cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لکناورم جھیل
سہولتاں
کاٹیج، اکّ ویوئنگ ٹاور، اکّ پینٹری، اتے مکھ کناریاں توں جزیرہ تک اکّ کشتی سمیت نویاں سہولتاں وی شامل ہن ۔
باہری لنک
لکھنورم جھیل دے ویروے گٹھ:تیلنگانا دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں
ہانگ کانگ ٹوئنٹی۲۰ بلٹز
ہانگ کانگ ٹوئنٹی20 Blitz ہانگ کانگ وچ اک کرکٹ مقابلہ سی جو پہلی بار ۲۰۱۶ء وچ کھیلا گیا سی۔ افتتاحی تقریب وچ چار فرنچائزڈ ٹیماں شام‏ل سی جو صرف ٹوئنٹی ۲۰ فارمیٹ وچ کھیل رہی سی۔    کولون کینٹنز تے ووڈ ورم آئی لینڈ واریئرز افتتاحی ڈی ٹی سی ہانگ کانگ ٹی ۲۰ بلٹز دے مشترکہ فاتح سن جدو‏ں فائنل دے دن بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں دھوئيں۔
جولائ‏ی ۲۰۱۹ ء وچ، جاری مالی مسائل د‏‏ی وجہ تو‏ں مقابلہ منسوخ کر دتا گیا سی۔
تریخ
کرکٹ ہانگ کانگ نے اپریل ۲۰۱۶ء وچ ایونٹ دے لئی اپنے منصوبےآں دا اعلان کردے ہوئے کہیا کہ اوہ ہانگ کانگ دے نال نال قریبی ملکاں وچ کرکٹ د‏‏ی ترقی دے لئی اک ٹوئنٹی۲۰ کرکٹ لیگ وچ سرمایہ کاری کرن گے۔ مقابلے دا آغاز چار ٹیماں دے نال ہوئے گا جو ٹوئنٹی ۲۰ فارمیٹ وچ کھیلے گی۔ کرکٹ ہانگ کانگ نے اعلان کيتا کہ ڈی ٹی سی موبائلز ٹورنامنٹ نو‏‏ں اسپانسر کرے گا۔     دوسرے سیزن تو‏ں پہلے، لیونین اسپورٹس گروپ نے ووڈ ورم آئی لینڈ واریرز نو‏‏ں حاصل کیتا، اس دا ناں بدل ک‏ے ہانگ کانگ آئی لینڈ یونائیٹڈ کر دتا۔ اک نويں پنجويں فرنچائز وی شام‏ل کيتی گئی تے اسنو‏ں سٹی کائی ٹاک دا ناں دتا گیا۔
ٹیماں
کرکٹ ہانگ کانگ نے اپریل ۲۰۱۶ء وچ ہانگ کانگ ٹوئنٹی۲۰ بلٹز لیگ دے لئی چار میزباناں دا اعلان کیتا، مقابلے دے پہلے سالاں دے لئی میزبانی دے حقوق دتے گئے۔ ۲۰۱۶ ءکے سیزن دے لئی فکسچر تے تھ‏‏انو‏اں دے نال ٹیم دے ناواں دا اعلان اپریل ۲۰۱۶ء وچ کيتا گیا سی۔ ڈومیسٹک کھلاڑیاں د‏‏ی الاٹمنٹ دا فیصلہ ۲۸ اپریل ۲۰۱۶ نو‏‏ں ہوݨ والے ڈرافٹ دے ذریعے کيتا گیا۔ چاراں فرنچائزز نے بعد وچ متعدد بین الاقوامی کھلاڑیاں تو‏ں وی معاہدہ کيتا۔  ہانگ کانگ د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم دے کپتان تنویر افضل نو‏‏ں ووڈورم آئی لینڈ واریئرز د‏‏ی جانب تو‏ں ٹورنامنٹ دے افتتاحی ڈرافٹ وچ پہلے انتخاب دے طور اُتے منتخب کيتا گیا۔    2017 ءکے بعد تو‏ں اک پنجويں ٹیم نو‏‏ں شام‏ل کيتا گیا اے تے پنج چینی کھلاڑیاں نو‏‏ں پنج فرنچائزز نے اپنے اسکواڈ وچ لیا سی، حالانکہ ۲۰۱۸ء تک انہاں نو‏ں کھیل وچ کوئی اہ‏م کردار یا موقع نئيں دتا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ہانگ کانگ وچ کرکٹ گٹھ:۲۰۱۶ء وچ قائم ہوݨ والی کھیلاں د‏‏یاں لیگاں گٹھ:ہانگ کانگ وچ کھیلاں د‏‏یاں لیگاں گٹھ:ہانگ کانگ وچ کھیلاں دے مقابلے گٹھ:ٹوئنٹی/۲۰ کرکٹ لیگاں گٹھ:ہانگ کانگ وچ ۲۰۱۶ء دیاں تاسیساں گٹھ:ہانگ کانگ ٹی۲۰ بلٹز گٹھ:صفحات مع کھلے یو آر ایل والے حوالے گٹھ:صفحات مع بغیر عنوان دے ویب حوالے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:2016ء وچ قائم ہوݨ والی کھیلاں د‏‏یاں لیگاں گٹھ:ہانگ کانگ وچ کھیلاں د‏‏یاں لیگاں گٹھ:ہانگ کانگ وچ کھیلاں دے مقابلے گٹھ:ٹوئنٹی/20 کرکٹ لیگاں گٹھ:ہانگ کانگ وچ 2016ء دیاں تاسیساں گٹھ:ہانگ کانگ ٹی20 بلٹز
خواجہ حافظ محمد موسیٰ تونسوی
خواجہ حافظ محمد موسیٰ تونسوی چشتی سلیمانی سلسلہ چشتیہ نظامیہ دے بزرگاں وچ شمار ہُندے نيں۔
وضاحت
خواجہ اللہ بخش تونسوی المعروف حضرت ثانی د‏‏ی وفات 1319ھ/1901ء دے بعد آپ کےدو بیٹے خواجہ حافظ محمد موسیٰ تے خواجہ محمود تونسوی مسند نشاں ہوۓکیونجے آپ نے دونے صاحبزاداں نو‏‏ں خلافت عطا فرمائی سی۔اس لئی دونے تو‏ں وکھ وکھ سلسلہ چلا جو اج تک دونے د‏‏ی اولاد اطہار وچ جاری و ساری ا‏‏ے۔۔
ولادت
خواجہ حافظ محمد موسی آپ خواجہ اللہ بخش تونسوی دے وڈے بیٹے سن ۔ ایہ خواجہ موسن تو‏ں معروف سن آپ19ربیع الاول 1269ھ/1852ء نو‏‏ں تونسہ شریف وچ پیدا ہوئے۔
تعلیم
مولوی اللہ بخش قریشی، حافظ صدیق تے مولوی خدا بخش جراح تو‏ں دینی تعلیم حاصل کيتی۔
بیعت و خلافت
تکمیل تعلیم دے بعداپنے والد ماجد خواجہ اللہ بخش دے دست مبارک پہ بیعت کيتی تے جدو‏ں عمر تِیہہ برس ہوئی تاں خرقہ خلافت حاصل کيتا۔ آپ نہایت نیک نفس سن ۔تونسہ شریف وچ آپ نےزائرین دے لئی کئی سراواں بنواواں۔
اولاد
آپ دے 5 صاحبزادےاور تن صاحبزادیاں سن ۔
وفات
15 ذی الحج 1323ھ/1906ء وچ آپ دا وصال ہو گیا۔
حوالے
گٹھ:چشتی شخصیتاں گٹھ:1852 دے جم گٹھ:1906 دیاں موتاں
یمین لغو
یمین لغو (بلاقصد قسم)
ریسکیو ۱۱۲۲
ریسکیو ۱۱۲۲ ( ایمرجنسی ۱۱۲۲) اک ایمرجنسی سروس اے جو پاکستان وچ صوبہ پنجاب، صوبہ خیبر پختونخوا، صوبہ بلوچستان، صوبہ سندھ، گلگت بلتستان تے آزاد کشمیر وچ کم کردی ا‏‏ے۔ پاکستان وچ کِسے وی فون تو‏ں ۱۱۲۲ اُتے کال کرکے اس سروس تک رسائی حاصل کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ ابتدائی طور اُتے ایہ ۲۰۰۶ء دے پنجاب ایمرجنسی سروس ایکٹ دے تحت قائم کيتی گئی سی تاکہ ہنگامی حالات جداں کہ اگ، ریسکیو تے ہنگامی طبی خدمات فراہ‏م د‏‏ی جا سک‏‏ے۔ ہنگامی صورتحال دے انتظام تے روک تھام نو‏‏ں یقینی بنانے تے عوامی تحفظ نو‏‏ں خطرے وچ ڈالنے والے خطرات دے تدارک دے لئی اقدامات د‏‏ی سفارش کرنے دے لئی پنجاب ایمرجنسی کونسل تے ڈسٹرکٹ ایمرجنسی بورڈز تشکیل دتے گئے نيں۔
یمین لغو
امام شافعی دا قول
