cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تیموری سلطنت
16ویں صدی عیسوی ج تیموری شہزادے ، وادی فرغانہ دے حکمران بابر نے ہندستان تے حملہ کیتا تے مغلیہ سلطنت دی بنیاد رکھی ۔ جس دی حکومت برصغیر دے تقریبا سارے علاقےآں تے سی تے اورنگزیب دی موت دے بعد 18ویں صدی ج زوال ول ٹری تے آخرکار جنگ آزادی 1857ء دے مگروں برطانوی راج نے اسدا خاتمہ کر دتا ۔
امیر تیمور دی تیموری سلطنت
اس سلطنت دا بانی امیر تیمور سی ، جس دا چنگیز خان دے خاندان نال قریبی تعلق سی ۔
ابتدا
تیموریاں دا تعلق منگول خانہ بدوش وفاق یاں قبیلے برلاس نال چ ، جہڑا چنگیز خان دی فوج دا اک حصہ سی ۔ منگولاں دی وسطی ایشیا دی فتح دے مگروں برلاس ترکستان چ آباد ہو گئے (جہڑا فیر مغلستان وی کہلان لگا ) جہڑے مقامی ترک آبادی چ رل مل گئے ۔ امیر تیمور دے اقتدار ویلے برلاس اپنے رہن سہن تے بولی چ مکمل طور تے ترک بن گئے سن ۔ اس دے نال ، اسلام قبول کر کے وسطی ایشیائی ترکاں تے منگولاں نے ایرانی فارسی ادبی تے اعلی ثقافتی رہتل وی اپنا لئی ، جہڑی وسطی ایشیا چ اسلام دے ابتدائی دور توں ای غالب سی ۔ فارسی تہذیب راہیں تیموری اشرافیہ نے فارسی اسلامی تہذیت تے درباری ثقافت نوں اپنا لیا ۔
امیر تیمور
تفصیلی مضمون دے لئی ویکھو امیر تیمور
اس سلطنت دا بانی امیر تیمور سی جس دا چنگیز خان دے خاندان تو‏ں قریبی تعلق سی۔ اوہ دریائے جیحاں دے شمالی کنارے اُتے واقع شہر سبز وچ 1336ء وچ پیدا ہويا۔ اوہ اک چنگا سپاہی تے بے مثل سپہ سالار سی۔ اوہ ترکستان تے موجودہ افغانستان دے وڈے حصے اُتے قابض ہونے دے بعد 1366ء وچ بلخ وچ تخت نشین ہويا۔
بلخ وچ تخت نشین ہونے دے بعد تیمور نے انہاں تمام علاقےآں تے ملکاں اُتے قبضہ کرنا اپنا حق تے مقصد قرار دتا جنہاں اُتے چنگیز خان د‏‏ی اولاد حکومت کردی سی۔ اس غرض تو‏ں اس نے فتوحات تے لشکر کشی دے ایداں دے سلسلے دا آغاز کيتا جو اس د‏ی موت تک پورے 37 سال جاری رہیا۔ تیمور دے ابتدائی چند سال چغتائی سلطنت دے باقی ماندہ حصےآں اُتے قبضہ کرنے وچ صرف ہوئے گئے۔ اگلے چند سالاں وچ اس نے کاشغر، خوارزم، خراسان، ہرات، نیشاپور، قندھار تے سیستان فتح ک‏ر ليا۔ 1386ء وچ اس نے ایران د‏‏ی مہم دا آغاز کيتا جو "یورش سہ سالہ" کہلاندی اے تے اس مہم دے دوران ماژندران تے آذربائجان تک پورے شمالی ایران اُتے قابض ہوئے گیا۔ اس مہم دے دوران اس نے گرجستان اُتے وی قبضہ کيتا۔
1391ء وچ تیمور نے سیر اوردہ یعنی خاندان سرائے دے خان تختمش دے خلاف لشکر کشی د‏‏ی تے دریائے قندزجہ دے کنارے موجودہ سمارہ دے نیڑے 18 اپریل نو‏‏ں اسنو‏ں نو‏‏ں اک خونریز جنگ وچ شکست دتی۔
روس د‏‏ی مہم تو‏ں واپسی دے بعد تیمور نے 1392ء وچ ایران وچ نويں لشکر کشی دا آغاز کيتا جو "یورش پنج سالہ" کہلاندی ا‏‏ے۔ اس مہم دے دوران اس نے ہمدان، اصفہان تے شیراز فتح کيتا۔ آل مظفر د‏‏ی حکومت دا خاتمہ کيتا تے بغداد تے عراق تو‏ں احمد جلائر نو‏‏ں بے دخل کيتا۔ اس طرح اوہ پورے ایران تے عراق اُتے قابض ہوئے گیا۔ تیمور ایران د‏‏ی مہم تو‏ں فارغ ہوک‏ے حالے تبریز واپس ہی آیا سی کہ اسنو‏ں اطلاع ملی کہ تختمش نے دربند دے راستے اُتے حملہ کر دتا ا‏‏ے۔ تیمور نے دریائے تیرک دے کنارے 18 اپریل 1395ء نو‏‏ں تختمش نو‏‏ں اک ہور شکست فاش دی۔ اس دے بعد تیمور نے پیش قدمی کرکے سیر اوردہ دے راجگڑھ سرائے نو‏‏ں تباہ و برباد کر دتا تے اس د‏ی اِٹ تو‏ں اِٹ بجادی۔ اس مہم دے دوران تیمور استراخان، ماسکو، کیف تے کریمیا دے شہراں نو‏‏ں فتح کردا تے تباہی پھیلاندا ہويا براستہ قفقاز، گرجستان تے تبریز 798ھ وچ سمرقند واپس آگیا۔
1398ء وچ تیمور ہندوستان نو‏‏ں فتح کرنے دے ارادے تو‏ں روانہ ہويا۔ ملتان تے دیپالپور تو‏ں ہُندا ہويا دسمبر 1398ء وچ دہلی فتح ک‏ر ليا۔ اگلے سال اس نے شام فتح ک‏ر ليا۔
1402ء وچ تیمور نے عثمانی سلطان بایزید یلدرم نو‏‏ں جنگ انقرہ نو‏‏ں شکست فاش دتی تے سمرقند واپس آنے دے بعد چین اُتے حملے د‏‏ی تیاریاں شروع کر دتیاں۔ اُتے اس سفر دے دوران اوہ بیمار پے گیا تے 18 فروری 1405ء نو‏‏ں انتقال کر گیا۔
تالناخ
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کراسنویارسک کرائی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2002ء دی لوک گنتی مطابق 58,654 اے ۔ 2005ء چ اسنوں نورلسک شہر چ شامل کردتا گیا ۔
تیموری سلطنت
امیر تیمور
تیمور دے بعد اس دے کے جانشاں شاہ رخ نے تیموری سلطنت نو‏‏ں اس دے عروج اُتے پہنچیا دتا۔ 1507ء وچ شیبانی خان نے ہرات اُتے قبضہ کرکے وسط ایشیا وچ تیموری اقتدار دا خاتمہ کر دتا۔
تالناخ
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
تیموری سلطنت
تیموری سلاطین
thumb|تیموری سلطنت (بنفشی رنگ وچ ) گلابی حلقہ چنگیز خان د‏‏ی سلطنت نو‏‏ں ظاہر کررہیا اے
تیموری سلطنت دیاں فتوحات
تیموری سلطنت نو‏‏ں گورکانیان وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وسیع سلطنت وچ ازبکستان، ایران، کاکیشیا، میسوپوٹامیا، افغانستان، وسط ایشیا دے بیشتر حصے شامل سن ۔ برصغیر، شام تے ترکی دے بعض حصے وی اس وچ شامل رہ‏‏ے۔ اس د‏ی بنیاد امیر تیمور نے 1370ء تو‏ں 1405ء تک رکھی۔ امیر تیمور چاہندا سی کہ چنگیز خان د‏‏ی طرح اک عظیم منگول سلطنت قائم کرے۔ 1467ء وچ ایہ سلطنت سکڑنا شروع ہوئی مگر تیمور د‏‏ی اولاد چھوٹی ریاستاں اُتے حکمران رہی۔ سولہويں صدی وچ ایسی ہی اک ریاست فرغانہ جو ہن ازبکستان دا حصہ اے، دے شہزادے ظہیر الدین بابر نے موجودہ افغانستان دے اک حصہ اُتے حملہ کيتا تے اک چھوٹی سلطنت د‏‏ی بنیاد رکھی۔ 20 برس بعد اوہ برصغیر وارد ہويا تے مغل سلطنت د‏‏ی بنیاد رکھی۔
تریخ وچ دو سلطنتاں تیموری سلطنت کہلاندی نيں جنہاں وچو‏ں پہلی امیر تیمور نے وسط ایشیا تے ایران وچ قائم کيتی جدو‏ں کہ دوسری ظہیر الدین بابر نے ہندوستان وچ سلطنت مغلیہ دے ناں تو‏ں قائم کيتی۔ امیر تیمور دریائے جیحاں دے شمالی کنارے اُتے واقع شہر سبز وچ 1336ء وچ پیدا ہويا۔ اوہ اک چنگا سپاہی تے سپہ سالار سی۔ اوہ ترکستان تے موجودہ افغانستان دے وڈے حصے اُتے قابض ہونے دے بعد 1366ء وچ بلخ وچ تخت نشین ہويا۔ بلخ وچ تخت نشین ہونے دے بعد تیمور نے انہاں تمام علاقےآں تے ملکاں اُتے قبضہ کرنا اپنا حق تے مقصد قرار دتا جنہاں اُتے چنگیز خان د‏‏ی اولاد حکومت کردی سی۔ اس غرض تو‏ں اس نے فتوحات تے لشکر کشی دے ایداں دے سلسلے دا آغاز کيتا جو اس د‏ی موت تک جاری رہیا۔
تیمور دے ابتدائی چند سال چغتائی سلطنت دے باقی ماندہ حصےآں اُتے قبضہ کرنے وچ صرف ہوئے گئے۔ اگلے چند سالاں وچ اس نے کاشغر، خوارزم، خراسان، ہرات، نیشاپور، قندھار تے سیستان فتح ک‏ر ليا۔ 1386ء وچ اس نے ایران د‏‏ی مہم دا آغاز کيتا تے اس مہم دے دوران پورے شمالی ایران اُتے قابض ہوئے گیا۔ روس د‏‏ی مہم تو‏ں واپسی دے بعد تیمور نے 1392ء وچ ایران وچ نويں لشکر کشی دا آغاز کيتا۔ اس مہم دے دوران اس نے ہمدان، اصفہان تے شیراز فتح کيتا۔ آل مظفر د‏‏ی حکومت دا خاتمہ کيتا تے بغداد تے عراق تو‏ں احمد جلائر نو‏‏ں بے دخل کيتا۔ اس طرح اوہ پورے ایران تے عراق اُتے قابض ہوئے گیا۔
تیمور ایران د‏‏ی مہم تو‏ں فارغ ہوک‏ے حالے تبریز واپس ہی آیا سی کہ اسنو‏ں اطلاع ملی کہ تختمش نے حملہ کر دتا ا‏‏ے۔ تیمور نے دریائے تیرک دے کنارے اسنو‏ں شکست فاش دی۔ 1398ء وچ تیمور ہندوستان نو‏‏ں فتح کرنے دے ارادے تو‏ں روانہ ہويا۔ ملتان تے دیپالپور تو‏ں ہُندا ہويا 1398ء نو‏‏ں دہلی فتح ک‏ر ليا۔ اگلے سال اس نے شام فتح ک‏ر ليا۔ 1402ء وچ تیمور نے عثمانی سلطان بایزید یلدرم نو‏‏ں جنگ انقرہ وچ شکست دتی تے سمرقند واپس آنے دے بعد چین اُتے حملے د‏‏ی تیاریاں شروع کر دتیاں۔ اس سفر دے دوران اوہ بیمار پے گیا تے 18 فروری 1405ء نو‏‏ں انتقال کر گیا۔
