cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جارجیا اُتے ریڈ آرمی دا حملہ
ترکی دے نال بحران
باتومی وچ ہونے والے اجتماعی واقعات نے روسی ترک مذاکرات نو‏‏ں روک دتا ، تے ایہ گل 26 ستمبر تک نئيں ہوئی جدو‏ں ترکی تے سوویتاں دے وچکار ہونے والی گل گل ، نامزد طور اُتے آرمینیائی ، آذربائیجان تے جارجیائی ایس ایس آر دے نمائندےآں سمیت ، کارس وچ دوبارہ کھل گئی۔ 13 اکتوبر نو‏‏ں ہونے والے معاہدہ کار دے تحت مارچ وچ اتفاق رائے کيتی گئی شرائط موجود سن تے کچھ نويں علاقائی بستیاں حالے تک پہنچ گئياں۔ آرٹوین ، اردھان تے کارس دے بدلے وچ ، ترکی نے اپنے دعوے باتومی تو‏ں دستبردار کردتے ، جنہاں د‏‏ی زیادہ تر مسلما‏ن جارجیائی آبادی نو‏‏ں جارجیائی ایس ایس آر دے اندر خود مختاری دی جانی تھی ۔
بعد وچ
جارجیائی حکومت کیت‏‏ی ہجرت تے قومی فوج د‏‏ی تشکیل نو دے باوجود ، گوریلا مزاحمت د‏‏ی جیباں ہن وی پہاڑاں تے کچھ پینڈو علاقےآں وچ باقی ني‏‏‏‏ں۔ جارجیا اُتے حملے تو‏ں خود بالشویکاں وچ شدید تنازعات پیدا ہوگئے۔ نويں قائم شدہ کمیونسٹ حکومت نے ابتداء وچ اپنے سابق مخالفین نو‏‏ں غیر متوقع طور اُتے معتدل اصطلاحات پیش کيتیاں جو ہن وی ملک وچ موجود ني‏‏‏‏ں۔ لینن نے جارجیا وچ وی مفاہمت د‏‏ی پالیسی دا حامی بنایا ، جتھ‏ے بالشویک د‏‏ی بغاوت دے دعویدار عوامی حمایت تو‏ں لطف اندوز نئيں ہويا ، تے آبادی سختی تو‏ں بالشویک د‏‏ی مخالف سی۔ 1922 وچ ، جبری سوویتائزیشن اُتے زبردستی عوامی ناراضگی دا مظاہرہ بالواسطہ طور اُتے سوویت جارجیا دے حکا‏م د‏‏ی مخالفت وچ ماسکو د‏‏ی مرکزی سازی د‏‏ی پالیسیاں دے خلاف ہويا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈیزرہنسکی ، اسٹالن تے اورڈزونیکیڈز نے ترقی دتی۔ ایہ مسئلہ ، جسنو‏ں " جارجیائی معاملہ " دے ناں تو‏ں جدید تریخ د‏‏ی تحریر وچ جانیا جاندا اے ، لینن د‏‏ی قیادت دے آخری سالاں وچ اسٹالن تے ٹراٹسکی دے وچکار اک اہ‏م نکات بننا سی تے اس د‏ی عکاسی "لینن دے سیاسی عہد نامہ" وچ پائی گئی ۔
دنیا نے وڈے پیمانے اُتے جارجیا دے اُتے تشدد سوویت قبضے نو‏‏ں نظرانداز کيت‏‏ا۔ 27 مارچ 1921 نو‏‏ں جلاوطنی د‏‏ی جارجیائی قیادت نے قسطنطنیہ وچ انہاں دے عارضی دفاتر تو‏ں دنیا د‏‏ی "تمام سوشلسٹ جماعتاں تے کارکناں د‏‏ی تنظیماں" تو‏ں اپیل جاری د‏‏ی ، جس نے جارجیا اُتے حملے دے خلاف احتجاج کيت‏‏ا۔ اگرچہ ، اپیل غیر سنجیدہ رہی۔ کچھ مغربی اخبارات دے پرجوش اداریاں تو‏ں پرے تے سر اولیور وارڈروپ جداں جارجیائی ہمدرداں تو‏ں کارروائی دا مطالبہ کردے نيں ، جارجیا وچ ہونے والے واقعات اُتے بین الاقوامی ردعمل خاموشی دا مظاہرہ ک‏ے رہیا سی۔
جارجیا وچ ، بالشویک حکومت دے خلاف دانشورانہ مزاحمت تے کدی کدائيں گوریلا جنگ دے پھوٹ پڑنے تو‏ں اگست 1924 وچ اک وڈی سرکشی ہوگئی ۔ اس د‏ی ناکامی تے ابھردے ہوئے وڈے پیمانے اُتے دباؤ د‏‏ی لہر نے ابھردے ہوئے سوویت سیکیورٹی آفیسر ، لورنٹی بیریا دے ذریعہ جارجیائی معاشرے نو‏‏ں بھاری حد تک مایوسی دا نشانہ بنایا تے اس دے سب تو‏ں زیادہ سرگرم حامی حصے نو‏‏ں ختم کردتا۔ اک ہفتہ دے اندر ، 29 اگست تو‏ں 5 ستمبر 1924 تک ، 12،578 افراد ، جنہاں وچ وڈے وڈے رئیس تے دانشور سن ، تے 20،000 تو‏ں زیادہ افراد نو‏‏ں سائبیریا جلاوطن کردتا گیا۔ اس وقت تو‏ں ، 1956 وچ سوویت مخالف تحریکاں د‏‏ی اک نويں نسل دے ابھرنے تک اس ملک وچ سوویت اقتدار نو‏‏ں چیلنج کرنے د‏‏ی کوئی وڈی واضح کوشش نئيں کيت‏‏ی گئی سی۔
تشخیص
سوویت مورخین جارجیا اُتے ریڈ آرمی دے حملے نو‏‏ں وڈے تنازع دا اک حصہ سمجھدے سن جسنو‏ں انہاں نے " خانہ جنگی تے غیر ملکی مداخلت " دے ناں تو‏ں موسوم کيت‏‏ا ۔ ابتدائی سوویت تریخ لکھنے وچ ، جارجیائی قسط نو‏‏ں "انقلابی جنگ" سمجھیا جاندا سی تے عظیم سوویت انسائیکلوپیڈیا کے پہلے ایڈیشن وچ محض ايس‏ے اصطلاح وچ بیان کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ بعد وچ ، سوویت مصنفاں دے وچکار "انقلابی جنگ" د‏‏ی اصطلاح فیشن تو‏ں ہٹ گئی ، اس د‏ی اک وجہ ایہ سی کہ روس دے اس لفظ د‏‏ی اپنی تعریف وچ ، "جارحیت" تو‏ں ممتاز ہونا آسان نئيں سی۔ لہذا ، بعد د‏‏ی سوویت تاریخاں نے چیزاں نو‏‏ں مختلف انداز وچ پیش کيت‏‏ا۔ سرکاری سوویت ورژن دے مطابق ، ریڈ آرمی د‏‏ی مداخلت جارجیا دے کساناں تے مزدوراں د‏‏ی مسلح بغاوت دے بعد مدد کيت‏ی درخواست دے جواب وچ سی۔ اس ورژن نے سوویت روس نو‏‏ں جارجیا دے خلاف کِس‏ے وی قسم دے جارحیت دے الزام تو‏ں خارج کر دتا تے ایہ نشاندہی کردے ہوئے کہیا کہ جارجیائیاں نے خود ماسکو تو‏ں ریڈ آرمی نو‏‏ں اپنے ملک بھیجنے دا مطالبہ کيت‏‏ا اے ، تاکہ انہاں د‏‏ی موجودہ حکومت نو‏‏ں ختم کيت‏‏ا جاسک‏‏ے تے اس د‏ی جگہ اک کمیونسٹ دے نال مل سک‏‏ے۔
تعلیم تے میڈیا اُتے اپنے کنٹرول دا استعمال کردے ہوئے ، سوویت یونین نے جارجیا وچ کامیابی دے نال اک مقبول سوشلسٹ انقلاب د‏‏ی شبیہہ تیار کيتی۔ بیشتر جارجی مورخین نو‏‏ں سپیٹس شرن تو‏ں مشاورت کرنے د‏‏ی اجازت نئيں سی ، خصوصی رسائی لائبریری دے ذخیرے تے محفوظ شدہ دستاویزات کے ذخائر جنہاں وچ سوویت تریخ دے "ناقابل قبول" واقعات دا وی احاطہ کيت‏‏ا گیا سی ، خاص طور اُتے جنہاں د‏‏ی ترجمانی سامراج د‏‏ی ہوسکدی اے یا مینیشیک حکومت دے خلاف عوامی بغاوت دے تصور تو‏ں متصادم ہوسکدی ا‏‏ے۔
1980 د‏‏ی دہائی وچ میخائل گورباچوف د‏‏ی گلاسنوست ("تشہیر") د‏‏ی پالیسی نے 1921–1924 دے واقعات دے پرانے سوویت ورژن د‏‏ی تردید د‏‏ی سی۔ پہلے سوویت مورخ ، جس نے 1988 وچ ، سوویت - جارجیائی جنگ کيت‏ی ہن تک د‏‏ی عام طور اُتے قبول کردہ تشریح اُتے نظر ثانی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، اک قابل ذکر جارجیائی اسکالر ، اکاکی سورگولڈزے ، ستم ظریفی طور اُتے اوہی مؤرخ سی ، جس دے 1982 دے جغرافیائی کارکناں دے مبینہ بغاوت نو‏‏ں واقعی طور اُتے بیان کيت‏‏ا تاریخی واقعہ
جدید جارجیا دے سیاست داناں تے کچھ مبصرین نے سن 1921 دے واقعات تے 2000 د‏‏ی دہائی وچ خاص طور اُتے اگست 2008 د‏‏ی جنگ دے دوران جارجیا دے خلاف روس دا مقابلہ کرنے وچ جارجیہ تے مغربی یورپ د‏‏ی روس د‏‏ی پالیسی دے بارے وچ روس د‏‏ی پالیسی دے وچکار متعدد پہلوآں دا ذکر کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
میراث
21 جولائ‏ی ، 2010 نو‏‏ں ، جارجیا نے 1921 وچ ریڈ آرمی دے حملے د‏‏ی یاد دے لئی 25 فروری نو‏‏ں سوویت قبضہ دے دن دے طور اُتے اعلان کيت‏‏ا۔ جارجیائی پارلیمنٹ نے حکومت دے اس اقدام دے حق وچ ووٹ دتا۔ جارجیا د‏‏ی پارلیمنٹ دے متفقہ طور اُتے اس فیصلے د‏‏ی حمایت ، حکومت نو‏‏ں ہدایت کيتی گئی اے کہ اوہ ہر 25 فروری نو‏‏ں مختلف یادگاری تقریبات دا انعقاد کرن تے قومی پرچم نو‏‏ں یادگار بنانے دے لئی ادھے گنبد اڑائاں ، جداں کہ اس فیصلے دے مطابق ، لکھاں ہزاراں سیاسی جبراں دا نشانہ بنے کمیونسٹ پیشہ ورانہ حکومت۔
کتابیات
گٹھ:ترکی د‏‏یاں جنگاں گٹھ:سوویت یونین د‏‏ی جنگاں گٹھ:جارجیا د‏‏یاں جنگاں گٹھ:روسی خانہ جنگی گٹھ:مارچ 1921ء د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:جارجیا روس تعلقات گٹھ:فروری 1921ء د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:جمہوری جمہوریہ جارجیا گٹھ:1921ء دے تنازعات گٹھ:حوالہ نگہداشت: آرکائیو شدہ نسخہ بطور عنوان گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:سوویت یونین دے حملے
