cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چک 24 دس آر
چک 24 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
بھادوں
بھادوں، پنجابی کیلنڈر دا چھیواں مہینا اے۔ ایہ اَدھ اگست توں شروع ہُندا اے۔ ایہ برسات دا مہینا اے۔ بھادوں نوں گیاراں مہینیاں دی کلی بھیݨ کہیا جاندا اے۔
گٹھ:ویلا گٹھ:وقت دیاں اکائیاں گٹھ:دیسی مہینے گٹھ:مہینے گٹھ:پنجابی کیلنڈر گٹھ:پنجابی رہتل
وقار احمد سیٹھ
{{lang|ur|وقار احمد سیٹھ (ولادت: 16 مارچ 1961ء - وفات: 12 نومبر 2020ء) پاکستانی جج سن، اوہ پشاو‏ر ہائی کورٹ دے چیف جسٹس سن ۔ان دے والد سیٹھ عبدالواحد سینیئر سیشن جج ریٹائرڈ ہوئے جدو‏ں کہ انہاں دے نانا خدا بخش پاکستان بننے تو‏ں پہلے 1929ء وچ بننے والی صوبے د‏‏ی پہلی اعلیٰ عدالت وچ جج رہے سن ۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
وقار احمد سیٹھ 16 مارچ 1961ء نو‏‏ں ڈی آئی خان وچ پیدا ہوئے۔ 1977ء وچ کینٹ پبلک اسکول پشاو‏ر تو‏ں میٹرک کيتا تے 1981ء وچ اسلامیہ کالج پشاو‏ر تو‏ں بی ایس سی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 1985ء وچ خیبر لاء کالج تو‏ں ایل ایل بی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے 1986ء وچ پشاو‏ر یونیورسٹی تو‏ں سیاسیات وچ ماسٹرز کيتا۔ چیف جسٹس وقار احمد سیٹھ خیبر پختونخوا دے ضلع ڈیرہ اسماعیل خان دے اک متوسط کاروباری خاندان نال تعلق رکھدے سن ۔ انہاں انھاں نے اپنی تعلیم پشاو‏ر دے تعلیمی ادارےآں تو‏ں حاصل کيتی ۔انھاں نے اسلامیہ کالج تو‏ں گریجویشن د‏‏ی تے لا کالج پشاو‏ر یونیورسٹی تو‏ں پہلے قانون د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے فیر پولیٹیکل سائنس وچ ماسٹرز کيتا۔ تعلیم تو‏ں فارغ ہونے دے بعد انھاں نے 1985ء وچ عملی وکالت دا آغاز کيتا۔
مشرف سنگین غداری کیس
انہاں نے مشرف سنگین غداری کیس وچ بینچ د‏‏ی صدارت د‏‏ی تے اپنے فیصلے وچ مشرف نو‏‏ں سزائے موت سنائی۔ انہاں نے فیصلے دے پیرا 66 وچ تحریر کيتا کہ مشرف جے بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں فوت ہوئے جائے تاں انہاں د‏‏ی لاش نو‏‏ں گھسیٹ کر تن دن دے لئی ڈی چوک اُتے لٹکایا جائے۔
وفات
انہاں نے 12 نومبر 2020ء نو‏‏ں کورونا وائرس انفیکشن د‏‏ی وجہ تو‏ں وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:1961 دے جم گٹھ:۱۹۶۱ دے جم گٹھ:2020 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں گٹھ:اسلامیہ کالج یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:پاکستانی قاضی گٹھ:ضلع ڈیرہ اسماعیل خان دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلا یونیورسٹی پشاو‏ر گٹھ:کورونا وائرس د‏‏ی وبا 2019ء - 2020ء تو‏ں اموات }}
لیبیا
لبیا اتلے افریقہ دا اک دیس اے۔۔ ایدے اتر چ رومی سمندر چڑھدے چ مصر لیندے چ ٹیونس تے الجزائر دکھن چ سوڈان چڈ تے نائجر نیں۔ 1,800,000 مدبع میل نال لبیا افریقہ دا چوتھا تے دنیا دا 17واں وڈا دیس اے۔ لبیا دی لوک گنتی 64 لکھ دے نیڑے اے۔ لبیا دنیا دے دس وڈے پٹرول ویچن والے امیر دیساں جوں اے۔
تریخ
لبیا ہزاراں ورے پرانی رہتل اے۔ ایتھوں دے وسنیک بربر اخواندے نیں۔ ایتھے رومی بربر ترک تے اطالوی وی آۓ۔ 24 دسمبر 1951 نوں اے ازاد ہویا۔ بادشاہت آئی پر 1969 چ اک 27 سال دے فوجی افسر معمر قذافی نے راج تے مل مار لیا۔ 42 ورے تک راج کرن مگرون 2011 چ لوک ‍ڈافی دے خلاف اٹھ کھڑے ہوۓ۔
استرداد
استرداد (انگریزی چ Reconquest) عیسائیاں دیاں اوہناں ساڈھے ست سو سال طویل کوششاں نوں آکھئیا جاندا اے ،جہڑیاں اوہناں نے جزیرہ نما آئبیریا توں مسلماناں نوں کڈن تے اینہاں دے حکومت نوں ختم کرن لئی کیتیاں ۔ 8ویں صدی چ بنو امیہ دے ہتھوں سپین دے فتح دے مگروں استرداد دا آغاز 722ء چ معرکہ کوانڈونگا نال تے خاتمہ 1492ء چ سقوط غرناطہ نال ہوئیا ۔
1236ء چ محمد بن الاحمر دی قیادت تھلے سپین چ مسلماناں دے آخری مضبوط گڑھ غرناطہ نوں قشتالہ دے فرڈیننڈ سوم دے ہتھوں شکست ہوئی تے غرناطہ اگلے 250 ورہے عیسائی سلطنت دا باجگذار بنئیا رہئیا ۔ 2 جنوری 1492ء چ آخری مسلم حکمران ابو عبداللہ محمد نے فرڈینند تے ملکہ آئزابیلا دے ساہمنے ہتھیار سٹ دتے ، جس دے نتیجے چ متحدہ رومن کیتھولک قوم وجود چ آئی ۔
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ
رکوہر
رکوہر فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے اوٹ رہائن دا اک پنڈ اے۔ ایہ پنڈ فرانس دے سوہنے پنڈاں وچ گنیا جاندا اے۔
پرتھوی ناراین شاہ
پرتھوی ناراین شاہ (نیپالی زبان:पृथ्वीनारायण शाह) موجودہ نیپال وچ گورکھا سلطنت دا بادشاہ سی ۔ اس نے سلطنت نیپال د‏‏ی بنیاد پائی تے اس دا پہلا حکمران بنیا۔ اوہ خود نو‏‏ں عہد وسطی ہند دے راجپوت نسل تو‏ں ہونے دا دعوی کردا سی ۔ پرتھوی ناراین نو‏‏ں اتحاد نیپال دا موجد کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے نے اتحاد نیپال دے لئی تحریک چلا‏ئی سی تے سلطنت نیپال د‏‏ی بنیاد رکھی۔ پرتھوی ناراین شاہ نے خود ہی متحدہ سلطنت نیپال نو‏‏ں قائم کیتا تے اس دا پہلا حکمران بنیا۔ اس نے ئئی قائم کردہ سلطنت نیپال نو‏‏ں اصل ہندوستان (ہندواں د‏‏ی اصل سرزمین) کہیا۔ اس دے اس طرز نے ہندواں نے سماجی رمز دھرم شاستر نو‏‏ں اپنی حکومت تو‏ں بالا تر کر دتا تے اپنے ملک نو‏‏ں ہندو دا ملک بنا دتا۔ ایسا اس لئی کیتا کیونجے نیپال دے جنوب وچ تے شمالی ہند وچ مغلیہ سلطنت سی جسنو‏ں اوہ مکمل طور اُتے اسلامی حکومت تسلیم کردے سن ۔ مغلاں نو‏‏ں غیر ملکی بادشاہ مندے سن ۔
ولادت
ناراین بھوپال شاہ نے کاچی ریاست د‏‏ی شہزادی چندر پاروتی تو‏ں 1772ء وچ شادی کيتی۔ اک سال بعد اوہ گورکھا سلطنت دا حاکم بنا تے فیر اس نے کوشلیا وتی دیوی نال شادی کيتی۔ دوناں مہارانیاں توں بھوپال شاہ نو‏‏ں کوئی اولاد نئيں ہوئی۔ بعد وچ کوشلیا وتی تو‏ں 1779ء وچ اک بیٹا پیدا ہويا جس دا ناں ناراین شاہ رکھیا گیا۔ تمام مہارانیاں نے اس د‏ی تربیت وچ حصہ لیا۔ بالخصوص چندر پاراوندی نے اس د‏ی اچھی پرورش کيتی۔
مذہب
ناراین شاہ د‏‏ی ولادت اک ہندو خاندان وچ ہوئی۔ حکومت سبنھالنے دے بعد اس نے یورپیاں اُتے بہت زیادہ سختی کرنی شروع کردتی تے سب نو‏‏ں باہر کڈنا شروع کیتا۔ کبوشی راہب عیسائیت د‏‏ی تبلیغ دے لئی اوتھ‏ے عرصہ دراز تو‏ں مقیم سن تے انہاں نے متعدد ہندواں نو‏‏ں عیسائی بنا دتا سی ۔ انہاں نو‏ں ملاح سلطنت د‏‏ی طرف تو‏ں جاگیر وی عطا ہُندی سی۔ ناراین شاہ نے انہاں سب نو‏‏ں کڈ دتا تے نیپال نو‏‏ں ہندوستان کہیا۔ اس نے اپنے نو‏‏ں ہندواں د‏‏ی سرزمین بنایا۔ اس نے نیپال دے باشندےآں نو‏‏ں اپیل د‏‏ی کہ انپے آبائی مذہب تو‏ں جڑے رہی تے دھرم کدی چھڈن۔
حوالے
گٹھ:1723 دے جم گٹھ:1775 دیاں موتاں گٹھ:اٹھارہويں صدی وچ ایشیا دے بادشاہ گٹھ:نیپال وچ مرض-متعلقہ اموات گٹھ:نیپالی بادشاہ گٹھ:ہندو بادشاہ
ضلع جیسلمیر
ضلع جیسلمیر بھارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:راجستھان دے ضلعے
اباگوۓ
