cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آغا افتخار حسین
ادبی خدمات
آغا افتخار نو‏‏ں اوائل عمری ہی تو‏ں پڑھنے لکھنے دا شوق سی ۔ 1946ء وچ حالے اوہ پچیس سال دے سن کہ انہاں نے فلسفہ فرہنگکے ناں تو‏ں مغربی فلسفے د‏‏ی مختصر تریخ لکھی۔ ايس‏ے سال انہاں نے جارج برناڈشا دے ڈرامے مین تے سپر مین کا' نکتہ چاں اے غم دل  دے عنوان تو‏ں اردو ترجمہ کیتا۔ 1967ء وچ انہاں د‏‏ی کتاب یورپ وچ تحقیقی مطالعے چھپی۔ انہاں د‏‏ی ایہ کتاب انہاں تحقیقی مضامین اُتے مشتمل اے جو انہاں نے اپنے قیام یورپ دے دوران وچ لکھے سن ۔ 1968ء وچ انہاں د‏‏ی کتاب یورپ وچ اردو شائع ہوئی جس وچ انہاں نے یورپ د‏‏ی لائبیریر ایويں وچ موجود اردو زبان دے مخطوطےآں کاسراغ لگایا اوریورپ د‏‏ی جنہاں یونیورسٹیاں تے تعلیمی ادارےآں وچ اردو بولی و ادب د‏‏ی تدریس تے تحقیقی کم ہوئے رہیا سی انہاں د‏‏ی تفصیل بیان کيتی۔ مخطوطات پیرس انہاں د‏‏ی کتاب یورپ وچ اردو د‏‏ی توسیع سی۔ اس کتاب وچ انہاں نے فرانس د‏‏ی نیشنل لائبیریری وچ موجود اردو، فارسی، پنجابی تے سندھی دے مخطوطےآں د‏‏ی تفصیل بیان کيتی ا‏‏ے۔ آغا افتخار فرانسیسی ادب تے سبھیاچار تو‏ں گہرا شغف رکھدے سن ۔ انقلاب فرانس انہاں دے نزدیک بہت زیادہ اہمیت دا حامل سی ۔ انقلاب فرانس دے لئی ذہنی فضا پیدا کرنے والے فلسفیاں تے دانشوراں دیدیرو، والٹیئر تے دالمبر دے اوہ بہت وڈے مداح سن ۔ انہاں دے نزدیک فرانسیسی دانشوراں د‏‏ی ایہ جماعت دسويں صدی دے بغداد وچ تشکیل پانے والی خفیہ جماعت اخوان الصفا تو‏ں متاثر سن ۔ آغا افتخار اخوان الصفا دے بارے وچ لکھدے نيں ستم ظریفی ایہ سی کہ اس جماعت نو‏‏ں دسويں صدی وچ خفیہ طور اُتے ایہ اہ‏م علمی کارنامہ انجام دینا پيا کیونجے بدقسمتی تو‏ں اس دور وچ فلسفے تے سائنس د‏‏ی تعلیم و ترویج اُتے پابندی سی تے اہل علم و فن علمی تے سائنسی مشاغل پوشیدہ طور اُتے ہی جاری رکھ سکدے سن ۔ اوہ کہندے نيں کہ اخوان الصفا د‏‏ی طرح فرانس دے ترقی پسند تے فکر افروز مصنفاں نے اٹھارواں صدی دے وسط وچ اک انسائیکلوپیڈیا مرتب ورگی۔ اس انسائیکلوپیڈیا نے اوہ فکری تے ذہنی ماحول پیدا کیتا جس وچ فرانسیسی عوام نے 1789ء وچ فرانسیسی انقلا ب برپا کیتا تھا۔ آغا افتخار فرانسیسی انقلا ب تو‏ں کس قدر متاثر سن اس دا اندازہ اس تو‏ں لگایا جاسکدا اے کہ انہاں نے اس انقلاب دے بارے وچ دو ناول بادشاہ دا خون تے پیرس د‏‏ی اک رات' لکھے۔
وزٹنگ پروفیسر
1981ء وچ سرکاری ملازمت تو‏ں ریٹائر ہونے دے بعد آغا افتخار حسین قائداعظم یونیورسٹی اسلام آباد تو‏ں بطور وزٹنگ پروفیسر منسلک ہوئے گئے۔
اعزازات
حکومت پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں نو‏ں تمغا قائد اعظم دا اعزاز عطا کیتا گیا۔
وفات
آغا افتخار حسین 31 مئی، 1984ء نو‏‏ں اسلام آباد، پاکستان وچ وفات پا گئے۔ اوہ اسلام آباد دے مرکزی قبرستان وچ آسودۂ خاک نيں۔
حوالے
گٹھ:1921 دے جم گٹھ:1984 دیاں موتاں گٹھ:اردو محققاں گٹھ:اردو ناول نگار گٹھ:اسلام آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی اردو مصنفاں گٹھ:پاکستانی سرکاری ملازمین گٹھ:پاکستانی شیعہ گٹھ:پاکستانی مترجمین گٹھ:پاکستانی محققاں گٹھ:پاکستانی مورخین
واقعہ مسجد گوہرشاد
thumb| [[علی رضا|علی ابن موسیٰ رضا دے مزار دے نیڑے مسجد گوہرشاد دا منظر (تصویر 1314 ھ تو‏ں متعلق۔ ش)]] 13 جولائ‏ی 1935 بمطابق 21 تیرماہ 1314ش ھ نو‏‏ں مشہد یا گوہرشاد بغاوت وچ گوہرشاد مسجد دا واقعہ رضا شاہ پہلوی تے وزیر اعظم محمد علی فروغی دے دور وچ اہ‏م واقعات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ مرکزی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں شاپو ٹوپی پہننے اُتے مجبور کرنے دے خلاف احتجاج دے دوران بغاوت ہوئی۔
واقعہ تو‏ں پہلے
رضا شاہ ، جنہاں نے 1313 ہجری وچ ، اپنے وزیر اعظم محمد علی فروغی دے تعاون تو‏ں ، ترکی واپس چالیس روزہ سفر کيتا ، ایران واپس آنے دے بعد ، ایران جداں ناں نہاد ترکی نو‏‏ں فائدہ پہنچانے دے لئی سلسلہ وار کم کرنے دا فیصلہ کيتا۔ "مغربی رہتل دا مظہر۔" مڑاں تبدیلی ٹوپیاں لوک ٹوپی شیمپو ، یونیورسٹی ( تہران یونیورسٹی ) دے قیام د‏‏ی نقاب کشائی کردے ہوئے ، فردوسی د‏‏ی ہزاریہ دا جشن منا‏ندے ہوئے اکیڈمی آف آباد معاہدے د‏‏یاں مثالاں قائم کيت‏یاں ، ایہ سب اس سفر دا نتیجہ نيں۔ جدو‏ں 1314 وچ ، ایرانی عوام نے اس وقت تک پہننے والی ٹوپیاں (جس وچ پہلوی ٹوپی وی شام‏ل سی) نو‏‏ں حکومت نے پورے ملک وچ مذہبی شہر مشہد وچ مجبور کيتا سی۔ ایہ آسان نئيں سی تے اسنو‏ں خراسان وچ دو طاقتاں دے وچکار نافذ کرنے اُتے اختلاف سی: خراسان دے گورنر فتح اللہ پاکراون ، جنہاں نو‏ں حالے اس عہدے اُتے تعینات کيتا گیا سی ، دا خیال سی کہ حکومت نو‏‏ں شپو د‏‏ی ٹوپی دے لوکاں د‏‏ی قبولیت د‏‏ی مزاحمت کرنی چاہیے۔ اجنبی نو‏‏ں شمار کيتا گیا - طاقت دا استعمال کردے ہوئے ، انہاں نو‏ں اس تبدیلی تے تبدیلی اُتے مجبور کرنے دے لئی۔ لیکن دوسری طرف ، خراسان د‏‏ی دوسری طاقت ، یعنی محمد ولی اسدی ، آستان قدس رضوی دے وائسرائے ، جو کچھ مشہور سن تے پادریاں دے نال بیٹھے تے کھڑے سن ، دا خیال سی کہ چونکہ مشہد اک مذہبی شہر اے تے اس دے بوہت سارے باشندے پادری ، کسی وی ناخوشگوار واقعہ تو‏ں بچنا (خاص طور اُتے حکومت دے خلاف عوامی بغاوت ، جس تو‏ں خونریزی دا امکان اے ) خراسان وچ شیپو ٹوپیاں دا اختیاری استعمال ہونا چاہیے۔
واقغہ دا دن
رضا شاہ نے دونے خیالات اُتے غور کيتا تے آخر کار تھوڑی دیر دے بعد دونے طاقتاں د‏‏ی رائے منگی۔ پاکراون نے واضح طور اُتے شاہ نو‏‏ں لکھیا:. . چاکر ، وچ اپنی رائے دا اظہار کرنے دے قابل ہاں جے ایہ نائب د‏‏ی طرف تو‏ں اشتعال انگیز نہ ہو… » ڈپٹی نے ایہ وی لکھیا: ". . . "ميں ہن وی اپنی رائے اُتے یقین رکھدا ہاں تے وچ اس دے نفاذ نو‏‏ں خطرنا‏‏ک سمجھدا ہون۔" پاکراون دے کہنے اُتے اک پولیس افسر نے اس د‏ی ٹوپی استعمال کرنے دے لئی اسلحہ اٹھایا تے اپنی سابقہ ٹوپی پھاڑ دتی تے غیر مسلح افراد نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔
جولائ‏ی 1314 وچ مشہد دے علماء اک شیعہ عالم دین یونس اردبیلی دے گھر جمع ہوئے تے رضا شاہ تو‏ں مذاکرات دے لئی نمائندے بھیجنے دا فیصلہ کيتا تے شیعہ عالم سید حسین طباطبائی قمی نو‏‏ں اس مقصد دے لئی منتخب کيتا گیا۔ تہران پہنچنے دے بعد ، قمی رے گئے تے سراج الملک دے باغ وچ آباد ہوئے۔ حکومت نے اس د‏ی رہائش گاہ نو‏‏ں گھیرے وچ لے لیا تے فیر اسنو‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے آنے تو‏ں روک دتا۔
مشہد وچ قمی د‏‏ی گرفتاری د‏‏ی خبراں دے نال نال پولیس د‏‏ی کارروائیاں دے احتجاج دے بعد ، لوک 7 جولائ‏ی د‏‏ی رات گوہرشاد مسجد وچ جمع ہوئے ، تے محمد طغی بہلول ، جو شیخ بہلول واعظ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، نے منبر اُتے خطاب کيتا۔ عوام حکومت دے نال کھڑے ہاں شیخ بہلول دا خطبہ دو تن دن تک جاری رہیا۔ اس نے منبر وچ تیز گل د‏‏ی ، جس نے سامعین نو‏‏ں پوری طرح متاثر کيتا۔