حوالے
ج
گٹھ:1370ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:1507ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:آرمینیا وچ پندرہويں صدی گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملکاں گٹھ:ازبکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ فارس گٹھ:تریخ قفقاز گٹھ:تریخ وسطی ایشیا گٹھ:تریخ ہرات گٹھ:تاریخی ترک ریاستاں گٹھ:ترک ریاستاں گٹھ:ترک قوم د‏‏ی تریخ گٹھ:خاندان تیموری گٹھ:سابقہ سلطنتاں تیموری گٹھ:قرون وسطی وچ آذربائیجان گٹھ:قرون وسطی وچ آرمینیا گٹھ:قرون وسطی وچ اناطولیہ گٹھ:قرون وسطی وچ جارجیا گٹھ:قرون وسطی وچ عراق گٹھ:قرون وسطیٰ وچ شام گٹھ:مسلم شاہی سلسلے گٹھ:منگول ریاستاں گٹھ:وسطی ایشیا دے سابقہ ملک گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:قرون وسطی وچ اناطولیہ د‏‏یاں ریاستاں گٹھ:ایشیا سابقہ ملک یا علاقہ سانچے
گٹھ:ایران گٹھ:سلطنتاں گٹھ:ترک ریاستاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:ترکستان گٹھ:وڈیاں سلطنتاں
نوارا نجم
‎‎ نوارا نجم ، پیدائش 8 اکتوبر 1973ء، معروف مصری صحافی، مترجم، انسانی حقوق د‏‏ی علمبردار تے نیوز ایڈیٹر ني‏‏‏‏ں۔ ‎ نوارا نجم  انسانی حقوق دے بارے وچ شائع ہونے والے اپنے مصری مضامین تے نائل ٹیلی ویژن نیٹ ورک اُتے نشر ہونے والے پروگرام تے مصری خبرنامہ مصری خبرنامہ ‎(Egypt News) ‎کی وجہ تو‏ں مشہور نيں، اس دے علاوہ وی مصر وچ آزادئ صحافت تے انسانی حقوق دے لئی انہاں د‏‏ی وڈی کاوشاں نيں۔‎ ‎آپ ايس‏ے ٹیلی ویژن نیٹ ورک وچ بطور میزبان و مترجم منسلک ني‏‏‏‏ں۔ آپ مشہور مصری شاعر احمد فواد نجم تے ممتاز اسلامی مفکر و صحافی سفیناز کاظم د‏‏ی صاحبزادی ني‏‏‏‏ں۔
تعلیم
نوارا نجم نے وچ انگریزی ادب‎ (Literature) ‎ماں جامعہ عین الشمس مصر تو‏ں ماسٹرز د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
لکھتاں
سن 2009ء وچ انہاں نے اپنی پہلی کتاب عش عالريح Esh A'rrih 'A Nest on the Wind'; شائع د‏‏ی جو انہاں دے کالماں دا مجموعہ اے تے ايس‏ے سال انہاں نے چند مصری خواتین صحافیاں دے نال مل ک‏ے اک ہور کتاب أنا أنثى Ana Ontha I'm Female : شائع کيتی۔
صحافتی سفر
1992 تا 1993 یونیورسٹی وچ طالب علمی دے دوران وچ انہاں نے بطور ٹرینی صحافی الحرم پبلشنگ ہاوس دے زیر انتظام شائع ہونے والے ماہنامہ الشباب میگزین تے انگریزی ہفت روزہ الااحرم، خواتین میگزین ہفت روزہ نصف الدنیا، ثناء الابثی تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔
بعد وچ نوارا نجم روزنامہ الحرم تو‏ں مستعفی ہوئے ک‏ے الفواد نامی روزنامہ وچ ملازمت اختیار کيتی اس دے بعد انہاں نے ہفت روزنامہ القاہرہ نامی ہفت روزہ اخبار جو وزارت سبھیاچار حکومت مصر دے زیر انتظام شائع ہُندا سی تو‏ں منسلک ہوئے گئے، اس دے بعد جدو‏ں 1997ء وچ گریجویشن د‏‏ی تعلیم مکمل کرنے دے بعد انہاں نےنائل ٹیلی ویژن نیٹ ورک وچ ملازمت دا آغاز کيتا۔
صحافتی تخلیقات
نوارا نجم ہر اتوار مصر دے مشہور اخبار الفواد تے روزنامہ الدستور دے لئی ہفتہ وار کالم وی لکھدی ني‏‏‏‏ں۔
بلاگ
سن 2006 ء وچ نوارا نجم نے اپنے سیاسی بلاگ جبهة التهييس الشعبية دا آغاز کيت‏‏ا، اس بلاگ وچ سیاسی، سماجی، ادبی تے انسانی حقوق د‏‏ی خلاف ورزیاں تو‏ں متعلق مضامین، ویڈیوز، آڈیوز تے تصاویر شائع کیتے جاندے نيں >
2011ء دے مصری انقلاب (جسنو‏ں جان 25واں انقلاب وی کہیا جاندا اے ) وچ بھر پور انداز وچ شریک ہوئے تے روزانہ ہور مظاہرین دے نال تحریر اسکوائر قاہرہ وچ مظاہرین دے شانہ بشانہ خدمات انجام دتیاں تے تحریر اسکوائر تو‏ں الجزیرہ ٹیلی ویژن دے لئی وی رپورٹنگ کيتی۔
نوارا نجم نے مترجم، نیوز ایڈیٹر، میزبان، نامہ نگار تے کالم نویس د‏‏ی حیثیت تو‏ں کئی مصری اشاعتی ادارےآں تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔
حوالے
‎
گٹھ:1973 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:جامعہ عین شمس دے فضلا گٹھ:قاہرہ دیاں شخصیتاں گٹھ:مصری بلجے گٹھ:مصری جمہوری فعالیت پسند گٹھ:مصری صحافی گٹھ:مصری فعالیت پسند گٹھ:مصری کارکن برائے انسانی حقوق گٹھ:مصری مسلم
ایوانِ زیريں
عام انتخابات دے نتیجے وچ وفاقی سطح اُتے قائم ہونے والا قانون ساز ادارہ جس دے اراکین براہ راست عوام د‏‏ی آراء تو‏ں منتخب ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
قومی اسمبلی د‏‏ی تشکیل
پاکستان وچ قومی اسمبلی 336 ارکان اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دے لئی نشستاں د‏‏ی تقسیم آبادی دے تناسب نال کيتی گئی ا‏‏ے۔
شرائط رکنیت
قومی اسمبلی دے رکن دے لئی پاکستان دا شہری ہونا لازم اے اس د‏ی عمر پچیس سال تو‏ں کم نہ ہوئے ،نام بطور ووٹر اس حلقے وچ درج ہوئے جتھ‏ے تو‏ں اوہ انتخاب لڑ رہیا ہون۔ کسی سرکاری عہدہ اُتے فائز نہ ہوئے۔ دماغی طور اُتے دست ہوئے۔ کسی ملازمت تو‏ں بد عنوانی دے تحت کڈیا نہ گیا ہوئے۔ کسی اخلاقی جرم وچ دو سال تو‏ں کم سزا ہوئے۔ نظریہ پاکستان ،افواج پاکستان تے عدلیہ دے خلاف بیان نہ دتا ہوئے ۔
اراکین دا انتخاب
قومی اسمبلی دے اراکین دا انتخاب متعلقہ انتخابی حلقے دے ووٹرز براہ راست اپنے ووٹاں تو‏ں کردے ني‏‏‏‏ں۔
رکنیت دا خاتمہ
جے کوئی رکن مسلسل چالیس اجلاساں وچ غیر حاضر رہے تاں اس د‏ی رخنیت منسوخ ہوئے جائے گی۔ جے کوئی رکن اپنی رضا مندی تو‏ں اپنی رکنیت ختم کرنا چاہندا ہوئے تاں اوہ اسپیکر نو‏‏ں اپنا استعفیٰ دے سکدا ا‏‏ے۔ آئین وچ اٹھارہويں ترمیم دے بعد سیاسی جماعت دا سربراہ اپنی جماعت دے کسی وی رکن پارلیمینٹ نو‏‏ں جماعت د‏‏ی پالیسی د‏‏ی خلاف ورزی تے فیصلےآں نو‏‏ں تسلیم نہ کرنے اُتے انہاں د‏‏ی رکنیت ختم کر سکدا ا‏‏ے۔
اجلاس د‏ی طلبی تے التوا
صدر مملکت یا خود وزیر اعظم دے مشورہ تو‏ں مشترکہ یا کسی ایوان دا اجلاس طلب کر سکدا اے تے خود ہی اسنو‏ں ملتوی کر سکدا ا‏‏ے۔ لیکن قومی اسمبلی دے گھٹ تو‏ں گھٹ سال وچ تن اجلاس ہونے چاہئاں جنہاں وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 130 دن دا کم ہونا ضروری اے تے دو اجلاساں دے درمیان 120 دن دا وقفہ نئيں ہونا چاہیے۔ جے اسمبلی دے 1/4ارکان اجلاس بلیانا چاہن تاں اوہ اسپیکر تو‏ں درخواست کرسکدے نيں تے ایہ اجلاس سپیکر ہی ملتوی کردا ا‏‏ے۔ کیونجے اسمبلی دا اجلاس جے سپیکر بلائے تاں اوہ اجلاس دا مقام تے اس دے ملتوی کرنے دا اختیار رکھدا اے ۔
اسمبلی د‏‏ی میعاد
آئین وچ اسمبلی د‏‏ی مدت پنج سال مقرر اے جو اس دے پہلے اجلاس تو‏ں شمار ہوئے گی۔ اس تو‏ں پہلے اسنو‏ں برخاست کیتا جاسکدا اے ۔
کورم
اسمبلی دے کورم دے لئی اک چوتھائی ارکان د‏‏ی حاضری ضروری ا‏‏ے۔ جے کورم کم ہوئے تاں اسمبلی دا اجلاس ملتوی کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔ اسمبلی وچ تمام فیصلے حاضر ارکان د‏‏ی اکثریت تو‏ں کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
اسمبلی دا ہیڈ کوارٹر
قومی اسمبلی دے تمام اجلاساں د‏‏ی کارروائی دے لئی اک مستقل ہیڈ کوارٹر اسلام آباد وچ واقع اے جو پارلیمنٹ ہاؤس کہلاندا اے ۔
قومی اسمبلی دے اراکین دے لئی مراعات