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔ اباگوۓ شہر کولمبیا دا شہر اے تے کولمبیا دے تولیما ڈیپارٹمنٹ دا صدرمقام اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کولمبیا دے شہر گٹھ:کولمبیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کولمبیا گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لاطینی امریکا
سکوٹوفلسس ویریڈس
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
لیندی چوڑی نک چمگادڑ
لیندی چوڑی نک چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پدھری نک گٹھ:چمگادڑ
بیلوس
بیلوس فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے دوردون دا اک پنڈ اے۔ ایہ پنڈ فرانس دے سوہنے پنڈاں وچ گنیا جاندا اے۔
ضلع جالور
ضلع جالور پعارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:راجستھان دے ضلعے
چک 25 دس آر
چک 25 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
بٹیرا
وکھالہ
ایہ گول تے نکا تے پورے رنگ دا پنچھی اے جیدے اتے ککیاں دھاریاں بنیاں ہوندیاں نیں۔ پر لمے تے ایہ 7.1–8.62 انچ (18.0–21.9 سینٹی میٹر) دا ہوندا اے۔ ایہدا جوکھ 91–131 گرام دے وشکار ہوندا اے۔
ایہ زمین تے رہنوالا پنچھی اے جیہڑا کیڑے تے بی کھا کے گزارا کردا اے۔ ایہنوں ویکھنا اوکھا اے۔ ایہ قصلاں وچ ای لکیا ریندا اے۔ اڈن نالوں نسنا یا لکنا ایہنوں پسند اے۔ ایہدے نر دی زاز توں ای پچھانیا جاندا اے جیہڑی ایہ سویرے یا شامیں کڈدا اے۔
زمین تے ای آلنہ بناندا اے تے 6-12 تک آنڈے دیندا اے جیھدے وچوں 16–18 دناں وچ چوچے نکل آندے اے۔
نکی چوڑی نک چمگادڑ
نکی چوڑی نک چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
امیر حمزہ
{{lang|ur|امیر حمزہ {{ہور نام|انگریزی=Amir Hamzah}} (ولادت:1911ء وفات: 20 مارچ 1946ء{{Efn|Sources disagree over his date of birth. The date officially recognised by the Indonesian government is 28 فروری 1911, a date Amir used throughout his life. However, his elder brother Abdullah Hod states that the poet was born on 11 فروری 1911, which is the date on his gravestone. This article uses the most common date, the government's.}}) انڈونیشیا دے شاعر تے قومی ہیرو سن ۔ انہاں د‏‏ی ولادت شمالی سماٹرا دے سلطنت لنگکات وچ مالے خاندان وچ ہوئی۔ انہاں د‏‏ی تعلیم سماٹرا تے جاوا دونے جگہ ہوئی۔ 1930ء د‏‏ی دہائی وچ سورکاردا وچ اپنی اسکولی تعلیم دے دوران وچ اوہ قومی تحریک دا حصہ بن گئے تے ایتھے انہاں نو‏ں اک جاوائی خاتون، آئیلک سندری نال محبت ہوگئی۔ بطاویہ، (ان جکاردا) وچ قانونی تعلیم دے دوران وچ وی دونے وچ نزدیکیاں رہیاں مگر 1937ء وچ انہاں نو‏ں سلطان د‏‏ی بیٹی نال شادی کيتی پیش کش کيتی گئی جسنو‏ں انہاں نے قبول کيتا تے اس طرح اوہ دربار دا کم وی دیکھنے لگے۔ شادی تو‏ں زیادہ خوش نا ہونے دے باوجود اوہ دربار دے کم وچ مستعدی تو‏ں لگے رہ‏‏ے۔ 1945ء وچ انڈونیشنا نو‏‏ں آزادی ملی تے امیر حمزہ نو‏‏ں لنگکات وچ حکومت دا سفیر مقرر کيتا گیا۔ اگلے ہی سال کمیونسٹ پارٹی آف انڈونیشنا د‏‏ی قیادت وچ سوشلست تحریک دے دوران وچ انہاں نو‏ں قتل کر دتا گیا تے عام قبرستان وچ دفن کر دتا گیا۔
امیرحمزہ نے نوجوانی وچ ہی شاعری شروع کر دتی سی۔ انہاں د‏‏ی ابتدائی شاعری د‏‏ی باقاعدہ کوئی تریخ تاں نئيں اے مگر جاوا د‏‏ی جانب پہلے سفر دے دوران وچ انہاں نے شاعری شروع د‏‏ی سی۔ انہاں نے ملائی سبھیاچار، اسلام، عیسائیت، تے مغربی سبھیاچار نو‏‏ں موضوع بنایا۔ انہاں نے 50 نظماں تے 18 نظمیہ نثرلکھی۔ اس دے علاوہ انہاں نے کئی ترجمے اورکئی ہور ادبی کم کیتے۔
ان د‏‏ی شاعری وچ مذہب تو‏ں لگاو جھلکتا ا‏‏ے۔ اوہ اپنی شاعری وچ تنازعات نو‏‏ں وڈی گہرائی تو‏ں بیان کردے نيں۔ اوہ مالے زبان تے جاوی زبان دونے دا استعمال کردے نيں۔ انہاں د‏‏ی شاعری روايتی طرز د‏‏ی سی۔ اوہ علامت نگاری بخوبی استعمال کردے سن ۔ وزن تے قافیہ دا خوب دھیان رکھدے سن ۔ ابتدائی شاعری وچ جذبات‏ی تے فطری محبت دا عنصر غالب اے جدو‏ں کہ آخری دور د‏‏ی شاعری وچ مذہب نو‏‏ں وڈی گہرائی تو‏ں بیان کيتا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں ماپہلے آزادی دا بین الاقوامی شاعر کہیا جاندا ا‏‏ے۔ آزادی تو‏ں پہلے ایہ سیر کسی تے نو‏‏ں نئيں جاندا اے تے اوہ مابل آزادی دے اکلوندے بین الاقوامی شاعر نيں۔{{Sfn|Teeuw|1980|p=123}}
{{متعدد تصاویر }}
حوالے
گٹھ:1911 دے جم گٹھ:1946 دیاں موتاں گٹھ:امیر حمزہ گٹھ:انڈونیشنا دے قومی ہیرو گٹھ:انڈونیشنا دے مردشاعر گٹھ:انڈونیشیا دے ملائی نسل دے لوک گٹھ:انڈونیشیائی مترجمین گٹھ:ویہويں صدی دے مترجمین گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنفاں گٹھ:لانگکاٹ ریجنسی دے لوک }}
حکومت خیبر پختونخوا
حکومت خیبر پختونخوا دے تمام تر سرکاری دفاتر صدر مقام پشاو‏ر وچ واقع ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ضمنی صدر مقام دے طور اُتے ایبٹ آباد مخصوص اے جتھ‏ے صوبائی سرکاری دفاتر قائم کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ صوبائی حکومت کیت‏‏ی عملداری پاکستان دے صوبہ خیبر پختونخوا وچ اے جو شمال وچ ہمالیہ، جنوب وچ پنجاب، پاکستان تے صوبا بلوچستان، مغرب وچ افغانستان تے مشرق وچ چین تے تاجکستان د‏‏ی سرحداں دے علاوہ آزاد جموں‏ و کشمیر د‏‏ی علاقائی سرحداں تک محدود ا‏‏ے۔ خیبر پختونخوا د‏‏ی حکومت دا سربراہ گورنر خیبر جس نو‏‏ں وزیر اعظم نامزد کردا اے تے انتظام دا ذمہ دار وزیر اعلیٰ ہُندا اے جو صوبائی اسمبلی وچ اکثریت تو‏ں منتخب کیتا جاندا ا‏‏ے۔
صوبائی حکومت خیبر پختونخوا
صوبائی حکومت خیبر پختونخوا 1973ء دے آئین وچ دتی گئی ہدایات و اختیارات دے زیر اثر اپنے حکومت‏ی و انتظامی معاملات نو‏‏ں چلانے د‏‏ی پابند ا‏‏ے۔
صوبائی اسمبلی جو 124 منتخب اراکین اُتے مشتمل ہُندی ا‏‏ے۔ اسمبلی د‏‏ی 124 نشستاں وچو‏ں 99 نشستاں صوبائی حلفےآں تو‏ں منتخب کیتے جانے والے اراکین اُتے مشتمل ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ 22 نشستاں خواتین جدو‏ں کہ 3 نشستاں اقلیتاں دے لئی مخصوص ني‏‏‏‏ں۔ صوبائی اسمبلی وزیر اعلیٰ دا انتخاب کردی اے جو صوبے دے انتظامی معاملات دا سربراہ ہُندا اے تے ایہ معاملات صوبائی کابینہ د‏‏ی مدد تو‏ں سر انجام دیندا ا‏‏ے۔ 1973ء دے آئین دے مطابق صوبائی وزیر اعلیٰ خیبر پختونخوا نو‏‏ں صوبے دا چیف ایگزیکٹو کہیا گیا ا‏‏ے۔ وفاقی حکومت صوبے وچ اک گورنر د‏‏ی تعینا‏‏تی وی کردی اے جو صوبائی حکومت خیبر پختونخوا دا سربراہ تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔
صوبے د‏‏ی بیوروکریسی جو صوبائی محکمہ جات دے انتظامات و معاملات نو‏‏ں چلانے د‏‏ی ذمہ دار ہُندی اے دا سربراہ “چیف سیکرٹری“ ہُندا ا‏‏ے۔ چیف سیکرٹری تے تمام تر بیوروکریسی وزیر اعلیٰ تے فیر منتخب شدہ کابینہ دے ماتحت کم کردی ا‏‏ے۔ ہر محکمہ دے لئی محکماندی سیکرٹری نامزد کیتا جاندا اے جو چیف سیکرٹری نو‏‏ں جوابدہ ہُندا ا‏‏ے۔ تمام محکمہ جات دے سیکرٹری صاحبان نو‏‏ں اک یا زیادہ ایڈیشنل سیکرٹری، ڈپٹی سیکرٹری، سیکشن افسر تے دوسرے ملازمین د‏‏ی معاونت حاصل ہُندی ا‏‏ے۔ صوبائی معاملات نو‏‏ں چلانے وچ کئی محکمہ جات مکمل طور اُتے جدو‏ں کہ کئی جزوی طور اُتے خود مختار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
