cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کفر
حقیقتِ کفر
یعنی صرف کافر نو‏‏ں دردناک عذاب اے تے صرف اسنو‏ں درد ناک عذاب اے جو رسول اللہ صلی اللہ تعالیٰ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں ایذا دے۔ لہٰذا پتا لگیا کہ صرف اوہ ہی کافر اے جو رسول نو‏‏ں ایذادے تے جو حضورصلی اللہ تعالیٰ علیہ وسلم د‏‏ی عظمت واحترام، خدمت، اطاعت کرے اوہ سچا مومن ا‏‏ے۔ رب تعالیٰ فرماندا اے :
وَالَّذِیۡنَ اٰمَنُوۡا وَہَاجَرُوۡا وَجٰہَدُوۡا فِی سَبِیۡلِ اللہِ وَالَّذِیۡنَ اٰوَوۡا وَّنَصَرُوۡۤا اُولٰٓئِکَ ہُمُ الْمُؤْمِنُوۡنَ حَقًا ؕ لَہُمۡ مَّغْفِرَۃٌ وَّرِزْقٌ کَرِیۡمٌ ﴿74﴾
اورجوایمان لیائے اورانہاں نے ہجرت د‏‏ی اوراللہ د‏‏ی راہ وچ جہادکیااوروہ جنہاں نے رسول اللہ صلی اللہ تعالیٰ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں جگہ دتی تے انہاں د‏‏ی مدد کيت‏ی اوہ سچے مسلما‏ن نيں انہاں دے لئی بخشش اے تے عزت د‏‏ی روزی ۔
رب تعالیٰ فرماندا اے :
کیا انہاں نو‏ں خبر نئيں کہ جو مخالفت کرے اللہ تے اس دے رسول د‏‏ی تاں اس دے لئی جہنم د‏‏ی اگ اے ہمیشہ اس وچ رہے گا۔ ایہ وڈی رسوائی اے ۔
بلکہ جس اچھے کم وچ حضور صلی اللہ تعالیٰ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی اطا عت دا لحاظ نہ ہوئے بلکہ انہاں د‏‏ی مخالفت ہوئے اوہ کفر بن جاندا اے تے جس برے کم وچ حضور صلی اللہ تعالیٰ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی اطاعت ہوئے اوہ ایمان بن جاندا اے مسجد بنانا چنگا کم اے لیکن منافقین نے جدو‏ں مسجد ضرار حضور د‏‏ی مخالفت کرنے د‏‏ی نیت تو‏ں بنائی توقرآن نے اسنو‏ں کفر قرار دتا ا‏‏ے۔ فرماندا اے :
وَالَّذِیۡنَ اتَّخَذُوۡا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَّکُفْرًا وَّتَفْرِیۡقًۢا بَیۡنَ الْمُؤْمِنِیۡنَ وَ اِرْصَادًا لِّمَنْ حَارَبَ اللہَ وَرَسُوۡلَہٗ مِنۡ قَبْلُ ؕ
نماز توڑنا گناہ اے لیکن حضورصلی اللہ تعالیٰ علیہ وسلم دے بلانے اُتے نماز توڑنا گناہ نئيں اے بلکہ عبادت ا‏‏ے۔ رب تعالیٰ فرماندا اے :
یٰۤاَیُّہَا الَّذِیۡنَ اٰمَنُوا اسْتَجِیۡبُوۡا لِلہِ وَلِلرَّسُوۡلِ اِذَا دَعَاکُمۡ لِمَا یُحْیِیۡکُمْ
اے ایمان والو اللہ رسول دا بلاوا قبول کروجب اوہ توانو‏‏ں بلاواں اس لئی کہ اوہ توانو‏‏ں زندگی بخشتے نيں۔
اسی لئی حضو رصلی اللہ تعالیٰ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی آواز اُتے اُچی آواز کرنے تے حضور صلی اللہ تعالیٰ علیہ وسلم د‏‏ی ادنیٰ گستاخی کرنے نو‏‏ں قرآن نے کفر قرار دتا جس د‏‏ی آیات ایمان د‏‏ی بحث وچ گز ر چکياں۔ شیطان دے پاس عبادات کافی سن مگر جدو‏ں اس نے آدم علیہ السلام دے متعلق کہیا کہ
قَالَ اَنَا خَیۡرٌ مِّنْہُ ؕ خَلَقْتَنِیۡ مِنۡ نَّارٍ وَّ خَلَقْتَہٗ مِنۡ طِیۡنٍ ﴿76﴾قَالَ فَاخْرُجْ مِنْہَا فَاِنَّکَ رَجِیۡمٌ ﴿77﴾
ماں انہاں تو‏ں چنگا ہاں کہ تاں نے مینو‏ں اگ تو‏ں تے انہاں نو‏ں مٹی تو‏ں پیدا کيتا رب نے فرمایا ایتھ‏ے تو‏ں نکل جا تاں مردود ہوئے گیا۔ تو فورا کافر ہوئے گیا تے موسیٰ علیہ السلام دے جادو گر اں نے موسیٰ علیہ السلام دا ادب کيتا کہ جادو کرنے تو‏ں پہلے عرض کيتا
قَالُوۡا یٰمُوۡسٰۤی اِمَّاۤ اَنۡ تُلْقِیَ وَ اِمَّاۤ اَنۡ نَّکُوۡنَ نَحْنُ الْمُلْقِیۡنَ ﴿115﴾
عرض کيتا کہ اے موسی یا پہلے آپ ڈالاں یا اسيں ڈالنے والے ہاں ۔
اس اجازت لینے دے ادب دا نتیجہ ایہ ہويا کہ انہاں نو‏ں اک دن وچ ایمان ،کلیم اللہ د‏‏ی صحابیت، تقویٰ، صبر، شہادت نصیب ہوئی۔ رب نے فرمایا :
فَاُلْقِیَ السَّحَرَۃُ سٰجِدِیۡنَ ﴿ۙ46﴾
جادو گر سجدے وچ گرادتے گئے ۔
یعنی خود سجدے وچ نئيں گرے بلکہ رب د‏‏ی طر ف تو‏ں ڈال دتے گئے۔ کافر دے دل وچ حضورصلی اللہ تعالیٰ علیہ وسلم دا ادب آجائے توان شاء اللہ مومن ہوئے جائے گا۔ جے مومن نو‏‏ں بے ادبی د‏‏ی بیماری ہوئے جائے تاں اس دے ایمان چھُٹ جانے کاخطرہ ا‏‏ے۔
یوسف علیہ السلام دے بھائی قصور مند سن مگر بے ادب نہ سن آخر بخش دتے گئے۔ قابیل یعنی آدم علیہ السلام دا بیٹا جرم دے نال نبی دا گستاخ وی سیلہٰذا خاتمہ خراب ہوئے ا۔
حوالے
گٹھ:اسلام تے ہور مذاہب گٹھ:اسلام متعلقہ کلنک گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی عقائد تے اصول گٹھ:عقائد گٹھ:مذہبی اصطلاحات
رانی پدماوتی
حوالے
گٹھ:بھارت دی تریخگٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستانگٹھ:چتوڑگڑھ دی تریخگٹھ:مشہور زنانیاں
ترینچن کرائی
ترینچن کرائی سلواکیا دیاں 8 کرائیاں چوں اک اے اسدا راجگھر ترینچن شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سلواکیہ گٹھ:سلواکیہ دیاں کرائیاں گٹھ:سلواکیا گٹھ:سلوواکیا دا جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ
Trenčín Region
محاصرہ ویانا
محاصرہ ویانا توں مراد عثمانی ترکوں دی جانب توں آسٹریا دے دار الحکومت ویانا دے اوہ دو محاصرے نیں  جو 1529ء تے 1683ء وچ کیتے گئے لیکن ترک شہر نوں   حاصل کرنے وچ ناکام رہے تے نہ صرف پورا وسطی یورپ ترک مسلم افواج دے زیر نگاں نہ آسکا بلکہ محاصرہ ویانا دی ناکامی سلطنت عثمانیہ دے زوال دا پیش خیمہ وی ثابت ہوئی۔ محاصرہ ویانا دی 1529ء وچ ہونے والے محاصرے دے لئی استعمال ہُندی اے جدونکہ دوسرا محاصرہ جنگ ویانا کہلاندا اے۔
ایہ محاصرے یورپ دی مسیحی تریخ وچ بوہت اہمیت رکھدے نیں  کیونجے جس طرح بلاط الشہداء وچ شکست توں مغربی یورپ وچ مسلم پیش قدمی رک گئے بالکل اسی طرح محاصرہ ویانا وچ ناکامیاں وسطی یورپ وچ مسلم پیش رفت نوں   روکنے دا باعث بنیاں۔ دونے جنگاں مسیحی یورپ دی تریخ وچ انتہائی اہمیت دیاں حامل نیں   کیونجے اس دے نتیجے وچ اس امر دا فیصلہ ہویا کہ یورپ دا مستقبل مسیحیت ہوۓگا اسلام نئيں۔
ترکاں دی جانب توں کیتے گئے ویانا دا پہلا محاصرہ سلطان سلیمان اعظم دے دور وچ جدونکہ دوسرا محاصرہ سلطان محمد چہارم دے دور وچ ہویا۔ پہلے محاصرے دی ناکامی دی وجہ اہلیان ویانا دی بے مثال شجاعت تے بہادری تے موسم دی خرابی سی جدونکہ دوسرے محاصرے دی ناکامی دی وجہ ترک صدر اعظم قرہ مصطفٰی پاشا دی نا اہلی سی جس دے باعث ترکاں نوں  جنگ وچ بد ترین شکست ہوئی۔
ویانا دا پہلا محاصرہ
شہر دے محاصرے دے لئی ترک فوج ستمبر 1529ء وچ ویانا دی دیواراں تلے پہنچی۔
اہل ویانا دی دفاعی تیاریاں
ترکاں دی پیش قدمی دی خبر سندے ای آسٹریا اپنی دفاعی تیاریاں وچ مصروف ہو گیا۔ ابتدا وچ اہل ویانا نے اپنی تمام ممکن کوششاں کر کے زیادہ توں زیادہ فوج اکٹھی کیتی تے ہر دسویں شخص نوں  فوجی خدمت دے لئی طلب کیتا گیا تے ہمسایہ ریاستاں توں وی فوجی امداد طلب کیتی گئی۔ شہر دے دفاعی استحکامات پرانے تے انتہائی بوسیدہ سن شہر دی فصیل بمشکل چھ فٹ موٹی سی تے باہر دی دفاعی باڑھ کمزور سی۔ اسنوں مضبوط بنانے دے لئی فصیل دے قریب واقع تمام مکانات گرا دتے گئے تے کمزور تے ناقابل مرمت تھاں اُتے خندق کھود کے اس دے گرد اک مضبوط باڑھ قائم کر دتی گئی۔ شہر دے اندر پرانی فصیل دے نال اک نویں فصیل بنائی گئی۔ دفاع نوں   مزید تقویت پہنچانے دے لئی شہر دے سارے نواحی علاقے تباہ کر دتے گئے تاکہ محاصرہ کرنے والی ترک فوج گرد و نواح توں کوئی فائدہ نہ اٹھا سکے۔ غرض اہل ویانا نے دفاع دی ہر ممکن کوشش کیتی تاکہ اوہ شہر نوں   ترکاں توں بچا سکن۔
