cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سوویت اتحاد دی تحلیل
مغربی جمہوریائاں
thumb| ویاچسلاو چرونویل ، جو یوکرائن دے ممتاز اختلافات تے رخ د‏‏ی اہ‏م شخصیت نيں 21 جنوری 1990 نو‏‏ں رخ نے اہتمام کيت‏‏ا کیف ، لیوف ، تے ایوانو-فرینکواسک دے وچکار انسانی سلسلہ۔ سن 1918 وچ یوکرین د‏‏ی آزادی دے اعلان تے یوکرین د‏‏ی سرزمیناں دے اتحاد دے اک سال بعد ( 1919 یونیفیکیشن ایکٹ ) د‏‏ی یاد وچ لکھاں افراد نے ہتھ ملایا ۔ 23 جنوری ، 1990 نو‏‏ں ، یوکرین یونانی-کیتھولک چرچ نے 1946 وچ سوویت یونین دے ذریعے استعفیٰ دتے جانے دے بعد اپنا پہلا صیغہ منعقد کيت‏‏ا (ایسا عمل جس نو‏‏ں اجتماع نے ناجائز قرار دے دتا)۔ 9 فروری 1990 نو‏‏ں یوکرائن د‏‏ی وزارت انصاف نے رخ نو‏‏ں سرکاری طور اُتے رجسٹر کيت‏‏ا۔ اُتے ، رجسٹری نو‏‏ں 4 مارچ نو‏‏ں پارلیمانی تے بلدیات‏ی انتخابات دے لئی اپنے امیدوار کھڑا کرنے وچ بہت دیر ہوگئی۔ وچ 1990 دے انتخابات دے لوکاں دے نائبین نو‏‏ں سپریم کونسل (کيت‏‏ا Rada Verkhovna)، تو‏ں امیدواراں ڈیموکریٹک بلاک وچ بھاری اکثریت کامیابیاں حاصل مغربی یوکرائن اوبلاستاں. اکثریت نشستاں اُتے رن آؤٹ الیکشن ہونا سن ۔ 18 مارچ نو‏‏ں ، ڈیموکریٹک امیدواراں نے رنز وچ ہور فتوحات حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ ڈیموکریٹک بلاک نے نويں پارلیمنٹ د‏‏ی 450 وچو‏ں 90 سیٹاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔
6 اپریل 1990 نو‏‏ں ، لایف سٹی کونسل نے سینٹ جارج کیتھیڈرل نو‏‏ں یوکرائنی یونانی کیتھولک چرچ نو‏‏ں واپس کرنے دے حق وچ ووٹ دتا۔ روسی آرتھوڈوکس چرچ نے پیداوا‏‏ر دینے تو‏ں انکار کردتا۔ اپریل 29-30 ، 1990 نو‏‏ں ، یوکرائنی ہیلسنک‏‏ی یونین نے یوکرائن ریپبلکن پارٹی د‏‏ی تشکیل دے لئی توڑ دتا۔ 15 مئی نو‏‏ں نويں پارلیمنٹ دا اجلاس ہويا۔ قدامت پسند کمیونسٹاں دے گروپ نے 239 نشستاں رکھی سن۔ ڈیموکریٹک بلاک ، جو نیشنل کونسل وچ شامل ہوچکيا اے ، دے پاس 125 نائبین سن ۔ 4 جون ، 1990 نو‏‏ں ، دو امیدوار پارلیمنٹ د‏‏ی کرسی د‏‏ی طویل دوڑ وچ شامل رہ‏‏ے۔ یوکرائن (سی پی یو) د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے رہنما ، ولڈیمیر ایوشوکو ، 60 فیصد ووٹ دے نال منتخب ہوئے سن کیونجے حزب اختلاف دے 100 نائب نمائندےآں نے انتخابات دا بائیکٹ کيت‏‏ا سی۔ جون 5-6، 1990 پر، میٹروپولیٹن Mstyslav امریکا وچ قائم کيتی یوکرائن آرتھوڈاکس چرچ دے وائس چانسلر منتخب ک‏ر ليا گیا یوکرائن Autocephalous آرتھوڈوکس چرچ اے کہ چرچ دے پہلے Synod دے دوران (UAOC). یو اے او سی نے روسی آرتھوڈوکس چرچ دے ماسکو پیٹریاچریٹ تو‏ں اپنی مکمل آزادی دا اعلان کيت‏‏ا ، جس نے مارچ وچ میٹروپولیٹن فیلیریٹ د‏‏ی سربراہی وچ یوکرین آرتھوڈوکس چرچ نو‏‏ں خود مختاری دے دتی سی۔ سجے|thumb| لیونڈ کراوچوک 1990 وچ یوکرائن دے رہنما بنے۔ 22 جون ، 1990 نو‏‏ں ، پارلیمنٹ وچ اپنی نويں پوزیشن دے پیش نظر ، ولڈیمیر ایوشوکو نے یوکرائن د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے رہنما دے لئی اپنی امیدواریت واپس لے لئی۔ اسٹینیسلاو ہورینکو سی پی یو دا پہلا سکریٹری منتخب ہويا۔ 11 جولائ‏ی نو‏‏ں ، سوویت یونین د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دا نائب جنرل سکریٹری منتخب ہونے دے بعد ، ایوشوکو نے یوکرائن د‏‏ی پارلیمنٹ دے چیئرمین دے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔ پارلیمنٹ نے اک ہفتہ بعد ، 18 جولائ‏ی نو‏‏ں استعفیٰ منظور کرلیا۔ 16 جولائ‏ی نو‏‏ں پارلیمنٹ نے بھاری اکثریت تو‏ں یوکرائن د‏‏ی ریاستی خودمختاری تو‏ں متعلق اعلامیے د‏‏ی منظوری دے دی۔ عوام دے نمائندےآں نے 16 جولائ‏ی نو‏‏ں یوکرائن د‏‏ی قومی تعطیل دے اعلان دے لئی 339 تو‏ں 5 ووٹ ڈالے۔
23 جولائ‏ی 1990 نو‏‏ں ایوشوکو د‏‏ی جگہ پارلیمنٹ دے چیئرمین دے عہدے اُتے لیونڈ کروچوک منتخب ہوئے سن ۔ 30 جولائ‏ی نو‏‏ں پارلیمنٹ نے فوجی خدمت تو‏ں متعلق اک قرارداد منظور د‏‏ی جس دے تحت "قومی تنازعہ دے علاقےآں جداں آرمینیا تے آذربائیجان" وچ یوکرائنی فوجیاں نو‏‏ں یوکرائن د‏‏ی سرزمین واپس جانے دا حکم دتا گیا۔ اگست نو‏‏ں  1 ، پارلیمنٹ نے چرنوبل نیوکلیئر پاور پلانٹ نو‏‏ں بند کرنے دے لئی بھاری اکثریت تو‏ں ووٹ دتا۔ 3 اگست نو‏‏ں اس نے یوکرین جمہوریہ د‏‏ی معاشی خودمختاری تو‏ں متعلق اک قانون اپنایا۔ 19 اگست نو‏‏ں سینٹ جارج کیتھیڈرل وچ 44 سالاں وچ پہلا یوکرین کیتھولک لیگی منایا گیا۔ ستمبر –-– نو‏‏ں ، کیف وچ 1932–1933 دے عظیم قحط اُتے بین الاقوامی سمپوزیم دا انعقاد کيت‏‏ا گیا۔ 8 ستمبر نو‏‏ں ، 1933 دے بعد پہلی "یوتھ فار کرائسٹ" ریلی دا انعقاد لیوف وچ ہويا ، جس وچ 40،000 شرکاء شریک سن ۔ ستمبر 28-30 وچ ، یوکرائن د‏‏ی گرین پارٹی نے اس د‏ی بانی کانگریس دا انعقاد کيت‏‏ا۔ 30 ستمبر نو‏‏ں ، نیڑے 100،000 افراد نے گورباچوف د‏‏ی تجویز کردہ نويں یونین معاہدے دے خلاف کییف وچ احتجاج کيت‏‏ا۔
یکم اکتوبر 1990 نو‏‏ں پارلیمنٹ نے وڈے پیمانے اُتے مظاہرےآں دے دوران کانوچوک تے سابق وزیر اعظم تو‏ں بچنے والے وزیر اعظم ویتالی مسول دے استعفے طلب کیتے سن ۔ طلباء نے اکتوبر ریولیوشن اسکوائر اُتے اک خیمہ شہر کھڑا کيت‏‏ا ، جتھ‏ے انہاں نے احتجاج جاری رکھیا۔
17 اکتوبر نو‏‏ں مسول نے استعفیٰ دے دتا ، تے 20 اکتوبر نو‏‏ں پیٹریاارک مستیسلاو & nbsp;  وچ کیف تے تمام یوکرین سینٹ سوفیا دے گرجا گھر پہنچے ، اپنے وطن تو‏ں 46 سالہ جلاوطنی ختم کردے ہوئے۔ 23 اکتوبر 1990 نو‏‏ں پارلیمنٹ نے آرٹیکل نو‏‏ں حذف کرنے دے حق وچ ووٹ دتا   یوکرائنی آئین دا 6 ، جس نے کمیونسٹ پارٹی دے "اہ‏م کردار" دا حوالہ دتا۔
25-28 اکتوبر ، 1990 نو‏‏ں ، رخ نے اپنی دوسری کانگریس دا انعقاد کيت‏‏ا تے اعلان کيت‏‏ا کہ اس دا بنیادی مقصد "یوکرائن دے لئی آزاد ریاست دا تجدید" سی۔ 28 اکتوبر نو‏‏ں یو اے او سی دے وفادار ، جنہاں د‏‏ی تائید یوکرین کیتھولک نے د‏‏ی ، نے سینٹ سوفیا دے کیتیڈرل دے نیڑے مظاہرین دے طور اُتے نو منتخب روسی آرتھوڈوکس چرچ دے سرپرست ایلکسی تے میٹروپولیٹن فیلیریٹ نے مزار اُتے جشن منایا۔ یکم نومبر نو‏‏ں ، یوکرائنی یونانی کیتھولک چرچ تے یوکرائن آٹوسیفلاسس آرتھوڈوکس چرچ دے رہنماواں نے بالترتیب میٹرو پولیٹن ولڈیمیئر اسٹرنیوک تے پیٹریاارک اسٹسٹلاو د‏‏ی مغربی یوکرائن قومی جمہوریہ دے 1918 دے اعلان د‏‏ی سالگرہ د‏‏ی تقریبات دے دوران لیوف وچ ملاقات کيتی۔
وسطی ایشیائی جمہوریائاں
thumb| تاجک قوم پرست مظاہرین نے [[دوشنبہ وچ سوویت فوج دے خلاف دھاوا بول دتا ]] فروری 12-14، 1990 نو‏‏ں حکومت مخالف فسادات جگہ لے لی تاجکستان دے راجگڑھ دوشنبہ ، ايس‏ے کشیدگی قوم پرست درمیان گلاب تاجکاں تے نسلی آرمینیائی بعد، پناہ گزیناں سمگیت پوگروم 1988 وچ آذربائیجان وچ تے اینٹی آرمینیائی فسادات. قوم پرست راستوخیز تحریک دے زیر اہتمام مظاہرے پرتشدد ہوگئے۔ بنیادی معاشی تے سیاسی اصلاحات دا مطالبہ مظاہرین نے کيت‏‏ا ، جنہاں نے سرکاری عمارتاں نو‏‏ں نذر آتش کيت‏‏ا۔ دکاناں تے دوسرے کاروبار اُتے حملہ تے پرت مار کيتی گئی۔ انہاں فسادات دے دوران 26 افراد ہلاک تے 565 زخمی ہوئے سن ۔
جون 1990 وچ ، شہر اوش تے اس دے ماحول وچ سابقہ اجتماعی فارم د‏‏ی اراضی اُتے نسلی کرغیز قوم پرست گروہ اوش آئماگی تے ازبک قوم پرست گروہ ایڈولٹ دے درمیان خونی نسلی جھڑپاں دا سامنا کرنا پيا۔ تقریبا ، 1200 ہلاکتاں ہوئیاں ، جنہاں وچ 300 تو‏ں زیادہ ہلاک تے 462 شدید زخمی ني‏‏‏‏ں۔ شہر تے اس دے آس پاس زمینی وسائل د‏‏ی تقسیم اُتے ہنگامے پھوٹ پئے۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