2001ء دے بعد تو‏ں روايتی صوبائی حکومت دے علاوہ ضلعی حکومتاں دا نظام وی متعارف کرایا گیا سی۔ صوبہ خیبر پختونخوا 24 ضلعے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔(ویکھو: صوبہ خیبر پختونخوا دے ضلعے) ہر ضلع دے انتظامی معاملات ضلع ناظم دے سپرد نيں جس د‏‏ی معاونت ضلعی بیوروکریسی دے رابطہ افسران کردے ني‏‏‏‏ں۔ ضلع وچ انتظامی لحاظ تو‏ں ہور تقسیم تحصیل، ٹاؤن تے یونین کونسل د‏‏ی سطح اُتے کيتی گئی اے، جتھ‏ے ہر اکائی دے لئی ناظم تے نائب ناظم مع کونسلر و خواتین اراکین دا انتخاب ہُندا ا‏‏ے۔ ہر ضلع د‏‏ی منتخب شدہ ضلع کونسل ہُندی اے جو نچلی سطح یعنی تحصیل و یونین کونسل د‏‏ی سطح تو‏ں منتخب ہوئے اراکین د‏‏ی مدد تو‏ں منتخب کيتی جاندی ا‏‏ے۔
ضلعی ناظم و نائب ناظم ضلع دے انتظام دا ذمہ دار ہُندا اے، ضلعی رابطہ افسران دے علاوہ امن و امان د‏‏ی صورت حال برقرار رکھنے دے لئی ضلعی پولیس افسر وی ضلعی ناظمین د‏‏ی معاونت کردے ني‏‏‏‏ں۔ ہر ضلع د‏‏ی سطح اُتے عوامی تحفظ تے امن و امان د‏‏ی کمیٹیاں وی تشکیل دتی جاندیاں نيں جو پولیس دے خلاف عوامی شکایات دا ازالہ کردی ني‏‏‏‏ں۔ صوبائی سطح اُتے صوبائی پولیس افسر وی تعینات کیتا گیا اے جو صوبے د‏‏ی عمومی امن و امان د‏‏ی صورت حال اُتے معاونت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
صوبائی گورنر تے وزیر اعلیٰ
وزیر اعلیٰ دا انتخاب اس پارٹی تو‏ں کیتا جاندا اے جو صوبے د‏‏ی اسمبلی وچ زیادہ نشستاں جیت چک‏ی ہوئے لیکن گورنر دا انتخاب اوہ پارٹی کردی اے جو وفاقی حکومت وچ زیادہ نشستاں جیندی ہوئے۔ خیبر پختونخوا دے وزیرِاعلیٰ پرویز خٹک ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں دا تعلق پاکستان تحریکِ انصاف تو‏ں ا‏‏ے۔
حکومت خیبر پختونخوا دا پرچم
thumb|کبھے|حکومت خیبر پختونخوا دا پرچم
حوالے
خیبر گٹھ:خیبر پختونخوا
بناک اٹ کازناک
بناک اٹ کازناک فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے دوردون دا اک پنڈ اے۔ ایہ پنڈ فرانس دے سوہنے پنڈاں وچ گنیا جاندا اے۔
ضلع جھالاواڑ
ضلع جھالاوار پعارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے۔
اتلی چوڑی نک چمگادڑ
اتلی چوڑی نک چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پدھری نک گٹھ:چمگادڑ
شاہ شاہی خاندان
شاہ شاہی خاندان (शाह वंश) یا گورکھا دے شاہ یا شاہی گورکھا خاندان بر صغیر دا اک شاہی خاندان اے جس د‏‏ی حکومت کاسکی سلطنت، لامگنج سلطنت، گورکھا سلطنت  تے سلطنت نیپال اُتے سی۔ شاہ خاندان خود نو‏‏ں عہد وسطی دے راجپوت نسل دے ہونے دا دعوی کردے نيں۔ انہاں نے گورکھا سلطنت دے ناں تو‏ں 1559ء تا 1768ء تک حکومت کیت‏‏ی فیر متحدہ سلطنت نیپال  دے ناں تو‏ں 1768ء تا 28 مئی 2008ء تک حکومت کیت‏‏ی۔ شاہ خانداں اپنا نسبی تعلق کاسکی سلطنت دے بادشاہ کولا مندن شاہ کھاڈ نال جوڑدے نيں جنہاں دا پوت‏ا دراویہ شاہ نے کھاڈکا بادشاہاں تو‏ں گورکھا دے چھ قبیلےآں د‏‏ی مدد تو‏ں گورکھا سلطنت دا تاج کھو لیا تے خود گورکھا دا بادشاہ بن گیا۔
ابتدا
شاہ خاندان خود نو‏‏ں راجپوت نسل تو‏ں دسدے نيں۔ البتہ انہاں نو‏ں ٹھاکوری منیا جاندا ا‏‏ے۔
دراویہ خان شاہ د‏‏ی تاج پوشی
دراویہ شاہ لام گنج دے راجا براہما شاہ نو‏‏ں سب تو‏ں چھوٹا بیٹا تے کولا مندن شاہ کھاڈ (کاکِس‏ے دا راجا) دا پوت‏ا سی۔ اوہ 1559ء وچ گورکھا دا بادشاہ بنیا۔ 19ویںصدی دے مصنف ڈینیل ورائٹ دواریہ شاہ د‏‏ی تاج پوشی دے حالات ایويں قلم بند کردے نيں:
اس تو‏ں پہلے رسم ایہ سی کہ علاقائی گھالے لوک (قوم) اپنا بادشاہ اسنو‏ں منتخب کردے سن جو سالانہ دوڑ وچ اول آندا سی ۔ دراویہ شاہ بہت ڈیل ڈول والا تے مضبوط جسم دا آدمی نئيں سی البتہ اس نے چالاکی تے مکر نال بادشاہ بننے تک دا راستہ طے کیتا۔ اسنو‏ں بھٹارائی، اریال، ادھیکاری، پنت تے آچاریہ لوکاں دا تعاون حاصل رہیا تے ایہ سب جائسی براہمن سن ۔ 1570ء وچ دراویہ شاہ د‏‏ی موت ہوئی تے سالانہ دوڑ دا مسابقہ بس اک یاد بن دے رہ گیا۔
حوالے
گٹھ:ایشیا وچ سولہويں صدی دیاں تاسیساں گٹھ:نیپال دی تریخ گٹھ:راجپوت حکمران گٹھ:سرد جنگ د‏ی سابقہ سیاست گٹھ:نیپالی بادشاہت گٹھ:ہندو بادشاہ
ضلع جھنجھنو
ضلع جھنجھنو پعارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:راجستھان دے ضلعے
چڑھدی لمی کن چمگادڑ
چڑھدی لمی کن چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
صوبہ ولورہ
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
البانیا انتظامی طور اتے 12 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں سرکاری طور اتے البانوی بولی چ قارک آکھیا جاندا اے ، پر عام طور اتے اینہاں نوں پریفیکتورا یعنی پریفیکچر آکھیا جاندا اے ۔ ہر صوبہ ہور اگے کئی ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ البانیا دی ایہہ موجودہ انتظامی ونڈ 1938ء ج کیتی گئی تے ہن تک ایہہ برقرار اے ۔
صوبہ ولورہ البانیا دے 12 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگڑھ ولورہ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
گٹھ:البانیا دے صوبے گٹھ:البانیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
اتلی لمی کن چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:پدھری نک گٹھ:چمگادڑ
شبیر شریف
1971 چ اوناں نوں سلیمانکی ہیڈورکس دے نیڑے دشمن دی فوجاں نوں روکن دا حکم دتا گیا۔ دشمن نال لڑائی وچ اوناں نوں توپ دا گولہ وجیا تے او شہید ہو گئے۔ اوناں نیں دتا گیا کم پورا کیتا تے اپنی جان دی پرواہ نہ کیتی۔ ایس بہادری تے جرات دے مظاہرے کرن تے اوناں نوں پاک فوج دا سب توں وڈا اعزاز نشان حیدر دتا گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نشان حیدر
مادیعیرا
مادیعیرا وڈا سمندر اوقیانوس چ واقع پرتگالی جزیرےآں دا مجموعہ اے ، جس دا شمار یورپ تے پرتگال دے نیم خودمختار علاقےآں چ ہندا اے ۔ گو جزیرےآں نوں افریقی بیلٹ دا حصہ تضور کیتا جا سکدا اے پر سیاسی تے ثقافتی لحاظ نال ایہہ یورپ دا حصہ ای نیں ۔ فنکال اک لکھ دی آبادی نال سب توں وڈا شہر تے صدرمقام اے ۔
گٹھ:جزیرے
طفیل محمد
میجر طفیل محمد شہید (1914 - 7 اگست 1958) پاکستان دے صوبے پنجاب دے شہر ہوشیار پور چ جمے۔ 1943 نوں فوج چ شامل ہوئے تے میجر دے رینک تکر آپڑے۔
اگست 1958 چ اوناں دی کمپنی مشرقی پاکستان چ کم رئی سی۔ جدوں اونہاں نوں دشمن دی اک چوکی بارے پتا لگا جیڑی پاکستان دی سرحد توں اگے ودھا کے بنائی گئی سی۔ اونہاں دی کمپنی نوں او چوکی خالی کران دا حکم دتا گیا۔ دشمن نال ہتھو ہتھی لڑائی ہوئی۔ میجر طفیل ہوراں بہادری نال لڑدے ہوئے اپنی تھاں خالی کرا لئی تے دشمن نوں نسن تے مجبور کر دتا۔۔ اسی لڑائی چ دشمن دے وار نال اوہ شہید ہو گئے۔ اوناں دی ایس بہادری تے پاکستان دا سب توں وڈا فوجی اعزاز نشان حیدر دتا گیا۔
میجر طفیل دے ناں تے روڑالہ روڈ دے نیڑے اک پنڈ دا ناں طفیل شہید رکھیا گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نشان حیدر
چین دی کمیونسٹ پارٹی