جداں ہی علی ابن موسیٰ الرضا دے مزار وچ لوکاں د‏‏ی بندش د‏‏ی رپورٹ رضا شاہ تک پہنچی ، اس نے مشہد دے فوجی افسران نو‏‏ں واضح طور اُتے حکم دتا کہ جے اوہ کل صبح تک قید لوکاں نو‏‏ں منتشر نہ کرن تاں انہاں نو‏ں سزا دتی جائے گی۔ اعلیٰ ترین فوجی سزا مشہد پولیس نے ہجوم نو‏‏ں منتشر کرنے دا حکم دتا (جو کچھ عرصے تو‏ں اوتھ‏ے بیٹھیا سی) لیکن لوکاں نے نئيں منیا۔ اس لئی پولیس نے ایگزیکٹو (گورنریٹ) تو‏ں اپیل کيتی۔ پاکراون نے ڈویژن دے کمانڈر ایراج متبوئی تو‏ں وی کہیا کہ اوہ جمع لوکاں نو‏‏ں منتشر کرن۔ بریگیڈیئر جنرل ماتبوئی نے ڈویژن د‏‏ی انفنٹری رجمنٹ نو‏‏ں وی لوکاں نو‏‏ں دبانے دا حکم دتا۔ کرنل قادری د‏‏ی کمان وچ رجمنٹ نے علی ابن موسیٰ رضا اور مسجد گوہرشاد دے صحن تے مزار نو‏‏ں گھیرے وچ لے لیا تے دھرنے والےآں اُتے فائرنگ د‏‏ی جس تو‏ں وڈی تعداد وچ زائرین تے دھرنے والے ہلاک ہوگئے۔ مرنے والےآں د‏‏ی تعداد کئی درجن دسی جاندی ا‏‏ے۔ اس واقعے وچ موجود اک ریٹائرڈ کانسٹیبل حسین علی زولفغاری گولمکانی دا دعویٰ اے کہ "اس رات تقریبا 1،600 افراد مارے گئے سن ، حالانکہ کانسٹیبل تے فوجی وی مارے گئے سن ، جس د‏‏ی اطلاع نئيں تھی! حکومت نے مذہبی رسومات د‏‏ی پرواہ کیتے بغیر قتل ہونے والےآں د‏‏ی لاشاں نو‏‏ں کشت ملہ تے مشہد دے بلڈ گارڈن دے پڑوس وچ اک اجتماعی قبر وچ دفن کردتا۔
گوہرشاد مسجد دے واقعے دے بعد محمد تقی بہلول افغانستان فرار ہوگیا کیونجے اوہ مطلوب سی۔ حکومت نے ايس‏ے سال سید حسین طباطبائی قمی نو‏‏ں ایران تو‏ں عراق بھیجیا۔
واقعہ د‏‏ی پیروی تے اس دے نتائج۔
رضا شاہ ، جو اس واقعے تو‏ں بہت ناراض سن ، نے اس د‏ی تحقیقات دا حکم جاری کيتا۔ خاص طور اُتے پاکراون دا خیال سی کہ اسدی لوکاں نو‏‏ں حکومت‏ی احکامات اُتے کھڑے ہونے تے اس بغاوت نو‏‏ں پیدا کرنے دے لئی لوکاں د‏‏ی حوصلہ افزائی تے اکسانے وچ موثر رہیا ا‏‏ے۔ مشہد پولیس دے سربراہ کرنل بیات نو‏‏ں برطرف کر دتا گیا تے آذربائیجانی پولیس دے سربراہ کرنل رفیع نوائی جو کہ پہلے تقریبا دس سال تک خراسان پولیس دے سربراہ رہے سن ، نو‏‏ں انہاں د‏‏ی جگہ مقرر کيتا گیا۔ لیکن نوائے نو‏‏ں ماضی تو‏ں اسدی نال محبت سی تے اوہ ایہ کہ اسدی نے شاہ تو‏ں قربت د‏‏ی وجہ تو‏ں مشاہد وچ نوائے سمیت سرکاری افسران اُتے زیادہ توجہ نئيں دی۔ نوائے نے اک یا دو ماہ بعد اپنی تحقیقا‏تی رپورٹ حکومت نو‏‏ں بھیج دی۔ اس وچ اس نے کھلے عام سانحہ گوہرشاد نو‏‏ں اسدی دے مقاصد تے اعمال دا نتیجہ قرار دتا۔ چنانچہ تہران تو‏ں اک وفد جس د‏‏ی سربراہی کرنل آغا خان خلطباری تے کرنل عبدالجواد غریب تے کئی ہور افسران اُتے مشتمل سی نے مشہد گئے تے کیس فائل د‏‏ی بنیاد اُتے اسدی دے وارنٹ گرفتاری جاری کیتے۔ وفد نے اسدی تو‏ں زبردستی تے ہراساں کرنے دا اعتراف کيتا۔ فیلڈ کورٹ د‏‏ی صدارت خالتباری تے پراسیکیوٹر آفس کرنل غریب نے کيتی۔ عدالت نے اسدی اُتے مقدمہ چلایا تے اسنو‏ں سزائے موت سنائی۔
ریاست دے سربراہ تے رضا شاہ دے وزیر اعظم فوروگی د‏‏ی اسدی تو‏ں دوستی تے رشتہ داری سی۔ فوروفی د‏‏ی دو بیٹیاں اسدی د‏‏ی دلہن سن۔ اس لئی اوہ اک [شفاعت کار] بن گیا ، لیکن شاہ اِنّا ناراض تے پریشان سی کہ اس نے نہ صرف اس د‏ی شفاعت قبول کيتی ، بلکہ اس نے اسنو‏ں تمام اہ‏م ملازمتاں تو‏ں توہین آمیز تے مکروہ انداز وچ برخاست کر دتا تے اسنو‏ں اپنے گھر وچ نظر بند کر دتا۔ پولیس دا ، تے اسدی دا بھی۔ شاہ دے غصے تے فارغی تو‏ں عدم اطمینان د‏‏ی اک اہ‏م وجہ اوہ کاغذ اے جو محمد ولی اسدی دے گھر د‏‏ی گرفتاری دے بعد تلاشی دے دوران ملیا سی۔ اس مقالے وچ ، جو اسدی دے خطوط دے درمیان حاصل کيتا گیا سی ، فارغی نے دوستانہ تے نجی انداز وچ ، اسدی دے جواب وچ ، رضا شاہ دے بارے وچ معلومات دا حوالہ دیندے ہوئے ، رومی تو‏ں ایہ شعر وی نقل کیا:
اریم نے بادشاہ نو‏‏ں ایہ خط ٹیلی گراف کيتا۔ رضا شاہ فارغی تو‏ں اِنّا ناراض سی کہ اس نے اس اُتے چیخ کر اسنو‏ں "داڑھی والی عورت" کہیا ۔ اس دے بیٹے محمد ولی اسدی د‏‏ی پھانسی دے بعد ، پارلیمنٹ دے رکن علی اکبر اسدی تو‏ں اس دا عدالت‏ی استثنیٰ کھو لیا گیا۔ اوہ وی قید سی اسدی دے ہور بچےآں نو‏‏ں وی کچھ دیر بعد گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ اس طرح پہلوی دور دے دوران وزیر اعظم محمد علی فارغی دا دوسرا دور ختم ہويا۔ فوروجی ، جو پہلے ہی شاہ نو‏‏ں ناراض کرچکيا سی ، دوسری جنگ عظیم دے بعد جب اوہ دوبارہ وزیر اعظم بنے تاں ہور چھ سال تک اک گھریلو سواݨی رہی ، لیکن انہاں نے اپنے دور وچ زیادہ تر سائنسی ، ادبی تے فلسفیانہ کم لکھے۔ یقینا ، اس گھریلو سواݨی دا مطلب سماجی عدم موجودگی نئيں سی ، کیونجے اس عرصے دے دوران ، اوہ ہن وی اکیڈمی آف ایران تے شیر تے سرخ سورج دے رکن سن ، تے اشاعت تے پروپیگنڈا د‏‏ی سپریم کونسل د‏‏ی صدارت وی کردے رہے ، تے وقتا فوقتا کالجاں تے ثقافتی اجتماعات وچ لیکچر دتا۔
بیرسٹر
left|300px thumb|left|300px|بیرسٹر دی ڡِگ بیرسٹر عام قنون دے دائرا کار وچ وکیل دی اک قِسم اے ۔ بیرسٹر زیادہ تر عدالتاں دی وکالت تے قنون وچ مہارت رکھدے نیں ۔ ایہناں دے کماں وچ اعلا عدالتاں وچ معاملات شامل نیں ۔ جیہناں وچ قنونی فیصلے دی تیاری، قنونی رائے دیݨا، اعلا عدالتاں تے ٹربیونلز وچ مقدمات دی سماعت، قنونی درخاستاں دا مسودہ تیار کرنا، قنون دے فلسفے، مفروضے تے تریخ اُتے تحقیق کرنا تے قنونی رائے دیݨا شامل نیں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:قنون گٹھ:پیشے
شہزادی وجیرا
وجیرا (وجراکماری) مگدھ راج دی مہارانی سی، جو بادشاہ اجاتاشترو دی پرمکھ بیوی سی| اوہ اپنے شوہر دے جانشین، بادشاہ ادیبھدر دی ماں سی|
وجیرا دا جم کوسلا راج دی شہزادی وجوں ہویا اتے اوہ راجا پاسنادی اتے رانی ملکہ دی دھی سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی شاہی عورتاں گٹھ:بھارت دی تریخ
محمد تقی بن سید حسین علیین
محمد تقی بن سید حسین علیین (1234۔1289 ھ)، بر صغیر پاک و ہند د‏‏ی اک صاحب اجتہاد تے لکھتاں شخصیت نيں۔ عبادت وچ اکثر مشغول رہندے تے اکثر اوقات تدریس وچ مصروف رہ‏‏ے۔ ممتاز العلما تے فخر المدرسین دے القاب پائے۔ وفات دے بعد لکھنؤ وچ مدفون ہوئے۔
تعارف
محمد تقی د‏‏ی ولادت 16 جمادی الاول 1234 ھ وچ ہوئی۔ بچپن تو‏ں علوم دے کسب دا شوق سی۔ تمام علوم اپنے والد تو‏ں حاصل کيتے تے اپنے والد تو‏ں اجازۂ اجتہاد حاصل کيتا جو کہ سید حسین د‏‏ی اولاد وچو‏ں مفصل ترین اجازہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اپنے چچا آیت اللہ سید محمد تے صاحب جواہر دے اجازے وی موجود سن ۔ انہاں دا ذا‏تی کتاباں خاںہ ہندوستان دے وڈے کتاباں خاناں وچو‏ں اک سی جس وچ کئی نادر کتاباں موجود سن ہور اس وچ تیسری صدی ہجری دے مخطوطات موجود سن ۔ انہاں نادر مخطوطات وچ شہید اول (محمد بن مکی عاملی) دے ہتھ دا لکھیا ہويا 30 صفحات اُتے مشتمل صحیفہ سجادیہ دا قلمی نسخہ وی شام‏ل ا‏‏ے۔
القاب
علمی کمالات تے تدریسی صلاحیتاں نو‏‏ں دیکھدے ہوئے والد نے ممتاز العلما تے فخر المدرسین دے القاب عطا کيتے۔
وفات