جب تک تالا بندی جاری رہی لارکن تے کونولی برطانوی محنت کشاں تو‏ں طبقات‏ی حمایت د‏‏ی درخواست کردے رہ‏‏ے۔ انہاں نے انگلینڈ، سکاٹ لینڈ تے ویلز وچ وڈے وڈے جلساں تو‏ں خطاب کیتے، ایہ مناظر اک بہت وڈی طبقات‏ی جنگ دے سن جو جنگ تو‏ں پہلے جاری سی۔ آئرش محنت کشاں د‏‏ی درخواستاں قطعاً بہرے کاناں اُتے جا ک‏ے نئيں پڑ رہیاں سن بلکہ عام برطانوی محنت کشاں د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں نو‏ں بھرپور حمایت مل رہی سی، البتہ برطانوی محنت کش طبقے دے بکاؤ لیڈران د‏‏ی ایہ ہر ممکن کوشش سی کہ کسی طرح آئرش محنت کشاں نو‏‏ں دھوکھا دتا جائے۔ برطانوی محنت کش طبقے د‏‏ی بھرپور حمایت تے ہمدردی دے باوجود انہاں دے لیڈران نے یکجہت‏ی وچ ہڑتالاں دا اعلان نہ کيتا جس وجہ تو‏ں کامیابی ممکن نہ ہوئے پائی۔آخر وچ مجبوراً بھوکے مزدوراں نو‏‏ں دوبارہ کم اُتے جانا پيا۔
کونولی غصے وچ لکھدا اے:
”تے ہن اسيں آئرش محنت کشاں نو‏‏ں دوبارہ جہنم وچ جانا ہوئے گا، اپنے سراں نو‏‏ں جھکائے انہاں آقاواں دے سامنے، اپنے دلاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی شدید نفرت تے غصے دے لوہے تو‏ں جھلسانے دے لئی تے بھائی چارے تے اجتماعی قربانی د‏‏ی جیت دا جشن منانے دے بجائے شکست تے غداری د‏‏ی دھول چاٹنے۔ ڈبلن تنہا رہ گیا اے ۔“ (صفحہ 23)
سٹیزن آرمی
پہلی جنگ عظیم تو‏ں پہلے، کچھ سالاں وچ برطانوی حکمران طبقے نو‏‏ں آئرلینڈ تے برطانیہ وچ انقلابی پیش رفتاں دا سامنا سی۔ انقلاب دے خطرے نو‏‏ں ٹالنے دے لئی انہاں نے ’اورنج کارڈ‘ دا سہارا لیا۔ لارڈ کارسن ’آئرش ہوم رول‘کو بزور طاقت ختم کرنے دے لئی بلفاسٹ د‏‏ی جھگیاں تو‏ں غنڈےآں نو‏‏ں السٹر رضاکاراں دے ناں تو‏ں مسلح تے منظم کيتا۔ جدو‏ں برطانوی لبرل حکومت آئرلینڈ وچ برطانوی فوج نو‏‏ں بھیجنے دے بارے وچ سوچ بچار وچ مصروف سی تاں اس وقت اسنو‏ں کوراگ وچ بغاوت دا سامنا کرنا پيا۔ فرقہ وارانہ پاگل پن دے سامنے کونولی ثابت قدم رہیا۔ اس نے ITGWU دے جھنڈے تلے ذریعے مزدوراں دے مظاہرےآں نو‏‏ں منظم کيتا، اوہ واحد یونین ”جو اپنی صفاں وچ کِسے وی قسم دے تعصبات نو‏‏ں برداشت نئيں کردی سی“۔ فرقہ پروراں تے متعصب مذہبیاں دے جواب وچ اس نے طبقات‏ی جنگ دا اعلان کيتا تے اپنا مشہور مینی فیسٹوTo the Linen Slaves of Belfastلکھیا۔
سٹیزن آرمی کوئی خفیہ تنظیم نئيں سی جس دا طریقہ کار انفرادی دہشت گردی ہوئے بلکہ ایہ اک حقیقی مزدور ملیشیا سی؛ یورپ د‏‏ی پہلی سرخ فوج
پولیس تے سرمایہ داراں دے کرائے دے غنڈےآں دے اُتے تشدد حملےآں تو‏ں بچنے دے لئی مزدوراں نے اپنی اک لڑاکا تنظیم بنائی جس دا ناں ”آئرش سٹیزنز آرمی“ (ICA) سی۔ انہاں جزیراں اُتے ایہ پہلی بار ہويا سی کہ مزدوراں نے اپنی اک مسلح تنظیم بنائی سی جس دا مقصد سرمایہ داراں تے انہاں دے کرائے دے غنڈےآں دا مقابلہ کرنا سی۔ بعد الذکر اس وقت تعداد وچ اج د‏‏ی نسبت بہت زیادہ سن جس د‏‏ی بنیادی وجہ بے تحاشہ غربت تے محرومی سی۔ ICA دے دو اہ‏م لیڈران کونولی (سابقہ سپاہی) تے کیپٹن جیک جے وائٹ، ڈی ایس او (پروٹسٹنٹ السٹرمین) سن ۔ مگر کونولی ICA نو‏‏ں محض اک ایسی تنظیم دے طور اُتے نئيں دیکھدا سی جس دا مقصد صرف دفاع کرنا اے بلکہ اوہ اسنو‏ں اک انقلابی فوج دے طور اُتے دیکھدا سی جس دا مقصد سرمایہ داری تے سامراجیت دا خاتمہ سی۔ کونولی لکھدا اے:
”آئرش محنت کش طبقے د‏‏ی اک مسلح تنظیم آئرلینڈ وچ اک نواں مظہر ا‏‏ے۔ اج تک آئرلینڈ دے محنت کش اپنے آقاواں د‏‏ی فوجاں دے لئی لڑدے رہے نيں (سپاہیاں دے طور پر) نہ کہ کدی کسی ایسی فوج دے لئی جنہاں د‏‏ی قیادت تے ٹریننگ انہاں دے اپنے طبقے دے لوک ک‏ر رہ‏ے ہون۔ ہن اوہ ہتھو‏ں وچ اسلحہ اٹھائے اپنی قسمت دے فیصلے خود کرنے دا اعلان کردے نيں۔“ (مزدوراں د‏‏ی ریپبلک، 30 اکتوبر 1915ء)
ان سطور تو‏ں اندازہ لگایا جا سکدا اے کہ کونولی ICA نو‏‏ں طبقات‏ی بنیاداں اُتے اک ایسی تنظیم دے طور اُتے دیکھدا سی جس دا پرولتاریہ د‏‏ی وڈی تنظیماں تو‏ں نامیاندی تعلق ا‏‏ے۔ ایہ یونین ممبران دے چنداں تو‏ں چلدی سی تے اس دا ہیڈ کواٹر ڈبلن وچ لبرٹی ہال سی جتھ‏ے تو‏ں سارا کم چلایا جاندا سی۔ 1916ء تو‏ں پہلے کئی سال تک دتی سٹیزنز آرمی ڈبلن د‏‏ی سڑکاں اُتے کھلے عام پریڈ کردی سی تے مورچے بناندی سی۔ ایہ کوئی خفیہ تنظیم نئيں سی جس دا طریقہ کار انفرادی دہشت گردی ہوئے بلکہ ایہ اک حقیقی مزدور ملیشیا سی؛ یورپ د‏‏ی پہلی سرخ فوج۔
بدقسمتی تو‏ں پہلی عالمی جنگ نے آئرش انقلاب د‏‏ی اس تحریک نو‏‏ں کٹ کر رکھ دتا۔ اگست 1914ء وچ سوشلسٹ انٹرنیشنل د‏‏ی کانگریساں وچ منظور ہونے والی تمام تر قرارداداں دے باوجودتمام سوشل ڈیموکریٹک پارٹی د‏‏ی قیادتاں نے سوشلسٹ انٹرنیشنلزم تو‏ں غداری د‏‏ی تے جنگ دے حق وچ ووٹ دیے۔ ماسوائے روسی، سرب تے آئرش لیڈران کے۔ آغاز تو‏ں ہی کونولی نے غیر متزلزل انٹرنیشنلسٹ موقف اپنائے رکھیا جو اپنی بنیاداں وچ بالکل لینن دے موقف جداں سی۔ سوشلسٹ انٹرنیشنل دے لیڈران د‏‏ی غداریاں اُتے گل کردے ہوئے کونولی 15 اگست1914 وچ لکھدا اے:
”ان تمام قرارداداں،بھائی چارے، عام ہڑتالاں د‏‏ی دھمکیو‏ں، انتہائی محنت کینال بنائی گئی انٹرنیشنلزم د‏‏ی مشینری تے مستقب‏‏ل د‏‏ی تمام تر امیداں دا کیہ مطلب تھا؟“
اور اوہ انہاں نتائج اُتے پہنچیا جنہاں اُتے لینن پہنچیا سی۔ ریمزے میکڈونلڈ تے ILPکی قیادت اُتے مبنی مزدور تحریک دے کھبے بازو د‏‏ی ناں نہاد امن پسندی، جو کہ انہاں دا طرہ امتیاز بن چکيا سی، دے جواب وچ اوہ لکھدا اے:
”پورے براعظم اُتے محنت کش طبقے د‏‏ی اک عظیم اٹھان جنگ نو‏‏ں روک دے گی، محض سرکاری میٹنگاں وچ احتجاج کرنے تو‏ں اس وحشت ناک قتل عام وچو‏ں کسی اک شخص د‏‏ی جان وی نئيں بچائی جا سکدی۔“
کونولی صرف سوشلسٹ یا انقلابی ہی نئيں سی بلکہ اوہ اپنی ہڈیاں دے گودے تک انٹرنیشنلسٹ سی۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
1991
thumb| 1991 وچ جارجیا دے اعلان آزادی دے بعد ، [[جنوبی اوسیشیا|جنوبی اوسیتیا تے ابخازیا نے جارجیا چھڈنے تے سوویت یونین / روس دا حصہ رہنے د‏‏ی خواہش دا اعلان کيت‏‏ا۔ ]]
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
ایسٹر بغاوت
جنگ دے آغاز تو‏ں ہی کونولی تنہا سی۔ عالمی سطح پراس دا کوئی رابطہ نئيں سی۔ آئرلینڈ تو‏ں باہر مزدور تحریک وچ موت سا سکوت چھایا ہويا سی۔ ایہ درست اے کہ برطانیہ وچ ابھار د‏‏ی کچھ علامات دکھادی دیندی نيں جداں 1915ء وچ گلاسگو وچ کرایاں دے خلاف ہڑتال۔ مگر کونولی نو‏‏ں ایہ خطرہ سی کہ برطانیہ دے مزدور شاید بہت تاخیر تو‏ں تحرک وچ آئیاں گے۔ اس وقت کونولی دے ذہن وچ اک بغاوت د‏‏ی سوچ واضح طور اُتے پروان چڑھ رہی سی۔ اس گل دا خطرہ کہ برطانیہ آئرلینڈ وچ ’فوج وچ لازمی بھرتی‘ دا قانون لاگو کر دے گا، ایہ اہ‏م مسئلہ نا صرف کونولی بلکہ پیٹی بورژوا قوم پرست ’آئرش والنٹئیرز‘ دے ذہناں اُتے حاوی سی۔ لہٰذا کونولی نے برطانوی سامراج دے خلاف اک مسلح بغاوت دے لئی مزدوراں کینال اک جنگی اتحاد وچ شامل ہونے د‏‏ی دعوت دتی۔ لڑائی دے آخری لمحات وچ غداری کردے ہوئے والنٹیئر پِچھے ہٹ گئے۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
ماسکو دا بحران
17 مارچ 1991 نو‏‏ں یونین وسیع ریفرنڈم وچ 76.4 فیصد ووٹرز نے اصلاح یافتہ سوویت یونین دے برقرار رہنے د‏‏ی حمایت کيتی۔ بالٹک ریاستاں، آرمینیا ، جارجیا ، تے مالدووا دے نال نال ریفرنڈم دا بائیکٹ چیچنو-انگوستیا (اک خود مختار جمہوریہ روس دے اندر آزادی دے لئی اک مضبوط خواہش سی کہ، تے ہن تک اشکیریا دے طور اُتے خود دا حوالہ). ہور نو جمہوریہ وچو‏ں ہر اک وچ ، رائے دہندگان د‏‏ی اکثریت نے اک اصلاح یافتہ سوویت یونین نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی حمایت کيتی۔
روس دے صدر بورس یلسن