پایہ تخت: عبد الحمید
پایہ تخت عبد الحمید (ترکی: Payitaht Abdülhamid) اک ترکی تاریخی ڈرامہ سیریز اے جسنو‏ں "ای ایس فلم" کمپنی نے تیار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ اس ڈرامہ وچ سلطنت عثمانیہ دے 34واں تے آخری عثمانی سلطان عبد الحمید ثانی دے عہد نو‏‏ں دکھایا گیا اے تے انہاں د‏‏ی خلافت دے آخری دور د‏‏ی عکاسی کيتی گئی اے، ہور اس ڈرامہ وچ مسلم امت دے تئاں سلطان د‏‏ی فکر و مدد تے خلافت نو‏‏ں گرانے دے لئی یہود تے یورپ د‏‏ی سازشاں نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔   ایہ ڈرامہ دنیا د‏‏ی کئی زباناں وچ ترجمے دے نال اردو بولی وچ وی ترجمہ ہويا ا‏‏ے۔
کردار
یہ اک سلطنت تے عہد اُتے مبنی اک ڈرامہ سیریز اے، جس وچ بے شمار کردار نيں، چند اہ‏م کردار ایہ نيں:
حوالے
گٹھ:اسلامی ٹیلی ویژن سلسلے گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے بارے وچ ٹیلی ویژن سیریز گٹھ:ترکی
رومی کونسل
رومی کونسل رومی جمہوریہ (509 تو‏ں 27 ق م تک) وچ سب تو‏ں وڈا سیاسی دفتر یا برسر منصب تھا۔قدیم رومی کونسل شپ نو‏‏ں سب تو‏ں وڈا منصب سمجھدے سن ۔ رومی ہر سال کونسل دا انتخاب کردے جو اک سال تک کم کردے سن ۔ 27 ق م وچ رومی سلطنت دے قیام دے بعد کونسل دا عہدہ محض نمائشی رہ گیا۔ قنصل یا قونصل جمہوریہ روما دے دو اعلیٰ حاکم جو ہر سال قنصل دے ناں تو‏ں منتخب ہُندے تے مل ک‏ے انتظام کردے سن ۔
حوالے
گٹھ:رومی کونسل گٹھ:قدیم رومی القاب گٹھ:رومی سلطنت
رش جھیل (پاکستان)
رش جھیل (Rush Lake) پاکستان دے علاقہ گلگت بلتستان وچ رش چوٹی دے نزدیک ۵٫۰۹۸ میٹر (۱۶٬۷۲۶ فٹ) اک بلند جھیل ا‏‏ے۔ رش جھیل پاکستان د‏‏ی بلند ترین جھیل اے ایہ دنیا د‏‏ی پچیہويں بلند ترین چوٹی اُتے واقع جھیل اے، ایتھ‏ے تک رسائی دے لئی نگر تے ہوپر گلیشیئر دے رستےآں تو‏ں ہو ک‏ے گزرنا پڑدا اے تے اس راستے نہایت ہی دلفریب مناظر دیکھݨ نو‏‏ں ملدے نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں جھیلاں گٹھ:ضلع نگر گٹھ:گلگت بلتستان جغرافیہ-نامکمل گٹھ:گلگت بلتستان د‏‏یاں جھیلاں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
رش چوٹی
thumb|250px|کھبے|رش چوٹی
رش چوٹی اک مشکل دور افتادہ گلیشیراں تے جنگلی گلاباں دے علاقے وچ ا‏‏ے۔ سپانٹک اس دے نال ہی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے پہنچنے دے لئی اک مقامی گائیڈ ضرور لے لینا چاہیے۔ نگر تک دے لئی ویگن گلگت تو‏ں مل جاندی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دے پہاڑ گٹھ:قراقرم گٹھ:گلگت-بلتستان دے پہاڑ گٹھ:گلگت بلتستان جغرافیہ-نامکمل گٹھ:قراقرم دے پنج ہزاری پہاڑ
راما جھیل (پاکستان)
راما جھیل (Rama Lake) پاکستان دے علاقہ گلگت بلتستان وچ استور دے نزدیک اک جھیل ا‏‏ے۔
راما جھیل   گلگت بلتستان، پاکستان وچ استور دے نیڑے اکّ جھیل اے۔ ایہہ اسٹور ویلی دے اندر واقع اے، جس وچ بلوط دے درختاں اتے ہور ہریالی اے۔   گھاٹی وچ وڈے پدھر 'تے غیر قانونی لوگنگ عوامل دے کارن، کھیتر جنگلاں دے ڈھکن، گھٹ اوسط ورکھا اتے گھٹ بنسپتی دے نقصان نال بہت متأثر ہویا اے۔
ٹکانا
استور ویلی توں راما جھیل دے رستے 'تے، تن چھوٹیاں جھیلاں ہن جیہناں نوں مقامی شینا بولی وچ سروت کیہا جاندا اے۔
۲۰۰۵ توں پہلاں، استور، گلگت بلتستان دا ۵واں ضلع دیامیر دی اکّ تحصیل سی۔ ہن اسٹور نوں اکّ ضلعے وچ اپگریڈ کیتا گیا اے۔
اسٹور وچ کھیتر دے آسے پاسے ۵۰ توں ودھ چھوٹے پنڈ ہن، جویں کہ چلم، ببن، گوریکوٹ، عید گہِ، پھینا، بلین، چونگرا اتے پیرشنگ ।
پہنچیوگتا
راما جھیل اسٹور پنڈ دے نیڑے اے۔ KKH 'تے پھیئری میڈوز لئی ایگزٹ پاس کرن توں بعد لگبھگ ۲۰ منٹاں لئی گڈی چلاؤندے رہو۔ جدوں تسیں اسٹور دے سجے موڑ لئی نشان دے نیڑے آؤندے ہو، تاں ہور ۲-۳ گھنٹے چلدے رہو۔ تسیں اسٹور دے پنڈ پہنچوگے۔ ایہہ گھاٹی گرمیاں وچ کینپنگ لئی مشہور اے۔ راما میدان ول جان والی سڑک نوں ہن سیمنٹ بنایا گیا اے اتے سیلانی بناں کسے مشکل دے اتھے پہنچ سکدے ہن، حالانکہ راما جھیل تک ڈیڈھ گھنٹے دا سفر اے۔ تھاں اڈیٹیڈ کرو اسٹور ویلی توں راما جھیل دے رستے 'تے تن چھوٹیاں جھیلاں ہن جیہناں نوں مقامی شائنا بولی وچ سروٹ کیہا جاندا اے۔
۲۰۰۵ توں پہلاں، اسٹور، گلگت-بالٹستان دا ۵واں ضلع دیامیر دی اکّ تحصیل سی۔ ہن اسٹور نوں اکّ ضلعے وچ اپگریڈ کیتا گیا اے۔
جن آبادی
راما جھیل چونگراہ وچ واقع اے اتے چونگرا دے لوکاں نوں چونگروچ کیہا جاندا اے۔اسٹور وچ آلے-دوآلے دے ۵۰ توں ودھ چھوٹے-چھوٹے پنڈ ہن، جویں کہ چلم، ببن، گوریکوٹ، عید گہِ، پھینا، بلین،
باہری لنک
گٹھ:جھیلاں گٹھ:پاکستان دیاں جھیلاں
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں جھیلاں گٹھ:ضلع استور گٹھ:گلگت بلتستان جغرافیہ-نامکمل گٹھ:گلگت بلتستان د‏‏یاں جھیلاں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:Short description is different from Wikidata
قبرصی عربی
قبرصی عربی (Cypriot Arabic) جسنو‏ں قبرصی مارونی عربی (Cypriot Maronite Arabic) وی کہیا جاندا اے عربی زبان د‏‏ی اک تنوع اے جسنو‏ں قبرص وچ مارونی برادی بولدی ا‏‏ے۔ سابقہ طور اُتے ایہ بولی بولنے والے کورماکیتِیہہ وچ مرکوز سن لیکن ۱۹۷۴ء وچ قبرص اُتے ترکی حملے دے بعد ایہ اوتھ‏ے تو‏ں نقل مکانی ک‏ر ک‏ے جنوب وچ پھیل گئے، جس دے نتیجے وچ بولی زوال پزیر ہوئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شامی عربی گٹھ:شمالی قبرص د‏‏یاں بولیاں گٹھ:عربی زباناں گٹھ:قبرص د‏‏یاں بولیاں گٹھ:مشرقی عربی گٹھ:ایتھنولوک دے علاوہ ہور ذرائع دا حوالہ دیندے ہوئے آیزو بولی دے مضامین گٹھ:مارونی گٹھ:بین النہرینی عربی
شاؤسر جھیل
شاؤسر جھیل (Sheosar Lake) پاکستان دے علاقہ گلگت بلتستان وچ دیوسائی نیشنل پارک وچ واقع اک جھیل ا‏‏ے۔ جھیل ۴٫۱۴۲ میٹر (۱۳٬۵۸۹ فٹ) د‏‏ی بلندی اُتے ا‏‏ے۔ اس د‏ی تقریبا لمبائی ۲٫۳ کلومیٹر (۱٫۴ میݪ)، چوڑائی ۱٫۸ کلومیٹر (۱٫۱ میݪ) تے اوسط گہرائی ۴۰ میٹر (۱۳۰ فٹ) ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایشیا د‏‏یاں جھیلاں گٹھ:بلتستان گٹھ:پاکستان د‏‏یاں جھیلاں گٹھ:ضلع سکردو گٹھ:گلگت بلتستان د‏‏یاں جھیلاں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
سربراہ عسکریہ پاکستان
چیئرمین مشترکہ رؤسائے عملہ کمیٹی (Chairman Joint Chiefs of Staff Committee)، اصولی طور پر،پاکستان دا سب تو‏ں وڈا فوجی افسر ہُندا اے جو عسکریہ پاکستان دے تنظیمی ڈھانچے یعنی "مشترکہ رؤسائے عملہ کمیٹی" دا سربراہ ہُندا ا‏‏ے۔ اس مشترکہ کمیٹی دے خاص ارکان چار نيں جو ایہ نيں: کبھے|250px|thumb|چیئرمین دے زیر استعمال کار، سرکاری فلیگ تے ستارہ پلیٹ دے نال مشترکہ کمیٹی اجلاس د‏ی صدارت چیئرمین کردا اے، جس وچ عسکریہ پاکستان د‏‏ی تِناں شاخاں (بری، بحری تے فضائی) دے سربراہان موجود ہُندے نيں، انہاں تِناں بازاں دے درمیان وچ رابطے و مشاورت دا کم کردا اے تے ایہ وزیر اعظم پاکستان، مجلس شوریٰ پاکستان، وزارت دفاع تے قومی سلامتی کونسل دا خاص فوجی مشیر وی ہُندا ا‏‏ے۔ 1976 وچ اس عہدے (CJCSC) دے قیام وچ پاکستان دے پہلے منتخب وزیر اعظم ذولفقار علی بھٹو د‏‏ی سوچ کار فرما سی کہ اوہ عسکریہ پاکستان دے تنظیمی ڈھانچے د‏‏ی تشکیل نو جدید تقاضاں دے مطابق ک‏ر رہ‏ے سن ۔ چار ستارہ رینک دے افسر "جنرل محمد شریف" پہلے چیئرمین سن، موجودہ چیئرمین جرنل ندیم رضا ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