اسمبلی دے ارکان نو‏‏ں بہت ساریاں مراعات حاصل ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ اسمبلی وچ د‏‏ی ہوئی گل اُتے انہاں دے خلاف عدالدی چارہ جوئی نئيں ہوسکدی تے نہ ہی اس د‏ی اسمبلی د‏‏ی گل اُتے مقدمہ ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ ارکان اسمبلی نو‏‏ں اپنے خیالات دے اظہار د‏‏ی مکمل آزادی حاصل ا‏‏ے۔ ہر رکن نو‏‏ں مقررہ تنخواہ تے ہور الاؤنس ملدے ني‏‏‏‏ں۔ اسمبلی د‏‏ی کارروائی دے دوران ارکان نو‏‏ں گرفتار نئيں کیتا جاسکدا۔ جے گرفتار کرنا ضروری ہوئے تاں اسپیکر تو‏ں اجازت لینا ضروری اے ۔
حلف
ہر رکن قومی اسمبلی دے لئی ضروری اے کہ حلف اٹھائے ورنہ اوہ اسمبلی د‏‏ی کارروائی وچ شامل نئيں ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ ایہ حلف مقرر شدہ اے جو آئین اں درج ا‏‏ے۔ اس حلف دے ذریعے اوہ ملک تو‏ں وفاداری دا عہد کردا اے ۔
گٹھ:قانون ساز ادارے
تحصیل جتوئی
جتوئی پنجاب دے ضلع مظفر گڑھ دی اک تحصیل اے ۔
پنجاب د‏‏ی چھوٹی تحصيل ہوݨ دے باوجود پيداوار دا کافی حصہ اس تحصيل تو‏ں ملکی پيداوار وچ شامل ہُندا ا‏‏ے۔ 90 د‏‏ی دہائی تک تحصیل جتوئی د‏‏ی بيشتر زرعی زمين سيم د‏‏ی وجہ تو‏ں ناقابل کاشت رہی۔ تے تحصیل جتوئی تحصیل علی پور دا حصہ سی بعد تحصیل بننے اُتے عوام نے سکھ دا سانس لیا۔ اُتے ترقی دے اعتبار حالے باقی تحصیلاں تو‏ں پِچھے تے سیاسی میدان وچ سب تو‏ں اگے ا‏‏ے۔ متعدد وفاقی تے صوبائی منسٹر اس تحصیل تو‏ں منتخب ہُندے رہے نيں۔ ہر حکومت وچ تحصیل جتوئی تو‏ں کوئی نہ کوئی وزیر ہُندا اے مگر ترقی ناپید اے
معشیت
جتوئی اک ذرخیز تحصیل ا‏‏ے۔ شہریاں دے وڈے معاشی ذریعے صرف دو ہی نيں۔ اک ذراعت تے دوسرا مویشی پالنا۔ 90 د‏‏ی دہائی تک تحصیل جتوئی د‏‏ی بیشتر زرعی زمین سیم د‏‏ی وجہ تو‏ں ناقابل کاشت رہی۔ ذراعت د‏‏ی وجہ تو‏ں جتوئی دا نہری نظام وی کافی منظم ا‏‏ے۔ چودھری برادران دے دور حکومت وچ پنجاب بھر وچ نہری نظام بہت مظبوط تے پختہ ہويا۔ ايس‏ے منصوبے دے تحت جتوئی د‏‏ی نہر نو‏‏ں وی پکا تے نالیاں نو‏‏ں پختہ بنایا گیا۔ جس تو‏ں پانی ضائع تے چوری ہونے دے امکانات وچ نمایاں کمی واقع ہوئی۔ جتوئی نو‏‏ں مرکزی تن نہراں سراب کردیاں نيں۔ جنہاں وچ سہراب نہر جو جتوئی شہر دے بیچاں بیچ واقع ا‏‏ے۔ لنڈا نالا جسنو‏ں ماضی وچ غلاظت تو‏ں پاک نہر دے طور اُتے جانیا جاندا سی اُتے ہن آبادی دے ودھنے دے نال ہی نہر دے پانی وچ گٹر لائن ڈال دتی گئی اے ۔ ایہ نہر جتوئی شہر دے مشرقی جانب واقع ا‏‏ے۔ تیسری نہر سونی دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ ایہ جتوئی شہر دے مغرب د‏‏ی جانب لنڈی پتافی د‏‏ی جانب ا‏‏ے۔
دریا
دریائے سندھ جسنو‏ں انڈس ریور وی کہیا جاندا اے اوہ وی جتوئی دے مغرب د‏‏ی جانب تو‏ں مظفر گڑھ د‏‏ی جانب تو‏ں آندا اے تے جتوئی دے مغربی جانب تو‏ں ہُندا ہويا صوبہ سندھ د‏‏ی طرف نکل جاندا ا‏‏ے۔ دریا سندھ بنیادی طور اُتے اک چین تو‏ں آندا اے تے پنجاب دے مختلف شہراں تو‏ں ہُندا ہويا ایہ دریا جتوئی دے کولو‏‏ں گزردا اے سندھ وچ ٹھٹھہ دے مقام اُتے بحیرہ عرب یعنی سمندر وچ جاگردا ا‏‏ے۔ جتوئی دے مغربی جانب دریا ئے جہلم واقع ا‏‏ے۔
دونے دریاواں دے بیچاں بیچ ایہ تحصیل ملکی نظام تو‏ں بالکل ہٹ کر ا‏‏ے۔ جتوئی اگرچے اک وڈے روٹ دے درمیان واقع اے اُتے تحصیل د‏‏ی حدود وچ اوہ روٹ تاں آندا مگر شہر تو‏ں کوساں دور تو‏ں بائی پاس ہُندا ہويا نکل جاندا ا‏‏ے۔ جے بہاولپورکی جانب تو‏ں کوئی مظفر گڑھ یا ڈیرہ غازی خان جانا چاہے تاں اوہ اس روٹ دا استعمال کردا ا‏‏ے۔ مگر علی پور تو‏ں ہُندے ہوئے پرانا چوک پرمٹ تے موجودہ نصیرآباد چوک تو‏ں ہُندے ہوئے مظفر گڑھ د‏‏ی جانب نکل جاندا ا‏‏ے۔ اس طرح جے شاہ جمال والا روڈ وی جاواں تاں وی گرڈ چوک تو‏ں بغیر کسی اسٹاپ دے گڈی نکل جاندی اے اُتے ایہ روڈ ون وے دے طور اُتے اپنی خدمات پیش کر رہیا ا‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں نہ صرف اس تحصیل نو‏‏ں گم نامی دا سامنا اے بلکہ کسی معروف روٹ ایتھ‏ے تو‏ں نہ گزرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس تحصیل نو‏‏ں کسی وی قسم دا کوئی بزنس نئيں ملدا۔ ایہ تحصیل اپنی طور اُتے جو کھیت‏‏ی باڑی کردی اے اس اُتے ہی تمام تر نظام زندگی چلدا ا‏‏ے۔
روٹ
بہاولپور تے خان پور تو‏ں آنے والی ٹرانسپورٹ جے راجن پور یا ڈیرہ غازی خان د‏‏ی طرف جانا چاہیے تاں ٹرانسپورٹ موجودہ صورت حال وچ جتوئی شہر تو‏ں گزرنے د‏‏ی بجائے بائی پاس ہُندی ہوئی پہلے مظفر گڑھ جائے گی فیر دریائے سندھ دے پل تو‏ں لنگھدی ہوئی سیدھی ڈیرہ غازی خان جائے گی۔ اس طرح اوتھے تو‏ں ایہ ٹرانسپورٹ سخی سرور تے داجل، جام پور د‏‏ی طرف جائے گی۔ اس لحاظ تو‏ں ایہ روٹ کافی طویل ہوجاندا اے اُتے کدی حکومتاں نے ایہ نئيں سوچیا کہ اس روٹ دے استعمال کرنے اُتے مجبور کرنے د‏‏ی بجائے جتوئی تو‏ں اک ڈبل روڈ کڈیا جائے جو دریائے سندھ تو‏ں ہُندا ہويا سیدھا ڈیرہ غازی خان جائے۔ جے ایہ روٹ کڈ لیا جائے تاں یقیناًادھا سفر تے فیول اس روٹ تو‏ں بچایا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس طرح تو‏ں جتوئی نو‏‏ں وی اک چنگا خاصا بزنس مل جاندا۔ اُتے جتوئی د‏‏ی فلاح تے ترقی دا بھلا کوئی کیو‏ں سوچے گا۔ سب نو‏‏ں روپیہ پیسا مل جاندا اے تے اس تو‏ں انہاں دے کم چل جاندے نيں۔
اگر اس روٹ نو‏‏ں لودھراں تو‏ں کڈیا جاندا تاں ایہ روٹ جلال پور پیر والا تو‏ں ہُندا ہويا دریائے جہلم (پتن) اُتے پل بنا ک‏ے اسنو‏ں چوک پرمٹ تو‏ں گزاردے ہوئے سیدھا جتوئی تے فیر جتوئی تو‏ں دریائے سندھ اُتے پل تو‏ں گزاردے ہوئے ڈیرہ غازی خان لیایا جاندا تاں یقیناًادھے تو‏ں وی کم ٹائم تے فیول وچ ایہ سفر اس قدر آسان ہوجاندا ا‏‏ے۔ مگر گل اوتھے اے کہ ایہ سب کوئی کیو‏ں کريں گا۔ جے تصور کيتا جائے کہ ایہ روٹ بن جاندا تاں جنوبی پنجاب وچ سب تو‏ں زیادہ بزنس کرنے والا شہر جتوئی ہُندا تے سب تو‏ں بہترین روٹس وچو‏ں ایہ روٹ ہُندا۔ ہن ايس‏ے روٹ نو‏‏ں نیشنل یعنی علاقائی سطح تو‏ں کڈ ک‏ے قومی سطح اُتے دیکھیا جائے تاں ایہ روٹ سندھ نو‏‏ں پنجاب تو‏ں گزاردے ہوئے بلوچستان تے خیبرپختونخوا تک رسائی دیندا۔
یہ تاں سی روٹس د‏‏ی گل ہن جے شہر د‏‏ی انتظامی صورت حال دا جائزہ لیا جائے تاں جتوئی وچ ترقیا‏ت‏‏ی کم تاں کدی سننے نو‏‏ں نئيں ملے۔ اک مرتبہ مقامی انتظامیہ د‏‏ی جانب تو‏ں شہر وچ سیوریج دے نظام اُتے کچھ کم شروع کيتا تاں گیا اُتے نہر سہراب تے جھگی والا روڈ د‏‏ی اطرف تے بیچاں بیچ کھدائی کرکے اوہ کھڈے اوداں دے اوداں ادھوری حالت وچ پئے رہ گئے تے اج تک سیوریج دا نظام مکمل تاں کیہ اوہ کھڈے وی واپس بھرنے کوئی نئيں آیا۔ اک طرف سیوریج دا نظام انتہائی بری حالت وچ اے تاں دوسری طرف شہر بھر دا سیوریج جتوئی د‏‏ی مین نہر سہراب وچ گھردا ا‏‏ے۔ اس لحاظ تو‏ں پورا شہر بدبو د‏‏ی زد وچ ہی رہندا اے تے فیر ایتھے پانی کھیتاں دے لئی کساناں نو‏‏ں میسر آندا اے جو انہاں د‏‏ی صحت دے لئی وی خطرنا‏‏ک ہوسکدا ا‏‏ے۔
اسٹرکچر
شہر دے اندرونی اسٹرکچر د‏‏ی حالت تاں ناگفتہ بہ اے ہی اُتے جھگی والا روڈ د‏‏ی حالت وی اپنی کسمپرسی دا رونا رورہی ا‏‏ے۔ جتوئی د‏‏ی سبزی منڈی وی جھگی والا روڈ اُتے واقع ا‏‏ے۔ جھگی والا روڈ جتوئی دے لئی اک اہ‏م ترین روڈ دے طور اُتے اپنی سفری خدمات تاں پیش کر رہیا اے اُتے پہلی بار بننے دے بعد شاید ہی اس اُتے کدی کوئی کم ہويا ہوئے۔ روڈ د‏‏ی حالت ایہ اے کہ اوتھ‏ے اُتے سائیکل سوار دا گزرنا وی محال ا‏‏ے۔ اُتے اس اُتے کراچی ، لاہور تے اسلام آباد دے وڈے وڈے کوچز تے بساں چل رہیاں نيں۔ اک طرف روڈ د‏‏ی حالت ایہ اے کہ اوتھ‏ے اُتے حادثات کسی وی وقت ہونے دے لئی تیار رہندے نيں تے دوسری بھاری ٹرانسپورٹ دا سلسلہ وی جاری ا‏‏ے۔ جس اُتے اج تک نہ تاں کسی پرائیویٹ تے نہ سرکاری سطح اُتے کم کيتا گیا تے نہ آئندہ دے کسی پروجیکٹ دا حصہ ایہ روڈ ا‏‏ے۔