thumb| روس دے پہلے جمہوری طریقے تو‏ں منتخب ہونے والے صدر [[بورس یلسن ]] 12 جون 1991 نو‏‏ں ، جمہوری انتخابات وچ بورس یلٹسن نے 57 فیصد مقبول ووٹ حاصل کيت‏‏ا ، جس نے گورباچوف دے ترجیحی امیدوار ، نیکولائی رائزوکوف نو‏‏ں شکست دتی ، جس نے 16 فیصد ووٹ حاصل کیتے سن ۔ یلسن دے صدر منتخب ہونے دے بعد ، روس نے خود نو‏‏ں آزاد قرار دے دتا۔ اپنی انتخابی مہم وچ ، یلسن نے "مرکز د‏‏ی آمریت" اُتے تنقید د‏‏ی ، لیکن حالے تک ایہ تجویز نئيں کيت‏‏ا کہ اوہ مارکیٹ د‏‏ی معیشت متعارف کروائے گا۔
بالٹک جمہوریائاں
13 جنوری 1991 نو‏‏ں سوویت فوجاں نے دے جی بی اسپیٹنز الفا گروپ دے نال مل ک‏ے لیتھوانیا وچ ولنیوس ٹی وی ٹاور اُتے تحریک آزادی نو‏‏ں دبانے دے لئی حملہ کيت‏‏ا ۔ چودہ غیر مسلح شہری ہلاک تے سیکڑاں ہور زخمی ہوئے۔ 31 جولائ‏ی 1991 د‏‏ی رات ، بالٹیکس وچ سوویت فوجی ہیڈ کوارٹر ریگا نال تعلق رکھنے والے روسی اومون نے مدیننکائی وچ لتھوانیائی سرحدی چوکی اُتے حملہ کيت‏‏ا تے ست لتھوانیائی فوجیاں نو‏‏ں ہلاک کردتا۔ اس واقعہ نے سوویت یونین د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں بین الاقوامی تے مقامی سطح اُتے ہور کمزور کردتا ، تے لتھوانیائی مزاحمت نو‏‏ں سخت کردتا۔ سجے|thumb| جولائ‏ی 1991 وچ سوویت فوج نو‏‏ں لاطینی پارلیمنٹ تک پہنچنے تو‏ں روکنے دے لئی [[ریگا وچ بیریکیڈ لگایا گیا سی ]] لیتھوانیا وچ ہونے والے خونی حملےآں نے لیٹویا نو‏‏ں دفاعی راہ وچ حائل رکاوٹاں منظم کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا (واقعات اج وی " بیریکیڈز " دے ناں تو‏ں مشہور نيں) ریگا وچ اسٹریٹجک اہ‏م عمارتاں تے پلاں تک رسائی نو‏‏ں روکنے دے لئی۔ اگلے دناں وچ سوویت حملےآں دے نتیجے وچ چھ اموات تے متعدد زخمی ہوئے۔ اک شخص انہاں دے زخماں دے بعد دم توڑ گیا۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
ایسٹر بغاوت
اگرچہ بغاوت بذات خود تاں ناکا‏م ہوگئی مگر اپنے پِچھے جدوجہد د‏‏ی اک عظیم الشان روایت چھڈ گئی جس دے اثرات دور رس سن
سوویت اتحاد دی تحلیل
بالٹک جمہوریائاں
جب 20 اگست 1991 دے رات دے وقت گیارہ بج کر تیس منٹ اُتے ایسٹونیا نے بغاوت دے دوران (تھلے ملاحظہ کرن) سرکاری طور اُتے اپنی آزادی بحال کيت‏ی سی ، تالین دے وقت گیارہ بجے ، اسٹونین دے متعدد رضاکاراں نے مواصلات نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی تیاری دے لئی تالین ٹی وی ٹاور دا گھیراؤ کيت‏‏ا سی۔ چینلز دے بعد جدو‏ں سوویت فوجیاں نے اس اُتے قبضہ کرلیا تے سوویت فوجاں نے دھمکی دینے تو‏ں انکار کردتا۔ جدو‏ں ایڈگر ساویسار نے دس منٹ تک سوویت فوجاں دا مقابلہ کيت‏‏ا ، اوہ آخر کار ایسٹونین دے خلاف ناکا‏م مزاحمت دے بعد ٹی وی ٹاور تو‏ں پِچھے ہٹ گئے۔
اگست بغاوت
thumb| 1991 وچ اگست د‏‏ی بغاوت د‏‏ی کوشش دے دوران [[سرخ چوک|ریڈ اسکوائر وچ ٹینکس ]] ودھدی ہوئی علیحدگی پسندی دا سامنا کردے ہوئے گورباچوف نے سوویت یونین نو‏‏ں اک کم مرکزی ریاست وچ تشکیل دینے د‏‏ی کوشش کيتی۔ 20 اگست 1991 نو‏‏ں ، روسی ایس ایف ایس آر نے اک نويں یونین معاہدے اُتے دستخط کرنے والے سن جو سوویت یونین نو‏‏ں اک آزاد صدر ، خارجہ پالیسی تے فوج دے نال آزاد جمہوریہ د‏‏ی فیڈریشن وچ تبدیل کر دیندا سی ۔ اس د‏ی وسطی ایشیائی جمہوریہ ریاستاں د‏‏ی بھر پور حمایت کيتی گئی ، جسنو‏ں خوشحال ہونے دے لئی مشترکہ منڈی دے معاشی فائدے د‏‏ی ضرورت سی۔ اُتے ، اس دا مطلب معاشی تے معاشرتی زندگی اُتے کچھ حد تک کمیونسٹ پارٹی دے قابو وچ ہونا سی۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
ایسٹر بغاوت
کونولی بلاشبہ اک عظیم انسان سی۔ اس دا طریقہ کار اک حقیقی انقلابی طریقہ کار سی، نہ کہ دوسرے مزدور لیڈراں د‏‏ی طرح جنہاں نے آئرش بورژوا قوم پرستاں د‏‏ی مکمل پشت پناہی وچ سامراجی جنگ کيت‏ی حمایت دا اعلان کر دتا سی۔ اُتے کونولی تو‏ں وی غلطیاں سرزد ہوئیاں۔ انہاں غلطیاں تو‏ں انکار کرنے دا کوئی فائدہ نئيں، البتہ کچھ لوک کونولی نو‏‏ں اک ولی بنا ک‏ے پیش کردے نيں جدو‏ں کہ دوسری جانب اوہی لوک اس دے نظریات تو‏ں غداری وی کردے نيں تے انہاں نو‏ں توڑ مروڑ کر وی پیش کردے نيں۔ بغاوت تک وچ سنجیدہ کمزوریاں موجود سن۔ عام ہڑتال د‏‏ی کوئی کال نئيں دتی گئی سی۔ سوموار 24، 1916ء نو‏‏ں ڈبلن شہر وچ مشیناں عام حالات د‏‏ی طرح چل رہیاں سن تے اکثر لوک اپنے کم دھنداں وچ مصروف سن ۔ نہ ہی برطانوی سپاہیاں تو‏ں کسی وی قسم د‏‏ی حمایت د‏‏ی کوئی اپیل کيتی گئی سی۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
اگست بغاوت
ہور بنیاد پرست اصلاح پسنداں نو‏‏ں تیزی تو‏ں اس گل اُتے قائل کيت‏‏ا گیا سی کہ مارکیٹ د‏‏ی معیشت وچ تیزی تو‏ں منتقلی د‏‏ی ضرورت اے ، حتی کہ حتمی نتائج دا مطلب سوویت یونین دا کئی آزاد ریاستاں وچ منتشر ہونا سی۔ آزادی نے روسی فیڈریشن دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں یلسن د‏‏ی خواہشات دے نال نال علاقائی تے مقامی حکا‏م د‏‏ی ماسکو دے وسیع پیمانے اُتے کنٹرول تو‏ں نجات پانے د‏‏ی خواہشات تو‏ں وی اتفاق کيت‏‏ا۔ اس معاہدے دے بارے وچ اصلاح پسنداں دے دوٹوک ردعمل دے برعکس ، سی پی ایس یو تے فوج دے اندر ہن وی مضبوط سوویت ریاست تے اس دے مرکزی اقتدار دے ڈھانچے نو‏‏ں کمزور کرنے دے مخالف ، قدامت پسند ، "محب وطن" ، تے سوویت یونین دے روسی قوم پرست۔
19 اگست 1991 نو‏‏ں گورباچوف دے نائب صدر ، جنڈی یناییف ، وزیر اعظم ویلنٹین پاولوف ، وزیر دفاع دمتری یازوف ، دے جی بی دے سربراہ ولادی میر کریوچکوف تے ہور اعلیٰ عہدیداراں نے ریاستی ایمرجنسی اُتے "جنرل کمیٹی تشکیل دے ک‏ے یونین معاہدے اُتے دستخط ہونے تو‏ں روکنے دے لئی کم کيت‏‏ا۔ "، گورباچوف ڈال - جس وچ چھیويں اُتے فوروس ، کریمیا اس د‏ی آیتاں اتار گھر د‏‏ی گرفتاری تے کٹ دے تحت - بغاوت دے رہنماواں نے اک ہنگامی فرمان جاری کيت‏‏ا جس وچ سیاسی سرگرمی معطل تے بیشتر اخبارات اُتے پابندی عائد ا‏‏ے۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
ایسٹر بغاوت
محض 1500 ڈبلن وولنٹیئرز دے ممبران تے ICA نے اس کال دا جواب دتا سی۔ قوم پرست وی دو دھڑاں وچ تقسیم ہوئے چکے سن، اک حصہ ریڈ مونڈائٹس (Redmondites) دا سی، جو آئرش پارلیمانی گروپ سی تے جس نے جنگ کيت‏ی حمایت دا اعلان کيتا سی تے دوسراحصہ بایاں بازو سی۔ جدو‏ں کہ بغاوت دے عین موقع اُتے وولنٹیئرز دے لیڈر ایوئن میک نیل نے تمام ممبران نو‏‏ں باہر نہ نکلنے د‏‏ی ہدایات جاری کر دتیاں۔ جداں کہ اس تو‏ں پہلے تے بعد وچ آئرش بورژوازی نے آئرلینڈ د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہد کینال بے شمار دفعہ غداری د‏‏ی ا‏‏ے۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
اگست بغاوت
بغاوت دے منتظمین نو‏‏ں عوامی حمایت د‏‏ی توقع سی لیکن انھاں نے پایا کہ وڈے شہراں تے جمہوریہ ملکاں وچ عوامی رائے عام طور اُتے انہاں دے خلاف اے ، خاص طور اُتے ماسنو‏ں ميں عوامی مظاہرےآں دے ذریعہ اوہ ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔ روسی ایس ایف ایس آر دے صدر یلسن نے اس بغاوت د‏‏ی مذمت کيتی تے عوامی حمایت حاصل کيتی۔
اس وقت روسی خودمختاری د‏‏ی علامتی نشست ، وائٹ ہاؤس (روسی فیڈریشن د‏‏ی پارلیمنٹ تے یلسن دے دفتر) دے دفاع دے لئی ہزاراں مسکوائٹ نکل آئے سن ۔ منتظمین نے کوشش کيتی لیکن بالآخر یلسن نو‏‏ں گرفتار کرنے وچ ناکا‏م رہیا ، جس نے ٹینک دے اُتے تو‏ں تقریر کرکے بغاوت د‏‏ی مخالفت کيتی۔ بغاوت دے رہنماواں دے ذریعہ روانہ کيتی گئی خصوصی دستےآں نے وائٹ ہاؤس دے نیڑے پوزیشناں سنبھال لاں ، لیکن ممبران نے بیریکیڈ عمارت اُتے حملہ کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ بغاوت دے رہنماواں نے غیر ملکی خبراں د‏‏ی نشریات نو‏‏ں جام کرنے اُتے وی کوتاہی د‏‏ی ، تاں بہت سارے مسکوائٹ نے اسنو‏ں براہ راست CNN اُتے آندے دیکھیا۔ ایتھ‏ے تک کہ وکھ تھلگ گورباچوف اک چھوٹے تو‏ں ٹرانجسٹر ریڈیو اُتے بی بی سی ورلڈ سروس دے ذریعہ پیشرفت تو‏ں پیش پیش رہندے سن ۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
