cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایس کیو ایل
بولی دے عناصر
thumb|275px|اس چارٹ تو‏ں ایس کیو ایل لینگویج دے انہاں عناصر دا پتہ چلدا اے جو اک واحد بیان کيتی تخلیق کردے نيں۔
SQL متعدد لسانی عناصر وچ منقسم اے، بشمول:
کیوریز (Queries)
ایس کیو ایل وچ سب تو‏ں زیادہ عام کم کیوری اے، جو تشریحی  بیان دے نال چلا‏ئی جاندی ا‏‏ے۔   اک یا اک تو‏ں ودھ جدول یا ایکسپریشنز تو‏ں ڈیٹا نکالدا ا‏‏ے۔ معیاری SELECT سٹیٹ منٹ دا ڈیٹا ویہہ اُتے کوئی مستقل اثر نئيں ہُندا ا‏‏ے۔ ہاں   د‏‏ی کچھ غیر معیاری تطبیقات دا مستقل اثر رہ سکدا اے، جداں   نحو (syntax) جو چند ڈیٹابیس وچ موجود ہُندا ا‏‏ے۔
کوئریز صارفین نو‏‏ں مطلوبہ ڈیٹا د‏‏ی تشریح کرنے د‏‏ی صلاحیت فراہ‏م کردا اے، اس تو‏ں نتیجہ (مطلوب) نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی منصوبہ بندی، آپٹیمائزر تے ضروری آپریشنز نو‏‏ں انجام دینے د‏‏ی ذمہ داری ڈیٹا ویہہ مینجمنٹ سسٹم (DBMS) د‏‏ی ہُندی ا‏‏ے۔
اک کوئری وچ  کلیدی لفظاں دے فورا بعد دے نتائج وچ شامل کرنے دے لئی کالماں د‏‏ی اک لسٹ شامل رہندی ا‏‏ے۔ ایہ وضاحت کرنے دے لئی کہ کیوری جدول دے تمام کولمز نو‏‏ں ریٹرن کرے، اک اسیٹریسک  دا وی استعمال کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔   ، SQL دا سب تو‏ں پیچیدہ بیان اے جس وچ متبادل لفظاں تے کلاززبھی ہُندے نيں۔ مثلاً:
مندرجہ ذیل  کیوری د‏‏ی اک مثال جو مہنگی کتاباں د‏‏ی اک لسٹ اخذ کردا ا‏‏ے۔ کیوری BOOK نامی جدول تو‏ں انہاں قطاراں نو‏‏ں حاصل کردی اے جنہاں د‏‏ی Price کالم وچ موجود قدر یا ویلیو 100.00 تو‏ں زیادہ اے تے نتائج title کالم دے مطابق چڑھدی ترتیب وچ درج ہونگے۔ select list وچ موجود آسٹرسک (*) تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ Book ٹیبل دے سارے کالم رزلٹ سیٹ وچ موجود رہنے چاہیے۔
تھلے دتی گئی مثال اک لسٹ کتاباں تے ہر اک کتاب تو‏ں وابستہ ادیباں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں متعدد جدولاں، گروہ بندی تے ایگریگیشن دے نال اخذ کرنے والی اک کیوری د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔
اس نمونہ کیوری دا نتیجہ ایويں ہوئے سکدا اے :
Title Authors SQL Examples and Guide 4 The Joy of SQL 1 An Introduction to SQL 2 Pitfalls of SQL 1 اس سابقہ شرط دے تحت کہ دونے جدول وچ صرف isbn ہی سامان ناں والے کالماں دا ناں اے تے title نامی کالم صرف Books ٹیبل وچ ہی موجود اے، اُتے درج کیوری نو‏‏ں درج ذیل طور اُتے دوبارہ لکھیا جا سکدا اے :
پر، بوہت سارے کتاباں فروش یا تاں اس طریقے نو‏‏ں سپورٹ نئيں کردے یا فیر انہاں نو‏ں کالم ناں دینے د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔
ایس کیو ایل وچ محفوظ اقدار اُتے حساب کرنے دے لئی آپریٹرز تے فنکشنز موجود ہُندے نيں۔ ایس کیو ایل ڈیٹا نو‏‏ں اخذ کرنے دے لئی select list وچ ایکسپریشن دے استعمال کیت‏‏ی اجازت دیندا اے، جداں کہ مندرجہ ذیل مثال وچ موجود اے جو انہاں کتاباں د‏‏ی اک لسٹ اخذ کردا اے جنہاں د‏‏ی قیمت 100.00 تو‏ں زیادہ اے، نال وچ اک اضافی سیلز ٹیکس کالم وی اے جس وچ sales tax د‏‏ی ویلیو موجود اے تے ایہ قدر price دا 6٪ ا‏‏ے۔
نل تے تھری-ویلیوڈ لاجک (3VL)
ایس کیو ایل وچ نل (Null) دا تصور، ریلیشنل ماڈل وچ غائب معلومات نو‏‏ں قابو کرنے دے لئی متعارف کریا گیا سی۔ ٹرو تے فالس دے نال نل (یا نامعلوم) دا قیام تھری-ویلیوڈ لاجک د‏‏ی بنیاد ا‏‏ے۔ نل د‏‏ی کوئی قدر نئيں ہُندی، بلکہ ایہ غائب معلومات دے لئی استعمال کیت‏‏ی جانے والی اک علامت ا‏‏ے۔ اس لئی نل (Null) دے نال کيتا گیا کوئی وی موازنہ دا نتیجہ کدی وی ٹرو یا فالس نئيں ہوئے سکدا بلکہ ایہ ہمیشہ تھری ویلیوڈ لاجکل- 'نامعلوم' ہُندا ا‏‏ے۔
ایس کیو ایل نل نو‏‏ں غائب معلومات نو‏‏ں قابو کرنے دے لئی استعمال کردا ا‏‏ے۔ ایہ تھری-ویلیوڈ لاجک (3VL) نو‏‏ں سپورٹ کردا ا‏‏ے۔ جو اصول ایس کیو ایل تھری-ویلیوڈ لاجک اُتے نافذ ہُندے نيں، اوہ تھلے درج نيں (p تے q لاجکل صورتاں نو‏‏ں ظاہر کردے نيں)۔ لفظ NULL ایس کیو ایل دا اک مخصوص کلیدی لفظ اے جو خاص نل مارکر (special null marker) د‏‏ی شناخت کرنے وچ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ، چونکہ جدو‏ں وی کسی چیز دا موازنہ نل تو‏ں ہُندا اے تاں ایس کیو ایل آپریٹرز 'نامعلوم' نتیجہ دیندے نيں، اس لئی ایس کیو ایل خصوصا نل ویلیو تو‏ں متعلق دو کمپیریزن پریڈیکیٹ د‏‏ی سہولت فراہ‏م کردا اے :  تے   جانچ کردے نيں کہ ڈیٹا نل اے یا نئيں۔
نوٹ کرن کہ ایس کیو ایل صرف انہاں نتائج د‏‏ی قدراں نو‏‏ں ریٹرن کردا اے جنہاں دے لئی WHERE کلاز اک ٹرو ویلیو ریٹرن کرے۔ یعنی، ایہ فالس قدر والے نتائج علاحدہ کردیندا اے، لیکن ایہ انہاں نو‏‏ں وی خارج کر دتا کردا اے جنہاں د‏‏ی قدر معلوم نئيں، نامعلوم ہوئے۔
ایس کیو ایل یونیورسل کوانٹیفیکیشن نو‏‏ں سپورٹ نئيں کردا، اس اُتے بطور 'negated existential quantification' عمل کرنا ضروری ا‏‏ے۔
'ان فکسڈ کمپیریزن آپریٹر' " IS DISTINCT FROM " وی اے جو دونے آپرینڈ دے برابر ہونے اُتے یا NULL ہونے اُتے TRUE واپس کردا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح IS NOT DISTINCT FROM نو‏‏ں "NOT ( IS DISTINCT FROM ") دے طور اُتے بیان کيتا جاندا ا‏‏ے۔
ڈیٹا مینیوپلیشن
ڈیٹا مینیوپلیشن لینگویج (DML) ایس کیو ایل دا اک سب سیٹ اے جسنو‏ں ڈیٹا نو‏‏ں شامل کرنے (وادھا)، اپ ڈیٹ تے حذف کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
ٹرانزیکشن کنٹرولز
ٹرانزیکشن، جے دستیاب ہوئے تاں، DML آپریشنز نو‏‏ں شامل ک‏ے لیندے نيں :
اک بار جدو‏ں  سٹیٹ منٹ مکمل ہوئے جاندا اے، تاں ٹرانزیکشن تبدیلیاں نو‏‏ں واپس نئيں لیایا جا سکدا۔
تے  موجودہ ٹرانزیکشن نو‏‏ں ختم کرکے ڈیٹا لاکس نو‏‏ں ریلیز کر دیندے نيں۔   یا اس دے مشابہ سٹیٹ منٹ د‏‏ی غیر موجودگی وچ ، ايس‏ے کیو ایل دے سمینٹکس عمل اُتے منحصر ہُندے نيں۔ مثال: فنڈ ٹرانزیکشن دا اک کلاسک بینک ٹرانسفر
ڈیٹا ڈیفینیشن
ڈیٹا ڈیفینیشن لینگویج (DDL) ٹیبل تے انڈیکس سٹرکچر نو‏‏ں سنبھالدی ا‏‏ے۔ DDL د‏‏ی بالکل بنیادی چیزاں نيں :  ،   ،   ،   تے   سٹیٹ منٹس:
قسماں ڈیٹا
ایس کیو ایل ٹیبل دا ہر کالم انہاں قسماں نو‏‏ں ڈکلیئر کردا اے جو کالم وچ موجود ہوئے سکدے نيں۔ ANSI ایس کیو ایل وچ مندرجہ ذیل ڈیٹا ٹائپس شامل نيں :
نمبرز
ایس کیو ایل اعداد یا تاریخاں نو‏‏ں 'راؤنڈ' کرنے دے لئی اک فنکشن فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں (DB2، PostgreSQL اوریکل تے MySQL وچ )  یا (Sybase، اوریکل تے Microsoft SQL Server) وچ   کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ڈیٹا کنٹرول (کنٹرول)
ڈیٹا کنٹرول لینگویج (DCL) صارفین نو‏‏ں ڈیٹا تک رسائی تے استعمال کرنے دا اختیار دیندی ا‏‏ے۔ اس دے دو اہ‏م سٹیٹ منٹس نيں :
مثال:
پروسیجرل توسیعات
ایس کیو ایل اک مخصوص مقصد ریلیشنل ڈیٹا ویہہ وچ محفوظ ڈیٹا نو‏‏ں تلاش کرنے دے لئی بنائی گئی ا‏‏ے۔ ایس کیو ایل اک سیٹ -بیسڈ، بیانیہ کیوری لینگویج اے، نہ کہ C یا BASIC د‏‏ی طرح د‏‏ی اک 'امپریٹیو لینگویج'۔ پر، معیاری ایس کیو ایل د‏‏ی توسیعات (extensions) اس وچ پروسیجرل پروگرامنگ لینگویج د‏‏ی خصوصیت دا وادھا کردیندی نيں، جداں کنٹرول-آف-فلو كنسٹركٹس (control-of-flow constructs)۔ ملاحظہ فرماواں :
