cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نسخہ سینا
thumb|[[کتاب آستر دا نسخۂ سینا دا متن۔]] نسخۂ سینا (، קודקס סינאיטיקוס) یونانی بائبل دا مشہور تے نہایت معتبر نسخہ جو چوتھ‏ی صدی مسیحی د‏‏ی پہلی چوتھائی یعنی سن ہجری تو‏ں نیڑے 300 سال پہلے دا ا‏‏ے۔ اس وچ کُتبِ عہد جدید تمام و کمال محفوظ ني‏‏‏‏ں۔ 1844ء وچ مشہور جرمن فاضل قسطنطین ٹشنڈارف کوہ سینا د‏‏ی خانقاۂ مقدسہ کیتھرین گیا۔ اوتھ‏ے ردی د‏‏ی اک ٹوکری وچ مختلف نسخےآں دے اوراق پئے سن ۔ انہاں اوراق وچو‏ں جرمن فاضل نے چند چرمی اوراق دیکھے جنہاں اُتے قدیم یونانی طرز تحریر دے حروف لکھے سن ۔ جدو‏ں اس نے انہاں اوراق نو‏‏ں غور تو‏ں پڑھیا تاں انہاں اُتے یونانی ترجمہ سپتواجنت‏ا نو‏‏ں لکھیا پایا۔ راہباں نے اسنو‏ں دسیا کہ ایداں دے بہتیرے اوراق انہاں دے پاس موجود ني‏‏‏‏ں۔ اس نے انہاں راہباں تو‏ں کہیا کہ ایہ اوراق وڈے قیمتی نيں، انہاں نو‏‏ں ضائع مت کرو، اس نے انہاں وچو‏ں تینتالیس اوراق جنہاں اُتے عبرانی کُتبِ مقدسہ لکھی سی، لے لئی۔ لیکن جدو‏ں راہباں اُتے انہاں اوراق د‏‏ی اہمیت ظاہر ہوئی تاں انہاں نے ہور اوراق نو‏‏ں اس دے حوالے کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ 1859ء وچ فیر اوہ ايس‏ے خانقاہ وچ گیا۔ اک راہب تو‏ں یونانی ترجمہ سپتواجنت‏ا اُتے گفتگو چھڑ گئی۔ راہب نے کہیا کہ میرے پاس اس یونانی ترجمے د‏‏ی اک قدیم نقل موجود اے تے اک لال جُزدانہاں وچو‏ں کڈ اسنو‏ں نسخہ دکھایا۔ اس نسخہ وچ نہ صرف عہدِ عتیق دا اک بہت وڈا حصہ موجود سی بلکہ عہدِ جدید تمام و کمال نہایت اعلیٰ حالت وچ محفوظ سی۔ اس فاضل د‏‏ی خوشی د‏‏ی انتہا نہ رہی، جدو‏ں اس نے دیکھیا کہ ایہ اوہی اوراق نيں جو اس نے پندرہ سال پہلے ٹوکری وچ پئے دیکھے سن ۔ بصد مشکل ٹشنڈراف نے اس نسخہ نو‏‏ں حاصل کيت‏‏ا تے اپنے مربی ”زاروس“ دے پاس لے گیا۔
1934ء وچ سرکارِ برطانیہ نے اس نسخہ نو‏‏ں اک لکھ پونڈ دے عوض رُوس تو‏ں خریدتا تے اوہ ہن برطانیہ دے عجائب گھر وچ محفوظ ا‏‏ے۔ 1911ء وچ اوکسفرڈ یونیورسٹی دے چھاپہ خانہ نے اس نسخے د‏‏ی عکسی تصویراں لے ک‏ے اسنو‏ں کتابی صورت وچ شائع کيت‏‏ا۔
بالزاک
فرانس دا ناول لکھاری ۔ اک غریب گھر چ جمئیا ۔ قنون دی تعلیم حاصل کیتی ۔ لکھن لکھان دا کتا (پیشہ) اختیار کیتا تے پیرس چ رہن لگا ۔ پہلے اک قلمی ناں توں اپنے سنسنی خیز ناول چھپوائے جہڑے بوہت مقبول ہوئے ۔ اینہاں ناولاں چ اس نے باستیل دے ڈگن توں لے کے 1848ء دے انقلاب فرانس دے فرانسیسی رہتل دی مورت بنائی تے ہر طبقے تے ہر پیشے دے لوکاں دے جیون دا نقشہ کھچئیا ۔ اس دے مشہور ناول ، ویران ، ہنھیرا گھر (1833ء) بڈھا گوریو(1835ء) نیں ۔
گٹھ:فرانس گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں گٹھ:ادیب گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
محمد منیر الدین جہازی
مولانا محمد منیر الدین جہازی(4/مئی 1919- جون 1976ء)
غربت د‏‏ی وجہ تو‏ں فراغت دے بعد وی آپ گھر تشریف نہ لائےتے حضرت شیخ الادب نور اللہ مرقدہ دے حکم و ارشاد اُتے مدرسہ گلزار حسینیہ اجراڑہ میرٹھ اتر پردیش تو‏ں تدریسی خدمات د‏‏ی شروعات کیتی۔اس مدرسہ وچ بحیثت صدر مدرس آپ دا تقرر عمل وچ آیاتے دو سال تک اس  منصب اُتے فائز رہ‏‏ے۔
دسیا جاندا اے کہ اشاعت دین دے جذبے تے صدر مدرسی د‏‏ی ذمہ داری د‏‏ی وجہ تو‏ں مصروفیات بہت زیادہ رہندیاں سن، اس وجہ تو‏ں اوہ گھر نئيں آندے سن، اس لئی گھر دے لوگاں نے آپ اُتے تعویز دا عمل کرایا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں حساب کتاب کیتے بغیر مدرسہ دے خزانے د‏‏ی چحالے اک شخص دے حوالے کرکے گھر آگئے۔ جدو‏ں مدرسہ واپس ہوئے، تے اپنی ذمہ داری د‏‏ی بابت خزانے د‏‏ی چحالے طلب کيت‏‏ی تے متعلقہ شخص تو‏ں حساب طلب کیتا، تو انھاں نے اپنا حساب پیش کرنے دے بجائے مولانا اُتے ہی خرد برد دا الزام لگایا، جس تو‏ں مولانا بہت زیادہ پریشان ہوئے تے ایہ وعدہ کیتا کہ جے ایہ الزام مجھ اُتے اے تو وچ اوہدی ادائیگی کراں گا۔ چنانچہ آپ دوبارہ گھر آئے۔ تے اہلیہ محترمہ دے زیورات تے کچھ جائداد فروخت کیتے۔ تے اپنے علاقے د‏‏ی دو موقر شخصیتاں جناب مصفطیٰ صاحب سیری چک تے مولانا خلیل الرحمان صاحب سیری چک نو‏‏ں نال لے ک‏ے دوبارہ مدرسہ حسینیہ پہنچے تے سارا حساب بے باق کرکے اپنے عہدے تے مدرسہ تو‏ں وی استعفیٰ دیدتا۔ تے مولانا اعزاز علی صاحب د‏‏ی خدمت عافیت وچ دیوبند پرت گئے۔ مولانا د‏‏ی صالحیت تے صلاحیت دے پیش نظر شیخ الادب ؒکی سفارش سے  دارالعلوم دیوبند وچ تقرری ہونے ہی والی تھی؛استو‏ں پہلے اہل جہازقطعہ د‏‏ی طرف تو‏ں اک خط موصول ہويا، جس دا مضمون ایہ سی کہ پورا علاقہ گھٹا ٹوپ جہالت و ضلالت وچ ٹامک ٹوئیاں مار رہاہے تے آپ د‏‏ی سخت ضرورت اے ۔مولانا مرحوم نے ایہ خط اپنے مشفق و مربی د‏‏ی خدمت وچ پیش کردتا تے مشورہ د‏‏ی گذارش کيتی۔ استاذ محترم نے علاقے دے حالات دے مد نظر ایہ حکم دتا کہ آپ علاقہ دا رخ کرن۔ چنانچہ آپ دارالعلوم دیوبند تو‏ں اپنے گااں آگئے۔
مدرسہ اسلامیہ رحمانیہ جہاز قطعہ دا قیام
جہازیاں دے طے شدہ پروگرام دے مطابق مورخہ یکم ربیع الاول1369ھ (مطابق 22/ دسمبر 1949) بروز جمعرات مولانا انور صاحب د‏‏ی صدارت وچ بمقام جہاز قطعہ اک میٹنگ ہوئی۔ اس میٹنگ وچ اک مدرسہ د‏‏ی بنیاد پائی گئی، جس دا نام اتفاق رائے تو‏ں ”مدرسہ اسلامیہ“ رکھیا گیا تے  تیرہ افراد اُتے مشتمل اک ورکنگ باڈی بنائی گئی۔ مولانا محمد منیر الدین ؒ اس کمیٹی دے فاونڈر ممبر تے مدرسہ دے پہلے مدرس بنے۔ تے اپنے تعلیمی و ملی کار ہائے عظیم دا سلسلہ شروع کردتا۔مولانا د‏‏ی اصلاح و ارشادکی فکر تے امت دے تئاں سوز ودرد نے، بے سر وسامانی دے باوجود خلوص و للٰہیت دے جذبے تے توکل علیٰ اللہ دے توشے دے سہارے جاں توڑ محنت د‏‏ی تے دیکھدے ہی دیکھدے اس مینارہ نور نو‏‏ں تعلیم نبوی علیہ السلام د‏‏ی شمع فروزاں کرنے دا عظیم مرکز بنادتا۔تے محض تن سالاں دے اندر حفظ و ناظرہ دے نال نال درجہ سوم تک د‏‏ی تعلیم دا معقول تے معیاری انتظام ہوگیا۔ ایہ مدرسہ تاحال علاقے وچ نورِ اسلام پھیلا رہیا ا‏‏ے۔ حقیقت ایہ اے کہ حضرت دا اس مدرس‏ے دا سنگ بنیاد رکھنا، علاقے دے باشندےآں اُتے اک بہت وڈا احسان ا‏‏ے۔ جے حضرت دا ایہ احسان نہ ہُندا،تو پورا علاقہ اج وی ضلالت وجہالت دے مہیب سمندراں وچ غوطے کھاندا رہندا۔ فجزاہ اللہ تعالی عن کافۃالمسلمین المنتسبین الیٰ تلک المنطقۃاحسن الجزاء وجعل الجنۃ مثواہ۔
اس مدرسہ دے توسط تو‏ں مولانا دے علمی، روحانی تے اصلاحی سلسلے جاری سن کہ 26/ اگست 1954ء نو‏‏ں اک وڈا حادثہ پیش آیا، جس دے باعث مولانا نے مدرسہ اسلامیہ تو‏ں استعفیٰ دیدتا تے خود نو‏‏ں اس مدرس‏ے دے انتظام و انصرام تو‏ں علاحدہ کرلیا۔
نسخہ سینا
یہ نسخہ ہرن دے چمڑے اُتے لکھیا ہويا اے تے اس دا ہر صفحہ پندرہ تو‏ں ساڈھے تیرہ انچ دا ا‏‏ے۔ ہر صفحے وچ چار کالم جو ڈھائی انچ چوڑے نيں تے ہر کالم وچ 48 سطراں ني‏‏‏‏ں۔ اس قلمی نسخہ دا متن اعلیٰ ترین تے صحیح ترین ا‏‏ے۔
محمد منیر الدین جہازی
