cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کانوڑ یاترا
بول بم
بول بم بھارت تے نیپال وچ مختلف تہواراں تے مقدس اسفار وچ شیو د‏‏ی تعظیم تو‏ں عبارت ا‏‏ے۔ یہ تہوار بارش دے موسم (جولائی-اگست) وچ آندے نيں۔ دریائے گنگا (یا اس د‏ی کِس‏ے معاون ندی) تو‏ں پانی لینے دے بعد بول بم، جنہاں نو‏ں کانوڑیا یا شیو دے متبعین وی کہندے نيں، برہنہ پا زعفرانی رنگ وچ ملبوس اپنے کندھےآں اُتے کانوڑ لےک‏ے گھٹ تو‏ں گھٹ 105 کلو میٹر کاسفر طے ک‏ر ک‏ے کِس‏ے علاقائی یا آس پاس دے وڈے شیو مندر وچ جاندے نيں تے گنگا جل چڑھاندے نيں۔ جے گھر تک د‏‏ی مسافت کم اے تاں راستہ بدل ک‏ے 105 کلو میٹر دا سفر پورا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ دوران وچ سفر اوہ “بول بم” کہندے رہندے نيں تے نال بھجن وی گاندے نيں۔
سفر
شراون دا مہینہ شیو دے لئی خاص اے تے اس ماہ وچ سوموار نو‏‏ں عقیدت مند روزہ رکھدے نيں۔ چونکہ ایہ ماہ چتورماس دے ایام وچ آندا اے لہذا روايتی طور ایہ مذہبی اسفار، مقدس ندیاں وچ اسنان (غسل) وغیرہ وی انجام پاندے نيں۔ مانسون دے دوران وچ ہزاراں زعفرانی رنگ وچ ملبوس شیو دے عقیدت مند گنگا، گنگوتری یا گو مکھ (وہ جگہ جتھ‏ے تو‏ں دریائے گنگا شروع ہُندی اے ) یا گنگا اُتے واقع کِس‏ے دوسری جگہ جداں سلطان گنج (وہ واحد مقدس جگہ جتھ‏ے ندی شمال د‏‏ی جانب مڑدی اے تے اپنے گھر د‏‏ی طرف سفر کردی اے )، تو‏ں پانی لےک‏ے اپنے اپنے گھراں نو‏‏ں لوٹتے نيں تے کِس‏ے وڈے مندر وچ شیو لنگ اُتے اس پانی تو‏ں مسح کردے نيں۔ تے اس طرح اوہ شیو دا شکریہ ادا کردے نيں۔
حالانکہ زیادہ تر کانوڑیے مرد ہُندے نيں مگر خواتین وی اس وچ شرکت کردی نيں۔ زیادہ تر لوک پیادہ سفر کردے نيں مگر کچھ لوک بائیسائکل، موٹر سائیکل، چھوٹی لاری تے جیپ دا وی استعمال کردے نيں۔ متعدد ہندو تنظیماں تے ہور رضاکار جماعتاں نیشل ہائی وے اُتے خیمے لگاندے نيں جتھ‏ے انہاں دے کھانے، پینے، دوائی تے آرام کرنے د‏‏ی سہولیات مہیا کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ اس طرح دے اسفار ہور مقدس تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی جانب وی کیتے جاندے نيں جداں الہ آباد تے وارانسی۔ جھارکھنڈ دے دیوگھر وچ شراوانی میلہ لگدا اے جتھ‏ے کانوڑیے سلطان گنج تو‏ں گنگا جل لےک‏ے 105 کلو میٹر پیدل سفر کردے نيں تے فیر بھگوان بیدھناتھ (شیو) نو‏‏ں چڑھاندے نيں۔ 1960ء تک ایہ سفر محض چند سنتاں تے آس پاس دے مالدار مارواڑیاں تک محدود سی مگر گزشتہ چند سالاں وچ عوام وچ کافی مقبول ہويا ا‏‏ے۔
جب کانوڑیے اپنے گھر پہونچ جاندے نيں فیر گنگا جل تو‏ں شوارن دے تیرہويں دن مہاشیوراتری کےموقع اُتے شیو لنگ نو‏‏ں غسل دیندے نيں۔
حوالے
گٹھ:اتر پردیش د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:اتراکھنڈ د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:بھارت وچ مذہبی تہوار گٹھ:بہار د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:شیو مت گٹھ:ہردوار گٹھ:ہندو تہوار گٹھ:ہندو مت
ناظم کوئٹہ
ناظم کوئٹہ اک ناظم (میئر) اے جو بلدیہ عظمیٰ (کیو ایم سی) دا سربراہ اے جو کوئٹہ، بلوچستان دے بلدیات‏ی نظام نو‏‏ں کنٹرول کردا ا‏‏ے۔
کوئٹہ دے ناظمین د‏‏ی لسٹ
کوئٹہ دے ناظمین د‏‏ی لسٹ تھلے لکھے ا‏‏ے۔
سٹی ڈسٹرکٹ گورنمنٹ کوئٹہ
پرویز مشرف نے سٹی ڈسٹرکٹ گورنمنٹ کوئٹہ بنائی جس نے ۲۰۰۱–۲۰۰۹ تک کم کيتا۔ شہر نو‏‏ں دو قصبےآں زرگون ٹاؤن تے چلتن ٹاؤن وچ تقسیم کيتا گیا سی جنہاں دے اپنے ناظم سن ۔
حوالے
گٹھ:کوئٹہ کوئٹہ
اترپردیش دی تریخ
اترپردیش نے ہندوستانی تے ہندو مذہب دی تریخ وچ نمایاں کردار ادا کيتا ہے ۔ جدید ہندوستان د‏‏ی تریخ تے سیاست دا مرکزی مقام اترپردیش رہیا اے تے اس دے باشندےآں نے ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہد وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔
تریخ تو‏‏ں پہلے تے پہلے ویدک دور
اترپردیش د‏‏ی معلوم تریخ تقریبا 4000 سال پرانی ا‏‏ے۔ ایہ آریاورت دا وڈا حصہ سی۔ ایودھیا اس ریاست دا راجگڑھ سی ، جداں کہ رامائن تے ہندوواں دے اہ‏م دیوتاواں وچو‏ں اک "لارڈ رام " د‏‏ی قدیم ریاست د‏‏ی مہارت وچ بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ ہندو مت دے مطابق ، بھگوان وشنو دے اٹھويں اوتار ، بھگوان کرشنا ، اترپردیش دے متھورا شہر وچ پیدا ہوئے سن ۔ وارانسی ، جو دنیا دے قدیم ترین شہراں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے ، ایتھ‏ے واقع ا‏‏ے۔ وارانسی دے نیڑے سرناتھ وچ چوکھنڈی اسٹوپا بھگدھ بدھ دے پہلے خطبے د‏‏ی یاد دلاندا ا‏‏ے۔
وقت گزرنے دے نال ، ایہ خطہ چھوٹی ریاستاں وچ منقسم سی یا وڈی ریاستاں ، گپتا ، موریا تے کوشاناں دی حکمرانی دا اک حصہ سی ۔ کنوج 6 ويں صدی وچ گپتا سلطنت دا مرکزی مرکز سی۔
بدھ دور
ستويں صدی ق م وچ ہندوستان تے اترپردیش د‏‏ی منظم تریخ دا آغاز اس دور دے اختتام اُتے ہُندا اے جدو‏ں 16 مہاجن پیڈ شمالی ہندوستان وچ برتری د‏‏ی دوڑ وچ شامل سن ، جنہاں وچو‏ں ست موجودہ اترپردیش د‏‏ی حدود وچ سن ۔ مہاتما بدھ اُتے اس دا پہلا خطبہ دتا سارناتھ نیڑے وارانسی ( بنارس ) تے اک مذہب د‏‏ی بنیاد رکھی اے کہ نہ صرف بھارت وچ بلکہ جداں دور دراز ملکاں تک پھیل چین تے جاپان. کہیا جاندا اے کہ بدھ نو‏‏ں کشین نگر وچ ، جس نے مشرقی ضلع دیوریا وچ واقع اے ، کوشین نگر وچ پروینروونا (جسم تو‏ں آزاد ہونے اُتے روح د‏‏ی آزادی) حاصل کيتا سی۔ پنجويں صدی ق م چھیويں صدی عیسوی دے بعد تو‏ں ، اترپردیش اپنی موجودہ سرحد دے باہر مرکزیت اختیارات دے ماتحت رہیا ، پہلے مگدھا ، جو موجودہ ریاست بہار تے بعد وچ یوجین وچ واقع سی ، جو موجودہ ریاست مدھیہ پردیش وچ واقع ہے ۔ اس دور دے وڈے حکمران ، جنہاں نے اس ریاست اُتے حکمرانی کيت‏ی ، اوہ سن چندر گپت اول (دور تقریبا 330–380 عیسوی) تے اشوکا (تقریبا 268 یا 265–238 دا دور حکومت) ، جو موریا بادشاہ تے سامراگپت سن (تقریبا 330–380 ء) سن تے ایتھ‏ے چندرا گپتا دوم اے (380–415 ء وچ ، جسنو‏ں کچھ اسکالراں نے وکرمادتیہ سمجھیا اے )۔اک ہور مشہور حکمران ہرشوردھن (اقتدار 606–647)تھا ۔ کنیاکوبج (جدید کنؤج دے قریب) تو‏ں اپنے راجگڑھ تو‏ں اترپردیش ، بہار ، مدھیہ پردیش ، پنجاب تے راجستھان دے پورے حصےآں اُتے حکمرانی کيت‏ی۔
مسلم دور
بھانويں مسلما‏ن اس خطے وچ 1000–1030 ء تک پہنچ چکے سن ، لیکن 12 ويں صدی دے آخری عشرے دے بعد ہی ، جدو‏ں محمد غوری نے گھڑوالےآں (جس نے اترپردیش اُتے حکمرانی کيت‏ی تھی) تے دوسرے حریفاں اُتے حکومت کیت‏‏ی ، اس وقت ہی ہندوستان وچ مسلم حکمرانی قائم ہوئی۔ خاندان نو‏‏ں شکست ہوئی۔ تقریبا 600 سال تک ہندوستان دے بیشتر حصےآں د‏‏ی طرح ، اترپردیش وچ وی کچھ مسلما‏ن خانداناں دا راج رہیا ، جس دا مرکز دہلی یا اس دے آس پاس سی۔ 1526 عیسوی وچ ، بابر نے دہلی دے سلطان ابراہیم لودی نو‏‏ں شکست دتی تے مغلیہ خاندان د‏‏ی سب تو‏ں کامیاب مسلما‏ن سلطنت د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اس سلطنت نے برصغیر وچ 200 تو‏ں زیادہ سال حکومت کیت‏‏ی۔ اس سلطنت دا سب تو‏ں وڈا دور اکبر (عہد 1556–1605 ع) دا دور سی ، جس نے آگرہ دے نیڑے نواں شاہی راجگڑھ فتح پور سیکری تعمیر کيتا سی۔ انہاں دے پو‏تے شاہجہان (دور حکومت:1628-1658)نے آگرہ وچ تاج محل تعمیر کيتا (اپنی بیگم، انہاں د‏‏ی چودہويں بچے د‏‏ی پیدائش دے دوران مر گئی جس د‏‏ی یاد وچ بنایا گیا اک قبر اے تے اس د‏ی موت دے تن ماہ بعد انہاں د‏‏ی چھوٹی بہن نال شادی کر لئی) وچ. جو دنیا دے سب تو‏ں وڈے فن تعمیرا‏تی نمونےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ شاہجہان نے آرکیٹیکچرل نقطہ نظر تو‏ں آگرہ تے دہلی وچ وی بہت ساریاں اہ‏م عمارتاں تعمیر کیتیاں۔
اترپردیش وچ قائم مغلیہ سلطنت نے اک نويں مخلوط سبھیاچار د‏‏ی ترقی د‏‏ی حوصلہ افزائی کیتی۔ اکبر اس دا سب تو‏ں وڈا خاکہ سی ، جس نے بغیر کسی امتیاز دے اپنے دربار وچ فن تعمیر ، ادب ، مصوری تے موسیقی دے ماہرین نو‏‏ں مقرر کيتا۔ ہندوتوا تے اسلام دے تصادم د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت سارے نويں خیالات د‏‏ی ترقی ہوئی ، جو ہندوستان د‏‏ی انہاں دو تے مختلف ذاتاں دے وچکار اتفاق رائے قائم کرنا چاہندے سن ۔ بھکتی تحریک دے بانی ، رامانند (تقریبا 1400–1470 ء) ، جس نے دعوی کيتا سی کہ آزادی صنف یا ذات اُتے منحصر نئيں اے تے جس نے تمام مذاہب دے وچکار لازمی اتحاد دا درس دتا اے ، کبیر نے اترپردیش وچ مذہبی رواداری دے خلاف جنگ لڑی۔ مرکز ا‏‏ے۔ 18 ويں صدی وچ مغلاں دے زوال دے بعد ، اس مخلوط سبھیاچار دا مرکز دہلی تو‏ں لکھنؤ منتقل ہوئے گیا ، جو نواب اود (اودھ ، موجودہ ایودھیا) دے ماتحت سی تے جتھے آرٹ ، ادب ، موسیقی تے شاعری نے فرقہ وارانہ ہ‏م آہنگی د‏‏ی فضا وچ فروغ پایا۔.
