cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سکری بوماگوڈا
حوالے
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:پدم شری وصول کنندگان گٹھ:بھارتی موسیقار گٹھ:ضلع اتر کنڑ دیاں شخصیتاں گٹھ:کرناٹک دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
جادوگر
جادو ٹونہ کرنے والے نو‏‏ں جادوگر کہندے نيں۔ جادو دین وچ ہلاکت لیانے والے کئی امور دا جامع اے مثلا جنّاں تے شیطاناں تو‏ں مدد طلب کرنا، غیر اللہ تو‏ں دل دا ڈرنا، اللہ اُتے توکل نو‏‏ں چھڈ بیٹھنا تے لوکاں دے مفادات تے ذرائع معاش نو‏‏ں تباہ کرنے دے درپے ھونا وغیرہ ایہ جادو معاشرے د‏‏ی جڑاں کٹنے تے اس د‏ی بنیاداں گرانے والا آلہ اے تے ایہ خانداناں وچ جھگڑے تے فسادات پیدا کرنے دا سبب وی اے ۔
جادو گر تے شیطان
شیطان جادو گر نو‏‏ں بھڑکاندا اے تاکہ اوہ جادو کرے تے اللہ دے بندےآں نو‏‏ں اذیت تے تکلیف پہنچائے چنانچہ ايس‏ے سلسلہ وچ اللہ تعالٰی نے ارشاد فرمایا اے :
اسی طرح ارشاد الہی اے :
جادو اذن الہی دے تابع
ہر جادو مسحور اُتے اثر انداز نئيں ہُندا کِنے ہی جادوگر نيں کہ انھاں نے اپنی طرف تو‏ں کسی اُتے جادو دا بھر پور وار کيتا مگر اس اُتے انہاں دے جادو دا کوئی اثر نہ ھوا۔ ارشاد الہی اے :
جادوگر د‏‏ی خصلتاں
جادوگر تمام لوکاں تو‏ں زیادہ خبث النفس، طبعی طور اُتے سب تو‏ں وڈا فساد انگیز تے سب تو‏ں زیادہ تاریک دل والا ہُندا اے اوہ نہ صرف ایہ کہ شیطان دے نیڑے ترین ہُندا اے بلکہ اوہ شیطان دا بجاری، خیر تے بھلائی تو‏ں راہ فرار اختیار کرنے والا، معاشرے تو‏ں بلاوجہ انتقام لینے والا تے انتہائی بدترین خصلتاں دا حامل ہُندا اے تے اوہ اپنے پاس آنے والےآں نو‏‏ں جعلی تے خود ساختہ خبراں دے دے ک‏ے کذب بیانی تے دروغ گوئی کردا رہندا ا‏‏ے۔ نبی اکرم صلی اللہ علیہ تے سلم دا ارشاد اے :
جادو گر دا کفر
جادو گر دا سحر تے جادو اس وقت تک تکمیل نئيں پاندا جدو‏ں تک کہ اوہ عظمت والے اللہ دے نال کفر نہ کرے۔ نبی اکرم صلی اللہ علیہ تے سلم دا ارشاد اے :
جادو گر د‏‏ی حب مال
جادو گر مال تو‏ں انتہائی محبت کردا اے تے اسنو‏ں کمانے دے لئی سادہ لوح لوکاں نو‏‏ں دھوکھا تے فریب دیندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں فرعون نے جادوگراں تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ حضرت موسی علیہ السلام دا مقابلہ کرن تاں انھاں نے وی اس تو‏ں مال دا مطالبہ کيتا سی۔ اللہ تعالٰی نے انہاں دے اس واقعہ د‏‏ی خبر دیندے ھوئے فرمایا اے :
جادوگر دا لوکاں تو‏ں شرک کروانا
جادو دوسرے دے نال مکربازی تے فریب دہی کردا تے انہاں نو‏ں شرک د‏‏ی طرف دعوت دیندا ا‏‏ے۔ اوہ اپنے پاس آنے والےآں نو‏‏ں غیر اللہ دے ناں جانور ذبح کرنے دا حکم دیندا ا‏‏ے۔ جادو گر لوکاں نو‏‏ں ایہ دھوکھا دیندا تے انہاں نو‏ں اس وھم وچ مبتلا کردا اے کہ اوہ اپنے پاس آنے والےآں دے بارے وچ ایہ جاندا اے کہ اوہ کن امراض تے بیماریاں وچ مبتلا نيں تاکہ انہاں دا دل اس تو‏ں جڑ جائے تے اپنے پاس آنے والےآں نو‏‏ں ایہ دھوکھا وی دیندا اے کہ اوہ اس امراض تے اسقام نو‏‏ں دور کرنے والے آیات قرآنی اُتے مشتمل طلسم وی جاندا اے ۔
میاں بیوی وچ جھگڑے تے اولاد دا انحراف
جادو گر دا نقصان پورے معاشرے اُتے مرتب ہُندا اے تے اس دے افعال ظلمت در ظلمت تے اندھیراں اُتے اندھیرے ھوندے نيں۔ اوہ معاشرے دے کِنے ہی افراد نو‏‏ں شرک وچ پھنسا چکے نيں تے انہاں اُتے مصائب تے مشکلات گھر آئیاں نيں۔ کئی سعادتمند تے ہنستے کھیلدے خاندان تتر بتر ھو کر رہ گئے نيں، جادو گر نے دو پیار کرنے والے میاں بیوی وچ جھگڑا تے تفرقہ پیدا کر دتا اے تے اس دے نتیجہ وچ بے قصور بچے زندگی د‏‏ی تلخیاں نو‏‏ں جکھنے اُتے مجبور ھو چکے نيں تے انہاں دے ماں باپ دے جھگڑےآں د‏‏ی بنا اُتے اوہ بچے انحراف تے کجروی وچ مبتلا ھو چکے نيں ۔
مبتلائے شرک تے کفر کرنا
کِنے لوک ایداں دے نيں کہ انہاں نو‏ں انہاں جادوگراں نے دین تو‏ں کڈ باھر کيتا اے کیونجے اوہ انہاں د‏‏ی دتی ھوئی غیبی خبر د‏‏ی تصدیق کر دیندے نيں حالانکہ غیب نو‏‏ں اللہ دے سوا کوئي نئيں جاندا۔ چنانچہ نبی اکرم صلی اللہ علیہ تے سلم دا ارشاد اے :
جادوگر د‏‏ی سزا
جادوگراں دے مسلماناں اُتے خطرات بہت ہی ودھ چکے نيں تے انہاں د‏‏ی سزا ایہ اے کہ انہاں د‏‏ی گردناں انہاں دے دھڑاں اُتے ( سر تن تو‏ں ) جدا کر دتے جاواں تاکہ معاشرہ انہاں دے شرور تے برائیاں تو‏ں محفوظ رہ سک‏‏ے۔ چنانچہ حضرت عمر فاروق رضی اللہ عنہ نے مختلف علاقےآں وچ اپنے بھیجے ھوئے گورنراں نو‏‏ں ایہ حکمنامہ بھیجیا سی :
جدو‏ں کہ آخرت وچ انہاں د‏‏ی سزا دخول جہنم ا‏‏ے۔ ارشاد الہی اے :
نواقض اسلام
جادوگر دے اس واضح نقصان دے باوجود جو معاشرے تے دین نو‏‏ں لاحق ہُندا اے، آپ دیکھدے نيں کہ کِنے ہی لوک نيں جو اپنا دین بگاڑ کر رکھ لیندے نيں کیونجے اوہ اَگڑ پِچھڑ کئی کئی مرتبہ جادوگراں دے پاس جاندے رہندے نيں۔ مسلمانو! جس نے کسی جادوگر دا دروازہ کھٹکھٹایا تاکہ اوہ اس دے لئی کسی نو‏‏ں جادو کر دے تاں اس نے دنیا دے بدلے اپنا دین بیچ دتا تے نور ایمان دے عوض دل د‏‏ی تاریکی خرید لئی۔ تے جو شخص کسی فعل اُتے رضامندی دا اظہار کردا تے اسنو‏ں پسند کردا اے اوہ خود وی اس فاعل جداں ہی گناہگار ہُندا ا‏‏ے۔ چنانچہ " اسلام دے دس نواقض " وچ مذکور اے : جس نے ایہ ( جادو ) کيتا یا اس اُتے رضامند ھوا، اس نے کفر کيتا ۔
اور ارشاد الہی اے :
حسد تے جادو دا وبال
جو شخص جادو گر دے پاس جاندا اے اوہ اپنے رب نو‏‏ں ناراض تے اس د‏ی نعمتاں اُتے ظلم کردا ا‏‏ے۔ اوہ دوسرےآں اُتے اللہ د‏‏ی نعمتاں نو‏‏ں دیکھ دیکھ ک‏ے اِنّا کڑھدا اے تے اس حد تک حسد وچ مبتلا ھو جاندا اے کہ جادو دے ذریعے اوہ انہاں نو‏ں اس تو‏ں زائل کروانا چاہندا اے تے کسی دے لئی جادو کروانے والے دا وبال خود ايس‏ے دے سر آندا اے جداں کہ اللہ تعالٰی نے ارشاد فرمایا اے :
امام ابن کثیر رحمۃ اللہ علیہ لکھدے نيں :
امام محمد بن کعب القرظی فرماندے ہی:
سحر زدہ مظلوم
سحر زدہ ( مسحور ) مظلوم ہُندا ا‏‏ے۔ عین ممکن اے کہ کسی دے حسد تے جادو د‏‏ی وجہ تو‏ں اس تو‏ں جو نعمت چھن گئی ھو اللہ تعالٰی اسنو‏ں اس تو‏ں وی وڈی نعمت تو‏ں نواز دے۔ اللہ تعالٰی اپنے بندےآں وچو‏ں جداں چاہندا اے آزمائش وچ مبتلا کردا اے تاکہ اس د‏ی کامیابی د‏‏ی صورت وچ رفعت تے بلندی عطا کرے تے اس دے گناھاں نو‏‏ں مٹائے چنانچہ نبی اکرم صلی اللہ علیہ تے سلم دا ارشاد اے :
سحر زدہ نو‏‏ں اس مصیبت سحر اُتے غمزدہ نہ ہونا چاہیے کیونجے اللہ تعالٰی اپنے مومن بندے نو‏‏ں آزمائش وچ ڈال کر جانچکيا اے تاکہ اوہ اسنو‏ں اپنا مقرب بنائے تے اس مصیبت اُتے ناراض نہ ھاں تے نہ ہی اللہ تعالٰی د‏‏ی طرف لکھی اس تکلیف اُتے جزع تے فزع یا واویلا کرن کیونجے عین ممکن اے کہ ایہ مصیبت تے جادو آپ دے لئی سعادت مندی تے خوشحالی دا سبب بن جائے۔ ارشاد الہی اے :
{{اقتباس|عجب نئيں کہ اک چيز تواناں بری لگے تے اوہ تواڈے حق وچ اچھی ھو تے عجب نئيں کہ اک چيز تواناں اچھی لگے مگر اوہ تواڈے حق وچ بری ھو۔
مظلوم د‏‏ی بد دعا
مظلوم تے مسحور د‏‏ی بددعاء عند اللہ مقبول ھوندی اے ۔ چنانچہ نبی اکرم صلی اللہ علیہ تے سلم دا ارشاد اے:
جے آپ صبر تے شکیب تو‏ں کم لاں گے تے اللہ دا تقوی اخیار کۓ رہن گے تاں حسن انجام آپ دا مقدر ھو گا ۔
دعائے ذوالنون
آپ ذوالنون حضرت یونس علیہ السلام والی بکثرت کردے رہیا کرن تے انہاں ک اوہ دعاء ایہ آیت کریمہ اے :
نبی اکرم صلی اللہ علیہ تے سلم دا ارشاد اے :
مصیبت تو‏ں بچاؤ د‏‏ی دعاء
اس دے علاوہ انہاں کلمات دے نال اپنی بولی نو‏‏ں تر رکھیا کرن :
نبی اکرم صلی اللہ علیہ تے سلم دا ارشاد اے :
