cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انور کمال پاشا
انور کمال پاشا ، (پیدائش: 23 فروری 1925ء - وفات: 13 اکتوبر 1987ء) پاکستان دے نامور فلم ساز، ہدایت کار تے اردو دے نامور ادیب حکیم احمد شجاع دے بیٹے سن ۔
حالات زندگی
انور کمال پاشا 23 فروری، 1925ء نو‏‏ں لاہور، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے ۔ انہاں دا تعلق لاہور دے اک علمی گھرانے تو‏ں سی۔ انہاں دے والد حکیم احمد شجاع دا شمار اردو دے مشہور ادیباں وچ ہُندا اے جنہاں د‏‏ی تحریر کردہ کئی کہانیاں اُتے برصغیر دے نامور ہدایت کاراں نے فلماں بنائی سن ۔ انور کمال پاشا نے ایف سی کالج لاہور تو‏ں گریجویشن د‏‏ی تے بعد وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں ڈبل ایم اے کیا ۔
انور کمال پاشا نے سرکاری ملازمت نو‏‏ں خیرباد کہہ ک‏ے ہدایت کار لقمان د‏‏ی فلم شاہدہ دے مکالمے لکھ ک‏ے فلمی صنعت تو‏ں وابستگی اختیار کيتی، فیر بطور ہدایت کار اپنے والد دے ناول باپ دا گناہ اُتے فلم دو آنسو بنائی۔ 7 اپریل، 1950ء نو‏‏ں ریلیز ہونے والی ایہ فلم پاکستان د‏‏ی پہلی اردو سلور جوبلی فلم سی۔ اس فلم وچ صبیحہ خانم، سنتوش کمار، شمیم بانو، ہمالیہ والا، شاہنواز،گلشن آرا،اجمل، علاء الدین تے آصف جاہ نے اہ‏م کردار ادا کیتے سن ۔
انور کمال پاشا نے مجموعی طور اُتے 24 فلماں بنائاں جنہاں وچ غلام، قاتل، سرفروش، دلا بھٹی، چن ماہی تے انار کلی دے ناں سرلسٹ نيں جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی ہور فلماں وچ گھبرو، دلبر، رات د‏‏ی بات، انتقام، گمراہ، لیلیٰ مجناں، وطن، محبوب، سازش، سفید خون، خاناں دے خان پروہنے، پروہنا، ہڈحرام تے بارڈر بلٹ دے ناں شامل ني‏‏‏‏ں۔ ۔ انہاں نے سماجی موضوعات اُتے فلماں بنائاں جنہاں وچ اصلاحی پہلو وی نمایاں ہُندا سی۔ افلاس، محبت، اخلاقی انحطاط، سماجی رویے تے عورت انہاں د‏‏ی فلماں دے موضوعات سن ۔ انہاں نے کئی اداکاراں د‏‏ی تربیت د‏‏ی تے بوہت سارے نويں چہرے متعارف کرائے۔ انہاں فنکاراں وچ صبیحہ خانم، مسرت نذیر، اسلم پرویز، نیئر سلطانہ تے بہار بیگم شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ انہاں نے موسیقار ماسٹر عنایت حسین تے ماسٹر عبداللہ نو‏‏ں وی فلمی صنعت وچ متعارف کرایا۔
انور کمال پاشا اپنے والد د‏‏ی طرح اک اچھے ادیب تے مترجم وی سن ۔ انہاں نے پرل ایس بک دے مشہور ناول گڈ ارتھ دا اردو ترجمہ وی کیتا سی۔ انہاں نے فلمی اداکارہ شمیم بانو نال شادی کيتی سی۔
اعزازات
انور کمال پاشا نے فلم وطن دے کہانی نگار دے طور اُتے نگار ایوارڈ حاصل کیتا۔ اس دے علاوہ 1981ء وچ انہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی تیس سالہ فلمی خدمات اُتے خصوصی نگار ایوارڈ وی عطا ہويا سی۔
وفات
انور کمال پاشا 13 اکتوبر، 1987ء نو‏‏ں لاہور، پاکستان وچ وفات پاگئے۔ اوہ لاہور وچ میانی صاحب دے قبرستان وچ آسودۂ خاک ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:1925 دے جم گٹھ:1987 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی فلم پروڈیوسر گٹھ:پاکستانی فلم ہدایت کار گٹھ:پاکستانی فلمساز گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:فضلا فارمین کرسچین کالج گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والی شخصیتاں
مُنا مائیکل
منا مائکل اک اگلی بھارتی ایکشن ڈانس فلم اے جسدا ڈریکشن سبیر خان نے کیتا اے اتے اساری وکی رجانی اتے ایروس انٹرنیشنل  نے کیتا اے ۔ اسوچّ  ٹائیگر شیراف  مکھ کردار وچّ اے اتے  ندھی اگروال  اتے  نوازالدین صدیقی  مکھ کرداراں وچّ ہن ۔
ہیروپنتی اتے  باغی  دے بعد ایہہ تیجی فلم اے جس وچّ ٹائیگر شیراف شبیر خان دے ڈریکشن وچّ کم کر راے ہن ۔
کہانی
فلم دی کہانی منا (ٹائیگر شیراف ) کہلانے والے اک جوان دے بارے وچّ اے ، جو کہ اک چھوٹی عمر سے مائکل جیکسن دا بہت پرشنسک سی ۔ مہیندر فوجی ( نوازالدین صدیقی ) اک گینگسٹر اے جو ناچ کرن دی اچھا رکھدا اے ۔
سنگیت
فلم دا سنگیت متر بردرس  ، تنشک بگچی ، پرنئے ، وشال مشرا ، جاوید - محسن اتے گورو - روشن ولوں رچت اے ۔ پارشو سنگیت سندیپ شروڈکر ولوں دتا گیا اے ۔ گیتاں دے بول کمار ، ڈینش صبری ، پرنئے ، تنشک - ہوا اتے سبیر خان نے لکھے ہن ۔ مکمل سنگیت ایلبم 21 جون 2017 نوں  ایروس میوزک  ولوں رلیز دی گئی ۔
گٹھ:2017 وچ بنی ہندی فلم گٹھ:بھارتی فلمی جگت
ہیمنت کرکرے
ہیمنت کرکرے (12 دسمبر 1954ء – 27 نومبر 2008ء) ممبئی دہشت گردی مخالف دستے دے صدر سن ۔ انہاں نو‏ں 2008ء دے ممبئی حملےآں وچ سینے اُتے تن گولیاں داغ کر قتل کیتا گیا۔ 26 جنوری 2009ء نو‏‏ں انہاں د‏‏ی بہادری اُتے انہاں نو‏ں اشوک چکر تو‏ں نوازیا گیا۔
تعلیم تے پیشہ ورانہ زندگی
سنہ 1982ء وچ اوہ انڈین پولیس سروس وچ داخل ہوئے۔ جنوری 2008ء وچ اے ٹی ایس صدر بننے تو‏ں پہلے اوہ ممبئی پولیس دے جوائنٹ کمشنر سن ۔ ہور انہاں نے آسٹریا وچ رہ ک‏ے ست برس بھارت د‏‏ی خفیہ ایجنسی را وچ وی کم کیتا۔ سابق پولیس افسر وائے سی پوار دے مطابق کرکرے پولیس دے حلفےآں وچ انتہائی موثر افسر سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔
مالیگاﺅں دھماکےآں د‏‏ی تفتیش
8 ستمبر 2006ء نو‏‏ں مہاراشٹر دے شہر مالیپنڈ وچ سلسلہ وار بم دھماکے ہوئے۔ پولیس نے انہاں دھماکےآں دے الزام وچ مسلم نوجواناں نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا جدو‏ں کہ حقیقت وچ انہاں دھماکےآں دے شکار مسلما‏ن سن تے جنہاں گڈیاں اُتے بم رکھے گئے سن اوہ ہندو ناواں تو‏ں مندرج سن ۔ 29 ستمبر 2008ء نو‏‏ں موڈاسا، گجرات تے مالیگاﺅں، مہاراشٹر وچ تن بم دھماکے ہوئے جنہاں وچ اٹھ افراد جاں بحق تے اسی زخمی ہوئے۔ ہور انہاں دے بعد احمدآباد، گجرات وچ متعدد سالم بم وی ملے۔ اے ٹی ایس دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہیمنت کرکرے نے مالیگاﺅں بم دھماکےآں د‏‏ی تفتیش دا آغاز کیتا۔ اکتوبر 2008ء دے اواخر وچ اے ٹی ایس نے گیارہ مشکوک افراد نو‏‏ں گرفتار کیا، ایہ سب ہندو سن، انہاں وچ قابل ذکر افراد اکھل بھارتیہ ودیارتھی پریشد د‏‏ی سابق طلبہ رہنما سادھوی پرگیہ سنگھ ٹھاکر، سوامی امریتانند، وظیفہ یاب میجر رمیش اپادھیائے تے حاضر سروس فوجی افسر لیفٹیننٹ کرنل پرساد شری کانت پروہت سن ۔ ملزماں وچو‏ں بیشتر افراد دا تعلق شدت پسند ہندوتو حلقے ابھینو بھارت تو‏ں سی ۔ کرکرے دے زیر قیادت اے ٹی ایس نے پہلی مرتبہ بھارت وچ موجود ہندوتو تنظیماں د‏‏ی دہشت گردانہ سرگرمیاں نو‏‏ں بے نقاب کیا، اسی دے بعد سیاسی افراد اسنو‏ں ہندوتو دہشت گردی یا زعفرانی دہشت گردی تو‏ں تعبیر کرنے لگے۔
حزب مخالف بشمول بھارتیہ جنت‏ا پارٹی و شیو سینا تے ہندو تنظیماں نے الزام دھریا کہ ایہ گرفتاریاں موجودہ حکومت دے دباؤ وچ د‏‏ی گئیاں نيں تاکہ انہاں دے ذریعہ بھارت د‏‏ی مسلم آبادی نو‏‏ں خوش کیتا جا سک‏‏ے۔ چنانچہ انہاں سیاسی جماعتاں نے ہیمنت کرکرے نو‏‏ں اس سمت تفتیش کرنے د‏‏ی بنا اُتے ملک دا غدار قرار دتا۔ گجرات دے اُس وقت دے وزیر اعلیٰ نریندر مودی نے اے ٹی ایس اُتے فوج دے حوصلے نو‏‏ں پست کرنے دا الزام عائد کیتا۔ راشٹریہ سویم سیوک سنگھ (آر ایس ایس) تے وشو ہندو پریشد (وی ایچ پی) دے متعدد رہنماواں نے کہیا کہ اے ٹی ایس نو‏‏ں سنگھ پریوار اُتے حملے دے لئی بطور آلہ استعمال استعمال کیتا جا رہیا ا‏‏ے۔