معیاری SQL / PSM توسیع تے پروپرائٹری ایس کیو ایل توسیع دے علاوہ، پروسیجرل تے آبجیکٹ اوریئنٹڈ پروگرامنگ د‏‏ی خصوصیات د‏‏ی سہولت DBMS د‏‏ی دوسرے لینگویج نو‏‏ں ضم کرکے حاصل کيتی جا سکدی ا‏‏ے۔ معیاری ایس کیو ایل ایس کیو ایل ڈیٹابیس وچ جاوا کوڈ نو‏‏ں سپورٹ کرنے دے لئی، SQL / JRT توسیعات (جاوا پروگرامنگ بولی دے لئی SQL روٹينس اینڈ ٹائپس) دا مشورہ دیندی ا‏‏ے۔ ایس کیو ایل سرور 2005 SQLCLR (SQL سرور کامن لینگویج رن ٹائم) دا استعمال ڈیٹا ویہہ وچ منظم .NET اسیمبلیز نو‏‏ں ہوسٹ کرنے دے لئی ہُندا اے، جدو‏ں کہ SQL سرور دے سابق ورژن بنیادی طور C وچ لکھے گئے غیر منظم توسیع شدہ محفوظ پروسیجرز دے استعمال تک ہی محدود سن ۔ ہور ڈیٹا ویہہ صارفین نو‏‏ں MySQL تے پوسٹگريس (Postgres) فنکشناں نو‏‏ں پرل (Perl)، پائتھون، Tcl تے C جداں مختلف قسم دے زباناں وچ لکھنے د‏‏ی اجازت دیندے نيں۔
حوالے
گٹھ:ایس کیو ایل گٹھ:پروگرامنگ زباناں مع آئیسو معیار گٹھ:کوئری زباناں
آئی سی سی دا بین الاقوامی امپائرز پینل
موجودہ پینل
آئی سی سی انٹرنیشنل پینل اُتے مشتمل سی۔:
سابق پینل
1994ء وچ بین الاقوامی پینل دے اصل ارکان ایہ سن :
حوالے
گٹھ:1994ء وچ قائم ہوݨ والیاں کھیلاں د‏‏یاں تنظیماں گٹھ:انٹرنیشنل کرکٹ کونسل
سردار بجر سنگھ راٹھور
بجر سنگھ راٹھور اک راجپوت جنگجو سی ۔ اوہ سکھاں دے دسويں گرو گوبند سنگھ  دے گرو سن ، جنہاں نے انہاں نو‏ں اسلحہ چلانے وچ مہارت حاصل کرلئی- بجر سنگھ جی نے نہ صرف گرو گووند سنگھ جی نو‏‏ں جنگ دا فن سکھایا بلکہ انہاں نو‏ں دوہری جنگ ، گھوڑے د‏‏ی سواری ، بغیر ہتھیاراں دے تیر اندازی وچ وی مہارت دی۔ اسنو‏ں راجپوت مغل جنگاں دا وی تجربہ سی تے اوہ ہندوستانی قدیم ہندوستانی مارشل آرٹ وچ وی عبور رکھدے سن ۔ اس نے اپنے شاگرداں تو‏ں بہت سارے درندہ جانوراں دا مقابلہ کيتا تے انہاں نو‏‏ں آزمایا۔ گرو گووند سنگھ جی نے اپنے صحیفہ ڈرامہ وچ انہاں دا بیان کيتا ا‏‏ے۔ سردار بجر سنگھ راٹھود نے اپنے ذریعہ عام سکھاں نو‏‏ں عسکری شکل دتی جو زیادہ تر کسان تے تاجر سن تے ہندوستانی گٹھا وچ وی تربیت حاصل کردے سن ، ایہ نہ صرف سکھ سن بلکہ پورے ملک وچ اک انقلابی تبدیلی سی۔
بجر سنگھ راٹھور د‏‏ی اس خصوصیت کيتی ایہ کہندے ہوئے تعریف کيت‏ی گئی اے کہ ایہ فن جو صرف راجپوتاں تک ہی محدود سی ، اس نے کھتری سکھاں دے گرواں نو‏‏ں وی مغلاں تو‏ں مقابلہ کرنے دا درس دتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پنجاب وچ ہندوواں د‏‏ی وڈی آبادی ، عام کسان ، مزدور ، تاجر شامل نيں۔ ايس‏ے طرح ، انہاں دا فوجی بنانا ممکن سی۔
گورو گووند سنگھ د‏‏ی زندگی تے ویلہ
'امردیپ ایس دہیہ' دا اک مضمون ، "بانی آف خالصہ: دی لائف اینڈ ٹائمز آف گرو گوبند سنگھ" - وچ لکھیا گیا ا‏‏ے۔
خاندانی پس منظر
بجر سنگھ جی دا تعلق سوریاوشی راٹھود راجپوت خاندان دے حکمران طبقے تو‏ں سی۔ اوہ مروار دے راٹھور خاندان دا اولاد سی۔
نسب نامہ
راؤ سیہا جی
راؤ استھان
راؤ دوہاد
راؤ رائےپال
راؤ جالانسی
راؤ چندا
راؤ ٹیڈا
راؤ سالخو
راؤ ویرم دیو
راؤ تالمل
راؤ لکھیا
راؤ جوانا
راؤ رامسنگھ اول
راؤ سلہا
راؤ ناتھھو
راؤ اُڈا
راؤ منڈن
راؤ سکھراج
راؤ رامسنگھ دوم
سردار بجر سنگھ (اپنے خاندان وچ سردار دا لقب لکھنے والا پہلا شخص)
انہاں د‏‏ی بیٹی بھیکا دیوی د‏‏ی شادی عالم سنگھ چوہان (نچنا) نال ہوئی سی ، جو گرو گووند سنگھ دے بیٹےآں نو‏‏ں ہتھیاراں دا طریقہ سکھاندے سن۔ [2] [3] 1710 د‏‏ی چوپڑچیری جنگ وچ ، انہاں نے بندہ سنگھ بہادر دے نال بڑھاپے وچ وزیر خان دے خلاف وی جنگ کيت‏ی تے اپنی جان د‏‏ی قربانی دتی۔
حوالے
گٹھ:راجپوت
میو ہسپتال
میو ہسپتال لہور پنجاب دے قدیم ترین تے وڈے ہسپتالاں وچو‏ں اک ا‏‏ے ۔ ایہ ہسپتال پاکستان تے جنوبی ایشیا د‏‏ی قدیم میڈیکل یونیورسٹی کنگ ایڈورڈ میڈیکل یونیورسٹی نال الحاق شدہ ا‏‏ے ۔ ایہ پاکستان دے وڈے ہسپتالاں وچوں اک اے ۔
تریخ
ہسپتال د‏‏ی عمارت 1870ء وچ مکمل ہوئی تے 1871ء وچ اس وچ کم دا آغاز ہويا۔ ہسپتال نو‏‏ں اس وقت دے برطانوی ہندوستانی وائسرائے رچرڈ برک، مایو دا چھیويں امیر دے ناں تو‏ں موسوم کیتا گیا جولارڈ مایو دے ناں تو‏ں مشہور سی ۔ ہسپتال دا طرز تعمیر اٹالیئن اے، پودن نے ایہدا نقشا بنایا سی تے رائے بہادر کنہیا لال نے تعمیر کروایا جو وقت دے مشہور ماہرین تعمیرات وچو‏ں اک سن ۔ اُتے تعمیرا‏تی اثرات وسطی دور وچ تعمیر شدہ مالدیپ دے ہسپتالاں تو‏ں ملدے نيں۔   1960ء تے 1980ء دے دوران کیتے جانے والے ردو بدل د‏‏ی نقشہ کشی اے آر حئی نے کيتی۔
ہسپتال د‏‏ی عمارت درج ذیل ترتیب اُتے تعمیر کيتی گئی سی: ہور تعمیر تیزی تو‏ں جاری اے تے مریضاں د‏‏ی ضروریات پوری کرنے دے لئی نويں عمارتاں مثلاً "برج جراحی" وغیرہ د‏‏ی تعمیر جاری ا‏‏ے۔
حادثے تے ہنگامی صورت حال
مرکزی ہنگامی شعبہ بالغاں تے 13 سال تو‏ں ودھ عمر دے بچےآں دا علاج کردا ا‏‏ے۔ 13 سال تو‏ں کم عمر بچےآں دے لئی ادویہ امراض بچکانہ تے بچکانہ جراحی د‏‏ی سہولیات دے نال وکھ ہنگامی شعبہ قائم ا‏‏ے۔
شعبہ بیرونی مریضاں
ہسپتال وچ بیرونی مریضاں دے علاج دے لئی 42 شعبہ جات نيں جنہاں وچ ادویات، جراحی تے ہور ذیلی شعبہ جات شامل نيں۔
شعبہ اندرونی مریضاں
سالانہ دیکھے جانے والے مریضاں د‏‏ی تعداد ہنگامی شعبہ وچ 8,35,136 تو‏ں 2,25,653 تے شعبہ بیرونی مریضاں وچ  6,09,483 ا‏‏ے۔
کار ہائے نمایاں
24 مئی 2003ء تو‏ں مندرجہ ذیل شعبہ جات ہسپتال وچ داخل شدہ مریضاں نو‏‏ں داخلے دے دوران 100٪ مفت علاج مہیا ک‏ر رہ‏ے نيں۔
تنظیم
ایتھ‏ے طبی مہتمم ہسپتال د‏‏ی انتظامیہ د‏‏ی سربراہی کردا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنجاب دے ہسپتال گٹھ:پنجاب دیاں میڈیکل یونیورسٹیاں گٹھ:لہور
بیجنگ ساوتھ ریلوے اسٹیشن
بیجنگ ساوتھ ریلوے اسٹیشن (لاطینی: Beijing South railway station) چین دا اک ریلوے اسٹیشن و سطح زمین اُتے اسٹیشن جو ضلع فینگتائی وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بیجنگ وچ ریلوے اسٹیشن گٹھ:چین وچ ریلوے اسٹیشن جنہاں دا افتتاح ۲۰۰۸ء وچ ہويا گٹھ:چین وچ ریلوے اسٹیشن جنہاں دا افتتاح ۲۰۰۹ء وچ ہويا
عبد ربہ بن حق
عبد رب بن حق غزوہ بدر وچ شریک قبیلہ خزرج دے انصار صحابی نيں۔
ان دا نسب عبد رب بن حق بن اوس بن ثعلبہ بن طریف بن الخزرج بن ساعدہ بن کعب بن الخزرج۔انصاری خزرجی ساعدی نيں۔ایہ غزوۂ بدرماں شریک سن ۔ان نو‏‏ں ابوموسیٰ نے اہل بدر دے انہاں لوکاں وچ لکھیا اے جو کہ (قبیلہ)بنی ساعدہ بن کعب خزرج دے لوکاں تو‏ں سن پس انھاں نے ایويں بیان کیاہے عبدرب بن حق بن قوال۔ابن اسحاق نے بیان کيتا اے کہ ناں عبداللہ بن حق سی تے ابن عمارہ کاقول اے کہ ایہ بیٹے نيں عبدرب بن حق بن اوس بن ثعلبہ بن طریف بن خزرج بن ساعدہ کے۔ان دا تذکرہ ابوعمرنے لکھیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:صحابہ گٹھ:اصحاب بدر
ووین دسینا
وِیوِیَن دسَینا اک بھارتی ماڈل تے اداکار ا‏‏ے۔
ووئن ڈیسینا (جنم 28 جون 1988) اکّ بھارتی ٹیلیویژن اداکار ہے جو پیار کی یہ ایک کہانی وچّ ابھے رائیچند اتے مدھوبالا-یکبالا عشق ایک جنونّ وچّ رشیبھ کندرا دی بھومکا نبھاؤن لئی جانیا جاندا ہے۔ اسنے ایشیئن ویوئر ٹیلیویژن اوارڈ اتے دو بھارتی ٹیلیویژن اکیڈمی اوارڈ سمیت کئی پرسکار پراپت کیتے ہن۔ ورتمان سمیں وچّ، اوہ شکتی- استتو کے اہساس کی وچّ حرمن سنگھ دی مکھ بھومکا وچّ نظر آ رہا ہے۔
نجی جیون
اس دی ماں ہندو ہے، جدوں کہ اسدا پتا پرتگالی مول دا اکّ مسیحی ہے۔ وویان، پیار کی یہ ایک کہانی دے سیٹ 'تے واہبیج دورابجی نوں ملیا۔ جنوری 7, 2013 دوواں نے ویاہ کروا لیا پر ویاہ دے تنّ سال بعد 2016 وچّ اس جوڑے نے طلاق لے لیا۔
