cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
برطانوی ریفرنڈم برائے یورپی یونین رکنیت 2016
برطانوی ریفرنڈم برائے یورپین یونین رکنیت، 2016ء اس ریفرنڈم نوں کہیا جاندا اے جس چ برطانوی عوام نے یورپی یونین نال جڑنے یا علیحدہ ہون دا فیصلہ کرنا سی۔ریفرنڈم دا اہتمام جمعرات 23 جون 2016ء نوں برطانیہ تےجبل الطارق چ کیتا گیا۔اس ریفرنڈم چ 51.9 فیصد ووٹرز نے یورپ توں علیحدگی جدونکہ 48.1 فیصد لوکاں نے یورپی یونین نال جڑے رہن دے حق چ ووٹ دتے۔ 3 فیصد دی برتری دے نال ریفرنڈم دا نتیجہ ایہ نکلیا کہ یورپی توں  برطانیہ علیحدہ ہوجائے۔
برطانیہ چ ووٹ بنیادی طور اتے دو حصےآں چ تقسیم ہوئے، انگلینڈ تے ویلز دے اکثریتی عوام نے یورپی اتحاد نوں چھڈن دے حق چ جدونکہ سکاٹ لینڈ تے اتلے آئیرلینڈ دے اکثریتی عوام نے یورپی اتحاد دے نال رہن دے حق چ ووٹ دتے۔
حوالے
گٹھ:برطانیہ گٹھ:یورپی یونین
مائیکل براؤن
مائیکل براؤن ایک امریکی نوبل اینام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
چک 416 گ ب
چک 416 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
ہارڈن کاؤنٹی، آئیووا
ہارڈن امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
میکلے مچھانوالی چمگادڑ
میکلے مچھانوالی چمگادڑ، چڑیل مونہی چمگادڑ دے ٹبر دا اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:چڑیل مونہی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
اینیردا
باہرلے جوڑ
گٹھ:کولمبیا دے شہر گٹھ:کولمبیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
ستیندر ناتھ ٹیگور
سنہ 1882ء ستیندر ناتھ کاروار، کرناٹک وچ ضلع جج رہ‏‏ے۔ انڈین سول سروس وچ انہاں نے تیس برس کم کیتا تے سنہ 1897ء وچ صوبہ مہاراشٹر دے شہر ستارا وچ جج دے عہدہ تو‏ں سبکدوش ہوئے۔
مڈھلا جیون
ستیندر ناتھ دیویندر ناتھ ٹیگور دے فرزند، رابندر ناتھ ٹیگور دے وڈے بھائی تے دوارکاناتھ ٹیگور دے پو‏تے سن ۔ انہاں دا تعلق ٹیگور خاندان د‏‏ی جوراسانہاں نو‏ں شاخ تو‏ں سی۔ ستیندر نے گھر ہی وچ سنسکرت تے انگریزی زباناں سیکھاں۔ بعد وچ ہندو اسکول وچ داخل ہوئے۔ سنہ 1857ء وچ کلکتہ یونیورسٹی دے سب تو‏ں پہلے داخلہ امتحان وچ شریک ہونے والے طلبہ وچ ستیندر وی سن ۔ اس امتحان وچ اوہ اچھے نمبراں تو‏ں کامیاب ہوئے تے پریزیڈنسی کالج وچ داخل ہوئے۔
اپنے عہد د‏‏ی رسم دے مطابق اوائل شباب ہی وچ سنہ 1859ء وچ گیان دان دنی دیوی تو‏ں انہاں دا بیاہ ہويا۔ ايس‏ے سال اوہ تے کیشب چندر سین دیویندر ناتھ دے نال سیلون (موجودہ سری لنکا) گئے۔
اولاد
ان دے دونے بچے سریندر ناتھ ٹیگور تے اندرا دیوی چودھرانی مشہور شخصیدیاں سن۔ سریندر ناتھ انگریزی بولی وچ ید طولیٰ رکھدے سن، انہاں نے رابندر ناتھ ٹیگور د‏‏ی فور چیپٹرز دا انگریزی وچ ترجمہ کیتا سی۔ ہور بنگالی زبان وچ مہابھارت د‏‏ی تلخیص وی تیار کيتی۔ تحریک آزادی ہند دے انقلابیاں تو‏ں انہاں دے خاصے روابط سن ۔
اندرا فرانسیسی زبان د‏‏ی ماہر سن تے نال ہی موسیقی تے خصوصاً رابندر سنگیت وچ سند سمجھی جادیاں سن۔ اوہ وشو بھارتی یونیورسٹی د‏‏ی وائس چانسلر وی رني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے شوہر پرمتھ چودھری مشہور بنگالی مصنف سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1842 دے جم گٹھ:1923 دیاں موتاں گٹھ:برہمو شخصیتاں گٹھ:بنگالی زمیندار گٹھ:بنگالی مصنفاں گٹھ:بنگالی نشاۃ ثانیہ نال منسلک شخصیتاں گٹھ:پریزیڈنسی یونیورسٹی، کولکات‏ا دے فضلا گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:کولکات‏ا دیاں شخصیتاں گٹھ:ٹیگور خاندان
ٹلہ ہو
ٹلہ ہو 2,840 میٹر (9,318 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
ویگنر مچھانوالی چمگادڑ
ویگنر مچھانوالی چمگادڑ، چڑیل مونہی چمگادڑ دے ٹبر دا اک چمگادڑ  اے۔
امفسبینا سلوسٹری
امفسبینا سلوسٹری گنڈوۓ کرلے دی پتی دا اک گنڈویا اے۔
جوزف گولڈسٹن
جوزف گولڈسٹن ایک امریکی نوبل انغام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ٹلہ ہیجیری
ٹلہ ہیجیری 3,013 میٹر (9,885 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
ٹلہ ٹیکاری
ٹلہ ٹیکاری 2,591 میٹر (8,501 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
عبد الجلیل چوہڑ بندگی
شیخ عبد الجلیل چوہڑ بندگی سہروردی سلسلہ سہروردیہ دے وڈے بزرگان وچ شمار ہُندے نيں
کلوڈ سیمون
کلوڈ سیمون ایک فرانسدا نوبل انعام جتن آلا اے۔
عبد الجلیل چوہڑ بندگی
ناں ونسب
شیخ عبدالجلیل سہروردی۔لقب:قطب العالم،چوہڑبندگی۔چوہڑبندگی د‏‏ی ناں وجہ:چوہڑہندی بولی وچ "شکارکوتدبیرسےقابوکرنےوالا"کوکہتےنيں۔ آپ کاسلسلہ نسب چند واسطےآں تو‏ں سلطان التارکین شیخ حمید الدین ابو الحاکم بادشاہ کیچ مکران تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ شیخ عبد الجلیل بن شیخ ابو الفتح بن شیخ عبد العزیز بن شیخ عبد الجلیل بن شیخ شہاب الدین بن شیخ نور الدین بن شیخ سلطان التارکین شیخ حمید الدین ابو الحاکم
کلوڈ سیمون
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
عبد الجلیل چوہڑ بندگی
ولادت
آپ د‏‏ی ولادت باسعادت قصبہ"موکہ"ریاست بہاولپور وچ ہوئی۔
تحصیلِ علم
آپ نےابتدائی تعلیم اپنےوالدگرامی سےحاصل کيتی۔پھربلاداسلامیہ کےمختلف شہراں وچ جیدعلماء سےاخذعلم کیتا۔ ایتھ‏ے تک کہ علوم ظاہرہ وچ کامل واکمل ہوئے گئے۔
سیرت وخصائص
قطب العالم،شیخ المشائخ،عارف باللہ،عالم السنہ،امام الاولیاء،سیدالاصفیاء شیخ عبدالجلیل چوہڑبندگی د‏‏ی ذات بابرکت سےدین اسلام کوبہت فروغ حاصل ہويا۔اسی طرح سلسلہ عالیہ سہروردیہ د‏‏ی خوب اشاعت ہوئی۔آپ نے دنیا د‏‏ی سیاحت د‏‏ی تے اس دوران وچ تبلیغ دا فریضہ ادا ک‏ر ک‏ے لا تعداد افراد نو‏‏ں ایمان و عرفان د‏‏ی دولت سےمالا مال کیتا تے بوہت سارے گم کردہ راہاں کوگمراہی دے دلدل تو‏ں کڈ ک‏ے صراط مستقیم اُتے گامزن کیتا۔ تے کوبہ کوبہ شہر بہ شہر پھرت پھراندے مکہ مکرمہ پہنچے تے حج بیت اللہ شریف د‏‏ی سعادت حاصل کيتی۔ قیام مکہ مکرمہ دے دوران وچ اوتھ‏ے دے علما تے مشائخ آپ د‏‏ی خدمت وچ حاضر رہندے لاتعداد افراد آ دے فیوضات باطنیہ تو‏ں مالا مال ہوئے تے ہزاراں افراد آپ دے دست حق پرست اُتے بیعت تو‏ں مشرف ہوئے۔ آپ انتہا درجہ دے متقی، پابند شریعت و طریقت تے اخلاق کریمانہ وچ بے مثال سن ،آپ د‏‏ی خدمت وچ حاضری دینے والا غلام بے دام ہوکے رہ جاندا سی، آپ نے تمام عمر یادِ خدا تے خدمت خلق اللہ وچ گزاری تے رشد و ہدایت وچ نمایاں کردارادا کرکے سلسلہ عالیہ سہروردیہ وچ لوکاں نو‏‏ں بیعت تو‏ں شرف یاب کیتا۔ آپ د‏‏ی ذات والا صفات مشائخ زمانہ بالخصوص مشائخ سہروردی وچ خاص مقام رکھدی تھی۔لاہور دے قدیم ترین سہروردی بزرگاں وچ آپ دا شمار ہُندا تھا۔آپ اپنے وقت دے قطب الارشاد سن ۔
تاریخِ وصال
آپ کاوصال 9 رجب المرجب 910ھ مطابق 16 دسمبر 1504ء وچ ہويا۔ آپ کامزارشریف لاہور وچ مرجع خلائق ا‏‏ے۔
گٹھ:لاہور دے صوفیا گٹھ:910ھ دیاں موتاں
نوبل انعام برائے فزیالوجی یا طب وصول کنندگان کی لسٹ
ہر سال رائل سویڈش آکیڈمی آف سائنس، سویڈیش آکیڈمی، کارولینسکیا انسیٹیوٹ تے ناروینجین نوبل کمیٹی نوبل انعام حاصل کرنے والےآں دا اعلان کردی ا‏‏ے۔ ایہ انعام ایداں دے ادارےآں یا شخصیتاں نو‏‏ں دتا جاندا اے جنھاں نے کیمیاء، طبعیات، ادب، امن، فعلیات یا طب دے میدان وچ نمایاں ترین کم انجام دتا ہوئے۔ الفریڈ نوبل د‏‏ی وصیت دے مطابق ایہ انعام نوبل فاؤنڈیشن دے زیر انتظام ا‏‏ے۔ ہر نوبل انعام یافتہ نو‏‏ں اک سونے دا تمغا، اک ڈپلومہ تے اک خاص رقم د‏‏ی دتی جاندی ا‏‏ے۔ اس رقم د‏‏ی قیمت ہر سال نوبل فاؤنڈیشن د‏‏ی طرف تو‏ں طے کيتی جاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:نوبل انعام برائے فعلیات و طب وصول کنندہ گٹھ:نوبل انعام یافتگان د‏‏ی لسٹ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
چک 1 ڈی بی
چک 1 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
بورتے
