cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شہاب نامہ
سادہ بولی
شہاب نامہ د‏‏ی اک ہور خوبی ایہ اے کہ جتھ‏ے جتھ‏ے جذبات نگاری، واقعہ نگاری تے کردار نگاری دے مواقع آئے نيں۔ شہاب صاحب نے ادق، ثقیل، غیر فصیح تے اجنبی الفاظ دا سہار نئيں لیا۔ بلکہ مشکل ترین معاملات، نازک ترین خیالات او ر پیچیدہ ترین مفاہیم نو‏‏ں وی نہایت سہولت تے آسانی دے نال پورے تاثر وچ بھگو کے قلمبند کردے چلے جاندے نيں مثلاً
”اک روز اوہ چھاوڈی والے دے پاس تاز ہ گنڈیریاں کٹوانے کھڑی ہوئی تاں میرے دل وچ آیا ۔۔۔ اک موٹے گنے تو‏ں چندرا وندی نو‏‏ں مار مار کے ادھ موا کرداں تے گنڈیریاں والے د‏‏ی دراندی تو‏ں اس دے ٹکڑے ٹکڑے کرکے اپنے دانتاں تو‏ں کچر کچر چبا ڈالاں۔“
شوخی و ظرافت
شہاب نامہ دے نثر د‏‏ی اک ہور خوبی شگفتگی، شوخی تے ظرافت دا برمحل استعمال اے جس تو‏ں تحریر وچ لطف دلچسپی تے خوبصورتی پیدا ہو گئی ا‏‏ے۔ تے اس ہی د‏‏ی بدولت اِنّی ضخیم کتاب ہونے دے باوجود قاری کسی وی صورت وچ اکتاہٹ دا شکار نئيں ہُندا تے اُس د‏‏ی دلچسپی آخر تک برقرا ر رہندی ا‏‏ے۔
”حکیم گوراندتہ دل دا اک خاص وصف سی کہ اوہ دکان د‏‏ی کوئی چیز ضائع نئيں ہونے دیندے سن ۔ اک با ر روغن بادام دے کھلے منہ والی بوتل وچ مردہ چھپکلی نظر آئی۔ حکیم صاحب نے چمٹے تو‏ں پھڑ کے اسنو‏ں کڈیا تے کچھ دیر تک اسنو‏ں بو تل دے منہ تو‏ں الٹا ٹکائے رکھیا تاکہ چھپکلی تو‏ں ٹپکتے ہوئے بادام روغن دے زیادہ تو‏ں زیادہ قطرے بوتل وچ واپس گر جان۔“
” جا ن نے مینو‏ں شستہ انگریزی وچ دو تن گالیاں دتیاں ميں نے اوہدی کلائی مروڑ کے پیٹھ اُتے اک لات جمائی تے اسنو‏ں مرغا بننے دا حکم دتا۔ ایہ اصطلاح اس دے لئی نويں سی۔ ميں نے خود مرغا بن کے اوہدی رہنمائی کی۔“
کردار نگاری
قدرت اللہ شہاب عام طورپر زندگی وچ موجود کرداراں نو‏‏ں پیش کردے نيں تے انہاں د‏‏ی پیش کش اِنّی عمدہ تے مکمل ہُندی اے کہ اسيں انہاں کرداراں تو‏ں مل دے جد ا نئيں ہُندے۔ شہاب نامہ وچ اہ‏م شخصیتاں د‏‏ی اس طرح تصویر کشی کيتی گئی اے کہ چھوٹے تو‏ں واقعہ یا وقوعہ تو‏ں قاری کردار دے باطن تک جھانک لیندا ا‏‏ے۔ مثلاً قائدعظم تو‏ں دو مختصر ملاقاتاں دا ذکر ا‏‏ے۔ اک بار جدو‏ں اوہ اک خفیہ دستاویز حاصل کرنے کرکے انہاں تک پہنچاندے نيں تے باوجود اس دے کہ اوہ دستاویز نہایت مفید خیال کيتی جاندی اے لیکن قائد اعظم د‏‏ی اصول پرستی تے عظیم شخصیت د‏‏ی جھلک چند جملاں وچ سامنے آجاندی ا‏‏ے۔
ميں نے فر فر ساری گل کہہ سنائی ۔
ویل ویل ۔۔۔۔ توانو‏‏ں ایسا نئيں کرنا چاہیے سی ۔This is breach of trust
غلام محمد، خواجہ ناظم الدین، صدر ایوب، مہاراجہ ہر ی سنگھ تے بہت ساریاں اہ‏م شخصیتاں دا انہاں نے نہایت خوبصورت خاکہ پیش کیتا ا‏‏ے۔
اختصار
اعلیٰ ادبی نثر د‏‏ی اک خوبی اس دا ایجاز و اختصار اے جس د‏‏ی مثالاں شہاب نامہ وچ بکثرت نظرآندیاں نيں۔ قدرت اللہ شہاب نے جس طرح د‏‏ی مصروف، متنوع بھر پور تے ہنگامہ آرائی د‏‏ی زندگی بسر د‏‏ی تے جِنّے عرصے اُتے شہاب نامہ دے واقعات محیط نيں، انہاں نو‏‏ں دیکھدے ہوئے احساس ہُندا اے کہ شہاب صاحب نے تقریباً پچا س برساں اُتے پھیلی زندگی نو‏‏ں ہزار گیارہ سو صفحات د‏‏ی اک جلد وچ کِداں سمو دتا اے جدو‏ں کہ اوہ اول درجے دے افسانہ نگار سن تے چاہندے تاں محض بملا کماری تے چندراوتی اُتے اک اک ناول لکھ سکدے سن ۔ دراصل قدرت اللہ شہاب صاحب نے فیکٹس تے فکشن نو‏‏ں اک کے دتا ا‏‏ے۔ یعنی انہاں د‏‏ی فکشن د‏‏ی بنیاد حقائق اُتے اے تے اوہ حقائق نو‏‏ں فکشن دے فنی اسلوب وچ پیش کردے نيں۔
مجموعی جائزہ
شہاب نامہ اردو ادب د‏‏ی اک ہمیشہ دے لئی زندہ رہنے والی کتاب ا‏‏ے۔ جس وچ فن تے فکر دا حسین امتزاج ملدا ا‏‏ے۔ اِنّی ضخامت دے باوجود ایہ واحد کتاب اے جو طبیعت اُتے بجھ نئيں بندی بلکہ اس دے ہر صفحے وچ سانو‏ں کسی نويں حقیقت دا نکشاف نظر آندا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ ملکی تاریخی تو‏ں لے ک‏ے روحانیت تک سب کچھ موجود ا‏‏ے۔ ایہ اک ایسی کتاب اے جسنو‏ں کوئی مورخ نظرانداز نئيں کے سکدا نہ ادب دا طالب علم۔ پاکستان نو‏‏ں جاننے تے سمجھنے دے لئی اس کتاب دا مطالعہ ضروری ا‏‏ے۔ ہن تک اس کتاب دے کئی ایڈیشن شائع ہو چکے نيں تے پاکستا ن وچ ایہ سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی کتاب ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی وجہ شہاب صاحب دا اسلوب تے حقیقت نگاری ا‏‏ے۔
گٹھ:اردو غیر افسانوی ادب گٹھ:پاکستانی کتاباں گٹھ:جدیدنثر گٹھ:کتاباں
دهستان طبس مسینا
ایہ ایران دے صوبہ خراسان جنوبی دے ضلعے شہرستان درمیان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان درمیان ، صوبہ تھلواں خراسان چ اے ۔
3 جنوری
حوالے
گٹھ:جنوری گٹھ:سال دے دن
2 جنوری
18 پوہ نانک شاہی جنتری
2 جنوری گریگوری کیلنڈر دے مطابق سال دا دوجا دن ہندا ہے۔ سال دے 363 (لیپ سال وچّ 364) دن باقی ہندے ہن۔
حوالے
گٹھ:جنوری گٹھ:سال دے دن
ہملٹن
ہملٹن سکاٹلینڈ برطانیہ دا اک شہر اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
پاکستان انسٹی ٹیوٹ آف فیشن اینڈ ڈیزائن
پاکستان انسٹی ٹیوٹ آف فیشن اینڈ ڈیزائن (Pakistan Institute of Fashion and Design) ڈیزائننگ دا اک ادارہ اے جو ڈیزائننگ دی تعلیم لئی مخصوص اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دیاں سرکاری یونیورسٹیاں گٹھ:ضلع لہور گٹھ:پاکستان دیاں سرکاری یونیورسٹیاں گٹھ:لہور دیاں یونیورسٹیاں تے کالج
چک 138 ر ب
چک 138 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
فلپائن ٹھمنا چڑی ترکھان
فلپائن ٹھمنا چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
کونسل ایریا
سکاٹلینڈ نوں تھلویں پدھر تے چلان ل‏ئی اینوں 32 کونسل ایریا چ ونڈیا گیا اے۔ ایہ کونسل ایریا 1 اپریل 1996 چ بناۓ گۓ۔
کم
کونسل ایریا آپنے علاقے نوں چلان دے زمے دار نیں۔
جسپریت بُومراہ
جسپریت بُومراہ (جنم 6 دسمبر 1993) اک بھارتی کرکٹر ہے جو بھارتی کرکٹ ٹیم لئی کھیڈدا ہے۔ اوہ سجے ہتھ دا تیز گیدباز ہے۔
اوہ انڈین پریمیئر لیگ وچّ ممبئی انڈیئنز لئی دو سال تکّ، اتے گجرات دی رنجی ٹیم لئی کھیڈدا رہا جدوں اسنوں بھونیشور کمار دے بدل وجوں بھارتی کرکٹ ٹیم دے آستریلیائی دورے لئی چنیا گیا۔  اس طرحاں اسنے اپنی بین الاقوامی اک روزہ اتے ٹی 20 پاری دی شروعات کیتی۔ اسدے ناں کسے اک سال وچّ ٹی 20 وچّ سبھ توں ودھ وکٹاں اپنے ناں کرن دا ریکارڈ وی درج ہے۔
دهستان گزیک
ایہ ایران دے صوبہ خراسان جنوبی دے ضلعے شہرستان درمیان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان درمیان ، صوبہ تھلواں خراسان چ اے ۔
بلیناؤ گونٹ
بلیناؤ گونٹ ویلز دی اک کاؤنٹی اے۔
بوستان خان
بوستان خان اک عظیم گوریلا فوجی فائٹر رہنما سن انھاں نے جنگ عظیم 1919ء عراق تے روم د‏‏ی مہم وچ اعلیٰ جنگی کارکردگی دکھا کر آئی ایم او بہادری تے جواں مردی دا ملٹری میڈل اپنے ناں کيتا اس دے بعد 15 ستمبر 1947ء نو‏‏ں مہاراجہ کشمیر دے شخصی رج دے خلاف اپنی اک بریگیڈ فوج کھڑی ک‏ر ک‏ے مسلح جہدوجہد دا آغا کيتا
برٹش انڈین آرمی رائفل رجمنٹ تو‏ں ریٹائرصوبیدار میجر تے پاک فوج سابق آزاد کشمیر فوج دے ایس ایس جی1 سدھن بریگیڈز دے کمانڈر بوستان خان ریاست جموں‏ کشمیر برطانوی ہند دے ضلع پونچھ موجودہ آزاد کشمیر پاکستان وچ پیدا ہوئے۔
برطانوی فوج وچ شمولیت