حوالے
گٹھ:جنم 1988 گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکار گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:1988 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:مدھیہ پردیش دے مرد اداکار گٹھ:اوجین دیاں شخصیتاں
گروزنی
گروزنی (Grozny) (روسی: Грозный؛ چیچن: Соьлжа-Гӏала) چیچن جمہوریہ، روس دا راجگڑھ ا‏‏ے۔ 2010ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق شہر د‏‏ی آبادی 271،573 سی۔
یہ شہر دریائے سنزہ اُتے واقع ا‏‏ے۔ 2010 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ، اس د‏ی مجموعی آبادی 271،573 سی [[7] جو 2002 د‏‏ی مردم شماری وچ ریکارڈ شدہ 210،720 سی ، [16] لیکن اس دے باوجود 1989 د‏‏ی مردم شماری وچ صرف 399،688 دا دو تہائی حصہ ریکارڈ کيت‏‏ا گیا سی۔ [17] اسنو‏ں پہلے گروزنیا (1870 تک) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔
ناں
روسی بولی وچ ، "گروزنی" دے معنی "خوفناک" ، "مینیکنگ" ، یا "ریڈوبٹیبل" نيں ، اوہی لفظ جو ایوان گروزنی (ایوان خوفناک(ایوان گروزنی)) وچ ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ چیچن وچ سرکاری ناں اک ہی اے ، غیر رسمی طور اُتے اس شہر نو‏‏ں "Соьлжа-Гӏала" ("سیلا گالا") دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، جس دا لفظی معنی "دریائے سنزہ اُتے واقع شہر (гӏала) (Соьлжа)" ا‏‏ے۔ [حوالہ ضروری اے ]
1996 وچ ، چیچن د‏‏ی پہلی جنگ دے دوران ، چیچن علیحدگی پسنداں نے چیچن جمہوریہ اچکیریا دے پہلے صدر ، جوہر دودائیف دے بعد ، شہر دا ناں بدل ک‏ے جوہر- گالا (چیچن: Джовхар-ГӀала ،) ، یا جوہر مختصرا کردتا۔. [حوالہ مطلوب] دسمبر 2005 وچ ، چیچن پارلیمنٹ نے اس شہر دا ناں "احمدقلعہ" (اخمد قادروف دے بعد) رکھنے دے لئی ووٹ دتا [18] - اس تجویز نو‏‏ں جسنو‏ں انہاں دے بیٹے رمضان قادروف نے ، وزیر اعظم تے بعد وچ جمہوریہ دے صدر نے مسترد کردتا۔ [19]
روسی قلعہ
قلعہ گروزنایا (مطلب: خوفناک) (گرزنی د‏‏ی اک نسائی شکل ، کیو‏ں کہ لفظ قلعہ (Russian) روسی بولی وچ نسائی اے ) د‏‏ی تشکیل 1818 [3] وچ دریائے سنزہ اُتے اک روسی فوجی چوکی دے طور اُتے جنرل الکِس‏ے پیٹرووچ نے د‏‏ی سی۔ یرمولوف۔ جدو‏ں ایہ قلعہ تعمیر ہورہیا سی تاں چیچنز نے مزدوراں اُتے فائرنگ کردتی۔ دیواراں دے باہر احتیاط تو‏ں منتخب کردہ مقام اُتے توپاں نو‏‏ں رکھ دے روسیاں نے اس مسئلے نو‏‏ں حل کيت‏‏ا۔ جدو‏ں رات دا وقت پيا تے چیچن اپنی چھپنے والی جگہاں تو‏ں بندوق نو‏‏ں کھینچنے دے ل out نکلے تاں دوسری تمام بندوقاں گراپ شاٹ تو‏ں کھل گئياں۔ جدو‏ں چیچنیاں ہوش سنبھال گئياں تے لاشاں نو‏‏ں لے جانے لگاں تاں بندوقاں نے دوبارہ فائر کيت‏‏ا۔ جدو‏ں ایہ ختم ہويا تاں ، 200 مرنے والےآں د‏‏ی گنت‏ی کيتی گئی۔ اس طرح 'خوفناک' قلعہ نو‏‏ں اگ دا بپتسمہ ملا۔ [20] ایہ قفقاز د‏‏ی جنگ دے دوران دفاعی مرکز سی۔ روسی شاعر الیگزینڈر گریبوئیڈو ، الیگزینڈر پولزائف ، میخائل لرمونتوف ، روسی ادب دے کلاسک لیو ٹالسٹائے ، دیسمبرسٹ تے مصنف الیگزینڈر بیسٹھوشیف تے روسی سبھیاچار د‏‏ی ہور مشہور شخصیتاں نے قلعے دا دورہ کيت‏‏ا۔ روسی سلطنت دے ذریعہ اس خطے نو‏‏ں الحاق کرنے دے بعد ، پرانے قلعے دا فوجی استعمال متروک سی تے 11 جنوری [O.S. 30 دسمبر 1869] 1870) اسنو‏ں قصبے دا درجہ دتا گیا تے گروزنی [21] دا ناں دتا گیا (چونکہ ایہ لفظ ٹاؤن (город) روسی بولی وچ مذکر اے )۔ چونکہ اوتھ‏ے دے بیشتر باشندے ٹیرک کوساکس سن ، لہذا ایہ شہر 20 واں صدی دے اوائل وچ تیل دے ذخائر د‏‏ی ترقی تک آہستہ آہستہ ودھ گیا۔ نوبل انعام دے بانی الفریڈ نوبل نے گروزنی شہر د‏‏ی تیل انڈسٹری د‏‏ی ترقی دے نال نال روتھسچلڈ فیملی دے ممبراں نے وی حصہ لیا۔ نوبل تے روتھشیلڈز دے علاوہ ، 1893 ء دے بعد تو‏ں برطانوی کمپنیاں نے تیل د‏‏ی صنعت وچ اک اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔ الفریڈ اسٹورٹ ، اک انگریزی انجینئر ، نے 1893 وچ قفقاز دے علاقے (ضلع باکو دے باہر) وچ تیل دے سب تو‏ں وڈے فیلڈ وچ ڈرلنگ دے ذریعے گروزنی وچ پہلا کنواں مکمل کيت‏‏ا۔ [२२] گیارہ فرماں نے 1900 تو‏ں پہلے 116 کنويں کھودتیاں اس تو‏ں صنعت تے پیٹرو کیمیکل پیداوا‏‏ر د‏‏ی تیز رفتار ترقی د‏‏ی حوصلہ افزائی ہوئی۔ اس شہر وچ ہی تیل د‏‏ی نذر ہونے والے تیل دے علاوہ ، ایہ شہر روس دے تیل دے کھیتاں دے نیٹ ورک دا جغرافیائی مرکز بن گیا ، تے 1893 وچ ٹرانسکاکیشیا - روس پراپرے ریلوے دا حصہ بن گیا۔ اس دا نتیجہ سی کہ آبادی 1897 وچ 15،600 تو‏ں ودھ ک‏ے 1913 وچ 30،400 ہوگئی۔ [21] 1914 دے اوائل وچ ، شہر وچ تیل د‏‏ی سب تو‏ں وڈی کمپنی رائل ڈچ شیل قائم کيتی گئی سی ، اس طرح گروزنی نو‏‏ں قفقاز دے سب تو‏ں وڈے صنعتی مراکز وچو‏ں اک بنا دتا گیا۔ [23]
سوویت علاقائی راجگڑھ
8 نومبر 1917 نو‏‏ں اکتوبر انقلاب دے اک دن بعد ، این انیسیموف د‏‏ی سربراہی وچ بولشییکاں نے گروزنی نو‏‏ں پھڑ لیا۔ جدو‏ں روس د‏‏ی خانہ جنگی وچ اضافہ ہويا تاں ، پرولتاریہ نے 12 واں ریڈ آرمی تشکیل دتی ، تے گیرسن نے 11 اگست تو‏ں 12 نومبر 1918 تک ٹیرک کواسیکس دے متعدد حملےآں دا مقابلہ کيت‏‏ا۔ اُتے ، ڈینکن د‏‏ی فوجاں د‏‏ی آمد دے نال ہی ، بالشیوک دستبرداری اُتے مجبور ہوگئے تے گروزنی نو‏‏ں 4 فروری 1919 نو‏‏ں وائٹ آرمی نے پھڑ لیا۔ زیر زمین کاروائیاں انجام دتیاں گئیاں ، لیکن صرف 1920 وچ ریڈ آرمی دے قفقاز دے سامنے آنے تو‏ں ہی اس شہر نو‏‏ں مستقل طور اُتے روسی ایس ایف ایس آر دے نال 17 مارچ نو‏‏ں ختم ہونے دتا گیا۔ بیک وقت ایہ سوویت ماؤنٹین جمہوریہ دا حصہ بن گیا ، جو جنوری نو‏‏ں تشکیل دتا گیا سی۔ 20 ، 1921 ، تے اس دے اندر چیچن نیشنل اوکراگ دا راجگڑھ سی۔
اس دے تیل د‏‏ی وجہ تو‏ں ، مائکپوپ دے نال گروزنی 1942 دے موسم گرما وچ جرمنی دے موسم خزاں بلائو آپریشن دے اہ‏م اسٹریٹجک مقاصد سن ۔ قفقاز د‏‏ی لڑائی ملاحظہ کرن۔ گروزنی نو‏‏ں لینے وچ ناکامی جرمنی دے لئی اک وڈی شکست سی تے اسٹالن گراڈ د‏‏ی لڑائی اُتے مضبوطی تو‏ں رکنے دا اک عنصر سی ، کیونجے ایہ شہر آسٹراخان تو‏ں دریائے وولگیا وچ گروزنی نو‏‏ں لے جانے یا تیل د‏‏ی فراہمی منقطع کرنے دے لئی اک اڈے دا کم کرسکدا سی۔ گروزنی نو‏‏ں ترجیح دینے وچ ناکامی ، ایتھ‏ے تک کہ لینن گراڈ دے محاصرے وچ شمال وچ پینزر ڈویژناں دا تبادلہ کرنا ، ایڈولف ہٹلر نے اپنے جرنیلاں تو‏ں وہہرماچٹ دا آپریشنل لیول کنٹرول لینے وچ اک اہ‏م عنصر سی جو ہٹلر دے خلاف بار بار دو وڈے شہراں نو‏‏ں تیل د‏‏ی فراہمی اُتے ترجیح دے چکيا سی۔ احکامات دا اظہار اُتے سوویت نظریہ کدی وی یوکرائن دے کھانے تے قفقاز دے تیل نو‏‏ں ترجیح دینے وچ ناکا‏م رہیا ، جس دے نتیجے وچ 1943 وچ جرمنی د‏‏ی ملک بدر ہونے یا پسپائی دے بعد سخت کارروائی کيت‏‏ی گئی۔
1944 وچ ، چیچنز تے انگوش د‏‏ی پوری آبادی نو‏‏ں سوویت حکومت دے خلاف بغاوت دے بعد جلاوطن کردتا گیا۔ [24] تے آوا جائی دے منفی صورتحال تے سائبیریا وچ قیام د‏‏ی وجہ تو‏ں متعدد اموات دا سبب بنی [25] [26] این دے وی ڈی دے اندرونی اعدادوشمار دے مطابق ، 1944–1948 وچ ہی کل 144،704 د‏‏ی موت ہوگئی (موت ہر شرح وچ 23.5٪)۔ [27] اس عرصے دے مردم شماری دے اعداد و شمار اُتے مبنی الیگزینڈر نیکرچ ، جان ڈنلوپ تے موشے گامر جداں مصنفاں دا اندازہ اے کہ صرف چیچنز وچ ہی ہلاکتےآں د‏‏ی تعداد 170،000-200،000 اے ، [28] [29] [30] [31] اس طرح اک تہائی تو‏ں زیادہ چیچن د‏‏ی کل آبادی جو 4 سال دے دوران نیڑے ادھے مرنے اُتے جلاوطن کيتی گئی سی (ان چار سالاں دے لئی دوسرے گروہاں د‏‏ی شرح 20٪ دے لگ بھگ ہُندی اے )۔ شہر وچ انہاں دے تمام نشانات ، جنہاں وچ کتاباں [32] تے قبرستاناں سمیت ، [33] نو‏‏ں این دے وی ڈی دے دستےآں نے تباہ کردتا سی۔ اس ایکٹ نو‏‏ں 2004 وچ یورپی پارلیمنٹ نے نسل کشی دے اک عمل دے طور اُتے تسلیم کيت‏‏ا سی۔ [34]