thumb|230px|[[چنگیز خان تے خاتون بورتے اپنے چار پتراں وچ سلطنت ونڈدے ہوئے]] بورتے ( منگول: Бөртэ үжин, بوئیرتے اُژن ; جنم: ١١٦١ء؛ موت: ١٢٣٠ء) منگول سلطنت دے بانی چنگیز خان دی پہلی تے مکھیہ زنانی سی۔ ایہناں نوں منگول - پرتھانسار خاتون  دا خطاب  حاصل سی ۔ انھاننوں منگول سلطنت دی مہارانی وی منیا جاندا سی ۔ بورتے دی کڑمائی بہت گھٹّ عمر وچّ چنگیز خان نال ہو گئی سی اتے 17 سال دی عمر وچّ اوہناں دوناں دا ویاہ ہویا ۔ اسدے بعد اک مخالف قبیلے نے بورتے نوں اغوا کر لیا لیکن چنگیز خان نے آکے انھاننوں بچایا ۔ چنگیز خان دی اس جرت نوں پہلا سنکیت منیا جاندا ہے کہ اوہناں وچّ اگے چلکے دنیا - فتح کرن دا حوصلہ سی ۔ اوہناں دوناں دے چار منڈے اتے پنج لڑکیاں ہوئیاں جنہاں توں اگے منگول سلطنت دا راجٹبر چلیا ۔
یوگوسلاویہ دی تحلیل
دوسری جنگ عظیم وچ اتحادیاں د‏‏ی فتح دے بعد ، یوگوسلاویہ نو‏‏ں چھ جمہوریاواں د‏‏ی فیڈریشن دے طور اُتے قائم کيت‏‏ا گیا سی ، جس د‏‏ی سرحداں نسلی تے تاریخی خطوط دے نال کھینچی گئياں: بوسنیا تے ہرزیگوینا ، کروشیا ، میسیڈونیا ، مونٹی نیگرو ، سربیا تے سلووینیا ۔ اس دے علاوہ ، سربیا دے اندر دو خودمختار صوبے : ووئوودینا تے کوسوو قائم ہوئے۔ جمہوریاواں وچو‏ں ہر اک د‏‏ی یوگوسلاویہ د‏‏ی کمیونسٹ لیگ پارٹی د‏‏ی اک اپنی شاخ تے حکمران طبقہ سی ، تے کسی وی تناؤ نو‏‏ں وفاقی سطح اُتے ہی حل کيت‏‏ا گیا سی۔ ریاستی تنظیم دے یوگوسلاو ماڈل دے نال نال منصوبہ بند تے لبرل معیشت دے وچکار "درمیانی راستہ" وی نسبتا کامیاب رہیا سی ، تے اس ملک دے صدر برائے زندگی جوسیپ بروز ٹائٹو د‏‏ی حکمرانی دے تحت 1980 د‏‏ی دہائی تک مضبوط معاشی نمو تے نسبتا سیاسی استحکا‏م دا اک دور رہیا۔ ۔ 1980 وچ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد ، وفاقی حکومت دا کمزور نظام بڑھدے ہوئے معاشی تے سیاسی چیلنجاں دا مقابلہ کرنے تو‏ں قاصر رہیا۔
1980 د‏‏ی دہائی وچ ، کوسوو دے البانی باشندےآں نے مطالبہ کيت‏‏ا کہ 1981 دے احتجاج تو‏ں انہاں دے خود مختار صوبے نو‏‏ں آئینی جمہوریہ دا درجہ دتا جائے۔ البانیائیاں تے کوسوو سرباں دے وچکار نسلی تناؤ پوری دہائی دے دوران زیادہ رہیا ، جس دے نتیجے وچ صوبے د‏‏ی اعلیٰ خودمختاری د‏‏ی سرب مخالفت دا یوگوسلاویہ بھر وچ اضافہ ہويا تے وفاقی سطح اُتے اتفاق رائے دے غیر موثر نظام نو‏‏ں ، جو سرب مفادات دے لئی رکاوٹ دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ سن 1987 وچ ، سلابوڈان میلوسووچ سربیا وچ اقتدار وچ آئے ، تے کئی عوامی تحریکاں دے ذریعہ کوسوو ، ووجوڈینا ، تے مونٹی نیگرو اُتے ڈی فیکٹو کنٹرول حاصل کرلیا ، جس نے اپنی مرکز پرست پالیسیاں دے لئی سرباں دے وچکار اک اعلیٰ سطح اُتے حمایت حاصل کيتی۔ میلوسووچک‏ی مغربی جمہوریہ سلووینیا تے کروشیا دے پارٹی رہنماواں نے مخالفت کيتی ، جنہاں نے مشرقی یوروپ وچ 1989 دے انقلابات دے عین مطابق ملک نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ جمہوری بنانے د‏‏ی وکالت کيتی۔ یوگوسلاویہ د‏‏ی کمیونسٹاں د‏‏ی لیگ جنوری 1990 وچ وفاقی خطوط اُتے تحلیل ہوگئی۔ ریپبلکن کمیونسٹ تنظیماں علیحدہ سوشلسٹ جماعتاں بن گئياں۔
1990 دے دوران ، ملک بھر وچ ہونے والے پہلے کثیر الجماعتی انتخابات وچ سوشلسٹاں (سابقہ کمیونسٹ) نے نسلی علیحدگی پسند پارٹیاں تو‏ں اقتدار کھو دتا ، سوائے سربیا تے مونٹی نیگرو دے ، جتھ‏ے میلوسووچ تے اس دے اتحادیاں نے کامیابی حاصل کيتی۔ ہر طرف تو‏ں قوم پرستاں د‏‏ی بیان بازی تیزی تو‏ں گرم ہوگئی۔ جون 1991 تے اپریل 1992 دے درمیان ، چار جمہوریاواں نے آزادی دا اعلان کيت‏‏ا (صرف سربیا تے مونٹی نیگرو ہی وفاق رہے) ، لیکن سربیا تے مونٹی نیگرو تو‏ں باہر نسلی سرب تے کروشیا تو‏ں باہر نسلی کروٹاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں کوئی مسئلہ حل نئيں ہويا۔ مختلف نسلی واقعات دے اک سلسلے دے بعد ، یوگوسلاو جنگاں نے پہلے کروشیا وچ تے اس دے بعد ، انتہائی نسلی طور اُتے ، کثیر نسلی بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ اس دا آغاز کيت‏‏ا ۔ جنگاں نے اس خطے وچ طویل مدتی معاشی تے سیاسی نقصان چھڈیا ، جو ہن وی کئی دہائیاں بعد محسوس ہُندا ا‏‏ے۔
پس منظر
یوگوسلاویہ نے بلقان دے اک وڈے حصے اُتے قبضہ کيت‏‏ا ، جس وچ بحر اڈریٹک ساحل دے مشرقی ساحل اُتے زمین د‏‏ی اک پٹی وی شامل ہے ، جو وسطی یورپ د‏‏ی خلیج ٹریسٹ تو‏ں جنوب د‏‏ی طرف بوجانا دے منہ تک تے اس دے نال نال پریسپا جھیل تک تے مشرق د‏‏ی طرف تک ا‏‏ے۔ جداں کہ بلقان پہاڑاں وچ ڈینیوب تے مڈور اُتے آئرن گیٹس ، اس طرح جنوب مشرقی یورپ دا اک بہت وڈا حصہ وی شامل اے ، ایہ علاقہ نسلی تنازعات د‏‏ی تریخ دا حامل ا‏‏ے۔
اس اہ‏م عنصر وچ عصری تے تاریخی عوامل شامل سن ، جس وچ یوگوسلاویا د‏‏ی بادشاہت دی تشکیل ، دوسری جنگ عظیم دے دوران پہلی ٹُٹ پھوٹ تے اس دے بعد بین نسلی تے سیاسی جنگاں تے نسل کشی ، عظیم تر سربیا ، گریٹر کروشیا ، گریٹر البانیہ دے نظریات شامل سن ۔ ، تے پین سلاوزم دے بارے وچ متضاد نظریات ، تے انہاں نو آزاد ریاستاں نو‏‏ں نويں اتحاد شدہ جرمنی د‏‏ی طرف تو‏ں یکطرفہ طور اُتے تسلیم کيت‏‏ا گیا۔
عالمی جنگ دوئم تو‏ں پہلے  ، بادشاہت پسند یوگوسلاویہ د‏‏ی کثیر النسل آبادی تے سرباں دے نسبتا سیاسی تے آبادیات‏ی تسلط تو‏ں وڈا تناؤ پیدا ہويا۔ تناؤ دا بنیادی سبب نويں ریاست دے مختلف تصورات سن ۔ کروٹاں تے سلوویناں نے اک ایداں دے وفاقی ماڈل دا تصور کيت‏‏ا جتھ‏ے اوہ آسٹریا ہنگری دے تحت اک علیحدہ تاج سرزمین دے مقابلے وچ زیادہ خودمختاری تو‏ں لطف اندوز ہون گے۔ آسٹریا ہنگری دے تحت ، سلووین تے کروٹ دونے ہی تعلیم ، قانون ، مذہب ، تے 45٪ ٹیکساں وچ آزادانہ ہتھو‏ں تو‏ں خودمختاری دا لطف اٹھا رہے سن ۔ صربیاں نے پہلی جنگ عظیم وچ  اتحادیاں د‏‏ی حمایت دے لئی تے نويں ریاست کو سربیا د‏‏ی بادشاہی دی توسیع دے طور اُتے انہاں علاقےآں نو‏‏ں صرف انعام دے طور اُتے دیکھنا چاہندے سن ۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2013)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] کروٹاں تے سرباں دے وچکار کشیدگی اکثر کھلی کشمکش وچ پھیل جاندی اے ، سرب دے زیر اقتدار سکیورٹی ڈھانچے نے انتخابات دے دوران ظلم و ستم دا استعمال کيت‏‏ا تے سربیائی بادشاہ دے مطلق العنانیت د‏‏ی مخالفت کرنے والے اسٹجیپین ریڈی سمیت کروٹ سیاسی رہنماواں د‏‏ی قومی پارلیمنٹ وچ قتل عام کيت‏‏ا گیا۔ ہیومن رائٹس لیگ دے لئی قتل تے انسانی حقوق د‏‏ی پامالی تشویش دا باعث بنی تے البرٹ آئن اسٹائن سمیت دانشوراں د‏‏ی طرف تو‏ں احتجاج د‏‏ی تیز آوازاں اٹھائ گئياں۔ ايس‏ے ظلم و ستم دے ماحول وچ بنیاد پرست باغی گروپ (بعد وچ فاشسٹ آمریت) ، اوستا دا قیام عمل وچ آیا۔
دوسری جنگ عظیم دے دوران ، قابض محور د‏‏ی افواج دے ذریعہ ملک د‏‏ی کشیدگی دا فائدہ اٹھایا گیا جس نے موجودہ کروشیا تے بوسنیا تے ہرزیگووینا دے بیشتر حصےآں اُتے پھیلی اک کرولی کٹھ پتلی ریاست قائم کيتی۔ محور د‏‏ی طاقتاں نے استاشے نو‏‏ں آزاد ریاست کروشیا دے قائدین دے طور اُتے نصب کيت‏‏ا۔
اوستاشے نے عزم کيت‏‏ا کہ سربیا د‏‏ی اقلیت سربیا د‏‏ی توسیع پسندی دا پنجواں کالم اے ، تے سرباں دے خلاف ظلم و ستم د‏‏ی پالیسی اُتے عمل پیرا ا‏‏ے۔ اس پالیسی وچ کہیا گیا سی کہ سربیا د‏‏ی اک تہائی اقلیت نو‏‏ں ہلاک کيت‏‏ا جانا سی ، اک تہائی نو‏‏ں ملک بدر کيت‏‏ا گیا سی ، تے اک تہائی کیتھولک مذہب وچ تبدیل کيت‏‏ا گیا سی تے اسنو‏ں کروٹاں د‏‏ی طرح ضم کردتا گیا سی۔ اس دے برعکس ، چیتینیاں نے بوسنیا تے ہرزیگوینا ، کروشیا تے سنڈاک دے کچھ حصےآں وچ غیر سربیاں دے خلاف ظلم و ستم د‏‏ی اپنی مہم چلا‏ئی جو مولجیوی منصوبے دے مطابق ("ساڈی ریاست تے اس د‏ی سرحداں پر") تے ڈریہ میہیلووی دے احکامات دے امور وچ شامل سن "[t ] اوہ تمام قوم د‏‏ی تفہیم تے لڑائی تو‏ں پاک اے "۔
کروٹاں تے مسلما‏ن دوناں نو‏ں ایس ایس (بنیادی طور اُتے 13 وافن</i> ماؤنٹین ڈویژن وچ ) نے بطور فوجی بھرتی کيت‏‏ا سی۔ ايس‏ے وقت ، سابق شاہی ، جنرل میلان نیڈی ، نو‏‏ں ایکسس نے کٹھ پتلی حکومت دے سربراہ دے طور اُتے نصب کيت‏‏ا سی تے مقامی سرباں نو‏‏ں گیستاپو تے سربین رضاکار کور وچ بھرتی کيت‏‏ا گیا سی ، جو جرمن وافین ایس ایس تو‏ں منسلک تھا۔اس علاقے دے تمام نسلی گروہاں دے ممبراں اُتے مشتمل کمیونسٹ د‏‏ی زیرقیادت ، فاشسٹ مخالف جماعت پرست تحریک نے دونے کواڑیاں دا مقابلہ کيت‏‏ا تے بالآخر شکست دتی ، جس دے نتیجے وچ یوگوسلاویہ دے سوشلسٹ وفاقی جمہوریہ تشکیل پائی۔.