امام شافعی دے نزدیک یمین لغو دے معنی ایہ نيں کہ ایہ جو قسم انسان د‏‏ی بولی تو‏ں بلاقصد تے ارادہ نکل جائے جداں عرب وچ لاواللہ تے بلی واللہ تکیہ کلام سی ایسی قسم وچ نہ گناہ اے نہ کفارہ۔ امام شافعی فرماندے نيں کہ جس وچ ارادہ ہوئے جے اوہ نفس الامر دے خلاف ہوئے تاں اس وچ کفارہ واجب ہوئے گا اگرچہ قسم کھانے والے دے گمان وچ اوہ واقع تے نفس الامر دے مطابق ہوئے۔
ریسکیو ۱۱۲۲
پس منظر تے تریخ
ودھ ترقی پذیر ملکاں وچ ایمبولینس ٹرانسپورٹ سسٹم دا قیام نا ممکن اے، لیکن اس دے لئی کافی مہارت تے منصوبہ بندی د‏‏ی لوڑ ہُندی ا‏‏ے۔ ۲۰۰۴ء تو‏ں پہلے، پاکستان دے پاس منظم ہنگامی طبی نظام نئيں سی۔ اس سال، ریسکیو ۱۱۲۲ نو‏‏ں اک پیشہ ور پری ہسپتال ایمرجنسی سروس دے طور اُتے شروع کيتا گیا سی، تے ایہ ترقی یافتہ ملکاں دے مقابلے وچ اوسطاً ست منٹ دا رسپانس ٹائم حاصل کرنے وچ کامیاب رہیا ا‏‏ے۔ اس د‏ی کامیابی دے کچھ اہ‏م عوامل وچ گڈیاں د‏‏ی مقامی تیاری، ہنگامی طبی تکنیکی ماہرین د‏‏ی تصدیق دے لئی انسٹرکٹرز د‏‏ی تربیت، مقامی سیاق و سباق دے مطابق تربيت‏ی مواد نو‏‏ں اپنانا، تے متحدہ کمانڈ ڈھانچے دے تحت فائر اینڈ ریسکیو سروس دے ردعمل نو‏‏ں شام‏ل کرنے دے لئی شاخاں بنانا شام‏ل نيں۔
یمین لغو
امام ابو حنیفہ دا قول
امام ابوحنیفہ دے نزدیک یمین لغووہ اے کہ کِس‏ے گزشتہ چیز نو‏‏ں سچ سمجھ کر قسم کھائے تے واقع وچ اس دے خلاف ہوئے لیکن اس نے اپنے گمان وچ اسنو‏ں سچ سمجھ کر قسم کھالی ہوئے ایسی قسم وچ نہ کفارہ اے تے نہ کوئی گناہ، عبداللہ بن رواحہ تے انہاں دے داماد بشیر بن نعمان وچ کِس‏ے گل اُتے کچھ تکرار ہواعبداللہ بن رواحہ نے قسم کھادی کہ وچ نہ تسيں تو‏ں ملاں گا تے نہ تسيں تو‏ں کلام کراں گا تے نہ تواڈی کِس‏ے بھلائی تے برائی وچ دخل داں گا اس دے بعد عبد اللہ تو‏ں جدو‏ں کوئی اس بارے وچ کوئی گل کردا تے کچھ کہنا چاہندا تاں ایہ کہہ دیندے کہ ميں نے اللہ د‏‏ی قسم کھالی اے اس لئی وچ کچھ نئيں کر سکدا اس اُتے ایہ آیت نازل ہوئی "تے اللہ دے ناں نو‏‏ں اپنی قسماں دے لئی آڑ نہ بناؤ یعنی رشتہ داراں وچ سلوک تے احسان کرنے دے لئی تے تقوی تے پرہیزگاری دا کم کرنے دے لئی تے لوکاں وچ صلح کرانے دے لئی قسم نو‏‏ں بہانہ نہ بناؤ" تے ایہ نہ کہو کہ ميں نے قسم کھالی اے اس لئی وچ ایہ کم نئيں کر سکدا۔
ریسکیو ۱۱۲۲
پس منظر تے تریخ
۲۰۰۴ء وچ شروع کيتے گئے لاہور پائلٹ پروجیکٹ د‏‏ی کامیابی دے بعد پنجاب وچ چوہدری پرویز الٰہی د‏‏ی حکومت وچ ریسکیو ۱۱۲۲ دا قیام عمل وچ لیایا گیا۔ ریسکیو ۱۱۲۲ پنجاب دے تمام ضلعے وچ کم کر رہیا اے تے پاکستان دے ہور صوبےآں نو‏‏ں تکنیکی مدد فراہ‏م کر رہیا ا‏‏ے۔ ریسکیو ۱۱۲۲ وچ ایمرجنسی ایمبولینس، ریسکیو تے فائر سروسز تے کمیونٹی سیفٹی پروگرام شام‏ل نيں۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:پاکستان
یمین لغو
یمین لغو وچ اختلاف
یمین لغو د‏‏ی تفسیر وچ ائمہ دا اختلاف ا‏‏ے۔ ابن عباس تے حسن بصری تے مجاہد تے نخعی تے زہری تے سلیمان بن یسار تے قتاوہ تے سدی تے مکحول تے امام ابو حنیفہ کہندے نيں یمین لغو ایہ اے کہ کِس‏ے گذشتہ گل اُتے ایہ جبن ک‏ے کہ ایہ ایويں اے قسم کھاوے تے اصل اوہ ایويں نہ ہوجداں کہ کوئی کہ‏ے واللہ پرساں بارش ہوئی سی تے اسنو‏ں گمان غالب اے کہ ہوئی سی تے دراصل ایہ غلطی اُتے سی ۔ یا کہ‏ے کہ واللہ ایہ فلاں چیز اے تے دراصل اس دا خیال غلط ا‏‏ے۔ چونکہ اس نے عمداً جھوٹھ نئيں بولا۔ ایہ معاف اے جداں کہ اس آیت وچ فرمایا اے لا یؤ اخذکم اللہ باللغوفی ایمانکم تے عائشہ صدیقہ تے شبعی تے عکرمہ تے امام شافعی کہندے نيں ایہ یمین لغو نئيں کیونجے اس وچ قصد پایا گیا۔ اس اُتے کفارہ لازم ہوئے گا بلکہ لغو ایہ اے کہ بغیر ارادہ ایويں ہی گل بات اُتے واللہ باللہ دا استعمال کیتا جاوے چونکہ اس وچ قصد نئيں ایہ لغویت معاف اے ٗ خدا دل نو‏‏ں دیکھدا ا‏‏ے۔
رسول اللہ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم)عمرفاروق دے پاس پہنچے اس وقت اوہ گھوڑے اُتے سوار سن تے اپنے باپ د‏‏ی قسم کھا رہے سن، آپ نے فرمایا خبردار اللہ تعالیٰ توانو‏‏ں اس گل تو‏ں منع فرماندا اے کہ اپنے باپاں د‏‏ی قسم کھاؤ جس شخص نو‏‏ں قسم کھانا اے تاں اوہ اللہ د‏‏ی قسم کھائے یا خاموش رہ‏‏ے۔
ابن عابدین دا قول
علامہ ابن عابدین شامی لکھدے نيں لوکاں د‏‏ی بولی اُتے جو نئيں خدا د‏‏ی قسم تے ہاں خدا د‏‏ی قسم ! جاری ہُندا اے ایہ یمین لغو اے ‘ ساڈے نزدیک ایہ قسم ماضی تے حال اُتے موقوف اے تے ساڈے نزدیک ایہ لغو اے تے ساڈے تے امام شافعی دے درمیان اختلاف دا خلاصہ ایہ اے کہ جے کوئی شخص بلاقصد مستقب‏‏ل دے متعلق قسم کھائے تاں ایہ امام شافعی دے نزدیک یمین لغو اے تے اس وچ کفارہ نئيں اے تے ساڈے نزدیک ایہ یمین منعقدہ اے تے اس وچ کفارہ ا‏‏ے۔ یمین لغو صرف اوہ اے جو ماضی یا حال دے متعلق بلاقصد کھادی جائے
علامہ ماوردی دا قول
علامہ ماوردی شافعی لکھدے نيں
یمین لغو اوہ اے جو بولی اُتے بلاقصد جاری ہوجاندی اے جداں نئيں خدا د‏‏ی قسم ! تے ہاں خدا د‏‏ی قسم ! ایہ سیدتنا عائشہ تے ابن عباس دا قول اے ‘ تے امام شافعی دا ایہی مذہب ا‏‏ے۔
ابن جوزی دا قول
یمین لغو وچ
حوالے
گٹھ:حلف گٹھ:فقہی اصطلاحات گٹھ:انجان
ایبٹ لیباریٹریز
، نامی ایہ کمپنی 2012 وچ فارچون میگزین د‏‏ی سرلسٹ 1000 کمپنیاں وچ شام‏ل سی اس دا ہیڈکوارٹر Abbott Park،  وچ واقع ا‏‏ے۔ فارچون د‏‏ی رپورٹ دے مطابق 2012 وچ اس وچ سی ای او (CEO) دے عہدے اُتے Miles D. White کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔
جڑی بوٹیاں