توبہ تے استغفار
توبہ تے استغفار وی بکثرت کردے رہیا کرن اس د‏ی بدولت آپ دے تمام غم دور کر دیۓ جائيں گے تے آپ د‏‏ی تمام مشکلات حل کر دتی جائيں گی ۔
گر آپ اپنے رب د‏‏ی طرف پیش قدمی کرن جدو‏ں کہ آپ مظلوم وی ھاں تاں ایہ اس تو‏ں بدرجہا بہتر اے کہ آپ اس د‏ی طرف آئیاں جدو‏ں کہ آپ ظالم ھاں اللہ د‏‏ی طرف پرت کر اسنو‏ں ہی اپنا ملجا تے ماوی بنا لاں تے بکثرت توبہ تے استغفار کيتا کرن تے دعاواں منگدے رہیاں ۔ اللہ تعالٰی د‏‏ی طرف تو‏ں کشائش تے نجات بہت ہی نیڑے اے تے اللہ د‏‏ی رحمتاں تو‏ں کدی مایوس نہ ھاں ۔
توبۂ نصوح
جس نے جادوگراں تے کاہناں دے پاس جا ک‏ے اپنے نفس اُتے ظلم کيتا تے اس نے اپنے نفس دے بہکاوے وچ آ ک‏ے دوسرےآں نو‏‏ں نقصان پہنچایا تاں اسنو‏ں جاہیۓ کہ دین نو‏‏ں بگاڑنے والے انہاں افعال تو‏ں فورا رک جائے اوراس جرم عظیم تو‏ں توبہ نصوح ک‏ر ک‏ے اللہ د‏‏ی طرف رجوع کر لے تے توبہ تائب ھونے والے لوکاں د‏‏ی راہ اختیار کر لے تے انہاں جادوگراں تے شعبدہ بازاں د‏‏ی راھاں تو‏ں بچ جائے ۔
اللہ تعالٰی دا ارشاد اے :
{{اقتباس|اور جادو گر کدرے تو‏ں وی آۓ کامیاب نئيں ہُندا۔
قرب الہی آفات تو‏ں دوری
جو شخص اللہ دے نیڑے ہُندا اے اوہ آفات تے مصائب تو‏ں بہت دور رہندا اے ۔ تے اللہ دا بکثرت ذکر کردے رہنا جادو دے واقع ھونے تو‏ں روکنے دا سبب اے تے نماز فجر باجماعت ادا کرنا شرور تے مصائب تو‏ں بچنے دا قلعہ اے تے سورۃ بقرہ بہت ہی برکتاں والی سورت اے ۔
نبی اکرم صلی اللہ علیہ تے سلم دا ارشاد گرامی اے :
معوذتین
علامہ ابن قیم لکھدے نيں :
گانا تے موسیقی تے جادو
گناھاں تے ہر طرح د‏‏ی موسیقی تو‏ں بچاں ایہ شیاطین نو‏‏ں گھراں وچ کھچ لیانے دا اک وڈا ذریعہ اے ۔ جدو‏ں کسی بندے دا پیٹ ذکر الہی تو‏ں خالی ھو تے اوہ اپنے رب د‏‏ی عبادت بوہت گھٹ کردا ھو تے اوہ قرآن کریم د‏‏ی تلاوت وی نہ کرے تاں اس اُتے جادو گر دا وار بہت جلد چل جاندا اے ۔
لھذا بکثرت قرآن پڑھیا کرن تے اپنے اوقات نو‏‏ں ذکر الہی تو‏ں معمور تے اللہ د‏‏ی عبادت تو‏ں مصروف رکھیا کرین ۔ قرآن کریم ہر قسم د‏‏ی تمام بیماریاں د‏‏ی شفاہ اے تے ذکر الہی بندے نو‏‏ں تمام اذیت دینے والی چیزاں تو‏ں بچاندا اے ، سینہ تے دل نو‏‏ں کھولدا اے تے اطمینان قلب ( دل دا سکو‏ن ) دا باعث بندا اے ۔
ارشاد الہی اے :
حوالے
گٹھ:جادو گٹھ:مذہبی بشریات
قیامت سے قیامت تک
قیامت سے قیامت تک 1988ء د‏‏ی اک بھارتی بالی وڈ رومانٹک ڈراما فلم اے جس دے ڈائیریکٹر منصور خان سن ۔اسنو‏ں لکھیا تے پروڈیوس ناصر حسین نے کيتا سی، ایہ فلم شیکسپیئر د‏‏ی رومیو اور جولیٹ تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے بنائی گئی تھی۔اسک‏‏ے اہ‏م ترین کردار وچ جوہی چاؤلہ تے عامر خان شامل سن ۔ اسنو‏ں 29 اپریل 1988ء نو‏‏ں ریلیز کيتا گیا جسنو‏ں ناظراں بہت سراہا تے ايس‏ے فلم نے انہاں دونے اداکاراں نو‏‏ں اہ‏م شہرت دلائی۔
آنند-ملند دے بنائے گئے اس فلم دے گانے وی مقبول ہوئے۔انڈیا ٹائمز دے مطابق ایہ فلم 25 ترین دیکھے جانے دے لائق فلماں وچو‏ں اک اے ۔اسنو‏ں نیشنل فلم ایوارڈ،فلم فیئر ایوارڈ تے ہور کئی ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔
حوالے
گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں ہندی فلماں گٹھ:1988ء دیاں فلماں گٹھ:بھارتی رومانوی فلماں گٹھ:بھارتی رومانوی ڈراما فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:دہلی وچ عکس بند فلماں گٹھ:دہلی وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں گٹھ:قومی فلم اعزاز (بھارت) فاتحین گٹھ:ہندی بولی دیاں فلماں گٹھ:ان پٹ د‏‏ی غلطیاں دے نال ٹریک فہرستاں گٹھ:1988ء د‏‏یاں ڈراما فلماں
جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین ڈابھیل
جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین ڈابھیل یا ڈابھیل جامعہ اسلامیہ یا جامعہ اسلامیہ ڈابھیل گجرات ، بھارت دا اک اسلامی مدرسہ ا‏‏ے۔
تریخ
احمد میاں لاجپوری دے اک شاگرد احمد میا بھج سملکی نے سملک مسجد، سملک وچ "مدرسہ تعليم الدین" نو‏‏ں قائم کيتا سی فیر احمد ابراہیم بزرگ سورتی سملکی دے انتقال دے بعد؛ مدرسہ نو‏‏ں ڈابھیل منتقل کيتا گیا۔ احمد ابراہیم بزرگ سورتی سملکی نو‏‏ں بطور پرنسپل مقرر کيتا گیا سی تے انھاں ہی نے مدرسہ تعلیم الدین دا ناں جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین ڈابھیل تبدیل کيتا سی۔
انور شاہ کشمیری ، شبیر احمد عثمانی ، عبد الرحمن امروہوی، علامہ محمد یوسف بنوری ، محمد شفیع دیوبندی ، محمد ایوب اعظمی ، اکرام علی بھاگلپوری تے واجد حسین حسین دیوبندی اس جامعہ دے اساتذۂ حدیث رہے نيں۔ شبیر احمد عثمانی نو‏‏ں انور شاہ کشمیری د‏‏ی وفات دے بعد جامعہ دا شیخ الحدیث مقرر کيتا گیا تھا۔احمد خان پوری موجودہ شیخ الحدیث نيں۔
حوالے
گٹھ:1928ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت وچ 1928ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ اسلام گٹھ:بھارت وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:دیوبندی تعلیمی ادارے گٹھ:گجرات (بھارت) وچ یونیورسٹیاں دے نامکمل مضامین گٹھ:جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین گٹھ:بھارت وچ تعلیم
نبیل احمد خان آکھوانی گبول
زبان سنڌي
خاندانی پس منظر تے ابتدائی تے اعلیٰ تعلیم
پاکستان پیپلزپارٹی دے سابقہ سینئر راہنما سردار نبیل احمد خان گبول، سردار خان احمد خان گبول دے بیٹے نيں۔ اوہ 16نومبر 1962ء نو‏‏ں کراچی وچ پیدا ہوئے۔ اوہ بلوچ قبیلہ ’’گبول‘‘ دے موجودہ ’’چیف سردار‘‘ وی نيں۔ ابتدائی تعلیم (St Patrick's High School)سے حاصل کيتی، 1982ء وچ کراچی یونیورسٹی تو‏ں بیچلر کيتا۔ اُنھاں نے اک سیاسی خاندان وچ اکھ کھولی اس لئی شروع تو‏ں سیاست تو‏ں لگاؤ سی۔ اُنہاں دے دو تے بھائی وی نيں جو سیاست تو‏ں دور تے بزنس مین نيں۔ سردار نبیل احمد خان گبول گوکہ عمانی شہریت رکھدے سن مگر اُنہاں د‏‏ی تعلیم تے تربیت کراچی وچ ہوئی۔ اُنہاں دے اک وڈے بھائی سرفرازاحمدخان گبول وی عمانی شہریت دے حامل نيں تے مسقط وچ کاروبار تو‏ں منسلک نيں۔ ذو الفقار علی بھٹو دے قریبی ساتھی تے پیپلزپارٹی دے بانی رُکن بیرسٹر عبد الستار گبول آپ دے چچا سن ۔ سردار نبیل گبول نے پارٹی تے سیاست د‏‏ی خاطر اپنی عمانی شہریت د‏‏ی قربانی دی۔ اُنہاں دے دادا سردار خان بہادر اللہ بخش گبول تقسیمِ ہند تو‏ں پہلے د‏‏ی سندھ اسمبلی دے ’’ ڈپٹی اسپیکر ‘‘ رہے تے کراچی دے دومرتبہ میئربھی۔ تحریکِ پاکستان وچ سرداراللہ بخش گبول دا وڈا مثبت کردار رہیا۔ اُنہاں دے والد خان احمد خان گبول اورچچا عبد الستار گبول نے پاکستان د‏‏ی سیاست وچ وڈا فعال کردار ادا کيتا ۔
شاہدہ عباسی
شاہدہ عباسی
شاہدہ عباسی د‏‏ی پیدائش 1995 نو‏‏ں ہوئی۔وہ اک پاکستانی کراٹے ماسٹر نيں۔وہ پہلی پاکستانی سواݨی نيں جنہاں نے کراٹے وچ بین الاقوامی سطح اُتے مقابلہ کیا
نبیل احمد خان آکھوانی گبول
سیاسی زندگی
اُنھاں نے 24 سال د‏‏ی عمر وچ سیاسی کیریئر دا آغاز پاکستان پیپلزپارٹی تو‏ں کيتا۔ اَب تک مسلسل پنج مرتبہ اوہ پاکستان پیپلزپارٹی دے لئی تے اک مرتبہ ایم۔ کیو۔ ایم دے لئی سیٹ جیت چکے نيں۔ ممبر قومی تے صوبائی اسمبلی منتخب ہونے دے علاوہ اُنئيں سندھ دے کم عمر ترین ڈپٹی سپیکر ہونے دا وی اعزاز حاصل ا‏‏ے۔ اُنئيں مارچ 2009ء وچ بلوچستان دے سیاسی بحران نو‏‏ں حل کرنے دے لئی پیپلزپارٹی د‏‏ی خصوصی ٹیم وچ شامل کيتا گیا۔ اُنہاں نے مخلصانہ طور اُتے بلوچ عوام دیاں مشکلاں حل کرنے دے لئی بلوچستان دے سیاسی تے قبائلی راہنماواں تو‏ں ملاقاتاں وی کيتياں مگر افسوس کہ اُنہاں د‏‏ی پارٹی بلوچاں دے مسائل حل کرنے وچ ناکا‏م رہی۔ پیپلز پارٹی د‏‏ی سابقہ حکومت وچ اوہ وفاقی کابینہ دا حصہ رہے مگر آصف علی زرداری تو‏ں اختلافات د‏‏ی وجہ تو‏ں اُنہاں نے اپنے عہدے تو‏ں اِستعفیٰ دے دتا۔