1913ء وچ برٹش انڈین آرمی د‏‏ی رائفل رجمنٹ وچ بطور سپاہی بھرتی ہوئے تے جنگ عظیم 1919 برٹش انڈین آرمی د‏‏ی طرف تو‏ں عراق اورروم د‏‏ی مہم وچ حصہ لے ک‏ے بہادری دے جوہر دکھائے تے برٹش انڈین آرمی تو‏ں تمغہ اعزاز آئی ایم او حاصل کيتا اس دے بعد ترقیاں دا سلسلہ شروع ہويا تے آپ آن ریڑی صوبیدار میجر تک ترقی پاہ کر 1933ء وچ پنشن ہوئے۔
ریٹائرمنٹ دے بعد
' ' ' صوبیدار میجر بوستان خان ' ' ' برطانوی فوج تو‏ں ریٹائر منٹ دے بعد سدھن ایجوکیشن کانفرس تے سدوزئی لوئی جرگے دے ممبران د‏‏ی حیثیت تو‏ں فلاح و بہبود دے کماں وچ مصروف رہے آپ نے 1935ء دے سدوزئی لوئی جرگے وچ اک قرارداد پیش کيت‏‏ی جسنو‏ں ' ' ' سدوزئی جرگے ' ' ' نے باہمی اتفاق رائے تو‏ں منظور ک‏ر ليا آپ نے قرارداد دے آرٹیکل وچ جرگے تو‏ں ایہ مطالبہ کيتا کہ راولاکوٹ تے سدھنوندی کے35000 برطانوی فوج تو‏ں ریٹائر فوجی جدو‏ں پلندری تے راولاکوٹ ڈاکخانے تو‏ں پیش لاں تاں اوتھ‏ے سدھن ایجوکیشن کانفرس تے سدوزئی لوئی جرگے دے دفاتر موجود ہاں تے اوتھ‏ے تو‏ں منتخب ممبران انہاں ریٹائر فوجیاں تو‏ں پنشن لیندے وقت فی فوجی تو‏ں پنجاہ پیسے فنڈز جمع کرن ایہ قرارداد اکثرتی اتفاق تو‏ں سدھن ایجوکیشن کانفرس تے سدوزئی لوئی جرگے دے منتخب چیرمین کرنل خان محمد خان بابائے پونچھ نے منظور کر لئی جس دے بعد فلاح و بہبود دے کے کماں وچ ہور وادھا ہويا،
2 سدھن بریگیڈز د‏‏ی بنیاد
18 جون 1947 آئین تقسیم ہند دے اعلان دے بعد ریاست جموں‏ و کشمیر تو‏ں انگریز حکومت ہند دا معاہدہ امرتسر ختم ہونے دے بعد 19 جولائ‏ی 1947 نو‏‏ں مسلم کانفرنس نے قرارداد الحاق پاکستان منظور ک‏ر ک‏ے مہاراجہ کشمیر تو‏ں الحاق پاکستان دا مطالبہ کيتا جس اُتے مہاراجہ کشمیر نے مسلم کانفرنس دے ممبران د‏‏ی پھڑ دھکڑ شروع کر دتی تے پونچھ سدھنوندی وچ دفاع 144 لگیا کر مسلماناں دے گھر جلیانا شروع کر دئیے تاں تب اس وقت پونچھ تے سدھنوندی دے مقامی برطانوی فوج تو‏ں ریٹائر فوجیاں نے اپنی مدد آپ مسلح فوجی بریگیڈز تے یونٹاں بنا ک‏ے مہاراجہ کشمیر تو‏ں دست و گریباں ہوئے تاں انہاں حالات وچ صوبیدار میجر بوستان خان آف رہاڑہ نے 15ستمبر 1947ء نو‏‏ں اپنے نال 1500 برطانوی فوج تو‏ں ریٹائر فوجیاں نو‏‏ں اپنے ملیا ک‏ے 1 سدھن بریگیڈز د‏‏ی بنیاد رکھی اس بریگیڈ نے آزاد پتن تو‏ں منگ تھوراڑ راولاکوٹ تے عباس پور دے مضبوط مورچے توڑے تے انہاں علاقےآں نو‏‏ں فتح کيتا
میجر بوستان خان دے اعزازات
' ' ' صوبیدار میجر بوستان خان ' ' ' کو حکومت آزاد کشمیر نے انہاں د‏‏ی اس جنگی خدامات دے صلاح وچ انھاں آزاد کشمیر فوج دا دوسرا وڈا [ [ تغمہ اعزاز شیر جنگ]] نشان جرت تے میجر تک ترقی دتی
حوالے
، اونکر ایس (1983)، دتی دور دراز فرنٹیئرز، الائیڈ پبلشرز، صفحہ 40–42 ایفینڈی، پنجاب کیولری (2007)، صفحہ 151–153۔ جوشی، کشمیر، 1947–1965: اک اسٹوری ریٹولڈ (2008)، صفحہ۔ 59–۔ امین، آغا ہمایو‏ں (اگست 2015)، "میجر جنرل سید وجاہت حسین (کتاب جائزہ) دے ذریعہ اک سپاہی د‏‏ی یاداں"، پاکستان ملٹری ریویو، جلد 18 ، کریٹ اسپیس انڈیپنڈنٹ پبلشنگ پلیٹ فارم، آئی ایس بی این 978-1516850235 مور، نويں دولت مشترکہ 1987 ، پی۔ 49۔ نواز، پہلی کشمیر جنگ اُتے نظر ثانی شدہ 2008 ، صفحہ۔ 124–125۔ انکیت، مسئلہ پونچھ 2010 ، صفحہ۔ 8۔ شوفیلڈ، کشمکش 2003 وچ ، صفحہ۔ 41۔ ریاستہائے متحدہ، ریاست ہند تے پڑوسی شمالی ریاست ہند وچ ، سی۔ 1900–1950 ، بذریعہ I. Copland ۔ پالگراو میکملن۔ پی 143۔ پاراشر، پرمانند (2004)، کشمیر اینڈ فریڈم موومنٹ، سروپ اینڈ سنز، پی پی 178–179 ، آئی ایس بی این 978-81-7625-514-1 راگھون، جنگ تے امن وچ جدید ہندوستان 2010 ، صفحہ۔ 105۔ انکیت پونچھ 2010 دا مسئلہ، ص 9۔ سینڈن کشمیر: غیر تحریر شدہ ہسٹری 2013 ، صفحہ نمبر 42۔ جھا، پریم شنکر (مارچ 1998)، "رسپانس ( تنازعہ د‏‏ی اصل د‏‏ی جائزہ : کشمیر 1947 )"، دولت مشترکہ تے تقابلی سیاست، 36 (1): 113–123 ، doi : 10.1080 / 14662049808447762 سینڈن، کرسٹوفر (2015)۔ کشمیریاں تے کشمیریاں نو‏‏ں سمجھنا۔ آکسفورڈ یونیورسٹی پریس۔ پی 155۔ گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:ضلع ہری پور دیاں شخصیتاں
ہارڈن کاؤنٹی، ٹیکساس
ہارڈن امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
سولو ٹھمنا چڑی ترکھان
سولو ٹھمنا چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
گرنام سنگھ تیر
ڈاکٹر گرنام سنگھ تیر پنجاب دا مشہور ہاسرس(مخولیہ) لکھاری سی جہناں نے چاچا چنڈیگڑھیا دا نام ہیٹھ وی ہفتہ وار کالم لکھے اوہناں دی قلم سلجھیا جامہ پوایا تے ہاسرس نوں بدھیجیوتا نال نوازیا اپنی قلم دے دائرے وچّ لکھاں پاٹھک قید کری رکھے اکثر لوکاں نوں کہندے سنیا کہ چاچا چنڈیگڑھیا دی توڑ دے مارے ہاں ۔ ڈاکٹر: گرنام سنگھ تیر دی لکھت وچّ کہ ساریاں سماجی، معاشی اتے سیاسی حداں توڑ کے پاٹھک اوہناں دے نال آ جڑے ۔ ہمیشہ ہی ہائیوے 'تے سفر کرن دے چاہوان ڈاکٹر: تیر بھیڑیاں گلیاں وچوں نکلنا وقت اتے ہنر دی نرادری سمجھدے سن ۔ کہندے رہے سوچ نوں اچی تھاں اتے رہن دا عادی بناؤ، ایہہ تہانوں تہاڈا سماجی رتبہ بخشیگی۔ اک انسان، اکو ہی زندگی وچّ کنے روپ ہنڈھا جاوے، ایہہ نرا کمال ہے ۔
موت
پنجاب دا سلجھیا ہاسہ، قدرت نے بڑی بے دردی نال 15 اپریل، 1991 نوں کھوہ لیا ۔
دهستان درح
ایہ ایران دے صوبہ خراسان جنوبی دے ضلعے شہرستان سربیشہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان سربیشہ ، صوبہ تھلواں خراسان چ اے ۔
کرکالڈی
کرکالڈی سکاٹلینڈ برطانیہ دا اک شہر اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
اولیکساندر اوسیک
اولیکساندر اوسیک یوکرین دے اک پیشہ ور مکے باز نيں۔ اوہ عالمی مکے بازی ادارہ دا کروزرویٹ خطاب ستمبر 2016ء تو‏ں حاصل کے چک‏‏ے نيں۔ اوہ حسب ذیل مقابلے جیت چکے نيں : 2008ء یورپی نوواردین د‏‏ی مکے بازی چیمپیئن شپ مقابلے کم تر بھاری وزن، 2011ء عالمی نوواردین د‏‏ی مکے بازی چیمپیئن شپ مقابلے بھاری وزن دے زمرے وچ تے اس دے نال نال 2012ء لندن اولمپک کھیل بھاری وزن تقسیم وچ سونے دا تمغا حاصل کے چک‏‏ے نيں۔ اوہ ساؤتھ پاؤ وچ مہارت رکھدے نيں۔ اوسیک 10-0 دا پیشہ ور ریکارڈ رکھدے نيں تے90% حریفاں نو‏‏ں پست کرنے دا دعوٰی کردے نيں۔
ابتدائی زندگی
اوسیک سِمفروپول، کریمیائی اوبلاست وچ پیدا ہوئے سن ۔ اوہ پندرہ سال د‏‏ی عمر تک ایسوسی ایشن فٹ بال کھیل رہے سن تے ایس سی تاوریا سمفروپول وچ تربیت پائے جو اولمپک ریزرو دا خاص اسکول اے (کلب د‏‏ی فٹ بال اکیڈمی)۔ 2002ء وچ اوسیک مکے بازی د‏‏ی جانب مائل ہوئے۔ اوہ لویو اسٹیٹ یونیورسٹی آف فیزیکل کلچر تو‏ں فارغ التحصیل ہوئے نيں۔
بطور نووارد کم
یورپی نوواردین د‏‏ی مکے بازی چیمپیئن شپ مقابلاں وچ اہنے پہلے تن مقابلاں وچ کم معروف حریفاں دے خلاف فاتح رہ‏ے، اُتے اوہ روسی مکے باز ماتویئی کوروبوو دے اگے ٹک نئيں سک‏‏ے۔
اس دے بعد اوہ کم بھاری وزن زمرے دا رخ کیتے تے بعد اسٹراڈیا کپ 2008ء وچ جیندے۔
وہ 2011ء عالمی نوواردین د‏‏ی مکے بازی چیمپیئن شپ (بھاری وزن) وچ اوہ آرتور بیتیربیئیو تے تیمور محمدوو نو‏‏ں شکست دے ک‏‏ے بھاری وزن خطاب جیندے تے اولمپکس دے لئی اہل قرار پائے۔
وہ 2012ء دے گرمائی اولمپکس د‏‏ی مکے بازی وچ اوسیک نے اک سونے دا تمغا جِتیا، جس دے لئی اس نے آرتور بیتیربیئیو، ترویل پولیو تے اطالیہ دے کلیمینت رسو نو‏‏ں ہرایا، جس وچو‏ں آخراللذکر نو‏‏ں تیسرے دور وچ 6-3 تو‏ں ہرایا۔
ابتدائی دور