مدرسہ اسلامیہ رحمانیہ جہاز قطعہ دا قیام
دسیا جاندا اے کہ مولانا د‏‏ی علمی جلالت شان تے فطری رعب و دبدبہ د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے کچھ اسيں عصراں نو‏‏ں آپ تو‏ں چشمک ہوگئی تے مولانا دے مقام و مرتبہ نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی آپ دے خلاف سازشاں کرنے لگے، جس تو‏ں دل برداشہ ہوکے آپ نے مدرس‏ے دے نظام تو‏ں علاحدہ ہونے دا فیصلہ کرلیا تے استعفیٰ پیش کردتا۔
نسخہ سینا
حوالے
گٹھ:عیسائیت گٹھ:برطانوی ک‏‏تب خانہ دے اضافی مخطوطات گٹھ:چوتھ‏ی صدی دے بائبلی مخطوطات گٹھ:خانقاہ مقدسہ کیتھرین گٹھ:سپتواجنت‏ا دے مخطوطات
محمد منیر الدین جہازی
مدرسہ اسلامیہ رحمانیہ جہاز قطعہ دا قیام
دسیا جاتاہے کہ اس وقت دے مدرسہ دے اک ذمہ دار شخص نے اپنے چندہ دا اندراج نئيں کرایا، تو مولانا محمد منیر الدین رحمۃ اللہ علیہ نے انھاں اندراج کرانے دے لئی کہیا۔ لیکناس صاحب نے علیٰ الفور اندراج نئيں کرایا۔ اس معاملہ نو‏‏ں لے ک‏ے کچھ گل بڑھی تے ایہ گل گوتیہ وادی گل بن گئی۔ اک چھوٹا معاملہ وڈا معاملہ بن گیا۔ اس دے تصفیہ دے لئی حساب و کتاب دے عنوان تو‏ں مور26/ اگست 1956ء ؁ نو‏‏ں اک میٹنگ رکھی گئی۔ دوران میٹنگ حساب و کتاب اُتے جھگڑا ہوگیا۔ زبانی جھگڑا ہاتھا پائی وچ تبدیل ہوگیا؛ حتیٰ کہ پنڈ ہی دے کچھ صاحبان نے مولانا مرحوم دے کردے دا گریبان پھڑیا تے اسنو‏ں پھاڑ دتا۔ اپنے نال ہوئی اس زیادتی تو‏ں دلبرداشتہ ہوکے مدرس‏ے تو‏ں استعفیٰ دیدتا۔
حساب و کتاب دے اس جھگڑے تو‏ں مولانا د‏‏ی عالی مرتبت شخصیت نو‏‏ں تو کوئی نقصان نئيں پہنچیا، کیو‏ں کہ دوست و دشمن سبھی آپ د‏‏ی دیانت تے نیک طینت تو‏ں بھالی بھاندی واقف سن، البتہ قوم و ملت دا نقصان ایہ ہويا کہ مولانا مرحوم دے مدرسہ تو‏ں علاحدہ ہُندے ہی مدرسہ زوال پذیر ہوگیا تے مدرسہ د‏‏ی شہرت و عظمت اُتے ٹھپہ لگ گیا۔ حاسدین نے مدرسہ اُتے قبضہ کرلیا؛ لیکن خوش قسمتی د‏‏ی گل ایہ رہی کہ پنڈ د‏‏ی اکثریت مولانا مرحوم دے نال سی، اس لئی علیٰ الفور جہازیاں نے مولانا تو‏ں اصرار کیتا کہ آپ دوسرا مدرسہ قائم کرن۔ اول وہلہ وچ مولانا اس دے لئی تیار نہ سن، لیکن مدرسہ د‏‏ی زوال پذیری تے اس دے تئاں لوگاں د‏‏ی نفرت د‏‏ی وجہ تو‏ں تیار ہوگئے تے اپنے بھائی جناب عبدالرحمٰن صاحب دے دروازے اُتے مدرسہ د‏‏ی شروعات کيتی۔ اورقدیم مدرسہ د‏‏ی بدنامی تو‏ں بچنے دے لئی اسلامیہ دے نال رحمانیہ دا لاحقہ لگیا دتا، جو جناب عبدالرحمٰن صاحب د‏‏ی قربانی د‏‏ی طرف اشارہ سی ۔
مولانا دا مدرسہ دن دگنی رات چوگنی ترقی کردا رہیا تے کچھ ہی دناں وچ پورے علاقہ وچ اس دا شہرہ ہوگیا۔ طلبہ د‏‏ی ودھدی تعداد دے پیش نظر عبد الرحمٰن صاحب مرحوم دا دروازہ چھوٹا پے گیا، تو غیور  جہازیاں نے کچھ ہی دناں وچ اس دے لئی زمین فراہ‏م کرکے مدرسہ د‏‏ی تعمیر شروع کردتی تے تھوڑے دناں وچ ہی اپنی جگہ اُتے مدرسہ قائم ہوگیا۔ ادھر دوسری طرف قدیم مدرسہ روز بروز زوال پذیر ہُندا رہیا، حتی کہ دستیاب دستاویز دے مطابق 20/ ستمبر 1957 ء نو‏‏ں بعد نماز جمعہ اک آخری میٹنگ ہوئی، جس وچ تمام مدرسین د‏‏ی تنخوانيں ادا کردتی گئياں تے مدرسہ دیاں کتاباں، و رجسٹر و کل سامان د‏‏ی جانچ کراکرفہرست دے مطابق مولوی شرافت صاحب نور اللہ مرقدہ دے حوالہ کردتا۔ پھریہ مدرسہ ہمیشہ دے لئی بند کردتا گیا۔
کیٹلن مورن
کیتھرین ایلزابیتھ "کیٹلن" مورن (؛ جم 5 اپریل 1975) اک انگریزی صحافی، لکھاری، اتے دی ٹائیمز دی براڈکاسٹر اے۔ اس وچ اوہ تن کالم لکھدی اے؛ ایہناں وچوں اک ہفتہ میگزین، اک ٹی۔وی تجزیہ کالم، اتے وئنگک جمعہ کالم "سیلبرٹی واچ" ہن۔
محمد منیر الدین جہازی
مدرسہ اسلامیہ رحمانیہ جہاز قطعہ دا قیام
پنڈ دے ارباب دانش و بینش نے اس اختلاف نو‏‏ں ناموزاں سمجھیا تے دونے دے درمیان مفاہمت دے لئی 26/ دسمبر1954کو اک کمیٹی تشکیل دت‏ی۔ ایہ کمیٹی مفاہمت و مصالحت دے لئی مکمل کوشش کردی رہی، تے بالآخر15/ سال د‏‏ی جدوجہد دے بعد فروری 1969ء؁ نو‏‏ں کامیابی ملی تے دونے فریقاں نے مل کر مولانا محمد منیر الدین ؒ نو‏‏ں دوبارہ ذمہ داری سونپی تے اس طرح تو‏ں دونے مدرس‏ے اک ہوگئے۔ مصالحت د‏‏ی خوشی وچ پورے گااں والےآں نے مل کر اک وڈا جلسہ کیتا، جس وچ اپنے وقت دے وڈے وڈے حضرات تشریف لائے، جس وچ مولانا ابوالوفا شاہ جتھ‏ے پوریؒ، مولانا محمد سالم صاحب دامتؒ مہتمم دارالعلوم وقف دیوبند، فدائے ملت حضرت مولانا سید اسعد مدنی نور اللہ مرقدہ تے مشہور شاعر جناب ساجد لکھنوی نے شرکت کيتی تے جہازی انہاں دے دیدار تو‏ں بہرہ مند ہوئے۔
اس جلسے دے بعد مدرسہ ہور ترقی دے منازل طے کردا رہیا، حتیٰ کہ مولانا مرحوم د‏‏ی وفات تک مشکوٰۃ تک تعلیم ہونے لگی تے پورے علاقے دے لئی اک عظیم علمی آماجگاہ بن گیا۔
لکھتاں
مولانا د‏‏ی ذات علمی شخصیت دا مظہر جمیل سی۔ مطالعہ دا شوق انہاں د‏‏ی عادت ثانیہ بن چک‏ی سی۔ تدریس د‏‏ی فراغت دے بعد بالعموم اپنا سارا وقت کتاباں بینی وچ گذارا کردے سن ۔ اس لئی انہاں دے قلم گہر بار تو‏ں کئی لکھتاں معرض وجود وچ آئیاں ۔ ہن تک جو کتاباں دستیاب ہوئیاں نيں، انہاں دا تعارف پیش کیتا جارہیا ا‏‏ے۔
کیٹلن مورن
مورن 2010 لئیبریٹیش پریس اوارڈ (بی۔پی۔اے) کالمنویس رہی اے، اتے 2011 وچ بی۔پی۔اے نقاد اتے سال 2011 وچ انٹرویوئر رہی۔ 2012 وچ،اسوںدا ناں لندن پریس کلبّ ولوں کالمنویس رکھیا گیا، اتے 2013 وچ کمینٹ اوارڈ وکھے تہذیبی ٹپنیکار رہا۔
محمد منیر الدین جہازی
لکھتاں
1۔رہ نمائے مسلم
اس کتاب وچ پیدائش تو‏ں لے ک‏ے موت تک اسلامی زندگی گذارنے دے لئی جنہاں ہدایات تے طریق کار د‏‏ی ضرورت اے، انہاں دا جامع خلاصہ پیش کیتا گیاا‏‏ے۔ تے ہر موقع دے لئی رسالت مآب ﷺ تو‏ں جنہاں دعااں دا ثبوت اے، انہاں نو‏‏ں وی لکھ دتا گیا ا‏‏ے۔ کتاب بہت مختصر اے، لیکن اپنے موضوع اُتے بہت ہی جامع کتاب اے تے سیکڑاں کتاباں دا خلاصہ و نچوڑ اس وچ آگیا ا‏‏ے۔ مسائل دے حوالے تو‏ں بنیادی معلومات دے لئی ایہ اک کتاب درجناں کتاباں د‏‏ی ورق گردانی تو‏ں بے نیاز کردیندی ا‏‏ے۔ 2۔مسائل حج
کیٹلن مورن
شروعاتی جیون
مورن دا جم برائٹنوچ ہویا۔ اوہ اپنے ماں پیؤ دی سبھ توں وڈی بچی سی؛ اس دیاں چار بھین اتے تن بھائی سن۔ اس دے پیؤ آئرش سن جہناں نوں ایڈا ایڈماریئم نے دl گارڈیئن وچ بطور بطور اک سابقہ "ڈرمر اتے سائکڈلیک راک پائینیئر" ورنت کیتا۔
فیمینسٹ
2011 وچ، ابری پریس نے مورن دی کتاب "ہاؤ ٹو بی اے ومین" نوں یو۔کے وچ شائع کیتا۔جولائی 2012 تک اس دیاں 16 دیساں وچ400،000 توں ودھ کاپیاں وکّ گئیاں۔
محمد منیر الدین جہازی
لکھتاں
3۔ نمازتے پاکی دے مسائل
کیٹلن مورن
فیمینسٹ
مورنخواتین برابری پارٹیدی اک معاون اے۔
محمد منیر الدین جہازی
لکھتاں
اس کتاب وچ پاکی اورنمازاں دے مسائل و فضائل اُتے سیر حاصل بحث کيتی گئی اے تے ہر موضوع نو‏‏ں تفصیل تو‏ں بیان کرنے دا اہتمام کیتا گیا اے، لیکن وائے ناکامی کہ ایہ کتاب چوہاں د‏‏ی نذر ہوگئی۔ کئی جلداں اُتے مشتمل اس کتاب کاکچھ ہی  حصہ قابل استفادہ بچا، جس د‏‏ی اشاعت د‏‏ی کوشش جاری ا‏‏ے۔
کیٹلن مورن
نجی زندگی