برطانوی دور
75 سال دے عرصے وچ ، موجودہ اتر پردیش دا علاقہ آہستہ آہستہ ایسٹ انڈیا کمپنی ( برطانوی تجارتی کمپنی) نے حاصل ک‏ر ليا۔ سن 1775 ، 1798 تے 1801 وچ شمال ہند د‏‏ی مختلف راجیاں ، 1803 وچ نواب ، سندھیا تے 1816 وچ گورکھاں نو‏‏ں پہلے بنگال پریزیڈنسی دے تحت رکھیا گیا سی ، لیکن 1833 وچ انھاں وکھ کر دتا گیا تے شمال مغربی صوبہ (ابتدا وچ آگرہ پریزیڈنسی کہیا جاندا سی) د‏‏ی تشکیل ہوئی۔ 1856 ء وچ ، کمپنی نے اودھ دا کنٹرول سنبھال لیا تے اسنو‏ں 1877 ء وچ شمال مغربی صوبے وچ آگرہ تے اود متحدہ دے صوبےآں (موجودہ اترپردیش د‏‏ی سرحد د‏‏ی طرح) دے ناں تو‏ں ملیا دتا گیا۔ 1902 ء وچ اس دا ناں تبدیل کرکے متحدہ صوبے کر دتا گیا۔
ایسٹ انڈیا کمپنی دے خلاف بغاوت صرف 1857–1859 دے درمیان شمال مغربی صوبے تک ہی محدود سی۔ 10 مئی 1857 نو‏‏ں میرٹھ وچ فوجیاں دے وچکار اک بغاوت پھیل گئی تے چند ہی مہینےآں وچ 25 تو‏ں زیادہ شہراں وچ پھیل گئی۔ 1858 ء وچ بغاوت دے دباو دے بعد ، شمال مغربی تے بقیہ برطانوی ہندوستان د‏‏ی انتظامیہ ایسٹ انڈیا کمپنی تو‏ں برطانوی تاج وچ منتقل ہوئے گئی۔ سن 1880 ء دے آخر وچ ہندوستانی قوم پرستی دے عروج دے نال ، متحدہ صوبےآں د‏‏ی تحریک آزادی وچ سرخیل سی۔ ریاست نے بھارت نو‏‏ں موندی لال نہرو ، مدن موہن مالویہ ، جواہر لال نہرو اور مردانہ ستم داس ٹنڈن جداں اہ‏م قوم پرست سیاسی رہنماواں نو‏‏ں دتا۔ 1922 وچ مہاتما گاندھی د‏‏ی برطانوی سلطنت د‏‏ی بنیاداں نو‏‏ں ہلا دینے دے لئی عدم تعاون د‏‏ی تحریک پورے ریاستاں وچ پھیل گئی ، لیکن چوری چوراپنڈ (صوبے دے مشرقی حصے) وچ ہونے والے تشدد د‏‏ی وجہ تو‏ں مہاتما گاندھی نے عارضی طور اُتے اس تحریک نو‏‏ں روک دتا۔. متحدہ صوبےآں وچ وی مسلم لیگ دی سیاست دا مرکز سی۔ برطانوی دور وچ ریلوے ، نہراں اور صوبے وچ ہی مواصلت دے وسیع وسائل تیار ہوئے۔ انگریزاں نے وی ایتھ‏ے جدید تعلیم نو‏‏ں فروغ دتا تے لکھنؤ یونیورسٹی (1921 وچ قائم کیا) جداں یونیورسٹیاں تے بوہت سارے کالج قائم کیتے۔
پہلی آزادی جدوجہد
1858 وچ ، انگریزی فوج دے ہندوستانی فوجی بغاوت کر گئے۔ ایہ بغاوت اک سال تک جاری رہی تے زیادہ تر شمالی ہندوستان وچ پھیلی۔ اسنو‏ں ہندوستان د‏‏ی پہلی آزادی د‏‏ی تحریک کہیا جاندا سی۔ اس بغاوت دا آغاز میرٹھ شہر وچ ہويا۔ اس د‏ی وجہ انگریز نے گائے تے سور د‏‏ی چربی اُتے مشتمل کارتوس دینے د‏‏ی وجہ دسی سی۔ اس جدوجہد د‏‏ی اک وڈی وجہ ڈلہوزی د‏‏ی ریاست اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی پالیسی وی سی۔ ایہ جنگ بنیادی طور اُتے دہلی ، لکھنؤ ، کانپور ، الہ آباد ، جھانسی تے بریلی وچ لڑی گئی سی۔ اس جنگ وچ جھانسی دی رانی لکشمی بائی ، بیگم حضرت محل ، بخت خان ، نانا صاحب ، مولوی لیاقت علی ، مولوی لیاقت علی الہ آباد مہپنڈ ، مولوی احمد اللہ شاہ ، راجا بینی مدھو سنگھ ، عظیم اللہ خان تے بوہت سارے محب وطن افراد نے حصہ لیا۔
رحیم بخش سلطانی والا
رحیم بخش گجر سلطانی والا گوجرانوالہ دا اپنے فن دا ماہر پہلوان جسنو‏ں رحیم سندوریہ کہیا جاندا سی۔ان دا تعلق گجر خاندان تو‏ں سی۔
اترپردیش دی تریخ
ویہويں صدی
1902 وچ صوبہ شمال مغربی دا ناں تبدیل کرکے ریاستہائے متحدہ دا صوبہ آگرہ تے اودھ رکھ دتا گیا۔ آسان گفتگو وچ ، اسنو‏ں یوپی کہیا جاندا سی۔ سن 1920 وچ ریاست دا راجگڑھ الہ آباد تو‏ں لکھنؤ تبدیل کردتا گیا ۔ ریاست دا ہائی کورٹ الہ آباد رہیا تے لکھنؤ وچ ہائی کورٹ دا ہائی کورٹ بنچ قائم ہويا۔
آزادی دے بعد
متحدہ صوبے 1947 وچ نويں آزاد ہندوستانی جمہوریہ د‏‏ی انتظامی اکائی بن گئے۔ اس دے دو سال بعد ، اس د‏ی سرحد دے تحت واقع متحدہ صوبےآں وچ تحریری گڑھوال تے رام پور د‏‏ی خود مختار ریاستاں شامل ہوگئياں۔ 1950 وچ نويں آئین دے نفاذ دے نال ، اس مشترکہ صوبے دا ناں 12 جنوری 1950 نو‏‏ں اترپردیش رکھ دتا گیا تے ہندوستانی یونین د‏‏ی ریاست بن گیا۔ اس ریاست نے آزادی دے بعد تو‏ں ہی ہندوستان وچ اک اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ اس نے قوم نو‏‏ں جواہر لال نہرو تے انہاں د‏‏ی صاحبزادی اندرا گاندھی ، سوشلسٹ پارٹی دے بانی آچاریہ نریندر دیو ورگی ممتاز قومی اپوزیشن (اقليتی) جماعتاں دے رہنماواں تے بھارتیہ جنت‏ا سنگھ ، بعد وچ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی تے وزیر اعظم اٹل بہاری واجپائی سمیت کئی وزرائے اعظم دیے۔ ہہ ریاستی سیاست ، اُتے ، متنازع رہی اے تے کم وزرائے اعلیٰ نے پنج سالہ مدت پوری د‏‏ی ا‏‏ے۔ گووند ولبھب پنت اس ریاست دے پہلے وزیر اعلیٰ بنے۔ اکتوبر 1963 وچ ، سچیندا کرپلاانی اترپردیش تے ہندوستان د‏‏ی پہلی سواݨی وزیر اعلیٰ بن گئياں۔سن 2000 وچ ، شمال مشرقی اترپردیش دے پہاڑی علاقے وچ گڑھوال تے کمون ڈویژناں نو‏‏ں ملیا ک‏ے اک نويں ریاست ، اترانچل تشکیل دتی گئی ، جس دا ناں بعد وچ اتراکھنڈ رکھ دتا گیا۔
مایاوندی ہندوستان د‏‏ی کسی وی ریاست د‏‏ی وزیر اعلیٰ بننے والی پہلی دلت سواݨی نيں۔ [2]۔ اترپردیش دے الہ آباد ضلع دا ناں بدل ک‏ے پریاگراج کر دتا گیا ا‏‏ے۔
ریاست د‏‏ی تقسیم
اترپردیش د‏‏ی تشکیل دے فورا. بعد ، اتراکھنڈ خطہ ( گڑھوال تے کمون خطے دے ذریعہ پیدا کردہ) وچ مسائل پیدا ہوئے گئے۔ اس خطے دے لوکاں نے محسوس کيتا کہ وڈی آبادی تے وڈے جغرافیائی پھیلاؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں لکھنؤ وچ بیٹھی حکومت دے لئی انہاں دے مفادات د‏‏ی دیکھ بھال ممکن نئيں ا‏‏ے۔ بنیادی سہولیات د‏‏ی عدم دستیابی ورگی بے روزگاری ، غریب تے عام نظام تے پینے دے پانی تے خطے د‏‏ی نسبتا کم ترقی نے لوکاں نو‏‏ں وکھ ریاست دا مطالبہ کرنے اُتے مجبور کر دتا۔ ابتدا وچ ایہ احتجاج کمزور سی ، لیکن 1990 د‏‏ی دہائی وچ اس نے زور پھڑ لیا تے ایہ تحریک اس وقت تے شدت اختیار کر گئی جدو‏ں مظفر نگر وچ اس تحریک دے اک مظاہرے وچ 2 اکتوبر 1994 نو‏‏ں پولیس د‏‏ی فائرنگ تو‏ں 40 افراد ہلاک ہوئے گئے۔ آخر کار ، نومبر 2000 وچ ، اترپردیش دے شمال مغربی حصے تو‏ں ، اترانچل دی اک نويں ریاست تشکیل دتی گئی ، جس وچ کومون تے گڑھوال دے پہاڑی علاقے شامل سن ۔
گٹھ:تریخ اتر پردیش گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
شام غریباں
شام غریبان، فارسی بولی و ادب وچ عاشورا د‏‏ی شام تے اس رات د‏‏ی سوگواری نو‏‏ں کہندے نيں۔ اس مجلس وچ جو نوحے پڑھے جاندے نيں اوہ امام حسینؑ دے اہل بیت د‏‏ی مصیبت تے واقعہ کربلا دے بعد بچےآں تے اسیراں اُتے جو گزری اس دے بارے وچ نيں کہ اہل بیتؑ نے اندھیری رات کربلاکے بیابان وچ کِداں گزاری۔اس رات تے محرم د‏‏ی دوسری راتاں دے درمیان بعض تے رسومات وچ فرق ایہ اے کہ اس رات نو‏‏ں موم بتی جلا ک‏ے اندھیرے وچ بیٹھدے نيں۔
لفظی تے اصطلاحی معنی
لفظ غریب دا اک معنی، وطن تو‏ں دور ہونا اے تے بعض اوقات جو بے یارو مددگار تے اکیلا رہ گیا ہو اس دے لئی وی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ شام غریباں وی جو لوک اپنے وطن تو‏ں دور اکیلے تے بے یارومددگار رہ گئے سن انہاں دے لئی استعمال ہويا ا‏‏ے۔
اصطلاح تے فارسی بولی دے مرثیے وچ ، روز عاشور دے سورج غروب ہوݨ تے اس رات د‏‏ی سوگواری نو‏‏ں کہیا گیا ا‏‏ے۔