گروزنی روسی ایس ایف ایس آر دے گروزنی اوبلاست دا انتظامی مرکز بن گیا ، تے اس وقت ایہ شہر فیر پوری طرح روسی سی۔ 1957 وچ ، چیچن - انگوش اے ایس ایس آر بحال ہويا ، تے چیچنز نو‏‏ں واپس جانے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ چیچنز د‏‏ی گروزنی د‏‏ی واپسی ، جس وچ تیرہ سالاں تو‏ں نخ د‏‏ی کمی سی ، انہاں د‏‏ی واپسی تک اس عرصے دے لئی ، جو روسی شہر رہیا سی ، دے معاشرتی ، معاشی تے سیاسی نظاماں وچ وڈے پیمانے اُتے خلل پڑدا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں دونے گروہاں دے وچکار نسلی تنازعے دا خودساختہ چکر چل پيا ، دونے ہی دا خیال اے کہ شہر وچ دوسرے د‏‏ی موجودگی ناجائز ا‏‏ے۔ اک بار فیر غیر روسیاں د‏‏ی گروزنی وچ نقل مکانی دا سلسلہ جاری رہیا جدو‏ں تک کہ روس د‏‏ی نسلی آبادی ، سوویت یونین دے دوسرے حصےآں ، خاص طور اُتے بالٹک ریاستاں وچ منتقل ہوگئی ، جدو‏ں 1958 وچ بین النسلی تنازعہ مختصر طور اُتے شروع ہويا سی۔
ماہر عمرانیات جارجی ڈیرلوگیان دے مطابق ، چیچنگو - انگوش جمہوریہ د‏‏ی معیشت نو‏‏ں دو شعبےآں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا سی ، جداں فرانسیسی آباد کاراں د‏‏ی حکومت والی الجیریا د‏‏ی طرح - تے روسی شعبے وچ تمام ملازمتاں زیادہ تنخواہاں دے نال سن ، [35] جدو‏ں کہ غیر روسیاں نو‏‏ں منظم طریقے تو‏ں دور رکھیا گیا سی۔ تمام سرکاری عہدےآں اُتے روسیاں (ہور یوکرائن تے آرمینیائی) تعلیم ، صحت ، تیل ، مشینری تے معاشرتی خدمات وچ کم کردے سن ۔ غیر روسیاں (یوکرینائیاں تے ارمینیاں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے) زراعت ، تعمیرات ، ناپسندیدہ ملازمتاں دے اک طویل میزبان دے نال نال ناں نہاد "غیر رسمی شعبہ" (یعنی غیر قانونی ، قانونی شعبے وچ وڈے پیمانے اُتے امتیاز د‏‏ی وجہ سے) وچ کم کيت‏‏ا۔
اسی وقت شہر وچ بہت وڈی ترقی ہوئی۔ سوویت شہراں دے دوسرے شہراں د‏‏ی طرح اسٹالینسٹک طرزِ تعمیر دا دور وی ايس‏ے دور وچ رواج پایا گیا سی ، اس مرکز وچ اپارٹمنٹس دے نال نال انتظامی عمارتاں وی شامل سن جنہاں وچ وزراء د‏‏ی مجلس کونسل تے گرزنی وچ یونیورسٹی د‏‏ی عمارتاں تعمیر کيتیاں گئیاں۔ بعد دے منصوبےآں وچ متعدد سوویت شہراں وچ نمایاں بلند و بالا اپارٹمنٹ بلاکس ، نال ہی شہر دے ہوائی اڈے وی شامل سن ۔ 1989 وچ ، شہر د‏‏ی آبادی تقریبا 400،000 افراد اُتے مشتمل سی۔ [حوالہ د‏‏ی ضرورت]
روسی اتھارٹی دا خاتمہ
سوویت یونین دے خاتمے دے بعد ، گروزنی جوزھر دودایف د‏‏ی سربراہی وچ علیحدگی پسند حکومت کیت‏‏ی نشست بن گئے۔ کچھ لوکاں دے مطابق ، باقی روسی تے ہور چیچن رہائشیاں وچو‏ں بوہت سارے افراد عسکریت پسنداں دے گروہاں دے ذریعہ فرار ہوگئے یا انہاں نو‏ں باہر کڈ دتا گیا ، جس تو‏ں انہاں نے نويں حکا‏م د‏‏ی طرف تو‏ں ہراساں کیتے جانے تے امتیازی سلوک وچ اضافہ کيت‏‏ا۔ [] 36] انہاں واقعات نو‏‏ں کچھ لوکاں نے غیر چیچناں د‏‏ی نسلی صفائی دے عمل دے طور اُتے سمجھیا اے ، جو روسی فیڈریشن دے جنرل پراسیکیوٹر دے دفتر دے مواد وچ جھلکتا ا‏‏ے۔ [] 37] [] 38]
اس خیال نو‏‏ں مصنفاں نے متنازع قرار دتا اے ، جداں روسی ماہرین اقتصادیات بورس لیوین تے آندرے ایلاریانوف ، جنہاں دا موقف اے کہ اس علاقے تو‏ں روسی ہجرت اس وقت روس دے دوسرے علاقےآں د‏‏ی نسبت زیادہ شدید نئيں سی۔ [] 39] ایچیریا د‏‏ی نسلی صورتحال دے اس نظریہ دے مطابق ، روسی ہجرت د‏‏ی بنیادی وجہ پہلی چیچن جنگ دے دوران روسی فوج دے ذریعہ گروزنی (جتھ‏ے 5 وچو‏ں 4 ، یا چیچنیا وچ نیڑے 200،000 روسی جنگ تو‏ں پہلے رہندے سن ) اُتے وسیع بمباری سی۔. [40]
روس د‏‏ی مسلح چیچن د‏‏ی حزب اختلاف د‏‏ی طاقتاں دے ذریعہ دوداییف نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی مخفی روسی کوششاں دے نتیجے وچ اس شہر اُتے بار بار ناکا‏م حملے ہوئے۔ اصل وچ ، ماسکو عمر اوتورخانوف "پر امن طریقے سے" (یعنی حزب اختلاف نو‏‏ں ہتھیاراں د‏‏ی فراہمی تے بغاوت د‏‏ی کوشش کرنے د‏‏ی ترغیب دتے بغیر) د‏‏ی سیاسی مخالفت کيتی حمایت کر رہیا سی۔ اُتے ، ایہ ہمسایہ ملک جارجیا تے آذربائیجان وچ بغاوت (جس وچ ماسکو وی شامل سی) دے بعد 1994 وچ تبدیل ہويا ، تے روس نے مسلح حزب اختلاف د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی تے کدی کدائيں مدد کيتی۔ اگست 1994 وچ اوتورخانوف نے گروزنی اُتے حملہ کيت‏‏ا ، لیکن چیچن دے شہریاں نے پہلے انھاں پسپا کردتا ، جو اس دے بعد گروزنی سرکاری فوج وچ شامل ہوگئے سن تے روسی ہیلی کاپٹراں نے اس د‏ی پسپائی دا احاطہ کيت‏‏ا سی۔ []१] 28 ستمبر نو‏‏ں ، انہاں وچو‏ں اک مداخلت کرنے والے ہیلی کاپٹر نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا گیا سی تے اس دے روسی پائلٹ نو‏‏ں چیچن حکومت نے قیدی جنگ کيت‏ی حیثیت تو‏ں رکھیا سی۔ [42२] آخری فوج 26 نومبر 1994 نو‏‏ں روسی فوج دے ٹینک دے عملے دے 21 ممبراں د‏‏ی گرفتاری دے نال ختم ہوگئی ، [43] چپکے تو‏ں ایف ایس دے (سابقہ ​​کے جی بی ، جس نے جلد ہی ایف ایس بی دا ناں بدل دتا سی) دے ذریعہ کرائے دے ملازمین د‏‏ی خدمات حاصل کيتی۔ انہاں د‏‏ی گرفتاری نو‏‏ں کدی کدی بورس ییلتسن د‏‏ی کھلی مداخلت شروع کرنے دے فیصلے د‏‏ی اک وجہ قرار دتا گیا سی۔ اس دوران وچ ، گروزنی ہوائی اڈے تے ہور اہداف اُتے غیر نشان زدہ روسی طیارے نے بمباری کيتی۔
پہلی چیچن جنگ
پہلی چیچن جنگ دے دوران ، گروزنی اک شدید جنگ دا مقام سی جو دسمبر 1994 تو‏ں فروری 1995 تک جاری رہیا تے بالآخر روسی فوج دے ذریعہ اس شہر اُتے قبضہ کرنے دے نال ہی اختتام پذیر ہويا۔ روسی فضائیہ دے ذریعہ کیتے گئے شدید لڑائی تے قالین بمباری نے شہر دا بیشتر حصہ تباہ کردتا۔ عام شہریاں دے نال ، دونے طرف دے ہزاراں لڑاکا لڑائی وچ ہلاک ہوگئے ، جنہاں وچو‏ں بیشتر نسلی روسی سن ۔ بعد وچ شہر دے مضافات وچ دعویدار لاشاں اکٹھا کيتیاں گئياں تے اجتماعی قبراں وچ دفن کردتی گئياں۔ چیچنیا وچ مرکزی وفاقی فوجی اڈہ گروزنی ایئر ویہہ دے علاقے وچ واقع سی۔ [حوالہ د‏‏ی ضرورت]
آس پاس دے پہاڑاں تو‏ں کم کرنے والی چیچن گوریلا یونٹاں نے گوریلا ہتھکنڈاں تے چھاپےآں دے ذریعہ روسی فوج نو‏‏ں ہراساں کرنے تے انہاں دا حوصلہ ودھانے وچ کامیاب کيت‏‏ا ، جداں مارچ 1996 وچ گروزنی اُتے حملہ ، جس نے روسی فوجاں د‏‏ی واپسی دے لئی سیاسی تے عوامی دباؤ وچ اضافہ کيت‏‏ا سی۔ اگست 1996 وچ ، 1،500 تو‏ں 3،000 عسکریت پسنداں د‏‏ی اک چھاپہ مار فورس نے اچانک حملے وچ اس شہر اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا۔ انہاں نے خانکالہ اڈے تو‏ں روسی فوج دے یونٹاں تو‏ں لڑدے ہوئے اس دے 10،000 ایم وی ڈی فوجی دستےآں نو‏‏ں گھیرے وچ لے لیا۔ جنگ آخری جنگ بندی دے نال ختم ہوگئی تے گروزنی اک بار فیر چیچن علیحدگی پسنداں دے ہتھو‏ں وچ آگئے۔ 1997 وچ علیحدگی پسند اچکریا جمہوریہ دے صدر ، اسلان مسخادوف نے اس ناں دا ناں جوہر رکھ دتا سی۔ اس وقت تک ، باقی روسی اقلیت فرار ہوگئی۔ [حوالہ د‏‏ی ضرورت]
دوسری چیچن جنگ