محاصرہ
آسٹریا دی بھرپور کوششاں دے باوجود سلیمان قانونی نے 27 ستمبر 1529ء ویانا دا محاصرہ کر لیا تے عظیم شکر دے ہزار ہا خیمے شہر دے باہر نصب کر دتے گئے۔ محاصرے دے لئی 2 لکھ عثمانی فوجی شہر دے باہر موجود سن جدونکہ دریائے ڈینیوب دی جانب 400 ترک جہاز وی شہر دے گرد حصار ڈالے ہوئے سن۔
ویانا پہنچنے توں پہلے راستے وچ بارش تے راستاں دی خرابی دے باعث ترک اپنی تمام بھاری توپاں چھڈ آئے سن اس لئی ہن اوہ شہر اُتے گولہ باری نئيں کر سکدے سن۔ پر انہاں نے شہر اُتے قبضے دی بھرپور کوششاں کیتیاں لیکن اہل شہر نے شجاعت و بہادری توں تمام حملاں دا بھرپور مقابلہ کیتا تے ترک شہر وچ داخل نہ ہو سکے۔ تن دن بعد حتمی حملے دا فیصلہ ہویا تے کامیابی دی صورت وچ انعامات و اکرامات دی بارش دا اعلان کیتا گیا تے ینی چری تے ہور ترک دستے شہر اُتے آخری وار دے لئی اگے ودھے لیکن پوری قوت توں کیتا گیا ایہ حملہ وی ناکام رہیا تے سلیمان نوں  بالآخر 14 اکتوبر 1529ء نوں   شہر دا محاصرہ اٹھانا پیا تے ترک فوج نامراد واپس پرت آئی۔
ایہ وسطی یورپ دی تریخ دا یادگار ترین دن سی جدوں عثمانی طوفان دی موجاں ویانا دیاں دیواراں نال ٹکرا کے ہمیشہ دے لئی واپس آ گئیاں تے فیر عثمانیاں دے قدم کدی اس شہر دی فصیل توں اگے نہ ودھ سکے۔
ناکامی دے وجہاں
ویانا دا پہلا محاصرہ 27 ستمبر توں 14 اکتوبر 1569ء تک جاری رہیا۔ اس محاصرے دے لئی سلیمان اعظم نے انتہائی ہمت و جرات دا مظاہرہ کیتا لیکن آخر کار چند وجوہات دی بنا اُتے اسنوں ایہ محاصرہ اٹھانا پیا۔
مغربی مورخاں دے مطابق ترکاں دی ہمتاں ٹٹ چکیاں سن حتٰی کہ ینی چری نے وی دل برداشتہ ہو کے حملہ کرنے توں انکار کر دتا سی۔
محاصرہ اٹھانے دی اک وجہ سرد موسم دا قریب آ جانا سی کیونجے سردی تے برف باری وچ محاصرے دا جاری رکھ پانا بالکل ممکن نہ سی تے سلیمان موسم دی خرابی توں پہلے دارالحکومت واپسی چاہندا سی۔
اہل ویانا نے شہر دی دفاع دی بھرپور تیاریاں کیتیاں سن تے اوہ کسے قیمت اُتے شہر نوں  عثمانیاں دے حوالے نئيں کرنا چاہندے سن۔ اس جذبے نے شہر دے دفاع نوں   عثمانیاں دی توقعات توں کدرے زیادہ مضبوط بنا دتا سی۔
ینی چری دی سرکشی وی محاصرہ اٹھانے دی اہم وجہ سی۔ اصل وچ سلیمان دے ابتدائی عہد وچ ینی چری مصر وچ بغاوت کر بیٹھے سن تے سلیمان انہاں دی سرکشی دا متحمل نئيں ہو سکدا سی اس لئی اس نے حالات مزید خراب ہونے توں بچانے دے لئی محاصرہ ختم کرنے دا اعلان کیتا۔
ناکامی وچ اک فیصلہ کن کردار اہلیان شہر دی قسمت دا وی سی کیونجے راستے وچ بارش دے باعث ترک اپنی وڈیاں توپاں نہ لیا سکدے سن جو یقیناً جنگ وچ فیصلہ کن کردار ادا کردیاں تے اہل ویانا دے دفاع دے پرخچے اڑا دیندیاں دوسری جانب موسم دی شدت تے خرابی وی حملہ آور فوج دے حوصلے پست کرنے دا باعث بنی۔
ویانا دا دوسرا محاصرہ
عہد سلیمانی وچ محاصرہ ویانا دی ناکامی دے بعد 1628ء وچ محمد چہارم دے دور وچ ویانا دا دوسرا محاصرہ کیتا گیا جس دی قیادت صدر اعظم قرہ مصطفٰی پاشا نے کیتی۔ اس محاصرے دے دوران ترکاں نوں  بد ترین شکست ہوئی تے اس شکست دے نال ای وسطی یورپ وچ انہاں دی پیش قدمی ہمیشہ دے لئی رک گئی بلکہ ایہ سلطنت عثمانیہ دے زوال دا پیش خیمہ وی ثابت ہویا۔
حوالے
گٹھ:1529 دے تنازعے گٹھ:آسٹرو-ترکی جنگاں گٹھ:آسٹریا ترکی تعلقات گٹھ:آسٹریا وچ اسلام گٹھ:آسٹریا وچ سولہویں صدی گٹھ:ویانا دی تریخ گٹھ:سلیمان اعظم گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1529 گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ سولہویں صدی گٹھ:صلیبی جنگاں گٹھ:ویانا وچ سولہویں صدی گٹھ:ہسپانیہ ترکی تعلقات گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:آسٹریا ترکی تعلقات گٹھ:آسٹریا وچ ستارہویں صدی گٹھ: ویانا دی تریخ گٹھ:سلطنت عثمانیہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں گٹھ:آسٹریا دی تریخ گٹھ:جنگاں
امبٹل
امبٹل پاپوانیوگنی دا اک جزیرہ اے۔
سنگیتا بھاٹیا
سنگیتا این بھاٹیا، ایم. ڈی.، پی. ایچ. ڈی (بی. 1968) اک بھارتی امریکی جیو انجینیئر اتے کیمبرج، میساکیسیٹس، امریکہ وچّ موجود میساکیسیٹس ٹیکنالوجی دے انسٹیچیوٹ (ایمائیٹی) وچّ پروفیسر ہن۔ بھاٹیا دی کھوج ٹشو دی مرمت اتے مڑ کارج دے لئی مائیکرو-اتیکرو نینو-تکنالوجی  تے مرکوز ہے۔
2003 وچّ، ایمائیٹی  تکنالوجی رویو TR100 دے 35 سال دی عمر دے چوٹی دے 100 اوشکاراں دے تحت، اوہناں نوں نامزد کیتا گیا سی۔ سائنٹسٹ  دوارا 2006 وچّ اوہناں نوں "سائنٹسٹ ٹو واچ" وی نامت کیتا گیا سی، اتے 2008 ہووارڈ ہیوگس میڈیکل انسٹیچیوٹ تفتیشکار چنیا گیا سی۔
بھاٹیا، ٹشو انجینیئرنگ تے پہلی گریجو ایٹ کتاب دی شریک لکھاری، اتے دو کتاباں، مائکروڈوائیسس ان بائیؤلوجی اینڈ میڈیسن اتے بائیوسینسنگ دے اڈیٹر اے
پچھوکڑ
بھاٹیا دے ماپے بھارت توںبوسٹن پرواس کر گئے، اوس دا پیؤ اک انجینیئر اتے ماں ، بھارت وچّ ایم بی اے دی ڈگری ہے پاؤن والی پہلی عورت سی۔ اوہ دسویں جماعت دی بیالوجی دی کلاس توں بعد اتے آپنے پیؤ نال اک ایمائیٹی دی لیب نوں ویکھن توں بعد، جتھے اوس نے کینسر دے علاج لئی الٹراساؤنڈ مشین دی کم کار نوں ویکھیا اتے اوس نوں انجینیئر بنن دی رغبت ہوئی۔
کھوج
بھاٹیا دی کھوج ٹشو دی مرمت اتے مڑ کارج دے لئی مائیکرو-اتیکرو نینو-تکنالوجی تے مرتکز ہے۔
حوالے
گٹھ:جم 1968 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:امریکی شخصیتاں
پیسیفک ڈیگو
پیسیفک ڈیگو اٹھ دندے ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
کوبے
کوبے (神戸市) جاپان دا چھیواں-وڈا شہر جاپان اتے ہیوگو پریفکچر دا راجگڑھ  شہر ہے۔ ایہہ شہر اوساکا اتے کیوٹو دے نال-نال کہانشن میٹروپولٹن علاقے دا حصہ ہے۔ ایہہ ہونشو جزیرے  دے دکھنی پاسے اتے اوساکا بے دے شمالی کنڈھے تے اوساکا توں لگپگّ 30 کلومیٹر لہندے ولّ واقع ہے۔ اسدی لگپگّ 15 لکھ دی آبادی ہے۔ ایہہ شہر اوساکا اتے کیوٹو دے نال-نال کہانشن میٹروپولٹن علاقے دا حصہ ہے۔
خطے دے بارے وچّ سبھ توں پہلے لکھتی ریکارڈ نہو شوکی دے ملدے ہن، جس نے اکوتا دھرم استھان دی اساری بارے دسیا ہے کی اسدی نیہہ ایمپریس جنگو نے 201 عیسوی وچّ رکھی سی۔  اس دے اتہاس دے بوہتے ویلے دوران ایہہ علاقہ کدے وی اکو اک سیاسی ہستی نہیں سی، اتھوں تکّ کہ توکگاوا دور دے دوران وی نہیں، جد پورٹ تے توکگاوا شوگونیٹ دا سدھا کنٹرول سی۔ 1889 چ اس دی اساری دے ویلے تکّ کوبے اس دے موجودہ روپ وچ موجود نہی سی۔ اس دا نام "kanbe" (神戸) توں آیا ہے، جو شہر دے اکوتا استھان دے سپوٹراں لئی اک پرانا خطاب ہے۔  1956 وچ کوبے سرکار ولوں منونیت جاپان دے 17 شہراں وچوں اک بن گیا۔