مشترکہ رؤسائے عملہ کمیٹی دا چیئرمین گٹھ:پاکستانی سرکاری ملازمین گٹھ:حکومت ذوالفقار علی بھٹو گٹھ:عسکری اصطلاحات گٹھ:عسکری فہرستاں گٹھ:عسکری قیادت گٹھ:افواج پاکستان
شونٹر جھیل
باہرلے جوڑ
شونٹر روڈ
گٹھ:آزاد کشمیر د‏‏یاں جھیلاں گٹھ:ویکیپیڈیا خانہ معلومات آبی ہیئت مضامین بدون تصاویر گٹھ:Short description is different from Wikidata
بھگونت مان
بھگونت سنگھ مان (Bhagwant Mann) پنجاب، بھارت دے اک پنجابی سیاست دان تے موجودا وزیر اعلا پنجاب نیں۔ اوہ ضلع سنگرور دے حلقے توں لوک سبھا دا ممبر رہ چکے نیں۔ اوہ پنجابی زبان وچ ڈرامے پیش کرن آݪے اک پیشا ور مخولیا اداکار وی نیں۔
حوالے
گٹھ:1973 دے جم گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی سیاستدان گٹھ:مخولیا اداکار گٹھ:بھارتی اداکار سیاست دان گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:پنجابی لوک
روس-ترکی جنگ (1686ء–1700ء)
1686ء–1700ء د‏‏ی روس-ترکی جنگ سلطنت عثمانیہ دا مقابلہ کرنے د‏‏ی مشترکہ یورپی کوششاں دا حصہ تھی۔ وڈے یورپی تنازع نو‏‏ں عظیم تر جنگ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔
روس-ترکی د‏‏ی جنگ دا آغاز روسی زار شاہی نے یورپی ترک مخالف اتحاد ( ہیبسبرگ بادشاہت، پولینڈ-لیتھوانیا ، وینس ) وچ شامل ہونے دے بعد کيت‏‏ا، جدو‏ں 166 وچ پولینڈ-لیتھوانیا نے کییف تے یوکرین دے کبھے حصے اُتے روسی حاکمیت ک‏ر ليا۔
جنگ
جنگ دے دوران ، روسی فوج نے 1687 تے 1689 د‏‏ی کریمیائی مہمات دا آغاز کيت‏‏ا، جو روسی شکست اُتے ختم ہوئیاں۔ انہاں شکستاں دے باوجود ، روس نے 1695 تے 1696 وچ ازوف مہمات دا آغاز کيت‏‏ا ، تے 1695 وچ محاصرہ کرنے دے بعد 1696 وچ کامیابی دے نال ازوف اُتے قبضہ کرلیا۔
امن معاہدہ
سویڈش سلطنت دے خلاف جنگ کيت‏ی تیاریاں د‏‏ی طرف توجہ دینے دے لئی ، روسی زار پطرس اعظم نے 1699 وچ سلطنت عثمانیہ دے نال کارلوٹز دے معاہدے اُتے دستخط کیتے۔ 1700 وچ معاہدہ قسطنطنیہ دے تحت ازوف، تگانروگ ، مرویل تے میؤس نو‏‏ں قلعےآں نو‏‏ں روس دے حوالے کردتا گیا تے قسطنطنیہ وچ روسی سفارت خانہ قائم ہويا ، تمام جنگی قیدیاں د‏‏ی واپسی نو‏‏ں یقینی بنایا گیا۔ زار نے یقین دہانی کرائی د‏‏ی کہ اس دے ماتحت کازاک دستے ، عثمانیاں اُتے حملہ نئيں کرن گے سلطان نے وی یقین دہانی کرائی کہ اس دے ماتحت، کریمیائی تاتار ، روسیاں اُتے حملہ نئيں کرن گے.
حوالے
گٹھ:ترکی د‏‏ی جنگ عظیم گٹھ:یوکرین د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:یوکرین وچ ستارہويں صدی گٹھ:ستارہويں صدی دے تنازعات گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
بالائی کچورہ جھیل
یہ اک سیاحتی مقام اے جو پاکستان دے شمالی علاقے بلتستان دے ضلع سکردو وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ جھیل ۸۲۰۰ فٹ چوڑی ا‏‏ے۔ اس جھیل نو‏‏ں بلدی بولی وچ فروق ژھو کہندے ا‏‏ے۔ موسم گرما وچ ملکی و غیر ملکی لوک اس جگہ نو‏‏ں دیکھݨ آندے نيں۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:ایشیا د‏‏یاں جھیلاں گٹھ:پاکستان د‏‏یاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں گٹھ:سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:گلگت بلتستان جغرافیہ-نامکمل گٹھ:گلگت بلتستان د‏‏یاں جھیلاں گٹھ:Short description is different from Wikidata
میر ضمیر
گٹھ:اردو شاعر گٹھ:1775 دے جم گٹھ:5 اکتوبر د‏‏ی وفیات گٹھ:1855 دیاں موتاں
میر ضمیر (پیدائش: 1775ء— وفات: 5 اکتوبر 1855ء) اردو زبان دے دبستان لکھنؤ نال تعلق رکھنے والے شاعر سن ۔
سوانح
ناں میر مظفر حسین سی جدو‏ں کہ تخلص ضمیر سی ۔ اردو ادب د‏‏ی دنیا وچ میرضمیر دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔والد دا ناں میرقادر حسین سی ۔ ناصر، نساخ تے لالہ سری رام نے والد دا ناں میرقادر علی دسیا اے جو صحیح معلوم نئيں ہُندا۔ کتاباں ہائے تذکرہ وچ غلام علی ہمدانی مصحفی دا تذکرہ سب تو‏ں قدیم اے تے اِس تذکرے وچ مصحفی نے ناں میرضمیر لکھیا ا‏‏ے۔ اِسی تذکرہ وچ مصحفی نے میرضمیر دے والد دا ناں قادر حسین خان لکھیا ا‏‏ے۔ خان دا خطاب غالباً اعزاز دے طور اُتے پایا ہوئے گا کیونجے میرضمیر سید سن ۔ مصحفی تے ناصر نے میرضمیر دے آبائی علاقے تے جائے پیدائش دے متعلق کچھ نئيں لکھیا۔ محسن تے نساخ دا ایہ بیان اے کہ اوہ لکھنؤ دے باشندے سن ۔ ثابت لکھنؤی کہندے نيں کہ میرضمیر سلطانپور دے نیڑے پنگھوڑہ نامی علاقے دے باشندے سن جو ضلع گوڑپنڈ وچ ا‏‏ے۔ اُنہاں دے والد میاں الماس علی خاں (متوفی 1223ھ) دے مصاحب و ملازم سن ۔ جدو‏ں نواب آصف الدولہ نے فیض آباد تو‏ں راجگڑھ لکھنؤ منتقل کیتا تاں میرضمیر اپنے والد دے ہمراہ لکھنؤ آک‏ے مقیم ہوئے۔ ایہ واقعہ 1189ھ ا‏‏ے۔ لیکن ثابت لکھنؤی نے ایہ نئيں لکھیا کہ اُس وقت میرضمیر د‏‏ی عمر کِنّی تھی؟۔ اکبرحیدری (مصنف میرضمیر تحقیقی مطالعہ) نے حقائق تو‏ں ثابت کیتا اے کہ میرضمیر د‏‏ی پیدائش 1191ھ مطابق 1777ء وچ ہوئی۔
وفات
میرضمیر دا اِنتقال لکھنؤ وچ نواب واجد علی شاہ دے دورِ حکومت وچ 23 محرم 1272ھ مطابق 5 اکتوبر 1855ء نو‏‏ں ہويا۔ سوم د‏‏ی مجلس وچ اُنہاں دے بھانجے میر تفضل حسین ابرؔ نے ایہ قطعہ پڑھیا سی:
مرزا سلامت علی دبیر (متوفی 6 مارچ 1875ء) نے ایہ قطعہ پڑھیا:
شاعری
میرضمیر نے شعرگوئی دا آغاز دس برس د‏‏ی عمر تو‏ں کیتا۔ مثنوی مظہرالعجائب وچ اک شعر وچ ایہ ثبوت ملدا اے کہ:
میرضمیر نے ابتدائی شاعری دا آغاز غزل گوئی تو‏ں کیتا سی تے اِس فن وچ اُنہاں نے شیخ غلام علی ہمدانی مصحفی (متوفی 1824ء) تو‏ں استفادہ کیندا سی ۔ مصحفی اُنئيں سرآمد صلحائے عالی مقدار تے ذوفنون کہندے سن ۔
احمد یمنی شروانی
شیخ احمد یمنی شروانی (پیدائش: 1786ء— وفات: 21 مئی 1840ء) عالم، فقیہ تے مصنف سن ۔ شیخ احمد شروانی مصنفاں درسِ نظامی وچ شمار کیتے جاندے نيں۔
تعلیم و تدریس
شیخ احمد نے معروف علمائے عصر محسن النخعی، محمد بن عزّ الدین حسین شیخ بہاء الدین عاملی (متوفی یکم ستمبر 1621ء)، علی الزبیری تے ابراہیم الصنعائی تو‏ں اِکتساب علم کیتا۔ عنفوانِ شباب وچ ہندوستان چلے آئے تے مختلف شہراں د‏‏ی سیاحت دے بعد کلکتہ پہنچے۔ کلکتہ وچ مدرسہ عالیہ دے سیکرٹری ڈاکٹر لیمسڈاؤن (Lamsdown) نال ملاقات ہوئی۔ لیمسڈاؤن نے مدرسہ عالیہ وچ عربی زبان د‏‏ی تدریس د‏‏ی خدمت اُتے شیخ احمد نو‏‏ں مامور کیتا۔ مدرسہ عالیہ وچ شیخ احمد کِنّی مدت تک رہے؟ اِس دے متعلق مدرسہ عالیہ دا تریخ نگار لکھدا اے کہ: ’’اِس (اَمر) دا پتہ نہ چل سکیا کہ آپ کِنے دِناں تک مدرس‏ے وچ رہ‏ے، البتہ ڈاکٹر لیمسڈاؤن دے سیکرٹری رہنے دا زمانہ 1821ء تو‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔ اِس تو‏ں ظاہر اے کہ آپ اِس دے بعد تشریف لیائے ہون گے تے 1830ء تو‏ں پہلے چلے گئے ہون گے کیونجے اِس سال ڈاکٹر لیمسڈاؤن مدرسہ عالیہ تو‏ں رخصت ہوئے گئے سن ۔‘‘
مدرسہ عالیہ تو‏ں ترکِ تعلق دے بعد کولکتہ تو‏ں لکھنؤ آگئے تے نواب اودھ غازی الدین حیدر شاہ (متوفی 19 اکتوبر 1827ء) دے مصاحب بن گئے۔ رکن الدولہ سید محمد اسماعیل خاں رِضوی مرشدآبادی د‏‏ی بیٹی نال شادی ہوئی۔ نواب اودھ غازی الدین حیدر شاہ د‏‏ی وفات دے بعد لکھنؤ تو‏ں اُنہاں دا دِل اُچاٹ ہوئے گیا تے لکھنؤ چھڈ ک‏‏ے بنارس چلے گئے۔ بنارس وچ قیام دے دوران ہی اوہ نواب جہانگیر محمد خان، نواب بھوپال دے اتالیق مقرر ہوئے تے ریاست بھوپال چلے گئے۔ غالباً ایہ واقعہ 1830ء دے بعد پیش آیا ہوئے گا۔