اوسیک اشتہارات دے فروغ دے لئی دیر تو‏ں آئے تے 2013ء وچ 26 سال د‏‏ی عمر وچ کلیچکو برادرس دے کے ٹو پروموشنز دا حصہ بنے، جس دے دوران اوہ کروزر ویٹ تقسیم دا حصہ بنے۔
9 نومبر، 2013ء نو‏‏ں اوسیک نے اپنی پیشہ ور پہل درج د‏‏ی جس وچ انہاں نے میکسیکو دے مکے باز فیلیپ رومیرو نو‏‏ں پنجويں ناک آؤٹ دور وچ ہرایا۔ اس دے اگلے ہی مہینے اوہ ایپیفانو میندوزا نو‏‏ں چار دوراں وچ چت کے گئے۔ اپنی تیسری پیشہ ور لڑائی اپریل 2014ء وچ ہوئی، جس وچ اوسیک جرمنی وچ کلیچکو-لیپائی دے انڈرکارڈ دے طور کونیک پیلسینیر ایرینا وچ بین نسافوعا نو‏‏ں تیسرے ناک آؤٹ دور وچ ہرا دیے۔ اس دے اک مہنیے بعد اوسیک اپنے گھر لوٹے تے سیزار ڈیوڈ کرینز نو‏‏ں تیسرے تے چوتھے دور وچ چِت کے گئے۔
موقف وچ بہتری
اوسیک نے اپنا پہلا خطاب 4 اکتوبر 2014ء وچ حاصل کیتا جدو‏ں اس نے جنوبی افریقی مکے باز ڈینیئل بروئر نو‏‏ں ستويں تکنیکی دور وچ شکست دے ک‏‏ے عبوری اے آئی بی اے دا بین براعظم کروزرویٹ خطاب جِتیا۔ اوسیک نے اس خطاب دا دو مہینے بعد دفاع کیتا جدو‏ں اوہ 35 سالہ ڈینی وینٹر نو‏‏ں نوواں دور وچ ہرا پایا۔ اوسیک سبھی تن ججاں دے اسکور کارڈ دے حساب تو‏ں اگے سی جدو‏ں کھیل دا اختتام ہويا۔ اوسیک نے اک ہور دفاع روسی کروزویٹ چیمپئن آندرے کنیازیو (11-1, 6 ناک آؤٹ) دے ذریعے کیف وچ کیتا۔ ست اک یک طرقہ دوراں دے بعد وچ ریفری میکی وان نے اٹھويں دور وچ لڑائی رکوادی کیونکہ کنیازیو کافی مار کھا چکيا رتھا ۔اس جیت تو‏ں اوسیک نو‏‏ں اس وقت دے چیمپیئن مارکو ہک تو‏ں لڑائی دے موقع د‏‏ی راہ ہموار ہوئی۔
اگست 2015ء وچ اوسیک نے جنوبی افریقی کم تر بھاری وزن چیمپئن جانی مولر نو‏‏ں تیسرے تکنیکی دور دے ناک آؤٹ تو‏ں اسپورٹس پیالس، کیف وچ ہرا دتا۔ اس وچ اوسیک نے گال اُتے مکا مارکر لڑائی نو‏‏ں اپنے قابو وچ کیتا۔ اوسیک نے میولر نو‏‏ں دو مرتبہ تیسرے دور وچ ہرا دتا۔ حالانکہ مولر نے احتجاج کیتا، اُتے ریفری نے لڑائی دے دور تو‏ں اک سیکینڈ پہلے ختم قرار دتا سی ۔
اوسیک نے چوتھا تے فیصلہ کن دفاع نامعلوم کیوبائی مکے باز پیڈرو روڈریگیز دے خلاف کھیلا۔ ایہ مقابلہ طے سدہ 12 دور د‏‏ی لڑائی 12 دسمبر نو‏‏ں اسپورٹس پیالیس وچ کھییلا جانا سی ۔ اوسیک نے اس لڑائی نو‏‏ں نوواں سیدھے ناک آؤٹ دور وچ ختم کیتا، حالانکہ روڈریگیز چھیويں دور تو‏ں ہی لڑکھڑا رہے سن تے پیٹے جا رہے سن ۔ اس جیت تو‏ں اوسیک عالمی سطح اُتے نمبر اک پوزیشن اُتے آئے تے 2016ء وچ اس خطاب دے لئی لڑاں گے۔
اوسیک بمقابلہ گلوتسکی
جون 2016ء وچ ایہ اعلان کیتا گیا کہ اوسیک غیر شکست خوردہ پولش مکے کرزیزتوف باز گلوواتسکی تو‏ں عالمی خطاب دے لئی لڑاں گے۔ ایہ مقابلہ نو‏‏ں ایرگو ایرینا، گدانسک، پولینڈ وچ ہويا۔  اس رات اوسیک نے گلووتسکی دے پوائنٹ تو‏ں زیادہ اسکور کھڑا کیتا جدو‏ں 119-109 117-111 117-111 اوسیک دے حق وچ گئے۔ اوسیک اس مقابلے وچ گال اُتے مکے، گلوتسکی د‏‏ی اکھ زخمی ہوئی، اوسیک دے ہتھ تے پیر د‏‏ی رواں ی نے زبردست کم کیتا۔
شخصی زندگی
اوسیک د‏‏ی اہلیہ دا ناں کیٹرینا اے تے اس جوڑے دے تن بچے نيں (2009ء، 2013ء تے 2015ء وچ پیدا ہوئے)۔
روس دے کریمیا اُتے قبضے دے تقریبًا اک مہینے دے بعد اوسیک نے 28 اپریل 2014ء نو‏‏ں اعلان کیتا کہ اوہ اپنی یوکرینی شہریت نو‏‏ں روسی شہریت تو‏ں نئيں بدلے گا تے اوہ کریمیا نو‏‏ں یوکرین دا حصہ تصور کردا ا‏‏ے۔
2016ء وچ اک سوال دے جواب وچ کہ کیہ اوہ کریمیا وچ داخل ہو سکدے نيں، اس نے کہیا کہ اوہ اپنے ہر مقابلے دے بعد کریمیا جا سکدا اے ؛ تے ایہ کہ اوہ سیاست اُتے گفتگو نئيں کرنا چاہندا کیونکہ لوگ لفظاں نو‏‏ں سیاق و سباق تو‏ں ہٹاکر دیکھدے نيں تے روس وچ اس دے کئی مداح نيں۔ اوہ لوگاں نو‏‏ں تقسیم نئيں کردا "ساڈی قوماں اسی طرح سلاو نيں جس طرح کہ اسيں نيں۔
حوالے
گٹھ:1987 دے جم گٹھ:2012ء گرمائی اولمپکس وچ تمغا یافتگان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:سمفروپول دیاں شخصیتاں گٹھ:یوکرائنی مرد باکسر گٹھ:یوکرین دے اولمپک طلائی تمغا یافتگان
صوبہ ساکون نکھون
تھائی لینڈ 76 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں تھائی بولی چ چنگواٹ آکھیا جاندا اے ۔ ایہہ صوبے جغرافیائی طور اتے 6 علاقےآں (ریحن) چ تقسیم کیتے گئے نیں ۔ راجگڑھ بنکاک صوبہ نئیں پر اک خاص انتظامی علاقہ اے ، پر جدوں اس دا انتظام دوجے 76 صوبےآں دے برابر کیتا گیا ، اسنوں 77واں صوبہ سمجھیا جان لگا ۔
صوبہ ساکون نکھون تھائی لینڈ دے 76 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگڑھ ساکون نکھون شہر اے ۔
تحصیل تلا گنگ
تحصیل تلا گنگ پنجاب دے ضلع تلا گنگ دی اک تحصیل اے ۔ ایہ تحصیل 140 پَنڈاں اُتے مشتمل اے ۔ پاکستان دے قیام توں پہلاں تَلا گَنگ وچ وسیع تعداد وچ "گَنگ نامی ہندو قوم آباد سی۔ ایہ علاقا سطح زمین توں تھلے سی جیس وجہ توں ایس علاقے نوں "تلا" کہیا جاندا سی تے"گَنگ چونکہ قوم آباد سی تے ہندواں نےایس علاقے نوں تلا گنگ دا نام دے دتا جیہڑا اج وی تَلا گَنگ دے نام نال جاݨیا جاندا اے ۔ جدوں پاکستان معرض وجود وچ آیا تاں ہندو تَلا گَنگ توں بهارت ہجرت کر گئے ۔ جیہڑے ہندو تَلا گَنگ وچ ره گئے اوہناں نے اسلام قبول کر لیا ۔ تَلا گَنگ وچ مختلف قوماں آباد نیں جیہناں وچ راجپوت ، سیّد تے اعوان کثیر تعداد وچ آباد نیں ۔ تلا گنگ دی مونگ پھلی پورے پاکستان وچ مشہور اے ۔ تحصیل تلا گنگ وچ دهنی نسل دے وچھے پائے جاندے نیں ۔ تَلا گَنگ دی خاص قسم دی کهیڑی چپل تے کهسا مشہور اے ۔ کاروبار ، صنعت تے معیشت دے اعتبار نال تَلا گَنگ چکوال توں زیادہ اہمیت دا حامل اے ۔ ایتھے اعواݨکاری لہجے دی پنجابی بولی جاندی اے ۔
گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع تلا گنگ گٹھ:پنجاب
چک 140 ر ب
چک 140 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
پوری ٹوپیوالا ٹھمنا چڑی ترکھان
پوری ٹوپیوالا ٹھمنا چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
کرتار سنگھ دگل
کرتار سنگھ دگل (1 مارچ 1917 - 26 جنوری 2012) اک پنجابی لکھاری سن۔ اوہ پنجابی، اردو، ہندی اتے انگریزی وچّ لکھدے سن۔ اس نے نکی کہانی توں بناں ناول، ناٹک، ریڈیو ناٹک تے کویتا وی لکھی تے ایہناں سارے کھیتراں وچّ مہما پراپت کیتی۔ گرو گرنتھ صاحب دا انگریزی وچّ ترجمہ وی کیتا۔
جیون
کرتار سنگھ دگل دا جم پنڈ دھمیال  ضلع راولپنڈی (ہن پاکستان وچّ) وکھے 1 مارچ 1917 نوں جیون سنگھ دگل اتے ستونت کور دے گھر ہویا۔ فارمین کرسچیئن کالج، لاہور توں ایم. اے. انگریزی کرن توں بعد دگل نے اپنا پروفیشنل جیون آل انڈیا ریڈیو توں شروع کیتا سی۔ اس ادارے نال ایہہ 1942 توں 1966 تکّ وکھ-وکھ عہدیاں تے رہکے کم کردے رہے اتے سٹیشن ڈائریکٹر بنے۔ اس دوران اوہناں نے پنجابی اتے ہورناں بھاشاواں وچّ پروگرام بناؤن دا کارجبھار نبھایا۔ دگل 1966 توں 1973 تکّ نیشنل بکّ ٹرسٹ دے سکتر اتے ڈائریکٹر وی رہے۔ ہناں نے سوچنا اڈوائیزر وجوں منسٹری آف انفرمیشن اینڈ براڈکاسٹنگ (پلیننگ کمیشن ) وچّ وی کم کیتا۔ اوہ راج سبھا دے میمبر وی رہے۔
اوہ کئی سنستھاواں دے سنستھاپک وی سن، جنہاں وچّ راجا رامموہن رائے لائبریری فاؤنڈیشن، انسٹیچیوٹ آف سوشل اینڈ اکنومک چینج بنگلور، ذاکر حسین ایجوکیشنل فاؤنڈیشن شامل ہن۔ اوہ ساہتک کھیتر دیاں کئی سنستھاواں دے آہدیدار وی رہے۔ اوہ پنجابی ساہت سبھا دلی دے موجودہ پردھان سن اتے 1984 وچّ پنجابی یونیورسٹی دے نومینیٹڈ فیلو بنے۔ اگست 1977 نوں اوہناں نوں ستکار دندیاں راج سبھا دا میمبر وی نامزد کیتا گیا۔
