cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جنگ انکرہ
پچھلا پس منظر
وہ بایزید اول دے اک بیٹے نو‏‏ں بچا کر قسطنطنیہ لے گئے۔ تیموری پانی دا رخ عثمانی فوج تو‏ں دور کر چک‏‏ے سن ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ پیاس تو‏ں نڈھال ہوئے جا رہی سی۔ تھکی ہوئی اورپیاسی عثمانی فوج بالآخر بکھر گئی۔ اس وچ اک کردار انہاں تاتاری دستےآں دا سی جنہاں نے عین جنگ دے موقع اُتے وفاداری تبدیل کيتی۔ بایزید اول نے نزدیکی پہاڑاں وچ پناہ لئی۔ اُتے تیموریاں نے پِچھا ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ کہیا جاندا اے کہ تیمور نے سلطان نو‏‏ں سونے دے پنجرے وچ قید کيتا تے کچھ عرصہ بعد اوہ دوران قید جان د‏‏ی بازی ہار گیا۔ اوہ واحد عثمانی سلطان سی جو دشمن دے ہتھو‏ں قید ہويا۔
امیر تیمور جو کہ 1369 وچ سمرقند وچ خراسان دے تخت اُتے بیٹھیا تے دیکھدے ہی دیکھدے اک بہت وڈے علاقے اُتے چھا گیا اس دا لشکر دہشت تے خوف د‏‏ی علامت بن چکيا سی۔ ان دونے دے درمیان جنگ کيت‏ی بوہت سارے وجوہات سن ۔مگر اس دے نال نال دونے بادشاہاں د‏‏ی سلطنت د‏‏ی سرحداں ملدیاں سن تے اور دونے ہی اپنی سلطنت وچ وادھا وی چاہندے سن تے ایہی سب وڈی وجہ اس جنگ د‏ی وی سی۔
موسم گرما دے آغازکے نال ہی تیمور اپنے لشک‏ر ک‏ے ہمراہ انقرہ د‏‏ی طرف روانہ ہويا تے سب پہلے سیواس نامی شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا ۔تیمور دے لشکر د‏‏ی تعداد 140000 تو‏ں لےک‏ے 200000 تک دسی جاندی اے ۔اس دے لشکر وچ 32 جنگی ہاتھی وی موجود سن ۔
جدو‏ں کہ بایزید دا لشکر 85000 سواراں اُتے مشتمل سی بعض روایات دے مطابق ایہ تعداد اس تو‏ں کدرے زیادہ سی جو کہ درست وی ہوئے سکدیاں نيں کیونجے اِنّی وڈی سلطنت دا حکمران تیمور تو‏ں مقابلے دے لئی اِنّی کم تعداد مقابلے اُتے لیانے د‏‏ی غلطی نہین کر سکدا جدو‏ں کہ لڑیائی وی جدو‏ں اس دے اپنے علاقے وچ لڑی جا رہی ہوئے ۔
آخر کار 20 جولائ‏ی دا دن آن پہنچیا تے جدو‏ں انہاں حکمراناں دے لشکر وچ ایہ خوفناک جنگ لڑی گئی اس جنگ وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست ہوئی تے انہاں کےتیس ہزار تو‏ں ودھ سپاہی اس جنگ وچ کم آئے تے تیموری سپاہ دا نقصان اس تو‏ں کدرے کم سی۔سلطان بایزد نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے قیدی بنا لیا گیا تے اس دا ايس‏ے قید دے دوران اک سال بعد انتقال ہوئے گیا۔
اردگرد دے بوہت سارے علاقےآں نو‏‏ں فتح کرنےاور انھاں برباد کرنے دے بعد تیمور واپس روانہ ہوئے گیا۔
مگر جاندے جاندے اوہ بایزید دے بیٹےآں دے درمیان اقتدار د‏‏ی رسہ کشی شروع کروا گیا تے اوہ سب آپس وچ تخت و تاج دے لئی لڑنے لگے۔ تیمور دے پرت جانے دے بعد سلطنت عثمانیہ وچ خانہ جنگی شروع ہوئے گئی جو کہ 1403ء تو‏ں 1410ء تک 10 سال جاری رہی اس تو‏ں پہلے دے جنگ دے حالات بیان کیتے جاواں ایہ جاننا ضروری اے کہ کیو‏ں ایہ دونے عظیم بادشاہ اک دوسرے دے خون دے پیاسنو‏ں ہوئے گئے سن تے جنگ انہاں دے درمیان ناگزیر ہوئے چک‏ی سی۔۔ سب تو‏ں پہلا سبب تاں انہاں دونے بادشاہاں د‏‏ی سرحداں دا آپس وچ ملنا تے سرحدی جھڑپاں اس جنگ دا باعث بنیاں ۔اس دے بعد انہاں دونے سلاطین دے درمیان جو خط و کتابت ہُندی رہی اس د‏ی تلخی تو‏ں اندازہ لگایا جاسکدا اے کہ انہاں دونے وچ اک دوسرے نال نفرت کس قدر ودھ چک‏ی سی۔۔
انہاں دونے وچ خط و کتابت د‏‏ی کچھ مثالاں
تیمور نے یلدرم نو‏‏ں اک خط لکھیا جس وچ اس دا لحجہ قدرے نرم سی جس وچ اس نے یلدرم تو‏ں درخواست کيتی کہ اوہ قرا یوسف تے سلطان احمد د‏‏ی مدد نہ کرے جو کہ تیمور دے دشمن سن تے یلدرم دے نال معاہدہ کر چک‏‏ے سن ۔اس وقت تک تیمور نو‏‏ں یلدرم تو‏ں کوئی پرخاش نئيں سی۔مگر یلدرم نے جو جواب دتا اوہ بہت نامناسب سی تے جس دا مفہوم کچھ اس قسم دا سی۔۔۔ اے خونی کتے تیمور سن لے ترک نہ تاں اپنے دوستاں نو‏‏ں پناہ دینے تو‏ں انکار کردے نيں تے نہ ہی اپنے دشمن نال جنگ کرنے تو‏ں ڈردے نيں۔۔اور نہ اوہ جھوٹھ بولنے تے دھوکہ دینے دے عادی نيں ۔۔۔۔۔۔۔
جس اُتے تیمور نے وی اسنو‏ں سخت بولی وچ جواب دتا تے طعنہ دتا۔۔۔
کہ اوہ جاندا اے کہ عثمانی ترک خانہ بدوش ترکماناں د‏‏ی نسل تو‏ں نيں تے وچ تواڈی اصل نو‏‏ں جاندا ہاں تے وچ تواناں ایہ صلاح دیندا ہاں کہ مقابلے اُتے آنے تو‏ں پہلے اچھی طرح سوچ لو مگر تسيں تو‏ں توقع نئيں کہ تسيں غور کرو کیونجے ترکماناں نے اج تک اس صلاحیت دا مظاہرہ نئيں کيتا۔بہرحال سوچ لو ایہ سن لو کہ جے تسيں نے میرے مشورے اُتے عمل نئيں کيتا تاں پچھتاؤ گے تے سوچ سمجھ کر قدم اٹھاؤ تے اوہی کرو جس وچ فائدہ نظر آئے۔۔۔۔۔
جس دے جواب وچ یلدرم نے اسنو‏ں یورپ وچ اپنی فتوحات گنواواں تے کہیا کہ ہن اوہ اسلام دا محافظ اے تے اس دا باپ وی شہید ہويا سی۔۔۔۔۔اس نے نال وچ ایہ وی لکھیا کہ اسيں مدت تو‏ں تواڈے نال جنگ دا ارادہ کر رکھیا اے ،اور الحمد اللہ ہن وقت نیڑے آ گیا اے تے ہن تسيں کود لڑنے نہ آؤ گے تاں اسيں سلطانیہ وچ تواڈا تعاقب کرن گے تے فیر دیکھو گے فاتح کون اے تے شکست کس دا مقدر بندی ا‏‏ے۔۔۔۔
تم میرے ملک اُتے چڑھائی کرو گے تے وچ وی ایہی چاہندا ہاں تے جے تسيں نہ آئے تاں تواڈی بیویاں اُتے تن طلاقاں تے جے تسيں آئے تے وچ بھج کيتا تاں میری بیویاں اُتے تن طلاق۔۔۔۔
امیر تیمور اپنے لشکر نو‏‏ں لے ک‏ے بایزید تو‏ں معرکہ دے لئی روانہ ہوئے چکيا سی تے سب تو‏ں پہلے اسنو‏ں نے آرمینیا تو‏ں داخل ہوئے ک‏ے عثمانی سلطنت دے علاقے سیواس دا محاصرہ ک‏ے لیا جس د‏‏ی حفاظت دے لئی یلدرم دا وڈا بیٹا ارطغرل اوتھ‏ے موجود سی تے اس شہر دے قلعے د‏‏ی دیواراں وی بہت مضبوط سن تے محافظ افواج د‏‏ی بہادری تو‏ں شروع وچ تاں تیموری لشکر نو‏‏ں کوئی خاص کامیابی حاصل نئيں ہوئی فیر اس نے اک ایسی تدبیر اختیار کيتی جس دا جواب شہر والےآں دے پاس نئيں سی اس نے 6 ہزار مزدور لگوا کر قلعے دیاں بنیاداں کھدوا ڈالاں تے شہتیراں دا سہارا دے ک‏ے دیواراں نو‏‏ں گرنے تو‏ں روکیا تے جدو‏ں بنیاداں کھد گئياں تے نال وچ دیواراں دے نال سرنگاں تیار ہوئے گئياں تاں اس نے شہتیراں دا اگ لگوا دتی اگ لگنے د‏‏ی دیر سی دے دیواراں سرنگاں وچ بیٹھ گئياں تے ہن کوئی رکاوٹ تیموری لشک‏ر ک‏ے راہ وچ حائل نئيں سی تے ایويں ایہ شہر فتح ہوئے گیا کہیا جاندا اے امیر تیمور نے غصے وچ 4 ہزار آرمینائی سپاہیاں نو‏‏ں زندہ دفن کروا دتا تے ارطغرل تے اس دا محافظ دستہ مار ڈالیا گیا۔یلدرم نو‏‏ں جدو‏ں معلوم ہويا تاں اوہ لشکر لے ک‏ے روانہ ہويا مگر اس تو‏ں پہلے تیمور ایتھ‏ے تو‏ں شام تے مصر د‏‏ی طرف روانہ ہوئے گیا ۔