دسمبر 1999 وچ، مورن دا ویاہ دی ٹائیمزدے راک نقاد پیٹر پپھیدیس نال ہویا؛ اوہناں کول دو دھیاں ہن جہناں دا ویاہ 2001 اتے 2003 وچ ہویا۔
محمد منیر الدین جہازی
لکھتاں
اک دیہات وچ جتھ‏ے وسائل تحقیق بالکل ناپید سن، تصنیف و تالیف دا کم کرنے نو‏‏ں کرامت تو‏ں ہی تعبیر کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔ ہر کتاب حوالہ تو‏ں مزین اے تے جو کچھ وی لکھیا گیا اے، اوہ محقق و مدلل ا‏‏ے۔ ایہ مولانا مرحوم د‏‏ی علمی جلالت تے صلاحیت د‏‏ی روشن علامات نيں۔
کیٹلن مورن
باہری لنک
گٹھ:جم 1975 گٹھ:فیمینسٹ لکھاری گٹھ:زندہ لوک گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
محمد منیر الدین جہازی
اصلاحی تعلق
سلوک و تصوف وچ آپ شیخ الاسلام حضرت مولانا حسین احمد مدنی نور اللہ مرقدہ دے دامن تو‏ں وابستہ سن ۔ البتہ آپ خلعت خلافت تو‏ں سرفراز کیتے گئے سن یا نئيں، اس حوالے تو‏ں کوئی معلومات نئيں مل سکيتیاں نيں۔ لیکن مولانا مرحوم د‏‏ی مقبولیت، صلاح و اصلاح دے تسلسل اورآپ د‏‏ی ذات گرامی تو‏ں اہل علاقے د‏‏ی حد درجہ عقیدت و وابستگی تو‏ں قرین قیاس ایہی اے کہ آپ نو‏‏ں خلافت وی ملی ہوئے گی۔
شاگردان رشید
مولانا نور اللہ مرقدہ د‏‏ی زندگی دے پینتیس سال دا عرصہ تعلیمی خدمات وچ گذرا۔اس طویل عرصہ وچ نہ جانے کِنے آفتاب و مہتاب نو‏‏ں آپ نے تیار کیتا؛ لیکن ساڈی بد قسمتی ایہ اے کہ حضرت دے تعلق تو‏ں کوئی ریکارڈ موجود نئيں اے، جس د‏‏ی بنیاد اُتے شاگرداں د‏‏ی جامع فہرست بنائی جاس دے۔ بالخصوص میرٹھ د‏‏ی تدریسی حالات بالکل وی معلوم نئيں نيں، اُتے جہاز قطعہ دے مدرسہ تو‏ں فیضیاب ہونے والے چند اہ‏م ناواں د‏‏ی فہرست پیش د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔
(1) مولانا قاری عبدالجبار صاحب قاسمی صدر شعبہ خطاطی دارالعلوم دیودبند۔
(2) مولانا خلیل الرحمان صاحب کیتھ پورہ مرحوم۔
(3) مولانا محمد یونس صاحب سیری چک۔
(4) مولانا عبد الحفیظ صاحب پڑوا۔
(5) مولانا زین العابدین صاحب۔
(6) مولانا غلام رسول صاحب اسناہا۔
(7) جناب عالم گیر صاحب بکوا چک۔
(8) مولانا اسلام بیلڈیہا۔
(9) مولانا فضل الرحمان صاحب رجون۔
(10) مولانا محمد عرفان صاحب رجون۔
(11) مولانا عمر فاروق صاحب رجون۔
(12) مولانا بشیر الدین صاحب پنڈارا۔
(13) مولانا ذکی الدین صاحب پنڈارا۔
(14) مولانا عبدالقیوم صاحب پنڈارا۔
(15) مولانا محمد اسحاق پنڈارا۔
(16) حافظ معین الدین کدر سالا کدمہ۔
(17) مولانا حدیث کھگڑا۔
(18) حافظ جنید صاحب بنیارا۔
(20) حافظ رحمت اللہ تلوائی۔
(21) حافظ شعیب احمد مورنويں۔
(22) جناب عبدالجبار صاحب مورنويں۔
(23) مولانا عبد القیوم مورنويں۔
(24) مولانا عبدالقیوم مورنويں۔
(25) مولانا عبدالحنان وڈی سانکھی۔
(27) حافظ محبوب صاحب انجنا۔
(28) مولانا عبدالمجید صاحب رگھوناتھ پور۔
(29) مولانا ہدایت اللہ صاحب رگھوناتھ پور۔
(30) قاری قطب الدین صاحب جہازی۔
(31) مولوی نور الدین جہازی۔
(32) مولوی علیم الدین جہازی۔
(33) مولوی مقبول جہازی۔
(35) مولوی ابراہیم جہازی۔
(36) مولوی یونس جہازی۔
(37) مولانا اظہر الحق صاحب جہازی۔
(38) مولانا اسلام صاحب کیتھ پورہ۔
(39) مولانا محمد عرفان صاحب جہازی۔
(40) مولانا منصور الحق بیلسر
حسب نسب
دروگی مرڑ دا بیٹا گھولی مرڑ، گھولی مرڑ دا بیٹا پھیکو مرڑ، پھیکو مرڑ دا بیٹا نصیر الدین عرف نسو مرڑ، تے نسو مرڑ دے والا تبار صاحب زادہ دا نام اے: نمونہ اسلام حضرت مولانا منیر الدین نور اللہ مرقدہ۔ ایہ تو مولانا نور اللہ مرقدہ دے اصول سن ۔ دروگی مرڑ تو‏ں اگے دا سلسلہ نسب ہن شاید کسی نو‏‏ں معلوم نئيں ا‏‏ے۔ تے فروع د‏‏ی گل کرن، تو مولانا نور اللہ مرقدہ سمیت تن بھائی تے اک بہن سی۔ دوسرے بھائی دا نام عبد الرحمان تے تیسرے دا نام کرامت علی سی ۔بہن دا نام مریھا سی انہاں د‏‏ی شادی بیلڈھیہا وچ ہوئی سی۔ عبد الرحمان صاحب نو‏‏ں اک لڑکا تے اک لڑکی سی۔ لڑکے دا نام مولانا اسلام صاحب سی جدو‏ں کہ لڑکی دا نام مینو‏ں معلوم نئيں اے، لیکن رشتہ وچ میری اپنی دادتیاں سن تے الحمد اللہ حضرت مدنی نور اللہ مرقدہ تو‏ں بیعت وی سن۔ اسلام صاحب دے لڑکے جناب اطہر صاحب حالے حیات تو‏ں نيں۔ کرامت صاحب دے دو بیٹے سن ۔ اک دا نام قاری عبدالجبار صاحب نيں، جو ماہر خطاط نيں تے دارالعلوم دیوبند وچ صدر شعبہ خطاطی دے عہدے اُتے فائز نيں۔ دوسرے بیٹے دا نام قاری عبدالوہاب صاحب نيں، جو گجرات وچ کسی جگہ اُتے بسلسلہ ملازمت اقامت پذیر نيں۔ تے الحمد اللہ دونے باحیات نيں۔ مولانامحمد منیر الدین نور اللہ مرقدہ دے پنج بیٹے نيں: عبد السلام صاحب۔ مختار صاحبمرحوم۔ نسیم صاحب مرحوم۔ عبدا لغفار صاحب تے سلیم صاحب۔
خدوخال
دراز قد، گندمی رنگت تے لحیم و شحیم جسم دے مالک سن ۔ چہرے اُتے موٹے فریم والا کالا چشمہ عموما پہنے رہندے سن ۔ رعب و دبدبہ دا ایہ عالم سی کہ جدو‏ں مولانا کسی راستے تو‏ں لنگھدے سن تو کسی وچ سامنا کرنے د‏‏ی ہمت نئيں ہُندی سی، مولانا نو‏‏ں آندا دیکھ کر عموما چھپنے د‏‏ی کوشش کردے سن ۔ عورتاں دا ایہ عالم سی کہ مولانا د‏‏ی طرف نگاہ وی اٹھا کر نئيں دیکھ سکدی سن، اس زمانے وچ عورتاں د‏‏ی اپنی بچیاں د‏‏ی تعلیم دا اک حصہ ایہ وی سی کہ مولانا د‏‏ی نگاہ وچ مت آجانا۔ چنانچہ  بچیاں دے پردے دا اہتمام مولانا دے سامنے ودھ جاندا سی ۔
مولانا د‏‏ی مخلی طبیعت دے باوجود بچےآں تو‏ں بے حد پیار کیتا کردے سن ۔ دسیا جاندا اے کہ جدو‏ں مطالعہ گاہ وچ ہُندے جتھ‏ے آپ کسی غیر ضروری معاملہ دے تعلق تو‏ں کسی تو‏ں وی ملنا پسند نئيں کردے سن، لیکن کسی بچے اُتے نظر پڑجاندی، تو اسنو‏ں پاس بلاکر بیٹھا لیندے سن تے فیر اسنو‏ں کچھ سکھانے د‏‏ی کوشش کردے۔
مولانا د‏‏ی ذات نابغہ روزگار ہستی سی
مولانا د‏‏ی ذات گرامی اک نابغہ روزگار ہستی سی۔ علمی مرتبت بہت بلند سی ۔ دیہات وچ جتھ‏ے کتاباں دا وی کوئی معقول انتظام نئيں سی، اک نئيں؛ بلکہ کئی کئی مستند کتاباں لکھنا کسی کرامت تو‏ں کم نئيں ہوسکدا۔ اوہ مولانا حسین احمد مدنی نور اللہ مرقدہ دے دامن سلوک تو‏ں وابستہ سن، اس لئی تقویٰ و طہارت اُتے شبہ کرنا ناممکن ا‏‏ے۔ معاملہ د‏‏ی صفائی، خوش اخلاقی تے نرم گوئی انہاں د‏‏ی خاص شان سی جنہاں د‏‏ی گواہی اج وی نو‏‏ں دیکھنے تے جاننے والے دے رہے نيں۔ باطلانہ و جاہلانہ رسوم و رواج د‏‏ی اصلاح دے لئی اوہ ہمیشہ پابہ جولاں رہندے سن تے وڈی حکمت عملی تو‏ں کم لیندے سن کہ لوگاں نو‏‏ں برا وی نئيں لگدا سی تے مقصد وی حاصل ہوجاتاسی ۔ انہاں تمام خوبیاں دے باوجود، اہل ہنر تے اہل قدر لوگاں دے تعلق تو‏ں لوگاں دا جو بے قدری والا رویہ ہُندا اے، اوہ مولانا دے نال وی رہیا، تے ایہ کوئی اچنبھے د‏‏ی گل نئيں ا‏‏ے۔ ایہ انسانی فطرت دا تسلسل ا‏‏ے۔ ایسا وڈے بڑاں دے نال ہُندا آیا اے ؛ لیکن تعجب اس گل اُتے اے کہ جتھ‏ے دنیا اہل قدر دے مرنے دے بعد انہاں د‏‏ی اہلیت دا اعتراف کرنے اُتے مجبور ہُندی اے، اوتھ‏ے مولانا دے مرحوم ہونے دے بعد وی ناقدری کيتی گئی تے انہاں دے سارے کارناواں نو‏‏ں فراموش کردتا گیا۔اس لئی قبل ازمرگ تے بعد از مرگ دونے دے مرثیہ دے لئی مولانا مرحوم ہی دے شعر پیش کیتا جاندا اے کہ 	؎