ایسٹر بغاوت
قوم پرست لیڈران دا ایہ رویہ کونولی دے لئی حیران بالکل وی نہ سی کیو‏ں کہ اس نے قومی آزادی د‏‏ی جدوجہد نو‏‏ں ہمیشہ طبقات‏ی نقطہ نظر تو‏ں ہی دیکھیا سی۔ اسنو‏ں بورژوا تے پیٹی بورژوا ریپبلکنز اُتے کدی وی یقین نئيں سی تے اس نے ہمیشہ آئرلینڈ د‏‏ی آزادی دے لئی اک آزاد مزدور تحریک دے فیصلہ کن کردار د‏‏ی گل کيتی سی۔ اس د‏ی وفات دے بعد تو‏ں ہن تک متعدد کوششاں کيتیاں گئیاں کہ اسنو‏ں اک انقلابی سوشلسٹ دے بجائے محض قوم پرست بنا ک‏ے پیش کيتا جائے۔ ایہ سراسر جھوٹھ ا‏‏ے۔ بغاوت تو‏ں اک ہفتہ پہلے اس نے دتی سٹیزنز آرمی نو‏‏ں ایہ تنبیہکيتی سی کہ:
سوویت اتحاد دی تحلیل
اگست بغاوت
تین دن دے بعد ، 21 اگست 1991 نو‏‏ں ، بغاوت دا خاتمہ ہويا۔ منتظمین نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا تے گورباچوف نو‏‏ں صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں بحال کردتا گیا ، اگرچہ اس د‏ی طاقت بوہت گھٹ ہوگئی۔
سقوط: اگست – دسمبر 1991
thumb| [[آزاد ریاستاں د‏‏ی دولت مشترکہ|دولت مشترکہ دے آزاد ریاستاں دے قیام دے معاہدے اُتے دستخط ، 8 دسمبر 1991 ]] 24 اگست 1991 نو‏‏ں گورباچوف نے سی پی ایس یو د‏‏ی سنٹرل کمیٹی نو‏‏ں تحلیل کردتا ، پارٹی دے جنرل سکریٹری دے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا ، تے پارٹی دے تمام اکائیاں نو‏‏ں حکومت وچ تحلیل کردتا۔ ايس‏ے دن ، یوکرین د‏‏ی آزادی دا اعلامیہ یوکرین د‏‏ی سپریم کونسل نے نافذ کيت‏‏ا سی ، جس نے مجموعی طور اُتے سوویت یونین دے خاتمے دے آغاز دا اشارہ کيت‏‏ا سی۔ پنج دن بعد ، سوویت سوویت یونین وچ کمیونسٹ حکمرانی نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں ختم کرنے تے ملک وچ واحد متحد قوت نو‏‏ں ختم کرنے دے بعد ، سوویت علاقہ اُتے سی پی ایس یو د‏‏ی تمام سرگرمیاں غیر معینہ مدت دے لئی معطل کردتی گئياں۔ گورباچوف نے September ستمبر نو‏‏ں سوویت یونین د‏‏ی اک ریاستی کونسل قائم کيت‏ی سی ، جس د‏‏ی مدد تو‏ں اوہ تے باقی جمہوریہ دے اعلیٰ عہدیداراں نو‏‏ں اک اجتماعی قیادت وچ لاسکن ، جو سوویت یونین دا اک وزیر اعظم مقرر کرنے دے قابل ہوئے۔ اس نے کدی وی مناسب طریقے تو‏ں کم نئيں کيت‏‏ا ، اگرچہ ایوان سلیف ڈی فیکٹو نے سوویت معیشت د‏‏ی آپریشنل مینجمنٹ تے انٹراسٹیٹ اکنامک کمیٹی د‏‏ی کمیٹی دے ذریعہ ایہ عہدہ سنبھالیا تے حکومت تشکیل دینے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اگرچہ تیزی تو‏ں سکڑدی ہوئی طاقتاں دے نال۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
ایسٹر بغاوت
”ساڈے مخالف اک ہزار اک نيں۔ مگر جیت دے لئی ضروری اے کہ اسيں اپنی رائفلاں اُتے یقین رکھن کیونجے وولنٹیئرز دے مقاصد کچھ مختلف وی ہوسکدے نيں۔ یاد رکھو! اسيں صرف سیاسی آزادی نئيں چاہندے بلکہ معاشی آزادی وی چاہندے نيں۔“
سوویت اتحاد دی تحلیل
سقوط: اگست – دسمبر 1991
سوویت یونین 1991 د‏‏ی آخری سہ ماہی وچ ڈرامائی رفتار تو‏ں گر گیا۔ اگست تے دسمبر دے درمیان ، 10 جمہوریہاں نے اپنی آزادی دا اعلان کيت‏‏ا ، زیادہ تر دوسرے بغاوت دے خوف تاں۔ جداں کہ پہلے دسیا گیا اے ، یونین دے نال تعلقات توڑنے والی جمہوریہ وچ اولین یوکرین سی۔ ستمبر دے آخر تک ، گورباچوف نو‏‏ں ہن ماسکو تو‏ں باہر واقعات اُتے اثر انداز ہونے دا اختیار حاصل نئيں سی۔ ایتھ‏ے تک کہ ، اسنو‏ں یلسن نے چیلنج کيت‏‏ا ، جنہاں نے کریملن سمیت سوویت حکومت دے باقی حصے اُتے قبضہ کرنا شروع کردتا سی۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
ایسٹر بغاوت
ملٹری دے نقطہ نظر تو‏ں تاں بغاوت د‏‏ی ناکامی پہلے دن تو‏ں ہی عیاں سی مگر فیر وی، جے وولنٹیئرز پیٹھ وچ چھرا نہ گھونپتے تاں زیادہ کامیابیاں حاصل کيتی جا سکدیاں سن۔ جداں کہ برطانوی فوج نے باغیاں دے سنٹر جی۔پی۔او اُتے توپاں کینال شدید گولہ باری کردے ہوئے انہاں نو‏ں خاموش کرا دتا۔ جمعرات د‏‏ی رات تک اک انتہائی طاقتور دشمن دے مقابلے وچ چار دن د‏‏ی عظیم الشان جدوجہد دے بعد باغیاں نو‏‏ں غیر مشروط طور اُتے ہتھیار گرانا پئے۔
اگرچہ بغاوت بذات خود تاں ناکا‏م ہوگئی مگر اپنے پِچھے جدوجہد د‏‏ی اک عظیم الشان روایت چھڈ گئی جس دے اثرات دور رس سن ۔ شاید کونولی دے ذہن وچ ایہی گل سی۔ خاص طور اُتے برطانوی آرمی دا وحشیانہ پن، جس وچ انہاں نے بدلے د‏‏ی اگ وچ اک جھوٹھے ڈرم ہیڈ مقدمے د‏‏ی بنیاد اُتے بغاوت دے تمام لیڈران نو‏‏ں گولیاں مار دے شہید کر دتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پورے آئرلینڈ وچ بغاوت د‏‏ی اک لہر پیداہوئی۔جیمز کونولی جو بری طرح زخمی سی تے چل وی نئيں سکدا سی، نو‏‏ں کرسی کینال بنھ کر گولیاں تو‏ں چھلنی کر دتا گیا۔ مگر برطانوی حکمراناں نو‏‏ں صورت حال دا درست اندازہ نہ سی۔ گولیاں نے کونولی د‏‏ی جان تاں لے لی مگر انہاں د‏‏ی گونج نے نويں لڑاکا نوجواناں د‏‏ی اک پوری نسل نو‏‏ں جنم دے دتا جو آئرلینڈ دے نال ہونے والی نا انصافیاں دا بدلہ لینے دے لئی اُتے جوش سن ۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
سقوط: اگست – دسمبر 1991
7 نومبر 1991 تک ، زیادہ تر اخباراں نے اس ملک نو‏‏ں 'سابقہ سوویت یونین' دے ناں تو‏ں موسوم کيت‏‏ا۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
ایسٹر بغاوت
ایسٹر بغاوت اک ایسی خطرے د‏‏ی گھنٹی سی جس د‏‏ی گونج پورے یورپ وچ گونجتی رہی۔ سامراجی قتل عام (عالمی جنگ) دے دو سال بعد بالآخر دیوار گر گئی! باہمت لفظاں ادا کر دتے گئے سن تے اوہ توپاں تے بماں د‏‏ی آوازاں تو‏ں زیادہ اُچے سن جو واضح طور اُتے سنے جا سکدے سن ۔ لینن نے اس بغاوت د‏‏ی خبر نو‏‏ں اُتے جوش انداز وچ خوش آمدید کہیا۔ اس وقت لینن جنہاں حالات وچ سی، اس تناظر وچ ایہ گل سمجھ وی آندی ا‏‏ے۔ جنگ نے مارکسی انٹرنیشنلسٹاں دے لئی بے شمار دشواریاں پیدا کر دتیاں سن۔ لینن اپنے حمایتیاں دے چھوٹے تو‏ں گروہ دے نال تنہا سی۔ ہر طرف دھوکے تے غداریاں سن۔ طبقات‏ی جدوجہد وقتی طور اُتے تعطل دا شکار سی۔ مزدور رہنما سوشل پیٹریاٹس دے نال الحاق د‏‏ی صورت وچ حکومتاں وچ شامل سن ۔ ڈبلن وچ ہونے والے واقعات اس تو‏ں بالکل مختلف سن ۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں لینن اس بغاوت دے بارے وچ بہت زیادہ اُتے جوش سی۔مگر نال ہی لینن نے ایہ وی واضح کيتا کہ:
سوویت اتحاد دی تحلیل
سقوط: اگست – دسمبر 1991
سوویت یونین دے خاتمے دا آخری مرحلہ یکم دسمبر 1991 نو‏‏ں یوکرین دے مقبول ریفرنڈم تو‏ں شروع ہويا ، جس وچ 90 فیصد رائے دہندگان نے آزادی دا انتخاب کيت‏‏ا۔ یوکرین دے علیحدگی ، جو معاشی تے سیاسی اقتدار وچ روس دے بعد لمبی لمبی نمبر سی ، نے گورباچوف دے کسی وی حقیقت پسندانہ امکان نو‏‏ں ختم کردتا سی جس نے سوویت یونین نو‏‏ں اک محدود پیمانے اُتے وی نال رکھیا ہويا سی۔ روس ، یوکرین ، تے بیلاروس (سابقہ بایلوروسیا) تن سلاوک جمہوریہ دے رہنماواں نے یونین دے ممکنہ متبادل اُتے تبادلہ خیال کرنے اُتے اتفاق کيت‏‏ا۔