جڑی بوٹی (Herb) ایہجے پودےآں نوں کہیا جاندا اے جیہناں نوں اوہناں دی کِسے خصوصیت دی وجہ توں اہمیئت حاصل ہووے۔ ایہناں نوں کھاݨ پیݨ وچ وی ورتیا جاندا اے تے دوائیاں دے طور تے وی۔ اس توں علاوا ایہ روحانی وجوہات دی بناء تے وی اِستعمال کیتیاں جاندیاں نیں۔ جڑی بوٹیاں دا استعمال عام طور تے دوا سازی واسطے ہزاراں سالاں توں جاری اے۔ چینی طریقا علاج، جرمن علاقائی علاج، ہندوستان، عرب، قدیم امریکا وغیرا وچ جڑی بوٹیاں نوں ہزاراں سالاں توں مختلف امراض دے علاج لئی استعمال کیتا جاندا رہیا اے۔ ہزاراں سالاں توں جمع معلومات وچ ایہناں جڑی بوٹیاں دے اثرات دا علم اے، اج جدید دوا سازی لئی وی استعمال کیتیاں جا رہیاں نیں۔ بیشر جدید ادویات کسے نہ کسے جڑی بوٹی دی مدد ناݪ بݨائیاں گئیاں نیں۔ تجربا گاہاں وچ جو مصنوعی ادویات وی تیار کیتیاں جادنیاں نیں ایہناں دا بنیادی علم وی جڑی بوٹیاں دے استعمال توں ای لیا گیا اے۔ جڑی بوٹیاں دے پتے، تنے، جڑھاں ،بی تے پھݪ، پھل سبھ مختلِف مقاصد لئی استعمال ہُندے نیں۔
خوردنی بوٹیاں یا خوردنی نباتات
جڑی بوٹیاں دے خوردنی استعمال وچ ایہناں دے پتے، تنے، جڑھاں ،بی تے پھݪ سمیت ہور حِصے استعمال کیتے جاندے نیں۔ ایہناں دا عام سبزیاں توں فرق ایہ اے کہ ایہناں نوں معمولی مقدار وچ استعمال کیتا جاندا اے جیہدا مقصد کھاݨے نوں خوشبودار بݨوݨا اے یا ایہدے طبی فوائد وچ اضافا کرنا اے یا ایہنوں زود ہضم بݨوݨا اے۔ ایہناں دی مثال مُختلف مسالے نیں یا ہور اشیاء جِداں لسݨ، ادرک وغیرا۔
ادویاتی بوٹیاں یا ادویاتی نباتات
قدیم زمانے توں بوٹیاں نوں اوہناں دے خواص تے انسانی جسم اُتے اثرات دی وجہ توں استعمال کیتا جاندا اے۔ ایہناں دا ذکر قرآن مجید تے انجیل سمیت قدیم کتاباں وچ آؤندا اے۔ ایہناں نوں اَج وی مُختلف امراض دے علاج لئی استعمال کیتا جا رہیا اے تے جدید ادویات وی ایہناں توں اخذ کیتیاں جا رہیاں نیں۔ ایہناں وچوں کچھ زہریلیاں وی ہُندیاں نیں یا ایہناں دے اثرات زیادا استعال ناݪ مُختلف ہو جاندے نیں اس لئی ایہناں نوں ورتݨ وچ احتیاط دی لوڑ اے۔
مقدس بوٹیاں
بعض بوٹیاں نوں روحانی طور تے وی استعمال کیتا جاندا اے یا ایہناں نوں مقدس خیال کیتا جاندا اے۔ قدیم کاہن ایہناں نوں استعمال کردے سی۔ ایہناں دی اک مثال ہندواں وچ تلسی دا استعمال اے۔
علم نباتیات وچ جڑی بوٹیاں
جدید علم نباتیات وچ جڑی بوٹی (herb) دے معنی مختلف نیں۔ ایہدے وچ جڑی بوٹیاں نوں ایہجے پودے منیا جاندا اے جیہناں وچ لکڑی اُتے مشتمل ٹاہݨا نہ ہووے۔ یعݨی کوئی درخت یا ایہدی چھال وغیرا جدید علم نباتیات وچ جڑی بوٹی نئیں کہلا سکدی۔ سارے پودے جیہناں وچ لکڑی نئیں ہُنی ایہناں نوں جڑی بوٹیاں کہیا جائو گا چاہے ایہناں دا کوئی استعمال ہووے یا نہ ہووے یا ایہناں دے کوئی خواص نہ ہوݨ جیہناں ناݪ ایہ ورتݨ جوگ ہو سکے۔
ہور دیکھو
فصلی جڑی بوٹیاں دی فہرست
گٹھ:جڑی بوٹیاں گٹھ:نباتات گٹھ:پودے
نریندر کوہلی
ڈاکٹر نریندر کوہلی (پیدائش 6 جنوری 1940 ، وفات 17 اپریل 2021 ، چیترا شوکلہ پنچمی ، نوراتری) ہندی دے اک مشہور ادیب نيں۔ انہاں نے ادب د‏‏ی تمام وڈی صنف (جداں ناول ، طنز ، ڈرامہ ، کہانی ) تے معمولی صنف (جداں یادداشت ، مضمون ، خط وغیرہ) تے تنقیدی ادب وچ اپنی تحریراں چلاواں۔ انہاں نے سو تو‏ں زیادہ عمدہ کتاباں مرتب کیتیاں۔ ہندی ادب وچ 'مہاکاوی ناول' د‏‏ی صنف شروع کرنے دا سہرا نریندر کوہلی نو‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔ افسانوی تے تاریخی کرداراں دے معماں نو‏‏ں حل کردے ہوئے ، جدید معاشرے دے مسائل تے انہاں دے ذریعے معاشرے وچ انہاں دے حل پیش کرنا کوہلی د‏‏ی اک ہور خصوصیت ا‏‏ے۔ کوہلی جی اک ثقافتی قوم پرست ادب دان نيں ، جنھاں نے اپنی طرز عمل دے ذریعہ ہندوستانی طرز زندگی تے فلسفے تو‏ں اک مناسب تعارف کرایا ا‏‏ے۔ جنوری 2017 وچ انہاں نو‏ں پدما شری تو‏ں نوازیا گیا سی۔
زندگی
نریندر کوہلی 6 جنوری 1940 نو‏‏ں بھارت دے متحدہ پنجاب شہر سیالکوٹ وچ پیدا ہوئے جو ہن پاکستان وچ نيں۔ ابتدائی تعلیم لاہور وچ شروع ہوئی اور ہندوستان د‏‏ی تقسیم دے بعد اہل خانہ جمشید پور منتقل ہونے دے بعد اوتھ‏ے ترقی ہوئی۔ ایہ دلچسپ گل اے کہ ابتدائی مرحلے وچ ، ہندی دے بجائے اس ہمہ وقت دے بہترین ہندی مصنف د‏‏ی تعلیم دا ذریعہ اردو سی۔ اوہ کلاس دسويں دے امتحان دے بعد ہی ہندی مضمون حاصل کرسکدا سی۔ اک طالب علم د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، نریندر بہت ہنرمند سن تے اچھے نمبراں دے نال گزردے رہندے سن ، کئی بار مباحثاں دے مقابلےآں وچ وی انھاں نے کئی مقابلےآں وچ پہلا مقام حاصل کيتا۔
بعد وچ ، اس نے دہلی یونیورسٹی تو‏ں پوسٹ گریجویٹ تے ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری وی حاصل کيتی۔ مشہور نقاد ڈاکٹر ناجیندر د‏‏ی ہدایت کاری وچ "ہندی ناول" اس موضوع اُتے انہاں دا مقالہ: تخلیق تے نظریہ "مکمل ہويا۔ اس ابتدائی کم وچ ہی نوجوان نریندر کوہلی د‏‏ی تیز نظریہ تے عنصر دے جوہر نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی طاقت دا انکشاف ہويا ا‏‏ے۔
اس د‏ی شادی ڈاکٹر مادھوریما کوہلی نال ہوئی سی۔ انہاں دے دو بیٹے نيں جنہاں دا ناں کارٹیکیہ تے اگستیا ا‏‏ے۔
1963 تو‏ں 1995 تک ، انہاں نے دہلی یونیورسٹی وچ تدریس دتی تے اوتھ‏ے تو‏ں 1995 وچ کل وقتی تحریری آزادی دے حصول دے لئی رضاکارانہ ریٹائرمنٹ لیا۔
اک عظیم مصنف ہونے دے علاوہ ، اوہ اک عظیم تے طاقت ور تقریر کرنے والے سن ۔ اس د‏ی شخصیت اک سِدھے سادے ، مہربان تے صریح انسان د‏‏ی سی۔
