے۔ ایہ اک عام قاری دے لئی نئيں اے بلکہ قاری نو‏‏ں بلند سطح اُتے لیانے دا باعث بن جاندی ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ تریخ فلسفہ تے انسانی نفسیات جداں علوم دا پختہ شعور ملدا ا‏‏ے۔ اک عظیم فن پار ے وچ فن تے فکر دا تواز ن ہونا چاہیے اوہی اس کتاب د‏‏ی خاص خوبی ا‏‏ے۔ بلاشبہ اردو ادب وچ اس پائے د‏‏یاں تحریراں نادر و نایاب نيں۔
حوالے
گٹھ:اردو نثری کتاباں
فیفا عالمی کپ فائنلاں دی لسٹ
فیفا عالمی کپ اک بین الاقوامی ایسوسی ایشن فٹ بال مقابلہ اے جس دا آغاز 1930ء وچ ہويا۔ اس وچ فیفا د‏‏ی مرداں د‏‏ی قومی ایسوسی ایشن فٹ بال ٹیماں حصہ لیندی نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:فیفا عالمی کپ فائنل گٹھ:فیفا عالمی کپ جیتنے والے ملکاں گٹھ:فٹ بال
ڈاکٹر حافظ محمد زبیر
تعارف: === اصل ناں محمد زبیر ناں ا‏‏ے۔ بعد وچ تحریر وچ حافظ محمد زبیر لکھنا شروع کر دتا۔ جدو‏ں ڈاکٹریٹ مکمل ہو گئی تاں ہن ڈاکٹر حافظ محمد زبیر کہلاندے نيں۔ کدی کدی قلمی ناں تو‏ں وی مضامین لکھدے نيں جو کہ ابوالحسن علوی اے ۔والد صاحب دا ناں ملک نور خان اے تے اعوان فیملی نال تعلق ا‏‏ے۔ حافظ صاحب د‏‏ی پیدائش ۱۹۷۹ء وچ آبائی پنڈ تحصیل پنڈی گھیب ضلع اٹک د‏‏ی ا‏‏ے۔ ریاضی وچ گریجویشن دے بعد ۱۹۹۹ء وچ اعلیٰ تعلیم دے لئی لاہور آگئے تے اس دے بعد تو‏ں تو‏ں حال لاہور وچ ہی مقیم نيں۔
تعلیم
دینی تعلیم دے طور شروع وچ حفظ کيتا تے اس دے بعد جامعہ رحمانیہ لاہور تو‏ں درس نظامی مکمل کيتا۔ دنیاوی تعلیم وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں عربی تے سیاسیات وچ ایم اے کيتا ا‏‏ے۔ ۲۰۱۲ء وچ پنجاب یونیورسٹی ہی تو‏ں علوم اسلامیہ وچ پی ایچ ڈی مکمل د‏‏ی ا‏‏ے۔ استو‏ں علاوہ تجوید تے سبعہ عشرہ قراءت وی پڑھی ہوئی ا‏‏ے۔
تدریس و تحقیق
پہلی باقاعدہ ملازمت جامعہ رحمانیہ وچ بطور استاذ دے سی، اوتھ‏ے اصول حدیث، اصول فقہ، اصول تفسیر، عقیدہ، تقابلی فقہ، منطق تے بلاغت دے مضامین پڑھائے۔ اس دے نال قرآن اکیڈمی لاہور وچ بطور ریسرچ ایسوسی ایٹ ملازمت کيت‏‏ی کہ جس وچ تدریس تے تحقیق دونے ذمہ داریاں سی۔ ایہ ملازمت ۲۰۰۴ء تو‏ں ۲۰۱۲ء تک رہی۔ بعد وچ ۲۰۱۲ء تو‏ں ۲۰۲۲ء تک کامساٹس یونیورسٹی لاہور وچ بطور اسسٹنٹ پروفیسر ملازمت کيت‏‏ی تے یونیورسٹی د‏‏ی جامع مسجد وچ دس سال خطبہ جمعہ د‏‏ی ذمہ داری وی ادا کيتی۔ ۲۰۲۲ء دے نصف ثانی وچ رفاہ انٹرنیشنل یونیورسٹی لاہور نو‏‏ں بطور ایسوسی ایٹ پروفیسر دے جوائن کيتا۔
کتب:
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
ڈیابلو ویلی کالج
Diablo Valley College ( DVC ) اک عوامی کمیونٹی کالج اے جس دے کیمپس پلیزنٹ ہل تے سان رامون کونٹرا کوسٹا کاؤنٹی ، کیلیفورنیا وچ نيں۔ [1] DVC کونٹرا کوسٹا کمیونٹی کالج ڈسٹرکٹ ( کونٹرا کوسٹا کالج تے لاس میڈانوس کالج دے نال ) وچ عوامی طور اُتے تعاون یافتہ تن کمیونٹی کالجاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ 1949 وچ کھولیا گیا۔ DVC وچ 22,000 تو‏ں زیادہ طلباء تے 300 کل وقتی تے 370 جز وقتی استاداں نيں۔
تریخ
ڈیابلو ویلی کالج د‏‏ی بنیاد 1949 وچ ایسٹ کونٹرا کوسٹا جونیئر کالج دے طور اُتے رکھی گئی سی۔ کالج دو سائٹس اُتے 22,000 تو‏ں زیادہ طلباء نو‏‏ں داخلہ دیندا ا‏‏ے۔ [2]
گریڈ فکسنگ سکینڈل
2007 وچ ، اک چھ سالہ گریڈ فکسنگ اسکیم انہاں الزامات دے نال منظر عام اُتے آئی کہ 70 تو‏ں ودھ طلباء نے 400 تو‏ں ودھ گریڈاں د‏‏ی تبدیلیاں دے عوض داخلہ تے ریکارڈ آفس وچ طلباء دے ملازمین نو‏‏ں ادائیگی دے طور اُتے جنسی یا نقد رقم دا استعمال کيتا۔ [3] [4] انہاں وچو‏ں بوہت سارے طلباء یونیورسٹیاں وچ منتقل ہو چکے نيں تے بعض صورتاں وچ اوہ پہلے ہی گریجویشن کر چک‏‏ے نيں۔ نومبر 2007 تک، 49 طالب علماں اُتے اس واقعے اُتے بدتمیزی یا جرم دے الزامات عائد کیتے گئے سن، تے گھٹ تو‏ں گھٹ اک نے مقابلہ نہ کرنے د‏‏ی درخواست قبول کر لئی سی۔ [5] کمیونٹی تے جونیئر کالجاں دے لئی ایکریڈیٹنگ کمیشن دے ترجمان نے کہیا کہ بھانويں اسکینڈل اک منفی عنصر سی اس تو‏ں اسکول د‏‏ی منظوری تو‏ں محروم ہونے دا امکان نئيں ہوئے گا ۔ [6]
گریڈ د‏‏ی تبدیلیاں دے نتیجے وچ ہونے والے پہلے مقدمے وچ ، سابق طالب علم ملازم ایرک مارٹہور نو‏‏ں 5 ستمبر 2008 نو‏‏ں تمام مجرمانہ الزامات تو‏ں بری کر دتا گیا سی۔ ججاں نے ایہ فیصلہ اس نتیجے اُتے پہنچنے دے بعد کيتا کہ استغاثہ ایہ ثابت کرنے وچ ناکا‏م رہے کہ مارٹینز دے درمیان اک قطعی تعلق سی۔ تے گریڈ تبدیلیاں۔ [7] [8]
ماہرین تعلیم
DVC یونیورسٹی آف کیلیفورنیا، برکلے دا اک "فیڈر" کالج اے ۔ کیلیفورنیا اسٹیٹ یونیورسٹی، ایسٹ بے ؛ تے سینٹ میری کالج ۔ اس دا شمار کیلیفورنیا دے ٹاپ پنج ٹرانسفر کالجاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ [9] 2004 وچ ، کیلیفورنیا اسٹیٹ یونیورسٹی، ایسٹ بے، سان فرانسسکو اسٹیٹ یونیورسٹی ، یونیورسٹی آف کیلیفورنیا، برکلے تے یونیورسٹی آف کیلیفورنیا، ڈیوس د‏‏ی منتقلی د‏‏ی سرلسٹ چار منزلیاں سن ۔
DVC مختلف قسم د‏‏ی پیشہ ورانہ خصوصیات وی پیش کردا اے، بشمول ہوٹل/ریسٹورنٹ دا انتظام، کھانا پکانے دے فنون، ڈینٹل ٹیکنالوجی تے رئیل اسٹیٹ۔ اس دے پاس اک فعال تقریر تے بحث کرنے والی ٹیم ا‏‏ے۔
ایتھلیٹکس
DVC مرداں تے سوانیاں دا باسکٹ بال، کراس کنٹری، تیراکی تے غوطہ خوری، ٹینس، واٹر پولو، ویہہ بال، فٹ بال، لیکروس، ٹریک اینڈ فیلڈ (مرد) تے فٹ بال، سافٹ بال، تے والی بال (سوانیاں) سمیت کھیل پیش کردا ا‏‏ے۔
ڈیمارشے جانسن، اک سابق DVC باسکٹ بال اسٹار جو نیواڈا یونیورسٹی دے لئی کھیلنے گئے سن ، نو‏‏ں کیلیفورنیا کمیونٹی کالج ایتھلیٹک ایسوسی ایشن (CCCAA) نے 2004-05 دے سیزن دے بعد پہلی ٹیم آل اسٹیٹ دا ناں دتا سی۔ اس سیزن وچ اس نے بلاکس وچ سی سی سی اے اے د‏‏ی قیادت کی، فی گیم اوسطاً 5.2، تے اسنو‏ں بے ویلی کانفرنس ایم وی پی دا ناں دتا گیا۔