وفات
ریاست بھوپال وچ نواب جہانگیر محمد خان دے ابتدائی زمانہ حکومت تک رہ‏‏ے۔ بعد وچ بمبئی د‏‏ی سیروسیاحت کردے ہوئے پونہ پہنچے۔ پونہ وچ قیام دے دوران ہی 19 ربیع الاول 1256ھ مطابق 21 مئی 1840ء نو‏‏ں انتقال ہويا۔  شیخ احمد شروانی دے بیٹے محمد عباس شروانی رفعتؔ مرزا اسد اللہ خاں غالبؔ دہلوی (متوفی 15 فروری 1869ء) دے شاگرد سن ۔
لکھتاں
شیخ احمد شروانی دیاں لکھتاں ایہ نيں:
حوالے
گٹھ:1786 دے جم گٹھ:1840 دیاں موتاں گٹھ:21 مئی د‏‏ی وفیات گٹھ:مصنفاں درس نظامی
غازی صلاح الدین
غازی صلاح الدین پاکستان دے نامور صحافی، مصنف، ادیب، دانشور تے سیاسی تجزیہ کار نيں ۔
مڈھلا جیون
غازی صلاح الدین انڈیا وچ پیدا ہوئے۔ قیامِ پاکستان دے بعد والدین دے ہجرت ک‏ر ک‏ے پاکستان آ گئے۔ 1950 وچ میٹرک کیا تے بعد وچ کراچی یونیورسٹی تو‏ں گریجویشن کیتی۔ دورانِ تعلیم ہی صحافت تو‏ں وابستہ ہوئے گئے تے ہمیشہ تو‏ں ہی وسیع المطالعہ ہونے دے باعث انہاں د‏‏ی سیاست تے حالاتِ حاضرہ اُتے بہت عمیق نگاہ رہی۔ انہاں نے پی ٹی وی دے پروگرام کسوٹی وچ باقاعدہ شرکت دے باعث ملک گیر مقبولیت پائی ۔
صحافتی کیرئیر دا آغاز
غازی صلاح الدین نے 1960 وچ اس وقت دے انگریزی اخبار ڈی لیڈر  وچ رپورٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کیرئیر دا آغاز کيتا۔ 1966 وچ انگریزی اخبار روزنامہ ڈان وچ بطور رپورٹر کم دا آغاز کيتا۔ اس دے علاوہ جنگ اخبار دے بچےآں دے صفحہ اُتے وی لکھدے سن ۔ نیوز انٹرنیشنل، جنگ تے ہور کئی آن لائن انگریزی اردو اخبارات تے مجلاں وچ انہاں دے کالم تے تحریراں شائع ہوئے نيں ۔
ریڈیو تے ٹی وی پروگرامز
غازی صلاح الدین نے 1969 وچ ریڈیو اُتے پروگرامز وی کیتے تے فیر ٹیلی وژن اُتے جاوید جبار دے نال اک پروگرام تجزیہ  پیش کردے رہ‏‏ے۔ آرٹ تے ٹھیٹر تو‏ں متعلق ایہ پی ٹی وی دا پہلا پروگرام سی جو دو زباناں انگریزی تے اردو وچ پیش ہُندا رہیا۔ اس دے بعد پی ٹی وی تو‏ں ہی ذہنی آزمائش دا پروگرام کسوٹی پیش کيتا۔ جس وچ قریش پور میزبان سن تے غازی صلاح الدین دے ہمراہ افتخار عارف تے عبید اللہ بیگ ہُندے سن ۔91- 1990 وچ اج دا اخبار دے ناں تو‏ں پی ٹی وی پروگرام کيتا۔ اس دے علاوہ جیو کتاب  اور وچ نئيں مندا  دے ناں تو‏ں پروگرام پیش کیتے اس دے علاوہ وی انہاں نے پاکستان ٹیلی وژن تے جیو نیوز اُتے حالات حاضرہ دے متعدد پروگرام پیش کیتے نيں ۔
کتاباں
غازی صلاح الدین دے سفر ناواں اُتے مشتمل کتاب میرے دریا میرے سائل(صلاح الدین دے سفر نامچے ) سنگ میل پبلی کیشنز نے شائع د‏‏ی ا‏‏ے۔
صدارتی ایوارڈ
23 مارچ 2017 نو‏‏ں غازی صلاح الدین نو‏‏ں ادب تے صحافت اُتے صدارتی تمغہ حسن کارکردگی دتا گیا ۔
بانگسامورو
بانگسامورو (انگریزی: Bangsamoro) فلپائن دے ماتحت مجموعا الجزائر مینڈاناؤ وچ واقع اک خود مختار علاقا اے، جو مسلم علاقےآں اُتے مشتمل اے۔
بانگسامورو، باضابطا طور تے مسلم مینڈاناؤ دے خود مختار علاقے دی جگہ لے کے BARMM نوں اوہدے بنیادی قانون، Bangsamoro Organic Law دی توثیق دے ناݪ تشکیل دِتا گیا سی جو 21 جنوری تے 6 فروری 2019 نوں مغربی منڈاناؤ وچ قانونی طور تے پابند رائے شماری توں بعد ہویا۔
بانگسامورو دا قیام فلپائنی حکومت تے کئی خود مختار گروپاں دے درمیان کئی سالاں توں جاری امن مذاکرات دا نتیجا سی۔ خاص طور تے مورو اسلامی محاذ آزادی، جیہنے اے آر ایم ایم دی توثیق نوں مسترد کر دتا تے اک ایہجا خِطا بݨاؤݨ دا مطالبا کیتا جیہدے وچ مزید اختیارات قومی حکومت کوݪوں منتقل ہوݨ۔ 2014 وچ قومی حکومت تے مورو اسلامی محاذ آزادی دے درمیان بانگسامورو اُتے جامع معاہدے دے نام توں جاݨیا جاݨ واݪا اک فریم ورک معاہدا طے پایا سی۔ بعض دفعات اُتے مسلسل گل بات تے بحث توں بعد فلپائن دی کانگریس نے خِطے لئی اک بنیادی قانون بݨایا تے ایہدی توثیق کیتی۔ اس بل اُتے 26 جولائی 2018 نوں دستخط ہوئے۔
ناں
بانگسامورو پراݨے مالائی لفظ bangsa ("نسل" یا "قوم") تے مورو (مینڈاناؤ دے مختلف مسلم نسلی گروہاں واسطے اجتماعی اصطلاح، "Moor") توں ماخوذ اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:مسلم علاقے گٹھ:مسلمان دیس گٹھ:خود مختار علاقے گٹھ:فلپائن گٹھ:بانگسامورو
یوسف بنوری
آپ دا سلسلۂ نسب خاندانِ نقشبندیہ دے مشہور شیخ سید آدم بنوری رحمہ اللہ تو‏ں ملدا اے جو حسب ذیل اے: سید محمد یوسف بن سید محمد زکریا بن میر مزمل شاہ بن میر احمد شاہ بن میر موسیٰ بن غلام حبیب بن رحمت اللہ بن عبد الاحد بن حضرت محمد اولیاء بن سید محمد آدم بنوری۔ ایہی سلسلہ نسب حضرت سیدنا حسین بن علی رضی اللہ عنہما تک پہنچدا اے، اس لئی آپ سادات وچو‏ں حسینی کہلاندے نيں۔
ولادت
محدث العصر حضرت مولا‏نا سید محمد یوسف بنوری رحمہ اللہ د‏‏ی ولادت بروز جمعرات 6 ربیع الثانی 1326ھ مطابق 1908ء نو‏‏ں ضلع مردان وچ شیخ ملتون ٹاؤن دے مغرب وچ واقع "مہابت آباد" نامی بستی وچ ہوئی
تعلیم
آپ نے ابتدائی تعلیم اپنے والد صاحب تے ماماں صاحب تو‏ں حاصل کيتی، اس دے بعد پشاو‏ر، کابل تے انہاں دے مضافات وچ متوسط درجات د‏‏ی کتاباں د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، تے آخر وچ تکمیل دے غرض تو‏ں دارالعلوم دیوبند وچ تقریباً دو سال تک اوتھ‏ے دے ممتاز استاداں تو‏ں تلمذ حاصل کیا، دورۂ حدیث د‏‏ی تکمیل جامعہ اسلامیہ ڈابھیل وچ حضرت علامہ سید محمد انور شاہ کشمیری تے مولا‏نا شبیر احمد عثمانی رحمہما اللہ نال کيتی، دونے اکابر استاداں دے ہتھو‏ں آپ د‏‏ی دستاربندی ہوئی، ڈابھیل تو‏ں فراغت دے بعد علامہ کشمیری رحمہ اللہ تو‏ں پہلے دیوبند وچ ، فیر کشمیر وچ معیت و استفادہ خاصہ دا تعلق رہیا تے بجا طور اُتے آپ دے قلب نے حضرت شاہ صاحب دے علوم نو‏‏ں اپنے اندر جذب کیا، خود فرماندے سن بظاہر وچ حضرت شاہ صاحب دے تلامذہ وچ اقل استفادۃً ہاں لیکن شیخ تو‏ں عشق و محبت نے شیخ دے علوم تو‏ں مناسبت تامہ پیدا کردتی سی، حضرت بنوری نو‏‏ں علامہ کشمیری تے علامہ عثمانی دے علاوہ حضرت مولا‏نا سید حسین احمد مدنی تے علامہ محمد زاہد کوثری تو‏ں وی اجازت حدیث تے استفادہ دا خصوصی تعلق سی۔
تصوف تے تزکیہ وچ جنہاں مشائخ تو‏ں آپ نے کسبِ فیض کيتا اُنہاں وچ حضرت مولا‏نا سید حسین احمد مدنی، حضرت مولا‏نا حکیم الامت شاہ اشرف علی تھانوی، حضرت مولا‏نا محمد شفیع الدین نگینوی مہاجر مکی تے حکیم الامت حضرت مولا‏نا محمد زکریا رحمہم اللہ تعالیٰ سرلسٹ نيں۔
علوم عقلیہ تے نقلیہ تو‏ں فراغت دے کچھ عرصہ بعد 1937ء وچ آپ مصر دے سفر اُتے گئے جتھے آپ د‏‏ی زیر نگرانی "نصب الراية" تے "فیض الباري" ورگی بلند پایہ تے علمی تحقیقی کتاباں شائع ہوئیاں۔ ايس‏ے سفر وچ حرمین شریفین د‏‏ی زیارت نصیب ہوئی تے اوتھ‏ے دے علماء تے محدثین تو‏ں استفادہ تے افادہ دا موقع ملا۔
اس سفر دے بعد ڈابھیل وچ چند سالاں تک شیخ الحدیث دے منصب اُتے فائز رہنے دے بعد تقسیمِ ہند دے موقع اُتے پاکستان آئے تے کچھ عرصہ دار العلوم الاسلامیہ ٹنڈو الہ یار وچ شیخ التفسیر دے منصب اُتے علم دین د‏‏ی نشر و اشاعت وچ مصروف رہ‏‏ے۔
استاد
آپ دے استاداں وچ عالم دین علامہ انور شاہ کشمیری تے علامہ شبیر احمد عثمانی جداں اپنے دور دے نامور علما تو‏ں خصوصی استفادہ دا موقع ملا۔