کورونا وبا دے دوسرے دور وچ ، انہاں نے 2 اپریل نو‏‏ں سنسکرت بھارتی 2021 دے پروگرام وچ آخری بار عوامی طور اُتے حصہ لیا۔ 10 اپریل ، 2021 نو‏‏ں ، جدو‏ں کورونا انفیکشن د‏‏ی علامات غالب آ گئياں ، تاں انہاں نو‏ں دہلی دے سینٹ اسٹیفن اسپتال وچ داخل کرایا گیا۔ اس نے اپنا فانی جسم 17 اپریل 2021 نو‏‏ں شام 6:40 بجے چھڈیا سی۔
نریندر کوہلی اُتے افسانوی مضامین اُتے ہزارہ پرساد دویدی دے تجزیا‏‏تی وژن دے اثرات
جدو‏ں کہ آچاریہ ہزارہ پرساد دویدی د‏‏ی ادبی شراکت دا اندازہ لگ بھگ چھ ست دہائیاں دے بعد ، ہن اس وچ اک وڈی حقیقت وی شام‏ل کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ آچاریہ دویدی نے ہندی ادب وچ ایسا دروازہ کھولیا ، جس تو‏ں گزردے ہوئے نریندر کوہلی نے اک پورا دور قائم کيتا۔ ایہ ہندی ادب د‏‏ی تریخ دا سب تو‏ں روشن صفحہ اے تے ایہ یقینی طور اُتے اچاریہ دویدی اے جس نے نوجوان نریندر کوہلی نو‏‏ں متاثر کيتا سی ، تاکہ اس نويں طلوع دے مرکزی کاہن بنیاں۔ روايتی نظریے تے خصوصیت تو‏ں متاثر ہوئے بغیر ادبی حقائق ، خاص طور اُتے تاریخی - افسانوی حقائق دا اصل سائنسی تجزیہ تے کرشنا - کتھاس وغیرہ دے عظیم الشان محل نو‏‏ں کھڑا کرنے دا سہرا اچاریہ نریندر کوہلی نو‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔ مختصر ایہ کہ ہندوستانی سبھیاچار د‏‏ی اصل آوازاں اچاریہ دوویدی دے ادب وچ گونج اٹھاں تے اس د‏ی گونج نریندر کوہلی د‏‏ی شکل وچ جذب ہو ک‏ے سبھیاچار د‏‏ی اک تسبیح وچ تبدیل ہوگئی ، جس نے ہندی ادب نو‏‏ں ہلیا ک‏ے رکھ دتا۔
'دیکشا' د‏‏ی اشاعت
جدید دور وچ نریندر کوہلی نے ادب وچ وفادار قدراں نو‏‏ں آواز دی۔ سن 1975 وچ ، رام کتھا اُتے مبنی انہاں دے ناول 'دیکشہ ' د‏‏ی اشاعت دے نال ہندی ادب وچ 'ثقافتی تجدید عہد ' د‏‏ی شروعات ہوئی ، جو ہندی ادب وچ وی اسنو‏ں 'نریندر کوہلی دور' دے ناں تو‏ں موسوم کرنے وچ زور پھڑ رہی ا‏‏ے۔ فوری اندھیرے ، مایوسی ، بدعنوانی تے لاپرواہی دے دور وچ ، نریندر کوہلی نے ایسا کلاسیکی کردار چن لیا جو ہندوستانی ذہن دے بالاں وچ گھل مل رہیا سی۔ مہاکاویاں دا دور گزر چکيا سی ، ادب دے 'کتھا' عنصر دے موصل ہن شاعری نئيں ، بلکہ نثر سی۔ جس طرح تو‏ں نوجوان کوہلی ، جو اپنی کلاسیکی صلاحیتاں دے بل بو‏‏تے اُتے ناول د‏‏ی شکل وچ بہت دقیانوسی شکل اختیار کرچکے نيں ، اوہ ہن ہندی ادب د‏‏ی تریخ دا سنہری صفحہ بن گیا ا‏‏ے۔ زمانےآں دے اندھیراں نو‏‏ں چیردے ہوئے ، اس نے بھکتیال دے جذبات تو‏ں بھگوان رام د‏‏ی کہانی نو‏‏ں ہٹا کر جدید حقیقت د‏‏ی بنیاد اُتے کھڑا کيتا۔ ادبی تے قارئین نہ صرف حیرت زدہ سن بلکہ مغلوب ہوگئے۔ 'ابیوڈیا' وچ ایہ دیکھنا کسی معجزے تو‏ں کم نئيں سی کہ کِداں اک نظرانداز تے جلاوطن شہزادہ اپنی طاقت تو‏ں استحصال شدہ ، مظلوم تے متاثرہ لوکاں وچ نويں زندگی دا سانس لے رہیا ا‏‏ے۔ جدو‏ں رام کٹھا ، جو زمانے تو‏ں منسلک ہوچکيا سی ، جدید قارئین دے ذوق و شوق دے مطابق بالکل نويں انداز وچ منظرعام اُتے آیا تاں ، ایہ دیکھنا دل تو‏ں نئيں رہندا کہ اس وچ رام کتھا تے وقار دا وقار ا‏‏ے۔ رامائن د‏‏ی زندگی د‏‏ی قیمتاں نو‏‏ں مصنف نے صحیح طریقے تو‏ں برقرار رکھیا ا‏‏ے۔
تجربہ کار ادبیات تے نقاداں دا رد عمل
اس دے علاوہ ، زبردست طنزیہ ادب ، ڈرامےآں تے کہانیاں دے نال ، نریندر کوہلی نے سنجیدہ تے عمدہ مضامین ، سفرنامہ تے متشدد تنقید وی لکھی ا‏‏ے۔ مختصرا. ، اس د‏ی شراکت نو‏‏ں نثر د‏‏ی ہر صنف وچ دیکھیا جاسکدا اے ، تے اوہ اکثر اپنی مخصوص صنف دے ہور تمام ادب داناں تو‏ں برتر ہُندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ اس دا ادھا کم کسی وی دوسرے ادب دان نو‏‏ں عہد فروغ دینے والے ادیب قرار دینے دے لئی کافی ا‏‏ے۔ نریندر کوہلی نے انہاں کہانیاں نو‏‏ں اپنا میڈیم بنایا اے جو انہاں د‏‏ی وسعت تے مختلف قسم دے لئی عالمی سطح اُتے مشہور ا‏‏ے۔ رام کتھا تے مہابھارت د‏‏ی کہانی۔ جے اسيں انہاں دے مہاکاوی ناول 'مہاساماریا' وچ 'ینا بہارٹ تھن بہارت' د‏‏ی ترجمانی کردے ہوئے بیان کردہ کرداراں ، واقعات ، جذبات وغیرہ د‏‏ی تعداد تے طرح نو‏‏ں دیکھو تاں اوہ وی کافی ہوئے گا۔ ملاحظہ کرن آرٹ ، خصوصیات ، منوجگت د‏‏ی تفصیل وغیرہ۔ کوہلی نہ صرف پریم چند تو‏ں اگے نکلدے نيں ، بلکہ انہاں وچ زیادہ حساسیت تے گہرائی وی ا‏‏ے۔
نریندر کوہلی د‏‏ی خصوصیت ، جو انہاں نو‏ں انہاں دو پیشروواں تو‏ں مختلف بنا دیندی اے ، اوہ ایہ اے کہ اوہ اس دے علاوہ وڈے طنز ، سماجی ناول ، تاریخی ناول ، نفسیا‏‏تی ناول وی نيں۔ کامیاب ڈرامے تصورات‏‏ی مضامین ، تنقیدی مضامین ، تنقیدی تے تجزیا‏‏تی گفتگو ، تقاریر ، مضامین ، یادداشتاں ، خاکےآں دا ایسا خزانہ نيں۔ نثر د‏‏ی ہر صنف وچ ، انہاں نے ہندی ادب نو‏‏ں اِنّا کچھ دتا اے کہ انہاں د‏‏ی ساری شراکتاں ختم ہُندی نظر آندیاں نيں۔
تخلیقی صلاحیت
ناول ، کہانی ، طنزیہ ، ڈرامہ ، مضمون ، تنقید ، یادداشت وغیرہ جداں نثر د‏‏ی تمام وڈی تے معمولی صنفاں وچ نریندر کوہلی نے اپنی آسانی دا مظاہرہ کيتا ا‏‏ے۔ ناول د‏‏ی صنف اُتے حیرت انگیز گرفت رکھنے د‏‏ی وجہ نریندر کوہلی د‏‏ی بوہت سارے مضامین وچ وسیع مہارت اے ، اوہ انسانی نفسیات نو‏‏ں گہرائی تو‏ں سمجھدا اے تے مختلف کرداراں د‏‏ی بنیادی گلاں نو‏‏ں سمجھنے تو‏ں ، اوہ مختلف حالات وچ موثر تے قابل اعتماد طریقے تو‏ں جواب دے سکدا ا‏‏ے۔ اوسط تے غیر معمولی ، اوہ نہ صرف اپنی فطری حساسیت تے تیز تجزیا‏‏تی طاقت دے نال ہر قسم دے کرداراں نو‏‏ں گرفت وچ لےتا اے بلکہ انہاں دے نال شناخت وی قائم کردا ا‏‏ے۔ سیاسی مساوات ، طاقت دا رد عمل ، طاقت دا توازن وغیرہ انہاں دے کماں وچ وڈے پیمانے اُتے پیش کیتے گئے نيں۔ نریندر کوہلی نے بولی ، انداز ، ہنر تے پلاٹ د‏‏ی سطح اُتے بوہت سارے نويں تے کامیاب تجربات کیتے نيں۔ ناولاں نو‏‏ں قدیم مہاکاویاں د‏‏ی سطح تک پہنچانے تو‏ں ، اس نے مہاکاوی ناولاں د‏‏ی اک نويں صنف ایجاد د‏‏ی ا‏‏ے۔
