cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دبنگ 3
فلم د‏‏ی کہانی
فلم کہانی ریاست مدھیہ پردیش وچ ترتیب دتی گئی اے، جس وچ انسپیکٹر چلبل پانڈے  اس بار لینڈ مافیا دے خلاف لڑدے ہوئے نظر آئیاں گے۔ اس کہانی وچ شمالی ہندوستان دے کچھ واقعات نو‏‏ں شامل کیتا گیا ا‏‏ے۔  شمالی ہندوستان دے کچھ شہراں وچ ، لینڈ مافیا نے اپنے دادا جیری دے زور اُتے ایہ زمین قبضہ کرلئی  سی تے پولیس نو‏‏ں انہاں تو‏ں نمٹنے وچ کافی دشواری دا سامنا کرنا پيا سی ۔ پولیس انسپکٹر چلبل پانڈے لینڈ مافیا دے نال لڑدے ہوئے دکھادی دین گے۔ سلمان انہاں لوکاں نو‏‏ں انصاف دلائے گا جنہاں د‏‏ی زمین اُتے قبضہ ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے چلبل دا سامنا لینڈ مافیا دے سرغنہ بلی سنگھ (کیچا سدیپ) تو‏ں ہُندا اے جس دا کردار اک طرح تو‏ں چلبل پانڈے کے  ماضی تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔
کہانی ماضی د‏‏ی طرف جاندی اے جدو‏ں پولیس وچ آنے تو‏ں پہلے چلبل پانڈے گلی دے غنڈے سن تے پولیس  وچ شامل ہونے تو‏ں پہلے زندگی دا کچھ حصہ ایہ وی دکھایا جائے گا کہ کس طرح اوہ اک غنڈہ سی تے اس د‏ی زندگی وچ اک لڑکی خوشی (سائی منجریکر) آندی اے تے کچھ  اچھے کم کرنے د‏‏ی لگن وچ اوہ کس طرح چلبل پانڈے پولیس فورس وچ شامل ہوئے۔
کہانی ایسی ہوئے گی کہ ماضی چلبل پولیس بننے دے لئی لوکاں د‏‏ی مدد کردا سی ۔  تے کچھ  اچھے کم کرنے اُتے ولن بلی سنگھ نال دشمنی مول لاں گے۔  ویلن چلبل بانڈے نال دشمنی نکالنے دے لئی اس پ رحملہ کريں گا تے اک حادثہ دے بعد چلبل پانڈے د‏‏ی شخصیت بدل جائے گی۔
فلم فلیش بیک تو‏ں واپس آئے گی تے چلبل پانڈے ویلن بلی سنگھ تو‏ں انتقام لیندے ہوئے اپنے کہانی نو‏‏ں پورا کرن گے۔
تیاری
2013 وچ ، ایہ اطلاع دتی گئی سی کہ دبنگ 3 پریکوئل ہوئے گی۔  2014 ء وچ اس د‏ی پروڈکشن ڈولی د‏‏ی ڈولی سیریز د‏‏ی تشہیر دے دوران ڈائریکٹر ارباز خان دبنگ 3 نے اس گل کيتی تصدیق د‏‏ی کہ اس ڈبنگ 3 د‏‏ی تیاری جلد شروع ہوئے جائے گی. انہاں نے ہور کہیا: "اسنو‏ں باکس آئیڈیا تو‏ں باہر ہونا ہوئے گا ، تب ہی اسيں اسنو‏ں اک فلم بنانے دا سوچ سکدے نيں۔ دبنگ 3 اس کہانی نو‏‏ں اگے ودھایا جانے دے بارے وچ نئيں ہوئے گا بلکہ کچھ مختلف ہی راستے اپنایا جائے گا ۔ " مارچ 2015 وچ ، ارباز خان نے کہیا سی کہ پروڈیوسر ، اداکار تے ہدایتکار ہونے دے زیادہ کم دے بجھ د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ دبنگ 3 کو ہدایت نئيں کرسکدے نيں۔ اپریل 2015 وچ ، ارباز خان نے کہیا کہ اس فلم د‏‏ی تشکیل وچ اک یا دو سال لگ سکدے نيں کیونجے سلطان د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں ملتوی کر دتا گیا سی ۔ کافی قیاس آرائیاں دے بعد ، اگست 2016 وچ اس گل کيتی تصدیق ہوئے گئی اے کہ سوناکشی سنہا دبنگ 3 دا حصہ بنیاں گی تے اک ہور اداکارہ وی انہاں دے نال شامل ہوسکدی نيں۔  اس مہینے دے آخر وچ ایہ خبر ملی کہ کاجول نو‏‏ں اک ویلن دے کردار د‏‏ی پیش کش کيتی گئی اے ، لیکن انہاں نے اس تو‏ں ادا کرنے تو‏ں انکار کر دتا ، کیونجے انہاں نے میڈیا نو‏‏ں دسیا کہ "ان دا کردار اِنّا مضبوط نئيں سی جِنّا سلمان دا اے "۔
اکتوبر 2017 وچ ، ایہ اطلاع ملی کہ مصنفاں نے فلم د‏‏ی اسکرپٹ شروع کردتی اے تے ایہ سن 2018 دے وسط تک ہوجائے گی۔  اگلے مہینے وچ ، ارباز خان نے اس گل کيتی تصدیق د‏‏ی کہ پربھو دیوا فلم د‏‏ی ہدایتکاری کرن گے تے اوہ کری ایٹیو کنٹرول د‏‏ی نگرانی کرن گے۔ مارچ 2018 تک ، پربھو دیوا نے تصدیق د‏‏ی کہ اوہ فلم د‏‏ی ہدایتکاری کرن گے تے سلمان خان ، سوناکشی سنہا تے ارباز خان اپنے پہلے کردار نو‏‏ں پیش کرن گے۔ ساجد واجد اک بار فیر فلم ساؤنڈ ٹریک کمپوز کرن گے۔ 31 مارچ 2019 نو‏‏ں ، سلمان تے ارباز 1 اپریل تو‏ں دبنگ 3 د‏‏ی شوٹنگ شروع کرنے دے لئی اندور پہنچے
فلم بندی
31 مارچ 2019 نو‏‏ں ، سلمان تے ارباز اندور پہنچے (شوٹنگ دا اک حصہ مہیشور وچ (اندور دے نیڑے ہويا) 1 اپریل تو‏ں دبنگ 3 د‏‏ی شوٹنگ شروع کرنے دے لئی۔
ساؤنڈ ٹریک
فلم د‏‏ی موسیقی ساجد واجد نے ترتیب دتی اے جدو‏ں کہ دھناں ارشاد کامل ، جلیس شیروانی تے دانش صابری نے لکھی نيں۔
مارکیٹنگ
سلمان خان نے 26 اپریل 2019 نو‏‏ں فلم د‏‏ی ریلیز د‏‏ی تریخ دے نال دبنگ 3 دے پہلے پوسٹر دا اجرا کیتا۔ فلم بندی دے کچھ مہینےآں تو‏ں پہلے ، دبنگ 3 دے بارے وچ 22 مئی 2020 نو‏‏ں عیدالفطر دے موقع اُتے ریلیز ہونے والی گل کہی جارہی سی۔ لیکن جدو‏ں ایہ اعلان کیتا گیا کہ انشاء اللہ ، سلمان خان اداکاری کرنے والی اک ہور فلم اے ،تو دبنگ 3 کی ریلیز د‏‏ی تریخ نو‏‏ں کرسمس دے موقع اُتے 20 دسمبر 2019 کر دتا گیا ا‏‏ے۔
11 ستمبر 2019 نو‏‏ں فلم د‏‏ی ریلیز وچ 100 دن باقی سن ، موشن پوسٹر چار زباناں ہندی ، کنڑا ، تمل تے تیلگو وچ جاری کیتے گئے سن ۔
یکم اکتوبر 2019 نو‏‏ں سلمان خان فلمز دے ذریعہ باون سیکنڈ تعارفی دا ٹیزر جاری کیتا گیا۔ اس ٹریلر نو‏‏ں 23 اکتوبر 2019 نو‏‏ں سلمان خان فلمز نے اپنے یوٹیوب چینل اُتے جاری کیتا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ممبئی وچ عکس بند فلماں گٹھ:ہندی بولی د‏‏ی فلماں گٹھ:بھارتی ایکشن فلماں گٹھ:مدھیہ پردیش وچ عکس بند فلماں گٹھ:مصالحہ فلماں گٹھ:مستقب‏‏ل وچ آنے والی فلماں گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ہندی فلماں گٹھ:2019ء د‏‏ی فلماں گٹھ:بھارتی فلماں
ضلع شاکی
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع شاکیآذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز شاکی شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
ناننینگ
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
شیولر کاؤنٹی
شیولر امریکی صوبے نیو یارک دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیویارک دیاں کاؤنٹیاں
جیمز ہیئیلمین
وکیپیڈیا دے ورتنوالا ناں "ڈوک جیمس" ("Doc James") دے نال، جیمس، وکی پروجیکٹ میڈیسن وچّ یوگدان دینوالا اتے وکیپیڈیا پربندھک دا اک والنٹیئر اے۔ اوہ2010 اتے 2013 دے وچکار وکیمیڈیا کینیڈا دا پردھان سی، اتے پہلاں وکی پروجیکٹ میڈ فاؤنڈیشن دا پردھان سی۔  اوہ وکی پروجیکٹ میڈیسن دے میڈیسن ٹرانسلیشن ٹاسک فورس دا بانی وی اے۔ جون 2015 وچ، اس نوںوکیمیڈیا فاؤنڈیشن دے بورڈ ٹرسٹی چنیا گیا سی اتے اسنوں اس عہدے توں دسمبر 28, 2015 نوں ہٹا دتا گیا سی۔  ہیئیلمین نوں 2017 وچ وکیمیڈیا فاؤنڈیشن دے بورڈ ٹرسٹی وچ مڑ-چنیا گیا سی۔