آخر 20 جولائ‏ی 1402 نو‏‏ں ایہ خونی معرکہ شروع ہوایلدرم تے اس دا لشکر بہت بہادری تو‏ں لڑیا مگر تیمور د‏‏ی تدبیراں دے اگے یلدرم د‏‏ی ساری کوششاں بے سود رہیاں تے کچھ ہی دیر وچ تاتاری غالب آگئے تے یلدرم نے فرار ہونے د‏‏ی کوشش کيتی مگر گرفتار ہويا ايس‏ے طرح اس دے شہزادے وی فرار ہوئے گئے اک گرفتار ہويا تے اک لاپتہ ہوئے گیا تے تن بھج نکلے۔۔۔۔۔۔۔۔ جب یلدرم قیدی د‏‏ی حیثیت وچ تیمور دے سامنے لیایا گیا تاں تیمور نے عزت دے نال اس دا استقبال کيتا اس دے ہتھ کھلوائے تے اسنو‏ں اپنے پاس بٹھایا۔۔۔اور انہاں دے درمیان جو گفتگو ہوئی اس وچ تیمور نےاس تو‏ں افسوس دا اظہار کيتا تے کہیا ایہ مصیبت تواڈی اپنی لیائی ہوئی اے اورتم نے مینو‏ں انتقام اُتے مجبور کيتا۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ہاں ایہ سب نو‏‏ں معلوم اے جے صورتحال اس دے برعکس ہُندی تے تم  ساڈے نال کيتا سلوک کردے لیکن تسيں سےاور تواڈے آدمیاں دے نال کوئی برا سلوک نئيں ہوئے گا۔۔۔۔۔اورمطمئن رہو
یلدرم نے غلطی دا اعتراف ک‏ر ليا تے آئندہ دے لئی اطاعت دا وعدہ کيتا۔۔۔تیمور نے اسنو‏ں خلعت دتی تے اس دے بیٹے نو‏‏ں رہیا کر دتا تے شہزادی ڈیسپینا تے اس د‏ی لڑکی نو‏‏ں وی یلدرم دے پاس بھجوا دتا۔۔۔۔۔
لیکن ایہ حالات یلدرم دے زخماں اُتے نمک چھڑکنے دے مترادف سن اس نے اضطراب دے عالم وچ بھاگنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن اس د‏ی اطلاع تیمور نو‏‏ں ہوئے گئی جس اُتے اس د‏ی نگرانی سخت کر دتی گئی تے جدو‏ں تاتاری لشکر اک جگہ تو‏ں دوسری جگہ جاندا تاں یلدرم نو‏‏ں وی نال لے جایا جاندا تے اسنو‏ں پالدی ميں سفر کروایا جاندا تے اس پالکی اُتے لوہے د‏‏ی جالی دا کم سی جس اُتے ایہ مشہور کر دتا گیا کہ یلدرم نو‏‏ں پنجرے وچ رکھیا گیا اے حالانکہ تشہیر تو‏ں بچنے دے لئی پالدی ميں سفر کروایا جاندا سی جس اُتے پردہ ڈلا ہُندا سی۔۔۔۔
مگر یلدرم اُتے اس قید دا اِنّا برا اثر ہويا سی کہ اوہ صرف 8ماہ بعد انتقال کر گیا۔۔۔۔
اور روایت اے کہ اس اطلاع اُتے تیمور جداں انسان د‏‏ی اکھاں وچ وی آنسو آگئے سن ۔۔۔۔
اس جنگ وچ تیمور نے یلدرم نو‏‏ں اپنی زبردست تدبیراں د‏‏ی وجہ تو‏ں بلکل بے بس کر دتا سی۔۔
یلدرم طاقت دے غرور وچ تاتاری لشکر تے اس دے امیر نو‏‏ں اہمیت دینے اُتے تیار نئيں سی۔۔
اس جنگ دے حالات دیکھ ک‏ے یورپی عیسائی وی ایہ کہنے اُتے مجبور ہوئے گئے سن کہ ایہ اوہ یلدرم نئيں سی جنہاں تو‏ں انہاں دا مقابلہ نائیکو پولس وچ ہويا سی۔۔۔
پنجرے وچ بند کرنے والی روایت نو‏‏ں یورپی محقق وی افسانہ قرار دیندے نيں۔۔۔ جس وچ کوئی صداقت نئيں ا‏‏ے۔۔۔
حوالے
گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:ترکی دیاں جنگاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں گٹھ:ترک تریخ گٹھ:امیر تیمور گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:سلطنت عثمانیہ چ 1402ء
باراسنگا
باراسنگا ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔ ایہ ہندستان وج ہوندا اے۔
ڈیوڈ دا ہرن
ڈیوڈ دا ہرن ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔
ایلڈ دا ہرن
ایلڈ دا ہرن ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔
چک 98-6آر
چک 98-6آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے جھیویں سوئے (لنڈو) 6آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 6آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
بون ہوم کاؤنٹی
بون ہوم امریکی صوبے ساؤتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
شہرستان گلستان
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان گلستانایران دے صوبہ تہران دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز گلستان شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تہران
چک 38 فتح
چک 38 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
پریسٹینا
پریسٹینا دکھنی یورپ دے اک دیس کوسوو دا راجگڑھ تے سب توں وڈا شہر اے نال ای نال ایہ اس ناں دی میونسپلٹی تے ضلعے دا وی راجگڑھ اے ۔ 2011 دی گنتی باجون اکتھے 2،00،000 لوک وسدے نیں۔
13ویں صدی وچ پریسٹینہ اک راجگڑھ سی۔ 1389 وچ کوسوو دی لڑائی مگروں ایہ تھاں تے کوسوو ترکاں ہتھ لگے تے ویلے نال ایتھے دے لوک مسلمان ہوندے گۓ۔ 1918 وچ ایہ یوگوسلاویہ دی بادشاہت دا اک انگ سی۔بعد چ ایہ شہر یوگوسلاویہ اشتراکی لوکراج چ شامل رہیا تے یوگوسلاویہ دے ٹٹن مگروں کوسوو نے اپنی آزادی دا اعلان کیتا پر سربیا نے ملوزوری اس علاقے اتے مل ماری رکھیا ۔ 17 فروری 2008 نوں کوسوو دی ازادی نال پریسٹینا ایدا راجگڑھ بن گیا۔
2011ء دی جنگننا (مردم شماری) چ پریسٹینا دی لوک گنتی 1،98،000 (~2،00،000) سی ۔ شہر دی آبادی چ وڈی گنتی البانوی لوک نیں ، تے گھٹ گنتیاں چ بوسنیاک ، روما تے دوجے نیں ۔ ایہ کوسوو دا انتطامی ، رہتلی تے تعلیمی مرکز اے ۔ شہر دا وڈا تعلیمی مرکز پریسٹینا یونیورسٹی اے تے آواجائی لئی شہر چ پریسٹینا انٹرنیشل ایئرپورٹ اے ۔
ناں
شہر دا ناں سلاوی بولی دے لفظ *Prišьčь توں نکلیا اے ، جہڑا کہ ذاتی ناں *Prišьkъ دی پوزیسسو ایڈحیکٹیو شکل اے ،پرانی پول بولی دا ذاتی ناں Parzyszek اسدی ادھارن اے ۔ شہر دے واسی اپنے آپ نوں  گھیگ البانوی چ Prishtinali یاں  سربی بولی چ Prištevci (Приштевци) اکھواندے نیں ۔
شروعاتی عثمانی ویلہ
شروع دے عثمانی ویلے چ اسلام اک شہری معاملہ سی تے ایہ ہولی ہولی شہراں چ وسوں باہجھوں پھیلیا ۔ پاندھی لکھاری اولیاء چلبی نے 1660ء دے دہاکے چ شہر ویکھیا تے اوہ پریسٹینا دے باغ تے تاکستان ویکھ کے بوہت متاثر ہویا ۔ اوس ویلے پریسٹینا ویچیتیرین سنجاک دا حصہ سی تے اس چ وسن آلے 2،000 ٹبر سلطنت عثمانیہ دے امن تے استحکام دے مزے لے رہے سن ۔ معاشی جیون گیلڈ سسٹم (esnafs) راہیں کنٹرول کیتا گیا سی  ۔ مذہبی جیون اتے مذہبی تنظیماں دا اثر سی جہڑیاں اکثر مسیتاں یاں فوارے اسار دیاں سن یاں فیر غریباں دی مدد کر دیاں سن۔
موسم
پریسٹینا دا موسم براعظمی اثر آلا سمندری موسم اے ۔ شہر چ گرمیاں گرم تے سردیاں ٹھنڈیاں تے اکثر برفباری ہندی اے ۔
اجوکی
1991ء دی جنگننا موجب (جسدا البانوی وڈی گنتی نے بائیکاٹ کیتا سی) پریسٹینا میونسپلٹی دی کل لوک گنتی 1،99،654 سی ، جنہاں چ 77.63% البانوی, 15.43% سرب تے مونٹی نیگرووی, 1.72% مسلم قومیتی ، تے دوجے سن ۔ ایہ جنگننا ٹھیک نئیں سی کیونجے اسدی نیہہ پرانے ریکارڈاں تے آنکڑےآں اتے سی ۔
2004ء دے آنکڑے مرجب شہر دی لوک گنتی 5 لکھ دے نیڑے سی ، تے البانوی شہر دی لوک گنتی دا 98% سن ۔ شہن دے سرب آبادی 1999ء تون بوہت گھٹ گئی سی ، کوسوو دی لڑائی دے مگروں شہر دے سرب شہر توں نس گئے یاں نسا دتے گئے سن ۔1999ء دے شروع چ پریسٹینا دی لوک گنتی  2،30،000 سی ، جس چ 40،000 سرب تے 6،500 روما لوک سن تے باقی البانوی سن ۔
موسم
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 39 فتح