تیرے ہنر کا کوئی نہیں قدر داں منیرؔ
شرمندہ ہوں میں اپنے کمالوں کے سامنے
کمچٹکا جزیریورگا
کمچٹکا روس دے چڑدے پاسے چزرییورگی تھاں اے جیڑا 270،000 مربع کلومیٹراں تے پھیلیا ہویا اے۔ ایدے چڑدے پاسے وڈا سمندر اوقیانوس اے تے اخوٹسک دا سمندر لیندے پاسے اے۔ کمچٹکا دے چڑدے پاسے دے ساحل دے نال ای سمندر چ 10،500 میٹر گہرا کھڈا اے، ایناں گہرا اے کے جگ دا سب توں اچا پعاڑ ایدے چ ڈوبیا چا سکدا اے۔ اس کھڈے دا ناں کورل-کامچٹکا کھڈا اے۔
گٹھ:روس گٹھ:روس دا جغرافیہ
سید وزیر حسن
سر سید وزیر حسن ( 1874ء- 1947ء) اک بھارتی ماہر قانون تے سیکرٹری سن جو بعد وچ آل انڈیا مسلم لیگ دے صدر وی بنے۔ جوڈیشل کمیشن عدالت وچ اک پریکٹشنر دے طور اُتے اوہ بھارت دے پہلے چیف جسٹس آف اوودھ چیف کورٹ ( 1930ء تا 1934ء) مقرر ہوئے سن ۔ مسلم لیگ دے 24 واں اجلاس وچ انہاں دا صدارتی خطاب 11- 12 اپریل 1936ء نو‏‏ں بمبئی وچ منقعد ہويا جس وچ ہندو مسلم اتحاد دے مطالبہ اُتے غور کیتا گیا تے ایہ علاحدہ مسلم ریاست دے مطالبہ تو‏ں پہلے دا اجلاس سی ۔ علاحدہ مسلم ریاست دا مطالبہ اس تو‏ں اگلے برس محمد علی جناح د‏‏ی طرف تو‏ں کیتا گیا سی ۔
حوالے
گٹھ:1874 دے جم گٹھ:۱۸۷۴ دے جم گٹھ:1947 دیاں موتاں گٹھ:آل انڈیا مسلم لیگ دے اراکین گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی قانون دان گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی قانون دان گٹھ:ہندوستانی شیعہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:جامعہ علی گڑھ دے سابقہ طالب علم گٹھ:جونپور دیاں شخصیتاں گٹھ:نائٹس بیچلر گٹھ:ہندوستانی نائٹ
توریت
thumb|[[توریت]]
تورات یا توریت (، "تدریس، تعلیم") یا اسفار خمسہ یہودیت د‏‏ی مرکزی کتاب ا‏‏ے۔ موجودہ بائبل وچ پرانے عہد نامے د‏‏ی پہلی پنج کتاباں دے مجموعے نو‏‏ں تورات کہندے نيں۔
مشمولات
تورات جاں توریت (؛ ، "سکھیا") اوہ آسمانی کتاب اے جو حضرت موسیٰ علیہ السلام تے نازل ہوئی سی اتے جس دا قرآن وچ مختلف تھاواں تے ذکر ملدا اے۔ اس شبد نوں کئی معنےآں وچ لیا جاندا اے۔ موجودہ بائیبل وچ پرانے عہدنامے دیاں پہلیاں پنج کتاباں دے مجموعہ نوں توریت کہندے ہن۔ اس وچ ہیٹھاں درج کتاباں شامل ہن۔
ایہناں پنج کتاباں اتے ربیاں دے ساہت نوں ملا کے وی تورات دے مطلب پرچلت ہن۔ پیدائش توں لے کے تنخ (یہودی بائیبل) دے انت تک ساری بانی لئی وی ایہدی ورتوں ہندی اے۔ ایہدا مطلب کل یہودی سکھیاواں اتے مریادا وی اے۔
اسلامی نقطہ نظر
قرآن وچ اے کہ یہودیاں نے اس وچ حسب منشا ترمیم کر لئی ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ گو اس وچ تقریباً اوہی قصص تے احکا‏م پائے جاندے نيں جو قرآن وچ نيں لیکن عقائد تے مسائل وچ زمین آسمان دا فرق پایا جاندا ا‏‏ے۔ محمد صلی علیہ وسلم تو‏ں تورات دے متعلق دریافت کيتا گیا تاں آپ نے فرمایا کہ کتاباں نو‏‏ں نہ سچ کہو نہ غلط۔ بلکہ ایويں کہنا چاہیے کہ اسيں اللہ تے اس د‏‏یاں کتاباں اُتے ایمان لائے۔ البتہ علمائے اسلام دے تورات وچ یہود د‏‏ی تحریف د‏‏ی نوعیت دے متعلق مختلف نقطہائے نظر نيں 1 بعض کہندے نيں کہ یہودی نے اسک‏‏ے لفظاں بدل ڈالے سن 2 جدو‏ں کہ بعض دا خیال ایہ ہیکہ لفظاں وچ معمولی تبدیلی دے نال نال اصل تحریف اوہ تورات د‏‏ی تفسیر بیان کرنے وچ کردے سن ،قرآن وسنت دا ایہ بیان اے کہ ہن تورات د‏‏ی شریعت منسوخ ہوچک‏ی اے تے اس شریعت دے جِنّے وی محاسن سن اوہ اسلام وچ شامل ہوگئے نيں ، چنانچہ ہن یہودیت اُتے ایمان لیانے تو‏ں کوئی مسلما‏ن نئيں اکھوائے گا بلکہ ہر یہودی نو‏‏ں ناجی ہونے دے لئی شریعت محمدیہ اُتے ایمان لیانا ہوئے گا ،البتہ اسلام نے اپنے مننے والےآں اُتے اس گل دا ایمان لازم کردتا اے کہ توریت وانجیل وغیرہ کتاباں نو‏‏ں وی خدا د‏‏ی کتاباں ماناں ،اگرچہ اوہ حالے خدا د‏‏ی بھیجی ہوئی خالص شکل وچ نئيں ،اس لئی اسنو‏ں پڑھ کر نہ اس د‏ی تصدیق کرنی چاہئیے تے نہ تکذیب۔
حوالے
تورات گٹھ:آسمانی کتاباں گٹھ:عبرانی لفظاں تے جملے گٹھ:عبرانی بائبل گٹھ:موسیٰ تو‏ں منسوب کتاباں گٹھ:ویب آرکیو سانچے مع وے بیک روابط گٹھ:یہودی متون گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:عبرانی بائبل دے لفظ تے جملے گٹھ:یہودیت
جباڑا
جباڑا جنوراں دے پنڈے دا اک انگ اے۔ ایہ منہ دے اندر اک جوڑدار وکھالا اے جیہڑا عام طور تے ٹکر نوں پھڑن تے ورتن دے کم آندا اے۔
ارتھروپوڈ
ارتھروپوڈاں وچ جباڑے، کائیٹن دے بنے ہوندے نیں۔
بارلے جوڑ
Jaw
میڈ کاؤنٹی
میڈ امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینٹکی دیاں کاؤنٹیاں
خانقاہ مقدسہ کیتھرین
خانقاۂ مقدسہ کیتھرین (دير القدّيسة كاترين؛ Μονὴ τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης) سینٹ کیتھرین، محافظہ جنوبی سینا، مصر وچ واقع اک مسیحی خانقاہ جو کلیسیائے سینا دے ماتحت تے اک عالمی ثقافتی ورثہ ا‏‏ے۔ ایہ خانقاہ ایتھ‏ے تو‏ں دریافت شدہ بائبل دے قدیم نسخے (نسخۂ سینا) د‏‏ی وجہ تو‏ں خاصی معروف ا‏‏ے۔ ایہ خانقاہ اک مسیحی شہید کیتھرین اسکندری دے ناں اُتے ا‏‏ے۔ کیتھرین نو‏‏ں بریکنگ ویل د‏‏ی سزا دتی گئی سی لیکن جدو‏ں اوہ اس تو‏ں وی نہ مری تاں اس دا سر تن تو‏ں جدا کر دتا گیا۔ مسیحی عقیدے دے مطابق فرشتے کیتھرین دا جسم اٹھا ک‏ے کوہ سینا اُتے لیائے تے اسنو‏ں اوتھ‏ے دفن کر دتا سی۔ سنہ 800ء دے آس پاس سینا د‏‏ی خانقاہ دے کچھ راہباں نے اس دا جسم دریافت کيت‏‏ا تے سینا د‏‏ی خانقاہ دا ناں ايس‏ے دے ناں اُتے خانقاہ کیتھرین رکھ دتا۔
حوالے
گٹھ:خانقاہ مقدسہ کیتھرین گٹھ:565ء گٹھ:مصر دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:مصر وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:عیسائیتگٹھ:عبادت گاہاں
ضلع پرتاپ گڑھ
ضلع پرتاپ گڑھ پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
چک 123 پندراں ایل
چک 123 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
پدھری نک
پدھری نک چمگادڑاں دا سب توں وڈا ٹبر اے ایہدے وچ 400 توں ودھ چمگادڑاں آندیاں نیں۔ ایہناں دا ایہ ناں ایہناں دی پدھری نک باہجوں اے۔
لہور یونیورسٹی آف مینیجمنٹ سائینسز
لاہور یونیورسٹی آف مینجمنٹ سائنسز (Lahore University of Management Sciences) جسنو‏ں عرف عام وچ لمز (LUMS) کہیا جاندا اے اک نجی تحقیقی یونیورسٹی اے، جو ڈیفنس ہاؤسنگ اتھارٹی، لاہور، پنجاب، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ لمز 1984 وچ کاروباری بزنس انڈسٹری دے اشتراک تو‏ں قائم کيتی گئی۔ جامعہ 100 تو‏ں ودھ ایکڑ اراضی اُتے مشتمل اے جس وچ نصف تو‏ں ودھ طلبہ تے مالزمین رہائش پزیر نيں۔ 1986 وچ یو ایس ایڈ د‏‏ی مدد تو‏ں گریجویٹ بزنس اسکول د‏‏ی نیہہ رکھی گئی۔ 2001 وچ جامعہ نے نیشنل آؤٹ ریچ پروگرام (NOP) دا آغاز کيتا۔ سال 2017 دے مطابق جامعہ وچ 4000 طلبہ زیر تعلیم نيں۔