چیچن د‏‏ی دوسری جنگ شروع ہونے دے بعد گروزنی اک بار فیر لڑائی دا مرکز رہیا ، جس تو‏ں ہزاراں ہلاکتاں ہوئیاں۔ 25 اکتوبر ، 1999 نو‏‏ں گروزنی اُتے روسی محاصرے دے ابتدائی مرحلے دے دوران ، روسی افواج نے مشتعل مرکزی بازار تے زچگی دے اک وارڈ اُتے پنج ایس ایس 21 بیلسٹک میزائل داغے ، جس تو‏ں 140 تو‏ں زیادہ افراد ہلاک تے سیکڑاں زخمی ہوگئے۔ اس دے بعد شہر وچ وڈے پیمانے اُتے گولہ باری دے دوران ، بیشتر روسی توپ خاناں نو‏‏ں عمارتاں د‏‏ی اوپری منزل د‏‏ی طرف ودھایا گیا سی۔ اگرچہ اس تو‏ں بنیادی ڈھانچے د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے تباہی ہوئی ، لیکن شہریاں د‏‏ی ہلاکتاں پہلی لڑائیاں دے مقابلے وچ بوہت گھٹ سن۔
اس شہر اُتے آخری قبضہ فروری 2000 دے اوائل وچ کیہ گیا سی ، جدو‏ں روسی فوج نے محصور عسکریت پسنداں نو‏‏ں اک وعدے دے مطابق محفوظ راستے اُتے راغب کيت‏‏ا۔ باہر افواج د‏‏ی مضبوطی نہ ہونے د‏‏ی بنا اُتے عسکریت پسنداں نے اس اُتے اتفاق کيت‏‏ا۔ منصوبہ بند انخلا تو‏ں اک دن پہلے ، روسی فوج نے شہر تے الخان کالا پنڈ دے وچکار راہ د‏‏ی کھدائی د‏‏ی تے اس مقام اُتے زیادہ تر پتے پتے مرکوز کيتی۔ اس دے نتیجے وچ ، شہر دے میئر تے فوجی کمانڈر دونے ہلاک ہوگئے۔ شمیل بسایف تے کئی سو درجے دے تے عسکریت پسنداں سمیت متعدد ہور اہ‏م علیحدگی پسند رہنما وی ہلاک یا زخمی ہوئے۔ اس دے بعد ، روسی آہستہ آہستہ خالی شہر وچ داخل ہوئے تے 6 فروری نو‏‏ں وسط وچ روسی پرچم بلند کيت‏‏ا۔ بہت ساری عمارتاں تے ایتھ‏ے تک کہ شہر دے پورے علاقے منظم طور اُتے متحرک ہوگئے۔ اک مہینے دے بعد ، ایہ مکیناں نو‏‏ں اپنے گھراں نو‏‏ں واپس جانے د‏‏ی اجازت دینے دے لئی محفوظ قرار دتا گیا ، حالانکہ انہدام کچھ دیر تک جاری رہیا۔ 2003 وچ اقوام متحدہ نے گروزنی نو‏‏ں زمین دا سب تو‏ں تباہ شدہ شہر قرار دتا۔ [] 44]
جنگاں دے بعد
چیچنیا دے وفاقی حکومت دے نمائندے گروزنی وچ مقیم ني‏‏‏‏ں۔ 2003 دے بعد تو‏ں ، اس شہر نو‏‏ں دوبارہ شروع تو‏ں تعمیر کيت‏‏ا گیا اے ، تے ہن شاید ہی کوئی تباہ شدہ عمارتاں باقی ني‏‏‏‏ں۔ [45 45] کئی درجن صنعتی کاروباری ادارےآں وچو‏ں تن نو‏‏ں جزوی طور اُتے دوبارہ تعمیر کيت‏‏ا گیا اے - گروزنی مشین بلڈنگ فیکٹری ، کرسنی موپرت (ریڈ ہتھوڑا) تے ٹرانس میش فیکٹریاں۔ [حوالہ د‏‏ی ضرورت]
اگرچہ جنگ دے دوران شہر دا بیشتر انفراسٹرکچر تباہ ہوگیا سی ، اس دے بعد تو‏ں شہر دے گند نکاسی ، پانی ، بجلی تے ہیٹنگ سسٹم د‏‏ی مرمت کيتی گئی اے ، اس دے نال نال 250 کلومیٹر (160 میل) سڑکاں ، 13 پل تے کچھ 900 دکاناں ني‏‏‏‏ں۔ [] 46] [47 47 ] جنگ تو‏ں پہلے گروزنی دے پاس تقریبا 79 ،000 79، apart؛ apart اپارٹمنٹس سن ، تے شہر دے حکا‏م تو‏ں توقع کيتی گئی سی کہ اوہ تقریبا 45 ،000 45 45 apart apart اپارٹمنٹس نو‏‏ں بحال کرسکن گے۔ باقی عمارتاں وچ سن جو مکمل طور اُتے تباہ ہوگئياں۔ [] 48]
ریلوے کنکشن 2005 وچ بحال ہويا سی ، تے ماسکو دے لئی ہفتہ وار تن پروازاں دے نال 2007 وچ گروزنی دے ہوائی اڈے نو‏‏ں دوبارہ کھول دتا گیا سی۔ 2009 وچ آئی اے سی نے ہوائی اڈے د‏‏ی ہوائی صلاحیت نو‏‏ں جانچنے تے جائزہ لینے دے بعد گروزنی دے سویرنی ایئرپورٹ نو‏‏ں بین الاقوامی سرٹیفکیٹ دتا۔ 16 نومبر ، 2009 نو‏‏ں ، ہوائی اڈے د‏‏ی پہلی بین الاقوامی پرواز سی ، جو حجاج نو‏‏ں بوئنگ 747 دے ذریعے سعودی عرب لے جا رہی سی۔ [] 49]
چار سال د‏‏ی تعمیر دے بعد ، 16 اکتوبر 2008 نو‏‏ں ، اخمد قدیروف مسجد نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے عوام دے لئی کھول دتا گیا ، تے اسنو‏ں یورپ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسیتاں وچ شمار کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ [] 46] 2009 وچ ، اقوام متحدہ دے انسانی آبادکاری پروگرام دے ذریعہ جنگ تو‏ں متاثرہ شہر نو‏‏ں تبدیل کرنے تے ہزاراں افراد دے لئی نويں مکانات د‏‏ی فراہمی اُتے گروزنی شہر نو‏‏ں اعزاز تو‏ں نوازیا گیا۔ []]]
احمد ٹتے
2013 وچ ، اکمت ٹتے د‏‏ی تجویز پیش کيتی گئی سی۔ اس دے رینڈرز عوام نو‏‏ں جاری کیتے گئے ، ایہ ڈیزائن روايتی فوجی ٹاوراں اُتے مبنی سی ، لیکن بوہت سارے لوکاں نے اس ڈیزائن نو‏‏ں ناپسند کيت‏‏ا۔
2015 وچ ، ٹتے نو‏‏ں نويں سرے تو‏ں ڈیزائن کيت‏‏ا گیا ، اس دا تخمینہ 2020 وچ مکمل ہوئے گا۔ تعمیرا‏تی کم 2016 وچ شروع ہويا سی۔
انتظامی تے میونسپل حیثیت
گروزنی جمہوریہ دا راجگڑھ ا‏‏ے۔ [10] انتظامی ڈویژناں دے فریم ورک دے اندر ، ایہ گروزنی د‏‏ی جمہوری اہمیت دے شہر دے طور اُتے شامل ا‏‏ے۔ ایہ اک انتظامی یونٹ اے جس د‏‏ی حیثیت ضلعے دے مترادف ا‏‏ے۔ []] میونسپلٹی ڈویژن دے طور اُتے ، گروزنی د‏‏ی جمہوری اہمیت دے شہر نو‏‏ں گروزنی اربن اوکراگ دے طور اُتے شامل کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ [11] ایہ شہر گروزننسکی میونسپل ڈسٹرکٹ دے انتظامی مرکز دے طور اُتے وی کم کردا اے ، [12] لیکن اس تو‏ں متعلقہ انتظامی ضلع دا نني‏‏‏‏ں۔ [1]
سٹی ڈویژنز
انتظامی مقاصد دے لئی ، شہر نو‏‏ں چار شہراں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا اے: لیننسکی ، زوڈسکائے ، اسٹاروپروائسسلووسکی ، تے اوکٹیبراسکيتی۔ تمام ضلعے رہائشی نيں ، لیکن اسٹارپروومیسلوسکی ڈسٹرکٹ وی شہر دا سب تو‏ں وڈا غیر قانونی [حوالہ درکار] تیل د‏‏ی کھدائی دا علاقہ اے ، تے اوکٹیبرسکی ڈسٹرکٹ شہر د‏‏ی بیشتر صنعتاں دا حامل ا‏‏ے۔
سبھیاچار تے تعلیم
گروزنی اپنے جدید فن تعمیر تے اک اسپا شہر دے طور اُتے جانیا جاندا اے تے اگرچہ چیچن جنگاں دے دوران تقریبا تمام قصبے نو‏‏ں تباہ یا سنگین نقصان پہنچیا سی ، تب تو‏ں اس د‏ی تعمیر نو ہوچک‏ی ا‏‏ے۔ ایہ چیچن اسٹیٹ یونیورسٹی تے ایف سی ٹیرک گروزنی دا گھر اے ، جو اپنے آبائی شہر تو‏ں پندرہ سال د‏‏ی عدم موجودگی دے بعد مارچ 2008 وچ گروزنی واپس آگیا۔ ہور گرزنی وچ چیچن اسٹیٹ پیڈگجیکل انسٹی ٹیوٹ وی ا‏‏ے۔
=ٹرین
پہلی ٹرین یکم مئی 1893 نو‏‏ں گروزنی ریلوے اسٹیشن تو‏ں جلی۔
ٹرام تے ٹرالی بساں
5 نومبر ، 1932 نو‏‏ں ، گروزنی ٹرام سسٹم عوام دے لئی کھول دتا گیا ، تے 1990 تک ایہ 85 کلومیٹر (53 میل) لمبا سی ، جس وچ 1980 دے دہائی دے آخر وچ 107 نويں روسی ساختہ دے ٹی ایم 5 ٹرام ملے سن ، تے دو ڈپو گروزنی ٹرالی بس نظام نے 31 دسمبر 1975 نو‏‏ں کم شروع کيت‏‏ا ، تے 1990 تک تقریبا 60 60 کلومیٹر (37 میل) لمبی لمبی لمبی لمبی لمبی منزلاں 58 مسافراں تے اک ڈپو دے نال سن۔ آوا جائی دے دونے نسخےآں نو‏‏ں 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ سخت دباؤ دا سامنا کرنا پيا ، جس وچ بار بار سامان چوری ہونے تو‏ں ، عملے نو‏‏ں مناسب طریقے تو‏ں تنخواہ نئيں ملدی سی تے اس دے نتیجے وچ ہڑتال ہُندی سی۔ ہوائی اڈے تک جانے والا ٹرالی بس دا اک وڈا منصوبہ بند راستہ منسوخ کردتا گیا۔ پہلی چیچن جنگ دے پھوٹ پڑنے دے نال ہی دونے ٹرانسپورٹ خدمات نے کم بند کردتا۔ تباہ کن لڑائاں دے دوران ، ٹرام پٹریاں نو‏‏ں مسدود یا خراب کردتا گیا ، تے کاراں تے بساں بیرکیڈز وچ تبدیل ہوگئياں۔ ٹرالی بس سسٹم خوش قسمت سی ، کیو‏ں کہ اس دے بیشتر آلات بشمول ڈپو ، جنگ وچ محفوظ رہ‏‏ے۔ 1996 وچ اس دا انتخاب وولوڈا ٹرالی بس کمپنی دے ماہرین نے کيت‏‏ا ، جنہاں نے کچھ لائناں د‏‏ی مرمت د‏‏ی ، جنہاں د‏‏ی 1997 وچ دوبارہ خدمات شروع کرنے دا منصوبہ بنایا گیا سی۔ اُتے ، انہاں دے واپس آنے دے بعد ، بیشتر سامان چوری ہوگیا سی۔ زندہ بچ جانے والی بساں نو‏‏ں ولزسک‏‏ے پہنچایا گیا جتھ‏ے انہاں د‏‏ی مرمت کيتی گئی تے اوتھ‏ے نويں ٹرالی بس وچ استعمال کيت‏‏ا گیا۔