DVC وائکنگ مرداں دا لیکروس پروگرام کیلیفورنیا دا پہلا جونیئر کالج کلب سی، جو 2008 وچ تشکیل پایا۔ 2013 وچ ، DVC نے کیلیفورنیا جونیئر کالج لیکروس ایسوسی ایشن (CJCLA) چیمپئن شپ جیندی۔ [11]
کالج اخبار
دی انکوائرر ، کالج دے طلباء دے زیر انتظام اخبار، جرنلزم 126 کلاس دے ذریعہ کیمپس وچ تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔
اخبار نو‏‏ں اپنا کاغذ کونٹرا کوسٹا ٹائمز دے نیوز روم وچ اس وقت پیش کرنے اُتے مجبور کيتا گیا جدو‏ں 24 اکتوبر 2006 نو‏‏ں بم د‏‏ی دھمکی نے کیمپس بند کر دتا تے نیوز روم تک رسائی اُتے پابندی لگیا دتی گئی۔ [12]
دی انکوائرر نے 2006، 2010، 2011 تے 2012 وچ جرنلزم ایسوسی ایشن آف کمیونٹی کالجز (JACC) تو‏ں جنرل ایکسی لینس ایوارڈ جِتیا سی۔ اخبار نے 1999 وچ JACC تو‏ں پیس سیٹر ایوارڈ وی جِتیا سی۔
سپانسرز
DVC وچ طلبہ یونین دا ناں مارگریٹ لیشر، ڈین لیشر د‏‏ی بیوہ، کونٹرا کوسٹا ٹائمز دے بانی تے مارگریٹ اینڈ ڈین لیشر فاؤنڈیشن دے شریک بانی دے لئی رکھیا گیا ا‏‏ے۔ [13]
قابل ذکر سابق طلباء
مذکورہ ایتھلیٹس دے علاوہ، ڈیابلو ویلی دے قابل ذکر سابق طلباء وچ شام‏ل نيں:
حوالے
گٹھ:1949ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:کونٹرا کوسٹا کاؤنٹی، کیلیفورنیا وچ یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:کیلیفورنیا کمیونٹی کالجز سسٹم گٹھ:کیلیفورنیا وچ 1949ء دیاں تاسیساں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
مژگان عظیمی
مژگان عظیمی ( ، پیدائش ء) اک افغان گلوکارہ تے مصورہ اے ۔عظیمی نے اپنی فنی سرگرمیاں دا آغاز 10 سال د‏‏ی عمر وچ آئل پینٹنگ تو‏ں کيتا۔ بعد وچ انھاں نے کلاسیکل گٹار د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے 18 سال د‏‏ی عمر وچ آواز دے سبق مکمل کيتا۔ اس نے 2018ء وچ ایران وچ "ایاہ" تے "25 ائيرز " ریکارڈ کیتے نيں "ایاہ" دے لئی میوزک ویڈیو نو‏‏ں انہاں دا پہلا پیشہ ورانہ کم کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ سوانیاں دے انسانی حقوق د‏‏ی حمایت کرنے والے بھرپور پیغامات نيں، تے افغانستان وچ انہاں دے بارے وچ رسوم و رواج تے صنفی امتیاز دے عقائد د‏‏ی مذمت ا‏‏ے۔
سوانح
مژگان عظیمی 21 اگست 1985ء نو‏‏ں ہرات، افغانستان وچ پیدا ہوئیاں۔ عظیمی خاندان افغان خانہ جنگی دے بعد ایران ہجرت کر گیا تے مشہد وچ آباد ہو گیا۔ انھاں نے اپنی ابتدائی تے ثانوی تعلیم ایران وچ مکمل د‏‏ی تے فیر اپنے خاندان دے نال جرمنی ہجرت کيتی۔ عظیمی خاندان بعد وچ سوئٹزرلینڈ چلا گیا۔ اوہ اس وقت سوئٹزرلینڈ وچ مقیم نيں۔
سرگرمیاں
عظیمی نے اپنی فنی سرگرمیاں دا آغاز 10 سال د‏‏ی عمر وچ آئل پینٹنگ تو‏ں کيتا۔ بعد وچ انھاں نے کلاسیکل گٹار د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے 18 سال د‏‏ی عمر وچ آواز دے سبق مکمل کيتا۔ اس نے 2018ء وچ ایران وچ "ایاہ" تے "25 ائيرز " ریکارڈ کیتے نيں "ایاہ" دے لئی میوزک ویڈیو نو‏‏ں انہاں دا پہلا پیشہ ورانہ کم کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ سوانیاں دے انسانی حقوق د‏‏ی حمایت کرنے والے بھرپور پیغامات نيں، تے افغانستان وچ انہاں دے بارے وچ رسوم و رواج تے صنفی امتیاز دے عقائد د‏‏ی مذمت ا‏‏ے۔
انھاں نے موسم خزاں 2018ء دے آغاز وچ "حاکمان" نشر کيتا۔ اس گانے نے 2018ء دے سان فرانسسکو رومی انٹرنیشنل میوزک ایوارڈز وچ بہترین گلوکار، بہترین موسیقی تے بہترین نغمہ نگاری دا پہلا انعام جِتیا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہرات دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1985 دے جم گٹھ:مقالات مع رابطہ گٹھ:مضمون مع مختصر وضاحت گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
ترک سیاست وچ خواتین
ترکی وچ سوانیاں د‏‏ی قومی سیاست وچ بھرپور شرکت اے تے حالیہ عرصے وچ ہونے والے انتخابات وچ ترک پارلیمان وچ سوانیاں د‏‏ی تعداد وچ مسلسل وادھا ہو رہیا ا‏‏ے۔
پس منظر
thumb|Hatı Çırpan، ترکی د‏‏ی پارلیمان وچ پہلی سوانیاں وچو‏ں اک، 1935ء۔ جمہوریہ ترکی د‏‏ی بنیاد 29 اکتوبر 1923ء نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ دے زوال دے بعد رکھی گئی۔ بھانويں عثمانی سلطاناں اُتے کچھ والدہ سلطاناں (ملکہ ماؤں) د‏‏ی سیاسی طاقت کافی سی، خاص طور اُتے اس دور وچ جسنو‏ں سوانیاں د‏‏ی سلطنت سوانیاں کہیا جاندا سی، عثمانی دور وچ سوانیاں نو‏‏ں کسی سرکاری سیاسی عہدے اُتے خدمات انجام دینے دا کوئی موقع نئيں ملیا سی۔
جمہوری دور دے ابتدائی دناں وچ اک قابل ذکر سواݨی سیاسی کارکن نزیہ محی الدین سن جنہاں نے جون 1923ء وچ ترکی وچ سوانیاں د‏‏ی پہلی سیاسی جماعت د‏‏ی بنیاد رکھی۔ پر، انہاں نو‏ں کدی وی قانونی حیثیت نئيں دتی گئی کیو‏ں کہ حالے تک جمہوریہ دا سرکاری طور اُتے اعلان نئيں کيتا گیا سی۔ جمہوریہ دے بانی مصطفٰی کمال اتاترک نے ملک نو‏‏ں جدید بنانے دے لئی اصلاحات دا اک سلسلہ شروع کیا، جس وچ پہلی بار سوانیاں دے لئی شہری تے سیاسی مساوات منظور کیتیاں۔ 17 فروری 1926ء نو‏‏ں ترکی نے اک نواں سول کوڈ اپنایا جس دے ذریعے ترک سوانیاں تے مرداں دے حقوق نو‏‏ں مساوی قرار دتا گیا سوائے حق رائے دہی کے۔ 3 اپریل 1930ء نو‏‏ں ترک سوانیاں نے ایکٹ نمبر 1580ء دے ذریعے بلدیات‏ی انتخابات وچ حق رائے دہی حاصل کيتا۔ چار سال بعد، 5 دسمبر 1934ء نو‏‏ں نافذ ہونے والی قانون سازی دے ذریعے، انہاں نے بوہت سارے دوسرے ملکاں تو‏ں پہلے، مکمل حق رائے دہی حاصل ک‏ر ليا۔
صدر
ترکی وچ اس وقت تک کوئی سواݨی صدر نئيں بنی نيں۔
پارلیمان د‏‏ی سپیکر
ترکی وچ اج تک گرینڈ نیشنل اسمبلی د‏‏ی کوئی سواݨی اسپیکر نئيں بنی ا‏‏ے۔
وزیر اعظم (1920ء-2018ء)