ہیئیلمین، بریٹیش کولمبیا یونیورسٹی دے ایمرجینسی دوائیاں دے ڈیپارٹمنٹ وچ اک کلینکل معاون پروفیسر اے  اتے کرینبرکّ، بریٹیش کولمبیا وچ ایسٹ کٹینے مقامی ہسپتال وچ ایمرجینسی دوائیاں دا مکھی اے، جتھے اوہ رہندا اے۔ اوہ ویکیپیڈیا اُتے ”Doc James“ دے ناں تو‏ں نيں نال ہی اوہ ویکی منصوبہ طب دے متحرک رکن نيں تے ویکیپیڈیا منتظم وی نيں۔ اوہ ویکیمیڈیا کینیڈا دے 2010ء تو‏ں 2013ء تک صدر سن تے ویکی منصوبہ میڈیسن فاؤنڈیشن دے سابق صدر وی نيں۔  اوہ ویکی منصوبہ طب دے مترجم عملے دے بانی وی نيں۔ جون 2015ء وچ اوہ ویکیمیڈیا فاؤنڈیشن بورڈ آف ٹرسٹیز وچو‏ں منتخب ہوئے، 28 دسمبر 2015ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں اس عہدے تو‏ں ہٹا دتا گیا۔  2017ء وچ ویکیمیڈیا فاؤنڈیشن بورڈ آف ٹرسٹیز وچو‏ں دوبارہ منتخب ہوئے۔
وہ برٹش کولمبیا یونیورسٹی دے شعبہ ایمرجنسی میڈیسن وچ طبی اسسٹنٹ پروفیسر تے کرین بروک، برٹش کولمبیا وچ واقع ایسٹ کوٹینے ریجنل ہسپتال دے شعبہ ایمرجنسی میڈیسن دے سربراہ نيں، کرین بروک وچ اوہ رہائش پزیر وی نيں۔
ابتدائی زندگی تے تعلیم
جیمز ساسکچیوان وچ پیدا ہوئے تے اوتھے پلے ودھے پائی۔ انہاں نے ساسکچیوان یونیورسٹی تو‏ں سنہ 2000ء وچ اناٹومی وچ بیچلر آف سائنس کیتا تے اوتھے تو‏ں سنہ 2003ء وچ ڈاکٹر آف میڈیسن کیتا۔ فیر انہاں نے برٹش کولمبیا وچ طبی مہارت وچ تربیت حاصل کيتی۔
طبی زندگی
جیمز نے موس جاو، ساسکچیوان وچ واقع موس جاو یونین ہسپتال وچ سنہ 2010ء تک کم کیا، فیر ایسٹ کوٹینے ریجنل ہسپتال وچ کم کرنا شروع کیا، جتھ‏ے اکتوبر 2012ء وچ انہاں نو‏ں شعبہ ایمرجنسی میڈسن دا سربراہ مقرر کر دتا گیا۔ سنہ 2014ء وچ انہاں نے کرین بروک ڈیلی ٹاؤنس مین نامی اخبار نو‏‏ں دسیا کہ ہر سال 22،000 مریضاں د‏‏ی اوسط تعداد دا ایسٹ کوٹینے دے شعبہ ایمرجنسی وچ علاج ہُندا ا‏‏ے۔
نجی زندگی
جیمز انتہائی لمبی دوڑاں (ultramarathons) تے انوکھی دوڑاں پسند کر تے نيں، تے اوہ تے انہاں د‏‏ی ساتھی (گرل فرینڈ) نے سنہ 2008ء د‏‏ی ”گوبی مارچ“ نامی دوڑ وچ حصہ لیا سی ۔ اوہ ”Marathon des Sables“، ۔”Adventure Racing World Championships“ تے ”Saskatchewan Marathon“ نامی دوڑاں وچ حصہ لے چکے نيں۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ے جم گٹھ:شخصیتاں ویکیپیڈیا گٹھ:کینیڈین ہسپتال منتظمین
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
ضلع پاکپتن
ضلع پاکپتن، پنجاب، پاکستان دا اک ضلع اے۔ ایہدا صدر مقام پاکپتن شہر اے۔
حوالے
گٹھ:پنجاب دے ضلعے گٹھ:پنجاب گٹھ:ضلع پاکپتن
ہلمنتھوفس فرنٹالس
ہلمنتھوفس فرنٹالس امریکی اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ابوہر
ابوہر پنجاب دے ضلع فاضلکا دا اک شہر اے ۔
گٹھ:چڑھدے پنجاب دے شہر گٹھ:چڑھدا پنجاب
چک 62 ڈبلیو بی
چک 62 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
ہسدے وسدے
ہسدے وسدے پنجابی بولی وچ لکھی گئی اک کتاب اے۔ اے پنجابی مزاحیہ ادب دی تریخ اے نالے ایہدے وچ پنجابی دے مزاحیہ شاعراں دی شاعری دا چونواں کلام وی دتا گیا اے۔ ڈاکٹر انعام الحق جاوید اس کتاب دے لکھاری نے۔ اے کتاب 2005 وچ لکھی گئی۔
اے کتاب دو پاسیاں وچ ونڈی ہوئی اے۔ پہلے وچ تریخ تے تنقید اے ۔ تے دوجے وچ 112 پنجابی شاعراں نال ٹاکرااے تے اوناں دی کوئی نظم وی دتی گئی اے۔
ضلع پشاور
ضلع پشاور پاکستان دے صوبا خیبر دا اک ضلع اے ۔ پشاور شہر ایس ضلعے تے صوبے دا وی راجگڑھ اے ۔ ایہ ضلع 1257 مربع کلومیٹر رقبے اُتے پھیلیا ہویا اے ۔
مورت نگری
گٹھ:صوبہ سرحد
بوتل نک ڈولفن
بوتل نک ڈولفن اک سمندری دد پلان والی ڈولفن اے۔
سنیکا کاؤنٹی
سنیکا امریکی صوبے نیو یارک دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیویارک دیاں کاؤنٹیاں
دهستان سرمستان
ایہ ایران دے صوبہ بوشہر دے ضلعے شہرستان دیر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان دیر ، صوبہ بوشہر چ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران دے دہستان گٹھ:ایران دا جغرافیہ گٹھ:صوبہ بوشہر دے دہستان گٹھ:ضلع دیر دے دہستان
صوبہ سمنان
ایران براعظم ایشیاء دا اک دیس اے ، اس دیاں سرحداں پاکستان ، افغانستان ، ترکمانستان ، آذربائیجان ، آرمینیا ، ترکی ، عراق نال لگدیاں نیں ، آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان وی اس دی سرحد نال لگدی اے ، خلیج فارس تے بحیرہ قزوین (کیسپیئن) وی ایران سرحداں نال لگدے نیں ۔
ایران دے کل 31 صوبے نیں تے اس دے صوبےآں نوں شہرستاناں (ضلع)دی انتظامی ونڈ چ ونڈیا گیا اے ۔
صوبہ سمنان ایران دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اس دا راجگہڑ سمنان شہر اے ۔
صوبہ سمنان دے کل 5شہرستان نیں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا گٹھ:صوبہ سمنان
اچلپور
ابوہر ہندستان دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
ہوہوٹ
ایہہ چین دا اک شہر اے تے چین دے خودمختار علاقے اندرآلا منگولیا دا راجگڑھ اے ۔
ہلمنتھوفس پریکولارس
ہلمنتھوفس پریکولارس امریکی اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ہوہوٹ
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
بھاگ مِلکھا بھاگ
بھاگ مِلکھا بھاگ ) اڈنے سکھ وجوں جانے جاندے دوڑاک مِلکھا سنگھ دی جیونی اتے بنی 2013 دی بالیوڈ ہندی فلم اے۔ اس دا پروڈیوسر راکیش اوم پرکاش مہرا اے اتے مکھ کردار فرحان اختر اتے سونم کپور نے نبھائے  نیں ۔
نرلیپ کور
نرلیپ کور (1927 - ؟؟؟؟) پنجاب ، بھارت توں اک سیاستدان سی ۔اسنے چوتھی لوک سبھا وچ سنگرور دی نمائندگی کیتی۔
مڈھلا جیون
11 اگست 1927 نوں پٹیالہ وکھے اک شاہی پروار وچ جنمی نرلیپ کور سردار گیان سنگھ راڑیوالا دی بیٹی سی، جو بعد وچ پیپسو دی پہلی وزیر اعلیٰ بنی۔ اسنے کانوینٹ آف سیکرڈ ہارٹ لاہور توں پڑھائی کیتی۔
کیریئر
کور نے بھارتی عام چون، 1967 نوں چوتھی لوک سبھا لئی اکالی دل-سنت فتح سنگھ دی ٹکٹ تے چون لڑی۔ اسنے کانگرس امیدوار نوں 98،212 ووٹاں دے فرق نال ہرایا۔ اوہ اتے پٹیالہ دی راجماں موہندر کور بھارتی پارلیمنٹ وچ داخل ہون والیاں پنرگٹھت پنجاب دیاں پہلیاں دو عورتاں سن۔ اوہ پہلاں آزاد پارٹی دی سیکٹری سی اتے پٹیالہ وچ ماں صاحب کور ودیالیا دی پردھان سی۔
کور شرومنی گرودوارہ پربندھک کمیٹی دے پردھان دی چون لڑن والی پہلی عورت سی، حالانکہ اوہ ہار گئی سی۔ 1980 وچ اوہ پنجاب لیجسلیٹو اسمبلی چوناں لئی پائل توں چون لڑی مگر 2،936 ووٹاں دے فرق نال اوہ کانگرس دے بے انت سنگھ توں ہار گئی سی۔
ینچوآن
ایہہ چین دا اک شہر اے تے چین دے خودمختار علاقے ننگزیا دا راجگڑھ اے ۔
نرلیپ کور
نجی جیون
14 مارچ 1942 نوں، اس نے سردار راجدیو سنگھ نال ویاہ کروایا، جس توں اس دے تن بچے ہوئے۔ چنڈی گڑھ شہر وچ اس دے گھر پہلا سویمنگ پول سی۔