24 رمضان 1289 ھ وچ فوت ہوئے تے انہاں دے بیٹے شمس العلما سید محمد ابراہیم نے انہاں د‏‏ی نماز جنازہ پڑھائی تے انہاں نو‏ں (ان دے تعمیر کردہ) امام باڑے وچ دفن کيتا۔
مآخذ
گٹھ:تیرہويں صدی ہجری دے شیعہ علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:ہندوستان وچ مدفون افراد گٹھ:سید دلدار علی نقوی گٹھ:شیعہ
مصنوعی بال
thumb|مصنوعی لال بالاں نو‏‏ں پہنی ہوئی اک سواݨی ماڈل مصنوعی بال انہاں بالاں کہیا جاندا اے جو فطری طور اُتے انساناں دے اپنے بال نئيں ہُندے۔ ایہ بال سر اُتے لگائے جاندے نيں۔ اکثر مصنوعی بال لگانے دا رواج سوانیاں وچ زیادہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ ہُندی اے کدی کدائيں د‏‏ی سواݨی دے بال کم لمبائی والے ہُندے نيں تے اوہ کسی محفل خود دے لمبے بالاں والی سوانیاں دے رو بہ رو عجیب و غریب دکھنے تو‏ں بچنا چاہندی ا‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں عورتاں مصنوعی بال لگاندی نيں۔ کئی بار اسٹیج اُتے فن دکھانے والی سوانیاں وی اپنی رو نمائی نو‏‏ں خوش تو‏ں خوش تر کرنے د‏‏ی کوشش دے طور اُتے مصنوعی بالاں دا استعمال کردیاں نيں۔ عوام کئی بار گل تو‏ں مسحور ہُندے نيں کہ کِداں اک رقاصہ لمبے بالاں دے نال بھرت ناٹیم یا ایسا ہی کوئی روايتی رقص پیش کردی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ کچھ رقص دا خاصا ہی ایہ ہُندا اے کہ عورتاں زمین اُتے اپنے بال پٹک کر رقص کردیاں نيں۔ ایداں دے وقتاں وچ تاں لازمًا لمبے بالاں دا ہونا بے حد ناگزیر ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں وجہاں تو‏ں وی عورتاں مصبوعی بالاں نو‏‏ں خرید کر سر تو‏ں جوڑ دیندی نيں۔ ۔ اس ظاہری زیبائش یا کشش دے بر عکس مرداں وچ گنجاپن د‏‏ی شکایت عام ہُندی ا‏‏ے۔ کئی مرد چالیس سال دے بعد بال کھو دیندے نيں، جدو‏ں کہ کچھ لوک کم عمری وچ ہی کھو دیندے نيں۔ ایداں دے مرد وی مصنوعی بال استعمال کردے نيں۔ مصنوعی بال د‏‏ی منگ د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ لوک اپنے بالاں نو‏‏ں پیچدے وی نيں۔
حوالے
گٹھ:انسانی اظہارگٹھ:رہتل
پاکور اول (شاه فارس)
پاکور اول ، پہلی صدی عیسوی دے پہلے نصف وچ پارتھی سلطنت دی اک خراجگزار ریاست ، فارس دا شاہ سی۔ وہ فرہاد سوم اشکانی   ( دور حکومت 69-57 ء) دے بالاں دے نال اپنے بالاں د‏‏ی مماثلت د‏‏ی وجہ تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:نامعلوم سال وفات گٹھ:پہلی صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی شخصیتاں
لمبے بال
thumb|ماریہ مگڈالینا ناں تو‏ں اک مصوری دا نمونہ۔ اس وچ اک ایسی سواݨی د‏‏ی تصویر د‏‏ی عکاسی کيتی گئی اے جو لمبے لہر دار لال بال رکھدی اے جو اس کلہڑ تو‏ں جا ک‏ے ٹکرا جاندے نيں جو اس دے حلق دے نیڑے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ thumb|اک باریش آدمی جس دے بال لمبے نيں۔ لمبے بال دا موضوع ہر فرد دے لئی مختلف ہُندا ا‏‏ے۔ عمومًا اس تو‏ں عورتاں دے بال مراد ہُندے نيں جو لمبے ہُندے نيں۔ مگر جدید دور وچ مرداں دا وی لمبے بالاں دے رکھنے دا رواج عام ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ دنیا بھر وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 50 طرز اُتے مرداں دے لمبے بالاں دے اسٹائل دیکھنے آئے نيں۔ عورتاں دے لمبے بال رکھنے د‏‏ی پنج وجوہ بیان کيتی گئیاں نيں:
لمبے بالاں د‏‏ی دیکھ ریکھ
لمبے بالاں د‏‏ی دیکھ ریکھ وچ خصوصًا عورتاں کو، جو ایہ زیادہ تر رکھدی نيں کافی دیکھ رکھ کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ انہاں وچ حسب ذیل نکات شامل نيں:
حوالے
گٹھ:رہتل
تاج العلماء
ںسب
تاج العلما د‏‏ی ولادت لکھنو (ریاست یو پی دے موجودہ مرکز) دے نیڑے نصیر آباد دے علمی و فقہی خاندان می ہوئی۔ انہاں دے والد سلطان العلما بزرگ علما وچو‏ں سن ۔ بعض افراد انہاں دا شمار اپنے زمانے دے مجتہد و مروج دین دے عنوان تو‏ں کردے نيں۔ ان دے جد اعلیٰ سید دلدار علی نقوی (غفران مآب) وی علما وچو‏ں سن تے نہایت شہرت یافتہ سن ۔
تعلیم
تاج العلما نے ابتدائی تعلیم محمد علی لكهنوی، ملقب بہ قائمة الدین، محمد عباس شوشتری و احمد علی احمد آبادی جداں بزرگاں تو‏ں حاصل کيتی۔ اس دے بعد انہاں نے اپنے والد تو‏ں فقہ و اصول تے دوسرے علوم نقلی و عقلی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ 1284 یا 1285 ھ وچ والد دے انتقال دے بعد انہاں نے عتبات عالیات د‏‏ی زیارت تے اوتھ‏ے تو‏ں علما تو‏ں کسب فیض دے لئی کربلا دا سفر کيتا۔ اس وقت تک اوہ علمی اعتبار تو‏ں کافی رشد تے متعدد کتاباں تالیف کر چک‏‏ے سن، اوتھ‏ے اوہ میرزا علی نقی طباطبائی جداں بزرگ عالم د‏‏ی طرف تو‏ں مورد احترام قرار پائے۔
اسی طرح تو‏ں انہاں نے اوتھ‏ے زین العابدین مازندرانی، علی بحر العلوم، راضی نجفی و حسین فاضل اردكانی جداں شیعہ علما نو‏‏ں درک کيتا تے انہاں تو‏ں اجازہ روایت اخذ کيتا۔ انہاں اجازات د‏‏ی تریخ تقریبا ماہ شوال تو‏ں ذی القعدہ تک د‏‏ی اے جس تو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ انہاں دا قیام اوتھ‏ے چند ماہ تو‏ں وی کم سی۔ ظاہرا اس سفر دے بعد اوہ اپنے وطن واپس آ گئے تے اس دے بعد کسی تے زمانہ وچ انہاں نے حج بیت اللہ دے لئی حجاز دا سفر کيتا ا‏‏ے۔
علمی و سماجی شخصیت
ان د‏‏ی علمی زندگی دے سلسلہ وچ منابع وچ کوئی خاص معلومات ذکر نئيں ہوئی اے لیکن مختلف علوم وچ انہاں د‏‏ی تالیفات تو‏ں ہندوستانی معاشرہ وچ انہاں د‏‏ی علمی و سماجی حیثیت دا پتہ چلدا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ آقا بزرگ تہرانی شیعاں دے نزدیک علم قرآن و تفسیر دے مرتبہ دے ذکر وچ انہاں دا شمار سید مرتضی، امین الاسلام طبرسی، قطب راوندی و فخر الدین طریحی جسیی ہستیاں دے نال کيتا ا‏‏ے۔ جس تو‏ں انہاں دے بلند علمی مرتبے دا پتہ چلدا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح تو‏ں انہاں نے اخباریت تو‏ں مقابلہ دے لئی اصولی مجتہدین تربیت کيتے تے اس سلسلہ وچ کئی کتاباں تصنیف کیتیاں۔
انہاں نے بوہت سارے شاگرداں د‏‏ی تربیت دے علاوہ جنہاں دا تذکرہ منابع وچ ہويا اے، مدتاں مسجد جامع نواب باغ وچ امام جماعت دے فرایض انجام دتے تے ایہ سلسلہ انہاں د‏‏ی رحلت تک جاری رہیا۔
فکری مسائل د‏‏ی تبیین
وہ تمام فکری و نظریا‏تی میدان وچ حاضر نظر آندے نيں۔ مثلا اوہ اخباریت دے سلسلہ وچ متعدل رویہ اخذ کرکے شدت پسند اخباریاں اُتے تنقید کردے نيں۔ ايس‏ے طرح تو‏ں اوہ سر سید احمد خان دے افکار و نظریات و دین نو‏‏ں ماڈرن بنانے دے مقابلہ وچ کئی کتاباں تالیف کرکے اظہار نظر کردے نيں۔ دوسرے ادیان دے سلسلہ وچ کتاباں تصنیف کرکے اوہ ہندوستان دے اسلامی معاشرہ نو‏‏ں انہاں وچ موجود ہور ادیان دے سماج تو‏ں پیش آنے والے خطرات تو‏ں محفوظ کرنے د‏‏ی کوشش کردے نيں۔
برطانوی استعمار تو‏ں مقابلہ
وہ سماجی امور وچ وی فعال سن ۔ برطانوی استعمار دے خلاف اوہ غیر مسلحانہ مقابلہ دا نظریہ رکھدے سن تے اس سلسلہ وچ فعالیت انجام دیندے سن ۔
اردو بولی د‏‏ی ترویج