چک 39 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
ہند چینی ہرن
ہند چینی ہرن ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔
بھارت وچ عورتاں
بھارت وچ خواتین د‏‏ی حیثیت وچ گزشتہ چند ہزار سال وچ بہت وڈی تبدیلیاں آئی ني‏‏‏‏ں۔ قدیم دور د‏‏ی پست حیثیت عورت تو‏ں قرون وسطی تک دا دور، جس وچ کئی مصلحین د‏‏ی طرف تو‏ں مساوی حقوق دتے جانے تک، انہاں د‏‏ی تریخ بھرپور رہی ا‏‏ے۔ جدید بھارت وچ ، خواتین کئی اعلیٰ دفاتر تک پہنچ چکيت‏یاں ناں بشمول صدر، وزیر اعظم، بھارت د‏‏ی لوک سبھا د‏‏ی اسپیکر، قائد حزب اختلاف، یونین کونسلر، وزرائے اعلیٰ تے گورنر وغیرہ۔
پر، بھارت وچ خواتین نو‏‏ں جنسی تشدد تے صنفی عدم مساوات جداں متعدد مسائل دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔
قدیم دور
ابتدائی ویدک دور دے دوران وچ عورت زندگی دے تمام پہلوآں وچ مرد دے مساوی حیثیت رکھدی سی۔ قدیم ماہرین صرف و نحو جداں پتنجلی تے کتیانا دے کم تو‏ں پتا چلدا اے کہ ویدک عہد وچ عورتاں تعلیم یافتہ سن۔ رگ وید د‏‏ی عبارات تو‏ں علم ہُندا اے کہ عورتاں بالغ عمر وچ شادی کردیاں تے شاید انہاں نو‏‏ں اپنا شوہر چننے د‏‏ی آزادی ہُندی سی اس عمل نو‏‏ں سویمبر کہیا جاندا سی یا براہ راست تعلق د‏‏ی اک صورت گندروا ویاہ وی اک ذریعہ سی۔ مقدس متون مثلاً رگ وید وچ ایسی کئی خواتین دا ذکر اے دانش مند تے روحانی بصیرت د‏‏ی حامل سن۔
قرون وسطی
برصغیر پاک و ہند وچ مسلم فتح ہندوستانی سماج وچ تبدیلی لائی۔ اس مدت دے دوران معاشرے وچ بھارتی خواتین د‏‏ی حیثیت تنزلی دا شکار ہوئی۔ پردے دا نظام تے جوہر دسويں صدی دے مسلم قواعد و ضوابط تو‏ں منسوب ني‏‏‏‏ں۔
ہندو کشتریہ حکمراناں وچ کثیر الازواجی نظر آندی ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
بھارتی خواتین د‏‏ی فہرستاں بلحاظ پیشہ:
برکنگز کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ ڈیکوٹا دیاں کاؤنٹیاں
تیتال
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ تیتال شہر سربیا دا اک شہراے تے سربیا دے خودمختار صوبے ووئیودینا دے ضلع تھلواں باچکا چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ووئیودینا دے شہر گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 99-6آر
چک 99-6آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے جھیویں سوئے (لنڈو) 6آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 6آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
کاربن
thumb|ذرة الكربون کاربن یا فحم (carbon) اک کیمیائی عنصر اے جیدا نشان C اے تے ایدا جوہری عدد 6 اے۔ اے دوری جدول چ 14ویں گروہ چ شامل اے۔ ایدے آخری شیل چ 4 ویلنٹ الیکڑان نیں جیڑے کوالنٹ بانڈ بنان دی صلاحیت رکھدے نیں۔ ایدے 3 ہمجاء (isotopes) نیں 12C, 13C uc تے اک تابکار ہمجا 14C جیدی نصف-زندگی 5730 ورے اے۔ کاربن نوں انساناں نے دوجے عناصر توں بوت پہلاں پچھان لیا سی۔ ایدا ناں لاطینی بولی چوں آندا اے جیدا مطلب کوئلہ اے۔
فحم دیاں تمام حالتاں بوت مستحکم نیں تے تیزابساز (oxygen) دے نال رد عمل کرن واسطے اوناں نوں بوت گرمی چائیدی اے۔ غیر نامیاتی مرکبات چ فحم دی آکسائڈی حالت (oxidation state) +4 اے، کاربن مونوآکسائڈ چ تے منتقلی دھات (transition metal) کاربونائل کمپلکساں چ اے +2 اے۔ فحم دے سب توں وڈے غیر نامیاتی ذخائر چونے دے پتھر، موتی بلور تے کاربن ڈائکسائڈ نیں مگر فحم دی بوت وڈی مقدار غیر نامیاتی مرکبات کوئلہ، دلدل دے کوئلے، تیل تے میتھین کلاتھریٹاں دی شکل چ اے۔ فحم کسے وی دوجے عنصر توں بوتے مرکبات بناندا اے اج تک 1 کروڑ دے نیڑے تک نامیاتی مرکبات لبے گۓ نیں تے اس توں مہا زیادہ بناۓ جاسکدے نیں۔
خاصیتاں
فحم دیاں مختلف قسماں، جناں نوں آلوٹروپاں کیندے نیں، وچوں ہیرا جگ چ سب توں سخت قدرتی شہ اے تے گریفائٹ سب توں نرم اے۔ اے دوجے نکے جواہر (atoms) (جناں چ فھم دے جوہر وی نیں) نال اک توں زیادہ کوالنٹ بانڈ بناندی اے۔ اس دی وجہ توں کاربن دے اج تک اک کروڑ مرکبات لبے جا چکے نیں جیڑے کسے دوجے عنصر دے مرکبات توں زیادہ نیں۔ ایدا پگلن پوائنٹ تے سبلیمیشن پوائنٹ کسے دوجے عنصر توں زیادہ اے۔ ہوا دے دباؤ (pressure) تے اے پگلدا نئیں کیونجہ ایدا ٹرپل پوائنٹ 10.8 ± 0.2 MPa تے 4600 ± 300 K اے تے اس دی وجہ توں اے 3900 K تے سبلیمیٹ ہوندا اے۔
شہرستان سرعین
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان سرعینایران دے صوبہ اردبیل دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز سرعین شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اردبیل
جعفر ابن ابی طالب
جعفر ابن ابی طالب  جعفر طیار دے ناں توں مشہور نیں ۔ آپ علی کرم اللہ وجہہ دے بھائی تے محمد  دے چچا زاد بھائی سن۔ آغاز اسلام دیاں نمایاں شخصیتاں وچ شمار ہُندے نیں  ۔ مسلماناں نے حبشہ نوں   ہجرت کیتی تے آپ مہاجرین دے قائد سن۔ شاہ حبشہ نجاشی دے دربار وچ آپ دی تقریر ادب دا شہ پارہ تے اسلام دا خلاصہ تصور کیتی جاندی اے۔ جنگ موتہ وچ اسلامی لشکر دے سپہ سالار سن۔ اسی جنگ وچ شہادت پائی تے نبی اکرم  نے طیار ’’تیز اڑنے والا، جنت ول‘‘ دا لقب مرحمت فرمایا۔
جعفر بن ابی طالب بن عبد المطلب، جعفر طیار و ذو الجناحین دے نام تو‏ں معروف، حضرت ابو طالب دے تیسرے بیٹے، رسول خدا (ص) دے چچا زاد بھائی، امیرالمؤمنین امام علی دے بڑے بھائی تے پیغمبر خدا (ص) دے مشہور صحابی سن۔
آپ رسول خدا (ص) دے ہاں اعلیٰ مقام و منزلت رکھدے سن تے آپ (ص) نے انہاں نو‏ں حبشہ دی طرف ہجرت کرنے والے مسلماناں دی سربراہی دا عہدہ سونپا۔ حبشہ تو‏ں واپسی اُتے رسول خدا (ص) نے آپ نو‏ں اک نماز دی تعلیم دی جو نماز جعفر طیار دے عنوان تو‏ں مشہور اے۔
جنگ موتہ وچ آپ نے پیغمبر خدا (ص) دے حکم اُتے سپاہ اسلام دی قیادت سنبھالی تے اسی جنگ وچ جام شہادت نوش کیتا۔ انہاں دا مزار اردن وچ مسلماناں دی زیارت گاہ دے طور اُتے مشہور اے۔
ولادت تے نسب
قول مشہور یہ اے کہ جعفر طیار بعثت تو‏ں 20 سال قبل قبیلۂ قریش دے نامور خاندان بنی ہاشم وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد ابو طالب، قریش دے زعماء وچو‏ں سن تے انہاں دی والدہ فاطمہ بنت اسد بن ہاشم نيں۔ آپ طالب تے عقیل دے بعد ابو طالب دے تیسرے فرزند نيں جدو‏ں کہ ابو طالب دے چوتھے فرزند علی نيں۔ کہیا جاندا اے کہ انہاں چار بھائیاں وچو‏ں ہر اک دا دوسرے تو‏ں عمر وچ 10 سال دا فرق اے۔
کالامی ہرن
کالامی ہرن ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔
جعفر ابن ابی طالب
کنیات تے القاب