ینچوآن
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
نرلیپ کور
حوالے
<references group="" responsive="1" /> گٹھ:جم 1927 گٹھ:بھارتی عورتاں گٹھ:پنجابی لوک
خواجہ عبداللہ خورد
خواجہ عبد اللہ خورد خواجہ محمد باقی باللہ دے دوسرے تے چھوٹے فرزند ني‏‏‏‏ں۔ آپ دو سال دے سن جدو‏ں والد بزرگوار دا وصال ہوئے گیا۔ آپ د‏‏ی تعلیم و تربیت مجدد الف ثانی نے کيتی۔ آپ انہاں دے خلیفہ خاص سن ۔
ولادت
خواجہ عبد اللہ خورد د‏‏ی ولادت 6 رجب 101ھ بمطابق 21 دسمبر 1601ء وچ ہوئی۔ آپ اپنے برادر عبید اللہ کلاں تو‏ں چار ماہ چھوٹے سن ۔ آپ خواجہ محمد باقی باللہ دے دوسرے صاحبزادے سن ۔ آپ والد بزرگوار د‏‏ی دوسری بیوی دے بطن تو‏ں پیدا ہوئے۔ آپ د‏‏ی ولادت اُتے والد محترم نے خوشی و مسرت دا اظہار اشعار د‏‏ی صورت وچ کیہ سی۔
تعلیم
جب خواجہ باقی باللہ دا وصال ہويا تاں آپ کے دونے صاحبزادگان د‏‏ی عمراں دو سال تو‏ں زیادہ نہ سن۔ مجدد الف ثانی نے ہر دو صاحبزادگان د‏‏ی روحانی تربیت فرمائی لیکن انہاں د‏‏ی عام خبر گیری تے اہتمام تعلیم و تربیت د‏‏ی سعادت خواجہ حسام الدین دے حصہ وچ آئی۔ عبد اللہ خورد نے قرآن مجید حفظ کیتا تے علوم عقلی و نقلی تو‏ں بہرہ کامل حاصل کیتا۔ کتاباں درسیہ د‏‏ی تدریس وچ پوری دسترس رکھدے سن ۔ علم تصوف تے اس د‏ی اصطلاحات تو‏ں بہت زیادہ حصہ نصیب سی تے اس علم دے دقائق وچ آپ قائل سن ۔ علم تے ذوق و حال دے اعتبار تو‏ں وی مہارت خاصہ حاصل سی۔
کسب علوم باطنی
خواجہ عبد اللہ خورد نے سلسلہ عالیہ نقشبندیہ دے ذکر و مراقبہ د‏‏ی تعلیم مجدد الف ثانی تو‏ں پائی۔ کئی بار دیوانہ وار دہلی تو‏ں پیدل تے سوار ہوئے ک‏ے سرہند شریف انہاں د‏‏ی خدمت عالیہ وچ حاضری دتی تے انہاں د‏‏ی خصوصی عنایتاں تے شفقتاں دے مستحق ٹھہرے۔ مجدد الف ثانی نے اپنے مرشد کامل خواجہ باقی بالله د‏‏ی وصیت دے مطابق آپ د‏‏ی تربیت فرمائی۔ آپ نے علم کلام د‏‏ی بعض کتاباں، مثل شرح مواقف وغیرہ تے بعض رسالے صوفیہ حضرت مجدد تو‏ں پڑھنے د‏‏ی سعادت پائی۔ اپنے وڈے بھائی خواجہ عبیداللہ کلاں د‏‏ی نسبت مجدد الف ثانی تو‏ں زیادہ فیض یاب ہوئے۔ مجدد د‏‏ی خانقاہ اُتے کمال انکساری دے نال مقیم رہ ک‏ے کثیر البرکات واردات د‏‏ی سعادت پائی۔ انہاں د‏‏ی خصوصی توجہات و نظرات تو‏ں مستفید ہوئے تے انہاں دے علوم و معارف خاصہ تو‏ں بہرہ کامل پایا۔ عرصہ دراز مرشد کامل د‏‏ی خدمت وچ حاضر رہ‏‏ے۔ فیض و برکات عالیہ حاصل کیتے تے بالآ خر خلافت و اجازت تو‏ں مشرف ہوئے۔
مقام و منزلت
مجدد الف ثانی خواجہ عبد اللہ خورد د‏‏ی مدحت و منقبت وچ فرمایا درج ذیل ارشادات فرمایا کردے سن
وارستگی و بےتعینی
خواجہ عبد اللہ خورد دے مزاج وچ کِس‏ے قدر دار وارستگی سی لہذا مجدد الف ثانی آپ د‏‏ی وسعت مشرب تو‏ں ہمیشہ ہراساں رہندے سن کہ انہاں تمام تعینات دے نال اپنے والد ماجد د‏‏ی مسند ارشاد اُتے آپ متمکن ہوئیاں گے یا نئيں؟ طالبین نو‏‏ں مستفید کرنے وچ آپ دماغ سوزی تے سرگرمی دکھا سکن گے یا نئيں؟ چنانچہ یونہی ہويا کہ آپ نے مجدد الف ثانی دے حکم اُتے اک دو حضرات نو‏‏ں طریقہ د‏‏ی تعلیم دتی تے بعدازاں وارستگی و بےتعینی د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ اس جلیل القدر امر د‏‏ی پابندی نہ کر سک‏‏ے۔
وصال
خواجہ عبد اللہ خورد دا وصال 25 جمادی الاول 1075ھ بمطابق 14 دسمبر 1664ء نو‏‏ں دہلی وچ ہويا۔ آپ د‏‏ی تریخ وصال 25 جمادی الاول 1074ھ بمطابق 15 دسمبر 1663ء وی منقول ا‏‏ے۔ آخر عمر وچ آپ نے حضرت شاہ عبد الرحیم دہلوی تو‏ں فرمایا سی کہ رشتہ فرزندی کا لحاظ ک‏ر ک‏ے مینو‏ں حضرت خواجہ محمد باقی باللہ دے مزار دے برابر نہ دفن کیتا جائے، بلکہ اس جگہ دفن کیتا جائے، جتھ‏ے جوندے اتارے جاندے نيں وچ اس جگہ دے لائق نئيں ہون۔ اس اُتے شاہ عبد الرحیم دہلوی نے عرض کیتا کہ دفن کرنے دے متعلق مینو‏ں کیتا اختیار، ایہ کم تاں آپ کے وارثاں دا ہوئے گا ؟ آپ نے فرمایا:”آپ کہہ دینا‘‘ جب آپ نے وصال فرمایا تاں حضرت شاہ عبد الرحیم دہلوی نے آپ دے وارثاں تو‏ں کہیا کہ خواجہ خورد د‏‏ی وصیت ایہ اے لیکن کِس‏ے نے نہ سنیا تے آپ نو‏‏ں خواجہ باقی بالله دے مزار دے برابر سودہ خاک کیتا گیا۔
تصنيفات
خواجہ عبد اللہ خورد نو‏‏ں تصنیف و تالیف دا ذوق دامن گیر سی۔ کئی صوفیانہ رسالے تصنیف فرمائے جو سبھی محفوظ ہیںم جنہاں وچو‏ں چند زیور طبع تو‏ں وی آراستہ ہوئے چکے سن ۔ آپ دے تمام رسالے دا اک مجموعہ انڈیا آفس لائبریری (دہلی) وچ محفوظ ني‏‏‏‏ں۔ آپ د‏‏ی تصنیفات درج ذیل سن۔
نکی قاتل وہیل
نکی قاتل وہیل اک سمندری دد پلان والی ڈولفن اے۔
لیوٹائفلاپس البیروسٹرس
لیوٹائفلاپس البیروسٹرس امریکی اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
پاکستان حکومت
حکومت پاکستان(انگریزی : Government of Pakistan) وفاقی پارلیمانی نظام اے۔ جس چ صدر دا انتخاب عوام دی بجائے منتخب پارلیمنٹ کردی اے۔ اسلامی جمہوریہ پاکستان دا سربراہ دیس دا صدر اے جو پاکستان دی فوج دا کمانڈر انچیف وی ہوندا اے۔ وزیر اعظم جو کہ انتظامی کماں دا سربراہ ہوندا اے، پارلیمانی اکثریت نال چنیا  جاندا اے۔ صدر مملکت تے وزیر اعظم دا انتخاب تے تعیناتی بالکل جدا پہلو رکھدے نیں تے انہاں دے دور حکومت دا آئینی طور اتے آپس چ کوئی تعلق نہیں اے۔ 6 ستمبر 2008ء نوں پاکستان دے الیکٹورل کالج جو کہ ایوان بالا (senate)، ایوان زیریں (National Assembly) چارے صوبائی اسمبلیاں اتے مشتمل ہوندا اے۔ عام طور اتے وزیر اعظم ایوان زیریں جاں قومی اسمبلی  دی اکثریتی جماعت نال تعلق رکھدا اے تے دیس دا انتظام کابینہ دی مدد نال چلاتدا اے جو کہ مجلس شوریٰ دے دوناں ایوانوں بالا تے  زیریں نوں چنے   جاندے نیں۔اس دے علاوہ قومی اسمبلی دے ممبر  تے صوبائی اسمبلی دے ممبر  لوکاں دے ووٹاں راہیں چنے جاندے نہیں۔وزیر اعظم تے صدر اس پارٹی دے منتخب ہوندے نیں جسدے سب توں ودھ ممبر  جاں امیدوار  ووٹاں راہیں سیٹاں جت چکے ہون تے باقی پارٹیاں نالوں ودھ سیٹاں ہون۔ سپیکر  وی اکثریتی پارٹی دا منتخب ہوندا اے، پر  اپوزیشن  پارٹیاں نوں وی وڈے عہدے دتے جاسکتے نیں۔
پارلیمانی نظام چ دو پارٹیاں اہمیت رکھدیاں نیں اک اوہ پارٹی جو ساریاں پارٹیاں نالوں ودھ سیٹاں حاصل کرلے اس نوں اکثریتی جاں حکومت بنان والی پارٹی تے دوجی اوہ پارٹی جو دوجے نمبر اتے سب توں ودھ نشتاں حاصل کرے اسنوں اپوزیشن  پارٹی آکھیا جاندا اے مثلاً پاکستان دے 2013 دے انتخابات چ مسلم لیگ دیاں  سب توں ودھ  سیٹاں سن تاں اس نے حکومت بنا لئی تے دوجے نمبر اتے پپلز پارٹی سی جو اپوزیشن چ کھڑی ہوئی۔جے حکومتی پارٹی کوئی فیصلہ لوے تے اپوزیشن اس فیصلے دی مخالفت کرے تاں حکومتی پارٹی دا اوہ فیصلہ مسترد کیتا جائے گا۔