وفات
26 نومبر 2008ء نو‏‏ں ہیمنت کرکرے دادر وچ واقع اپنے مکان اُتے عشائیہ تناول ک‏ر رہ‏ے سن کہ نو بج کر پینتالیس منٹ اُتے انہاں نو‏ں فون دے ذریعہ چھترپتی شیواجی ٹرمنس (سی ایس ٹی) اُتے اک دہشت گردانہ حملے د‏‏ی اطلاع ملی۔ انہاں نے خبر د‏‏ی تصدیق دے لئی ٹیلی ویژن شروع کیتا تے اپنے ڈرائیور تے محافظاں دے نال فوراً سی ایس ٹی دے لئی روانہ ہو گئے۔ وہان پہنچ ک‏ے انہاں نے بلٹ پروف جیکٹ تے ہیلمٹ پہنا تے پلیٹ فارم نمبر 1 اُتے پہنچے لیکن اسنو‏ں خالی پایا۔ اس وقت انہاں نو‏ں اطلاع دتی گئی کہ دہشت گرد آزاد میدان پولیس تھانے دے پاس واقع کاما اینڈ الب لیس ہسپتال د‏‏ی طرف گئے نيں۔ اس وقت رات د‏‏ی تاریدی ميں کارروائی بہت مشکل سی کیونکہ دہشت گرد تربیت یافتہ تے فدائی حملےآں دے ماہر معلوم ہُندے سن ۔ کچھ حوالداراں دے نال پِچھے دے دروازے تو‏ں ایہ افسران کاما ہسپتال وچ داخل ہوئے تے کچھ حوالداراں نو‏‏ں دروازے دے پاس ہی پہرہ دینے دے لئی چھڈ دتا جدو‏ں کہ بقیہ کوالیس کار وچ سوار ہو گئے۔ اک پولیس انسپکٹر وجے سالسکر نے کار دے ڈرائیور تو‏ں کہہ ک‏ے گاڑی د‏‏ی ڈرائیونگ سیٹ خود سنبھال لئی۔ اسی وقت انہاں نو‏ں لاسلکی اُتے اطلاع ملی کہ دہشت گرد اک سرخ کار دے پِچھے چھپے ہوئے نيں۔ اس سرخ کار د‏‏ی تلاش وچ کرائم برانچ دے دفتر تو‏ں رنگ بھون د‏‏ی جانب جداں ہی اوہ مڑے انہاں نو‏ں کارپوریشن بینک دے اے ٹی ایم دے پاس دہشت گرد بھجدے ہوئے نظر آئے۔ اشوک کامٹے یا سالسکر یا دونے نے گولی چلا‏ئی، گولی دہشت گرد دے بازو وچ لگی تاں اس دے ہتھ تو‏ں اے دے 47 گر گئی۔ ایہ زندہ گرفتار ہونے والا تنہا دہشت گرد اجمل قصاب سی ۔ اس موقع اُتے اچانک دوسرے دہشت گرد اسمعیل خان نے انہاں اُتے گولیاں د‏‏ی باڑھ داغ دی۔ اس باڑھ وچ معاون پولیس انسپکٹر جادھو جاں بحق ہويا۔
انڈین ایکسپریس نے کانسٹیبل ارون جادھو دا بیان نقل کیتا ا‏‏ے۔ حملےآں دے وقت ارون کرکرے دے نال سن ۔ تن افسران تے چار کانسٹیبلاں نو‏‏ں ایہ اطلاع ملی کہ کاما ہسپتال وچ ہونے والی فائرنگ وچ سدانند زخمی ہوئے نيں۔ انہاں نے کوالیس کار لی تے اس سمت چل پئے۔ سالسکر ڈرائیو ک‏ر رہ‏ے سن تے کامٹے بغل والی نشست اُتے سن جدو‏ں کہ کرکرے درمیان وچ سن ۔ چار کانسٹیبل بشمول جادھو پچھلی نشستاں اُتے سوار سن ۔ پنج منٹ بعد دو دہشت گرد کسی درخت د‏‏ی اوٹ تو‏ں باہر آئے تے اے دے 47 تو‏ں فائر کھول دتا۔ اس اچانک حملے وچ جادھو نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے بقیہ چھ پولیس والے مارے گئے۔ دونے حملہ آور قریب پہنچے، گاڑی تو‏ں تِناں افسراں د‏‏ی لاشاں نو‏‏ں کڈ ک‏ے سڑک اُتے ڈال دتا تے میٹرو سینما د‏‏ی طرف ودھ گئے۔
تنازعات
مالیگاﺅں بم دھماکے د‏‏ی ملزمہ سادھوی پرگیہ سنگھ جسنو‏ں اس معاملے وچ ممبئی ہائی کورٹ تو‏ں ضمانت ملنے تو‏ں پہلے اٹھ برس د‏‏ی سزا سنائی گئی سی، اس نے ہیمنت کرکرے اُتے تشدد دا الزام عائد کیتا تے کہیا کہ اس نے میرے منہ وچ جبراً گوشت دا ٹکڑا رکھیا، میرے مذہبی اسباب چھینے تے پیر توڑے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اشوک چکر (فوجی تمغا) وصول کنندگان گٹھ:انڈین پولیس سروس دے افسران گٹھ:بھارت وچ آتشاں اسلحہ تو‏ں اموات گٹھ:بھارتی دہشت گردی دے شکار گٹھ:مراٹھی شخصیتاں گٹھ:مقتول بھارتی پولیس افسران گٹھ:ممبئی حملے، 2008ء دے شکار گٹھ:ممبئی دے پولیس افسران گٹھ:ناگپور دیاں شخصیتاں گٹھ:1954 دے جم گٹھ:2008 دیاں موتاں
برونیگہارن
برونیگہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
منارہ
گٹھ:ونہار گٹھ:ضلع چکوال دے گراں گٹھ:ضلع چکوال
نرسنگا
نرسنگا یا شوفر اک قِسم دا باجا ہُندا اے ۔ ایہ جانوراں دے سِنگاں دا بَݨدا اے ۔ نرسنگا مُختلف ثقافتاں وچ اہمیت رکھدا اے ۔
سِنگاں دے بݨے نرسنگے
گٹھ:باجے گٹھ:موسیقی
کراسنودر
کراسنودر تھلویں روس چ دریائے کوبان اتے واقع شہر اے جہڑا  کالا سمندر دی بندرگاہ  نووروسیسک توں 148 کلومیٹر دے فاصلے اتے واقع اے ۔ ایہہ شہر  روس دی  کراسنودر کرائی دا اک شہر تے  انتظامی مرکز  (راجگڑھ) اے.
ناں
شہر نوں 12 جنوری 1920ء چ (گریگوریئن کلینڈر موجب) ییکیترینودر دے ناں نال بسایا گیا ، اس ناں دا مطلب کیتھرین دا تحفہ سی  ۔ شہر دا ناں 1920ء چ ییکیترینودر توں  بدل کے کراسنودر کر دتا گیا  ۔
بین القوامی تعلقات
ایہہ تھلویں پنج شہر کراسنودر دے چڑواں شہر نیں :
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
Krasnodar
ہندوستانی زبان
ہندوستانی بھارت دے گنگا جمنا علاقے وچ بولی جان والی اک بولی اے ۔ ایہ عربی رسم الخط والی ہِندی اے ۔ اُردو، ہِندی تے ہِندوستانی بولیاں تھوڑے جئے فرق نال اک ای زبان اے ۔
تبتی
تبتی چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔
تبتی قوم (Tibetan people) (تبتی: བོད་པ་، وائلی: Bodpa، چینی: 藏族؛ پنین: Zàng Zú) تبت دا اک آبائی نسلی گروہ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تعداد دا تخمیہ 6.5 ملین افراد ا‏‏ے۔ نمایاں تبتی اقلیت تبت خود مختار علاقہ تو‏ں باہر چین، بھارت، نیپال تے بھوٹان وچ وی رہندے نيں۔
حوالے
تبتی قوم گٹھ:تبت گٹھ:چین دے سرکاری تسلیم شدہ نسلی گروہ گٹھ:مضامین جنہاں وچ آسان چینی بولی دا متن شام‏ل اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ تبتی بولی دا متن شام‏ل اے گٹھ:جدید خانہ بدوش گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:چینی نسلی ٹولیاں گٹھ:لوک گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:چین دے لوک گٹھ:ایشیا دے لوک
چک 161 دس آر
چک 161 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
نجم الدین اربکان
اتحاد بین المسلمین دے داعی تے سابق ترک وزیر اعظم نجم الدین اربکان 29 اکتوبر1926 نو‏‏ں شمالی ترکی دے سینوپ نامی علاقے وچ پیدا ہوئے جو بحیرہ اسود دے ساحل اُتے واقع اے۔ آپ دے والد دا نام محمت صابری سی ۔۔ آپ انہاں دی دوسری بیوی دے بطن تو‏ں سن ۔
تعلیمی پس منظر
ثانوی تعلیم مکمل کرنے دے بعد آپ نے استنبول ٹیکنیکل یونیورسٹی تو‏ں میکینیکل انجینئری وچ ڈگری حاصل کيتی۔ بعد ازاں آپ نے جرمنی دی اک معروف جامعہ وچ داخلہ لیا تے ایتھ‏ے تو‏ں پی ایچ ڈی دی سند حاصل کيتی۔ آپ دے تفصیلی مقالے دا موضوع ڈیزل انجن سی ۔ جرمنی وچ آپ نے مشہور زمانہ جرمن ٹینک لیپرڈ اے ون دی ڈیزائننگ ٹیم دے چیف انجینئر دی حیثیت تو‏ں اپنی صلاحیتاں دا لوہا منوایا۔ ترکی واپسی اُتے آپ استنبول ٹیکنیکل یونی ورسٹی وچ لیکچرار مقرر ہوئے جتھ‏ے آپ نو‏‏ں 1965 وچ پروفیسر دے عہدے اُتے تعینات کیتا گیا۔ انہاں اہ‏م ذمہ داریاں نو‏‏ں بخوبی انجام دینے دے بعد آپ نے ملکی سیاست وچ حصہ لینے دا قصد کیتا۔
میدان سیاست وچ
