اسلامی_خلافتاں_دی_تریخ
ابراہیم بن عبداللہ دا خروج
سنہ۱۴۵ھ وچ بصرہ تو‏ں یحییٰ بن زیاد بن حیان نبطی نے ابراہیم نوں اہواز تو‏ں بصرہ وچ بلوالیا تے وڈی سرگرمی تو‏ں لوکاں نوں محمد مہدی د‏‏ی بیعت کيتی طرف بلیانا شروع کردتا، اہلِ علم تے بااثرلوکاں د‏‏ی اک وڈی جماعت نے بیعت کرلئی، چارہزار ناں بصرہ والےآں دے بیعت دے رجسٹر وچ لکھے گئے؛ ايس‏ے عرصہ وچ محمدمہدی نے مدینہ وچ خروج کيتا تے ابراہیم نوں لکھیا کہ تسيں وی بصرہ وچ خروج کرو، منصور نے چند سرداراں نوں احتیاطاً بصرہ وچ بھیج دتا سی کہ اگراس طرف نوں ئی خطرہ بغاوت دا پیدا ہوتوبصرہ دے عامل سفیان بن معاویہ د‏‏ی مدد کرن؛ اگرابراہیم محمدمہدی دے لکھنے دے موافق فوراً خروج کردیندے تویقیناً منصور دے ہتھ پاؤں پھُل جاندے تے ابراہیم ومحمد دونے بھائیاں نوں بہت تقویت حاصل ہُندی؛ لیکن اس وقت ابراہیم بصرہ وچ بیمار ہوگئے سن تے بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں انھاں نے خروج وچ تامل کيتا، منصور جدو‏ں محمد مہدی دے مقابلے نوں لشکرروانہ کرچکيا تویکم رمضان سنہ۱۴۵ھ نوں ابراہیم بنے بصرہ وچ خروج کيتا تے سفیان بن  معاویہ تے اُنہاں سرداراں نوں جواس د‏ی مدد دے لئی آئے ہوئے سن گرفتار کرکے قید کردتا، جعفر ومحمدپسران سلیمان بن علی یعنی منصور دے چچازاد بھائی چھ سوآدمیاں دے نال بصرہ تو‏ں باہر پئے ہوئے سن ایہ وی منصور دے بھیجے ہوئے سن اُنہاں دونے بھائیاں نے ابراہیم دے خروج دا حال سندے ہی حملہ کيتا اُنہاں چھ سوآدمیاں دے مقالبہ پرصرف پنجاہ آدمی بھیجے تے اُنہاں پنجاہ آدمیاں نے چھ سوکوشکست دے کربھگادتا، ابراہیم نے تمام بصرہ پرقابض ہوک‏ے لوکاں تو‏ں بیعت عام لی تے امان د‏‏ی منادی کرادتی؛ پھربیت المال تو‏ں ویہہ لکھ درم برآمد کراکرپنجاہ پنجاہ درم ہراک ہمراہی نوں تقسیم کیتے؛ پھرمغیرہ نوں اک سوپیاداں دے ہمارہ اہواز د‏‏ی طرف روانہ کيتا اہواز دا عامل محمد بن حصین چار ہزار فوج لے کرمقابلہ نوں نکلیا؛ لیکن انہاں اک سوپیاداں نے چار ہزار دے لشکر نوں شکست فاش دتی تے مغیرہ نے اہواز پرقبضہ کرلیا، ابراہیم نے عمربن شداد نوں فارس د‏‏ی طرف بھیجیا اوتھ‏ے دے گورنراسماعیل بن علی بن عبداللہ بن عباس بن عبدالمطلب تے اس دے بھائی عبدالصمدنے مقابلہ کيتا؛ مگرشکست کھادی تے عمروبن شداد نے صوبۂ فارس پرقبضہ کرلیا؛ ايس‏ے طرح ہارون بن شمس عجلی نو‏‏ں واسط