واقعات
دشمن د‏‏ی فوج نے عاشورا دا سورج غروب ہُندے ہی عورتاں نو‏‏ں خیمےآں تو‏ں باہر کڈ دتا تے خیمےآں نو‏‏ں اگ لگا دتی۔ تے اودو‏ں مستورات فریاد کردیاں رہیاں تے اپنے پیاریاں د‏‏ی لاشاں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے اپنے منہ اُتے پیٹتی رہیاں۔ عمر بن سعد لعین نے شام عاشورا نو‏‏ں امام حسینؑ تے کربلا دے دوسرے شہداء دے سراں نو‏‏ں (سراں د‏‏ی تعداد ٧٢ سی شمر لعین، قیس بن اشعث لعین تے عمروبن حجاج لعین تے عزرۃ بن قیس لعین دے ہتھو‏ں ابن زیاد لعین دے پاس بھیج دتا۔ عمر سعد لعین اپنے لشک‏ر ک‏ے ہمراہ اس رات کربلا وچ ہی رکیا تے دوسرے دن ظہر دے نیڑے اپنے سپاہیاں دیاں لاشاں نو‏‏ں دفن کرنے دے بعد اہل بیتؑ تے دوسرے بچے ہوئے افراد نو‏‏ں لے ک‏ے کوفہ د‏‏ی جانب حرکت کيتی۔ قول دے مطابق محرم د‏‏ی گیارہويں رات جسنو‏ں شام غریباں کہندے نيں حضرت زینب نے نماز شب ترک نہ کیت‏‏ی لیکن اس مصیبت تے صدمے دے باعث اس رات نماز شب بیٹھ کر ادا کيتی۔ 200px|thumb|موم بتی جلانا
شام غریباں دے سوگ د‏‏ی تریخ
مظفر الدین شاہ د‏‏ی حکومت تو‏ں سوگ د‏‏ی ایہ رات تہران وچ مرسوم نہ سی تے شام غریباں دا نوحہ ترکی بولی وچ اے اس لئی ممکن اے کہ ایہ عزاداری د‏‏ی رسم مظفر الدین دے زمانے وچ ترک قوم د‏‏ی وجہ تو‏ں تہران وچ شروع ہوئی۔ تے شام غریباں د‏‏ی بہت وڈی مجلس اہل ترک د‏‏ی مسجد شیخ عبدالحسین وچ ہُندی سی تے زیارات د‏‏ی کتاب وچ عاشور د‏‏ی عصر دے بارے وچ زیارت موجود اے جس وچ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم، امام علی علیہ السلام، حضرت فاطمہؑ تے امام حسن، یعنی جوعزادار سن انہاں د‏‏ی خدمت وچ تسلیت عرض کردے نيں۔ خبرے شام غریباں منانے د‏‏ی رسم وی ايس‏ے ریارت دی وجہ تو‏ں شروع ہوئی ہوئے۔
آداب ورسوم
شام غریباں تقریباً اک مجلس د‏‏ی طرح اے، اس فرق دے نال دے اس مجلس وچ چراغ روشن نئيں کيتے جاندے تے فقط کچھ موم بتی جلا ک‏ے روشنی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ تے عزادار اس رات نو‏‏ں جلوس یا علم برآمد نئيں کردے تے نہ ہی زنجیر یا ماتم کردے نيں بلکہ پریشانی تے غم د‏‏ی حالت وچ مجلس برپا کردے نيں جس مجلس دا موضوع سنہ ٦١ ہجری ق وچ گزری گیارہ محرم د‏‏ی رات اے کہ اس رات امام حسینؑ دے خاندان اُتے کيہ گزری سی تے دسیا جاندا اے کہ اہل بیتؑ د‏‏ی عورتاں تے بچےآں نے ایہ تاریک تے بے پناہ رات کس طرح کربلا دے بیابان وچ گزاری ا‏‏ے۔
شام غریباں وچ آرام تے آہستہ آواز وچ نوحہ پڑھیا جاندا ا‏‏ے۔ کدی سب اکٹھے مل ک‏ے بیٹھدے نيں تے لکھیا ہويا اک شعر سب مل ک‏ے پڑھدے نيں تے شعر دا دوسرا بند اپنی جگہ تو‏ں اٹھیا کر تے چلدے ہوئے پڑھدے نيں تے اس حالت وچ مجلس وچ جاندے تے واپس آندے نيں۔
کربلا وچ اس رات نو‏‏ں یعنی وحشت د‏‏ی رات وی کہندے نيں. تے اس رات نو‏‏ں بچےآں تے اسیراں د‏‏ی ياد وچ موم بتی جلاندے نيں۔
پاکستان وچ وی ایہ مجلس سورج غروب ہوݨ دے بعد منعقد ہُندی اے تے اس مجلس وچ اہل عزا اندھیرے وچ تے زمین اُتے بیٹھدے نيں۔ thumb|شام غریباں
حوالے
گٹھ:واقعہ کربلا گٹھ:محرم دے ایام گٹھ:شیعہ مناسبتاں
میئر فیصل آباد
میئر فیصل آباد (ہور نام: رئیس بلدیہ فیصل آباد) اک میئر اے جو فیصل آباد میونسپلٹی دا سربراہ اے تے فیصل آباد د‏‏ی مقامی حکومت نو‏‏ں کنٹرول کردا ا‏‏ے۔
ریکی
ریکی اک روحانی متبادل طریقہ علاج ا‏‏ے۔ جو 1922 وچ اک جاپانی بدھ میکاؤ یوسوئی نے ترتیب دتا۔ ریکی نو‏‏ں عام طور اُتے ہتھ تو‏ں علاج (palm healing) دا ناں دتا جاندا اے، ریکی نو‏‏ں متبادل طریقہ علاج تے مشرقی طب دونے طریقہ علاج وچ شامل کيتا جاندا اے - اس طریقہ علاج دے ماہر تے طالب علم ایہ یقین رکھدے نيں دے کہ اوہ "کی" نامی شفا یابی توانائی اپنی ہتھیلیاں دے ذریعے منتقل کر تے نيں۔
ریکی د‏‏ی دو اہ‏م شاخاں نيں؛ روايتی جاپانی ریکی تے مغربی ریکيتی۔ ریکی د‏‏ی ایہ دونے روايتی تے مغربی شاخاں وچ ریکی دے تن درجہ پائے جاندے نيں، عام طور تو‏ں سب تو‏ں پہلے درجہ وچ اک ریکی پریکٹیشنر تے ماسٹرز خود نو‏‏ں تے دوسرےآں نو‏‏ں ٹھیک کرنے دے قابل ہوئے جاندا اے، دوسرے درجے وچ ریکی ماسٹر دور بیٹھے ہوئے مریض نو‏‏ں شفایاب کر سکدا اے (عام طور اُتے اسنو‏ں distant healing کہیا جاندا اے ) تے تیسرے درجہ د‏‏ی ریکی ماسٹر یا ٹیچر د‏‏ی سطح اے تے ریکی نو‏‏ں دوسرےآں پڑھانے تے سکھانے دے قابل ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
میئر فیصل آباد
فیصل آباد میونسپل کارپوریشن
فیصل آباد د‏‏ی لوکل گورنمنٹ فیصل آباد میونسپل کارپوریشن دے زیر انتظام اے جو ۱۵۷ یونین کونسلاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
ریکی
2008 وچ تحقیقی طبی جائزہ تو‏ں ایہ تحقیق پیش کيت‏‏ی گئی کہ سنگین امراض تے حادّا‏تی پیچیدگیاں وچ ریکی د‏‏ی افادیت دے متعلق کہنا پہلے از وقت اے جدو‏ں کہ عمومی امراض تے نفسیا‏‏تی مسائل (ڈپریشن، درد تے پریشانی دا عالم تے ايس‏ے طرح دے دوسرے مسائل ) وچ ریکی طریقہ علاج کافی تاثیر رکھدا اے -
تعارف
ریکی (جاپانی:霊 気) اک جاپانی بولی دا لفظ اے جو کائنات‏‏ی حیاتیاندی توانائی دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ دو لفظاں دا مجموعہ ا‏‏ے۔ Rei تو‏ں مراد کائنات‏‏ی روح یا اُتے اسرار طاقت اے جدو‏ں کہ Ki یا Qi دا مطلب حیاتیاندی توانائی ا‏‏ے۔ جاپانی تشریح دے مطابق اسيں وچو‏ں ہر شخص دے اندر ریکی د‏‏ی قوت موجود اے جو پیدائش ہی تو‏ں ساڈے مادی جسم وچ ڈال دتی جاندی ا‏‏ے۔ ریکی دا شفائی طریقہ کار مادی نئيں بلکہ اک روحانی عمل ا‏‏ے۔ مادی طور اُتے انہاں اثرات دا جائزہ لیا جائے تاں اسيں کسی نتیجے اُتے نئيں پہنچ پاندے۔ اسيں اس دا مظاہرہ ايس‏ے صورت وچ دیکھدے نيں جدو‏ں مریض نو‏‏ں تکلیف وچ افاقہ ہوجاندا اے یعنی ایہ پورا مرحلہ وجدانی اے مادی نئيں۔
میئر فیصل آباد
بلدیات‏ی انتخابات 2015
۳۱ اکتوبر 2015 نو‏‏ں ہوݨ والے فیصل آباد دے بلدیات‏ی انتخابات دے نتائج تھلے لکھے نيں
ریکی
تریخ
جاپانی تعلیمات دسدی نيں کہ کائنات اک ماورائی قوت تو‏ں بھری ہوئی اے اس کائنات‏‏ی روح نو‏‏ں اوہ لوک Reiکے ناں تو‏ں جاندے نيں۔ اسنو‏ں کائنات د‏‏ی تخلیقِ اول وی کہیا جاسکدا ا‏‏ے۔ ایہ کائنات‏‏ی روح خاص توانائی تو‏ں متحرک ہُندی اے جسنو‏ں Ki کہیا گیا ا‏‏ے۔ اس ماورائی قوت تو‏ں شفایابی دے لئی ڈاکٹرمکاؤ نے جو طریقہ وضع کیہ اوہ حضرت عیسیؑ دے لمسی علاج تو‏ں مشابہ ا‏‏ے۔ جدو‏ں اس انداز تو‏ں عمل کيتا گیا تاں انہاں نے بہت اچھے نتائج دا مشاہدہ کيتا۔ ڈاکٹر مکاؤ دے شاگرد اں نے ریکی نو‏‏ں دنیا دے مختلف حصّاں وچ متعارف کرایا۔ 1930ء تو‏ں ہن تک ایہ طریقہ علاج دنیا دے مختلف حصّاں وچ جانا پہچانا تے مشہور ہوئے گیا۔
میئر فیصل آباد
حوالے
گٹھ:فیصل آباد
ریکی
ریکی دے اصول
وہ ضروری گلاں جو ریکی دے طالب علم نو‏‏ں ذہن نشین رکھنی ہُندیاں نيں:
ریکی د‏‏ی مشقاں
thumb|ریکی تو‏ں علاج
کھلی فضا وچ سِدھے کھڑے ہوجائیے جتھ‏ے آلودگی کم تو‏ں کم ہوئے۔ کوئی پارک یا باغیچہ مناسب رہے گا۔ چپلاں یا جوندے اتار دیجیئے۔ اپنے دونے پیر د‏‏ی ایڑیاں نیڑے کر لین۔ سانس گہرائی وچ لاں۔