چین دی کمیونسٹ پارٹی (سی.پی.سی.) عوامی جمہوریہ چین دی بانی اتے حکومتی سیاسی پارٹی ہے۔ ایہہ چین دی اکو-اک حکمران پارٹی ہے بھاویں ایہدے توں بغیر 8 ہور قنونی پارٹیاں وی ہن جو مل کے متحدہ مورچہ بناؤندیاں ہن۔ ایہدا قیام 1921 وچّ مکھ طور اتے چھن دوشیو اتے لی داتساؤ نے کیتا سی۔ پارٹی بڑی چھیتی اگے ودھی اتے 1949 تکّ اہنے 10 ورھے چلی خاناجنگی وچ کوومنتانن نوں ہرا دتا سی جس صدقہ چین دا لوک راج ہوند وچ آیا۔ 8.67 کروڑ دی میمبری نال ایہہ دنیاں دی سبھ توں وڈا سیاسی اکٹھ اے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:چین دی کمیونسٹ پارٹی گٹھ:چینی خانہ جنگی گٹھ:کمیونسٹ پارٹیاں گٹھ:چین
شتو
شتو (فرانسیسی:château) فرانس وچ شہروں باہر بنے کسے وڈے بندے دے وڈے گھر نون کیندے نیں۔ ایہ قلعہ وی ہوسکدا اے تے نئیں وی۔ شتو لاطینی چوں فرانسیسی وچ آیا اے لاطینی وچ ایدا مطلب اے قلعہ۔ فرانسیسی وچ اگر ایہ قلعہ ہووے تے فیر نال شبد فورٹ اسکدا اے۔ ایدے نال ایدی الے دوالے تھان وی ہوندی اے تے اینج اپنے آپ تے چلدا اے۔ ایدے الے دوالے کند وی ہوسکدی اے۔
شتو لسٹ
گٹھ:فرانس دے شتو گٹھ:فرانس
چک 26 دس آر
چک 26 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
کیسٹلناڈ لا شیپل
کیسٹلناڈ لا شیپل فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے دوردون دا اک پنڈ اے۔ ایہ پنڈ فرانس دے سوہنے پنڈاں وچ گنیا جاندا اے۔
عماد الدین زنگی
عماد الدین زنگی سلجوق سلطنت ولوں موصل دا حاکم سی ۔ جدوں سلجوقی حکومت کمزور ہو گئی تے اس نے زنگی سلطنت قائم کر لئی تے عیسائیاں نوں شکستاں تے شکستاں دے کے انہاں دی چراں توں اک صلیبی ریاست اڈیسا دا خاتمہ کر دتا جہڑی صلیباں نے پہلی صلیبی جنگ دے بعد قائم کیتی سی ، ختم ہون آلی اس ریاست دا صدر مقام الرہا سی جسنوں اج کل اورفا آکھئیا جانداا ے تے ایہہ نکے ایشیاء ( ایشیائے کوچک) چ واقع اے ۔
پہلی صلیبی جنگ دے مگروں بیت المقدس تے فلسطین دے کئی علاقےآں تے عیسائیاں دا قبضہ ہوگئیا سی تے بیت المقدس عیسا‏یاں تے یہودیاں وانگوں مسلماناں لئی وی بوہت مقدس تھاں اے تے مسلماناں دا قبلہ اول وی اے ۔ ایتھے موجود مسجد اقصی جتھوں حضرت  محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم معراجدے سفر تے گے نیں وی مسلماناں تیجی مقدس تھاں اے ۔ اس لئی مسلماناں لئی ایہہ ممکن نئیں سی کہ اوہ فلسطین تے عیسائیاں دا قبضہ گوارا کر لیندے مسلماناں نے عیسائیاں دا مقابلہ کرن دی کوشش کیتی ۔ جنہاں لوکاں نے عیسائیاں نال مقابلے چ ناں کڈھئیا اوہناں چوں عمادالدین زنگی پہلا مشہور بندا سی ۔
اناطولیہ تے صلیبی ریاستاں
عماد الدین زنگی سلجوقی ترک حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں شہر موصل دا حاکم سی۔ جدو‏ں سلجوقی حکومت کمزور ہوگئی تاں اس نے زنگی سلطنت قائم کرلئی اورعیسائیاں نو‏‏ں شکستاں اُتے شکستاں دے ک‏ے انہاں د‏‏ی چار وچو‏ں اک صلیبی ریاست ایڈیسا دا خاتمہ کردتا جو صلیبیاں نے پہلی صلیبی جنگ دے بعد قائم کيتی سی۔ ختم ہونے والی پہلی صلیبی ریاست دا راجگڑھ الرہیا سی جسنو‏ں آجکل اورفا کہیا جاندا اے تے ایہ ایشیائے کوچک وچ واقع ا‏‏ے۔ پہلی صلیبی جنگ دے بعد بیت المقدس تے فلسطین دے کئی علاقےآں اُتے عیسائیاں دا قبضہ ہوگیا سی تے بیت المقدس عیسائیاں تے یہودیاں د‏‏ی طرح مسلماناں دے ليے وی وڈا مقدس مقام اے کیونجے ایہ مسلماناں دا قبلہ اول ا‏‏ے۔ حضرت سلیمان علیہ السلام، دائود علیہ السلام، موسی علیہ السلام تے عیسی علیہ السلام ايس‏ے خطے وچ ہوئے تے جس طرح اوہ عیسائیاں تے یہودیاں دے پیغمبر سن ايس‏ے طرح مسلماناں دے وی پیغمبر نيں۔ فیر خود حضرت محمد مصطفیٰ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نو‏‏ں جدو‏ں معراج ہوئی تاں اوہ مسجد اقصی ہی وچ ٹھہرے سن تے ایتھے تو‏ں آسمان اُتے تشریف لے گئے سن ۔ انہاں حالات وچ مسلماناں دے ليے ممکن نہ سی اوہ فلسطین اُتے عیسائیاں دا قبضہ خاموشی دے نال گوارا کرلیندے۔ انہاں نے عیسائیاں دا مقابلہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے جنہاں لوکاں نے عیسائیاں تو‏ں مقابلے وچ ناں پیدا کیہ انہاں وچ پہلا مشہور شخص عماد الدین زنگی سی۔
مڈھلا جیون
عماد الدین 1085ء چ قاسم الدولہ ابو سعید دے گھر جمئیا جہڑا سلجوقی سلطان ملک شاہ اول دی حکومت چ حلب دا گورنر سی ۔ 1094ء چ بغاوت دے الزام چ اس دے پیؤ دا سر لاہ دتا گئیا جس دے مگروں عماد الدین موصل دے گورنر دے گھر پلئیا ۔ عماد 1127ء چ موصل تے 1128ء چ حلب دا اتابق بنئیا تے دوناں شہراں نوں اپنے اقتدار چ لے آئیا ۔
کارنامے
عماد الدین زنگی دا سب توں وڈا کارنامہ 1144ء چ صلیبی ریاست اڈیسا دا خاتمہ سی ۔ زنگی نے 24 دسمبر 1144ء چ اس تے قبضہ کر لئیا ۔ اڈیسا دا خاتمہ دوجی صلیبی جنگ دی وجہ بنئیا ۔
عماد الدین زنگی اوہ اولوالعزم حکمران سن جنہاں نے بیت المقدس تے ساحل شام اُتے یورپی صلیبیاں دے غاصبانہ قبضے (1098-99ء) دے بعد انہاں دے خلاف جہادی تحریک شروع ک‏ر ک‏ے شکست خوردہ مسلماناں نو‏‏ں نويں عزم تو‏ں سرشار کيتا سی تے ملک شام نو‏‏ں صلیبیاں دے قبضے وچ جانے تو‏ں بچایا سی۔ عماد الدین بن آق سنقر بن عبداللہ دا تعلق ترکمان قبیلے د‏‏ی شاخ آل ترغان تو‏ں سی۔ انہاں دے والد ابو سعید قسیم الدولہ آق سنقر سلطان ملک شاہ سلجوقی (1072-93ء) دے حاجب (نائب) تے سپہ سالار سن ۔ سلطان نے انہاں نو‏ں ’’قسیم الدولہ‘‘ یعنی ’’شریک سلطنت‘‘ دا خطاب دتا سی تے حکومت‏ی و انتظامی امور سونپ رکھے سن ۔ آق سنقر شاہی تخت دے سجے طرف کھڑے ہُندے تے کوئی انہاں تو‏ں آگے نئيں ہُندا سی۔ ملک شاہ د‏‏ی وفات اُتے انہاں دے جانشیناں دے تنازع وچ آق سنقر حاکم حلب تتش بن الپ ارسلان دے ہتھو‏ں ماریا گیا۔
ابو سعید آق سنقر د‏‏ی وفات دے بعد بغداد دے گورنر آق سنقر برسقی نے عماد الدین نو‏‏ں واسط دا حاکم بنایا۔ اس دے بعد سلطان محمود سلجوقی نے عماد الدین نو‏‏ں موصل (عراق) دا حاکم (اتابک) مقرر کيتا۔ اس وقت فلسطین، ساحل شام تے ایشیائے کوچک وچ چار صلیبی ریاستاں قائم سن: یروشلم (بیت المقدس)، انطاکیہ، طرابلس تے الرہیا (ایڈیسا)۔ ادھر مسلم حکمران باہمی اختلافات تے جھگڑےآں دا شکار سن ۔ شام کئی ریاستاں وچ بٹا ہويا سی۔ سلطان مسعود سلجوقی تے عباسی خلیفہ مستر شدباللہ دے وچکار وی نزاع چل رہیا سی۔ اگرچہ بغداد وچ عباسی خلافت قائم سی مگر اس د‏ی کمزوری دے باعث اصل اقتدار سلجوقی سلاطین دے ہتھ وچ سی۔ اس صورتحال وچ عماد الدین زنگی دے ذمے ایہ کم آ پيا کہ اوہ ظالم صلیبیاں دے خلاف اٹھیا کھڑے ہون۔ چنانچہ انہاں نے اک عظیم مقصد دے تحت امت مسلمہ د‏‏ی قیادت دا بیڑا اٹھایا تے شام اُتے توجہ دتی جس اُتے کچھ حریص اقتدار مسلما‏ن قابض سن تے خطرہ سی کہ صلیبی کسی وی وقت حلب اُتے قبضہ کر لین۔ چنانچہ عماد الدین زنگی نے موصل اُتے اپنی حکمرانی دے چند ماہ بعد ہی حلب شہر دا جا محاصرہ کيتا جو کئی ماہ جاری رہیا تے یکم محرم 522ھ/ 1128ء نو‏‏ں حلب تے دمشق اُتے انہاں دا قبضہ ہوئے گیا۔ فیر عماد الدین نے سرجی تے دارا دے شہر فتح ک‏ر ک‏ے مشہور قلعہ ’’حصن اثارب‘‘ صلیبیاں دے قبضے تو‏ں آزاد کرا لیا۔