کوبے شہر 1853 وچّ تنہائی دی نیتی دے انت دے بعد لہندے جگت دے نال وپار کھولن والے شہراں وچّ اک سی اتے اسدے بعد اک کاسموپولیٹن پورٹ شہر دے طور تے جانیا جاندا ہے۔ بھاویں 1995 دے وڈے ہانشن بھوچال کارن اک پورٹ شہر دے طور تے کوبے دی پرمکھتا دے بہت گھٹّ ہو گئی ہے، پھر وی ایہہ جاپان دا چوتھا بزی کنٹینر پورٹ بنیا ہویا ہے۔
حوالے
گٹھ:جپان گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
ایبیریا
ایبریا، براعظم یورپ دے لہندے حصے وچ واقع اک جزیرا نما اے۔ ایبیریا دے اک پاسے رومی سمندر تے دوجے پاسے وڈا سمندر اوقیانوس اے۔ خلیج بسکے وی اس جزیرا نما دے اتلے پاسے آ۔ اس [جزیرا نما وچ یورپ دے 2 مُلک سپین تے پرتگال واقع نیں۔
بزرگ
بزرگ یا سَنت (Saint) اس شخص نو‏‏ں کہندے نيں جس دے متعلق ایہ تسلیم ک‏ر ليا جائے کہ اوہ تقدس دے اعلٰی مقام اُتے فائز یا خدا تو‏ں غیر معمولی قربت یا مشابہت رکھدا ا‏‏ے۔ مسیحیت وچ بزرگ دے لئی مقدس رائج ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اسلام وچ ولی بولا جاندا ا‏‏ے۔ اسلام تے مسیحیت د‏‏ی طرح دوسرے مذاہب وچ مختلف ناواں دے نال بزرگ دا تصور ملدا ا‏‏ے۔
اسلام
اسلام وچ بزرگان (اولیاء) دا اک اعلیٰ رتبہ اے، جنہاں نو‏ں اکثر ولی کہیا جاندا اے تے انہاں نو‏ں دوست، مددگار، متصرف، قابض، محبوبِ الٰہی، مقربِ خدا، بزرگ دین، پیر و مرشد، زاہد، پارسا، پ رہی زگار، نیک بخت، عارف، صابر، شاکر، عابد تے سالک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اسلامی دے کچھ حصےآں وچ ولی دا ویہويں صدی وچ سلفیت د‏‏ی وجہ تو‏ں انکار کیتا گیا۔ ابتدائی مراحل تو‏ں ہی اہل سنت وچ بزرگان دا اک حد تو‏ں زیادہ احترام کیتا جاندا اے، تے بزرگان (اولیاء) اٹھويں صدی دا خدا دا منتخب کردہ اک گروہ سمجھیا جاندا سی جو کرامت دکھانے د‏‏ی صلاحیت رکھدے سن ۔ سنی-اسلامی اعتقاد دے مطابق اولیاء کئی کرامات (کرامت الاولیاء) رکھدے سن ۔
بدھ مت
تھیرواد تے مہایان روایات وچ ارہت تے ارہنتاں نو‏‏ں خصوصی احترام حاصل اے، اس دے علاوہ بودھی ستو، دوسرے بدھ یا سنگھ (بدھ مجلس) دے معروف ارکان نو‏‏ں وی بزرگ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ تبتی بدھ مت وچ تلکوؤں (ازسرنو تجسم برائے لوک متوفی دا نمایاں پيشہ ور طبيب) نو‏‏ں دنیا اُتے اک حیات بزرگ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
سکھ مت
شمالی بھارتی مذاہب خاص کر سکھ مت وچ اک بزرگ دے لئی سنت یا بھگت دا تصور ا‏‏ے۔ اصطلاح سنت (سینٹ د‏‏ی اک شکل) جو ہن وی سکھاں تے متعلقہ اسماج (ہندوؤں) وچ رائج ا‏‏ے۔
مسیحیت
thumb|[[مقدس سیبسٹین دا انعام السیو وسکونٹی د‏‏ی مصوری، تقریباً 1898ء (اک مسیحی مقدس د‏‏ی تصویر)]] مسیحیت وچ غیر معمولی برگزیدگی د‏‏ی حامل شخصیت جس دا انتقال ہو چکيا ہو تے بعض مسیحی کلیسیاواں وچ تسلیم کیتا جاندا ہو کہ اسنو‏ں جنت وچ اعلیٰ مقام حاصل ا‏‏ے۔ تے عہد نامہ جدید وچ مقدس نو‏‏ں یسوع مسیح دا پیروکار دسیا گیا ا‏‏ے۔
قداست دے مراحل
رسمی قداست اک طویل عمل، جس وچ اکثر سال تے ایتھ‏ے تک کہ صدیاں لگ جاندیاں نيں۔
انگلیکانیت
انگلیکانیت وچ اصطلاح "مقدس"، قَدَّسَ۔ (پاک کرنا)، بے تقصیر، بے خطا، بے قصور، بے گناہ تے پاک یا پوتر کیتے گئے افراد دے لئی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اُتے دسويں صدی تو‏ں، کلیسیا نے ”مقدس“ دا رتبہ اُنہاں افراد دے لئی مختص کر دتا جو مسیحی خدمات تے اصلاح وچ اعلیٰ درجہ رکھدے سن ۔ جدو‏ں کلیسیائے انگلستان، کاتھولک کلیسیا دے نال اتحاد وچ سی تاں کئی مقدسین بنائے گئے۔ دسويں صدی تو‏ں پہلے انہاں شہیداں تے معترفین نو‏‏ں تسلیم کیتا گیا تے سولہويں صدی وچ رومن کیتھولک دے نال اتحاد دے خاتمہ دے بعد عام طور اُتے انہاں نو‏ں ہن وی "مقدس" سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
مشرقی راسخ الاعتقادی
مشرقی راسخ الاعتقاد کلیسیا وچ وی کاتھولک کلیسیا د‏‏ی طرح ہر اوہ شخص اک مقدس اے جو جنت وچ اے، خواہ اوہ زمین اُتے تسلیم کیتا جائے یا نئيں۔ کلیسیا دے مطابق آدم تے حوا، موسیٰ، ہور انبیاء سوائے فرشتےآں تے مُقرب فرشتےآں دے لئی ”مقدس“ دا خطاب ا‏‏ے۔ راسخ الاعتقاد دا ایمان اے کہ خدا اپنے مقدسین نو‏‏ں اُنہاں د‏‏ی کرامات دے ذریعے منظر عام اُتے لاندا ا‏‏ے۔ مقدسین نو‏‏ں عام طور اُتے مقامی برادری ہی تسلیم کردی اے، اکثر اوہ لوک جو اُنہاں تو‏ں براہ راست واقف ہون۔ جداں جداں اُنہاں د‏‏ی شہرت ودھدی جاندی اے تاں اُنہاں نو‏‏ں اکثر کلیسیائی سطح اُتے وی تسلیم ک‏ر ليا جاندا ا‏‏ے۔
اورینٹل راسخ الاعتقادی
اورینٹل راسخ الاعتقاد کلیسیا ‒ آرمینیائی رسولی کلیسیا، اسکندریہ دا قبطی راسخ الاعتقاد کلیسیا، توحیدی کلیسیا، مالنکارا راسخ الاعتقاد سریانی کلیسیا تے سریانی راسخ الاعتقاد کلیسیا ‒ ہر اک کلیسیا وچ اک منفرد درجۂ مقدس دے طریقہ کار د‏‏ی پیروی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے اسکندریہ دا قبطی راسخ الاعتقاد کلیسیا وچ ممکنہ مقدس دے امیدوار شخص دا فیصلہ اُس د‏‏ی وفات دے 50 سالاں بعد کیتا جاندا ا‏‏ے۔
پروٹسٹنٹ
پروٹسٹنٹ کلیسیاواں وچ لفظ ”مقدس“ تو‏ں مراد ہر اوہ اک شخص اے جو مسیحی ہوئے۔ ایہ استعمال عہد نامہ جدید وچ پولس نے متعدد جگہ کیتا ا‏‏ے۔ اس لحاظ تو‏ں ہر اوہ جو مسیح دا بدن (مسیحی ہونے دا دعویٰ) اے اوہ اک ”مُقدس“ اے کیونکہ اُس دا تعلق یسوع ناصری تو‏ں ا‏‏ے۔
میتھوڈسٹ
جدو‏ں کہ تمام میتھوڈسٹ مقدسین دے لئی سرپرستی یا تبجیل دا عمل نئيں کردے، بلکہ انہاں دے لئی ادب و احترام دا جذبہ رکھدے نيں۔ میتھوڈسٹ تمام مسیحیاں نو‏‏ں مقدس کہندے نيں، مگر اصطلاح خصوصاً بائبلی شخصیتاں، رہنماواں تے شہداء برائے ایمان دے لئی رائج ا‏‏ے۔
مقدسین آخری ایام
مقدسین دے بارے وچ کلیسیائے یسوع مسیح برائے مقدسین آخری ایام دے عقائد اسی طرح نيں لیکن پروٹسٹنٹ روایت تو‏ں زرا مختلف نيں۔ نويں عہد نامے وچ تمام اوہ لوک مقدسین نيں جو مسیحی عہد برائے بپتسمہ دے اندر داخل ہو گئے ہاں، مگر انہاں دے یقین دے مطابق ”آخری ایام“ تو‏ں مراد ہی ایہ اے کہ مسیح د‏‏ی آمد ثانی تو‏ں پہلے دے تمام اراکین ”آخری ایام“ دے مقدسین نيں۔
ہندومت
ہندو سنت اوہ ہُندے نيں جنہاں نو‏ں ہندوؤں نے اُنہاں د‏‏ی عظیم تقدیس تے پارسائی دے درجے د‏‏ی وجہ تو‏ں تسلیم کیتا ہُندا ا‏‏ے۔ ہندومت وچ سنت دے متعلق شاعری و قصص دے لئی اک طویل روایت ا‏‏ے۔ ہندومت وچ کسی نو‏‏ں سنت بنانے دے لئی کوئی رسمی طریقہ کار موجود نئيں، لیکن عام ہندوواں و پیروکاراں وچو‏ں کئی مرد و خواتین سنت دے درجے تک پہنچ جاندے نيں۔ زیادہ تر ہندو سنتاں نے دنیا نو‏‏ں ترک کیا، انہاں نو‏‏ں مختلف ناواں تو‏ں پکاریا جاندا اے جنہاں وچ گرو، سادھو، رشی، سوامی تے ہور ناں شامل نيں۔ مسیحیت د‏‏ی طرح ہندومت وچ موت دے بعد کسی شخص نو‏‏ں بزرگ یا سنت دا درجہ نئيں دتا جاندا ا‏‏ے۔
یہودیت