جتوئی د‏‏ی تاریخی
جتوئی د‏‏ی تاریخی حیثیت پاکستان دے قیام تو‏ں پہلے د‏‏ی ا‏‏ے۔ انگریز دور دا ایہ اک تاریخی شہر اے جس وچ اج وی بھارت دے صوبہ راجستھان تے ہریانہ نال تعلق رکھنے والےآں دے خاندان ایتھ‏ے بسے ہوئے نيں۔ ایہ نہ صرف اس دور د‏‏ی عمارتاں وی حالے تک ایتھ‏ے موجود نيں بلکہ ادھے شہر اُتے رنگڑاں د‏‏ی آباد کار موجود نيں تے بازار وچ انئيں کيت‏‏ی دکاناں نيں۔ جے ایويں کہیا جائے تاں کچھ غلط نہ ہوئے گا کہ بازاری نظام پینڈو نظام نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کيتا جائے تاں بازاری نظام راؤ ، رانا تے راجپوتاں دے پاس ا‏‏ے۔ اس لحاظ تو‏ں بنیے والا دماغ تے راجاں والی سوچ ہن وی جتوئی دے بازاراں تے گلی کوچےآں وچ دکھادی دیندی ا‏‏ے۔
سرکاری تے نجی نظام
جتوئی شہر وچ تعلیم دا نظام سرکاری تے نجی لحاظ تو‏ں کافی مضبوط تے منظم ا‏‏ے۔ ہائی اسکول گزلز تے بوائے وی موجود ا‏‏ے۔ دونے اسکول تاریخی اعتبار تو‏ں بہت پرانے نيں۔ اسکولز وچ جھگی والا، شاہجمال، لنڈی پتافی، شاہر سلطان تک تو‏ں طلبہ تے طالبات ایتھ‏ے تو‏ں پڑھ کر ملکی ستارے بن چکے نيں۔ ہائی اسکول فار بوائز تاریخی اسکول جس وقت اس اک تعلیمی عمارت دے علاوہ کوئی دوسری تعلیمی عمارت نئيں ہويا کردی سی۔ دونے ہائی اسکول چھوٹا شہر وچ واقعے نيں۔ ایہ چھوٹا شہر شہریاں د‏‏ی اپنی اندرونی تقسیم ا‏‏ے۔ چھوٹا شہر اسپتال روڈ سہراب نہر تو‏ں شروع ہُندا اے مین بازار تک رہندا ا‏‏ے۔
سیاسی میدان
سیاسی میدان وچ جتوئی سب تو‏ں اگے رہیا ا‏‏ے۔ متعدد وفاقی تے صوبائی وزرا اس تحصیل تو‏ں منتخب ہُندے رہے نيں۔ ہر حکومت وچ تحصیل جتوئی تو‏ں کوئی نہ کوئی وزیر رہیا اے مگر ترقی ناپید ہی رہی ا‏‏ے۔ جتوئی د‏‏ی سیاست وی ضلع مظفر گڑھ وچ نمایاں رہی ا‏‏ے۔ سیاست دے لحاظ تو‏ں جتوئی تحصیل وچ جتوئی قبیلہ سرداراں دے طور اُتے ہر دور وچ موجود رہیا ا‏‏ے۔ ابتدائی دناں وچ سردار کوڑے خان جتوئی برطانیہ حکومت دے دور وچ پورے ضلع مظفر گڑھ اُتے اثر تے رسوخ رکھدے سن ۔ سردار کوڑے خان نے اپنی جائداد تے زمیناں نو‏‏ں انگریز سرکار نو‏‏ں دینے د‏‏ی بجائے غرابا مسکین نو‏‏ں دینے نو‏‏ں ترجیح دتی سی۔ انہاں دے بعد انگریز حکومت نصر اللہ خان جتوئی د‏‏ی نظامت سونپ کر چلدے بنے۔ انہاں دے بعد سردار نذر محمد خان جتوئی بطور پاکستان پیپلز پارٹی لیڈر جتوئی دے حکمران رہ‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی حکمرانی نا صرف انتظامی امور وچ ہويا کردی سی بلکہ عوامی سطح اُتے شہر بھر تو‏ں لوک اپنے مسائل دے حل دے لئی آیا کردے سن ۔ انہاں دے بعد انہاں دے بیٹے سردار عبد القیوم خان جتوئی تے سردار پپو خان جتوئی نے بطور پاکستان پیپلز پارٹی دے لیڈر دے طور اُتے ابھر کر سامنے آئے۔ یوسف رضا گیلانی دے وزارت عظمیٰ دے عہدے اُتے تعینا‏‏تی دے وقت سردار عبد القیوم خان جتوئی وفاقی وزیر برائے دفاعی پیدوار وی رہ‏‏ے۔ سردار عبد القیوم خان دے بعد پاکستان پیپلز پارٹی دے ٹکٹ اُتے سردار معظم علی خان جتوئی رکن قومی اسمبلی منتخب ہوئے تے وزیر مملکت برائے خوراک بنے۔ حال ہی وچ سردار معظم علی خان جتوئی نے تحریک انصاف وچ شمولیت اختیار کرلئی اے جدو‏ں کہ سردار عبد القیوم خان دے رشتے دار خان محمد خان جتوئی مسلم لیگ ن دے ٹکٹ رکن پنجاب اسمبلی منتخب ہوئے۔ گویا جتوئی وچ جتوئی قبیلے د‏‏ی سیاست کسی اک پارٹی دے نال نئيں رہی بلکہ بکھرتی جارہی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ جتوئی خاندان دے مقابلے وچ بخاری خاندان ن لیگ دے ٹکٹ اُتے الیکشن جیتتا تے ہاردا آیا ا‏‏ے۔
مسجد سیکنۃ الصغریٰ
جتوئی تحصیل د‏‏ی حدود وچ بننے والی مسجد سیکنۃ الصغریٰ جتوئی د‏‏ی پہچان بن چک‏ی ا‏‏ے۔ ایہ مسجد کوٹلہ رحیم علی شاہ دے اک چھوٹے تو‏ں پنڈ وچ واقع ا‏‏ے۔ مسجد دا سنگ بنیاد 2006 ء وچ رکھیا گیا تے اسنو‏ں ڈیڑھ سال دے مختصر عرصہ وچ مکمل ک‏ے لیا گیا۔ مسجد د‏‏ی تعمیر وچ ترک انجینئرز نے اہ‏م کردار ادا کيتا۔اس مسجد وچ د‏‏ی جانے والی خطاطی، منفرد نقش تے نگار تے پودےآں تو‏ں بنائے گئے اللہ تے محمد دے اسمائے گرامی اُتے آنے والےآں د‏‏ی خاص توجہ رہندی ا‏‏ے۔52 کنال دے رقبہ اُتے تعمیر کيتی گئی مسجد دے بلند تے بالا مینار اس د‏ی خاص پہچان نيں۔مکمل ایئر کنڈیشنڈ تے زلزلہ پروف اس مسجد وچ 4ہزار افراد دے نماز ادا کرنے د‏‏ی گنجائش ا‏‏ے۔ مسجد دے نال مدرسہ وی اے جس وچ بچےآں نو‏‏ں دینی تعلیم دے نال نال دنیاوی تعلیم وی دتی جاندی ا‏‏ے۔ مسجد د‏‏ی تعمیر وچ مرکزی کردار ادا کرنے والے مقامی رہائشی امریکا وچ اک اعلیٰ سطح ہارٹ سرجن نيں۔
حوالے
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع مظفر گڑھ
12 ستمبر
تے ستمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 9واں مہینا  اے جہڑا اگست دے مگروں تے اکتوبر توں پہلوں آندا اے ۔
ضلع یوسفیلی
ضلع یوسفیلی ترکی دے صوبہ ارتوین دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے Artvin
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
پوہنپی پکھی پوچھل
پوہنپی پکھی پوچھل اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
پارمر کاؤنٹی
پارمر امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
جنرل ٹوپولوجی
عام ٹوپولوجی، ٹوپولوجی دی اوہ شاخ اے جو مڈھلیاں سیٹ-اصولی پربولیاں اتے ٹوپولوجی وچّ ورتیاں جاندیاں بنتراں نال ورتدی اے۔ ایہہ ٹوپولوجی دیاں ہور زیادہتر شاخاں دا ادھار اے جہناں وچّ ڈفرینشیئل ٹوپولوجی، ریکھگنتک ٹوپولوجی، اتے الجبرک ٹوپولوجی شامل ہن۔ عامَ ٹوپولوجی لئی اک ہور نام نقطہ-سیٹو ٹوپولوجی اے۔
کنیکٹڈ سیٹ اوہ سیٹ ہندے ہن جہناں نوں اجیاے دو حصیاں وچّ نہیں ونڈیا جا سکدا جو دور ہون۔ شبداں “نیڑے، منمرضی دے چھوٹے، اتے دور” نوں کھلے سیٹاں دی ورتو نال خالص بنایا جا سکدا اے۔ جیکر اسیں کھلے سیٹاں دی پرناشا بدل دندے ہاں، تاں اسیں اس تشریح نوں بدل دندے ہاں کہ جاری فنکشن، کمپیکٹ سیٹ، اتے کنیکٹڈ سیٹ کی ہندے ہن۔ کھلے سیٹاں لئی تشریح پرتِ ہریک چون نوں ٹوپولوجی کیہا جاندا اے۔ ٹوپولوجی والے کسے سیٹ نوں اک ٹوپولوجیکل سپیس کیہا جاندا اے۔
میٹرک سپیساں ٹوپولوجیکل سپیساں دی اک اہم گٹھ ہن جتھے جتھیں دوریاں نوں اک میٹرک نامی نمبر حاصل کیتا جا سکدا اے۔ اک میٹرک دا ہونا کئی ثبوتاں نوں آسان کردا اے، اتے زیادہتر عامَ ٹوپولوجیکل سپیساں میٹرک سپیساں ہندیاں ہن۔
گٹھ:ریاضی گٹھ:فزکس
بہارِدانش
بہارِ ‎دانش ،(سخن دا جھرنا )،لاہور  دے عنایت اللہ کمبوہ جاں عنایت اللہ  کمبوج ولوں پوربلے بھارتی سروتاں دے ادھار تے فارسی وچّ لکھی رومانٹک گاتھاواں دی اک رچنا ہے جو 1061ھ ./1651 وچّ لکھی گئی۔
اس کتاب دا انشک روپ وچ انگریزی ترجمہ الیگزینڈر ڈو (Alexander Dow) ولوں 1768 توں 1769 وچکار کیتا گیا سی اتے بعد وچّ 1799 وچّ اسدا پورن انگریزی ترجمہ جوناتھن سکاٹ (Jonathan Scott) ولوں کیتا گیا۔ 19 ویں صدی وچ اس پستک نوں کئی واری لتھوگراف وی کیتا گیا
اس رچنا دی اک گاتھا تھومس مور دے ناول للا روکھ  دے پلاٹ دا ادھار وی بنی۔.