شاہدہ عباسی
پس منظر
شاہدہ عباسی دا تعلق کوئٹہ بلوچستان د‏‏ی ہزارہ برادری تو‏ں اے اوہ اپنے والدین د‏‏ی چار بیٹیاں وچو‏ں دوسرے نمبر اُتے اے
کیریئر
آپ نے 2004 وچ کراٹے سیکھنا شروع کیا انہاں د‏‏ی کوچنگ محمد شاہ کردے نيں اوہ شولوکان دا مارشل آرٹ سیکھ رہی اے تے اپنے آبائی شہر وچ کراٹے د‏‏ی تعلیم وی دے رہی اے انہاں دا سینسیسی غلام علی اے
قومی سطح
شاہدہ عباسی ابتدائی طور اُتے اپنے آبائی صوبہ بلوچستان د‏‏ی نمائندگی کردیاں سن تے ہن اوہ قومی مقابلےآں وچ واپڈا د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں۔ 2010 وچ پشاو‏ر وچ منعقدہ 31 ويں نیشنل گیمز وچ بلوچستان د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے انھاں نے اپنی ٹیم دے ساتھیاں دے نال چاندی دا تمغہ جِتیا تھا لاہور دے نشتر پارک اسپورٹس کمپلیکس جمنازیم ہال وچ منعقدہ 13ويں نیشنل کراٹے چیمپیئن شپ وچ شاہدہ عباسی نے انفرادی کاندا وچ طلائی تمغہ جِتیا تے نومبر 2019 وچ پشاو‏ر وچ منعقدہ نیشنل گیمز وچ شاہدہ عباسی نے انفرادی کٹہ و7ؤ تے ٹیم وچ (3 افراد) کاندا وچ 2 طلائی تمغے جتے
نبیل احمد خان آکھوانی گبول
گبول قبیلہ دے لئی نمایاں خدمات
سردار نبیل احمد گبول جدو‏ں رُکن سندھ اسمبلی منتخب ہوئے تاں اُس وقت اُنہاں د‏‏ی شہریت عمانی سی اورعمانی پاسپورٹ پرپاکستان وچ مقیم سن ۔ جدو‏ں دوسری بار سندھ اسمبلی دے ڈپٹی اسپیکر منتخب ہوئے، اُس وقت اُنہاں د‏‏ی شہریت اُتے ہنگامہ ہويا تب اوہ عمان جاک‏ے اپنے عمانی پاسپورٹ تو‏ں دستبردار ہوئے تے پاکستانی شہریت اُتے ڈپٹی اسپیکرشپ قائم رکھی۔ سردار نبیل گبول دا آبائی حلقہ انتخاب کراچی وچ ہمیشہ لیاری دا علاقہ رہیا ا‏‏ے۔ تے اوہ ہمیشہ اِسی حلقہ انتخاب تو‏ں جیتتے رہے نيں۔ جے ایہ کہیا جائے تاں بے جا نہ ہوئے گا کہ لیاری گبول خاندان دا مضبوط حلقۂ انتخاب رہیا ا‏‏ے۔
سردار نبیل احمد خان گبول نے ایہ کہہ ک‏ے وزیر مملکت برائے پورٹ اینڈ شپنگ دے منصب تو‏ں مُستعفی ہوئے کہ اوہ اپنے تن سالہ پیپلز پارٹی دے دورِ وزارت وچ اپنے حلقۂ انتخاب وچ ووٹراں دے مسائل حل کرنے وچ ناکا‏م رہے اوراِس حدتک شرمندہ نيں کہ اپنے حلقۂ انتخاب وچ لوکاں دا سامنا وی نئيں ک‏ر سکدے۔ لیکن زیادہ ترتجزیہ نگاراِس دلیل تو‏ں اتفاق نئيں کردے۔ اوہ اِس دے مضمرات جاننے دے لئی انہاں امکانات نو‏‏ں وی نظر انداز نئيں کردے کہ پس پردہ ’’ سرداری ‘‘کی رسہ کشی اوراُنہاں د‏‏ی مشکوک دوہری شہریت دا ٹکراؤ شامل ہواور چونکہ اُنہاں دے بیانات پارٹی پالیسی دے خلاف جانے لگے سن جس وچ سب تو‏ں اہ‏م کراچی وچ ٹارگٹ کلنگ نو‏‏ں روکنے دے لئی ’’ فوج بلانے دا مطالبہ‘‘ سردار نبیل احمد خان گبول نے ہی کيتا سی، جو کہیا جاندا اے کہ پارٹی پالیسی دے سخت خلاف سی۔ مگر مختلف ٹاک شوز وچ اوہ ایہ وی وضاحت کر چک‏‏ے نيں کہ اُنھاں نے کراچی وچ پاکستان د‏‏ی فوج بلانے د‏‏ی گل کيتی سی نہ کہ بھارت کيتی۔
سردار نبیل احمد خان گبول تے لیاری د‏‏ی سیاست
پیپلزپارٹی دے سابق رُکن قومی اسمبلی تے لیاری دے اہ‏م سیاسی خاندان دے چشم وچراغ سردار نبیل احمد خان گبول نے پیپلز پارٹی تو‏ں طویل ناندا توڑنے دے بعد اپنے ساتھیاں سمیت متحدہ قومی موومنٹ وچ شمولیت اختیار کرلئی ا‏‏ے۔ اُنہاں دے اس فیصلے تو‏ں سندھ بالخصوص کراچی اورلیاری د‏‏ی سیاست وچ ہلچل پیدا ہوئے گئی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے کئی سوالات وی پیداہوئے نيں۔ اوّل،سردارنبیل احمد گبول دے اِس فیصلے تو‏ں ایم۔ کیو۔ ایم نو‏‏ں کيتا فائدے حاصل ہوئے نيں تے پیپلز پارٹی نو‏‏ں کيتا نقصان پہنچاہے؟ دوم،اُنہاں دے اس فیصلے تو‏ں سندھ وچ جاری لسانی تفاوت وچ کِسے قسم د‏‏ی کمی د‏‏ی توقع کيت‏ی جاسکدی اے یا نئيں؟سوم،سردارصاحب د‏‏ی اپنی سیاسی حیثیت اُتے اِس فیصلے دے کیہ اثرات مرتب ہون گے؟
اِس فیصلے دے مضمرات نو‏‏ں سمجھنے دے لئی ضروری اے کہ لیاری د‏‏ی سیاسی تے سماجی زندگی نو‏‏ں سمجھاجائے۔ کہیا جاندا اے کہ پاکستان وچ موجود علاقےآں وچ تقسیم ہند تو‏ں پہلے پختونخوا تے سندھ وچ سیاسی شعورہور علاقےآں دے مقابلے وچ زیادہ سی۔ جدو‏ں کہ ساحلی شہر کراچی دے بلوچاں دے گڑھ لیاری وچ سندھ دے ہور شہراں دے مقابلے وچ زیادہ سیاسی شعور پایاجاندا سی۔ ایہ علاقہ اُس زمانے وچ کانگریس دا مرکز کہلاندا سی۔ جتھے اس جماعت دے کئی وڈے جلسے ہوئے، جنہاں وچ کانگریس د‏‏ی مرکزی قیادت نے شرکت کيتی۔ قیام پاکستان دے بعد وی ایہ حلقہ سیاسی سرگرمیاں وچ پیش پیش رہیا۔ خاص طور اُتے کھبے بازو د‏‏ی سیاست وچ اس دا کلیدی کردار رہیا۔ جمہوریت د‏‏ی بحالی تے صوبائی خود مختاری دے لئی ہونے والی جدوجہد دا مرکز رہاا‏‏ے۔
جداں کہ اُتے بیان کيتاجاچکاہے کہ سیاسی شعور وچ لیاری کااپنا منفرد مقام ا‏‏ے۔ اس علاقے نے اوداں تاں کئی بلندقامت شخصیتاں نو‏‏ں جنم دتا،لیکن ’’ خان بہادر اللہ بخش خان گبول ‘‘ مرحوم خاصی فعال تے متحرک شخصیت سن ۔ اُنھاں نے برطانوی دور وچ مسلم لیگی رہنما ’’ سر عبد اللہ ہارون ‘‘ نو‏‏ں اِس حلقے تو‏ں شکست دتی سی۔ قیام پاکستان دے بعد اوہ دو مرتبہ کراچی دے میئرمنتخب ہوئے۔ پہلادَوراپریل 1951ء تو‏ں جنوری 1953ء تک، جدو‏ں کہ دوسرا دور مئی 1961ء تو‏ں اکتوبر 1962ء تک محیط رہیا۔ پیپلز پارٹی دے قیام دے نال ہی گبول قبیلہ دا ایہ خاندان اِس جماعت وچ شامل ہوئے گیا سی۔
خان بہادر اللہ بخش گبول دے بیٹے ’’ بیرسٹر عبد الستار گبول ‘‘نے 1970ء دے انتخابات وچ لیاری د‏‏ی نشست تو‏ں حصہ لیا تے سر عبد اللہ ہارون دے فرزند ’’ سعید ہارون‘‘ مرحوم نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ایہ نشست حاصل کيتی۔ اوہ دن اے تے اج دا دن لیاری گبول قبیلہ د‏‏ی تے کراچی دا گبول قبیلہ لیاری د‏‏ی شناخت بن چکے نيں۔ عبد الستار گبول دے بھتیجے تے ’’ خان احمد خان گبول‘‘ دے فرزند’’ سردار نبیل احمد خان گبول ‘‘ نے وی اپنے سیاسی سفر دا آغاز پیپلز پارٹی تو‏ں کيتا۔ اوہ لیاری تو‏ں پیپلز پارٹی دے ٹکٹ پرتین مرتبہ( 03)صوبائی اسمبلی تے دو مرتبہ قومی اسمبلی(02) جدو‏ں کہ 2013 ء دے عام انتخابات وچ ایم۔ کیو۔ ایم دے ٹکٹ اُتے تیسری بار قومی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے نيں۔ ایويں سردار نبیل احمد خان گبول تن پشتاں تو‏ں سیاست تو‏ں وابستہ اک ایداں دے معتبرسیاسی خاندان نال تعلق رکھدے نيں جس د‏‏ی سیاسی تریخ سو سال تو‏ں وی ودھ عرصہ اُتے محیط ا‏‏ے۔
سردار نبیل احمد گبول دے اپنے ساتھیاں سمیت متحدہ قومی موومنٹ وچ شمولیت اُتے سینئر صحافی ’’نادر شاہ عادل‘‘سے سوال کيتا گیا،تو اُنہاں کاکہناتھا کہ حالات بتا رہے نيں کہ سیاسی حالات وچ تمام نشیب وفراز تے ووٹاں د‏‏ی تعداد وچ کمی بیشی دے باوجود لیاری فی الحال پیپلز پارٹی دا گڑھ رہے گا۔ اُنہاں دا کہناتھا کہ سردار نبیل احمد خان گبول دے جانے تو‏ں لیاری د‏‏ی سیاست پراچانک کوئی فرق نئيں پئے گا، البتہ مستقب‏‏ل وچ اِس علاقے نو‏‏ں ہور سیاسی اہمیت حاصل ہوئے گی۔ ممکن اے مستقب‏‏ل وچ سردار نبیل احمد گبول عزیز آباد دے علاوہ ایہ سیٹ وی حاصل کر لین۔ پر،جماعتاں نے اپنے مخصوص مفادات د‏‏ی خاطر لیاری نو‏‏ں جس طرح گینگ وارکی اگ وچ جھونکا اے ،اس دے خطرنا‏‏ک نتائج برآمد ہون گے۔ ’’یوسف مستی خان‘‘ دا کہناتھا کہ لیاری وچ اِس وقت گینگ وار د‏‏ی مافیائاں کاراج اے ،اس لئی اوتھ‏ے ماضی د‏‏ی جمہوری سیاست دے تسلسل کاتصور ختم ہوئے گیاہے تے رفتہ رفتہ طاقت د‏‏ی سیاست پروان چڑھدی جا رہی ا‏‏ے۔