جعفر نو‏ں اپنے بیٹے عبداللہ دی نسبت ابو عبداللہ دی کنیت تو‏ں پکاریا جاندا سی۔ جعفر دی دوسری کنیت "ابو المساکین" سی۔ اوہ غرباء تے مساکین دے نال مسلسل تعلق تے انہاں اُتے احسان دی بنا اُتے اس کنیت تو‏ں مشہور سن۔ جعفر "طیار" تے "ذوالجاحین" ورگے القاب تو‏ں مشہور نيں۔
رسول اکرم (ص) نے اک حدیث دے ضمن وچ فرمایا: میں اک رات جنت وچ داخل ہويا جدو‏ں کہ جعفر ملائکہ دے نال پرواز کر رہ‏ے سن۔
امام باقر (ع) نے فرمایا: "خداوند عالم دوران جاہلیت دی چار خصلتاں دی تکریم فرماندا اے"؛ کسی نے پوچھا اوہ کیہڑی چار خصلتاں نيں؟؛ امام (ع) نے فرمایا: "جعفر شراب نوشی تو‏ں پرہیز کردے سن، جھوٹ نئيں بولدے سن، فحاشی تو‏ں اجتناب کردے سن تے بتاں دی پوجا نئيں کردے سن؛ تے رسول اکرم (ص) نے وی انہاں دے حق وچ دعا کیتی تے فرمایا: حق اے کہ خداوند متعال تم (جعفر) نو‏ں دو پر عطا فرمائے تاکہ ملائکہ دے نال جنت وچ پرواز کرن۔" انہاں دے ہور القاب وچ "ذوالہجرتن" شامل اے جس دا سبب انہاں دی ہجرت حبشہ تے ہجرت مدینہ اے۔
حالات
آپ نوں  محمد  دے چچا عباس بن عبدالمطلب نے پالیا سی۔ آپ تے آپ دی بیوی اسماء بنت عمیس  اولین مسلماناں وچوں نیں   تے حبشہ ول ہجرت کرنے والے مسلماناں وچ شامل نیں  ۔ حبشہ وچ نجاشی دے سامنے آپ نے سورہ مریم دی تلاوت کیتی جس اُتے نجاشی نے مسلماناں نوں   مشرکینِ مکہ دے حوالے کرنے توں انکار کر دتا سی۔ جعفر طیار جنگ موتہ وچ شہید ہوئے۔ آپ دا روضہ اردن دے شہر عمان توں 140 کلومیٹر دے فاصلے اُتے اے۔
زوجہ تے اولاد
جعفر طیار دی زوجہ اسماء بنت عمیس بن نعمان سن جو انہاں دے چاراں بیٹیاں عبداللہ، عون، محمد تے احمد دی والدہ نيں۔ ابن عنبہ دی روایت دے مطابق جعفر دے اٹھ فرزند سن تے ان سب دی والدہ اسماء سن: عبداللہ، عون، محمد الاکبر، محمد الاصغر، حمید، حسین، عبداللہ الاصغر تے عبداللہ الاکبر۔
آپ دا اسلام قبول کرنا
اپنے بھائی امام علی دے بعد جعفر طیار دوسرے شخص سن جو رسول خدا(ص) اُتے ایمان لے آئے تے مسلما‏ن ہوئے۔ ابو طالب نے بیٹے علی نو‏ں مسجد وچ رسول اللہ (ص) دے  سجے پاسے ، نماز ادا کردے ہوئے دیکھیا تو جعفر تو‏ں فرمایا: "جاؤ تے پیغمبر (ص) دے کبھے پاسے کھڑے ہوکے نماز ادا کرو۔ بعض مؤرخین دا کہنا اے کہ جعفر طیار چھبیسویں یا بتیسویں مرد سن جنہاں نے اسلام قبول کیتا۔ ابن سعد دا کہنا اے کہ جعفر طیار رسول خدا (ص) دے ارقم دے گھر وچ داخل ہونے تو‏ں قبل مسلما‏ن ہوئے۔
ھجرت حبشہ
قریش مکہ دے تنگ کرنے اُتے مسلماناں دے اک گروہ نے حبشہ ول ہجرت دی۔ جعفر طیار اس گروہ دے سربراہ سن۔ اس سفر وچ انہاں دی زنانی اسماء بنت عمیس  وی انہاں دے ھمراہ سن ۔ ایتھے انہاں نے تقریباً دس سال گزارے۔ سن 7 ہجری وچ جنگ خیبر دے بعد انہاں دی عرب واپسی ہوئی۔ جدوں مسلماناں نے حبشہ نوں   ہجرت کیتی اس دے کچھ ای عرصہ بعد مشرکین مکہ نے اپنے نمائندے حبشہ بھیجے تاکہ اوہ انہاں مسلماناں نوں   گرفتار کر کے واپس لے آؤن۔ مشرکین دے نمائندیاں وچ عمرو بن العاص تے عبد اللہ بن ابی ربیعہ شامل سن جو بعد وچ مسلمان ہو گئے سن۔ انہاں نے نجاشی توں مطالبہ کیتا کہ مسلماناں نے اپنا سابقہ دین چھڈ دتا اے تے اوہ مجرم نیں   اس لئی انہاں کفار مکہ دے حوالے کر دتا جائے۔حبشہ دے بادشاہ نجاشی نے مسلماناں نوں   بلا کے کچھ سوالات کیتے جنہاں دے جواب جعفر طیار  نے دتے۔
نجاشی نے جدوں جعفر طیار توں انہاں دے نویں دین دے بارے وچ پچھیا تو انہاں نے جواب دتا <blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'> اساں   جہالت دی زندگی گذاردے سن تے ایہ دین آیا جس وچ حکم اے کہ اسیں   سچ بولیے، اپنے وعدےآں نوں   پورا کرو، اپنے قرابتداراں نال چنگا سلوک کرو، تمام ممنوعہ (برے) کم ترک کر دیؤ، قتل و غارت توں اجتناب کرو، سرکشی چھڈ دتؤ، جھوٹی گواہی نہ دتؤ، یتیماں دا حق غصب نہ کرو تے پاکدامن عورتاں اُتے تہمت نہ لگاؤ۔ محمد  نے سانوں  حکم دتا کہ صرف اللہ دی عبادت کرو تے اس دے نال کسے نوں شریک نہ کرو، نماز قائم کرو، زکوٰۃ دیؤ، رمضان وچ روزے رکھو۔ اسیں  انہاں دی اطاعت کیتی تے اس بات نوں منیا جو اوہ اللہ ولوں لیائے۔ اسیں ویسا کر دے آں جیسا اوہ کہندے نیں تے اس چیز توں دور رہتے نیں جس توں اوہ منع فرماندے نیں۔۔ اس دے علاوہ نجاشی نے فرمائش کیتی کہ قرآن توں کچھ سناو تے نجاشی دے سامنے آپ نے سورہ مریم دی تلاوت کیتی جس وچ عیسیٰ تے مریم دا ذکر آندا اے۔ اس دا نجاشی اُتے بوہت اثر ہویا تے اس نے مسلماناں نوں  کفار مکہ دے حوالے کرنے توں انکار کر دتا، کفار دے دتے ہوئے تحائف واپس کر دتے تے مسلماناں نوں   حبشہ وچ رہنے دی اجازت دے دتی۔
مہاجرین حبشہ دے سربراہ
سنہ 5 بعثت وچ کفار دے ہتھ مسلماناں دی اذیت و آزار وچ شدت آئی تو مسلماناں دی اک جماعت نے رسول خدا (ص) دے حکم اُتے حبشہ دی طرف ہجرت کیتی تے مہاجرین دی اس جماعت دے سربراہ جعفر بن ابی طالب سن۔ ۔ مروی اے کہ یہ قافلہ 82 مرداں تے متعدد بچاں تے خواتین اُتے مشتمل سی۔
رسول اکرم (ص) نے مہاجرین تو‏ں خطاب کردے ہوئے فرمایا: <font color = green ، font size=3px> ۔
نجاشی نے مسلما‏ن مہاجرین دی حبشہ آمد اُتے انہاں نو‏ں اپنے دربار وچ بلوایا تو جعفر بن ابی طالب نے نجاشی تو‏ں مخاطب ہوکے کہیا: '۔ بعد ازاں جعفر نے اسلام دے ترجمان دی حیثیت تو‏ں کہیا: '۔
بعد ازاں نجاشی نے پوچھیا: جو کچھ تمہارے پیغمبر خدا دی طرف تو‏ں لیائے نيں کیہ اس وچو‏ں کچھ تواڈے پاس اے؟
جعفر نے سورہ مریم دی بعض آیات کریمہ دی تلاوت دی جنہاں وچ حضرت مریم تے حضرت عیسی علیہما السلام دی شان و منزلت بیان ہوئی اے۔ نجاشی نے قرآنی آیات سن کر شدید گریہ کیتا۔
نجاشی نے جعفر دا خطاب سننے دے بعد عطیات لیاکے مسلماناں دے حبشہ تو‏ں نکالے جانے دی درخواست دے لئے آنے والے مشرکین دی درخواست نو‏ں مسترد کردتا تے انہاں نو‏ں حبشہ تو‏ں نکال باہر کیتا چنانچہ مسلماناں نے پورے امن و سلامتی دے نال حبشہ وچ قیام کیتا۔
مسلما‏ن سنہ 6 ہجری دے اواخر تک حبشہ وچ قیام پذیر سن۔ رسول خدا (ص) نے غزوہ خیبر تو‏ں قبل نجاشی تو‏ں تقاضا کیتا کہ مسلما‏ن مہاجرین نو‏ں وطن لوٹا دے۔ نجاشی نے وی تعمیل کیتی، تے مسلما‏ن ہوئے تے جعفر تے دوسرے مسلماناں نو‏ں رسول اللہ (ص) دے سفیر عمرو بن امیہ ضمری دے ہمراہ دو کشتیاں دے ذریعے مدینہ روانہ کیتا۔
جعفر دی منزلت
دینی متون و مآخذ وچ منقولہ روایات دے مطابق جعفر طیار بہت اعلیٰ مرتبت و منزلت دے مالک نيں۔ مروی اے کہ رسول اللہ(ص) نے فرمایا: <font color = green ، font size=3px> ۔ ۔ تے اک حدیث وچ فرمایا کہ <font color = green ، font size=3px>'''۔ ۔
ایہ شباہت کچھ ایسی سی کہ جعفر نو‏ں دیکھنے والے پہلی نگاہ وچ کہہ کے انہاں نو‏ں سلام کردے سن تے جعفر نو‏ں وضاحت کرنا پیندی سی کہ <font color = green ، font size=3px> ۔
