cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بڈاپسٹ رائل پیلس
بودا کیسل دا جائزہ
یہ پرندہ موت دا افسانہ اے ، ہنگری د‏‏ی بادشاہی د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ زیادہ تر زائرین مجسماں وچ دلچسپی نئيں لیندے نيں ، لیکن بدھ کیسل دے اک پراں دے نیڑے سوندے وچ گھوردے نيں۔ ایہ غالبا بوداپیسٹ دا سب تو‏ں مشہور چشمہ اے ، جسنو‏ں 1904 وچ الاجوس اسٹربل نے ڈیزائن کيتا سی ، تے اس وچ کنگ متھیاس تے خوبصورت کسان لڑکی ایلونکا دا افسانہ دکھایا گیا اے ۔
گٹھ:ہنگری
تمل مطالعات
تمل مطالعات یا تملیات دراوڑیات د‏‏ی سب تو‏ں وڈی شاخ تے اس دا اک وڈا حصہ گھیرتی اے ۔اک مطالعے دے شعبے دے طور اُتے اس وچ تمل زبان، تمل ادب تے تمل سبھیاچار شام‏ل اے جو در حقیقت تمل لوکاں دا تحقیقی مطالعہ ا‏‏ے۔
تمل نو‏‏ں قومی بولی دے درجے دا مطالبہ
ویہويں صدی دے آغاز تو‏ں کئی تمل سیاست دان تے رہنما تمل نو‏‏ں ہندوستان د‏‏ی قومی بولی بنانے دا مطالبہ کر چک‏‏ے نيں۔ ماضی نیڑے سرکردہ تمل سیاست دان کروناندھی تے جیا للیندا تمل دے لئی قومی بولی دے درجے دا مطالبہ کرچک‏ی نيں۔
راجندر پال کور
رجندر پال کور چھینا اکّ بھارتی سیاستدان ہن اتے پنجاب صوبائی اسمبلی وچ لدھیانہ دکھنی صوبائی اسمبلی ہلکے دی نمائندگی کرن والی ودھائکا اے۔ اوہ عام آدمی پارٹی دے ممبر ہن۔ اوہ 2022 دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں وچ اسمبلی ممبر وجوں چنی گئی سی۔
تمل مطالعات
ہندی د‏‏ی مخالفت
تمل باشندے سمجھدے نيں کہ جے ہندی زبان انہاں اُتے مسلط کيت‏ی جائے تاں اس تو‏ں اوہ اپنی بولی تے شناخت کھو دین گے۔ اس وجہ تو‏ں تمل ناڈو کافی مخالف ہندی مظاہرے ہو چکے نيں۔ عوامی رویے دے عین مطابق بوہت گھٹ اسکولاں وچ ہندی پڑھائی جاندی ا‏‏ے۔
راجندر پال کور
صوبائی اسمبلی دے ممبر
اوہ پنجاب صوبائی اسمبلی وچ اسمبلی ممبر وجوں لدھیانہ دکھنی صوبائی اسمبلی ہلکے دی نمائندگی کردی اے۔ عام آدمی پارٹی نے 2022 دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں وچ 117 وچوں 92 سیٹاں جت کے سولھویں پنجاب صوبائی اسمبلی وچ مضبوط 79% اکثریت حاصل کیتا۔ بھگونت مان نے 16 مارچ 2022 نوں وزیر اعلیٰ وجوں سہوں چکی۔
تمل مطالعات
سبھیاچار
ماضیٔ بعید وچ تمل دے شاعر کنبن دے کلام نو‏‏ں اس لئی اہمیت حاصل سی کہ اس تو‏ں کیرلا د‏‏ی تریخ دے کئی امور آشکارا ہُندے نيں۔ تحریک آزادی ہند وچ کئی نامی گرامی تمل ادیب دیکھے گئے، جنہاں وچ سبرامنیم بھارتی دا ناں سر لسٹ ا‏‏ے۔
راجندر پال کور
حوالے
گٹھ:پنجاب، بھارت توں عام آدمی پارٹی دے سیاستدان گٹھ:زندہ لوک گٹھ:2022 توں 2027 پنجاب صوبائی اسمبلی دے ممبر
تمل مطالعات
سبھیاچار
تمل سبھیاچار دا اک ادنٰی نمونہ جلی کٹو یا بیلو د‏‏ی لڑائی اے جسنو‏ں مرکزی حکومت تے سپریم کورٹ روکنا چاہندے سن ۔ پ‏ر تمل عوام د‏‏ی حساسیت تے شدید احتجاج د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ رسم اج وی حسبہ موجود اے تے دیکھی جا سکدی ا‏‏ے۔ اس طرح رہن سہن، کپڑ‏ے ، موسیقی، رقص تے ادب تمل سبھیاچار دا حصہ نيں۔
حوالے
گٹھ:تمل سبھیاچار گٹھ:دراوڑیات گٹھ:جنوبی ایشیاء دے نامکمل مضامین
ریحانہ (اداکارہ)
ریحانہ  بھارتی اتے پاکستانی سنیما وچ اکّ فلم اداکارہ سی اتے اسنوں د کوین آف چارم اتے د ڈانسنگ ڈیمسل آف بمبے دے ناں نال جانیا جاندا سی۔ اسنے سگائی، تدبیر، ہم ایک ہیں، شہنائی، ساجن، بادشاہ اتے سرگم ورگیاں فلماں وچ مکھ کرداراں وچ کم کیتا۔
کریئر
thumb| سرگم توں ریہانا دی تصویر۔ کے ایل سہگل - ثریا -سٹارر تدبیر ورگیاں فلماں وچ ڈانسنگ رول اتے چھوٹیاں کرداراں کرن توں بعد، اسنوں ہم ایک ہیں (1946) وچ وڈا بریک ملیا، جو کہ دیوَ آنند دی پہلی فلم سی۔ ساجن (1947) وچ ریہانا عورت مکھ کردار وچ سی، اتے اس فلم دے نال-نال شہنائی (1947) دی کامیابی توں بعد، اوہ "رات رات سٹار" بن گئی۔ 1948 توں 1951 تک اس دے کریئر دا سبھ توں ودھیا پڑاء سی کیونکہ اسنے اس ویلے دے بہت سارے چوٹی دے نائکاں دے نال کئی طرحاں دیاں فلماں کیتیاں، جویں کہ اداکارہ (1948) وچ پریم ادیب، سنہرے دن (1949) اتے سرگم (1949) وچ راج کپور نال۔ 1950), دل ربا (1950) وچ دیوَ آنند نال، بے گناہ (1950) وچ شیام اتے سورج مکھی (1950), ادا (1951) وچ شیکھر نال اتے سگائی (1951) وچ پریمناتھ نال۔ ایہناں وچوں اسدیاں دو سبھ توں وڈیاں ہٹ فلماں سن سرگم (1950) اتے سگائی (1951)।
1952 توں بعد، اس دا کریئر تیزی نال گراوٹ ول گیا کیونکہ رنگیلی (1952), چھم چھما چھم (1952), ہزار راتیں (1953) اتے بادشاہ (1954) ورگیاں فلماں باکس آفس 'تے ڈبّ گئیاں۔ بھارت وچ اپنے کریئر دے پتن دے نال، ریہانا اتھے اپنا کریئر جاری رکھن دی امید نال پاکستان چلی گئی۔
پاکستان وچ، اسنے رات کے راہی، ویہشی، اپنا پریا، شالیمار، اولاد اتے دل نے تجھے من لیا ورگیاں اردو فلماں وچ کم کیتا۔ 1995 وچ اوہ نگار اوارڈس لئی ججّ سی۔
نجی جیون
ریہانا نے پروڈیؤسر اقبال شہزاد نال ویاہ کیتا جس نال اسنے فلم رات کے راہی وچ کم کیتا پر بعد وچ اوہناں دا طلاق ہو گیا اتے پھر اسنے کراچی دے اکّ وپاری صابر احمد نال ویاہ کیتا۔ اس دے نال اس دے تن بچے سن۔
موت
23 اپریل 2013 نوں کراچی وچ اسدی موت ہو گئی
حوالے
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:پنجابی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:پاکستانی فلم اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:موت 2013 گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:ممبئی دے لوک گٹھ:20ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:جم 1931
گیتا سوریاکانت پاریکھ
گیتا سوریاکانت پاریکھ (۱۱ اگست ۱۹۲۹ – ۷ اپریل ۲۰۱۲) اکّ بھارتی شاعر سی جسنے گجراتی وچ لکھیا سی۔ فلسفے وچ پڑھی ہوئی، اسنے دو شعری مجموعہ اتے اکّ جیونی مجموعہ شائع کیتا سی۔
جیونی
گیتا پارکھ دا جم ۱۱ اگست ۱۹۲۹ نوں بھاونگر وچ وجیبین اتے پرمانند کپاڈیا دے اکّ جین پروار وچ ہویا سی۔ اس دے پیؤ اکّ سماج سیوی اتے آزادی کارکن سن । اسنے اپنی پرائمری اتے سیکنڈری سکول دی پڑھائی بمبئی (ہن ممبئی) دے فیلوشپ سکول توں پوری کیتی۔ اسنے ۱۹۴۵ وچ دسویں کیتی۔ اسنے ولسن کالج توں ۱۹۴۹ وچ دوجی جماعت دے نال پورے فلسفے وچ بیئے اتے بعد وچ ۱۹۵۲ وچ اسے موضوع وچ ایم۔اے۔ ۱۹۸۸ وچ، اسنے دھیرو پاریکھ دے ماتحت اپنے تھیسس ارواچن گجراتی کاویتریؤ (جدید گجراتی خاتون شاعراں) لئی پیئیچڈی حاصل کیتی۔ اسنے تھوڑھے ویلے لئی اکّ کالج وچ پڑھایا۔
۱۹۵۳ وچ، اسنے گاندھیوادی سوریاکانت پارکھ (۹ جنوری ۱۹۲۶ – ۵ اپریل ۲۰۱۹) نال ویاہ کیتا، جو بھودان تحریک وچ سرگرم سی اتے اوہناں دیاں سرگرمیاں وچ اسدی حمایت کردا سی۔ بچے ہون توں بعد، اسنے اپنا دھیان پروار اُتے تبدیل کر دتا۔
اسدی موت ۷ اپریل 2012 ہو گئی۔
ساہتی کیریئر
۱۹۵۰ وچ، پارکھ نے رامنارائن وی۔ پاٹھک توں میٹر سکھیا اتے راجیندر شاہ ولوں مارگدرشن کیتا۔ اسنے شاعری وچ دلچسپی پیدا کرنی شروع کر دتی اتے اسدی پہلی شاعری "مارو لگنا" (میرا ویاہ) ۱۹۵۱ وچ کمار وچ شائع ہوئی۔