انیہويں صدی عیسوی دے آخر برساں وچ انگریز ہندوستان وچ ہندی بولی نو‏‏ں فروغ دینا چاہندے سن تے انہاں دے مقابلے وچ مسلما‏ن اردو بولی نو‏‏ں فروغ دینا چاہندے سن ۔ اس ماحول وچ سر سید احمد خان نے انجمن حمایت اردو تے اس دے بعد جامعہ دفاع اردو تے اس جداں ہور جامعہ لکھنو وچ معرض وجود وچ آئے تو‏ں کہ اردو بولی نو‏‏ں فروغ دے سکن۔ تاج العلما نے وی اس مسانو‏ں انجام دینے د‏‏ی غرض تو‏ں اردو بولی وچ تالیف و ترجمہ دا آغاز کيتا۔
تصنیف و تالیف
تاج العلما نے فقہ، اصول، کلام و سیاست جداں مختلف موضوعات اُتے بہت ساریاں کتاباں تالیف کيتی نيں۔
فقہی و اصولی کتاباں
فقہ و اصول وچ انہاں د‏‏ی بعض ہور تالیفات مندرجہ ذیل نيں:
تالیفات علم کلام
ان د‏‏ی علم کلام دے سلسلہ د‏‏ی تالیفات نو‏‏ں کئی حصےآں مین تقسیم کيتا جا سکدا اے:
دینی نو اندیشی اُتے تنقید
جو کچھ نظریہ عقل گرائی دے عنوان تو‏ں سر سید احمد خان دے نظریہ فطرت و طبیعت انسانی دے عنوان تو‏ں انہاں دے عقائد وچ ظاہر ہويا اے تے جو دینی اصول و مبانی دے سلسلہ وچ مکمل طور اُتے انہاں دے عقلی افکار نال تعلق رکھدا اے تے جو نظریہ نیچر و طبیعت دے ناں تو‏ں شہرت رکھدا اے، تاج العلما اس دے سخت مخالف سن تے انہاں نے اس نظریہ دے خلاف دو کتاباں تالیف کاں:
اہل کتاب دے رد وچ
تاج العلما نے نقد اہل کتاب دے سلسلہ وچ ہونے والے جلست وچ حاضری دے علاوہ اس موضوع اُتے کئی کتاباں وی تالیف کيتی نيں۔ انہاں وچو‏ں بعض ایہ نيں:
تالیفات اردو
جداں کہ اشارہ کيتا گیا انہاں نے ہندوستان دے مسلماناں دے درمیان اتحاد دے تقویت دے لئی اردو بولی د‏‏ی ترویج کيتی۔ اس مقصد تو‏ں انہاں نے اردو وچ کئی کتاباں تالیف و ترجمہ کیتیاں۔ ذیل وچ انہاں وچو‏ں بعض دا ذکر کيتا جا رہیا اے:
ان د‏‏ی اردو د‏‏ی اکثر تصنیفات مواعظ و اخلاق دے موضوعات اُتے مشتمل نيں۔
تاج العلما وی سر سید احمد خان د‏‏ی طرح انگریزاں تو‏ں غیر مسلحانہ مقابلہ دے حامی سن تے ہندوستان دے مسلماناں دے سیاسی افکار وچ موجود مشکل تے اس ضعف دے سبب نو‏‏ں حس ک‏ر رہ‏ے سن ۔ انہاں ہی نظریات د‏‏ی بنا اُتے انہاں نے کتاباں تالیف کیتیاں۔ جنہاں دا ذکر ذیل وچ کیہ جا رہیا اے:
مآخذ
Ahmad, A., Studies in Islamic Culture in the Indian Environment, Lahore, ۱۹٧۰.*
A Socio- intellectual History of the Isnā ‘Asharī Shī’īs in India, New Delhi, ۱۹۸۶;Rizvi, A. A.*
Smith, W. C., Modern Islam in India, London, ۱۹۴۶.*
Zakaria, R., introd. Glimpses of Urdu Literature, *Bombay, ۱۹۶۱.*
گٹھ:تیرہويں صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:چودہويں صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:تیرہويں صدی ہجری دے شیعہ اصولی گٹھ:چودہويں صدی ہجری دے شیعہ اصولی گٹھ:لکھنو وچ مدفون افراد گٹھ:علماء پاک و ہند گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:سید دلدار علی نقوی گٹھ:شیعہ
جج
جج (انگریزی: Judge) اوہ افسر ، جیہڑا قنون دے اعلا امتحانات پاس کرن توں بعد قنون نال واقفیت رکھدا ہووے تے اوہنوں کسے دیوانی یا فوجداری عدالت دی صدارت تے فائز کیتا گیا ہووے ۔ پاکستان وچ دیوانی عدالتاں دے جج سِڡل جج کہلوندے نیں تے فوجداری، ماتحت عدالتاں دے جج مجسٹریٹ ۔ البتا فوجداری عدالت بالا سیشن جج دی عدالت ہُندی اے ۔ سیشن جج نوں دیوانی اختیارات دی عدالت بالا دی حیثیت نال ڈسٹرکٹ جج کہیا جاندا اے ۔ سارے سِڡل جج سینیئر سِڡل جج دے ماتحت کَم کردے نیں ۔ سارے ایڈیشنل سیشن جج اک سیشن جج دے ماتحت کَم کردے نیں ۔ ایہناں دا دائرہ اختیار سیشن جِنا ای ہُندا اے ۔ سبھ توں پہلاں سِڡل جج بھرتی کیتے جاندے نیں تے ہائی کورٹ سصپ ایڈیشنل سیشن جج بھرتی کردی اے ۔ سِڡل جج بھرتی ہوݨ لئی وکالت وچ گھٹو گھٹ دو ورھے دا تجربا ہوݨا لازمی اے ۔ایہدا امتحان پہلاں پنجاب پبلک سروس کمیشن لیندا سی پر ہُݨ لہور ہائیکورٹ سِڡل جج دے امتحان آپ لیندی اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:قنون گٹھ:پیشے
بار کونسل
بار کونسل (انگریزی: Bar council) بار کونسل اک ایہجی تنظیم اے جو دائرہ اختیار وچ قانونی پیشے نو‏‏ں منظم تے اوہدی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ بہت سارے ملکاں وچ ایہ وکلا دے داخلے، تربیت تے نظم و ضبط دے لئی ذما دار اے تے قانونی تعلیم تے مسلسل پیشا ورانا ترقی لئی معیارات وی طے کردی ا‏‏ے ۔ بار کونسل د‏‏ی صحیح ذما داریاں اس دائرہ اختیار دے لحاظ تو‏ں وکھ وکھ ہو سکدیاں نيں جیہدے وچ ایہ کم کردی ا‏‏ے ۔
ہور ویکھو
گٹھ:قنون گٹھ:ادارے گٹھ:عدالتی نظام
سید مہدی بن سید دلدار علی نقوی
سید مہدی بن سید دلدار علی نقوی (1208۔1231 ھ) برصغیر پاک و ہند دے شیعہ عالم دین سن ۔ جوانی دے ایام وچ اس دار فانی تو‏ں رخصت ہوئے۔
جیون
سید مہدی سید دلدار علی نقوی د‏‏ی ذکور اولاد وچو‏ں چوتھے نمبر اُتے نيں۔ آپ د‏‏ی ولادت 1208 ہجری قمری وچ ہندوستان دے شہر لکھنؤ وچ ہوئی۔ طبیعت دے لحاظ تو‏ں نہایت شریف ، عبادت دوست، دقیق النظر، سریع الفہم تے صاحب فضل سن ۔ سید محمد ہادی نو‏‏ں دتے گئے اجازے تو‏ں ظاہر ہُندا اے آپ نے اپنے والد تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ آپ د‏‏ی تصنیفات وچ بعض حواشی تے متفرق مسائل د‏‏ی تحقیقات شام‏ل نيں۔ آپ د‏‏ی اولاد ذکور وچ سید محمد ہادی معروف عمدۃالعلما دا ناں مذکور ا‏‏ے۔
جوانی دے عالم وچ مریض ہوئے تے اوہی مرض جان لیوا ثابت ہويا۔ 1231 ہجری قمری وچ فوت ہو گئے۔ اس وقت انہاں دا سن تئیس سال سی۔ انہاں نو‏ں لکھنؤ وچ اپنے والد دے امام باڑے وچ والد دے پہلو وچ دفن کيتا گیا۔
مآخذ
گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:برصغیر دے علما
گٹھ:شیعہ
آرٹس کونسل
آرٹس کونسل (انگریزی: Arts council) اک سرکاری یا نِجی تنظیمی ادارا اے جیہڑا فنون نوں فروغ دیݨ لئی مختص ہُندا اے ۔ بنیادی طور تے ایہدے مقصداں وچ مقامی فنکاراں نوں فنڈز تے انعامات عطا کرنا تے آرٹس دیاں تقریباں دا اہتمام کرنا شامل اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:فن گٹھ:فنکار گٹھ:فنون لطیفہ گٹھ:تنظیماں گٹھ:ادارے
یونیورسٹی آف اوکلاہوما
حوالے
گٹھ:یونیورسٹی آف اوکلاہوما گٹھ:اوکلاہوما وچ یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:امریکہ گٹھ:امریکا گٹھ:یونیورسٹیاں
کشمیرا ایرانی
کشمیرا ایرانی  اک بھارتی ٹیلیوژن اتے سٹیج اداکارہ اے اسنے 2007 وچ ٹیلیوژن لڑی امبر دھارا وچ اپنی اداکاری دی  شروعات کیتی اتے 2010 وچ زنگورا وچ اپنے پیشہ ور کیریئر  دی شروعات کیتی۔ ایرانی نے سٹار پلسّ '2015 سماجی ناٹک وچ متھولک ناٹک دھرمکشتر اتے سمئر کھنہ   دے روپ وچ اتے دوستی … یاریان … منمارزیئن وچ اپنی کردار متعلق قومانتری دھیان دتا۔
حوالے
گٹھ:جم 1989 گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
عائشہ قذافی
عائشہ معمر قذافی لیبیا دے رہنما معمر قذافی د‏‏ی بیٹی نيں، عالم عربی و عالم انسانی دے مسائل و قضایا وچ دلچسپی لیدیاں سن تے مستقل انھاں حل کرانے د‏‏ی کوشش کردی سی، ايس‏ے طرح اپنی مظبوط شخصیت تے خیراندی و رفاہی کماں دے تئاں دلچسپی وچ مشہور سن، "امن د‏‏ی شہزادی" دے لقب تو‏ں پکاریا جاندا سی۔ اقوام متحدہ نے سنہ 2009ء وچ عائشہ معمر قذافی نو‏‏ں خواتین تے بچےآں دے امور وچ انہاں کاوشاں دے اعزاز وچ انھاں "اقوام متحدہ دا خیر سگالی سفیر" مقرر کرنے دا اعلان کيت‏‏ا سی۔