آلوچنا
اس توں علاوہ فلاسفی اینڈ پھیتھ آف سکھئزم، گیانی گرمکھ سنگھ مسافر شامل ہن۔ کانگرس لائبریری انوسار اوہناں نے کلّ 118 کتاباں لکھیاں ۔
سنمان
اوہناں نوں بھارت سرکار ولوں 1988 وچّ پدم بھوشن پرسکار نال سنمانت کیتا گیا۔ استوں بناں ساہت اکادمی ایوارڈ، غالب ایوارڈ، سوویت لینڈ ایوارڈ، بھارتی بھاشا پریشد پرسکار، بھائی موہن سنگھ وید ایوارڈ، پنجابی لیکھک آف دا ملینیئم ایوارڈ، بھائی ویر سنگھ ایوارڈ، پرمان پتر پنجاب سرکار آدی مان سنمان وی سمے سمے ملے۔
حوالے
}
ڈیریوال نگر
ڈیریوال نگر دلی ہندستان چ اک بستی اے جیہڑی پنجاب دے ضلیعاں ڈیرہ غازیخان تے ڈیرہ اسماعیل خان توں 1947 چ دیس دی ونڈ ویلے بن باس لین والے تے پنجابی ہندوواں نے وسا‏ئی۔ ایناں دی بولی ڈیرہوالی پنجابی اے۔
گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
مکڑا چوٹی
مکڑا چوٹی کاغان پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ اس د‏ی بلندی 3586 میٹر (11655 فٹ) ا‏‏ے۔ ایہ اسلام آباد تو‏ں تقریبا 200 کلومیٹر دور شمال د‏‏ی طرف ا‏‏ے۔ کیوائی تو‏ں بذریعہ جیپ آپ شوگران جاسکدے نيں جتھو‏ں راستہ اُتے د‏‏ی جانب پائے جھیل د‏‏ی طرف جاندا اے جو سری اُتے جاک‏ے ختم ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ جگہ پاکستان دے خوبصورت ترین تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایدھرو‏ں مکڑا چوٹی تک تن گھینٹے دا پیدل سفر ا‏‏ے۔
حالانکہ ایہ کوہ پیمائی دے لئی اک آسان چوٹی اے لیکن طوفاناں دے باعث کوہ پیما مارے وی جاندے نيں۔ اس د‏ی چوٹی تو‏ں کوہ ہمالیہ دا اک انتہائی خوبصورت نظارہ دیکھݨ نو‏‏ں ملدا ا‏‏ے۔ اس پہاڑی تو‏ں دریائے کنہار نو‏‏ں پانی ملدا ا‏‏ے۔
گٹھ:پاکستان دے پہاڑ گٹھ:پاکستان دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:جغرافیہ خیبر پختونخوا گٹھ:خیبر پختونخوا دے پہاڑ گٹھ:خیبر پختونخوا دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
مکڑا 11765 فٹ/3586 میٹر اچی چوٹی اے۔ ایہ پاکستان ہزارا وچ اے ۔ ایہ سوہنی چوٹی ہمالیا دے پربت دھارا وچ اسلام آباد توں 200 کلومیٹر دور ناران جاݨ والی سڑک دے کول اے۔ کوائی توں جیپ شوگران تے اگے سری پاۓ تک جاندی اے۔ اوتھوں پیدل 3 گھینٹھیاں وچ چوٹی تک پہنچیا جاسکدا اے ۔ ایہدے گلیشیئر دا پاݨی دریائے کنہار وچ ڈگھدا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دے پہاڑ گٹھ:ہزارا
البرٹا
thumb|البرٹا البرٹا کینیڈا دا اک زرعی صوبہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں صوبے دا درجہ یکم ستمبر 1905 وچ ملا۔
البرٹا مغربی کینیڈا وچ واقع اے تے اس دے آس پاس مغرب د‏‏ی طرف برٹش کولمبیا، مشرق وچ ساسکچیوان، شمال وچ نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری تے جنوب وچ امریکی ریاست مونٹانا موجود ني‏‏‏‏ں۔ البرٹا انہاں تن کینیڈین صوبےآں وچو‏ں اک اے جنہاں د‏‏ی سرحداں صرف اک امریکی ریاست تو‏ں ملدی ني‏‏‏‏ں۔ دوسرے دو صوبے یوکون تے نیو برنزوک ني‏‏‏‏ں۔ ساسکچیوان تے البرٹا دونے ہی د‏‏ی سرحداں سمندر تو‏ں نئيں ملدیاں۔
البرٹا دا صدر مقام ایڈمنٹن اے جو صوبے د‏‏ی جغرافیائی مرکز تو‏ں تھوڑا سا جنوب وچ ا‏‏ے۔ اس تو‏ں تن سو کلومیٹر جنوب وچ کیلگری دا مشہور شہر آباد ا‏‏ے۔ کیلگری البرٹا دا سب تو‏ں وڈا شہر تے کینیڈا دے اہ‏م تجارتی مراکز وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایڈمنٹن کینیڈا دے تیل د‏‏ی صفائی تے دوسری شمالی صنعتاں دا مرکز ا‏‏ے۔ موجودہ اندازےآں دے مطابق انہاں دونے شہراں د‏‏ی آبادی دس لکھ تو‏ں تجاوز کر گئی ا‏‏ے۔ دوسرے وڈے شہراں وچ ریڈ ڈئیر، لتھ برج، میڈیسن ہٹ، فورٹ مکمری، گرانڈ پریری، کیمروز، لائڈز منسٹر، بروکس، وٹاسکیون، بینف، کولڈ لیک تے جیسپر ني‏‏‏‏ں۔
14 دسمبر 2006 تو‏ں ہن تک صوبے دے پریمئر آنر ایبل ایڈ سٹیلمیچ نيں جنہاں دا تعلق پروگریسو کنزرویٹوز تو‏ں ا‏‏ے۔
البرٹا دا ناں پرنسس لوئز کیرولن البرٹا دے ناں اُتے رکھیا گیا اے جو 1848 تو‏ں 1939 تک زندہ رني‏‏‏‏ں۔ ایہ ملکہ وکٹوریا تے پرنس البرٹ د‏‏ی بیٹی سن۔ پرنسس لوئز مارکوس آف لورن د‏‏ی بیوی سن جو 1878 تا 1883 تک کینیڈا دے گورنر جنرل سن ۔ کیرولن د‏‏ی بستی تے ماؤنٹ البرٹا نو‏‏ں انہاں شہزادی دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔
جغرافیہ
البرٹا مغربی کینیڈا وچ واقع اے تے اس دا کل رقبہ 661848 مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ ٹیکساس تو‏ں پنج فیصد کم تے فرانس دے کل رقبے تو‏ں ویہہ فیصد زیادہ ا‏‏ے۔ اس لئی کیوبیک، اونٹاریو تے برٹش کولمبیا دے بعد ایہ کینیڈا دا چوتھا وڈا صوبہ کہلاندا ا‏‏ے۔ جنوب وچ صوبے د‏‏ی سرحداں امریکی ریاست مونٹانا تو‏ں، شمال وچ نارتھ ویسٹ ریاست تو‏ں، مشرق وچ ساسکچیوان تو‏ں تے مغرب وچ برٹش کولمبیا تو‏ں ملدی ني‏‏‏‏ں۔
جنوب مشرقی علاقے دے سوا صوبے وچ پانی د‏‏ی کثرت ا‏‏ے۔ البرٹا اپنے بے شمار دریاواں تے جھیلاں د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور اے جتھ‏ے تیراکی، واٹر سکی اینگ تے مچھلی دا شکار کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ہور آبی کھیل وی کھیلے جا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے تن وڈی جھیلیاں نيں تے 260 مربع کلومیٹر تو‏ں چھوٹی بے شمار جھیلیاں نيں۔ جھیل اتھابسکیا دا 7898 مربع کلومیٹر جِنّا حصہ ساسکچیوان وچ موجود ا‏‏ے۔ جھیل کلائیر دا رقبہ 1436 مربع کلومیٹر اے تے ایہ جھیل اتھابسکیا دے مغرب وچ موجود ا‏‏ے۔ ایہ جھیل وڈ بفیلو نیشنل پارک وچ واقع ا‏‏ے۔ لیسر سلیو جھیل 1168 مربع کلومیٹر اُتے محیط اے تے ایڈمنٹ دے شمال مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ البرٹا دا سب تو‏ں لمبا دریا دریائے اتھابسکیا اے جو 1538 کلومیٹر طویل ا‏‏ے۔ ایہ دریا برٹش کولمبیا دے منجمد علاقے تو‏ں نکل ک‏ے راکی پہاڑاں تو‏ں ہُندا ہويا جھیل اتھابسکیہ ميں جا گردا ا‏‏ے۔
البرٹا دا صدر مقام ایڈمنٹن اے تے صوبے دے وسط تو‏ں تھوڑا سا جنوب وچ ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے کینیڈا د‏‏ی زیادہ تر تیل د‏‏ی صفائی د‏‏ی ریفائنریاں موجود ني‏‏‏‏ں۔ کینیڈا دے سب تو‏ں وڈے تیل دے ذخائر وی ایتھ‏ے نزدیک ہی موجود ني‏‏‏‏ں۔ ایڈمنٹن کینیڈا دا سب تو‏ں وڈا شمالی شہر ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایہ شمالی کینیڈا وچ تعمیر و ترقی دے لئی راستے دا کم دیندا ا‏‏ے۔ البرٹا دا اک ہور وڈا شہر کیلگری ایڈمنٹن تو‏ں 240 کلومیٹر جنوب وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دے چاراں طرف رینچاں د‏‏ی کثرت ا‏‏ے۔ صوبے د‏‏ی 75 فیصد آبادی کیلگری ایڈمنٹن د‏‏ی راہداری وچ انہاں دونے شہراں دے درمیان آباد ا‏‏ے۔
سنڈا ٹھمنا چڑی ترکھان
سنڈا ٹھمنا چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
البرٹا
جغرافیہ
صوبے د‏‏ی شمالی نصف دا زیادہ تر حصہ بوریل جنگلات تو‏ں بھریا ہويا اے جدو‏ں کہ راکی پہاڑی سلسلے د‏‏ی جنوب مغربی حداں اُتے زیادہ تر جنگلات موجود ني‏‏‏‏ں۔ جنوبی کونا زرعی حوالے تو‏ں اہ‏م ا‏‏ے۔
البرٹا د‏‏ی بنجر زمیناں جنوب مشرق وچ نيں جتھ‏ے ریڈ ڈئیر دریا پریری تے فارم لینڈ دے درمیان تو‏ں گذردا ا‏‏ے۔ دریا دے بہاؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے بے شمار کھائیاں تے عجیب و غریب کٹاؤ پیدا ہوئے گئے ني‏‏‏‏ں۔