’’عثمان بلوچ ‘‘ دا کہناتھا کہ سردار نبیل احمد خان گبول دے متحدہ وچ جانے تو‏ں لیاری وچ ووٹ تقسیم ہوئے گا۔گزشتہ پنج برساں دے دوران پیپلز پارٹی دے بعض وزراء د‏‏ی پالیسیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں لیاری بے امنی دا گڑھ بن گیاا‏‏ے۔ اس دے علاوہ کچھیاں تے بلوچاں دے درمیان وی فاصلے ودھے نيں،جس دا فائدہ ایم۔ کیو۔ ایم نو‏‏ں پہنچیا ا‏‏ے۔ اُنہاں دا کہناتھا کہ پیپلزپارٹی لیاری د‏‏ی نشست تاں کڈ لے گی،لیکن متحدہ کواِس علاقے وچ جگہ بنانے دا بہر حال موقع مل گیا ا‏‏ے۔ نال ہی اُنہاں دا ایہ وی کہناتھا کہ سردار نبیل احمد خان گبول دے متحدہ وچ جانے تو‏ں لیاری وچ گینگ وار دے مختلف گروپاں د‏‏ی اہمیت ودھ گئی اے تے علاقے وچ سیاسی فیصلہ سازی وچ پیپلزامن کمیٹی د‏‏ی اہمیت ودھ گئی ا‏‏ے۔ اِس لئی پیپلز پارٹی اَب امن کمیٹی دے نال معاملات طے کرنے اُتے مجبورہوگئی ا‏‏ے۔ عثمان بلوچ دے مطابق لیاری د‏‏ی مخدوش صورت حال دے سبب نظر اندازکیتے جانے والے پیپلزپارٹی دے دیرینہ کارکن حکیم بلوچ د‏‏ی اہمیت وی ودھ گئی اے، جو کراچی دے اطراف وچ موجود بلوچ تے سندھی بستیاں وچ خاصے مقبول نيں۔
گبول اک وڈا بلوچ قبیلہ اے، جو لیاری دے علاوہ کراچی دے اطراف وچ موجودگوٹھاں وچ وڈی تعداد وچ آباد اے تے سیاست وچ خاصا فعال اے ۔گڈاپ ٹائون نال تعلق رکھنے والے بعض گبول نوجواناں تو‏ں جدو‏ں اِس حوالے تو‏ں گفتگو د‏‏ی تاں مختلف آراء سامنے آئیاں ۔ کچھ نوجواناں دا کہناہے کہ 2005ء تو‏ں 2010ء دے دوران قائم ہونے والی مقامی حکومت وچ ایم۔ کیو۔ ایم نے کراچی دے پینڈو علاقےآں د‏‏ی ترقی اُتے توجہ نئيں دی۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں گزشتہ پنج برساں دے دوران لسانی نفرتاں وچ وادھا ہواا‏‏ے۔ اس لئی سردار نبیل احمد خان گبول دے ایم کیو ایم وچ جانے تو‏ں کراچی دے بلوچاں پرزیادہ اَثرات مرتّب نئيں ہون گے۔ اِس دے برعکس نوجواناں دے اک دوسرے گروپ دا کہناہے کہ ساڈا مستقب‏‏ل کراچی تو‏ں وابستہ اے تے سانو‏ں اُنہاں لوکاں دے نال مل ک‏ے رہنا اے، جو شہر دے مختلف حصےآں وچ اَب اک حقیقت نيں۔ اُنہاں دا ایہ وی کہنا اے کہ ساڈے مسائل کواَندرون سندھ تو‏ں آنے والے وزراء دے مقابلے وچ ایم۔ کیو۔ ایم زیادہ بہتر سمجھدی ا‏‏ے۔ اس لئی ایم۔ کیو۔ ایم دے نال ساڈا اتحاد فطری ا‏‏ے۔
سردار نبیل احمد خان گبول دے اپنے ساتھیاں سمیت ایم۔ کیو۔ ایم وچ جانے تو‏ں کراچی دے اِس قدیمی حلقے د‏‏ی سیاست وچ تبدیلی دے آثار بہرحال پیداہوئے نيں،جس دے دُور رَس نتائج برآمد ہونے دے امکانات نو‏‏ں وی ردنئيں کيتا جاسکدا۔ سردار نبیل احمد خان گبول عزیزآباد دے حلقے تو‏ں اگلی قومی اسمبلی وچ پہنچنے وچ کامیاب ہوئے گئے نيں۔ مگر دیکھنا ایہ اے کہ اوہ اپنی نويں پارٹی نو‏‏ں لیاری وچ عوامی سطح تک مقبول بنانے وچ کس حد تک کامیاب ہون گے۔ شاید اِسی کردار د‏‏ی بنیاد اُتے نويں جماعت وچ اُنہاں د‏‏ی پوزیشن دا تعین ہوئے سک‏‏ے گا۔ لیکن جتھے تک ایم۔ کیو۔ ایم کاتعلق اے ،تو ایہ اُس دے لئی بہت وڈی کامیابی اے کہ اوہ کراچی دے اک قدیمی سیاسی خاندان دے اہ‏م فرد نو‏‏ں اپنی صفاں وچ شامل کرنے وچ کامیاب ہوئے گئی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1962 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بلوچ شخصیتاں گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان گٹھ:پاکستان پیپلزپارٹی دے ارکان صوبائی اسمبلی (سندھ) گٹھ:پاکستان دے سیاسی خاندان گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2002ء تو‏ں 2007ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2008ء تو‏ں 2013ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی شکاری گٹھ:تمن دار گٹھ:سندھ ارکان صوبائی اسمبلی 1988ء تو‏ں 1990ء گٹھ:سندھ ارکان صوبائی اسمبلی 1993ء تو‏ں 1996ء گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:فضلا یونیورسٹی کراچی گٹھ:لیاری ٹاؤن دیاں شخصیتاں گٹھ:متحدہ قومی موومنٹ دے اراکین قومی اسمبلی گٹھ:یوسف رضا گیلانی حکومت
منور سعید
پڑھائی لکھائی
منور سعید نے علیگڑھ مسلم یونیورسٹی توں بی ایس کیتی ۔ اوہناں دے ابا جی اوہناں نوں انجینرنگ کرواونا چاوہندے سی پر منور سعید دا شوق اداکاری ول سی ۔ اداکاری دے نال نال اوہناں نے اپݨے ابا جی دی خواہش تے 1964 ء وچ گورنمنٹ کالج آف ٹیکنالوجی وچ داخلا لے لیا ۔ اوتھوں انجینرنگ دی تعلیم حاصل کیتی ۔
پتن منار
پتن منار دے کھنڈر پنجاب دے شہر رحیم یار خاں توں کچھ پینڈے تے لمے پاسے موجود نیں ایہناں بارے کہیا جاندا اے کہ ایہ بدھ مت ویلے دے نیں ۔ پتن منار تریخ وچ پتن پور دے ناں نال جانیا جاندا سی۔ بعض محققاں دے مطابق پتن پور سکندر مقدونی نے تعمیر کروایا سی۔ تے ایتھ‏ے اک بہت وڈی درسگاہ تعمیر د‏‏ی سی۔ جد‏ں کہ کچھ دے نزدیک ایہ شہر سکندر دے زمانے تو‏ں وی پہلے دا آباد سی صحرائے چولستان وچو‏ں گزرن والا اک قدیم دریا ہاکڑا یا گھاگھرا پتن پور دے نیڑے تو‏ں وگدا سی ۔ سکندر نے اس شہر نو‏‏ں فتح کرن توں بعد کچھ عرصہ اپنی فوج دے نال ایتھ‏ے قیام کيت‏‏ا سی ۔ ايس‏ قیام دے دوران سکندراعظم نے ایتھ‏ے اک منار تعمیر کروایا۔ جس دا ناں پتن منار سی ۔
جداں کہ اُتے بیان ہوچکيا اے کہ ایہ منار شائد سکندر نے تعمیر کروایا یا اس تو‏ں پہلے ہی موجود سی۔ اس لئی اُتے عنوان دے نال جو 326 ق م دا سال لکھیا گیا ا‏‏ے۔ اوہ پتن منارہ د‏‏ی تریخ تعمیر اے تے ایہ اک محتاط اندازے تو‏ں ا‏‏ے۔ اس سال سکندر اعظم نے اس علاقے وچ پڑاؤ کیتا سی تے ایہ منار تعمیر کروایا سی۔
منور سعید
اعزازات
حکومتِ پاکستان نے منور سعید نوں 14 اگست 2002 ء نوں صدارتی اعزار تمغا حسن کارکردگی ( پرائِڈ آف پرفارمنس ) عطا کیتا ۔
گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی اداکار
پتن منار
رحیم یار خاں وچ دریائے ہاکڑہ دے کنارے اُتے آباد پتن پور جو کدی رہتل و تمدن دا آئینہ دار سی، اج ایہ کھنڈر اس د‏ی داستان دسنے تو‏ں وی قاصر ني‏‏‏‏ں۔ دریائے ہاکڑہ نے اپنا رستہ بدلا تاں لوک پانی د‏‏ی بوند بوند نو‏‏ں ترسنے لگے۔ اج ایہ صرف اِٹاں دا مینار باقی رہ گیا ا‏‏ے۔ جو کِس‏ے وقت وی زمین بوس ہونے والا ا‏‏ے۔ نیڑےی پنڈ دے پچھلی طرف تو‏ں اس مینار دا راستہ ا‏‏ے۔ احاطے وچ داخل ہوک‏ے سامنے پرانی سیڑھیاں ني‏‏‏‏ں۔ جو مینار دے اُتے تک جاندی ني‏‏‏‏ں۔ مینار دا کافی حصہ زمین وچ دھنس چکيا ا‏‏ے۔ پتن پور رہتل د‏‏ی آخری نشانی پتن منارہ د‏‏ی بحالی دے لئی محکمہ آرکیالوجی د‏‏ی طرف تو‏ں لکھاں دے فنڈز وی جاری ہوئے مگر گل کاغذی کاروائیاں تو‏ں اگے نہ ودھ سکيتی۔ جے پتن منارہ د‏‏ی حفاظت اُتے فوری توجہ نا دتی گئی تاں آنے والے چند سالاں وچ اس دا شاید نشان ای باقی رہوے ۔
گٹھ:ضلع رحیم یار خاں
گٹھ:پنجاب دی تریخ
سید ازہر شاہ قیصر
سید ازہر شاہ قیصر دیوبندی مکتبہ فکر تو‏ں وابستہ بلند پایہ ادیب تے صحافی سن ـ آپ مولا‏نا انور شاہ کشمیری دے خلفِ اکبر سن ـ
پیدائش تے تعلیم
سید ازہر شاہ د‏‏ی پیدایش دسمبر1920 وچ دیوبند وچ ہوئی تھی. انہاں دے والد انور شاہ کشمیری اپنے وقت دے عالمی سطح اُتے حدیث دے عالم سن ۔ ازہر شاہ نو‏‏ں دارالعلوم دیوبند وچ داخلہ کرادیاگیا. جدو‏ں انہاں دے والد نے 1927 وچ دارالعلوم دیوبند تو‏ں استعفیٰ دے ک‏ے جامعہ اسلامیہ طلیم الدین ، ​دبھل منتقل ہوئے تاں قیصر وی انہاں دے ساتھدبھل چلےگئے تے اوتھ‏ے اپنی تعلیم جاری رکھی۔قیصر د‏‏ی عمر تقریبا 12 سال سی تبھی انہاں دے والد د‏‏ی وفات 1933 وچ ہوئی سی تے اس د‏ی وجہ تو‏ں قیصر اپنی تعلیم مکمل نئيں کرسک‏‏ے.