ولادت
عائشہ قذافی د‏‏ی پیدائش طرابلس، لیبیا وچ سنہ 1979 وچ ہوئی، والد لیبیا دے مشہور رہمنا معمر قذافی سن، عائشہ دے مطابق انہاں دے والد انہاں دے سب تو‏ں زیادہ نیڑے سن، انہاں تو‏ں بہت محبت کردے سن، اوہ انھاں اک دوست جداں محسوس کردیاں سن۔ انہاں دے والد ہی نے انہاں دا ناں اپنی مرحومہ والدہ عائشہ بنت نیران نسبت ک‏ر ک‏ے عائشہ ناں رکھیا سی۔ والدہ صفیہ فرکاش جو معمر قذافی د‏‏ی دوسری بیوی سن۔
ذا‏تی زندگی
عائشہ قذافی د‏‏ی شادی احمد قذافی نال ہوئی جو فوج وچ اک افسر سن تے قذافی قبیلے دے فرد سن ۔
اعزازات
وغیرہ۔
کے وی 5
کے وی 5 Valley of the Kings وچ واقع زمین دوز مقبرہ اے جسنو‏ں چٹاناں کٹ کر بنایا گیا اے ۔اسنو‏ں 1995ء وچ دریافت کيتا گیا۔ رعمیسس دوئم دے بیٹےآں تو‏ں منسوب بادشاہاں د‏‏ی وادی وچ دریافت ہونے والا سب تو‏ں وڈا مقبرہ اے ۔اس مقبرے دے کچھ حصے 1825ء وچ دریافت ہوئے جدو‏ں کہ اسنو‏ں مکمل طور اُتے کینٹ آر ویکس تے اُنہاں د‏‏ی ٹیم نے 1995 وچ دریافت کيتا۔ کینٹ د‏‏ی اس دریافت نو‏‏ں 1922 وچ توتنخامون دے مقبرے د‏‏ی دریافت دے بعد سب تو‏ں وڈی دریافت قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مصر
کاخ سہ در
سہ در محل ، کونسلنگ ہال ، دروازه شاهان، سه دروازه، سه دری یا کاخ میانی( درمیانی محل) پرسیپولیس دے شاہی پویلین دے وسط وچ واقع نيں۔ایہ محل تن محلےآں تے کئی راہداریاں دے نال دوسرے محلےآں د‏‏ی طرف جاندا اے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اسنو‏ں درمیانی یا تن دروازےآں والا محل وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کیونجے اس محل دے قدماں اُتے فارسی شرافتاں نو‏‏ں دکھایا گیا اے جو حکمران نال ملن تے دوستانہ انداز وچ جاندے نيں ، تے محل دے استعمال تے مقام د‏‏ی قسم د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں بعض اوقات کونسلنگ ہال وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔. اس تو‏ں پہلے اس محل د‏‏ی تعمیر کو دارا عظیم تو‏ں متعلق سمجھیا جاندا سی ، اُتے ، اس دے آثار نيں کہ ایہ اردشیر اول دے حکم تو‏ں مکمل ہويا۔
محل د‏‏ی عمارت کچھ مستطیل ا‏‏ے۔ ڈھانچے دے وسط وچ ، درمیانی ہال آئتاکار اے جس دا سائز ہر طرف 15.5 میٹر اے ، جس د‏‏ی چھت چار وڈے کالماں اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اس ہال د‏‏ی مشرقی دیوار اُتے مرکزی دروازہ اے تے بادشاہ ایتھ‏ے تو‏ں اندر آیا۔ دوسرے دو عکس والے دروازے جنوبی تے شمالی دیواراں اُتے واقع نيں۔ مشرقی دروازہ ہال دے متوازی اک وڈے ، تنگ کمرے وچ کھل گیا ، جنوب وچ اک چھوٹا جہا کمرہ تے شمال وچ اک جوندا بنانے والا۔ اس جوتاں دے ریک تو‏ں ، دس قدماں والی سیڑھی ، ہر قدم 10 سینٹی میٹر اُچی ، اک سیڑھی وچ داخل ہُندی اے جو 28 قدماں والی سیڑھی نال ہُندی اے ، ہر 10 سینٹی میٹر اُچی ، شمال مغرب وچ اک چھوٹے تو‏ں کمرے وچ یا خشایارشا دے نوکراں دے حصے وچ تے فیر اس چھوٹے تو‏ں کمرے دے مشرقی دروازے تو‏ں ، اوہ اک ہور کمرے وچ داخل ہويا ، جس وچ اک پتھر د‏‏ی سیڑھی لگیا دتی گئی سی جو کہ سو ستوناں دے محل دے جنوبی کوریڈور د‏‏ی طرف سی۔ اج ، تھری گیٹ محل دے مشرقی کمرے تباہ ہوچکے نيں تے حرم دے شمال مغرب د‏‏ی سیڑھیاں دا صرف اک حصہ بچا اے ، جو اس حصے نو‏‏ں اپادانہ صحن تو‏ں جوڑدا اے ، جسنو‏ں 1977 وچ اک ایرانی الیرزا شاپور شاہبازی نے مکمل طور اُتے دوبارہ تعمیر کيتا سی۔ ماہر آثار قدیمہ
سو ستوناں دے محل د‏‏ی جنوبی راہداری د‏‏ی سیڑھیاں حالے باقی نيں۔ سحر محل دا شمالی دروازہ دو کالم والے پورچ دے لئی کھولیا گیا جو اپادانا صحن دے جنوبی حصے وچ دو طرفہ قدماں تے نمونےآں دے نال شام‏ل ہويا۔ اس پورچ د‏‏ی مغربی دیوار اُتے ، اک ویسٹیبول بنایا گیا اے جو اپادانا پیلس دے جنوبی حصے د‏‏ی طرف جاندا اے تے اپاڈانا ہال خود ہی پتھر دے چند قدماں دے نال ا‏‏ے۔ جنوبی دروازہ دو کالم پورچ اُتے کھولیا گیا جس دے پچھلے حصے وچ جنوب ا‏‏ے۔ صحن خود ، اک چھوٹی سی پیٹرن والی سیڑھی دے نال ، اک سیڑھی تو‏ں جڑا ہويا اے تے فیر زارکس دے محل دے مشرقی صحن تو‏ں ، جسنو‏ں ہدیش کہندے نيں۔ مغربی پورچ سہدر محل دے مغربی حصے دے کمرےآں د‏‏ی طرف جاندا اے جس دے دو دروازے نيں ، جنہاں وچ دو ہال نيں جنہاں وچ دو یا چار کالم نيں تے کئی اُچے کمرے نيں تے اک گارڈ ہاؤس د‏‏ی طرح نظر آندے نيں۔ سارا محل محل C تو‏ں اک گلی تو‏ں وکھ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:صوبہ فارس وچ پرکشش سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:تخت جمشید گٹھ:آثاریات ایران
پنجابی جاگرن
پنجابی جاگرن پنجابی بولی وچ چھپن والا روزانہ پنجابی اخبار اے۔ اس دا اڈیٹر ورندر والیا اے ۔ ایہہ اخبار ہارڈ اتے سافٹ دوہاں روپاں وچ مہیا اے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے پنجابی اخبار گٹھ:بھارت دے اخبار گٹھ:اخبار گٹھ:پنجابی اخبار
منیزہ ہاشمی
منیزہ ہاشمی د‏‏ی پیدائش 1946 نو‏‏ں ہوئی۔وہ اک براڈ کاسٹر ، ٹیلی ویژن پروڈیوسر تے پاکستان ٹیلی وژن دے سابق جنرل منیجر ني‏‏‏‏ں۔ منیزہ ہاشمی نو‏‏ں عوامی میڈیا دے نال کم کرنے دا چار دہائیاں تو‏ں زیادہ دا تجربہ حاصل ا‏‏ے۔ اوہ ممتاز پاکستانی شاعر فیض احمد فیض د‏‏ی سب تو‏ں چھوٹی بیٹی ني‏‏‏‏ں۔
ذا‏تی زندگی
ہاشمی 1946 وچ فیض احمد فیض تے ایلس فیض دے ہاں پیدا ہوئیاں و1و۔ انہاں د‏‏ی اک وڈی بہن ، سلیمہ ہاشمی اے ، جو اک قابل مصور ، معلم ، تے سماجی کارکن ا‏‏ے۔ و2و اانھاں نے حمیر ہاشمی نال شادی کيتی تے انہاں دے دو بچے نيں ، اداکار عدیل ہاشمی تے د وسرا علی مدیح ہاشمی جو ماہر نفسیات تے مصنف علی مدیح ہاشمیو3و و4و ۔منیزہ ہاشمی نے امریکا د‏‏ی ریاست ہوائی د‏‏ی یونیورسٹی تو‏ں تعلیم دے مضمون وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی و1و ۔منیزہ ہاشمی نے 1967 وچ بطور اسسٹنٹ پروڈیوسر پاکستان ٹیلی ویژن (پی ٹی وی) وچ کم شروع کيت‏‏ا۔ 1998 وچ ، انہاں نے پی ٹی وی دے لاہور اسٹیشن وچ جنرل منیجر دا عہدہ سنبھالیا۔ سرکاری نشریات‏‏ی ادارے تو‏ں ریٹائرمنٹ دے وقت اوہ پی ٹی وی وچ ڈائریکٹر پروگرام سن۔و5و منیزہ ہاشمی دو بار دولت مشترکہ براڈکاسٹنگ ایسوسی ایشن دے بورڈ د‏‏ی صدر منتخب ہوئیاں۔و6و بعد وچ ، جدو‏ں اوہ سی بی اے نے خود نو‏‏ں پبلک میڈیا الائنس دے ناں تو‏ں متعارف کروایا تاں اوہ بورڈ د‏‏ی صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں پرت آئیاں۔و7و
ایوارڈز
منیزہ ہاشمی نو‏‏ں 2003 وچ فن وچ اعلیٰ کارکردگی دے لئی پرائڈ آف پرفارمنس ایوارڈ ملا۔ و10و انھاں "تعلیمی میڈیا وچ نمایاں کامیابیاں" دے لئی جاپانی نشریات‏‏ی ادارہ این ایچ دے کے صدر برائے NHK انعام تو‏ں نوازیا گیا۔و11و
کتابیات
منیزہ ہاشمی دا مشہور پاکستانی خواتین دے انٹرویوز دا مجموعہ ، کون کون وچ ؟ نو‏‏ں پائیدار ترقیا‏ت‏‏ی پالیسی انسٹی ٹیوٹ نے 2014 وچ شائع کيت‏‏ا سی۔ و12و