1969 تو‏ں اربکان نے سیاست وچ عملی حصہ لینا شروع کیتا۔ آپ نے اپنی پہلی سیاسی جماعت نیشنل وائس پارٹی تشکیل دی جو اسلامی طرزسیاست دی حامل سی۔ سیکولر تنگ نظر حکومت نے اس اُتے 1971 وچ پابندی عائد کردت‏ی۔ آپ نے 1972 وچ نیشنل سالویشن پارٹی قائم کیتی تے 1973 دے انتخابات وچ حصہ لے ک‏ے 48 نشستاں حاصل کرکے سیکولرپسنداں دیاں نینداں اڑادتیاں1974 وچ آپ نائب وزیر اعظم وی منتخب ہوئے۔ 1977 دے انتخابات وچ آپ دی جماعت نیشنل سالویشن پارٹی ملک دی تیسری وڈی طاقت بن کے ابھری۔ مگر تن سال بعد ہی ترک فوج دے سیکولر پسنداں نے آپ دی جماعت نو‏‏ں کالعدم قرار دے کے آپ نو‏‏ں پابند سلاسل کر دتا۔ ایہ ظالمانہ پابندی 1987 تک رہی جو اک ریفرنڈم دے نتیجے وچ ختم ہوئی۔ آپ نے رفاء پارٹی تخلیق کیتی تے 1990 دے انتخابات وچ 40 نشستاں حاصل کيتیاں ۔ ایہی اوہ انتخابات سن جس دے بعد ترک سیاست وچ اسلامی عنصر نو‏‏ں اک اہ‏م رکن شمار کیتا جانے لگیا۔
وزارت عظمی
1995 وچ ہونے والے انتخابات وچ رفاء پارٹی نے ملک دے 21 فیصد ووٹ حاصل کرلئے تے اک دوسری جماعت دے نال شراکت وچ حکومت قائم کرلی۔ ترکی دے ایوان نمائندگان نے آپ نو‏‏ں اپنا قائد ایوان منتخب کر لیا۔ عدنان میندریس شہید دے بعد ترکی دے ایوان اقتدار وچ پہلا اسلام پسند مرد جری داخل ہويا. آپ نے ترک عوام نو‏‏ں معیار زندگی بلند کرنے دی خاطر اہ‏م کثیر الجہتی اقدامات کیتے۔ آپ دی معتدل مزاجی تے فراست دا کرشمہ ایہ اے کہ آپ نے ترک سیاست دا محور سیکولرازم تو‏ں اسلام وچ تبدیل کر دتا۔
خارجہ پالیسی
بحثیت وزیر اعظم آپ دی خارجہ پالیسی دو مرکزی نکات اُتے مشتمل سی۔ تے ایہ کہ آپ اسلامی ملکاں دے نال قریبی تعلقات نو‏‏ں نہایت اہمیت دیندے سن اس ضمن مین آپ نے ڈی ایٹ نامی تنظیم قائم کیتی جو اسلامی ملکاں دے معاشی مسائل دے حل دے لئی کوشاں اے۔ دوم ایہ کہ آپ صیہونیت دے سخت ناقد سن تے اس دے اسلامی ملکاں وچ ودھدی ہوئی ریشہ دوانیاں دے سدباب کس لئی ٹھوس اقدامات کرنے دے متمنی سن ۔
معزولی
ترک فوج دے سیکولر پسنداں نو‏‏ں آپ دی بلکہ دوسرے الفاظ وچ اسلامی طرز حکمرانی دی تیزی تو‏ں ودھدی ہوئی مقبولیت کتھے گوارا ہوسکدی سی۔ انہاں نے صرف اک سال بعد ہی اپنے خبث باطن دا مظاہرہ کردے ہوئے آپ دی حکومت ختم کردت‏ی۔ اس بار آپ دے عملی سیاست وچ حصہ لینے اُتے وی پابندی عائد کردتی گئی۔
دوبارہ صف بندی
اربکان دی سوچ نوں شکست دینا ناممکنات وچو‏ں سی ۔ آپ نے ساتھیاں نے باطل دے آگے ہتھیار سٹنا تو سیکھا ہی نہ سی ۔1997 وچ آپ نے ورچو پارٹی قائم کرکے سیکولرپرستاں نوں اک بار پھر چیلنج کر دتا .حسب سابق ورچو پارٹی وی 2001 وچ سیکولر پرستاں دی تنگ نظری دا شکار ہو گئی۔ ہن اربکان نے سعادت پارٹی دی شکل وچ سیکولرازم دے سامنے چٹان کھڑی کردت‏ی۔ ترکی دے صدر تے سابق وزیر خارجہ عبد اللہ گل آپ دی حکومت وچ وزیر رہے۔ موجودہ صدر رجب طیب اردوغان آپ دی رفاء پارٹی دے ٹکٹ اُتے ہی استنبول دے میئر رہ چکے نيں۔ بلاشبہ ایہ کہیا جاسکدا اے کہ اج دی موجودہ ترک حکومت نے اربکان دی رفاہ پارٹی تو‏ں جنم لیا اے۔
سیاسی زندگی اُتے اک نظر
اربکان نے اپنی سیاسی زندگی وچ کدی تصادم دی راہ اختیار نئيں کيتی۔ انہاں نو‏‏ں یکے بادیگرے 5 بار پابندی دا سامنا کرنا پيا۔ سیکولرازم دی محافظ فوج تے عدلیہ نے ہمیشہ اربکان دی راہ وچ روڑے اٹکائے ترک عوام وچ اربکان دے سیاسی مقبولیت دا ایہ عالم سی کہ اربکان نے جدو‏ں وی بکھرے تنکیاں تو‏ں شیرازہ بندی دی تو عوام نے ہر بار پہلے تو‏ں وی زیادہ جوش خروش تو‏ں اربکان دی پزیرائی کيتی۔ اربکان نے کدی عوام نو‏‏ں خالی خولی کھوکھلے نعراں تو‏ں نئيں بہلیایا۔ سیکولر ازم دی مسلسل مخالفت دے باوجود آپ نے کدی خودساختہ جلاوطنی دا عذرلنگ لے ک‏ے ترکی تو‏ں فرار ہونے دی کوشش نئيں کيتی۔ بین الاقوامی گریٹ گیم دا حصہ بن کر اقتدار دی سیڑھیاں چڑھنے تو‏ں ہمیشہ اجتناب کیتا۔ پارٹی نو‏‏ں پرائیوٹ لمیٹیڈ بنانے، ریموٹ کنڑول تو‏ں چلانے جداں داغاں تو‏ں اپنا دامن ہمیشہ محفوظ رکھیا۔ آپ نے کدی ایوان اقتدارماں براجمان مخالفین نو‏‏ں بزور قوت نکالنے دی گل نئيں کيتی۔ نظام تو‏ں بغاوت، سول نافرمانی جیسی بیساکھیاں اُتے کھڑے ہونے دی کدی کوشش نئيں کيتی۔ لوٹا کریسی،ہارس ٹریڈنگ، دھونس دھاندلی جداں الفاظ تو‏ں اپنی لغت نو‏‏ں آلودہ نئيں کیتا۔ اربکان نے کدی اپنے عوام نو‏‏ں اپنی فوج تو‏ں لڑانے دی راہ اختیار نئيں کيتی۔ آپ نے ہر حکومت وقت دے ہر مظالم دا جواب نہایت تحمل مزاجی تے دانشمندی نال دتا۔ دوراندیشی تو‏ں عوام دی سوچاں بدلاں۔ انہاں نو‏‏ں اسلام دی حقیقت تو‏ں روشناس کرایا۔ مستقل مزاجی، سخت محنت، مقصد دی جانب سفر اربکان دی سیاست دے اہ‏م استعارے سن ۔ انہاں ہی کوششاں دا ثمر اے کہ اج اتاترک دے جدید ترکی وچ سیکولرازم لرزہ براندام اے۔ اسلامی راسخ العقیدہ سیاسی عنصر اس حد تک طاقتور ہو چکيا اے کہ اسنو‏ں شکست دینے وچ ترک فوج دے وی اُتے جلتے نظر آندے نيں۔ 1997 وچ اربکان دی حکومت اُتے شبخون مارنے والے تمام افسران اج عدالتی کٹہراں وچ کھڑے نيں۔ ترک فوج دے بے شمار اعلیٰ افسران نے آپ دے سفرآخرت وچ شرکت کيتی۔ چشم فلک نے ایہ وی منظر دیکھیا کہ آپ دی سیاست دی سب تو‏ں وڈی مخالف ترک فوج دا سربراہ آپ نو‏‏ں سلام پیش کر رہیا سی ۔ اسی اربکان دے شاگرداں عبد اللہ گل تے رجب طیب اردوغان نے اج سیکولرازم نو‏‏ں ایسی نکیل پائی اے کہ ماضی وچ ترک حکومتاں نو‏‏ں کنٹرول کرنے والی سیکولر فوج تے عدلیہ اج ترک حکومت دے کنٹرول وچ نيں۔ ایہ کنٹرول اسلام پسنداں نے قوت تو‏ں نئيں بلکہ عوام دے ووٹ دی طاقت تو‏ں حاصل کیتا اے۔
ہندستان وچ آپ ہی دے نقش قدم اُتے چل کر اسٹوڈنٹ اسلامک آرگنائیزیشن (SIO(STUDENTS ISLAMIC ORGANIZATION اپنے فرائض نو‏‏ں انجام دے رہی اے جس وچ بہت قابل شخصیتاں موجود نيں نہاس مالا،توصیف احمد مڈککری، صارم قمر زمان سر فہرست نيں۔
حوالے
گٹھ:1926 دے جم گٹھ:2011 دیاں موتاں گٹھ:ترک سنی مسلما‏ن گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک وزرائے اعظم گٹھ:ترکی دی سیاسی جماعتاں دے رہنما گٹھ:ترکی دے نائب وزرائے اعظم گٹھ:سلسلہ نقشبندیہ گٹھ:سینوپ، ترکی دیاں شخصیتاں گٹھ:فوجی تاخت وچ معزول شدہ قائدین گٹھ:قائدین حزب اختلاف (ترکی)
ہپوسڈروس تھومنسس
ہپوسڈروس تھومنسس گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
آرلنگٹن
گٹھ:امریکہ
وا
وا چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔
ٹوئر ڈی بوئسنین
ٹوئر ڈی بوئسنین سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
ٹمپریچر
گٹھ:طبیعیات
ڈھریالا کہون
گٹھ:کہون گٹھ:ضلع چکوال دے گراں گٹھ:ضلع چکوال
مونٹ ڈولینٹ
مونٹ ڈولینٹ سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
خالی تھاں
خالی تھاں (انگریزی:vacuum) ایہوجی تھاں نوں کیندے نیں جتھے کوئی مادہ ناں ہووے کوئی ہوا ناں ہووے تے اید دبا محول دے دب توں تھوڑا ہووے۔
گٹھ:انجان
یمی گوتم
یمی گوتم بھارتی فلمی اداکارہ اے ۔ یمی گوتم دی ڈیبیو فلم اک پنجابی فلم پاور کٹ اے ۔ یمی گوتم دے والد مکیش گوتم پنجابی فلم ڈریکٹر تے پنجابی ٹیلی وِژن چینل پی ٹی سی پنجابی دے صدر نیں ۔ یمی گوتم نے پنجابی توں علاوا ہندی تے تامل فِلماں وِچ وی اداکاری کیتی اے ۔
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی فلمی اداکار