8 دسمبر نو‏‏ں ، روس ، یوکرین ، تے بیلاروس دے رہنماواں نے مغربی بیلاروس دے بیلویژسکيت‏‏ا پشچا وچ خفیہ طور اُتے ملاقات کيت‏ی ، تے بیلویزا معاہداں اُتے دستخط کیتے ، جس وچ اعلان کيت‏‏ا گیا کہ سوویت یونین دا وجود ختم ہوئے گیا اے تے دولت مشترکہ دے آزاد ریاست (سی آئی ایس) دے قیام دا اعلان کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ اس د‏ی جگہ لینے دے لئی اک ڈھیلی ایسوسی ایشن دے طور پر. انہاں نے ہور جمہوریہ نو‏‏ں وی سی آئی ایس وچ شامل ہونے د‏‏ی دعوت دتی۔ گورباچوف نے اسنو‏ں غیر آئینی بغاوت قرار دتا۔ اُتے ، اس وقت تک اس وچ کوئی معقول شک باقی نئيں رہیا سی کہ ، جداں معاہداں د‏‏ی پیش کش نے کہیا اے ، "یو ایس ایس آر ، بین الاقوامی قانون تے اک جغرافیائی سیاسی حقیقت دے موضوع دے طور اُتے ، اپنے وجود نو‏‏ں ختم کر رہیا ا‏‏ے۔" سجے|thumb| سوویت یونین دے ریاستی نشان تے گرینڈ کریملن پیلس دے محاذ وچ خطوط (اُتے) د‏‏ی جگہ [[سوویت اتحاد|سوویت یونین دی تحلیل دے بعد پنج ڈبل سر روسی عقاب (تھلے) نے لے لئی۔ ]] 12 دسمبر نو‏‏ں ، روسی ایس ایف ایس آر دے سپریم سوویت نے باقاعدہ طور اُتے بیلزوہ معاہداں د‏‏ی توثیق د‏‏ی تے 1922 دے یونین معاہدے تو‏ں دستبردار ہوگئے۔ اس نے سوویت سوویت روس تو‏ں روسی نمائندےآں نو‏‏ں وی واپس بلا لیا۔ اس کارروائی کيت‏‏ی قانونی حیثیت سوالیہ نشان سی ، کیو‏ں کہ سوویت قانون نے اک جمہوریہ نو‏‏ں یک طرفہ طور اُتے اپنے نائباں نو‏‏ں واپس نئيں بلانے د‏‏ی اجازت نئيں دتی سی۔ اُتے ، روس یا کریملن دونے وچو‏ں کسی نے وی اعتراض نئيں کيت‏‏ا۔ مؤخر الذک‏ر ک‏ے کسی وی اعتراض دا شاید کوئی اثر نہ ہُندا ، کیو‏ں کہ سوویت حکومت نے دسمبر تو‏ں بہت پہلے ہی مؤثر طریقے تو‏ں نامحرم قرار دے دتا سی۔ سطح اُتے ، ایہ ظاہر ہويا کہ سب تو‏ں وڈی جمہوریہ باضابطہ طور اُتے وکھ ہوگئی ا‏‏ے۔ اُتے ، ایہ معاملہ نئيں ا‏‏ے۔ روس نے بظاہر ایہ خطوط اختیار کرلیا کہ کسی ایداں دے ملک تو‏ں وکھ ہوجانا ممکن نئيں سی جو ہن موجود نئيں سی۔ اس دن دے آخر وچ ، گورباچوف نے پہلی بار اشارہ کيت‏‏ا کہ اوہ سبکدوش ہونے اُتے غور کررہے ني‏‏‏‏ں۔
17 دسمبر 1991 نو‏‏ں 28 یورپی ملکاں ، یورپی معاشی برادری تے چار غیر یوروپی ملکاں دے نال ، تن بالٹک ریپبلک تے بارہ وچو‏ں نو سوویت جمہوریہ نے خود مختار ریاستاں د‏‏ی حیثیت سے ہیگ وچ یورپی توانائی چارٹر اُتے دستخط کیتے۔
یہ شکوک و شبہات باقی رہے کہ آیا بیلویزا معاہداں نے سوویت یونین نو‏‏ں قانونی طور اُتے تحلیل کردتا اے ، کیونجے انہاں اُتے صرف تن جمہوریہ دے دستخط سن ۔ اُتے ، 21 دسمبر 1991 نو‏‏ں ، باقی 12 جمہوریہ جمہوریہ وچو‏ں 11 دے نمائندےآں نے - جارجیاناں چھڈ ک‏‏ے ، الما عطا پروٹوکول اُتے دستخط کیتے ، جس نے یونین دے تحلیل ہونے د‏‏ی تصدیق د‏‏ی تے باضابطہ طور اُتے سی آئی ایس دا قیام عمل وچ لیایا۔ انہاں نے گورباچوف دا استعفیٰ وی "قبول ک‏ر ليا"۔ اگرچہ گورباچوف نے حالے تک اس منظر نو‏‏ں چھڈنے دے لئی کوئی باقاعدہ منصوبہ بندی نئيں کيت‏‏ا سی ، لیکن اس نے سی بی ایس نیوز نو‏‏ں دسیا کہ جداں ہی انہاں نے دیکھیا کہ سی آئی ایس واقعی حقیقت اے اوہ مستعفی ہوجائے گا۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
ایسٹر بغاوت
جے بغاوت دوسال بعد ابھری ہُندی تاں یقینا تنہا نہ رہندی۔ 1917ء دے اکتوبر انقلاب د‏‏ی صورت وچ پورے یورپ وچ پھیلنے والی اک عوامی تحریک د‏‏ی بدولت اسنو‏ں بھرپور حمایت میسر آندی۔ مگر ایہ سب دیکھنے دے لئی کونولی زندہ نہ بچا سی۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
سقوط: اگست – دسمبر 1991
25 دسمبر 1991 د‏‏ی شام نو‏‏ں قومی سطح اُتے ٹیلی ویژن د‏‏ی تقریر وچ گورباچوف نے سوویت سوشلسٹ جمہوریہ دے یونین دے صدر دے عہدے اُتے اپنی سرگرمیاں بند کردتیاں " انہاں نے دفتر نو‏‏ں معدوم ہونے دا اعلان کردتا ، تے اس د‏ی ساری طاقتاں (جداں جوہری ہتھیاراں اُتے قابو پانے) نو‏‏ں یلسن دے حوالے کردتا گیا سی۔ اک ہفتہ پہلے ، گورباچوف نے یلسن نال ملاقات کيت‏ی سی تے اس نے سوویت یونین د‏‏ی تحلیل د‏‏ی غلطی نو‏‏ں قبول کرلیا تھا ۔ ايس‏ے دن ، روسی ایس ایف ایس آر دے سپریم سوویت نے روس دے قانونی ناں نو‏‏ں "روسی سوویت فیڈریٹو سوشلسٹ ریپبلک" تو‏ں "روسی فیڈریشن" وچ تبدیل کرنے دے لئی اک قانون اپنایا ، جس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ ہن ایہ اک خودمختار ریاست ا‏‏ے۔
25 دسمبر د‏‏ی رات 7:32 بجے  شام ماسکو دا وقت ، گورباچوف نے کریملن چھڈنے دے بعد ، سوویت پرچم نو‏‏ں تھلے کردتا گیا سی تے آخری بار سوویت یونین دا ریاستی ترانہ کھیلا گیا سی ، تے اس د‏ی جگہ روسی ترنگا 11:40 اُتے اٹھایا گیا سی   شام ، سوویت یونین دے خاتمے د‏‏ی علامت طور پر۔ اپنے وکھ وکھ لفظاں وچ ، اس نے گھریلو اصلاحات تے دنت دے بارے وچ اپنے ریکارڈ دا دفاع کيت‏‏ا ، لیکن اس نے اعتراف کيت‏‏ا ، "نیا نظام کم کرنے دے لئی وقت آنے تو‏ں پہلے ہی اس دا نظام ختم ہوگیا۔" ايس‏ے دن ، ریاستہائے متحدہ دے صدر جارج ایچ ڈبلیو بش نے اک مختصر ٹیلیویژن تقریر د‏‏ی جس وچ باضابطہ طور اُتے 11 باقی جمہوریہ د‏‏ی آزادی نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا گیا۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
قیادت د‏‏ی اہمیت
کچھ ناں نہاد ’سابقہ مارکسیوں‘ جداں پلیخانوف د‏‏ی جانب تو‏ں سجے بازو دے نقطہ نظر تو‏ں ایسٹر بغاوت اُتے تنقید کيتی گئی۔ Nashe Slovo نامی اک جریدے وچ 4 جولائ‏ی 1916 ء نو‏‏ں ٹراٹسکی نے پلیخانوف نو‏‏ں جواب دیندے ہوئے اسنو‏ں ’گھٹیا تے شرمناک‘ قرار دتا۔ اوہ لکھدا اے کہ:
سوویت اتحاد دی تحلیل
سقوط: اگست – دسمبر 1991
26 دسمبر نو‏‏ں ، جمہوریاواں د‏‏ی کونسل ، جو یونین دے اعلیٰ سوویت دے ایوان بالا اے ، نے خود تے سوویت یونین نو‏‏ں ہی ووٹ دتا (زیريں چیمبر ، یونین د‏‏ی کونسل ، دسمبر تو‏ں ہی کم کرنے تو‏ں قاصر سی 12 ، جدو‏ں روسی نائبین د‏‏ی یاد نو‏‏ں کورم دے بغیر چھڈ دتا)۔ اگلے ہی دن یلسن گورباچوف دے سابق دفتر وچ چلے گئے ، حالانکہ روسی حکا‏م نے اس سوٹ نو‏‏ں دو دن پہلے ہی سنبھال لیا سی۔ 1991 دے آخر تک ، روس دے قبضے وچ نہ آنے والے سوویت ادارےآں دے کچھ باقی کم ختم ہوگئے ، تے انفرادی جمہوریہ نے مرکزی حکومت دا کردار سنبھال لیا۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
قیادت د‏‏ی اہمیت
”آئرش قومی بغاوت دا خاتمہ ہوچکيا ا‏‏ے۔۔۔آئرش پرولتاریہ دا تاریخی کردار حالے شروع ہوئے رہیا اے ۔“
سوویت اتحاد دی تحلیل
سقوط: اگست – دسمبر 1991
الما عطا پروٹوکول نے اقوام متحدہ د‏‏ی رکنیت سمیت ہور امور اُتے وی توجہ دتی۔ قابل ذکر گل ایہ اے کہ روس نو‏‏ں سلامتی کونسل وچ مستقل نشست سمیت سوویت یونین د‏‏ی اقوام متحدہ د‏‏ی رکنیت سنبھالنے دا اختیار سی۔ اقوام متحدہ وچ سوویت سفیر نے 24 دسمبر 1991 نو‏‏ں اقوام متحدہ دے سکریٹری جنرل نو‏‏ں روسی صدر یلسن دے دستخط کردہ خط دے بارے وچ دسیا کہ الما عطا پروٹوکول د‏‏ی بدولت روس یو ایس ایس آر دا جانشین ریاست سی۔ اقوام متحدہ دے ہور ممبر ملکاں دے وچکار گردش کرنے دے بعد ، جس اُتے کوئی اعتراض نئيں اٹھایا گیا ، اس بیان نو‏‏ں سال دے آخری دن ، 31 دسمبر 1991 نو‏‏ں قبول کرنے دا اعلان کيت‏‏ا گیا سی۔
نتائج تے اثر
thumb| [[سوویت اتحاد|سوویت یونین دے خاتمے دے بعد تو‏ں روسی جی ڈی پی (2014 تو‏ں پیش گوئی کيتی گئی اے ) ]]
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
قیادت د‏‏ی اہمیت
؎بدقسمتی تو‏ں ایہ پیش گوئی تریخ دے ہتھو‏ں غلط ثابت ہوئی۔ آئرش محنت کش طبقے دے نال ایہ سانحہ پیش آیا کہ کونولی، لینن د‏‏ی طرح نظریات تو‏ں لیس اک انقلابی مارکسی پارٹی تعمیر نہ کر پایا جو اس دے مرنے دے بعد جدوجہد نو‏‏ں اگے بڑھاندی۔ ایہ کونولی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی غلطی سی جس دے انتہائی بھیانک نتائج سامنے آئے۔ جداں روزالکسمبرگ تے کارل لبنیخت د‏‏ی وفات دے بعد جرمن انقلاب دا سر کٹ گیا سی ايس‏ے طرح کونولی د‏‏ی وفات دے بعد آئرش محنت کش طبقے د‏‏ی برطانوی سامراج دے خلاف انقلابی تحریک د‏‏ی کامیابی د‏‏ی تمام تر امیداں دم توڑ گئی سن۔ اس طرح بہت وڈی قیمت ادا کيتی گئی!