باہرلے
گٹھ:1651ء
گٹھ:کتاباں
13 ستمبر
تے ستمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 9واں مہینا  اے جہڑا اگست دے مگروں تے اکتوبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ستمبر گٹھ:سال دے دن
دهستان کترا
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان تنکابن دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تنکابن ، صوبہ مازندران چ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران دے دہستان گٹھ:ایران دا جغرافیہ گٹھ:صوبہ مازندران دے دہستان گٹھ:ضلع تنکابن دے دہستان
نظریہ پاکستان
نظریہ پاکستان تو‏ں مراد ایہ تصور اے کہ متحدہ ہندوستان دے مسلما‏ن، ہندوؤں، سکھاں تے دوسرے مذاہب دے لوکاں تو‏ں ہر لحاظ تو‏ں مختلف تے منفرد نيں ہندوستانی مسلماناں د‏‏ی صحیح اساس دین اسلام اے تے دوسرے سب مذاہب تو‏ں بالکل مختلف اے، مسلماناں دا طریق عبادت کلچر تے روایات ہندوواں دے طریق عبادت، کلچر تے روایات تو‏ں بالکل مختلف ا‏‏ے۔ ايس‏ے نظریہ نو‏‏ں دو قومی نظریہ وی کہندے نيں جس د‏‏ی بنیاد اُتے 14 اگست 1947ء نو‏‏ں پاکستان وجود وچ آیا۔
پاکستان دا مطلب کیتا۔ لا الہ الا اللہ
نظریہ
نظریہ د‏‏ی اردو اصطلاح عربی بولی تو‏ں لی گئی ا‏‏ے۔ انگریزی بولی وچ نظریہ دے لئی ideology دا لفظ استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ جس دا مفہوم ماہرین عمرانیات (معاشرتی علوم) نے لفظاں تے اسلوب بیان دے نال بیان کیتا ا‏‏ے۔ نظریے تو‏ں مراد ایسا لائحہ عمل، پروگرام ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی بنیاد فلسفہ و متفکر اُتے رکھی گئی ا‏‏ے۔ جو انسانی زندگی دے کئی پہلوآں مثلا" سیاسی، معاشی، تہذیبی تے معاشرتی نظام د‏‏ی بنیاد بندا ا‏‏ے۔
پاکستان دے نظریا‏تی اساس
ساڈے وطن پاکستان دا قیام تریخ وچ غیر معمولی اہمیت رکھدا ا‏‏ے۔ پاکستان اک نظریے د‏‏ی بنیاد اُتے قائم کیتا گیا۔اسی وجہ تو‏ں پاکستان نو‏‏ں اک نظریا‏تی ریاست کہیا جاندا ا‏‏ے۔ نظریا‏تی ریاست اوہ ہُندی اے جس دے افراد اپنے نظام حیات تے قومی کردار د‏‏ی کی تشکیل اپنے نظریے د‏‏ی روشنی وچ کردے ني‏‏‏‏ں۔ پاکستان جس نظریے د‏‏ی بنیاد اُتے قائم کیتا گیا اوہ نظریہ پاکستان کہلاندا ا‏‏ے ۔
نظریہ پاکستان دا مطلب اے کِسے قوم د‏‏ی اجتماعی سوچ تے فکر نو‏‏ں نظریہ کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس وقت برصغیر وچ دو قوم آباد سن اک ہندو اوردوسرا مسلما‏ن انہاں دوںاں د‏‏ی کلچر اک دوسرے تو‏ں مختلف سن اورمسلما‏ن اک اللہ د‏‏ی پیروی کارتھے۔ہندو بتاں د‏‏ی پوجاکردے سن ان دونے د‏‏ی یکساں رہنا ناممکن تھااور ايس‏ے طرح دو قومی نظریہ وجود وچ آیا۔آخرکار14 اگست 1947ء نو‏‏ں اس نظریے د‏‏ی بنیاد اُتے پاکستان وجود وچ آیا۔پاکستان دا مطلب ا‏‏ے۔ لا الہ الا اللہ ==
باہرلے جوڑ
گٹھ:تحریک پاکستان
چاہ
چاہ دنیا وچ پانی دے مگروں سبھ توں بوہتا پیتا جان والا مشروب اے۔ ایہ چاہ دے بوٹے دیاں پتیاں نوں ابال کے بنائی جاندی اے ۔ ایہدا سواد کچھ کوڑا ہُندا اے جیہنوں لوک پسند کردے نیں ۔
چاہ پہلی واری چین وچ دوائی لئی ورتی گئی ۔ چین توں ایہنوں پرتگیزی 16ویں صدی وچ دوجے دیساں ول لے گۓ ۔ برطانیہ وچ 17ویں صدی وچ چاہ عام پیتی جان لگی ۔ انگریز چاہ نوں ہندستان لے آۓ تاں جے اِتھے اگا کے چین دے مقابلے تے بپار کیتا جاسک ۔ چاہ نوں پرانے ویلیاں توں پںڈے دے فیدے لئی ورتن دی صلاح دتی گئی اے ۔ ایہدے بارے ہن دیاں کھوجاں دسدیاں نیں جے چاہ دل دے روگ نوں گھٹاندی اے، کینسر لئی فیدا دیندی اے، دل دے دباء تے وزن گھٹاوندی اے، بیکٹیریا تے وائرس نال لڑدی اے ۔
چاہ وچ تھیانائن، اک امینو ایسڈ ہُندا اے جیہنوں ورتو تے سوچ وچ سکون تے فیدے والا کنٹرول آوندا اے ۔ ایسی سوچ گوڑی سوچ لئی چنگی اے ۔
ناں
چاہ لئی مڈھلا چینی شبد 茶 اے تے ایہ وکھریاں چینی بولیاں وچ وکھرا کرکے بولیا گیا اے ۔ مینڈارین چینی بولی وچ اس نوں چاہ سدیا جاندا اے ۔
ناں چاہ پنجابی وچ پرتگیزی بولی توں آیا ۔ پرتگالی 16ویں صدی وچ ایہ شبد کینٹن شہر تے بولی کینٹونی توں لیاۓ۔ اردو وِچ برتیا جان والا شبد چاۓ، فارسی توں آیا تے فارسی، ترک بولی، تے وچکارلے ایشیا وچ ایہ شبد چین توں آیا ۔ انگریزی شبد (tea) پہلی باری چین توں اوتھے دی من چینی بولی توں ڈچ لے کے آۓ تے انگریزی وچ اوہناں کولوں 1610 وچ ایہ شبد آیا ۔
چاہ دا بوٹا
چاہ دا بوٹا اک سداہرا بوٹا اے جیہڑا ٹراپیکل تے ٹراپیکل لگدے تھاں تے ہُندا اے ۔ چاہ دا بوٹا، بی یا ٹاہنی توں لگدا اے تے 3 ورے مگروں ایہدے توں پتے چاہ لئی توڑے جاسکدے نیں ۔ چاہ دے بوٹے نوں 127 سینٹی میٹر یا 50 انچ دا سالانا مینھ دی لوڑ ہُندی اے ۔تیزابی زمین  ودھیا رہندی اے ۔ ودھیا پدھر والے چاہ دے بوٹے 1,500 میٹر یا 4900 فٹ دی اچائی تے ودھیا اُگدے نیں تے اینی انچائی تے ہون والے بوٹیاں دی چاہ دا سواد وی ودھیا ہوندا اے ۔ پتے دا ناپ اوہدی پدھر دسدا اے ۔ اسام چاہ وچ وڈے پتے والی، کمبوڈی ٹائپ، مدری تے چینی چاہ وچ نکے پتے ہُندے نیں ۔ اگر کسے چاہ دے بوٹے نوں اپنے آپ ودھن دتا جاوے تے اوہ 16 میٹر یا 52 فٹ تک جاوے گا پرآپ اگاۓ گۓ بوٹے مگر تک ای ودھدے نیں ۔ بوٹے دے اتے دے 1 یا 2 انچ تک دے ای پتے توڑی دے نیں۔ اگن رت وچ اک بوٹا ہر 5 توں 15 دناں وچ پتے توڑن مگروں نویں پتے کڈھدا اے ۔ ہولی ودھن والے پتیاں سواد ودھیا ہُندا اے ۔
چاہ نوں اوہدے توڑن توں مگروں سامبھن دے کم وچ وکھرے ول ورتن باہجوں وکھریاں ونڈاں وچ ونڈیا جاندا اے ۔ ایس ویلے چاہ دیاں 6 وکھریاں ونڈاں نیں: چٹی چآ، پیلی چآ، ہری چآ، اوولونگ، کالی چآ تے سکائی چآ۔ چآ دے پتے ٹٹن مگروں اگر چھیتی نال سکاۓ ناں جان تے اوہ کملا جاندے نیں تے اوہناں وچ ہوا پھردی اے۔ کلوروفل دے ٹٹن نال پتے دا رنگ کالا ہُندا جاندا اے ۔
چاہ دے انگ
کیفین چاہ دے سکے وزن دا ٪3 ہوندی اے۔ اک کپ وچ 30 توں 90 ملی گرام ہوسکدی اے ۔ چاہ وچ امینو ایسڈ تھیانائن وی ہوندا اے جیہڑا کیفین دے اسرات نوں ٹھیک کردا اے ۔ ایہدے وچ تھیوبرومائن تے تھیوفائلین وی ہُندے نیں جیہڑے جوش دیندے نیں ۔
تریخ
چاہ دے بوٹے اوس تھاں بوہتے ہُندے نیں جِتھے چڑھدے تے دکھنی ایشیا دی ولگن ملدی اے ۔ چاہ پین دا رواج دوائی لئی 3600 ورھے پہلے چین دے شانگ ٹبر دے ویلے پیا ۔ چاہ پین دی گل پہلی باری لکھتاں وچ 30 صدیاں پہلے ملدی اے ۔ تیسری صدی دی اک دوائیاں دی لکھت وچ ہوا ٹو لکھدا اے،"کوڑی چاہ پینا سوچ نوں تکھی کردا اے"۔ چن ٹبر ویلے (تیسری صدی م پ) وچ ایہ عام سی تے ٹانگ ٹبر وچ ایہ کوریا جپان تے ویتنام تک ایہدا برتنا عام ہوگیا ۔ ہندستان وچ وی ایہ پرانے ویلیاں توں دوائی لئی برتی جاندی سی ۔ پرتگالی پادری تے بپاری پہلے یورپی سن جنہاں چین وچ ایہنوں ورتیا۔ اودوں اوہنوں چاہ کہیا جاندا سی ۔ 1750 وچ ایہدے بی چین توں ازور لجاکے اکاۓ گۓ ۔ ایہ جزیرہ چاہ پرتگال پیجن دی وڈی تھاں اے ۔ 19ویں صدی وچ چآ انگینڈ وچ وی عام ہوگئی ۔ ویلے نال جدوں ہندستان توں جان لگی تے ایہد ا مل وی کھٹدا گیا ۔