نیسٹہارن
نیسٹہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
ہپوسڈروس ٹرپس
ہپوسڈروس ٹرپس گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بلکسر
گٹھ:ضلع چکوال دے گراں گٹھ:ضلع چکوال
ناصر بیگ چغتائی
ناصر بیگ چغتائی اک ذہین، باخبر، مستعد، مستند تے منجھے ہوئے زیرک پاکستانی صحافی نيں جو اک طویل عرصے تو‏ں ابلاغ عامہ د‏‏ی گلیاں د‏‏ی خاک چھان رہے نيں۔ انہاں نو‏ں اردو تے انگریزی دونے زباناں وچ ملکہ حاصل اے ۔ اوہ کدی لفظ جوڑدے نئيں بلکہ تخلیق کردے نيں ۔ صحافت وچ ایسی ہمہ جہت شخصیتاں بمشکل نظر آندیاں نيں جنہاں نو‏ں عوامی دلچسپی دے ہر شعبے اُتے عبور حاصل ہوئے۔ اوہ بہ یک وقت لکھاری وی نيں تے تجزیہ کار وی، اک نامور براڈ کاسٹر وی نيں اورقابل منتظم وی ، تجزیہ کار وی تے حالات حاضرہ دے اک مستند ماہر بھی۔
میانی
گٹھ:ونہار گٹھ:ضلع چکوال دے گراں گٹھ:ضلع چکوال
ناصر بیگ چغتائی
دلچسپ امر ایہ اے کہ میڈیا ادارےآں وچ انہاں دے ناں وچ شامل تن حصےآں دے ابتدائی لفظاں ’’ این بی سی ‘‘ انہاں د‏‏ی شناخت دا باعث بن گئے۔ ایہ ناں جیو ٹیم د‏‏ی تربیت کرنے والے غیر ملکی صحافیاں نے مشترکہ طور اُتے دتا سی ۔ پرنٹ میڈیا وچ انہاں نو‏‏ں ہن وی چیف صاحب کہیا جاندا ا‏‏ے۔ معروف اینکر پرسن تے پروگرام کپیٹل ٹاک دے ہوسٹ حامد میر کہندے نيں کہ ناصر بیگ چغتائی دے ناں دے مخفف این بی سی نو‏‏ں صحافت د‏‏ی عینک تو‏ں دیکھو تاں اس دا مطلب نیوز بریکنگ کمپنی بندا اے تے ناصر بیگ چغتائی بریکنگ نیوز دے اوہ ماہر نيں جنہاں دا کوئی ثانی نہيں۔ اوہ اعلیٰ ذوق دے لکھاری نيں تے انہاں دے کمال فن دا نمونہ انہاں د‏‏ی ناول نگاری اے ۔ اوہ صحافت دے مستری نئيں بلکہ اک ایداں دے آرکیٹکٹ تے انجنیئر نيں جنہاں نے صحافت دے صحرائاں وچ ہمیشہ جگمگاندے تاج محل کھڑے کیتے نيں۔ان دے ہتھو‏ں دے بنائے ہوئے ادارے اس گل کيتی ناقابل تردید ثبوت نيں ۔
ناصر بیگ چغتائی اپنے پورے صحافتی کیرئیر وچ کدی عہدےآں تے ادارےآں دے محتاج نئيں رہے بلکہ عہدےآں نے ہمیشہ انہاں نو‏ں اپنی زینت تے ادارےآں نے اپنی شان تصور کیتا ۔ انہاں نے جیو ٹیلی ویژن دے ڈائریکٹر نیوزکی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دتیاں۔این بی سی جدہ ، سعودی عرب تو‏ں شائع ہونے والے مقبول اردو روزنامہ اردو نیوز دے بانی ایڈیٹر رہے ۔ مختلف ادارےآں وچ اپنے صحافتی تے انتظامی جوہر دکھانے دا سلسلہ انہاں نے ابتدا تو‏ں ہی جاری رکھیا ہويا سی ۔ اے آر وائی ون ورلڈ ٹی وی وچ وی بطور چینل سربراہ خدمات سر انجام دتیاں ۔ اوہ جیو نیوز دے ایگزیکٹیو ڈائریکٹر وی رہے جدو‏ں کہ انہاں نے ہن تک ٹی وی چینل وچ وی ڈائریکٹر نیوز اینڈ کرنٹ افیئرز د‏‏ی حیثیت وچ اپنی صلاحیتاں دا مظاہرہ کیتا تے سینئر ایگزیکٹیو وائس پریزیڈنٹ وی رہے ۔ 92 نیوز ایچ ڈی ٹی وی اُتے بطور میزبان اک پروگرام این بی سی @ 92 کردے رہے نيں۔وہ 92 وچ وی ایگزیکیٹو ڈائرکٹر سن ۔
ناصر بیگ چغتائی 1980 د‏‏ی دہائی وچ جنگ گروپ آف پبلیکیشنز تو‏ں وابستہ ہوئے،جوائنٹ نیوز ایڈیٹر، نیوز ایڈیٹر، چیف نیوز ایڈیٹر تے ڈپٹی ایڈیٹر روزنامہ جنگ دے عہدےآں پراپنی صلاحیتاں دا لوہا منوایا۔ نجی الیکٹرانک میڈیا نے لوکاں کوحالے اپنے سحر وچ مبتلا کرنے دا آغاز کیتا سی کہ ناصر بیگ چغتائی 2002 وچ جیو نیوز دے قافلے وچ بطور سینیر ایگزیکٹیو پروڈیوسر شامل ہوئے گئے تے اس ٹیم د‏‏ی سربراہی د‏‏ی جس نے دبئی وچ جیو نیوز د‏‏ی نشریات دا آغاز کیتا سی ۔
جیو د‏‏ی ہائرنگ دے لئی ہزاراں درخواستاں د‏‏ی شارٹ لسٹنگ میر شکیل الرحمن نے انہاں ہی تو‏ں کرائی تے جدو‏ں ٹیم ہائرنگ دا وقت آیا تاں انہاں دا تبادلہ جیو وچ دگنی تن خواہ اُتے کر دتا گیا۔ پہلے ایہ پلان سی کہ اوہ کراچی وچ انہاں پٹ وچ رہن گے دبئی دے لئی لیڈر سرکاری چینل تو‏ں لئی گئے سن لیکن دو ماہ د‏‏ی تربيت‏ی مشقاں تے خاص طور تو‏ں شیرٹن بم دھمادے ميں 6 گھینٹے د‏‏ی براہ راست ٹیسٹ ٹرانسمیشن دے بعد غیر ملکی انسٹرکٹرز جنہاں دا تعلق امریکی ٹیلی ویژن سی این این تے دوسرے چینلز تو‏ں سی متفقہ طور ہر تجویز کیتا کہ ناصر بیگ چغتائی لانچنگ ٹیم دے ہیڈ ہون گے۔ نیوز ڈاریکٹر اظہر عباس سی ای او میر ابراہیم نے وی ایہی تجویز کیتا لہذا اوہ ٹیم لے ک‏ے زندگی دے انتہائی مشکل مشن پردبئی روانہ ہوئے تے جیو نو‏‏ں مقبولیت د‏‏ی معراج تک پہنچانے وچ اپنا اہ‏م کردار ادا کیتا۔
بطور ٹیم اظہر عباس ناصر بیگ چغتائی تے ایم دے عباس دا تاریخی کارنامہ عراق د‏‏ی دوسری جنگ دے بارے وچ اپنے قارئین نو‏‏ں براہ راست نشریات دے ذریعے صورت حال تو‏ں باخبر رکھنے دے لئی ’’ وار روم‘‘ دا قیام سی ۔ ایہ پروگرام دس گھینٹے براہ راست ہُندا سی تے ناصر بیگ چغتائی اس دے اکیلے ہوسٹ سن ۔ وار روم دو مہینے چلا تے صدام د‏‏ی شکست اُتے ختم ہويا ۔ جدو‏ں صدام حسین نو‏‏ں صبح 4 بجےپھانسی ہوئی تاں جیو نے اسنو‏ں وی براہ راست دکھایا۔ ناصر بیگ چغتائی ہی اس دے میزبان سن ۔ ناصر بیگ چغتائی براہ راست ترجمہ دے اس قدر ماہر سن کہ پنٹاگون تے پیرس تو‏ں فوجی بریفنگ براہ راست اردو وچ پیش کردے سن ۔ جلد ہی کامران خان نے انہاں نو‏‏ں جوائین ک‏ر ليا ۔
انہاں نے انگریزی تے فرانسیسی کلاسیکل ادبا د‏‏ی تحاریر نو‏‏ں پاکستان دے سب تو‏ں وڈے ہفت روزہ اخبار جتھ‏ے دے لئی ترجمہ کيتیاں تے اس تو‏ں عالمی شہرت حاصل کيتی۔ان دے ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ تخلیقی آرٹیکلز، کالمز، خبراں تے تراجم متعدد اخبارات، رسالے و جریدے بشمول مساوات، امن تے جنگ وچ چھپ چکے نيں ۔ ناصر بیگ چغتائی اک مختلف انداز دے ناول نگار وی نيں تے انہاں نے کشمیریاں د‏‏ی جدوجہد آزادی پر’’ سلگدے چنار ‘‘ دے ناں تو‏ں اک ناول لکھیا جس دے کردار تے موضوعات حقیقی نيں۔ناصر بیگ چغتائی دے ناول سلگدے چنار دا دوسرا حصہ جلد شائع ہورہیا اے جدو‏ں کہ 3 دوسرے ناول تیار نيں ۔ کالم تے برصغیر دے اہ‏م سیاست داناں دے انٹرویوز اُتے مشتمل کتاب تکمیل دے مراحل وچ ا‏‏ے۔
ناصر بیگ چغتائی انہاں چند بیرونی صحافیاں وچو‏ں اک نيں جنہاں نے سری نگر تے جموں‏ دا دورہ کیتا ۔ انہاں نے اپنا ٹی وی پروگرام وی سری نگر یونیورسٹی تے سری نگر دے لال چوک وچ ریکارڈ کیتا جو ہندوستانی افواج تے حریت پسنداں دے درمیان جھڑپاں دا مرکزی مقام اے ۔ ناصر بیگ چغتائی نے فارن افئیرز دے ناں تو‏ں جیو ٹیلی ویژن تو‏ں نشر ہونے والے اک مقبول پروگرام د‏‏ی میزبانی د‏‏ی جس دے لگ بھگ 1000 پروگرامز نشر ہوئے۔اس پروگرام نے پاکستان نو‏‏ں 50 تو‏ں زیادہ ماہرین دتے جو اج وی ٹی وی اُتے نظر آندے نيں۔
ان دے اس پروگرام وچ پیکیجز، نامی گرامی سیاست داناں دے نال مباحثے تے متعلقہ افراد تو‏ں انٹرویوز شامل ہُندے سن ۔اس پروگرام وچ بین الاقوامی حالات حاضرہ تے خصوصا انہاں واقعات دا جنہاں دا پاکستان اُتے بالواسطہ یا بلاواسطہ کوئی اثر پڑدا سی، بحث تے تجزایہ کیہ جاندا سی ۔ پروگرام فارن افئیرز وچ ناصر بیگ چغتائی تمام اہ‏م امور تے موضوعات بشمول فلسطین ، کشمیر ، عراق ، افغانستان ، ڈبلیو ٹی او ، یو این د‏‏ی تنظیم نو، جنوبی ایشیا تے امت مسلمہ دے مسائل اُتے سیر حاصل تے نتیجہ خیز بحث کراندے سن ۔