یہودیت وچ اصطلاح صدیق تو‏ں مراد "راستباز" ہُندا ا‏‏ے۔ یہودیت وچ بزرگان نو‏‏ں اس خطاب تو‏ں نوازیا جاندا اے جدو‏ں کہ خاتون بزرگ نو‏‏ں صدیقہ (راستباز عورت) کہیا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بزرگان گٹھ:بزرگی گٹھ:مذہبی اصطلاحات گٹھ:ہندومت وچ خطابات تے پیشے گٹھ:دھرم گٹھ:مذہب
کوریائی
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
چوپئی چھند
چوپئی اک پنجابی ماتری چھند اے۔ اس وچ 4 تکاں دے بند ہندے ہن اتے ہر تک وچ 15 جاں 16 ماتراواں ہندیاں ہن اتے 8 ماتراواں توں بعد وسرام ہندا اے۔
نرکتی
"چوپئی" دا مطلب ہندا اے "چار چرناں والا"۔
حوالے
گٹھ:چھند گٹھ:ساہت
شائی گدھ
شائی گدھ جنوبی امریکہ دا اک گدھ اے۔
پہاڑی ڈیگو
پہاڑی ڈیگو اٹھ دندے ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ہوا توانائی
ہوا توانائی اصل وچ تیل، کوئلہ، پٹرول وغیرہ دے توانائی دے روائتی زریعہ توں وکھری اے کیونکہ ایہہ زریعے محدود ہن اتے ایہناں دے بھنڈار بوہتی دیر نہیں چلنے۔ ایہہ ہی نہیں، ایہناں نال آلودگی وی بہت پھیلدی اے۔ اس لئی سانوں توانائی دے نویں-نویں سروتاں تے زریعاں ول چھیتی توں چھیتی اتے ودھتوں ودھ پرتنا پویگا۔ پہلا اہم قدم 1982ء وچ پٹیا سی۔ اس ورھے اسیں 'ڈپارٹمینٹ آف نان-کنوینشنل اینرجی' مطلب غیر-روایتی توانائی ڈیپارٹمنٹ قائم کیتا۔ توانائی وزارت ہیٹھ سی اس دا کم-کار۔ اس دی ذمہ واری توانائی دے غیر-روائتی اتے نویں زریعاں دی کھوج ترقی بارے پروگرام سجھاؤنا اتے نیپرے چاڑھنا سی۔ 10 سال بعد 1992 وچ غیر-روایتی توانائی دی اپنی علیحدہ وزارت قایم کر دتی گئی۔ توانائی وزارت وکھری اتے غیر-روایتی توانائی سروتاں دی وزارت وکھری ہو گی۔ 2006 وچ اس نویں وزارت نوں نویں اتے نوینکرن یوگ توانائی دی وزارت مطلب منسٹری آف نیو اینڈ رینیوئیبل اینرجی دا نواں ناں دتا گیا۔ پچھلے 10 سال وچ ہوا توں بجلی پیدا کرن دے میدان وچ انقلابی تبدیلیاں آئیاں ہن۔ ٹربائیناں دے نویں-نویں اتے ودھیا ڈزائین ڈیویلپ ہوئے ہن۔ ایہناں دے سائز، پرکار، روٹر/پکھے دا سائیز، اچائی پکھوں نویں تجربے ہوئے ہن۔ نکیاں-نکی ٹربائیناں نال ہولی وگدیاں ہواواں توں وی لابھ اٹھاؤنا ممکن ہویا اے۔ اتی تیز ہواواں لئی بہت وڈیاں ٹربائیناں وی بنیاں ہن۔
پلانٹ دے نمونے
ہوا توں بجلی بناؤن والے نمونے دے پلانٹ 1985 وچ ویونتے گئے مظاہرہ واسطے پہلا ونڈ فارم اسے سال بنایا گیا۔ اس مقصد دی تکمیل لئی مرکزی بھارت سرکار نے 1998 وچ چینئی وچ سینٹر فار ونڈ اینرجی تکنالوجی بنایا۔ ایہہ سی-ویٹ دے مختصر ناں نال مشہور اے۔ اس وچ ہوا-توانائی دے سروتاں بارے اندازا، کھوج، ترقی، ٹربائیناں دی ٹیسٹنگ، تکنیکی ماہراں دی ٹریننگ، انفارمیشن دا عدان-حاصل اتے وپاری سرگرمیاں چلدیاں رہندیاں ہن۔ ایہہ ہوا توانائی دا فوکل پوائنٹ اے۔ اس نال متعلق ہر سرگرمی تے پراجیکٹ دی ویوتکاری، قیام، کھوج، ترقی، چلاون اتے تالمیل دا مرکز اے۔ ایہہ ارارہ ونڈ پاور دے اتم قسم دے سسٹم/سب-سسٹم اتے ہور پربندھاں لئی کوئی وی انسان اتے ادارہ اس مرکز نال رابطہ کرکے ہوا بجلی نال متعلق اپنے سپنے نوں حقیقت دا روپ دین واسطے ہر پرکار دا رستہ جان سکدا اے۔ اس نوں تھاں-تھاں بھٹکن دی لوڑ نہیں۔ اس دی ہر مشکل اس مرکز اتے ہی حل ہو سکدی اے۔ بھانت-بھانت دی کنسلٹینسی سیوا تے وپاری، معاشی، تکنیکی مدد سی-ویٹ توں حاصل کیتی جا سکدی اے۔
مکھ راج
اس وقت ہواں توں بجلی پیدا کرن والے بھارت دے پنج مکھ صوبے ہن تاملناڈو (7000 میگاواٹ)، گجرات (2975 میگاواٹ)، مہاراشٹر (2725 میگاواٹ)، راجستھان (2075 میگاواٹ) اتے کرناٹک (1925 میگاواٹ) | اس توں علاوہ 15-16 سو میگاواٹ بجلی ہور صوبےآں وچ ہواں توں پیدا ہو رہی اے۔ اس طرحاں کل ملا کے 2012 دے انت تک دیس وچ 18 ہزار میگاواٹ توں ودھ بجلی ہواواں توں پیدا کیتی جا رہی سی۔ نوینیکرن یوگ سروتاں پکھوں دیکھیئے تاں ایہہ حصول خاصی شاندار اے۔ تاملناڈو راج وچ تھرمل، ہائیڈل اتے گیس تنے سروتاں توں رل کے کل 5700 میگاواٹ بجلی پیدا ہو رہی اے۔ مقابلے وچ ہوااں توں 70007 میگاواٹ مل راے ہن۔
راجستھان
راجستھان جتھے ہواں نوں پیکھڑ پا کے بجلی بناؤن دی کہانی 1999 وچ شروع ہوئی۔ اس سال ایہہ کم صرف ڈیماسٹریشن فارم تک محدود سی۔ اس کم لئی 250 کلوواٹ دیاں اٹھ مشیناں نال دو میگاواٹ بجلی پیدا کیتی گئی۔ ایہہ پراجیکٹ جیسلمیر ضلعے وچ امر ساگر وچ لگا۔ چتوڑگڑھ وچ 750 کلوواٹ دیاں تن مشیناں لگ گئیاں۔ جودھپور ضلعے وچ 350 کلوواٹ دیاں تن ٹربائیناں لگیاں۔ 2004 وچ جیسلمیر ضلعے وچ ہوااں توں وڈی پدھر اتے بجلی بناؤن والی 25 میگاواٹ دی پہلی ونڈ فارم بنی۔ اج راجستھان 2075 میگاواٹ توانائی ہواواں توں پیدا کرن لگ پیا اے۔ تکنیکی ماہر کہندے ہن کہ راجستھان کول ساڈھے پنج ہزار میگاواٹ بجلی ہواواں توں پیدا کرن دا امکان اے۔ اس پکھوں اسیں اجے منزل دے ادھ نوں وی ہتھ نہیں لایا ۔
کیرالا دی پرکھت
سمندری کنڈھے دا نکا جیہا صوبہ کیرالا جس وچ 1990 وچ ونڈ مانیٹرنگ پراجیکٹ دے روپ وچ ہوااں نوں پیکھڑ پاؤن دی کہانی تری۔ ویلے دے بیتن نال اس صوبہ وچ 17 تھاواں اتے ہوا بجلی پلانٹ لا کے گھٹو-گھٹو ساڈھے ستّ سو میگاواٹ بجلی پیدا کرن دے اندازا لائے گئے۔ وہارک پدھر اتے کیرالا وچ پہلی ونڈ ٹربائین "کوٹامالا"(ضلع پلکڑ) وچ 1995 وچ لگی۔ گنجائش سی 100 کلوواٹ۔ اسے ضلعے وچ چھیتی ہی پچھوں کانجیکوڈے وچ دو میگاواٹ دی ونڈ فارم قائم ہو گئی۔ کجھ سماں ہور لنگھیا تاں کروویکنم اتے پشپ کنڈم وچ 14 میگاواٹ دے ونڈ فارم بن گئے۔ ہن تاں اٹاپدی وچ ساڈھے 18 میگاواٹ اتے کانجیکوڈے وچ 31 میگاواٹ دے ونڈ فارم قائم ہو گئے ہن۔
کمپنی
ونڈ ٹربائیناں دی دیس وچ ودھ رہی منگ کارن پچھلے 2-3 سالاں وچ نویں صنعت کاراں دے داخل ہون کارن ونڈ ٹربائین سپلائی کرن والیاں کمپنیاں دی گنتی کافی ہو چکی اے ۔
ہور دیس
چین، امریکہ، جرمنی تے سپین توں بعد بھارت ہوا توں بجلی پیدا کرن والا پنجواں وڈا دیس بن چکیا اے۔ چین امریکہ نوں پچھاڑ کے اس ویلے اس پکھوں دنیا وچ پہلے نمبر اتے اے۔ بھارت وچ تاملناڈو، گجرات، مہاراشٹر، کرناٹک، راجستھان ، مدھیہ پردیش، آندھرا پردیش اتے کیرالا وچ وڈی پدھر اتے ہواواں نوں بجلی پیدا کرن لئی ورتیا جا رہا اے ۔ ونڈ فارم مطلب ونڈ پاور جنریٹراں والے وڈے-وڈے پراجیکٹ اینہاں علاقیاں وچ دیکھے جا سکدے ہن
چک 448 ٹی ڈی اے
448 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
بخش کوار
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے  شہرستان شیراز (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
لیون کاؤنٹی، نیواڈا
لیون امریکی صوبے نیواڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیواڈا دیاں کاؤنٹیاں
چک 26 ای بی
چک 26 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
پاکستان قومی اسمبلی دیاں سیٹاں
550px|thumb|left|نقشہ پاکستان قومی اسمبلی دیاں نشستاں