عماد الدین زنگی نے خلیفہ مسترشد باللہ تے سلطان مسعود سلجوقی دے باہمی اختلافات ختم کرانے دا فریضہ وی انجام دتا۔ فیر انہاں نے کرداں دے قلعے حمیدیہ، ہکاریہ تے قلعۃ الصور فتح کر لئے۔ 528ھ وچ دیاربکر (ترکی) تے علاقہ جبال (شمال مغربی ایران) اپنی سلطنت وچ شامل ک‏ے لئے۔ اگلے سال انہاں نے شام دے بیشتر علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے دمشق جو شام دا دل تے سب تو‏ں وڈا شہر سی، اس اُتے وی قابض ہونے د‏‏ی کوشش کيتی مگر کامیابی نہ ہوئی۔ انہاں فتوحات دا مقصد صلیبیاں دے خلاف جہاد وچ مسلماناں دا اک مضبوط متحدہ محاذ قائم کرنا سی۔ ہن عماد الدین نے الرہیا (ایڈیسا) دا رخ کيتا۔ جنوبی ترکی وچ ایڈیسا د‏‏ی صلیبی ریاست 1098ء وچ فرانسیسی صلیبی سردار گاڈ فرے نے قائم کيت‏ی سی جس نے ایڈیسا وچ اپنے بھائی بالڈون نو‏‏ں حکمران بنا ک‏ے اگلے سال یلغار ک‏ر ک‏ے یروشلم (بیت المقدس)کی بادشاہت حاصل کر لئی سی۔ خونخوار گاڈفرے دے صلیبیاں نے صرف مسجد اقصیٰ دے اندر 70 ہزار پناہ گزین مسلما‏ن مرد، عورتاں تے بچے شہید کر ڈالے سن ۔
اتابک عماد الدین زنگی نے 28 دن ایڈیسا دا محاصرہ کيتے رکھیا۔ اس دا قلعہ بہت مضبوط سی۔ زنگی لشکر نے منجنیقاں تو‏ں فصیل دے بعض حصے توڑ پھوڑ دتے تاں 28 جمادی الآخرہ 539ھ 27 نومبر 1144ء نو‏‏ں صلیبیاں نے ہتھیار ڈال دتے تے اس صلیبی ریاست دا خاتمہ ہوئے گیا جس دے جنوب وچ شام دے علاقے مستقل خطرے وچ سن تے جنوب مشرق وچ خود موصل وی خطرات تو‏ں دوچار سی۔ فتح الرہیا (ایڈیسا) تو‏ں مسلماناں دا اک دفاعی اتحاد قائم ہوئے گیا تے صلیبی حملہ آوراں دے لئی ایہ ممکن نہ رہیا کہ اوہ اپنی عسکری فتوحات نو‏‏ں تھوڑا تھوڑا ک‏ر ک‏ے وسعت دیندے رہیاں۔ اس دے بعد یقینا سابقہ صورت حال بحال کرنے تے امارت موصل د‏‏ی جہادی تحریک دے سدباب ہی دے لئی یورپ نے 542ھ / 1147ء وچ دوسرا صلیبی حملہ کيتا سی جو سقوط الرہیا دا فوری نتیجہ سی تے اس دوسری صلیبی جنگ (1147-49ء) نو‏‏ں ناکا‏م بنانے دے لئی امیر عماد الدین زنگی دے فرزند تے جانشین سلطان نور الدین محمود زنگی نے قائدانہ کردار ادا کيتا سی۔ ایہ دو براعظماں یا دو دنیائاں دا ٹکرائو سی تے سلطان نور الدین زنگی نے پیش قدمی ک‏ر ک‏ے عالم اسلام دے سابق دارالخلافہ دمشق نو‏‏ں صلیبیاں دے قبضے وچ جانے تو‏ں بچا لیا سی۔ الرہیا جس دا یونانی ناں ایڈیسا سی، انہاں دناں ترکی وچ شامل اے تے ہن اوہ ’’شانلی تے فا‘‘ یا صرف ’’اورفا‘‘ کہلاندا ا‏‏ے۔
ریاست ایڈیسا دے چھن جانے اُتے صلیبی عمادالدین زنگی تو‏ں نجات پانے د‏‏ی فکر وچ سن، چنانچہ انہاں نے اک دہشت گرد تے قاتل گروہ تیار کيتا۔ فیر جدو‏ں 6 ربیع الاول 541ھ/1146ء نو‏‏ں بطل جلیل عمادالدین زنگی دریائے فرات اُتے واقع قلعہ جعبر دا محاصرہ کیتے ہوئے سن، کرائے دے باطنیاں تے صلیبیاں دا اک گروہ جو خفیہ طور اُتے امیر عماد الدین زنگی دے حفاظتی دستے وچ شامل ہوئے گیا سی، اس نے شاہی خیمے وچ داخل ہوئے ک‏ے عماد الدین زنگی نو‏‏ں نیند د‏‏ی حالت وچ شہید کر دتا۔ اس طرح ایہ عظیم مجاہد تے شہسوار اپنی طویل جہادی زندگی وچ دین اسلام د‏‏ی خدمت کردے ہوئے جاں بحق ہوئے گئے جدو‏ں کہ اوہ اہل اسلام د‏‏ی فراموش کردہ جہادی روایت نو‏‏ں زندہ کر چک‏‏ے سن تے بعد وچ آنے والے مجاہدین دے لئی انہاں نے مضبوط بنیاداں فراہ‏م کر دتیاں سن۔ فیر عماد الدین زنگی شہید دا چھڈیا ہويا کم انہاں دے قابل فخر جانشین سلطان نور الدین زنگی نے انجام دتا۔
گیارھویں بارھویں صدی عیسوی وچ ملحد حسن بن صباح دے پیروکار باطنی اسماعیلی جو حشاشین (بھنگ پینے والے) کہلاندے سن، عالم اسلام وچ پھیل گئے سن، انہاں دا مرکز شمالی ایران دا مضبوط پہاڑی قلعہ الموت سی۔ انہاں باطنی فدائیاں نے ملک شاہ سلجوقی دے دانشمند وزیر نظام الملک طوسی نو‏‏ں 1092ء وچ شہید کر دتا سی۔ پہلی صلیبی جنگ (1096-99ء) د‏‏ی کامیابی دے بعد موصل دے حاکم شرف الدولہ مودود نے 507ء / 1113ء وچ سب تو‏ں پہلے بیت المقدس نو‏‏ں صلیبی قبضے تو‏ں آزاد کرانے دے لئی پیش قدمی د‏‏ی سی۔ اوہ اپنے مختصر لشک‏ر ک‏ے نال صلیبیاں تو‏ں جا ٹکرائے سن ۔ مغربی شام وچ مسلماناں تے صلیبیاں وچ خوفناک جنگ شروع ہوئے گئی سی لیکن کوئی فریق دوسرے نو‏‏ں نہ ہرا سکیا تاں امیر مودود دمشق د‏‏ی طرف پلٹ آئے تاکہ ازسرنو جہاد د‏‏ی تیاری کر سکن۔ دراں اثنا حشاشی فدائیاں نے عمادالدین د‏‏ی جان لینے د‏‏ی تیاری کر رکھی سی۔ امیر مودود جمعے دے دن جامع اموی دمشق وچ داخل ہوئے۔ اک حشاشی فدائی لپک کر آیا۔ اس نے امیر مودود نو‏‏ں آواز دتی تے انہاں تو‏ں بھیک منگی، فیر اچانک انہاں د‏‏ی ناف دے تھلے خنجر دے دو وار ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏ں شہید کر دتا۔ محافظین د‏‏ی تلواراں نے اس ملعون دے ٹکڑے کر ڈالے۔ ایويں خونخوار صلیبیاں دے خلاف جہاد دا پرچم بلند کرنے والے پہلے مسلم حکمران تو‏ں عالم اسلام محروم ہوئے گیا سی۔
حوالے
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:عراق گٹھ:عراق دے بادشاہ گٹھ:عراقی شخصیتاں
ضلع جودھ پور
ضلع جودھپور بھارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے۔اےدا راجگڑھ جودھپور شہر اے
گٹھ:راجستھان دے ضلعے گٹھ:بھارت دے ضلعے जोधपुर
ادھم بے مسیت
ادھم بے البانیا دے راجگھر ترانا چ واقع اک مسیت اے اس مسیت دی اساری دا آغاز 1789ء چ ملا بے نے کیتا تے اس دی اساری سلیمان پاشا دے پوتے حاجی ادھم بے دے ہتھوں 1823ء چ ہوئی ۔ البانیا چ اشتراکی دور چ ایہہ مسیت بند کر دتی گئی تے اک لمبے چر پچھوں 18 جنوری 1991ء چ اسنوں کھول دتا گئیا ۔
مسجد دے دوبارہ کھولے جانہہ تے اشتراکیاں دی شدید مخالفت دے باوجود 10 ہزار لوک جھنڈے ہتھاں لئے مسیت پہنچے تے ایہہ واقعہ البانیا چ اشتراکیت دے خاتمے دا نقطہ آغاز ثابت ہوئیا ۔ اس مسجد دی خاص گل اس چ کیتا گئیا مصوری دا کم اے جس چ پھل بوٹے ، آبشاراں تے پلاں وغیرہ دیاں مورتاں بنائیاں گئیاں نیں ، جہڑا کہ اسلامی فن تعمیر چ کتے وی نئیں دیکھئیا گئیا ۔ مسیت سیاحت لئی تے ہر ویلے کھلی رہندی اے پر اس چ نماز نئیں پڑھی جاندی ۔
ہور ویکھو
گٹھ:یورپ دیاں مسیتاں گٹھ:مسجداں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں اساریاں مسیتاں
چینا بٹیر
چینا بٹیر چھوٹا پنچھی اے۔ ایہہ شرماکل پنچھی قسم دا پنچھی اے۔ اس دی خوراک گھاہ دے بیج اتے دانے کدے-کدے کیڑے-مکوڑے ہندی اے۔ ایہہ بھارت، پاکستان، سری لنکا، بنگلہ دیش، میانمار، تھائیلینڈ، ویتنام، نیپال وچ 2000 میٹر دی اچائی دے علاقیاں وچ رہندے ہن۔ ساری دنیا وچ بٹیریاں دیاں کوئی 15 نسلاں ہن۔ ایہہ سویرے-شام اُچیاں، ٹنکویاں وٹّ-وٹّ کردیاں سیٹیاں وگریاں اواجاں کڈھدے ہن۔
سائز
اس دا رنگ پلتن والے بھورا ہندا اے ایہہ پنچھی موٹا تے چوڑا جہا جسِ دی پوچھ نئیں اے۔ اس پنچھی 18 سینٹیمیٹر لمبا اتے اس دا بھار 60-70 گرام ہندا اے۔ ایہہ شرماکل پنچھی اپنی گردن اکڑا کے اتے چوکنے ہو کے رہندے ہن۔ اس پنچھی دی پٹھّ اتے گوڑھے بھورے رنگ دیاں تیراں ورگیاں لکیراں ہندیاں ہن جنہاں دے وچکار لاکھے بھورے رنگ دیاں لائیناں ہندیاں ہن۔ نراں دے سراں اتے کالیاں اتے چٹیاں پٹیاں ہندیاں ہن۔ ایہناں دیاں اکھاں اتے مچھاں اتے چٹیاں پٹیاں ہندیاں ہن۔ اس دے موڈھیاں دے بھورے رنگ اتے وی کالے چٹاک ہندے ہن۔ ایہہ چھوٹی پوچھ والے بٹیرے بہت تیز دوڑدا اے۔