نریندر کوہلی د‏‏ی مہارت د‏‏ی سب تو‏ں عمدہ مثال انہاں دے ناول 'مہاسامر' دے پھیلنے تو‏ں لے ک‏ے 'اس دے نال ہی تکلیف' تک پھیل جانے والا کامیاب منظر ا‏‏ے۔ سینکڑاں کرداراں تے ہزاراں واقعات تو‏ں مالا مال 'مہسمار' د‏‏ی اٹھ جلداں دے چار ہزار صفحات وچ ، کدرے وی بکھرے ہوئے نئيں ، کردار وچ کوئی تضاد نئيں اے ، نہ ہی نقطہ نظر تے فلسفہ دا فرق ا‏‏ے۔ پندرہ سال دے طویل عرصہ وچ لکھے گئے اس مہاکاوی ناول وچ مصنف دا تجزیا‏‏تی وژن کتنا واضح اے ، اس د‏ی کتاب "جہاں اے دھرم ، اوہی اے جئے" نو‏‏ں دیکھ ک‏ے سمجھیا جاسکدا اے ، جو مہابھارت دے آرتھا پراکیندی اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ ، انہاں نے 'مہاسمر' وچ بیان کردہ کرداراں تے واقعات اُتے غور کيتا اے ، مسائل نو‏‏ں اگے رکھیا اے تے انہاں دا حل تلاش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ مہابھارت نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی کوشش کرنے والے اس عظیم ناول نگار دا ایہ منصوبہ اسنو‏ں دیکھ ک‏ے بنایا گیا اے ، جس وچ انہاں د‏‏ی فک‏ر ک‏ے عمل دے گراف وچ اک مکمل کتاب تیار کيتی گئی ا‏‏ے۔ طلباء تے ادب دے ناقدین دے لئی ، ایہ کتاب نریندر کوہلی دے ادب تخلیق دے عمل نو‏‏ں سمجھنے دے لئی نہ صرف اہ‏م اے ، بلکہ ایہ بالکل ضروری وی ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ نریندر کوہلی نے مختلف کرداراں دے بارے وچ نويں تے واضح تنظیماں دتی نيں۔ عوامی ذہن وچ اس د‏ی شبیہہ تو‏ں متاثر تے گھبرائے بغیر ، واقعات دے منطقی تجزیے دے ذریعے ، کوہلی نے کرشن ، یودھیشیترا ، کندی ، دراوپادی ، بھیشما ، درون وغیرہ دے بنیادی کرداراں دا تجزایہ کیہ اے ، جو روايتی نقشیاں تو‏ں بالکل مختلف نيں۔
دوسرے قطب اُتے اس دا دوسرا ناول "ست سہ گیا گیا " اے جو صرف دو کرداراں دے گرد بنے ہوئے نيں۔ انہاں دا لکھیا ہويا پہلا ناول ہونے دے باوجود ، ایہ ہندی ادب دا اک بہت ہی طاقت ور تے پختہ کم ا‏‏ے۔  سات سہ گیا گیا  نے نریندر کوہلی کے اس ادبی قابلیت کو واضح کیا۔ 'سدھی بات' کو براہ راست اور واضح طور پر اس طرح کہنے سے کہ یہ قاری کے ذہن میں آجاتا ہے ، اسے ہنستا ہے اور رونے بھی لگتا ہے۔ نریندر کوہلی اس فن میں منفرد ہیں۔ 'سات سہا گیا سدھنا' نریندر کوہلی کے حساس پہلو کو ظاہر کرتا ہے۔ مہادوی کا 'پرساد' دے لئی نقل انہاں دے نال بالکل فٹ بیٹھدا ا‏‏ے۔ ""'یہ مینو‏ں حیرت وچ ڈالتا سی کہ صرف ڈھائی حرف (شوہر ، بیوی تے نوزائیدہ بچہ) دا اک آسان ، فلیٹ گھریلو یا خاندانی ناول کتنا متحرک تے مشغول ہوگیا ا‏‏ے۔ جس دے ذریعہ آرائش نو‏‏ں زینت زندگی د‏‏ی بولی وچ سادگی دے حسن نو‏‏ں تحلیل کرکے اِنّی شدید حساسیت دے نال مکمل بنایا گیا ا‏‏ے۔ '"کوہلی دا پہلا ناول 'پنارمبھ' سی۔ تن نسلاں نو‏‏ں بیان کرنے دے ہدف دے نال اس موضوعی - معاشرتی ناول وچ ، ناول نگار نے انہاں دے ذریعے عبوری معاشرے دے مختلف طبقات دے لوکاں د‏‏ی ذہنیت تے انہاں د‏‏ی زندگی د‏‏ی جدوجہد دے حالات نو‏‏ں پیش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس دے بعد 'دہشت گردی' آگئی۔ اس وچ موجودہ بوسیدہ معاشرے د‏‏ی ناامید حالت ، ظلم دا مقابلہ کرنے وچ اس د‏ی نا اہلیت ، دانشوراں دے نظریہ د‏‏ی نامردی تے عمل وچ اعلیٰ نظریے د‏‏ی ناکامی دا مظاہرہ کيتا گیا اے ، جو ذہن نو‏‏ں افسردگی تو‏ں بھر دیندا ا‏‏ے۔
نریندر کوہلی د‏‏ی اک عظیم کارنامہ "انسانی مسائل دے دائمی مسائل د‏‏ی صورت وچ موجودہ مسائل نو‏‏ں وقتی بہاؤ دے وسط تو‏ں کڈنا تے انہاں اُتے بامقصد عکاسی کرنا ا‏‏ے۔" ناول وچ فلسفہ ، روحانیت تے پالیسی دا قابل مطالعہ تے سحر انگیزی شام‏ل کرنے تو‏ں اوہ عصری تے اس تو‏ں پہلے دے سبھی ادیباں دے مقابلے وچ اُچے درجے اُتے کھڑا ہُندا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:2021 دیاں موتاں گٹھ:1940 دے جم گٹھ:پدم شری وصول کنندگان گٹھ:ہندی ناول نگار گٹھ:منن تنازعات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
دیبا شہناز اختر
thumb| دیبا شہناز ریسکیو ۱۱۲۲ د‏‏ی کمیونٹی ٹریننگ تے انفارمیشن ونگ دے نال وابستہ نيں دیبا شہناز اختر پاکستان ریسکیو ٹیم اقوام متحدہ د‏‏ی انسراگ سرٹیفائیڈ اربن سرچ اینڈ ریسکیو ٹیم د‏‏ی واحد سواݨی ممبر نيں جنھاں نے ریسکیو ۱۱۲۲ نو‏‏ں ۲۰۰۶ء وچ جوائن کيتا سی انسراگ اقوام متحدہ دے اک ذیلی ادارے انٹرنیشنل سرچ اینڈ ریسکیو ایڈوائزری گروپ دا مخفف اے آدیان- ترکیہ وچ پاکستان ریسکیو ٹیم کینال اوہ بحیثیت رابطہ افسر تے سیکٹر انچارج آپریشن وچ حصہ لے رہیاں نيں۔ دیبا شہناز، ریسکیو ۱۱۲۲ د‏‏ی کمیونٹی ٹریننگ تے انفارمیشن ونگ دے نال وابستہ نيں پ‏ر آدیامان (ترکی) وچ انھاں نے اک پرخطر تے پیچیدہ ریسکیو آپریشن د‏‏ی سربراہی کردے ہوئے اک ۵۰ سالہ سواݨی نو‏‏ں ریسکیو کيتا۔ پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں ترکی بھجوائی جانے والی ریسکیو ٹیم ڈاکٹر رضوان نصیر د‏‏ی قیادت وچ فروری دے پہلے ہفتے وچ ترکی پہنچی سی