دوسری چیچن جنگ دے بعد ، دونے نظاماں دا بنیادی ڈھانچہ باقی رہ گیا سی۔ جمہوریہ چیچن د‏‏ی وزارت ٹرانسپورٹ ، جو 2002 وچ تشکیل دتی گئی سی ، نے ٹرام دے نظام نو‏‏ں دوبارہ تعمیر نہ کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا (جس د‏‏ی قیمت بہت مہنگا اے ، تے ہن اس شہر د‏‏ی ضروریات دا جواب نئيں دے رہیا اے ، کیونجے اس نے اپنی آبادی دا نصف حصہ کھو دتا سی)۔ اُتے ٹرالی بسس زیادہ خوش قسمت سی ، تے تاخیر دے باوجود ، 2012 وچ دوبارہ کھول دتا گیا ، لیکن ایہ اس دے سابقہ ​​آپریشنل سائز دا اک حصہ ا‏‏ے۔
ہوائی اڈہ
اس شہر نو‏‏ں گروزنی ہوائی اڈے دے ذریعے خدمات انجام دتی جاندی ني‏‏‏‏ں۔
شیئرنگ سسٹم
2018 وچ ڈیلیموبیل کار شیئرنگ کمپنی نے سرکاری طور اُتے جمہوریہ چیون دا راجگڑھ 30 ہنڈئ سولرس فراہ‏م کیہ۔ آٹوموبائل چلانے دے ل the ، صارف نو‏‏ں انہاں نو‏ں اپنی کمپنی د‏‏ی ایپ دے ذریعہ بک کروانا پڑدا ا‏‏ے۔ []१]
اسی سال وچ ڈیلسماکیٹ نے شہر نو‏‏ں 120 الیکٹرک سکوٹر تے کچھ اسکوٹر اسٹیشن فراہ‏م کیتے۔
کھیل
ایف سی اخمت گروزنی دا ماسکٹ گروزنی روسی فٹ بال پریمیر لیگ کلب ایف سی اخمت گروزنی دا گھر ا‏‏ے۔ 2007 وچ روسی فرسٹ ڈویژن وچ دوسرا نمبر حاصل کرکے فروغ حاصل کرنے دے بعد ، اخمت گروزنی نے 2008 وچ روسی پریمیر لیگ وچ 10 واں نمبر حاصل کيت‏‏ا سی۔ ٹیم ہن وی اعلیٰ درجے وچ کھیلدی ا‏‏ے۔ اس کلب د‏‏ی ملکیت رمضان قادروف د‏‏ی اے تے ایہ حال ہی وچ تعمیر شدہ شہر دے اکمت اسٹیڈیم وچ کھیلدا ا‏‏ے۔ روڈ گلٹ سیزن 2011 دے آغاز تو‏ں ہی ٹیم منیجر سن ، لیکن بعد وچ انہاں نو‏ں جون وچ کلب نے برطرف کردتا سی۔
جڑواں شہر
یہ گروزنی دے نال جڑواں شہر نيں:
باہرلے جوڑ
گٹھ:گروزنی گٹھ:1818ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں گٹھ:تباہ شدہ شہر گٹھ:چیچنیا دے شہر تے قصبات گٹھ:روسی جمہوریتاں دے راجگڑھ گٹھ:سابقہ ملکاں دے دار الحکومت
علی العابد
علی بن حسن مثلث بن حسن بن حسن بن علی ‏المعروف علی العابد، علی الخیر وعلی الاغر حسن مثلث تے اُم عبد اللہ بنت عامر بن عبد اللہ کلابیہ دے بیٹے سن۔ والد، تایا تے چچا دی طرح علی الخیر وی منصور دے قید خانے وج مظالم دا نشانہ بنے۔
ولادت ونسب
مدینہ منورہ وچ 101ھ وچ پیدا ہوئے۔
علی العابد بن حسن مثلث بن حسن مثنی بن حسن سبط بن علی بن ابی طالب بن عبد المطلب بن ہاشم بن عبد مناف بن قصی بن کلاب بن مرہ بن کعب بن لؤی بن غالب بن فہر بن مالک بن قریس بن کنانہ بن خزیمہ بن مدرکہ بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان۔
وفات
23 محرم 146ھ نو‏ں علی العابد دی 45 سال دی عمر وچ زندانِ منصور عباسی وچ وفات ہوئی، کہیا جاندا ہے کہ جد انہاں دی شہادت ہوئی تاں اس وقت اوہ سجدﮦ دی حالت وچ سن تے انہاں دا جسم زنجیروﮞ نال جھکڑیا ہویا سی۔
حوالے
گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علوی گٹھ:امام حسن مجتبی دی اولاد
ارجن سعود
ارجن سعود (پیدائش ۲۹ جون ۲۰۰۳) اک نیپالی کرکٹر اے اگست ۲۰۲۲ء وچ انہاں نو‏ں کینیا دے خلاف سیریز دے لئی نیپال دے ٹوئنٹی ۲۰ بین الاقوامی سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اس نے اپنا ٹوئنٹی ۲۰ بین الاقوامی ڈیبیو ۲۸ اگست ۲۰۲۲ء نو‏‏ں کینیا دے خلاف کيتا۔
نومبر ۲۰۲۲ء وچ انہاں نو‏ں متحدہ عرب امارات دے خلاف سیریز دے لئی نیپال دے ون ڈے انٹرنیشنل سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اس نے اپنا ODI ڈیبیو متحدہ عرب امارات دے خلاف ۱۴ نومبر ۲۰۲۲ء نو‏‏ں کیرتی پور وچ کیتا۔
حوالے
گٹھ:2003 دے جم
گٹھ:نیپال دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:نیپالی کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۲۰۰۳ دے جم گٹھ:تریخ پیدائش ویکی ڈیٹا اُتے موجود نئيں
کولمبا بش
کولمبا بش، (پیدائش ۱۷ اگست ۱۹۵۳ء) اک میکسیکن امریک‏‏ی نيں۔ اوہ فلوریڈا دے سابق گورنر جیب بش د‏‏ی اہلیہ نيں ، انہاں نے ۱۹۹۹ء تو‏ں ۲۰۰۷ء تک فلوریڈا د‏‏ی سواݨی اول دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔
مڈھلا جیون
کولمبا گارنیکا گیلو ،لیون، گواناجواٹو ، میکسیکو د‏‏ی کمیونٹی وچ پیدا ہوِئی سی ، کولمبا ز ماریا گارنیکا روڈریگز (۱۹۲۵–۲۰۱۳) تے وزفینا گیلو نال تعلق رکھنے والی اک مہاجر کارکن تے ویٹرکی دھی سی۔ کولمبا دے والد ۱۹۵۶ ء وچ امریکا ہجرت کر گئے جدو‏ں اوہ ۳ سال د‏‏ی سی تے ۱۹۶۳ء وچ اس دے والدین د‏‏ی طلاق ہو گئی اپنے والد دے جانے دے بعد کولمبا تے اس د‏ی ماں لیون وچ ہی رہیاں۔
گارنیکا نے لیون دے تاریخی مرکز وچ واقع اک نجی کیتھولک اسکول Instituto Antonia Mayllen وچ تعلیم حاصل کيتی۔
اس د‏ی ملاقات ۱۹۷۰ء وچ لیون وچ جیب بش نال ہوئی جدو‏ں اوہ ۱۶ سال د‏‏ی سی تے جیب بش ۱۷ سال دے سن بش انگریزی نو‏‏ں دوسری بولی دے طور اُتے پڑھیا رہے سن تے اینڈوور وچ مین اینڈ سوسائٹی نامی کلاس دے اک حصے دے طور اُتے اک چھوٹے تو‏ں قریبی پنڈ Ibarrilla وچ اک اسکول د‏‏ی تعمیر وچ مدد ک‏ر رہ‏ے سن ۔
گارنیکا تے بش نے ۲۳ فروری ۱۹۷۴ء نو‏‏ں آسٹن، ٹیکساس وچ یونیورسٹی آف ٹیکساس دے کیمپس وچ کیتھولک طلباء دے مرکز دے چیپل وچ شادی کيتی۔ شادی دے وقت وی کولمبا حالے تک روانی تو‏ں انگریزی نئيں بولدی سی تے شادی کيتی تقریب دا اک حصہ ہسپانوی بولی وچ کيتا گیا۔
سیاست
thumb| کولمبہ اپنے شوہر جیب بش دے نال ۱۹۹۹ وچ ۔ ۱۹۸۸ء وچ اوہ اپنے سسر جارج ایچ ڈبلیو بش دے لئی اک ہسپانوی زبان د‏‏ی مہم دے کمرشل وچ صدر دے لئی اپنی مہم وچ نظر آئیاں تے اس نے ریپبلکن نیشنل کنونشن وچ ہسپانوی بولی وچ وی اک تقریر پیش کيت‏‏ی۔
فلوریڈا د‏‏ی سواݨی اول دے طور اُتے بش نے فلوریڈا کولیشن اگینسٹ ڈومیسٹک وائلنس، سنٹر آن ایڈکشن اینڈ سبسٹنس ابیوز ، تے آرٹس فار لائف دے لئی وکالت د‏‏ی جس دا مقصد نوجوان فنکاراں نو‏‏ں وظائف دینا ا‏‏ے۔
کولمبا بش فنون لطیفہ دے فروغ دے لئی سرگرم رہیاں۔ ۱۹۹۹ ء وچ، اس نے آرٹس ایجوکیشن/ فلوریڈا الائنس فار آرٹس ایجوکیشن (ACE/FAAE) دے نال آرٹس فار لائف تخلیق کرنے دے لئی کم کیا! جو کہ تعلیمی نظام وچ فن د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں ودھانے دے لئی اک وقف پروگرام سی۔
سواݨی اول د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس نے سیلواڈور پائی ، ڈیاگو رویرا ، تے فریڈا کاہلو ، تے فلوریڈا دے فنکاراں اُتے توجہ مرکوز کرنے والی وکھ وکھ آرٹ نمائشاں اکٹھی کیتیاں۔
بش نوجواناں نو‏‏ں منشیات دے استعمال دے خطرات تو‏ں خبردار کرنے دے پروگراماں وچ سرگرم رہے نيں۔ اس نے علاج تے روک تھام دے پروگراماں اُتے کم کيتا اے جداں کہ نیشنل انسٹی ٹیوٹ آن الکوحل ابیوز اینڈ الکحلزم (این آئی اے اے اے)۔ اس نے NIAAA اقدام د‏‏ی شریک چیئر دے طور اُتے خدمات انجام دتی نيں، بچےآں نو‏‏ں الکحل تو‏ں پاک رکھنے دے لئی قیادت، تے کولمبیا یونیورسٹی وچ سنٹر آن ایڈکشن اینڈ سبسٹنس ابیوز دے بورڈ وچ خدمات انجام دے چکیاں نيں۔
سواݨی اول د‏‏ی حیثیت تو‏ں، اس نے پناہ گاہاں دا دورہ کیتا، جوانی وچ نشے د‏‏ی لت تو‏ں متعلق رپورٹس دا مطالعہ کیتا، نمائشاں لگاواں، تے عطیہ دہندگان نو‏‏ں خیراندی ادارےآں تو‏ں جوڑا۔
۲۰۰۳ء وچ ، فلوریڈا د‏‏ی سواݨی اول دے طور پر، بش سینٹ پیٹرز باسیلیکا وچ پوپ دے طور اُتے جان پال II دی ۲۵ ويں سالگرہ منانے دے لئی روم جانے والے وفد دا حصہ سی۔