ایگزیکٹو
صدر
وزیراعظم
قومی سلامتی کونسل
پارلیمان
مجلس شوریٰ
چولستان ویٹرنری اینڈ اینیمل سائنسز یونیورسٹی
چولستان ویٹرنری اینڈ اینیمل سائنسز یونیورسٹی پنجاب بہاولپور وچ قائم اک سرکاری یونیورسٹی اے ۔ ایس یونیورسٹی وچ ڈنگراں ، مویشیاں ، پکھیروآں دے علم تے علاج معالجے تے لائیو سٹاک واسطے پڑھائی تے پرکھ پرچول ہُندی اے ۔
پاکستان حکومت
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی سیاست
ضلع سالیان
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع سالیانآذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز سالیان شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
چک 63 ڈبلیو بی
چک 63 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
سو-27
سو-27 اک روسی لڑاکا جعاز اے۔ اینوں سخوئی کمپنی نے ڈیزائن کیتا سی۔ ایدے چ دو انجن نیں تے اے ہر قسم دے مسن کرن آلا ود پھرتیلا لڑاکا جعاز اے۔ اینوں ٹھنڈی جنگ دے دوران امریکی لڑاکے جعاز ایف-15، ایف-16 تے ایف-18 نال لڑن واسطے بنایا گیا سی۔ اے 3،530 کلومیٹر دی دوری تک اڈ سکدا اے جیڑا کہ اس دے مقابلے دے جعازاں توں بوت زیادہ اے۔ سو-27 عام طور تے دوجے لڑاکا جعازاں نال لڑن واسطے ورتیا جاندا اے مگر اینوں باقی جنگی کماں واسطے وی ورتیا جاسکدا اے۔
سو-27 دے ڈیزائن دے روسی جعازاں دا پورا اک ٹبر اے: سو-30 دو پائلٹاں آلا ہر مشن کرن آلا لڑاکا جعاز اے، سو-33 نیوی واسطے لڑاکا جعاز اے جیڑآ ایئرکرافٹ کیریئر توں لڑ سکدا اے، سو-34 اک بمابری کرن آلا جعاز اے تے سو-35 نویاں ٹیکنالوجیاں ورتن آلا لڑاکا جعاز اے۔
تریخ
سوویت یونین نوں جدی امریکی جعاز ایف 16 تے ایف 15 دے ڈیزائن کیتا جان دا پتا چلیا تے اونے وی دو نویں جعاز ڈیزائن کرنے شروع کر دتے۔ امریکہ نے اک ہلکے تے اک پعاری وڈے جعاز نوں بنانا سی۔ سوویت یونین نے وی ایہو ای کم کیتا۔ اک پعارا تے وڈا ڈیزائن بنایا گیا تے اک نکا۔ پعارا جعاز سو-27 ہو گیا تے ہلکا مگ-29 فلکرم۔ سو 27 دے ڈیزائن دا پہلا جعاز ٹی-10 20 مئی 1977 نوں پہلی واری اڈیا۔ اس جعاز دے وڈے کٹے ہوۓ ڈیلٹا پر سن، ایدے انجناں دے وشکار وقفہ سی جیدے توں مزید لفٹ لبدی سی تے ہتھیار ریڑار توں لکے ریندے سن اس توں علاوہ ایدیاں دو پوچھل آلے ورٹیکل پر سن۔
سو-27 سوویت ہوائی فوج چ 1984 چ پعرتی ہویا۔ ایدا کم شروع چ دوجے جعازاں نوں روکن دا کم سی۔ سو-27 بمباری کر سکدا سی مگر اینوں دشمن دی ہوا چ اڈدے ٹینکر تے اواکس جعازاں نوں تباہ کرن دا کم دتا گیا۔ ہلے وی اوہ روسی ہوائی فوج وچ اواکس مار جعاز دا کم کردا اے تے لمبی دوری تک مار کرن آلے میزائل لے کے اڈدا اے۔
سو-27 جعاز توں وزن بلکل کٹ کر کے 1986 توں 1988 تک 27 جعازاں دے ریکاڑ لاۓ گۓ۔ جیناں چ سب توں تیزی دے نال اتے چڑنا تے چھوٹی رن وے توں ہوا چ اڑنا وی شامل اے۔
ڈیزائن
سو-27 دا ڈیزائن مگ-29 دے ڈیزائن نال بوت رلدا اے، مگر اے ایدے توں کافی وڈا اے۔ سو-27 دا وزن کٹ کرن واسطے ایدے چ ٹائیٹینیم نوں ورتیا گیا اے۔ جعاز دا 30٪ ٹائیٹینیم نال بنایا گيا اے۔ سو-27 دے لیولکا اے ایل 31 انجناں دے وشکار کافی فاصلہ رکھیا گیا اے اس طرح حفاظت وددی اے تے ہوا دوناں انجناں نوں ٹھیک مقدار چ لبدی اے۔ اس دے نال نال انجناں دے وشکار دی تھاں مزید لفٹ وی دیندی اے جیدے توں پراں تے وزن کٹدا اے۔ انجناں نوں ہوا دے راہ نوں انٹیک کیندے نیں۔ انٹیک دے درمیان نکے پر جے لاۓ نیں جیناں نوں ہلا کر آن آلی ہوا نوں تیز کر کے جعاز دی سپیڈ ماخ 2 توں وی زيادہ کیتی جا سکدی اے۔ اس توں علاوہ اس طرح زیادہ ایلفا وچ وی جعاز دے انجناں نوں ہوا ٹھیک لبدی ریندی اے۔
سو-27 پہلا سوویت جعاز سی جیدے چ fly-by-wire سسٹم سی۔ اس سسٹم چ جعاز نوں کمپیوٹراں دی مدد نال اڈایا جاندا اے جیدے توں پائلٹ ہور کم زیادہ سکون چ کرسکدا اے۔ اس جعاز نال تکہ موڑ (thrust vectoring) سسٹم لا کے ایدی مڑناں بوت تیز تے زيادہ کردتا گیا اے۔
نیوی دے سو-33 دے نال کینارڈ لا دتے گۓ نیں تاکہ اوہ زیادہ جلدی اڈ سکن کیونجے ایئر کرفٹ کیریئر دی رن وے بوت نکی ہوندی اے۔
سو-27 دے وڈے ہون دی وجہ توں اے بوت زیادہ بالن تے ہتھیار وی لے جاسکدا اے۔ اے 9،400 کلوگرام دا بالن پر کے اڈ سکدا اے۔ اینے بالن نال ایدی تیزی کٹ جاندی اے اس واسطے ایدے چ 5،270 کلوگرام بالن پریا جاندا اے۔ سو-27 دے وچ اک 30 میلیمیٹر دی توپ لگدی ہوندی اے اس توں علاوہ ایدے تے 10 سخت تھاواں ہوندیاں نیں جیدے تے میزائل تے بمب لدے جاسکدے نیں۔ سو-27 چ پائلٹ ہیلمٹ توں وی نشانا لے سکدے نیں۔
سو-27 دے وچ فیزوٹرن دا زوک ریڈار لگیا ہویا اے۔ اس دے نال ایدے چ انفراریڈ سسٹم وی لگیا ہویا اے جیڑا 80-100 کلومیٹر تک جعاز یا میزائل لب سکدا اے۔ ایدے وچ لیزر سسٹم وی اے جیدے توں جعاز دی توپ زیادہ چنگے نشانے مار سکدی اے۔ سوویت ہوئی فوج چاندی سی کے سو-27 دا ریڈار 200 کلومیٹر تک کئی بمبار جعازاں دا نشانہ لے سکے۔ اس کم نوں کرن لئی ریڑار بوت پعارا بنندا سی تے ایدے چ بوت نویاں ٹیکنالوجیاں ورتدیاں سن جیڑیاں سوویت یونین اوس ویلے نئیں بنا سکدا سی۔ اس لئی ایدا ریڑار صرف 140 کلومیٹر تک صرف اک وڈے جعاز دا نشانہ لے سکدا سی۔
سٹیوبن کاؤنٹی
سٹیوبن امریکی صوبے نیو یارک دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیویارک دیاں کاؤنٹیاں
ادنکی
ادنکی ہندستان دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
سوڈو اورکا وہیل
سوڈو اورکا وہیل اک سمندری دد پلان والی ڈولفن اے۔
لیوٹائفلاپس انوپس
لیوٹائفلاپس انوپس امریکی اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
دهستان بردخون
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان دیر ، صوبہ بوشہر چ اے ۔
لہاسا
ایہہ چین دا اک شہر اے تے چین دے خودمختار علاقے تبت دا راجگڑھ اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
چونگ کینگ
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
کشمیری گیٹ، دلی
thumb|کشمیری گیٹ، [[دہلی، 1858ء]] thumb|کشمیری گیٹ، [[دہلی، 1865ء]] کشمیری گیٹ، دہلی دہلی وچ واقع اے تے ایہ تاریخی فصیل بند شہر دا شمالی دروازہ وی ا‏‏ے۔ اوہدی تعمیر مغلیہ سلطنت دے بادشاہ شاہ جہان نے کروائی سی۔ اس دا نام کشمیری گیٹ رکھیا گیا کیونکہ ایتھ‏ے تو‏ں کشمیر دے لئی سڑک نکلتی سی۔
اب پرانی دہلی وچ واقع اس دروازہ دے آس پاس دا علاقہ وی کشمیری گیٹ کہلاندا اے تے ایتھ‏ے اک بین الاقوامی بس اڈا وی ا‏‏ے۔ اس دے مضافات وچ لال قلعہ تے دہلی ریلوے اسٹیشن وی نيں۔
تاریخ