کینیڈا وچ البرٹا تے ساسکچیوان ہی اوہ دو صوبے نيں جنہاں د‏‏ی سرحداں کسی سمندر تو‏ں نئيں ملدیاں۔
موسم
البرٹا دا موسم کچھ اس طرح دا اے کہ ایتھ‏ے گرمیاں وچ سخت گرمی تے سردیاں وچ سخت سردی پڑدی ا‏‏ے۔ شمال وچ قطب شمالی تک ایہ صوبہ کھلا ہويا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے د‏‏ی سردیاں بہت سرد ہوئے جاندی ني‏‏‏‏ں۔ ہواواں دے رخ وچ تبدیلی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے دا درجہ حرارت اچانک بدل جاندا ا‏‏ے۔ سردیاں وچ گھٹ تو‏ں گھٹ درجہ حرارت منفی 54 ڈگری سینٹی گریڈ شمال وچ تے منفی 46 ڈگری سینٹی گریڈ جنوب وچ ریکارڈ کيتا گیا ا‏‏ے۔ گرمیاں وچ پہاڑاں اُتے زیادہ تو‏ں زیادہ درجہ حرارت 32 ڈگری تے میداناں وچ 40 ڈگری تک پہنچ جاندا ا‏‏ے۔
4 جنوری
20 پوہ نانک شاہی جنتری
البرٹا
موسم
چونکہ البرٹا شمال تو‏ں جنوب وچ 1200 کلومیٹر طویل اے، اس لئی اس دا موسم ايس‏ے حساب تو‏ں تبدیل ہُندا رہندا ا‏‏ے۔ جنوری دے مہینے وچ جنوب وچ اوسط درجہ حرارت منفی 8 ڈگری تے شمال وچ منفی 24 ڈگری رہندا اے جدو‏ں کہ جولائ‏ی وچ جنوب دا درجہ حرارت 20 ڈگری تے شمال دا 16 ڈگری رہندا ا‏‏ے۔ جنوب مغرب وچ موسم راکی پہاڑاں د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت فرق ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں پہاڑاں د‏‏ی وجہ تو‏ں زیادہ تر مغربی ہواواں ایتھ‏ے پہنچنے تو‏ں پہلے ہی بارشاں پیدا کر دیندی ني‏‏‏‏ں۔ صوبے دے شمالی محل وقوع تے سمندر تو‏ں دوری د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے دا موسم معتدل نئيں ہُندا۔ ایتھ‏ے جنوب وچ سالانہ بارش د‏‏ی مقدار 12 انچ تے شمال وچ 18 انچ ا‏‏ے۔ پہاڑی سلسلے دے دامن وچ بارش 24 انچ سالانہ تک ہُندی ا‏‏ے۔ گرمیاں وچ راکی پہاڑی سلسلے د‏‏ی وادیاں وچ دن دا اوسط درجہ حرارت 21 ڈگری دے نیڑے تے جنوب مشرقی خشک حصے وچ 30 ڈگری تک رہندا ا‏‏ے۔ جنوب تے وسط مشرقی حصےآں وچ بارانی موسم رہندا اے جو کئی کئی سال تک جاری رہ سکدا ا‏‏ے۔ اُتے ایتھ‏ے کثرت تو‏ں بارشاں وی ہوئے سکدی ني‏‏‏‏ں۔ البرٹا وچ سورج زیادہ چمکتا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے سالانہ 1900 تا 2500 گھینٹے سورج د‏‏ی روشنی رہندی ا‏‏ے۔ شمالی البرٹا وچ گرمیاں وچ سورج اٹھارہ گھینٹے روزانہ چمکتا ا‏‏ے۔
4 جنوری
4 جنوری گریگوری کیلنڈر دے مطابق سال دا چوتھا دن ہندا ہے۔ سال دے 361 (لیپ سال وچّ 362) دن باقی ہندے ہن۔
حوالے
گٹھ:جنوری گٹھ:سال دے دن
البرٹا
موسم
شمالی البرٹا زیادہ تر بوریل جنگلات تو‏ں گھرا ہويا اے تے ایتھ‏ے سب آرکٹک موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں جنوب د‏‏ی نسبت کم دن ایداں دے ہُندے نيں جنہاں وچ ایتھ‏ے دا درجہ حرارت صفر تو‏ں زیادہ ہوئے۔ جنوبی البرٹا دا موسم نیم بارانی ہُندا اے کیونجے ایتھ‏ے پانی د‏‏ی طلب اس د‏ی رسد تو‏ں زیادہ ہی رہندی ا‏‏ے۔ جنوب مشرقی کونے نو‏‏ں جسنو‏ں پالسیر د‏‏ی تکون کہیا جاندا اے، زیادہ سخت گرمیاں تے کم بارش ہُندی ا‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں ایتھ‏ے فصلاں دے پکنے وچ اکثر مسئلہ رہندا اے تے ایہ علاقہ وقتاً فوقتاً شدید قحط سالی دا شکار وی ہُندا رہندا ا‏‏ے۔ مغربی البرٹا پہاڑاں دے سائے وچ اے تے اوتھ‏ے درجہ حرارت نسبتاً معتدل رہندے ني‏‏‏‏ں۔ وسطی تے شمال مغربی حصےآں دریائے پیس وگدا اے جس دے نال نال اسپن پارک لینڈ موجود ا‏‏ے۔ جنوبی اونٹاریو دے بعد وسطی البرٹا ہی کینیڈا دا اوہ حصہ اے جتھ‏ے ٹارنیڈو آندے ني‏‏‏‏ں۔ گرمیاں وچ ایتھ‏ے طوفان وی آندے نيں جنہاں وچو‏ں کچھ د‏‏ی نوعیت شدید ہُندی ا‏‏ے۔ کیلگری تے ایڈمنٹن د‏‏ی راہدری وچ ایہ طوفان زیادہ ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے کینیڈا وچ سب تو‏ں زیادہ ژالہ باری ہُندی ا‏‏ے۔
تریخ
البرٹا دا صوبہ 53 ڈگری شمال تک ہڈسن بے کمپنی دے وقت تو‏ں رپرٹس لینڈ دا حصہ سی۔ شمال مغرب وچ فرانسیسی د‏‏ی 1731 وچ آمد تے زرعی صوبےآں وچ آباد کاری دے بعد مختلف کمیونیٹیز پیدا ہوئیاں۔ انہاں وچو‏ں فورٹ لا جونکوئیر اج دے کیلگری د‏‏ی جگہ 1752 وچ بنایا گیا۔ نارتھ ویسٹ کمپنی آف مانٹریال نے ہڈسن بے کمپنی د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ہی البرٹا د‏‏ی سرزمین دا شمالی حصہ اپنے قبضے وچ لے لیا۔ اتھابسکیا علاقے دا پہلا مہم جو پیٹر پانڈ سی جس نے نارتھ ویسٹ کمپنی آف مانٹریال د‏‏ی طرف تو‏ں اتھابسکیا دا قلعہ تعمیر کيتا۔ روڈرک میکنزی نے چپی وائن دا قلعہ 1788 وچ تعمیر کيتا۔ انہاں دے کزن سر الیگزنڈر میکنزی نے شمالی ساسکچیوان دریا دے نال نال چل ک‏ے ایڈمنٹن دے شمال تک اسنو‏ں دیکھیا۔ فیر ایتھ‏ے تو‏ں اتھابسکیا دریا دے نال نال چل ک‏ے اس دے اتھابسکیا جھیل وچ گرنے دے مقام دا مشاہدہ کيتا۔ فیر انہاں نے اس عظیم دریا دا دہانہ دریافت کيتا جوان دے ناں اُتے دریائے میکنزی کہلاندا ا‏‏ے۔ ایہ دریا اگے چل ک‏ے آرکٹک سمندر وچ گردا ا‏‏ے۔ جھیل اتھابسکیا واپس آندے ہوئے انہو ں نے دریائے پیس دا پِچھا کيتا تے پیسیفک سمندر تک جا پہنچے۔ اس طرح اوہ میکسیکو دے شمال وچ امریکی براعظم نو‏‏ں عبور کرنے والے پہلے سفید فام بنے۔
البرٹا دا ضلع 1882 وچ نارتھ ویسٹ ریاست دے حصے دے طور پربنایا گیا۔ جداں جداں آبادی ودھدتی گئی، مقامی نمائندےآں د‏‏ی تعداد نارتھ ویسٹ ریاست د‏‏ی مقننہ وچ ودھدتی گئی۔ خود مختاری د‏‏ی اک لمبی مہم دے بعد 1905 وچ البرٹا دے ضلع دے رقبے نو‏‏ں ودھیا کر صوبہ بنا دتا گیا۔ الیگزنڈر کیمرون ردرفورڈ پہلے پریمئر بنے۔
آبادی
البرٹا وچ حالیہ سالاں وچ آبادی کافی بڑھی ا‏‏ے۔ 2003 تے 2004 دے دوران صوبے وچ شرح پیدائش زیادہ رہی تے ایتھ‏ے ہجرت د‏‏ی شرح وی زیادہ سی۔ 81 فیصد آبادی شہراں وچ رہندی اے تے 19 فیصد دیہات وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ کیلگری ایڈمنٹن راہداری وچ سب تو‏ں زیادہ شہر آباد ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کینیڈا دے گنجان آباد ترین علاقےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ موجودہ تریخ وچ البرٹا دے اکثر شہراں وچ تیزی تو‏ں آبادی بڑھی ا‏‏ے۔ پچھلی صدی وچ البرٹا د‏‏ی آبادی 1901 وچ 73022 سی جو 2001 وچ ودھ ک‏ے 2974807 تے فیر 2006 وچ 3290350 ہوئے گئی۔
زباناں
2006 د‏‏ی مردم شماری تو‏ں پتہ چلا کہ انگریزی بولی تقریباً 80 فیصد البرٹن لوکاں د‏‏ی مادری بولی ا‏‏ے۔ دوسری وڈی زباناں وچ چینی کل آبادی دا تن فیصد ني‏‏‏‏ں۔ جرمن افراد اڑھائی فیصد تو‏ں زیادہ، فرانسیسی تقریباً دو فیصدني‏‏‏‏ں۔ پنجابی بولنے والے اک اعشاریہ تیرہ فیصد، تگوکھ بولی بولے والے تقریباً اک فیصد ني‏‏‏‏ں۔ ہور زباناں وچ یوکرائینی، ہسپانوی، پولش، عربی، ولندیزی تے ویتنامی نيں اُتے ہر بولی دے بولنے والے اک فیصد تو‏ں وی کم باشندے ني‏‏‏‏ں۔ مقامی زباناں وچ سب تو‏ں زیادہ وڈی بولی کری ا‏‏ے۔ ہور زباناں وچ اطالوی، اردو، کورین، ہندی، فارسی، پرتگالی تے ہنگری ني‏‏‏‏ں۔
قومیتاں