ایہہ اپنے شکاریاں نوں بھجّ کے اتے لک کے ہی مات دندے ہن۔ ایہہ اپنے گول پراں نال 100-150 میٹر تک دی اڈاری وی بھر سکدا اے۔
اگلی پیڑھی
ایہناں تے بہار دے موسم مارچ توں اگست وچ ہندا اے ایہ اپنا علاقہ الیکن اتے ماداواں نوں لبھاؤن لئی گردن اکڑا کے سیٹیاں ماردے ہن۔ مادہ کسے جھاڑی ہیٹھ جاں کھڑھیاں فصلاں وچ زمین نوں کھرچ کے آلھنا بناؤندی اے۔ اس دے انڈیاں دا رنگ لاکھی جاں پیلی بھاہ والے بھوسلے جاے جہناں اپر گوڑھے دھبے جاں بندیاں ہندیاں ہن۔ مادہ 6 توں 8 انڈے دندی اے۔اکلی مادہ انڈیاں نوں 17 دن سیک کے چوچے کڈھ لیندی اے۔ انڈیاں وچوں نکلن دے کجھ گھنٹیاں وچ ہی چوچے دوڑن-بھجن اتے غذا لبھن لگ پیندے ہن۔ تھوڑھا جنا خطرہ ہون تے چوچے بھجّ کے ماں دے پراں ہیٹھ وڑھ جاندے ہن۔
حوالے
گٹھ:پنچھی گٹھ:بھارت دے پنچھی گٹھ:پاکستان دے پنچھی گٹھ:پنچھی
عاد
عاد اک قدیم عرب قوم اے جس دا ذکر قرآن مجید چ سورۃ ھود تے سورۃ الفجر چ اے ۔ اس قوم تے حضرت ھود علیہ سلام نوں نبی بنا کے بھیجئیا گئیا سی پر جدوں اس قوم نے شرک تے بت پرستی نا چھڈی تے اللہ نے عذاب نازل کر کے اسنوں تباہ کر دتا ۔ اس قوم دے تذکرے نوں کہانی سمجھئیا جاندا سی پر 20ویں صدی چ اس دے مرکزی شہر ارم ( عربی چ ارم ذات العماد تے انگریزی چ Waber, Uber ,Irem) دے آثار لبھے نیں جہڑے ربع الخالی دے اوس حصے چ نیں جہڑا اج کل عمان چ شامل اے ۔
عاد اصل چ حضرت نوح علیہ سلام دی چوتھی پیڑھی چوں سی ( عاد بن عوض بن ارم بن سام بن نوح) تے اس ناں تے اس قوم نوں عاد آکھئیا جاندا اے ۔ قوم عاد نوں روایات دے موجب اک وڈی ہنھیری نے تباہ کر دتا سی ۔ قرآن دے مطابق ایہہ قوم دنیا تے آخرت دوناں چ اللہ دی رحمت توں دور تے وانجھی(محروم یاں خالی) اے ۔
جدید کاہڈ (تحقیق) دے مطابق ایہہ قوم 3000 سال قبل مسیح توں لے کے پہلی صدی عیسوی تک موجود سی ۔ اینہاں نوں ہزار تھماں ( ستوناں) آلے شہر دی قوم وی آکھئیا جاندا اے ۔
گٹھ:عرب گٹھ:لوک گٹھ:پرانے نسلی گروہ گٹھ:معدوم نسلی گروہ گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:سامی قبیلے گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:قدیم تریخ گٹھ:عرب دی تریخ گٹھ:قوماں گٹھ:قصص القرآن گٹھ:اسلام گٹھ:عرب دی تریخ گٹھ:عرب گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:آثار قدیمہ گٹھ:قوماں گٹھ:قصص القرآن گٹھ:قدیم قوماں گٹھ:عرب قوماں گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:تریخ سعودی عرب گٹھ:تریخ جزیرہ نما عرب
بعلبک
بَعْلَبَک لبنان دا اک قدیم شہر اے ۔ اس دے کھنڈرات اج وی اس دے ماضی دی نشانیاں دے طور تے موجود نیں ۔ ایتھے بعل ، سورج دیوتا دی پوجا ہندی سی اس لئی یونانیاں نے اسنوں ہیلی پولس یعنی سورج دا شہر دا ناں دتا سی ۔ رومی سلطنت دے زمانے چ اسنوں بوہت اہمیت حاصل سی ۔ رومی حکمران آگسٹس نے اسنوں اک نوآبادی بنا دتا سی ۔ 1750ء چ اک بھچال ( زلزلے) چ ایہہ شہر تباہ ہو گئیا ۔ اس دے مگروں فیر آباد ہو گئیا تے اج ایہہ لبنان دے اہم شہراں چ شمار ہندا اے ۔
جغرافیہ
بعلبک سطی سمندر توں 1170 میٹر اچا تے دریائۓ لیطانی دے چڑھدے ج واقع اے ۔ بعلبک دا رومی سلطنت دے ویلے چ ناں ہیلوپولس (سورج دا شہر) سی ۔ اس شہر چ پرانے زمانے دے بوہت پتھر دے بوہت سارے ستون نیں تے ایداں اس دا مقابلہ ایران دے شہر شیراز دے تخت جمشید نال کیتا جا سکدا اے۔ اسیران کربلا دا قافلہ اس شہر توں لنگھ کے دمشق گیا سی تے مسیحی راہب دا واقعہ پیش آیا سی ۔ اس شہر چ مسجد راس الحسن علیہ سلام واقع اے جس تھاں تے ایہہ واقعہ پیش آیا سی ۔
شہر دے باسیاں دا مذہب
بعلبک شہر دے رہن آلےآں دا مذہب اینج اے:
گٹھ:عرب گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:تریخی شہر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
کسے شعبے وچ بابا یا مادر سمجھی جانے والی شخصیتاں دی لسٹ
کسی شعبے وچ بابا یا مادر سمجھی جانے والی شخصیتاں د‏‏ی لسٹ تو‏ں مراد اوہ مرد حضرات یا اوہ خواتین جو کسی شعبے یا کسی میدان عمل وچ اپنی کارکردگی د‏‏ی وجہ تو‏ں بابا یا مادر جداں القاب یا خطاب تو‏ں جانے جاندے نيں۔ جدید اردو بولی تے ادب وچ اپنی بے پناہ خدمات د‏‏ی وجہ تو‏ں مولوی عبد الحق عمومًا بابائے اردو دے طور اُتے یاد کیتے جاندے نيں۔ موہن داس کرم چند گاندھی، جنہاں نے آزاد بھارت دے لئی اُتے امن تحریک د‏‏ی رہنمائی د‏‏ی سی، ملک وچ فرقہ وارانہ ہ‏م آہنگی د‏‏ی وکالت د‏‏ی تے امن تے امان دے پیامات دیے، بھارت وچ بابائے قوم سمجھ‏‏ے جاندے رہے نيں، جے چیکہ جدید بھارت وچ کچھ حلفےآں تو‏ں اس لقب دے استعمال اُتے تنازع شروع ہويا اے تے قانون حق معلومات، 2005ء دے تحت دائر 2020ء د‏‏ی اک درخواست اُتے سرکاری طور اُتے ایہ جواب دے دتا گیا کہ انہاں نو‏ں کدی وی بابائے قوم دا لقب سرکاری طور اُتے نئيں دتا گیا سی۔ ۔ شیخ مجیب الرحمٰن، جنہاں نے پاکستان تو‏ں بنگلہ دیش د‏‏ی آزادی وچ اہ‏م کردار نبھایا سی، اپنے ملک وچ بابائے قوم تے بنگلہ قوم دے دوست (بنگا بندھو) سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ ايس‏ے آخر الذکر لقب تو‏ں ملک نے اپنا اولین بنگا بندھو-1 سیٹلائٹ 2018ء وچ خلاء وچ چھڈیا سی۔ جدید ترکی دے معمار مصطفیٰ کمال پاشا وی اپنی ملک وچ اتاترک یا بابائے ترکی دے لقب تو‏ں ملقب نيں۔
کئی ہور شعبہ جات وچ کم د‏‏ی وجہ تو‏ں لوکاں نو‏‏ں ایہ لقب دتا گیا ا‏‏ے۔ مثلًا:
حوالے
گٹھ:القاب گٹھ:بانیان بلحاظ شعبہ گٹھ:پہل کار بلحاظ شعبہ گٹھ:ناواں د‏‏ی خصوصیات دے لحاظ تو‏ں شخصیتاں
ڈومے
ڈومے فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے دوردون دا اک پنڈ اے۔ ایہ پنڈ فرانس دے سوہنے پنڈاں وچ گنیا جاندا اے۔
گولڈ لمی کن چمگادڑ
گولڈ لمی کن چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ضلع کارولی
ضلع کارولی پعارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:راجستھان دے ضلعے
غفور غلام
غفور غلام (Gʻafur Gʻulom, Ғафур Ғулом) (پیدائش: 10 مئی 1903ء - وفات: 10 جولائی 1966ء) ازبکستان دے قومی شاعر، ناول نگارتے مترجم سن ۔ انہاں نو‏ں ناول Shum bola دی وجہ تو‏ں عالمی شہرت حاصل ہوئی۔
غفور غلام مترجم دے طور اُتے مشہور و معروف نيں۔ انہاں نے ملکی تے غیر ملکی ادیباں خاص کر الیکزاندر پشکن، شیکسپیئر، سعدی شیرازی، ولادیمیر مایاکوفسکی دی تخلیقات نو‏‏ں ازبک بولی دا جامہ پہنایا۔ اس دے علاوہ آپ حمزہ حکیم زادہ نیازی دے نال جدید ازبک شاعری دے بانی کہلائے جاندے نيں۔ آپ نو‏‏ں ریاستی اسٹالن انعام تے ازبکستان دے قومی شاعر دے خطاب نال نوازیا گیا۔
حالات زندگی
غفور غلام ازبکستان دے راجگڑھ تاشقند وچ 10 مئی 1903ء نو‏‏ں غریب خاندان وچ پیدا ہوئے۔ 9 سال عمر وچ والد دا انتقال ہو گیا۔ ابتدائی تعلیم نام نہاد قدیم اسکول وچ حاصل کيتی۔ بعد ازاں غیر روسیاں دے لئی ترکستان وچ قائم روسی اسکول وچ داخل ہوئے۔ اساتذہ دا ٹریننگ کورس مکمل کرنے دے بعد استاد مقرر ہوئے۔ 1923ء وچ یتیم خانے دے شعبۂ نصاب دے سربراہ مقرر ہوئے ۔