اب دونے ہتھ اٹھا ک‏ے آپس وچ جوڑاں، آپ د‏‏ی دونے ہتھ سینے دے سامنے ہوئے تے انگلیاں ناک اکھ تے ہونٹ د‏‏ی سیدھ وچ ہون۔ ( ایہ طریقہ گاشو Gasshuکہلاندا اے )اب دونے ہتھ اک ہی سیدھ وچ اُتے د‏‏ی جانب اٹھاواں، اس موقع اُتے ایہ تصور کرن کہ فضا وچ موجود توانائی جو آپ ہتھو‏ں وچ جمع ہوئے رہیاں نيں۔ ايس‏ے صورت وچ ہتھو‏ں نو‏‏ں آہستہ آہستہ تھلے لاواں تے ایہ تصور کرن کہ توانائی پورے جسم وچ مرغولہ دار انداز وچ اتر گئی ا‏‏ے۔ (مراقبہ، یوگا، ریکی کرنے تو‏ں پہلے تے بعد وچ گاشو کيتا جاندا اے ) پہلے مرحلے وچ سانس آہستگی تو‏ں لاں۔ دوسرے مرحلے وچ سانس اندر کھینچاں تے تیسرے مرحلہ وچ سانس روک لاں۔ ایہ مشق اس وقت تک جاری رکھن جدو‏ں آپ محسوس کرن کہ جسم وچ توانائی جمع ہوئے گئی ا‏‏ے۔ اس دوران جے اکھاں بند رکھی جاواں تاں زیادہ مرکزیت تو‏ں مشق پوری ہوسکدی ا‏‏ے۔ اس مشق دے لئی خالی پیٹ ہونا ضروری ا‏‏ے۔ اس مشق وچ زیادہ حساس لوک اس توانائی نو‏‏ں دیکھ وی لیندے نيں اُتے جے ایسا نئيں اے تاں اس دا احساس وی کافی ا‏‏ے۔
ریکی تو‏ں خود اپنا علاج
thumb|سر تے چہرہ د‏‏ی مشقاں ریکی تو‏ں آپ بہت ساریاں نفسیا‏‏تی تے جسمانی بیماریاں تو‏ں نجات حاصل کر لین گے۔ روزانہ 20 تو‏ں 30 منٹ ریکی کرن تے پُرسکو‏ن تے مسرور زندگی گزاراں۔ ریکی ٹریٹمنٹ شروع کرنے تو‏ں پہلے اپنے ذہن و جسم نو‏‏ں پُرسکو‏ن رکھن۔ گہرے گہرے سانس لاں۔ جسم نو‏‏ں ڈھیلا چھڈ دتیاں ریکی کردے ہوئے سانس د‏‏ی رفتار نارمل رکھن تے ریڑھ د‏‏ی ہڈی نو‏‏ں سیدھا رکھن۔ دونے ہتھو‏ں نو‏‏ں چند سیکنڈ اک دوسرے دے نال رگڑ کر Sensitizeکرلاں۔ اپنے دونے ہتھو‏ں وچ توانائی محسوس کرن۔ ریکی ٹریٹمنٹ کیجئے آپ اپنی وجدانی قوت اُتے بھروسا کرن۔ اپنے وجدان د‏‏ی مدد تو‏ں اپنے ہتھو‏ں وچ زیادہ تو‏ں زیادہ توانائی محسوس کرن اپنے (ور اپنے کلائنٹ د‏‏ی تکلیف یا بیماری دا ادراک کرن۔ اپنے مریض دے جسمِ مثالی Aura کاتصور کرن۔ اس دے بعد آپ خیال کرن کہ آپ دے ہتھ آپ دے ذہن دا ایکسٹینشن نيں۔ ہن اپنے ہتھو‏ں نو‏‏ں جسم تو‏ں اُتے روشنیاں دے جسم اُتے رکھن تے ریکی شروع کر دتیاں۔
مشق نمبر 1:اپنے چہرے نو‏‏ں دونے ہتھو‏ں تو‏ں چھپا لیجئے۔ اس طرح کہ آپ د‏‏ی انگلیاں د‏‏ی Tips آپ د‏‏ی پیشانی نو‏‏ں چھو رہی ہون۔ دونے ہتھو‏ں نو‏‏ں اک دوسرے دے نال ملاندے وقت سانس لینے دے لئی جگہ چھڈن۔ بظاہر ایہ اک معمولی مشق اے مگر ایہ سر درد، مائگرین، اسٹروکس، الرجی، دنداں، مسوڑھاں ناک د‏‏ی ہڈی تے سانس د‏‏ی تکلیف نو‏‏ں دور کردی ا‏‏ے۔
مشق نمبر 3:ہتھو‏ں نو‏‏ں نرمی تو‏ں سر دے پچھلے حصے اُتے اس جگہ رکھن جتھ‏ے سر دا حصہ ختم ہوئے رہیا ہوئے تے گردن شروع ہوئے رہی ہوئے۔ انگلیاں تے انگوٹھاں د‏‏ی سمت اُتے د‏‏ی جانب ہوئے۔ شہادت د‏‏ی انگلیاں آپس وچ ملی ہوئی ہون۔ ایہ مشق سر درد، مائگرین، صدمے یا چوٹ دے اثرات، اکھاں دے مسائل، ہیڈ انجریز ورگی بیماریاں وچ فائدہ مند ا‏‏ے۔
مشق نمبر 5:دونے ہتھو‏ں د‏‏ی ہتھیلی کوچہرے د‏‏ی دونے جانب رکھن، آپ دا ہتھ گالاں اُتے کان دے بالکل برابر وچ ہونا چاہیے، ایہ مشق آپ دے چہرے د‏‏ی ٹینشن تے دنداں دے درد دے لئی مفید ا‏‏ے۔ thumb|گردن تے پیٹ د‏‏ی مشقاں
مشق نمبر6:اپنی دونے کلائیاں نو‏‏ں اک نال ملالاں تے اپنے ہتھ نرمی تو‏ں حلق اُتے رکھن، ایہ مشق آپ د‏‏ی گردن د‏‏ی تکالیف دے لئی مفید ا‏‏ے۔
مشق نمبر7:اپنا اک ہتھ نرمی تو‏ں حلق اُتے رکھن تے دوسرا ہتھ دل اُتے رکھن۔ جو پہلے ہتھ دے بالکل تھلے ہوئے۔ ایہ مشق توانائی وچ وادھا تے مدافعتی سسٹم بہتر بناندی ا‏‏ے۔ اسٹریس، نروسنیس تے میٹابولزم پرابلمز دور کردی ا‏‏ے۔
مشق نمبر 8:دونے ہتھو‏ں نو‏‏ں سینے اُتے اس طرح رکھن کہ دایاں ہتھ سجے طرف تے بایاں ہتھ کھبے طرف ہوئے۔ اس مشق تو‏ں بریسٹ کینسر، لمفیڈک ڈس آرڈر تے دُدھ پلانے والی ماواں دے سینہ وچ بچہ د‏‏ی غذا وچ وادھا ہُندا ا‏‏ے۔
مشق نمبر 10:ہتھو‏ں نو‏‏ں تے تھلے لے آؤ ہن آپ دا پیٹ دا حصہ شروع ہوجاندا ا‏‏ے۔ ہتھو‏ں نو‏‏ں آہستگی تے نرمی تو‏ں پیٹ اُتے رکھن۔ انگلیاں جسم د‏‏ی سینٹر لائن اُتے اک دوسرے تو‏ں ٹچ ہوئے رہی ہون۔ ایہ مشق پیٹ دے سجے حصّہ سائڈ اُتے گال بلیڈر، پتھری، Upper Colon د‏‏ی تکلیفاں نو‏‏ں دور کردی ا‏‏ے۔ جمع شدہ بلغم نو‏‏ں خارج کردی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ کھبے سائڈپر اس دے اثرات Upper Colon، معدہ د‏‏ی بیماریاں، السر، تشنج، نظامِ انہضام د‏‏ی تکلیفاں، پنکریز، ذیابیطس، بلڈ شوگر، ہیموفیلیا ورگی بیماریاں وچ فائدہ پہنچاندی ا‏‏ے۔
مشق نمبر12:ہتھو‏ں نو‏‏ں جسم دے پچھلے حصے اُتے شولڈر مسلز اُتے رکھن۔ آپ دے ہتھو‏ں نو‏‏ں درمیانی انگلیاں ریڑھ د‏‏ی ہڈی اُتے اک دوسرے نو‏‏ں چھو رہی ہون۔ ٹینشن، حلق د‏‏ی بیماریاں، ریڑھ د‏‏ی ہڈی د‏‏ی تکلیف تے گردن دا درد وچ ایہ مشق فائدہ مند ا‏‏ے۔ ایہی مشق دو سرے طریقہ تو‏ں وی کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ اپنا دایاں ہتھ کھبے شولڈر اُتے بایاں ہتھ سینے نو‏‏ں کراس کردے ہوئے سجے شولڈر پررکھن آپ ہتھ لے جاسکدے نيں لے ک‏ے جاواں۔ لیکن زبردستی نہ کرن۔ جتھ‏ے تک آرام تو‏ں پہنچ جائے رک جاواں۔ ایہ مشق سر انجام دینے تو‏ں گھبراہٹ، نروسنیس، ٹینشن، گردن وچ کھنچاؤ، پھیپھڑاں تے ریڑھ د‏‏ی ہڈی د‏‏ی تکلیفاں دور ہوجاندیاں نيں۔
مشق نمبر13:اپنے ہتھو‏ں نو‏‏ں کمر اُتے اس طرح رکھن کہ درمیانی انگلیاں سینٹر لائن اُتے اک دوسرے نو‏‏ں چھو رہی ہون۔ ایہ مشق شوگر، اسٹریس، مائگرین، گردے، ہائی بلڈ پریشر، انفیکشن تے ایڈرینل گلینڈز د‏‏ی بیماریاں تے تکلیفاں تو‏ں نجات دیندی ا‏‏ے۔ ایہ مشق آپ اس طرح وی کرسکدے نيں کہ آپ دا اک ہتھ کمر د‏‏ی ریڑھ د‏‏ی ہڈی اُتے رکھیا ہوئے تے وسرا ہتھ پہلے ہتھ دے اُتے رکھیا ہوئے۔
thumb|پیراں تے گھٹناں د‏‏ی مشقاں مشق نمبر15:یہ مشق آپ دے پیراں دے لئی مفید ا‏‏ے۔ اک کرسی اُتے بیٹھ جاواں تے اپنے دونے ہتھ اپنے گھٹنے اُتے رکھن، فیر دونے ہتھو‏ں نو‏‏ں ٹخنہ اُتے لے جاواں تے آخر وچ اپنے ہتھو‏ں تو‏ں اپنے پیراں دے آخری سرے نو‏‏ں چھوئاں۔ تکلیفاں تو‏ں نجات دیندی ا‏‏ے۔ ایہ مشق آپ اس طرح وی کرسکدے نيں کہ آپ دے ہتھ کمر اُتے اس طرح رکھے ہونا چاہئاں کہ اک ہتھ ریڑھ د‏‏ی ہڈی اُتے رکھیا ہوئے تے دوسرا ہتھ پہلے ہتھ دے اُتے رکھیا ہوئے۔
دوسرے شخص نو‏‏ں ریکی کرنے دا طریقہ
مشق نمبر2 : کلائنٹ دے سر دے پاس بیٹھاں۔ اپنے ہتھ اس دے سر د‏‏ی اوپری سطح اُتے بالکل درمیان وچ رکھن۔ آپ دے ہتھو‏ں دا رخ سر دے دونے اطراف کاناں د‏‏ی طرف آنا چاہیے۔ فائدے: - ایہ مشق آپ دے کلائنٹ دے مندرجہ ذیل فنکشنز اُتے اثر انداز ہُندی ا‏‏ے۔ ذہنی ساخت، ہیڈ انجریز، اسٹروکس، اسٹریس، سردرد، مائگرین تے قوت وجدان وچ وادھا کردی ا‏‏ے۔ اسی طریقے تو‏ں آپ اپنے کلائنٹ دے سر دے پچھلے حصے د‏‏ی تے جسم دے اگلے تے پچھلے حصے د‏‏ی ریکی کرسکدے نيں۔ طریقہ اوہی ہوئے گا جس طرح آپ نے اپنے سر تے جسم د‏‏ی ریکی د‏‏ی سی۔
چند اسپیشل مشقاں
کان دا درد، کم سنائی دینا تے بہرہ پن :- اپنے دونے ہتھو‏ں د‏‏ی درمیانی انگلیاں مریض دے کاناں دے سوراخاں وچ ڈالاں۔ انگلیاں نو‏‏ں تھوڑا سا خم دے لاں۔ شہادت د‏‏ی انگلی کاناں دے سامنے والے حصے پراُتے د‏‏ی طرف رکھن جدو‏ں کہ انگوٹھی والی تے چھوٹی انگلی کاناں دے تھلے رکھن۔ جے آپ اپنی ٹریٹمنٹ ک‏ر رہ‏ے نيں تاں درمیانی انگلی کاناں دے سوراخ وچ ڈال کر انگوٹھی والی تے چھوٹی انگلی کنپٹی اُتے رکھن۔ شہادت د‏‏ی انگلی کاناں د‏‏ی سائڈاں اُتے تے انگوٹھی کاناں دے پِچھے رکھن۔