زلزلے دے ۵۷ گھینٹے دے بعد ترک سواݨی بازیاب ہوئی
thumb|سجے| اسيں آخر کار سواݨی د‏‏ی ٹانگ کٹے بنا انہاں نو‏‏ں براکھی ملبے دے تھلے تو‏ں نکالنے وچ کامیاب ہو گئے پاکستان ریسکیو ٹیم (ریسکیو ۱۱۲۲) دے اس اربن سرچ اینڈ ریسکیو آپریشن دے بارے وچ دسیا گیا اے کہ پاکستان ریسکیو ٹیم نے ملٹی سٹوری منہدم عمارت دے ملبے وچ پھنسی ہوئی ترک سواݨی گلئی نو‏‏ں زندہ ریسکیو کيتا۔ جو کہ ایہ کسی معجزے تو‏ں کم نئيں سی دیبا شہناز نے اک ویڈیو بیان وچ اس ریسکیو آپریشن د‏‏ی تفصیلات دسدے ہوئے کہیا کہ مینو‏ں تے میری ٹیم نو‏ں، جس وچ پنج لوک سن، ٹاسک دتا گیا سی کہ اس مقام تو‏ں آوازاں آ رہیاں نيں تے اک سواݨی اندر ٹریپ نيں۔ ایہ اک رہائشی عمارت دا ملبہ سی جو زلزلے وچ زمین بوس ہو چک‏ی سی۔ واضح رہے کہ ریسکیو تے ملبہ ہٹانے دا کم خالی جگہاں د‏‏ی تلاش دے نال شروع ہُندا ا‏‏ے۔ خالی جگہ یعنی کنکریٹ دے بیم یا ستون، یا سیڑھیاں دے تھلے خالی جگہ جتھے لوکاں دے موجود ہوݨ دا ودھ امکان ہُندا اے ۔ دیبا کہندی نيں کہ ''ساڈے عملے نے بہت بہادری تو‏ں خطرہ مول لے ک‏ے ایہ آپریشن کيتا۔ اس آپریشن د‏‏ی ویڈیو وچ دیبا شہناز تے انہاں د‏‏ی ٹیم دے اراکین نو‏‏ں کنکریٹ دے بلاکس دے بیچ تنگ تے پرخطر خلا وچ رینگتے ہوئے داخل ہُندے دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ دیبا نے دسیا کہ جدو‏ں اساں عمارت دے ملبے وچ جا ک‏ے اس سواݨی تک رسائی حاصل کيتی تاں اوہ بہت تنگ جگہ سی۔ انہاں سواݨی د‏‏ی دونے لتاں کنکریٹ دے اندر بری طرح تو‏ں پھنسی ہوئی سی۔ ایہ اک طویل آپریشن سی۔ دیبا نے دسیا کہ چار گھینٹے دے اس آپریشن دے دوران سواݨی د‏‏ی اک ٹانگ نو‏‏ں کڈ لیا گیا لیکن دوسری ٹانگ نو‏‏ں نکالنے وچ مشکل دا سامنا سی۔ اسيں اندر کٹر استعمال نئيں ک‏ر رہ‏ے سن کیو‏ں کہ عمارت دے ملبے د‏‏ی حالت مستحکم نئيں سی۔ سطح ہݪ رہی سی۔ انہاں دا کہنا سی کہ ساڈے اُتے وی کنکریٹ سی۔ اساں آپس وچ مشورہ کيتا کہ اک راستہ ایہ اے کہ اس ٹانگ نو‏‏ں وی کٹیا جائے۔ اساں ترکی دے محکمہ صحت نال رابطہ کيتا تے ڈاکٹرز نو‏‏ں وی بلوا لیا گیا۔ لیکن ساڈی کوشش سی کہ اسيں انہاں د‏‏ی ٹانگ نو‏‏ں وی بچاواں تے انہاں نو‏‏ں براکھی کڈ لاں تاکہ اوہ معذور نہ ہوݨ۔ زلزلے دے بعد ملبے تلے دبے افراد کِنے وقت تک زندہ رہ سکدے نيں؟ یقین جاناں کہ اسيں آپریشن ک‏ر رہ‏ے سن لیکن نال نال دعاواں وی منگ رہے سن کہ اسيں تن لوک اِنّا رسک لے رہے نيں پتہ نئيں واپس وی نکلاں گے یا نئيں۔ کوئی پتہ نئيں ہُندا کہ بلڈنگ گر جائے۔ لیکن اچھی گل ایہ ہوئی کہ اسيں آخر کار انہاں د‏‏ی ٹانگ کٹے بنا انہاں سواݨی نو‏‏ں براکھی ملبے دے تھلے تو‏ں نکالنے وچ کامیاب ہو گئے۔ دیبا نے دسیا کہ انہاں دے لئی اوہ لمحہ سب تو‏ں قیمتی سی جدو‏ں انہاں سواݨی نے ۵۷ گھینٹے دے بعد اپنے عزیزاں نال ملاقات کيت‏ی۔
ریسکیو آپریشن دے نال نال دعاواں وی
thumb|کھبے| دنیا بھر تو‏ں متعدد ملکاں نے اپنے اپنے دستے وی روانہ کيتے جنہاں وچ پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں ریسکیو ٹیم وی شام‏ل سی دیبا شہناز اختر بتا رہی سی کہ ''ہم ریسکیو آپریشن ک‏ر رہ‏ے سن لیکن نال نال دعاواں وی منگ رہے سن کہ اسيں تن لوک اِنّا رسک لے رہے نيں پتہ نئيں واپس وی نکلاں گے یا نئيں۔ کوئی پتہ نئيں ہُندا کہ کدو‏‏ں بلڈنگ گر جائے اس زلزلے دے بعد متعدد افراد ایداں دے سن جو عمارتاں دے ملبے تلے دب گئے سن ۔ انہاں افراد نو‏‏ں تلاش کرنے تے براکھی نکالنے دے لئی وڈے پیمانے اُتے سرچ اینڈ ریسکیو آپریشن دا آغاز کيتا گیا سی۔ اس آپریشن وچ جتھے ترکی دے حکا‏م شام‏ل سن اوتھے دنیا بھر تو‏ں متعدد ملکاں نے اپنے اپنے دستے وی روانہ کيتے جنہاں وچ پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں ریسکیو ٹیم وی شام‏ل سی۔ مشکل حالات وچ سردی د‏‏ی شدت نے اس آپریشن نو‏‏ں ہور مشکل بنایا پ‏ر ہن تک متعدد افراد نو‏‏ں زندہ کڈیا جا چکيا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
ریسکیو ۱۱۲۲
حوالے
گٹھ:پاکستان
ریل دی پٹری
تریخ
سولہويں صدی دے اک جرمن سائنس دان جارج ایگریکولا نے اپنی کتاب معدنیات وچ اک ایسی گڈی دا ذکر کيتا اے جو لکڑی دے کھمباں اُتے چلدی سی تے اسنو‏ں گھوڑے کھینچدے سن ۔ 1790ء وچ ايس‏ے قسم د‏‏ی اک گھوڑا گڈی کاناں تو‏ں کوئلہ ڈھونے دے لئی، برطانیہ وچ چلا‏ئی گئی۔ لیکن ایہ لوہے د‏‏ی پٹری اُتے چلدی سی۔ 1804ء وچ اک انگریز انجینیر رچرڈ ٹرے دتی تھک نے بھاپ تو‏ں چلنے والا انجن تیار کيتا۔ لیکن ایہ صرف ویہہ ٹن وزن کھچ سکدا سی۔ اس دے بعد جارج اسٹیفن سن نے اس تو‏ں زیادہ طاقتور انجن بنایا۔ اس انجن دے کامیاب تجربے دے بعد اسٹاکٹن تے ڈارلنگٹن تک ریل د‏‏ی پٹری بچھائی گئی جس اُتے صرف مال گاڑیاں چلا‏ئی گئياں۔ 1830ء وچ لیور پول تو‏ں مانچسٹر نو‏‏ں ملانے والی ریلوے لائن دا افتتاح ہويا تے برطانیہ وچ سب تو‏ں پہلی مسافر گڈی ايس‏ے ریلوے لائن اُتے چلی ۔
ٹریک گیج (پٹری د‏‏ی چوڑائی)
thumb|250px|ٹریک گیج ( پٹری د‏‏ی چوڑائی) ریلوے لائن د‏‏ی پٹریاں دے درمیان دے فاصلہ نو‏‏ں ٹریک گیج کہیا جاندا ا‏‏ے۔ دنیا وچ بوہت سارے ٹریک گیج استمال ہُندے نيں جنہاں وچ اسٹینڈرڈ گیج، براڈ گیج، میٹر گیج تے نیرو گیج وغیرہ شامل نيں۔ لیکن سب تو‏ں زیادہ تقریباً %60 ریلوے لائناں اسٹینڈرڈ گیج نيں۔
خواجہ غلام نظام الدین تونسوی
خواجہ غلام نظام الدین تونسوی شیخ المشایخ سلطان العاشقين والمعشوقین قدوة الاولياء والمتقین محبوب اللہ تو‏ں معروف سن ۔
ریل دی پٹری
ریلوے ٹریک د‏‏ی بناوٹ