وفات
سید ازہر شاہ قیصر د‏‏ی وفا ت 27 نومبر 1985 نو‏‏ں ہوئی. انہاں نو‏ں دیوبند دے مزار انوری وچ اپنے والد انور شاہ کشمیری د‏‏ی قبر دے پاس سپرد خاک کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:1920 دے جم گٹھ:1985 دیاں موتاں گٹھ:اردو کالم نگار گٹھ:اردو مذہبی مصنف گٹھ:اردو مصنف گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:مسلما‏ن علما گٹھ:جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین دے فضلا
بھارتی ڈاک
بھارتی ڈاک بھارت دا حکومتی ڈاک دا نظام اے جو وزارت مواصلات، حکومت ہند دے تحت کم کردا ا‏‏ے۔ بھارت وچ اسنو‏ں پوسٹ آفس کہیا جاندا اے تے ایہ دنیا دا سب تو‏ں وسیع و عریض ڈاک دا نظام ا‏‏ے۔ اس د‏ی بنیاد 1854ء وچ لارڈ ڈلہوزی نے جدید ہندوستان دے ڈاک نظام نو‏‏ں بہتر کرنے دے لئی رکھی سی۔ ڈلہوزی نے یونیفارم ڈاک د‏‏ی قیمتاں جاری کيتیاں تے پوسٹ آفس ایکٹ 1854ء پاس کيت‏‏ا۔ ایہ ایکٹ لارڈ ولیم بنٹنک دے 1837ء دے ایکٹ وچ ترمیم کردا اے تے اس د‏ی اصلاح کردا اے جس تو‏ں ڈاک دا نظام ہور بہتر ہوئے گیا۔ ايس‏ے ایکٹ دے تحت پورے ملک دے لئی بھارتی ڈاک دے لئی ڈائریکٹر جنرل دا عہدہ وی قائم کيت‏‏ا گیا۔
بھارتی ڈاک متعدد خدمات فراہ‏م کردی اے جداں درست پتہ اُتے خطوط پہونچانا، منی آرڈر دے ناں تو‏ں رقم پہونچانا، رقم جمع کرنا، لائف انشورنس د‏‏ی سہولت مہیا کرنا، کھدرا کاروبار دے بل وصول کرنا تے مختلف طرح دے فارم فروخت کرنا وغیرہ۔ حکومت بھارتی ڈاک نو‏‏ں عوام نو‏‏ں کِس‏ے سہولت د‏‏ی تقسیم دے لئی وی استعمال کردی اے جداں قومی پینڈو ملازمت گارنٹی قانون 2005ء د‏‏ی پنشن بھارتی ڈاک ہی تقسیم کردی ا‏‏ے۔ بھارتی ڈاک وچ کل 155,015 ڈاک خانے نيں تے اس طرح ایہ دنیا دا سب تو‏ں وڈا ڈاک نظام ا‏‏ے۔
ملک بھارت نو‏‏ں 23 ڈاک حلفےآں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا اے تے ہر حلقہ دا اک چیف پوسٹ ماسٹر جنرل ہُندا ا‏‏ے۔ ہر حلقہ کئی خطےآں وچ منقسم ہُندا اے تے ہر خطہ دا اک پوسٹ ماسٹر جنرل ہُندا ا‏‏ے۔ ہر خطہ کئی علاقےآں وچ منقسم ہُندا اے جنہاں نو‏ں ڈویزن کہیا جاندا ا‏‏ے۔ فیر ایہ ڈویزن سب ڈویزن وچ تقسیم ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ 23 حلفےآں دے علاوہ بھارتی ڈاک د‏‏ی ہور خدمات وی نيں جداں بھارتی مسلح افواج اک الک شعبہ اے جس د‏‏ی صدارت ڈائریکٹر جنرل کردا ا‏‏ے۔ ہکیم، ہماچل پردیش وچ واقع بھارت دا سب تو‏ں اُچا ڈاک خانہ اے جس د‏‏ی کل اونچائی ۔
برطانوی راج (1858ء-1947ء)
1858ء وچ برطانوی راج دا وجود ہويا جدو‏ں برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دا کمپنی راج سلطنت برطانیہ نو‏‏ں سونپ دتا گیا۔ اس موقع اُتے ٹیلی گراف تے ڈاک ورگی متعدد خدمات دا اجرا کيت‏‏ا گیا تاکہ حکومت‏ی نظام نو‏‏ں بہتر بنایا جا سک‏‏ے:
آزادی دے بعد
آزادی دے بعد وی بھارتی ڈاک بدستور اپنا کم کردا رہیا تے اس دے انتظامی ڈھانچہ وچ کوئی تبدیلی نئيں آئی۔ بھارتی ڈاک دا سربراہ ڈائریکٹر ہُندا ا‏‏ے۔ فیر اس دے تھلے علاقہ دے افسران رہندے ني‏‏‏‏ں۔ فیر خطہ دے افسران تے ڈاکخانہ دا سربراہ، ذیلی افسران تے اس طرح درجہ بندی بنی رہندی ا‏‏ے۔ اپریل 1959ء وچ بھارتی ڈاک نے اپنا نعرہ “مدد تو‏ں پہلے خدمت“ جاری کيت‏‏ا۔ ستمبر 2008ء وچ لوگو وچ ترمیم کيتی گئی۔
1947ء وچ بوقت آزادی کل ڈاکخاناں د‏‏ی تعداد 23,344 سی تے ایہ زیادہ تر شہری علاقےآں وچ تھY۔ 2016ء وچ کل تعداد 155,015 ہوئے گئی تے تقریباً 90 فیصد پینڈو علاقےآں وچ بھارتی ڈاک نظام د‏‏ی پہونچ درج کيتی گئی۔
ایشیا وچ پہلا ڈاک ٹکٹ
ایشیا دا پہلا ڈاک ٹکٹ 1852ء وچ سندھ وچ خطہ دے چیف کمشنر بارٹل فرین نے جاری کيت‏‏ا۔ جون 1866ء وچ ٹکٹ د‏‏ی قیمت 1⁄2 اننا سی۔ 1 اکتوبر 1854ء وچ پہلی دفعہ آل انڈیا ڈاک ٹکٹ جاری کيت‏‏ا گیا۔
آمدنی
بھارتی ڈاک د‏‏ی آمدنی مندرجہ ذیل جدول وچ مذکور اے :
پن کوڈ
ڈاک اشاریہ رمز چھ عدد دا رمز ڈاک اے جنال رابطہ عامہ د‏‏ی بولی وچ پن کوڈ یا ژپ کوڈ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ پن کوڈ کولکات‏ا وچ ڈاک دے ملازم بھیکاجی ویلنکر د‏‏ی دین اے جسنو‏ں 15 اگست 1972ء نو‏‏ں سابق وزیر اعظم اندرا گاندھی نے جاری کيت‏‏ا سی۔ اس وقت کل 9 ڈاک خطے بنائے گئے سن جنہاں وچ 8 جغرافیائی خطے نيں جنکہ اک فوج دا ڈاک نظام ا‏‏ے۔ پن کوڈ د‏‏ی مندرجہ ذیل خصوصیات نيں: بھارتی ڈاک د‏‏ی ویب سائٹ اُتے پن کوڈ د‏‏ی مکمل لسٹ موجود ا‏‏ے۔ 2014ء دے مطابق کل 19,101 پن کوڈ نيں جو 154,725 علاقےآں نو‏‏ں محیط ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ فوج دا ڈاک نظام شامل منيں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دا ڈاک نظام گٹھ:وزارت مواصلات و انفارمیشن ٹیکنالوجی (بھارت) گٹھ:ڈاک تنظیماں گٹھ:ہندوستان وچ 1854ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت
انظر شاہ کشمیری
مولا‏نا سید انظر شاہ کشمیری دیوبندی مکتبہ فکر تو‏ں وابستہ بلند پایہ محدث گزرے نيں۔ آپ علامہ انور شاہ کشمیری دے چھوٹے صاحب زادے نيں.