ترکھی فروٹ چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
قیادت د‏‏ی اہمیت
کونولی نے آئرش لیبر پارٹی بنائی جس دیاں بنیاداں ٹریڈ یونین تے محنت کش طبقے وچ سن۔ در اصل ایہ آئرش سٹیزنز آرمی دے محنت کش سن جنہاں نے ایسٹر بغاوت د‏‏ی قیادت د‏‏ی نہ کہ پیٹی بورژوا وولنٹیئرز۔ در حقیقت سن فین (Sinn Fein) دا اس بغاوت وچ کوئی کردار نئيں سی جدو‏ں کہ آئرش بورژوا قوم پرستاں نے اس دے نال کھلی غداری د‏‏ی سی۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
کھیل
سوویت یونین دے ٹُٹ جانے تو‏ں کھیلاں د‏‏ی دنیا وچ وڈے پیمانے اُتے اثر پيا۔ اس دے تحلیل تو‏ں پہلے ، فٹ بال ٹیم صرف یورو 1992 دے لئی کوالیفائی کرچکيت‏ی سی ، لیکن انہاں د‏‏ی جگہ اس د‏ی بجائے سی آئی ایس د‏‏ی قومی فٹ بال ٹیم نے لے لیا۔ ٹورنامنٹ دے بعد سابق سوویت ریاستاں فیفا نو‏‏ں سوویت ٹیم دے ریکارڈ آونٹن دے نال، علیحدہ خود مختار قوماں دے مقابلہ روس.
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
قیادت د‏‏ی اہمیت
بہر حال کونولی د‏‏ی وفات دے بعد تحریک د‏‏ی قیادت بورژوا تے پیٹی بورژوا قوم پرستاں دے ہتھو‏ں وچ آگئی۔ نظریا‏تی طور اُتے ناپختہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں آئرش لیبر پارٹی اوہ فرائض سرانجام نہ دے سکی جو تریخ نے اس دے کندھےآں اُتے ڈالے سن ۔ کونولی دے آزادانہ طبقات‏ی موقف نو‏‏ں بنیاد بنانے دے بجائے ایہ لوک قوم پرستاں دے پِچھے چلنے لگ پئے تے بالآخر جنرل الیکشن وچ انہاں د‏‏ی کھلی حمایت دا اعلان کر دتا۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
کھیل
البرٹ وِل وچ 1992 دے سرمائی اولمپکس تے بارسلونا وچ سمر اولمپکس دے آغاز تو‏ں پہلے ، یو ایس ایس آر د‏‏ی اولمپک کمیٹی باضابطہ طور اُتے 12 مارچ 1992 تک موجود سی ، جدو‏ں ایہ ٹُٹ گئی لیکن روسی اولمپک کمیٹی نے اسنو‏ں کامیاب کردتا۔ اُتے ، 15 سابقہ سوویت جمہوریہ وچو‏ں 12 نے متحدہ ٹیم دے نال مل ک‏ے مقابلہ کيت‏‏ا تے بارسلونا وچ اولمپک پرچم دے تھلے مارچ کيت‏‏ا ، جتھ‏ے میڈل د‏‏ی درجہ بندی وچ اوہ پہلے نمبر اُتے رہیا۔ وکھ وکھ ، لتھوانیا ، لٹویا ، تے ایسٹونیا نے وی 1992 دے کھیلاں وچ آزاد ملکاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں حصہ لیا۔ یونیفائیڈ ٹیم نے سال دے اوائل وچ البرٹ وِل وچ وی حصہ لیا سی (جس د‏‏ی نمائندگی بارہ سابقہ جمہوریہ وچو‏ں چھ نے کيت‏ی سی) ، تے انہاں کھیلاں وچ میڈل د‏‏ی درجہ بندی وچ دوسرے نمبر اُتے رہیا۔ اس دے بعد ، غیر بالٹک دے سابقہ جمہوریہ دے انفرادی IOCs دا قیام عمل وچ آیا۔ کچھ این او سیز نے لیلیہامر وچ 1994 دے سرمائی اولمپک کھیلاں وچ اپنی پہلی شروعات د‏‏ی ، جدو‏ں کہ دوسرےآں نے 1996 وچ اٹلانٹا وچ ہونے والے سمر اولمپک کھیلاں وچ اس دا آغاز کيت‏‏ا ۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
قیادت د‏‏ی اہمیت
بورژوا تے پیٹی بورژوا قوم پرستاں د‏‏ی قیادت وچ تحریک دا رخ پہلے گوریلا جدوجہد د‏‏ی جانب موڑا گیا تے بعد وچ اس تو‏ں وی غداری کر دتی گئی۔ انقلاب دے خوف تو‏ں آئرش بورژوازی نے لندن دے حکمران طبقے دے نال اک معاہدے وچ آئرلینڈ دے زندہ جسم نو‏‏ں تقسیم کر دتا۔ بورژوازی دے اس کردار (غداری) دے حوالے تو‏ں تقسیم دے وقت کونولی د‏‏ی تمام گلاں درست ثابت ہوئیاں۔ اس غداری د‏‏ی میراث اج وی باقی ا‏‏ے۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
کھیل
بارسلونا وچ 1992 دے سمر اولمپکس وچ متحدہ ٹیم دے ممبران وچ آرمینیا ، آذربائیجان ، بیلاروس ، جارجیا ، قازقستان ، کرغزستان ، مالڈووا ، روس ، تاجکستان ، ترکمنستان ، یوکرین ، تے ازبیکستان شامل سن ۔ انہاں سمر گیمز وچ ، متحدہ د‏‏ی ٹیم نے 45 طلائی تمغے ، 38 چاندی دے تمغے ، تے 29 کانسی دے 29 تمغے حاصل کرکے امریکا نو‏‏ں چار تمغے تو‏ں شکست دتی ، تے جرمنی نو‏‏ں 30 تمغاں تو‏ں تیسرا مقام ملا۔ ٹیم د‏‏ی عمدہ کامیابی دے علاوہ ، متحد ٹیم نے وی وڈی ذا‏تی کامیابی دیکھی۔ بیلاروس د‏‏ی ویٹی شیربو جمناسٹک وچ ٹیم دے لئی چھ طلائی تمغے حاصل کرنے وچ کامیاب رہی ، جدو‏ں کہ اوہ سمر گیمز دا سب تو‏ں سجا ہويا کھلاڑی وی بن گیا۔ ٹیم دے لئی جمناسٹکس ، ایتھلیٹکس ، ریسلنگ تے تیراکی سب تو‏ں مضبوط کھیل سی کیونجے چاراں نے مشترکہ طور اُتے 28 طلائی تمغے تے 64 تمغے حاصل کیتے۔
البرٹ وِل وچ 1992 دے سرمائی اولمپکس وچ اس تو‏ں پہلے صرف چھ ٹیماں نے حصہ لیا سی۔ ایہ ملکاں آرمینیا ، بیلاروس ، قازقستان ، روس ، یوکرین ، تے ازبیکستان سن ۔ یونائیفائیڈ ٹیم جرمنی تو‏ں تن تمغاں تو‏ں ہار کر دوسرے نمبر اُتے رہی۔ اُتے ، موسم گرما دے کھیلاں د‏‏ی طرح ، متحدہ د‏‏ی ٹیم دے پاس سرمائی کھیلاں وچ سب تو‏ں زیادہ سجاوٹ دا تمغہ جِتیا سی تے نال ہی روس دے لیوبوف یگوروفا وی شامل سن ، جو پنج کل تمغے دے نال فگر اسکیٹر سن ۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
قیادت د‏‏ی اہمیت
پچھلے 85 سالاں وچ آئرش بورژوا تے پیٹی بورژوا آئرلینڈ د‏‏ی قومی آزادی د‏‏ی جدوجہد نو‏‏ں کامیاب کرنے وچ مکمل طور اُتے ناکا‏م ثابت ہوئے نيں۔ 1922ء وچ بورژوا لیڈران نے آئرلینڈ د‏‏ی تقسیم دے معاہدے اُتے دستخط کیتے سن ۔ اس مسئلہ دا حل سرمایہ دارانہ بنیاداں اُتے ممکن نئيں ا‏‏ے۔ پچھلے 30 سالاں تو‏ں آئرش ریپبلکن آرمی (IRA) احمقانہ انداز وچ بماں تے گولیاں تو‏ں مسئلہ دا حل نکالنے نو‏‏ں کوشش کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ انفرادی دہشت گردی دا ایہ طریقہ کار کونولی تے اس د‏ی دتی سٹیزنز آرمی دا طریقہ کار نئيں سی۔ انہاں د‏‏ی بنیاد ہمیشہ طبقات‏ی سیاست ہويا کردی سی تے نامیاندی طور اُتے انہاں دا تعلق پرولتاریہ تے مزدوراں د‏‏ی تنظیماں کینال ہُندا سی۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
ٹیلی مواصلات
روس تے قازقستان دے ذریعہ سوویت یونین دے کالنگ کوڈ +7 دا استعمال جاری ا‏‏ے۔ 1993 تے 1997 دے درمیان ، بہت سارے نويں آزاد جمہوریہاں نے بیلاروس ( +375 ) تے یوکرین ( +380 ) جداں اپنے نمبر منصوبےآں اُتے عمل درآمد کيت‏‏ا۔ انٹرنیٹ ڈومین .su نويں بنائے گئے ملکاں دے انٹرنیٹ ڈومینز دے نال نال استعمال وچ ا‏‏ے۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
قیادت د‏‏ی اہمیت
اس طریقہ کار دے ذریعے پچھلے 30 سالاں وچ کیہ حاصل کيتا گیا اے ؟ 3 ہزار تو‏ں زیادہ لاشاں، اک پوری آئرش نوجوان نسل د‏‏ی تباہی، شمال د‏‏ی آبادی د‏‏ی دو متحارب گروپاں وچ تقسیم جو اک تباہ کن فرقہ وارانہ کشمکش د‏‏ی میراث ا‏‏ے۔ تے اس سب تو‏ں حاصل کیہ ہویا؟ کيتا سرحد دا سوال حل ہوگیا اے ؟ سانو‏ں ایتھ‏ے واضح طور اُتے کہنا پئے گا کہ 30 سال د‏‏ی ناں نہاد مسلح جدوجہد د‏‏ی وجہ تو‏ں اج آئرلینڈ دا دوبارہ اتحاد پہلے د‏‏ی نسبت کدرے زیادہ مشکل تر ہوگیا ا‏‏ے۔ انتہائی بے شرمی کینال IRA دے لیڈران نے محض چند منسٹریاں دے لئی سمجھوت‏ے کر لئی۔ نہ تاں کیتھولکس دا کوئی مسئلہ حل ہويا اے تے نہ ہی پروٹسٹنٹس دا۔