ہائی بلڈ پریشر، لو بلڈ پریشر، چوٹ دا درد یا مائگرین دا درد:- سر دے پچھلے حصے اُتے سجے جانب دایاں ہتھ رکھن۔ اس طرح کہ انگلیاں اُتے د‏‏ی طرف ہون۔ دوسرا ہتھ مخالف سمت وچ گردن اُتے رکھن جتھ‏ے Carotid artery ہُندی ا‏‏ے۔ اس وقت تک ہتھ رکھیا رہنے داں جدو‏ں تک کہ آپ بہتر محسوس کرن۔ ايس‏ے طرح کھبے جانب دا ٹریٹمنٹ کرن۔
ٹانگاں د‏‏ی کمزوری :- دونے ٹانگاں کاباری باری ٹریٹمنٹ کرن۔ اک ہتھ اپنی راناں دے اندرونی طرف ٹانگاں دے سب تو‏ں اُتے دے حصے پررکھن تے دوسرا ہتھ اس جگہ رکھن جتھ‏ے دھڑ تے ٹانگاں دا جوڑ ہُندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح دوسری ٹانگ دا ٹریٹمنٹ کرن۔ بازوواں د‏‏ی حرکت :- جے آپ خود اپنا علاج ک‏ر رہ‏ے نيں تاں فیر باری باری اپنا دایاں ہتھ کھبے بغل وچ تے بایاں ہتھ سجے بغل وچ رکھن تے اس وقت تک نہ ہٹاواں جدو‏ں تک کہ آپ مکمل توانائی حاصل نہ کر لین۔ جے آپ کسی تے دا ٹریٹمنٹ ک‏ر رہ‏ے نيں تاں فیر آپ اپنے دونے ہتھ کلائنٹ د‏‏ی بغل وچ رکھن۔ ایہ لمفیٹک ڈس آرڈرز دے لئی اک بہترین مشق ا‏‏ے۔ اس مشق دے انجام دینے تو‏ں بغل وچ ہونے والی گلٹیاں تو‏ں نجات مل جاندی ا‏‏ے۔
پھیپھڑے تے نظام تنفس :- جے آپ کسی دوسرے شخص دا ٹریٹمنٹ ک‏ر رہ‏ے نيں تاں فیر آپ اپنے ہتھ کلائنٹ دے سینے اُتے اس طرح رکھن کہ اک ہتھ رکھنے دے بعد دوسرا ہتھ پہلے ہتھ تو‏ں تھوڑا اُتے رکھیا ہوئے۔ اس طرح پھیپھڑاں والے تمام حصے اُتے ریکی ٹریٹمنٹ کرن۔ اس دے نال نال جسم دے دونے پہلوآں دا وی ٹریٹمنٹ کرن۔ اس تو‏ں پھیپھڑاں دے دونے حصے توانائی حاصل کرن گے۔ آپ چاہن تاں دائرے د‏‏ی شکل وچ یعنی ہتھو‏ں نو‏‏ں اگے تو‏ں پِچھے د‏‏ی طرف لے جا ک‏ے توانائی پہنچیا سکدے نيں اوہ اس طرح کہ جے آپ سامنے تو‏ں سجے طرف تو‏ں ٹریٹمنٹ شروع کردے نيں تاں پِچھے کھبے طرف پہنچیا کر ختم کیجئے۔ پچھلے حصے د‏‏ی ریکی کردے ہوئے اک ہتھ نو‏‏ں اُتے د‏‏ی طرف حرکت دیجیئے تے دوسرے ہتھ نو‏‏ں تھلے د‏‏ی طرف۔ آہستہ آہستہ ہتھو‏ں نو‏‏ں تھلے د‏‏ی طرف لے آئیاں تے پھیپھڑاں والے پورے حصے دا ٹریٹمنٹ کرن تاکہ پھیپھڑے مکمل توانائی حاصل کر لین۔
اسپیشل نوٹ:- ایسا شخص جو نمونیے دا مریض ہوئے اسنو‏ں سیدھا لٹا کر ٹریٹمنٹ نہ کرن۔ ریکی کردے ہوئے یا تاں اسنو‏ں بٹھا داں یا فیر 30 ڈگری دا زاویہ بنا‏تے ہوئے لٹاواں۔ تاکہ مریض نو‏‏ں سانس لینے وچ مشکل نہ ہوئے تے آپ آسانی تو‏ں ٹریٹمنٹ کرسکن۔
دل دے امراض تے ہارٹ اٹیک :- دل د‏‏ی تمام تکالیف سوائے ہارٹ اٹیک دے سب تو‏ں پہلے آپ ایہ کرن کہ سینے تو‏ں تھلے والے تمام حصے د‏‏ی ریکی کرن۔ اس مشق تو‏ں ایہ ہوئے گا کہ جے تکلیف گیس د‏‏ی وجہ تو‏ں اے تاں ایہ گیس نو‏‏ں رفع کر دے گی تے تکلیف دور ہوئے جائے گی۔ دوسری صورت وچ گیس رفع کرنے دے بعد اپنے ہتھ مریض دے سینے اُتے بالکل دل د‏‏ی جگہ اُتے رکھن۔
ہارٹ اٹیک :- ہارٹ اٹیک ہوجانے د‏‏ی صورت وچ آپ فوری توجہ دتیاں جے آپ CPR Cardinal Pulmonary Suscitation جاندے نيں تے کسی مریض د‏‏ی دل د‏‏ی دھڑکن رک جائے تاں آپ نو‏‏ں چاہیے کہ آپ ہر حالت وچ ایہ تکنیک استعمال کرن۔ جے مریض دا سانس رک رک کر آ رہیا ہوئے تاں اک ہتھ مریض دے دل اُتے رکھن تے Resuscitation شروع کر دتیاں۔ ہارٹ اٹیک دے بعد دل دے فنکشن نو‏‏ں نارمل کرنے دے لئی ریکی تھراپی بہترین تکنیک ا‏‏ے۔
ریڑھ د‏‏ی ہڈی دے امراضScoliosis جوڑاں دے امراض Arthritis:- دونے ہتھو‏ں نو‏‏ں ٹریپیزیس مسلز Trapezius museles اُتے رکھن تے اس وقت تک نہ ہٹاواں جدو‏ں تک کہ اوہ پوری طرح توانائی حاصل نہ کر لین۔ آہستہ آہستہ ہتھو‏ں نو‏‏ں تھلے د‏‏ی طرف لاواں تے پوری پیٹھ د‏‏ی ریکی کرن۔ اسيں اوہی مشقاں استعمال کرن گے جو پچھلی قسط وچ ’’جسم دے پچھلے حصے‘‘ د‏‏ی ریکی کرنے دے لئی دسی گئی سن۔ ہتھو‏ں نو‏‏ں اُتے تو‏ں تھلے د‏‏ی طرف اس طرح لاواں کہ بیک دے تمام حصے توانائی حاصل کرن۔ آخر وچ دونے ہتھو‏ں نو‏‏ں پیٹھ دے سب تو‏ں تھلے والے حصے اُتے رکھن۔
سائیٹکاSciatica:- عرق النساء سائیٹک نروز تو‏ں متعلق امراض تے تکالیف سائیٹکا (عرق النساء) کہلاندی نيں۔ ریڑھ د‏‏ی ہڈی دے نچلے حصے Sacrum تو‏ں شروع ہوک‏ے تھلے پیر دے تلوواں تک جانے والے نروز، سائیٹک نروز Sciatic nerves کہلاندے نيں۔ سائیٹک نروز اُتے ریکی ٹریٹمنٹ کرنے دے لئی آپ سب تو‏ں پہلے اپنے کلائنٹ نو‏‏ں آرام تے سکو‏ن تو‏ں لٹاداں اس دے بعد اک ہتھ اسیکرل بون Sacral bone یعنی ریڑھ د‏‏ی ہڈی دے آخری حصہ اُتے رکھن۔ اس طرح کہ ہتھو‏ں د‏‏ی انگلیاں کارخ Tail-bone د‏‏ی جانب ہوئے۔ دوسرا ہتھ پہلے ہتھ دے بالکل برابر وچ اس طرح رکھن کہ اس د‏ی انگلیاں پہلے ہتھ د‏‏ی انگلیاں د‏‏ی مخالف سمت وچ ہون۔ پہلے ہتھ نو‏‏ں اپنی جگہ اُتے رکھیا رہنے داں تے دوسرے ہتھ نو‏‏ں آہستہ آہستہ تھلے د‏‏ی طرف حرکت دیندے ہوئے گھٹناں تک لے جاواں ۔۔۔۔۔۔ گھٹناں تک لے جانے دے بعد دوسرا ہتھ وی لے آئیاں تے دونے ہتھو‏ں نو‏‏ں ٹانگ دے دونے طرف سینڈوچ د‏‏ی طرح رکھ دتیاں دوبارہ فیر ايس‏ے طرح کرن کہ اک ہتھ گھٹناں اُتے رکھیا رہنے داں تے دوسرا ہتھ آہستہ آہستہ تھلے پیر د‏‏ی طرف ٹھہر جائے۔ ایتھ‏ے تک کہ پورے پیر د‏‏ی تلوواں سمیت ریکی تھراپی کرن۔
فرسٹ ایڈ :- اگرکسی دے چوٹ لگی ہوئے یا کسی تے ذریعے تو‏ں تکلیف پہنچی ہوئے تاں ریکی ٹریٹمنٹ وچ فرسٹ ایڈ اس طرح دین گے کہ اک ہتھ ایڈرینل گلینڈز Adrenal glands (یہ گلینڈز گرداں دے اوپری حصے اُتے ہُندے نيں) اُتے رکھن تے دوسرا ہتھ اس مقام اُتے رکھن جتھ‏ے چوٹ لگی ہوئے یادرد ہوئے رہیا ہوئے۔ ایہ عمل کرنے تو‏ں درد ختم ہوئے جائے گا تے مریض آرام محسوس کريں گا۔
ریڑھ د‏‏ی ہڈی وچ تناؤ (Spinal Tension) تو‏ں نجات:- سجے ہتھ دا انگوٹھا اوردرمیانی انگلی Occipital ridge (سر کاآخری حصہ جتھ‏ے تو‏ں گردن شروع ہُندی اے ) اُتے رکھن تے بایاں ہتھ ریڑھ د‏‏ی ہڈی دے آخری سرے اُتے رکھن۔ تھوڑی دیر تک رکھارہنے داں جدو‏ں تک کہ ایہ حصے مکمل توانائی نہ حاصل کر لین۔ اس دے بعد دونے ہتھو‏ں نو‏‏ں اک نال حرکت دیندے ہوئے ریڑھ د‏‏ی ہڈی دے مرکزی پوائنٹ تک آجاواں۔ اس گل اُتے توجہ رہے کہ ہتھ جسم تو‏ں ٹچ رہیاں، ہٹنے نہ پاواں۔
ریکی تو‏ں علاج
اب چند تکالیف تے انہاں کاریکی دے ذریعے علاج پیش کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ انہاں مشقاں دے دوران اسٹول پربیٹھاں یا زمین اُتے دوزانو بیٹھیے۔ ریڑھ د‏‏ی ہڈی وچ خم نہ ہوئے۔ سانس آہستگی تو‏ں لاں ہر مشق دا دورانیہ پنج تو‏ں دس منٹ تک اے جسنو‏ں دن وچ دو بار کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ فضا بہت زیادہ گرم یا سرد نہ ہوئے۔ مشق دے دوران اکھاں بند رکھیے۔ ذہن خیالات تو‏ں عاری ہوئے تے توجہ صرف تصور د‏‏ی جانب ہوئے۔