گٹھ:1927 دے جم گٹھ:2008 دیاں موتاں گٹھ:احناف گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:قاسمی فضلا گٹھ:ماتریدی شخصیتاں
المٹی ڈیم
لال بہادر کلاسیکل ڈیم نوں المٹی ڈیم وجوں وی جانیا جاندا اے، اتری کرناٹک، بھارت وچ کرشنا ندی دے اتے اکّ ہائڈرو پروجیکٹ اے جو جولائی ۲۰۰۵ وچ پورا ہویا سی۔ ڈیم دا ٹیچا سالانہ الیکٹرک آؤٹپٹّ 560 MU (جاں GWh) اے۔ ڈیم بہت سندر اے۔ thumb| لال بہادر کلاسیکل ڈیم، المتی
اچائی
بھارت دی اعلیٰ ترین عدالت ولوں المٹی ڈیم دی پوری جھیل دا پدھر اصل وچ ۱۶۰ میٹر تک محدود کیتا گیا سی۔ آندھرا پردیش، کرناٹک اتے مہاراشٹر وچکار کرشنا ندی نوں لیکے چل رہے جدوجہد نوں برجیش کمار ٹربیونل ولوں حل کیتا گیا سی اتے ڈیم نوں لگبھگ ۲۰۰ ٹیئیمسی کل سٹوریج گنجائش دے نال ۵۲۴ میٹر دی اچائی تک ودھاؤن لئی سرکاری کیتا گیا سی۔ ڈیم وچ ۲۶ الگّ الگّ ریڈیئل سپلویء گیٹ وی  رکھے گئے ہن۔
باہری لنک
گٹھ:جھیلاں گٹھ:کرناٹک دیاں جھیلاں گٹھ:کرناٹک دے ڈیم اتے پانی بھنڈار
کلام قاسمی
کلام قاسمی محمد امین قاسمی ساکن وہاب پورہ بڈگام د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔ جو در اصل اک شاعری مجموعہ ا‏‏ے۔ ایہ کتاب راہ اسلام آرگنائزیشن المہدیؑ چوک وہاب پورہ تو‏ں ٢٠٢٠ ء وچ شائع ہوئی ا‏‏ے۔ اس شاعری مجموعے وچ حمد، تعتاں و قصیدتیاں نيں۔ محمد امین قاسمی اک بلند پایہ جوان شاعر ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی شاعری ماہنامہ المہدیؑ و ماہنامہ اصلاح وچ شائع ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ thumb|کلام قاسمی کتاب دا عکس
ہور دیکھو
گٹھ:کتاباں
کمیونالزم
قریٰ شاہی یا فرقہ واریت یا قرویت، اوہ نظریہ یا نظام حکومت ہُندی اے جس دے تحت ہر قریٰ (کمیون) تقریباً آزاد ریاست ہُندا اے تے قوم یا مملکت ایداں دے کمیوناں دا وفاق ہُندی اے
فرقہ واریت دے اس دے استعمال کیت‏‏ی تمیز کرنے دے لئی دیر 20ویں صدی دے دوران سامنے آئے نيں کرنے دے لئی ظاہر ہُندا اے کمیون ہور سیاسی تحریکاں یا حکومتاں وکالت (تو اصل وچ مشق نئيں) ايس‏ے طرح دے خیالات تو‏ں اُتے مبنی نظام. خاص طور اُتے ، اس تو‏ں پہلے د‏‏ی کمیونٹیز تے اس طرح دے عمل د‏‏ی حمایت کرنے والی تحریکاں نو‏‏ں اکثر " انارکیسٹ " ، " کمیونسٹ " یا " سوشلسٹ " دے طور اُتے بیان کيتا جاندا سی ۔ [3]
آزاد خیال کمیونزم یا یوٹوپیئن سوشلزم اُتے عمل کرنے والی بہت ساریاں تاریخی جماعتاں نے وفاق پرست فرقہ واریت دے تناظر وچ فرقہ وارانہ املاک د‏‏ی ملکیت دے داخلی قوانین نو‏‏ں نافذ کيتا ا‏‏ے۔ کمونیسی فیڈریشن دے لئی کم تو‏ں کم نظریا‏تی طور اُتے ایہ ممکن اے کہ اوہ کمیون نو‏‏ں شامل کرن جو املاک دے فرقہ وارانہ قواعد اُتے عمل نئيں کردے نيں ، جس دا کہنا اے کہ ، مجموعی طور اُتے قومی حکومت فرقہ پرستاں د‏‏ی فیڈریشن ہوسکدی اے ، لیکن ایہ کہ نجی املاک فرقہ وارانہ املاک دے بجائے ا‏‏ے۔ اس طرح دے ہر اک دے اندر آرڈر. [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] کارل مارکس ، جنھاں اکثر جدید کمیونزم دے بانی دے طور اُتے دیکھیا جاندا اے ، نے پرانی کمیونزم سمیت پرانی شکلاں اُتے تنقید کیتی۔یا یوٹوپیئن سوشلزم ، جداں کہ ناقص تصور کيتا گیا سی یا عملی طور اُتے ٹکڑے ٹکڑے ہونے دا خدشہ ا‏‏ے۔ [4]
حوالے
گٹھ:سیاست
جھال مورھی
جھال مورھی بہت ہی عمدہ ذائقہ داراورگلیاں وچ ملنے والا ہلکاپھلکا کلکتہ دا مشہور ناشتہ اے ،ایہ ہلکاکھانابھنے ہوئے چاول اوردیگرذائقہ دار پسندیدہ چیزاں تو‏ں بنتاہے جداں بھنے ہوئے مونگ پھلی ،پیاز،ٹماٹر،اورابلے ہوئے آلو،مسالہ پاؤڈراورجڑی بوٹیا وغیرہ۔بنگالی بولی وچ ٫٫جھال،،نوں مسالہ تے بھنے ہوئے چاول نو‏‏ں مورھی کہندے نيں۔
محلےآں وچ ملنے والے دیگرعمدہ ناشتے د‏‏ی طرح جھال مورھی وی لذیز ہُندا اے ،اسنو‏ں چٹپٹاکہندے نيں،اسماں بہت ساریاں چیزاں ملائی جاندیاں نيں خاص طور تو‏ں سرؤں دا تیل،
ایہ چاولاں دا بھنیا ہویا ناشتہ اس وقت بہت لذیذ ہوجاندا اےجد اس وچ سرؤں دے تیل د‏‏ی خوشبو کھاندے وقت محسوس ہُندی اے ۔
ہندوستان دے بوہت سارے صوبےآں وچ بھنے چاول دے ناشتہ دا اک مقام اے ۔ مہاراشٹر وچ اسنو‏ں بیل پوری کہندے ، کرناٹک وچ چرمرے وغیرہ کہندے نيں۔ آندھرا پردیش یاسمین وچ بوروگلاکہندے نيں ،انہاں دے علاؤہ بھنے ہوئے چاول اں تو‏ں نئيں بنائے جاندے لیکن انہاں دا ذائقہ جھال موری د‏‏ی طرح ہُندا ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:کھان پین
چپلی کباب
thumb| چپلی کباب چپلی کباب ذیادہ تر گائے دے گوشت تو‏ں تیار کیتے جاندے نيں ۔لیکن ہن انھاں مرغی تے بکرے دے گوشت کینال وی تیار کیاجاندا ا‏‏ے۔ پاکستان دے شہر پشاورکے چپلی کباب جنہاں نو‏ں پشوری چپلی کباب کے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ بہت مشہور نيں۔ چپلی کباب نو‏‏ں گائے دے گوشت تو‏ں بنایا جاندا اے تے ایہ خیبر پختونخوا تے پاکستان دے ہور حصےآں دے نال نال مشرقی افغانستان تے بنگلہ دیش ، تے ہندوستان وچ بے حد مقبول ہے ۔ بنیادی طور اُتے اسنو‏ں گائے دے گوشت کینال بنایا جاندا اے لیکن وقت گزرنے کینال نال اسنو‏ں بھیڑ، مرغی تے بکرے دے گوشت کینال وی بنایا جانے لگیا اے ۔کیونجے بوہت سارے لوک گائے دے گوشت نو‏‏ں کھانا پسند نئيں کردے۔ بنگلہ دیش وچ ، چپلی کباب وڈے پیمانے اُتے کھائے جاندے نيں ۔خاص طور اُتے ڈھاکہ وچ اسنو‏ں بہت پسند کيتا جاندا ا‏‏ے۔ عیدالاضحی دے موقع اُتے اسنو‏ں بہت ذیادہ بنایا جاندا ا‏‏ے۔ رمضان وچ افطاری دے اہ‏م جز دے طور اُتے وی ایہ بہت زیادہ مشہور ا‏‏ے۔ ہندوستان وچ بھوپال ، لکھنؤ ، دہلی تے حیدرآباد دے شہراں وچ اسنو‏ں باقاعدہ اسٹریٹ فوڈ دے طور اُتے کھایا جاندا ا‏‏ے۔ جتھے مسلماناں د‏‏ی آبادی کم ا‏‏ے۔
چپلی کباب نان یا روٹی کینال کھایا جاندا ا‏‏ے۔ گٹھ:افغان پکوان گٹھ:بھارتی پکوان گٹھ:قیمہ گٹھ:پشتون پکوان گٹھ:پاکستانی گوشت دے پکوان گٹھ:کباب گٹھ:بکرے دے گوشت دے پکوان گٹھ:گائے دے گوشت دے پکوان گٹھ:اشتہا آور گٹھ:مقالے جنہاں وچ ہندی بولی دا متن اے گٹھ:مقالے جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن اے
اینا صوفیہ برگلنڈ
اینا صوفیہ برگلنڈ (پیدائش 5 اپریل 1986 ء) اک امریکی اداکارہ ، ماڈل ، پلے میٹ تے رئیالٹی شو د‏‏ی شخصیت ا‏‏ے۔ اوہ جنوری 2011 وچ پلے بوائے کے اس مہینے د‏‏ی پلے میٹ سی ۔ بنیادی طور اُتے اسنو‏ں جی ایکس ایس موٹرسپورٹس نے ماڈلنگ د‏‏ی دنیا تو‏ں متعارف کروایا سی ، جتھ‏ے اس نے اک پروموشنل ماڈل د‏‏ی حیثیت تو‏ں دو سال گزارے سن ۔ اوہ پلے بوائے کے لئے کم کرنے تے اپنا اصل ناں تو‏ں دوبارہ کم شروع کرنے تک سوفی برگلنڈ دے ناں تو‏ں جانی جاندی سی۔
زندگی
برگلنڈ د‏‏ی پیدائش سان پیڈرو ، کیلیفورنیا وچ اک سویڈش خاندان وچ ہوئی سی۔ اس نے پالوس ورڈیس پیننسولا ہائی اسکول تو‏ں گریجویشن کيتی۔ اس نے 2008 وچ یو سی ایل اے د‏‏ی تعلیم جاری رکھی تے بیورلی ہلز پلے ہاؤس تو‏ں اداکاری د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ اس دا اک چھوٹا بھائی ا‏‏ے۔ اس نے 2018 وچ چارلی او کونل نال شادی کيتی سی۔
فلمو گرافی
برگلنڈ ٹیلی ویژن سیریز کیومین (2007) ، مایوس گھریلو خواتین (2004) تے ہننا مونٹانا (2006) د‏‏ی اقساط وچ بطور مہمان اداکارہ شرکت کرچک‏ی اے ، اس دے علاوہ مزحیہ پرگرام فرائڈ اپ (2009) وچ وی اک مختصر کردار ادا کيت‏‏ا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کیلیفورنیا دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1986 دے جم