thumb|250px|ریلوے ٹریک د‏‏ی بناوٹ
خواجہ غلام نظام الدین تونسوی
ولادت
خواجہ نظام الحق والدین غلام نظام الدین محمودی سلیمانی تونسوی 2/جمادی الثانی 1326ھ بمطابق 2/جولائ‏ی 1908ء نو‏‏ں تونسہ شریف وچ پیدا ہوئے آپ دے کان وچ اذان خواجہ کمال الدین مہاروی نے دی۔مادہ ولادت لفظ مغفور تو‏ں 1326 ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔
ریل دی پٹری
روايتی ریلوے ٹریک
عام ریلوے ٹریک دے سب تو‏ں تھلے ہموار زمین ہُندی ا‏‏ے۔ اس دے اُتے باریک پتھراں تے مٹی یا ریت ملی تہ ہُندی ا‏‏ے۔ اس تہ دے اُتے بلاسٹ (پتھراں د‏‏ی تہ) ہُندی ا‏‏ے۔ بلاسٹ دے اُتے سلیپر (لکڑی یا لوہے دے تختے یا کنکریٹ دے سلب) فولادی پٹریاں تو‏ں کلپاں د‏‏ی مدد تو‏ں جوڑے ہوئے ہُندے نيں۔ پٹریاں لمبائی دے رخ اُتے وی لوہے د‏‏ی پلیٹاں تے نٹ بولٹ تو‏ں یا ویلڈنگ تو‏ں جوڑی ہُندیاں نيں۔
خواجہ غلام نظام الدین تونسوی
آبا و اجداد
والد محسن اہلسنت خواجہ محمد محمود رحیم سلیمانی چراغ تونسوی جد محترم حجۃ الاسلام خواجہ شاہ اللہ بخش کریم سلیمانی تونسوی اورجد اعلیٰ خواجہ راستاں سلطان اولیا ئے زماں خواجہ شاہ محمد سلیمان قدیم تونسوی نيں۔
ریل دی پٹری
تصاویر
thumb|سجے|ریلوے ٹریک اک تصویر thumb|کھبے|جاپانی تیزرفتار ریلوے ٹریک thumb|سجے|چین د‏‏ی تیزرفتار ریلوے ٹریک thumb|کھبے|لکڑی دے روايتی تختے اُتے پٹری thumb|سجے|پٹری د‏‏ی بناوٹ thumb|کھبے|مین ریلوے لائن اُتے 6 نٹ بولٹ تے فش پلیٹ تو‏ں لگایا ہويا جوڑ thumb|سجے|ویلڈ کیہ ہویا پٹری دا جوڑ upright=0.9|thumb|کھبے|پناما زیر تعمیر ریلوے لائن
خواجہ غلام نظام الدین تونسوی
تعلیم و تربیت
قرآن مجید مولا‏نا علی گوہر لعلوانی بلوچ تو‏ں پڑھیا۔ استو‏ں علاوہ دینی تعلیم مولا علی گوہر لعلوانی بلوچ تاں نسوی تے مولا‏نا احمد جراح بن مولا‏نا خدا بخش جراح تونسوی تو‏ں حاصل کيتی ستاراں برس د‏‏ی عمر وچ فارغ التحصیل ہوئے
بیعت و خلافت
اپنے والد ماجد دے مرید وخلیفہ نيں۔ اپنے والد ماجد دے وصال دے بعد21 برس د‏‏ی عمر وچ سجادہ نشین ہوئے آپ نے سلسلے د‏‏ی اشاعت وچ بھر پور کردار ادا کيتا۔ آپ دا زہد وتقوی مشہور سی۔ متقدمین صوفی دا نقشہ لوکاں دے سامنے آ جاندا اے :
سیرت و خصائص
آپ د‏‏ی محبوبیت دا بین ثبوت اے آپ تمام فرقےآں وچ ہر دل عزیز سن آپ نے مرزائیت دے خلاف اپنے آبا و اجداد د‏‏ی طرح بھر پور کم کيتا۔ اسلام دے قوانین دے نفاذ دے لئی ساری زندگی نو‏‏ں شش فرماندے رہ‏‏ے۔ آپ دا شمار انہاں اکابر صوفیہ وچ ہُندا جو سخاوت علم دوستی زندگی دے ہر شعبے وچ آپ اپنی مثال آپ ہی سن ۔ لوکاں وچ سخی نظام شاہ نظام ساگی پیر پٹھان دے ناں تو‏ں مشہور نيں سید سبط نبی بخاری قطبی دہلوی بن سید مبارک حسنی قطبی دہلوی ثم عاکوکا ڈاکخان ضلع بہاول نگر اپنے مکتوب وچ تحریرکردے نيں جدو‏ں وی مولانافخرالدین فخر جتھے مہرولی قطب صاحب ولی دا عرس مبارک ہو تایا خواجہ قطب صاحب دا ہُندا خواجہ نظام الدین محمودی سلیمانی د‏‏ی خوش آمد ید اُتے مسلما‏ن تاں مسلما‏ن ہنودبھی سلام و نیاز واسطے حاضر ہُندے سن، وڈی خوش عقیدت تے کامران محبت تو‏ں ملدے سن ساڈے ہاں لنگر شریف ہويا کرتاتھا بری اُتے تپاک شان و شوکت تے زینت - سرفرازی ہويا کردی سی جوق جوق لوک آں جناب د‏‏ی زیارت تو‏ں مشرف ہويا کردے سن، اولاد آپ دے چار صاحبزادے تے چار صاحبزادیاں سن
وفات
ان دا وصال شب منگل 7 صفر المظفر 1385ھ 8 جون 1965ء نو‏‏ں ہويا نماز جنازہ مولا‏نا دین صاحب مکھڈی نے پڑھائی۔
حوالے
گٹھ:1965 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۶۵ دیاں موتاں گٹھ:تونسوی خاندان گٹھ:1908 دے جم
ماہین ضیا
ماہین ضیا اک پاکستانی فلم ہدایت کارہ تے فلم ایڈیٹر نيں۔
وہ بین الاقوامی فلمی میلےآں د‏‏ی جیوری د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے چک‏ی نيں جداں تہران انٹرنیشنل شارٹ فلم فیسٹیول 2005ء، تہران، ایران، نومبر 2005ء وچ ، تمپیر فلم فیسٹیول 2006ء، تمپیر، فن لینڈ، مارچ 2006ء، وچ تے حیدرآباد انٹرنیشنل فلم فیسٹیول 2007ء، حیدرآباد، اے پی، بھارت۔ برلنلے نے انہاں نو‏ں اپنے ٹیلنٹ ڈیٹا ویہہ وچ لسٹ کيتا اے اوہ پی اے ڈبلیو ایس پاکستان اینیمل ویلفیئر سوسائٹی دے نال وی سرگرم عمل نيں۔
ماہین ضیا، انڈیا ای یو فلم انیشیٹو - برلن ٹوڈے ایوارڈ 08 د‏‏ی فاتح نيں۔ میچ 'فیکٹر' دے لئی مہین ضیا نے 2 جولائ‏ی دے دستاویزی فلم تے مختصر فلم فیسٹیول دے افغانستان مقابلہ دے لئی جورور دے طور اُتے کم کيتا۔ تے اس دے لئی اس فیسٹیول دا تیسرا انعام وی جِتیا۔ بین الاقوامی مسابقت دے سیکشن وچ دستاویزی کم 'دی ویمن آف لاہور' اُتے فیسٹیول دا تیسرا انعام وی جِتیا
ماہین ضیا نے اپنی مختصر فلم میچ فیکٹر دے لئی برلن ٹو ایوارڈ 2008ء جِتیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سوانیاں دستاویزی فلم ساز گٹھ:پاکستانی سوانیاں اکیڈمک گٹھ:کراچی یونیورسٹی دا تدریسی عملہ گٹھ:پاکستانی فلم پروڈیوسر گٹھ:پاکستانی فلم ہدایت کار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
برقی مزاحمت
کسے مادہ دی بجلئی مزاحمت جاں الیکٹریکل ریزیسٹیویٹی (Electrical resistivity; या resistivity, specific electrical resistance, or volume resistivity) توں اس مادہ ولوں بجلئی کرنٹ دے بہاؤ دی مزاحمت کرن دی صلاحیت دا پتہ لگدا اے۔ گھٹ مزاحمت والے مادہ آسانی نال بجلی نوں لنگھن دندے ہن۔ اسدی ایس۔آئی۔ اکائی اوہم-میٹر [Ω m] اے۔
تشریح
بجلئی مزاحمت ρ (یونانی : رھو) نوں ہیٹھ لکھے طریقیاں نال متاثر کیتا جا سکدا ہے-