پارکھ نے شاعری دے لگبھگ سارے روپ لکھے سن۔ اسنے ۹۰۰ توں ودھ کویتاواں لکھیاں سن اتے اکّ سو چنے ہوئے مجموعہ مشرقی وچ ۱۹۶۶ وچ شائع ہوئے سن۔ ایہہ کویتاواں پیار، ویاہتا جیون اتے فلسفہ دیاں بھاوناواں اُتے مرتکز ہن۔ مشرقی نوں گجرات سرکار ولوں پہلا انعام دتا گیا سی۔ ۱۹۷۹ وچ، اسنے اپنا دوجا شعری مجموعہ، بھیناش شائع کیتا، جس وچ قدرت، خاندانی جیون، ماں پیؤ دی موت، اتے عقیدت بارے کویتاواں شامل سن۔
حوالے
گٹھ:۲۰ویں صدی دیاں بھارتی لیکھکاواں گٹھ:۲۱وی صدی دیاں بھارتی لیکھکاواں گٹھ:۲۰ویں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:موت ۲۰۱۲ گٹھ:جم ۱۹۲۹ گٹھ:گجراتی لکھاری گٹھ:موت 2012 گٹھ:جم 1929
نجمہ حمید
نجمہ حمید (18 مارچ 1944 – 2 دسمبر 2022) اکّ پاکستانی سیاستدان سی جسنے پاکستان مسلم لیگ (ن) دی نمائندگی کردے ہوئے 2009 توں 2021 تک پاکستان دی سینیٹ دے ممبر وجوں سیوا کیتی۔
سیاسی کریئر
حمید 2009 دیاں پاکستانی سینیٹ چوناں وچ عورتاں لئی راکھویں سیٹ 'تے پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار وجوں پاکستان دی سینیٹ لئی چنی گئی سی۔ اوہ طاہرہ اورنگزیب دی بھین سی اتے مریم اورنگزیب دی ماسی سی۔
نجی جیون اتے موت
حمید دی موت 2 دسمبر 2022 نوں 78 سال دی عمر وچ ہوئی سی
حوالے
گٹھ:موت 2022 گٹھ:جم 1944
صوفیہ بانو
صوفیا بانو (انگریزی: Sofia Bano) اکّ پاکستانی سابقہ فلم اداکارہ اتے گلوکارہ اے جسنے 1960 اتے 1970 دے دہاکے دوران زیادہ تر لولیوڈّ فلماں وچ معاون کرداراں وچ کم کیتا۔ اسدیاں مشہور فلماں وچ احساس (1972), گھرانہ (1973), اتے پردے وچ رہن دو (1973) شامل ہن۔ اسنے 1973 وچ بہترین معاون اداکارہ دا نگار اوارڈ جتیا۔
شروع دا جیون
صوفیا دا جم برطانوی ہند وچ بمبئی وچ ہویا سی اتے اسنے 1960 دے دہاکے دے شروع وچ فلماں وچ کم کرنا شروع کیتا سی اتے ممبئی دیاں فلماں وچ کئی معاون کرداراں کیتیاں سن۔
کیریئر
بانو 1960 دے دہاکے وچ لولیوڈّ فلماں وچ کم کرن لئی بمبئی، بھارت توں پاکستان آئی سی۔ اسدی پہلی فلم "چھوٹی بیہن" 1964 وچ رلیز ہوئی سی، جس وچ اسنے اکّ معاون کردار نبھائی سی۔ اسدی اگلی فلم، اکیلے نہ جانا وچ، اسنوں اداکار محمد علی دے خلاف اکّ مکھ ہیروئن دی کردار دی پیش کش کیتی گئی سی، پر فلم باکس آفس 'تے کامیاب نہیں ہو سکی۔ 1973 اس دے کیریئر دا سبھ توں اہم سال سی، کیونکہ اسنے دو ہٹ فلماں، "گھرانہ" اتے شباب کرنوی دی  'پردے میں رہنے دو' سائین کیتیاں سن۔ بعد والی فلم وچ، اسنے اکّ گھمنڈی اتے ضدی امیر عورت دی کردار نبھائی۔ اسدی آخری فلم ضرورت 1976 وچ حسن طارق دے ڈریکشن وچ رلیز ہوئی سی۔
بانو نے اپنے 12 سالاں دے فلمی کریئر دوران 28 فلماں وچ کم کیتا۔ اوہ اکّ پنجابی فلم وچ وی نظر آئی سی۔
نجی جیون
بانو نے کراچی دے پاکستان مسلم لیگ دے اکّ وپاری اتے سیاستدان ہارون احمد نال ویاہ کیتا، جس توں اس دے دو بچے ہن اتے فلم صنعت چھڈّ دتا۔
حوالے
گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:20ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی فلم اداکاراواں گٹھ:جم 1938
ازبکستان ائیرویز
ازبکستان ائیرویز (انگریزی:Uzbekistan Airways ) ازبکستان د‏‏ی ہوائی کمپنی اے ۔ ازبکستان ائیرویز دا مرکزی دفتر ازبکستان دے ائیر پورٹ Tashkent International Airport اُتے واقع ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:1992ء وچ قائم ہوݨ والیاں ہوائی کمپنیاں گٹھ:ازبکستان د‏‏یاں ہوائی کمپنیاں گٹھ:ازبکستان وچ 1992ء دیاں تاسیساں گٹھ:انجمن بین الاقوامی ہوائی آوا جائی دے ارکان گٹھ:حکومت‏ی خطوط ہوائی مرافقات گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
2023ء سعودی سڑک حادثہ
title2023 Saudi road accident
20 اپریل 2023 نو‏‏ں سعودی عرب وچ کار حادثے وچ سواݨیاں تے بچےآں سمیت 9 پاکستانی عمرہ زائرین جاں بحق ہوگئے۔ واقعہ القصيم دے علاقہ وچ اودو‏ں پیش آیا جدو‏ں مقتولین عمرہ ادا کرنے دے بعد مدینہ تو‏ں ریاض جا رہے سن ۔
پس منظر
یہ حادثہ 28 مارچ 2023ء نو‏‏ں اک بس حادثے دے چند ہفتے بعد پیش آیا، جس دے نتیجے وچ 20 عمرہ زائرین جاں بحق تے 29 ہور زخمی ہوئے۔ اس تو‏ں پہلے دے واقعے وچ ، بریک فیل ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں بس اک پل تو‏ں ٹکرا گئی، ٹپ اوور، تے صوبہ عسیر وچ اگ لگ گئی۔
رد عمل
حادثے دے بعد پاکستان دے وزیر اعظم شہباز شریف نے جانی نقصان اُتے افسوس تے دکھ دا اظہار کيتا۔ انہاں نے سعودی عرب وچ پاکستانی سفارتخانے نو‏‏ں متاثرہ خانداناں د‏‏ی ہر ممکن مدد کرنے د‏‏ی وی ہدایت کيتی۔ وزیراعظم نے جاں بحق ہوݨ والےآں دے لئی تے زخمیاں د‏‏ی جلد صحت یابی دے لئی دعا کيتی۔
۲۰۱۵ لاہور فیکٹری حادثہ
2015 لاہور فیکٹری حادثہ اودو‏ں لاہور وچ پیش آیا جدو‏ں 4 نومبر نو‏‏ں اک پلاسٹک دے بیگ بنانے والی فیکٹری جو ساندر انڈسٹریل اسٹیٹ وچ واقع اے، منہدم ہو گئی۔ اس انہدام وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 45 لوک جان تو‏ں گئے۔ جداں کہ 150 لوک ملبے وچو‏ں کڈے گئے۔
حوالے
گٹھ:2015ء وچ پاکستان وچ آفتاں گٹھ:2015ء وچ صنعتی آفتاں گٹھ:پاکستان وچ انسانی تخلیق کردہ آفتاں گٹھ:لاہور گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
استور برفانی تودہ حادثہ ۲۰۲۳ء
ریسکیو آپریشن
متعدد تنظیماں، خاص طور اُتے ریسکیو ۱۱۲۲ دے نال نال ضلعی انتظامیہ تے مقامی افراد نے فوری طور اُتے بچاؤ دیاں کوششاں شروع کر دتیاں۔ ہن تک اٹھ لاشاں مل چک‏ی سی، جداں کہ ہور ہلاکتاں د‏‏ی تلاش جاری ا‏‏ے۔ زخمیاں وچو‏ں بارہ د‏‏ی حالت تشویشناک دسی جاندی اے، زخمیاں نو‏‏ں ڈسٹرکٹ ہیڈ کوارٹر (DHQ) ہسپتال استور بھیجیا گیا۔ پاکستانی فوج دے اک فوجی یونٹ جسنو‏ں فورس کمانڈ ناردرن ایریاز کہیا جاندا اے نے سامان، پیرا میڈیکس تے ہیلی کاپٹر د‏‏ی امداد فراہ‏م کی، لیکن ناموافق موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں تباہی دے مقام تک پہنچنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔
مابعد
ڈپٹی کمشنر استور وسیم عباس نے اپنے بیان وچ کہیا اے کہ برفانی تودہ گرنے تو‏ں ۸ افراد جاں بحق جدو‏ں کہ ۱۶ زخمی ہوئے، جاں بحق افراد وچ ۴ سواݨیاں تے ۴ مرد شام‏ل نيں تے جاں بحق تے زخمیاں دا تعلق روات تے چکوال تو‏ں ا‏‏ے۔ اک لاپتہ شخص نو‏‏ں ۲۸ گھنٹےآں بعد برف تو‏ں زندہ کڈیا گیا ۔
رد عمل
حادثے دے بعد وزیر اعظم شہباز شریف نے متاثرین تے انہاں دے اہل خانہ تو‏ں اظہار تعزیت کيتا۔ انہاں نے اس گل اُتے زور دتا کہ موسمیا‏تی تبدیلیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستان وچ ایداں دے واقعات وچ وادھا ہو رہیا اے تے عالمی برادری تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ پاکستان جداں ترقی پذیر ملکاں نو‏‏ں موسمیا‏تی تبدیلیاں دے منفی اثرات تو‏ں بچانے وچ اپنی ذمہ داری پوری کرے۔ گلگت بلتستان دے وزیر اعلیٰ خالد خورشید خان نے وی جانی نقصان اُتے گہرے دکھ دا اظہار کيتا تے مقامی حکا‏م نو‏‏ں امدادی کارروائیاں تیز کرنے د‏‏ی ہدایت کيتی۔ انہاں نے متعلقہ حکا‏م اُتے زور دتا کہ اوہ اس واقعے د‏‏ی فوری تحقیقات کرن تے مستقب‏‏ل وچ ایداں دے سانحات نو‏‏ں روکنے دے لئی مناسب اقدامات کرن۔