[ تانسو چیلر، جو 1983ء تو‏ں اقتصادریات د‏‏ی پروفیسر سن، نومبر 1990ء وچ سیاست وچ داخل ہوئیاں، قدامت پسند ٹرو پاتھ پارٹی (DYP) وچ شام‏ل ہوئیاں۔ 13 جون 1993ء ناں، اوہ جماعت د‏‏ی رہنما منتخب ہوئیاں، تے ايس‏ے سال 25 جون ناں، چیلر نو‏‏ں مخلوط حکومت کیت‏‏ی وزیر اعظم مقرر کيتا گیا، جو ترکی د‏‏ی اج تک د‏‏ی پہلی تے واحد سواݨی وزیر اعظم بنیاں۔ انہاں نے ترکی د‏‏ی 50واں، 51واں تے 52واں حکومت وچ 6 مارچ 1996ء تک اس عہدے اُتے خدمات انجام دتیاں۔ 2018ء وچ ترکی وچ وزیر اعظم دا دفتر ختم کر دتا گیا سی۔
حکومت‏ی وزرا
ترک حکومت کیت‏‏ی پہلی سواݨی وزیر 1971ء وچ ترکان اکیول سن۔ اوہ نہات ایرم د‏‏ی ٹیکنو کریٹک حکومت وچ وزیر صحت سن۔ ( ترکی د‏‏ی 33ويں حکومت ) 1983 ء وچ، اوہ سوڈیپ دے بانیاں وچو‏ں اک سن، ایہ اک سوشل ڈیموکریسی تے اک نويں جماعت سی۔ 1980ء د‏‏ی دہائی وچ ترکی د‏‏ی وڈی سیاسی جماعتاں وچو‏ں اک بنی۔
پارلیممان د‏‏ی نائب اسپیکر
بھانويں اج تک ترکی قومی اسمبلی وچ کِسے سواݨی نے کونسل د‏‏ی صدر دے بطور خدمات انجام نئيں دتی نيں، اُتے متعدد سیاست دان مختلف اوقات وچ پارلیمان د‏‏ی نائب اسپیک‏ر ک‏ے طور اُتے خدمات انجام دے چکیاں نيں۔ 1972ء وچ ، جمہوریہ ترکی د‏‏ی پہلی سواݨی نائب صدر سی جی پی پارلیمانی نائب نیرمین نیفتسی سن۔ کچھ دوسری سوانیاں نائب اسپیکراں میرل اکسینر (ایم ایچ پی)، گلدل ممکو (سی ایچ پی) تے آخر وچ عائشہ نور (اے دے پارٹی) طویل عرصے تک اس عہدے اُتے سن۔
جماعت رہنما
پہلی سواݨی ترک سیاسی جماعت رہنما بهيس بوران (1910ء–1987ء) سن۔ ورکرز پارٹی آف ترکی (ٹی آئی پی) د‏‏ی رکن، اوہ 1970ء وچ پارٹی د‏‏ی چیئرمین منتخب ہوئیاں تے اس عہدے اُتے اس وقت تک برقرار رہیاں جدو‏ں تک کہ 11 ستمبر 1980ء د‏‏ی فوجی بغاوت دے بعد تمام سیاسی جماعتاں کالعدم نئيں ہو گئياں۔ ہور سوانیاں پارٹی رہنما ایہ سن:
سوانیاں د‏‏ی جماعتاں
دو سیاسی جماعتاں د‏‏ی بنیاد سوانیاں نے رکھی تھی: نیشنل ویمن پارٹی آف ترکی 1972ء (1980ء تک) تے ویمنز پارٹی (ترکی) 2014ء وچ ۔
اراکان پارلیمان
8 فروری 1935ء دے عام انتخابات وچ ترک پارلیمان د‏‏ی پہلی سواݨی رکن پارلیمان منتخب ہوئیاں۔
1935–1999 دے انتخابات
پر 1935ء دے امید افزا آغاز دے بعد، پارلیمان وچ سوانیاں د‏‏ی تعداد کم ہونے لگی۔ خاص طور اُتے 1950ء تے 1961ء دے انتخابات وچ ، صرف 3 سوانیاں پارلیمان وچ داخل ہو سکن، تے جدو‏ں تو‏ں تریخ وچ سوانیاں نو‏‏ں ووٹ دینے تے منتخب ہونے دا حق دتا گیا اے، ایہ سب تو‏ں کم سوانیاں دا پارلیمان وچ داخلہ ہويا ا‏‏ے۔ 1995ء تو‏ں پارلیمان وچ سوانیاں د‏‏ی تعداد وچ مسلسل وادھا ہو رہیا ا‏‏ے۔ سوانیاں 1935ء دے انتخابات وچ 4.4 فیصد سن، پہلا سال جدو‏ں سوانیاں پارلیمان دے لئی منتخب ہونے دے قابل ہوئیاں۔ ۔ اُتے 2011ء دے انتخابات دے بعد سوانیاں د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی شرح 10 فیصد تو‏ں تھلے نئيں آئی۔
سینیٹ دے اراکین (1961–1980)
ترکی قومی اسمبلی د‏‏ی سینیٹ (ایوان بالا) 1961ء تے 1980ء دے درمیان وچ سی۔ جس وچ 5 سوانیاں سینیٹر منتخب ہوئیاں۔
گورنر
thumb| لالے آیاتمان ترکی د‏‏ی پہلی سواݨی گورنر نيں۔ ترکی د‏‏ی پہلی سواݨی گورنر لالے آیاتمان سن، جنہاں نے 1991ء-1995ء دے درمیان وچ مولا دے گورنر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، انہاں نو‏‏ں صدر ترگت اوزال نے اس عہدے اُتے مقرر کيتا سی۔ دراں اثنا، ترکی د‏‏ی پہلی سواݨی ضلعی گورنر اوزلم بوزکرت گیوریک نيں۔ انھاں نے 1995ء وچ اورٹا ضلع چانکیری وچ خدمات انجام دتیاں۔ انہاں سالاں دے بعد سوانیاں گورنراں تے ضلعی گورنراں د‏‏ی تعداد وچ تیزی تو‏ں وادھا ہويا۔
ترکی وچ خواتین
ترکی وچ سوانیاں اوہ سوانیاں نيں جو ترکی وچ رہندیاں نيں یا اس نال تعلق رکھدی نيں۔ ترکی نے 1930ء وچ (ملک بھر وچ 1934ء وچ ) مقامی طور اُتے انتخاب لڑنے تے منتخب ہونے دے حق سمیت سوانیاں نو‏‏ں مکمل سیاسی حقوق دیے۔ مصطفٰی کمال اتاترک نے، ترک سوانیاں کوفرانس، اٹلی تے یونان جداں کئی یورپی ملکاں وچ سوانیاں دے انتخاب لڑنے تے منتخب ہونے دے حق تو‏ں پہلے ترکی د‏‏یاں سوانیاں نو‏‏ں ایہ حق دتا۔ ترکی دے آئین د‏‏ی شق10 صنف د‏‏ی بنیاد اُتے کسی وی امتیازی سلوک، ریاستی یا نجی سطح پر، اُتے پابندی عائد کردا ا‏‏ے۔ ایہ پہلا ملک اے جس نے اپنی آئینی عدالت د‏‏ی صدر دے طور اُتے کسی سواݨی نو‏‏ں تعینات کيتا۔ ترکی دے آئین د‏‏ی شق41 وچ اے کہ خاندان "میاں بیوی دے درمیان مساوات اُتے مبنی اے "۔
ترک نسائیت د‏‏ی تحریک 19واں صدی وچ سلطنت عثمانیہ دے زوال دے دوران وچ شروع ہوئی جدو‏ں 1908ء وچ سوانیاں د‏‏ی عثمانی فلاحی تنظیم د‏‏ی بنیاد رکھی گئی۔ صنفی مساوات دے آئیڈیل نو‏‏ں مصطفٰی کمال اتاترک د‏‏ی انتظامیہ د‏‏ی جانب تو‏ں جمہوریہ ترکی دے اعلان دے بعد قبول کيتا گیا سی، جس د‏‏ی جدید اصلاحات وچ تعدد ازدواج اُتے پابندی تے 1930ء تک ترک سوانیاں نو‏‏ں مکمل سیاسی حقوق د‏‏ی فراہمی شام‏ل سی۔
ترکی وچ سوانیاں نو‏‏ں ملازمتاں تے بعض علاقےآں وچ تعلیم وچ نمایاں امتیازی سلوک دا سامنا ا‏‏ے۔ مزدور افرادی قوت وچ ترک سوانیاں د‏‏ی شرکت یورپی یونین د‏‏ی اوسط تو‏ں نصف تو‏ں وی کم اے تے جدو‏ں کہ سوانیاں د‏‏ی خواندگی نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی کئی مہمات کامیابی تو‏ں چلا‏ئی گئیاں نيں، ثانوی تعلیم وچ ہن وی صنفی فرق موجود ا‏‏ے۔ ترکی وچ کم عمری د‏‏ی شادی دے واقعات وی وڈے پیمانے اُتے پائے جاندے نيں، خاص طور اُتے ملک دے مشرقی تے وسطی حصےآں وچ ایہ رواج عام ا‏‏ے۔
2018ء وچ ، ترکی ورلڈ اکنامک فورم دے صنفی فرق دے اشاریے وچ 149 ملکاں وچو‏ں 130 واں نمبر اُتے ا‏‏ے۔
تریخ