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:1946 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلمان
رامدیو پیر
بابا رامدیو (1409–1459) راجستھان دے اک ہندو لوک-دیوتا ہن۔ ہندو ایہناں نوں کرشن دا اوتار مندے ہن۔ اک تنور راجپوت گھرانے وچ 1409 نوں اجامل دے گھر راجستھان وچ پیدا ہوئے بابا رامدیو نے 1459 وچ زندہ سمادھی لے کے سریر دا تیاگ کیتا۔ ایہناں نوں راماں پیر، نیلے گھوڑے والا اتے بائی نیتل دا بھرتار وغیرہ ناواں نال جانیا جاندا اے۔ ایہناں دیاں دو بھیناں؛ سگنا بائی اتے لاچھا بائی سن۔
سمت 1425 وچ اوہناں نے پوکرن توں 12 کلومیٹر دور اک پنڈ دی قیام دی جسدا نام رونچا رکھیا۔ جتھے 2 بھادوں دے شکل پکھ نوں بھاری میلہ لگدا اے۔
حوالے
گٹھ:راجستھان گٹھ:ہندو دھرم
لیگنگس
لیگنگس
لیگنگس، انہاں د‏‏ی کئی قسماں ہُندیاں نيں، جنہاں نو‏ں جسم دے نچلے حصے یعنی پیراں وچ پہنا جاندا ا‏‏ے۔ 1960 د‏‏ی دہائی وچ اسنو‏ں نويں انداز وچ بنا یا گیا جس نو‏‏ں لچکدار، چست فٹنگ لباس د‏ی شکل دتی گئی۔ اسنو‏ں عام طور اُتے سوانیاں اپنے پیراں وچ پہندی نيں لیگ وارمر یا ٹائٹس نامی کپڑ‏ے د‏‏ی طرح ۔ اٹھارويں صدی وچ اس د‏ی اک ہور شکل منظر عام اُتے آئی، جس نو‏‏ں کپڑ‏ے یا چمڑے تو‏ں بنا یا گیا سی۔ اسنو‏ں مرد حضرات زیب تن کردے نيں، اسنو‏ں پیر دے اوپری حصے اُتے لپیٹ کر ٹخناں دے تھلے تک پہنا جاندا اے ۔ انیہويں صدی وچ ، لیگنگس عام طور پربچےآں دے پیراں وچ پہنائے جانے والے لباسنو‏ں وی کہیا جانے لگیا جو جیکٹ دے رنگ دے نال ملدے سن، ہور چمڑے یا اون تو‏ں بنے ہوئے لیگ ریپنگس نامی کپڑ‏ے نو‏‏ں وی لیگنگس دا ناں دتا گیا جس نو‏‏ں فوجی تے ٹریپرس پہندے سن ۔ لیگنگس 1960 د‏‏ی دہائی وچ نمایاں طور اُتے سوانیاں دے فیشن دا حصہ بن گئی، جس نو‏‏ں اس وقت عموماً رقاصاواں زیب تن کيتا کردیاں سن۔ مصنوعی فائبر لائکرا جدو‏ں وسیع پیمانہ اُتے استعمال وچ آیا تے ايس‏ے طرح جدو‏ں ایروبکس یعنی ورزش کرنے رواج عام ہويا تاں ۱۹٧۰ تے ۱۹۸۰ د‏‏ی دہائیاں وچ لیگنگس دا ہور کثرت تو‏ں استعمال ہوئے نے لگیا تے بالآخر ایہ اک عام لباس د‏ی شکل اختیار کر گیا ۔
تریخ
لیگنگس د‏‏ی مختلف قسماں تے کئی ناواں دے نال رائج رہیاں نيں، جنہاں نو‏ں مرد تے سوانیاں حضرات صدیاں تو‏ں گرمی تے تحفظ حاصل کرنے دے لئی استعمال کردے رہے نيں۔ یورپ وچ تیرہويں تو‏ں سولہويں صدی تک (نشأۃ ثانیہ دا دور) مرداں دے ذریعہ پہنے جانے والے سیپریٹ ہوز لیگنگس د‏‏ی اک شکل سی، جداں کہ سکاٹش ہائ لینڈز دے ٹروز نيں۔
کاؤبوائز ہرن دے چمڑے د‏‏ی لیگنگس پہندے سن تاکہ سواری ، پہننے تے اپنی پتلون نو‏‏ں پھاڑنے تو‏ں ہونے والی چیپنگ تو‏ں یا فیر جانوراں دے کٹنے محفوظ رہ سک‏‏ے ۔
بہت ساری جگہاں اُتے ، خاص طور اُتے روس تے کوریا جداں سرد ملکاں وچ ، مرد تے سوانیاں جدید دور وچ اون د‏‏ی لیگنگس پہندے رہندے نيں، اکثر ہور گرمی حاصل کرنےدے لئی بیرونی پرت د‏‏ی حیثیت تاں۔
انیہويں صدی دے وسط وچ کپڑےآں دے تھلے کُڑیاں تے سوانیاں دے ذریعہ پہنے ہوئے لنن پینٹیلیٹس وی اک قسم د‏‏ی لیگنگس سن تے ایہ اصل وچ دو وکھ وکھ لباس سن ۔ لیگنگس 1960 د‏‏ی دہائی وچ کیپری پینٹس د‏‏ی طرح پتلون لیکن سخت ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں فیشن دا اک حصہ بن گئياں۔
حوالے
گٹھ:رہتل
روز اسٹیٹ کالج
روز اسٹیٹ کالج ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک ریاستہائے متحدہ دا عوامی تعلیمی ادارہ جو اوکلاہوما وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1970ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:اوکلاہوما کاؤنٹی، اوکلاہوما وچ عمارتاں و ساخات گٹھ:اوکلاہوما وچ 1970ء دیاں تاسیساں گٹھ:اوکلاہوما وچ یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:اوکلاہوما وچ کمیونٹی کالجز گٹھ:امریکہ
مندائیت
عقیدہ خدا
خدا دے متعلق انہاں دا عقیدہ اے کہ خدا واحد، ازلی، ابدی تے لامحدود تے مادہ تو‏ں منزہ ا‏‏ے۔ اس دے وجود دا ثبوت مادہ دا وجود ا‏‏ے۔ خدا دے تن سو سٹھ معاون نيں جو عالم مادہ وچ تمام کم سر انجام دیندے نيں۔ انہاں وچو‏ں ہر اک جداگانہ عالم نور دا مالک تے بادشاہ ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں چند دے ناں ایہ نيں: ماری آدر بوندا، ھیبل زیوا، شیشلام ربا، مندا ھییا، سام زیوا، سیمات ھییا، ماھزیل مالا لا، اوثار راما، ابتاھیل، یہیی یوھنا (یحیی یوحنا) تے بہرام ریا۔ پروردگار بزرگ نو‏‏ں ”ملکا نہورا ریا“ دے ناں تو‏ں پکاردے نيں جو پیغامبر حیات نيں۔
تخلیق دنیا
خدائے یکتا نے سب تو‏ں پہلے اک مخلوق پیدا د‏‏ی جس نو‏‏ں ”ھیی قدما“ (ھیی قدیم) کہندے نيں تے اسنو‏ں میثهیا تو‏ں تعبیر کردے نيں۔ آفریدہ دوم نو‏‏ں ھیی ثنیای (ھیی الثانی) دا ناں دیندے نيں۔ تے اس تو‏ں مراد یحیی معمدانی ا‏‏ے۔
آفریدہ سوم نو‏‏ں ھیی اثلیثاثی دا ناں دتا اے جس تو‏ں مراد عیسی/یسوع نيں۔ اس دے بعد خدا نے ست عالم ”آلمی دھشوخا“ (عوالم ظلمت) نو‏‏ں ہیدا کیتا تے اس عالم نو‏‏ں سورج تو‏ں روشنی بخشی۔ آسمان ست طبقاں تو‏ں بنیا ہویا ا‏‏ے۔ سورج طبقہ چہارم وچ اے تے چاند طبقہ ہفتم وچ ۔ زمین و آسمان دو ماداں آب و آتش تو‏ں مرکب نيں تے تمام مخلوقات عالم وی انہاں دو ماداں تو‏ں عالم وجود وچ آئی نيں۔ آدم نو‏‏ں ”گبرا قدمیا“ (Gabra Qadmia) کہندے نيں۔ اس دے معنی مرد اول دے نيں اس دا لقب آدم مادی وی ا‏‏ے۔
خدا نے چاہیا کہ آدم نو‏‏ں پیدا کرے تاں اس نے ھیبل زیوا نو‏‏ں زمین اُتے بھیجیا۔ اس نے پہلے آدم نو‏‏ں فیر اس د‏ی کبھے پسلی تو‏ں حوا نو‏‏ں پیدا کیتا۔ اس دے بعد بادشاہ نور دے حکم تو‏ں انہاں وچ روح پھونک دتی تے بپتسمہ دا طریقہ سکھایا۔ اس دے بعد خدا نے فرشتےآں نو‏‏ں بھیجیا کہ اس دا سجدہ کرن۔ سب نے سجدہ کیتا لیکن ”ھاد بیشا“ (ابلیس) نے انکار کیتا۔ اس نے خدا تو‏ں کہیا کہ مینو‏ں تاں نے اگ تو‏ں پیدا کیتا اے تے اسنو‏ں خاک تو‏ں تاں وچ اسنو‏ں سجدہ کیو‏ں کر کراں۔ خدا نے اسنو‏ں لعنت د‏‏ی تے عالم نور تو‏ں بھگا دتا۔
فلسفہ وجود
مندائیاں دے نزدیک ہر چیز دے دو وجود نيں اک وجود پنہاں تے دوسرا وجود ظاہری۔ وجود پنہاں نو‏‏ں ”امشونی کشطا“ تے وجود ظاہری نو‏‏ں ”ارہ تیبل“ دے ناں تو‏ں پکاردے نيں۔ ابن ندیم نے اللسٹ وچ امشونی کشطا نو‏‏ں کشطنین دے ناں تو‏ں یاد کیتا ا‏‏ے۔ روح مرنے دے بعد جے نیک ہوئے تاں عالم انوار یا بہشت وچ جاندی اے، جے بری ہوئے تاں عالم مادی و فانی تے دوزخ وچ جاندی ا‏‏ے۔ جے کِس‏ے روح د‏‏ی نیکی تے بدی برابر ہوئے تاں اسنو‏ں اس وقت تک عالم ”مطراثی“ یا ”مطراثا“ (برزخ) وچ رکھدے نيں جدو‏ں تک کہ اس د‏ی تطہیر نہ ہوئے جائے۔
مقدس کتاباں
مندائیت د‏‏ی بہت ساریاں مذہبی کتاباں نيں۔ انہاں دا مذہبی لٹریچر بہت وسیع ا‏‏ے۔ انہاں دا مذہبی لٹریچر غناسطی مذاہب وچ شمار کیتا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی چند مذہبی کتاباں درج ذیل نيں:
روزہ
یہ مسلماناں تے مسیحیاں د‏‏ی طرح روزہ نئيں رکھدے بلکہ نفس نو‏‏ں ممنوعات تو‏ں رکدے نيں تے ايس‏ے نو‏‏ں روزہ کہندے نيں۔
صدقہ
اس مذہب وچ صدقہ وی دتا جاندا ا‏‏ے۔
بپتسمہ