حوالے
گٹھ:ضلع استور گٹھ:پاکستان وچ 2023ء د‏‏یاں آفتاں گٹھ:پاکستان وچ ۲۰۲۳ء د‏‏یاں آفتاں
کیپ کیناوریل اسپیس فورس اسٹیشن
کیپ کیناوریل اسپیس فورس اسٹیشن (لاطینی: Cape Canaveral Space Force Station) ریاست ہائے متحدہ دا اک آباد مقام جو بریورڈ کاؤنٹی، فلوریڈا وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کیپ کیناوریل اسپیس فورس اسٹیشن گٹھ:فلوریڈا وچ 1948ء دیاں تاسیساں گٹھ:خودکار پیمانے دے نال متعدد تصاویر استعمال کرنے والے صفحات
لال چند کتاروچک
صوبائی اسمبلی دے ممبر
کٹارچکّ 2022 دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں وچ اسمبلی ممبر چنے گئے سن۔ عام آدمی پارٹی نے 2022 دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں وچ 117 وچوں 92 سیٹاں جت کے سولھویں پنجاب صوبائی اسمبلی وچ مضبوط 79% اکثریت حاصل کیتا۔ بھگونت مان نے 16 مارچ 2022 نوں وزیر اعلیٰ وجوں سہوں چکی۔ کٹاروچکّ نے پنجاب صوبائی اسمبلی وچ بھوآ صوبائی اسمبلی ہلکے دی نمائندگی کیتی۔ اوہناں نے 19 مارچ نوں چنڈی گڑھ واقع پنجاب راج بھون دے گرو نانک دیوَ آڈیٹوریم وکھے نوں ہور ودھائکاں نال کیبنٹ وزیر وجوں سہوں چکی سی۔ سہوں چکن والے کٹارچکّ سمیت اٹھ وزیر پہلی وار بنے اسمبلی ممبر سن۔
مان وزارت وچ کیبنٹ وزیر ہون دے ناطے کٹاروچکّ نوں پنجاب سرکار دے دو محکمےآں دا چارج دتا گیا-
چون کارکردگی
پنجاب صوبائی اسمبلی چون، 2017 : بھوآ
حوالے
گٹھ:پنجاب، بھارت توں عام آدمی پارٹی دے سیاستدان گٹھ:زندہ لوک گٹھ:2022 توں 2027 پنجاب صوبائی اسمبلی دے ممبر
شیتل انگورل
شیتل انگرل اکّ بھارتی سیاستدان ہن جو پنجاب صوبائی اسمبلی وچ جالندھر مغربی صوبائی اسمبلی ہلکے دی نمائندگی کردے ہن۔ اوہ عام آدمی پارٹی دے ممبر ہن۔ عام آدمی پارٹی نے 2022 دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں وچ 117 سیٹاں وچوں 92 سیٹاں جت کے سولھویں پنجاب صوبائی اسمبلی وچ مضبوط 79% اکثریت حاصل کیتا۔ بھگونت مان نے 16 مارچ 2022 نوں وزیر اعلیٰ وجوں سہوں چکی۔
صوبائی اسمبلی دے ممبر
شیتل انگرل پنجاب صوبائی اسمبلی وچ اسمبلی ممبر وجوں جالندھر مغربی صوبائی اسمبلی ہلکے دی نمائندگی کردے ہن۔
حوالے
گٹھ:پنجاب، بھارت توں عام آدمی پارٹی دے سیاستدان گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:2022 توں 2027 پنجاب صوبائی اسمبلی دے ممبر
نیشنل میوزیم آف نیچرل ہسٹری
نیشنل میوزیم آف نیچرل ہسٹری (لاطینی: National Museum of Natural History) ریاست ہائے متحدہ دا اک عجائب گھر برائے قدرتی تریخ و سیاحتی مقام جو واشنگٹن، ڈی سی وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1910ء دیاں تاسیساں گٹھ:گنبد گٹھ:گریٹر واشنگٹن دے ثقافتی اتحاد دے اراکین گٹھ:1910ء وچ قائم شدہ عجائب گھر گٹھ:نیشنل مال گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی قدرتی تریخ گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین
ایران تے وڈے پیمانے اُتے تباہی پھیلانے والے ہتھیار
ایران اس وقت وڈے پیمانے اُتے تباہی پھیلانے والے ہتھیار بنان دے خلاف اے  تے اس نے حیاتیاتی ہتھیاراں دے کنونشن ، [1] کیمیائی ہتھیاراں دے کنونشن ، [2] تے عدم پھیلاؤ دے معاہدے (این پی ٹی) سمیت ڈبلیو ایم ڈی دے قبضے د‏‏ی مذمت کردے ہوئے معاہداں اُتے دستخط کیتے ني‏‏‏‏ں۔ [3] ایران  نو‏‏ں WMD اثرات دا پہلا ہتھ اے - 1980 د‏‏ی دہائی د‏‏ی ایران  - عراق جنگ دے دوران اک لکھ تو‏ں زیادہ ایرانی   فوجی تے شہری کیمیائی ہتھیاراں دا نشانہ بنے سن ۔
ایران دے سپریم لیڈر ، آیت اللہ علی خامنہ ای ، ہور علماء دے نال نال، اک عوامی تے واضح مذہبی حکم (جاری فتوی ترقی، پیداوا‏‏ر، ذخیرہ اندوزی تے دے استعمال دے خلاف) جوہری ہتھیاراں ، [6] [7] ایہ اگرچہ کچھ د‏‏ی طرف تو‏ں منظوری دے دتی اے نسبتا  معمولی مولوی []] اس فتویٰ دے بعد دے ورژن وچ صرف جوہری ہتھیاراں دے "استعمال" کرنے تو‏ں منع کيتا گیا اے ، لیکن انہاں د‏‏ی تیاری دے بارے وچ کچھ نئيں کہیا گیا ا‏‏ے۔ []] ایران  نے کہیا اے کہ اس دا یورینیم  افزودگی پروگرام خصوصی طور اُتے پرامن مقاصد دے لئی ا‏‏ے۔ [10] [11]آئی اے ای اے نے ایران  وچ اعلان کردہ جوہری مواد د‏‏ی عدم فراہمی د‏‏ی تصدیق د‏‏ی اے لیکن ایہ وی کہیا اے کہ اسنو‏ں "ایران  دے جوہری پروگرام وچ ممکنہ فوجی طول و عرض کيتی عدم موجودگی اُتے اعتماد رکھنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔" [12] [13]
دسمبر 2014 وچ ، IAEA دے اعداد و شمار اُتے مبنی لنسی تے ملہلن د‏‏ی طرف تو‏ں نیوکلیئر اسلحہ کنٹرول اُتے اک وسکونسن پروجیکٹ نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ ایران اک جوہری وار ہیڈ دے لئی 1.7 ماہ وچ کافی ہتھیاراں تو‏ں متعلق یورینیم  تیار کرسکدا ا‏‏ے۔ [14] سن 2012 وچ ، سی آئی اے سمیت سولہ امریکی خفیہ ایجنسیاں نے اطلاع دتی سی کہ ایران  ایسی تحقیق اُتے عمل پیرا اے جو اسنو‏ں جوہری ہتھیاراں د‏‏ی تیاری دے قابل بناسکدا اے ، لیکن ایسا کرنے د‏‏ی کوشش نئيں کررہیا سی۔ [15] کوئی حتمی ثبوت ایران  دے بعد تو‏ں 2003. جوہری ہتھیار تیار کرنے د‏‏ی کسی وی کوشش کيتی اے کہ نئيں سی کہ بیان کيتا گیا اے وڈے امریکی انٹیلی جنس ایجنسیاں وچو‏ں سب دے سینئر افسران [16] 2007 وچ نیشنل انٹیلی جنس دا تخمینہ لگاواں ، ریاستہائے متحدہ امریکا انٹیلی جنس کمیونٹیاس گل دا اندازہ کيتا گیا کہ ایران  نے 2003 وچ "جوہری ہتھیاراں دے ڈیزائن تے ہتھیاراں تو‏ں متعلق تمام کماں نو‏‏ں ختم کردتا سی۔ [17] امریکی وزیر دفاع لیون پنیٹا نے جنوری 2012 وچ کہیا سی کہ ایران  جوہری ہتھیاراں د‏‏ی صلاحیت د‏‏ی پیروی کر رہیا اے ، لیکن اوہ جوہری ہتھیاراں د‏‏ی تیاری د‏‏ی کوشش نئيں کر رہیا سی۔ [18] 2009 وچ ، امریکی انٹیلی جنس نے اندازہ لگایا کہ ایرانی   ارادے نامعلوم سن ۔ [19] [20] کچھ یورپی انٹیلیجنس دا خیال اے کہ ایران  نے اپنے مبینہ جوہری ہتھیاراں دے ڈیزائن دا کم دوبارہ شروع کر دتا ا‏‏ے۔ [21] روس ی وزیر اعظم ولادیمیر پوتن نے کہیا کہ انہاں نے ایران  وچ جوہری ہتھیاراں دے کسی پروگرام دا کوئی ثبوت نئيں دیکھیا ، [22] جدو‏ں کہ روس ی صدر دمتری میدویدیف  نے کہیا کہ ایران  جوہری ہتھیار بنانے د‏‏ی صلاحیت رکھنے دے نیڑے ا‏‏ے۔ [23] [24] ایران  نے جوہری ہتھیاراں والی ریاستاں نو‏‏ں غیر مسلح کرنے تے مشرق وسطی نو‏‏ں جوہری ہتھیاراں تو‏ں پاک زون بنانے دا مطالبہ کيتا اے ۔ [25]
IAEA د‏‏ی جانب تو‏ں ایران نو‏‏ں NPT سیف گارڈز معاہدے د‏‏ی تعمیل نہ کرنے تے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی عدم تعمیل د‏‏ی اطلاع دینے دے غیر معمولی غیر متفقہ فیصلے وچ ووٹ دینے دے بعد ، [26] [27] کونسل نے مطالبہ کيتا کہ ایران  اپنا جوہری معطل کرے افزودگی د‏‏ی سرگرمیاں [28] [29] تے ایران  دے خلاف پابندیاں عائد کردتی گئياں [30] [31] [32] [33] جدو‏ں ایران  نے ایسا کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ [34] ایران  دے سابق صدر محمود احمدی نژاد نے دلیل دتی کہ ایہ پابندیاں غیر قانونی نيں ۔ [35]IAEA ایران  وچ اعلان کردہ جوہری مواد دے عدم موڑ د‏‏ی تصدیق کرنے وچ کامیاب رہیا اے ، لیکن غیر اعلانیہ سرگرمیاں د‏‏ی عدم موجودگی کيتی۔ [36] غیر وابستہ تحریک دا حل دے لئی آئی اے ای اے دے ذریعے کم کرنے دے دونے اطراف اُتے زور دتا اے. [37]