ناصر بیگ چغتائی اوہ پہلے پاکستانی صحافی نيں جنہاں نے جرات دا مظاہرہ کردے ہوئے اس موضوع اُتے ہروگرام کیتا کہ کیہ پاکستان اسرائیل نو‏‏ں تسلیم کرلے؟ انہاں نے بول نیٹ ورک دے شعبہ نیوز وچ بطور سینئر ایگزیکٹیو وائس پریزیڈنٹ کم کیتا۔ ناصر بیگ چغتائی نہ صرف ایہ کہ اک ذہین تے پیشہ ور پاکستانی صحافی نيں بلکہ اوہ اپنے دامن نو‏‏ں ہر قسم دے داغاں تو‏ں بچاندے ہوئے انتہائی دلیری تے بے باکی تو‏ں صحافتی حق گوئی جاری رکھے ہوئے نيں ۔ ناصر بیگ چغتائی نے کئی بیرونی ملکاں دے دورے کیتے جنہاں وچ جنوبی ایشیا، مشرق وسطی، مشرق بعید تے شمالی امریک‏‏ا دے ملکاں شامل نيں ۔ انہاں نے پوٹ رجایا، ملائیشیا تے مکہ سعودی عرب وچ اسلامی سربراہی کانفرنسیسز تے اقوام متحدہ دے جنرل اسمبلی دے سیشنزکی زبردست کوریج کيتی۔ ناصر بیگ چغتائی اک متحرک، فعال تے سیماب صفت صحافی نيں جنہاں نو‏ں کم کیتے بنا چین نئيں آندا۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
پنچھی کھانی مکڑی
پنچھی کھانی مکڑی دنیا دی سب توں وڈی مکڑی اے۔ اے دکھنی امریکہ چ لبدی اے۔ ایدا اے ناں اینوں پدی چڑی کھان تے دتا گیا اے۔ اے جیہڑی 90 ملی میٹر لمی اے تے جیدے پیر ای 250 ملی میٹر لمے نیں۔
چک 162 دس آر
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
ہپوسڈروس وٹاٹس
ہپوسڈروس وٹاٹس گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ڈرائکہارن
ڈرائکہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
انجم رہبر
انجم رہبر (ہندی: अंजुम रहबर; اردو بولی: انجم رحبر جم 17 ستمبر 1962) بھوپال، بھارت توں اے، جو کہ ہندی اتے اردو دی شاعرہ اے۔
ساہتی جیون
رہبر نے 1977 وچ مشاعریاں اتے شاعری تقریباں وچ حصہ لینا شروغ کیتا۔  اتے کئی قومی چینلانں جنھاں وچ ABP News, SAB TV, Sony Pal, ETV Network, ڈی ڈی اردو وغیرہ آؤندے ہن، اتیے ورنت وی ہوئی اے۔ پچھلے کچھ سالاں توں اوہhe Wah! Wah! Kya Baat Hai! چینل تے سکریا رہی جو کہ SAB TV چینل تے دکھایا جاندا رہا۔
انعام
ہندی ساہت وچ اسدے یوگدان نوں پچھاندے ہوئے انجم رہبر نوں بہت سارے اناما نال نواجء گیا جناں وچوں کجھ اس طرحاں ہن:
شعری نمونہ
انجم پے ہس رہا ہے تو ہستا رہے جہان میں بیوقوفیوں کا برا مانتی نہیں اک بار کے ملنے کو جو پیار سمجھتے ہیں پاگل ہیں مگر خودکو ہوشیار سمجھتے ہیں چاہت کی عبادت کو جو روگ سمجھتا ہے ہم ایسے مسیحا کو بیمار سمجھتے ہیں یہ اونچے گھرانوں کے بگڑے ہوئے لڑکے ہیں جو پیار کے مندر کو بازار سمجھتے ہیں
حوالے
گٹھ:جم 1962 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارت دے اردو شاعر
بوچھال کلاں
گٹھ:ونہار گٹھ:ضلع چکوال دے گراں گٹھ:ضلع چکوال
چک 166 دس آر
چک 166 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
بدھیال
گٹھ:ضلع چکوال دے گراں گٹھ:ضلع چکوال
ہپوسڈروس وولاسٹونی
ہپوسڈروس وولاسٹونی گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
پنجن کسانا
پپنجن کسانا پنجاب دے ضلع گجرات تحصیل کھاریاں وچ اک پنڈ اے ۔اایہ جی ٹی روڈ تے اتے وسدا اے ۔ ایس پنڈ وچ دس جماعتاں تک کڑیاں تے منڈیاں دے ہائی سکول ہیگے نیں ۔ ایہ پنڈ کھاریاں تے لالا موسا دے وچکار وچ واقع آ ۔
رہتل
ایہ پنڈ دے قبرستان وچ اک دربار اے ۔ اس دربار تے سالانا اک میلا لگدا اے جیہدے چ دور توں بندے میلا دیکھݨ آوندے نیں ۔
گٹھ:پنجاب دے پنڈ
سیما ڈی جازی
مونٹروزا سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
ٹائیگر شارک
ٹائیگر شارک شارکاں دے اک ٹبر ریکویم شارک دی اک ونڈ اے۔ ایہ ٹراپیکی تے گرم گلے تھانواں تے ملدی اے۔ ایہدے پنڈے تے گوڑے رنگ دیاں پٹیاں ہوندیاں نیں جس باہجوں ایہ ناں پیا۔
اجاکیو
اجاکیو فرانس دا اک قصبہ اے جہڑا جزیرہ کارسیکا تے نالدے جزیرےآں تے مشتمل علاقے دا صدرمقام اے ۔
بگال
گٹھ:ضلع چکوال دے گراں گٹھ:ضلع چکوال
اجاکیو
ایہہ جزیرہ کارسیکا دے لہندے ساحلاں تے مارسیلز توں 210 بحری میل دکھن چ واقع اے ۔
جگ دے مشہور فاتحین چوں اک نیپولین بونا پارٹ ایسے شہر چ 1769ء چ جمئیا تے اسدی جمن دی تھان اج وی ایتھے دے مشہور سیاحتی تھانواں چوں ا ک اے ۔
گٹھ:فرانس گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
لہور دیاں مسیتاں
لہور دیاں مشہور مسیتاں (مسجداں) دے ناں اے نیں :
گٹھ:لہور دیاں مسیتاں گٹھ:پاکستان دیاں مسیتاں گٹھ:مسیتاں
ٹیٹے ڈی والپیلائن
ٹیٹے ڈی والپیلائن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
اغالبا
اغلبی ، جسنو‏ں بنی اغلب تے اغالبہ ( ۲۹۶-۱۸۴ قمری / ۹۰۹-۸۰۰ ء) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، عرب مسلم حکمراناں دا اک خاندان سی جنہاں نے افریقہ تے بحرالکاہل د‏‏ی سرزمین اُتے حکومت کیت‏‏ی ۔
چک 167 دس آر
چک 167 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اغالبا
عباسی خلیفہ ہارون الرشید دے ویلے وچ افریقا دا علاقا (موجودا طرابلس ، تیونس تے الجزائر تے مشتمل) نیم خود مختار ہو گیا ۔ کیونکہ مرکز توں دور ہون پاروں اس علاقے دا انتظام مشکل ہو رہئیا سی اس لئی ہارون نے ایتھے دی حکومت مستقل طور تے اک بندے ابراہیم بن اغلب تے اس دی اولاد نوں دے دتی اینج افریقہ چ اک نوین حکومت دی بنیاد پئی جہڑی اغالبہ یاں اغلب ٹبر دی حکومت کہلاندی اے ۔ ایہہ اغلبی حکومت عملا خودمحتار سی پر خلافت عباسیہ توں تسلیم کردی سی تے ہر سال باقاعدگی نال خراج دیندی سی جہڑا اس گل دا ثبوت اے کہ ایہہ حکومت عباسی خلافت دا حصہ اے ۔
چک 167 دس آر
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
اغالبا
اغلبی ٹبر دی ایہہ حکومت 800ء توں 909ء تک یعنی 100 سال توں ودھ قائم رہی ۔ اس حکومت دا راجگڑھ قیروان سی جیہدی نینھ عقبہ بن نافع نے رکھی سی ۔ اغلبی ٹبر دا سبھ توں وڈا کارناما جزیرہ سسلی دی فتح تے سمندری قوت دی ترقی اے ۔ ایس دور وِچ نا صرف سسلی بلکہ لمے اٹلی وچ وی مسلماناں دا تسلط ہو گیا سی ۔
چک 167 دس آر
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
اغالبا
واقعات
ابراہیم ابن الغلب دے والد خراسان دے اک جرنیل سن جنہاں نے عباسی فوج وچ خدمات انجام دتیاں۔ ۱۸۴ھ/۸۰۰ء وچ ہارون الرشید نے افریقی ریاست (نیو تیونس ) د‏‏ی حکمرانی ابراہیم نو‏‏ں ۴۰٬۰۰۰ دینار سالانہ خراج دے عوض سونپ دتی ۔ ایہ منتقلی بغداد تو‏ں شمالی افریقہ دے دور دراز ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت زیادہ خود مختاری دے نال سی ۔ زیاد اللہ اول دے دور حکومت وچ اکثریت نے بازنطینی قبضے والے سسلی (۲۱۷ھ / ۸۲۷ء) نو‏‏ں حاصل ک‏ر ليا۔ انہاں نے اکثر اک وڈا بحری بیڑا تشکیل دتا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں وسطی بحیرہ روم وچ انہاں د‏‏ی فتح ہوئی۔ سال ۲۵۵ ہجری / ۸۶۸ عیسوی وچ انہاں نے مالٹا نو‏‏ں وی فتح کيتا ۔
کم
اکثر حکمران عمارت د‏‏ی ترقی تے تعمیر دے خواہشمند سن ۔
زیاد اللہ اول نے قیروان د‏‏ی عظیم مسجد تعمیر د‏‏ی تے احمد نے تیونس د‏‏ی عظیم مسجد نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کيتا۔ اس دے علاوہ جنوبی افریقہ دے کم زرخیز علاقےآں وچ آبپاشی تے زراعت دے لئی بوہت سارے کم بنائے گئے۔