کشمیری گیٹ پرانی دلی دے شمالی علاقہ وچ واقع اے تے چونکہ دہلی تو‏ں کشمیر د‏‏ی جانب اے اسی لئی انگریزاں نے کشمیری گیٹ دا نام دتا۔ اس بالمقابل پرانی دہلی دے جنوب وچ جو دروازی اے اسنو‏ں دہلی گیٹ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 1803ء وچ جدو‏ں برطانوی حکومت دہلی وچ منتقل ہوئی تو انہاں نے پایا کہ پرانی دہلی تے شاہ جہان آباد د‏‏ی اکثر عمارتاں قابل مرمت نيں جنہاں نو‏ں اک عرصہ تو‏ں ایويں ہی چھوڑدتا گیا ا‏‏ے۔ مرہٹاں دے حملہ نے دہلی عمارتاں نو‏‏ں بہت نقصان پہونچایا سی ۔ کشمیری گیٹ دا علاقہ مغلاں د‏‏ی رہائش تے شاہی لوگاں دا مسکن سی ۔ 1910ء د‏‏ی دہائی وچ حکومت ہند دے صحافیاں نے کشمیری گیٹ دے آس پاس اپنے گھر آباد کیتے جنہاں وچ کثیر تعداد وچ بنگالی نسل دے لوگ سن ۔ اوہ لوگ درگا پوجا وڈے دھوم دھام نال منادے سن ۔ دہلی درگا پوجا سمیندی د‏‏ی جانب تو‏ں منعقد کردہ ایہ تہوار دہلی دے قدیم ترین تہواراں وچو‏ں اک اے جو ہن وی منیا جاندا ا‏‏ے۔
سینٹ جیمس گرجا گھر
کشمیری گیٹ د‏‏ی تفریحی مقامات وچ سینٹ جیمس گرجا گھر بہت مشہور اے جسنو‏ں کولونیل جیمس اسکینر (1778ء-1841ء) دے حکم تو‏ں تعمیر کیتا گیا سی ۔ ایہ اک مذہبی عبادت گاہ اے مگر ہن دہلی د‏‏ی وراثت دا حصہ ا‏‏ے۔ اوہدی تعمیر 1826ء تا 1836ء کيتی گئی سی۔
آئی ایس بی ٹی
کشمیری گیٹ وچ واقع مہارانا پرتاپ انٹر اسٹیٹ بس ٹرمنس شہر دا قدیم ترین بس اڈا اے جتھ‏ے تو‏ں ہریانہ، جموں تے کشمیر، پنجاب، بھارت، ہماچل پردیش، راجستھان تے اتراکھنڈ دے لئی بساں ملد‏ی نيں۔ اس دا افتتاح 1976ء وچ ہويا سی ۔ اس دے مضافات وچ مجنوں دا ٹیلہ اے جو تبتی مہاجرین د‏‏ی جائے پناہ ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اک مجنوں دا ٹیلہ گرودوارہ وی اے جسنو‏ں 1783ء وچ بگھیل سنگھ نے بنایا سی ۔ اس دا نام اک صوفی دے نام اُتے رکھیا گیا اے جنہاں نے سکھ گرو گرو نانک نے ایتھے جولائ‏ی 1505ء وچ ملاقات د‏‏ی سی۔
حوالے
گٹھ:1835ء وچ مکمل ہونے والیاں عمارات و ساخات گٹھ:بھارت وچ دروازے گٹھ:دلی دی تریخ گٹھ:دہلی وچ سڑکاں گٹھ:ضلع شمالی دہلی گٹھ:دلی دے دروازے
شیامن
ایہہ چین دا اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
عادل آباد
عادل آباد ہندستان دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
سفالک کاؤنٹی
البنی امریکی صوبے نیو یارک دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیویارک دیاں کاؤنٹیاں
ضلع شاماخی
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع شاماخی آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز شاماخی شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
لیوٹائفلاپس ارگالیوس
لیوٹائفلاپس ارگالیوس امریکی اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ڈالیآن
ایہہ چین دا اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
سمانہ مغربیہ
سمانہ امام محمد تقی دی زوجہ تے حضرت امام علی نقی ؑ دی والدہ نيں۔ امام علی نقی دے تمام فرزند انہی خاتون عالیہ تو‏ں نيں۔ انہاں دا مدفن سامرا وچ حرم عسکریین دے پاس اے
تعارف
سمانہ نو‏ں منفرشۃ مغربیہ کہیا جاندا اے سیدہ تے ام الفضل دی کنیت تو‏ں معروف نيں۔ آپ حضرت امام محمد تقی ؑ دی زوجہ تے حضرت امام علی نقی ؑ دی والدہ نيں البتہ حضرت امام علی نقی ؑ دی والدہ دا نام اسماء وی ذکر ہويا اے
زندگی نامہ
سمانہ اک کنیز سن جنہاں نو‏ں 9ویں امام محمد تقی دے حکم تو‏ں ستّر دینار دے بدلے وچ خریدیا گیا ۔آپ بہت زیادہ نماز گزار سن تے اکثر روزہ نال رہندیاں سن ۔ اک حدیث نے امام علی نقی  نے آپ نو‏ں اپنے حق دی عارفہ تے اہل بہشت وچو‏ں کہیا اے
اولاد
امام محمد تقی دے تمام فرزند دی والدہ حضرت سمانہ نيں۔ ابو احمد موسی مبرقع، ابو احمد حسین، ابو موسی عمران انہاں دے بیٹے تے فاطمہ، خدیجہ، ام کلثوم تے حکیمہ انہاں دی بیٹیاں نيں۔
مآخذ
گٹھ:مادران ائمہ شیعہ گٹھ:ازواج امام محمد تقی گٹھ:حرم عسکریین وچ مدفون افراد
نکے پراںوالی پائلٹ وہیل
نکے پراںوالی پائلٹ وہیل اک سمندری دد پلان والی ڈولفن اے۔
چک 64 ڈبلیو بی
چک 64 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
اغجابادی
اغجابادی آذربائیجان دا اک شہر اے تے آذربائیجان دے ضلع اغجابادی دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے شہر گٹھ:آذربائیجان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
چینگداؤ
ایہہ چین دا اک شہر اے  ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
صوبہ تہران
ایران براعظم ایشیاء دا اک دیس اے ، اس دیاں سرحداں پاکستان ، افغانستان ، ترکمانستان ، آذربائیجان ، آرمینیا ، ترکی ، عراق نال لگدیاں نیں ، آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان وی اس دی سرحد نال لگدی اے ، خلیج فارس تے بحیرہ قزوین (کیسپیئن) وی ایران سرحداں نال لگدے نیں ۔
ایران دے کل 31 صوبے نیں تے اس دے صوبےآں نوں شہرستاناں (ضلع)دی انتظامی ونڈ چ ونڈیا گیا اے ۔
صوبہ تہران ایران دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اس دا راجگہڑ تہران شہر اے ۔
صوبہ تہران دے کل 12شہرستان نیں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا گٹھ:صوبہ تہران
دهستان آبکش
ایہ ایران دے صوبہ بوشہر دے ضلعے شہرستان دیر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان دیر ، صوبہ بوشہر چ اے ۔
سلیوان کاؤنٹی
سلیوان امریکی صوبے نیو یارک دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیویارک دیاں کاؤنٹیاں
آدیپور
آدیپور ہندستان دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
بھوڡن بم
بھوڡن بم دلی، بھارت توں اک یوٹیوب انٹرنیٹّ شخصیت اتے ہاس رس کلاکار اے، جو ااپنے یوٹیوب چینل بی بی کی واینز اتے دی وارل فیور وچ اپنے کم لی جانئا جاندا اے۔ اسدا پہلا گانا تیری میری کہانی، دی وارل فیور اُتے ہی رلیز ہویا سی۔ بھُووَن نے ٹیڈّ ایکس اندرپرستھ انفارمیشن ٹیکنالوجی انسٹیچیوٹ اتے جیپی انفارمیشن ٹیکنالوجی یونیورسٹی وچ بھاشن وی دتا اے۔ 13 جنوری 2018 نوں اسنے اپنے یوٹیوب چینل تے اک ہور سنگل گانا سنگ ہوں تیرے رلیز کیتا۔ اس دا تیجا گانا، سفر 13 جون 2018 نوں یوٹیوب اُتے رلیز کیتا گیا۔
مڈھلا جیون اتے پڑھائی
بھُووَن نے ریسٹورینٹاں وچ گانے گان نال اپنا سنگیتک کریئر شروع کیتا۔ بعد وچ اسنے اپنے گانے لکھنے اتے سنگیتب بند کرنے شروع کر دتے۔ اس نے گرین فیلڈ سکول، نویں دلی توں سکولی پڑھائی کیتی اتے شہید بھگت سنگھ کالج توں بیچلر ڈگری حاصل کیتی۔
انٹرنیٹ کریئر