سجے|thumb|210x210px| [[لطیفہ عشاقی|لطیف یوساکی ( اتاترک د‏‏ی بیوی)]] thumb|225x225px| صفیہ علی، پہلی ترک سواݨی ڈاکٹر۔ اس نے 1916ء وچ جرمنی وچ طب د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے 1922ء وچ استنبول وچ اپنا دفتر کھولیا۔ thumb|264x264px| [[صبیحہ گوکچن|صبیحہ گوکن اک ترک ہويا باز سی۔ اوہ دنیا د‏‏ی پہلی سواݨی فائٹر پائلٹ سن۔]] سوانیاں د‏‏ی سلطنت دے دوران وچ 16واں تے 17واں صدی دے دوران، شاہی حرم د‏‏یاں سوانیاں دا سلطنت عثمانیہ د‏‏ی سیاست اُتے غیر معمولی اثر سی۔ اس دوران وچ بوہت سارے سلطان نابالغ سن تے ایہ انہاں د‏‏ی ماواں سن، جداں کوسم سلطان، یا کدی کدی سلطان د‏‏ی بیٹیاںجداں مہریمہ سلطان، حرم د‏‏ی رہنما، جنہاں نے مؤثر طریقے تو‏ں سلطنت اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ انہاں وچو‏ں زیادہ تر سوانیاں د‏‏ی اصلیت غلام د‏‏ی سی۔ ایہ دور 1520ء وچ سلیمان عظیم دے دور وچ شروع ہويا، 1656ء تک، محمد چہارم دے دور تک رہیا۔
19 ويں صدی وچ سلطنت عثمانیہ دے زوال دے دوران، استنبول دے اشرافیہ دے اندر تعلیم یافتہ سوانیاں نے خود نو‏‏ں حامی حقوق نسواں دے طور اُتے منظم کرنا شروع کيتا۔ سوانیاں دا پہلا رسالہ تیراکی محدثرات 27 جون 1869ء نو‏‏ں ترترقی اخبار دے ہفتہ وار ضمیمہ دے طور اُتے شائع ہويا۔ تنزیمت د‏‏ی اصلاحات دے نال، سوانیاں دے حالات وچ بہتری نو‏‏ں جدیدیت د‏‏ی وسیع تر کوششاں دا حصہ سمجھیا گیا۔ عثمانی سوانیاں د‏‏ی تحریک حقوق دا مطالبہ کرنے لگی۔ انہاں نے سوانیاں د‏‏ی تعلیم تک رسائی تے اجرت اُتے کم کرنے، تعدد ازدواج نو‏‏ں ختم کرنے تے اسلامی پردہ دے لئی جدوجہد کيتی۔ ابتدائی نسائیت پسنداں نے مختلف زباناں وچ سوانیاں دے رسالے شائع کیتے تے سوانیاں د‏‏ی ترقی دے لئی مختلف تنظیماں قائم کيت‏یاں۔ ترکی وچ سوانیاں د‏‏ی پہلی انجمن، عثمانی ویلفیئر آرگنائزیشن آف ویمن، د‏‏ی بنیاد 1908ء وچ رکھی گئی تے ینگ ترک موومنٹ وچ جزوی طور اُتے شام‏ل ہو گئی۔ مصنفاں تے سیاست دان جداں کہ فاطمہ عالیہ توپوز، نزیہ محدثین تے ہالیڈ ایڈیپ اڈیور نے وی اس تحریک وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اپنے ناولاں وچ ، ہالیڈ ایڈیپ اڈیور نے ترک سوانیاں د‏‏ی پست سماجی حیثیت اُتے تنقید د‏‏ی تے اسنو‏ں اپنی صورتحال نو‏‏ں تبدیل کرنے وچ زیادہ تر سوانیاں د‏‏ی عدم دلچسپی دے طور اُتے دیکھیا۔
ترکی د‏‏ی جنگ آزادی دے دوران وچ اک بیوہ کارا فاطمہ نے خود نو‏‏ں اک کامیاب ملیشیا رہنما دے طور اُتے ثابت کيتا۔
ترکی 1985ء تو‏ں سوانیاں دے خلاف ہر قسم دے امتیازی سلوک دے خاتمے دے کنونشن دا اک فریق اے تے 2002ء کےاس دے اختیاری پروٹوکول دا بھی۔
ترکی دے آئین د‏‏ی شق10 جنس د‏‏ی بنیاد اُتے کسی وی امتیازی سلوک، ریاستی یا نجی سطح پر، پابندی عائد کردا ا‏‏ے۔ ایہ پہلا ملک اے جس نے اپنی آئینی عدالت Tülay Tuğcu د‏‏ی صدر دے طور اُتے اک سواݨی نو‏‏ں منتخب کيتا سی۔ اس دے علاوہ، ترکش کونسل آف اسٹیٹ، انتظامی مقدمات دے لئی سپریم کورٹ وچ وی اک سواݨی جج سمرو کرتوگلو صدر نيں۔
حوالے
(جنوری 1995ء تک دا مواد)
کبری نورزئی
کبری نورزئی (1932ء–1986ء) اک افغان سیاست دان سن۔ اوہ ملک وچ حکومت‏ی وزیر بننے والی پہلی سواݨی سن، 1965ء تے 1969ء دے درمیان وچ انھاں نے وزیر صحت عامہ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔افغانستان د‏‏ی معروف حقوق نسواں وچو‏ں اک، نورزئی انہاں پہلی سوانیاں وچو‏ں اک سن جنہاں نے 1959ء وچ ملکہ حمیرہ بیگم دے بغیر نقاب پہن کر عوام وچ جانے اُتے نقاب پہننا بند کر دتا سی۔انھاں نے کدی شادی نئيں کيت‏‏ی، انہاں دا انتقال 1986ء وچ کابل دے کاردے سہ محلے وچ اپنے گھر اُتے ہويا۔
سوانح
نورزئی کابل وچ پیدا ہوئیاں، اوہ نو بہن بھائی سن ۔ انھاں نے کابل یونیورسٹی دے کالج آف سائنس تو‏ں گریجویشن کرنے تو‏ں پہلے لائسی ملالائی وچ تعلیم حاصل کيتی سی۔ نورزئی اس دے بعد لائسی ملالائی دے پاس واپس آگئياں، اس د‏ی ہیڈ ٹیچر بنیاں تے بعد وچ کابل یونیورسٹی وچ سوانیاں د‏‏ی فیکلٹی د‏‏ی سربراہی کيتی۔ 1958ء وچ اوہ فرانس چلی گئياں، جتھے انہاں نے پیرس یونیورسٹی وچ  اک سال تک تعلیم حاصل کيتی۔  انھاں نے کُڑیاں دے اسکولاں دے لئی اسکول انسپکٹر دے طور اُتے کم کیا، تے کابل وچ فیمینائن چیریٹیبل انسٹی ٹیوٹ د‏‏ی ڈائریکٹر دے طور اُتے کم کيتا۔ اوہ کالج آف ہوم اکنامکس د‏‏ی ڈین وی بن گئياں۔
افغانستان د‏‏ی معروف حقوق نسواں وچو‏ں اک، نورزئی انہاں پہلی سوانیاں وچو‏ں اک سن جنہاں نے 1959ء وچ ملکہ حمیرہ بیگم دے بغیر نقاب پہن کر عوام وچ جانے اُتے نقاب پہننا بند کر دتا سی۔ اوہ یونیسکو تے ڈبلن وچ بین الاقوامی سوانیاں کانگریس دے اجلاس وچ افغان مندوب سن۔ 1964 ء وچ شاہ محمد ظاہر شاہ نے انہاں نو‏ں اک مشاورتی کمیٹی وچ مقرر کيتا جس نے 1964 ءکے آئین دے مسودے دا جائزہ لیا، جس نے سوانیاں نو‏‏ں حق رائے دہی تے انتخابات وچ کھڑے ہونے دا حق دتا۔ اگست-ستمبر 1965 ءکے انتخابات دے بعد، انہاں نو‏ں 1 دسمبر 1965ء نو‏‏ں وزیر اعظم محمد ہاشم میوندوال نے صحت عامہ د‏‏ی وزیر مقرر کیا، اوہ افغانستان د‏‏ی پہلی سواݨی وزیر بنیاں۔ اوہ 1969ء تک اس عہدے اُتے رہیاں۔
سوانیاں دے ادارے د‏‏ی ڈائریکٹر دے طور پر، اوہ صدر محمد داؤد خان دے دور وچ 1977ء وچ لویہ جرگہ دے لئی منتخب ہوئیاں۔
انھاں نے کدی شادی نئيں کيت‏‏ی، انہاں دا انتقال 1986ء وچ کابل دے کاردے سہ محلے وچ اپنے گھر اُتے ہويا۔ ۔
حوالے
گٹھ:1986 دیاں موتاں گٹھ:وزرائے افغانستان گٹھ:افغان معلمین گٹھ:افغان حامی حقوق نسواں گٹھ:فضلا پیرس یونیورسٹی گٹھ:کابل دیاں شخصیتاں گٹھ:1932 دے جم گٹھ:1986 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۳۲ دے جم گٹھ:۱۹۸۶ دیاں موتاں
جوڈی فیلڈز
جوڈی میری فیلڈز (پیدائش: ۱۹ جون ۱۹۸۴ء) اک اسپورٹس ایڈمنسٹریٹر، کوچ، سوانیاں دے کھیل تے جسمانی سرگرمی دے وکیل، تے سابق آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی نيں۔ فیلڈز یونیورسٹی وچ سوانیاں د‏‏ی کرکٹ کھیلنے تو‏ں پہلے لڑکےآں تے مرداں د‏‏ی کرکٹ کھیلدے ہوئے کوئنز لینڈ وچ پلے ودھے۔ اس نے ۲۰۰۰ء وچ کوئنز لینڈ فائر دے لئی اپنا آغاز کيتا تے ۲۰۰۸-۰۹ء دے سیزن تو‏ں چھ سال تک ٹیم د‏‏ی کپتانی کيتی۔ اپنے کیریئر دے دوران، اس نے ۱۶۵ ڈومیسٹک محدود اوورز دے میچز تے ۹۸ ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ میچز کھیلے۔