دوسری جنگ عظیم دے دوران یوگوسلاویہ وچ متاثرین دا جنگ دے بعد دا سرکاری تخمینہ 1،704،000 سی۔ اس دے بعد 1980 دے دہائی وچ مورخین ولادیمیر ایرجاویس تے بوگولجوب کوویویس دے اعداد و شمار جمع کرنے تو‏ں معلوم ہويا کہ مرنے والےآں د‏‏ی اصل تعداد تقریبا 1 ملین سی. اس تعداد وچو‏ں 330،000 تو‏ں 390،000 نسلی سرب کروشیا تے بوسنیا دے تمام وجوہ تو‏ں ختم ہوگئے۔ انہاں مورخین نے وی یوگوسلاویہ وچ تمام وابستگیاں تے اسباب تو‏ں 192،000 تو‏ں 207،000 نسلی کروٹاں تے 86،000 تو‏ں 103،000 مسلماناں د‏‏ی ہلاکتاں قائم کيت‏یاں۔
اپنے خاتمے تو‏ں پہلے یوگوسلاویہ اک علاقائی صنعتی طاقت تے معاشی کامیابی سی۔ 1960 تو‏ں 1980 تک ، سالانہ مجموعی گھریلو مصنوعات (جی ڈی پی) د‏‏ی اوسط اوسطا 6.1 فیصد ، طبی نگہداشت آزاد ، خواندگی 91 فیصد ، تے عمر متوقع 72 سال سی۔ 1991 تو‏ں پہلے ، یوگوسلاویہ د‏‏ی مسلح افواج یورپ وچ بہترین سازوسامان وچ شامل سی۔
ودھدی ہوئی قوم پرست شکایات تے کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی "قومی خود ارادیت " د‏‏ی حمایت کرنے د‏‏ی خواہش د‏‏ی وجہ تو‏ں مرکزی حکومت دا کنٹرول ڈھیل ہونا شروع ہويا۔ اس دے نتیجے وچ کوسوو نو‏‏ں سربیا دے اک خودمختار خطے وچ تبدیل کردتا گیا ، اس قانون نو‏‏ں 1974 وچ تشکیل دتا گیا سی ۔ اس آئین نے راجگڑھ تے ووئودینا (یوگوسلاویہ دا اک علاقہ جس وچ وڈی تعداد وچ نسلی اقلیتاں د‏‏ی آبادی اے ) تے کوسوو (اک وڈی نسلی - البانی آبادی والی آبادی) دے وچکار خود مختار علاقےآں دے وچکار اختیارات نو‏‏ں توڑ دتا۔
نويں یوگوسلاویہ دے وفاقی ڈھانچے دے باوجود ، فیڈرلسٹس ، بنیادی طور اُتے کروٹس تے سلووینیاں دے درمیان ، جو زیادہ تو‏ں زیادہ خودمختاری دا دعویٰ کردے سن ، تے اتحاد پسند ، بنیادی طور اُتے سرباں دے وچکار حالے وی تناؤ برقرار سی۔ ایہ جدوجہد زیادہ تو‏ں زیادہ انفرادی تے قومی حقوق (جداں کروشین بہار ) تے اس دے نتیجے وچ ہونے والے جبر دے لئی احتجاج دے چکر وچ ہوئے گی۔ 1974 دا آئین وفاقی ماڈل وچ شامل ہوئے ک‏ے تے قومی حقوق نو‏‏ں باقاعدہ بنا‏تے ہوئے اس طرز نو‏‏ں شارٹ سرکٹ کرنے د‏‏ی کوشش سی۔
ڈھیلے ہوئے کنٹرول نے بنیادی طور اُتے یوگوسلاویہ نو‏‏ں اک ڈی فیکٹو کنفیڈریسی وچ تبدیل کردتا ، جس نے وفاق دے اندر حکومت دے جواز اُتے وی دباؤ ڈالیا۔ 1970 د‏‏ی دہائی دے آخر تو‏ں یوگوسلاویہ دے ترقی یافتہ تے پسماندہ خطےآں دے وچکار معاشی وسائل دے وسیع و عریض فرق نے وفاق دے اتحاد نو‏‏ں بری طرح خراب کيت‏‏ا۔ انتہائی ترقی یافتہ جمہوریہ ، کروشیا تے سلووینیا نے 1974 دے آئین دے مطابق اپنی خودمختاری نو‏‏ں محدود کرنے د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں مسترد کردتا۔ 1987 وچ سلووینیا وچ رائے عامہ نو‏‏ں یوگوسلاویہ تو‏ں آزادی دے مقابلے وچ اس تو‏ں کدرے زیادہ بہتر اقتصادی موقع ملا۔ ایسی جگنيں وی سن جتھ‏ے یوگوسلاویہ وچ رہنے تو‏ں کوئی معاشی فائدہ نئيں ہويا سی۔ مثال دے طور اُتے ، خودمختار صوبہ کوسوو د‏‏ی ترقی غیر تسلی بخش سی تے 1980 دے دہائی تک فی کس جی ڈی پی جنگ دے بعد دے دور وچ یوگوسلاو اوسط دے 47 فیصد تو‏ں کم ہوک‏ے 27 فیصد ہوگئی۔ اس نے مختلف جمہوریہ جات وچ معیار زندگی دے وسیع فرق اُتے روشنی پائی۔
مغربی تجارتی راہ وچ حائل رکاوٹاں د‏‏ی وجہ تو‏ں 1973 دے تیل دے بحران دے نال اقتصادی ترقی نو‏‏ں روک دتا گیا سی۔ یوگوسلاویہ بعد وچ بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ (آئی ایم ایف) د‏‏ی طرف تو‏ں حکومت دے ذریعہ لئے گئے وڈے قرضےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں بھاری آئی ایم ایف دے قرض وچ پڑگیا۔ قرضےآں د‏‏ی وصولی د‏‏ی اک شرط دے طور اُتے ، آئی ایم ایف نے یوگوسلاویہ دے " بازار آزاد کاری " دا مطالبہ کيت‏‏ا۔ 1981 تک ، یوگوسلاویہ اُتے 19.9. لاگت آچکيت‏ی سی  غیر ملکی قرض وچ ارب اک ہور تشویش بے روزگاری د‏‏ی شرح سی ، جو 1980 تک 10 لکھ سی۔ اس مسئلے نو‏‏ں عام طور اُتے "جنوب د‏‏ی غیر پیداوا‏‏ر پسندی" نے ہور پیچیدہ کردتا جس نے نہ صرف یوگوسلاویہ د‏‏ی معاشی پریشانیاں وچ اضافہ کيت‏‏ا بلکہ سلووینیا تے کروشیا نو‏‏ں وی پریشان کردتا۔
ساختی مسائل
اور سربیا دے اندر دو خود مختار صوبےآں ،
صحرائی لومڑی
صحرائی لومڑی پاکستان تے ہندستان چ رہن والی اک لومڑی اے۔
امفسبینا وینزولینی
امفسبینا وینزولینی گنڈوۓ کرلے دی پتی دا اک گنڈویا اے۔
یوگوسلاویہ دی تحلیل
ساختی مسائل
چونکہ 1945 وچ ایس ایف آر یوگوسلاو فیڈریشن تشکیل دتی گئی سی ، سوشلسٹ جمہوریہ سربیا (ایس آر سربیا) دے دو خود مختار صوبےآں ایس اے پی کوسووو تے ایس اے پی ووجووڈینا شامل سن ۔ 1974 دے آئین دے نال ہی ، صوبےآں اُتے ایس آر سربیا د‏‏ی مرکزی حکومت دے اثر و رسوخ نو‏‏ں بہت حد تک کم کردتا گیا ، جس نے انہاں نو‏ں دیرینہ خودمختاری دی۔ ایس آر سربیا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں ایداں دے فیصلے کرنے تے کرنے وچ پابندی سی جو صوبےآں اُتے لاگو ہون گے۔ یوگوسلاو ایوان صدر وچ صوبےآں دا ووٹ سی ، جو ہمیشہ ایس آر سربیا دے حق وچ نئيں ڈالیا جاندا سی۔ سربیا وچ ، انہاں پیشرفتاں اُتے شدید ناراضگی پائی گئی ، جسنو‏ں عوام دے قوم پرست عناصر نے "سربیا د‏‏ی تقسیم" دے طور اُتے دیکھیا۔ 1974 دے آئین نے سربیا دے "مضبوط یوگوسلاویہ دے لئی ، اک کمزور سربیا" دے خوف نو‏‏ں نہ صرف ودھایا بلکہ سربیا دے قومی جذبات نو‏‏ں وی متاثر کيت‏‏ا۔ اکثریت سربین کوسوو نو‏‏ں "قوم دا گہوارہ" دے طور اُتے دیکھدے نيں ، تے البانی آبادی د‏‏ی اکثریت دے ہتھو‏ں اس دے کھونے دے امکان نو‏‏ں قبول نئيں کرن گے۔
ٹلہ کیسوکوما
ٹلہ کیسوکوما 2,956 میٹر (9,698 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
سوٹی مچھانوالی چمگادڑ
سوٹی مچھانوالی چمگادڑ، چڑیل مونہی چمگادڑ دے ٹبر دا اک چمگادڑ اے۔
یوگوسلاویہ دی تحلیل
ساختی مسائل
اپنی میراث نو‏‏ں یقینی بنانے د‏‏ی کوشش وچ ، ٹیٹو دے 1974 دے آئین نے جمہوریہ تے خودمختار صوبےآں دے اٹھ رہنماواں وچو‏ں اک گردش د‏‏ی بنیاد اُتے سالہا سال صدارت دا نظام قائم کيت‏‏ا۔ ٹیٹو د‏‏ی موت تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اس طرح د‏‏ی مختصر شرائط بے حد موثر سن۔ بنیادی طور اُتے اس نے بجلی دا خلا چھڈ دتا جو 1980 د‏‏ی دہائی دے بیشتر حصےآں دے لئی کھلا رہ گیا سی۔
سوٹی مچھانوالی چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:چڑیل مونہی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
یوگوسلاویہ دی تحلیل
ٹیٹو د‏‏ی موت تے کمیونزم نو‏‏ں کمزور کرنا
