مہندر_پرتاپ_سنگھ
شکار جاندا سی کہ عامر تو‏ں کچھ نئيں بن سکدا۔ کیونجے اس نے ہر چیز اُتے گہری نگاہ رکھی سی تے اوہ جاندا سی کہ عامر برطانیہ دے نال غیر جانبداری تے دوستی کيتی اپنی حیثیت نو‏‏ں تبدیل نئيں کريں گا۔ آخر وچ ، سردار نصر اللہ خان نے ، عمیر د‏‏ی طرف تو‏ں ، جرمن وفد تو‏ں کہیا کہ افغانستان اس جنگ وچ صرف ايس‏ے صورت وچ حصہ لے گا جدو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ ویہہ ہزار مسلح ترک تے جرمن پورے ہندوستان وچ افغانستان تے انگریزاں د‏‏ی مدد دے لئی حاضر ہون۔ اس دے خلاف عام طور اُتے کامیاب بغاوت شروع ہوئے گی۔ ہینٹیگ نے امیر تو‏ں افغانستان تو‏ں دستبرداری دے لئی اجازت طلب کيتی۔ عامر نے کسی خاص امداد دا وعدہ نئيں کيتا۔ آخر کار ، جرمن وفد دے قائدین ايس‏ے سال 21 مئی نو‏‏ں کابل تو‏ں روانہ ہوگئے۔ نیدرمیر روسی ترکستان تو‏ں ہُندا ہويا ایران تے اوتھ‏ے تو‏ں ترکی دے زیر قبضہ علاقےآں دا سفر کيتا۔ ہینٹیگ واخان ، تے جرمنی  امریکا دے راستے چین پہنچے۔ امور خارجہ صفحہ 2 مہیندر پرتاپ تے ہندو تے مسلم جنگجو جنہاں نے ہندوستان د‏‏ی آزادی دے لئی عارضی حکومت تشکیل دتی سی اوہ کابل  ہی وچ رہے تے انہاں نے پہلے د‏‏ی طرح اپنی جدوجہد جاری رکھی۔ مہیندر پرتاپ امیر حبیب اللہ خان دے طرز عمل اُتے خوش نيں تے لکھدے نيں کہ انہاں نو‏ں نئيں لگدا سی کہ ایہ برطانوی حامی امیر اپنی سرگرمیاں نو‏‏ں چھڈ دین گے تے انہاں د‏‏ی اکھاں وچ اکھاں ڈالاں گے۔ مہیندر پرتاپ دا کہنا اے کہ در حقیقت انہاں نے کوئی خفیہ جرم نئيں کيتا سی بلکہ اس دے خلاف جائز طریقے تو‏ں لڑا سی۔ اساں ہندوستان وچ برطانیہ دے خلاف جنگ لڑی تے ترکی تے جرمنی  نے ساڈی مدد کيت‏ی کیونجے اسيں برطانیہ دے نال لڑ رہے سن ۔ اس وچ کوئی سازش نئيں ہوئی سی۔ مہندرا پرتاپ صفحہ 2 مہیندر پرتاپ لیکن سانو‏ں دسدا اے کہ سال 3 وچ سردی د‏‏ی اک رات نو‏‏ں ، جدو‏ں امیر حبیب اللہ خان نے ہندوستانیاں تے ترکاں تے جرمناں دے وفد د‏‏ی تفریح ​​کی ، تاں ميں نے عامر تو‏ں کان تو‏ں کہیا کہ ایہ بہتر نئيں ہوئے گا۔ روسیاں نو‏‏ں آپ دے حوالے کرداں؟ اس خبر نے ایوان وچ اک نواں گوج پیدا کردتا۔ کیونجے عامر نے فورا. ہی میری گل لی تے مینو‏ں سردار نصراللہ خان تو‏ں اپنے منصوبے د‏‏ی تفصیلات اُتے گل کرنے نو‏‏ں کہیا۔ مہندرا پرتاپ نے عمیر د‏‏ی اجازت دے بغیر تاشقند وچ سوویت عہدیداراں تو‏ں گل گل د‏‏ی ، فیر جرمنی تے ترکی دا سفر افغان پاسپورٹ اُتے کيتا۔ انہاں نے سوئٹزرلینڈ وچ امریکی سفیر دے نال ہندوستان د‏‏ی آزادی دا معاملہ اٹھایا اے ، لیکن انہاں نے زیادہ دلچسپی نئيں دکھادی ا‏‏ے۔ زیورخ وچ امیر حبیب اللہ دے قتل د‏‏ی اطلاع ملی ا‏‏ے۔ ایسا لگدا اے کہ جرمن وفد دے افغانستان تو‏ں نکلنے دے فورا بعد ہی مہیندر پرتاپ تے مولوی برکات اللہ وی روس چلے گئے تے ایويں کابل  وچ عبوری حکومت کیت‏‏ی سرگرمیاں رک گئياں۔ لیکن مہیندر پرتاپ یوروپ وچ سن جدو‏ں روس وچ بالشویک انقلاب برپا ہويا۔ نويں سوویت کمیونسٹ حکومت نے افغانستان وچ ہونے والے واقعات د‏‏ی پیروی د‏‏ی تے جدو‏ں مہیندر پرتاپ تے مولوی برکات اللہ ملک پہنچے تاں انہاں نے مہیندر پرتاپ ، مولوی برکات اللہ ، عبد الرب تے ٹرمل اچاریہ نو‏‏ں یہودی دے نويں سفیر زوریٹس دے ہمراہ کابل  بھیجیا۔ پرتاپ ، ایتھ‏ے تک کہ ، ایتھ‏ے تک کہ ایہ وی کہندے نيں کہ زوریٹس نے انہاں دا تعارف ہائی ہنس امان اللہ خان تو‏ں کيتا۔ کچھ وی ہوئے ، انگریز مخالف پروپیگنڈے وچ شدت آگئی۔ اس وقت عبوری حکومت دے رہنماواں دے وچکار اختلافات پیدا ہوگئے سن ۔ مہیندر پرتاپ تے مولوی عبید اللہ سندھی نے تمام اسلام دے اتحاد دے لئی جدوجہد د‏‏ی تے ایہ ہتھیار اپنے انگریز مخالف پروپیگنڈے وچ استعمال کيتا۔ جدو‏ں کہ عبد الرب ، ٹرمل اچاریہ تے انہاں دے حامی بالشویک پروپیگنڈہ دے حق وچ سن ۔ انہاں د‏‏ی عظمت امان اللہ خان برطانیہ تو‏ں وی دشمنی سی لیکن اوہ نئيں چاہندے سن کہ اس جدوجہد د‏‏ی طاقت کمیونسٹاں دے قبضہ وچ آجائے۔ چنانچہ اس نے عبد الرب تے اچاریہ تو‏ں کابل  چھڈنے نو‏‏ں کہیا۔ ہندوستان تے افغانستان صفحہ 3-6 مہیندر پرتاپ ، یوروپ دے سفر تو‏ں واپس جاندے ہوئے ، ولادیمیر لینن سمیت سوویت اعلیٰ عہدیداراں تو‏ں ملے ، تے جدو‏ں اوہ کابل  واپس آئے تاں ، اس د‏ی قیمت پہلے تو‏ں کدرے زیادہ ودھ گئی۔ سردار نصراللہ خان محل وچ قیام پذیر ني‏‏‏‏ں۔ مہیندر پرتاپ دا کہنا اے کہ سال 2012 دے موسم بہار وچ ، ہز ہائینس امان اللہ خان نے میرے تو‏ں انہاں دے دفتر وچ ملاقات کيت‏ی تے مینو‏ں خطوط ، چین ، جاپان ، سیئی لینڈ ، ریاستہائے متحدہ امریکا ، جرمنی  تے ترکی دے ست ملکاں دے لیڈراں دے حوالے کيتا۔ ميں نے اسنو‏ں پھڑ لیا ، اسنو‏ں جانے دو تے پامیراں د‏‏ی طرف چل پئے۔ انہاں نے کہیا ، "ميں اوہ دن کدی نئيں بھولاں گا جدو‏ں اگلی مورخہ اُتے افغاناں نے انگریزاں اُتے زبردست فتح حاصل کيتی سی۔" انگریزاں نے جلال آباد وچ افغان افواج اُتے اپنی فتح دا سہارا لیا ، لیکن آخر کار دونے ملکاں دے وچکار جنگ شاہ امان اللہ خان د‏‏ی شرائط اُتے ختم ہوگئی۔ میری زندگی د‏‏ی کہانی 1-5 مہندرا پرتاپ چین دے سرحدی علاقے واخان دے راستے حکا‏م نال ملاقات کردی اے تے اسنو‏ں ہور اگے ودھنے د‏‏ی اجازت نئيں ا‏‏ے۔ اعلیٰ عظمت امان اللہ خان نے ایہ خط چینی سرحد دے حکا‏م نو‏‏ں پہنچایا تے تاشقند د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔ انہاں دا کہنا اے کہ اوہ تاشقند وچ افغان قونصل خانے وچ سن جدو‏ں انہاں نو‏ں وزیر خارجہ محمود طرزی دا خط موصول ہويا جس وچ کہیا گیا سی کہ افغانستان تے برطانیہ نے صلح کرلئی ا‏‏ے۔ میرا مشن ختم ہوچکيا اے تے مینو‏ں کابل  نو‏‏ں اوہ خط بھیجنا اے جو محترمہ نے بیرون ملکاں دے رہنماواں نو‏‏ں دتے ني‏‏‏‏ں۔ محمود طرزی نے کہیا ، "ميں کابل  جاسکدا سی تے روس وچ رہ سکدا سی۔" مہیندر پرتاپ جرمنی  تے امریکا تو‏ں جاپان تے چین دے پاسپورٹ اُتے سفر کردے سن ۔ انہاں نے ہر ملک تے ہر باضابطہ تے غیر رسمی ملاقات وچ افغانستان د‏‏ی طرف تو‏ں گل کيتی تے عوام ، بادشاہاں تے ملکاں دے رہنماواں د‏‏ی توجہ اس ملک دے مسائل د‏‏ی طرف مبذول کروائی۔ سب تو‏ں دلچسپ گل ایہ اے کہ سن ۱۹۲۸ وچ جاپان وچ اوساکا مانیچی دے اخبار وچ ایہ خبر موصول ہوئی سی کہ افغان محب وطن مسٹر مہیندر پرتاپ کوبی جانے تو‏ں پہلے اوساکا مانیچی آئے سن ۔ انہاں نے جاپان تے چین دے وچکار دوستانہ تعلقات تے تعاون نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی ضرورت اُتے اپنے خیالات دا اظہار کيتا۔ چین روانگی تو‏ں پہلے ، انہاں د‏‏ی اک اچھی پارٹی ہوئے گی۔ مہیندر پرتاپ 1929 سال دے آخر وچ جرمنی تو‏ں کابل روانہ ہوگئے۔ انہاں نے لکھیا ، "ميں 20 دسمبر نو‏‏ں کابل  پہنچیا سی تے تن ماہ تک افغان حکومت دا مہمان رہیا سی۔" حیرت د‏‏ی گل ایہ اے کہ راجگڑھ وچ سب کچھ ترتیب وچ سی۔ جدو‏ں کسی نے کابل  دے بازاراں تے گلیاں د‏‏ی طرف نگاہ پائی تاں حالیہ چوریاں ، پرت مار تے درختاں دے گرنے دے آثار نئيں دیکھدے نيں جو تقریبا چھ دن تو‏ں سقاو دے بیٹے دے دور حکومت وچ شہر تے اس دے آس پاس دکھادی دیندے ني‏‏‏‏ں۔ ميں نے نائب وزیر خارجہ ، وزیر خارجہ ، وزیر دفاع تے وزیر اعظم نال ملاقات کيتی۔ ميں نے ہز ہائینس نادر شاہ نو‏‏ں وی فون کيتا۔ انہاں دے کہنے تو‏ں ، ایہ گل واضح ہوگئی کہ اوہ واقعتا اپنے لوکاں وچ حقیقی امن لیانا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں ميں نے کابل  دے ہر گوشے وچ لوکاں تو‏ں گل کيتی تے انہاں نے شاہ امان اللہ خان نو‏‏ں اپنے ملک د‏‏ی خدمات دے لئی یاد کيتا تے انہاں دا شکریہ ادا کيتا تاں مینو‏ں بہت خوشی ہوئی۔