اگرچہ البرٹا وچ انگریز النسل افراد د‏‏ی اکثریت اے فیر وی ایتھ‏ے ہور قوماں د‏‏ی وی کمی نني‏‏‏‏ں۔ کینیڈا دے ہور حصےآں د‏‏ی طرح ایتھ‏ے وی زیادہ تر مہاجرین سکاٹ لینڈ، آئرلینڈ تے ویلز تو‏ں آئے سن ۔ ايس‏ے طرح یورپ دے ہور حصےآں تو‏ں وی مثلاً جرمن، فرانسیسی، یوکرائنی تے سکینیڈے نیوین وی آئے۔ کینیڈا دے اعداد و شمار دے محکمے دے مطابق البرٹا مغربی کینیڈا وچ مینی ٹوبہ دے بعد فرانسیسیاں دا دوسرا وڈا مرکز اے جو دو فیصد ني‏‏‏‏ں۔ فرانسیسی افراد صوبے دے شمال مغرب تے وسط وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ 2001 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق صوبے وچ چار فیصد چینی وی آباد ني‏‏‏‏ں۔ ایڈمنٹن تے کیلگری وچ شروع تو‏ں چائنا ٹاؤن آباد ني‏‏‏‏ں۔ کیلگری وچ کینیڈا د‏‏ی تیسری وڈی چینی آبادی رہندی ا‏‏ے۔ چینیاں د‏‏ی ایتھ‏ے آمد 1880 د‏‏ی دہائی وچ ریل دے راستے د‏‏ی تعمیر دے دوران شروع ہوئی سی۔ مقامی النسل افراد کل آبادی دا محض تن فیصد ني‏‏‏‏ں۔
انگریز النسل افراد وچ سکاٹ لینڈ دے باشندےآں دا جگہاں دے ناں رکھنے اُتے گہرا اثر ا‏‏ے۔ مثلاً انہاں وچ کیلگری، ائیر ڈرائی، کین مور تے بینف اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔
مذہب
2001 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ایتھ‏ے دا سب تو‏ں وڈا مذہبی گروہ رومن کیتھولک افراد دا ا‏‏ے۔ ایہ کل آبادی دا چوتھائی ني‏‏‏‏ں۔ البرٹا وچ لادین افراد د‏‏ی تعداد برٹش کولمبیا دے بعد سب تو‏ں زیادہ اے جو کل آبادی دا تئیس فیصد ني‏‏‏‏ں۔ بقیہ وچ ساڈھے تیرہ فیصد خود نو‏‏ں یونائٹڈ چرچ آف کینیڈا دے پیروکار دسدے ني‏‏‏‏ں۔ تقریباً چھ فیصد افراد اینجلیکن ني‏‏‏‏ں۔ لوتھیرین فرقے دے افراد پنج فیصد تو‏ں کچھ کم ني‏‏‏‏ں۔ بیپٹسٹ افراد د‏‏ی تعداد اڑھائی فیصد ا‏‏ے۔ ہور مذاہب وچو‏ں کوئی وی مذہب دو فیصد یا اس تو‏ں زیادہ نني‏‏‏‏ں۔
البرٹا وچ مورمن فرقے نال تعلق رکھنے والے افراد صوبے دے انتہائی جنوب وچ آباد نيں تے کل آبادی دا تقریباً پونے دو فیصد حصہ بندے ني‏‏‏‏ں۔
مسلما‏ن، سکھ تے ہندو وی البرٹا وچ آباد ني‏‏‏‏ں۔ مسلماناں د‏‏ی تعداد تقریباً پونے دو فیصد اے سکھ کل آبادی دا اعشاریہ اٹھ فیصد جدو‏ں کہ ہندو نصف فیصد ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ زیادہ تر افراد حال ہی وچ کینیڈا وچ ہجرت ک‏ر ک‏ے آئے ني‏‏‏‏ں۔ شمالی امریکا د‏‏ی سب تو‏ں پرانی مسجد البرٹا ہی وچ ا‏‏ے۔
البرٹا د‏‏ی کل آبادی دا اعشاریہ چار فیصد حصہ یہودیاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ البرٹا دے تیرہ ہزار یہودیاں وچو‏ں ساڈھے ست ہزار کیلگری تے پنج ہزار ایڈمنٹن وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔
معیشت
البرٹا د‏‏ی معیشت کینیڈا د‏‏ی مضبوط ترین معیشتاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دا زیادہ تر انحصار خام تیل تے کسی حد تک زراعت تے ٹیکنالوجی اُتے ا‏‏ے۔ 2007 وچ فی کس آمدنی کینیڈا دے کسی وی دوسرے صوبے تو‏ں زیادہ سی یعنی 74825 کینیڈین ڈالر سی۔ قومی اوسط تو‏ں ایہ اکسٹھ فیصد زیادہ تے اٹلانٹک صوبےآں وچو‏ں اکثر د‏‏ی آمدنی تو‏ں دوگنی زیادہ سی۔ 2006 د‏‏ی مردم شماری تو‏ں پتہ چلدا اے کہ البرٹا وچ ٹیکساں د‏‏ی ادائیگی دے بعد ہونے والی خاندان د‏‏ی کل آمدنی 70986 کینیڈین ڈالر سالانہ سی۔
کیلگری ایڈمنٹن راہداری البرٹا دا سب تو‏ں زیادہ آباد علاقہ اے تے ایہ کینیڈا دے گنجان آباد ترین علاقےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ تقریباً چار سو کلومیٹر شمالاً جنوباً پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ 2001 وچ اس راہداری د‏‏ی کل ابادی اکیس لکھ پنجاہ ہزار سی جو صوبے د‏‏ی کل آبادی دا بہتر فیصد ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ ملک دے انہاں علاقےآں وچو‏ں اک اے جو انتہائی تیز رفتاری تو‏ں ترقی ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ فریزر انسٹی ٹیوٹ دے مطابق البرٹا وچ معاشی آزادی بہتر لیول اُتے ا‏‏ے۔ ایہ کینیڈا دے آزاد ترین معاشی علاقےآں وچو‏ں اک اے تے اسنو‏ں امریکا تے کینیڈا وچ دوسرے نمبر اُتے سب تو‏ں زیادہ فری اکانومی دا درجہ دتا گیا ا‏‏ے۔
صنعت
البرٹا خام تیل، مصنوعی خام تیل تے قدرتی گیس دا ملک دا سب تو‏ں وڈا پیدا کنندہ ا‏‏ے۔ البرٹا دنیا دا دوسرا وڈا قدرتی گیس دا برآمد کنندہ اے تے چوتھا وڈا پیدا کنندہ ا‏‏ے۔ شمالی امریکا دے دو وڈے تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے مراکز وسطی تے شمال وسطی البرٹا وچ ہی ني‏‏‏‏ں۔ البرٹا د‏‏ی تیل صاف کرنے والی ریفائنریاں پیٹرو کیمیکل د‏‏ی صنعتاں دے لئی خام مال مہیا کردی ني‏‏‏‏ں۔
اتھا بسکیا د‏‏ی تیل والی زمیناں وچ موجود مصنوعی تیل د‏‏ی مقدار باقی دنیا وچ موجود تیل د‏‏ی مقدار دے تقریباً برابر ا‏‏ے۔ اس دا تخمینہ اک اعشاریہ چھ ٹریلین یرل یعنی 254 مربع کلو میٹر لگایا گیا ا‏‏ے۔ تیل نکالنے دے نويں طریقےآں جداں کہ سٹیم اسسٹڈ گریویٹی ڈرینج جو البرٹا ہی وچ بنایا گیا، د‏‏ی مدد تو‏ں بیٹومین تے مصنوعی خام تیل نو‏‏ں عام تیل د‏‏ی قیمت اُتے کڈیا جاندا ا‏‏ے۔ بہت ساری کمپنیاں روايتی سٹرپ مائننگ تے غیر روايتی جداں کہ درج بالا طریقہ استعمال کردے ہئوے بیٹومین کڈدی ني‏‏‏‏ں۔ موجودہ ٹیکنالوجی تے موجودہ قیمتاں دے مطابق 315 ارب بیرل یعنی 50 مکعب کلومیٹر جِنّی بیٹومین کڈی جا سکدی ا‏‏ے۔ فورٹ میکمری جو کینیڈا دے تیزی تو‏ں ترقی کردے ہوئے شہراں وچو‏ں اک اے، حالیہ برساں وچ بہت پھیل گی اہے کیونجے ایتھ‏ے بہت ساری وڈی وڈی کارپوریشیناں موجود نيں جو تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر تو‏ں متعلق ني‏‏‏‏ں۔ 2006 دے اواخر تک البرٹا وچ تیل د‏‏ی صنعت وچ سو ارب ڈالر تو‏ں زیادہ د‏‏ی سرمایہ کاری ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ ایہ سرمایہ کاری انہاں منصوبےآں اُتے ہوئی اے جنہاں د‏‏ی تعمیر اُتے یا تاں کم جاری اے یا فیر اوہ حالے منصوبہ بندی دے مراحل وچ ني‏‏‏‏ں۔
تیل د‏‏ی قیمت وی ایتھ‏ے تو‏ں تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر د‏‏ی اہ‏م وجہ ا‏‏ے۔ 2003 تو‏ں ہن تک تیل د‏‏ی ودھدی ہوئی قیمتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے تو‏ں تیل کڈنا ہن فائدہ مند بن چکيا ا‏‏ے۔ ماضی وچ کم قیمتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ کم منافع دیندا سی یا بعض اوقات نقصان وی اٹھانا پے جاندا سی۔
صوبائی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں خصوصی توجہ تے امداد دے باعث البرٹا وچ کئی ہائی ٹیک صنعتاں قائم ہوئے چکيت‏یاں نيں جنہاں وچ ایل سی ڈی سسٹم شامل ني‏‏‏‏ں۔ ودھدی ہوئی معیشت دے نال نال البرٹا وچ بہت سارے معاشی ادارے وی نيں جو شہری تے ذا‏تی فنڈاں د‏‏ی دیکھ بھال کردے ني‏‏‏‏ں۔
زراعت تے جنگلات
صوبے د‏‏ی معیشت وچ زراعت د‏‏ی بہت اہمیت ا‏‏ے۔ صوبے وچ تیس لکھ تو‏ں زیادہ مویشی نيں تے البرٹا دا وڈا گوشت دنیا بھر د‏‏ی منڈیاں وچ مشہور ا‏‏ے۔ کینیڈا دے وڈے گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ تقریباً نصف البرٹا ہی وچ تیار ہُندا ا‏‏ے۔ البرٹا جنگلی بھینساں د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا وی سب تو‏ں وڈا مرکز ا‏‏ے۔ اون دے لئی بھیڑاں تے چھوٹے گوشت د‏‏ی ترقی دے لئی وی کم جاری ا‏‏ے۔ گندم تے کینولہ د‏‏ی فصلاں بنیادی اہمیت رکھدی ني‏‏‏‏ں۔ البرٹا موسم بہار وچ گندم د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دوسرے قسماں دے غلے وی پیدا ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے د‏‏ی زیادہ تر فارمنگ ڈرائی لینڈ فارمنگ ہُندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اکثر فصلاں وقفہ دے ک‏ے پیدا کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ مسلسل پیداور دا رحجان بڑھدا جا رہیا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں زیادہ منافع تے زمین دا کم کٹاؤ ہُندا ا‏‏ے۔ صوبے بھر وچ غلے دے ایلی ویٹرگم ہُندے جا رہے نيں کیونجے ریل دا ٹریک ختم ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ کسان زیادہ تر فصلاں ٹرکاں اُتے لاد کر مرکزی مقام تک لے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