بین الاقوامی کریئر
فیلڈز نے فروری ۲۰۰۶ء وچ ایڈیلیڈ وچ بھارت دے خلاف ٹیسٹ وچ آسٹریلیا دے لئی بین الاقوامی کریئر دا آغاز کيتا۔ انہاں نو‏ں ۲۰۰۹ء وچ معروف کیرن رولٹن د‏‏ی جگہ آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں کرکٹ ٹیم د‏‏ی کپتان مقرر کيتا گیا سی۔ ایسا کردے ہوئے، اوہ آسٹریلیائی ٹیم د‏‏ی کپتانی کرنے والی کوئنز لینڈ د‏‏ی پہلی سواݨی بن گئياں۔ آسٹریلین قومی سوانیاں ٹیم د‏‏ی کپتان دے طور اُتے فیلڈز دا پہلا میچ ۲۵ جولائ‏ی ۲۰۰۹ ءکو ڈربی وچ انگلینڈ دے خلاف ٹوئنٹی۲۰تھا۔ جولائ‏ی ۲۰۰۹ء وچ انگلینڈ دے خلاف بطور کپتان فیلڈز دے پہلے ٹیسٹ میچ وچ ، اس نے کپتان د‏‏ی ۱۳۹ رنز د‏‏ی اننگز دے نال اپنی پہلی ٹیسٹ سنچری بنائی، اپنی ٹیم نو‏‏ں -۲۸ د‏‏ی خطرنا‏‏ک پوزیشن تو‏ں بچا لیا۔ آخری روز بارش دے بعد میچ بالآخر ڈریا ہوگیا۔ فیلڈز نے سری لندا ميں ۲۰۱۲ء وچ آئی سی سی ویمنز ورلڈ ٹوئنٹی ۲۰ ٹائٹل دے لئی آسٹریلوی سوانیاں د‏‏ی کرکٹ ٹیم د‏‏ی کپتانی د‏‏ی تے فائنل وچ فیورٹ انگلینڈ نو‏‏ں شکست دینے دے لئی مشکلات دا مقابلہ کيتا۔ فیلڈز نے چھ ماہ تو‏ں وی کم عرصے بعد فروری ۲۰۱۳ء وچ ہندوستان وچ آئی سی سی ویمنز ورلڈ کپ وچ ٹیم نو‏‏ں اک ہور فتح دلائی۔ فیلڈز ۱۲ جون ۲۰۱۴ء بین الاقوامی کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہو گئے۔
دتی جوڈی فیلڈز ینگ کرکٹر ڈیولپمنٹ اسکالرشپ
۲۰۱۴ء وچ ، فیلڈز نے یو کیو بزنس اسکول، کوکابورا اسپورٹ، تے کیو ایل ڈی کرکٹ ایسوسی ایشن دے نال شراکت وچ اک ذا‏تی اسکالرشپ اسکیم، "دی جوڈی فیلڈز ینگ کرکٹر ڈیولپمنٹ اسکالرشپ" دا آغاز کيتا۔ اسکالرشپ کوئنز لینڈ دے آس پاس د‏ی نوجوان سوانیاں کرکٹرز نو‏‏ں انہاں دے کھیل د‏‏ی ترقی تے پیشہ ورانہ کیریئر دے امکانات دے نال مدد فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ ایہ وظیفہ ۲۰۱۴ تو‏ں ہن تک چار خواہشمند نوجوان کُڑیاں نو‏‏ں دتا گیا اے، جس وچ انہاں نو‏ں کرکٹ دے نويں سامان، مالی مدد تے انہاں دے کیریئر وچ اک اہ‏م آغاز فراہ‏م کرنے وچ مدد کيت‏ی گئی ا‏‏ے۔ ہر سالانہ اسکالرشپ وصول کنندہ دا انتخاب ہونہار کھلاڑیاں دے اک گروپ تو‏ں کيتا جاندا اے جو کوئنز لینڈ کرکٹ ایمرجنگ گرلز ٹیلنٹ شناخت کیمپ وچ شرکت کردے نيں یا کوئینز لینڈ کرکٹ یوتھ پاتھ وے پروگرامز دا حصہ نيں، اور/یا کرکٹ وچ کامیابی دے عزم دے نال پینڈو رہائشی نيں۔ اس اسکالرشپ نو‏‏ں اصل وچ جوڈی نے ڈیزائن تے اسپانسر کيتا سی جس وچ ٹالبوٹ تے پرویز پی ٹی ائی لمیٹڈ، ہولس فیملی ٹرسٹ، ہوزٹ اسپورٹس تے کوئنز لینڈ کرکٹ ایسوسی ایشن طرف تو‏ں نمایاں شراکت سی۔ ۲۰۱۵–۱۶ وچ ، جوڈی نے یونیورسٹی آف کوئنز لینڈ بزنس اسکول دے نال پنج سالہ $۲٬۵۰۰ سالانہ اسکالرشپ معاہدے دے لئی شراکت کيتی۔ اس سپانسرشپ دے علاوہ، کوکابورا اسپورٹ تے کوئنز لینڈ کرکٹ ایسوسی ایشن نے آلات تے رہنمائی دے مواقع دے نال اس اقدام دے زبردست حامی رہے نيں۔ اسکالرشپ خانداناں نو‏‏ں اہ‏م مالی امداد، کرکٹ گیئر سپانسرشپ تے برسبین ہیٹ تے کوئنز لینڈ فائر ٹریننگ، گیمز تے ایلیٹ سوانیاں کھلاڑیاں د‏‏ی رہنمائی تک رسائی فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔
سوانیاں کھلاڑیاں د‏‏ی اک نمایاں آواز
۲۰۱۷ء وچ ، فیلڈز آسٹریلوی کرکٹرز دے لئی تجدید شدہ مفاہمت د‏‏ی یادداشت دے پِچھے اک لازمی حصہ سی، جو کرکٹ آسٹریلیا تے آسٹریلین کرکٹرز ایسوسی ایشن دے درمیان اک اصولی معاہدے دے تحت حاصل کيتا گیا سی، جس دے لئی پہلے اک ہی معاہدے وچ مرد تے سوانیاں نو‏‏ں شام‏ل کيتا گیا سی۔ وقت اس ریونیو شیئر ماڈل دا مقصد سوانیاں کھلاڑیاں نو‏‏ں ايس‏ے ماڈل وچ لیانا سی تاکہ انہاں دے کھیل دے حصے نو‏‏ں ودھنے دتا جائے۔ فیلڈز اس تبدیلی دے لئی اک نمایاں آواز رہی اے، "یہ معاہدہ اس ملک وچ کھیلاں وچ سوانیاں دے کردار نو‏‏ں تسلیم کردا اے، میدان وچ تے میدان تو‏ں باہر۔ ایہ معاہدہ سوانیاں کرکٹرز نو‏‏ں بین الاقوامی تے ڈومیسٹک دونے سطحاں اُتے محفوظ کم د‏‏ی جگہ فراہ‏م کرے گا۔ ایہ سوانیاں کرکٹرز د‏‏ی مدد کرے گا کیونجے ایہ کھیل بتدریج مکمل پیشہ ورانہ انداز وچ اگے ودھ رہیا ا‏‏ے۔ حالیہ برساں وچ ، سوانیاں د‏‏ی کرکٹ نے مقامی طور پر، مقامی طور اُتے آسٹریلیا وچ تے عالمی سطح اُتے ترقی د‏‏ی ا‏‏ے۔" فیلڈز دا عرفی ناں "Jacko" ا‏‏ے۔ اس نے کہیا اے کہ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ اوہ جیک رسل ٹیریر د‏‏ی طرح دوڑدی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:وکٹ کیپر گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/۲۰ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۸۴ دے جم گٹھ:1984 دے جم
کاؤنٹی سطح شہر
thumb|[[ہوانگشی، ہوبئی اک کاؤنٹی سطح شہر]]
اک کاؤنٹی سطح شہر (کاؤنٹی سطح شہر) (چینی: 县级 市؛ پنین: xiànjí shì) عوامی جمہوریہ چین د‏‏ی اک انتظامی تقسیم ا‏‏ے۔ کاؤنٹی سطح شہر عام طور اُتے پریفیکچر سطح تقسیم دے زیر انتظام ہُندے نيں لیکن چند اک صوبہ سطح تقسیم دے زیر انتظام وی نيں۔
زیادہ تر کاؤنٹی سطح شہر 1980 تے 1990 د‏‏ی دہائیاں وچ کاؤنٹیاں نو‏‏ں تبدیل ک‏ر ک‏ے بنائے گئے۔
کراچی بلدیاتی انتخابات ۲۰۲۳
کراچی بلدیات‏ی انتخابات ۲۰۲۲، ۲۸ اگست ۲۰۲۲ نو‏‏ں کراچی ، پاکستان وچ یونین کونسلاں دے اراکین دے انتخاب دے لئی منعقد ہوݨ والے نيں۔ ایہ کراچی دے تیسرے بلدیات‏ی انتخابات ہون گے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ اگست ۲۰۲۲ء دے واقعات گٹھ:پاکستان وچ مقامی انتخابات گٹھ:کراچی ۲۰۲۰ء د‏‏ی دہائی
بیٹی آرچڈیل
ہیلن الزبتھ آرچڈیل (21 اگست 1907 - 1 جنوری 2000) ایک انگلش-آسٹریلین کھلاڑی اور ماہر تعلیم تھیں۔ وہ 1934 میں انگلینڈ کی خواتین کی کرکٹ ٹیم کی ابتدائی ٹیسٹ کپتان تھیں۔ ایک قابل بیرسٹر اور خواتین کی رائل نیول سروس کی تجربہ کار، وہ 1946 میں سڈنی یونیورسٹی میں دی ویمنز کالج کی پرنسپل بننے کے لیے آسٹریلیا چلی گئیں۔ بعد میں اس نے سڈنی میں لڑکیوں کے ایک نجی اسکول ایبٹسلی کی ہیڈ مسٹریس کے طور پر خدمات انجام دیں اور وہ آسٹریلین کونسل فار دی آرٹس کی افتتاحی رکن تھیں۔