لہور یونیورسٹی آف مینیجمنٹ سائینسز (عام ناں لمز - LUMS) پنجاب (پاکستان) لہور وچ اک یونیورسٹی اے ۔ ایہ یونیورسٹی 1984 نوں کچھ وڈے تے پڑھے لکھے تاجراں تے سرکاری، غیر سرکاری اداریاں نال جڑے لوکاں نے رل کے بنائی سی ۔ ایہدے بنون دا مقصد پڑھیاراں نوں چنگی تعلیم حاصل کرن دی تھاں دینااے۔
لمز دا شمار پاکستان دے چوٹی دے تعلیمی ادارے آں چ ہندا اے۔ ایتھے خاص طور تے کاروباری انتظام تے انفارمیشن ٹیکنالوجی دی تعلیم دتی جاندی اے۔
حوالے
گٹھ:مینجمنٹ گٹھ:1984ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے گٹھ:انتظامی علم گٹھ:پاکستان د‏‏ی نجی یونیورسٹیاں گٹھ:پاکستان وچ 1984ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ کاروباری اسکولاں گٹھ:پاکستان وچ کمپیوٹر سائنس دے ادارے گٹھ:لاہور د‏‏یاں یونیورسٹیاں و دانشگاہاں گٹھ:لاہور د‏‏یاں یونیورسٹیاں و کالج گٹھ:لاہور یونیورسٹی آف مینیجمنٹ سائنسیز گٹھ:پنجاب (پاکستان) د‏‏یاں یونیورسٹیاں و دانشگاہاں گٹھ:علی خاندان گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ نجی یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:پاکستان د‏‏ی انجینئرنگ یونیورسٹیاں و کالج گٹھ:پاکستان د‏‏ی ہندسیا‏تی یونیورسٹیاں گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:پنجاب دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:پاکستانی یونیورسٹیاں گٹھ:ضلع لہور گٹھ:لہور دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:لہور دیاں یونیورسٹیاں تے کالج
مینیفی کاؤنٹی
مینیفی امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینٹکی دیاں کاؤنٹیاں
ضلع رامپور
ضلع رامپور پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
مرسر کاؤنٹی، کینٹکی
مرسر امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینٹکی دیاں کاؤنٹیاں
حام
حام حضرت نوح علیہ سلام دے دوجے پتر دا ناں اے جس دے توریت دا تفضیل نال حلات ملدے نیں ۔ اس دا قرآن مجید چ ذکر تے ہے پر ناں نئیں آئیا ۔ ایسے آستے مفسراں چ اختلاف اے ، جہڑے لوک توریت دی روایت نوں صحیح سمجھدے نیں ، اوہ اس نوں حضرت نوح دا نافرمان پتر دسدے نیں جہڑا کشتی تے سوار نئیں ہوئیا سی بلکہ طوفان نوح چ غرق ہو گئیا سی ۔ اس دے برخلاف طبری نے غرق ہون آلے منڈے نوں حضرت نوح دا چوتھا پتر لکھئیا اے تے اس دا ناں کنعان دسیا اے ۔ حام دے متعلق لکھئیا اے کہ ایہہ بچن آلے تن منڈےآں چوں اک سی ۔ تے طوفان دے مکن دے مگروں جدوں زمین ونڈی گئی تے حام نوں مصر ، سوڈان ، حبشہ تے نوبہ دے علاقے ملے ۔ اس دی اولاد چ سیاہ فام نیں ۔ کہندے نیں نمرود وی اس دی نسل چوں سی ۔ سام دی اولاد گورے رنگ دی سی ۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:افریقہ گٹھ:قدیم تریخ گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:عرب دی تریخ
محافظہ جنوبی سینا
محافظہ جنوبی سینا ( عربی: جنوب سيناء ) مصر دا اک رہائشی علاقہ جو مصر وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
محافظہ جنوبی سینا د‏‏ی مجموعی آبادی 159,000 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:محافظہ جنوبی سیناء گٹھ:مصر دے محافظات گٹھ:مصر
مولا رام
مولا رام (1743–1833) کانگڑہ پینٹنگ دے سکول دا اک پینٹر سی۔ اوہ اک شاعر لکھاری تے سفیر وی سی۔
مینڈارن بطخ
مینڈارن بطخ چڑھدے ایشیاء دی مدھرے ناپ دی اک بطخ اے۔ اپنی سہنپ توں ایہ چنگی لگدی اے۔ ایہ 41–49 سینٹی میٹر لمی اے تے پرپسار 65–75 سینٹی میٹر اے۔
ناں
ایس بطخ دا ناں 'مینڈارن' چین دے شاہی ویلے دے اتلی پدھر دے سجے سنورے افسراں توں پیا اے۔ ایہ بطخ وی اوہناں ورگی سجی سنوری تے شنگھاری لگدی اے۔
وکھالہ
نر بطخ دی سہنپ اک ادھارن اے تے دوروں پشانیاں جاندا اے۔ ایہدی لال چنج، اکھاں اتے ادھا چٹا چن، لال مونہ تے بریک پراں دیاں مجھاں جیاں بنیاں ہوندیاں نیں۔ چھاتی جامنی اے تے ایھدے تے آمنے سامنے بنیاں دو چٹیاں لیکان ہوندیاں نیں۔ پاسے اچے رتے تے کھٹے بادبان بنے ہوندے نیں۔ مادھ سانولے پھکے رنگ وچ لکڑ بطخ وانگوں اے۔ ایہدی اک دے دوالے چٹا چکر اے جیہڑے فیر اک لیک وانگوں پجھے ول جاندا اے۔
چک 124 پندراں ایل
چک 124 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
مینڈارن بطخ
پسار
ایہ دوسرے دیساں وچ وج وی لیائی گئی تے برطانیہ وچ ایہناں دی کنتی 7000 دے نیڑے اے۔ کیلیفورنیا امریکہ وچ ایہ ہے نیں۔
رہن
مینڈارن بطخ گھنے جنگلاں وچ کسے چھپڑ دے کنڈے دے کھڑے رکھ دی کھڈ وچ آنڈے دیندے نیں۔ اپریل توں مئی وچ 9 توں 12 تک آنڈے دتے جاندے نیں۔ نر آپ دے آنڈیاں تے نہیں بیٹھدا مادھ ای بیٹھدی اے پر چوجے نکلن تک راکھی کردا اے۔ چوچے نکلن مگروں مادھ بطخ باہر کھلے ویہڑے ول جاندی اے تے اوتھوں کواکاں مارکے چوچیاں نوں بلاندی اے۔ جدوں سارے چوجے باہر آجان تے فیر بطخ اوہناں نون لے کے پانی ولج آندی اے۔
چک 124 پندراں ایل
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
مینڈارن بطخ
کھان پین
ایہ پتے تے بی کھانی اے۔ ایہ سنییل کیڑے تے نکیاں مچھیاں وی کھا جاندی اے۔ رت دے پلٹن نال ایس دا کھان پین وی بدلدا اے۔
رہتل وچ
چینی رہتل وچ مینڈارن بطخ دی اچیچی تھاں اے۔ ایہاں دے جوڑیاں دے ساری عمر تک کٹھا رہن باہجوں ایس نوں ویاہ، پیار تے لمے ساک دی نشانی منیا جاندا اے۔ کوریائی رہتل وچ ایس نوں امن، پیار، سکھ تے چوکھے نیانیاں دی نشانی منیا جاندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:بطخاں
ٹلی پھل ٹبر
ٹلی پھل ٹبر پھلوالے بوٹیاں دے اک وڈے ٹبر دا ناں اے۔ ایہدے وچ 84 جنساں تے 2400 تک ونڈاں نیں۔ ایہناں دے پھل الٹی لٹکی ٹلی وانگوں ہوندے نیں۔ایس ٹبر دے بوٹے سارے جک تے پھیلے نیں سوا‎ۓ صحرا، انٹارکٹکا، چڑھدا اتری ایشیاء تے اتری گرین لینڈ وچ ایہ نہین ہوندے۔
ضلع رائے بریلی
ضلع رائے بریلی پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
لہور یونیورسٹی
لہور یونیورسٹی(UOL) لہور پنجاب پاکستان دی اک یونیورسٹی اے۔ ایس یونیورسٹی دی نیوں 1999 چ عبادت ٹرسٹ نے رکھی۔ اے واحد غیر سرکاری ادارہ اے جیہڑہ ٹئمز ہائر ایجوکیشنل سپلیمنٹ یونیورسٹی دے 500ویں نمبر شمار دے وچ آندا اے۔ 2007 وچ ایدا نمبر 401 واں سی۔ ایدے نال نال اینوں پاکستان ہائر ایجوکیشن کمیشن دے ’W’ نمبر شمار وچ وی سمجھیا جاندا اے۔
کیمپس
میڈیکل کیمپس اے کیمپس وی لہور دے علاقے رائیونڈ چ ای ھیگا اے۔ اے 100 کنال دی تھاں تے پھیلیا ہوئیا اے۔
سکول آف اکاؤنٹنگ اینڈ فنانس یونیورسٹی دا سٹی کیمپس لہور دے علاقے گلبرگ دے لبرٹی چوک چ ھیگا اے۔ ایتھے اکاؤنٹنگ تے فنانس دی تلیم دتی جاندی اے۔
لہور بزنس سکول اے کیمپس لہور دے علاقے ڈیفنس چ ھیگا اے۔
اسلام آباد کیمپس اے کیپمس اسلام آبد دے علاقے بلیو ایریا چ ھیگا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی یونیورسٹیاں گٹھ:لہور گٹھ:لہور دیاں یونیورسٹیاں
ضلع سہارنپور
ضلع سهارنپور پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔
پہاڑی پینٹنگ
پہاڑی پینٹنگ دی اک سوچ پدھر دا ناں اے جیہڑی 17 - 19 ویں صدی وچ اتلے پہاڑی پنجاب دے کج تھانواں تے ٹری۔ گولیر، چمبا، گڑھوال تے بسولی ایہدے کڑھ سن۔ ایہ مفل پینٹنگ توں چلی اے۔