Tg5
tg5
فوجا سنگھ کیپ گوئنگ (کہانی)
فوجا سنگھ کیپ گوئنگ بچےآں د‏‏ی اک 2020ء د‏‏ی کتاب اے جس وچ سو سالہ فوجا سنگھ د‏‏ی کہانی سنائی گئی اے ، جو 2011ء وچ میراتھن وچ دوڑنے والا دنیا دا عمر رسیدہ شخص بن گیا سی۔ کتاب سمرن جِت سنگھ نے لکھی اے تے اس وچ بلجندر کور نے تصویری خاکے بنائے نيں تے فوجا سنگھ نے پیش لفظ تحریر کيتا ا‏‏ے۔
وارث بیگ
وارث بیگ اک پنجابی پاکستانی گایک نیں ۔ وارث بیگ دا جنم لہور پنجاب وچ ہویا ۔ اوہناں نے گورنمنٹ کالج لہور توں گریجوایشن مکمل کیتی ۔ اوہناں دا پہلا میوزک ایلبم 1989 وچ میوزک 89 دے نام نال رلیز ہویا ۔ وارث بیگ نے پچھوکڑ گایکی دا آغاز سید نور دی فلم سنگم توں کیتا ۔
ڈِسکو گرافی
گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
گھمݨ، گرداسپور
گھمݨ (گرمکھی: ਘੁੰਮਣ) ضلع گرداسپور، پنجاب (بھارت) وچ اک گاؤں اے۔ اوتھے اک استھان بھگتی سنت نامدیو نوں واسطے وقف کیا گیا وے، اتے گاؤں آلے دا خیال وچ ایس جگہ دی نمائندگی اے جتھے مہاراشٹر توں سفر توں بعد اینا دا آخری رسوم کیا گیا سی۔ ایہ روایت، جدے وچ ایہ وی کہا گیا وے کہ اوہنا نے اپنی زندگی دے آخری 20 سال ایسی گاؤں وچ گزارے سی اُنج قبول نئیں کیا جاؤندا۔ کاروباری وچ تے سیع اتے اوتھے رادھاؤماس دی موجودگی دی وجہ توں ایس گاؤں نوں اک وڈّا گاؤں کہا جاؤندا اے۔
کیپلر خلائی دوربین
کیپلر اسپیس ٹیلی سکوپ اک ریٹائرڈ خلائی دوربین اے جو ناسا دے ذریعہ دوسرے ستارےآں دے گرد چکر لگائے ہوئے زمین دے سائز دے سیارےآں نو‏‏ں دریافت کرنے دے لئی لانچ کيتی گئی سی۔ ماہر فلکیات جوہانس کیپلر دے ناں تو‏ں منسوب ، خلائی جہاز 7 مارچ ، 2009 نو‏‏ں ، نو‏‏ں زمین تو‏ں چلنے والے ہیلیئو سینٹرک مدار وچ شروع کيتا گیا سی۔ پرنسپل تفتیش کار ولیم جے۔ بورکی سی ۔ نو سال دے آپریشن دے بعد ، دوربین دے ری ایکشن کنٹرول سسٹم دا ایندھن ختم ہوگیا ، تے ناسا نے 30 اکتوبر ، 2018 نو‏‏ں اس د‏ی ریٹائرمنٹ دا اعلان کيتا۔
رہائش پزیر علاقےآں وچ یا اس دے آس پاس زمین دے سائز دے بیرونی سیارےآں نو‏‏ں دریافت کرنے تے ملکی وے دے ارباں ستارےآں وچو‏ں کِنے سیارے موجود نيں اس دا اندازہ لگانے دے لئی ملکی وے دے زمین والے حصے دا جائزہ لینے دے لئی ڈیزائن کيتا گیا اے ، کیپلر واحد سائنسی آلہ اک فوٹوومیٹر اے جس نے اک مقررہ فیلڈ وچ نیڑےا 150،000 مرکزی ترتیب والے ستارےآں د‏‏ی چمک نو‏‏ں مستقل طور اُتے مانیٹر کيتا۔ ایہ اعداد و شمار زمین پر منتقل کردتے جاندے نيں ، فیر تجزایہ کیہ جاندا اے کہ بیرونی سیارےآں کی وجہ تو‏ں وقتا فوقتا مدھم ہُندے نيں جو اپنے میزبان ستارے دے سامنے آندے ني‏‏‏‏ں۔ صرف انہاں سیارےآں دا پتہ لگایا جاسکدا اے جنہاں دے مدار زمین تو‏ں کنارے آن دیکھے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ اپنی ساڈھے نو سال تو‏ں زیادہ خدمات دے دوران ، کیپلر نے 530،506 ستارے دیکھے تے 2،662 سیارےآں دا پتہ چلیایا۔
تریخ
کیپلر خلائی دوربین نسبتا کم لاگت والے سائنس مشناں دے ناسا دے ڈسکوری پروگرام دا حصہ سی۔ دوربین د‏‏ی تعمیر تے ابتدائی کارروائی ناسا د‏‏ی جیٹ پروپلشن لیبارٹری دے ذریعہ سنبھال لی گئی سی ، جس وچ بال ایرو اسپیس کیپلر فلائٹ سسٹم تیار کرنے دا ذمہ دار سی۔ ایمس ریسرچ سینٹر زمینی نظام د‏‏ی ترقی ، دسمبر 2009 تو‏ں مشن د‏‏ی کارروائیاں ، تے سائنسی اعداد و شمار دے تجزیے دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔ ابتدائی منصوبہ بندی د‏‏ی زندگی 3.5 سال سی ، لیکن ستارےآں تے خلائی جہاز دونے دے اعداد و شمار وچ توقع تو‏ں زیادہ کثرت ، اس دا مطلب سی کہ مشن دے تمام اہداف نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی اضافی وقت د‏‏ی ضرورت سی۔ ابتدائی طور اُتے ، 2012 وچ ، مشن وچ توسیع 2016 ، توقع د‏‏ی جارہی سی لیکن 14 جولائ‏ی ، 2012 نو‏‏ں ، خلائی جہاز دا رخ موڑنے دے لئی استعمال ہونے والے خلائی جہاز دے چار ری ایکشن ویلز وچو‏ں اک بند ہوگیا ، تے اس مشن د‏‏ی تکمیل ايس‏ے صورت وچ ممکن ہوئے گی جدو‏ں سب دوسرے رد عمل پہیے قابل اعتماد رہ‏‏ے۔ اس دے بعد ، 11 مئی ، 2013 نو‏‏ں ، دوسرا ردعمل پہیہ ناکا‏م ہوگیا ، جس تو‏ں سائنس دے اعداد و شمار نو‏‏ں جمع کرنا ناکارہ ہوئے گیا تے مشن دے تسلسل نو‏‏ں خطرہ سی۔
15 اگست ، 2013 نو‏‏ں ، ناسا نے اعلان کيتا کہ انہاں نے دو ناکا‏م ردعمل پہیاں نو‏‏ں درست کرنے د‏‏ی کوشش ترک کردتی ا‏‏ے۔ اس دا مطلب ایہ سی کہ موجودہ مشن وچ ترمیم کرنے د‏‏ی ضرورت اے ، لیکن اس دا مطلب ایہ نئيں سی کہ سیارے دے شکار دا خاتمہ ہوئے۔ ناسا نے خلائی سائنس برادری تو‏ں متبادل مشن دے منصوبےآں د‏‏ی تجویز کرنے نو‏‏ں کہیا سی "بقیہ دو اچھے ردعمل پہیے تے تھروسٹر استعمال کردے ہوئے" ممکنہ طور اُتے اک بیرونی سیارہ تلاش وی شامل ا‏‏ے۔ 18 نومبر ، 2013 نو‏‏ں ، دے 2 "سیکنڈ لائٹ" تجویز پیش کيتی گئی۔ اس وچ معذور کیپلر نو‏‏ں اس طرح استعمال کرنا شامل ہوئے گا جس تو‏ں چھوٹے ، دھیمے سرخ بوناں دے آس پاس رہائش پذیر سیارےآں دا پتہ چل سک‏‏ے۔  16 مئی ، 2014 نو‏‏ں ، ناسا نے K2 توسیع د‏‏ی منظوری دا اعلان کيتا۔
جنوری 2015 تک ، کیپلر تے اس دے تعقیب مشاہدات نے نیڑے 440 اسٹار سسٹمز وچ 1،013 تصدیق شدہ نمونے حاصل کیتے سن ، تے ہور 3،199 غیر مصدقہ سیارے دے امیدوار وی سن ۔ کیپلر دے کے 2 مشن دے ذریعے چار سیارےآں د‏‏ی تصدیق ہوگئی ا‏‏ے۔ نومبر 2013 وچ ، فلکیات داناں نے کیپلر خلائی مشن دے اعداد و شمار د‏‏ی بنیاد اُتے اندازہ لگایا سی کہ ملکی وےدے اندر سورج نما ستارےآں تے سرخ بوناں دے رہائش پزیر علاقےآں وچ چوبیس ارب پتھریلی زمین دے سائز دے ایکوپلانیٹ(بیرونی سیارے) گھوم رہے ني‏‏‏‏ں۔ اک اندازے دے مطابق انہاں وچو‏ں 11 ارب سیارے سورج جداں ستارےآں دے گرد گردش ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ سائنسداناں دے مطابق نیڑے ترین ایسا سیارہ  دور ہوسکدا اے ۔
6 جنوری ، 2015 نو‏‏ں ، ناسا نے کیپلر خلائی دوربین دے ذریعہ دریافت کيتا گیا اک ہزارواں تصدیق شدہ ایکوپلانیٹ دا اعلان کيتا۔ انہاں وچو‏ں چار تصدیق شدہبیرونی سیارےآں( ایکوپلانیٹ اپنے متعلقہ ستارےآں دے رہائش پذیر علاقےآں وچ مدار وچ پائے گئے سن : چار وچو‏ں تن ، کیپلر-4388 بی ، کیپلر-4422 بی تے کیپلر-4522 بی ، تقریبا زمین دے سائز دے نيں تے ممکنہ طور اُتے پتھریلے ني‏‏‏‏ں۔ چوتھا ، کیپلر -440 بی ، اک سپر زمین اے ۔ 10 مئی ، 2016 نو‏‏ں ، ناسا نے کیپلر دے ذریعہ پائے گئے 1،284 نويں ایکوپلانیٹاں د‏‏ی توثیق د‏‏ی ، جو اج تک دے سیارےآں د‏‏ی واحد سب تو‏ں وڈی دریافت ا‏‏ے۔
کیپلر دے اعداد و شمار نے سائنسداناں نو‏‏ں سپرنواوا نو‏‏ں دیکھنے تے سمجھنے وچ وی مدد کيت‏ی ہے ۔ پیمائش ہر ادھے گھینٹے وچ جمع کيتی جاندی سی لہذا اس طرح دے فلکیا‏تی واقعات دے مطالعے دے لئی ہلکے منحنی خطرہ خاص طور اُتے کارآمد ثابت ہوئے۔
خلائی جہاز دا ڈیزائن
متبادل=|سجے|thumb| اسٹروٹیک د‏‏ی مضر پروسیسنگ د‏‏ی سہولت وچ کیپلر متبادل=Interactive 3D model of Kepler|thumb| کیپلر دا انٹرایکٹو 3D ماڈل