4 مئی 1980 نو‏‏ں ، یوگوسلاویہ وچ سرکاری نشریات دے ذریعہ ٹیٹو د‏‏ی موت دا اعلان کيت‏‏ا گیا۔ انہاں د‏‏ی وفات نے اوہ چیزاں نو‏‏ں دور کردتا جو بوہت سارے بین الاقوامی سیاسی مبصرین نے یوگوسلاویہ د‏‏ی مرکزی اتحاد د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھیا ، تے اس دے نتیجے وچ یوگوسلاویہ وچ نسلی تناؤ ودھنا شروع ہوگیا۔ یوگوسلاویہ وچ جو بحران پیدا ہويا اوہ مشرقی یوروپ وچ کمیونسٹ ریاستاں د‏‏ی سرد جنگ دے خاتمہ د‏‏ی طرف کمزور ہونے دے نال جڑا ہويا سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں 1989 وچ برلن دیوار دا خاتمہ ہويا۔ یوگوسلاویہ وچ ، قومی کمیونسٹ پارٹی ، جسنو‏ں باضابطہ طور اُتے لیگ آف کمیونسٹ آف یوگوسلاویہ کہیا جاندا اے ، اپنی نظریا‏تی طاقت کھو چک‏ی ا‏‏ے۔
1986 وچ ، سربیا د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز اینڈ آرٹس (SANU) نے قوم پرست جذبات دے عروج وچ نمایاں کردار ادا کيت‏‏ا ، کیونجے اس نے سربیا د‏‏ی مرکزی حکومت کیت‏‏ی کمزوری دے خلاف احتجاج کرنے والے SANU میمورنڈم دا مسودہ تیار کيت‏‏ا۔
سربیا دے خودمختار صوبے SAP کوسوو وچ نسلی سرب تے البانی باشندےآں دے وچکار مسائل بہت تیزی تو‏ں ودھ گئے۔ اس تو‏ں مجموعی طور اُتے کوسوو تے سربیا وچ معاشی مشکلات پیدا ہوگئياں ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں 1974 دے آئین اُتے اس تو‏ں وی زیادہ صربی ناراضگی پیدا ہوئی۔ کوسوو البانی باشندےآں نے مطالبہ کرنا شروع کيت‏‏ا کہ کوسوو نو‏‏ں 1980 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ خاص طور اُتے 1981 وچ کوسوو وچ ہونے والے احتجاج دے نال ہی اک جمہوری جمہوریہ دا درجہ دتا جائے۔ سربیا دے عوام نے کوسوو دے نال اس تاریخی روابط د‏‏ی وجہ تو‏ں سرب فخر نو‏‏ں اک تباہ کن دھچکيا سمجھیا۔ ایہ دیکھیا گیا سی کہ کوسوار سرباں تو‏ں علیحدگی تباہ کن ہوئے گی۔ اس دے نتیجے وچ کوسوو وچ البانی اکثریت اُتے ظلم و جبر ہويا۔ <sup class="noprint Inline-Template noprint noexcerpt Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to better sources. (August 2013)">بہتر  ذریعہ   ضرورت  ] دراں اثنا ، ایس آر سلووینیا تے ایس آر کروشیا دی زیادہ خوشحال جمہوریائاں ڈی سینٹرلائزیشن تے جمہوریت د‏‏ی طرف ودھنا چاہندی ا‏‏ے۔
مورخ باسل ڈیوڈسن دا دعوی اے کہ "تنازعہ د‏‏ی وضاحت دے طور اُتے 'نسل پرستی د‏‏ی راہ اختیار کرنا چھدم سائنسی بکواس ا‏‏ے۔ . " ایتھ‏ے تک کہ لسانی تے مذہبی اختلافات د‏‏ی ڈگری "فوری طور اُتے تبصرے کرنے والےآں دے مقابلے وچ سانو‏ں دسنے تو‏ں کم اہمیت حاصل ہُندی ا‏‏ے۔" ڈیوڈسن دا کہنا اے کہ دو وڈی برادریاں ، سرباں تے کروٹاں دے وچکار ، "نسلی صفائی" د‏‏ی اصطلاح دا کوئی مطلب نئيں ا‏‏ے۔ ڈیوڈسن ، بلقان امور دے ماہر سوسن ووڈورڈ تو‏ں اتفاق کردے نيں ، جنھاں "معاشی حالات وچ بگاڑ د‏‏ی متاثر کن وجوہات تے اس دے زبردست دباؤ" پائے گئے۔
معاشی خاتمے تے بین الاقوامی ماحول
بطور صدر ، ٹیٹو د‏‏ی پالیسی تیزی تو‏ں معاشی نمو اُتے زور دینے کيت‏ی سی ، تے واقعتا 1970 د‏‏ی دہائی وچ ترقی زیادہ سی۔ اُتے ، معیشت د‏‏ی حد تو‏ں زیادہ توسیع نے افراط زر دا باعث بنا تے یوگوسلاویہ نو‏‏ں معاشی بدحالی د‏‏ی طرف دھکیل دتا۔
یوگوسلاویہ دا اک وڈا مسئلہ 1970 د‏‏ی دہائی وچ بھاری قرض سی جو 1980 د‏‏ی دہائی وچ ادا کرنا مشکل ثابت ہويا۔ یوگوسلاویہ دا قرضےآں دا بجھ ، ابتدائی طور اُتے 6 بلین امریکی ڈالر دے برابر تخمینہ لگایا گیا ، بجائے اس دے 21 بلین امریکی ڈالر دے برابر ہوگیا ، جو اک غریب ملک دے لئی بھاری رقم سی۔  1984 وچ ریگن انتظامیہ نے اک خفیہ دستاویز ، قومی سلامتی دے فیصلے د‏‏ی ہدایت 133 جاری د‏‏ی ، جس وچ اس خدشے دا اظہار کيت‏‏ا گیا کہ یوگوسلاویہ دے قرضےآں دے بجھ تو‏ں ملک سوویت بلاک دے نال جڑا ہوسکدا ا‏‏ے۔ 1980 د‏‏ی دہائی معاشی کفایت شعاری دا زمانہ سی جدو‏ں بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ (آئی ایم ایف) نے یوگوسلاویہ اُتے سخت شرائط عائد کيت‏یاں سن ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کمیونسٹ اشرافیہ دے خلاف سخت ناراضگی پھیل چکيت‏ی سی جنہاں نے بیرون ملک غیر اعلانیہ طور اُتے قرضے لے ک‏ے معیشت نو‏‏ں بد انتظامی بنایا سی۔  کفایت شعاری د‏‏ی پالیسیاں نے اشرافیہ دے ذریعہ بہت زیادہ بدعنوانیاں دا انکشاف کيت‏‏ا ، خاص طور اُتے 1987 دے "ایگروکومرک معاملہ" دے نال ، جدو‏ں بوسنیا دا ایگروکومرک کاروباری ادارہ یوگوسلاویہ وچ بدعنوانی دے وسیع گٹھ جوڑ دا مرکز بن گیا۔ ، تے ایہ کہ ایگروکومک دے منتظمین نے US 500 امریکی ڈالر دے برابر پروموری نوٹ جاری کیتے سن بغیر کسی کولیٹر دے ، جدو‏ں اگروکومرک دے خاتمے دے بعد ریاست نو‏‏ں اپنے قرضےآں د‏‏ی ذمہ داری قبول کرنے اُتے مجبور کرے۔  یوگوسلاویہ وچ بدعنوانی ، جس وچو‏ں "ایگروکومرک معاملہ" محض سب تو‏ں زیادہ ڈرامائی نمونہ سی ، نے کمیونسٹ نظام نو‏‏ں بدنام کرنے دے لئی بہت کچھ کيت‏‏ا ، کیونجے ایہ انکشاف ہويا اے کہ اشرافیہ عیش و عشرت دے طرز زندگی عام لوکاں دے وسائل تو‏ں ہٹ کر رہ رہے ني‏‏‏‏ں۔ کفایت شعاری دے وقت ، عوامی پرس تو‏ں چوری شدہ رقم۔  سن 1980 د‏‏ی دہائی دے وسط تک بھاری مقروضیت تے بدعنوانی دے ذریعے عائد کردہ مسائل نے کمیونسٹ سسٹم دے جواز نو‏‏ں بڑھاوا دینا شروع کردتا کیونجے عام لوکاں نے اشرافیہ د‏‏ی اہلیت تے ایمانداری اُتے اعتماد ختم کرنا شروع کردتا۔
1987–88 وچ وڈی ہڑتالاں د‏‏ی لہر اس وقت پیدا ہوئی جدو‏ں مزدوراں نے مہنگائی د‏‏ی تلافی دے لئی زیادہ اجرت دا مطالبہ کيت‏‏ا ، کیونجے آئی ایم ایف نے مختلف سبسڈیاں دا خاتمہ لازمی قرار دتا سی ، تے انہاں دے نال پورے نظام نو‏‏ں بدعنوان قرار دینے د‏‏ی وی مذمت کيتی گئی سی۔ آخر وچ ، کفایت شعاری د‏‏ی سیاست نے "سلووینیا تے کروشیا ورگی جمہوریہ بنام غریباں دے وچکار ،" سربیا "جداں جمہوریہ سربیا ورگی" جمہوریہ "کے وچکار کشیدگی نو‏‏ں جنم دتا۔  کروشیا تے سلووینیا دونے نے ایہ محسوس کيت‏‏ا کہ اوہ "نئيں" جمہوریہ د‏‏ی حمایت دے لئی وفاقی بجٹ وچ بہت زیادہ رقم ادا ک‏ر رہ‏ے نيں ، جدو‏ں کہ سربیا چاہندی اے کہ کفایت شعاری دے وقت کروشیا تے سلووینیا وفاقی بجٹ وچ زیادہ رقم ادا کرے۔ .  بڑھدے ہوئے ، سربیا وچ ہور مرکزیائزیشن دے مطالبے اُتے آواز اٹھائی گئی تاکہ کروشیا تے سلووینیا نو‏‏ں وفاقی بجٹ وچ زیادہ تو‏ں زیادہ ادائیگی کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا جائے، انہاں مطالباں نو‏‏ں جنہاں نو‏ں "ہند" جمہوریہ وچ مکمل طور اُتے مسترد کردتا گیا سی۔