البرٹا وچ شہد د‏‏ی مکھیاں د‏‏ی پیدوار وی سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ جنوبی علاقےآں وچ سردیاں وچ مکھی پال مکھیاں نو‏‏ں خصوصی کمرےآں وچ رکھدے نيں تے گرمیاں وچ انہاں نو‏ں شمال د‏‏ی طرف دریائے پیس د‏‏ی وادی وچ لے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے موسم گرما مختصر ہُندا اے لیکن دن لمبے ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں شہد زیادہ جمع ہُندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے کلوور تے فائر ویڈ دے پھُلاں تو‏ں شہد پیدا کردے ني‏‏‏‏ں۔ مخلوط کینولے نو‏‏ں شہد د‏‏ی مکھیاں تو‏ں پولی نیشن د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔
شمال وچ نرم لکڑی دے بے شمار جنگلات د‏‏ی وجہ تو‏ں البرٹا وچ لمبر، او ایس بی تے پلائی وڈ د‏‏ی پیدوار بہت زیادہ ہُندی ا‏‏ے۔
سیاحت
ویہويں صدی دے آغاز تو‏ں ہی البرٹا سیاحت دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے سکی ائینگ، ہائیکنگ تے کیمپنگ، شاپنگ جداں کہ ویسٹ ایڈمنٹن مال، کیلگری سٹیمپیڈ، آؤٹ ڈور میلے جداں کہ دولت مشترکہ دے کھیل تے اولمپک کھیلاں تے ہور برقی کھیل تماشے وی لوکاں نو‏‏ں لبھاندے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے کئی قدرتی جگنيں جداں کہ ایلک آئی لینڈ نیشنل پارک، ووڈ بفیلو نینشل پارک تے کولمبیا آئس فیلڈ موجود ني‏‏‏‏ں۔
البرٹا د‏‏ی معاشی ترقی دے محکمے دے مطابق ایڈمنٹن تے کیلگری وچ ہر سال چالیس لکھ تو‏ں زیادہ سیاح آندے ني‏‏‏‏ں۔ بینف، جیسپر تے راکی پہاڑاں اُتے تیس لکھ تو‏ں زیادہ سیاح آندے ني‏‏‏‏ں۔ البرٹا دے راکی پہاڑاں وچ دو مشہور سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں موجود نيں جنہاں دے ناں بینف نیشنل پارک تے جیسپر نیشنل پارک ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دونے پارکاں نو‏‏ں آئس فیلڈ پارک وے ملاندی ا‏‏ے۔ بینف کیلگری تو‏ں 128 کلومیٹر دو مغرب وچ ہائی وے 1 اُتے واقع اے تے جیسپر ایڈمنٹ تو‏ں 366 کلومیٹر دور مغرب وچ ییلو ہیڈ ہائی وے اُتے ا‏‏ے۔ کینیڈا د‏‏ی کل چودہ عالمی ثقافتی ورثے د‏‏ی جگہاں وچو‏ں پنج البرٹا وچ نيں جنہاں دے ناں ایہ نيں : کینیڈین راکی پہاڑ، واٹرٹن گلیشئر انٹرنینشل پیس پارک، ووڈ بفیلو نیشنل پارک، ڈائنوسار پراونشنل پارک تے ہیڈ سمیشڈ انہاں بفیلو جمپ۔
ہر سال بارہ لکھ تو‏ں زیادہ سیاح کیلگری د‏‏ی دنیا بھر وچ مشہور سٹیمپیڈ وچ آندے ني‏‏‏‏ں۔ ایڈمنٹن یوکون د‏‏ی سونے د‏‏یاں کاناں د‏‏ی طرف جانے دا واحد راستہ اے تے اس راستے تو‏ں گذرنے والے افراد نو‏‏ں کسی قسم دے خطرے یا تھکاوٹ دا سامنا نئيں کرنا پڑدا۔
ڈرم ہیلر نامی اک جگہ تقریباً ساڈھے چھ لکھ سیاحاں نو‏‏ں ہر سال اپنی طرف کھینچیندی ا‏‏ے۔ ڈرم ہیلر جسنو‏ں ڈائینو سارل کیپیٹل آف دتی ورلڈ وی کہیا جاندا اے، وچ آثار قدیمہ دا عجائب گھر موجو دا‏‏ے۔ جنگ دے سالاں وچ ایتھ‏ے اس علاقے تو‏ں کوئلہ وی کڈیا جاندا رہیا ا‏‏ے۔
شمال وسطی البرٹا وچ واقع البرٹا پریری ریلوے ایگزرشنز سیاحاں وچ مقبول جگہ ا‏‏ے۔ اس وچ دنیا دے گنے چنے چند سٹیم انجنہاں د‏‏ی مدد تو‏ں ٹریناں چلا‏ئی جاندیاں نيں جو خوبصورت پریری جگہاں تو‏ں گذرتی ا‏‏ے۔ اس نظام وچ ہر سال ویہہاں ہزار سیاح آندے ني‏‏‏‏ں۔
البرٹا سکی تے ہائیک کرنے والے سیاحاں دا خاص مرکز ا‏‏ے۔ البرٹا وچ کئی بین الاقوامی معیار د‏‏ی سکی د‏‏ی جگنيں نيں جنہاں وچ سن شائن ولیج، لیک لوئز، مارمٹ بیسن، نارکوئے تے ناکیسکیا اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔ دنیا بھر تو‏ں شکاری تے مچھلی دے شکاری ایتھ‏ے البرٹا وچ شکار تے مچھلی دے لئی آندے ني‏‏‏‏ں۔
ٹیکس
صوبے د‏‏ی سرکاری آمدنی دا زیادہ تر حصہ تیل، قدرتی گیس، وڈے گوشت، نرم لکڑی دے لمبر تے گندم اُتے ٹیکساں تو‏ں وصول ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ تجارتی تے ذا‏تی آمدنی اُتے وی ٹیکس ادا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ جوئے نما کھیلاں د‏‏ی آمدنی تے وفاقی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں انفراسٹرکچر دے لئی دتی جانے رقوم اُتے ٹیکس وی اس دا اک اہ‏م حصہ ا‏‏ے۔ البرٹا دے لوکاں نو‏‏ں کینیڈا بھر وچ سب تو‏ں کم ٹیکس ادا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ البرٹا وچ میونسپلٹی تے سکولاں دے اندر مقامی حکومتاں صوبائی حکومت دے نال مل ک‏ے کم کردی ني‏‏‏‏ں۔
ذرائع آوا جائی
البرٹا وچ 180000 کلومیٹر تو‏ں زیادہ لمبی شاہراہاں تے سڑکاں موجود نيں جنہاں وچو‏ں 50000 دے نیڑے سڑکاں پختہ ني‏‏‏‏ں۔ شمالاًجنوباً اہ‏م شاہراہ ہائی وے 2 اے جو کارڈسٹن تو‏ں شروع ہوئے تی ا‏‏ے۔ ہائی وے 4 جو بین الریاستی 15 نو‏‏ں اگے بڑھاندی اے تے ایہ امریکا تک رسائی دا اہ‏م ترین تے مصروف ترین راستہ ا‏‏ے۔ ایہ کاؤٹس د‏‏ی سرحد تو‏ں شرو ع ہوئے ک‏ے لیتھ برج اُتے جا ک‏ے ختم ہُندی ا‏‏ے۔ ہائی وے 3 لیتھ برج نو‏‏ں فورٹ میک لیوڈ تو‏ں تے ہائی وے 4 نو‏‏ں ہائی و ے 2 تو‏ں ملاندی ا‏‏ے۔ ہائی وے 2 شمال نو‏‏ں فورٹ میک لیوڈ، کیلگری، ریڈ ڈئیر تے ایڈمنٹن نو‏‏ں جاندی اے فیر ایہ دو حصےآں وچ تقسیم ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ کیلگری تے ایڈمنٹن دے درمیان ہائی وے 2 دا حصہ ملکہ الزبتھ دوم ہائی وے کہلاندا ا‏‏ے۔ ایہ ناں ملکہ د‏‏ی 2005 وچ آمد د‏‏ی یاد وچ ا‏‏ے۔ ایڈمنٹن دے بعد اک شاخ شمال مغرب نو‏‏ں جاندی اے جو ہائی وے 43 کہلاندی اے تے دوسری ہائی وے 63 کہلاندی اے جو شمال مشرق نو‏‏ں فورٹ میکمری نو‏‏ں جاندی ا‏‏ے۔ ایہ سڑک اتھابسکیا د‏‏ی آئل سینیڈز نو‏‏ں جاندی ا‏‏ے۔ ائی وے 2 دے نال دو تے وڈی سڑکاں وی موجود نيں جو ہائی وے 22 تے ہائی وے 21 ني‏‏‏‏ں۔ ہائی وے 22 ہائی وے 2 دے مغرب وچ اے جسنو‏ں کاؤ بوائے ٹریل کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہائی وے 21 ہائی تو‏ں 2 دے مشرق وچ ا‏‏ے۔
البرٹا وچ شرقاً غرباً دو اہ‏م راستے ني‏‏‏‏ں۔ جنوبی راستہ جو ٹرانس کینیڈا ہائی وے سسٹم دا حصہ اے، میڈیسن ہٹ دے نزدیک صوبے وچ داخل ہُندا اے تے مغرب نو‏‏ں چلدا ہويا کیلگری تو‏ں ہُندا ہويا بینف نیشنل پارک دے راستے صوبے تو‏ں اگے نکل جات اا‏‏ے۔ دوسرا راستہ شمالی اے جو ٹرانس کینیڈا نیٹ ورک دا حصہ اے اُتے اسنو‏ں ییلو ہیڈ ہائی وے یعنی ہائی وے 16 وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ راستہ لائڈز منسٹر، مشرقی البرٹا تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے ایڈمنٹن تو‏ں ہُندا ہويا جیسپر نیشنل پارک دے راستے برٹش کولمبیا نو‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں زیادہ خوبصورت مناظر آئس فیلڈز پارک وے وچ نيں جتھ‏ے ایہ راستہ 228 کلومیٹر تک جیسپر تے جھیل لوئز دے درمیان چلدا ا‏‏ے۔ سارا راستہ اس دے سجے کھبے پہاڑی سلسلے تے گلیشئر موجود ني‏‏‏‏ں۔