پاکستان دی قومی اسمبلی ، ریاستِ پاکستان دا ایوان زیریں اے جس چ انتخابات راہیں منتخب کیتے گئے ممبر یا ارکان ہندے نیں جو براہ راست عوام منتخب کردے نیں تے انہاں نوں ایم این اے یا پنجابی چ قومی اسمبلی دا رکن کہیا جاندا اے۔
ہر قومی اسمبلیِ پاکستان جدوں تشکیل ہندی اے اس دے بعد اوہ پنچ سال دے عرصے تک ہندی اے اس دے بعد الیکشن کرائے جاندے نیں تے نویں  اسمبلی بندی اے ۔پاکستان دی تیرھویں قومی اسمبلی ۲۰۱۳ چ ختم ہوئی تے ۱۱ مئی ۲۰۱۳ نوں نویں قومی اسمبلی دے انتخابات کرائے گئے۔
قومی اسمبلی چ کل 272 نشستاں نیں جنہاں چ 60 خواتین تے 10 غیرمسلماں لئی محفوظ نیں۔
حوالے
گٹھ:ایوان زیریں پاکستان گٹھ:پاکستانی سیاستدان گٹھ:پاکستانی سیاست گٹھ:حکومت پاکستان گٹھ:سیاست گٹھ:پاکستان دیاں سیاسی جماعتاں گٹھ:پاکستان متعلقہ لسٹاں
لنکن کاؤنٹی، نیواڈا
لنکن امریکی صوبے نیواڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیواڈا دیاں کاؤنٹیاں
کوستروما
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کوستراما اوبلاست دا شہر تے راجگڑھ اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 268,617 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
سلطنت عثمانیہ دا جمود
دورِ جمود وچ بلقان دے کئی علاقے آسٹریا دے قبضے وچ آ گئے۔ ریاست دے متعدد علاقے، جداں مصر تے الجزائر، مکمل طور اُتے خود مختار ہو گئے تے بالآخر سلطنت برطانیہ تے فرانس دے قبضے وچ چلے گئے۔ 17 ویں توں 19 ویں صدی دے دوران روس تے سلطنت عثمانیہ دے درمیان کئی جنگاں وی لڑیاں گئیاں جنہاں نوں ترک روس جنگاں کہیا جاندا اے۔ عبدالحمید اول دے دور وچ روس توں شکستاں کھانے دے بعد سلطنت عثمانیہ تے روس دے درمیان معاہدہ کوچک کناری ہویا جس دے نتیجے وچ کریمیا دا علاقہ روس دے قبضے وچ چلاگیا۔
عثمانیاں دے جمود دے اس طویل دور نوں  مورخاں ناکام اصلاحات دا دور وی قرار دتا اے۔ اس دور دے اواخر وچ ریاست وچ تعلیمی و طرزیاتی اصلاحات وی کیتیاں گئیاں تے استنبول تکنیکی یونیورسٹی ورگے اعلٰی تعلیم دے ادارے قائم ہوئے۔ لیکن قدیم سوچ دے حامل مذہبی تےو عسکری طبقے ولوں اصلاحات دی شدید ترین مخالفت کیتی حتٰی کہ چھاپہ خانیاں تک نوں   "شیطانی ایجاد" قرار دتا گیا جس دے باعث 1450ء وچ یورپ وچ چھاپہ خانے دی ایجاد دے بعد 43 سال تک سلطنت عثمانیہ چھاپے خانیاں توں محروم رہی لیکن 1493ء وچ اسپین توں بے دخل کیتے گئے یہودیاں نے استنبول وچ پہلا چھاپہ خانہ قائم کیتا۔
دور لالہ سلطان احمد ثالث دے پرامن دور تے گل لالہ نال محبت دے باعث دور لالہ کہلاندا اے۔ 1712ء وچ روس دے خلاف پرتھ مہم وچ کامیابی تے اس دے بعد معاہدہ پاسارووچ دے باعث 1718ء توں 1730ء تک دا دور پرامن رہیا۔ اس دور وچ سلطنت نے یورپ دی پیشقدمی دے خلاف مضبوط دفاع دے پیش نظر بلقان دے مختلف شہراں وچ قلعہ بندیاں کیتیاں۔ ہور اصلاحات وچ محصولات وچ کمی؛ عثمانی سلطنت دے بیرون ملکاں وچ تصور نوں  بہتر بنانا تے نجی ملکیت و سرمایہ کاری دی اجازت شامل نیں  ۔
عثمانیاں وچ عسکری اصلاحات دا آغاز سلیم ثالث (1789ء-1807ء) دے دور وچ ہویا جنہاں نے یورپی خطوط اُتے افواج نوں  جدید تر بنانے دے لئی اہم اقدامات اٹھائے۔ حالانکہ انہاں اقدامات دی مذہبی قیادت تے ینی چری دستیاں نے کھل کرے مخالفت کیتی تے اس دے نتیجے وچ ینی چری نے بغاوت وی کیتی۔ تے سلیم نوں   اپنی اصلاحات دا خمیازہ حکومت تے جان دوناں توں ہتھ دھونے دی صورت وچ اٹھانا پیا لیکن اس دے جانشاں محمود ثانی نے انہاں تمام اصلاحات نوں   نافذ کر کے دم لیا تے 1826ء وچ ینی چری دا مکمل خاتمہ کر دتا گیا۔
اس دور دا اختتام محمود ثانی دے نال ہُندا اے جس نے سلطنت دے زوال نوں  روکنے دے لئی اصلاح دی بھرپور کوشش کیتی تے اس دے اس اصلاحی منصوبے نوں   تنظیمات کہیا جاندا اے۔
وسکاچا چوآ
وسکاچا چوآ اٹھ دندے ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
کوسموس
کوسموس پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر تارہ پھل  دا اک ٹوکرا اے۔ ایہ ک‏ئی رنگاں دے پھلاں والا گرمیاں چ ھون والا بوٹا اے اس دیاں 20- 26 ونڈاں نیں ۔ایہ امریکہ توں لیکے پیراگوۓ تک پھیلیا ھویا اے ۔اپنے شوخ رنگ دے پھلاں تے گرم موسم نوں سہہ جان باہجوں ایہ پھلواریاں وچ عام اگایا جاندا اے - پودا 0.3-2 میٹر لمبا ہوندا اے۔ اینوں پھل اگست ستمبر اکتوبر چ آندے نیں۔
سیتوبال
پرتگال براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا جزیرہ نما ایبیریا چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر لزبن شہر اے ۔ سیتوبال شہر پرتگال دا اک شہر اے تے پرتگال دے ضلع سیتوبال دا صدرمقام اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پرتگال دے شہر گٹھ:پرتگال دے آباد تھاں گٹھ:پرتگال گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
بخش مرکزی شهرستان اقلید
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے   شہرستان اقلید  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
سنہری وسکاچا چوآ
سنہری وسکاچا چوآ اٹھ دندے ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
-پور
پور، جنوبی ایشیا دے مُلکاں تے کچھ ہور مُلکاں وچ شہر، قصبے، پنڈ یا کوئی آباد آباد تھاں دے نام ناݪ ورتیا جاݨ آݪا پچھیتر لفظ اے۔ سنگا پور اک مُلک اے جیہدے نام ناݪ پور دا لفظ اے۔
بنگلا دیش
* نظامپر، حبیبجج، بنگلہ دیش
ہور دیکھو
گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہر
منرل کاؤنٹی، نیواڈا
منرل امریکی صوبے نیواڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیواڈا دیاں کاؤنٹیاں
چلچلیرو وسکاچا چوآ
پیلےمونہہوالابوجاگوفر اٹھ دندے ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
سسودیا راجٹبر
ششودیا راجٹبر دا راجستھان دے اتہاس وچ اہم تھاں اے۔ ایہہ سورج ونشی راجپوت سن۔
میواڑ دے ششودیا حکمران
گٹھ:سسودیا راجٹبر گٹھ:بھارت دے راجٹبر
کیپ گدھ
کیپ گدھ افریقہ دا اک گدھ اے۔
رانا ہمیر سنگھ
رانا ہمیر سنگھ ( 1326 - 1364 ) میواڑ راجستھان دے سسودیا راجٹبر دا پہلا راجا سی ۔
ہور ویکھو
سسودیا راجٹبر
چتوڑگڑھ
میواڑ
ناۓ کاؤنٹی
ناۓ امریکی صوبے نیواڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیواڈا دیاں کاؤنٹیاں
چک 449 ٹی ڈی اے
449 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
رانا کشیتر سنگھ
ہور ویکھو
سسودیا راجٹبر
چتوڑگڑھ
میواڑ
گٹھ:سسودیا راجٹبرگٹھ:ہندستانی راجے
ابوالاعلا مودودی
سید ابو الاعلیٰ مودودی (1903ء – 1979ء) مشہور عالم دین تے مفسر قرآن تے جماعت اسلامی دے بانی سن ۔ بیسوی صدی دے موثر ترین اسلامی مفکرین وچو‏ں اک سن ۔ انہاں د‏‏ی فکر، سوچ تے انہاں دیاں لکھتاں نے پوری دنیا د‏‏ی اسلامی تحریکات دے ارتقا وچ گہرا اثر ڈالیا تے ویہويں صدی دے مجدد اسلام ثابت ہوئے۔ مودودی اوہ دوسرے شخص سن جنہاں د‏‏ی غائبانہ نماز جنازہ کعبہ وچ ادا کيتی گئی، پہلے نجاشی سن ۔