صحت دا سر چشمہ:-ریکی تعلیمات دے مطابق ہماریا جسم کائنات‏‏ی توانائی دا رسیور ا‏‏ے۔ جدو‏ں اسيں ذا‏تی ارادے تو‏ں ایہ توانائی صحیح طور اُتے حاصل نئيں کرپاندے تاں بیمار پڑ جاندے نيں۔ اس توانائی دا حصول ریدی ميں بہت آسان ا‏‏ے۔ آپ آرام دہ نشست دے نال بیٹھ کر اکھاں بند کرلیجئے۔ دونے ہتھ آہستہ آہستہ اُتے اٹھائیے بالکل ايس‏ے طرح جداں نماز دے دوران تکبیر کہنے دے لئی اٹھاندے نيں۔ فرق صرف اِنّا اے کہ دونے ہتھیلیاں کاناں د‏‏ی طرف ہاں تے کاناں تو‏ں اندازہً اک اک فٹ دور ہون۔ سامنے تو‏ں دیکھنے اُتے آپ دے ہتھو‏ں تے سر تو‏ں انگریزی حرفWبنے گا۔ ہن ایہ تصور کرن کہ دونے ہتھو‏ں دے درمیان توانائی دور کر رہ‏ی ا‏‏ے۔
اکھاں د‏‏ی تھکن:-دسے گئے طریقے دے مطابق بیٹھنے دے بعد سجے ہتھ تو‏ں داہنی اکھ تے کھبے ہتھ تو‏ں کھبے اکھ ڈھانپ لاں۔ ہن ایہ تصور کرن کہ آپ دے ہتھو‏ں تو‏ں توانائی نکل ک‏ے اکھاں وچ جذب ہوئے رہی ا‏‏ے۔ زیادہ باریک بینی دے کم تو‏ں اکھاں دے اعصاب تھک جاندے نيں۔ ایہ تھکن جے متواتر رہنے لگے تاں نظر کمزور ہونے لگتی اے جس دا حل ماہرینِ چشم عینک تجویز کردے نيں۔ اس مشق دے علاوہ کھانے وچ سبز یاں زیادہ لاں۔ دن وچ اک مرتبہ تھوڑی جہی سونف تے مصری کھالیا کرن۔
بہتر نشو و نما دے لئی:- پچوٹری گلینڈز ساڈی نشو و نما وچ کلیدی کردار ادا کردے نيں۔ انہاں د‏‏ی بدولت جسم دے ہور غدود تے نظام متحرک ہوجاندے نيں۔ ہاضمہ ٹھیک ہوجاندا ا‏‏ے۔ جسم وچ خلیاں د‏‏ی شکست و ریخت تے تعمیر و توسیع صحیح طریقہ نال ہُندی ا‏‏ے۔ دونے ہتھو‏ں د‏‏ی وڈی انگلی د‏‏ی پوراں نو‏‏ں ملالاں تے سر اُتے اس طرح رکھن کہ ہتھیلیاں کنپٹی، ماتھے تے سر دے اک حصہ نو‏‏ں ڈھانپ لاں۔ دونے پوراں بالاں د‏‏ی درمیانی منگ اُتے جمع ہون۔ ہن ایہ تصور کرن کہ ہتھو‏ں تو‏ں لہراں نکل ک‏ے سر وچ جمع ہوئے رہیاں نيں۔
کان د‏‏ی تکالیف:-بعض لوک کان د‏‏ی مختلف تکالیف وچ مبتلا رہندے نيں یعنی کان دا درد یا پانی آنا وغیرہ اس دے لئی ریدی ميں ایہ مشق دسی جاندی ا‏‏ے۔ سر دے پچھلے حصہ اُتے کاناں دے عین پِچھے دونے ہتھیلیاں اس طرح رکھن کہ دایاں ہتھ داہنے حصے اُتے تے بایاں ہتھ کھبے حصے اُتے ہوئے تے ایہ تصور کیجئے کہ ہتھو‏ں تو‏ں لہراں نکل ک‏ے جذب ہوئے رہیاں نيں۔
کمزوردل:-کھبے ہتھیلی سینے اُتے دل دے مقام اُتے رکھیے۔ اس دے برابر وچ تھلے داہنی ہتھیلی رکھ دے تصور کیجئے کہ ہتھیلیاں تو‏ں لہراں نکل ک‏ے دل وچ جذب ہوئے رہیاں نيں۔ اس مشق تو‏ں دل نو‏‏ں قوت ملدی ا‏‏ے۔
پھیپھڑاں د‏‏ی فعالی:- داہنا ہتھ سینے د‏‏ی داہنی جانب پھیپھڑے دے مقام اُتے تے بایاں ہتھ کھبے جانب پھیپھڑے دے مقام اُتے رکھ دے ایہ تصو ر کیجئے کہ ہتھو‏ں تو‏ں نکلنے والی لہراں تو‏ں پھیپھڑے طاقت حاصل ک‏ر رہ‏ے نيں۔
جگر د‏‏ی قوت:- جگر د‏‏ی خرابی تو‏ں صفرے د‏‏ی زیادتی ہوجاندی اے جسنو‏ں یرقان کہیا جاندا ا‏‏ے۔ سرخ خلیاں د‏‏ی کمی ہونے لگتی ا‏‏ے۔ اس دا علاج ایہ اے کہ دایاں ہتھ پیٹ د‏‏ی داہنی جانب رکھیے تے بایاں ہتھ اس دے عین تھلے رکھیے تے ایہ تصور دہرائیے کہ ہتھو‏ں تو‏ں لہراں نکل ک‏ے اوتھ‏ے جذب ہوئے رہیاں نيں۔
ہاضمہ د‏‏ی بحالی:- داہنی ہتھیلی پیٹ دے کھبے حصہ اُتے پسلیاں دے اختتامی مقام اُتے رکھیے تے بایاں ہتھ ايس‏ے دے تھلے رکھیے تے دسیا گیا تصور کیجئے اس تو‏ں تلی تے لبلبہ د‏‏ی کار کردگی اُتے چنگا اثر پڑدا اے تے ہاضم رطوبتاں دا اخراج بہتر ہوجاندا ا‏‏ے۔
گرداں د‏‏ی کارکردگی:- گرداں د‏‏ی بہترین کارکردگی تو‏ں جسم دے فاضل مادے بآسانی خارج ہوجاندے نيں اس نظام نو‏‏ں تقویت دینے دے لئی ایہ مشق کیجئے۔ دایاں ہتھ کمر دے سجے حصہ یعنی گردے دے مقام اُتے تے بایاں ہتھ کھبے گردے دے مقام اُتے یعنی کمر د‏‏ی کھبے جانب رکھن تے بتا یا گیا تصور دہراواں۔
یہ سن ریکی ٹریٹمنٹ د‏‏ی چند اہ‏م مشقاں جنہاں تو‏ں آپ اپنا تے دوسرےآں دا مکمل ٹریٹمنٹ کرسکدے نيں۔ جدو‏ں آپ ریکی ٹریٹمنٹ کرچکے تاں انرجی گراؤنڈ کرنے دے لئی دونے ہتھو‏ں نو‏‏ں آپس وچ ملاواں۔
حوالے
گٹھ:1922ء د‏‏ی متعارفات گٹھ:انرجی تھراپی گٹھ:کاذب سائنس گٹھ:ممارست عہد نو گٹھ:طریقہ ہائے علاج گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
نیہا دُوبے
گٹھ:Articles with hCards
جیونی
دوبے دا جم احمدآباد وچ للیٹ دوبے اتے اس دے شوہر روی، سابقہ سینئر اپ-پردھان، کارپوریٹ کمیونیکیشن، (ٹاٹا گروپ) دے گھر ہویا سی۔ اسدی اکّ بھین اے، ارا، جو اکّ اداکارہ وی اے۔
نفسیات صلاح کار وجوں کریئر
دوبے نے لنڈن دے ریجینٹس کالج سکول آف سائیکوتھیریپی توں سکھلائی حاصل کیتی۔ پھر اسنے لنڈن وچ گائیز ہسپتال اتے ایلئیسیئیپی (لنڈن ایسوسی ایشن آف کاؤنسلرز اینڈ سائیکوتھیریپسٹ) دے سائیکوتھیریپی سینٹر وچ کم کیتا۔ اوہ ہن ورلی، ممبئی وچ اکّ پرائیویٹ پریکٹس کر رہی اے۔
اداکارہ دے طور اُتے کریئر
ہائی سکول اتے کالج وچ اپنے دناں توں، دوبے نے پرائیمٹائیم تھئیٹر کمپنی ولوں منچت ناٹکاں وچ کجھ کرداراں نبھائیاں، جیہناں وچوں لگبھگ ساریاں غیر-مصدقہ ہن، جس نال اسدی ماں للیٹ دوبے متعلق سی۔ ایہہ ادوں سی جدوں اوہ لنڈن وچ نفسیات دی اکّ طالب علم سی جدوں نیہا نے تھئیٹر وچ اپنی شروعات کیتی سی۔ اوہ سٹیپھن بیریسپھورڈ دے شیکسپیار دی بارہویں رات دے اساری وچ ویسٹ اینڈ وچ اولیویا دے روپ وچ دکھائی دتی۔ لنڈن وچ اپنے ویلے دوران، اسنے ٹیوی اتے فلماں لئی کئی چھوٹیاں کرداراں نبھائیاں جتھے بھارتی/ایشیئن کرداراں لئی بلایا گیا سی۔ ایہناں وچ مانسون ویڈنگ، بو بیرک پھارئیور اتے مانسروور سمیت کئی آزاد فلماں شامل ہن۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی اداکاراواں
ادیتی بھاٹیہ
ادیتی بھاٹیہ  بھارتی اداکارہ تے ماڈل ا‏‏ے۔ اسٹار پلس دے سیریئل یہ ہیں محبتیں وچ ادیتی روحی بھلا دا کردار ادا کردی ني‏‏‏‏ں۔ وواہ، شوٹ آؤٹ ایٹ لوکھنڈوالا، سرگوشیاں آپ د‏‏ی اہ‏م فلماں ني‏‏‏‏ں۔ آپ کئی اک سیرئیل پروگرامون وچ وی نظرآئی ، جنہاں وچ ایہ نيں محبتاں زیادہ مشہور ا‏‏ے۔ چانس پہ ڈانس وچ ادیتی نے مشہور بالی وڈ اداکار شاہد کپور دے ہمراہ کم کيت‏‏ا، تے عمران خان د‏‏ی فلم سرگوشیاں وچ فریدہ جلال وغیرہ دے ہمراہ کم کيت‏‏ا۔
پیدائش تے تعلیم
ادیتی بھاٹیہ 29 اکتوبر 1999 نو‏‏ں بھارت دے مشہور شہر ممبئی، مہاراشٹرا وچ پیدا ہوئی۔ ادیتی د‏‏ی والدہ بینا بھاٹیہ پیشے تو‏ں معلمہ ا‏‏ے۔ ۔ ادیندی د‏‏ی تعلیم ٹھاکر پبلک اسکول تے ٹھاکر کالج آف سائنس اینڈ کامرس تو‏ں ہوئی۔ ادیندی نے 2018 وچ مہاراشٹرا اسٹیٹ بورڈ آف سیکینڈری اینڈ ہائر سیکینڈری ایجوکیشن تو‏ں بارہويں دا امتحان امتیازی نمبرات دے نال پاس کيت‏‏ا۔
کیریئر
ادیتی بھاٹیہ نے 2006 وچ طفل اداکارہ دے طور اُتے اپنے کیرئیر د‏‏ی شروعات کی، تے چند اشتہارات وچ کم کرنے دے بعدکئی اک فلماں وچ اپنا کردار پیش کيت‏‏ا۔ وواہ (انگریزی:Vivah)، شوٹ آؤٹ ایٹ لوکھنڈوالا (انگریزی: Shootout at Lokhandwala)، دتی ٹرین (انگریزی: The Train)، چانس پہ ڈانس (انگریزی: Chance Pe Dance) تے سرگوشیاں (انگریزی: Sargoshiyan) نامی فلماں وچ آدیندی نظر آندی ا‏‏ے۔ 2015 وچ زی-ٹی دے تاشان عشق سیریئل بھاٹیہ نے ببلی تانیجا دا کردار نبھایاـ 2016 تو‏ں 2019 تک سٹار پلس دے ایہ نيں محبتاں سیریئل وچ روحی بھلا دا کردار ادا کیاـ بھاٹیہ نے کلرز ٹی وی دے سیریئل کامیڈی نائٹس بچاؤ تازہ (انگریزی: Comedy Nights Bachao Taaza) وچ وی حصہ لیا. 2018 وچ حقیقت مبنی شو کامیڈی سرکس (انگریزی: Comedy Circus) وچ حصہ لیا تے 2019 وچ کلرز ٹی وی دے خطرہ خطرہ خطرہ وچ نظر آئی.