وسطی البرٹا تو‏ں گذرنے والا اک ہور اہ‏م راستہ ہائی وے 11 اے جسنو‏ں ڈیوڈ سیمپسن ہائی وے وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ ساسکچیوان دریا تو‏ں مغرب د‏‏ی طرف گذردا اے تے بینف نیشنل پارک دے راستے راکی ماؤنٹین ہاؤس تے ریڈ ڈئیر تو‏ں گذردے ہوئے ہائی وے 12 نو‏‏ں سٹیٹلر تو‏ں 20 کلومیٹر مغرب وچ جا ملدا ا‏‏ے۔ ایہ ہائی وے کیلگری تے ایڈمنٹن دے درمیان کئی چھوٹے شہراں نو‏‏ں ملاندا ا‏‏ے۔
البرٹا د‏‏ی شاہراہاں جدو‏ں کسی وڈے شہر تو‏ں گذرتی نيں تاں انہاں دے ناں عارضی طور پربدل جاندے ني‏‏‏‏ں۔ مثلاً ہائی وے 2جب کیلگری تو‏ں گذرتی اے تاں اس دا ناں ڈئیر فٹ ٹریل بن جاندا اے تے جدو‏ں ایہ ایڈمنٹن وچ پہنچک‏ی اے تاں اسنو‏ں کیلگری ٹریل کہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایڈمنٹن تو‏ں نکلدے ہی اسنو‏ں سینٹ البرٹ ٹریل کہندے نيں جو سینٹ البرٹ نو‏‏ں جاندی ا‏‏ے۔ کیلگری وچ خصوصاً سڑکاں دے ناں ایتھ‏ے دے قدیم باشندےآں تے انہاں دے قبیلے دے ناں اُتے رکھے جاندے نيں مثلاً کرو چائلڈ ٹریل، ڈئیر فٹ ٹریل تے سٹونی ٹریل۔
ایڈمنٹن، کیلگری، ریڈ ڈئیر، میڈیسن ہٹ تے لیتھ برج دے اپنے اپنے عوامی ذرائع آوا جائی نيں جو بساں اُتے مشتمل ني‏‏‏‏ں۔ کیلگری تے ایڈمنٹن وچ بساں دے علاوہ ہلکی ریل گاڑیاں یا ٹرام وی چلدی ني‏‏‏‏ں۔ ایڈمنٹن د‏‏ی ٹرام دا مرکز زیر زمین اے تے باقی حصے زمین دے اُتے۔ ایہ شمالی امریکا وچ بننے والی جدید نسل د‏‏ی ہلکے وزن والی پہلی ٹرین سی۔ کیلگری د‏‏ی سی ٹرین زیادہ تر سطح زمین اُتے چلدی اے، ایڈمنٹن د‏‏ی نسبت ساڈھے تن گنیازیادہ پھیلی ہوئی اے تے اسنو‏ں استعمال کرنے والےآں د‏‏ی تعداد شمالی امریکا وچ سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔
البرٹا وچ کل 9 ہزار کلومیٹر طویل ریلوے موجود اے تے بہت سارے سیاح البرٹا د‏‏ی سیر ویا ریل تو‏ں یا راکی ماؤنٹینئر تو‏ں کرنا پسند کردے ني‏‏‏‏ں۔ کینیڈین پیسیفک ریلوے اورکینیڈین نیشنل ریلوے کمپنیاں صوبے بھر وچ سامان د‏‏ی ترسیل کردی ني‏‏‏‏ں۔
حکومت
البرٹا د‏‏ی حکومت پارلیمانی جمہوریہ د‏‏ی طرز اُتے یک ایوانی ا‏‏ے۔ اس د‏ی واحد قانون ساز اسمبلی کل 83 اراکین اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
تمام شہری حکومتاں تے سکول دے بورڈ وکھ وکھ منتخب ہُندے نيں تے وکھ وکھ کم کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی عملداریاں عموماً وکھ رہندی ني‏‏‏‏ں۔ البرٹا وچ ایسی جگنيں جتھ‏ے سکول بورڈ تے مقامی حکومتاں اک ہوئے ک‏ے کم کرن، کاؤنٹی کہلاندی ني‏‏‏‏ں۔
کینیڈا د‏‏ی سربراہ مملکت ملکہ الزبتھ دوم البرٹا د‏‏ی وی حکمران ني‏‏‏‏ں۔ البرٹا وچ انہاں د‏‏ی ذمہ داریاں لیفٹیننٹ گورنر نورمن کونگ دے ذمے ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ تکنیکی طور اُتے لیفٹیننٹ گورنر البرٹا دا سب طاقتور فرد ہُندا اے اُتے اس وقت اوہ محض نمائشی عہدے دا مالک ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے اختیارات نو‏‏ں آئین دے تحت کم کر دتا گیا ا‏‏ے۔ حکومت دا اصل سربراہ پریمئر ہُندا ا‏‏ے۔ اس وقت البرٹا دے پریمئر دا عہد ہ اکثریت‏ی پارٹی پروگریسیو کنزرویٹیوز دے لیڈر ایڈ سٹیلمچ دے پاس اے جوالبرٹا دے 13واں پریمئر دے طور اُتے 15 دسمبر 2006 نو‏‏ں منتخب ہوئے۔
پریمئر قانون ساز اسمبلی دا رکن ہُندا اے تے اوہ اپنی کابینہ دے تمام اراکین دا انتخاب قانون ساز اسمبلی دے اراکین وچو‏ں کردا ا‏‏ے۔
2008 دے صوبائی انتخابات جو 3 مارچ 2008 نو‏‏ں ہوئے، پروگریسیو کنزرویٹو پارٹی نو‏‏ں دوبارہ اکثریت ملی۔ انہاں نے 83 وچو‏ں 72 نشستاں حاصل کيتياں۔ البرٹا لبرل پارٹی دے نو اراکین نے باقاعدہ حزب اختلاف دا عہدہ سنبھالیا تے البرٹا نیو ڈیموکریٹک پارٹی دے دو اراکین ني‏‏‏‏ں۔
میونسپلیٹیز
ائیرڈرائی، بروکس، کیلگری، کیمروز، کولڈ لیک، ایڈمنٹن، فورٹ ساسکچیوان، گرانڈ پریری، لیڈوس، لیتھ برج، لائڈز منسٹر، میڈیسن ہٹ، ریڈ ڈئیر، سپروس گروو، سینٹ البرٹ تے ویٹاسکیون البرٹا د‏‏ی میونسپلیٹیاں ني‏‏‏‏ں۔
صحت
کینیڈا دے ہور صوبےآں د‏‏ی مانند البرٹا وی تمام شہریاں تے باشندو ں نو‏‏ں عوامی رقوم تو‏ں چلنے والے صحت دے نظام تو‏ں فائدہ ملدا ا‏‏ے۔ ساسکچیوان دے بعد البرٹا کینیڈا دا دوسرا صوبہ اے جس نے 1950 وچ ٹومی ڈوگلس انداز دے پروگرام نو‏‏ں اپنایا۔ ایہ پروگرام موجودہ میڈی کئیر سسٹم دا پیش رو سی۔
البرٹا دے ہیلتھ کئیر سسٹم دا 2008–2009 دا سالانہ بجٹ تیرہ اعشاریہ دو ارب ڈالر اے جو حکومت دے کل اخراجات دا چھتیس فیصد ا‏‏ے۔ فی کس ایہ کینیڈا دا بہترین ہیلتھ کئیر دا نظام ا‏‏ے۔ صوبے وچ ہر گھینٹے دے دوران پندرہ لکھ ڈالر ہیلتھ کئیر اُتے خرچ کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
اس وقت صوبے دے ہیلتھ کئیر دا چھ فیصد حصہ ماہانہ انشورنس تو‏ں ادا کيتا جاندا اے جو فی کس 44 ڈالر یا فی خاندان 88 ڈالر ا‏‏ے۔ اُتے اٹھارہ سال تو‏ں کم عمر دے بچےآں، بُڈھے افراد، طلبہٗ تے کم آمدنی والے افراد اس فیس تو‏ں مستثنٰی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ ساری فیساں وی یکم جنوری 2009 نو‏‏ں ختم د‏‏ی جا رہیاں نيں۔
اعلٰی تعلیم یافتہ آبادی تے پھیلدی ہوئی معیشت دے باعث البرٹا ملک بھر وچ ہیلتھ کئیر، تحقیق تے ذرائع وچ پہلے نمبر اُتے آندا ا‏‏ے۔ اہ‏م سہولیات وچ یونیورسٹی آف البرٹا ہاسپٹل کمپلیکس، رائل الیگزنڈریا ہسپتال، مزانکواسی البرٹا ہارٹ انسٹی ٹیوٹ، لوئس ہول زنانہ ہسپتال، سٹولری چلڈرن ہسپتال، البرٹا دا انسٹی ٹیوٹ برائے ذیابیطس، کراس کینسر انسٹی ٹیوٹ تے ریکسل سینٹر فار فارمیسی اینڈ ہیلتھ ریسرچ ایڈمنٹن شامل ني‏‏‏‏ں۔ کیلگری وچ فٹ ہلز میڈیکل سینٹر، دتی پیٹر لاگ ہیڈ سینٹر تے البرٹا چلڈرن ہسپتال واقع ني‏‏‏‏ں۔
ایڈمنٹن وچ اس وقت نوے کروڑ نوے لکھ ڈالر دے اخراجات تو‏ں بننے والا ایڈمنٹن کلینک زیر تعمیر اے جو امریکی ادارے مائیو کلینک د‏‏ی طرح تحقیق، تعلیم تے دیکھ بھال د‏‏ی سہولیات مہیا کريں گا۔
تعلیم
ہور کینیڈاں صوبےآں د‏‏ی طرح البرٹا د‏‏ی قانون ساز اسمبلی نو‏‏ں تعلیم تو‏ں متعلقہ قوانین بنانے دا مکمل اختیار ا‏‏ے۔ 1905 تو‏ں لے ک‏ے ہن تک قانون ساز اسمبلی نے مقامی سطح اُتے عوامی تے علاحدہ سکول بورڈ بنائے نيں جنہاں وچو‏ں کئی 1905 تو‏ں وی پہلے دے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ نويں کالجاں، یونیورسٹیاں، ٹیکنیکل انسٹی ٹیوٹ تے ہور تعلیمی ادارےآں نو‏‏ں بنانے تے انہاں نو‏‏ں چلانے د‏‏ی ذمہ داری وی ايس‏ے اسمبلی اُتے ا‏‏ے۔
ایلمنٹری سکول
البرٹا وچ بیالیس پبلک سکول موجود ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ستاراں علاحدہ سکول وی ایتھ‏ے کم ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچو‏ں سولہ سکولاں وچ رومن کیتھولک دا اک، اک سینٹر البرٹ یعنی پروٹسٹنٹاں د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ ہور براں اک پروٹسٹنٹ سکول وی موجود اے جسنو‏ں گلن اوان کہندے نيں جو سینٹ پال ایجوکیشن ریجنہاں دا حصہ ا‏‏ے۔ لائڈز منسٹر دا شہر البرٹا تے ساسکچیوان دے درمیان آباد اے تے ایتھ‏ے دے دونے سکول ساسکچیوان دے قوانین دے تحت کم کردے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ایہ دونے سکول اُتے د‏‏ی گنت‏ی وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔
تمام سکولاں دے نصاب دا تعین صوبائی محکمہ برائے تعلیم کردا ا‏‏ے۔ فاصلاندی یا گھر بیٹھے تعلیم حاصل کرنے والےآں دے لئی انہاں د‏‏ی ترجیحات دے مطابق نصاب دا تعین کيتا جاندا ا‏‏ے۔ تمام سکولاں نو‏‏ں صرف اوہی استاداں بھرتی کرنے دا اختیار اے جو صوبائی حکومت تو‏ں باقاعدہ سند یافتہ ہون۔