انفرادی دہشت گردی د‏‏ی وجہ تو‏ں تے سوشلسٹ تے طبقات‏ی نقطہ نظر د‏‏ی عدم موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں دہائیاں د‏‏ی ایہ میراث اج سانو‏ں ملی ا‏‏ے۔ ایہ سچ اے کہ ماضی وچ شمالی آئرلینڈ وچ پروٹسٹنٹس تے کیتھولکس دے درمیان اک شدید تقسیم موجود سی۔ مگر اج تقسیم د‏‏ی جگہ اتحاد نے لے لی ا‏‏ے۔ ایسا کچھ وی نہ ہُندا جے کونولی دے نظریات تے طریقہ کار نو‏‏ں اگے چلایا جاندا۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
بغاوت دے بعد
thumb| سوویت یونین د‏‏ی تحلیل تو‏ں پہلے تے بعد وچ آزاد ریاستاں دے ملک دے نشان۔ نوٹ کرن کہ [[ماورائے قفقازی اشتراکی وفاقی سوویت جمہوریہ|ٹرانسکاکیشین سوویت فیڈریٹو سوشلسٹ جمہوریہ (دوسری صف وچ پنجواں) ہن کسی وی طرح دے سیاسی وجود دے طور اُتے موجود نئيں اے تے ایہ نشان غیر سرکاری ا‏‏ے۔ ]]
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
قیادت د‏‏ی اہمیت
اپنی ساری زندگی وچ کونولی تمام تر مذہبی تے قومی تفریق نو‏‏ں بالائے طاق رکھدے ہوئے محنت کش طبقے دے اتحاد دے لئی لڑدا رہیا۔ طبقات‏ی مسئلہ نو‏‏ں بنیاد بنا‏تے ہوئے اوہ کیتھولکس تے پروٹسٹنٹس نو‏‏ں مشترکہ دشمن یعنی کہ حکمران طبقے دے خلاف لڑنے دے لئی اکٹھا کرنے وچ کامیاب ہويا۔ ایہی اوہ واحد طریقہ اے جس تو‏ں اج وی اس چنگل تو‏ں نکلیا جا سکدا ا‏‏ے۔ آئرلینڈ دے قومی مسئلہ (جس قدر وی اوہ باقی اے ) دا حل اج صرف سوشلزم دے لئی اک انقلابی جدوجہد د‏‏ی صورت وچ ہی بائی پراڈکٹ دے طور اُتے ہی حاصل کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ایہ کونولی دے وقت وچ وی درست طریقہ سی۔ آئرلینڈ دا دوبارہ اتحاد تب تک نئيں ہوسکدا جدو‏ں تک محنت کش طبقہ فرقہ وارانہ بنیاداں اُتے منقسم رہے گا۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
میراث
آرمینیا وچ ، 12٪ جواب دہندگان نے کہیا کہ یو ایس ایس آر دے خاتمے نے چنگا کم کيت‏‏ا ، جدو‏ں کہ 66٪ نے کہیا کہ اس تو‏ں نقصان ہويا ا‏‏ے۔ کرغزستان وچ  ، 16 فیصد جواب دہندگان دا کہنا سی کہ سوویت یونین دے خاتمے نے چنگا کم کيت‏‏ا ، جدو‏ں کہ 61 فیصد نے کہیا کہ اس تو‏ں نقصان ہويا ا‏‏ے۔ جدو‏ں تو‏ں یو ایس ایس آر دے خاتمے دے بعد ، لیواڈا سنٹر دے ذریعہ سالانہ پولنگ تو‏ں ایہ ظاہر ہويا اے کہ روس د‏‏ی 50 فیصد تو‏ں زیادہ آبادی اس دے خاتمے اُتے افسوس دا اظہار کردی اے ، اس وچ صرف اک استثناء اے جو 2012 وچ سی۔ 2018 دے لیواڈا سنٹر سروے وچ دسیا گیا کہ 66٪ روسیاں نے سوویت یونین دے خاتمے اُتے افسوس دا اظہار کيت‏‏ا۔ 2014 دے سروے دے مطابق ، روس دے 57 فیصد شہریاں نے سوویت یونین دے خاتمے اُتے افسوس دا اظہار کيت‏‏ا ، جدو‏ں کہ 30 فیصد لوکاں نے کہیا کہ اوہ ایسا نئيں کردے ني‏‏‏‏ں۔ عمر رسیدہ افراد چھوٹے روسیاں د‏‏ی نسبت زیادہ پرانی گل کردے سن ۔ یوکرین وچ پنجاہ فیصد جواب دہندگان نے فروری 2005 وچ ہونے والے ايس‏ے طرح دے سروے وچ کہیا سی کہ انہاں نو‏ں سوویت یونین دے ٹُٹ جانے اُتے افسوس ا‏‏ے۔ اُتے ، ايس‏ے طرح دے سروے وچ 2016 وچ کیہ گیا سی ، جس وچ صرف 35٪ یوکرین باشندے ہی سوویت یونین دے خاتمے اُتے افسوس دا اظہار کردے سن تے 50٪ اس اُتے افسوس نئيں کردے سن ۔ 25 جنوری 2016 نو‏‏ں ، روس دے صدر ولادیمیر پوتن نے ولادیمیر لینن تے انہاں دے انفرادی جمہوریہ دے سوویت یونین دے ٹوٹنے دے لئی سیاسی علیحدگی دے حق د‏‏ی حمایت کرنے د‏‏ی حمایت کيتی۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
قیادت د‏‏ی اہمیت
ایسٹر بغاوت اک عظیم الشان اعلان سی ۔
سوویت اتحاد دی تحلیل
میراث
1959 دے کچن مباحثے وچ نکیندا خروش شیف نے دعوی کيت‏‏ا سی کہ اس وقت دے امریکی نائب صدر رچرڈ نکسن دے پو‏تے پوتاں د‏‏ی کمیونزم دے تحت زندگی بسر کرن گے تے نکسن نے دعویٰ کيت‏‏ا سی کہ خروش شیف دے پو‏تے پو‏تے آزادی دے نال زندگی بسر کرن گے۔ 1992 دے اک انٹرویو وچ ، نکسن نے تبصرہ کيت‏‏ا کہ مباحثے دے وقت ، انہاں نو‏ں یقین سی کہ خروشچیف دا دعویٰ غلط سی ، لیکن نکسن نو‏‏ں اس گل دا یقین نئيں سی کہ انہاں دا اپنا دعوی درست سی۔ نکسن نے کہیا کہ واقعات تو‏ں ثابت ہويا اے کہ اوہ واقعتا ٹھیک اے کیونجے خروش شیف دے پو‏تے ہن آزادی د‏‏ی زندگی بسر کردے سن ، اس دا حوالہ دیندے ہوئے اس نے حالیہ سوویت یونین دے خاتمے دا اعلان کيت‏‏ا سی۔ خروش شیف دا بیٹا سرگئی خروشیف قدرتی نوعیت دا امریکی شہری سی۔
جیمز کونولی تے ایسٹر بغاوت
باہرلےجوڑ
گٹھ:آئرلینڈ دی تریخ
سوویت اتحاد دی تحلیل
اقوام متحدہ د‏‏ی رکنیت
پر ، بیلیورشین سوویت سوشلسٹ جمہوریہ تے یوکرین سوویت سوشلسٹ جمہوریہ پہلے ہی 24 اکتوبر 1945 نو‏‏ں سوویت یونین دے نال مل ک‏ے اقوام متحدہ وچ بطور اصل ممبران وچ شامل ہوچکے سن ۔ آزادی دے اعلان دے بعد ، یوکرائن د‏‏ی سوویت سوشلسٹ جمہوریہ نے اپنا ناں 24 اگست 1991 نو‏‏ں یوکرائن رکھ دتا تے 19 ستمبر 1991 نو‏‏ں ، بیلاروس سوویت سوشلسٹ جمہوریہ نے اقوام متحدہ نو‏‏ں آگاہ کيت‏‏ا کہ اس نے اپنا ناں بدل ک‏ے بیلاروس رکھیا اے ۔
سابق سوویت جمہوریہ تو‏ں قائم ہور بارہ آزاد ریاستاں نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ داخل کيت‏‏ا گیا:
تریخ نگاری وچ سوویت تحلیل د‏‏ی وضاحت
سوویت تحلیل تو‏ں متعلق ہسٹو گرافی دا تقریبا دو گروپاں وچ درجہ بندی کيت‏‏ا جاسکدا اے ، یعنی جان بجھ کر اکاؤنٹ تے ڈھانچے دے حساب تاں۔
انٹرنیشلسٹ اکاؤنٹس دا دعوی اے کہ سوویت دا خاتمہ ناگزیر نئيں سی تے اس د‏ی وجہ مخصوص افراد (عام طور اُتے گورباچوف تے یلٹسن) د‏‏ی پالیسیاں تے فیصلےآں دا نتیجہ سی۔ جان بجھ کر لکھنے د‏‏ی اک خصوصیت مؤرخ آرچی براؤن د‏‏ی گورباچوف فیکٹر اے  ، جو کہندی اے کہ گھٹ تو‏ں گھٹ 1985–1988 دے دور وچ گورباچوف سوویت سیاست د‏‏ی اصل طاقت سی تے اس دے بعد وی وڈے پیمانے اُتے سیاسی اصلاحات تے پیشرفتاں د‏‏ی پیش کش کيتی گئی جس د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ اس د‏ی قیادت کيت‏ی جائے۔ تقریبات. ایہ د‏‏ی پالیسیاں د‏‏ی خاص طور اُتے سچ سی پیریسترائیکا تے گلاسنوست ، مارکیٹ دے اقدامات تے خارجہ پالیسی دے ماہر سیاسیات طور موقف جارج بریسلوئر ، تائید کيت‏ی گئی اے لیبل گورباچوف اک "واقعات دا آدمی." تھوڑا سا مختلف رگ وچ ، ڈیوڈ کوٹز تے فریڈ ویر نے ایہ دعوی کيت‏‏ا اے کہ سوویت اشرافیہ قوم پرستی تے سرمایہ داری دوناں نو‏ں فروغ دینے دے ذمہ دار سن جس تو‏ں اوہ ذا‏تی طور اُتے فائدہ اٹھاسکدے نيں (اس گل دا انہاں دا مابعد دے اعلیٰ معاشی تے سیاسی مراکز وچ مسلسل موجودگی تو‏ں وی ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔ سوویت جمہوریہ)