اسنے اپنے انٹرنیٹّ کریئر دی شروعات اک صحافی دی ویڈیو نال کیتی جو اک عورت نوں کشمیر ہڑ کارن اسدے پتر دی موت بارے اسنویدنشیل سوال پچھ رہی سی، اس وڈیؤ نوں فیس بک اُتے لگبھگ 15،000 وار دیکھیا جا چکیا سی۔ اس دی پہلی ویڈیو آئي ایم فیلنگ ہورنی پاکستان وچ وائرل ہو گی اتے اس توں متاثر ہو کے بم نے 21 جون 2015 نوں اپنا یوٹیوب چینل بنایا۔
بی بی کی واینز
بیبی کی وائینز اک یوٹیوب چینل اے، جتھے 2-8 منٹ لمبیاں ویڈیو اک شہری کشور دے جیون نوں درساؤندیاں ہن۔ بم دے یوٹیوب چینل، بیبی کی وائینز اُتے 8 ملیان توں ودھ سبسکرائیبر اتے 1 بلیئن توں ودھ دے ویو ہن (5 جون 2018 تک)۔
انعام
بھُووَن بم نے سیول، دکھنی کوریا وچ منعقد ویبّ ٹیوی ایشییا اوارڈز 2016 وچ یوٹیوب اُتے سبھ توں مشہور چینل لئی ایوارڈ جتیا سی۔
ہندوستان ٹائیمز نے گیم چینجر اوارڈ دے پہلے ایڈیشن وچ بم نوں نوازیا گیا سی۔ حہال ہی وچ بھارت نے 2017 دا یوٹیوب سرجن ہار سمیلن گولف مقابنہ جتیا، جس وچ مکھ یوگدان بیبی کی وائینز اتے ٹیکنکل گروجی دا سی۔
حوالے
گٹھ:دلی دے لوک
ننگبو
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
علی باخلی
علی باخلی آذربائیجان دا اک شہر اے تے آذربائیجان دے ضلع اغدام دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذری شخصیتاں گٹھ:آذربائیجان دے شہر گٹھ:آذربائیجان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
لیوٹائفلاپس بیوی
لیوٹائفلاپس بیوی امریکی اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بارلے جوڑ
Liotyphlops argaleus
چک 65 ڈبلیو بی
چک 65 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
ہنگلاج ماتا
ہنگلاج ماتا، ہنگلاج دیوی، ہنگلا دیوی جا نانی مندر وی کہندے نیں۔ ایہہ مندر پاکستان دے بلوچستان صوبے چ کراچی توں 120 کلومیٹر دوری اتے لہندے ولّ ہنگول دریا دے کنڈے اتے ضلع لسبیلہ دے ہنگلاج علاقے وچّ واقع اک ہندو مندر اے۔ ایہہ ماتا ستی دے شکتی پیٹھاں وچوں اک اے۔  ماتا ہنگلی، درگا ماتا اتے دیوی دا ہی روپ اے۔
تیرتھ ستھلّ
right|thumb|250x250px|Hinglaj Mata Mandir Cave entrance
ہور ویکھو
٭ Hinglajgarh ٭ Shakti Peethas
محدث
تعریف
عبداللہ مامقانی دے مطابق جے رجالی منابع وچ کِسے شخص د‏‏ی بعنوان محدث تعارف کيتی گئی ہوئے تاں ایہ اس د‏ی مدح شمار ہوئے گی اگرچہ ایہ چیز اس د‏ی توثیق شمار نئيں کيتا جا سکدا۔
محدث، رجالی تے راوی
عبد اللہ مامقانی راوی، مُسنِد، محدِّث تے حافظ وغیرہ جداں اصطلاحات دا آپس وچ موازنہ کردے ہوئے لکھدے نيں کہ راوی اس شخص نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو صرف روایت نقل کردا اے، چاہے سند دے نال ہوئے یا بغیر سند کے۔ راوی دا مقام محدث تو‏ں تھلے اے ايس‏ے طرح اوہ تصریح کردے نيں کہ فقط حدیث سننے والے نو‏‏ں محدث نئيں کہیا جاندا ا‏‏ے۔
علم درایہ دے ماہرین کہندے نيں کہ رجالی اس شخص نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو حدیث دے راویاں تے انہاں د‏‏ی خصوصیات نو‏‏ں جاندا ہوئے تے انہاں وچو‏ں ہر اک دے معتبر ہونے تے نہ ہونے دے بارے وچ رائے دے۔ لیکن محدث اس شخص نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو راویاں تے انہاں د‏‏ی خصوصیات دے نال نال احادیث دے سند تے متن دے بارے وچ وی صاحب نظر ہوئے تے ضعیف یا صحیح احادیث نو‏‏ں اک دوسرے تو‏ں پہنچان سکدا ہوئے۔
اخباری دے معنی وچ
بعض منابع وچ اصولیاں تے عقلی علوم دے ماہرین دے مقابلے وچ صرف احادیث اُتے اعتماد کرنے والے اخباریاں اُتے وی محدث دا اطلاق کردے ہوئے انہاں نو‏ں اصحاب حدیث دے ناں تو‏ں یاد کردے نيں۔
مشہور شیعہ محدثین
شیعہ محدثین نو‏‏ں دو اعتبار تو‏ں تقسیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اک دفعہ تاریخی اعتبار تو‏ں متقدمین تے متأخرین وچ جدو‏ں کہ دوسری بار انہاں نو‏ں علم حدیث وچ انہاں دے نظریات تے نقطہ نظر دے اعتبا تو‏ں مکت‏‏ب حدیثی قم تے مکت‏‏ب حدیثی کوفہ وغیرہ وچ تقسیم کردے نيں۔
کتاباں اربعہ دے مصنف
شیعہ معتبر حدیثی مجموعے، کتاباں اربعہ دے مصنفاں قدیم شیعہ محدثین وچو‏ں نيں جنہاں دے آثار ہن تک باقی نيں۔ الکافی دے مصنف محمد بن یعقوب کلینی (ولادت 329ھ)، من لایحضرہ الفقیہ تے کئی دوسرے حدیثی کتاباں دے مصنف شیخ صدوق (ولادت 381ھ) تے تہذیب الاحکا‏م تے الاستبصار دے مصنف شیخ طوسی (ولادت 460ھ) جو چوتھے تے پنجويں صدی ہجری وچ زندگی گزاردے سن ۔
دورہ صفویہ دے محدثین
ایران وچ دورہ صفویہ دے محدثین نے اخباریاں دے عروج دے وقت شیعہ حدیثی میراث د‏‏ی حفاظت تے توسیع وچ بہت اہ‏م کردار ادا کردے ہوئے متعدد جوامع حدیثی تصنیف کيت‏یاں نيں۔ بحار الانوار جو کہ شیعاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی حدیثی مجموعہ اے ايس‏ے دور د‏‏ی پیداوا‏‏ر ا‏‏ے۔ الوافی دے مصنف محمد محسن فیض کاشانی(ولادت 1091ھ)، وسائل الشیعہ دے مصنف شیخ حر عاملی (ولادت 1100ھ) تے بحار الانوار دے مصنف محمدباقر مجلسی (ولادت 1110ھ) ايس‏ے دور وچ زندگی گزاردے سن ۔
متأخر شیعہ محدثین
مستدرک الوسائل دے مصنف محدث نوری (ولادت 1320ھ) تے سفینۃ البحار دے مصنف شیخ عباس قمی (ولادت 1359ھ) چودہويں تے پندرہويں صدی ہجری دے مشہور شیعہ محدثین وچ شمار ہُندے نيں۔
مآخذ
گٹھ:اصطلاحات علم رجال گٹھ:اصطلاحات علوم حدیث
صوبہ اتلا خوراسان
ایران براعظم ایشیاء دا اک دیس اے ، اس دیاں سرحداں پاکستان ، افغانستان ، ترکمانستان ، آذربائیجان ، آرمینیا ، ترکی ، عراق نال لگدیاں نیں ، آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان وی اس دی سرحد نال لگدی اے ، خلیج فارس تے بحیرہ قزوین (کیسپیئن) وی ایران سرحداں نال لگدے نیں ۔
ایران دے کل 31 صوبے نیں تے اس دے صوبےآں نوں شہرستاناں (ضلع)دی انتظامی ونڈ چ ونڈیا گیا اے ۔
صوبہ اتلا خراسان ایران دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اس دا راجگہڑ بحنورد شہر اے ۔ صوبہ اتلا خراسان دے کل 7شہرستان نیں ۔
گٹھ:ایران گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایران دے صوبے گٹھ:ایشیا گٹھ:صوبہ اتلا خراسان
ادونی
ادونی ہندستان دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
لمے پرانوالی پائلٹ وہیل
لمے پرانوالی پائلٹ وہیل اک سمندری دد پلان والی ڈولفن اے۔
لیوٹائفلاپس شوبرتی
لیوٹائفلاپس شوبرتی امریکی اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چانݨ
چانݨ (انگریزی: Light)، ویو لینگتھ دی برقناطیسی اشعاع اے جیہڑی انسانی اکھ نوں دِکھدی اے۔
گٹھ:فزکس گٹھ:روشنی
ایرانی آرمینیا (1502–1828)