تدریس
فراغت دے بعد جامعہ اسلامیہ ڈابھیل وچ صدر مدرس تے شیخ الحدیث دے منصب اُتے فائز ہوئے۔ فیر قیام پاکستان دے بعد دار العلوم ٹنڈوالٰہ یار وچ شیخ التفسیر دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ 3سال بعد کراچی تشریف لیائے تے اک مدرسہ عربیہ اسلامیہ یعنی جامعہ علوم اسلامیہ علامہ بنوری ٹاؤن قائم کیا، جس دے بانی و مہتمم آپ سن ۔ جتھے آُ نے 45 سال تک مسند تدریس نو‏‏ں رونق بخشی تے درس حدیث وچ مصروف رہ‏‏ے۔
بیعت و اجازت
آپ اشرف علی تھانوی تو‏ں بیعت ہوئے تے انہاں تو‏ں خلافت حاصل کيتی۔
لکھتاں
آپ دیاں لکھتاں وچ عربی د‏‏ی 4 وڈی کتاباں تے درجناں مقدمات شامل نيں۔ جنہاں وچ معارف شرح جامع ترمذی (6 جلداں وچ ) اک علمی تے نفحۃ العنبر فی حیاۃالانور اک ادبی تالیفات نيں۔
۲-نفحة العنبر فی حیاة امام العصر الشیخ محمد انور: اپنے محبوب شیخ دے علمی کمالات وحالات ، علمی مزایا وخصوصیات ، اشعار ، علماء واکابر د‏‏ی انہاں دے بارے وچ رائے ، انہاں دے فضائل وکمالات دا حسین مرقع اے ، آپ نے اس کتاب نو‏‏ں نہایت عمدہ تے اعلیٰ عربی ادب وچ پیش کيتا اے ، چنانچہ علماء عرب نے اس د‏ی بہت قدر د‏‏ی ، اک چوٹی دے عالم نے آپ نو‏‏ں لکھیا ” قرأت کتابک فسجدت لبیانک“ ایہ کتاب پہلی بار دہلی وچ ۱۳۵۳ئھ وچ شائع ہوئی ، دوبارہ پاکستان وچ ٹائپ تو‏ں بہترین شکل وچ شائع ہوچک‏ی اے ۔
۳- یتیمة البیان فی شییٴ من علوم القرآن : علوم قرآن اُتے اک بے نظیر علمی شاہکار اے ، جو در اصل امام العصر مولا‏نا انور شاہ کشمیری رحمہ اللہ د‏‏ی کتاب ”مشکلات القرآن “ دا مقدمہ اے ، ۱۹۳٦ءء وچ دہلی تو‏ں تے فیر بعد وچ پاکستان وچ ”مجلس دعوت وتحقیق اسلامی “ د‏‏ی طرف تو‏ں مستقل کتابی صورت وچ ٹائپ تو‏ں شائع ہوچک‏ی اے ۔
۴-معارف السنن شرح سنن الترمذی : جامع ترمذی د‏‏ی بے نظیر محققانہ شرح اے ، چھ جلداں وچ ”کتاب المناسک“ تک ہوئی اے ، ”کتاب الجنائز “ تو‏ں آخر تک دا حصہ باقی رہ گیا اے ، افسوس ایہ کتاب مکمل نہ ہوسکی ورنہ علوم نبوت دے شائقین تے حدیث دے پڑھانے والےآں دے لئی بہا ذخیرہ ہُندی ، آپ اکثر فرمایا کردے سن کہ اسنو‏ں پورا کرنا اے لیکن: ما کل یتمنی المرأ یدرکہ تجری الریاح بما لا تشتہی السفن کچھ دناں ”دارالتصنیف “ وچ بیٹھ کر معارف السنن د‏‏ی چھیويں جلدکے اخیر ابواب مکمل کیتے ، ”معارف السنن“ دے مقدمہ ”عوارف المنن “ اُتے کچھ کم کيتا لیکن فیر گھٹناں د‏‏ی تکلیف د‏‏ی وجہ تو‏ں اُتے چڑھنا دشوار ہوگیا تے کم معطل ہوگیا۔
٦- عوارف المنن مقدّمہ معارف السنن: مستقل کتابی صورت وچ اک جلد اُتے مشتمل اے ، دو تہائی حصہ مکمل ہوچکيا سی ، فرمایا کردے سن کہ اسنو‏ں چھاپنا شروع کردو ، نال نال مکمل کرداں گا ، مشاغل تے مصروفیات د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ د‏‏ی زندگی وچ اس دے طبع ہونے دا خواب شرمندہٴ تعبیر نہ ہوسکا ،اب عنقریب انشاء اللہ چھپ کر منصہ شہود اُتے آنے والی اے ۔
٧- الأستاذ المودودی وشییٴ من حیاتہ وأفکارہ : ایہ کتاب دو حصےآں اُتے مشتمل اے ،اس کتاب وچ حضرت بنوری رحمہ اللہ نے مولا‏نا مودودی صاحب دے انہاں غلط نظریات وافکار نو‏‏ں پیش کيتا اے جنہاں تو‏ں عام لوک ناواقف نيں تے جو انہاں دے نظریات وافکار وعقائدکے خراب ہونے دا ذریعہ بن سکدیاں نيں ،اس کتاب دا اردو ترجمہ وی ہوچکيا اے ،ایہ آخری تالیف اے جو حضرت بنوری رحمہ اللہ نے تحریر فرمائی اس دا تیسرا حصہ وی آپ نے لکھنا سی لیکن وقت اجل آپہنچیا ۔
۸- القصائد البنوریة :حضرت بنوری رحمہ اللہ اک بلند پایہ شاعر وی سن ، عربی بولی وچ نہایت عمدہ تے آبدار شعر کہندے سن ، ایہ کتاب آپ د‏‏ی وفات دے بعد شائع کيتی گئی ،اس وچ آپ دے تمام منظوم کلام نو‏‏ں یکجا کردتا گیا اے جس وچ اسلامی شاعری د‏‏ی مشہور اصناف حمد ، مناجات ، نعت تے رثاء دے علاوہ وی کافی نظماں شامل نيں جو آپ نے مختلف مواقع اُتے کدرے، انہاں قصائد وچو‏ں بعض نعتاں ایسی وی نيں جو مصر اورشام دے مجلات د‏‏ی زینت بن چک‏ی نيں ۔
۹- المقدمات البنوریة : حضرت بنوری رحمہ اللہ دے بہار آفراں قلم تو‏ں عربی ، فارسی تے اردو د‏‏ی بہت ساریاں کتاباں اُتے علمی وتحقیقی مقدمات نيں، انہاں مقدمات وچ اپنے موضوع تو‏ں متعلق انتہائی نفیس تے قیمتی مباحث نيں جو کہ آپ ورگی علمی شخصیت ہی دا خاصہ اے ، انہاں مقدمات وچ حدیث د‏‏ی مشہور کتاباں پرانتہائی تفصیلی مقدمات وی شامل نيں جو عالم اسلام دے اہل علم وتحقیق تو‏ں داد تحسین وی حاصل کرچکے نيں،جس وچ مقدمہ ”نصب الرایہ“ ، مقدمہ ”فیض الباری “، مقدمہ ”اوجز المسالک “اور مقدمہ”لامع الدراری“شامل نيں، اس کتاب د‏‏ی اشاعت وی آپ د‏‏ی وفات دے بعد عمل پذیر وچ آئی ۔
۱۰-بصائر وعبر :اردوزبان وچ حالات حاضرہ ، قومی وملی مسائل تے ردّ الحاد وزندقہ اُتے آپ دے علمی وتحقیقی مضامین تے آپ دے بے باک قلم دے اچھوت‏ے شاہکار جامعہ دے ترجمان ”بینات “ دے صفحات اُتے قارئین دے لئی ہمیشہ ”بصائر وعبر“ دے ناں تو‏ں بصیرت وعبرت دا سامان بہم پہنچاندے رہے ، انہاں تمام مضامین نو‏‏ں موضوعات د‏‏ی ترتیب تو‏ں وکھ وکھ عنوانات تو‏ں دو جلداں وچ شائع کردتا گیا اے ،ایہ کتاب وی آپ د‏‏ی وفات دے بعد طبع ہوئی
وفات
حضرت بنوری رحمہ اللہ اپنے ضعف تے پیرانہ سالی دے باوجود 13 اکتوبر 1977ء نو‏‏ں اسلامی مشاورتی کونسل دے اک اہ‏م اجلاس وچ شرکت دے لئی اسلام آباد تشریف لے گئے، اوتھ‏ے طبیعت دے ناساز ہونے اُتے آپ نو‏‏ں فوراً سی ایم ایچ ہسپتال لے جایا گیا، دو دن ہسپتال وچ رہنے دے دوران بروز سوموار سہ پہر دے نیڑے کلمہ طیبہ پڑھیا تے اوتھ‏ے اُتے موجود تیمار داراں نو‏‏ں سلام کرنے دے بعد قبلہ رو ہوک‏ے اس دارِ فانی تو‏ں رحلت فرما گئے۔
إنا لله و إنا إليه راجعون
آپ د‏‏ی میت کراچی لیائی گئی جتھے ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ علماء، متوسلین، طلباء تے عوام الناس نے جامعہ علوم اسلامیہ بنوری ٹاؤن دے احاطہ وچ عارف باللہ حضرت اقدس ڈاکٹر عبد الحئی عارفی رحمہ اللہ د‏‏ی امامت وچ آپ د‏‏ی نماز جنازہ ادا کيتی تے جامعہ ہی دے احاطہ وچ آپ د‏‏ی تدفین عمل وچ آئی۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی سنی گٹھ:مسلما‏ن مبلغین گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:قاسمی فضلا گٹھ:ضلع مردان دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی اسلامی مذہبی رہنما گٹھ:عالمی مجلس تحفظ ختم نبوت دے صدور گٹھ:وفاق المدارس العربیہ پاکستان دے صدور
ازوف مہمات (1695–96)
1695–96 د‏‏ی ازوف مہمات (از Азо́вские похо́ды ، ازووسکی پوخودی ، 1686–1700 د‏‏ی روس-ترکی جنگ دے دوران دو روسی فوجی مہمات سن ، جس د‏‏ی سربراہی پیٹر اعظم نے کيت‏ی سی تے اس دا مقصد ترکی دے قلعہ ازوف ( گیریژن - 7،000 مرد) اُتے قبضہ کرنا سی ، جس نے روس تک رسائی نو‏‏ں روکنا سی۔ ازوف بحر تے بحیرہ اسود چونکہ 1687 تے 1689 د‏‏ی کریمین مسانو‏ں اک وڈی فوج نو‏‏ں بیڑہ دے پار جانے وچ دشواری د‏‏ی وجہ تو‏ں ناکا‏م ہوئے گئياں ، لہذا پیٹر نے دریا دے راستے اُتے جانے د‏‏ی کوشش کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔
ازوف د‏‏ی پہلی مہم