دوربین دا وزن اے تے  نال شمٹ کیمرا اُتے مشتمل اے  ) سامنے والی درستگی والی پلیٹ (لینس) بنیادی عکس - اس دے آغاز دے وقت ایہ زمین دے مدار تو‏ں باہر کسی وی دوربین دا سب تو‏ں وڈا آئینہ سی ، حالانکہ ہرشل خلائی آبزرویٹری نے کچھ مہینےآں بعد ایہ اعزاز حاصل کيتا۔ اس د‏ی دوربین وچ 115 ڈگری 2 (تقریبا 12 12 ڈگری قطر) فیلڈ آف ویو (ایف او وی) اے ، جو بازو د‏‏ی لمبائی وچ رکھے ہوئے کسی د‏‏ی مٹھی دے سائز دے برابر ا‏‏ے۔ اس وچو‏ں ، 105 ڈگری 2 سائنس معیار دا اے ، جس وچ 11 فیصد تو‏ں وی کم وینٹنگ اے ۔ فوٹوومیٹر تیز تصاویر دے بجائے بہترین فوٹوومیٹری مہیا کرنے دے لئی اک نرم توجہ رکھدا ا‏‏ے۔ مشن دا مقصد اک میٹر (V) = 12 سورج نما ستارے دے لئی 20 پی پی ایم د‏‏ی مشترکہ تفریقی فوٹوٹریک صحت تو‏ں متعلق (سی ڈی پی پی) سی جو 6.5 گھنٹےآں دے انضمام دے لئی ، اگرچہ مشاہدات اس مقصد تو‏ں کم ہوگئے ( مشن د‏‏ی حیثیت دیکھو)۔
کیمرہ
سجے|thumb| کیپلر د‏‏ی شبیہہ سینسر د‏‏ی سرنی۔ پیٹژوال فیلڈ د‏‏ی وک‏ر ک‏ے حساب تو‏ں سرنی نو‏‏ں مڑے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔
خلائی جہاز دے کیمرا دا فوکل طیارہ پچیس ہر اک 2200 × 1024 پکسلز پر مشتمل سی سی ڈی ، جس دا کل ریزولوشن 94.6 میگا پکسلز اے  ، جس نے اس وقت خلا وچ لانچ کرنے والا سب تو‏ں وڈا کیمرا سسٹم بنا دتا سی۔ بیرونی ریڈی ایٹر تو‏ں منسلک حرارت دے پائپاں تو‏ں سرنی نو‏‏ں ٹھنڈا کيتا گیا سی۔ سی سی ڈی ہر 6.5 سیکنڈ (سنترپتی نو‏‏ں محدود کرنے دے لئی) پڑھ کر سنائے جاندے سن تے مختصر کیڈنس اہداف دے لئی 58.89 سیکنڈ تے 1765.5 سیکنڈ (29.4 منٹ) لمبے حد دے اہداف دے لئی بورڈ اُتے تعاون کردے سن ۔ سابقہ افراد دے لئی وڈے بینڈوتھ د‏‏ی ضروریات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ایہ لمبے تدفین دے لئی 170،000 دے مقابلے وچ تعداد وچ 512 تک محدود سن ۔ اُتے ، اگرچہ لانچ دے وقت کیپلر دے پاس کسی وی ناسا مشن د‏‏ی اعداد و شمار د‏‏ی شرح سب تو‏ں زیادہ سی ،  تمام 95 ملین پکسلز د‏‏ی 29 منٹ د‏‏ی رقم وچ اس تو‏ں کدرے زیادہ ڈیٹا تشکیل دتا گیا سی تے اسنو‏ں زمین اُتے واپس بھیجیا جاسکدا ا‏‏ے۔ لہذا ، سائنس ٹیم نے دلچسپی دے ہر ستارے تو‏ں وابستہ متعلقہ پکسلز نو‏‏ں پہلے تو‏ں منتخب کيتا ، جس وچ پکسلز دا تقریبا 6 فیصد (5.4 میگا پکسلز) ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد انہاں پکسلز تو‏ں حاصل کردہ ڈیٹا نو‏‏ں بورڈ دے 16 گیگا بائٹ ٹھوس ریاست دے ریکارڈر وچ دوسرے معاون اعداد و شمار دے نال ، مطلوبہ ، کمپریسڈ تے اسٹور کيتا گیا سی۔ ڈیٹا جو اسٹور تے ڈاؤن لنک کيتا گیا سی اس وچ سائنس دے ستارے ، پی موڈ اسٹارز ، سمیر ، بلیک لیول ، بیک گراؤنڈ تے فل فیلڈ آف ویو د‏‏ی تصاویر شامل ني‏‏‏‏ں۔
بنیادی آئینہ
thumb| کیپلر دوربین تے ہور قابل ذکر آپٹیکل دوربیناں دے لئی بنیادی آئینے دے سائز دا موازنہ۔
فوٹوومیٹرک کارکردگی
فوٹو میٹریک کارکردگی دے معاملے وچ ، کیپلر نے زمین تو‏ں منسلک کسی دوربین تو‏ں کدرے بہتر کارکردگی دا مظاہرہ کيتا ، لیکن ڈیزائن دے اہداف وچ کمی ا‏‏ے۔ مقصد اک شدت اُتے 20 حصےآں وچ فی ملین (پی پی ایم) دا مشترکہ تفریق فوٹوومیٹرک صحت تو‏ں متعلق (سی ڈی پی پی) سی  6.5 گھینٹے انضمام دے لئی 12 اسٹار۔ ایہ تخمینہ 10 د‏‏ی اجازت دیندے ہوئے تیار کيتا گیا سی   تارکیی تغیر دے ل p پی پی ایم ، سورج د‏‏ی قیمت تقریباly۔ اس مشاہدے دے لئی حاصل کردہ درستگی د‏‏ی اک وسیع رینج اے ، جس وچ فوکل ہوائی جہاز اُتے ستارے تے پوزیشن اُتے منحصر اے ، جس دا وسط 29 اے   پی پی ایم۔ لگدا اے کہ زیادہ تر اضافی شور ستارےآں وچ خود تو‏ں زیادہ متوقع تغیر د‏‏ی وجہ تو‏ں اے (19.5   سمجھیا 10.0 دے برخلاف پی پی ایم   پی پی ایم) ، باقی د‏‏ی وجہ تو‏ں پیش گوئی کرنے تو‏ں قدرے زیادہ آلے والے ذرائع دے ذریعہ۔
کیونجے سورج نما ستارے نو‏‏ں منتقل کرنے والے زمین دے سائز والے سیارے تو‏ں چمک وچ کمی اِنّی چھوٹی اے ، صرف 80  پی پی ایم ، بڑھدے ہوئے شور دا مطلب اے کہ ہر انفرادی راہداری صرف 2.7 σ ایونٹاے، بجائے 4 σکے ۔ اس دے نتیجے وچ ، مطلب ایہ اے کہ کھوج دا یقین کرنے دے لئی زیادہ تر راہداری دا مشاہدہ کرنا ضروری ا‏‏ے۔ سائنسی اندازےآں تو‏ں ایہ اشارہ ملدا اے کہ زمین تو‏ں طے شدہ سارے سیارے لبھن دے لئی اصل منصوبہ بندی دے 3.5 برساں دے برخلاف 7 تو‏ں 8 سال تک جاری رہنے والے مشن د‏‏ی ضرورت ہوئے گی۔ 4 اپریل ، 2012 نو‏‏ں ، کیپلر مشن نو‏‏ں مالی سال 2016 دے توسیع دے لئی منظور کيتا گیا ،  لیکن اس دا انحصار صحت دے باقی تمام رد عمل پہیelsاں اُتے وی سی ، جو ایسا نئيں ہويا سی (تھلے خلائی جہاز د‏‏ی تریخ ملاحظہ کرن) ).
مدار تے اوریئنٹیشن
سجے|thumb| ملکی وے دے تناظر وچ کیپلر د‏‏ی تلاش دا حجم thumb| کیپلر د‏‏ی حرکت دا ارتکاب زمین تو‏ں ، آہستہ آہستہ ايس‏ے طرح دے مدار وچ زمین تو‏ں دور ہُندا جارہیا اے ، وقت دے نال نال اک سرپل د‏‏ی طرح دکھادی دیندا اے
کیپلر سورج دا چکر لگاندا اے ، جو زمین دے مدار وچ مبتلا زمین دے خلفشار ، آوارہ روشنی ، تے کشش ثقل سے محرومی تے ٹورک تو‏ں بچکيا ا‏‏ے۔
ناسا نے کیپلر دے مدار نو‏‏ں "ارتھ ٹریلنگ" د‏‏ی شکل دتی ا‏‏ے۔ مداری مدت 372.5 دن دے نال ، کیپلر آہستہ آہستہ زمین دے پِچھے (تقریبا 16 ملین میل سالانہ ) پِچھے پڑ رہیا ا‏‏ے۔ ، زمین تو‏ں کیپلر دا فاصلہ تقریبا  اس دا مطلب ایہ اے کہ تقریبا 26 سال بعد کیپلر سورج دے دوسرے کنارے پہنچے گا تے 51 سال بعد زمین دے پڑوس وچ واپس آجائے گا۔
آپریشنز
thumb| کیپلر دا مدار۔ دوربین د‏‏ی شمسی سرنی وچ ایڈجسٹ کيتا گیا سی [[انقلابین|استوا تے نقطہ اعتدال . ]]
کیپلر نو‏‏ں بولیروڈ ، کولوراڈو تو‏ں باہر ، لیبوریٹری برائے ماحولیا‏ت‏ی تے خلائی فزکس (ایل اے ایس پی) نے بال ایرو اسپیس اینڈ ٹیکنالوجیز دے معاہدے دے تحت آپریشن کيتا سی۔ خلائی جہاز د‏‏ی شمسی سرنی وچ سورج دا سامنا کرنے دے گھمایا گیا سی استوا تے نقطہ اعتدال سورج د‏‏ی روشنی شمسی سرنی اُتے گرنے د‏‏ی رقم د‏‏ی اصلاح کرنے تے گہری خلا د‏‏ی طرف اشارہ کردے گرمی ریڈی ایٹر رکھنے دے لئی تاکہ،. ایل اے ایس پی تے بال ایرو اسپیس مل ک‏ے کولوراڈو یونیورسٹی دے ریسرچ کیمپس وچ واقع مشن آپریشن سینٹر تو‏ں خلائی جہاز نو‏‏ں کنٹرول کردے ني‏‏‏‏ں۔ ایل اے ایس پی مشن د‏‏ی ضروری منصوبہ بندی تے ابتدائی جمع تے سائنس دے ڈیٹا د‏‏ی تقسیم انجام دیندا ا‏‏ے۔ مشن د‏‏ی ابتدائی طرز زندگی لاگت دا تخمینہ 600 ملین امریکی ڈالر سی ، جس وچ 3.5 سال دے کم دے لئی فنڈ وی شامل ا‏‏ے۔ 2012 وچ ، ناسا نے اعلان کيتا کہ کیپلر مشن نو‏‏ں سالانہ تقریبا 20 ملین ڈالر سالانہ د‏‏ی لاگت تو‏ں 2016 تک فنڈز فراہ‏م کیتے جاواں گے۔
مواصلات
ناسا نے کمانڈ تے اسٹیٹس د‏‏ی تازہ کاریاں دے لئی ہفتے وچ دو بار ایکس بینڈ مواصلات لنک دا استعمال کردے ہوئے خلائی جہاز نال رابطہ کيتا۔ سائنسی اعداد و شمار دا استعمال کردے ہوئے اک ماہ وچ اک بار ڈاؤن لوڈ کيتا جاندا K <sub id="mwAVU">ایک بینڈ تقریبا 550 د‏‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ ڈیٹا د‏‏ی منتقلی د‏‏ی شرح اُتے لنک   kB / s ہائی گین اینٹینا اسٹیئر نئيں اے لہذا پورے خلائی جہاز تے زمین تک مواصلات دے لئی ہائی گینٹ اینٹینا د‏‏ی بحالی دے لئی ڈیٹا اکٹھا کرنے وچ اک دن دے لئی رکاوٹ ا‏‏ے۔
کیپلر خلائی دوربین نے بورڈ اُتے اپنا جزوی تجزایہ کیہ سی تے بینڈوتھ دے تحفظ دے لئی مشن دے لئی ضروری سمجھ‏‏ے جانے والے سائنسی اعداد و شمار نو‏‏ں ہی منتقل کيتا سی۔