ایرانی آرمینیہ (1502–1828) ابتدائی جدید تے دیر جدید دور دے دوران مشرقی آرمینیا دے دور نو‏‏ں کہندے نيں جدو‏ں ایہ ایرانی سلطنت دا حصہ سی۔ آرمینیاواں کیبازنطینی سلطنت تے ساسانی سلطنت دے زمانے تو‏ں ہی 5 صدی دے اوائل وچ تقسیم ہونے د‏‏ی تریخ اے ۔ اگرچہ کدی کدی آرمینیا دے دونے فریق اک نال ہوجاندے سن ، ایہ آرمینیائی عوام دا مستقل پہلو بن گیا۔ آرمینیا د‏‏ی عرب تے سلجوق فتوحات دے بعد ، مغربی حصہ ، جو ابتدا وچ بزنطیم دا حصہ سی ، بالآخر عثمانی سلطنت دا حصہ بن گیا ، بصورت ہور عثمانیہ آرمینیا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، جدو‏ں کہ مشرقی حصہ ایرانی صفوی سلطنت ، افشاری سلطنت تے قاجار سلطنت دا حصہ رہیا، ، جدو‏ں تک کہ اوہ 1828 وچ ترکمانچای دے معاہدے دے بعد ، 19 واں صدی دے دوران روسی سلطنت دا حصہ نئيں بن گیا۔
صفوی سلطنت
کارس دا محاصرہ کردے وقت ، اسنو‏ں عثمانیاں د‏‏ی اک وڈی فوج دا علم ہويا، جس د‏‏ی کمان سنن پاشا نے کيت‏ی سی ۔ دستبرداری دا حکم دتا گیا سی۔ لیکن دشمن نو‏‏ں اس سرزمین تو‏ں اپنے آپ نو‏‏ں پسپا کرنے د‏‏ی صلاحیت تو‏ں انکار کرنے دے لئی ، اس نے میدان دے ارمینی شہراں تے کھیتاں نو‏‏ں تباہ کرنے دا حکم دتا۔ اس دے اک حصے دے طور اُتے ، پوری آبادی نو‏‏ں ایرانی فوج دے انخلاء وچ نال دینے دا حکم دتا گیا سی۔ دریائے اراس دے کنارے تقریبا 300،000 افراد نو‏‏ں باقاعدہ طور اُتے نال لیا گیا۔ جولفا نو‏‏ں اک خاص معاملہ سمجھیا گیا۔ اس نے انخلا د‏‏ی ذمہ داری جارجیائی شہزادہ ہانس تھاماز غولی بیک نو‏‏ں سونپی سی ۔ اس نے جولفا دے رہائشیاں نو‏‏ں دسیا کہ انہاں دے پاس ایران جلاوطنی د‏‏ی تیاری دے لئی تن دن باقی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں تن دن دے بعد وی جو وی شہر وچ اے اسنو‏ں ماریا جائے گا۔ جنہاں لوکاں نے وڈے پیمانے اُتے ملک بدری دے خلاف مزاحمت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی اوہ سِدھے ہلاک ہوگئے۔ شاہ نے پہلے اک ہی پل نو‏‏ں تباہ کرنے دا حکم دتا سی ، تے اگرچہ ایرانی فوجیاں نے جولفائاں نو‏‏ں گھوڑےآں تے اونٹھاں اُتے سوار ہونے وچ مدد فراہ‏م کيت‏ی سی ، باقی جلاوطناں نو‏‏ں خود ہی گزرنا پيا ، لہذا لوکاں نو‏‏ں مجبور کيت‏‏ا گیا کہ اوہ پانی وچ چلے جان ، جتھ‏ے اُتے مخالف کنارے تک پہنچنے تو‏ں پہلے بوہت سارے افراد ڈُب گئے ۔ ایہ انہاں دیاں مشکلاں دا آغاز سی۔ اک عینی شاہد ، فادر ڈی گیان ، مہاجرین د‏‏ی حالت نو‏‏ں اس طرح بیان کردے ني‏‏‏‏ں۔
ویران میدان اُتے اپنی فوج برقرار رکھنے تو‏ں قاصر ، سنان پاشا نو‏‏ں وان وچ موسم سرما گزارنے اُتے مجبور ہونا پيا۔ 1605 وچ شاہ دے تعاقب وچ بھیجی گئی فوجاں نو‏‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا ، تے 1606 تک عباس نے اپنے دور حکومت دے شروع وچ ہی ترکاں دے ہتھو‏ں کھویا ہويا سارا علاقہ دوبارہ حاصل کرلیا۔ زمین تو‏ں جھلس جانے والی تدبیر کم کر رہ‏ی سی ، حالانکہ ارمینی عوام دے لئی ایہ اک بھاری قیمت اُتے ا‏‏ے۔ جلاوطن 300،000 وچو‏ں ، اک اندازے دے مطابق اصفہان دی مارچ تک نصف تو‏ں کم بچے زندہ بچے۔ فتح شدہ علاقےآں وچ ، عباس نے صفوی سلطنت دے زیر تسلط اک مسلم سلطنت اریوان خانیت قائم کيت‏‏ا۔ اس خطے وچ جاری جنگاں تے شاہ عباس اول دے وادی ارارت تے آس پاس دے علاقے تو‏ں آرمینیائی آبادی دا بیشتر حصہ ملک بدر کرنے دے نتیجے وچ 1605 وچ آرمینی باشندے اس د‏ی آبادی دا 20 فیصد تو‏ں وی کم رہ گئے ۔
ذرائع
گٹھ:قاجار خاندان گٹھ:صفوی سلطنت گٹھ:آرمینیا ایران تعلقات گٹھ:آرمینیا د‏‏ی ابتدائی جدید تریخ گٹھ:آرمینیاگٹھ:آرمینیا دی تریخ
ٹیوگا کاؤنٹی
ٹیوگا امریکی صوبے نیو یارک دی اک کاؤنٹی اے۔
انکنگ
ایہہ چین دا اک شہر اے تے چین دے انہو‏ئی صوبے چ واقع اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ انہوئی دے شہر
ادور
ادور ہندستان دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
اغداش
اغداش آذربائیجان دا اک شہر اے تے آذربائیجان دے ضلع اغداش دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے شہر گٹھ:آذربائیجان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
دهستان حومه (دیلم)
ایہ ایران دے صوبہ بوشہر دے ضلعے شہرستان دیلم دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان دیلم ، صوبہ بوشہر چ اے ۔
برگنلینڈ
گٹھ:آسٹریا گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دے صوبے
بینگبو
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ انہوئی دے شہر
لیوٹائفلاپس ٹرنٹزی
لیوٹائفلاپس ٹرنٹزی امریکی اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
آدرا
آدرا ہندستان دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
بوژؤ
ایہہ چین دا اک شہر اے تے چین دے انہو‏ئی صوبے چ واقع اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ انہوئی دے شہر
چک 66 ڈبلیو بی
چک 66 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
صوبہ تھلواں خراسان
ایران براعظم ایشیاء دا اک دیس اے ، اس دیاں سرحداں پاکستان ، افغانستان ، ترکمانستان ، آذربائیجان ، آرمینیا ، ترکی ، عراق نال لگدیاں نیں ، آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان وی اس دی سرحد نال لگدی اے ، خلیج فارس تے بحیرہ قزوین (کیسپیئن) وی ایران سرحداں نال لگدے نیں ۔
ایران دے کل 31 صوبے نیں تے اس دے صوبےآں نوں شہرستاناں (ضلع)دی انتظامی ونڈ چ ونڈیا گیا اے ۔
صوبہ تھلواں خراسان دے کل 8شہرستان نیں ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا گٹھ:صوبہ تھلواں خراسان
چاؤہو
ایہہ چین دا اک شہر اے تے چین دے انہو‏ئی صوبے  چ واقع اے ۔
لیوٹائفلاپس وائلڈری
لیوٹائفلاپس وائلڈری امریکی اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چاؤہو
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
اغستافا
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے شہر گٹھ:آذربائیجان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
پرانی دنیا دے باندر
پرانی دنیا دے باندر ایشیاء تے افریقہ دے باندراں نوں کیا جاندا اے۔
اگرتلا
اگارتالا ہندستان دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
چیژوؤ
ایہہ چین دا اک شہر اے تے چین دے انہو‏ئی صوبے  چ واقع اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
السٹر کاؤنٹی
السٹر امریکی صوبے نیو یارک دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیویارک دیاں کاؤنٹیاں
دهستان لیراوی شمالی
ایہ ایران دے صوبہ بوشہر دے ضلعے شہرستان دیلم دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان دیلم ، صوبہ بوشہر چ اے ۔
تھلواں آسٹریا
گٹھ:آسٹریا گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ
احمد گڑھ
گٹھ:چڑھدے پنجاب دے شہر گٹھ:چڑھدا پنجاب
وارن کاؤنٹی
وارن امریکی صوبے نیو یارک دی اک کاؤنٹی اے۔