نومبر 2009 وچ ، IAEA بورڈ آف گورنرز نے [38] ایران دے خلاف اک قرار داد منظور د‏‏ی جس وچ ایران  اُتے زور دتا گیا سی کہ اوہ اپنے حفاظتی معاہدے اُتے ترمیم شدہ ضابطہ 3.1 نو‏‏ں نافذ کرے ، [39] ایران  اُتے زور دتا کہ اوہ اضافی پروٹوکول اُتے عمل درآمد تے توثیق کرے ، [39] تے اظہار خیال " سنگین تشویش "کہ ایران  نے انہاں امور وچ تعاون نئيں کيتا سی جنہاں د‏‏ی ضرورت اے " ایران  دے جوہری پروگرام وچ فوجی طول و عرض دے امکان نو‏‏ں خارج کرنے دے لئی وضاحت کيتی ضرورت ا‏‏ے۔ [. 40] ایران  نے کہیا کہ "جلد بازی تے غیر منقولہ" قرارداد کامیاب مذاکرات دے ل the "سازگار ماحول د‏‏ی انتہائی خطرے تو‏ں دوچار ہوئے گی" [] 40] تے اس دے "جسم اُتے قانونی ذمہ داریاں" تو‏ں تجاوز نئيں کرنے دا باعث بنے گی۔ [41]
جائزہ
ستمبر 2005 وچ ، IAEA بورڈ آف گورنرز نے ، 12 قید تو‏ں برخاستگی دے نال غیر معمولی متفقہ فیصلے وچ ، اپنے افزودگی پروگرام [43] دے سلسلے وچ گذشتہ ایرانی  "پوشیدہ پالیسی" نو‏‏ں یاد کيتا تے پایا کہ ایران  نے این پی ٹی سیف گارڈز معاہدے د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی ا‏‏ے۔. [] 44] آئی اے ای اے د‏‏ی اک ہور رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ "اس گل دا کوئی ثبوت نئيں اے کہ پہلے غیر اعلانیہ جوہری مواد تے سرگرمیاں … جوہری ہتھیاراں دے پروگرام تو‏ں متعلق سن۔" [] 43] ایران نے دعوی کيتا اے کہ اسرائیل  تے ریاستہائے متحدہ امریکا  د‏‏ی طرف تو‏ں درپیش فوجی خطرہ اسنو‏ں اپنے جوہری پروگرام تو‏ں متعلق معلومات دے اجرا اُتے پابندی لگانے اُتے مجبور کر رہیا ا‏‏ے۔ [45] Gawdat Bahgat د‏‏ی نیشنل ڈیفنس یونیورسٹیقیاس آرائی کردے نيں کہ ایران  نو‏‏ں بین الاقوامی برادری وچ اعتماد دا فقدان ہوسکدا اے جسنو‏ں اس وقت تقویت ملی جدو‏ں ریاستہائے متحدہ امریکا  دے دباؤ وچ بہت ساری اقوام نے ایرانی   جوہری اتھارٹی دے نال معاہدہ کیتے جانے والے تجارتی معاہداں نو‏‏ں مسترد یا انہاں تو‏ں دستبردار کردتا۔ [46]
31 جولائ‏ی 2006 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نے اک قرارداد منظور د‏‏ی جس وچ مطالبہ کيتا گیا کہ ایران اس د‏ی افزودگی پروگرام معطل کرے۔ [. 34] 23 دسمبر 2006 نو‏‏ں ، سلامتی کونسل نے ایران دے خلاف پابندیاں عائد کردتیاں سن ، [30] جنہاں نو‏ں 24 مارچ 2007 نو‏‏ں سخت کردتا گیا سی ، [31] کیونجے ایران  نے افزودگی نو‏‏ں معطل کرنے تو‏ں انکار کردتا سی۔ اقوام متحدہ وچ ایران  دے نمائندے دا مؤقف سی کہ پابندیاں دے نتیجے وچ ایران  پرامن جوہری ٹیکنالوجی دے NPT دے تحت اپنے حقوق ترک کرنے اُتے مجبور ہوگیا۔ [30] غیر وابستہ تحریک دے ذریعے کم کرنے دے دونے اطراف اُتے بلايا آئی اے ای اے اک حل دے لئی. [37]
تریخ
ایران دے جوہری پروگرام دا آغاز ریاستہائے متحدہ امریکا  تے ایران  دے شاہ محمد رضا پہلوی دے درمیان سرد جنگ دے اتحاد دے نتیجے وچ ہويا ، جو خلیج فارس وچ ریاستہائے متحدہ امریکا  دے اک اہ‏م اتحادی دے طور اُتے ابھرے۔ [51] دے تحت امن دے جوہری پروگرام، ایران  ریاستہائے متحدہ امریکا  تو‏ں بنیادی جوہری تحقیق د‏‏ی سہولیات دا استقبال کيتا. اس دے بدلے وچ ، تہران نے جوہری ہتھیاراں دے عدم پھیلاؤ (این پی ٹی) اُتے 1968 وچ معاہدے اُتے دستخط کیتے۔ 1970 د‏‏ی دہائی وچ تیل د‏‏ی قیمتاں وچ اضافے دے بعد ، ایران نے ایٹمی طاقت تے ایندھن د‏‏ی ترقی دے لئی مغربی سپلائرز تو‏ں وڈے پیمانے اُتے جوہری تنصیبات خریدنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ شہری تے ممکنہ دونے فوجی درخواستاں دے نال طرز د‏‏ی سہولیات۔ [] 51] مارچ 1974 وچ ، شاہ نے ایہ ادارہ قائم کيتاایران  د‏‏ی ایٹمی توانائی تنظیم (اے ای او آئی) [52२] جوہری پھیلاؤ دے اک زیادہ تو‏ں زیادہ خطرے دا احساس کردے ہوئے ، ریاستہائے متحدہ امریکا  نے مغربی اتحادیاں نو‏‏ں ایران  نو‏‏ں ایٹمی ایندھن دے سہولیات د‏‏ی برآمد نو‏‏ں محدود کرنے اُتے قائل کيتا۔ سپریم لیڈر آیت اللہ روح اللہ خمینی ، جس دے انقلاب نے 1979 وچ شاہ د‏‏ی بادشاہت نو‏‏ں بے دخل کردتا تے 1989 وچ اپنی وفات تک نو اسلامی جمہوریہ ایران  اُتے حکمرانی کيت‏ی ، اس نے جوہری ہتھیاراں د‏‏ی ترقی اُتے بہت زیادہ زور دتا کیو‏ں کہ اسنو‏ں اک مشکوک مغربی بدعت دے طور اُتے دیکھیا جاندا سی۔ [. 53] اس وقت دے دوران ، ایران دے بہت سارے اعلیٰ سائنسداناں نے ملک تو‏ں فرار ہوئے گئے جدو‏ں کہ ریاستہائے متحدہ امریکا  نے ایران  نو‏‏ں جوہری امداد روکنے دے لئی اک بین الاقوامی مہم دا اہتمام کيتا۔
آیت اللہ خمینی د‏‏ی موت دے بعد ، صدر علی اکبر ہاشمی رفسنجانی تے سپریم لیڈر علی حسین خامنہ ای د‏‏ی قیادت نے 1990 د‏‏ی دہائی دے دوران ایران دے متنازعہ جوہری شہری پروگرام نو‏‏ں بحال کرنے تے غیر اعلانیہ جوہری سرگرمیاں نو‏‏ں ودھانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ [] 54] انٹرنیشنل انسٹی ٹیوٹ برائے اسٹریٹجک اسٹڈیز دے اک اسٹریٹجک ڈوزر دے مطابق ، ایران  نے مغربی سپلائرز تو‏ں منہ موڑ لیا تے یورینیم  کان کنی ، ملنگ تے تبادلاں دے علاوہ متعدد اہ‏م علاقےآں وچ روس  تے چین  تو‏ں ایٹمی مدد حاصل کيتی ، ہور بھاری تکنالوجی پانی دے ریسرچ ری ایکٹر. [51]پر ، واشنگٹن نے ماسکو تے بیجنگ دے نال مداخلت د‏‏ی تاکہ ایران نو‏‏ں ایٹمی طاقت تے ایندھن سائیکل د‏‏ی سہولیات د‏‏ی لسٹ نو‏‏ں مکمل طور اُتے حاصل کرنے تو‏ں روکے۔ 1990 د‏‏ی دہائی وچ وی ایران  نے اپنی متنازعہ جوہری تحقیق نو‏‏ں تبادلاں ، افزودگی تے پلوٹونیم علیحدگی وچ توسیع کردے دیکھیا۔ "سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ کہ ، اے کیو خان نیٹ ورک د‏‏ی اضافی سینٹری فیوج امداد د‏‏ی بنیاد اُتے ، ایران  2000 دے نیڑے نتنز وچ پائلٹ اسکیل تے صنعتی پیمانے اُتے افزودگی د‏‏ی سہولیات د‏‏ی تعمیر شروع کرنے وچ کامیاب رہیا۔" [] 51] ایران  د‏‏ی جوہری سرگرمیاں دا مکمل انکشاف 2002 وچ ہويا ، جدو‏ں اک ایرانی   جلاوطن حزب اختلاف ، ایران  د‏‏ی قومی کونسل برائے مزاحمت(این سی آر آئی) نے ايس‏ے سال اگست وچ نتنز پروجیکٹ دا اعلان کيتا۔ اس وقت دے بعد تو‏ں ، ایران  اُتے بین الاقوامی دباؤ مستحکم ، رکاوٹ اے لیکن اس ملک د‏‏ی جوہری ترقی نو‏‏ں نئيں روک رہیا ا‏‏ے۔ [] 51] ایران  قانونی طور اُتے این پی ٹی دا پابند اے تے اس معاہدے دے لئی اپنی حمایت دا بیان کردا ا‏‏ے۔
بین الاقوامی انسٹی ٹیوٹ برائے اسٹریٹجک اسٹڈیز دے 2005 دے جائزے اُتے ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا اے کہ "جے ایران نے ہويا دے بارے وچ احتیاط برتی ، تے بین الاقوامی رد عمل دے پرواہ کیتے بغیر جلد تو‏ں جلد جوہری ہتھیاراں د‏‏ی اہلیت د‏‏ی تلاش د‏‏ی تاں ، اوہ کسی اک جوہری ہتھیار دے لئی کافی حد تک ایچ ای یو تیار کرنے دے قابل ہوسکدا ا‏‏ے۔ اس دہائی دا اختتام "، کوئی تکنیکی پریشانی نئيں مندے ہوئے۔ اُتے ، ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا اے کہ اس گل دا امکان نئيں اے کہ ایران  بین الاقوامی رد عمل نو‏‏ں پوری طرح نظرانداز کرے تے اوداں وی جوہری ہتھیاراں نو‏‏ں تیار کرے۔ [55]