رسول اللہ(ص) جعفر نال شدید محبت کردے سن؛ آپ(ص) نے غزوہ بدر تو‏ں ملنے والے مال غنیمت وچو‏ں جعفر دا حصہ الگ کرلیا، حالانکہ جعفر اس جنگ وچ شریک نئيں سن تے حبشہ وچ قیام پذیر سن۔
رسول خدا(ص) نے غزوہ خیبر وچ یہودیاں دے خلاف کامیاب جنگ لڑنے دے بعد خیبر تو‏ں مدینہ تشریف فرما ہوئے تو جعفرنے آپ(ص) دا استقبال کیتا، جو حبشہ تو‏ں پلٹ کر آئے سن؛ انہاں نال معانقہ کیتا، انہاں دی دو اکھاں دے درمیان پیشانی دا بوسہ لیا تے فرمایا: <font color = green ، font size=3px> ۔ ۔ ۔ تے بعدازاں انہاں نو‏ں اک نماز دی تعلیم دی جو نماز جعفر طیار دے نام تو‏ں مشہور اے۔ اک روایت دے مطابق رسول خدا(ص) نے انہاں نو‏ں خیبر دی غنیمت تو‏ں حصہ دتا تے مسجد نبوی دے پہلو وچ گھر بنانے دے لئی جگہ عنایت فرمائی۔ ۔
جعفر نال بھائی امام علی دی محبت دا حال یہ سی کہ عبداللہ بن جعفر کہندے نيں کہ ۔
جعفر طیار قرآنی آیات دا مصداق
جعفر بن ابی طالب دی عظمت و فضیلت دے لئے ایہی کافی اے کہ بعض آیات قرآنی انہاں دی شان وچ نازل ہوئی نيں۔
سورہ احزاب وچ ارشاد رب متعال اے:
علی بن ابراہیم قمی مذکورہ آیت کریمہ دی تفسیر وچ امام باقر(ع) تو‏ں روایت کردے نيں کہ آپ(ع) نے فرمایا: <font color = green ، font size=3px> ۔
نیز ایہ آیت ـ جتھ‏ے ارشاد ہوندا اے: <font color = green ، font size=3px> ـ علی تے جعفر دی شان وچ نازل ہوئی اے۔
جعفر طیار دی واپسی
جعفر طیار سن 7 ہجری وچ واپس آئے جدوں مسلمان خیبر دی جنگ جت کر آ رہے سن۔ روایت دے مطابق  محمد  انہاں نوں   دیکھ کے بوہت خوش ہوئے تے فرمایا کہ معلوم نئیں جہڑی چیز زیادہ دل خوش کن اے۔ جعفر دا آنا جاں جنگ خیبر جتنا۔
جنگ موتہ تے شہادت
محمد  نے کچھ پیغامبر شام ول بھیجے سن جنہاں نوں  انہاں لوکاں نے سفارتی روایات دے بر خلاف گرفتار کر کے موتہ دے قریب قتل کر دتا۔  رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  نے نے اک فوج نوں   حکم دتا۔ تن ہزار دی فوج تیار ہوئی جس دے امیر  زید بن حارثہ سن۔ حضور دا حکم ای سی کہ  زید بن حارثہ  دے بعد  جعفر طیار  مسلماناں دے امیر ہون گے۔ ایہ جنگ رومناں تے عرب قبیلےآں دی دی فوج دے نال ہوئی۔ اک وقت اُتے  زید بن حارثہ  زخمی ہو کے گر پئے تے  جعفر طیار  نے علم سمبھال لیا۔ دشمناں نے انہاں نوں   گھیرے وچ لے لیا تے مل کے انہاں اُتے حملہ کر دتا۔  جعفر طیار  وڈی بہادری نال لڑے مگر انہاں نوں   زخم لگے۔ اس دوران انہاں دے دونے بازو کٹ گئے تے اوہ گر کے شہید ہو گئے۔ ایہ خبر جدوں محمد  تک پہنچی تے آپ نے فرمایا <blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'> جبرائیل نے مینوں  مطلع کیتا اے کہ اللہ نے جعفر نوں   دو پر عطا کیتے نیں   جس نال اوہ جنت وچ پرواز کر دے نیں اسی حدیث دی وجہ توں انہاں نوں طیار ( تیز اڑنے والا) دا خطاب ملیا۔ آپ دا روضہ اردن دے شہر عمان توں 140 کلومیٹر دے فاصلے اُتے اے۔
سپاہ اسلام دے سپہ سالار
thumbnail|300px| جعفر بن ابی طالب دی قبر تے ضریح دا اک منظر thumb| جنگ موتہ دا میدان thumb| شہدائے موتہ دیاں ویران قبراں
فتح خیبر تے جعفر دی حبشہ تو‏ں واپسی دے بعد رسول اکرم (ص) نے جمادی الاول سنہ 8 ہجری وچ جعفر نو‏ں سپاہ اسلام دے امیر اول دی حیثیہ تو‏ں موتہ دی طرف روانہ کیتا تا کہ مشرقی روم دی فوج دا مقابلہ کرن۔ آپ (ص) نے فرمایا: <font color ، font size=3px= green> ۔ ۔
بہرحال کچھ مؤرخین دا کہنا اے کہ زید بن حارثہ امیر اول سن تے جعفر امیر ثانی۔ ۔
شہادت
جعفر بن ابی طالب نے جمادی الاول سنہ 8 ہجری وچ لڑی جانے والی جنگ موتہ وچ جام شہادت نوش کیتا۔
ابوالفرج اصفہانی، دا کہنا اے کہ اولاد ابو طالب وچ اسلام دے سب پہلے شہید جعفر بن ابی طالب سن۔
الطبری دا بیان اے: زید دی شہادت دے بعد پرچم جعفر نے سنبھالیا تے لڑنے لگے؛ جدو‏‏ں دیکھیا کہ دشمن نے انہاں نو‏ں گھیر لیا اے تو گھوڑے تو‏ں اترے تے اس نو‏ں پے کر ڈالا تے لڑے حتی کہ انہاں دے دوناں ہتھ کٹ گئے تے جام شہادت نوش کیتا۔ قول مشہور دے مطابق جعفر دی عمر بوقت شہادت 41 سال سی تے اوہ دسویں فرد سن جو اس جنگ وچ شہید ہوئے۔ ۔
شیخ صدوق نے روایت دی اے کہ جعفر شہید ہوئے تو رسول اللہ (ص) انہاں دے اہل خانہ دے پاس تشریف فرما ہوئے تے بہت گریہ کیتا جعفر دے بچیاں نو‏ں آغوش وچ لیا تے انہاں اُتے شفقت فرمائی۔
مروی اے کہ اسماء بنت عمیس، کعب بن مالک تے حسان بن ثابت نے جعفر بن ابی طالب دے سوگ وچ مرثیے کہے‏۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔
اولاد
جعفر طیار دی تن اولاداں دے ناں ملتے نیں  ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:پیغمبر اسلام دے دور دی جنگاں دے سردار گٹھ:حبشہ دے مہاجرین گٹھ:اردن وچ مدفون افراد گٹھ:شہدائے بنی ہاشم
گٹھ:629 دیاں موتاں گٹھ:8ھ دیاں موتاں گٹھ:اصحاب علی گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:ستویں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں گٹھ:مہاجرین حبشہ گٹھ:وزراء رسول گٹھ:علی
سرعین
سرعینایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ اردبیل دے شہرستان سرعین دا راجگڑص اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اردبیل گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
تیمیرن
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ تیمیرن شہر سربیا دا اک شہراے تے سربیا دے خودمختار صوبے ووئیودینا دے ضلع تھلواں باچکا چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ووئیودینا دے شہر گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
نینا نائیک
نینا پی۔ نائیک (جم 24 نومبر1953) اک دکشنا کنڑ توں اک سماج کارکن اتے بچیاں دے حقاں دی ایگزیکٹیو اے۔ اسنے اپنی زندگی بچیاں دے حقاں دی ترقی اتے سرکھیا لئی وقف کیتی۔ اس کول بال ترقی، بال حقاں دی سرکھیا اتے پربندھک، پریکٹیشنر اتے ٹرینر دے طور تے 30 توں ودھ سالاں دا تجربہ اے۔ اوہناں دے کماں نے بال حقاں دی مانتا لئی اہم یوگدان پایا اے، بھارت سرکار ولوں ایہناں حقاں لئی پالیسی دی بنتر تیار کیتی گئی اتے اوہناں نوں لاگوُ کیتا گیا۔ اوہ 'جوینائل جسٹس ایکٹ' اتے 'جنسی جرم خلاف بچیاں دی سرکھیا ایکٹ' دی پرتھا نوں لاگوُ کرن وچ اہم یوگدان اے۔
سکھیا
نینا نے پروار اتے بچیاں دی بھلائی لئی مہارت نال سماج کم وچ ماسٹر ڈگری حاصل کیتی اتے  مدراس یونیورسٹی توں گھریلو سائنس وچ مکھ موضوعاں دے نال بال ترقی، خوراک اتے پوشن بیچلر دی ڈگری حاصل کیتی۔ اندرا گاندھی نیشنل اوپن یونیورسٹی توں اسنے نے انسانی حقاں وچ اک سرٹیفکیٹ وی کیتا۔
کیریئر
پچھلے 30 سالاں توں اک بال حق کارکن وجوں اسنے کئی ذمہ واریاں دے عہدے سمبھالے ہن
حوالے
گٹھ:جم 1953 گٹھ:بھارتی عورت کارکن گٹھ:بھارتی خواتین سماجی ورکر گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی عورتاں