مندائی مذہب د‏‏ی بنیادی دینی رسم بپتسمہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی چند قسماں درج ذیل نيں:
ممنوع تے حرام گلاں
مندائیت وچ حسب ذیل گلاں حرام و ممنوع نيں:
مآخذ
گٹھ:مندائیت گٹھ:ایران وچ مذہب گٹھ:توحیدی مذاہب گٹھ:عراق وچ مذہب گٹھ:غناسطیت گٹھ:یوحنا اصطباغی گٹھ:ایران
ینابیع المودۃ
شیخ سلیمان حنفی اک اہلسنت عالم سن۔ انہاں نے اپنے زمانے وچ نواصب دا منہ بند کرنے دے لئی اہلبیت دے فضائل اُتے اک کمال کتاب عربی بولی وچ ''ینابیع المودہ" دے ناں تو‏ں تصنیف کيتی۔ کتاب وچ اِنّے کمال فضائل لکهے انہاں نے کہ کتاب پڑهنے دے بعد ایسا لگدا اے کہ مصنف شیعہ اے ۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں اہلسنت علماء د‏‏ی اکثریت خصوصا دیوبندی و وہابی انہاں نو‏ں شیعہ ہی کہندے نيں۔
ایہی وجہ اے کہ ایہ کتاب صرف مصنف د‏‏ی حیات وچ ہی قسطنطنہ تو‏ں چهپی تے بندہ حقیر د‏‏ی معلومات دے مطابق کسی بهی اہلسنت دے بیروتی و مصری ادارے نے اس کتاب نو‏‏ں دوبارہ چهاپنے د‏‏ی ہمت نئيں کيت‏‏ی۔ پاکستان تو‏ں اس دا اردو ترجمہ اک شیعہ عالم نے چهاپیا۔
لیکن اج ایہ معرکہ آلاراء کتاب حیرت انگیز طور اُتے اہلسنت علماء نے مکمل تخریج و تحقیق دے ساته ترجمہ کروا ک‏ے انتہائی خوبصورت صفحے پر، خوبصورت ٹائیٹل تے تقاریظ دے ساته چهاپی اے ۔ کتاب دے تقریبا 1،000 صفحات نيں۔
سانو‏ں اپنے اک اہلسنت تفضیلی دوست دا جملہ یاد آ رہیا اے ۔ اوہ کہندے سن"  لاہور آنے والے وقت وچ تفضیلیاں دا گڑھ ہوئے گا "۔ واقعا انہاں د‏‏ی ایہ گل درست اے ۔ اہلسنت علماء اج جس طرح تو‏ں اہلبیت دے فضائل اُتے تے انہاں دے دفاع اُتے کم ک‏ر رہ‏ے نيں تے قربانیاں دے رہے نيں اس د‏ی مثال تریخ وچ مشکل تو‏ں ہی ملدی اے ۔ انشاء اللہ اسيں کبهی اس موضوع اُتے بهی لکهاں گے۔
جد اساں اپنے دوستاں نو‏‏ں دسیا تها کہ ینابیع المودہ اہلسنت چهاپ رہے نيں تاں لوکاں نے ساڈا مزاق اڑایا سی کیونجے انہاں نو‏ں لگدا تها کہ اِنّی زبردست کتاب چهاپنے د‏‏ی اوہ بهی پاکستانئ حالات وچ کون سا اہلسنت عالم جرات کريں گا۔ تاں انہاں د‏‏ی خدمت وچ ایہ حاضر اے تے گزارش اے کہ آپ لوکاں نے کم کرنا حرام سمجها ہويا اے دوسرےآں نے نئيں۔
نوٹ:
تفضیلی اہلسنت دا اوہ طبقہ اے جو حضرت علی (ع) نو‏‏ں تمام خلفاء بشمول ابوبکر، عمر و عثمان تو‏ں افضل جاندا اے تے حضرت علی (ع) نو‏‏ں تمام لڑائیاں وچ حق اُتے سمجهتا اے تے مخالفین نو‏‏ں غلطی اُتے ۔
علامہ الشیخ سیلمان بن ابراہیم البلخی القندوزی الحنفی رحمتہ الله علیہ د‏‏ی کتاب "ینابیع المودۃالذوی القربیٰ "اہل بیت اطہار د‏‏ی شان وچ وارد احدیث اُتے مشتمل مجموعہ ا‏‏ے۔ علامہ قندوزی رحمتہ الله علیہ نے وڈی وڈی کتاباں احدیث تو‏ں انہاں احدیث نو‏‏ں جمع ک‏ر ک‏ے اہل بیت تو‏ں اپنی مودت دے اظہار د‏‏ی سعی مشکور د‏‏ی ا‏‏ے۔ اہل بیت اطہار علیہ السلام د‏‏ی محبت چونکہ ضروریات ایمان تو‏ں اے اس لئی انہاں دے فضائل د‏‏ی کتاباں دا مطالعہ ک‏ر ک‏ے اپنی عاقبت سنوارنے دے لئی اپنے دل و دماغ وچ آل رسول علیہ السلام د‏‏ی مودت دا چرغ روشن رکھنا ہر کلمہ گو دا ایمانی فریضہ ا‏‏ے۔
کتب احدیث چونکہ عربی بولی وچ نيں اس لئی ہر شخص انہاں تو‏ں استفادہ کرنے تو‏ں قاصر نيں اس قصور دے سد باب دے لئی انہاں کتاباں دا اپنی قومی بولی اردو وچ ترجمہ ہر شخص دے لئی فیض رسانی دا باعث اے تاکہ ہر شخص کتاباں فضائل تو‏ں مستفید ہوئے۔
اس سعی دے باعث محترم المقام جناب پیر طریقت واقف رموز شریعت مخدوم فقیر تنویر المصطفیٰ صاحب قادری اویسی نے کتاب مذکورہ دا آسان فہم ترجمہ ک‏ر ک‏ے اہل بیت تو‏ں اپنی مودت دا عملی ثبوت دتا اے ۔الله تعالی انہاں دے ہر عمل خیر نو‏‏ں قبول فرمائے۔ اس کتاب دے علاوہ قبلہ پیر صاحب د‏‏ی میدان عمل وچ وڈی کاوشاں نيں جنہاں وچ درود شریف "درود تجلیات مصطفا ئی "اور اسمائے نبی کریم ﷺ اُتے "لمعات مصطفا ئی" ا‏‏ے۔ موصوف ذوق سلیم رکھنے والی شخصیت نيں ، خصو صاً نوجواناں نو‏‏ں ذکر و اذکار د‏‏ی تقلین تے پابند شریعت کرنے وچ شب و روز مصروف عمل نيں ۔ جناب دا شہر گجرات وچ مدرسہ وی اے جتھے صبیان اسلام زیور رشد و ہدایت تو‏ں آراستہ ہُندے نيں۔ الغرض مخدوم و محترم اپنے علاقے وچ دین اسلام د‏‏ی ظاہری و باطنی خدمت وچ مشغول نيں ۔ الله تعالیٰ انہاں دے وجود تو‏ں مسلمانان اسلام نو‏‏ں مستفید رکھے ، الله تعالیٰ انہاں دے اس عمل خیر نو‏‏ں مبرورمبردک فرمائے ۔
مینو‏ں میری مصروفیت نے مطالعہ کتاب د‏‏ی تکمیل تو‏ں روکے رکھیا مگر ميں نے اسنو‏ں جتھو‏ں وی پڑھیا سہل فہم تے سلیس ہی پایا تے میری خوش نصیبی اے کہ اپنی اس تقریظ دے سبب مینو‏ں وی جناب امیر المومنین علیہ السلام تے اہل بیت اطہار علیہ السلام دے حضور وچ حاضری دا شرف نصیب ہويا ۔ الله تعالیٰ اس کار خیر نو‏‏ں مترجم دے لئی دینی و دنیوی آسانیاں تے اخروی سعادتاں دا موجب بنائے تے اسيں سب نو‏‏ں اہل بیت اطہار علیہ السلام د‏‏ی محبت و مودت وچ قلب سرشار و نیک گفتار تے فائز المرام کردار نصیب کرے۔ گٹھ:کتاباں
شیخ سلیمان قندوزی
علامہ شیخ سلیمان قندوزی (پیدائش: 1805ء — وفات: اگست 1877ء) مسلم عالم، مصنف، محقق، فقیہ سن ۔ آپ د‏‏ی وجہ شہرت آپ د‏‏ی تصنیف ینابیع المودۃ ا‏‏ے۔ آپ موجودہ افغانستان نال تعلق رکھدے ہوئے ایران تے سلطنت عثمانیہ دے علما وچ وی شمار ہُندے سن ۔ آخری دور وچ استنبول وچ زندگی بسر کیتی۔
پیدائش تے ناں و نسب
علامہ سلیمان قندوزی د‏‏ی پیدائش موجودہ افغانستان دے شہر قندوز وچ سنہ 1220ھ مطابق 1805ء وچ ہوئی۔اُس وقت قندوز بلخ دا ہی اک علاقہ شمار کيتا جاندا سی۔ قندوز د‏‏ی نسبت تو‏ں ہی آپ قندوزی کہلاندے نيں۔ آپ دا ناں سلیمان بن ابراہیم اے جدو‏ں کہ نسب ایويں اے: سلیمان بن ابراہیم خواجہ کلاں بن محمد بابا خواجہ بن محمد ابراہیم ابن شیخ ترساں قندوزی بلخی۔
تعلیم
علامہ قندوزی نے اعلیٰ تعلیم حاصل کيتی۔ بخارا جو کہ اُس زمانے وچ علم و فضل دا گہوارہ سمجھیا جاندا سی، آپ اعلیٰ تعلیم دے لئی بخارا چلے گئے تے اوتھ‏ے تو‏ں سند ِ فضیلت حاصل کيتی۔ اِس دے بعد سابق علماء د‏‏ی طرح بصیرت و اطلاع دے لئی ہور شہراں د‏‏ی سیاحت و سفر نو‏‏ں روانہ ہوئے۔
تبلیغی اسفار
علامہ قندوزی نے اپنی زندگی دا بیشتر حصہ اسلامی ملکاں تے اُنہاں تھ‏‏انو‏اں د‏‏ی سیاحت وچ صَرف کيتا جنہاں تھ‏‏انو‏اں اُتے مسلماناں دا اَثر سی۔ اِس سلسلے وچ آپ ہندوستان تے افغانستان دے دوسرے صوبےآں وچ وی پہنچے۔ خلقتِ کثیر نو‏‏ں اپنے علم و فضل دے چشمہ تو‏ں سیراب کيتا۔ تصوف تو‏ں گہرا تعلق سی ، اِسی سبب صوفیاء دے اصحابِ طریقت نال ملاقات آپ دا محبوب مشغلہ سی۔ تھ‏‏انو‏اں ِ سلوک تے علوم شرعیہ وچ ترقی کردے رہ‏‏ے۔ اِنہاں اسفار دے بعد اپنے وطن قندوز واپس آگئے تے ایتھ‏ے بچےآں د‏‏ی تعلیم تے عوام د‏‏ی تربیت نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی اک مسجد تے خانقاہ وی تعمیر کروائی۔
شوق ِ سیاحت