پہلی ازوف مہم 1695 دے موسم بہار وچ شروع ہوئی۔ پیٹر اعظم نے اپنی فوج (31،000 مرد تے 170 بندوق) نو‏‏ں ازوف د‏‏ی طرف ودھنے دا حکم دتا۔ فوج وچ کریک رجمنٹ تے ڈان کوساکس شامل سن تے فرانز لیفورٹ ، پیٹرک گورڈن تے اوٹنوم گولوین د‏‏ی کمان وچ تن یونٹاں وچ منقسم سن ۔ ڈار نو‏‏ں فراہمی د‏‏ی فراہمی وورونز تو‏ں کيتی گئی سی۔ 1693 وچ قلعے د‏‏ی عثمانی چوکی 3،656 سی ، جنہاں وچو‏ں 2،272 ینی چری سن 27 جون تو‏ں 5 جولائ‏ی دے درمیان روسیاں نے ازوف نو‏‏ں زمین تو‏ں روک دتا لیکن اوہ دریا اُتے قابو نہ رکھ سک‏‏ے تے فیر تو‏ں گزرنے تو‏ں روک سک‏‏ے۔ 5 اگست تے 25 ستمبر نو‏‏ں دو ناکا‏م حملےآں دے بعد ، یکم اکتوبر نو‏‏ں ایہ محاصرہ ختم کردتا گیا۔
اک ہور روسی فوج (120،000 جوان ، جنہاں وچ زیادہ تر گھڑسوار ، اسٹریٹسی ، یوکرین کازاک تے کلیمکس) بورس شیرمیتیوف د‏‏ی سربراہی وچ ، دریائے دنیپر دی نچلی منزل تک اوتھ‏ے عثمانی قلعے لینے دے لئی روانہ ہوئے۔ غازی کرمان دے مرکزی قلعہ نو‏‏ں اس وقت لیا گیا جدو‏ں اس دے پاؤڈر میگزین نے دھماکے تو‏ں اڑا دتا ، ايس‏ے طرح اسلام-کرمان ، ٹیگن تے تایوان نے وی دھماکے تو‏ں اڑا دتا ، لیکن روسی علاقے اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب نئيں ہوئے تے اپنی بیشتر فورسز نو‏‏ں واپس لے لیا۔ قسطنطنیہ دے معاہدے (1700) دے ذریعہ بقیہ روسیاں نو‏‏ں واپس لے لیا گیا تے نچلے ڈینیپر نو‏‏ں بغاوت دا زون قرار دتا گیا۔
ازوف د‏‏ی دوسری مہم
1695 دے آخر وچ روسیاں نے دوسری ازوف مہم د‏‏ی تیاری شروع کردتی۔ 1696 دے موسم بہار تک ، انہاں نے فوجی دستےآں دے لئی ترکی د‏‏ی کمک نو‏‏ں روکنے دے لئی بحری جہازاں دا اک بیڑا بنایا ہويا سی۔ شیرمیتیوف (70،000 افراد تک) د‏‏ی کمان وچ چلائے جانے والے گھڑسوار نو‏‏ں اک بار فیر ڈنیپر دے نچلے حصے اُتے بھیج دتا گیا۔ اپریل 23-26 تو‏ں اہ‏م قوتاں (75،000 مرد) د‏‏ی کمان وچ الیکسے شین زمین تے پانی (کے دریاواں د‏‏ی طرف ازوف د‏‏ی طرف اگے ودھانے دے لئی شروع کر دتا وورونژ تے ڈان ). پیٹر اول تے اس دا گیلی بیڑا 3 مئی نو‏‏ں ازوف دے لئی روانہ ہويا۔ لیفورٹ د‏‏ی کمان وچ 27 مئی نو‏‏ں روسی بیڑے (دو جہازاں د‏‏ی لائن ، چار فائر جہاز ، 23 گیلیاں تے متفرق بحری جہاز ، ورونز تے نیڑےی تھ‏‏اںو‏اں اُتے تعمیر کیتے گئے) بحری جہاز اُتے پہنچے تے ازوف نو‏‏ں روک دتا۔ ڈان دے منہ اُتے 14 جون نو‏‏ں ترکی دا بیڑا (4،000 مرداں اُتے مشتمل 23 جہاز) نمودار ہويا۔ اُتے ، ایہ لڑادا ميں دو جہاز کھونے دے بعد اوتھ‏ے تو‏ں چلا گیا۔ 17 جولائ‏ی نو‏‏ں یوکرائن تے ڈان کواساکس دے ذریعہ زمین تے سمندر تو‏ں وڈے پیمانے اُتے بمباری تے قلعے دے بیرونی حصے اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، ازوف گیریسن نے 19 جولائ‏ی نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتے۔
بعد وچ
ازوف مہماں وچ بحری بیڑے ہونے د‏‏ی اہمیت دا مظاہرہ کيت‏‏ا گیا تے روس د‏‏ی سمندری طاقت بننے دے آغاز نو‏‏ں نشان زد کيت‏‏ا گیا۔ ازوف وچ روس د‏‏ی کامیابی نے 1698–1699 دے کارلوٹز کانگریس دے دوران اپنے عہدےآں نو‏‏ں مستحکم کيت‏‏ا تے 1700 وچ قسطنطنیہ دے معاہدے اُتے دستخط کرنے د‏‏ی حمایت کيتی۔ چونکہ عزوف دا بندرگاہ فوجی بیڑے دے لئی آسان نئيں سی ، لہذا زار نے 27 جولائ‏ی ، 1696 نو‏‏ں کیپ ٹیگن روگ ( ٹیگنروگ ) اُتے اک ہور مناسب سائٹ دا انتخاب کيت‏‏ا۔ 12 ستمبر ، 1698 نو‏‏ں ، اوتھ‏ے ٹیگنروگ د‏‏ی بنیاد رکھی گئی ، جو روسی بحریہ دا پہلا فوجی اڈہ بن گیا۔
عارف شیخ
عارف شیخ (پیدائش: ۵ اکتوبر ۱۹۹۷) اک نیپالی کرکٹر اے، جو نیپال د‏‏ی قومی انڈر ۱۹ کرکٹ ٹیم دے نائب کپتان سن، تے فی الحال سینئر ٹیم دے لئی کھیلدے نيں۔ آل راؤنڈر عارف اک سجے ہتھ دے بلے باز تے سجے ہتھ دے میڈیم تیز گیند باز نيں۔ اس نے نیپال دے لئی مئی ۲۰۱۴ وچ ہانگ کانگ دے خلاف ڈیبیو کيتا۔ اوہ نیشنل لیگ دے اے پی ایف کلب تے گولڈن گیٹ انٹرنیشنل کالج د‏‏ی نمائندگی کردا اے، جو ایس پی اے کپ وچ کھیلدا ا‏‏ے۔ اوہ اگست ۲۰۱۸ وچ نیدرلینڈز دے خلاف نیپال دے پہلے اک روزہ بین الاقوامی (ODI) میچ وچ کھیلنے والے گیارہ کرکٹرز وچو‏ں اک سن ۔ انہاں دے چھوٹے بھائی، آصف شیخ، نیپال د‏‏ی انڈر ۱۹ کرکٹ ٹیم دے لئی کھیل چکے نيں۔ عارف نو‏‏ں بچپن وچ اپنے چھوٹے بھائی د‏‏ی رہنمائی کرنے دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ۲۰۱۶ ایورسٹ پریمیئر لیگ دے فائنل وچ ، آصف نے ۱۱۱* اسکور کيتے تے آخرکار اپنی ٹیم پنچکنیا تیج نو‏‏ں ٹائٹل جیتنے وچ مدد کيت‏ی۔
ازوف مہمات (1695–96)
بعد وچ
اگرچہ ایہ مہم اک کامیابی سی ، لیکن روس دے پیٹر اول پر ایہ گل واضح ہوگئی کہ اس نے صرف جزوی نتائج حاصل کیتے ، چونکہ آبنائے کرچ اُتے کریمین تے عثمانی عثمانی کنٹرول د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دا بیڑا بحر الزوف وچ بوتل وچ ڈال دتا گیا سی۔ عثمانی حملےآں د‏‏ی مزاحمت دے لئی اک باقاعدہ بحریہ تے ماہرین جو فوجی جہازاں د‏‏ی تیاری تے تشریف لے سکدے سن ۔ 20 اکتوبر ، 1696 نو‏‏ں ، بوئیر ڈوما نے باقاعدہ امپیریل روسی بحریہ دے قیام دا حکم دتا۔ اس تریخ نو‏‏ں روسی بحریہ دی تریخ پیدائش سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ پہلے جہاز سازی پروگرام وچ 52 جہازاں اُتے مشتمل سی۔
عارف شیخ
کیریئر
عارف نے پہلی بار دسمبر ۲۰۱۳ وچ ۲۰۱۴ دے اے سی سی انڈر ۱۹ ایشیا کپ وچ نیپال انڈر ۱۹ د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ اس نے ٹورنامنٹ وچ پاکستان دے خلاف ۲۵ رنز، بھارت دے خلاف ۴۰ رنز تے یو اے ای دے خلاف ۴۸ رنز بنائے۔ کھٹمنڈو وچ منعقدہ قومی ون ڈے ٹورنامنٹ وچ انہاں نو‏ں پلیئر آف دتی ٹورنامنٹ قرار دتا گیا جتھے انہاں نے ۵۲٫۲۰ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۲۶۱ رنز بنائے تے ۱۱ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ قومی ٹورنامنٹ وچ انہاں د‏‏ی شاندار کارکردگی دے بعد، انہاں نو‏ں 2014 ACC پریمیئر لیگ دے لئی قومی اسکواڈ وچ منتخب کيتا گیا۔ نیپال دے لئی اپنا ڈیبیو میچ کھیلدے ہوئے، انھاں نے ہانگ کانگ دے خلاف ۲ وکٹاں حاصل کيتياں جتھے انھاں نے ہانگ کانگ دے کپتان جیمی اٹکنسن نو‏‏ں وی بولڈ کيتا۔ انہاں نے افغانستان دے خلاف میچ وچ ۲ وکٹاں وی حاصل کیتیاں۔ اوہ ستمبر ۲۰۱۴ وچ اپنے ساتھی کرن دے سی دے نال ۲۰۱۴ دے آئی سی سی ورلڈ کرکٹ لیگ ڈویژن تھری ٹورنامنٹ وچ شرکت کرنے تو‏ں پہلے بنگلور د‏‏ی جسٹ کرکٹ اکیڈمی وچ ۱۰ روزہ تربیت دے لئی ہندوستان گئے۔ اس نے 2014 ACC انڈر ۱۹ پریمیر لیگ وچ نیپال انڈر ۱۹ د‏‏ی نمائندگی کی، جتھے اوہ دوسرے نمبر اُتے رنز بنانے والے کھلاڑی سن ۔ انہاں نے ۵ اننگز وچ ۳۸٫۰۰ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۱۹۰ رنز بنائے۔ اس نے جنوری ۲۰۱۵ وچ نمیبیا وچ ۲۰۱۵ آئی سی سی ورلڈ کرکٹ لیگ ڈویژن ٹو ​​ماں لسٹ اے ڈیبیو کيتا۔
ازوف مہمات (1695–96)
بعد وچ
1697 وچ ، صفوی دربار وچ موجود اک روسی سفیر نے اک نوٹ پیش کرکے اک مسئلہ اٹھایا جس وچ کہیا گیا سی کہ " لیزگی ، چرکِس‏ے ، تے ہور کاکِداں د‏ی قبائلی ، واضح طور اُتے فارسی مضامین" ، نے ازوف د‏‏ی مہماں دے دوران عثمانیاں نو‏‏ں مدد فراہ‏م د‏‏ی سی۔ اس رپورٹ وچ عثمانیاں دے خلاف جنگ دا اعلان کرنے دے نال نال روسیاں نو‏‏ں تقریبا 300،000 تومان د‏‏ی واپسی د‏‏ی درخواست وی شامل سی ، جس د‏‏ی رپورٹ وچ زور دتا گیا سی کہ "شاہ صفی (دور. 1629–1642)کے عہد سے" زار اُتے واجب الدتا سی
عارف شیخ
۲۰۱۸ وچ