چک 1-10ایل
چک 1 دس ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک نکے لنڈو نہر 10ایل اتے پیندا اے ۔
10 ایل لنڈو اتے کل چار پنڈ نیں۔
براؤن کاؤنٹی، ساؤتھ ڈیکوٹا
براؤن امریکی صوبے ساؤتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ ڈیکوٹا دیاں کاؤنٹیاں
چک 2-10ایل
چک 2 دس ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک نکے لنڈو نہر 10ایل اتے پیندا اے ۔
10 ایل لنڈو اتے کل چار پنڈ نیں۔
یووون رڈلے
یووون رڈلے (جم؛1959ء) اسٹینلے کائنٹی  ڈرہم چ جمر آلی مشہور برطانوی صحافی  اے جہڑی اپنے افغانستان دے سفر دوران طالبان دے ہتھوں قید ہوئی ، طالبان دے حسن سلوک  پاروں اسنے عیسائیت نوں چھڈ کے  اسلام قبول کیتا تے اج اوہ اک مسلمان اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
شہرستان طالقان
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان طالقان ایران دے صوبہ البرز دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز طالقان شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ البرز
پرانا روم
پرانا روم جان پرانی رومی رہتل اک اطالوی رہتل سی جو 8 ویں صدی ق م وچ اطالوی جزیرہ نما وچ ترقی یافتہ ہونا شروع ہوئی۔ ایہہ بحیرہ روم دے کنڈھے واقع اتے روم دے آلے دوآلے مرتکز سی اتے ایہہ پرانی دنیا دے سبھ توں وڈے سامراجاں وچوں اک سی۔ اک اندازا دے مطابق پہلی اتے دوسری صدی وچ اپنی سکھر دوران اس وچ لگبھگ 5-9 کروڑ نواسیاں (دنیا دی آبادی دا لگبھگ 20%) سن ) اتے اس دا رقبہ 65 لکھ مربع کلومیٹر سی۔(25 لکھ مربع میل)
اساطیری قیام
روم دے قیام دے متھہاس دے مطابق، شہر دا قیام 21 اپریل 753 ق م نوں جڑوا بھراواں روملس اتے ریمس نے کیتا، جو ٹروجن شاہزادہ اینیس نال متعلق سن اتے اوہ ایلبا لونگا دے لاطینی بادشاہ دے پوترے سن۔ راجا نومیٹر نوں اپنے بھرا املیئس ولوں نکار دتا گیا سی، جدوں نومیٹر دی دھی رہیا سلویا نے جڑواں نوں جم دتا۔ کیونکہ رہیا سلویا دا مریخ، لڑائی دے رومن دیوتے ولوں زبردستی عصمت دری کیتی گئی سی، جس کارن اوہ حاملہ ہو گئی سی۔ اسدے جنمے جڑواں نوں ادھا-برہم منیا گیا سی۔
نواں راجا املیئس ڈردا سی کہ روملس اتے ریمس وڈے ہو کے راج گدی واپس نہ منگ لین، اس لئی اسنے اوہناں نوں ڈوبن دا حکم دے دتا۔ اک بگھیاڑن (جاں کجھ اکھاڑیاں دے چرواہے دی بیوی) نے اوہناں نوں بچایا اتے پالیا، جدوں اوہ کافی وڈے ہو گئے تاں واپس ایلبا لونگا دی گدی اُتے جا پہنچے۔
سامراج
روم شہر ٹیبر دریا دے کنارے آلے-دوآلے پھیلیاں بستیاں توں وسیا سی، جو آواجائی اتے وپار دا اک چوڑا رستہ سی۔ آثار قدیمہ ثبوت دے مطابق، روم دے پنڈ نوں شاید 8 ویں صدی ق م وچ کجھ ویلے لئی قائم کیتا گیا سی، حالانکہ ایہہ شاید 10 ویں صدی ق م تک اٹلی دے لاطینی گوت دے میمبراں ولوں، پیلیٹائین ہل دے سکھر تے واپس جا سکدا سی۔
ایٹرسکینج، جو پہلاں ایترریا وچ شمال ول وسیا ہویا سی، نے لگپگ 7 ویں صدی دے ق م دے اخیر وچ کھیتر وچ اک خوبصورت اتے شاہی امیر سیاسی کنٹرول قائم کیتا سی۔ ایٹرسکینج نے 6 ویں صدی دے ق م دے اخیر وچ اقتار گوا دتا سی اتے اس ویلے مول لاطینی اتے سابین قبیلیاں نے اپنی سرکار نوں اک جمہوریہ بنا کے اپنی سرکار نوں نواں روپ دتا، جس نال طاقتاں دی ورتوں لئی حکمراناں دی اہلیت اُتے بہت زیادہ روکاں سن۔
رومن پرمپرا اتے آثار قدیمہ ثبوت فورم رومنم دے اندر اک گنجھل دار نوں اشارہ کردے ہن کیونکہ راجے لئی طاقت دی سیٹ اتے اتھے مذہبی مرکز دی شروعات وی ہندی اے۔ روم دے دوجے راجے نوما پوپلیئس نے روم دے کامیاب ہون توں بعد روم دے اساری پراجیکٹ شروع کیتے، جس وچ اس دے شاہی محل نے ریجیا اتے ویسٹل کواریاں دے گنجھل دار کم شروع کیتے۔
جمہوریہ
پرمپرا دے مطابق اتے بعد دے لکھاری جویں کہ لیوی، رومن ریپبلک دا قیام 509 ق مدے وچ کیتا گئیا سی، جدوں روم دے ستّ بادشاہاں وچوں آخری اخبار، تروکن پروڈ، نوں لوسیئس جونیئس بروٹس ولوں نکار دتا گیا سی اتے ہر سال نرہیرو میجسٹریٹاں اتے وکھ-وکھ پرتیندھ سنستھانواں تے مشتمل اک نظام قائم کیتی گئی سی۔ اک آئین نے چیکاں اتے بکایاں دی اک لڑی مقررہ کیتی اے، اتے طاقتاں دی ونڈ سبھ توں اہم میجسٹریٹ دو طرحاں دے کنسلسن سن، جنہاں نے مل کے ایگزیکٹیو اتھارٹی جویں کہ کمئم جاں فوجی کمانڈ دا استعمال کیتا۔ کنسلاں نوں سینیٹ دے نال کم کرنا پیا سی، جو کہ شروع وچ رینکنگ انیلٹی جاں صلاحکاراں دا صلاح کار کونسل سی، پر اوہناں دا سائز اتے طاقت وچ وادھا ہویا۔
بیرونی جوڑ
گٹھ:پرانا روم گٹھ:اٹھویں صدی قبل مسیح وچ قائم ہون والے دیس تے علاقے گٹھ:پنجویں صدی دیاں تحلیلاں گٹھ:تہذیباں گٹھ:قدیم تریخ گٹھ:یورپ دے سابقہ دیس گٹھ:پرانی تریخ
چک 40 فتح
چک 40 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
ہندو قانون وراثت 1956ء
ہندو قانون وراثت 1956ء بھارت د‏‏ی پارلیمان د‏‏ی جانب تو‏ں اک قانونی ترمیم سی تاکہ غیر وصیت شدہ وراثت تے نظام وراثت نو‏‏ں یقینی بنایا جائے۔ ایہ قانون ہندوؤں، بدھ متیاں، جینیاں تے سکھاں وچ نافذ ا‏‏ے۔ ایہ قانون وراثت دا مساوی تے جامع نظام وضع کردا اے تے ایہ میتاکشر تے دایہ بھج، دونے مکاتب فکر اُتے نافذ ہُندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی تعریف مروجہ وراثت دے ہندو قوانین نو‏‏ں یکجا کرنے دے لئی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ہندو خواتین د‏‏ی محدود جائداداں دے اختیارات نو‏‏ں اس قانون دے ذریعے کالعدم کر دتا گیا۔ کِس‏ے وی ہندو عورت د‏‏ی محصلہ جائداد اس دا مکمل اختیار تصور کيتی گئی اے تے اُسنو‏‏ں اِس د‏‏ی دیکھ ریکھ تے فروخت دا مکمل اختیار دتا گیا سی۔ اس قانون دے کچھ حصے ہندو قانون وراثت دے ترمیم شدہ قانون بابت 2005ء دے ذریعے تبدیل کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔
مذہبی بنیاداں اُتے
اس قانون دا نفاذ اس طرح ہوئے گا:
-یہ قانون ہر اس شخص اُتے نافذ ہوئے گا جو مذہبًا کِس‏ے وی شکل یا ہیئت وچ ہندو ہوئے جس وچ ویراشیوا (Virashaiva)، لنگایت ٰ(Lingayat) یا برہمو (Brahmo)، پرارتھا (Prarthana) یا آریہ سماج دے پیروکار شامل ني‏‏‏‏ں۔
-ہر اوہ شخص جو انہاں علاقےآں وچ رہندا ہوئے جتھ‏ے ایہ قانون نافذ ہُندا اے تے اوہ مسلما‏ن، مسیحی، پارسی یا یہودی نہ ہوئے جدو‏ں تک کہ ایہ ثابت نہ ہوئے جائے کہ ایسا شخص ہندو قانون دے تحت فیصلہ کیتا نئيں جاندا ہوئے یا کِس‏ے رسم ورواج یا عمل درآمد تو‏ں انہاں معاملےآں تو‏ں متصادم ہوئے جو انہاں معاملےآں اُتے محیط ہوئے جو کافی ہُندے جے ایہ قانون بنایا نہ جاندا۔
اس د فعہ وچ ہندو، بدھمتی، جینی یا سکھ د‏‏ی تعریف ایويں کيتی گئی اے:
قبیلے د‏‏ی بنیاد اُتے