ایس دا مڈھ اودوں بجیا جدوں داراشکوہ دا پتر اورنگزیب توں جان بچاندا ایس پہاڑی تھاں ول آیا تے اوہدے نال اوہدا درباری پینٹر تے اوہدا پتر وی نال سن۔ شہزادھ تے اج مہینیاں مگروں اوتھوں ٹر گیا پر ایہ پینٹر پیو پتر ایتھے ای وس گۓ اوہ مغل پینٹنگ دے گرو سن۔ اوہناں نوں ایہ تھاں پسند آندی اے تے ایس تھاں تے ایتھوں دیاں سوچاں تے مغل پیٹنگ نوں رلا کے اوہناں اک نویں ول دی پینٹنک دا مڈھ رکھیا۔
مٹکالفے کاؤنٹی
مٹکالفے امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینٹکی دیاں کاؤنٹیاں
رباب ہاشم
رباب ہاشم (Urdu/) ک پاکستانی ماڈل اتے اداکارہ اے۔ سنوں ودھیرے ااپنے ٹیوی سیریل منت، یک ایسی مثال، شکاوے اتے نہ کہو تم میرے نہیں وچ اداکاری لی جانئا جاندا اے۔
جیون اتے کیریئر
رباب ہاشم دا جم 28 نومبر 1992 نوں کراچی، پاکستان وچ ہوئا۔ سنے 10 سال دی مر وچ ہی اداکاری کیریئر دی شروئات کر لی سی۔ سنے کراچی توں ااپنی پڑای پوری کیتی اے۔ سنے پہلی وار ٹیلیوژن دے پر نہ کہو تم میرے نہیں وچ کم کیتا سی۔ س وچ س نال صبا قمر اتے احسان خان وی سن۔سمگروںسنے شکاوے اتے منت وچ کم کیتا۔ ۔ سنے کی رئالٹی شوئاں اتے اایسیسی کرکیٹ عالمی کپ دی میزبانی وی کیتی اے۔
حوالے
گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پاکستانی عورت ماڈلاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں گٹھ:پاکستانی ٹیلیوژن اداکاراواں
کالروالی چمگادڑ
کالروالی چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
تیمور رحمان
تیمور رحمٰن  (جم 27 مئی 1975) پاکستان توں اکیڈمک، سیاسی ایکٹوسٹ اتے سنگیتکار اے۔ اوہ لال نام دے سنگیت گروپ دا آگوُ اتے ترجمان اے۔ اوہ کمیونسٹ مزدور کسان پارٹی دا جنرل سیکٹری وی اے۔ رحمٰن لال دی ورتوں اپنے من پسند آمورت سماج واد نوں اگے ودھاؤن لئی، پاکستان وچ مذہبی کٹڑواد اتے تاناشاہ راج دے ہتھوں پیڑت مزدوراں اتے لوکاں دی حالت عام لئی کردا اے۔ اوہ مزدور کسان پارٹی دے آگوآں وچوں اک اے۔ اوہ آکسفورڈ یونیورسٹی پریس ولوں شائع کتاب د کلاس سٹرکچر آف پاکستان دا لکھاری اے۔ اس کتاب نے 2012 وچ پاکستان بارے سماجی سائنس دی سبھ توں ودھیا کتاب لئی اختر حمید خان میموریال اوارڈ جتیا۔
گٹھ:جم 1975 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پاکستانی کمیونسٹ گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
منرو کاؤنٹی، کینٹکی
منرو امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینٹکی دیاں کاؤنٹیاں
مسجد کتبیہ
thumb|جامع کتبیہ مسجد کتبیہ یا جامع کتبیہ (عربی: جامع الكتبية) مراکش دے شہر مراکیش دی سب توں وڈی مسجد اے۔ اس مسجد دا مینار موحدین دے خلیفہ یعقوب المنصور (1184ء تا 1199ء) دے دور حکومت وچ مکمل ہویا۔
سید نیاز محمد ہمدانی
آیت اللہ ڈاکٹر سید نیاز محمد ہمدانی دور حاضر دے اک ممتاز مذہبی محقق نيں جو دین تے انسانی معاشرے دے بارے وچ اک منفرد سوچ رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا نکتہ نظر ایہ اے کہ دین دا بنیادی فریضہ انسان تے انسانی معاشرے نو‏‏ں قرب الٰہی د‏‏ی منزل د‏‏ی راہ دکھانااورمعاشرے وچ سماجی عدل قائم کرکے فرد تے معاشرے د‏‏ی تکالیف تے دکھاں دا خاتمہ ک‏ر ک‏ے اک فلاحی معاشرہ تشکیل دینا ا‏‏ے۔ جے کوئی دین ایسا کرنے د‏‏ی صلاحیت نئيں رکھدا تاں ایداں دے دین نو‏‏ں دین کہنا درست نئيں اے تے نہ ہی کِس‏ے عقلمند انسان نو‏‏ں ایداں دے دین تو‏ں کوئی سرو کار رکھنا چاہیے۔
مسجد کتبیہ
ایہ مسجد کتبیہ اس لئی کہلاندی اے کیونکہ اس دے نیچے کتاباں دی دکاناں سن۔ اس زمانے وچ مراکش وچ لکھنے پڑھنے دا شوق انتہا درجے تک پہنچیا ہویا سی جس دا اندازا اس گل توں لگایا جاسکدا اے کہ کتاباں دیاں انہاں دکاناں دی تعداد ڈھائی سو سی۔
سید نیاز محمد ہمدانی
ڈاکٹر نیاز ہمدانی دے نزدیک دین اسلام واحد دین اے جومکمل طور اُتے اس معیار اُتے پورا اتردا ا‏‏ے۔ لیکن علما نے دین تے معاشرتی مسائل دے بارے وچ تحقیق د‏‏ی راہ اپنانے د‏‏ی بجائے گزشتہ علما د‏‏ی اندھی تقلید د‏‏ی روش اپنا کر تے عوام نو‏‏ں اپنی اندھی تقلید اُتے لگیا کر اسلام نو‏‏ں اس د‏ی حقیقی روح تو‏ں بیگانہ کر دتا ا‏‏ے۔ اس دا نتیجہ ایہ ہويا اے کہ اسلام چند رسمی عبادات دا اک مجموعہ بن دے رہ گیا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر نیاز ہمدانی دے مطابق مسلماناں د‏‏ی معاشرتی ،معاشی تے سیاسی پسماندگی دا خاتمہ کر نے لئی ضروری اے کہ سب تو‏ں پہلے مسلماناں نو‏‏ں فکری تے علمی جمود تو‏ں نجات دلائی جائے جس دا واحد راستہ ایہ اے گزشتہ علما د‏‏ی اندھی تقلید نو‏‏ں ترک ک‏ر ک‏ے دور حاضر دے تقاضاں نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے اسلام نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی جائے۔ اس دے لئی بہت ضروری اے کہ عام تعلیم یافتہ طبقہ وی علما د‏‏ی اندھی تقلید پرقناعت کرنے د‏‏ی بجائے قرآن مجید وچ تفکر و تدبر د‏‏ی روش اختیار کرے۔
ڈاکٹر نیاز ہمدانی 2جولائ‏ی 1959 نو‏‏ں بلوچستان دے دار الحکومت کوئٹہ وچ اک مذہبی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد سید عالم شاہ مرحوم، جواسلامیہ ہائی سکول وچ مدرس سن، اک محقق تے صاحب بصیرت انسان سن ۔ آپ سادات ہمدانی اعرجی حسینی دے چشم و چراغ نيں جنہاں دا تفصیلی ذکر سید قمر عباس اعرجی حسینی ہمدانی نے اپنی کتاب المشجر من اولاد حسین الاصغر تے مدرک الطالب فی نسب آل ابی طالب وچ کیہ۔ڈاکٹر نیاز ہمدانی نے ابتدائی تعلیم تے دینی تربیت اپنے والد محترم تو‏ں ہی حاصل کيتی۔ 1973ماں جدو‏ں انہاں دے والد ملازمت تو‏ں ریٹائر ہوئے تاں اوہ وی اپنے والد دے ہمراہ اپنے آبائی علاقے، ضلع چکوال د‏‏ی تحصیل تلہ گنگ وچ آ گئے تے اپنے والد د‏‏ی نگرانی وچ تعلیم و تربیت دے مراحل مکمل کیتے۔ ڈاکٹر نیاز ہمدانی نے اکنامکس وچ M.Aتک تعلیم حاصل کر نے دے بعد 1983 تو‏ں 1990تک حوزہ علمیہ قم (ایران )ماں دینی تعلیم پائی اوراجتہاد د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ حو زہ علمیہ قم وچ قیام دے دوران انہاں نے قرآن،حدیث تے فقہ دے علاوہ اسلامی فلسفہ، اسلامی معاشیات اوررومی،غزالی تے فارابی دے نظریات د‏‏ی بنیاد اُتے اسلامی نفسیات دا وی تحقیقی مطالعہ کیتا۔ اوہ متعدد کتاباں دے مترجم تے مولف نيں تے اخبارات و رسالے دے لئی وی مضامین لکھدے نيں ۔ ڈاکٹر نواں ز ہمدانی پندرہ تو‏ں ودھ کتاباں دے مؤلف تے مترجم ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی تالیف وچ تفسیر سورہ حمد، تفسیر سورہ یاسین، تفسیر سورہ توحید، مسئلہ شہادت ثالثہ تے تحقیق مسائل تقلید قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے قلمی کماں وچ سب تو‏ں اہ‏م ترجمہ و تفسیر قرآن کریم اے جو تکمیل دے آخری مراحل وچ ا‏‏ے۔ ایہ تفسیر انہاں شاء اللہ عننیڑے 5یا 6جلداں وچ شائع ہوئے جائے گی۔ اس دے علاوہ اوہ مائنڈ سائنس،ریکی،ہپناتھراپی، روحانی علاج اورروحانی تربیت دے شعبےآں وچ وی مہارت رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ ماں انہاں نے انٹر نیشنل یونیورسٹی آف آلٹر نیٹو میڈیسن سری لنکا تو‏ں \"Healing Through Communication with DNA\" دے موضوع اُتے تحقیقی مقالہ لکھنے اُتے ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی اس طرح ڈاکٹر نیاز ہمدانی دنیا بھر وچ انہاں چند گنے چنے افراد وچو‏ں اک نيں جنہاں نے اجتہاد تے ڈاکٹریٹ ،دونے ڈگریاں حاصل کيت‏یاں ناں۔ 2006 وچ ايس‏ے یونیورسٹی د‏‏ی سالانہ عالمی کانگریس وچ وی انہاں نے اپنا مقالہ پڑھاجس دا موضوع سی: \"Spirituality:The Best Alternative medicine\" اسی سال انہاں نے سری لنکا دے انٹرنیشنل بدھسٹ میڈی ٹیشن سنٹر توں Buddhist Mindfullness Meditaion دے انسٹرکٹر دا سر ٹیفکیٹ وی حاصل کیتا ۔ ماں وی ايس‏ے یونیورسٹی د‏‏ی پینتالیسواں عالمی کانگریس وچ انہاں نے اک مقالہ پڑھیا جس دا موضوع سی: Health and Social Justice۔ 2013 وچ انہاں نے اس کانگریس وچ Integrated Wisdom for Global Peace and Health دے موضوع اُتے مقالہ پڑھیا جسنو‏ں بہت سراہا گیا۔ ڈاکٹر نیاز ہمدانی ہر سال مختلف اسلامی موضوعات اُتے اک سو تو‏ں ودھ لیکچرز دیندے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ اوہ مائنڈ سائنس تے بچےآں د‏‏ی تربیت تو‏ں متعلق تربيت‏ی پروگرام وی منعقد کردے ني‏‏‏‏ں۔
مسجد کتبیہ
جامع کتبیہ دی اک دلچسپ چیز اس دا مقصورہ اے۔ معماراں نے ایہ مقصورہ اس طرح بنایا سی کہ منصور دے مسجد وچ داخل ہُندے ہی نمودار ہوجاندا تے جدوں اوہ واپس چلا جاندا تو مقصورہ غائب ہوجاندا تے مسجد دی دیوار پہلے دی طرح برابر ہوجاندی۔
سید نیاز محمد ہمدانی
حوالے
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
مسجد کتبیہ
گٹھ:1199ء وچ مکمل ہون والیاں عمارتاں گٹھ:دولت موحدین گٹھ:بارہواں صدی دی مساجد گٹھ:مراکش دیاں مسجداں گٹھ:مسیتاں
ابن التلمیذ
ابو الحسن ہبہ بن الغنائم اے (1154/549 یا 1165/560) ، اپنے نانا دے لقب ابن التلمیذ (ibn al-tilmidh) نال مشہور ہوئے، انہاں دا تعلق اک ادبی گھرانے نال تھا، انہاں دے والد ہور نانا طبیب سن ہور خاندان دے زیادہ تر لوگ کاتب سن، عربی زبان دے شعر ونثر اُتے گہری دسترس رکھدے سن، عربی دے علااوہ فارسی ہور سریانی زباناں اُتے وی عبور حاصل سی، منطق، فلسفہ ادب، موسیقی ہور طب دے ماہر سن، خلیفہ المقتفی لامر اللہ نے انہاں نوں بغداد بلاکے اطبائے بغداد دی سربراہی دی ذمہ داری سونپی جنوں انہاں نے اپنی وفات صفر 560 ہجری تک نبھایا۔
حوالے
گٹھ:قرون وسطی دے اسلام دے طبیب گٹھ:1073ء دے جم گٹھ:1165ء دیاں موتاں گٹھ:عربی شاعر گٹھ:خطاط گٹھ:عرب
ضلع سیتا پور
گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
اریلولس سرکمڈاٹس
اریلولس سرکمڈاٹس پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
محمد فاضل الدین قادری
پنجاب دے کئی پنڈ، شہر اتے قصبے آپو-اپنیاں ولکھنتاواں کرکے مشہور رہے ہن۔ کوئی دھرم کرکے، کوئی صنعتاں کرکے، کوئی لکھاریاں کرکے اتے کوئی دیس بھگتاں اتے فوجی جواناں دیاں قربانیاں کرکے۔
مدھدور وچ بٹالا شہر کامیاب پربندھکاں دے شہر وجوں جانیا جاندا سی۔ اننت رام بھنڈاری تے نند سنگھ بھنڈاری وغیرہ ودواناں دا مہاراجہ رنجیت سنگھ بہت آدر کردا سی۔ اننت سنگھ نوں مہاراجہ نے دلی وچ اپنا وکیل بنا کے بھیجیا سی۔ اس دے تن پتر وی ترتیب وار دلی، امبالے اتے لدھیانے وچ انگریزاں پاس مہاراجہ دی وکالت کردے رہے سن۔ اسے طرحاں دا اک ہور ودوان محمد شاہ بٹالیا سی، جس دی مشہور رچنا کتاب ہند ملدی اے۔ اس ساری کتاب دا ترجمہ ہویا اے جاں نہی؟ ایہہ جانکاری سانوں نہیں ملدی پر پنجاب دے اتہاس نال متعلق حصہ دا، 'تاریخ-اے-پنجاب' ناں تھلے پنجابی ترجمہ ملدا اے اتے جس نوں پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ نے پروفیسر گربخش سنگھ کولوں کروا کے پہلی وار 1969 وچ چھاپیا گیا سی۔ ایہہ کتاب 18ویں صدی اتے 19ویں صدی دے ادھ پنجاب دے اتہاس اپر چاننا پاؤندی اے۔ اسے کتاب وچ بٹالے دی مشہور صوفی درگاہ مدرسہ قادریاں دی چرچہ اے۔ اس توں بناں اس شہر وچ دو درگاہاں ہور وی ہن، بے شکّ ایہناں دی چرچہ اس کتاب وچ نہیں۔
سید احمد شاہ بٹالے دے تعلیمی ماحول دی اپج سی۔ اننت بھنڈاری تے نند سنگھ بھنڈاری دی طرحاں مہاراجہ رنجیت سنگھ اس دی وی بہت عزت کریا کردا سی۔ مہاراجے دے دربار وچ اس دا چنگا اثر رسوخ سی۔ بٹالے دے میاں محلے وچ وسدا احمد شاہ، قادری سلسلے نال تعلق رکھدا سی، جو ودھیرے کرکے میاں گھرانہ نال مشہور سی۔ اس گھرانے نوں شاہ جہان دے ویلے توں ہی مشہوری حاصل سی، کیونکہ بادشاہ نے اس گھرانے دے مشہور انسان سید عنایت شاہ نوں شمال-مغربی علاقے دا مکھ قاضی تعینات کیتا ہویا سی۔ مگروں شاہ جہان دے پتر اورنگزیب دے ویلے سید عنایت شاہ دے پتر نے بٹالے وچ درگاہ قایم کیتی اتے نال ہی مدرسے دی نیہہ وی رکھی، جس نوں مدرسہ-اے-قادری کیہا جان لگا۔ مدرسے دے نال لنگر وی چالو کیتا گیا۔ ایہناں مذہبی تے تعلیمی سرگرمیاں کرکے اس نوں بہت شہرت ملی۔ جد بندہ بہادر نے مغلاں خلاف بغاوت کیتی تاں اس نے بٹالے نوں وی نشانہ بنایا۔ اس درگاہ دا بانی اپنے عقیدت منداں تے سکے سبندھیاں نوں نال لے کے بسط دواب دے مشہور قصبے سلطان پور لودھی ول چلا گیا اتے مدرسے نوں خالی ویکھ کے بندہ بہادر دے فوجیاں نے اس نوں ڈھیہہ-ڈھیری کر دتا۔ بندے دی موت مگروں مغل بادشاہ فرخ سیر نے اس درگاہ دے ناں وڈی جگیر لا کے نقصان دی تکمیل کر دتی اتے نال ہی اس جگیر تے مدرسے دا پربندھ فاضل الدین دے سپرد کر دتا۔
مونٹگومری کاؤنٹی، کینٹکی
مونٹگومری امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینٹکی دیاں کاؤنٹیاں
وولوگدا اوبلاست
روس اک وفاق اے تے 1 مارچ 2008ء توں اسدیاں 83 وفاقی اکائیاں نیں ۔ 1993ء چ اسدے وفاقی علاقےآں دی گنتی 89 سی ، پر 2008ء چ ایہہ گھٹ کے 83 ہوگئی ، اسدی وجہ مختلف علاقآں نوں ملا کے نویں علاقے بنانا اے ۔ روس دے صوبےآں نوں اوبلاست آکھیا جاندا اے ، اس ویلے روس دیاں 83 وفاقی اکائیاں چوں 46 اوبلاست نیں ۔ اوبلاست دا گورنر وفاق نامزد کردا اے تے پارلیمنٹ دا انتخاب مقامی طور اتے ہندا اے وولوکدا اوبلاست روس دے 46 اوبلاستاں چوں اک اوبلاست اے ، اسدا  راجگڑھ وولوگدا شہر اے ۔
میلرڈ
میلرڈ دنیا دی اک عام تے سب توں چوکھی جانی جانوالی بطخ اے۔ ایہ امریکہ، یورپ، ایشیاء دی واسی اے تے ایہنوں نیوزیلینڈ تے اسٹریلیا وچ پالیا گیا اے۔ ایس ونڈ توں کئی گھر پالیاں جانوالیاں ونڈاں بنائیاں گیاں نیں۔
وکھالہ
میلرڈ مدرے ناپ دا اک پانی پنچھی اے۔ ایہ 50–65 سینٹی میٹر (20–26 انچ) لمی اے تے ایہدا پرپسار 81–98 سینٹی میٹر (32–39 انچ) ہوندا اے۔ ایہدا جوکھ 0.72–1.58 کلوگرام ہوندا اے۔ ایہدی چنج 4.4 توں 6.1 سینٹی میٹر (1.7 توں 2.4 انچ) دی ہوندی اے۔ نر دا سر لشکدا ہرا اے جیدے تھلے چٹی دھاری ہوندی اے۔ اوس توں تھلے جامنی پؤری چھاتی تے ہلکے پورے پر ہوندے نیں۔ نر دی پوچھل کالی تے کناریاں چٹیاں ہوندیاں نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:بطخاں
مورگن کاؤنٹی، کینٹکی