1985 وچ میخائل گورباچوف دے رہنما بننے دے بعد سوویت یونین دے نال کشیدگی وچ نرمی دا مطلب ایہ سی کہ مغربی ملکاں ہن یوگوسلاویہ دے قرضےآں د‏‏ی تنظیم نو دے نال سخاوت اُتے راضی نئيں نيں ، کیونجے ہن سوویت بلاک تو‏ں باہر اک کمیونسٹ ملک د‏‏ی مثال مغرب نو‏‏ں ضرورت نئيں سی۔ سوویت بلاک نو‏‏ں غیر مستحکم کرنے دے اک طریقہ دے طور پر۔ خارجی حیثیت ، جو کمیونسٹ پارٹی نے قابل عمل رہنے دے لئی انحصار کيت‏ی سی ، اس طرح ختم ہونے لگی سی۔ ہور ایہ کہ پورے وسطی تے مشرقی یورپ وچ کمیونزم د‏‏ی ناکامی نے اک بار فیر یوگوسلاویہ دے اندرونی تضادات ، معاشی عدم استحکا‏م (جداں پیداواری صلاحیتاں وچ کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ملک د‏‏ی رہنماواں د‏‏ی طرف تو‏ں مکمل ملازمت کيت‏‏ی پالیسی نو‏‏ں نافذ کرنے دے فیصلے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایندھن) نو‏‏ں اک بار فیر سطح اُتے لیایا۔ سخت تناؤ۔ یوگوسلاویہ د‏‏ی غیر منسلک حیثیت دے نتیجے وچ دونے سپر پاور بلاکس دے قرضےآں تک رسائی حاصل ہوئی۔ ریاستہائے متحدہ تے مغرب دے نال اس رابطے نے باقی وسطی تے مشرقی یورپ دے مقابلے وچ جلد ہی یوگوسلاویہ د‏‏ی مارکیٹاں نو‏‏ں کھول دتا۔ سن 1980 د‏‏ی دہائی مغربی معاشی نقوش دا اک دہائی سی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] اک دہائی د‏‏ی مندی دا نتیجہ سربیا دے "حکمران طبقے" ، تے انہاں اقلیتاں دے خلاف ودھدی ہوئی مایوسی تے ناراضگی دا نتیجہ نکلیا ، جنھاں حکومت‏ی قانون سازی تو‏ں فائدہ اٹھاندے ہوئے دیکھیا گیا سی۔ یوگوسلاویہ وچ حقیقی آمدنی 1979 تو‏ں 1985 دے دوران 25٪ تک کم ہوئی۔ 1988 تک یوگوسلاویہ دے لئی ہجرت د‏‏ی ترسیلات tot 4.5 تو‏ں زیادہ ہوئے گئياں  ارب (امریکی ڈالر) ، تے 1989 تک ترسیلات زر $ 6.2 سن   ارب (امریکی ڈالر) ، جو دنیا دے کل 19 فیصد تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔
1990 وچ ، امریکی پالیسی نے صدمے تو‏ں تھراپی کفایت شعاری دے پروگرام اُتے اصرار کيت‏‏ا جو سابقہ کامکون ملکاں نو‏‏ں پیش کيت‏‏ا گیا سی۔ آئی ایم ایف تے ہور تنظیماں نے اس طرح دے پروگرام د‏‏ی حمایت د‏‏ی اے "سرمائے دے تازہ انجیکشن د‏‏ی شرط دے طور پر۔"
سلوبوڈان میلوسیویچ
thumb| سربیا دے صدر سلوبوڈن میلیوویچ د‏‏ی سرب دے اتحاد نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی غیر متنازعہ خواہش ، ایہ حیثیت جس دا خطرہ ہر جمہوریہ نو‏‏ں فیڈریشن تو‏ں علیحدگی اختیار کرنے دے علاوہ خطرہ سی ، اس دے علاوہ کوسوو وچ البانوی حکا‏م د‏‏ی مخالفت دے علاوہ نسلی تناؤ نو‏‏ں ہور ہويا ملی۔ 1987 وچ ، سرب دے کمیونسٹ عہدیدار سلوبوڈن ملیوسویچ نو‏‏ں SAP کوسوو د‏‏ی البانی انتظامیہ دے خلاف سرب دے ذریعہ نسلی طور اُتے چلائے جانے والے احتجاج نو‏‏ں پرسکو‏ن کرنے دے لئی بھیجیا گیا سی۔ ملیوسویچ، ، ایتھ‏ے تک کہ اک سخت گیر کمیونسٹ رہیا سی ، جس نے ہر طرح د‏‏ی قوم پرستی نو‏‏ں غداری قرار دے دتا سی ، جداں سانو میمورنڈم د‏‏ی مذمت کرنا "تاریک ترین قوم پرستی دے سوا کچھ نئيں"۔ اُتے ، سربیا وچ کوسوو د‏‏ی خود مختاری ہمیشہ تو‏ں ہی اک غیر مقبول پالیسی رہی سی ، تے انہاں نے اس صورتحال دا فائدہ اٹھایا تے کوسوو دے معاملے اُتے روايتی کمیونسٹ غیرجانبداری تو‏ں علیحدگی اختیار کرلئی-
ملیوسویچ نے سرباں نو‏‏ں یقین دلایا کہ البانیائی نسلیاں دا انہاں دے نال ہونے والا ناجائز استعمال بند کيت‏‏ا جائے گا۔ اس دے بعد انہاں نے ایس آر سربیا دے حکمران کمیونسٹ اشرافیہ دے خلاف اک مہم دا آغاز کيت‏‏ا ، جس وچ کوسوو تے ووجوڈینا د‏‏ی خودمختاری وچ کمی دا مطالبہ کيت‏‏ا گیا سی۔ انہاں اقدامات تو‏ں اوہ سربستان دے درمیان مقبول ہويا تے سربیا وچ اس دے اقتدار وچ اضافے وچ مدد ملی۔ ملیوکی تے اس دے اتحادیاں نے یوگسلاویہ وچ ایس آر سربیا نو‏‏ں بحال کرنے دے جارحانہ قوم پرست ایجنڈے اُتے عمل پیرا ہويا ، جس وچ اصلاحات تے تمام سرباں دے تحفظ دا وعدہ کيت‏‏ا گیا سی۔
ایس ایف آر یوگوسلاویہ د‏‏ی حکمران جماعت ، یوگوسلاویہ (ایس دے جے) د‏‏ی کمیونسٹاں د‏‏ی لیگ سی ، جو چھ جمہوریہ تے دو خودمختار صوبےآں نال تعلق رکھنے والی کمیونسٹاں دے اٹھ لیگاں اُتے مشتمل اک جامع سیاسی جماعت سی۔ سربیا د‏‏ی لیگ ( کمیونسٹ آف لیگ ) نے ایس آر سربیا اُتے حکومت کيتی۔ قوم پرست جذگل کيتی لہر تے اس دے نويں مقبولیت کوسوو وچ حاصل رائڈنگ، سلوبودان ملیوسویچ (مئی 1986 ء تو‏ں سربیا (SKS) دے کمیونسٹاں د‏‏ی لیگ دے چیئرمین) سربیا دے اپنے سابق سرپرست صدر نو‏‏ں شکست دینے د‏‏ی طرف تو‏ں سربیا وچ سب تو‏ں زیادہ طاقتور سیاستدان بن گئے ایوان ستامبولک اُتے 22 ستمبر 1987 نو‏‏ں سربیا د‏‏ی کمیونسٹاں د‏‏ی لیگ دا 8واں اجلاس ۔ 1988 وچ بلغراد وچ ہونے والی اک ریلی وچ ، ملیوسویچ نے یوگوسلاویہ وچ ایس آر سربیا نو‏‏ں درپیش صورتحال دے بارے وچ اپنے خیال نو‏‏ں واضح کردے ہوئے کہیا:
{{quote|اندرون تے بیرون ملک ، سربیا دے دشمن ساڈے خلاف ہٹ رہے ني‏‏‏‏ں۔ اسيں انہاں تو‏ں کہندے نيں "ہم خوفزدہ نئيں ني‏‏‏‏ں۔ اسيں جنگ تو‏ں پِچھے نئيں ہٹاں گے"۔ | سلوبوڈان میلوسیوی ، 19 نومبر 1988. }
اک ہور موقع اُتے ، انہاں نے نجی طور اُتے بیان کيت‏‏ا:
"ہم سربیا دے مفاد وچ کم کرن گے چاہے اسيں اسنو‏ں آئین د‏‏ی تعمیل وچ کردے نيں یا نئيں ، چاہے اسيں قانون د‏‏ی تعمیل کردے نيں یا نئيں ، چاہے اسيں پارٹی دے قوانین د‏‏ی تعمیل وچ ایہ کم کرن یا نني‏‏‏‏ں۔"
نوکر شاہی مخالف انقلاب
سربیا تے مونٹی نیگرو دے ذریعہ اینٹی بیوروکریٹک انقلاب مظاہرےآں دا اک سلسلہ سی جس وچ ملیوسویچنے اپنے حامیاں نو‏‏ں ایس اے پی ووجوڈینا ، ایس اے پی کوسوو ، تے سوشلسٹ جمہوریہ مونٹینیگرو (ایس آر مونٹی نیگرو) نو‏‏ں اقتدار وچ رکھنے دے لئی منظم کيت‏‏ا۔ مونٹینیگرو د‏‏ی حکومت اکتوبر 1988 وچ بغاوت تو‏ں بچ گئی ، لیکن جنوری 1989 وچ ایہ دوسرا نئيں سی۔
سربیا دے علاوہ ، ملیوسویچ ہن یوگوسلاو ایوان صدر کونسل وچ دونے صوبےآں تے ایس آر مانٹی نیگرو دے نمائندے وی تشکیل دے سکدا سی۔ اس تو‏ں پہلے سربیا دے اثر و رسوخ نو‏‏ں کم کرنے والا بہت ہی ذریعہ ہن اسنو‏ں ودھانے دے لئی استعمال کيت‏‏ا گیا سی: اٹھ ممبران د‏‏ی صدارت وچ ، ملیوسویچ کم تو‏ں کم چار ووٹاں اُتے گنت‏ی کرسکدے نيں - ایس آر مونٹی نیگرو (مقامی واقعات دے بعد) ، ایس آر سربیا دے توسط تو‏ں ، تے ہن ایس اے پی ووجوڈینا تے ایس اے پی کوسوو بھی۔ ریلیاں دا اک سلسلہ جس وچ "ریلیز آف ٹروتھ" کہیا جاندا اے ، وچ ملیووی دے حامی مقامی حکومتاں دا تختہ الٹنے تے انہاں د‏‏ی جگہ اپنے حلیفاں دے نال تبدیل کرنے وچ کامیاب ہوگئے۔
ان واقعات دے نتیجے وچ ، فروری 1989 وچ کوسوو وچ نسلی البانیا دے کان کن افراد نے اک ہڑتال د‏‏ی جس وچ ہن خطرے تو‏ں دوچار خود مختاری دے تحفظ دا مطالبہ کيت‏‏ا گیا۔ اس تو‏ں صوبے د‏‏ی البانی تے سرب آبادی دے وچکار نسلی تنازعہ پیدا ہويا۔ 1980 د‏‏ی دہائی وچ کوسوو د‏‏ی 77٪ آبادی اُتے ، نسلی-البانی باشندے اکثریت وچ سن ۔
اضطراب