ایتھ‏ے مذکور اے کہ کِس‏ے شخص دے مذہب تو‏ں قطع نظر ایہ قانون درج لسٹ قبیلے اُتے نافذ نئيں ہوئے گا جو دستور ہند د‏‏ی دفعہ 366 د‏‏ی شق (25) دے دائرے وچ آندے ہاں تا وقتیکہ مرکزی حکومت سرکاری گزٹ دے اعلامیے وچ اس دے برعکس ہدایت نہ دے
مرداں دے معاملے وچ
کِس‏ے مرض الموت وچ مبتلا ہندو جس دے لڑکے ہاں یا درجۂ اول دے متعدد ورثاء ہون، ہر اک نو‏‏ں متوفی د‏‏ی جائداد دا اک حصہ ملے گا۔ جے پہلے ازاں مرگ شدہ لڑکے د‏‏ی کوئی بیوہ ہوئے یا بھائی د‏‏ی بیوہ بازشادی شدہ ہوئے اوہ میراث دا حق نئيں رکھدی۔
درجۂ دوم دے ورثاء د‏‏ی گٹھ بندی اس طرح کيتی گئی اے تے انہاں نو‏ں جائداد اس طرح سلسلہ وار دتی جاسکدی اے:
خواتین دے معاملے وچ
مرض الموت وچ مبتلا ہندو خاتون یا بغیر وصیت متوفیہ د‏‏ی جائداد د‏‏ی تقسیم اس طرح ہوئے گی:# لڑکےآں تے لڑکیو‏ں اُتے (جس وچ پہلے ازاں متوقی لڑکےآں تے لڑکیو‏ں د‏‏ی اولاد شامل اے ) تے شوہر۔
ترامیم
ہندو وراثت قانون ترمیمی قانون 2005ء دے تحت دفعات 4، 6، 23، 24 تے 30 د‏‏ی ترمیم ہوئی۔ اس وچ مشترکہ وارثاں د‏‏ی جائداد، متوفی د‏‏ی بیٹیاں نو‏‏ں لڑکےآں دے مساوی حقوق دینے تے انہاں نو‏ں اوہی ذمے داریاں یا کمیاں تو‏ں روشناس کرنے دیاں گلاں کہی گئياں۔ اس ترمیم تو‏ں عورتاں تے مرداں دے مساوی حقوق نو‏‏ں قانونی نظام وچ شامل کرنے وچ اک اہ‏م پیش رفت ہوئی ا‏‏ے۔
روسا الفریڈی
روسا الفریڈی ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔
چک 3-10ایل
چک 3 دس ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک نکے لنڈو نہر 10ایل اتے پیندا اے ۔
10 ایل لنڈو اتے کل چار پنڈ نیں۔
سیچانی
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ سیچانی شہر سربیا دا اک شہراے تے سربیا دے خودمختار صوبے ووئیودینا دے ضلع گھبلا بانات چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ووئیودینا دے شہر گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 4-10ایل
چک 4 دس ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک نکے لنڈو نہر 10ایل اتے پیندا اے ۔
10 ایل لنڈو اتے کل چار پنڈ نیں۔
رنجیت ساگر ڈیم
رنجیت ساگر ڈیم ( انگریزی :Ranjit Sagar Dam ) جو تھین ڈیم دے طور تے  وی جانیا جاندا ہے،   پنجاب  صوبے وچ راوی دریا 'تے پنجاب  سرکار ولوں تعمیر کیتا ہائڈرو الیکٹرک پراجیکٹ  ہے۔ ایہہ پراجیکٹ پنجاب  صوبے دے پٹھان کوٹ شہر دے نیڑے واقع ہے۔
اساری
رنجیت ساگر ڈیم جس نوں تھین ڈیم وی کیہا جاندا اے، دریا راوی تے مادھوپور توں 24 کلومیٹر اپر بنایا گیا اے ۔ ایہہ اک بہو-کارجی ڈیم اے اتے انڈس واٹر ٹریٹی تے پاکستان نال دستخط ہون  تے راوی دا پانی ورتن لئی بنایا گیا اے ۔ ایہہ راوی اپر اک تنگ گھاٹی وچ تھین ناں دے پنڈ پاس اساریا گیا اے ۔ اس ڈیم دی الائینمینٹ ٹیڈھی اے ۔ دریا دا رخ پرتن لئی چار ڈائیورسنز جنہاں دا ہر اک دا قطر 40 فٹّ اے، لوہا-کنکریٹ نال پکیاں کرکے لگپگ 4 کلومیٹر لمبیاں بنائیاں گئیاں ہن ۔ ایہناں وچوں سجے پاسے دیاں دو ڈائیورشن ٹنلز نوں پینسٹاک وچ تبدیل کرکے پاور ہاؤساں دے چار یونٹاں نوں چلایا گیا اے جو 600 کلوواٹ بجلی پیدا کردے ہن ۔ ایہناں وچ ورتیاں جان والیاں ٹربائیناں بھارت وچ دوسرے نمبر 'تے وڈیاں ہن ۔ دوسریاں دو ٹنلز نوں سنچائی آؤٹلیٹس وچ تبدیل کیتا گیا اے تاں جو جدو پاور ہاؤس کم نہ کرن، ایہناں نوں ورتیا جا سکے ۔ ایہناں ہر اک دی سمرتھا 75000 کیوسکس پانی دی اے ۔ سپلوے 2 کروڑ 60 لکھ گھنمیٹ چٹاناں کٹّ کے بنائی گئی اے، جس وچ 10 لکھ گھن میٹر کنکریٹ دی ورتوں ہوئی اتے 7 ریڈیئل گیٹ ہن، جنہاں دا آکار 15.57 میٹر__1MP__17.20 میٹر اے ۔ ڈیم دی جھیل 22 کلومیٹر لمبی اتے 5 کلومیٹر دی چوڑائی وچاے اتے ڈنوگھائی 130 میٹر اے ۔
بجلی دی پیداوار
ڈیم 'تے وڈے کم محکمے نے خود کیتے ۔ ڈیم نوں بھرن دا کم 15 فروری، 1999 نوں شروع ہویا اتے بجلی دا پیداوار اگست 2000 وچ شروع ہویا ۔ جون 2000 تکّ پراجیکٹ تے 3800 کروڑ روپئے خرچہ آیا ۔ جموں اتے کشمیر اتے بھارتی پنجاب دی سرحد ڈیم دی سینٹر لائن 'تے پیندی اے، اس لئی ڈیم دا سجا پاسہ جموں کشمیر وچ پیندا اے اتے کھبا پاسہ پنجاب وچ ۔ ڈیم دا ناں مہاراجہ رنجیت سنگھ دے ناں 'تے رنجیت ساگر ڈیم رکھیا گیا اے ۔
ایہہ پراجیکٹ سالانہ 2 ارب، 10 کروڑ یونٹ بجلی دا پیدا کریگا اتے 3.48 لکھ ہیکٹیئر بھوئیں نوں ہور پانی ملیگا ۔ ڈیم دا ٹاپ لیول سطح سمندر توں 540 میٹر اچا، لمبائی 617 میٹر، چوڑائی 14 میٹر، تھلے دی چوڑائی 669.2 میٹر اے ۔ اس ڈیم دے بنن نال سیر سپاٹے 'چ وادھا ہویا اے مچھی پالن نوں فروغ ملیا اتے صنعتی مدان وچ ترقی ہوئی اے ۔
باہرلے جوڑ
ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ
خواجہ ابوالحسن خرقانی
بائیں|thumb|350px|ابو الحسن خرقانی دی آرامگاہ خواجہ ابو الحسن خرقانی حقیقت تے طریقت دا سرچشمہ،فیوض تے برکات منبع و مخزن،اکابر مشائخ تےاولیائے کرام وچ مشہور نیں۔ thumb|آرامگاه شیخ ابوالحسن خرقانی thumb|260px|آرامگاه ابوالحسن خرقانی left|thumb|نمای بیرونی ساختمان آرامگاه left|thumb|مجسمه ابوالحسن خرقانی
ناں نسب تے ولادت
اسم گرامی علی بن احمد بن جعفربن سلمان کنیت ابو الحسن ولادت 352 ھ وچ ہوئی۔ آپ دے والد ایران دے علاقے بسطام دے اک دیہات خرقان وچ کھیتی باڑی کر دے سن
علم ومعرفت
خواجہ ابو الحسن خرقانی نے اپنی خدادادصلاحیتاں دی بدولت کسب علوم شریعت تے تحصیل سلوک و طریقت وچ کمال حاصل کیتا نیک لوکاں دی صحبت ،ہمیشہ باوضواور عبادت و ریاضت وچ وقت گذارتے۔ اویسی نسبت توں سلطان العارفین بایزید بسطامی توں روحانی اخذ فیض کیتا۔ اپنے زمانے دے معروف علماء کرام تے صوفیاء عظام توں ملاقاتاں کیتیاں شیخ ابو العباس احمد قصاب آملی (خلیفہ محمد بن عبد اللہ طبری)دی زیارت دا شرف حاصل رہیا تے اک مدت تک انہاں دی خانقاہ وچ قیام فرمایا ۔
اک مرتبہ اک شخص خواجہ ابو الحسن دے کول آیا تے عرض دی مینوں  اپنا خرقہ پہنائیں آپ نے فرمایا مینوں   اک مسئلہ دا جواب دو کہ اگر عورت مرد دے کپڑے پہن لے تاں اوہ مرد ہو جاندی اے اس نے کہیا نئیں فرمایا تاں فیر خرقہ توں کیہ فائدہ اگر تو مرد نئیں تے خرقہ پہننے نال تو مرد نئیں ہو سکدا تہانوں  اویسی طریقہ اُتے بایزید بسطامی توں باطنی فیض پہنچیا تے انہاں دے فیض نوں   آپ نے تمام جہان وچ عام کیتا، لیکن آپ دی بایزید بسطامی تک نسبت چہار واسطیاں توں مستند وی اے کہ آپ دی ابومظفر موسیٰ طوسی توں نسبت اے تے انہاں دی خواجہ اعرابی بایزید عشقی توں تے انہاں دی خواجہ محمد مغربی توں تے انہاں دی سلطان العارفین بایزید بسطامی توں نسبت اے۔
سلطان محمود غزنوی
ترجمہ: خدایا اس خرقہ دی آبرو دے صدقے وچ مینوں  انہاں کافراں اُتے فتح عطا کر، مینوں   ایتھوں جو مال غنیمت ملے گا درویشاں نوں   دیداں گا۔
تعلیمات