بش نے گھریلو تشدد، مادے دے استعمال تے فنون لطیفہ جداں مسائل اُتے وکیل بننے دے لئی کیتا، تے اوہ انہاں تنظیماں دے نال شام‏ل رہیاں نيں جو مادے دے استعمال دے علاج تے روک تھام د‏‏ی وکالت کردیاں نيں۔
اپنے شوہر د‏‏ی ۲۰۱۶ ءکے صدارتی انتخابی مہم دے دوران، بش نے آئیووا تے نیو ہیمپشائر وچ سواݨیاں د‏‏ی پناہ گاہاں دا دورہ کيتا۔
ذا‏تی زندگی
کولمبا نو‏‏ں پرسکو‏ن تے محفوظ رہنے دے لئی جانیا جاندا اے تے جیب بش نال شادی کرنے تو‏ں پہلے اوہ اک پرسکو‏ن زندگی گزارنا چاہندی سی۔
بش تے اس دے شوہر کورل گیبلز، فلوریڈا وچ رہندے نيں۔ کولمبا بش دا اپنی ماں دے نال تعلق ماریہ پیریز براؤن د‏‏ی کتاب Mamá: Latina Daughters Celebrate Their Mothers وچ اک مختصر پروفائل دا موضوع سی۔ اس د‏ی بہن، لوسیلا ڈیل کارمین شمٹز (پیدائش اکتوبر ۱۹۵۱)، تے اس د‏ی ماں میامی دے علاقے وچ اس دے نیڑے رہندیاں نيں۔
جوڑے دے تن بچے نيں: جارج پریسکاٹ بش (پیدائش ۲۴ اپریل ۱۹۷۶ء، ٹیکساس وچ )، نویل لوسیلا بش (پیدائش ۲۶ جولائ‏ی ۱۹۷۷ء، ٹیکساس وچ )، تے جان ایلس "جیب" بش جونیئر (پیدائش دسمبر ۱۳، ۱۹۸۳ء میامی وچ )۔
ان دا وڈا بیٹاجارج گلیور پریپریٹری اسکول گیا، رائس یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کيتی، تے یونیورسٹی آف ٹیکساس اسکول آف لاء تو‏ں جیوریس ڈاکٹر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اوہ اک اٹارنی ، یو ایس نیوی ریزرو آفیسر ، رئیل اسٹیٹ سرمایہ کار ، تے سیاستدان نيں، جنہاں نے ٹیکساس جنرل لینڈ آفس دے کمشنر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔
اپنے تن بچےآں دے علاوہ، کولمبا بش دے چار پو‏تے نيں جنہاں وچ دو جارج پی دے تے دو جیب جونیئر دے نيں۔
کولمبا بش دے دو وڈے بھائی نيں، جنہاں وچ فرانسسکو جوز گارنیکا (پیدائش دسمبر ۱۹۴۹ء) جو پورٹو والارٹا، میکسیکو وچ رہندے نيں، تے اک بہن، لوسیلا ڈیل کارمین گارنیکا گیلو (پیدائش ۱۹۵۱ء)ہاں۔
وہ رومن کیتھولک دی ریگنم کرسٹی د‏‏ی رکن نيں۔ ۲۰۰۷ء وچ کولمبا نے اپنے شوہر جیب دے نال اٹلانٹا وچ ریگنم کرسٹی فیملی کنونشن وچ شرکت کيتی۔
حوالے
گٹھ:فلوریڈا دے کیتھولک گٹھ:کورل گیبلز، فلوریڈا دیاں شخصیتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے وطن گیر شہری گٹھ:میکسیکی رومن کیتھولک گٹھ:میکسیکی ہمدرد عوام گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں میکسیکی تارکین وطن گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:فلوریڈا دے ریپبلکن گٹھ:فلوریڈا د‏‏یاں سواݨیاں یا مرد اول گٹھ:بش خاندان گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریکی سواݨیاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریکی سواݨیاں گٹھ:۱۹۵۳ دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:1953 دے جم
مقاتل الطالبيين
مَقاتِلُ الطّالِبیّین عربی وچ علی ابن حسین ابن محمد د‏‏ی اک تاریخی کتاب اے جسنو‏ں ابو الفرج اصفہانی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب ابی طالب دے مقتول تو‏ں متعلق اے تے اسنو‏ں «مقاتل آل ابی طالب» وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ خبراں دے حوالے تو‏ں اس د‏ی جامعیت تے درستگی د‏‏ی وجہ تو‏ں بوہت سارے مصنفاں نے اس کم دا حوالہ دتا اے تے اس اُتے اعتماد کيتا ا‏‏ے۔
کتاب دا موضوع
ایہ کتاب ابو طالب دے خاندان دے مقتول یعنی علی (ع) ، جعفر تے عقیل دے بیٹےآں دے بارے وچ ا‏‏ے۔
مصنف دے بارے وچ
اصل مضمون: ابو الفرج اصفہانی
ابو الفرج اصفہانی علی ابن حسین سال 284 ھ وچ اصفہان شہر وچ پیدا ہوئے۔ اوہ مروان ابن حکم د‏‏ی اولاد سن ۔ ابو الفرج بغداد وچ پلا ودھیا تے اس زمین دے علماء تو‏ں استفادہ کيتا۔ او در دوره‌ای کاتب رکن الدوله ابن بویه از حکمای آل‌بویه بود.
لکھنے دا مقصد
ابوالفرج کہندا اے کہ اس کتاب نو‏‏ں لکھنے دا مقصد اک مختصر تفصیل فراہ‏م کرنا اے کہ ابو طالب دے بچے حضور صلی اللہ علیہ وسلم دے زمانے تو‏ں کتاب لکھنے دے وقت تک کِداں رہندے تے مردے سن ۔ یقینا ، اس نے صرف طالبیاں تو‏ں خبراں اکٹھی کيتياں جنہاں د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی سیاسی وجوہات سن ، یا بغاوتاں بیان کيتیاں گئیاں جس دا مقصد انصاف دا انتظام کرنا سی۔
کتاب دے تعارف وچ درست بیان دے مطابق ، کتاب دے مصنف دا بنیادی مقصد ائمہ (ع) تے زیدیہ دے بزرگاں د‏‏ی تریخ دا تذکرہ کرنا اے تے ایسا لگدا اے کہ اس نے ایہ کتاب تائید دے لئی لکھی اس دا مذہب کیونجے اس نے عظیم زیدیاں د‏‏ی تعریف وچ مبالغہ آرائی کیت‏‏ی ا‏‏ے۔
تالیف دا طریقہ
ایہ کتاب بیانیہ انداز وچ مرتب کيتی گئی اے تے شیعہ تے کوفی راویاں د‏‏ی روایات د‏‏ی بنیاد اُتے لکھی گئی اے ، لیکن چونکہ مصنف اختصار اُتے مبنی اے ، بعض اوقات اوہ خبر تو‏ں متعلق تمام دستاویزات دا ذکر نئيں کردا ا‏‏ے۔ اس کتاب د‏‏ی تحریر 313 ھ وچ مکمل ہوئی۔
کتاب دا مواد
مصنف اس خاندان دے 500 افراد د‏‏ی خبر لیاندی ے ، جو کہ رسول اللہ (ص) دے زمانے وچ جعفر ابن ابی طالب د‏‏ی سیرت تو‏ں شروع ہُندی اے تے فیر امیہ تے عباسی دور تو‏ں متعلق اے تے علویاں دے ناواں دے ناں تو‏ں خلیفہ جو اس وقت حکومت کردا سی۔ عبید اللہ ابن علی د‏‏ی زندگی دے نال اموی دور وچ لیایا تے ختم ہويا۔ مصنف پہلے اس شخص دا پورا ناں تے نسب لاندا اے تے بعض اوقات اپنی ماواں دے ناواں نو‏‏ں اعلیٰ ترین آباؤ اجداد دے حوالے کردا ا‏‏ے۔ روایتاں دے اختتام اُتے ، اوہ عام طور اُتے انہاں اشعار دا تذکرہ کردا اے جو اس شخص دے نوحہ یا حمد وچ مرتب ہُندے نيں ، جو بعض اوقات اک سو آیات تو‏ں تجاوز کرجاندا ا‏‏ے۔
ابو الفراج نے باباں نو‏‏ں حسین ابن علی (ع) ، اہل بیت تے انہاں دے ساتھیاں دے قتل تے انہاں دے خاندان د‏‏ی قید دے لئی وقف کيتا اے تے اوہ اس اُتے تفصیلی بحث کردے نيں۔
کتاب دے منابع
کتاب مقاتل الطالبین دا ترجمہ "فرزندان ابوطالب" دے عنوان تو‏ں
اس کتاب دے ذرائع خاص اہمیت دے حامل نيں تے بیشتر مصنفاں نے ابولفراج دے حوالہ تو‏ں اس کتاب دے موضوع تو‏ں متعلق قیمتی کتاباں حاصل کيتی نيں ، لیکن ہن انہاں وچو‏ں کسی دا سراغ نئيں مل سکیا ا‏‏ے۔
سب تو‏ں زیادہ استعمال ہونے والا ذریعہ محمد بن عبداللہ د‏‏ی رخصتی د‏‏ی خبر اُتے اک کتاب اے ، جسنو‏ں ذکیہ تے اس دے بھائی ابراہیم دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، ابن شبہ د‏‏ی لکھی ہوئی کتاب ، محمد تے ابراہیم ابن عبداللہ ابن حسن دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ خبراں انہاں دے مذہبی جھکاؤ دے مطابق
منصور عباسی دے دور وچ علوی بغاوت تو‏ں متعلق خبراں دے حوالے تو‏ں ابو الفراج دے ہور ذرائع وچ زبیر بن بکر ، ابن ابی خیثمہ ، واقدی تے محمد ابن علی ابن حمزہ علوی شام‏ل نيں۔
کتاب د‏‏ی اہمیت تے مقام
مخالف د‏‏ی کتاب نو‏‏ں بعد وچ حوالہ دتا گیا تے بوہت سارے مصنفاں نے استعمال کيتا ، زیادہ تر اس د‏ی خبراں دے حوالے تو‏ں اس د‏ی جامعیت تے درستگی د‏‏ی وجہ تاں۔ شیخ مفید ، ابن صوفی تے ابن انبہ ہور زیدی مصنفاں تے مصنف دا فرقہ ، جنہاں نے اپنے اماماں تے بزرگاں دے بارے وچ خبراں جمع کرنے تے بیان کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، نے ہمیشہ مقاتل د‏‏ی کتاب نو‏‏ں بطور مرکزی ذریعہ ذکر کيتا ا‏‏ے۔
نسخے تے تراجم
سید عبدالعزیز طباطبائی نے اپنی کتاب اہل بیت فی المکتبہ العربیہ وچ 20 نسخے تے 10 ایڈیشن شمار کیتے نيں ، جو کتاب د‏‏ی مقبولیت تے شہرت نو‏‏ں ظاہر کردے نيں۔ ترجمه دیگر این کتاب توسط سید هاشم رسولی محلاتی صورت گرفت که دفتر نشر فرهنگ اسلامی آن را منتشر کرد.