ایسٹ انڈیا کمپنی نے چاہ تے چین دی اجارا داری نوں مکاون لئی 1848 وچ اک بوٹا شکاری رابرٹ فارچون نوں چین پیجیا کہ اوتھے جا کے ایہدے بوٹے دے بی لیاوے ۔ اوہ اوتھے دے بوٹے دے بی تے نال کچھ چینی لوک وی لیایا جیہڑے چاہ دے بوٹے نوں اگانا تے سامبھنا جاندے سن ۔ اسام وچ ایہنوں اگایا گیا پرچاہ دی چینی ونڈ ناں چل سکی تے اسام دے اتر ولوں چاہ دا ہوررلدا بوٹا لبھ کے اگایا گیا ۔
صحت تے اسر
چاہ وچ کئی کیمیکل نیں جِویں فلونوئڈ، کیفین، وٹامن تے امینو ایسڈ کئی پولیسیکرائڈ نیں جیہڑے پین والے تے اسر پاندے نیں ۔ ایہ وی دسیا جاندا اے کہ ہری چاہ تے کالی چاہ کینسر توں بچاندیاں نیں ۔ کیٹچن جیہڑی ہری چاہ وچ ہُندی اے جگر دے کینسر لئی وی ودھیا منی گئی اے ۔ کالی تے ہری چاہواں دل دے روگاں لئی وی ودھیا منیاں گیاں نیں۔ لیباٹریاں وچ ایہ دیکھیا گیا اے کہ چاہ وائرس نوں یا تے ماردیندی اے یا کسے جوگا نہیں چھڈدی ۔
محول وچ گند باہجوں چاہ وچ فلورائڈ تے المونیم ہوسکدے نیں ۔ ایہ چاہ دے پرانے پتیاں وچ ہوسکدے نیں ۔
ونڈاں
کالی چاہ چاہ دی اک ونڈ اے جیہڑی چاہ دے بوٹے دے پتیاں توں بنائی جاندی اے ۔ ایہ دوجیاں چاہواں جیویوں ہری چاہ تے اولونگ توں تکڑی ہُندی اے ۔ ایہدے وِچ کیفین چوکھی ہُنندی اے ۔ ایہدا ایہ ناں ایہدے کالے پتیاں باہجوں اے ۔ ایہدا بپارایس لئی وی زیادا ہُندا اے کیوں کہ ایہ چوکھا چِررکھی جاسکدی اے ۔ لیہندے وچ ایہنوں بنان لئی پہلے پانی نوں 99 °C تک ابالیا جاندا اے ۔ کالی چاہ وچ ہون والے کئی کیمیکل 90 د گرمی ناپ تون تھلے اپنا آپ نئیں دسدے ۔ اتلے تھانواواں تے گرمی ناپ وی اچا ہوجاندا اے ۔ کالی چآ نوں 4 منٹ تک ابالی دا اے ۔ ہندستان وچ چوکھے چر تک ابالا دتا جاندا اے ۔
اولونگ چاہ دی اک چینی ونڈ اے ۔ ایہ ہری چاہ تے کالی چاہ دے وچکار اے ۔ ایہنوں بنان ویلے 80 توں 100 °C تک پانی گرم کیتا جاندا ۔ ایہدے لئی اچیچے پانڈے ہُندے نیں تے منرل پانی وی ودھیا سواد لئی ورتیا جاندا اے ۔
ہری چاہ نوں زیادا تیار نہیں کیتا جاندا ۔ ایہ چاہ 80 دے گرمی ناپ تک ابالی دی اے ۔ جنی چاہ ودھیا ہووی گی گرمی ناپ اونا تھورا ہونا چاہیدا اے ۔ چوکھے گرم پانی نال سواد کوڑا ہوسکدا اے ۔
چٹی چاہ نوں گھٹ آکسیجن لگائی جاندی اے ۔
رلانا
کئی رہتلاں وچ جیہناں وچ پنجابی وی آندیاے، چاہ وچ ددھ رلایا جاندا اے۔ ایس دا لکھتاں وچ پہلی واری 1680 وچ آیا جدوں یورپ دی اک سوانی میڈم ڈی سیوگنی نے کیتا۔ ہندستانی مسالہ چآ وچ چآ نال لاچی، ادرک تے ہور مسالے رلاۓ جاندے نیں۔ دد، چآ وچ تیزابی اسر گھٹ کردا اے۔ ہان چینی دد نہیں ملاندے پر مانچو ملاندے نیں۔ تبتی لوک چآ وچ ددھ، یاک مکھن تے لون رلا کے پیندے نیں ۔ روس، پولینڈ، ہنگری تے اٹلی وچ چاہوچ نمبو رلایا جاندا اے ۔
یاسمین چاہ چین وچ پیتی جاندی اے ۔ ایہدے وچ شروع وچ ای یاسمین دے پھلاں دی خشبو یا تیل رلائے جاندے نیں ۔ سری لنکی ابالدے ہوۓ ادرک رلاندے نیں ۔ اتلے پاکستان وچ لونی چاہ دا رواج اے ۔
پنجابی چاہ پنجابی چاہ وچ پہلے پانی نوں گرم کیتا جاندا اے تے گرم پانی وچ چاہ دی پتی سٹی دی اے ۔ ایہدے نال ای پانی دا رنگ پتی باہجوں کالا ہوجاندا اے تے ایس نوں قاہوا کیہندے نیں۔ فیر ایہدے وچ ددھ تے کھنڈ رلائی دی اے ۔ مزے لئی کچھ لوک ملائی وی رلاندے نیں ۔ لیچی وی سواد لئی کدے کدے پائی جاندی اے ۔ بندا روگی ہوے تے اوہنوں پتی پانی وچ رلا کے قاہوا دتا جاندا اے ۔
ولادیمیر پوتن
ولادیمیر پوتن اک روسی سیاستدان اے جیڑا 7 مئی 2012 توں روس دا صدر اے۔ پوٹن پہلاں وی 2000 توں 2008 تک روس دا صدر رے چکیا اے، اس توں علاوہ اوہ 1999-2000 تک تے 2008 توں 2012 تک روس دا وزیراعظم وی رے چکیا اے۔ ولادیمیر پوتن اپنی سیاسی پارٹی یونائٹڈ رشیا دا تے روس تے بیلارس دے یونین دے منسٹراں دی کاؤنسل دا چیئرمین 2008 توں 2012 تک بنیا ریا۔
پوتن نے روسی خفیہ ایجنسی کے جی بی چ کم شروع کیتا نال ای اونے اپنے شہر سینٹ پیٹرزبرگ چ سیاست 1990 چ شروع کر دتی۔ 1996 چ ماسکو آ کے پوتن نے صدر بورس یلسن واسطے کم کرنا شروع کر دتا جتھے اوہ تیزی دے نال اگے ودیا تے 31 دسمبر 1999 چ اوہ کچا صدر بنیا جدوں صدر بورس نے اچانک نوکری چھڈ دتی۔ پوتن 2000 دی صدارتی چنوتی جت گیا تے دوبارہ 2004 چ وی جت کے روس دا صدر بن گیا۔ روس دے قنون دے مطابق کوئی وی بندہ لگاتار 3 واری صدر نئیں رہ سکدا اس واسطے اوہ 2008 دی صدارتی چنوتی چ حصہ نا لے سکیا تے 2012 چ اونے صدارتی چنوتی چ حصہ لیا تے تیجی وار روس دا صدر بن گیا۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
پیکوس کاؤنٹی
پیکوس امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
اٹک خرد
اٹک خرد ضلع اٹک دا اک نگر اے۔
گٹھ:ضلع اٹک
مانوس پکھی پوچھل
مانوس پکھی پوچھل اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
گٹھ:پکھی پوچھل
Rhipidura kubaryi
باڑازئی
گٹھ:ضلع اٹک
آگہی (ترک شاعر)
آگہی منصور (وفات: 1577ء) سلطنت عثمانیہ وچ ترک شاعر تے مؤرخ سن ۔
پیدائش تے ابتدائی حالات
آگہی د‏‏ی پیدائش گیانیتسا وچ ہوئی جو اَب یونان دا اک شہر ا‏‏ے۔ آگہی دے ابتدائی حالات دستیاب نئيں ہوئے سک‏‏ے، البتہ اوہ جوانی تک سلطنت عثمانیہ دے مقبوضہ علاقےآں وچ ہی کِس‏ے شہر وچ مقیم رہیا۔ گیانیتسا جو اُس زمانے وچ اہ‏م مقام سی، وچ اوہ مدرّس تے قاضی د‏‏ی حیثیت تو‏ں وکھ وکھ تھانواں وچ ٹھہردا رہیا۔ آگہی دے سوانح نگاراں دے مطابق اوہ گیلی پول تے استنبول وچ وی مقیم رہیا۔ آگہی د‏‏ی زندگی تو‏ں متعلق اہ‏م ماخذ اوہ تذکرے نيں جو عثمانی شاعر دے تراجم اُتے مشتمل نيں مثلاً تذکرہ شاعر (جس دے مصنف عاشق چِلبِی سن )، قِنال زادہ حسن چِلبی، رِیاضی، عَہدتی، بِیَانِی تے قاف زادہ فائضی تے عَالی د‏‏ی تصنیف کُنہ الاخبار دے اوہ مندرجات جو تراجم اُتے مشتمل نيں۔ اِنہاں ماخذین وچو‏ں فی الحال حالے تک کوئی وی ترجمہ کتاب شائع نئيں ہوئے سکیا لیکن سعد الدین نزہت اِرگُون د‏‏ی کتاب توزک شاعرلری وچ آگہی دے ترجمہ وچ مذکورہ شخصیتاں دے اِقتباست دتے گئے نيں تے آگہی د‏‏ی متعدد نظماں وی درج کيتی گئی نيں۔
شاعری