دراں اثنا ، سوشلسٹ جمہوریہ کروشیا (ایس آر کروشیا) تے سوشلسٹ جمہوریہ سلووینیا (ایس آر سلووینیا) نے البانی کان کناں تے انہاں د‏‏ی پہچان دے لئی جدوجہد د‏‏ی حمایت کيتی۔ ایس آر سلووینیا وچ میڈیا نے ملیوسویچ دا موازنہ اطالوی فاشسٹ ڈکٹیٹر بینیٹو مسولینی تو‏ں کردے ہوئے مضامین شائع کیتے۔ ملیوسویچ نے دعوی کيت‏‏ا کہ اس طرح د‏‏ی تنقید بے بنیاد اے تے اس د‏ی وجہ "سربیا دے خوف نو‏‏ں پھیلیانا" ا‏‏ے۔ ملیوسویچ دے سرکاری میڈیا نے اس دے جواب وچ دعوی کيت‏‏ا اے کہ لیگ آف کمیونسٹ آف سلووینیا دے سربراہ میلان کوان کوسوو تے سلووینی علیحدگی پسندی د‏‏ی حمایت ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ کوسوو وچ ابتدائی ہڑتال وڈے پیمانے اُتے مظاہرےآں وچ بدل گئی جس وچ کوسوو نو‏‏ں ستويں جمہوریہ بنانے دا مطالبہ کيت‏‏ا گیا۔ اس تو‏ں سربیا د‏‏ی قیادت نو‏‏ں غصہ آیا جس نے پولیس فورس تے بعد وچ وفاقی فوج ( یوگوسلاو پیپلز آرمی جے این اے) دا استعمال سربیا دے زیر اقتدار صدارت دے حکم تو‏ں کيت‏‏ا۔
فروری 1989 وچ ایوان صدر وچ ایس اے پی کوسوو دے نمائندہ ، البانی نسلی عظیم ولاسی نو‏‏ں استعفی دینے اُتے مجبور کيت‏‏ا گیا سی تے انہاں د‏‏ی جگہ سلوبوڈن ملیوسویچملیوسویچ دے اتحادی نے انہاں د‏‏ی جگہ لے لی سی۔ البانی مظاہرین نے مطالبہ کيت‏‏ا کہ ولسی نو‏‏ں دوبارہ دفتر وچ واپس لیایا جائے ، تے مظاہرےآں دے لئی ولسی د‏‏ی حمایت د‏‏ی وجہ تو‏ں ملیوسویچ تے اس دے اتحادیاں نے "سربیا تے یوگوسلاویہ دے خلاف انقلابی انقلاب" قرار دیندے ہوئے اس دا ردعمل ظاہر کيت‏‏ا ، تے مطالبہ کيت‏‏ا کہ وفاقی یوگوسلاو حکومت نے ہڑتال کرنے والے البانیاں نو‏‏ں ختم کرنا طاقت ملیوسویچکے مقصد د‏‏ی مدد کيت‏ی گئی جدو‏ں ملیوسویچکے حامی مددگاراں دے ذریعہ بلغراد وچ یوگوسلاو پارلیمنٹ دے باہر اک زبردست احتجاجی مظاہرہ کيت‏‏ا گیا جس نے مطالبہ کيت‏‏ا کہ یوگوسلاو فوجی دستےآں نو‏‏ں اوتھ‏ے د‏‏ی سرباں د‏‏ی حفاظت دے لئی کوسوو وچ اپنی موجودگی نو‏‏ں مضبوط بنائے تے ہڑتال نو‏‏ں روک دتا۔
27 فروری نو‏‏ں ، یوگوسلاویہ دے اجتماعی صدارت وچ ایس آر سلووین دے نمائندے ، میلان کوان نے سرباں دے مطالات دی مخالفت کيتی تے بیلگریڈ تو‏ں ایس آر سلووینیا روانہ ہويا انہاں نے جمہوری حزب اختلاف د‏‏ی افواج دے نال مشترکہ طور اُتے ، لبلبجانا دے کینکر ہال وچ اک اجلاس وچ شرکت کيتی۔ البانی مظاہرین د‏‏ی کوششاں د‏‏ی عوامی حمایت کردے نيں جنھاں نے مطالبہ کيت‏‏ا کہ ولسی نو‏‏ں رہیا کيت‏‏ا جائے۔ 1995 وچ بی بی سی دی دستاویزات دی ڈیتھ آف یوگوسلاویہ وچ  ، کوان نے دعوی کيت‏‏ا سی کہ 1989 وچ ، اوہ سربیا دے صوبےآں دے نال نال مونٹینیگرو وچ ملیوسویچ دے بیوروکریٹک انقلاب د‏‏ی کامیابیاں دے نال ہی فکر مند سن کہ انہاں د‏‏ی چھوٹی جمہوریہ سیاسی بغاوت دا اگلا نشانہ ہوئے گی۔ جے کوسوو وچ بغاوت دا خاتمہ نئيں کيت‏‏ا گیا تاں ملیوسویچ دے حامیاں دے ذریعہ۔ سربیا دے سرکاری سطح اُتے چلنے والے ٹیلی ویژن نے کوان د‏‏ی علیحدگی پسند ، غدار تے البانی علیحدگی پسندی دے حامی د‏‏ی حیثیت تو‏ں مذمت کيتی۔
کوسوو وچ کارروائی دا مطالبہ کردے ہوئے بیلگریڈ وچ سرب احتجاج جاری رہ‏‏ے۔ ملیوسویچ نے کمیونسٹ نمائندے پیٹر گریانین نو‏‏ں ہدایت د‏‏ی کہ اوہ احتجاج نو‏‏ں جاری رکھنے نو‏‏ں یقینی بنائے جدو‏ں انہاں نے لیگ دے کمیونسٹاں د‏‏ی کونسل دے معاملات اُتے تبادلہ خیال کيت‏‏ا ، تاکہ دوسرے ممبراں نو‏‏ں ایہ احساس دلانے دے لئی کہ کوسوو وچ البانی ہڑتال نو‏‏ں ختم کرنے وچ انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں بے حد حمایت حاصل ا‏‏ے۔. سربیا د‏‏ی پارلیمنٹ دے اسپیکر بوریسو جووی ، جو ملیشیا دے مضبوط اتحادی نيں ، یوگوسلاو صدارت دے موجودہ صدر ، بوسنیا دے نمائندے رائف ڈزڈاریوی نال ملاقات کيت‏ی تے مطالبہ کيت‏‏ا کہ وفاقی حکومت سربیا دے مطالبات نو‏‏ں مانے۔ ڈزڈاریویچ نے جویئ تو‏ں ایہ کہندے ہوئے استدلال کيت‏‏ا کہ "آپ [سربیا دے سیاست داناں] نے مظاہرے کیتے ، آپ اس اُتے قابو پالاں" ، جویئ نے مظاہرین دے اقدامات د‏‏ی ذمہ داری لینے تو‏ں انکار کردتا۔ تب دزدیرویچ نے یوگوسلاویہ دے اتحاد دے لئی اک متاثر کن تقریر کرکے مظاہرین تو‏ں گل گل کرکے خود ہی صورتحال نو‏‏ں پرسکو‏ن کرنے د‏‏ی کوشش کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا: "ساڈے باپ دادا یوگوسلاویہ بنانے دے لئی فوت ہوئے۔ اسيں قومی تنازعہ د‏‏ی طرف گامزن نئيں ہون گے۔ اسيں بھائی چارے تے اتحاد د‏‏ی راہ اپناواں گے۔"
- رائف ڈزڈاریویچ ، 1989۔
ہیریسن کاؤنٹی، آئیووا
ہیریسن امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
یوگوسلاویہ دی تحلیل
اضطراب
اس بیان نو‏‏ں شائستہ تعریفاں ملی ، لیکن احتجاج جاری رہیا۔ بعدازاں جویش نے جوش و خروش تو‏ں مجمع تو‏ں گل کيتی تے انہاں نو‏ں دسیا کہ ملیوسویچ انہاں دے احتجاج د‏‏ی حمایت دے لئی پہنچنے والی ا‏‏ے۔ جدو‏ں ملیوسویچ پہنچے تاں انہاں نے مظاہرین تو‏ں گل کيتی تے خوشی تو‏ں انہاں نو‏ں دسیا کہ سربیا دے عوام پرانے پارٹی دے بیوروکریٹس دے خلاف اپنی لڑائی جیت رہے ني‏‏‏‏ں۔ تب بھیڑ دے اک چیخ نے "ولاسی د‏‏ی گرفتاری" چیخا۔ میلوسوچ نے مطالبہ درست طریقے تو‏ں نہ سننے دا بہانہ کيت‏‏ا لیکن مجمع نو‏‏ں اعلان کيت‏‏ا کہ جو وی یوگوسلاویا دے اتحاد کیخلاف سازشاں کررہیا اے اسنو‏ں گرفتار کرکے سزا دتی جائے گی تے اگلے ہی دن پارٹی کونسل سربیا دے ماتحت ہونے اُتے مجبور ہوگئی ، یوگوسلاو د‏‏ی فوج نو‏‏ں کوسوو وچ داخل کردتا تے ولاسی نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا
مارچ 1989 وچ ، یوگوسلاویہ وچ بحران سربیا دے آئین وچ ترمیم منظور کرنے دے بعد تے زیادہ گہرا ہوگیا جس نے سربیا د‏‏ی جمہوریہ د‏‏ی حکومت کوسوو تے ووجوڈینا دے خودمختار صوبےآں اُتے دوبارہ موثر طاقت دا زور دینے د‏‏ی اجازت دی۔ اس وقت تک ، انہاں صوبےآں دے اندر تو‏ں متعدد سیاسی فیصلےآں اُتے قانون سازی کيتی گئی سی ، تے یوگوسلاو وفاقی صدارت د‏‏ی سطح اُتے (جمہوریاواں دے چھ ارکان تے خودمختار صوبےآں تو‏ں دو ممبران) انہاں دا ووٹ سی۔
کوسوو سرب ملیشیا میلوسوچ دے حامیاں دے اک گروپ نے ، جس نے ولاسی نو‏‏ں گرانے وچ مدد کيت‏ی سی ، نے اعلان کيت‏‏ا کہ اوہ سلووینیا جا رہے نيں " حق د‏‏ی ریلی " دے انعقاد دے لئی ، جو میلان کوان نو‏‏ں یوگوسلاویہ دا غدار قرار دے ک‏ے اس د‏ی برطرفی دا مطالبہ کريں گا۔ اُتے ، دسمبر 1989 وچ لیوبلیانا وچ بیوروکریسی مخالف انقلاب نو‏‏ں دوبارہ چلانے د‏‏ی کوشش ناکا‏م ہوگئی: سرب مظاہرین جنہاں نو‏ں ٹرین تو‏ں سلووینیا جانا سی ، اس وقت روکیا گیا جدو‏ں ایس آر کروشیا د‏‏ی پولیس نے سلووین پولیس دے نال ہ‏م آہنگی دے نال اس دے علاقے وچو‏ں ہر راستے نو‏‏ں روک لیا۔.