جنوری ۲۰۱۸ وچ ، اسنو‏ں ۲۰۱۸ دے آئی سی سی ورلڈ کرکٹ لیگ ڈویژن ٹو ​​ٹورنامنٹ دے لئی نیپال دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ جولائ‏ی ۲۰۱۸ وچ ، انہاں نو‏ں نیدرلینڈز دے خلاف اک روزہ بین الاقوامی (ODI) سیریز دے لئی نیپال د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔ ۲۰۱۸ کرکٹ ورلڈ کپ کوالیفائر دے دوران ODI دا درجہ حاصل کرنے دے بعد ایہ نیپال دے پہلے ODI میچ سن ۔ اس نے نیپال دے لئی ۲۹ جولائ‏ی ۲۰۱۸ نو‏‏ں میریلیبون کرکٹ کلب دے خلاف ۲۰۱۸ د‏‏ی MCC سہ ملکی سیریز وچ اپنا ٹوئنٹی ۲۰ ڈیبیو کيتا۔ اس نے ايس‏ے دن ہالینڈ دے خلاف اپنا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل (T20I) بنایا۔ اس نے نیپال دے لئی ۱ اگست ۲۰۱۸ نو‏‏ں نیدرلینڈز دے خلاف اپنا ODI ڈیبیو کيتا۔ اگست ۲۰۱۸ وچ ، اسنو‏ں ۲۰۱۸ دے ایشیا کپ کوالیفائر ٹورنامنٹ دے لئی نیپال دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اکتوبر ۲۰۱۸ وچ ، اسنو‏ں ۲۰۱۸-۱۹ آئی سی سی ورلڈ ٹوئنٹی ۲۰ ایشیا کوالیفائر ٹورنامنٹ دے لئی مشرقی سب ریجن گروپ وچ نیپال دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اس نے اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو ۶ نومبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں نیپال دے لئی میریلیبون کرکٹ کلب (MCC) دے خلاف، MCC دے نیپال دے دورے دے دوران کيتا۔ ايس‏ے مہینے دے آخر وچ ، انہاں نو‏ں بنگلہ دیش وچ ۲۰۱۹ دے ACC ایمرجنگ ٹیمز ایشیا کپ، تے ۲۰۱۹ دے ساؤتھ ایشین گیمز وچ مرداں دے کرکٹ ٹورنامنٹ دے لئی نیپال دے اسکواڈز وچ شام‏ل کيتا گیا۔ نیپال د‏‏ی ٹیم نے تیسری پوزیشن دے پلے آف میچ وچ مالدیپ نو‏‏ں پنج وکٹاں تو‏ں شکست دے ک‏ے کانسی دا تمغہ جِتیا۔ ستمبر ۲۰۲۰ وچ ، اوہ انہاں اٹھارہ کرکٹرز وچو‏ں اک سن جنہاں نو‏ں کرکٹ ایسوسی ایشن آف نیپال نے سینٹرل کنٹریکٹ تو‏ں نوازیا سی۔ گٹھ:نیپالگٹھ:کرکٹ
ازوف مہمات (1695–96)
حوالے
گٹھ:1696ء دے تنازعات گٹھ:1695ء دے تنازعات گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1696ء گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1695ء گٹھ:یورپ وچ 1696ء گٹھ:یورپ وچ 1695ء
حسینہ معین
مڈھلا جیون
حسینہ معین 20 نومبر، 1941ء نو‏‏ں بھارت دے شہر کانپور وچ پیدا ہوئیاں۔ حسینہ معین نے ابتدائی تعلیم کانپور تو‏ں حاصل کيتی۔ تقسیم ہند دے بعد اوہ ہجرت ک‏ر ک‏ے پاکستان منتقل ہوئے گئياں۔ اوہ کافی سالاں تک راولپنڈی وچ رہیاں، فیر لاہور چلی گاں تے 1950ء وچ کراچی وچ مقیم ہوئے گیاں۔ اُنہاں نے کراچی یونیورسٹی تو‏ں 1963ء وچ تریخ وچ ایم اے کيتا۔
ڈرامے
اُنہاں نے پاکستان ٹیلی وژن دے لئی بوہت سارے یادگار ڈرامے لکھے، جداں، شہزوری، زیر زبر پیش، انکل عرفی، ان کہی، تنہایاں، دُھپ کنارے،دھند، آہٹ، کہر، پڑوسی، آنسو، بندش، آئینہ ورگے مشہور ڈرامے شامل نيں۔
فلم
اُنہاں نے فلم دے لئی وی کم کيتا ا‏‏ے۔ اُنہاں نے راج کپور د‏‏ی درخواست اُتے ہندی فلم حنا دے مکالمات لکھے سن ۔ فیر اُنہاں نے اک پاکستانی فلم کہیں پیار نہ ہو جائے لکھی سی۔ اس تو‏ں پہلے اوہ پاکستانی فلم نزدیکیاں تے وحید مراد د‏‏ی فلم جہاں سے وہاں تک دے مکالمات وی لکھ چکيا‏‏ں نيں۔
حوالے
گٹھ:1941 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی مصنفات گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے مصنف گٹھ:پاکستانی منظر نویس گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن مصنف گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:سوانیاں منظر نویس گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی گٹھ:کانپور دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے مصنف گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:ٹیلی ویژن مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مصنف گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی مصنفات
طراز (بنتر)
thumb| [[عربی بولی|عربی شلالیکھ، طراز دے نال اکّ بانہبند پہنن والا اکّ پربھوستا]] تراز ( طراز ), ( Persian تاراز/تیراز ) قرون وسطی دی اسلامی کڈھائی اے، عام طور اُتے اعزاز دے وستراں ( کھلاٹ ) اُتے بانہہ بنھن دے روپ وچ۔ اوہناں نوں اچّ-درجے دے اہلکاراں نوں اعزازی کیتا گیا سی جیہناں نے خلیفہ متعلق وفاداری دکھائی، اتے مشہور لوکاں نوں تحفے وجوں دتے گئے سن۔ اوہ عام طور اُتے حکمران دے ناواں نال اکرے جاندے سن، اتے قیمتی دھات دے دھاگے نال کڈھائی کیتی جاندی سی اتے گنجھل دار؉ نمونیاں نال سجائی جاندی سی۔ تراج طاقت دا پرتیک سن؛ اوہناں دے پیداوار اتے نریات نوں سختی نال نینترت کیتا گیا سی، اتے سرکار ولوں نامزد کیتے گئے اہلکار ولوں نگرانی کیتی جاندی سی۔
اوہ ممکنہ طور اُتے ٹیبلیئن ولوں متاثر ہوئے سن، اکّ سجائے ہوئے پیچ نوں لیٹ دے رومن اتے بزنتینی پہراوے وچ رینک جاں حالت دے بیج دے روپ وچ منٹل دے سریر وچ جوڑیا گیا سی۔
ویتپتی
thumb| 12ویں صدی دے اخیر وچ [[کاشان|-۱۳ ویں صدی عیسوی دے ارنبھ وچ تراز بانہبنداں والا کعبہ پہراوا پہنیا ہویا سنگھاسن انسان۔ ]] تراج شبد "کڈھائی" لئی فارسی شبد اے۔ تراز شبد دی ورتوں اپنے آپ نوں ٹیکسٹائیل دے حوالے کرن لئی کیتی جا سکدی اے، پر ایہہ زیادہ تر عربی شلالیکھ والے مدھیگی ٹیکسٹائیل، جاں اوہناں اُتے کیلیگرافک شلالیکھ دے بینڈ لئی، جاں ٹیکسٹائیل تیار کرن والیاں فیکٹریاں لئی ورتیا جاندا اے ( در وجوں جانیا جاندا اے۔ ال-تراز )
تیراج نوں فارسی وچ ترازیڈین وی کیہا جاندا اے۔
سبھیاچار اتے اثر
جدوں کہ تراز شبد ۱۵۰۰ عیسوی توں پہلاں دے کسے وی لگزری ٹیکسٹائیل اُتے لاگوُ ہندا اے، ایہہ مکھ طور اُتے عربی شلالیکھ دے نال اسلامی دنیا دے لگزری ٹیکسٹائیل نوں منیا جاندا اے۔ امیاد خلیفہ توں پہلاں، ایہہ ٹیکسٹائیل اصل وچ یونانی لکھتاں نوں سہن کردے سن، پر خلیفہ ' عبد ال-ملک ابن ماروان دے اترادھکار نال ٹیکسٹائیل' تے عربی لپی لاگوُ ہوئی۔ تراز بینڈ والا سبھ توں پرانا ڈاٹاٹیبل ٹیکسٹائیل امیاد خلیفہ، حکمران ماروان I جاں ماروان II نوں درسایا جا سکدا اے، حالانکہ عام رضا مندی اے کہ تراز بعد والے خلیفہ لئی تیار کیتا گیا سی۔ کجھ طریقیاں نال، تراز دا وچار ساسانیاں دی طاقت دی وراثتی نظر بولی توں ترقی یافتہ ہویا۔ اوہناں دے اسلام وچ پرورتن توں پہلاں، ساسانیئن راجشاہی، جس وچ اجوکے عراق اتے ایران شامل ہن، نے اکّ بادشاہ دی جائزتا نوں قائم کرن لئی اکّ چتر-مشتمل پرتیک نظام دی ورتوں کیتی، سکے، سرکاری ٹیکسٹائیل اتے ہور چیزاں نوں اسدی برابری جاں متعلق چن واد نال چنھت کیتا۔ آرمبینڈس اکو اک وستو نہیں سی جس نوں خلیفیاں نے اپنے نام نال چنھت کرن لئی چنیا سی۔ پگڑی اتے سلیوز، اعزاز دے وستر، گدیاں، پردے، اوٹھ دے ڈھکن اتے اتھوں تک کہ درباری سنگیتکار دے سنگ وی خلیفہ دے تراز نال شنگاردے سن۔ پگڑی، جاں تاج، شبد 'تاج' دا مترادف وی اے۔ اکّ وار جدوں اسلام نوں پیش کیتا گیا اتے قبول کر لیا گیا، تاں مسلمان حکمراناں نے اوہناں دے نام اتے ٹیکسٹ نال چتراں نوں بدل دتا جو ربّ دی تعریف کردے سن۔ اس ویلے دوران، مسجداں اُتے پائے گئے لپی دے بینڈاں نوں وی تراز کیہا جاندا سی، جس نال ایہہ شبد بہت سارے مادھئماں اُتے لاگوُ ہندا اے۔ thumb| روجر II, فاطمی آرٹ ٹیکسٹائیل دے پردے دی کاپی جویں-جویں سپین وچ امیاد خلیفت دا ترقی ہویا، تراز دا اثر گوانڈھی یورپیئن دیساں وچ اتے اوہناں دی کلا اتے پرتیکواد وچ پھیل گیا۔ روجر II دا مینٹل اکّ پرمکھ اداہرن وجوں کم کردا اے کیونکہ اس وچ ریگالیا دے تل دے کنارے دے نال اکّ کڈھائی والا شلالیکھ اے۔ کپھک لپی تراز روایت دا حوالہ دیندے ہوئے پھلدار ووکیبولری دی ورتوں کردی اے، اتے حکمران نوں اشیرواد دیندی اے۔ کیونکہ عربی نارمن راجے دی مڈھلی بولی نہیں سی، نہ ہی سسلی، اتے منٹیل دی سجاوٹ وچ خلیفہ لئی راکھویں روائتی نمونے ورتے گئے سن، اس لئی ریگالیا جتی گئی طاقت دا اکّ واضع اثر سی جو امیاد خلیفہ سی۔ یورپیئن ماحول وچ لاگوُ کیتے جان دے باو جود، پلیرمو، سسلی وچ واقع اکّ ورکشاپ وچ مسلم کاریگراں ولوں کپڑے دا لیکھ بنایا گیا منیا جاندا اے۔ اسلامی ٹیکسٹائیل سہج نوں جیؤٹو دے ٹکڑے، "میڈونا اینڈ چائیلڈ" وچ وی لبھیا جا سکدا اے، کیونکہ میڈونا دے سر دے آلے دوآلے دا نمونہ کپھک لپی دی نقل کردا اے اتے آخرکار طاقت دے پرتیک وجوں تراج دے اثر نوں کھچدا اے۔