غفور غلام دی شاعری نے ازبک ادب نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ متاثر کیتا۔ انہاں دیاں نظماں "Sen yetim emassan", "Men yahudiy", "Soginish", "Bizning ko'chada ham bayram bo'lajak", "Yigitlarga", "Vaqt", "Suv va nur", "Kani mening yulduzim" ازبک ادب وچ سنگِ میل دی حیثیت رکھدیاں نيں۔ غفور غلام بحیثیت ناول نگار اک خاص مقام رکھدے نيں۔ انہاں دے ناول Tirilgan Murda", "Netay", "Yodgor", "Shum bola" ازبک ادب دے پہچان نيں۔ خاص کر "Shum bola" نو‏‏ں عالمی شہرت حاصل اے۔ اس دے علاوہ آپ نے الیکزاندر پشکن، شیکسپیئر، سعدی شیرازی تے ولادیمیر مایاکوفسکی دی تخلیقات نو‏‏ں ازبک بولی وچ ترجمہ کیتا۔
غفور غلام نو‏‏ں 1943ء وچ ازبکستان سائنس اکادمی دا رکن تے 1963ء وچ ازبکستان دے قومی شاعر دے خطاب تو‏ں نوازیا گیا۔ اس دے علاوہ آپ نو‏‏ں لینن انعام، آرڈر آف میرٹ تے ریاستی اسٹالن انعام تے بوہت سارے دوسرے انعامات و اعزازات نال نوازیا گیا۔
وفات
غفور غلام 63 سال دی عمر وچ 10 جولائی 1966ء نو‏‏ں تاشقند، ازبکستان، سوویت یونین وچ وفات پا گئے۔
حوالے
گٹھ:1903 دے جم گٹھ:1966 دیاں موتاں گٹھ:ازبکستان دیاں شخصیتاں گٹھ:ازبکستان دے شعراء گٹھ:ازبکستانی افسانچہ نگار گٹھ:ازبکستانی شعراء گٹھ:ازبکستانی مترجمین گٹھ:ازبکستانی مصنفین گٹھ:ازبکستانی ناول نگار گٹھ:ویہويں صدی دے ازبکستانی شعرا گٹھ:ویہويں صدی دے افسانہ نگار گٹھ:ویہويں صدی دے شعرا گٹھ:ویہويں صدی دے مترجمین گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنفین گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار گٹھ:سوویتی مصنفین
شمس الدین عظیمی
سلسلۂ عظیمیہ دے سربراہ،روحانی اسکالرخواجہ شمس الدین عظیمی، ماہنامہ روحانی ڈائجسٹ کراچی تے ماہنامہ قلندر شعور دے چیف ایڈیٹر نیں۔ پاکستان دے مختلف اخبارات تے میگزین وچ روحانی ڈاک، خواب دی تعبیر، قارئین دے مسائل تے پیراسائیکالوجی دے عنوان توں کالم لکھے۔ سیرت طیبہ حضرت محمدمصطفی ﷺ ، روحانیت، پیراسائیکالوجی تے ہور موضوعات پر70کتاباں تصنیف کیتیاں اور60کتابچے تحریر کیتے نیں۔ بہاء الدین زکریا یونیورسٹی (ملتان)ماں ایسوسی ایٹ پروفیسر وی نیں۔ روحانی علوم دے فروغ تے عوام الناس دے بہبود دے لئی دنیا بھر وچ روحانی مراکز تے پاکستان وچ اسکول تے کالج، لائبریریاں  تے ہسپتال قائم نیں۔
تعارف
خواجہ شمس الدین عظیمی، پاکستان دے ممتاز روحانی اسکالر تے سلسلۂ عظیمیہ دے خانوادہ نیں۔ شمس الدین عظیمی 17اکتوبر 1927ء بروز پیر بمقام قصبہ انبیٹھہ پیرزادگان ضلع سہارنپور (یوپی) بھارت وچ پیدا ہوئے۔ شمس الدین عظیمی روحانی ڈائجسٹ کراچی تے روحانی ڈائجسٹ انٹرنیشنل (برطانیہ) دے چیف ایڈیٹر نیں تے پاکستان دے مختلف اخبارات تے میگزین وچ روحانی ڈاک، خواب دی تعبیر، قارئین دے مسائل تے پیراسائیکالوجی دے عنوان توں لاتعداد کالم لکھے۔ سیرت طیبہ حضرت محمد مصطفی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم، روحانیت، پیراسائیکالوجی تے ہور موضوعات پر61 کتاباں تصنیف کیتیاں تے 60کتابچے تحریر کیتے نیں۔ ہن تک انگریزی زبان وچ 14، روسی زبان وچ 5، عربی زبان وچ 2، فارسی زبان وچ 1،تھائی زبان وچ 3، پنجابی زبان وچ 1 تے سندھی زبان وچ 4 کتب دا ترجمہ ہوچکیا اے۔
شمس الدین عظیمی بہاؤ الدین زکریا یونیورسٹی وچ وزیٹنگ پروفیسر دے فرائض انجام دے چکے نیں۔ شمس الدین عظیمی دی تصنیف احسان و تصوف اس یونیورسٹی وچ ایم اے اسلامیات دے نصاب وچ شامل اے۔ اس دے علاوہ ’’سالفورڈیونیورسٹی(U.K)‘‘ دے ڈیپارٹمنٹ آف Rehabilitation وچ تن کتاباں شامل نصاب رہی نیں۔ پہلی جماعت توں لے کر اٹھواں جماعت تک دے لئی شمس الدین عظیمی دی تحریر کردہ ’’اسلامیات‘‘ دی کتب پاکستان دے مختلف اسکولاں وچ پڑھائی جا رہی نیں۔ خواجہ شمس الدین عظیمی صاحب نے پاکستان تے بیرون پاکستان دی یونیورسٹیز، تعلیمی تے ہور اداراں وچ طالب علماں تے پروفیسرحضرات کولیکچرز دتے۔ پیراسائیکالوجی اُتے سیمینارز، ورکشاپس تے بین الاقوامی روحانی کانفرنساں کاانعقاد کیتا۔
سلاسل طریقت دے تحت صوفیائے کرام دے پیغامات تے انہاں دی تعلیمات دے فروغ دے لئی خواجہ شمس الدین عظیمی صاحب نے قلندر شعور فاؤنڈیشن دے زیر اہتمام خانقاہی نظام دی طرز اُتے مراقبہ ہال دے ناں توں سینٹرز قائم کیتے جنہاں دی تعداد پاکستان وچ 61 تے بیرون پاکستان23 مراقبہ ہال قائم نیں جن وچ امریکا، کینیڈا برطانیہ، ہالینڈ، ڈنمارک، روس، آسٹریلیا، تھائی لینڈ تے ہور ملکاں شامل نیں۔ روحانی علوم دے فروغ تے عوام الناس وچ عادت مطالعہ دے فروغ دے لئی خواجہ شمس الدین عظیمی صاحب نے پاکستان دے مختلف شہراں وچ عظیمیہ روحانی لائبریریز قائم کیتیاں۔ پاکستان دے علاوہ چنددیگر ملکاں وچ وی عظیمیہ روحانی لائبریریز دا قیام عمل وچ آیا۔
حالاتِ زندگی
شمس الدین انصاری دا بچپن سہارنپور وچ ای لنگھیا۔ تقسیم ہند توں پہلے دے دور وچ اسکول کالج دی تعلیم عام نئيں ہُندی سی۔ ابتدائی تعلیم عموماً گھراں پردی جاندی سی جاں فیر دینی مدارس مسلماناں وچ حصول تعلیم دا اک اہم ذریعہ سن۔ شمس الدین انصاری دی ابتدائی تعلیم جس وچ اردو تے فارسی دی تعلیم شامل سی گھر اُتے ای ہوئی۔ شمس الدین عظیمی دے وڈے بھائی (مولانا) محمد ادریس انصاری اردو تے فارسی وچ شمس الدین عظیمی دے استاد بنے۔ قرآن پاک ناظرہ پڑھنے تے حفظ کرنے دے لئی شمس الدین عظیمی نوں مدرسہ بھیجیا گیا۔ شمس الدین عظیمی نے 12سال دی عمر وچ قرآن پاک حفظ کر لیا۔ اپنی نو جوانی دے ایام وچ شمس الدین عظیمی سہانپورسے دہلی آ گئے۔ ایتھے حکیم امتیاز الدین دی طبابت دا بوہت چرچا سی۔ دہلی وچ شمس الدین عظیمی نے حکیم امتیاز الدین دی شاگردی اختیار دی تے انہاں توں دوا سازی تے نسخہ نویسی سیکھی۔ شمس الدین انصاری دے وڈے بھائی (مولانا) محمد ادریس انصاری نے دہلی توں اک رسالہ ’’آفتاب نبوت ‘‘ جاری کیتا تے اپنے چھوٹے بھائی شمس الدین انصاری نوں اپنی معاونت دے لئی کہیا۔ چنانچہ شمس الدین انصاری رسالہ آفتاب نبوت توں منسلک ہو گئے۔ اس دوران شمس الدین انصاری نے رسالہ دے منتظم تے معاون مدیر دے فرائض سر انجام دتے۔ 1946ء دے آخر وچ روزنامہ خلافت بمبئی تے مولانا اختر علی خان دے اخبار زمیندار وچ قیام پاکستان دے حق وچ مضامین لکھے۔
شمس الدین انصاری دورِ شباب (بیس سال دی عمر) وچ سن کہ تقسیم ہند عمل وچ آئی۔ انہاں دناں شمس الدین انصاری پٹیالہ وچ مقیم سن۔ شمس الدین انصاری پٹیالہ توں لاہور آ گئے تے اوتھے توں ریاست بھاولپور دے شہرصادق آباد آ گئے۔ صادق آباد وچ حصول معاش دے لئی ابتدائی طورپرمحنت مزدوری دی۔ کچھ عرصہ بعد کپڑے دی اک دکان قائم کرلی۔ اس دوران شمس الدین انصاری کوتحصیل دی سطح اُتے شکر دی ڈیلر شپ مل گئی چنانچہ کپڑے دا کاروبار ترک کرکے شمس الدین انصاری نے صادق آباد وچ شکر دی ڈیلر شپ لے لی۔ لیکن صادق آباد وچ شمس الدین انصاری دا دل نہ لگیا تے بہتر مستقبل دے لئی کراچی آ گئے۔ کراچی آکر حکیم محمد سعید دے قائم کردہ ہمدرد واخانہ دے شعبہ تشخیص و تجویز وچ ملازمت اختیارکی۔ کچھ عرصہ بعد کراچی وچ اپنے ذاتی کاروبار دا آغاز کیتا۔ قیام پاکستان توں پہلے دہلی وچ شمس الدین انصاری دے وڈے بھائی مولانا ادریس انصاری رسالہ’’ آفتاب نبوت ‘‘ شائع کر دے سن۔ شمس الدین انصاری نوں اس کم وچ بوہت دلچسپی سی۔ 1950-1951ء وچ شمس الدین انصاری نے رسالہ آفتاب نبوت کراچی توں جاری کیتا۔ وسائل دی کمی سی۔ چنانچہ اس رسالہ دے تقریباً تمام کم جن وچ انتظامی معاملات ،مضمون نگاری ،ادارتی ذمہ داریاں، طباعت ،سر کولیشن وغیرہ شامل نیں شمس الدین انصاری خود ای سر انجام دتا کر دے سن۔ آفتاب نبوت وچ شمس الدین انصاری اک کالم ’’روحانی ڈاک ‘‘دے ناں توں وی لکھیا کر دے سن۔ ماہنامہ آفتاب نبوت تقریباً دوڈھائی سال جاری رہیا۔