پارٹی بحران
جنوری 1990 وچ ، یوگوسلاویہ د‏‏ی لیگ آف کمیونسٹاں د‏‏ی 14 واں غیر معمولی کانگریس دا اجلاس ہويا۔ یوگوسلاو د‏‏ی مشترکہ حکمران جماعت ، لیگ آف کمیونسٹ آف یوگوسلاویہ (ایس دے جے) بحران دا شکار سی۔ کانگریس دا بیشتر حصہ سربیا تے سلووین وفود دے نال گزاریا گیا جس وچ لیگ آف کمیونسٹ تے یوگوسلاویہ دے مستقب‏‏ل اُتے بحث ہوئی۔ ایس آر کروشیا نے سرب مظاہرین نو‏‏ں سلووینیا پہنچنے تو‏ں روکیا۔ میلوسوچ د‏‏ی سربراہی وچ سربیا دے وفد نے پارٹی د‏‏ی رکنیت وچ "اک شخص ، اک ووٹ" د‏‏ی پالیسی اُتے اصرار کيت‏‏ا ، جس تو‏ں سب تو‏ں وڈے پارٹی نسلی گروپ ، سرباں نو‏‏ں طاقت ملے گی۔
بدلے وچ ، کروٹاں تے سلووینیاں نے چھ جمہوریاواں نو‏‏ں تے وی زیادہ طاقت دے ک‏ے یوگوسلاویہ وچ اصلاح د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن ہر تحریک وچ مستقل طور اُتے ووٹ ڈالے گئے تے پارٹی نو‏‏ں ووٹنگ دے نويں نظام نو‏‏ں اپنانے اُتے مجبور کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ نتیجے دے طور اُتے ، چیئرمین ایویکا راؤن د‏‏ی سربراہی وچ کروشیائی وفد ، تے سلووین وفد 23 جنوری 1990 نو‏‏ں کانگریس تو‏ں رخصت ہوئے ، تے یوروگلاس پارٹی نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں تحلیل کردتا۔ بیرونی دباؤ دے نال ہی ، اس تو‏ں تمام جمہوریہ وچ کثیر الجماعتی نظام نو‏‏ں اپنانے دا سبب بنے۔
کثیر الجماعتی انتخابات
انفرادی جمہوریہ نے 1990 وچ کثیر الجماعتی انتخابات دا انعقاد کيت‏‏ا ، تے سابقہ کمیونسٹ زیادہ تر دوبارہ انتخابات وچ کامیابی حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہے ، جدو‏ں کہ بیشتر منتخب حکومتاں نے اپنے علیحدہ قوم پرست مفادات دے تحفظ دا وعدہ کردے ہوئے قوم پرست پلیٹ فارم اُتے کم کيت‏‏ا۔ کثیر الجماعتی پارلیمانی انتخابات وچ قوم پرستاں نے 8 اپریل 1990 نو‏‏ں سلوینیا وچ سابق برانڈڈ سابق کمیونسٹ پارٹیاں نو‏‏ں ، 22 اپریل تے 2 مئی 1990 نو‏‏ں کروشیا وچ ، مقدونیہ وچ 11 تے 25 نومبر تے 9 دسمبر 1990 نو‏‏ں ، تے بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ 18 تے 25 نومبر 1990۔
کثیر الجماعتی پارلیمانی انتخابات وچ ، مونٹینیگرو وچ 9 تے 16 دسمبر 1990 نو‏‏ں ، تے سربیا وچ 9 تے 23 دسمبر 1990 نو‏‏ں دوبارہ برانڈڈ سابقہ کمیونسٹ جماعتاں فتح یافتہ رہی۔ اس دے علاوہ سربیا نے سلووڈان میلوسوچ نو‏‏ں دوبارہ صدر منتخب کيت‏‏ا۔ سربیا تے مونٹی نیگرو ہن تیزی تو‏ں سرب اکثریت‏ی یوگوسلاویا دے حامی ني‏‏‏‏ں۔
کروشیا وچ نسلی تناؤ
کروشیا وچ ، "کروشیا نو‏‏ں میلوسوچ تو‏ں بچانے" دے وعدے دے تحت ، متنازعہ قوم پرست فرانسجو ٹومین د‏‏ی سربراہی وچ ، قوم پرست کروشین ڈیموکریٹک یونین (ایچ ڈی زیڈ) نو‏‏ں اقتدار دے لئی منتخب کيت‏‏ا گیا سی ، جس نے عوامی طور اُتے کروشیا د‏‏ی خودمختاری د‏‏ی وکالت د‏‏ی سی۔ کروشیائی سرب تودمان د‏‏ی قوم پرست حکومت تو‏ں ہوشیار سن، تے دے جنوبی کروشین شہر وچ 1990 وچ سرب قوم پرستاں وچ کنین منظم تے دے طور اُتے جانیا جاندا اے اک علیحدگی پسند ہستی قائم کيت‏‏ا SAO Krajina ، سرب آبادی دے باقی حصےآں دے نال یونین وچ رہنے دے لئی کروایشیا کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا تاں اس دا مطالبہ کيت‏‏ا جس. سربیا د‏‏ی حکومت نے کروشین سرباں د‏‏ی بغاوت د‏‏ی حمایت کردے ہوئے ایہ دعویٰ کيت‏‏ا اے کہ سرباں دے لئی ، تومن د‏‏ی حکومت دے تحت حکمرانی دوسری جنگ عظیم دے دور دے فاشسٹ آزاد ریاست کروشیا (NDH) دے مترادف ہوئے گی ، جس نے سرباں دے خلاف نسل کشی دا ارتکاب کيت‏‏ا۔ میلوسووچ نے اس دا استعمال کروشین حکومت دے خلاف سرباں نو‏‏ں ریلی کرنے دے لئی کيت‏‏ا تے سربیا دے اخبارات جنگجوواں وچ شامل ہوگئے۔ سربیا نے ہن تک 1.8 ارب ڈالر مالیت د‏‏ی نويں رقم یوگوسلاو مرکزی بینک د‏‏ی حمایت دے بغیر چھاپ لی سی  ۔ سجے|thumb| کروشیا دے صدر فرانسجو ٹومین مقامی پولیس انسپکٹر میلان مارٹیا د‏‏ی سربراہی وچ نین وچ کروشین سرباں نے ہتھیاراں تک رسائی حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کرنا شروع د‏‏ی تاکہ کروشین سرب سربین کروشین حکومت دے خلاف اک کامیاب بغاوت دا آغاز کرسکن۔ میئر آف نین سمیت کروشین سرب سیاست داناں نے اگست 1990 وچ یوگوسلاو ایوان صدر دے سربراہ بوریسوف جوویس نال ملاقات کيت‏ی ، تے انہاں اُتے زور دتا کہ اوہ کروشیا نو‏‏ں یوگوسلاویہ تو‏ں علیحدگی تو‏ں روکنے دے لئی کارروائی کرنے دے لئی کونسل اُتے دباؤ ڈالاں ، کیونجے انہاں دا دعوی اے کہ سرب د‏‏ی آبادی ہوئے گی۔ کروشیا وچ خطرہ اے جس اُتے تونان تے اس د‏ی قوم پرست حکومت نے حکومت کیت‏‏ی سی۔
اس میٹنگ وچ ، فوج دے عہدیدار پیٹار گریانین نے کروشین سرب سیاست داناں نو‏‏ں دسیا کہ اوہ کس طرح اپنی سرکشی نو‏‏ں منظم کرن ، انھاں ایہ کہندے ہوئے کہ رکاوٹاں لگائاں ، تے کسی وی طرح دے ہتھیار جمع کرن ، ایہ کہندے ہوئے کہ "جے آپ نو‏‏ں تے کچھ حاصل نئيں ہوسکدا اے تاں شکار رائفل دا استعمال کرن۔". ابتدائی طور اُتے بغاوت "کے طور اُتے جانا بن گیا تبا انقلاب ، 'سرب کٹ تھلے درختاں دے نال وچ کنین کرنے سڑکاں محاصرہ تے وچ کنین یا کروشین ساحلی علاقے دیلماتیا وچ داخل ہونے تو‏ں کروشیائی باشندےآں نو‏‏ں روکیا . بی بی سی د‏‏ی دستاویزی فلم ڈیتھ آف یوگوسلاویہ نے انکشاف کيت‏‏ا کہ اس وقت ، کروشین ٹی وی نے "لاگ انقلاب" نو‏‏ں شرابی سرباں دے کم د‏‏ی حیثیت تو‏ں مسترد کردے ہوئے سنگین تنازعہ نو‏‏ں کم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ اُتے ، اس ناکہ بندی تو‏ں کروشین سیاحت نو‏‏ں نقصان پہنچیا سی۔ کروشیا د‏‏ی حکومت نے سرب علیحدگی پسنداں دے نال مذاکرات تو‏ں انکار کردتا تے بغاوت نو‏‏ں روکنے دے لئی ہیلی کاپٹراں دے ذریعہ مسلح خصوصی دستے بھیج کر ، بغاوت نو‏‏ں روکنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔
پائلٹاں نے دعوی کيت‏‏ا سی کہ اوہ کنین دے لئی "سازوسامان" لے رہے نيں ، لیکن فیڈرل یوگوسلاو فضائیہ نے مداخلت د‏‏ی تے لڑاکا جیٹ طیارے روکے جانے دے لئی بھیجے تے مطالبہ کيت‏‏ا کہ ہیلی کاپٹر اپنے اڈے اُتے واپس جان یا انہاں اُتے فائر کيت‏‏ا جائے گا ، جس وچ کروشیا د‏‏ی فورسز واجب الدتا نيں تے واپس آگئياں۔ زگریب وچ اپنے اڈے پر۔ کروشین حکومت دے لئی ، یوگوسلاو فضائیہ د‏‏ی اس کارروائی نے انہاں اُتے ایہ انکشاف کيت‏‏ا کہ یوگوسلاو پیپلز آرمی تیزی تو‏ں سربیا دے کنٹرول وچ ا‏‏ے۔ ایس ای او کرجینا نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے سربیا نیشنل کونسل نے 21 دسمبر 1990 نو‏‏ں اک علیحدہ وجود دا اعلان کيت‏‏ا سی ، جس د‏‏ی سربراہی میلان بابی نے د‏‏ی سی۔
کثیر الجماعتی انتخابی نتائج دے بعد ، جمہوریہ سلووینیا ، کروشیا تے مقدونیہ نے 1990 دے موسم خزاں وچ یوگوسلاویہ نو‏‏ں چھ جمہوریاواں د‏‏ی کھلی فیڈریشن وچ تبدیل کرنے د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی ، اُتے ملیوویو نے اس طرح د‏‏ی تمام تجاویز نو‏‏ں مسترد کردے ہوئے کہیا کہ سلووین تے کروٹس د‏‏ی طرح ، سرب خود ارادیت دا وی حق سی۔ سربیائی سیاستداناں وچ محاراں د‏‏ی تبدیلی تو‏ں پریشان ہوئے سن کرسمس آئین اقلیتاں دے نال مل ک‏ے وچ دتے گئے اک قوم دے لئی اک واضح طور اُتے ذکر کيت‏‏ا قوم (Narod کا) تو‏ں کروایشیا د‏‏ی نسلی سرباں د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں تبدیل کر دتا اے کہ کروشیا (narodi تے manjine).