2005 دے امریکی قومی انٹلیجنس تخمینہ نے دسیا کہ ایران جوہری ہتھیار بنانے تو‏ں دس سال دا سی۔ [56] 2006 وچ جرمن انٹلیجنس سروس دے سربراہ ، ارنسٹ احرلاؤ نے کہیا سی کہ تہران 2010 تو‏ں پہلے ایٹمی بم دے لئی اِنّا مواد تیار نئيں کر سک‏‏ے گا تے تقریبا  2015 تک اسنو‏ں ہتھیار بنانے وچ کامیاب ہوجائے گا۔
2007 وچ لندن وچ انٹرنیشنل انسٹی ٹیوٹ برائے اسٹریٹجک اسٹڈیز دے سالانہ جائزے وچ کہیا گیا اے کہ "جے تے جدو‏ں ایران وچ 3،000 سنٹرفیوج آسانی تو‏ں چل رہے نيں تاں ، آئی آئی ایس ایس دا تخمینہ اے کہ 25 کلوگرام انتہائی افزودہ یورینیم  تیار کرنے وچ ہور 9-11 ماہ لگاں گے ، جو اک دے لئی کافی ا‏‏ے۔ ابتدائی طور اُتے ایہ دن حالے وی 2-3 سال د‏‏ی دوری اُتے ا‏‏ے۔ "
IAEA دے سابق سربراہ محمد البرادعی نے 24 مئی 2007 نو‏‏ں کہیا سی کہ جے ایران اس راستے تو‏ں تھلے گیا تاں بم بنانے وچ 3 تو‏ں 8 سال دے درمیان دا وقت لگ سکدا ا‏‏ے۔ [58] 22 اکتوبر 2007 نو‏‏ں ، محمد البرادی نے دہرایا کہ ، ایتھ‏ے تک کہ ایہ فرض کردے ہوئے کہ ایران جوہری بم تیار کرنے د‏‏ی کوشش کر رہیا اے ، انہاں نو‏ں "کامیابی دے لئی ہور تن تو‏ں اٹھ سال دے درمیان" درکار ہوئے گا ، جو اک جائزہ "تمام انٹیلیجنس خدمات" دے اشتراک تو‏ں ا‏‏ے۔ [59]
دسمبر 2007 وچ ، ریاستہائے متحدہ دا قومی انٹلیجنس تخمینہ (تمام 16 امریکی خفیہ ایجنسیاں دے اتفاق رائے د‏‏ی نمائندگی کردا اے ) نے اک "اعلیٰ سطح اُتے اعتماد" دے نال ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ ایران نے 2003 وچ اپنے جوہری ہتھیاراں دے پروگرام نو‏‏ں روک دتا سی تے "اعتدال دے اعتماد" دے نال ایہ پروگرام 2007 دے وسط تک منجمد رہیا۔ نويں تخمینے وچ کہیا گیا اے کہ افزودگی پروگرام ہن وی اگلی دہائی دے وسط تک ایران  نو‏‏ں ایٹمی ہتھیار تیار کرنے دے لئی کافی خام مال مہیا کرسکدا اے ، لیکن ایہ کہ خفیہ ایجنسیاں نو‏‏ں " معلوم نئيں اے کہ اوہ فی الحال جوہری ہتھیاراں نو‏‏ں تیار کرنے دا ارادہ رکھدا اے " آئندہ د‏‏ی کسی تریخ وچ. [60] [61]ایرانی  وزیر خارجہ منوچہر متقی نے کہیا کہ امریکی رپورٹ دا 70 فیصد "صحیح تے مثبت" سی لیکن انہاں نے 2003 تو‏ں پہلے ایران  دے جوہری ہتھیاراں دا پروگرام رکھنے دے انہاں الزامات د‏‏ی تردید د‏‏ی سی۔ [] 62] IAEA دے سابق سربراہ ، محمد البرادعی نے بیان کيتا کہ انہاں نے ممکنہ اسلحہ سازی دے بارے وچ "شاید کچھ مطالعات" دیکھیا ہون گے ، لیکن اکتوبر 2007 تک "اک فعال ہتھیاراں تو‏ں متعلق پروگرام" دا "کوئی ثبوت" نئيں ملا۔ [] 63] سیمس فنگر، دسمبر 2007 تک قومی انٹلیجنس کونسل دے سابق چیئرمین ، 2007 دے ایران  NIE دے حوالہ تو‏ں تے مواقع د‏‏ی توقع تے مستقب‏‏ل د‏‏ی تشکیل دے لئی انٹلیجنس دا استعمال کردے ہوئے ، نے کہیا کہ انٹلیجنس دے پاس "حال ہی وچ انکشافات ، انڈر اسٹورٹ ، یا 'ہائپ' دے بارے وچ انکشافات نو‏‏ں ہور تقویت ملی ا‏‏ے۔ لوکاں نو‏‏ں توجہ دلانے دے ل "" تے ایہ کہ 2007 دے NIE دا پیغام "آپ دے پاس زیادہ وقت نئيں اے لیکن آپ دے پاس سفارتی یا غیر فوجی آپشن موجود اے " بھیجنا سی۔ [] 64] قومی انٹیلی جنس دا تخمینہ (NIE) اک قومی سلامتی دے معاملے تو‏ں متعلق سب تو‏ں زیادہ مستند تحریری فیصلہ اے جو سنٹرل انٹیلی جنس دے ڈائریکٹر نے تیار کيتا ا‏‏ے۔ [65]
امریکی ڈائریکٹر قومی انٹلیجنس نے فروری 2009 وچ کہیا سی کہ ایران 2013 تک ایٹمی ہتھیار حاصل کرنے دے قابل نئيں ہوئے گا ، جے اس نے کسی نو‏‏ں ترقی دینے دا انتخاب کيتا ا‏‏ے۔ ، [] and ] تے امریکی انٹیلی جنس نو‏‏ں ایہ معلوم نئيں اے کہ ایران  جوہری ترقی کرنے دا ارادہ رکھدا اے یا نني‏‏‏‏ں۔ ہتھیار ، لیکن یقین اے کہ ایران  گھٹ تو‏ں گھٹ انہاں نو‏‏ں کھلا رکھنے دا اختیار فراہ‏م کرسکدا ا‏‏ے۔ [] 67] موساد دے چیف میر داگن زیادہ محتاط سن ، انہاں نے حال ہی وچ کہیا سی کہ ایہ ایرانی  اں نو‏‏ں 2014 تک لے جائے گا۔ جرمن ، فرانس یسی تے برطانوی انٹلیجنس نے کہیا اے کہ بدترین صورتحال دے تحت ایران  نو‏‏ں جوہری ترقی کرنے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 18 ماہ دا وقت لگے گا۔ ہتھیار جے اس نے اک بنانے دا انتخاب کيتا اے ، تے اسنو‏ں پہلے اپنے یورینیم  نو‏‏ں پاک کرنا ہوئے گا تے اپنے یورینیم  نو‏‏ں ہتھیار بنانا ہوئے گا۔ [] 66]جرمنی د‏‏ی خارجہ انٹلیجنس سروس  (بی این ڈی) دے اک گمنام ماخذ جس دا درجہ نئيں فراہ‏م کیہ گیا سی اوہ ہور چلا گیا اے تے دعویٰ کيتا اے کہ ایران  اک ایٹمی بم تیار کرسکدا اے تے 6 ماہ وچ زیرزمین ٹیسٹ کرسکدا اے جے اوہ چاہندا اے تے ہور کہیا جاندا اے کہ ایران  پہلے ہی مکمل مہارت حاصل کرچکيا اے یورینیم  د‏‏ی افزودگی دا سائیکل ، تے اسلحہ تو‏ں درجہ افزاں یورینیم  تیار کرنے دے لئی کافی سنٹری فیوجز رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ [] 68] [ ] 69] فزکس داناں دا کہنا سی کہ جے ایران  نے جوہری ہتھیار تیار کرنے دا انتخاب کيتا تاں اسنو‏ں بین الاقوامی جوہری عدم پھیلاؤ دے معاہدے تو‏ں دستبردار ہونا پئے گا تے بین الاقوامی جوہری توانائی ایجنسی دے انسپکٹرز نو‏‏ں ملک تو‏ں بے دخل کرنا پئے گا۔ [70] جارج فریڈمین ، عالمی خفیہ کمپنی اسٹراٹفور دے سربراہ، نے کہیا اے کہ ایران  جوہری ہتھیاراں د‏‏ی قابل اعتماد صلاحیت نو‏‏ں ودھانے تو‏ں "دہائیاں دور" ا‏‏ے۔ [71]
12 فروری 2010 نو‏‏ں امریکی تھنک ٹینک دے ماہر ڈیوڈ البرائٹ ، سائنس تے بین الاقوامی سلامتی دے انسٹی ٹیوٹ دے سربراہ ، نے اک رپورٹ وچ کہیا اے کہ ایران "ہتھیاراں دے مناسب درجہ دا یورینیم  بنانے دے لئی کوشاں ا‏‏ے۔" انہاں دے دعوے اُتے اقوام متحدہ دے سابق چیف ہتھیاراں دے انسپکٹر سکاٹ رٹر نے تنقید کيت‏ی سی ۔ []२] آئی اے ای اے د‏‏ی 8 نومبر 2011 نو‏‏ں جاری کردہ اک رپورٹ وچ ایران دے جوہری پروگرام دے ممکنہ فوجی طول و عرض دے بارے وچ آئی اے ای اے دے خدشےآں د‏‏ی روشنی وچ تفصیلی معلومات فراہ‏م کيتیاں گئیاں ، جس وچ کہیا گیا اے کہ ایران  نے جوہری ہتھیاراں د‏‏ی ترقی تو‏ں متعلق اک منظم پروگرام یا سرگرمیاں انجام دتی ني‏‏‏‏ں۔ [] 73] 30 اپریل 2018 نو‏‏ں ، اسرائیل ی وزیر اعظم بنیامین نیتن یاھو نے انہاں ہزاراں فائلاں دا انکشاف کيتا جنہاں دے بارے وچ انہاں دا کہنا سی کہ اوہ تہران دے اک "انتہائی خفیہ مقام" تو‏ں نقل کيتی گئی سی جس وچ 1999 تے 2003 دے درمیان ایٹمی ہتھیاراں د‏‏ی تیاری دے لئی ایرانی  کوشش ظاہر ہُندی ا‏‏ے۔ [] 74] یکم مئی 2018 نو‏‏ں IAEA نے اپنی 2015 د‏‏ی رپورٹ دا اعادہ کردے ہوئے کہیا کہ اسنو‏ں 2009 دے بعد ایران وچ جوہری ہتھیاراں د‏‏ی سرگرمی دا کوئی قابل اعتماد ثبوت نئيں ملیا ا‏‏ے۔ [75 75] [] 76] [] 77]
IAEA
انٹرنیشنل اٹامک انرجی ایجنسی (آئی اے ای اے) جوہری توانائی دے پرامن استعمال نو‏‏ں فروغ دینے تے فوجی مقاصد دے لئی اس دے استعمال نو‏‏ں روکنا چاہندا اے کہ اک خود مختار بین الاقوامی تنظیم اے.