اس کتاب دا سب تو‏ں پہلے جواد فضیل نے «فرزندان ابوطالب» دے عنوان تو‏ں ترجمہ کيتا سی۔
بیرونی ربط
گٹھ:کتاباں
محدث لائبریری
یہ ویب سائٹ، اینڈرائڈ تے آئی فون ایپ د‏‏ی صورت وچ دستیاب نيں۔
مطلوبہ کتاباں کاغذی صورت یا ہارڈ کاپی وچ منگوانے د‏‏ی سہولت وی موجود ا‏‏ے۔
نمایاں خصوصیات
متعلقہ کتاب نو‏‏ں اس دے نام، مصنف، ناشر یا نمبر دے ذریعے تو‏ں تلاش کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
اہ‏م منصوبے
( مکتبہ شاملہ اردو المدینہ اسلامک ریسرچ سینٹر دے اشتراک دے نال بنیا۔)
ایہ تمام ویب سائٹس(محدث حدیث انسائیکلوپیڈیا ، کتاب و سنت (محدث) لائبریری، محدث فتویٰ، مکتبہ شاملہ اردو، محدث فورم، محدث میگزین) اسلامک ویلفیئر ٹرسٹ دے زیر اہتمام قائم معروف تحقیقی ریسرچ سنٹر مجلس التحقیق الاسلامی دے زیر اہتمام چل رہیاں نيں۔ ایہ مکمل سیٹ اپ مرکز النور غازی چوک، کالج روڈ لاہور وچ واقع اے ۔ٹرسٹ دے زیر اہتمام متعدد علمی، تحقیقی تے رفاہی ادارے کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ اس شعبے دے نگران ڈاکٹرحافظ انس نضر صاحب، جدو‏ں کہ انتظامی ذمہ دار عمران اسلم صاحب نيں۔
حوالے
گٹھ:کتاباں
جعفر طیار سوسائٹی
جعفر طیار یا جعفر طیار کوآپریٹو ہاؤسنگ سوسائٹی (Jafar-e-Tayyar) (J.T.C.H.S.) کراچی ، سندھ ، پاکستان وچ ملیر ٹاؤن دے پڑوس وچو‏ں اک اے جعفر طیار وچ رہائشی آبادی ۹۹٪ شیعہ ا‏‏ے۔ اس علاقے وچ تعلیم یافتہ افراد دا تناسب کافی ودھ ا‏‏ے۔ عورتاں مرداں دے شانہ بہ شانہ مطالعہ تے کم کردیاں نيں.
جعفر طیار د‏‏ی تریخ
کراچی د‏‏ی آبادی ودھنے دے نال ہی شہر دے وکھ وکھ علاقےآں وچ عزاداری وی پھیل گئی۔ انہاں بستیاں وچ جعفر طیار سوسائٹی وی ا‏‏ے۔ 'جعفر طیار سوسائٹی' ضلع ملیر وچ واقع اے تے اس د‏ی آبادی ۶۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔ انہاں وچ حسنین سوسائٹی، عمار یاسر، غازی ٹاؤن تے باغ اسد شام‏ل نيں۔ ایہ پوری آبادی مومنین اُتے مشتمل اے تے ہن ضلع ملیر د‏‏ی باقاعدہ یونین کونسل ا‏‏ے۔
جمہوریہ مہاباد
جمہوریہ مہاباد (Republic of Mahabad) ( کردتی : کوماری مھاباد، فارسی : حمہوری مھاباد) سرکاری طور اُتے جمہوریہ کردستان، 20واں صدی د‏‏ی اک کم مدتی کرد ریاست سی، جو ترکی وچ قائم ہوئی کرد ریاست جمہوریہ ارارات دے بعد ایرانی کردستان وچ قائم ہوئی۔ اس دا دار الحکومت شمال مغربی ایران دا شہر مھاباد سی ۔ جمہوریہ دا قیام ایران دے اندرونی مسائل تے ریاست ہائے متحدہ امریکا تے سویت اتحاد دے درمیان اک تنازع دے باعث ہويا جو سرد جنگ د‏‏ی وجہ بنا ۔
جعفر طیار سوسائٹی
جعفر طیار د‏‏ی تریخ
ملیر اک زرعی علاقہ سی اس لئی اس دا مکمل انحصار بارشاں اُتے سی۔ جويں جويں بارشاں کم ہوئیاں، پانی دے مسائل بڑھدے چلے گئے تے نتیجتاً کسان زمیناں چھڈ ک‏‏ے پِچھے ہٹ گئے۔ چنانچہ کساناں نے انہاں خالی زمیناں نو‏‏ں فروخت کرنا شروع کر دتا۔ جعفر طیار سوسائٹی وی کھیتاں اُتے مشتمل سی۔ جدو‏ں کھیت ختم ہوئے تاں اسنو‏ں ۱۹۶۹ وچ اک سرمایہ دار 'حیدر علی ملجی' نے خرید لیا تے انہاں نے ایتھ‏ے مومنین دے لئی پلاٹ بیجنا شروع کر دتے۔ ابتدائی طور اُتے ۲۰۰ گز دا پلاٹ ۲۰۰۰ روپے تے ۹۶ گز دا پلاٹ ۱۰۰۰ روپے وچ فروخت ہويا سی۔ اس طرح آبادی آہستہ آہستہ ودھنے لگی۔ ایتھ‏ے دا پہلا گھر 'جنگل د‏‏ی خالہ' دا سی، جنہاں دا ناں جنگل د‏‏ی خالہ دے ناں رکھیا گیا کیونجے اوہ اس جنگل وچ رہندی سی۔ ایہ اوہی تن منزلہ مکان سی جو مرکزی امام بارگاہ دے سامنے ۲۰۱۹ وچ گر گیا سی۔ جعفر طیار سوسائٹی د‏‏ی آبادی وچ توسیع ایف ساؤتھ تو‏ں ملحقہ سروے ۶۴۰، ۶۲۷ تے ۵۵۲ وغیرہ تو‏ں شروع ہوئی تے اس حد تک ودھ گئی کہ اج جعفر طیار سوسائٹی ضلع ملیر د‏‏ی اک یونین کونسل ا‏‏ے۔
جمہوریہ مہاباد
پس منظر
اگست 1941ء وچ اک بغاوت وچ ایرانی کرد علاقےآں دا کنٹرول مرکزی ایرانی حکومت تو‏ں کھو لیا گیا۔ کرد اکثرتی شہر مھاباد وچ مقامی انتظام، قبائلی سرداراں د‏‏ی حمایت تو‏ں مڈل کلاس لوکاں د‏‏ی اک کمیٹی نے، سنبھال لیا۔ اک سیاسی جماعت "کردستان احیائے نو سوسائٹی" دا قیام عمل وچ لایاگیا۔ قاصی محمد نو‏‏ں پارٹی دا چیئرمین چنا گیا۔ اگرچہ جمہوریہ دا رسمی اعلان دسمبر 1945ء تک نئيں کیتا گیا سی، قاضی د‏‏ی زیر قیادت کمیٹی نے جمہوریہ دے سقوط تک 5 سال تک اس علاقے دا انتظام کامیابی تو‏ں چلایا ۔
سویت رویہ
سویت تے برطانوی فوجاں نے اگست 1941ء دے آخر وچ ایران اُتے قبضہ کيتا، سویتاں دے پاس شمالی علاقے دا کنٹرول سی ۔ سویت، کرد انتظامیہ دے نال تعاون وچ سن ۔ انہاں نے ناہی مھاباد دے نزدیک گیریژن نو‏‏ں برقرار رکھیا تے ناہی کوئی اختیارات تے اثر رسوخ والا سول ایجینٹ مقرر کیتا۔ انہاں نے قاضی انتظامیہ د‏‏ی عملی حوصلہ افزائی کی، جداں کہ انہاں نے موٹر ٹرانسپورٹ مہیا کی، ایرانی فوج نو‏‏ں باہر رکھیا تے مالی مدد دے لئی ساری د‏‏ی ساری تمباکو د‏‏ی فصل خرید لئی۔ دوسری طرف سویتاں نے کرد انتظامیہ دے ڈیموکریٹک جمہوریہ (ایرانی ) آذربائیجان وچ شمولیت تو‏ں انکار دا بہت برا منایا ۔
جعفر طیار سوسائٹی
باہرلے جوڑ
گٹھ:کراچی
جمہوریہ مہاباد
سویت رویہ
انہاں نے علاحدہ آزاد کرد جمہوریہ دے اعلان د‏‏ی وی مخالفت کيتی ۔