سید ابوالاعلا مودودی 25 ستمبر 1903 نوں اورنگ آباد دکن برطانوی ہندستان چ جمے۔ اک دینی مدرسے چ پڑھے۔ 1941 چ مودودی نیں اک مزہبی سیاسی پارٹی جماعت اسلامی دی نیو رکھی۔ مودودی پاکستان بنن دے خلاف سی پر جدوں پاکستان بن گیا تے پاکستان آگیا۔ مودودی نے مزہب تے چوکھا سارا لکھیا جس تے لوکاں نیں اودے چ کیڑے وی کڈے۔
ابوالاعلا مودودی تے اودی پارٹی جماعت اسلامی نے پاکستان چ ہر ویلے مارشل لا دا ساتھ دتا کیوں جے لوکاں نے کدے وی جماعت اسلامی نوں ووٹ ناں پاۓ۔ پاکستان چ امریکی اثر تے مزہبی شدت پسندی نوں اگے کرن چ جماعت دا کم ہے۔
ابوالاعلا مودودی 22 ستمبر 1979 نوں مریا۔
اسلام د‏‏ی دنیا بھر وچ موجودہ پزیرائی سید ابوالاعلیٰ مودودی تے شیخ حسن البناء (اخوان المسلمون دے بانی) د‏‏ی فکر دا ہی نتیجہ اے جنہاں نے عثمانی خلافت دے اختتام دے بعد نہ صرف اسنو‏ں زندہ رکھیا بلکہ اسنو‏ں خانقاہاں تو‏ں کڈ ک‏ے عوامی پزیرائی بخشی۔ سید ابوالاعلیٰ مودودی دا پاکستانی سیاست وچ وی وڈا کردار سی۔ پاکستانی حکومت نے انہاں نو‏ں قادیانی گروہ نو‏‏ں غیر مسلم قرار دینے اُتے پھانسی د‏‏ی سزا وی سنائی جس اُتے عالمی دباؤ دے باعث عملدرآمد نہ ہوئے سکیا۔ سید ابوالاعلیٰ مودودی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی دینی خدمات د‏‏ی پیش نظر پہلے شاہ فیصل ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔ آپ د‏‏ی لکھی ہوئی قرآن مجید د‏‏ی تفسیر تفہیم القرآن دے ناں تو‏ں مشہور اے تے جدید دور د‏‏ی نمائندگی کرنے والی اس دور د‏‏ی بہترین تفسیراں وچ شمار ہُندی ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
سید ابوالاعلیٰ مودودی 1903ء بمطابق 1321ھ وچ اورنگ آباد دکن وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے آبا و اجداد وچ اک مشہور بزرگ خواجہ قطب الدین مودود چشتی گزرے سن جو خواجہ معین الدین چشتی اجمیری دے شیخ الشیوخ سن ۔ سید مودودی دا خاندان انہاں خواجہ مودود چشتی دے ناں تو‏ں منسوب ہوک‏ے ہی مودودی کہلاندا ا‏‏ے۔
آپ دا گھرانہ اک مکمل مذہبی گھرانہ سی۔ مودودی نے ابتدائی دور دے پورے گیارہ برس اپنے والد د‏‏ی نگرانی وچ رہے تے گھر اُتے تعلیم حاصل کيتی۔ بعد وچ انہاں نو‏ں مدرسہ فرقانیہ اورنگ آباد د‏‏ی اٹھويں جماعت وچ براہِ راست داخل کیندا گیا۔
1914ء وچ انہاں نے مولوی دا امتحان دتا تے کامیاب ہوئے۔ اس وقت انہاں دے والدین اورنگ آباد تو‏ں حیدرآباد منتقل ہوئے گئے جتھ‏ے سید مودودی نو‏‏ں مولوی عالم د‏‏ی جماعت وچ داخل کرایا گیا۔
بطور صحافی
کیونجے سید مودودی لکھنے د‏‏ی خداداد قابلیت دے حامل سن اس لئی انہاں نے قلم دے ذریعے اپنے خیالات نو‏‏ں لوکاں تک پہنچانے تے ايس‏ے نو‏‏ں ذریعہ معاش بنانے دا ارادہ ک‏ر ليا۔ چنانچہ اک صحافی د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں نے اپنی عملی زندگی دا آغاز کیندا تے متعدد اخبارات وچ مدیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کیندا جنہاں وچ اخبار "مدینہ" بجنور (اترپردیش)، "تاج" جبل پور تے جمعیت علمائے ہند دا روزنامہ "الجمعیت" دہلی خصوصی طور اُتے شامل ني‏‏‏‏ں۔
1925ء وچ جدو‏ں جمعیت علمائے ہند نے کانگریس دے نال اشتراک دا فیصلہ کیندا تاں سید مودودی نے بطور احتجاج اخبار"الجمعیۃ" د‏‏ی ادارت چھڈ دی۔
پہلی تصنیف
جس زمانے وچ سید مودودی"الجمعیۃ" دے مدیر سن ۔ اک شخص سوامی شردھانند نے شدھی د‏‏ی تحریک شروع د‏‏ی جس دا مقصد ایہ سی کہ مسلماناں نو‏‏ں ہندو بنالیا جائے۔ چونکہ اس تحریک د‏‏ی بنیاد نفرت، دشمنی تے تعصب اُتے سی تے اس نے اپنی کتاب وچ حضرت محمد د‏‏ی توہین د‏‏ی جس اُتے مسلما‏ن نوجوان علم دین نے غیرت ایمانی وچ آک‏ے سوامی شردھانند نو‏‏ں قتل کر دتا۔ اس اُتے پورے ہندوستان وچ اک شور برپا ہوئے گیا۔ ہندو دینِ اسلام اُتے حملے کرنے لگے تے علانیہ ایہ کہیا جانے لگیا کہ اسلام تلوار تے تشدد دا مذہب ا‏‏ے۔
انہاں دناں مولا‏نا محمد علی جوہر نے جامع مسجد دہلی وچ تقریر د‏‏ی جس وچ وڈی دردمندی دے نال انہاں نے اس ضرورت دا اظہار کیندا کہ کاش کوئی شخص اسلام دے مسئلہ جہاد د‏‏ی پوری وضاحت کرے تاکہ اسلام دے خلاف جو غلط فہمیاں اج پھیلائی جا رہیاں نيں اوہ ختم ہوجاواں۔ اس اُتے سید مودودی نے الجہاد فی الاسلام دے ناں تو‏ں اک کتاب لکھی۔ اس وقت سید مودودی د‏‏ی عمر صرف 24 برس سی۔
اس کتاب دے بارے وچ علامہ اقبال نے فرمایا سی:
ترجمان القرآن
1935ء وچ آپ نے "پردہ" دے ناں تو‏ں اسلامی پردے د‏‏ی حمایت وچ اک کتاب تحریر کيتی جس دا مقصد یورپ تو‏ں مرعوب ہوک‏ے اسلامی پردے اُتے کیندے جانے والے اعتراضات دا جواب دینا سی۔ اس دے علاوہ "تنقیحات" اور"تفہیمات" دے مضامین لکھے جنہاں دے ذریعے انہاں نے تعلیم یافتہ مسلماناں وچو‏ں فرنگی رہتل د‏‏ی مرعوبیت ختم کردتی۔
صبور علی
حوالے
گٹھ:جم 1990 گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پاکستانی عورت ماڈلاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں گٹھ:پاکستانی ٹیلیوژن اداکاراواں
ابوالاعلا مودودی
اسلامی قومیت
1938ء وچ کانگریس د‏‏ی سیاسی تحریک اس قدر زور پھڑ گئی کہ بوہت سارے مسلما‏ن تے خود علمائے کرام د‏‏ی اک بہت وڈی تعداد وی انہاں دے نال مل گئی۔
کانگریس دے اس نظریہ نو‏‏ں "متحدہ قومیت" یا "اک قومی نظریہ" کانام دتا جاندا سی۔ سید مودودی نے اس نظریے دے خلاف بوہت سارے مضامین لکھے جو کتاباں د‏‏ی صورت وچ "مسئلہ قومیت" تے ’’مسلما‏ن تے موجودہ سیاسی کشمکش" حصہ اول و دوم دے ناواں تو‏ں شائع ہوئی۔ مولا‏نا مودودی صاحب اُتے ایہ وی الزام اے کہ اوہ قیام پاکستان دے خلاف سن ۔ اپنے اک کتابچے وچ لکھدے نيں کہ:۔
حالانکہ انہاں د‏‏یاں تحریراں نو‏‏ں جے کٹ چھانٹ کر پیش کرنے د‏‏ی بجائے مکمل سیاق و سباق دے نال تے پورے جملے نو‏‏ں پڑھیا جائے تاں اصل صورت حال واضح ہوک‏ے سامنے آجاندی ا‏‏ے۔ چونکہ تحریک پاکستان د‏‏ی بنیاد دو قومی نظریہ اُتے سی۔ اس تصور نو‏‏ں پیش کرنے، اسنو‏ں نکھارنے تے فروغ دینے وچ سید مودودی د‏‏ی تحریرات دا حصہ سی، اسنو‏ں اس شخص د‏‏ی بولی تو‏ں سنیئے جو محمد علی جناح تے خان لیاقت علی خان دا دست ِ راست سی۔ ۔۔۔۔۔ یعنی آل انڈیا مسلم لیگ دے جائنٹ سیکریٹری، اس د‏ی مجلس ِ عمل Committee Of Action تے مرکزی پارلیمانی بورڈ دے سیکریٹری ظفر احمد انصاری لکھدے ني‏‏‏‏ں۔
مسلم لیگی رہنما ہور لکھدے ني‏‏‏‏ں۔
علامہ اقبال تے سید مودودی
ڈاکٹر علامہ محمد اقبال سید مودودی د‏‏ی تحریرات تو‏ں بے حد متاثر سن ۔ بقول میاں محمد شفیع (مدیر ہفت روزہ اقدام)، علامہ موصوف ’’ترجمان القرآن“ دے اُنہاں مضامین نو‏‏ں پڑھوا کر سندے سن ۔ اُنہاں (مضامین) ہی تو‏ں متاثر ہوک‏ے علامہ اقبال نے مولا‏نا مودودی نو‏‏ں حیدرآباد دکن چھڈ ک‏‏ے پنجاب آنے د‏‏ی دعوت دتی تے ايس‏ے دعوت اُتے مولا‏نا 1938ء وچ پنجاب آئے۔ میاں محمد شفیع صاحب اپنے ہفت روزہ اقدام وچ لکھدے نيں کہ
شریف الدین پیرزادہ د‏‏ی گواہی