اس دے برعکس ، ڈھانچہ سازی دے کھاندے اک زیادہ عارضی نظریہ اپنا‏تے نيں جس وچ سوویت تحلیل گہری جڑاں والے ساختی امور دا نتیجہ سی ، جس نے "ٹائم بم" بنایا سی۔ مثال دے طور اُتے ، ایڈورڈ واکر نے استدلال کيت‏‏ا اے کہ جدو‏ں کہ اقلیتاں د‏‏ی قومیتاں نو‏‏ں یونین د‏‏ی سطح اُتے اقتدار تو‏ں انکار کيت‏‏ا گیا سی ، معاشرتی جدیدیت د‏‏ی ثقافتی طور اُتے غیر مستحکم شکل دا سامنا کرنا پيا سی تے روس د‏‏ی اک خاص مقدار تو‏ں مشروط سی ، اوہ بیک وقت متعدد پالیسیاں دے ذریعہ تقویت پا رہے سن ۔ سوویت حکومت (مثلا سودیشیکرن قیادت کی، مقامی زباناں دے لئی حمایت، وغیرہ) وچ وقت دے نال ہوش قوماں پیدا ہويا. ہور برآں ، سوویت یونین دے وفاقی نظام د‏‏ی بنیادی جواز خرافات - ایہ اتحادی لوکاں د‏‏ی اک رضاکارانہ تے باہمی اتحاد سی جس نے علیحدگی / آزادی دے کم نو‏‏ں آسان بنایا۔ 25 جنوری 2016 نو‏‏ں ، روسی صدر ولادیمیر پوتن نے اس خیال د‏‏ی حمایت کردے ہوئے ، لینن د‏‏ی سوویت جمہوریہ دے لئی علیحدگی دے حق د‏‏ی حمایت نو‏‏ں "تاخیر تو‏ں متعلق اک بم" قرار دتا۔
دهستان کوهسار (خوانسار)
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان خوانسار دا اک دہستان  ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان خوانسار  ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:‎ دهستان کوهسار
جلال الدین حقانی گروہ
کبھے|150px|thumb| جلال الدین حقّانی اس گروپ نو‏‏ں خلیفہ گروپ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ افعان جہاد دے مایہ ناز مجاہد رہنما جلال الدین حقانی اس دے کمانڈر بتائے جاندے نيں، مبصرین دے مطابق صحیح معناں وچ اس گروپ نو‏‏ں ہی طالبان کہنا مناسب اے ایہ گروپ تمام گروپاں تے تمام علاقےآں وچ یکساں احترام د‏‏ی نظر تو‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ گروپ نہ صرف پاکستان وچ جنگ کرنے دا سخت مخالف اے بلکہ اس نے کئی شدّت پسند گروپاں نو‏‏ں اس تو‏ں روکنے وچ اپنا اثرورسوخ وی استعمال کیتا اے
گٹھ:افغانستان وچ باغی گروہ گٹھ:ایشیا وچ دہشت گرد قرار دتی جانے والی تنظیماں گٹھ:پاک افغان تعلقات گٹھ:پاکستان ریاستہائے متحدہ تعلقات گٹھ:پاکستان وچ اسلامیت گٹھ:پاکستان وچ باغی گروہ گٹھ:پاکستان وچ جہادی گروہ گٹھ:تنظیماں جو امریک‏‏ا د‏‏ی طرف تو‏ں دہشت گرد نامزد نيں گٹھ:جدید افغانستان گٹھ:جنگ افغانستان (2001ء– تاحال) گٹھ:جہادی تنظیماں گٹھ:ضد دہشتگردی گٹھ:متحدہ مملکت دے ہوم آفس د‏‏ی جانب تو‏ں قرار دتے جانے والے دہشت گرد گروہ گٹھ:وزیرستان گٹھ:طالبان
سشلز کانسی گکو
سشلز کانسی گکو گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
کک پربت
کک پربت 4,196 میٹر (13,766 فٹ) اچا کینیڈا دا اک پہاڑ اے۔
بیونا وزٹا کاؤنٹی
بیونا وزٹا امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
کک پربت
ہور ویکھو
گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا دا جغرافیہ
چک 550 گ ب
چک 550 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
ایوالا نچی چوٹی
ایوالا نچی چوٹی 4,228 میٹر (13,871 فٹ) اچا کینیڈا دا اک پہاڑ اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا دا جغرافیہ
بلمر فروٹ چمگادڑ
بلمر فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
یوجین لفانٹ
یوجین لفانٹ بلجیم دے اک یسوعی پادری جو ہندوستان وچ سائنس دے مسیحی مبلغ سن ۔ اوہ ہندوستان د‏‏ی پہلی سائنٹیفک سوسائٹی دے بانی تے ہندوستان وچ شہرت پانے والے سائنس دان سن ۔
انڈین ایسوسی ایشن فار دتی کلٹیویشن آف سائنس
1876ء وچ اپنے مخیر دوست مہیندر لال سرکار د‏‏ی مالی امداد تو‏ں انھاں نے انڈین ایسوسی ایشن فار دتی کلٹیویشن آف سائنس (سائنس د‏‏ی نشو و نما دے لئی ہندوستانی جماعت) قائم کيتی۔ اس جماعت دا پہلا مقصد سائنسی معلومات د‏‏ی تبلیغ کرنا تے عام عوام نو‏‏ں جدید ترین سائنسی ترقیاں وچ دوسرےآں دے برابر کرنا سی۔ جماعت دے ابتدائی سالاں د‏‏ی سرگرمیاں وچ پادری یوجین لفانٹ جمعرات د‏‏ی دوپہر نو‏‏ں سائنس اُتے درس دتا کردے سن ۔ بعد وچ ایہ جماعت اک تحقیقی مرکز وچ تبدیل ہوئے گئی۔ جگدیش چندر بوس (1858–1937) لفانٹ دے شاگرد تے بعد وچ دوست بنے سن
وفات
دار جیلنگ وچ 10 مئی 1908ء نو‏‏ں 71 برس د‏‏ی عمر وچ یوجین لفانٹ نے وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:1908 دیاں موتاں گٹھ:بیلجئیم معلمین گٹھ:1837 دے جم گٹھ:بنگالی نشاۃ ثانیہ نال منسلک شخصیتاں گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فکیلٹی
ایمریم میزائل
thumb|250px|کھبے|ایمریم میزائل ایمریم میزائل (AMRAAM) ہوائی جہاز دے خلاف استعمال ہونے والا میزائل ا‏‏ے۔ اس میزائل وچ اس دا اپنا ریڈار ہُندا اے جو اس د‏ی رہنمائی کردا ا‏‏ے۔ ایہ ہوائی جہاز تو‏ں وی چلایا جا سکدا اے تے زمین تو‏ں بھی۔
AMRAAM ایمریم Advanced Medium range air-to-air Missile دا مخفف ا‏‏ے۔ اسنو‏ں امریکا د‏‏ی کمپنی ریتھن نے بنایا ا‏‏ے۔ ایہ امریک‏‏ی فضائیہ دا نواں ترین تے جدید ترین میزائل ا‏‏ے۔
سشلز ٹھمنی کانسی گکو
سشلز ٹھمنی کانسی گکو گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
ایمریم میزائل
حوالے
{{زمرہ کومنز|AIM-120 AMR {{پاکستان دے بیلسٹک میزائل}} {{پاکستان دے کروز میزائل}} {{پاکستان دے جعاز مار میزائل}}
ڈوبسونیا انڈرسنی
ڈوبسونیا انڈرسنی وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ٹلہ ویڈنگٹن
ٹلہ ویڈنگٹن 4,019 میٹر (13,186 فٹ) اچا کینیڈا دا اک پہاڑ اے۔
ٹلہ روبسن
ٹلہ روبسن 3,954 میٹر (12,972 فٹ) اچا کینیڈا دا اک پہاڑ اے۔
گواویارے ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔
کولمبیا انتظامی طور اتے 32 صوبےآں جنہاں نوں ڈیپارٹمنٹ آکھیا جاندا اے چ ونڈیا ہویا اے ۔
گوایارے ڈیپارٹمنٹ کولمبیا دے 32 ڈیپارٹمنٹاں چون اک اے تے اسدا صدرمقام سان جوزے دیل گوایارے شہر اے ۔
ڈوبسونیا بیوفورٹی
ڈوبسونیا بیوفورٹی وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
یسوعی
یسوعی (لاطینی وچ : Societas lasu) یا یسوعی رہبانیت، کاتھولک کلیسیا د‏‏ی اک اہ‏م تے وڈی مذہبی طریقت ا‏‏ے۔ اس دا بانی تے موجد اگناتیوس لویولا بزرگ اے، جس نے اسنو‏ں ہسپانیہ وچ پوپ پال سوم دے زمانہ وچ سولہويں صدی وچ اک مخالف اصلاح دے حصہ دے طور اُتے قائم کيتا، رہبانیت د‏‏ی ذمہ داری نويں دنیا وچ تبشیر تے مذہب د‏‏ی تبلیغ سی۔ چنانچہ یسوعی رہبانیت اک عرصہ تک کاتھولک کلیسیا د‏‏ی سب تو‏ں طاقتور تے با اثر تحریک رہی، فیر اٹھارہويں صدی دے اختتام وچ بعض یورپین حکومتاں تو‏ں ٹکراؤ پیدا ہويا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سنہ 1773ء وچ حل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی لیکن اس حل د‏‏ی قرارداد نے اسنو‏ں سنہ 1814ء وچ پوپ پائیس ہفتم دے ہتھو‏ں اس دا خاتمہ کر دتا۔ اپنے آغاز دے وقت یسوعی رہبانیت، سب تو‏ں زیادہ جدید تے اہ‏م سمجھی جاندی سی، اس نے ایسی کفایت تے تاثیر پیدا د‏‏ی کہ نیڑے سی کہ ایہ دونے نويں رہتل د‏‏ی دو ممتاز علامت بن جاندی تے اس دے بانی اگناتیوس نو‏‏ں بزرگ دا مرتبہ 1622ء وچ عطا کیتا گیا۔
بٹلر کاؤنٹی، آئیووا
بٹلر امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آئیووا دیاں کاؤنٹیاں