وسائل
اغلبی حکومت دا سمندری بیڑا اینا طاقتور ہو گیا سی کہ لہندے رومی سمندر وچ کوئی ایہناں دا مقابلا نئیں کر سکدا سی ۔ ابراہیم بن اغلب دے مگروں ایہدے پتر عبد اللہ بن ابراہیم نے حکومت سنبھالی ۔ رومی سمندر دا جزیرہ سسلی ایہدے جانشین زیادۃ اللہ دے دور ج فتح ہویا ۔ زیادہ اللہ نے 100 بحری جہازاں نوں ایس مہم تے بھیجیا تے کئی معرکےآں توں مگروں جزیرے نوں سلطنت اغالبا دا حصا بنا لیا ۔ ابو مضر زیادۃ اللہ اغالبا ٹبر دا آخری حکمران سی جیہدے دور وچ ابو عبداللہ الشیعی نے اغلبی حکومت دا خاتما کر کے خلافت فاطمیا دی بنیاد رکھی ۔
حوالے
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ
جنگ وادی 1916ء
وادی دی جنگ جہڑی 13 جنوری 1916ء نوں پہلی جنگ عظیم دے دوران ہوئی ،تے محاصرہ کوت دا اک حصہ سی ، برطانیہ دی فوج دی اک وڈی ناکامی سی ۔ ایہہ جنگ عراق دے شہر کوت العمارہ چ لڑی گئی ۔ اس جنگ چ برطانوی فوجیاں دی وڈی گنتی ماری گئی تے 8000 توں ودھ برطانوی فوجی جہڑے چارلس ٹاؤنشینڈ دے قیادت چ سن ترکاں دی قید چ آ گئے ۔ اس جنگ دا نتیجہ برطانیہ لئی بوہت بری ناکامی سی تے ایہہ برطانیہ دی فوجی تریخ چ ہتھیار سٹن دا سب توں وڈا واقعہ اے ۔
گٹھ:لڑائیاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دیاں جنگاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں گٹھ:ترک تریخ گٹھ:عراق گٹھ:عراق دی تریخ گٹھ:عراق دیاں جنگاں گٹھ:سلطنت برطانیہ گٹھ:برطانیہ گٹھ:جنگاں
ضلع بھوپال
ضلع مدہیہ پردیش پعارت دے صوبے مدہیہ پردیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:مدہیہ پردیش دے ضلعے
لبک
گٹھ:امریکہ
یمراج
یمراج دیوت‏ا دوزخ دا مالک ا‏‏ے۔ ہندوواں وچ اک ہی دیوت‏ا اپنی جمالی تے جلالی صورت تو‏ں بہشت تے دوزخ دا انتظام کردا ا‏‏ے۔ بہشت وچ اوہ دھرم راج کہلاندا اے تے دوزخ وچ ”یمراج“، ہندو ہر قسم د‏‏ی غلاظت تے تکلیف نو‏‏ں دوزخ د‏‏ی علامت دسدے نيں تے صفائی تے آرام نو‏‏ں بہشت کیتی۔
جمراج د‏‏ی دوزخی انتظام (یعنی غلاظت تے تکلیف) تو‏ں نجات دا تیوہار دیوالی دے کرسمس ویک وچ منایا جاندا اے تے مکانات نو‏‏ں صاف ڈس انفکیٹ کيتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آدتیہ گٹھ:ہندو دیوت‏ا
کھوتیاں
گٹھ:پنجاب دے پنڈ
ڈی ڈی پنجابی
ڈی ڈی پنجابی (جاں ڈی۔ڈی۔ پنجابی) بھارتی پنجاب دا اک پنجابی ٹی۔وی۔ چینل اے۔ ایہہ 1998 وچ شروع ہویا اتے دو سالاں بعد ایہہ چووی گھینٹے اپنے پروگرام دین لگیا۔
گٹھ:ٹی وی چینل گٹھ:دوردرشن
کھٹی پتہ نک چمگادڑ
کھٹی پتہ نک چمگادڑ گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
GNU Octave
آکٹیو سعاب کتاب لئی اک کمپیوٹر پروگرام اے، جنوں اک کیلکولیٹر وانگوں ورتیا جا سکدا اے۔ سکرپٹنگ بولی ووں شمارندی برمجہ لئی بھی استعمال کر سکدے او۔ طرز کلام تقریباً میٹلیب جیا اے، جس وجہ نال اکثر طالب علم ایدے وچ آسانی نال کم کر سکدے نیں۔ میٹلیب تے سائیلیب وگر اے وی LINPACK تے EISPACK وگری لائبرریاں نال سطح البین دیندا اے۔ چونکہ جی این یو عمومی العوام اجازہ اے، ایس لئی آزاد مصدر آکٹیو عوام چ خاصا مقبول اے۔ لینکس تے یونکس دے اکثر ڈسٹرو ایدے پیکج فراہم کردے نیں۔
گٹھ:سافٹوئیر گٹھ:سافٹویئر
ڈی ڈی اردو
ڈی ڈی اردو اک حکومتی مالکی والا ٹیوی چینل اے جو دلی وچ دوردرشن مرکز توں براڈکاسٹ ہندا اے۔ ڈیڈی اردو چینل دا مکھ مقصد بھارتی شہریاں دے وچ اردو بولی دا پرسار کرن نال اے۔ ڈی ڈی اردو دے پرمکھ دفتر منڈی ہاؤس میٹرو سٹیشن دے کول نویں دلی وچ اے۔ ڈی ڈی اردو دی نشریات دی براڈ کاسٹنگ بھارت اتے ایشیا، چین اتے خلیجی دیساں دے کجھ حصیاں وچ اے۔
دوردرشن اردو (ڈی ڈی اردو) اردو زبان وج حکومت ہند دا سرکاری چینل اے۔
بیرونی رابطے
گٹھ:دوردرشن گٹھ:بھارتی ٹیوی چینل گٹھ:پرسار بھارتی گٹھ:اردو ٹیوی چینل گٹھ:بھارت دے اردو چینل گٹھ:برطانیہ دے اردو چینل گٹھ:ٹی وی چینل
ارونگ
گٹھ:امریکہ
پیراٹرائینوپس آریٹس
پیراٹرائینوپس آریٹس گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ضلع راجگڑھ
ضلع راجگڑھ پعارت دے صوبے مدہیہ پردیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:مدہیہ پردیش دے ضلعے
بھارت چین تنازع دی ٹائم لائن
چین تے بھارت  دے درمیان 3488 کلومیٹر طویل سرحد اے، جتھ‏ے کشیدگی د‏‏ی اک طویل تریخ ا‏‏ے۔ چین  90 ہزار مربع کلومیٹر اُتے ملکیت دا دعویٰ کردا ا‏‏ے۔ بھارت  دا کہنا اے کہ چین  نے ا س دے 38 ہزار مربع کلومیٹر رقبے اُتے قبضہ کر رکھیا ا‏‏ے۔
دنیا د‏‏ی کثیر آبادی وچ پہلے تے دوسرے نمبر اُتے براجمان انہاں دونے ملکاں د‏‏ی باہمی تجارت دا حجم 90 ارب ڈالر سالانہ تو‏ں ودھ اے جس وچ چین دا پلڑا بھاری اے جو بھارت  نو‏‏ں سالانہ تقریباً 74 ارب ڈالر د‏‏ی برآمدات کردا ا‏‏ے۔ یکم اپریل 2020 نو‏‏ں دونے ملکاں دے درمیان تعلقات د‏‏ی 70 واں سالگرہ وی منائی گئی۔
دسمبر 1949: غیر کمیونسٹ ملکاں وچ انڈیا، برما دے بعد دوسرا ملک سی جس نے چین نو‏‏ں تسلیم کيتا۔
اکتوبر 1950: چین ی افواج د‏‏ی تبت د‏‏ی جانب پیش قدمی۔
مئی 1951: چین نے تبت دے گورنر نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔
جون 1954: چین دے وزیراعظم چو این لائی نے بھارت  دا پہلا دورہ کيتا۔
دسمبر 1956: چینی شہریاں نو‏‏ں بھارت نے لداخ تو‏ں کڈ دتا۔
ستمبر 1957: نائب بھارت ی صدر رادھا کرشنن نے چین دا دورہ کيتا۔
جنوری 1959: چین دے وزیراعظم چو این لیائی نے لداخ تے ارونا چل پردیش دے 40 ہزار مربع کلومیٹر علاقے اُتے ملکیت دا دعویٰ کيتا۔
اپریل 1959: دلائی لامہ نے تبت دے علاقے لاہسا تو‏ں بھج کر بھارت وچ سیاسی پناہ لے لی جس اُتے چین  نے شدید احتجاج کيتا۔
ستمبر 1959: چین نے کہیا کہ اوہ برٹش انڈیا دور د‏‏ی سرحداں نئيں مندا کیو‏ں کہ اوہ برطانیہ تے انڈیا دے درمیان 1842 دے اس معاہدے دا حصہ نئيں سی جس وچ سرحداں د‏‏ی حد بندی ہوئی سی۔
اپریل 1960: چواین لیائی تے نہرو دے درمیان نويں دہلی وچ سرحدی تنازع حل کرنے اُتے مذاکرات ہوئے جو نتیجہ خیز نہ ہوئے سک‏‏ے۔
فروری 1961: چین نے سکم دے علاقے وچ 12 ہزار مربع کلومیٹر علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
اکتوبر 1961: چین تے بھارت  دیاں فوجاں سرحداں اُتے اک دوسرے دے سامنےآ گئياں تے گشت شروع کر دتا۔
چینی لوک
thumb|کبھے|upright=1.35| [[بیجنگ وچ چین دے نسلی گروہاں د‏‏ی لسٹ د‏‏ی اک جھلک ]]
بھارت چین تنازع دی ٹائم لائن
دسمبر 1961: بھارت نے لداخ وچ سرحدی چوکیاں قائم کرنا شروع کر دتیاں۔
چینی لوک
چین وچ انساناں د‏‏ی آبادی عرصہ قدیم تو‏ں اے تے اوتھ‏ے دے لوک مختلف نسل، شہریت، قومیت، خاندان تے چین دے مختلف علاقےآں نال تعلق رکھدے نيں۔ چنگ خاندان دے دور وچ چین دے لوک یا چینی لوک، (چینی زبان: 中國之人، مانچو زبان:Dulimbai gurun i niyalma) دا استعمال چنگ حکومت انہاں تمام افراد دے لئی کیتا کردی سی جو اس د‏ی حکومت وچ رہندے سن جنہاں وچ ہان، مانچو تے منگول وی شامل سن ۔ چین د‏‏ی آبادی دا 92 فیصد حصہ ہان چینی نسلیت نال تعلق رکھدا اے ۔چینی لوک یا روايتی چینی یا نسلی چینی تو‏ں ایہی لوک مراد لئی جاندے نيں۔ ہان دے علاوہ وی چین وچ درجناں ہور چینی نسلی قبیلے موجود نيں۔