ہری سنگھ نلوا
ہری سنگھ نلوا پنجابی لڑاکا سردار سی۔ ہری سنگھ نلوا 1791 چ پنجاب دے شہر گجرانوالا چ جمیا۔ اوہ مہاراجہ رنجیت سنگھ دیاں فوجاں دا سردار سی۔ اوہ سلطنت دیاں حداں نوں ھندوکش تک لے گیا۔
ناں
سردار ہری سنگھ نلوا سکھ اتہاس وچ پرمکھ یودھا(جنگجو) تے جرنیل ہویا ہے۔ ایہناں دے ناںنال نلوا کویں جڑیا، اس بارے بابا پریم سنگھ جی ہوتی لکھدے ہن- راجا نل اپنے سمیں دا مہان دانی اتے اپنے سمیں دا ادتی سوربیر سی۔ اوہ شیر نال لڑ کے اس نوں مارن وچ پرسدھتا رکھدا سی۔ اسے طرحاں سردار ہری سنگھ وچ اجیہے گن موجود سن۔ اس طرحاں آپ جی دا نام وی راجا نل ثانی پے گیا۔ سردار جی دے نام نال ایہہ نام جڑ کے اتے عامَ ورتوں وچ آؤن کرکے، اس وچ تھوڑھی جہی تبدیلی ہون کرکے نل توں نلوا پے گیا۔ اس بارے ہور وی پشٹیاں ملدیاں ہن، جو اس طرحاں ہن:
1) مولانا احمد دین اپنی کتاب مکمل تاریخ- کشمیر وچ لکھدے ہن کہ نلوا دی وجہ تسمیا کے متعلق مشہور ہے کہ راجا نل زمانہ قدیم میں ایک بہادر راجا تھا۔ لوگوں نے ہری سنگھ کو نل سے نلوا بنا دیا۔ نلوا سے مراد، شیر کو مارنے والا یا شیر افغان ہے۔ چونکہ ہری سنگھ نے بھی شیر مارے تھے اسی لیئے اسکا نام نلوا مشہور ہوا۔
پہلا جیون
اوہ 1791 چ گجرانوالہ چ اک سکھ ٹبر چ جمیا۔
جم
اس مہان جرنیل دا جنم سنّ 1791 ای. وچ س. گردیال سنگھ جی دے گھر گجرانوالہ وکھے ہویا۔ ایہہ ہونہار بالک اجے ستّ سالاں دا سی کہ اس دے سر توں پیودا سایہ اٹھ گیا۔ اس کرکے اس دے بچپن دے دن اس دے مامے دے گھر گزرے۔ آپ دی ودیا جاں فوجی سکھیا دا کوئی خاص یوگ پربندھ نہ ہو سکیا۔ رب ولوں ہی اوہناں نوں اجیہی بدھی پراپت ہوئی کہ آپ جو اک واری دیکھ جاں سن لیندے، اس نوں جھٹّ اپنے ہردے وچ وسا لیندے۔ لگبھگ 15 سال دی عمر وچ آپ نے دیکھو-دیکھی سارے جنگی کرتباں وچ پروینتا حاصل کر لئی۔ اس دے نال ہی فارسی اتے گورمکھی دی لکھت-پڑھت وچ وی کافی یوگتا پراپت کر لئی۔
دربار وچ
اس سمیں مہاراجہ رنجیت سنگھ گھوڑ سواری، تلواربازی، نیزابازی، نشانہ بازی وغیرہ دے شاہی دربار کراؤندے ہندے سن۔ ایہہ مقابلہ سال وچ اک واری ہندا سی تاں کہ نوجواناں دے حوصلے بلند ہو سکن۔ عیسوی سنّ 1805 وچ اک بسنتی دربار دا اکٹھ ہویا جو مہاراجہ رنجیت سنگھ نے کرتب دکھاؤن لئی کرایا سی۔ اس وچ س. ہری سنگھ نلوے نے پہلی واری اپنے کرتب دکھائے۔ ایہناں کرتباں نوں دیکھ کے مہاراجہ جی نے اس نوں اپنی فوج وچ بھرتی کر لیا۔ کجھ ہی دناں بعد آپ دی شیر نال لڑائی تے دلیری دیکھ کے مہاراجے نے اس نوں اپنی شیردل نامی رجمینٹ وچ ہری سنگھ نوں سرداری دے دتی۔
سرداری دا سماں
اسے طرحاں 1807 عیسوی وچ قصور دی فتح سمیں سردار ہری سنگھ نے مہان بیرتا دکھائی جس دے انعام وجوں آپ جی نوں جاگیر ملی۔ مہاراجہ نے 1810 وچ ملتان انتے چڑھائی کرن لئی خالصہ فوج نوں حکم دتا۔ اگوں اتھوں دا نواب مظفر خان وی اپنی نامی فوج اتے پرسدھ قلعے دے بھروسے تے خالصہ فوج نوں روکن لئی ڈٹ گیا۔ شیر پنجاب نے جدوں لڑائی دی ڈھلّ ویکھی تاں قلعے دی کندھ نوں بارود نال اڈاؤن لئی کجھ سرلتھّ یودھیاں دی منگ کیتی۔ اس سمیں س. ہری سنگھ نے سبھ توں پہلاں اپنے آپ نوں پیش کیتا۔ ایہہ مہان اتے بھیانک کم س. ہری سنگھ اتے ہور بہادر سنگھاں نے بڑی نڈرتا تے دلیری نال سرے چاڑھیا۔ اس جنگ وچ س. ہری سنگھ نے زخمی ہندیاں وی حوصلہ نہ ہاریا۔
اس توں چھٹّ 1818 عیسوی وچ ملتان دی اخیرلی فتح اتے فیر کشمیر جتن وچ آپ نے وڈے کارنامے کیتے۔ کشمیر دے وگڑ چکے ملکی پربندھاں نوں سدھارن لئی آپ دی ڈیوٹی لائی گئی سی۔ آپ نوں اتھوں دا گورنر نامزد کیتا گیا۔ آپ نے ہی وڈیاں گھالاں گھال کے کشمیر نوں خالصہ راج وچ ملا کے لاہے وند صوبہ بنا لیا۔ آپ دے راج پربندھ تے خوش ہو کے مہاراجہ رنجیت سنگھ جی نے آپ نوں اپنے نام دا سکہ چلاؤن دا ادھیکار دے دتا۔ ایہہ ادھیکار خالصہ راج وچ کیول آپ جی نوں ہی ملیا۔
اک واری س. ہری سنگھ مظفرآباد دے راہ کشمیر توں آؤندے ہوئے مانگلی دے نیڑے پہنچے۔ اوہناں دا راہ مانگلی دے درھا ہزارے دے بھاری لشکر نے روک لیا۔ ایہہ سردار دا سامان لٹنا چاہندے سن۔ سردار نے ایہناں نوں اپنے سبھاء انوسار سمجھاؤن دی بڑی کوشش کیتی، پر ایہناں نے راہ دین توں انکار کر دتا۔ اسے دن ربّ دا بھانا ایسا ورتیا کہ مینہہ پین لگّ پیا۔ جد مینہہ ہٹیا تاں لوکاں نے اپنے کوٹھیاں دیاں چھتاں نوں کٹنا شروع کر دتا۔ پچھن تے پتہ لگا کہ ایہہ لوک چھتاں اس لئی کٹّ رہے ہن کہ اتھے دی مٹی نوں کٹن-مٹی آکھدے ہن، جے اس نوں کٹیا نہ جاوے تاں ٹھیک نہیں بیٹھدی۔ ادھر سردار نے وی بھانپ لیا کہ ایہہ لوک وی اسے مٹی دے بنے ہوئے ہن، کٹّ کھان توں بناں رستہ نہیں دینگے۔ اس لئی خالصے نے چڑھائی کیتی اتے تیہہ ہزار فوج اتے صرف ستّ-ہزار سنگھاں نے فتح پائی۔
اس توں علاوہ نشہرے تے جہانگیر دی جنگ وچ بڑی نڈرتا تے جنگی ہنر نال س. ہری سنگھ نے فتح پائی۔ اس دے بارے سر الیگجینڈر برنز تے مولوی ساہنت علی لکھدے ہن کہ خالصے دیاں ایہہ سفلتائیاں ایسے اسادھارن کارنامے سن جنہاں نے وڈیاں-وڈیاں طاقتاں نوں وی چنتا وچ پا دتا۔ سنّ 1834 ای. وچ شیر پنجاب تے سردار ہری سنگھ نلوے نے فیصلہ کیتا کہ پشاور تے سرحدی صوبے جنی دیر تک خالصہ راج وچ نہیں مل جاندے اونی دیر تک پنجاب تے ہندستان نوں ودیشیاں دے دھاویاں توں چھٹکارا نہیں دوایا جا سکدا۔ بھاوَ صوبہ پشاور نوں افغانستان نالوں کٹّ کے پنجاب نال ملا لیا جاوے۔ اس لئی مہاراجہ رنجیت سنگھ نے خالصہ فوج نوں سردار ہری سنگھ نلوے اتے کنور نونہال سنگھ دی اگوائی ہیٹھ پشاور تے ہلاّ بولن لئی آکھیا۔ 27 اپریل سنّ 1834 ای. نوں سردار ہری سنگھ نے بڑی سفلتا نال دریا اٹک توں بیڑیاں راہیں خالصہ فوج پار کروائی۔ اودھر پشاور دے حاکماں نے وی ترت-پھرت خالصہ فوج نوں روکن لئی چمکنی دی حد تے مورچے بنا کے توپاں بیڑ دتیاں اتے پشاور دے راہ نوں قابو وچ کر لیا۔
جدوں خالصہ فوج اوہناں دے مورچیاں تے پہنچن والی سی تاں اگوں دھواں دھار گولاباری شروع کر دتی۔ توپاں دی گولاباری نال آکاش کمب اٹھیا۔ اسے سمیں حاجی خان دلیری نال لڑدا ہویا سردار رام سنگھ ہسنوالیئے دی تلوار نال سخت پھٹڑ ہو گیا۔ افغان دلیری نال لڑے پر خالصے دے زور اگے ٹک نہ سکے۔ مئی 1834 عیسوی نوں بعد دوپہر تک جت دا بگل وج چکا سی اتے پشاور انتے سنگھاں دا ادھیکار ہو گیا۔ ہن سارا سرحدی علاقہ خالصے دے ادھین ہو گیا سی۔ ستّ صدیاں توں پنجاب دا کٹّ چکا انگ مڑ پنجاب نال جڑ گیا۔ خالصے دے اس مہان کرتب نوں کئی اتہاسکاراں نے کرامات دا ناں دتا ہے۔ اتہاسکار لکھدے ہن کہ اس جت دی خوشی وچ پشاور دے مسلماناں اتے ہندواں نے اس رات دیپمالا کیتی، کیونکہ اوہناں نے بارکجئیاں ہتھوں چھٹکارا پایا سی۔