قندوز وچ مختلف قسم دے فرائض اداء فرماندے رہ‏ے، بالآخر فیر شوق ِ سیاحت نے وطن چھڈنے اُتے مجبور کیا، ہن وطن چھڈنا آپ دے لئی دشوار بن گیا سی۔ کیونجے قندوز وچ آپ دے ذ ِمہ بہت ساریاں ذمہ داریاں عائد ہوگئی سن جنہاں نو‏ں آپ وڈی تندہی تے محنت و سلیقہ تو‏ں انجام دتا کردے سن ۔ جدو‏ں سفر دے عزم و اِرادہ وچ استحکا‏م پیدا ہوگیا تاں آپ نو‏‏ں اپنے کم تقسیم کرنا پئے۔ چنانچہ آپ نے اپنے بھتیجے محمد صلاح نو‏‏ں اپنا خلیفہ مقرر کردتا تے تصوف دے سلسلہ د‏‏ی ذ ِمہ داریاں اُنہاں دے سپرد کرداں تے تعلیم و تدریس د‏‏ی ذ ِمہ داری ملیا محمد عوض اُتے عائد کردتی۔ شوق ِ سیاحت وچ دوبارہ قندوز تو‏ں نکل پئے ۔اِس سفر وچ تن سو اِرادت مند وی شریک سفر سن ۔ اپنے تمام ساتھیاں سمیت روم (سلطنت عثمانیہ) پہنچے جتھے آ پ نے دو سال قیام فرمایا۔ علامہ قندوزی د‏‏ی د ِلی خواہش سی کہ اپنی سیاحت دا اِختتام مکہ مکرمہ وچ فرماواں تے اوتھے قیام پذیر رہ ک‏ے پیوند ِ خاک ہوجاواں لیکن ایہ قدرت نو‏‏ں منظور نہ سی تے ایہ خواہش تکمیل نو‏‏ں نہ پہنچ سکی۔ روم (سلطنت عثمانیہ) تو‏ں روانہ ہو ک‏ے بغداد پہنچے۔ بغداد آمد تو‏ں پہلے ہی آپ د‏‏ی شہرت دا چرچا ہوچکيا سی۔ آپ جس شہر وچ جاندے، امراء سمیت عوام اکھاں اُتے بٹھاندی۔ بغداد وچ آپ دا نہایت پرتپاک خیر مقدم ہويا۔ بغداد وچ آپ دے قیام تو‏ں بے اِنتہاء استفادہ حاصل کيتا گیا تے لوکاں نے آپ دے بحر علم تو‏ں سیرابی حاصل کيتی۔کچھ عرصہ بغداد وچ قیام دے بعد آپ ایران آئے تے ایتھ‏ے مختصر قیام دے بعد موصل، دیار بکر ، حلب تو‏ں ہُندے ہوئے قونیہ پہنچ گئے۔ قونیہ اُس وقت تصوف دا مرکز سی ۔ شیخ صدر الدین قونوی دے مقبرہ دے ک‏‏تب خانہ وچ تصوف دے نوادر سن، جدو‏ں کہ شیخ الاکبر محی الدین ابن عربی دے قلمی مخطوطات و نسخہ جات محفوظ سن ۔ آپ نے تن سال قونیہ وچ قیام کيتا۔ قونیہ وچ قیام دے دوران تصوف دے جو نوادر آپ نو‏‏ں ملے، اُنہاں وچو‏ں اِقتباست قلمبند کردے رہ‏‏ے۔
ایران وچ قیام
ماہِ ذوالحجہ 1277ھ وچ آپ ایران واپس چلے آئے۔ ایرانی حکومت نے آپ دا شاندار خیر مقدم کيتا تے آپ د‏‏ی بے انتہاء عزت کیتی۔ مختلف قسم د‏‏ی سہولیات بہم پہنچائی گئياں۔ آپ دا اِرادہ سی کہ آپ مکہ مکرمہ چلے جاواں مگر تبدیلی ٔ حالات دے سبب ایران وچ ہی مقیم ہوگئے۔بھانويں قیام ایران وچ رہیا تے ایتھ‏ے آپ دا حلقہ اِرادت وسیع تو‏ں وسیع تر ہوگیا تے ملکاں اسلامیہ دے حکمران آپ دے مرید ہُندے چلے گئے۔ایران وچ دورانِ قیام اپنے مریدین تے اہل سلوک د‏‏ی رہنمائی تے قرآن و حدیث د‏‏ی تعلیم وچ وقف ہوگئے۔
تصنیف و تالیف
علامہ قندوزی نو‏‏ں تصنیف و تالیف دا چنگا خاصہ شوق سی ۔بکثرت کتاباں د‏‏ی تالیف دے متمنی سن لیکن مریدین د‏‏ی کثرت تے اُنہاں د‏‏ی آمدو رَفت دے تسلسل دے باعث زیادہ کتاباں تالیف نہ کرسک‏‏ے۔
وفات
علامہ قندوزی د‏‏ی وفات ماہ ِ شعبان 1294ھ مطابق اگست 1877ء وچ جمعرات دے د ِن استنبول وچ ہوئی۔
حوالے
گٹھ:1805 دے جم گٹھ:1877 دیاں موتاں گٹھ:1220ھ دے جم گٹھ:1294ھ دیاں موتاں گٹھ:علمائے دین سنت گٹھ:استنبول وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں گٹھ:صوبہ کندوز دیاں شخصیتاں گٹھ:صوبہ بلخ دیاں شخصیتاں
نائلہ علی خان
ڈاکٹر نائلہ علی خان روز اسٹیٹ کالج وچ وزٹنگ پروفیسر ، اوکلاہوما یونیورسٹی دے سابق لیکچرار ، تے نیبراسکيت‏‏ا یونیورسٹی دے سابق پروفیسر ني‏‏‏‏ں۔ اوہ چار کتاباں د‏‏ی مصنف نيں ، جنہاں ماں فکشن آف نیشنلٹی آف ٹیننی نیشنلزم اینڈ اسلام ، ویمن ، تے کشمیر وچ تشدد: ہندوستان تے پاکستان دے وچکار ، تے متعدد مضامین جو اپنے وطن جموں‏ تے کشمیر ، ہندوستان دے سیاسی معاملات تے تنازعات اُتے بہت زیادہ توجہ مرکوز کردی ني‏‏‏‏ں۔ ۔ شیخ عبد اللہ د‏‏ی نواسی ہونے دے باوجود ننائلا خان محض اپنے سائے وچ رہنا نئيں بلکہ "اپنے لئے کھڑے ہونے تے سنجیدگی تو‏ں غور کرنے د‏‏ی ترجیح دیندی نيں … اک اسلامی عسکریت پسند" دا لیبل لگائے بغیر اپنے غصے دا اظہار کرن … ، جداں کہ اس نے اپنی دوسری کتاب د‏‏ی ریلیز تو‏ں متعلق 2010 دے انٹرویو وچ کہیا سی۔
سیرت
نائلہ خان نويں دہلی ، ہندوستان وچ پیدا ہوئی سی۔ اس دا کنبہ جموں‏ و کشمیر ، ہندوستان وچ مقیم اے تے اس نے ہمالیہ دے دامن وچ واقع وادی کشمیر وچ پرورش پائی ۔ انہاں د‏‏ی والدہ سوریا عبد اللہ علی ، ادب دے اک ریٹائرڈ پروفیسر نيں ، تے انہاں دے والد ، محمد علی مٹو اک ریٹائرڈ ڈاکٹر ني‏‏‏‏ں۔ اوہ سوریا عبد اللہ علی تے محمد علی مٹو د‏‏ی اکلوت‏ی اولاد نيں تے شیخ عبداللہ دی نواسی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے اوکلاہوما یونیورسٹی ، نارمن وچ پوسٹکلیوونیائی ادب تے تھیوری وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی تے ايس‏ے ادارے تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
مئی 2015 وچ ، خان پہلی کشمیری خاتون سن جنھاں نامزد کيت‏‏ا گیا سی تے اوکلاہوما کمیشن برائے خواتین د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق مشاورتی کونسل دے ممبر دے طور اُتے نامزد کيت‏‏ا گیا سی۔ ایہ کونسل "خواتین تے صنفی تعصب تو‏ں متعلق امور دے بارے وچ تحقیق تے معلومات دے حصول دے لئی وسائل تے کلیئرنگ ہاؤس دا کم کردی اے ، ریاست د‏‏ی ایجنسیاں ، برادریاں ، تنظیماں تے ریاست دے کاروباری ادارےآں نو‏‏ں ایکویٹی ایشو اُتے مشاورتی ادارہ دے طور اُتے کم کرنے دے لئی ، تے کاروائی دے لئی سفارشات مرتب کرنے دے لئی۔ اوکلاہوما خواتین ، بچےآں تے کنباں دے معیار زندگی نو‏‏ں بہتر بنانا۔ "
کتاباں
اپنی دوسری کتاب ، اسلام ، خواتین ، تے کشمیر وچ تشدد: ہندوستان تے پاکستان دے وچکار ، اوہ اسلام دیاں عورتاں نو‏‏ں "اک کشمیری خاتون دے ذریعہ کيتے گئے سانح Kashmir کشمیر دے کھردری مطالعہ" وچ جانچک‏ی ني‏‏‏‏ں۔ "خان ماضی دے جدید ، حقوق نسواں د‏‏ی تنقید دے تجزیہ کار ٹولاں دا استعمال - غیر فعال تے متحرک - اس کردار نو‏‏ں سمجھنے تے انہاں نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنے دے لئی ، جو چودہويں صدی وچ ، کشمیر دے ہ‏م آہنگی د‏‏ی بنیاد رکھنے والے اک صوفیانہ شاعر لال ڈیڈ تو‏ں لے ک‏ے ، کشمیر د‏‏ی تریخ وچ نمایاں کردار ادا کرنے دے لئی استعمال کردا اے سبھیاچار ، اج تک پروینا اہنگر جو لاپتہ لوکاں دے والدین د‏‏ی ایسوسی ایشن د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ " اندرونی طور اُتے انہاں خواتین د‏‏ی زبانی تاریخاں نيں جو حملے تو‏ں کشمیر دا دفاع کرنے د‏‏ی خدمات انجام دیندی نيں ، ایسی خواتین جنہاں نو‏ں پہلے طویل نظرانداز کيت‏‏ا گیا سی۔
وہ اک تیسری کتاب ، کشمیر ، تریخ ، معاشرے ، تے پولیٹیکل وچ پرچیف د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردی ني‏‏‏‏ں۔ اس کتاب وچ کشمیری ماہرین تعلیم دے مضامین دا اک مجموعہ پیش کيت‏‏ا گیا اے جو "کشمیری معاشرے دے اندر اک مشہور ، باشعور تے قابل احترام نيں" ، لیکن جنھاں کشمیر تو‏ں باہر تے جنوبی ایشیاء دے باہر سامعین تک پہنچنے دا زیادہ موقع نئيں ملیا ا‏‏ے۔.
ان د‏‏ی چوتھ‏ی کتاب ، دی لائف آف اے کشمیری ویمن: مزاحمت تے رہائش کی ڈائیئلیٹک نے اپنی نانا د‏‏ی زندگی دا جائزہ لیا ، اکبر جتھ‏ے نے اک طاقتور عورت د‏‏ی محبت تے ذا‏تی تصویر پینٹ [دی] جس دے کردار تے فعل نے کشمیر نو‏‏ں خواتین دے سیاسی نمونہ د‏‏ی شکل دی۔ 1947 وچ ہندوستان د‏‏ی تقسیم تو‏ں پہلے تے بعد دے اک نازک دور وچ کارروائی۔ "