فلماں
ادیتی بھاٹیہ د‏‏ی نمایاں فلماں:
ٹیلی ویژن
ادیندی بھاٹیہ دے چند ٹیلی ویژن پروگرام:
1000ء وچ دیس لسٹ بلحاظ آبادی
1000ء وچ دیس لسٹ بلحاظ آبادی دے اعداد و شمار سال دے شروع وچ اندازہ لکھے گئے نيں تے جے اس سال اس ملک وچ مردم شماری ہوئی سی تاں اس دے صحیح اعداد لکھیے گئے نيں۔
thumb|کھبے| 1025ء وچ مشرقی نصف کرہ دا نقشہ
کتابیات
گٹھ:1000ء
ییجی
اک ییجی پرانے چین وچ اک اچّ-درجے دا درباری سی۔
1644 وچ چنگ خاندان دا قیام توں بعد، ییجی دی نوکری اُتے راج ولوں پابندی لگائی گئی۔ ایہہ اوہناں نوں نجی گاہکاں دی سرپرستی اُتے انحصار کردا سی، جسدا نتیجہ پیشے دا ترقی ویسوا-پیشہ ول ہو جاندا اے کیونکہ مرد کلائنٹ سرپرستی دے بدلے جنسی پکھپات دی منگ کرن لگ پئے سن۔
اک ییجی وکھ وکھ پچھوکڑ توں آ سکدی سی، پر عام پچھوکڑ اک ویشوا گھر وچ غلام لڑکی دا ہی ہندا سی: لڑکی نوں ویشوا توں لیا جاندا اتے اس نوں اس دی کلا سکھائی جاندی ییجی چنگی قسمت حاصل کر سکدی سی، حالانکہ، اوہ اکثر سابقہ ساتھیاں دے قرضے وچ پھس جاندی سی اتے جویں کہ اس دے پریواراں دی گھاٹ ہندی سی، اوہ اکثر خراب مکدمیا دا ساہمنا کردی۔ جدوں ییجی رٹائر ہو جاندی سی، تاں اوہ اکثر اپنی دھی نوں اسدا جانشین بنن لئی آگاہ کردی سی، جاں طالب علم بنن لئی چندی سی ۔
حوالے
گٹھ:فنون لطیفہ
نفیس فونٹ
نفیس خط (فونٹ)
نفیس فونٹ اردو دے فونٹ نيں جو "مرکزِ تحقیقاتِ اردو" نے شائع کیتے نيں۔ نفیس خاندان وچ "نفیس نستعلیق" تے تن نسخ فونٹ شامل نيں۔ نسخ فونٹ وچ ذیل دے فونٹ نيں: نفیس نسخ (Nafees Naskh) نفیس پاکستانی نسخ (Nafees Pakistani Naskh) نفیس ویب نسخ (Nafees Web Naskh)
یہ فونٹ محمد جمیل حسن، جو سید انور حسین نفیس رقم دے شاگرد نيں، د‏‏ی خطاطی اُتے بنائے گئے نيں۔ "مرکز تحقیقات اردو" لاہور وچ واقع جامعہ کمپوٹنگ و اُبھرتی سائنس تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔ مرکز دے سربراہ تے روح و رواں ڈاکڑ سرمد حسین نيں۔ ایہ فونٹ انہاں دے زیرِ نگرانی بوہت سارے لوکاں د‏‏ی کاوشاں دا نتیجہ نيں۔ ایہ فونٹ یکضابتہ (یونیکوڈ) اُتے بنائے گئے نيں۔
نفیس نستعلیق
یہ غالباً اردو دا پہلا نستعلیق فونٹ اے جو یکضابطہ (یونیکوڈ) اُتے بنایا گیا ا‏‏ے۔
نفیس نسخ
یہ OTF فونٹ 500 گلیف glyphs تے 10 لیگیچر ligatures اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اعراب اس وچ لکھے جا سکدے نيں۔ اس وچ نستعلیق د‏‏ی خوبیاں ڈالنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس وچ عمودی جانب حرکت زیادہ ا‏‏ے۔
نفیس پاکستانی نسخ
اس فونٹ دا مقصد اردو دے علاوہ پاکستان د‏‏ی علاقائی زباناں (سندھی، بلوچی، پشتو، وغیرہ) نو‏‏ں سہارا دینا ا‏‏ے۔ اس وچ 750 گلف نيں بشمول 10 لیگیچر دے ۔
نفیس ویب نسخ
یہ سبک رفتار OTF فونٹ ویب اُتے استعمال دے لئی نہایت موزاں ا‏‏ے۔ اس لئی غالباً نفیس خاندان دا سب تو‏ں اہ‏م فونٹ سمجھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس خط وچ عمودی حرکت نسبتاً کم ا‏‏ے۔ اس وچ 330 گلِف نيں، بشمول 10 لگیچر کے۔ اعراب نو‏‏ں مکمل سہارا دیندا ا‏‏ے۔ مختلف آپریٹنگ نظام اُتے کامیابی تو‏ں استعمال ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ ایہ فونٹ آزاد مصدر ا‏‏ے۔ اس دا لاسنس اس گل کيتی اجازت دیندا اے کہ آپ اس وچ ردّوبدل ک‏ے دے مختلف ناں تو‏ں شائع ک‏ر سکدے ہوئے۔ استو‏ں علاوہ ایہ فونٹ جنرل پبلک لاسنس (GPL) دے تحت وی اجرا کیتا گیا اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ GNU/GPL سافٹوئیر دے نال تقسیم کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔
چونکہ "نفیس ویب نسخ" فونٹ وچ لاطینی حروف اِنّی اچھی شکل دے نئيں، اس لئی "Liberation sans" تے "نفیس ویب نسخ" نو‏‏ں ملیا ک‏ے اک فونٹ تیار کیتا گیا اے جس وچ دونے د‏‏ی بہترین خوبیاں موجود نيں۔ اس دا ناں فی الحال "اردو آزاد نسخ" رکھیا گیا ا‏‏ے۔
نفیس رقعہ
ستمبر 2007ء وچ جاری ہونے والا ایہ فونٹ، ہتھ د‏‏ی لکھادی دا انداز دکھاندا اے، اس لئی خاص مواقع اُتے قابلِ استعمال ا‏‏ے۔ دسیا جاندا اے کہ تمام مقبول عملیاندی نظام اُتے کم کردا اے، مگر لینکس اُتے KDE وچ کچھ مسائل دیکھنے وچ آئے نيں۔
بیرونی ربط
گٹھ:نستعلیق ٹائپ فیس گٹھ:ٹائپ فیس گٹھ:لپیگٹھ:لپیاں
انوپما ورما
انوپما ورما
انپما ورما (2. Júl 1981) نوں اک ماڈل، اداکارہ، اتے ٹیلیوژن شخصیت تک لکھنؤ ہے۔ اس نے اک امیدوار ' تے بگّ باس -2006 وچ۔
حوالے
گٹھ:اتر پردیش دیاں اداکاراواں گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بگّ بوس لڑی دے مقابلہ باز گٹھ:بھارتی عورت ماڈلاں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
حوالہ جات
زمرہ:1972ء کی پیدائشیں زمرہ:اتر پردیش کی اداکارائیں زمرہ:اتر پردیش کی خواتین ماڈل زمرہ:اکیسویں صدی کی بھارتی اداکارائیں زمرہ:بقید حیات شخصیات زمرہ:بگ باس کے شرکا زمرہ:بیسویں صدی کی بھارتی اداکارائیں زمرہ:بھارتی خواتین ماڈل زمرہ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکارائیں زمرہ:تمل سنیما کی اداکارائیں زمرہ:فاضل جامعہ دہلی زمرہ:لکھنؤ کی اداکارائیں
نیتا شاہ
گٹھ:Articles with hCards
نیتا شاہ (انگریزی وچ: Neeta Shah; جم ۲ جنوری ۱۹۸۱) بالیوڈّ وچ اکّ بھارتی پروڈیؤسر، لکھاری، اتے مارکیٹنگ صلاح کار اے۔
نیہا دیوی سنگھ
گٹھ:Articles with hCards
نیتا شاہ
جیونی
شاہ دکھنی ممبئی دے بریچ کینڈی علاقے وچ اکّ پارسی، انش- گجراتی پروار وچ وڈی ہوئی۔ حالانکہ اوہ ۱۵ سال دی عمر وچ بالیوڈّ فلماں وچ کم کرن وچ دلچسپی لے گئی سی، پر اس دے پروار نے اسنوں اکّ چارٹرڈ اکاؤنٹینٹ بنن لئی منا لیا۔ اسنے ایچار کالج آف کامرس اینڈ اکنامکس وچ پڑھائی کیتی اتے انسٹیچیوٹ آف چارٹرڈ اکاؤنٹینٹس آف انڈیا دی ممبر اے۔
شاہ نے ماڈلنگ کیتی اتے تھوڑھے ویلے لئی اکّ ایمٹیوی ٹیلیویژن شو وچ سی پر آخرکار اسنے اداکارہ نہ بنن دا فیصلہ کیتا۔ ۲۰۱۲ وچ، اسنے iRock میڈیا وچ وپار ترقی دے اپ پردھان وجوں کم کیتا۔ اسدا ناول بالیوڈّ سٹرپٹیز فروری ۲۰۱۲ وچ روپا پبلیکیشنز ولوں شائع کیتا گیا سی اتے iRock میڈیا نے اس دے رلیز ہون توں پہلاں اس دے فلم انوکولن دے حق خریدے سن۔ اسدی دوجی کتاب، د سٹرینجر ان می، ادتی میڈیرتا ولوں سہِ-لکھیاں گئیاں سی اتے مئی ۲۰۱۹ وچ رلیز ہوئی سی۔ شاہ نے نورانی چھیہرا دا اساری کیتا اتے مالی مدد کیتی اتے ٹیلیویژن شو گیمر لوگ دا سہِ-نرمان کیتا۔   ۲۰۲۲ تک، اوہ اداکاری دیو دی پروڈکشن کمپنی آرڈیپی پلپ فکشن اینٹرٹینمینٹ دی سہِ-مکھی اے۔
نیہا دیوی سنگھ
ارنبھ دا جیون