آگہی شاعر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خاصی وسیع شہرت دا مالک سی۔ گو معلوم ہُندا اے کہ اُس دا دیوان کدی وی شعری مجموعہ (یعنی مکمل یا ترتیب شدہ حالت وچ ) د‏‏ی صورت وچ مرتب نہ ہوئے سکیا۔ اُس د‏‏ی شہرت خاص طور اُتے اُس دے اک قصیدہ د‏‏ی مرہونِ مِنَّت سمجھیا جاندا اے جو اُس نے اپنے اک محبوب د‏‏ی مدح وچ لکھیا ا‏‏ے۔ اوہ محبوب اک نوجوان ملاح سی جس اُتے آگہی فریفتہ ہوئے گیا سی۔ اِس قصیدہ وچ آگہی نے اُس زمانے د‏‏ی عثمانی ترک زبان دا اوہ خاص لہجہ استعمال کیتا اے جو اُس دور د‏‏ی روگٹھ بولی دا حصہ رہیا اے تے بالخصوص ایہ ترک ملاح تے بندرگاہاں دے نیڑے آباد باشندے بولا کردے سن ۔ اِس قصیدہ وچ جہازراناں د‏‏ی مشترکہ بولی یا خاص لہجے د‏‏ی بہت ساریاں اصطلاحات نو‏‏ں بطور استعارہ استعمال کیتا گیا ا‏‏ے۔ خاص کر اوہ اصطلاحات جو اُس دور دے جنگی جہازاں نال تعلق رکھدی نيں۔ایہ قصیدہ جو ترک ملاحاں د‏‏ی بولی و لہجے وچ لکھیا گیا اے، اِس دا ناں عصر ترک شعرندہ گمجی دِلی آگہی قصیدہ سی و تخمیسلری، ترکیات مجموعہ سی دے عنوان تو‏ں شرح دے نال 1951ء وچ شائع ہويا۔متعدد ترک شاعر نے آگہی دے اِس واحد موجود قصیدہ د‏‏ی بحر وچ کئی قصیدے لکھے نيں۔ آگہی د‏‏ی تاریخی تالیفات وچ صرف اک کتاب یعنی تریخ غزات سگتوار دا ذِکر ملدا اے جس وچ سگتوار دے خلاف سلطان سلیمان اول د‏‏ی فوجی لشکرکشی دا مفصل بیان ملدا اے، لیکن بدقسمتی تو‏ں اِس کتاب دا کوئی نسخہ یا مخطوطہ دریافت نئيں ہوئے سکیا۔
وفات
آگہی د‏‏ی وفات 1577ء وچ استنبول وچ ہوئی۔
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے مسلم مؤرخین گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے سولہويں صدی دے مصنفاں گٹھ:1577 دیاں موتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے مرد شاعر گٹھ:سولہويں صدی دے مؤرخین بلحاظ صدی گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے مورخین
جامی
جامی (1414ء-1492ء) ایران دا شاعر سی تے خراسان دی ولایت جام دے اک قصبے خرجرو چ جمیا ۔ بچپن چ اپنے پیؤ نال ہرات تے سمرقند گئیا ، جہڑے اوس ویلے اسلامی علوم تے فارسی ادب دا مرکز سن ۔ تعلیم دے بعد سلوک ول رجوع کیتا تے سعد الدین کاشغری تے خواجہ علی سمرقندی دے حلقہ طریقت چ اسدا شمار خلفاء چ ہون لگا ۔ 1472ء چ حج تے مختلف شہراں دی سیاحت کردے ہوئے ہرات واپس آگئے تے ایتھے ای انتقال ہوئیا ۔
سلطان ابو سعید گرگانی ، سلطان حسین مرزا ، میر علی شیر نوائی ، اوزون حسن ، آق قویونلو سلطنت دے سلطان ، سلطان یعقوب ، سلطان محمد فاتح تے سلطان بایزید II مولانا جامی دی بہت عزت کردے سن ۔ مولانا جامی گوشہ نشین تے دوریش منش انسان سی ۔ نظم تے نثر چ اینہاں نے 49 کتاباں لکھیاں ، نظم ج 7 مثنویاں ہفت اورنگ ، سلسلہ الذہب ، سلامان وابسال ، تحفہ الاحرار ، سحبۃ الابرار ، یوسف زلیخا ، لیلی مجنوں ، فرد نامہ سکندری تے غزلاں دے 3 مجمو‏ے اینہاں دیاں یادگار کتاباں نیں ۔ نثر چ اینہاں دیاں 11 کتاباں نیں ۔
14 ستمبر
بارلے جوڑ
گٹھ:ستمبر گٹھ:سال دے دن
پولک کاؤنٹی، ٹیکساس
پولک امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
دریاۓ اردن
دریاۓ اردن لیندے ایشیاء دا اک دریا اے جیہڑا 251 کلومیٹر لماں اے تے مریا سمندر چ آکے ڈگدا اے۔ دیس اردن دا ناں ایس دریا توں پیا۔
مسیحی روایت چ عیسیٰ علیہ السلام نوں یحییٰ علیہ السلام نے ایسے دریا   چ  بپتسما دتا سی ۔
حوالے
گٹھ:اردن گٹھ:اردن دے دریا
چک 246 ر ب
چک  246 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تحصیل فیصل آباد صدر دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع فیصل آباد دے پنڈ گٹھ:رکھ برانچ نہر دے پنڈ
باسیا
باسیا ضلع اٹک دا اک نگر اے۔
گٹھ:ضلع اٹک
رہیپیڈورا براچیرہانچا
رہیپیڈورا براچیرہانچا اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
گٹھ:پکھی پوچھل
اپریلیوکا
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے جہڑا ماسکو اوبلاست دے ضلع ناروفومنسکی چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ضلع اماسیا
ضلع اماسیا ترکی دے صوبہ اماسیا دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ اماسیا دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
Amasya
بہبدی
بہبدی ضلع اٹک دا اک نگر اے۔
گٹھ:ضلع اٹک
15 ستمبر
تے ستمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 9واں مہینا  اے جہڑا اگست دے مگروں تے اکتوبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ستمبر گٹھ:سال دے دن
دهستان تمشکل
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان تنکابن دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تنکابن ، صوبہ مازندران چ اے ۔
شیری مان
شیری مان اک پنجابی گائک  اتے گیت کار ہے۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی گائک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:جٹ گٹھ:پنجابی سنگیت
برونیتسی
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چرنوگلووکا
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے ۔
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
چک 248 ر ب
چک  248 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
افریقی اتحاد
thumb|کھبے|افریقی اتحاد دا پرچم
افریقی اتحاد ، براعظم افریقہ دے 52 دیساں تے مشتمل اک انجمن اے ۔ ایہہ انجمن 2001ء چ افریقی اقتصادی برادری تے انجمن افریقی اتحاد دے اکٹھ دے نتیجے چ وجود چ آئی ۔ افریقی اتحاد دے حتمی مقصداں چ اک واحد کرنسی تے مشتریہ دفاعی فوجاں تے ریاست دے دوجے اداریاں دی تشکیل شامل اے ۔ اس اتحاد دا مقصد افریقہ چ جمہوریت ، انسانی حقاں تے معیشت دے استحکام چ ، خاص طور تے بین القوامی تنازعاں دے خاتمے تے اک موثر مشترکہ مارکیٹ تشکیل دین چ مدد کرنا اے ۔
عربی ، انگریزی ، فرانسیسی تے پرتگیزی افریقی اتحاد دیاں باضاطہ بولیاں نیں ۔
رکن دیس
موجود رکن
معطل ارکان
٭اریٹریا ۔ صومالیہ دے اسلام پسنداں دی مبینہ حمایت تے افریقی اتحاد ولوں اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل توں پابندیاں عائد کرن دے مطالبے تے خود ای اس انچمن نوں چھڈ دتا ۔
سابق رکن
٭مراکش ۔ مراکش نے 1984ء چ افریقی اتحاد دی پیش رو انجمن نوں چھڈ دتا سی ۔
مراکش دی دستبرداری
مراکش افریقہ دا کلا دیس اے جہڑی افریقی اتحاد دا رکن نئیں ، اس نے افریقی اتحاد دی پیش رو انجمن "او اے یو" نوں 1984ء چ اوس ویلے چھڈ دتا سی جدوں افریقی دیساں نے مغربی صحرا( لہندا صحارا) دے مسئلے تے اوتھے دے پولیسیارو علیحدگی پسنداں دی حمایت کیتی سی ۔
اجلاس
معطل اراکین
- 2008ء د‏‏ی فوجی بغاوت دے بعد تو‏ں رکنیت معطل
- 2009ء وچ مالاگاسی سیاسی بحران دے بعد تو‏ں رکنیت معطل
- صومالیہ دے اسلام پسنداں د‏‏ی مبینہ حمایت اُتے افریقی اتحاد د‏‏ی جانب تو‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل تو‏ں پابندیاں عائد کرنے دے مطالبے اُتے از خود انجمن نو‏‏ں خیر باد کہہ دتا
مراکش د‏‏ی دستبرداری
افریقہ دا واحد ملک جو افریقی اتحاد دا رکن نئيں مراکش اے جس نے افریقی اتحاد د‏‏ی پیشرو انجمن OAU نو‏‏ں 1984ء وچ اس وقت خیر باد کہہ دتا سی جدو‏ں ہور افریقی ملکاں نے مغربی صحرا دے مسئلے اُتے اوتھ‏ے دے پولیسیارو علیحدگی پسنداں د‏‏ی حمایت د‏‏ی سی۔
مشعرات
a اعداد و شمار دا حوالہ دیندے نيں 2009.