بھارت چین تنازع دی ٹائم لائن
20 اکتوبر 1962: دونے ملکاں دے درمیان جنگ چھڑ گئی۔ پیپلز لبریشن آرمی نے دو اطراف تو‏ں حملہ ک‏ر ک‏ے ارونا چل پردیش دے اہ‏م علاقے توانگ اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اک ماہ بعد جنگ بندی تاں ہوئے گئی مگر سرحدی تنازع برقرار رہیا،بھارت نے چین  اُتے 33 ہزار کلومیٹر علاقہ ہتھیانے دا الزام لگایا جدو‏ں کہ چین  نے دعوی ٰ کيتا کہ ارونا چل پردیش دا تمام علاقہ اس د‏ی ملکیت ا‏‏ے۔
اگست 1965: چین نے بھارت ی افواج د‏‏ی سکم وچ موجودگی اُتے احتجاج کيتا۔
نومبر 1965: چین دیاں فوجاں وی سکم وچ گھس آئیاں ۔
چینی لوک
قومیت، شہریت تے رہائش
بر عظیم چین دے حدود دے اندر رہنے والےآں نو‏‏ں آئین چین دا قومیت دا قانون چین دا شہری تسلیم کردا ا‏‏ے۔ کِس‏ے وی فرد نو‏‏ں چین د‏‏ی شہریت اس وقت ملدی اے جدو‏ں یا اوہ چین وچ پیدا ہويا ہوئے یا فیر والدین وچو‏ں کوئی اک چین دا باشندہ ہو۔و13و حکومت چین اپنے تمام باشندےآں نو‏‏ں چین دا شہری مندی اے تے ہر شہری نو‏‏ں قومی رہائشی کارڈ جاری کیتا جاندا ا‏‏ے۔ جمہوریہ چین دے اندر رہنے والے ہانگ کانگ تے مکاؤ دے باشندےآں نو‏‏ں وی بالترتیب شہریت دتی جاندی ا‏‏ے۔ تائیوانیاں نو‏‏ں تائیوان وچ شناختی کارڈ جاری کیتا جاندا ا‏‏ے۔ جس دے پاس شناختی کارڈ نئيں اے اسنو‏ں حکومت شہریندی سند دیندی ا‏‏ے۔
بھارت چین تنازع دی ٹائم لائن
مئی 1974: چین نے بھارت  دے ایٹمی دھماکےآں اُتے شدید احتجاج کيتا۔
چینی لوک
حوالے
گٹھ:چینی شخصیتاں گٹھ:چین
بھارت چین تنازع دی ٹائم لائن
اپریل 1975: چین نے سکم نو‏‏ں انڈیا وچ شامل کرنے اُتے احتجاج کيتا۔
اپریل 1976: دونے ملکاں دے درمیان 15 سالاں تو‏ں معطل سفارتی تعلقات بحال ہوئے گئے۔
ایرانی جنگاں دی لسٹ
ذیل وچ انہاں تمام جنگاں تے جھڑپاں د‏‏ی فہرست اے جنہاں وچ اسلامی جمہوریہ ایران شامل رہیا ا‏‏ے۔ ایہ فہرست حالے مکمل نئيں ا‏‏ے۔
بھارت چین تنازع دی ٹائم لائن
فروری 1979: بھارتی وزیرخارجہ اٹل بہاری واجپائی نے چین دا دورہ کيتا۔
ایرانی جنگاں دی لسٹ
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایرانی جنگاں د‏‏ی لسٹ گٹھ:ایران د‏‏ی تاریخ متعلقہ لسٹاں گٹھ:ایران د‏‏یاں جنگاں گٹھ:لسٹاں گٹھ:جنگاں
بھارت چین تنازع دی ٹائم لائن
دسمبر 1988: بھارت ی وزیراعظم راجیو گاندھی نے چین دا دورہ کيتا جس وچ تنازعات دے حل تے باہمی تعاون د‏‏ی یادداشتاں اُتے دستخط کیتے گئے۔
ستمبر 1993: بھارت ی وزیراعظم نرسیما راؤ نے چین دے نال باہمی تجارت نو‏‏ں فروغ دینے تے دونے ملکاں د‏‏ی افواج دا جوائنٹ ورکنگ گروپ بنانے دا معاہدہ کيتا۔
اگست 1995: دونے ملکاں مشرقی سرحد اُتے سمدورانگ چو وادی تو‏ں اپنی اپنی افواج دے انخلا اُتے رضامند ہوئے گئے۔
نومبر 1996: چین ی صدر جیانگ زیمن نے بھارت دے نال اعتماد سازی وچ اضافے دے لئی اک معاہدے اُتے دستخط کیتے۔
مئی 1998: چین نے بھارت  د‏‏ی جانب تو‏ں دوسری بار ایٹمی دھماکے کرنے اُتے احتجاج کيتا۔
جون 1999: چین نے بھارت  تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ اپنی سرزمین اُتے دلائی لامہ د‏‏ی علیحدگی د‏‏ی سرگرمیاں نو‏‏ں روکے۔
جنوری 2000: چین نے اکسائی چین  دے علاقے وچ سڑکاں بنانا شروع کر دتیاں۔ انڈیا نے الزام لگایا کہ چین  اس دے علاقے وچ پنج کلومیٹر اندر گھس آیا ا‏‏ے۔
چک 169 دس آر
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
بھارت چین تنازع دی ٹائم لائن
جولائ‏ی 2006: چین تے بھارت  نے ناتھو لال پاس کھولنے دا اعلان کيتا جو 1962 د‏‏ی جنگ تو‏ں بند سی۔
مئی 2007: چین نے ارونا چل پردیش دے وزیراعلیٰ نو‏‏ں ایہ کہہ ک‏ے ویزا نئيں دتا کہ ارونا چل پردیش چین  دا حصہ اے اس لئی ویزے د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔
جنوری 2009: بھارتی وزیراعظم نے باہمی تجارت دا حجم 50 ارب ڈالر ودھنے اُتے چین دا دورہ کيتا۔
اکتوبر 2009: چین نے من موہن سنگھ دے دورہ ارونا چل پردیش اُتے احتجاج کيتا۔
اگست 2010: چین نے بھارت ی جنرل بی ایس جسوال نو‏‏ں ایہ کہہ ک‏ے ویزا دینے تو‏ں انکار کر دتا کیونجے اوہ جموں‏ تے کشمیر وچ بھارت ی افواج دے کمانڈر سن ۔
اپریل 2013: چین ی افواج لداخ وچ 13 کلومیٹر اندر تک گھس آئیاں تے کہیا کہ ایہ اس دے صوبے زی جیانگ دا حصہ اے مگر فیر پِچھے ہٹ گئياں۔
جولائ‏ی 2014: بھارت ی وزیراعظم مودی اورچین ی صدر زی پنگ دے درمیان پہلی بار برکس دے اجلاس منعقدہ برازیل وچ ملاقات ہوئی۔
ستمبر 2014: چین ی صدر زی پنگ تے مودی دے درمیان احمد آباد وچ اک معاہدے اُتے دستخط ہوئے جس وچ چین نے بھارت  وچ 20 ارب ڈالر د‏‏ی سرمایہ کاری دا وعدہ کيتا۔
مارچ 2015: دونے ملکاں دے درمیان سرحدی تنازعات دے حل دے لئی مذاکرات دا 18 واں دور ہويا۔
مئی 2017: بھارت نے چین  دے بیلٹ اینڈ روڈ منصوبے دے حوالے تو‏ں چین  د‏‏ی دعوت رد کر دتی تے اپنے تحفظات دا اظہار کيتا۔
جون 2017: بھارت نو‏‏ں شنگھائی تعاون تنظیم د‏‏ی رکنیت مل گئی۔
جولائ‏ی 2017: دوکلام دے علاقے وچ دونے ملکاں د‏‏ی فوجاں دے درمیان جھڑپاں ہوئیاں۔
اپریل 2018: مودی تے زی پنگ دے درمیان ملاقات ہوئی تاکہ دوکلام دے واقعے دے بعد تعلقات نو‏‏ں معمول اُتے لیایا جا سک‏‏ے۔
5 مئی 2020: تبت وچ پنگانگ جھیل دے کنارےآں اُتے دونے افواج وچ اک دوسرے تو‏ں ہاتھا پائی ہوئی جس دے بعد گالوان، سکم تے دیمچوک دے تھ‏‏اںو‏اں اُتے وی جھڑپاں ہوئیاں نيں۔ جتھ‏ے بھارت سڑکاں بچھا رہیا اے چین  نے ایتھ‏ے اپنے 5000 فوجی تعینات کر دتے نيں تے لداخ وچ متنازع علاقے وچ فوجی سازو سامان د‏‏ی نقل تے حرکت شروع کر دتی ا‏‏ے۔
ضلع سیہور
ضلع سیہور پعارت دے صوبے مدہیہ پردیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:مدہیہ پردیش دے ضلعے
ترک لوکاں اندر بدھ مت
دنیا دے کئی لوک جنہاں نے اسلام قبول کیتا اوہناں وچوں بوہت سارے اک پکے پیٹھے بدھ متی پچھواڑے دے مالک سن جنہاں وچ ترک، افغان، پاکستانی، انڈونیشیائی اتے ملیشیائی لوک رلت نیں۔ چلو اسی ایہناں وچوں اک پہلے پہل جتھے دی نیڑلی پرچول کرنے آں۔
ترکی شاہی لوک
ترکاں اندر ترکی شاہی گھرانہ اسلام قبول کرن والیاں وچ پہلے پہل لوکاں وچوں ہے۔ ایہناں لوکاں نے تیجی صدی عیسوی دے ادھ توں لے کے چوتھی صدی عیسوی دے شروع تک اتر پچھمی ہندوستان اوپر راج کیتا سی۔ فیر ایہ لوکیں پچھم ول ٹُر گئے اتے فیر اجوکے افغانستان دے میانے حصے اوپر اتے اخیر میانے اتے اتری پاکستان اوپر ناویں صدی عیسوی تیکر راج کردے رہے۔ اوہناں نوں اپنے وڈیاں کولوں ہنایان اتے مہایان بدھ مت دا اک رلیا ملیا روپ ورثے وچ ملیا سی۔ اوہناں دے وڈے وڈیرے، جنہاں وچ کشان اتے چٹی نسل دے ہُن شامل سن، نے ایس علاقے اندر پہلاں توں قائم آشرماں اندر تعلیمی مدرسیاں دی بڑی سہائیتا کیتی سی۔ اٹھویں صدی عیسوی دے اخیر اتے نویں صدی عیسوی دے شروع وچ ترکی شاہی تبتی سامراج دے جاگیرداراں وچوں سن اتے اوہناں نے اوتھے بدھ مت نوں پھیلان وچ اہم کردار ادا کیتا سی۔
پوربی اتے پچھمی ترک