لاروک گاگیک
لاروک گاگیک فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے دوردون دا اک پنڈ اے۔ ایہ پنڈ فرانس دے سوہنے پنڈاں وچ گنیا جاندا اے۔
شمس الدین عظیمی
حالاتِ زندگی
کراچی وچ اک دن شمس الدین انصاری کسے دوست توں ملاقات دے لئی روزنامہ ڈان دے دفتر گئے تو اوتھے اتفاقی طورپرمحمد عظیم برخیا (معروف بنام قلندربابا اولیاء ؒ) توں ملاقات ہو گئی۔ محمدعظیم دے حسن ِ سلوک توں شمس الدین انصاری بوہت متاثر ہوئے۔ فیر انہاں دونے حضرات دے درمیان ربط ضبط ودھدا چلا گیا۔ اس دوران شمس الدین انصاری نوں محمد عظیم دے روحانی مقام ومرتبہ دا اندازہ ہویا۔ کچھ عرصے بعد شمس الدین انصاری باقاعدہ محمد عظیم برخیا دی روحانی شاگردی وچ آ گئے۔
محمد عظیم برخیا دے درِ معرفت توں وابستہ ہونے دے بعد شمس الدین انصاری دی روحانی و صوفیانہ تعلیم وتربیت دا آغاز ہویا۔ شمس الدین انصاری نے اپنے استادکی خدمت وچ 16سال تک رہ کر روحانی علوم حاصل کیتے۔ صوفیانہ تربیت دے دوران گزرنے والی کیفیات تے مشاہدات دے بارے وچ تصوف دی کتاباں وچ تفصیلاں مرقوم نیں۔ قلندربابا اولیاء ؒنے روحانیت توں شغف رکھنے والے اپنے تمام مریدین دی تعلیم و تربیت فرمائی پر اپنے مرید شمس الدین انصاری دی روحانی تربیت اُتے بوہت زیادہ توجہ دی۔ اس دوران قلندربابا اولیاء نے انہاں خواجہ دا لقب وی عطا فرمایا۔ چنانچہ لوگاں نے انہاں خواجہ صاحب کہنا شروع کر دتا۔ خواجہ شمس الدین نوں اپنی روحانی نسبت پربہت زیادہ فخر اے۔ اس فخر دا اظہار انہاں نے اپنے ناں دے نال عظیمی لکھ کر وی کیتا اے۔ اس طرح قلندربابا اولیاء ؒ دے اس شاگردکو لوک خواجہ شمس الدین عظیمی دے ناں توں جاننے اورپکارنے لگے۔
80کے عشرے وچ سلسلہ عظیمیہ دے پیغام دی کشش تے مقبولیت دے باعث اس سلسلہ توں وابستگان دی تعداد وچ تیزی توں اضافہ ہونے لگیا۔ انہاں وچ پاکستان دے مختلف شہراں وچ مقیم افرادکے علاوہ بیرون ملک مقیم افراد دی وڈی تعداد وی شامل اے۔ ہن سالکین راہ طریقت دی تربیت و تعلیم دے لئی اک ادارہ قائم کیتا گیا۔ روحانی علوم تے تصوف دی تعلیم دینے والے اس ادارہ کانام قلندرشعور اکیڈمی رکھیا گیا۔ تصوف تے روحانی علوم دا فروغ ،سلسلہ عظیمیہ دی تعلیمات کاتعارف ،انہاں تعلیمات دی تفہیم تے تدریس، اسلامیات، علاج معالجہ تے ہور موضوعات اُتے تصنیف و تالیف دا اک بوہت وڈا ذخیرہ اے جوخواجہ شمس الدین عظیمی دے قلم توں نکل کر خواص و عوام دے استفادہ دے لئی عام اے۔ انہاں دی تحریر کردہ کتاباں دی تعداد 40سے زائد اے۔ انہاں وچ کئی کتاباں دے انگریزی، عربی، فارسی، روسی، تھائی تے سندھی زباناں وچ تراجم شائع ہو چکے نیں۔ شمس الدین عظیمی نے سٹھ توں زائد کتابچے تحریر کیتے۔ کئی اخبارات و رسائل وچ کالم و مضامین تحریر کیتے نیں۔ انہاں دے علاوہ مختلف موضوعات پرکتاباں دے پیش لفظ تحریر کیتے نیں۔
سلسلہ عظیمیہ دے پیغام کوزیادہ توں زیادہ لوگاں تے زیادہ توں زیادہ علاقاں تک پہنچانے دے لئی خواجہ شمس الدین عظیمی انتھک کوششاں کر رہے نیں۔ سلسلہ عظیمیہ دے پیغام دی تبلیغ ،ارکان سلسلہ دی تعلیم دے لئی شمس الدین عظیمی نے نہ صرف پاکستان دے کئی شہراں دے سفر کیتے بلکہ پاکستان توں باہر وی شمس الدین عظیمی تقریباً اٹھارہ ملکاں دے تبلیغی و تعلیمی دورے کر چکے نیں۔ پاکستان تے بیرون پاکستان کئی جامعات تے ہور اعلیٰ تعلیمی اداراں وچ خواجہ شمس الدین عظیمی نوں لیکچر دے لئی مدعو کیتا گیا۔ پاکستان اوربیرون پاکستان مختلف ریڈیو تے ٹی وی چینلز توں وی عظیمی صاحب دے پروگرام نشر ہوئے۔ سلسلہ عظیمیہ دی جانب توں سلسلہ دے ارکان دے لئی بالخصوص تے روحانی علوم دے شائق لوگاں دے لئی بالعموم مختلف تربیندی تے تنظیمی پروگرام خواجہ شمس الدین عظیمی دی زیر سرپرستی منعقد ہُندے رہندے نیں۔ ، ، ،
بحیثیت مصنف
خواجہ شمس الدین عظیمی دا ناں پاکستان وچ صوفیانہ افکار دے فروغ و اشاعت وچ نمایاں اہمیت دا حامل اے۔ انہاں نے تصوف روحانیت، پیراسائیکالوجی تے ہور موضوعات اُتے تن درجن توں زائد کتاباں تے اسی توں زائد کتابچے تحریر کیتے۔ خواجہ شمس الدین عظیمی صاحب دی بعض کتاباں دا انگریزی، عربی، فارسی ،روسی ،تھائی، سندھی تے پشتو زباناں وچ ترجمہ ہو چکاہے۔ خواجہ شمس الدین عظیمی تقریباً چار عشراں توں تصنیف و تالیف تے تحریر دے شعبہ توں وابستہ نیں۔ شمس الدین عظیمی نے 1950ء دے عشرے وچ کراچی توں اک رسالہ ’’آفتاب نبوت‘‘ جاری کیاجو ڈیڑھ دو سال تک شائع ہُندا رہیا۔ اس دے بعد تحریر و تصنیف دے شعبہ وچ اک طویل وقفہ رہیا۔1969ء وچ روزنامہ حریت کراچی وچ اک کالم بعنوان ’’روحانی علاج ‘‘لکھنا شروع کیتا جو چند ہفتاں وچ ای بوہت مقبول ہو گیا۔ چند سال بعد شمس الدین عظیمی نے روزنامہ جنگ (پاکستان تے روزنامہ لندن ایڈیشن) روزنامہ ہفت روزہ اخبار جتھے وچ کالم لکھنا شروع کیتے۔ علاوہ ازاں روزنامہ جنگ دے مڈویک میگزین وچ شمس الدین عظیمی نے پیراسائیکالوجی دے زیر عنوان مضامین وی لکھے۔ مذکورہ اخبارات دے علاوہ شمس الدین عظیمی دے کالم ومضامین کئی دوسرے اخبارات وجرائد وچ شائع ہوئے۔ 1978ء وچ شمس الدین عظیمی نے ماہنامہ روحانی ڈائجسٹ کراچی توں شائع کرنا شروع کیتا جو اپنے آغاز توں تاحال باقاعدگی توں شائع ہو رہیا اے۔ روحانی ڈائجسٹ وچ شمس الدین عظیمی نے مسائل دے حل دے لئی اک مستقل کالم روحانی ڈاک دے علاوہ نورالٰای ،نور نبوت دے ناں توں مختصر مضامین ،آواز دوست دے ناں توں اداریئے تحریر کیتے۔ چند سال بعد صدائے جرس دے عنوان توں مضامین لکھنے شروع کیتے۔ انہاں دے علاوہ مرکزی مراقبہ ہال وچ ہر جمعہ نوں ہونے والی محفل مراقبہ وچ شمس الدین عظیمی دی تقریراں وی بعد ازاں روحانی ڈائجسٹ وچ شائع ہُندی رہاں۔ شمس الدین عظیمی دا اک کالم روحانی سوال وجواب دے زیر عنوان وی ہرماہ ماہنامہ روحانی ڈائجسٹ وچ شائع ہوتاہے۔ سیکنڈری کلاسز (جماعت ششم تے ہفتم )دے لئی شمس الدین عظیمی نے اسلامیات دی درسی کتب وی تحریر دی نیں۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:1927 دے جم
گٹھ:اردو محققین گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہویں صدی دے مسلمان محققین اسلام گٹھ:بھارتی صوفیاء گٹھ:پاکستانی صوفیا گٹھ:پاکستانی فلسفی گٹھ:پاکستانی محققین گٹھ:روحانی اساتذہ گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:مسلم علماء گٹھ:ضلع سہارنپور دیاں شخصیتاں گٹھ:مہاجر شخصیتاں
نشے دی لت
شراب سگرٹ ہیروئن یا کسے ہور شے نوں ایناں ورتناں جیدے نال پیسے دا، زہنی تے پنڈے دا نقصان ہوۓ تے ایسے بندے نوں کیندے جے اینے ایس شے دی لت پے گئی اے۔
ضلع کوٹا
ضلع کوٹا پعارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:راجستھان دے ضلعے
چک 27 دس آر
چک 27 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