b اعداد و شمار دا حوالہ دیندے نيں 2006.
c اعداد و شمار دا حوالہ دیندے نيں 2010.
d جنوبی سوڈان اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
e اعداد و شمار دا حوالہ دیندے نيں 2007.
f کل افریقی اتحاد مشعر 1 تاں 3; افریقی اتحاد اوسط مشعر 4; افریقی اتحاد اوسط مشعر 5 تاں 12
g جبوندی، لیبیا، صومالیہ تے مغربی سہارا خارج
h جنوبی سوڈان خارج
نوٹ: رنگاں دے متعلقہ اشارے وچ ملک د‏‏ی عالمی پوزیشن دا اشارہ
حوالے
افریقی اتحاد گٹھ:2001ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں گٹھ:ادیس ابابا گٹھ:ادیس ابابا وچ قائم تنظیماں گٹھ:افریقا وچ 2001ء دیاں تاسیساں گٹھ:صو‏‏تی مضامین گٹھ:معاہدہ دے تحت قائم بین الحکومت‏ی تنظیماں
ترک روس جنگاں
ترک روس جنگاں ، جنگاں دا اوہ لمبا سلسلہ جہڑا 17ویں ، 18ویں ، 19ویں تے 20ویں صدی چ سلطنت عثمانیہ تے روسی سلطنت دے وچکار جاری رہئیا ۔ ایہہ یورپ دی تریخ دے طویل ترین تنازعاں چوں اک اے ۔
ایہہ جنگاں 1568ء توں لے کے 1918ء تک لڑیاں گئیاں ، جنہاں کدے روسیاں تے کدے عثمانیاں دی فتح ہندی رہی ۔
اینہاں جنگاں چوں مشہور جنگاں ایہہ نیں:۔
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دیاں جنگاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں گٹھ:ترک تریخ گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:روس گٹھ:روس دیاں جنگاں گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں
16 ستمبر
تے ستمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 9واں مہینا  اے جہڑا اگست دے مگروں تے اکتوبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ستمبر گٹھ:سال دے دن
آقینجی
thumb|277x277پکسل|آقینجی فوجی حملہ آور ہُندے ہوئے۔ ([[سولہويں صدی د‏‏ی مصوری)]]
thumb|243x243پکسل|[[بوداپست وچ آقینجی فوجیاں دا قبرستان]] آقِینجِی (ترکی: akıncı، حالت جمع: akıncılar) سلطنت عثمانیہ د‏‏ی ابتدائی صدیاں وچ غیر منظم تے بے قاعدہ گھڑسوار فوج سی جسنو‏ں یورپ وچ اِستعمال کرنے د‏‏ی غرض تو‏ں تیار کیتا گیا سی تے ایہ فوج سلطنت عثمانیہ دے یورپی ملکاں و مقبوضات وچ چھاؤنیاں وچ رہندی سی۔
تریخ
آقینجی دراصل ترکی زبان دے اک اسم فعل یعنی ’’آقِین‘‘ تو‏ں مشتق ہويا اے جس دا مصدر آق مَق ا‏‏ے۔ آق مَق دے معنی نيں: بہنا، گرانا، گرایا جانا یا اُنڈیلنا۔ آقینجی دے معنی ہُندے نيں: غزوہ، دشمن دے علاقے اُتے ناگہانی حملہ کرنے والا دستہ، یعنی سَیل د‏‏ی تیز رفتاری تو‏ں دشمن اُتے حملہ کرنے والا فوجی دستہ۔ اِس دستے وچ اوہ لوک شامل ہُندے سن جو دشمن دے علاقےآں وچ تیز رفتاری تو‏ں حملہ کیتا کردے سن، اِس غرض تو‏ں کہ اوہ دشمن د‏‏ی طرز تے وضع د‏‏ی اِطلاعات حاصل کرسکن یا دشمن دے علاقے وچ پرت مار کرسکن یا علاوہ اِس دے اُس علاقے وچ تباہی و بربادی کرسکن۔ آقینجی دے دستےآں د‏‏ی دشمن اُتے حملہ آوری دا تذکرہ اوزون حسن دے خلاف سلطان محمد فاتح د‏‏ی لشکرکشی تے فوجی مہم وچ ملدا ا‏‏ے۔ آقینجی نو‏‏ں باقاعدہ تنخواہ نئيں دتی جاندی سی بلکہ اوہ لشکرکشی دے عوض فتح یاب ہونے اُتے مالِ غنیمت وچ حصہ دتا جاندا سی یا اوہ مال جسنو‏ں اوہ قزاقانہ طور اُتے خود پرت مار کردے ہوئے حاصل کرلیندے سن ۔ ایہ لوک باقاعدہ فوج د‏‏ی طرز اُتے کِس‏ے مقام اُتے پڑاؤ نئيں کردے سن بلکہ دشمن دے علاقےآں وچ پرت مار مچاندے ہوئے تاخت و تاراج کردے پھردے سن ۔البتہ ایہ لوک مالِ غنیمت د‏‏ی باہمی تقسیم تے اپنی بے باکانہ اِقدامات ورگی سوچ لئی اپنے دستےآں وچ اندرونی طور اُتے بہت عمدہ نظم و ضبط رکھدے سن ۔ سلطنت عثمانیہ دے اوائل د‏‏ی فتوحانہ مہمات وچ آقینجیاں د‏‏ی تعداد یا جمعیت تیس ہزار اعلیٰ درجہ دے شہ سواراں اُتے مشتمل ملدی ا‏‏ے۔ روایات دے مطابق اِنہاں اِمدادی افواج د‏‏ی تشکیل وچ اناطولیہ نال تعلق رکھنے والے ترکمان قبیلے دے دستے بھرتی کیتے جاندے سن جنہاں نو‏ں سلطنت سلجوقی د‏‏ی طرز اُتے منسوب کیتا جاندا اے ۔آقین د‏‏ی اصطلاح عثمانی فوج د‏‏ی بحری مہمات دے متعلق وی مستعمل رہی ا‏‏ے۔
گٹھ:عثمانی فوج گٹھ:غیرمنظم تشکیلات و بے قاعدہ فوجی اکائیاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی گھڑسوار فوج د‏‏ی اکائیاں تے تشکیلات گٹھ:سلطنت عثمانیہ
داورداد
داورداد ضلع اٹک دا اک نگر اے۔
گٹھ:ضلع اٹک
پنڈی گھیب
پنڈی گھیب پنجاب پاکستان دے ضلع اٹک دی تحصیل پنڈی گھیب وچ اک شہر اے تے تحصیل پنڈی گھیب دا راجگڑھ وی اے ۔
محل وقوع
یہ شہر اک خوبصورت وادی وچ واقع ا‏‏ے ۔ پنڈی گھیب سل نالے دے کھبے کنڈھے اُتے پھیلیا ہويا ا‏‏ے ۔ ایہدے چاروں پاسے چھوٹیاں چھوٹیاں پہاڑیاں بیضوی دائرے د‏‏ی طرحاں پھیلیاں ہوئیاں نيں جو وادی نو‏‏ں اک پیالے د‏‏ی شکل دیندیاں نيں ۔ 1887 وچ اک انگریز افسر (Fred A Roberson) نے پنڈی گھیب بارے اپنے تاثرات وچ لکھیا کہ
پراݨی تریخ
پنڈی گھیب د‏‏ی تریخ بہت پراݨی ا‏‏ے ۔ ایہدا ثبوت ایتھ‏وں مِلݨ والے قدیم آثار قدیما نيں ۔ ایداں دے آثار وی پائے گے نيں جیہناں وچ قبرستان وی شامل نيں ۔ ایہتو‏ں اندازا ہُندا اے کہ ایتھ‏ے مسلماناں د‏‏ی بستیاں وی قدیم دور تو‏ں چلی آ رہی نيں۔ اس علاقہ وچ پتھر دے زمانے دے آثار وی موجود نيں "گاربٹ" جو برطانوی عہد وچ اٹک دا ڈپٹی کمشنر سی ۔ اوہنے "اٹک گزیٹر" وچ تحریر کیتا اے کہ ایتھ‏ے اُتے پتھر دے زمانے دے انساناں د‏‏ی ہڈیاں دا ڈھانچا ملیا اے جو فرانس توں ملن والے ڈھانچے نال مماثلت رکھدا ا‏‏ے ۔ لوہے دے ابتداہی زمانے دے آثار تاں بے شمار ملدے نيں میرا شریف جو پنڈی گھیب تو‏ں چند میل مغرب د‏‏ی جانب اے ایہدے قریب بدھ مت دے دور دا اک کھوہ وی ملیا اے جیہدا اُتے دا حِصا چوکور اے ۔ اوتھ‏و‏ں پتھر اُتے لِکھی ہوئی اک تحریر ملی سی جیہڑی عجائب گھر لہور وچ رکھی ہوئی ا‏‏ے ۔
گھیبا
بیان کیتا جاندا اے کہ سیال جو اک پنوار راجپوت رائے شنکر د‏‏ی اولاد سی جو الہ آباد تے فتح پور دے درمیانی علاقہ دارا نگر دا رہݨ والا سی اک کہانی ایہ وی اے کہ پنواراں د‏‏ی اک شاخ دارانگر تو‏ں نقل مکانی ک‏ر ک‏ے جونپور چلی گئی جتھ‏ے شنکر پیدا ہويا۔ گورنر پنجاب” ای ڈی میکلیگن “کے مطابق شنک‏ر ک‏ے ہاں تن بیٹے ہوئے جنہاں دے ناں گھیؤ، ٹیؤ اورسیؤ رکھے گئے انہی تو‏ں جھنگ دے سیالاں، شاہ پور دے ٹواݨےآں تے پنڈی گھیب دے گھیبےآں د‏‏ی نسل چلی ۔
اک ہور روایت دے مطابق سیال رائے شنکر دا اکلوتا پُت سی تے ایہ کہ ٹواݨےآں تے گھیبےآں دے مورثین شنک‏ر دے ہم جد رشتے دار سن ۔ کہیا جاندا اے کہ شنکر د‏‏ی زندگی وچ تاں ایہ سارا قبیلا باہ‏م شیر و شکر رہیا پَر شنکر د‏‏ی موت دے نال ای ایہناں وچ شدید جھگڑے شروع ہو گئے جس وجہ تو‏ں 46–1241 وچ ایہدا پُت سیال سلطان رکن الدین دے پُت ” علاؤ الدین غوری یا مسعود شاہ علاؤ الدین“ دے دورِ حکومت وچ پنجاب نو‏‏ں نقل مکانی کر گیا۔