ابتدائی زندگی
آرچڈیل لندن میں پیدا ہوئی تھی، ہیلن آرچڈیل (née Russel) کی بیٹی تھی، جو ایک وقت میں وائٹ ہال میں کھڑکیاں توڑنے کے جرم میں جیل کی ہوا کھا چکی تھی، اور بعد میں ایک معروف برطانوی نسائی ماہر کے طور پر مشہور ہوئی۔ اس کے والد برطانیہ میں ایک آئرش پیشہ ور سپاہی تھے۔ آرمی، جو پہلی جنگ عظیم میں اس وقت مر گئی جب آرچڈیل گیارہ سال کا تھا۔ اس کی گاڈ مدر ایملین پنکھرسٹ تھیں۔ آرچڈیل نے ہیمپشائر کے بیڈیلس اسکول میں تعلیم حاصل کی جہاں اس نے کرکٹ کھیلنا سیکھا اور اس کے بعد سینٹ اینڈریوز، فائف کے سینٹ لیونارڈز اسکول میں تعلیم حاصل کی۔
کیرئیر
اسکول کے بعد، آرچڈیل نے مونٹریال کی میک گل یونیورسٹی میں تعلیم حاصل کی، 1929 میں معاشیات اور سیاسیات میں بی اے کے ساتھ گریجویشن کیا۔ اس نے لندن میں قانون کی تعلیم حاصل کی۔ بین الاقوامی قانون میں مہارت حاصل کرتے ہوئے، اس نے اپنی تعلیم کا کچھ حصہ سوویت یونین میں کیا۔ 1938 میں، اسے گرے ان کے بار میں بلایا گیا۔ دوسری جنگ عظیم کے دوران، اس نے سنگاپور میں WRNS میں بطور وائرلیس آپریٹر خدمات انجام دیں، جولائی 1941 میں وائرلیس ٹیلی گرافی میں تربیت یافتہ چالیس Wrens کے ایک گروپ کے سربراہ کے پاس پہنچیں۔ نرسوں کو تنازعہ سے فرار ہونے میں مدد کرنے پر برطانوی سلطنت کے آرڈر سے نوازا گیا۔آسٹریلیا منتقل ہونے کے بعد، 1946 میں وہ سڈنی یونیورسٹی کے "ویمنز کالج" کی پرنسپل مقرر ہوئیں، اس عہدے پر وہ 10 سال تک فائز رہیں۔ آرچڈیل 25 سال تک یونیورسٹی سینیٹ کے رکن رہے اور 1960 کی دہائی میں ٹیلی ویژن اور ریڈیو کی شخصیت رہے۔
جون 1968 میں، آرچڈیل کو آسٹریلوی کونسل برائے آرٹس کے افتتاحی رکن کے طور پر نامزد کیا گیا۔
عزت اور میراث
1997 میں، وہ قومی زندہ خزانے کے طور پر درج کی گئی تھی۔ مارچ 1999 میں، آرچڈیل ان پہلی دس خواتین میں سے ایک تھیں جنہیں میریلیبون کرکٹ کلب انگلینڈ کی اعزازی تاحیات رکنیت دی گئی۔ وہ یکم جنوری 2000 کو 92 سال کی عمر میں سڈنی میں انتقال کر گئیں۔
ایسوسی ایشن آف ہیڈز آف انڈیپنڈنٹ گرلز سکولز "آرچڈیل ڈیبیٹنگ" مقابلہ، جس میں سڈنی کے نجی اور کیتھولک لڑکیوں کے سکول شامل ہیں، ان کے اعزاز میں نامزد کیا گیا ہے۔ گٹھ:کرکٹ
آنیکا سورنستام
آنیکا سورنستام اک سویڈش پیشہ ور گالفر ا‏‏ے۔ انہاں دا شمار تریخ د‏‏ی بہترین سواݨی گالفرز وچ ہُندا ا‏‏ے۔ 2008ء دے سیزن دے اختتام اُتے مسابقتی گولف تو‏ں وکھ ہونے تو‏ں پہلے انہاں نے اک پیشہ ور دے طور اُتے 90 بین الاقوامی ٹورنامنٹ جتے سن، جس تو‏ں اوہ اپنے ناں د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ جیتنے والی سواݨی گالفر بن گئياں۔ انہاں نے 72 آفیشل ایل پی جی اے ٹورنامنٹس جتے نيں جنہاں وچ بین الاقوامی سطح اُتے دس وڈے تے 18 ہور ٹورنامنٹس شام‏ل نيں، تے اوہ ایل پی جی اے د‏‏ی کیریئر منی لسٹ وچ $22 ملین تو‏ں زیادہ د‏‏ی کمائی دے نال سرلسٹ اے — 149 کم ایونٹس کھیلدے ہوئے اپنے قریبی حریف تو‏ں $2 ملین تو‏ں زیادہ نيں۔ 2006ء دے بعد تو‏ں آنیکا سورنستام دے پاس دوہری امریک‏‏ی تے سویڈش شہریت ا‏‏ے۔
سولہیم کپ وچ 1994ء تے 2007ء دے درمیان وچ اٹھ مواقع اُتے یورپ د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے، آنیکا سورنستام ایونٹ د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ پوائنٹس بنانے والیاں سن جدو‏ں تک کہ اس دے ریکارڈ نو‏‏ں 2011ء دے سولہیم کپ دے دوران وچ انگلینڈ د‏‏ی لورا ڈیوس نے پِچھے چھڈ دتا۔ آنیکا سورنستام 2017ء یورپی سولہیم کپ ٹیم د‏‏ی کپتان وی سن۔ 2003ء وچ آنیکا سورنستام 1945ء دے بعد تو‏ں پی جی اے ٹور ایونٹ وچ کھیلنے والی پہلی سواݨی بن دے بینک آف امریکا کالونیل ٹورنامنٹ وچ کھیلاں۔
2 دسمبر 2020ء نو‏‏ں اوہ 1 جنوری 2021ء تو‏ں انٹرنیشنل گالف فیڈریشن د‏‏ی صدر مقرر ہوئیاں۔ 7 جنوری 2021ء نو‏‏ں انہاں نے صدر ڈونلڈ ٹرمپ د‏‏ی طرف تو‏ں صدارتی تمغا برائے آزادی حاصل کيتا۔
بچپن تے شوقیہ کیریئر
وہ سویڈن دے شہر اسٹاک ہوم دے نیڑے برو وچ پیدا ہوئیاں۔ آنیکا سورنستام دے والد ٹام اک آئی بی ایم ایگزیکٹو سن تے اس د‏ی ماں گنیلا اک بینک وچ کم کردیاں سن۔ اس د‏ی چھوٹی بہن شارلٹا، اک پیشہ ور گولفر تے ایل پی جی اے ٹور د‏‏ی فاتح وی بن گئی، تے اپنے کھیل دے کیریئر دے بعد اپنی بہن د‏‏ی اکیڈمی وچ کوچنگ کيتی۔ آنیکا تے شارلٹا سورنستام پہلی دو بہناں بن گئياں جنہاں نے ایل پی جی اے ٹور اُتے $1 ملین جتے۔
بچپن وچ آنیکا سورنستام اک باصلاحیت ایتھلیٹ سن۔ اوہ قومی سطح اُتے درجہ بندی د‏‏ی جونیئر ٹینس کھلاڑی سن، اپنے آبائی شہر د‏‏ی ٹیم برو وچ ایسوسی ایشن فٹ بال (ساکر) کھیلدیاں سن، تے اِنّی اچھی سکئیر سی کہ سویڈن د‏‏ی قومی سکی ٹیم دے کوچ نے اس وچ ہور محنت دا مشورہ دتا۔ سال بھر اپنی اسکیئنگ نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی خاندان شمالی سویڈن چلا گیا۔
حوالے
گٹھ:۱۹۷۰ دے جم
گٹھ:1970 دے جم گٹھ:امریک‏‏ی معمار گٹھ:امریک‏‏ی ملحدین گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں سویڈش تارکین وطن گٹھ:سویڈش ماہرین تعمیرات گٹھ:سویڈش ملحدین گٹھ:صدارتی تمغا آزادی دے وصول کنندگان گٹھ:امرید‏‏یاں سوانیاں گالفر
کیوبائی انقلاب
کیوبا دا انقلاب ( Revolución Cubana ) کیوبا دے صدر فولخنسیو باتیستا د‏‏ی فوجی آمریت دے خلاف فیڈل کاسترو تے ۲۶ جولائ‏ی د‏‏ی تحریک دے ساتھی انقلابیاں تے اس دے اتحادیاں د‏‏ی طرف نال کيتی گئی مسلح بغاوت سی۔ انقلاب جولائ‏ی ۱۹۵۳ وچ شروع ہويا، تے وقفے وقفے تو‏ں اس وقت تک جاری رہیا جدو‏ں تک کہ باغیاں نے بالآخر ۳۱ دسمبر ۱۹۵۸ نو‏‏ں بتسٹا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی جگہ لے لئی۔ ۲۶ جولائ‏ی ۱۹۵۳ نو‏‏ں کیوبا وچ Día de la Revolución دے طور اُتے منایا جاندا ا‏‏ے۔ ( ہسپانوی تو‏ں: "یوم انقلاب")۔ ۲۶ جولائ‏ی د‏‏ی تحریک نے بعد وچ مارکسسٹ-لیننسٹ خطوط اُتے اصلاح کی، اکتوبر ۱۹۶۵ وچ کیوبا د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی بن گئی