اس وقت دے مارشل لا حکومت دے قائم کردہ دستوری کمیشن دے مشیر تے کمپنی لا کمیشن دے صدر سید شریف الدین پیرزادہ اپنی کتاب ’’ارتقائے پاکستان“ Evolution of Pakistan وچ لکھدے ني‏‏‏‏ں۔
ان صورتاں وچ آخری صورت ہندوستان د‏‏ی تقسیم د‏‏ی سی۔ اایہی وجہ اے کہ سید شریف الدین پیرزادہ ارتقائے پاکستان وچ جس نتیجہ اُتے پہنچدے نيں اس امر دا اظہار کردے نيں کہ
ریفرنڈم وچ پاکستان د‏‏ی حمایت
صوبہ سرحد تے سلہٹ دے ریفرنڈم دے موقع اُتے مولا‏نا مودودی نے پاکستان دے حق وچ ووٹ ڈالنے دا مشورہ دتا تے لوکاں نو‏‏ں اس موقع اُتے آمادہ کرنے دے لئی کہیا
اس تاریخی موقع اُتے آئندہ دے نظام دے بارے وچ مولا‏نا نے لکھیا
مسلم لیگ علما کمیٹی د‏‏ی رکنیت
قیام پاکستان د‏‏ی جدوجہد دے دوان مسلم قومیت اُتے سید مودودی دے مضامین مسلم لیگ دے حلفےآں وچ وڈے پیمانے اُتے استعمال ہُندے رہ‏‏ے۔ بعد وچ مسلم لیگ یو پی نے اسلامی نظام مملکت دا خاکہ تیار کرنے دے لئی علما د‏‏ی اک کمیٹی بنائی تاں مولا‏نا مودودی نے اس د‏ی رکنیت قبول کردے ہوئے اس کم وچ پوری دلچسپی لئی۔ اس دا مسودہ کمیٹی تو‏ں وابستہ اک معاون تحقیق مولا‏نا محمد اسحاق سندیلوی نے Working Paper تیار کیندا سی۔ اس کتاب دے پیش لفظ وچ مولا‏ناعبدالماجد دریا بادی لکھدے ني‏‏‏‏ں۔
جماعت اسلامی دا قیام
سید مودودی نے ترجمان القرآن دے ذریعے اک پابندِ اسلام جماعت دے قیام د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی تے اس سلسلے وچ ترجمان القرآن وچ مضامین وی شائع کیندے۔ جو لوک اس تجویز تو‏ں اتفاق رکھدے سن اوہ 26 اگست 1941ء نو‏‏ں لاہور وچ جمع ہوئے تے "جماعت اسلامی" قائم کيتی گئی۔ جس وقت جماعت اسلامی قائم ہوئی تاں اس وچ پورے ہندوستان وچو‏ں صرف 75 آدمی شامل ہوئے سن ۔ اس اجتماع وچ سید مودودی نو‏‏ں جماعت دا سربراہ منتخب کیندا گیا۔
پہلی قید
تقسیم ہند دے بعد سید مودودی پاکستان آ گئے۔ پاکستان وچ قائد اعظم دے انتقال دے اگلے ہی ماہ یعنی اکتوبر 1948ء وچ اسلامی نظام دے نفاذ دے مطالبے اُتے آپ گرفتار ہوئے گئے۔ گرفتاری تو‏ں پہلے جماعت دے اخبارات "کوثر"، جہان نو تے روزنامہ "تسنیم" وی بند کردیے گئے۔
سید مودودی نو‏‏ں اسلامی نظام دا مطالبہ اٹھانے دے جرم وچ گرفتار کیندا گیا سی لیکن الزام ایہ دھریا گیا کہ اوہ جہادِ کشمیر دے مخالف سن ۔ قرارداد مقاصد د‏‏ی منظوری تو‏ں پہلے اس دا متن وی مودودی نو‏‏ں ملتان جیل وچ دکھایا گیا سی۔ انہاں نو‏ں 20 ماہ بعد 1950ء وچ رہائی ملی۔
اپنی پہلی قید و بند دے دوران وچ انہاں نے "مسئلہ ملکیت زمین" مرتب کيتی، "تفہیم القرآن" کامقدمہ لکھیا، حدیث د‏‏ی کتاب "ابو داؤد" دا انڈکس تیارکیا، کتاب "سود" تے "اسلام تے جدید معاشی نظریات" مکمل ک‏‏يتی‏‏اں ۔
قادیانی مسئلہ
1953ء وچ سید مودودی نے "قادیانی مسئلہ" دے ناں تو‏ں اک چھوٹی سی کتاب تحریر کيتی جس اُتے انہاں نو‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا تے پھرفوجی عدالت دے ذریعے انہاں نو‏ں ایہ کتابچہ لکھنے دے جرم وچ سزائے موت دا حکم سنادتا۔ سزائے موت سنانے دے خلاف ملک دے علاوہ عالم اسلام وچ وی شدید رد عمل ہويا۔ جنہاں وچ مصر د‏‏ی اسلامی جماعت اخوان المسلمون دے رہنما علامہ حسن الہضیبی، کابل تو‏ں علامہ نور المشائخ المجددی، فلسطین دے مفتی اعظم الحاج محمد الحسینی دے علاوہ الجزائر تے انڈونیشیا دے علما نے حکومت پاکستان نال رابطہ کرکے سید مودودی د‏‏ی سزائے موت دے خاتمے دا مطالبہ کیندا جدو‏ں کہ شام دے راجگڑھ دمشق وچ انہاں د‏‏ی سزائے موت دے خلاف مظاہرہ کیندا گیا۔
بالآخر حکومت نے سزائے موت نو‏‏ں 14 سال سزائے قید وچ تبدیل کر دتا۔ اُتے اوہ ہور دوسال تے گیارہ ماہ تک زندان وچ رہے تے بالآخر عدالتِ عالیہ دے اک حکم دے تحت رہیا ہوئے۔
فتنۂ انکار حدیث
1958ء وچ مارشل لا دے نفاذ د‏‏ی سخت مخالفت کرنے دے بعد اس وقت دے صدر ایوب خان نے سید مودودی د‏‏ی کتاب "ضبط ولادت" نو‏‏ں ضبط ک‏ر ليا تے ایوبی دور وچ ہی فتنۂ انکار حدیث نے سر اٹھایا تے حکومت‏ی سر پرستی وچ ایسا طبقہ سامنے آیا جس دا کہنا سی کہ اسلام وچ حدیث د‏‏ی کوئی حیثیت نئيں حتیٰ کہ مغربی پاکستان د‏‏ی عدالت دے اک جج نے حدیث دے بارے وچ شک ظاہر کردے ہوئے اسنو‏ں سند مننے تو‏ں انکار کر دتا۔ اس موقع اُتے سید مودودی نے اسلام وچ حدیث د‏‏ی بنیادی حیثیت نو‏‏ں دلائل تو‏ں ثابت کردے ہوئے دوناں نو‏ں اسلامی قانون دا سرچشمہ قرار دتا۔ انہاں نے فتنہ انکارِ حدیث دے خلاف اپنے رسالے "ترجمان القرآن" دا "منصب رسالت نمبر" وی شائع کیندا۔
قاتلانہ حملہ
مارشل لا اٹھنے دے بعد اکتوبر 1963ء وچ سید مودودی نے جماعت اسلامی دا سالانہ جلسہ لاہور وچ منعقد کرنے دا فیصلہ کیندا۔ ایوب خاں د‏‏ی حکومت نے اسنو‏ں روکنے د‏‏ی پوری پوری کوشش کيتی تے منٹو پارک د‏‏ی بجائے بھاٹی دروازے دے باہر تنگ جگہ وچ جلسہ کرنے د‏‏ی اجازت دی۔ بعد وچ لاؤڈ سپیکر استعمال کرنے د‏‏ی اجازت دینے تو‏ں وی انکار کر دتا گیا۔ 25 اکتوبر نو‏‏ں جلسہ شروع ہويا۔ سید مودودی نے تقریر شروع ہی کيت‏ی سی جلسہ گاہ وچ موجود نامعلوم افراد نے فائرنگ شروع د‏‏ی جس تو‏ں جماعت اسلامی دا اک کارکن جاں بحق ہوئے گیا اُتے مودودی بچ گئے۔
جماعت اُتے پابندی
ایوب خاں نے 6 جنوری 1964ء نو‏‏ں جماعت اسلامی نو‏‏ں خلافِ قانون قرار دے دتا۔ سید مودودی تے جماعت اسلامی دے 65 رہنماواں نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے قید خاناں وچ ڈال دتا گیا۔ اس قید دا دورانیہ 9 ماہ رہیا جس دے بعد انہاں نو‏ں عدالیہ عظمیٰ دے فیصلے اُتے رہیا کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:20واں صدی دے صحافی گٹھ:احمدیہ دے نقاد گٹھ:اردو غیر افسانوی مصنفاں گٹھ:اردو مترجمین قرآن گٹھ:اورنگ آباد (مہاراشٹر) دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے فلسفی گٹھ:ویہويں صدی دے مترجمین گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:پاکستانی اسلام پسند گٹھ:پاکستانی الٰہیات دان گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی صحافی گٹھ:پاکستانی فلسفی گٹھ:پاکستانی معلمین گٹھ:ترک نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:جماعت اسلامی دے سیاست دان گٹھ:حنفی فقہا گٹھ:حیدرآبادی نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:مجددین گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:مفسرین
خلافت مہدی وعدا خدایا بادشاہ حسن حسین امام علی احمد علی بن عبداللہ
پرشنگ کاؤنٹی
پرشنگ امریکی صوبے نیواڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
کیلیفورنیا کونڈور
کیلیفورنیا کونڈور امریکہ دا اک گدھ اے۔
بیچا (شہر)
پرتگال براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا جزیرہ نما ایبیریا چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر لزبن شہر اے ۔ بیچا شہر پرتگال دا اک شہر اے تے پرتگال دے ضلع بیجا دا صدرمقام اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پرتگال دے شہر گٹھ:پرتگال دے آباد تھاں گٹھ:پرتگال گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