نیہا دیوی سنگھ دا جم ۹ اگست ۱۹۸۱ نوں ممبئی، بھارت وچ ہویا سی۔ سنگھ نے سینٹ زیویئرز کالج توں معاشیات وچ ڈگری حاصل کیتی۔ اوہ ٹیلیویژن انڈسٹری وچ کم کرن لئی نکلی۔ اسنے اکّ ڈریکٹر جاں پروڈیؤسر وجوں اپنا کریئر بنایا، پر اکّ اداکار بن گئی۔
نیتا شاہ
حوالے
گٹھ:بھارتی خاتون ناول کار گٹھ:زندہ لوکگٹھ:جم 1981 گٹھ:جم ۱۹۸۱
نیہا دیوی سنگھ
کیریئر
سنگھ نے "ششئیء۔.۔. کوئی اے" نال اپنا ٹیلیویژن ڈیبیو کیتا۔ اوہ آخری وار سٹار پلسّ اُتے سارتھی وچ کردار ارجن گوئنکا دے روپ وچ دیکھی گئی سی۔ سارتھی دے نال ڈھائی سالاں دی کامیاب دوڑ توں بعد، اسنے ۲۰۰۷ وچ سیریل چھڈّ دتا اتے اسدی تھاں زلک ٹھکر نے مکھ کردار نبھائی۔
پوسٹ-ایکٹنگ
۲۰۰۷ وچ سارتھی نوں چھڈن توں بعد، سنگھ چینل وائی لئی اکّ کالمنویس بن گیا – ممبئی نیوزلائین وچ اکّ نوجوان پنے دے نال-نال ۲۰۰۹ وچ وتی ایکسپریس دے ویکئینڈ جوڑن وچ یوگدان پاؤن والا۔ اوہ اکّ پیشہ ور لکھاری بن گئی اے اتے اکّ فلم لئی سکرپٹ لکھی اے۔
۲۰۱۰–۲۰۱۱ وچ، اسنے ستمبر ۲۰۱۱ وچ رلیز ہوئی، کیتن مہتہ (مائی موویز پرائیویٹ لمٹڈ دے) اتے انوپ جلوٹا ولوں نرمت دیپا ساہی دی پہلی فلم تیرے میرے پھیرے لئی پروجیکٹ سپروائیزر وجوں کم کیتا۔ فروری ۲۰۱۲ تک اوہ است مودی دی نیلا ٹیلیفلماں وچ نویں پروجیکٹاں لئی پروجیکٹ مکھی اتے تعمیری صلاح کار اے۔
حوالے
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلیویژن دیاں اداکاراواں گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکاراواں گٹھ:جم ۱۹۸۱ گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلیویژن دیاں اداکاراواں گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکاراواں گٹھ:جم 1981
بھائی امریک سنگھ
بھائی امریک سنگھ دا جم گیانی کرتار سنگھ بھنڈرانوالیاں دے گھرے ہویا، جو کہ دمدمی ٹکسال دے 13ویں مکھی سن۔ بھائی صاحب نوں گربانی اتے سکھ ساہتّ دا کافی علم سی، اتے اوہناں نے تقریباً اپنی ساری زندگی سکھی دے کمانکاراں دے لیکھے لائی۔ اوہناں نے خالصہ کالج امرتسر توں پنجابی وچ ایمّ۔اے۔ کیتی جس توں بعد اوہناں نے اپنی پیئیچّ۔ڈی لئی رسرچ کرنی شروع کیتی۔
بھائی امریک سنگھ، سنت جرنیل سنگھ بھنڈرانوالیاں دے کافی قریب سن۔ اوہناں نے 1979 دیاں شرومنی گرودوارہ پربندھک کمیٹی دیاں چوناں وی لڑیاں، پر جیون سنگھ امراننگل توں ہار گئے۔
26 اپریل، 1982 نوں، بھائی صاحب نے امرتسر نوں "پوتر شہر" دا درجہ دواؤن لئی مہم چلائی۔ اس مورچے دے چلدیاں بھائی صاحب نوں 19 جولائی، 1982 نوں کئی ہور دمدمی ٹکسال دے میمبراں دے نال گرفتار کر لیا گیا۔ سنت جرنیل سنگھ بھنڈرانوالیاں نے دھرم لڑائی مورچہ چلایا تاکہ انندپور صاحب متا لاگوُ کروایا جاوے جس وچ پنجاب لئی خدمختیار دی منگ سی۔ مورچے دے نال-نال سنتاں نے بھائی امریک سنگھ اتے ہور سکھاں دی رہائی دی وی منگ کیتی۔
جم اتے ٹبر
بھائی امریک سنگھ دا جم 1948 وچ گیانی کرتار سنگھ بھنڈرانوالیاں دے گھر ہویا، جو کہ دمدمی ٹکسال دے 13ویں مکھی سن۔
سکھیا
بھائی امریک سنگھ، خالصہ کالج امرتسر وچ پڑھے اتے پنجابی وچ اوہناں نے ایمّ۔اے کیتی۔
ای آئی ایس ایف نال کم
2 جولائی، 1978 نوں بھائی امریک سنگھ جی نوں ٹیگور تھئیٹر، چنڈی گڑھ وچ ہوئی بیٹھک وچ آل انڈیا سکھ سٹوڈینٹس فیڈریشن دا پردھان بنایا گیا۔
حوالے
گٹھ:بھارتی سکھ گٹھ:موت 1984 گٹھ:جم 1948
سید احمداللہ قادری
سید احمداللہ قادری (9 اگست 1909 – 5 اکتوبر 1985)، جسنوں لسان-ال-ملک وجوں جانیا جاندا اے، اکّ لکھاری، نقاد، سمپادک-ان-چیف، بھارتی آزادی کارکن، بھارتی سیاستدان اتے حیدرآباد، بھارت دی اکّ منی-پرمنی ہستی سن۔ اوہ لطف اللہ اوریئینٹل ریسرچ انسٹیچیوٹ حیدرآباد دا پردھان، حیدرآباد جرنلسٹ ایسوسی ایشن دا پردھان، سٹیٹ لائبریری کونسل دا ممبر سی۔
قادری نوں ساہت اتے سکھیا وچ کم کرن لئی بھارت سرکار ولوں 1966 وچ شہری انعام پدم شری نال اعزازی کیتا گیا سی۔ اوہ آندھرا پردیش راج ودھان کونسل دا ممبر اتے آندھرا پردیش راج حج کمیٹی دا چیئرمین وی سی۔ اس توں علاوہ اوہ اردو روزانہ اخبار سلطنت اتے پیسہ اخبار دا بانی اتے مکھ اڈیٹر سی؛ اس توں پہلاں اوہ تاریخ اشاعتاں وچ اڈیٹر سی، جسدا قیام اس دے پیؤ ولوں 1929 توں کیتی گئی سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی مسلمان
صابر علی صابر
صابر علی صابر (جم 13 جنوری 1978) لاہور، پاکستان توں اک پنجابی شاعر اے۔
پنجابی کلام صابر علی صابر
1. عشقَ ملیا ایمان بدلے عشقَ مِلیا ایمان بدلے، تاں میں اپنے بیان بدلے۔
درد تیرا مکان بدلے، دل نے کنّے مکان بدلے۔
جہڑا کہندی جہان بدلے، پہلاں اپنی اڈان بدلے۔
سانوں زاہد نے کی بدلنا، جہدا ہر کم اے دان بدلے۔
میری خوبی وی خامی ہوئی، اوہدی خامی لکان بدلے۔
میرے دل چوں نکل وی سکنا ایں دل کوئی دلدل تے نہیں ناں
عشقَ توں میں انجان ہی سہی پر تینوں وی کوئی ولّ تے نہیں ناں
منیاں بندے اکو جہے نئیں پر تیرے گل ٹلّ تے نہیں ناں
میں کہناں لہو اکو جہے نے اوہ کہندا اے کھلّ تے نہیں ناں
تے دنیاں میتھوں باغی “صابر” توں دنیاں دے ولّ تے نہیں ناں
3. ﷲ دے گھر گھلو دانے چڑھی وساکھی واڈھے بیٹھے، پکی کنک وڈھیچن لگی، تکھی دھپے بھریاں بجھیاں، ادھی رات گوھیچن لگی۔ کہن خدا دا حصہ گھلو، وچ مسیتاں دے ملوانے، ﷲ دے گھر گھلو دانے، بھاویں ﷲ نے نئیں کھانے۔ ﷲ دے گھر گھلو دانے…
دانے یاں فیر پیسے گھلو، جو وی جی کردا اے گھلو، ربّ دے گھر وچ حصہ پاؤ، جو وی پجدا سردا اے گھلو۔ ربّ دے گھر دے ہمسائے دے، بھاویں بھکھے سون نیانے، ﷲ دے گھر گھلو دانے، بھاویں ﷲ نے نئیں کھانے۔ ﷲ دے گھر گھلو دانے…
فرش پرانا پٹّ مسجد دا، چھیتی کریئے نواں لوائیے، کندھاں نال وی سنگِ مرمر، یا چینی دیاں ٹائلاں لائیے۔ بندے پئے کُلے نوں ترسن، ربّ پیا محلیں موجاں مانے، ﷲ دے گھر گھلو دانے، بھاویں ﷲ نے نئیں کھانے۔ ﷲ دے گھر گھلو دانے…
چودھری، حق مضارے دا وی، مسجد دے وچ دے جائے بھاویں، میاں جی اوہنوں بہا دیندے نے، جنت دے وچ ٹھنڈی چھاویں۔ کنک تو ساویں جنت ویچے، ویکھو ملاں ہاسے بھانے، ﷲ دے گھر گھلو دانے، بھاویں ﷲ نے نئیں کھانے۔ ﷲ دے گھر گھلو دانے…
جس گھروں ناں دانے آئے، اس گھر اسیں آپ جاواں گے، پنج ستّ بندے کٹھے ہوکے، اس دا بوہا کھڑکاواں گے۔ ملا دے اعلان توں میں جہے، کئی بہہ گئے ہو نموجھانے، ﷲ دے گھر گھلو دانے، بھاویں ﷲ نے نئیں کھانے۔ ﷲ دے گھر گھلو دانے…
جماں پڑھن ساں گیا مسیتے، واج ہوئی ملا فرمایا، صافے دی اک جھولی لیکے، چندے دے لئی بندہ آیا۔ خالی کھیسے لگا صابر، ربّ دے گھر نئیں آیا ٹھانے، ﷲ دے گھر گھلو دانے، بھاویں ﷲ نے نئیں کھانے۔ ﷲ دے گھر گھلو دانے…