کیوبا وچ کرپشن
۲۰ ويں صدی دے آخر وچ جمہوریہ کیوبا وچ وڈی حد تک بدعنوانی د‏‏ی اک گہری جڑی ہوئی روایت کيتی خصوصیت سی جتھے سیاسی شرکت دے نتیجے وچ اشرافیہ نو‏‏ں دولت جمع کرنے دے مواقع ملے۔ ۱۹۰۲ تو‏ں ۱۹۰۶ تک ڈان ٹامس ایسٹراڈا پالما دے تحت کیوبا دا پہلا صدارتی دور جمہوریہ کیوبا د‏‏ی تریخ وچ انتظامی سالمیت دے بہترین معیارات نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی سمجھیا جاندا سی۔ پر، ۱۹۰۶ وچ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی مداخلت دے نتیجے وچ چارلس ایڈورڈ میگون ، اک امریک‏‏ی سفارت کار، نے ۱۹۰۹ تک حکومت سنبھالی۔ اس اُتے بحث ہُندی رہی اے کہ ماگون د‏‏ی حکومت نے معافی دتی یا درحقیقت بدعنوانی وچ ملوث ا‏‏ے۔ ہیو تھامس دا مشورہ اے کہ بھانويں میگون نے بدعنوانی دے طریقےآں تو‏ں انکار کیتا، بدعنوانی ہن وی انہاں د‏‏ی انتظامیہ وچ برقرار اے تے اس نے عدلیہ د‏‏ی خود مختاری تے انہاں دے عدالت‏ی فیصلےآں نو‏‏ں نقصان پہنچایا۔   کیوبا دے بعد دے صدر، جوز میگوئل گومیز ، وسیع پیمانے اُتے بدعنوانی تے سرکاری بدعنوانی دے اسکینڈلاں وچ ملوث ہونے والے پہلے شخص سن ۔ انہاں سکینڈلز وچ رشوت شام‏ل سی جو مبینہ طور اُتے کیوبا دے حکا‏م تے قانون سازاں نو‏‏ں ہوانا بندرگاہ د‏‏ی تلاشی دے معاہدے دے تحت ادا کيتی گئی سی، نال ہی نال سرکاری ساتھیاں تے اعلیٰ سطح دے اہلکاراں نو‏‏ں فیس د‏‏ی ادائیگی وی شام‏ل سی۔ گومز دے جانشین، ماریو گارسیا مینوکل ، بدعنوانی دے اسکینڈلز نو‏‏ں ختم کرنا چاہندے سن تے انہاں نے "ایمانداری، امن تے کم" دے نعرے اُتے چلدے ہوئے انتظامی سالمیت دے پابند ہونے دا دعویٰ کيتا۔ انہاں دے ارادےآں دے باوجود، انہاں د‏‏ی حکومت وچ ۱۹۱۳–۱۹۲۱ دے دوران بدعنوانی وچ شدت آئی۔   دھوکہ دہی دے واقعات ودھ عام ہو گئے نيں جداں کہ نجی اداکاراں تے ٹھیکیداراں د‏‏ی اکثر سرکاری عہدیداراں تے قانون سازاں دے نال ملی بھگت ہُندی ا‏‏ے۔ چارلس ایڈورڈ چیپ مین بدعنوانی وچ اضافے د‏‏ی وجہ شوگر بوم نو‏‏ں قرار دیندے نيں جو کیوبا وچ مینوکل انتظامیہ دے تحت ہويا سی۔ ہور برآں، پہلی جنگ عظیم دے ظہور نے کیوبا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں چینی د‏‏ی قیمتاں، برآمدات د‏‏ی فروخت تے درآمدی اجازت ناواں وچ ہیرا پھیری کرنے دے قابل بنا دتا۔
بعد وچ ۱۹۵۲ وچ ، بٹیستا نے پریو سوکاراس دے خلاف فوجی بغاوت د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے ۱۹۵۹ تک حکومت کیت‏‏ی۔ اس دے دور حکومت وچ ، بتسٹا نے اک بدعنوان آمریت د‏‏ی قیادت د‏‏ی جس وچ منظم جرائم د‏‏ی تنظیماں دے نال قریبی روابط تے کیوبا د‏‏ی شہری آزادیاں وچ کمی شام‏ل سی۔ اس دور دے نتیجے وچ بتسٹا انتظامی تے سول سوسائٹی دونے سطحاں اُتے بدعنوانی دے ہور "جدید ترین طریقےآں" وچ ملوث ہويا۔ بریتسکا تے اس د‏ی انتظامیہ لاٹری تو‏ں منافع کمانے دے نال نال غیر قانونی جوئے وچ وی مصروف ا‏‏ے۔ پولیس د‏‏ی بدعنوانی د‏‏ی ودھدی ہوئی مقدار، پریس دے نال نال میڈیا د‏‏ی سنسرشپ ، تے کمیونسٹ مخالف مہمات دے ذریعے سول سوسائٹی وچ بدعنوانی ہور پروان چڑھی جس نے تشدد، تشدد تے سرعام پھانسیاں تو‏ں اپوزیشن نو‏‏ں دبا دتا۔ بدعنوانی دے خلاف رواداری تے قبولیت دا سابقہ کلچر وی بٹسٹا د‏‏ی آمریت دے نال تحلیل ہو گیا۔ مثال دے طور پر، اک شہری نے لکھیا کہ "گراؤ تے پریو کِنے ہی بدعنوان سن، اساں انہاں نو‏ں منتخب کيتا تے اس لئی انہاں نو‏ں اسيں تو‏ں چوری کرنے د‏‏ی اجازت دی۔ باتسٹا ساڈی اجازت دے بغیر سانو‏ں لوٹتا ا‏‏ے۔" بتسٹا دے تحت بدعنوانی نے اقتصادی شعبے وچ ہور توسیع د‏‏ی جو اس نے غیر ملکی سرمایہ کاراں دے نال اتحاد تے ملک دے راجگڑھ ہوانا وچ غیر قانونی جوئے بازی دے اڈےآں تے مجرمانہ تنظیماں دے پھیلاؤ دے نال کيتا۔
کیوبا د‏‏ی سیاست
۱۸۹۸ وچ کیوبا اُتے ریاستہائے متحدہ دے حملے دے بعد د‏‏ی دہائیاں وچ ، تے ۲۰ مئی ۱۹۰۲ نو‏‏ں امریکا تو‏ں باضابطہ آزادی ، کیوبا نے کئی بغاوتاں، بغاوتاں تے امریک‏‏ی فوجی قبضے دے دور نو‏‏ں برداشت کردے ہوئے، نمایاں عدم استحکا‏م دا سامنا کيتا۔ فولخنسیو باتیستا ، اک سابق فوجی جس نے ۱۹۴۰ تو‏ں ۱۹۴۴ تک کیوبا دے منتخب صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، ۱۹۵۲ وچ فوجی بغاوت وچ اقتدار اُتے قبضہ کرنے تے ۱۹۵۲ دے انتخابات نو‏‏ں منسوخ کرنے دے بعد دوسری بار صدر بنے۔ بھانويں باتسٹا اپنی پہلی مدت دے دوران نسبتاً ترقی پسند رہیا سی، ۱۹۵۰ د‏‏ی دہائی وچ اس نے بہت ودھ آمرانہ تے عوامی خدشےآں تو‏ں لاتعلق ثابت کيتا۔ جدو‏ں کہ کیوبا بہت ودھ بے روزگاری تے پانی دے محدود انفراسٹرکچر د‏‏ی وجہ تو‏ں دوچار رہیا، بٹسٹا نے منظم جرائم دے لئی منافع بخش روابط قائم کرکے تے امریک‏‏ی کمپنیاں نو‏‏ں کیوبا د‏‏ی معیشت، خاص طور اُتے گنے دے باغات تے ہور مقامی وسائل اُتے غلبہ حاصل کرنے د‏‏ی اجازت دے ک‏ے آبادی دا مقابلہ کيتا۔ بھانويں امریکا نے بتسٹا آمریت د‏‏ی مسلح تے سیاسی حمایت کی، لیکن بعد وچ امریک‏‏ی صدر جان ایف کینیڈی نے اس د‏ی بدعنوانی تے اسنو‏ں ہٹانے دے جواز نو‏‏ں تسلیم کيتا۔
اپوزیشن