کورورو
کورورو اٹھ دندے ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام (کتاب)
شَرائعُ الإسلام فی مسائل الحَلال و الحَرام المعروف بہ شرائع امامیہ دی فقہی تالیفات وچو‏ں اک اے جس دے مؤلف "ابو القاسم نجم الدین جعفر بن حسن ہُذلى، المعروف بہ محقق حلی یا محقق اول (متوفی 676 ھ) نيں۔ ایہ کتاب اپنی تالیف تو‏ں اج تک شیعہ فقہاء دی توجہ دا محور رہی اے تے قدیم الایام تو‏ں حوزات علمیہ دے درسی متون وچ شامل ا‏‏ے۔ محقق نے اس کتاب وچ فقہی فصول نو‏‏ں چار حصےآں ـ "عبادات، ایقاعات، عقود تے احکم" ـ وچ مرتب کیتا ا‏‏ے۔
کتاب دا تعارف
شرائع الاسلام اسلامی احکم دا مکمل نصاب اے جو حلال تے حرام تو‏ں متعلق 12000 مسائل تے تمام فقہی ابواب اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
کتاب دا درجہ
یہ کتاب بہترین فقہی متون وچو‏ں اے جو اپنی تالیف دے وقت تو‏ں ہن تک فقہاء دی توجہ دا مرکز رہی اے تے کئی صدیاں دے دوران (یعنی سنہ 750 ہجری قمری تو‏ں لے ک‏ے ہن تک) زیر بحث تے حوزات علمیہ دے درسی متون وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ۔
تالیف دا محرک
محقق حلی نے ایہ کتاب سنہ 670 ہجری قمری وچ اپنے شجے محمد بن محمد یا محمد بن محمود زاہدی خیاط حلبی دی تجویز اُتے تالیف کيتی ا‏‏ے۔
کتاب دی خصوصیات
کتاب شرائع الاسلام اپنی خصوصیات دی بنا اُتے کئی صدیاں تو‏ں اکابرین فقہاء دی توجہ خاصہ دا مرکز و محور ا‏‏ے۔ اوہدی عبارتاں واضح نيں، معانی دی تفہیم وچ دقّت نظر تو‏ں کم لیا گیا اے، الفاظ دے استعمال وچ اختصار نو‏‏ں ملحوظ رکھیا گیا اے، مباحث نو‏‏ں بےمثل انداز تو‏ں پیش کیتا گیا اے، افکار و نظریات وچ دیانتداری نو‏‏ں مطمع نظر رکھیا گیا اے تے انہاں اوصاف نے اس کتاب نو‏‏ں دوسری فقہی کتب تو‏ں ممتاز کردتا اے
اس کتاب دی دوسری خصوصیات وچ اس اُتے بکثرت لکھی گئی شرحاں، تعلیقات تے حواشی نيں۔
کتاب دی ترتیب تے تقسیم بندی
کتاب شرائع الاسلام نو‏‏ں چار ذیل دے الگ الگ ابواب وچ مرتب کیتا گیا اے:
محقق حلی نے کتاب دی عام تقسیم بندی دے علاوہ ہر باب دے آغاز وچ بالترتیب واجب احکم، مستحب احکم، مکروہات تے آخر وچ محرمات ذکر کيتے نيں۔
نسخہ جات
آقا بزرگ تہرانی اپنی کتاب الذریعہ وچ تن نسخاں دی طرف اشارہ کردے نيں:
شرحاں
اگرچہ شرائع دی شرحاں متعدد نيں تے انہاں دی تعداد 100 تک پہنچدی اے، اُتے اہ‏م ترین شرحاں دے عناوین حسب ذیل نيں:
نشر و اشاعت
کتاب شرائع الاسلام، متعدد بار عراق، ایران تے لبنان وچ چھپ کر شائع ہوئی ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:فقہی کتب (عربی) گٹھ:ستويں صدی ہجری دی شیعہ فقہی کتب
چک 450 ٹی ڈی اے
450 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
-آباد
ہورویکھو
گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہر
بخش کربال
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے   شہرستان شیراز (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
سٹوری کاؤنٹی
سٹوری امریکی صوبے نیواڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
لال وزکاچا چوآ
لال وزکاچا چوآ اٹھ دندے ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
سٹوری کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:نیواڈا دیاں کاؤنٹیاں
ترکی گدھ
ترکی گدھ شمالی امریکہ دا اک گدھ اے۔
چک 27 ای بی
چک 27 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل عارفوالادے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع پاکپتن دے پنڈ گٹھ:ایسٹرن بار ڈویژن دے پنڈ
ہیوگو شاویز
ہیوگو شاویز وینزویلا دا 1999 توں لے کے ہن 2013 تک صدر ریا۔
ہیوگو شاویز 28 جولائی 1954 نوں سابنتا صوبہ باریناس، وینزویلا وچ جمیا۔ پڑھائی مگروں اوہ فوج وچ گیا۔ 1992 وچ اوہ سیاست وج آیا۔ 1999 وچ اوہ وینزویلا دا صدر بن گیا۔ شاویز دی سوچ امریکہ دے خلاف سی تے کیوبا نال اوہدی یاری سی۔
5 مارچ 2013 نوں اوہ کراکس وچ مریا۔
پتچڑی بوٹے
پتچڑی بوٹے ایسے بوٹے یا رکھ نوں کیندے نیں جیہڑے پت جھڑ دی رت وچ اپنے پتے سٹ دیندے نیں۔
کنڈیلی کنڈوالا چوآ
کنڈیلی کنڈوالا چوآ رکھ سیہ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
بخش مرکزی شهرستان نی ریز
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
میگنولی بوٹے
میگنولی بوٹے 9000 دے نیڑے پھلوالے بوٹیاں دی اک ونڈ دا ناں اے۔ ایہدے وچ میگنولیا تے ہور جنساں دے بوٹے آندے نیں۔
تبتی لپی
|left|thumb|300px|تبتی بدھ دھرم دا مول منتر: اوم منیپدمے ہم تبتی لپی بھارتی مول دی براہمی پروار دی لپی اے۔ اس دی ورتوں تبتی بولی، لداخی بولی تے کدے کدے بلتی بولی نوں لکھݨ لئی کیتا جاندا اے۔
سور اکھر (واول)
تبتی وچ سور اکھر دی ووستھا:
وئنجن (صحیح حروف)
وئنجن تے اناں دی ووستھا:
تبتی دا یونیکوڈ
تبتی دا یونیکوڈ U+0F00 توں U+0FFF تکّ ہے۔
حوالے
گٹھ:تبتی بولی گٹھ:تبت گٹھ:تبتی برمی بولیاں گٹھ:چین دیاں بولیاں گٹھ:لپیاں
لنڈا لپیاں
لنڈا یعݨی "بغیر پونچھ" والے اکھر ۔ لُنڈا اک پنجابی لفظ اے ۔ ایہدی ورتوں بھارت دیاں کچھ لپیاں لئی کیتی جاندی اے ۔ لنڈا لپیاں گھٹو گھٹ دس پراݨیاں لپیاں نیں ۔ ایہ پنجاب دے مہاجݨی کاروباراں لئی ورتیاں جاندیاں رہیاں سی تے عام طور تے ادبی مقصد لئی نہیں ورتیاں گئیاں ۔
گٹھ:لپی گٹھ:لپیاں
راݨا موکل
راݨا موکل ( ۱۴۲۱ - ۱۴۳۳ ) میواڑ راجستھان دے سسودیا راجٹبر دا راجا سی ۔
رانا موکل میواڑ دے رانا لکھا تے (مارواڑ د‏‏ی شہزادی) رانی ہنسابائی دا پُتر سی۔
ریاست میواڑ دے موضوعات‏‏ی حالات دا دور رانا لکھا د‏‏ی موت دے بعد شروع ہويا۔ رانا موبھلکے حالات وراثت وچ ملے، کیونجے اس دے والد لاکھا د‏‏ی شادی بڑھاپے وچ مارواڑ د‏‏ی شہزادی ہنسابائی تو‏ں کر دتی گئی سی تے رانا لکھیا بہت جلد مر گیا۔ جدو‏ں موکل ۱۴۲۱ وچ حکمران بنا تاں اپنی کم عمری د‏‏ی وجہ تو‏ں چونڈہ نے اس دے راکھے دے طور اُتے کم کیتا، موت دے بعد میواڑ د‏‏ی حکمرانی ہنسابائی تے اس دے بھائی راؤ رنمل دے ہتھ وچ آگئی، کنور چوڈا د‏‏ی منڈو (مدھیہ پردیش) وچ ذلت دے باعث چلا گیا، رانا موکل دا دور ۱۴۲۱ ء-۱۴۳۳ء دے درمیان سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
رانا نو‏‏ں فن تعمیر تو‏ں وی لگاؤ ​​سی، اس دے دربار وچ فنا، من، وشال نامی ماہر تعمیرات سجایا کردے سن ۔ ایکلنگا مندر د‏‏ی دیواراں تعمیر کیتیاں۔
جد رانا موکل گجرات دے حکمران احمد شاہ دے خلاف مہم اُتے جا رہے سن تاں راستے وچ جلواڑہ نامی جگہ اُتے رانا کھیترا سنگھ دے لونڈی بیٹے چچا تے میرا نے رانا موبھلکے قتل کر دتا جس دے بعد مہارانا کمبھ ۱۴۳۳ ء وچ تخت اُتے بیٹھیا۔.
ہور ویکھو
سسودیا راجٹبر
چتوڑگڑھ
میواڑ
گٹھ:سسودیا راجٹبرگٹھ:ہندستانی راجے
چک 28 ای بی
چک 28 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
کالا گدھ
کالا گدھ جنوبی امریکہ دا اک گدھ اے۔