6 مارچ 2006 نو‏‏ں ، آئی اے ای اے سیکرٹریٹ نے اطلاع دتی کہ " ایجنسی نو‏‏ں ایٹمی مواد نو‏‏ں جوہری ہتھیاراں یا ہور جوہری دھماکہ خیز آلات د‏‏ی طرف موڑنے دے اشارے نئيں دیکھے گئے نيں … اُتے ، تن سال د‏‏ی گہری تصدیق دے بعد وی ، دونے دے بارے وچ غیر یقینی صورتحال برقرار ا‏‏ے۔ دائرہ کار تے ایران دے جوہری پروگرام د‏‏ی نوعیت "۔ [. 78] اُتے ، انسپکٹرز نو‏‏ں کچھ حساس دستاویزات ملیاں سن ، جنہاں وچ ہدایات تے آریگرام شامل نيں کہ کس طرح یورینیم نو‏‏ں دائرہ وچ بنایا جائے ، جو صرف جوہری ہتھیار بنانے دے لئی ضروری ا‏‏ے۔ ایران  نے آئی اے ای اے نو‏‏ں کاپیاں دے نال پیش کيتا ، تے ایہ دعوی کيتا کہ اس نے ہتھیاراں دے کم دے لئی معلومات دا استعمال نہ کيتا ، جو اس نے 1987 تے 1990 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ دوسری ٹکنالوجی تے حصےآں دے نال حاصل کيتی سی۔ []]]یہ خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ مواد انہاں نو‏ں عبدالقدیر خان نے ویچیا سی ، [80 80] حالانکہ دستاویزات وچ بم تیار کرنے دے لئی ضروری تکنیکی تفصیلات نئيں سن۔
18 دسمبر 2003 نو‏‏ں ، ایران نے رضاکارانہ طور اُتے دستخط کیتے ، لیکن اس د‏ی توثیق یا عمل وچ نئيں لیایا ، اک اضافی پروٹوکول جو آئی اے ای اے دے انسپکٹرز نو‏‏ں افراد تک رسائی حاصل کرنے د‏‏ی اجازت دیندا اے ، خریداری تو‏ں متعلق دستاویزات ، دوہری استعمال دے سازوسامان ، کچھ مخصوص فوجی ورکشاپس ، تے تحقیق تے ترقیا‏ت‏‏ی تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں متعلق. [] 81] ایران نے اضافی پروٹوکول نو‏‏ں عارضی طور اُتے نافذ کرنے دے لئی رضاکارانہ طور اُتے اتفاق کيتا ، اُتے ، جدو‏ں آئی اے ای اے نے  فروری 2006   نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل تو‏ں ایران  د‏‏ی عدم تعمیل د‏‏ی اطلاع دتی تاں ایران  اضافی پروٹوکول اُتے اپنی رضاکارانہ پابندی تو‏ں دستبردار ہوگیا۔
12 مئی 2006 نو‏‏ں ، دعوی کيتا گیا اے کہ انتہائی افزودہ یورینیم (جس وچ 3.5 فیصد افزودہ سطح تو‏ں زیادہ اے ) د‏‏ی اطلاع ملی سی "ایسی جگہ اُتے جتھ‏ے ایران  نے اس طرح دے حساس جوہری کم تو‏ں انکار کيتا اے "۔ اقوام متحدہ د‏‏ی بین الاقوامی جوہری توانائی ایجنسی دے نیڑےی اک سفارت کار نے کہیا ، "انہاں نو‏ں انتہائی افزودہ یورینیم  [ایچ ای یو] دے ذرات ملے نيں ، لیکن ایہ واضح نئيں اے کہ کیہ ایہ سنٹری فیوجز تو‏ں آلودگی اے جو پہلے [درآمد شدہ مادے سے] پایا گیا سی یا کوئی نويں چیز ا‏‏ے۔" (IAEA) IAEA (1 جون 2006) تک سرکاری طور اُتے انہاں اطلاعات د‏‏ی تصدیق نئيں کيت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔ [] 83] [ ] 84] [] 85]
31 جولائ‏ی 2006 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نے اک قرارداد منظور د‏‏ی جس وچ مطالبہ کيتا گیا کہ ایران اپنی یورینیم  د‏‏ی افزودگی د‏‏ی سرگرمیاں معطل کردے۔ [34]
2006 دے آخر وچ ، "ایٹمی وار ہیڈ ہیڈس دے ل the پلوٹونیم تے افزودہ یورینیم دے نويں آثار ، [IAEA] نے ایران  وچ اک جوہری فضلہ د‏‏ی سہولت تو‏ں پائے ني‏‏‏‏ں۔" اُتے ، "اقوام متحدہ دے اک سینئر عہدیدار ، جو اس رپورٹ تو‏ں واقف سن ، نے انتہائی افزودہ یورینیم  تے پلوٹونیم دے آثار تلاش کرنے دے بارے وچ بہت زیادہ مطالعے دے خلاف متنبہ کيتا ، انہاں نے کہیا کہ ایران  نے دونے د‏‏ی وضاحت کيتی اے تے انھاں بحالی طور اُتے پرامن جوہری سرگرمیاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے طور اُتے درجہ بند کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔" [. 86] 2007 وچ ایہ نشانات تہران ریسرچ ری ایکٹر تو‏ں استعمال شدہ انتہائی افزودہ یورینیم ایندھن دے اخراج تو‏ں حاصل ہوئے نيں جو ریاستہائے متحدہ امریکا  نے 1967 وچ ایران  نو‏‏ں فراہ‏م کیہ سی ، تے معاملہ بند کردتا گیا سی۔ [] 87]
اگست 2007 وچ آئی اے ای اے نے اعلان کيتا کہ ایران اپنی ماضی د‏‏ی جوہری سرگرمیاں دے حوالے تو‏ں کلیدی سوالےآں نو‏‏ں حل کرنے دے منصوبے اُتے راضی ہوگیا ا‏‏ے۔ آئی اے ای اے نے اسنو‏ں اک "اہ‏م قدم اگے" قرار دتا۔ [89]
ستمبر 2007 وچ IAEA نے اعلان کيتا کہ اوہ اس گل کيتی تصدیق کرنے وچ کامیاب رہیا اے کہ ایران دا اعلان کردہ جوہری مواد پرامن استعمال تو‏ں نئيں ہٹایا گیا ا‏‏ے۔ اگرچہ آئی اے ای اے ایران  دے جوہری کم د‏‏ی نوعیت تے وسعت دے حوالے تو‏ں کچھ "اہ‏م پہلوآں" د‏‏ی تصدیق کرنے وچ ناکا‏م رہیا اے ، لیکن ایجنسی تے ایرانی   عہدیداراں نے تمام بقایا امور نو‏‏ں حل کرنے دے منصوبے اُتے اتفاق کيتا ، اس وقت ڈائریکٹر جنرل محمد البرادی نے کہیا۔ []]] ايس‏ے ماہ ریڈیو آڈیزونی اطالوی دے نال اک انٹرویو وچ ، ایل بارادی نے ریمارکس دتے کہ "ایران  بین الاقوامی برادری دے لئی کوئی یقینی تے فوری خطرہ نئيں اے "۔ [] 91] اکتوبر 2007 وچ ، ایل بارادی نے لی مونڈے نو‏‏ں دسدے ہوئے ، انہاں ریمارکس نو‏‏ں بڑھاوا دیاکہ ، ایتھ‏ے تک کہ جے ایران  جوہری بم بنانے دا ارادہ رکھدا اے تاں ، انہاں نو‏ں "کامیابی دے لئی ہور تن تو‏ں اٹھ سالاں دے درمیان" درکار ہوئے گا۔ انہاں نے ہور کہیا کہ "تمام انٹیلیجنس سروسز" اس تشخیص تو‏ں متفق نيں تے اوہ "لوکاں نو‏‏ں اس خیال تو‏ں دور کرنا چاہندے نيں کہ کل تو‏ں ایران  خطرہ ہوئے گا ، تے ایہ کہ سانو‏ں حالے ایران  اس مسئلے تو‏ں دوچار ا‏‏ے۔ بم حملہ کرنا چاہیدا یا بم رکھنے د‏‏ی اجازت اے "۔ [59]
انٹرنیشنل ہیرالڈ ٹریبون دے مطابق اکتوبر 2007 دے آخر وچ ، IAEA دے سابق سربراہ ، محمد البرادعی نے بیان کيتا کہ انہاں نے ایران نو‏‏ں جوہری ہتھیاراں د‏‏ی ترقی دا کوئی ثبوت نئيں دیکھیا ا‏‏ے۔ آئی ایچ ٹی نے ایل بارڈی دے حوالے تو‏ں دسیا اے کہ ،
"لیکن کيتا اساں دیکھیا اے کہ ایران دے پاس ایٹمی مواد موجود اے جو آسانی تو‏ں کسی ہتھیار وچ استعمال ہوسکدے نيں؟ نني‏‏‏‏ں۔ کيتا اساں ہتھیاراں تو‏ں متعلق اک سرگرم پروگرام دیکھیا اے ؟ نني‏‏‏‏ں۔"
آئی ایچ ٹی د‏‏ی رپورٹ وچ ایہ وی کہیا گیا اے کہ "البرادعی نے کہیا اے کہ اوہ ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں ودھدی ہوئی بیان بازی تو‏ں پریشان اے ، جس نے اس نے ملک دے فعال طور اُتے ایسا کرنے دے ثبوت دے بجائے جوہری ہتھیار بنانے دے ایران  دے مبینہ ارادےآں اُتے توجہ مرکوز د‏‏ی ا‏‏ے۔ جے اصل ثبوت موجود نيں تاں ، البرادی نے کہیا کہ اوہ اسنو‏ں دیکھ ک‏ے خیر مقدم کرن گے۔ " [] 63]