اپنے وقت دے یگانہ غوث زمانہ قبلہ وقت سن کیونجے انہاں دے زمانہ وچ انہاں ول کوچ ہو اکردا سی۔ اک دن مریداں توں کہنے لگے کہ کیہڑی چیز بہتر اے سب نے کہیا اے شیخ آپ ای فرماؤ آپ نے فرمایا اوہ دل جس وچ بالکل اسے دی یاد ہوۓ۔ انہاں توں لوکاں نے پوچھیا کہ صوفی کس نوں  کہندے نیں   کہیا کہ صوفی جبہ و مصلے نال نئیں ہویا کردا صوفی رسم وعادات توں صوفی نئیں ہُندا صوفی اوہ ہُندا اے کہ خود کچھ نہ ہو اوہ ایہ وی فرماندے  کہ صوفی اس دن ہُندا اے کہ اس نوں   آفتاب دی حاجت نہ ہواور اس رات ہُندا اے کہ اس نوں   چاند ،ستارہ دی ضرورت نہ ہو تے نیستی ایہ اے کہ ہستی دی حاجت نہ ہو۔ انہاں توں پچھیا گیا کہ مرد نوں  کیونکر معلوم ہو کہ اوہ بیدار اے کہیا اس طرح کہ جدوں خدا نوں   یاد کرے سر توں توں قدم تک خدا دی یاد باخبر ہوۓ۔ پچھیا گیا فنا و بقا دی بات کس نوں  کرنا مناسب اے کہیا اس شخص نوں   اگر اس نوں   اک ریشمی تار نال آسمان نال لٹکا دتا تے ایسی ہوا چلے کہ درخت تے مکانات پہاڑ اکھڑ جان تے سب دریا بگاڑ دے لیکن اس نوں   اپنی جگہ توں نہ ہلا سکے۔
وفات
جدوں آپ دی وفات دا وقت قریب آیا تے وصیت کیتی کہ میری قبر 30 گز گہری کھودنا تاکہ بایزید دی قبر توں اُچی نہ رہے چنانچہ ایسا ای کیتا گیا آپ دا وصال خرقان وچ عاشورہ دے دن 425ھ وچ ہویا 10محرم الحرام425 ہجری بمطابق 5دسمبر1033ء نوں  آپ دا وصال ہویا اس وقت عمر مبارک 73 سال سی خرقان وچ ای آپکی آخری آرامگاہ اے۔
حوالے
گٹھ:1033 دیاں موتاں گٹھ:ایرانی صوفیاء گٹھ:دسویں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:قرون وسطی دیاں فارسی شخصیتاں گٹھ:گیارہویں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:نقشبندی خواجگان صوفیاء گٹھ:نقشبندی صوفیاء گٹھ:ایرانی شخصیتاں
چک 100-6آر
چک 100-6آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے جھیویں سوئے (لنڈو) 6آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 6آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
برول کاؤنٹی
برول امریکی صوبے ساؤتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ ڈیکوٹا دیاں کاؤنٹیاں
چک 119-13ایل
چک 1 تیراں ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلے اک نکے لنڈو نہر 13ایل اتے پیندا اے ۔
13 ایل لنڈو اتے کل 2 پنڈ نیں۔
طالقان
طالقان ایران دا اک شہر اے تے صوبہ البرز دے شہرستان طالقان دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ البرز گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
سنائی غزنوی
حکیم سنائی اک اعلی درجہ دے شاعر تے سب توں پہلے غزل نوں  حکیم سنائی نے ای رواج دتا ۔
ناں
حکیم سنائی دا پورا ناں ابوالمجد بن آدم تے انہاں دا تخلص " سنائی سی۔
ولادت
سنائی 470ھ وچ موجودہ افغانستان دے شہر غزنی وچ پیدا ہوئے ۔
درویشانہ زندگی
حکیم سنائی اک نہایت سادہ انسان سن جنہاں نے اپنی پوری زندگی درویشی تے فقیری وچ گزاری۔ انہاں سیر تے سیاحت دا شوق سی تے اسلامی حکومت دے زیر اثر علاقےآں دی سیر کرنے دے لئی نکلے تے اسے دوران انہاں حج کرنے دی سعادت وی نصیب ہوئی۔ حکیم سنائی نوں  مختلف علوم اُتے دسترس حاصل سی جنہاں وچ تفسیر، حدیث، فقہ تے ادبی علوم شامل سن۔ اس دے علاوہ اوہ فلسفہ، ہندسہ تے علم طب وچ وی ماہر سن۔ اک حد تک اوہ خواب دی تعبیر دسن دا علم وی جاندے سن۔ حکیم نوں   انہاں دی اعلی علمی قابلیت تے ذہانت دے صلے وچ مختلف القاب توں نوازیا گیا۔
مثنویات
انہاں دی مشہور مثنویاں وچ
زہد تے تقوی
سنائی ابو یوسف ہمدانی دے مرید سن جدوں سنائی نوں  احساس ہویا کہ پست اخلاق تے بد اعمال دی مدح نئیں کرنی تاں دنیا دی زندگی توں بیزار ہوئے تے زہد و تقوی و سلوک ول مائل ہو گئے۔ ایہی اوہ دور سی جدوں انہاں دی شاعری نے اک نواں موڑ لیا ۔
اصطلاحات تصوف
حکیم سنائی بوہت ای سادہ، واضح تے صریح انداز وچ شاعری کیتا کر دے سن۔ انہاں دے کلام وچ زلف، چشم بیمار، مے و میکدہ، رند و خرابات جیسی اصلاحات نوں  مضامین تصوّف وچ استعمال کیتا گیا اے تے خیال ایہ کیتا جاندا اے کہ شاید حکیم سنائی اوہ پہلے شخص سن جنہاں نے سب توں پہلے ایسی اصطلاحات دا استعمال مضامین تصوّف وچ کیتا۔ حکیم سنائی دی وجہ شہرت انہاں دی مثنویاں نیں  ۔ انہاں دی استادانہ مہارت دا اندازہ اس بات توں لایا جا سکتا اے کہ شیخ عطار تے مولانا روم ورگے عظیم شعرا نے حکیم سنائی نوں   اپنا پیشوا تسلیم کیتا۔ حکیم سنائی اپنے کلام وچ صوفیانہ تے قلندرانہ اصطلاحات دا استعمال عام طور اُتے کیتا کر دے سن۔ اوہ اپنے خیال دی تائید وچ حکایت جاں تمثیل لیاندے۔ پندو موعظت نوں   سادہ تے عام فہم انداز وچ پیش کیتا کر دے جو لازمی طور اُتے قاری نوں   متاثر کر دیندا
ہور پڑھو
گٹھ:1130 دی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:ایرانی صوفیاء گٹھ:بارہویں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:بارہویں صدی دے فارسی شاعر گٹھ:خراسان کی شخصیتاں گٹھ:صوفی شاعر گٹھ:غزنوی دور دے شاعر گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:قرون وسطی دے شاعر گٹھ:گیارہویں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:گیارہویں صدی دے جم گٹھ:ادب حکمت گٹھ:ایرانی شخصیتاں
فلپائن ہرن
فلپائن ہرن ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔
شارلٹ پیرکنز گِلمین
شارلٹ پیرکنز گِلمین ( / <span title="/ˈ/ primary stress follows">ˈ ɡ <span title="/ɪ/ short 'i' in 'bid'">ɪ ایل ایم <span title="/ən/ 'on' in 'button'">ən / ); وی شارلٹ پرکنز سٹیٹسن (3 جولائی 1860 – اگست 17 1935) اک پرمکھ امریکی فیمینسٹ، ماہر سماجیات ، ناولکارا، کہانی کارا، شاعرہ اتے وارتک لکھاری اتے اک سماجی سدھارک سی۔ اوہ اک یٹوپیائی فیمینزم سی اتے ایہہ اپنی ولکھن جیون سٹائل کرکے بھوِکھی فیمینسٹاں لئی اک رول ماڈل ثابت ہوئی۔ اسدی سبھ توں مشہور لکھت اسدی اردھ-سویجیونی مولک چھوٹی کہانی "پیلے والپیپر" ہے جو اسنے اک منوروگ دے دورے توں بعد لکھیا سی۔
مڈھلا جیون
گلمین دا جنم 3 جولائی 1860 نوں ہارٹفورڈ،  کنیٹیکٹ وچّ مریم پرکنز اتے فریڈرک بیچر پرکنز دے گھر ہویا۔ اسدا صرف اک بھرا، تھامس ایڈی سی، جو استوں 14 مہینے وڈا سی۔ شارلٹ دے بچپن دوران، اسدے پیؤ نے اپنی بیوی اتے بچیاں نوں چھڈّ دتا اتے اس نال اوہناں نے بہت غریبی ہنڈھائی۔
باہری لنک
گٹھ:19ویں صدی دے فلسفی گٹھ:20ویں صدی دے فلسفی گٹھ:امریکی فلسفی گٹھ:امریکی کہانی کار گٹھ:امریکی شخصیتاں
جاوی روسا
جاوی روسا ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔
چک 120-13ایل
چک 1 تیراں ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلے اک نکے لنڈو نہر 13ایل اتے پیندا اے ۔
13 ایل لنڈو اتے کل 2 پنڈ نیں۔