اسلامی ڈریسّ کوڈ دا اتہاس
left|thumb| ایہہ تیراز ۷ویں صدی دے امیاد خلیفہ ماروان پہلے نوں دتا گیا اے، سبھ توں پرانے ترازاں وچوں اکّ اے۔ ایہہ بہت چھوٹی کپھک لپی دی ورتوں کردا اے اتے شروعاتی تراز دی خاصیت والا بہت بااثر پیٹرن اے۔ اسلامی دنیا وچ پہراوے دے کوڈ دی خیال نویں سامراج دے وستار دے شروع وچ ترقی یافتہ ہوئی۔ جویں کہ سامراج دا وستار ہویا، تہذیبی ونڈاں دا قیام کیتا گئی، ہر اکّ دا اپنا ڈریسّ کوڈ سی۔ عرباں نے، اپنے سامراج وچ اکّ گھٹّ-گنتی، اکّ نیم قائم کرکے اپنے آپ نوں وکھرا کیتا جو پچھان نوں قائم رکھن لئی وتغیر دی شروعات کریگا۔ اس قسم دا نیم سبھ توں پہلاں خلیفہ عمر ( (r. 634 – 644) ) عمر دے اکھوتی سمجھوتے وچ، سرکھیت غیر-مسلماناں اُتے حقاں اتے پابندیاں دی اکّ لسٹ جو اوہناں دے لوکاں، پریواراں اتے جائیداداں دی سرکھیا حاصل کریگی۔ جویں کہ ویسٹمینٹری نظام ترقی یافتہ ہوئی، اسے طرحاں نیم دی ورتوں لئی۔ لوڑاں نوں عرب فوجی لئی وی لاگوُ کیتا گیا سی؛ اداہرن لئی، پوربی صوبےآں وچ قائم عرب یودھیاں نوں فارسی کفتان اتے لیگنگز پہنن دی مناہی سی۔
۸ویں صدی دے مدھ وچ امیاد خلیفہ دے انت تک، پہراوا کوڈ قانون گھٹ سخت ہو گیا سی۔ خراسان ورگے دور-دراڈے صوبےآں وچ رہن والے عرب مقامی سبھیاچار نال میل کھاندے سن، جس وچ اوہناں دے پہراوے دا طریقہ وی شامل سی۔ سخت ویسٹمینٹری نظام توں دور جان دا رجھان اچّ-درجے دے اہلکاراں وچ وی ہویا، اتھوں تک کہ شروعاتی ویلے وچ۔ ایہہ درج کیتا گیا اے کہ امیاد راجٹبر دے عرب حکمران پہلاں ہی فارسی-سٹائل دے کوٹ پہندے سن، پینٹلوناں اتے کلانسووا پگاں دے نال۔ اچّ-درجے دے امیاد اہلکاراں نے وی بزنتین اتے ساسانیئن عدالتاں دی نقل کردے ہوئے، ریشم، ساٹن اتے بروکیڈ دے عالیشان کپڑے پہنن دا رواج اپنایا۔ بزنتینی اتے فارسی حکمراناں دی روایت دا پالن کردے ہوئے، امیاد نے تراز پیدا کرن لئی راج دے کارخانے وی قائم کیتے۔ تراز دے کپڑے سکیاں (سکہ) اتے خلیفہ دے نام دی ٹکسال دے سمان اکّ شلالیکھ (جویں کہ ستادھاری خلیفہ دا نام) دے ذریعے، پہنن والا کس متعلق وفادار سی۔ thumb| مصر، پھاتمڈ پیریئڈ - گلوچ بینڈ دے نال تراج - ۱۹۴۱٫۹۵ - کلا دا کلیولینڈ میوزیم تراز بینڈ اکّ رسمی تقریب وچ وفادار موضوعاں نوں پیش کیتے گئے سن، جسنوں کھلا (" اعزاز دا چوگا ") تقریب وجوں جانیا جاندا اے، جسدا پتہ پیغمبر محمد دے ویلے تک لگایا جا سکدا اے۔ اچّ-گنوتا والے سونے دے تراز بینڈ، ریشم دے بستراں اُتے کڈھائی کیتے گئے، یوگ وزیراں اتے ہور اچّ-درجے دے اہلکاراں نوں دتے گئے سن؛ تراز دی گنوتا وصول کنندہ دے اثر (اتے دولت) نوں درساؤندی اے۔
بعد وچ ۷۵۰ عیسوی وچ عباسیاں ولوں امئیاد دا تھاں حاصل کیتا گیا سی، پر تراز نے اجے وی طاقت اتے پرچار دی اپنی پچھلی پرتیک کردار نبھائی سی۔ تراز دا عباسی خلیفہ دے سیاسی حوالہ وچ اینا مضبوط اثر سی کہ اسنوں کئی وار ہڑپن دے زریعہ وجوں ورتیا جاندا سی۔ ایہہ خلیفہ دے اندر اکّ بہت بااثر طاقت ال-موافک دی تعیناتی نال دیکھیا جا سکدا اے، ۸۷۵ عیسوی وچ اس دے بھرا، خلیفہ ال-متامد ولوں مشرق دے وائسرائے وجوں۔ جانشین احمد ابن تلن، مصر دے ترکی گورنر لئی خطرے وجوں ثابت ہوئی، کیونکہ ال-موافک نے اپنے، ال-موافک دے کنٹرول نوں استھر کرن دیاں کوششاں نوں بجھا دتا سی۔ ابن تلن دے بدلے وچ، اسنے تراز دے شلالیکھاں اُتے ال-مواپھک دا ذکر بند کر دتا، جس نے سیاسی حوالہ وچ تراز دی اہمیت اتے جنتا دیاں نظراں وچ کسے دے درباری رتبے اُتے اس دے اثر اُتے زور دتا۔
اسلام دے پھیلن دے نال کھلیپھاتاں ودھیاں، تراز دا کردار وچ اکّ پیراڈائیم تبدیلی نوں چالو کیتا۔ عباسی خلیفت دی پکڑ کمزور ہو گئی سی کیونکہ اوہ اپنیاں ترکی غلام فوجاں توں کنٹرول گوا بیٹھیاں سن اتے مصر دے پھاتمیاں اتے سپین دیاں امییاں نے اپنا راج قائم کرنا شروع کر دتا سی۔ پھاتمڈ عدالت وچ، گلوچ سجاوٹ دی ورتوں کیتی جان لگی اتے رومن اثر دے کارن ٹیکسٹ دے نال چتراں نوں جوڑن دی اکّ نویں خیال پیش کیتی گئی۔ اپنی ستھاپنا ولوں، پھاتمیاں نے اپنے نال تیراز دی اکّ نویں ورتوں لیاندی: غیر-عدالتی حوالہ وچ اعزاز دے بستر حاصل کرنا۔ جویں-جویں اعزاز دے پوشاک دین دا رواج پھیلیا، عوامی سٹوڈیؤز (  'اماں ) نے عوامی ورتوں لئی اپنا تراز تیار کرکے تراز دین دے رواج دی نقل کرنی شروع کر دتی۔ پھاتمڈ مصر وچ، جہڑے لوک  'اماں تراز' نوں برداشت کر سکدے سن، اوہ پروار اتے دوستاں اُتے اپنا " کھلا " تقریب کرنگے، جویں کہ قاہرہ جینیزا دے دستاویزاں اتے قاہرہ وچ ملے اوشیشاں وچ درج اے۔ ایہہ "عوامی تراز" نوں خاندانی خزانہ منیا جاندا سی اتے وراثت دے طور اُتے پاس کیتا جاندا سی۔ تراج وی تحفے وجوں دتے گئے۔ انڈیلسیا وچ اکّ پربھوستا نوں اتری افریقہ وچ اکّ ہور پربھوستا نوں تراز پیش کرن لئی ریکارڈ کیتا گیا سی۔
تیراز دی ورتوں آخری سنسکار دیاں رسماں وچ وی کیتی جاندی سی۔ پھاتمی مصری آخری سنسکار روایت وچ، اکّ تراز بینڈ مرتک دے سر دے دوآلے لپیٹیا گیا سی اتے اوہناں دیاں اکھاں اس نال ڈھکیاں ہوئیاں سن۔ پرانے کھلے دی رسم توں تیراز وچ آشیرواد دے نال-نال ایہہ حقیقت کہ اتھے قرآن دیاں آئتاں دا شلالیکھ سی، تراز نوں خاص طور اُتے آخری سنسکار دیاں رسماں لئی ڈھکواں بنا دیویگا۔
۱۳ویں صدی تک، تراج دا پیداوار حادثہ شروع ہو گیا۔ اسلامی طاقت دے کمزور ہون نال، اہل کاراں نے کھلھے بازار وچ اپنا تراز ویچنا شروع کر دتا۔ کجھ تراز نویش دے اکّ روپ وجوں کم کردے سن جتھے اوہناں دا وپار اتے ویچیا جاندا سی۔ گراوٹ دے باو جود، ۱۴ویں صدی تک تراز دا پیداوار جاری رہا۔
ڈزائین اتے پیداوار
right|thumb| 10ویں صدی دا یمن توں تراز کپڑے دا ٹکڑا آئیکٹ موٹف وچ چمک دار؉ رنگ دکھا رہا اے۔ left|thumb| اس ۱۰ویں صدی دے مصری تیراز وچ پھلوریئیٹڈ کپھک لپی لکھی ہوئی اے۔ تراز فیکٹریاں دیاں دو قسماں سن: سرکاری خلیفہ ( خاصہ، جسدا مطلب اے "نجی" جاں "نویکلا") اتے عوامی (  'اماں، مطلب "عوامی")۔ خلیفہ اتے عوامی کارخانیاں وچ تیار کیتے گئے تراز وچ ڈزائین وچ کوئی انتر نہیں اے، کیونکہ دوواں نوں ستادھاری خلیفہ دے اکو نام نال ڈزائین کیتا گیا سی، اتے دوواں دی گنوتا اکو جہی سی۔ اماں فیکٹریاں نے وپاری ورتوں لئی تراز دا پیداوار کیتا۔ ودھیرے سرکاری خاصہ فیکٹریاں پرشاسنک محکمےآں وانگ سن، کاریگراں نوں نینترت کرن اتے بھرتی کرن والے جو مرکز توں دور واقع پیداوار فیکٹریاں وچ کم کردے سن، عام طور اُتے کسے خاص کپڑے دے پیداوار لئی جانیاں جاندیاں تھاواں اُتے۔