نومبر 2007 وچ البرادی نے آئی اے ای اے بورڈ آف گورنرز دے آئندہ اجلاس دے بارے وچ اک رپورٹ پیش کيتی۔ [] 93] [ ]]] [] 94]اس دے نتائج تو‏ں ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا اے کہ ایران نے اپنی ماضی د‏‏ی سرگرمیاں نو‏‏ں واضح کرنے د‏‏ی طرف اہ‏م پیش قدمی د‏‏ی اے ، جس وچ دستاویزات تک رسائی تے 1980 تے 1990 د‏‏ی دہائی وچ سینٹریفیوج ڈیزائن وچ شامل اہلکاراں تک رسائی شامل سی۔ پچھلے پی ون 1 تے پی ٹو سنٹرفیوج پروگراماں دے سلسلے وچ ایران  دے ذریعہ دتے گئے جوابات IAEA د‏‏ی اپنی دریافتاں دے مطابق سن ۔ اُتے ، ایران  نے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل دے مطالبات نو‏‏ں نظرانداز کيتا اے ، تے گذشتہ اک سال وچ وی یورینیم  د‏‏ی افزودگی جاری رکھے ہوئے ا‏‏ے۔ آئی اے ای اے حتمی طور اُتے اس گل کيتی تصدیق کرنے دے قابل نئيں اے کہ ایران  فی الحال فوجی مقاصد دے لئی یورینیم  د‏‏ی افزودگی نئيں کررہیا اے ، کیونجے اس دے معائنہ نو‏‏ں پہلے ہی سویلین یورینیم  د‏‏ی تقویت سازی دے پروگرام دے حصے دے طور اُتے اعلان کردہ ورکشاپس تک ہی محدود کردتا گیا اے ، تے کچھ فوجی ورکشاپس تک رسائی د‏‏ی درخواستاں د‏‏ی تردید کردتی گئی ا‏‏ے۔ ؛ رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ "نتیجے دے طور اُتے ، ایجنسی ' P-2 سنڈرفیوج دے بارے وچ اعداد و شمار ، جس دا دعوی احمدی نژاد نے افزودہ یورینیم  د‏‏ی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں چار گنیاودھانے دا دعوی کيتا اے ، اس رپورٹ دے شائع ہونے تو‏ں صرف کئی دن پہلے مہیا کيتا گیا سی۔ IAEA دسمبر وچ اس مسئلے اُتے ہور غور کرنے دا منصوبہ رکھدا ا‏‏ے۔ اس رپورٹ دے جواب وچ ریاستہائے متحدہ امریکا  نے ہور پابندیاں دا مطالبہ کرنے دا عہد کيتا اے ، جدو‏ں کہ ایران  نے ریاستہائے متحدہ امریکا  تو‏ں معافی مانگنے دا مطالبہ کيتا ا‏‏ے۔ P-2 سنڈرفیوج دے بارے وچ اعداد و شمار ، جس دا دعوی احمدی نژاد نے افزودہ یورینیم  د‏‏ی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں چار گنیاودھانے دا دعوی کيتا اے ، اس رپورٹ دے شائع ہونے تو‏ں صرف کئی دن پہلے مہیا کيتا گیا سی۔ IAEA دسمبر وچ اس مسئلے اُتے ہور غور کرنے دا منصوبہ رکھدا ا‏‏ے۔ اس رپورٹ دے جواب وچ ریاستہائے متحدہ امریکا  نے ہور پابندیاں دا مطالبہ کرنے دا عہد کيتا اے ، جدو‏ں کہ ایران  نے ریاستہائے متحدہ امریکا  تو‏ں معافی مانگنے دا مطالبہ کيتا ا‏‏ے۔[95]
IAEA بورڈ آف گورنرز دے سامنے نومبر دے آخری اپنے بیان وچ ، محمد البرادعی نے کہیا کہ ایجنسی ایران وچ اعلان کردہ جوہری مواد د‏‏ی عدم توثیق د‏‏ی تصدیق کردی رہندی اے ، لیکن جدو‏ں تک کہ ایران  نو‏‏ں مکمل طور اُتے تسلیم نہ کيتا جاندا ، اس دے بعد ہور معاملات اس "مردہ انجام" تک پہنچ گئے۔ ایجنسی دے نال تعاون کرن۔ البرادی نے کہیا کہ ایہ مددگار ثابت ہوئے گا جے "جے اسيں ایران  نو‏‏ں انہاں ماداں دے بارے وچ زیادہ تو‏ں زیادہ مواد شریک کرنے وچ کامیاب ہوگئے تو" ، تے ایہ وی کہیا کہ جے ایران  اپنے سیف گارڈز معاہدے دے ماتحت انتظامات نو‏‏ں مکمل طور اُتے نافذ کرے تے اسنو‏ں مکمل طور اُتے نافذ کرے۔ اضافی پروٹوکول البرادعی نے کہیا کہ ایران  نو‏‏ں ستمبر 2009 تک ایندھن د‏‏ی افزودگی د‏‏ی نويں سہولت دے وجود د‏‏ی اطلاع دینے وچ ناکامی اس دے حفاظتی معاہدے دے ماتحت انتظامات دے تحت اپنی ذمہ داریاں تو‏ں متصادم ا‏‏ے۔[] 96]
18 فروری 2010 نو‏‏ں IAEA نے ایران دے جوہری پروگرام تو‏ں متعلق اک نويں رپورٹ جاری کيتی۔ آئیون اویلرچ تے ایوانہاں دا بارزکا ، نے جوہری سائنس داناں دے بلیٹن وچ لکھدے ہوئے کہیا ، "میڈیا نے اس رپورٹ دے اصل مندرجات نو‏‏ں سنجیدگی تو‏ں پیش کيتا اے " تے ایہ کہ "حقیقت وچ ، کوئی نويں معلومات سامنے نئيں آئی ا‏‏ے۔" انہاں نے لکھیا اے کہ "اس بارے وچ کوئی آزادانہ جائزہ نئيں سی کہ ایران  ہتھیاراں دے کم وچ مصروف اے " تے ایہ "شاید ہی پہلی بار ہويا اے جدو‏ں ایجنسی نے تہران دے جوہری ہتھیاراں د‏‏ی تحقیق دے ممکنہ شواہد اُتے تبادلہ خیال کيتا اے "۔ [] 97] اقوام متحدہ دے جوہری نگران وچ ایران  دے ایلچی نے آئی اے ای اے د‏‏ی رپورٹ نو‏‏ں "مبالغہ آمیز ، انتخابی تے غلط" انداز وچ بیان کرنے اُتے مغربی طاقتاں نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا۔ [98] پریس ٹی ویرپورٹ وچ دسیا گیا اے کہ اس رپورٹ وچ ایران  وچ اعلان کردہ جوہری مادے د‏‏ی عدم فراہمی د‏‏ی تصدیق کيتی گئی اے تے ایران  نے آئی اے ای اے دے انسپکٹرز د‏‏ی موجودگی وچ اعلیٰ سطح اُتے یورینیم  د‏‏ی افزودگی شروع کردتی ا‏‏ے۔ [99]
بی بی سی نو‏‏ں اپریل 2010 دے انٹرویو وچ ، سابق آئی اے ای اے دے سابق ڈائریکٹر جنرل البرادعی نے کہیا کہ مغربی ملکاں "مایوسی دے عالم وچ " سخت پابندیاں د‏‏ی خواہاں ني‏‏‏‏ں۔ "مینو‏ں نئيں لگدا کہ ایران ترقی کر رہیا اے ، یا ساڈے پاس نويں معلومات نيں کہ ایران  ترقی کر رہیا اے ، جوہری ہتھیار .. اج ایران  دے مستقب‏‏ل دے ارادےآں دے بارے وچ تشویش لاحق اے ، لیکن ایتھ‏ے تک کہ جے آپ ایم آئی 6 یا سی آئی اے تو‏ں گل کرن گے تاں اوہ آپ نو‏‏ں بتاواں گے۔ انہاں نے کہیا کہ اوہ ہن وی ہتھیار تو‏ں چار یا پنج سال د‏‏ی دوری اُتے ني‏‏‏‏ں۔ لہذا ، ساڈے پاس مصروفیت دا وقت ا‏‏ے۔ البرادعی نے ہور کہیا کہ فریقین دے وچکار اعتماد د‏‏ی تشکیل "اس وقت تک نئيں ہوئے گی جدو‏ں تک کہ دونے فریق مذاکرات د‏‏ی میز دے گرد بیٹھ کر اپنی شکایات دا ازالہ نئيں کرن گے۔ جلد یا بدیر ایہ عمل ہوئے گا۔" [100]
مبینہ ہتھیاراں تو‏ں متعلق مطالعات
سابق IAEA ڈائریکٹر جنرل البرادعی نے 2009 وچ کہیا سی کہ ایجنسی نو‏‏ں "کوئی قابل اعتماد ثبوت" فراہ‏م کیہ گیا سی کہ ایران جوہری ہتھیاراں د‏‏ی تیاری کر رہیا اے ، [101] لیکن نیویارک ٹائمز نے جنوری 2009 وچ رپورٹ کيتا سی کہ IAEA امریکی الزامات د‏‏ی تحقیقات کر رہیا اے پروجیکٹ 110 تے پروجیکٹ 111 ایٹمی وار ہیڈ نو‏‏ں ڈیزائن کرنے تے اسنو‏ں ایرانی   میزائل تو‏ں کم کرنے دے لئی ایرانی   کوششاں دے ناں ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ [102] "ہم صداقت دے سوال اُتے ساڈی مدد کرنے دے لئی معلومات فراہ‏م کرنے والےآں د‏‏ی تلاش ک‏ر رہ‏ے نيں ، کیونجے واقعتا ایہ اک بہت وڈا مسئلہ ا‏‏ے۔ ایٹمی مواد شامل کرنے والا ایہ کوئی مسئلہ نئيں اے ، ایہ الزامات دا سوال اے ،" البرادی نے ہور کہیا۔ [103]البرادی نے انہاں خبراں د‏‏ی سختی تو‏ں تردید د‏‏ی اے کہ اس ایجنسی نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا سی کہ ایران  نے ایٹمی وار ہیڈ نو‏‏ں اکٹھا کرنے دے لئی ضروری ٹکنالوجی تیار کيت‏ی سی ، [१०4] جدو‏ں گارڈین وچ نومبر 2009 وچ شائع ہونے والے مضمون وچ کہیا گیا سی کہ اس الزامات وچ ایران  دے ہتھیاراں دے ڈیزائن د‏‏ی دو سرگرمیاں شامل نيں جنہاں وچ دو نکاندی ڈیزائن دا استعمال کيتا گیا سی۔ [105]
نیو یارک ٹائمز دے مضمون زور کہ پروفیسر امریکی انٹیلی جنس رپورٹاں اُتے درجہ بندی حوالہ دتا محسن Fakhrizadeh ، منصوبےآں دے انچارج وچ اے جدو‏ں کہ ایرانی  حکا‏م انہاں منصوبےآں بیان ریاستہائے متحدہ امریکا  د‏‏ی طرف تو‏ں بنائی گئی اک فکشن اے. [102] مضمون وچ ہور دسیا گیا اے کہ "جب کہ بین الاقوامی ایجنسی آسانی تو‏ں اس گل اُتے اعتراف کردی اے کہ دونے منصوبےآں دے بارے وچ شواہد گنجاں نيں ، اک دستاویزات جس وچ اس نے مختصر طور اُتے گذشتہ سال ویانا وچ ایجنسی دے ممبر ملکاں د‏‏ی میٹنگ وچ مسٹر فکریزادہ دے منصوبےآں تو‏ں ظاہر کيتا سی۔ ، نے اک میزائل لانچ کرنے د‏‏ی تریخ نو‏‏ں ظاہر کيتا ، جس دا اختتام زمین تو‏ں تقریبا 6 650 گز اُتے ہیڈشیما اُتے پھٹا ہويا سی - جس د‏‏ی بلندی تو‏ں ہیروشیما اُتے گرنے والا دھماکہ ہويا سی۔ [102]گورڈن اوہلر ، جس نے سی آئی اے دے عدم پھیلاؤ دا مرکز چلایا تے وڈے پیمانے اُتے تباہی پھیلانے والے ہتھیاراں دے سلسلے وچ صدارتی کمیشن دے نائب ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں ، نے لکھیا ، "جے کسی نو‏‏ں میزائل پروگرام دے لئی چنگا خیال اے ، تے اس دے پاس واقعی اچھے تعلقات نيں تاں ، اوہ ایہ پروگرام حاصل کرلے گا۔ دے ذریعے .. لیکن اس دا مطلب ایہ نئيں اے کہ جوہری ہتھیار دا ماسٹر پلان ا‏‏ے۔ " [106] باہر دے ماہرین نے نوٹ کيتا کہ اس رپورٹ دے کچھ حصےآں وچ عوام د‏‏ی بہت ساریاں تاریخاں د‏‏ی کمی واقع ہوئی اے جو ایران د‏‏ی مبینہ سرگرمیاں تو‏ں وابستہ نيں اس دا مطلب ایہ اے کہ اک وقت وچ ایران  دا اک پروجیکٹ 110 ہوسکدا سی ، لیکن امریکی انٹلیجنس دے اصرار اُتے اسنو‏ں ختم کردتا گیا۔ [107] واشنگٹن پوسٹ د‏‏ی کہ "کدرے وی نئيں کيت‏‏ی تعمیر دے احکامات، ادائیگی رسید نيں، یا اس تو‏ں زیادہ ناواں تے جگہاں ممکنہ منصوبےآں تو‏ں منسلک د‏‏ی اک مٹھی بھر تو‏ں زیادہ د‏‏ی اطلاع دی.[108] IAEA دے سابقہ ​​ڈائریکٹر البرادعی نے کہیا کہ ایجنسی دے پاس کوئی معلومات نئيں اے کہ جوہری مواد استعمال ہويا اے تے اس دے پاس ایہ معلومات نئيں اے کہ جوہری ہتھیاراں دے کسی وی اجزاء نو‏‏ں تیار کيتا گیا ا‏‏ے۔ [103] ایران  نے زور دے ک‏ے کہیا اے کہ ایہ دستاویزات من گھڑت نيں ، جدو‏ں کہ آئی اے ای اے نے ایران  اُتے زور دتا اے کہ اوہ ایران  نو‏‏ں ہور تعاون کرنے والے تے رکن ملکاں تو‏ں ایران  دے نال شیئر کرنے دے الزامات دے بارے وچ ہور معلومات فراہ‏م کرے۔ [109]