د‏‏ی طرف ودھنے دا حکم دتا، ہارن نے منصور دے گورنرہارون ابن حمید ایاوی نوں شکست دے کرواسط پرقبضہ کرلیا؛ غرض کہ جس روز مدینہ وچ محمد مہدی تے عیسیٰ بن موسیٰ دے لشکراں وچ لڑائی ہوئی تے محمدمہدی شہدی ہوئے اُس روز تک بصرہ وفارس وواسط تے عراق دا وڈا حصہ منصور دے قبضہ تو‏ں نکل چکيا سی، شامدا ملک وی بہت جلد قبضے تو‏ں نکلنے والا سی، کوفہ  والے وی ابراہیم دے منتظر بیٹھے سن تے منصور د‏‏ی حکومت دے باقی رہنے د‏‏ی نوں ئی صورت نہ سی، ابراہیم نے یکم رمضان نوں بصرہ وچ خروج کيتا سی آخررمضان تک برابر فتوحات دا سلسلہ جاری رہیا، رمضان دے ختم ہُندے ہی ابراہیم دے پاس خبرپہنچی کہ محمدمہدی قتل ہوگئے، ابرالیم نے عبدالفطر د‏‏ی نماز پڑھ کرعیدگاہ وچ اس خبر دا اعلان کيتا؛ ایہی خبراُنہاں لوکاں دے پاس وی جودوسرے علاقےآں وچ منصور دے عاملاں تو‏ں لڑنے تے اُنہاں نوں مغلوب وخارج کرنے وچ مصروف سن پہنچی اس خبر دا پہنچنا سی کہ سب دے جوش سرد پڑگئے تے منصور دے سرداراں تے عاملاں وچ اک تازہ دہشت پیدا ہوگئی، بصرہ والےآں نے اس خبر نوں سن کرمحمد مہدی د‏‏ی جگہ ابراہیم نوں جواُنہاں وچ موجود سن خلیفہ تسلیم کيتا تے پہلے تو‏ں زیادہ جوش وہمت دکھانے پرآمادہ ہوگئے، ابراہیم دے ہمراہیاں وچ بوہت سارے لوک بصرہ وچ کوفہ  والے وی سن، بصرہ والےآں د‏‏ی ایہ رائے سی کہ بصرہ ہی نوں دارالخلافہ تے مرکزِ حکومت قرار دے کراطراف وچ فوجاں بھیجنے تے انتظام کرنے دا کم انجام دتا جائے؛ مگرکوفیاں نے اس تو‏ں اختلاف کرکے ایہ رائے ظاہر کیت‏‏ی کہ ابراہیم نے نوں فیاں د‏‏ی رائے تو‏ں اتفاق کيتا تے اپنے لڑکے حسن نوں کوفہ وچ اپنا نائب بناکر کوفہ  د‏‏ی طرف روانگی دا عزم کيتا، ایہ خبر کوفہ  وچ منصور نوں پہنچی تووہ بہت مظصرف ہويا تے اُس نے فوراً تیز رفتار قاصد عیسیٰ بن موسیٰ دے پاس روان ہکیا کہ جس قدر جلد ممکن ہواپنے آپ نوں کوفہ وچ پہنچاؤ، نال ہی مہدی نوں خراسان وچ لکھیا کہ فوراً فارس پرحملہ کردو؛ ايس‏ے طرح ہراک عامل نوں جوخطرہ محفوظ رہیا اپنی طرف بلايا، جس دے نیڑے ابراہیم دا نوں ئی سردار سی اُس نوں لکھیا کہ تسيں مقابلہ وچ ہمت تو‏ں کم لو، ہرطرف تو‏ں فوجاں وڈی سرعت دے نال منصور د‏‏ی طرف آنے لگياں ایتھ‏ے تک کہ اک لکھ فوج کوفہ  وچ آکرجمع ہوگئی، ابراہیم دے حملہ د‏‏ی خبرسن کرمنصور نےپنجاہ روز تک کپڑ‏ے نئيں بدلے تے اکثرمصلے پرہی بیٹھیا رہیا۔