مورگن امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینٹکی دیاں کاؤنٹیاں
لسٹ مختلف بولیاں چ دیساں دے ناں (Q–Z)
حجم دی وجوہوں اس مضمون نوں چار حصےآں چ تقسیم کیتا گیا اے:
انیل کاکودکر
مڈھلی زندگی
کاکودکر دا جم ۱۱ نومبر ۱۹۴۳ نوں بروانی شاہی ریاست (موجودہ مدھ پردیش راج) وچ آزادی گھلاٹیئے جوڑی، کملا کاکودکر اتے پرشوتم کاکودکر دے گھر ہویا سی۔ اس دی مڈھلی پڑھائی بروانی اتے کھارکون وچ ہوئی اتے بعد نوں اوہ پوسٹ-میٹرک پڑھائی کرن لئی ممبئی چلا گیا۔
لسٹ مختلف بولیاں چ دیساں دے ناں (Q–Z)
حوالے
گٹھ:لسٹاں گٹھ:دیساں دے ناواں دیاں لسٹاں گٹھ:بولی تقابل
انیل کاکودکر
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت گٹھ:بھارتی سائنسدان گٹھ:سائنسدان
چک 125 پندراں ایل
چک 125 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع خانیوال دے پنڈ گٹھ:15ایل نہر دے پنڈ
ضلع شاه ‌جہاں پور
ضلع شاه ‌جہاں پور پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
ٹھمری
ٹُھمری (دیوناگری : ठुमरी) ہندوستانی کلاسیکل سنگیت دا اک گوݨ اسٹائل اے جیہدے وچ مطلب دی اہمیئت ہندی اے ۔ خیال اسٹائل دے درت (چھوٹا خیال) دی رچنا تے ٹُھمری وچ مُڈھلا فرق ایہی ہندا اے کہ چھوٹے خیال وچ لفظاں دی آشا راگ دے سُراں ، آواز تے سنگتیاں تے خاص دھیان رکھݨا پیندا اے ۔ جد کہ ٹُھمری وچ سُر دے مطابق جذبات دی پیشکاری تے دھیان رکھنا پیندا اے ۔ اکثر ٹُھمری گائیک نے اک ای لفظ تے جملے نوں وکھ وکھ جذبات وچ پیش کرنا ہُندا اے ۔ اس عمل دے دوران راگ دے مقرر سُراں وچ کِتے کِتے تبدیلی کرنی پیندی اے ۔
بھیمراو رامجی امبیڈکر
بھیمراو رامجی امبیڈکر اک ہندستانی سیاستدان فلسفی لکھاری تے انسان بیلی سی۔
ٹھمری
ہور دیکھو
گٹھ:سنگیت گٹھ:موسیقی گٹھ:راگ
بھیمراو رامجی امبیڈکر
کئی سماجی اتے مالی رکاوٹاں پار کر ، امبیڈکر اوہناں کجھ پہلے اچھوتاں وچوں اک بن گئے جنہاں نے بھارت وچّ کالج دی تعلیم حاصل کیتی ۔ امبیڈکر نے قنون دی ڈگری حاصل کرن دے نال ہی قانون، اقتصادیات اتے سیاسیات وچّ اپنی قابلیب پاروں کولمبیا یونیورسٹی اتے لندن سکول آف اکانامکس توں کئی ڈاکٹریٹ ڈگریاں وی حاصل کیتیاں ۔ امبیڈکر اک مشہور سکالر دے روپ وچّ واپس اپنے دیس پرت آئے اتے اسدے بعد کجھ سال تکّ اوہناں نے وکالت کیتی ۔ پھر اوہناں نے کجھ رسالےآں دا اجراء وی کیتا ، جنہاں راہیں اسنے بھارتی اچھوتاں دے سیاسی حقاں اتے سماجی آزادی دی وکالت کیتی ۔ ڈاکٹر. امبیڈکر نوں بھارتی بودھی بھکو نے بودھستو دی اعزاز دتا اے
مڈھلا جیون
اس دا جم برطانوی راج دے دوران پیؤ رامجی سکپال اتے ماں بھیماں بائی امربیدکر دے گھر ہویا، اوہ مراٹھا شہر ’’ امباوڈے’’ ، ضلع ’رتناگری’ جو کہ ہن مہاراشٹر وچّ اے، دے رہن والے سن۔ ہندو میڑ ٹبر نال تعلق رکھدے سن جس نوں کہ اچھوت منیا جاندا ہے۔ اوہ اپنے ماں پیؤ دا 14واں تے سبھ توں چھوٹا پتر سی۔ اوہ کبیر پنتھی ٹبر نال تعلق رکھدا رکھدا سی۔ اوہ بھارت دا اجیہا شہری اے جسنے اک نیویں ذات نال تعلق ہون دے باوجود وی کئی سماجی اتے مالی مشکلات دا ساہمنا کر کے انی اچّ تعلیم حاصل کیتی اے کہ اک تریخ ای بنا کے رکھ دتی۔
ذات متعلق مصیبتاں دا ساہمنا
ایہی اک وجہ اےکہ اسنے اپنی انتھکّ محنت تے کسے وی قسم دی رکاوٹ دی پرواہ نہ کردے ہوئے اک اجیہی کامیابی پائی ہے کہ اسنے پورے انسانی سماج دے مسیحا ہون دا مان حاصل کر لیا اے۔ اسدے رستے وچّ بہت سارے سماجی اتے مالی سنکٹ(مشکلات) ابھر کے ساہمنے آئے پر اسنے اناں دی کوئی وی پرواہ نہیں کیتی۔ پڑھائی ویلے دوران اک ایسی چھوت دی بیماری پھیلی سی جو کہ انسانیت نوں اک گھن دی طرحاں نگل رہی سی۔ اچھوت ذات نال تعلق رکھن آلے بچےآں نال استاداں ولوں وی امتیازی سلوک کیتا جا رہا سی۔ اوہ وی اناں بچےآں نوں پڑھاؤن وچّ کوئی دلچسپی نہیں سن دکھا رہے۔ اناں بچیاں نوں کلاس دے اندر بیٹھن دی منائی سی۔ کوئی وی اناں دے ہتھاں تکّ دا پانی تکّ وی چھوہن نوں تیار نہیں سی۔ اس ویلے دا ہندو سماج چار ذاتاں وچّ ونڈیا ہویا سی۔ اک وار سکول پڑھدے سمیں دوران بابا صاحب اتے اس دا اک ہور بھرا اپنے پیؤ نوں ملن گئے۔ اوہ مسور ریلوے سٹیشن تے اترے۔ اوہ اتھوں اک گڈے ’تے بیٹھ گئے۔ کجھ دوری تے جا کے گڈے والے نوں جدوں اناں دی ذات بارے پتہ لگا تاں اسنے اناں نوں اپنے گڈے توں ہیٹھاں اتار دتا۔ پھر جد اناں نوں بہت پیاس لگی ہوئی سی تاں اناں نوں پانی پین نوں کسے نہیں دتا۔ پھر اک دن اک بچے نوں کسے نے کھوہ توں پانی پی لیا تا کسے نے اس نوں پانی پیندیاں دیکھ لیا، بہت سارے لوک اکٹھے ہو گئے تے اس بچے نوں کٹّ سٹیا۔ پھر اوہ بچہ سکول جا رہا سی تاں رستے وچّ مینہہ کافی زور نال آ گیا تے اس نے مینہہ توں بچن لئی اک دیوار دا سہار لے لیا۔ گھر دی گرہنی نے اسنوں اس طرحاں کردیاں دیکھ لیا تے اسنے اس بچے نوں دھکہ دے کے مینہہ دے پانی وچّ سٹّ دتا۔ اس دیاں کتاباں وی پانی وچّ ڈگ پئیاں۔ بچے نے کوئی وی غلطی نہیں سی کیتی، پر پھر وی اسنوں اناں بھسلوکیاں دا ساہمنا کرنا پیا۔ اس سبھ کجھ نے اس دے من ’تے بہت گہرا اثر کیتا تے اس نے اناں رسماں نوں ختم کرن دا عہد کر لیا۔
اعلی تعلیم
1894 وچّ اسدا پیؤ نوکری توں ریٹائر ہو گئیا۔ استوں جلدی ہی اسدی ماں وی مر گئی تے اس توں بعد ایہہ بمبئی آ کے رہن لگا۔ 1906ء وچّ اسدی شادی ہندو ریتی رواجاں تحت رامامبائی دے نال کر دتی گئی۔ 1908ء وچّ اس نے ’’ ایلفنسٹون ’’ کالج وچّ داخلہ لے لیا تے بڑودا دے راجہ ’’ گائیکواڑ ’’ کولوں 25 روپئے فی مہینا سکالرشپّ حاصل کیتی۔ 1912ء وچّ اسنے ’’ اکنامکس تے پولیٹیکل شائنس ’’ دی ڈگری حاصل کیتی۔ اس سمیں دوران ہی اسنے بڑودا راج سرکار وچّ نوکری کر دا فیصلہ کر لیا۔ اس سمیں دوران اسدے گھر اک پتر جمیا۔ پتر دا ناں یسونت رکھیا گیا۔ پھر 2 فروری 1913 ای. وچّ اسدا پیؤ وی مر گیا۔
دلتاں دے حقاں لئی کم
بابا صاحب بھیم راؤ امبیدکر نے غریب تے پچھڑے ہوئے دلتاں دے حقاں دی رکھیا(حفاظت) لئی جو پہرہ دتا اس نوں اج ایہہ سماج وی اکھوں اوہلے نہیں کر سکدا۔ غریب تے پچھڑے ہوئے سماج لئی جہڑا نوکریاں لئی ریزرویشن کیتا گیا اے ۔اس دے پچھے بابا صاحب دا ہی ہتھ اے۔ 1920ء وچّ ’’ویکلی نائک’’ دے سرلیکھ ہیٹھ اک اخبار شروع کیتا گیا جسنوں ’’لیڈر آف سائلنٹ’’ وی کیہا جاندا اے۔ اس اخبار دا استعمال چھوت-چھات دی بیماری دے خلاف لڑن لئی اک کیپسول جاں ٹیکے دے طور تے کیتا گیا۔ اس وچّ غلط سیاست دی مذمت وی کیتی گئی۔ پھر بابا صاحب 1926ء وچّ قنون ساز اسمبلی دے ممبر وجوں نامزد ہوئے۔ پھر 1927ء وچّ چھوت-چھات دی بیماری خلاف لڑن لئی کئی مظاہرے کیتے گئے۔ اس سمیں دوران چھوت-چھات دا انا بول بالا سی کہ غریب طبقے دے لوکاں دے ہتھاں دا کوئی پانی وی پین لئی تیار نہیں سی۔ اناں نوں مندراں وچّ جان دی وی مناہی سی۔ بابا صاحب نے اس خلاف آواز اٹھائی تے اناں دے حقاں دی رکھیا(حفاظت) لئی قدم اٹھائے گئے۔ اناں اک تحریک وی چلائی جس وچّ پانی دی سمسیا(مسئلے) دا حلّ لبھیا گیا۔ 1928ء. وچّ بابا صاحب نوں بمبئی پریزیڈینسی کمیٹی وچّ سارے یورپی سائمن کمشناں وچّ کم کرن لئی نامزد کر لیا گیا۔