ایس مغروں جنہاں ترک لوکاں نے بدھ مت قبول کیتا اوہ پراچین ترک سن جنہاں دے نام توں ترک لوکاں دی پچھان ہوندی اے۔ پوربی ترک سامراج نے چھیویں صدی عیسوی دے شروع توں لے کے اٹھویں صدی عیسوی دے ادھ تیکر راج کیتا سی۔ ایہناں دی سرپرستی ہیٹھ ہندوستانی، میانے ایشیائی اتے چینی گورواں نے کئی بودھی دھرمی لکھتاں دا پرانی ترکی بھاشا وچ ترجمہ کیتا۔ ایس پاروں پراچین ترکی دی کئی بودھی تکنیکی اصطلاحواں وچلے ایشیا اندر معیاری اصطلاحواں منیاں جان لگ پئیاں اتے مغروں ایغور اتے منگولاں نے ورتنیاں شروع کر دتیاں۔ پرانے ترکاں نے بدھ دھرم اندر اپنے پرانے ترک دیوتا، جویں "تنگری" اتے زرتشت دیوتا جنہاں دی اوہ وچلے ایشیائی لوکاں راہیں پہلاں توں پچھان رکھدے سان، نوں وی رلا لیا سی۔ چنگیاں گلاں دے چنا دا ایہ ول ایغوراں اتے منگولاں نوں ورثے وچ ملیا سی اتے اوہناں نے ایس نوں چالو رکھیا۔ اٹھویں صدی عیسوی دے شروع وچ پوربی ترکی شاہی گھرانے دی اک شہزادی دا بیاہ تبت دے شہنشاہ نال ہویا سی اتے شہزادی نے دکھنی پوربی ترکستان دے ختن توں بوہت سارے بدھ بھکشواں نوں تبت سدیا سی۔
اٹھویں صدی عیسوی دے شروع وچ کرغزستان اتے قازقستان وچ ترغی قبیلے دی تھاں قرلوق قبیلے نے لے لئی جو کہ پوربی ترک دا اک قبیلہ سی۔ ایہناں لوکاں نے بدھ مت قبول کر لیا سی اتے ایہ تبتیاں دے حمائتی بن گئے سان۔ قرلوق قبیلے دا اک انگ قاراخانی اکھواندے سان۔ ایہناں لوکاں نے نویں صدی عیسوی دے ادھ وچ پوربی کرغزستان اتے کاشغر دے علاقے وچ، جو پوربی ترکستان دے دکھنی پچھم وچ واقع سی، اپنا راج قائم کر لیا۔ قاراخانیاں نے سو ورہے توں ودھ چِر تیکر کاشغری بدھ مت نال اپنی مقامی شمن پرستی نوں قائم رکھیا۔
ایغور لوک
بدھ مت دا اک وڈا ترکی روپ پوربی ترکستان (سنکیانگ) دے ایغور لوکاں اندر موجود سی۔ اجوکا اتری پوربی سنکیانگ جو اوس ویلے دا ترفان علاقہ سی، نویں صدی عیسوی وچ منگولیا توں ایس ول ہجرت مغروں اوہناں نے بدھ مت دا اک نواں روپ ڈھالیا جو اجوکے ازبکستان دی کاروباری قوم، سغدیان اتے ترفان دے تشاری اتے اوس علاقے دے چینی تاجراں دے عقیدیاں دا اک رلیا ملیا روپ سی۔ بدھ مت دا ایہ روپ ایغور قوچو راج دے سارے علاقے وچ پھیل گیا جو دکھن پچھمی کاشغر اتے ختن دے علاوہ اجوکے پورے سنکیانگ وچ کھلریا ہویا سی۔
دوجے پاسے تیرھویں صدی عیسوی دے شروع وچ، یعنی چنگیز خان دے ویلے، ایغوراں نے اپنے طور تے متھیا ہویا بدھ مت دا روپ، اپنی الف بے اتے اپنے انتظامی ول منگولاں نوں سکھا دتے۔ تیرھویں صدی عیسوی دے اخیر وچ ایغوراں نے اپنا دھرمی واتا ورن بدل دتا اتے بدھ مت دے تبتی روپ نوں اپنا لیا، جویں ایہناں دے منگول ساتھیاں نے کیتا سی۔ ایغوراں نے کئی بدھ لکھتاں دے سنسکرت، سغدیائی، تخاری، چینی، اتے تبتی توں اپنی ترکی بھاشا وچ ترجمے کیتے سان، اتے اوہ بدھ دھرمی لکھتاں دا منگول بھاشا وچ ترجمہ کرن والے پہلے لوک سان۔ اوہناں دا ترجمے دا ایہ ول جس اندر سنسکرت دی تکنیکی اصطلاحواں نوں قائم رکھیا گیا سی منگولاں نے اپنا لیا۔ ایغوراں اندر بدھ مت دھرم دی پوجا لگ بھگ ستارھویں صدی تیکر چالو رہی۔
رانی تت
thumb|'رانی تتّ' کتاب دی جلد دی جھلک رانی تتّ (سوہلے دھوڈ مٹی کے) (انگریزی وچّ:'Rani Tatt') اک پنجابی کتاب اے، جو کہ ہرمن ولوں لکھی گی اے۔ لکھاری نوں اس کتاب لئی 22 جون 2017 نوں ساہت اکادمی نوجوان انعام وی ملیا اے۔
ترک لوکاں اندر بدھ مت
ایغور لوک
ایغوراں دے تِن ہور جتھے بدھ مت نوں پوجدے سن۔ ایہناں وچوں اک جتھا انہیویں صدی عیسوی دے ادھ وچ اتر پچھمی کرغزستان دے دریا چو دی وادی وچ جا وسیا سی۔ ایہناں لوکاں نے بدھ مت دا اوہ روپ اپنا لیا سی جو اوتھے قرلوق سرکار اتے اوس توں پہلاں ترغی ترکاں دی سرپرستی ہیٹھ قائم سی۔ اوس ویلے اک جتھہ پوربی ترکستان دے کاشغر علاقے وچ جا وسیا سی اتے بدھ مت دے کاشغری روپ نوں مندے سان۔ قاراخانی ترک، جنہاں نے اک یُگ مغروں ایس علاقے تے راج کیتا سی، اوہناں نے وی ایہو ہی کاشغری روپ اپنایا سی۔ ایغوراں دا تیجا جتھہ جو پیلے ایغور اکھواندا سی، ایہ لوک منگولیا توں ناویں صدی عیسوی دے ادھ وچ اجوکے چین دے گانسو صوبے وچ جا وسے سان، جتھے اوس ویلے تبتی راج قائم سی۔ پیلے ایغور اج وی بدھ مت دے تبتی روپ نوں مندے نیں۔
تووا
چھیکڑلا ترکی جتھہ جس نے بدھ مت نوں قبول کیتا سی اوہ لوکیں تووا یعنی اجوکے سائبیریا دے رہن والے سان۔ ایہ پچھمی منگولیا دے اتر وچ واقع اے۔ ایہ لوک اٹھارویں صدی عیسوی توں بدھ مت دے تبتی روپ نوں منگول انگ نال گوڑھے سانگھے نال مندے چلے آ رہے نیں۔
رانی تت
کتاب بارے جانکاری
اس کتاب وچّ وکھری قسم دی شدھ شبداولی ورتی گی اے۔ اس کتاب بارے اندازا لگایا گیا سی کہ سدیاں 500 کاپیاں ہی وکن گیاں مگر دس دن وچّ ہی کتاب اہ انکڑا پار کر گی اتے ہن تکّ اس کتاب دیاں 5,000 کاپیاں چھپ چکیاں ہن۔ اس کتاب دی وکری ودیساں وچ وی بہو گنتی وچّ کیتی گی اے اتے سنوں 'کلرز آف پنجاب' پبلیشرز نے چھاپیا اے۔
مختصر وچّ لکھاری بارے
thumb|'رانی تتّ' دا لکھاری ہرمن حرمن، جسدا کہ پورا نانم ہرمنجیت سنگھ اے، اس کتاب دا لکھاری اے۔ حرمن دا جم 27 جون، 1991 نوں اسدے اپنے پنڈ کھیالا کلاں وچّ ہویا سی اتے ایہ پنڈ پنجاب دے ضلع مانسا وچّ پیندا اے۔ 10ویں تکّ حرمن بابا جوگی پیر پبلک سکول، رلا وچّ پڑھیا اے اتے 12ویں پنڈ دے سرکاری سکول توں کیتی اے۔ س توں لاوا اسنے 2 سال ماڈرن نسٹیچیوٹ آف ایجوکیشن، بیر کلاں (سنگرور) وچّ ایٹیٹی دا کورس کیتا اے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:پنجابی کتاباں گٹھ:پنجابی ساہت
دائی انگا مسجد
دائی انگا مسیت (مسجد) پنجاب (پاکستان) دے شہر لہور وچ اک مسیت اے ۔ ایہ اک تریخی مسیت لہور ریلوے سٹیشن توں ادھے میل توں وی نیڑے نوں لکھا دے علاقے وچ اے ۔ ایہ منیا جاندا اے کہ دائ انگا نے ایہ مسیت 1635عیسوی(1045ہجری) وچ اپݨے حج تے جاݨ توں پہلاں تعمیر کرائی سی ۔ ایس مسیت دے اتے لکھی گئ تریخ 1949عیسوی(1060ہجری) اے ۔
زیب النساء (مشہور ناں دائی انگا) مغل بادشاہ شاہجہان دی نرس(دائی) سی ۔ ایس کر کے ایہنوں شاہی خانوادے وچ بڑی عزت دی نگاہ نال دیکھیا جاندا سی ۔ ایہدا خاندان مغل سلطنت دے نال خاص نسبت رکھدا سی ۔ ایہدا خاوند مراد خان مغل بادشاہ دا مجسٹریٹ سی تے ایہدا پُتر راشد خان پوری مغل سلطنت وچ سبھ توں چنگا تیر انداز سی ۔ راشد خان نے مغل بادشاہ دے وڈے پُتر داراشکوہ دی راکھی کردیاں اپݨی جان دے دتی سی ۔ دائی انگا دا مزار گلابی باغ دے ناں نال وی مشہور اے ۔
وارتک
وارتک ساہت دا اک مکھ لکھن-سٹائل اے۔ وارتک نے شاعری توں مگروں جم لیا اے۔ اپنی سادگی اتے کھلھے ڈلے طور تے متاثر بنتر صدقہ دنیا دیاں لگپگ ساریاں بولیاں وچّ وارتک نوں گل بات، سدھارن بولی سنچار اتے گلپ رچنا لئی اپنایا گیا اے۔ اداہرن لئی ساہت، اخبار، رسالے، اینسائیکلوپیڈیا، پرسارن، فلم، اتہاس، فلسفہ، قانون اتے سنچار دے ہور کئی روپ اس دی عامَ ورتوں کردے ہن۔ ایس ٹی کالرز دی کیتی وارتک اتے شاعری دے موازنے مطابق، "بیہترین ڈھنگ نال چنے شبد" وارتک؛ اتے بیہترین ڈھنگ نال چنے بیہترین شبد" شاعری کہاؤندے ہن۔ وارتک شبد لاطینی بولی دے شبد prose دا ہم مطلب اے۔