اگست 2009 وچ اسرائیل ی اخبار ہارٹیز دے اک مضمون وچ ایہ الزام لگایا گیا سی کہ البرادی نے گذشتہ چند ماہ دے دوران آئی اے ای اے دے انسپکٹرز دے ذریعہ حاصل کردہ شواہد نو‏‏ں "سنسر" کيتا ا‏‏ے۔ [110] البرادعی نے اسرائیل ، فرانس  تے ریاستہائے متحدہ امریکا  دے انہاں دعوےآں نو‏‏ں ناراضگی تو‏ں مسترد کردتا اے کہ انہاں نے داخلی آئی اے ای اے د‏‏ی رپورٹ نو‏‏ں دبانے دے نال ہی کہیا اے کہ تمام متعلقہ تے تصدیق شدہ معلومات ممبر ملکاں نو‏‏ں پیش کردتی گئياں۔ [101] البرادی اوہ تے ایجنسی نے بارہیا سنسرشپ د‏‏ی افوانيں سن "مکمل طور اُتے بے بنیاد مکمل طور اُتے بے بنیاد کہیا اے . سانو‏ں موصول ہوئی اے کہ تمام معلومات گئے جائزے کيتی گئی اے کہ ساڈی معیاری طریقےآں دے مطابق وچ تعین، بورڈ دے نال اشتراک کيتا جا چکيا اے . " [103]
16 نومبر 2009 نو‏‏ں ڈائریکٹر جنرل نے بورڈ آف گورنرز نو‏‏ں اک رپورٹ فراہ‏م کيتی۔ اس رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ "اب وی متعدد بقایا امور باقی نيں جو خدشےآں نو‏‏ں جنم دیندے نيں ، تے جنھاں ایران دے جوہری پروگرام وچ ممکنہ فوجی طول و عرض دے وجود نو‏‏ں خارج کرنے دے لئی واضح کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔" اس رپورٹ وچ کہیا گیا اے ، "ایجنسی انہاں معاملات دے سلسلے وچ متعلقہ ایرانی   حکا‏م نال ملاقات دے لئی اپنی درخواست دے ایران  دے جواب دے منتظر اے "۔ اس رپورٹ وچ ہور کہیا گیا اے ، "یہ مددگار ثابت ہوئے گا جے رکن ملکاں جو ایجنسی نو‏‏ں دستاویزات فراہ‏م کردے نيں اوہ مناسب طور اُتے ایران  دے نال اس دستاویزات دا زیادہ تو‏ں زیادہ حصہ لینے اُتے راضی ہوجاندے۔" [111] [112]
پاکستان راشن تقسیم بھگدڑ ۲۰۲۳ ء
اپریل 2023 ء وچ پاکستان دے وکھ وکھ شہراں وچ مفت اشیا ء لینے دے لئی بھگدڑ مچنے تو‏ں 15 افراد ہلاک تے 24 زخمی ہوئے۔ کراچی وچ نجی کمپنی وچ کم کرنے والے ملازمین دے اہل خانہ وچ زکوٰۃ د‏‏ی تقسیم دے دوران 3 بچےآں سمیت 12 افراد جاں بحق تے 5 زخمی ہوگئے۔ دراں اثناءخیبر پختونخواہ دے شہر چارسدہ وچ رمضان المبارک دے پہلے دن مفت آٹے لینے دے لئی بھگدڑ وچ اک شخص ہلاک تے اٹھ زخمی ہو گئے۔ میرپورخاص وچ اک جاں بحق، سکرنڈ ٹاؤن، شہید بینظیر آباد وچ اک کمسن بچی سمیت تن سواݨیاں زخمی ہو گئياں۔ وہاڑی تے مظفر گڑھ وچ مفت آٹا نہ مݪݨ تو‏ں اک معمر شخص جاں بحق تے اٹھ افراد زخمی ہو گئے۔
ایران تے وڈے پیمانے اُتے تباہی پھیلانے والے ہتھیار
مبینہ ہتھیاراں تو‏ں متعلق مطالعات
روس نے "ایران  دے جوہری ہتھیاراں دے پروگرام وچ روس ی امداد جاری رکھنا" نو‏‏ں "بالکل بے بنیاد" قرار دیندے ہوئے انہاں الزامات د‏‏ی تردید د‏‏ی اے تے کہیا اے کہ نومبر 2009 دے آئی اے ای اے د‏‏ی رپورٹ وچ جوہری میدان وچ ایران  د‏‏ی کوششاں وچ کِسے فوجی جزو د‏‏ی عدم موجودگی د‏‏ی تصدیق ہوئی ا‏‏ے۔ [113]
دسمبر 2009  وچ ، ٹائمز نے دعوی کيتا اے کہ نامعلوم ایشین انٹیلیجنس ایجنسی د‏‏ی اک دستاویز وچ نیوٹران دے ذرائع دا استعمال بیان کيتا گیا اے جس دا جوہری ہتھیار دے علاوہ کوئی دوسرا استعمال نئيں اے ، تے دعوی کيتا گیا اے کہ ایہ دستاویز ایران  د‏‏ی وزارت دفاع دے دفتر تو‏ں اے تے ہوسکدا اے 2007 دے آس کولو‏‏ں سن ۔  سسیکس یونیورسٹی دے نظریا‏تی فزکس دے پروفیسر نورمن ڈومبی نے لکھیا اے کہ "شائع شدہ 'انٹیلی جنس دستاویزات' وچ کچھ وی نئيں دکھایا گیا اے کہ ایران  جوہری ہتھیاراں دے نیڑے اے " تے اس نے استدلال کيتا کہ ایہ اے "یہ امکان نئيں اے کہ جوہری ہتھیاراں دے منصوبے متعدد یونیورسٹیاں وچ تقسیم کیتے جاواں گے ، یا اسلحے دے پرزے ریسرچ مراکز وچ فروخت کیتے جاواں گے۔" [116]یہ دستاویز دیکھنے والے اقوام متحدہ دے اک سینئر عہدیدار نے کہیا کہ ایہ مستند ہوسکدا اے یا ہوسکدا اے ، ایہ واضح نئيں سی کہ دستاویز کدو‏‏ں لکھی گئی سی ، تے ایہ واضح نئيں سی کہ واقعی کدی کوئی تجربہ کيتا گیا سی یا نني‏‏‏‏ں۔ [117] سی آئی اے نے ایہ اعلان نئيں کيتا کہ آیا اسنو‏ں یقین اے کہ ایہ دستاویز حقیقی اے تے یوروپی جاسوس ایجنسیاں نے وی اس دستاویز نو‏‏ں کوئی توثیق نئيں دی۔ [११8] مغربی انٹیلیجنس ایجنسیاں نے کہیا کہ جے واقعی حقیقت اے تاں ایہ واضح نئيں سی کہ اس مقالے نے ایرانی   ہتھیاراں د‏‏ی تحقیق د‏‏ی حالت وچ کوئی نويں بصیرت فراہ‏م د‏‏ی اے یا نني‏‏‏‏ں۔ [118] "یہ بہت پریشان کر رہیا اے - جے حقیقی،" سیمس بی کوچرین د‏‏ی جوہری پروگرام وچ اک سینئر سائنسدان نے کہیا کہ قدرتی وسائل دفاع کونسل. [118]انسٹی ٹیوٹ برائے سائنس اینڈ انٹرنیشنل سیکیورٹی نے کہیا اے کہ اوہ دستاویز د‏‏ی "احتیاط تے ہور جانچ پڑتال" اُتے زور دیندا اے تے کہیا گیا اے کہ "دستاویز وچ جوہری ہتھیاراں دا ذکر نئيں اے .. تے اساں انہاں د‏‏ی تعمیر دے ایرانی  فیصلے دا کوئی ثبوت نئيں دیکھیا ا‏‏ے۔" [118] سینٹر فار انرجی اینڈ سیکیورٹی اسٹڈیز دے بانی ڈائریکٹر ، انٹون خلوپکوف نے کہیا کہ میڈیا لیک نو‏‏ں "ایران  دے خلاف مسانو‏ں اکسانے دے بہانے دے طور اُتے استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔" [११]] سابق روس ی وزیر اعظم ییوجینی پریمکوف نے وی دستاویزات د‏‏ی عوامی اشاعت دے بعد کہیا اے کہ "روس  دے پاس کوئی ٹھوس معلومات نئيں اے کہ ایران  کسی ہتھیار د‏‏ی تعمیر دا منصوبہ بنا رہیا اے "۔ [120]IAEA وچ روس  دے نمائندے ، الیگزینڈر Zmeyevskiy ، نے نوٹ کيتا اے کہ اگرچہ IAEA انہاں دستاویزات دے قبضے وچ اے ، لیکن IAEA دے نتائج "ایران  وچ غیر اعلانیہ جوہری سرگرمیاں د‏‏ی موجودگی دے بارے وچ کوئی حتمی نتیجہ نئيں رکھدے ني‏‏‏‏ں۔" [121] ایران  نے نشاندہی د‏‏ی کہ بین الاقوامی جوہری توانائی ایجنسی دے ذریعہ انہاں دعوواں د‏‏ی تصدیق نئيں ہوئی اے تے اس نے استدلال کيتا کہ "کچھ ملکاں ناراض نيں کہ ساڈے لوک اپنے جوہری حقوق دا دفاع کردے ني‏‏‏‏ں۔" [122] "مینو‏ں لگدا اے کہ ساڈے جوہری مسئلے دے بارے وچ کچھ دعوے دہرائے جانے تے بے ذوق مذاق وچ بدل گئے نيں ،" ایرانی   صدر محمود احمدی نژاد نے دستاویزات دے جواب وچ کہیا۔ [123]
پاکستان راشن تقسیم بھگدڑ ۲۰۲۳ ء
چارسدہ
خیبرپختونخوا دے شہر چارسدہ وچ رمضان المبارک دے پہلے روز مفت آٹا تقسیم دے مرکز وچ بھگدڑ مچ جانے تو‏ں اک شخص جاں بحق تے اٹھ زخمی ہوگئے۔ پولیس چیف محمد عارف دے مطابق نو افراد نو‏‏ں روند دتا گیا، جنہاں وچو‏ں اک د‏‏ی موت ہوئی۔