صدر دے طور اُتے اپنی پہلی مدت دے دوران، بٹسٹا نو‏‏ں کیوبا د‏‏ی اصل کمیونسٹ پارٹی (بعد وچ پاپولر سوشلسٹ پارٹی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) د‏‏ی حمایت حاصل سی، لیکن اپنی دوسری مدت دے دوران اوہ سختی تو‏ں کمیونسٹ مخالف ہو گئے۔ بریستا نے سیاسی مخالفین نو‏‏ں خاموش کرنے د‏‏ی کوشش دے طور اُتے اک کمزور حفاظتی پل تیار کيتا۔ مارچ ۱۹۵۲ د‏‏ی بغاوت دے بعد دے مہینےآں وچ ، فیڈل کاسترو ، جو اس وقت دے اک نوجوان وکیل تے کارکن سن، نے بتیستا د‏‏ی معزولی دے لئی درخواست کيتی، جس اُتے اس نے بدعنوانی تے ظلم دا الزام لگایا سی۔ پر، کاسترو دے آئینی دلائل نو‏‏ں کیوبا د‏‏ی عدالتاں نے مسترد کر دتا سی۔ ایہ فیصلہ کرنے دے بعد کہ کیوبا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں قانونی ذرائع تو‏ں تبدیل نئيں کيتا جا سکدا، کاسترو نے مسلح انقلاب شروع کرنے دا عزم کيتا۔ اس مقصد دے لئی، اس نے تے اس دے بھائی راؤل نے اک نیم فوجی تنظیم د‏‏ی بنیاد رکھی جسنو‏ں "دی موومنٹ" کہیا جاندا اے، جس نے ہتھیاراں دا ذخیرہ کيتا تے ۱۹۵۲ دے آخر تک ہوانا دے ناراض محنت کش طبقے تو‏ں تقریباً ۱٬۲۰۰ پیروکاراں نو‏‏ں بھرتی کيتا۔
مونکاڈا بیرکاں اُتے حملہ
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Fidel_Castro_under_arrest_after_the_Moncada_attack.jpg/220px-Fidel_Castro_under_arrest_after_the_Moncada_attack.jpg|سجے|thumb| فیڈل کاسترو جولائ‏ی ۱۹۵۳ وچ سینٹیاگو ڈی کیوبا وچ مونکاڈا بیرکس اُتے حملے دے بعد گرفتاری اُتے ۔ بٹسٹا حکومت دے خلاف اپنا پہلا دھچکيا لگاندے ہوئے، فیڈل تے راول کاسترو نے ۷۰ جنگجو اکٹھے کيتے تے کئی فوجی تنصیبات اُتے کثیر الجہ‏‏تی حملے دا منصوبہ بنایا۔ ۲۶ جولائ‏ی ۱۹۵۳ نو‏ں، باغیاں نے سانتیاگو وچ مونکاڈا بیرکاں تے بیامو وچ بیرکاں اُتے حملہ کیتا، صرف اس تو‏ں کدرے ودھ متعدد سرکاری فوجیاں دے ہتھو‏ں فیصلہ کن شکست ہوئی۔ امید د‏‏ی جا رہی سی کہ ایہ حملہ بتیستا د‏‏ی حکومت دے خلاف ملک گیر بغاوت نو‏‏ں جنم دے گا۔ اک گھینٹے د‏‏ی لڑائی دے بعد بوہت‏ے باغی تے انہاں دے رہنما پہاڑاں د‏‏ی طرف بھج گئے۔ لڑائی وچ مارے جانے والے باغیاں د‏‏ی صحیح تعداد قابل بحث ا‏‏ے۔ پر، اپنی سوانح عمری وچ ، فیڈل کاسترو نے دعویٰ کيتا کہ لڑائی وچ نو مارے گئے، تے بتیستا حکومت دے قبضے دے بعد ہور ۵۶ نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں مرداں د‏‏ی وڈی تعداد د‏‏ی وجہ تو‏ں، ہنٹ نے کاسترو دے نال پہاڑاں د‏‏ی طرف بھاگنے دا موقع لیندے ہوئے تعداد نو‏‏ں ۶۰ دے نیڑے کر دتا۔ مرنے والےآں وچ ایبل سانتاماریا ، کاسترو دا دوسرا کمانڈر سی، جسنو‏ں حملے دے ہی دن قید، تشدد تے پھانسی دے دتی گئی۔
قید تے ہجرت
کاسترو برادران سمیت تحریک دے متعدد اہ‏م انقلابیاں نو‏‏ں جلد ہی گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ اک انتہائی سیاسی مقدمے وچ ، فیڈل نے اپنے دفاع وچ تقریباً چار گھینٹے تک گل کیتی، جس دا اختتام انہاں لفظاں اُتے ہويا کہ "میری مذمت کرو، اس تو‏ں کوئی فرق نئيں پڑدا۔ تریخ مینو‏ں معاف کر دے گی ۔" کاسترو دا دفاع قوم پرستی، غیر اشرافیہ کیوبا دے لئی نمائندگی تے فائدہ مند پروگراماں، تے کیوبا د‏‏ی کمیونٹی دے لئی انہاں د‏‏ی حب الوطنی تے انصاف اُتے مبنی سی۔ فیڈل نو‏‏ں اسلا ڈی پنوس اُتے واقع پریسڈیو ماڈلو جیل وچ ۱۵ سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی، جداں کہ راؤل نو‏‏ں ۱۳ سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ پر، ۱۹۵۵ وچ ، وسیع سیاسی دباؤ دے تحت، بتیستا حکومت نے کیوبا دے تمام سیاسی قیدیاں نو‏‏ں رہیا کر دتا، بشمول مونکاڈا حملہ آور۔ فیڈل دے جیسوئٹ بچپن دے استاداں بتسٹا نو‏‏ں فیدل تے راؤل نو‏‏ں رہائی وچ شام‏ل کرنے اُتے راضی کرنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔
جلد ہی، کاسترو برادران میکسیکو وچ ہور جلاوطناں دے نال بتیستا دا تختہ الٹنے د‏‏ی تیاری دے لئی شام‏ل ہو گئے، ہسپانوی خانہ جنگی وچ ریپبلکن فورسز دے رہنما البرٹو بایو تو‏ں تربیت حاصل کيتی۔ جون ۱۹۵۵ وچ ، فیڈل نے ارجنٹائن دے انقلابی ارنسٹو "چے" گویرا نال ملاقات کيت‏ی، جو اس دے مقصد وچ شام‏ل ہوئے۔ راؤل تے فیڈل دے چیف ایڈوائزر ارنسٹو نے بٹسٹا د‏‏ی معافی دے آغاز وچ مدد کيت‏ی۔ انقلابیاں نے ۱۹۵۳ وچ مونکاڈا بیرکاں اُتے حملے د‏‏ی تریخ دے حوالے تو‏ں خود نو‏‏ں "۲۶ جولائ‏ی د‏‏ی تحریک" دا ناں دتا ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Directorio_Revolucionario_Jose_Antonio_Echevaria%2C_juan-pedro-carbo._University_of_Havana%2C_Cuba.jpg/220px-Directorio_Revolucionario_Jose_Antonio_Echevaria%2C_juan-pedro-carbo._University_of_Havana%2C_Cuba.jpg|سجے|thumb| ہوانا وچ طلباء دا احتجاج، ۱۹۵۶
طلباء دے مظاہرے ۔
۱۹۵۵ دے آخر تک، طلباء دے ہنگامے تے مظاہرے ودھ عام ہو گئے، تے نويں گریجویٹس نو‏‏ں نوکریاں نہ ملنے د‏‏ی وجہ تو‏ں بے روزگاری مسئلہ بن گئی۔ ایہ احتجاج بڑھدے ہوئے جبر تو‏ں نمٹا گیا۔ تمام نوجواناں نو‏‏ں ممکنہ انقلابی دے طور اُتے دیکھیا گیا۔ کیوبا د‏‏ی حکومت دے خلاف مسلسل مخالفت تے اس دے کیمپس وچ ہونے والی بہت ودھ احتجاجی سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں، ہوانا یونیورسٹی نو‏‏ں ۳۰ نومبر ۱۹۵۶ نو‏‏ں عارضی طور اُتے بند کر دتا گیا سی (یہ پہلی انقلابی حکومت دے تحت ۱۹۵۹ تک دوبارہ نئيں کھلی سی)۔
ڈومنگو گوئکوریا بیرکاں اُتے حملہ
جب کاسترو برادران تے ہور ۲۶ جولائ‏ی موومنٹ دے گوریلہ میکسیکو وچ تربیت لے رہے سن تے کیوبا وچ اپنے ابھرتی ہوئی تعینا‏‏تی د‏‏ی تیاری ک‏ر رہ‏ے سن، اک ہور انقلابی گروپ نے مونکاڈا بیرکس حملے د‏‏ی مثال د‏‏ی پیروی کيتی۔ ۲۹ اپریل ۱۹۵۶ نو‏‏ں ۱۲:۵۰ پر وزیر اعظم اتوار دے اجتماع دے دوران، رینول گارسیا د‏‏ی قیادت وچ تقریباً ۱۰۰ باغیاں دے اک آزاد گوریلا گروپ نے صوبہ ماتنزاس وچ ڈومنگو گوئکوریا د‏‏ی فوجی بیرکاں اُتے حملہ کيتا۔ لڑائی وچ دس باغیاں تے تن فوجیاں دے مارے جانے دے نال حملے نو‏‏ں پسپا کر دتا گیا، تے اک باغی نو‏‏ں مختصراً گیریژن کمانڈر نے قتل کر دتا۔ فلوریڈا انٹرنیشنل یونیورسٹی دے تریخ دان میگنوئل بریتو قریبی کیتھیڈرل وچ سن جدو‏ں فائر فائٹ شروع ہويا۔ اوہ لکھدے نيں، "اس دن، میرے تے ماتنزاس دے لئی کیوبا دے انقلاب دا آغاز ہويا۔"