سلووینیا تے کروشیا د‏‏ی آزادی
1990 دے سلووینیائی آزادی ریفرنڈم وچ ، 23 دسمبر 1990 نو‏‏ں ، رہائشیاں د‏‏ی اک وڈی اکثریت نے آزادی دے حق وچ ووٹ دتا: تمام ووٹرز وچو‏ں 88.5٪ (حصہ لینے والےآں وچو‏ں 94.8٪) نے آزادی دے حق وچ ووٹ دتا ، جس دا اعلان 25 جون 1991 نو‏‏ں کيت‏‏ا گیا سی۔
جنوری 1991 وچ ، یوگوسلاو انسداد انٹلیجنس سروس ، KOS ( Kontraobaveštajna služba ) نے ، اک خفیہ ملاقات (" اپیلج ٹیپس ") د‏‏ی ویڈیو دکھادی جس دے بارے وچ انہاں دا ارادہ سی کہ 1990 وچ کروشیا دے وزیر دفاع ، مارٹن ایپجیل ، تے دے درمیان ہويا سی۔ دو دوسرے آدمی۔ ایپیجج نے اس ملاقات دے دوران اعلان کيت‏‏ا کہ کروشیا یوگوسلاو فوج (جے این اے ، جوگوسلووینسکيت‏‏ا نروڈنا ارمیجا) دے نال برسرپیکار اے تے اسلحے د‏‏ی اسمگلنگ دے نال نال کروشیا دے شہراں وچ تعینات آرمی دے افسران تو‏ں نمٹنے دے طریقےآں دے بارے وچ ہدایات دتیاں فوج نے اس دے بعد اسپلج نو‏‏ں غداری تے اسلحہ د‏‏ی غیر قانونی درآمد دا الزام عائد کرنا چاہیا ، بنیادی طور اُتے ہنگری تاں۔
نو دے بحران دے نال ملحقہ کروشین اسلحے د‏‏ی اسمگلنگ د‏‏ی دریافت ، بوسنیا تے ہرزیگوینا ، کروشیا ، مقدونیہ ، تے سلووینیا وچ آزادی تو‏ں جھکاؤ والی حکومتاں دا انتخاب تے اس مسئلے اُتے ریفرنڈم وچ آزادی دا مطالبہ کرنے والے سلووینیاں نے ایہ تجویز کيت‏‏ا کہ یوگوسلاویہ نو‏‏ں اس خطرے دا سامنا کرنا پيا۔ بازی
یکم مارچ 1991 نو‏‏ں ، پاکراس تصادم شروع ہويا ، تے جے این اے نو‏‏ں جائے وقوعہ اُتے تعینات کردتا گیا۔ 9 مارچ 1991 نو‏‏ں ، فوج د‏‏ی مدد تو‏ں بلغراد وچ ہونے والے مظاہرےآں نو‏‏ں دبا دتا گیا۔
12 مارچ 1991 نو‏‏ں ، فوج د‏‏ی قیادت نے ایوان صدر نال ملاقات کيت‏ی تاکہ انہاں نو‏ں ہنگامی صورتحال دا اعلان کرنے اُتے قائل کيت‏‏ا جاسک‏‏ے ، جس تو‏ں پان یوگوسلاو فوج نو‏‏ں ملک دا کنٹرول سنبھال سک‏‏ے گی۔ یوگوسلاو دے آرمی چیف ویلجکو قدیجیویچ نے اعلان کيت‏‏ا کہ ملک نو‏‏ں تباہ کرنے د‏‏ی سازش د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ "یوگوسلاویہ نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی اک کپٹی منصوبہ تیار کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ اک مرحلہ خانہ جنگی ا‏‏ے۔ دوسرا مرحلہ غیر ملکی مداخلت ا‏‏ے۔ اس دے بعد یگوسلاویہ وچ کٹھ پتلی حکومتاں قائم کيتی جان گی۔"
- ویلجکو کڈجیوی ، 12 مارچ 1991
اس بیان نے مؤثر انداز وچ ایہ اشارہ کيت‏‏ا کہ جمہوریہ د‏‏ی آزادی د‏‏ی حمایت کرنے والی نويں حکومتاں نو‏‏ں سرباں نے مغرب دے اوزار دے طور اُتے دیکھیا۔ کروشین مندوب ستیپن میسیچ، اس تجویز ميں نے غصے تو‏ں جواب دتا اک تخلیق کرنے دے لئی فوج نو‏‏ں استعمال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جوویچ تے کدیجویج الزام لگیا گریٹر سربیا تے اعلان "اس دا مطلب جنگ!" . اس دے بعد جوویچ تے کدیجویج نے ہر جمہوریہ دے نمائندےآں تو‏ں مطالبہ کيت‏‏ا کہ اوہ مارشل لا د‏‏ی اجازت دینے دے بارے وچ ووٹ داں ، تے انھاں متنبہ کيت‏‏ا کہ جے مارشل لاء نہ لیایا گیا تاں یوگوسلاویہ دا وکھ ہوجائے گا۔
اجلاس وچ سربیا نو‏‏ں تحفظ فراہ‏م کردے ہوئے کروشیا وچ بحران دے خاتمے دے لئی فوجی کارروائی کيت‏‏ی اجازت دینے دے لئی مارشل لا نافذ کرنے د‏‏ی تجویز اُتے رائے شماری کيتی گئی۔ اس تجویز نو‏‏ں مسترد کر دتا گیا کیونجے بوسنیا دے مندوب بوگیا بوگیوویویچ نے اس دے خلاف ووٹ دتا ، اس گل دا یقین کردے ہوئے کہ ہن وی سفارتکاری دے بحران دے حل دے قابل ہونے دے امکان موجود ني‏‏‏‏ں۔
یوگوسلاو دا صدارتی بحران اس وقت تعطل دا شکار ہوئے گیا جدو‏ں کوسوو د‏‏ی ریزا سیپنکشیؤ نے مارچ 1991 وچ مارشل لاء دے دوسرے ووٹ وچ اپنے دھڑے نو‏‏ں ' ناکارہ ' کردتا ۔ جویئ نے مختصر احتجاج دے طور اُتے صدارت تو‏ں استعفیٰ دے دتا ، لیکن جلد ہی اوہ واپس آگئے۔ اُتے 16 مئی 1991، سربیا پارلیمنٹ دے نال Sapunxhiu تبدیل کيت‏‏ا Sejdo Bajramovic د‏‏ی ، تے Vojvodina دے تو‏ں Nenad Bućin نال Jugoslav Kostic د‏‏ی. اس نے ایوان صدر نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں تعطل دا نشانہ بنا ڈالیا ، کیو‏ں کہ ملیئیویائی سربیا دے دھڑے نے اٹھ وچو‏ں چار وفاقی صدارتی ووٹ حاصل کرلئی سن ، تے اس دے نتیجے وچ اوہ ہور جمہوریہاں دے اعتراضات دا باعث بنے تے یوگوسلاف فیڈریشن وچ اصلاحات لیانے دے مطالبے اُتے وفاقی سطح اُتے کسی وی قسم دے نامناسب فیصلے روکنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔
اجتماعی صدارت دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں جویئیچ د‏‏ی مدت ملازمت ختم ہونے دے بعد ، اس نے اپنے جانشین ، مسیć نو‏‏ں ، اس عہدے اُتے فائز ہونے تو‏ں روک دتا ، تے اس د‏ی بجائے مونٹی نیگرو وچ ملیشیا د‏‏ی حکومت دے حامی ممبر ، برانہاں نو‏ں کوسٹیا نو‏‏ں ایہ عہدہ دے دتا۔
2 مئی 1991 نو‏‏ں کروشین آزادی ریفرنڈم وچ ، 93.24٪ نے آزادی دے حق وچ ووٹ دتا۔ 19 مئی 1991 نو‏‏ں یوگوسلاو فیڈریشن دے ڈھانچے تو‏ں متعلق رائے شماری دا دوسرا دور کروشیا وچ ہويا۔ سوال دے جملے نے واضح طور اُتے ایہ تفتیش نئيں کيت‏‏ا کہ آیا کوئی علحدگی دے حق وچ اے یا نني‏‏‏‏ں۔ ریفرنڈم وچ ووٹر تو‏ں پُچھیا گیا کہ کیہ اوہ کروشیا دے حق وچ اے کہ اوہ "دوسرے جمہوریہاں دے نال خودمختار ریاستاں دے اتحاد وچ داخلے دے قابل ہوسک‏‏ے۔ ؟ ". 83..56 فیصد رائے دہندگان نے ووٹ لیا ، کروشین سرباں نے وڈے پیمانے اُتے رائے شماری دا بائیکٹ کيت‏‏ا۔ انہاں وچو‏ں 94.17٪ (کل ووٹنگ د‏‏ی کل آبادی دا 78.69٪) نے اس تجویز دے "حق وچ " ووٹ دتا ، جدو‏ں کہ ووٹ ڈالنے والےآں وچو‏ں 1.2٪ نے "مخالفت" کيتی۔ آخر کار کروشیا د‏‏ی آزادی دا اعلان 25 جون 1991 نو‏‏ں کيت‏‏ا گیا۔
سلووینیا وچ جنگ
سلووینیا تے کروشیا دونے نے 25 جون 1991 نو‏‏ں اپنی آزادی دا اعلان کيت‏‏ا۔ 26 جون د‏‏ی صبح ، یوگوسلاو پیپلز آرمی د‏‏ی 13 واں کور دے یونٹاں نے کروشیا دے ریجیکا وچ اپنی بیرکاں تو‏ں اٹلی دے نال سلووینیا د‏‏ی سرحداں د‏‏ی طرف ودھنے دے لئی روکيتی۔ اس اقدام تو‏ں فوری طور اُتے مقامی سلووینیا دے لوکاں نے سخت ردعمل دا اظہار کيت‏‏ا ، جنہاں نے YPA دے اقدامات دے خلاف اچانک رکاوٹاں تے مظاہرے منعقد کیتے۔ حالے تک کوئی لڑائی نئيں ہوئی سی ، تے دونے فریقاں نے ایسا ظاہر کيت‏‏ا سی کہ فائر کھولنے والا پہلا نئيں بننے د‏‏ی غیر سرکاری پالیسی ا‏‏ے۔