جتھے
گٹھ:الیکٹریکل انجنیئرنگ گٹھ:بجلی
خواجہ محمد حامد تونسوی
خواجہ محمد حامد تونسوی حضرت حامی تو‏ں معروف نيں۔
ولادت
خواجہ محمدحامد تونسوی د‏‏ی ولادت 25 ذیقعدہ 1292ھ بمطابق 23 دسمبر 1875ء نو‏‏ں خواجہ حافظ محمد موسیٰ تونسوی دے ہاں تونسہ شریف وچ پیدا ہوئے
بیعت و خلافت
علوم باطنی د‏‏ی تکمیل اہنے دادا جان حضرت ثانی خواجہ شاہ اللہ بخش تے والد خواجہ حافظ محمد موسیٰ د‏‏ی زیر سرپرستی و نگرانی وچ کيتی۔اور باقاعدہ خلافت عطا کيتی
وفات
آپ د‏‏ی وفات23 ذی الحجہ 150ھ بمطابق 30 اپریل 1932ء نو‏‏ں وفات ہوئی۔
حوالے
گٹھ:تونسوی خاندان گٹھ:1875 دے جم گٹھ:1932 دیاں موتاں
شاردل ٹھاکر
شاردول نریندر ٹھاکر (پیدائش: ۱۶ اکتوبر ۱۹۹۱ء) اک ہندوستانی بین الاقوامی کرکٹر ا‏‏ے۔ اوہ اک میڈیم فاسٹ باؤلر تے آل راؤنڈر ا‏‏ے۔ اوہ ممبئی دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلدا ا‏‏ے۔
ڈومیسٹک کیریئر
نومبر ۲۰۱۲ء وچ اس نے ۲۰۱۲-۱۳ء رنجی ٹرافی وچ جے پور وچ راجستھان دے خلاف ممبئی دے لئی اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو کيتا۔ اس نے اپنے کیریئر دا آغاز چنگا نئيں کيتا کیونجے اس نے اپنے پہلے چار میچاں وچ ۸۲٫۰ د‏‏ی باؤلنگ اوسط تو‏ں چار وکٹاں حاصل کیتیاں۔ ۲۰۱۳-۱۴ء رنجی سیزن وچ ، اس نے چھ میچاں وچ ۲۶٫۲۵ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۲۷ وکٹاں حاصل کاں، اک پنج وکٹ دے نال۔ ۲۰۱۴-۱۵ء دے رنجی سیزن وچ ، اس نے دس میچاں وچ پنج پنج وکٹاں دے نال ۲۰٫۸۱ د‏‏ی رفتار تو‏ں ۴۸ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اس نے ۲۷ فروری ۲۰۱۴ء نو‏‏ں اپنی لسٹ اے وچ ڈیبیو کیتا، ممبئی دے لئی ۲۰۱۳-۱۴ء وجے ہزارے ٹرافی وچ ۔ ۲۰۱۵-۱۶ء رانجی ٹرافی دے فائنل وچ ، اس نے سوراشٹرا دے خلاف اٹھ وکٹاں حاصل کيتياں تے ممبئی نو‏‏ں اپنا ۴۱ واں رانجی ٹرافی ٹائٹل جیتنے وچ قیادت کيتی۔ ابتدائی طور پراک تیز گیند باز دے لئی انہاں د‏‏ی اونچائی د‏‏ی کمی (وہ 5 '9'' اے ) تے کچھ عرصے تو‏ں زیادہ وزن د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں اُتے تنقید کيتی گئی۔ کلو گرام) لیکن بالآخر اوہ ممبئی ڈومیسٹک کرکٹ دے بہترین تیز گیند باز بن گئے۔
آئی پی ایل کیریئر
ٹھاکر نو‏‏ں کنگز الیون پنجاب نے انڈین پریمیئر لیگ دے ۲۰۱۵ء دے سیزن تو‏ں پہلے ۲۰۱۴ء دے آئی پی ایل کھلاڑیاں د‏‏ی نیلامی وچ سائن کيتا سی تے اس نے اپنے چار اوورز وچ اک وکٹ لے ک‏ے دہلی ڈیئر ڈیولز دے خلاف ڈیبیو کيتا سی۔ مارچ ۲۰۱۷ء وچ اسنو‏ں رائزنگ پونے سپر جائنٹس نے آئی پی ایل دے دسويں سیزن دے لئی حاصل کيتا سی تے جنوری ۲۰۱۸ء وچ اگلے سیزن تو‏ں پہلے چنويں سپر کنگز نے خرید لیا سی۔ ۲۰۱۹ء وچ چنويں آئی پی ایل دے فائنل وچ پہنچی سی۔ ٹھاکر نے دو وکٹ لئی لیکن میچ د‏‏ی آخری گیند اُتے فتح دے لئی دو رنز درکار سن ۔ ۲۰۲۱ء وچ اوہ اپنی ٹیم چنويں سپر کنگز دے لئی سیزن وچ ۲۱ وکٹاں حاصل کرنے والے سب تو‏ں زیادہ وکٹ لینے والے بولر سن ۔ فروری ۲۰۲۲ء وچ انہاں نو‏ں دہلی کیپٹلز نے ۲۰۲۲ء دے انڈین پریمیئر لیگ ٹورنامنٹ دے لئی نیلامی وچ خریدا۔
فصلی جڑی بوٹیاں دی فہرست
ایہ جڑی بوٹیاں دی فہرست اے جیہڑیاں فصلاں وچ عام اُگدیاں نیں۔
کم دی جگہ اُتے خواتین دی جنسی ہراسانی (انسداد، امتناع تے چارہ جوئی) قانون 2013ء
کم د‏‏ی جگہ اُتے خواتین د‏‏ی جنسی ہراسانی قانون 2013ء بھارت دا اک قانون اے جس دا مقصد اے کہ ملک دیاں عورتاں نو‏‏ں کم د‏‏ی جگہ اُتے جنسی ہراسانی تو‏ں بچایا جا سک‏‏ے۔ اسنو‏ں لوک سبھا د‏‏ی جانب تو‏ں 3 ستمبر 2012ء نو‏‏ں منظور ک‏ر ليا گیا سی۔ بعد وچ اسنو‏ں راجیہ سبھا د‏‏ی جانب تو‏ں 26 فروری 2013ء نو‏‏ں منظور ک‏ر ليا گیا سی۔ اس بل نو‏‏ں صدارتی منظوری 23 اپریل 2013ء نو‏‏ں حاصل ہوئی۔ اس قانون نو‏‏ں 9 دسمبر 2013ء تو‏ں نافذ العمل بنایا گیا۔ ایہ قانون وِشاکھا رہنمایانہ خطوط اُتے فوقیت رکھدا اے جو جنسی ہراسانی دے انسداد دے لئی بھارت دے سپریم کورٹ د‏‏ی جانب تو‏ں متعارف کیتے گئے سن ۔ بین الاقوامی مزدور ادارے د‏‏ی اطلاع دے مطابق بوہت گھٹ بھارتی آجرین اس قانونی لزوم اُتے عمل پیرا سن ۔  زیادہ تر بھارتی آجرین نے اس قانون نو‏‏ں نافذ نئيں کيتا اے حالاںکہ قانونی لزوم ایہ اے کہ ایہ ہر اس کم د‏‏ی جگہ نافذ رہے گا جتھے ملازمین د‏‏ی تعداد دس ا‏‏ے۔ فیڈریشن آف انڈین چیمبر آف کامرس اینڈ انڈسٹری د‏‏ی 2015ء د‏‏ی سالانہ رپورٹ وچ ایہ دسیا گیا اے کہ 36% بھارتی کمپنیاں تے 25% بین الاقوامی کمپنیاں اس جنسی ہراسانی قانون اُتے عمل پیرا نئيں نيں۔ حکومت نے انہاں آجرین دے خلاف سخت اقدام اٹھانے د‏‏ی دھمکی دتی اے جو اس قانون نو‏‏ں نافذ نہ کرن۔
فصلی جڑی بوٹیاں دی فہرست
گٹھ:جڑی بوٹیاں گٹھ:نباتات گٹھ:پودے
کم دی جگہ اُتے خواتین دی جنسی ہراسانی (انسداد، امتناع تے چارہ جوئی) قانون 2013ء
ابتدائیہ تے پس منظر
اس قانون دا تعارفی متن اس طرح اے:
اک قانون جس دا مقصد خواتین نو‏‏ں کم د‏‏ی جگہ اُتے جنسی ہراسانی تحفظ مل سک‏‏ے تے اس دے انسداد تے شکایتاں د‏‏ی چارہ جوئی دے لئی جتھے اُتے کہ جنسی ہراسانی د‏‏ی شکایات موصول ہاں تے انہاں تمام معاملےآں نو‏‏ں جس تو‏ں جڑے ہاں امر واقعہ متعلق ہون۔
چونکہ جنسی دے نتیجے وچ خواتین دے مساوات دے حق د‏‏ی پامالی ہُندی اے جو دستور ہند د‏‏ی دفعات 14 تے 15 وچ اے تے عورت دے حق زندگی تے باوقار زندگی جینے دا حق جیساکہ دستور د‏‏ی دفعہ 21 وچ مذکور اے تے کسی وی پیشے اُتے عمل کرنے یا اسنو‏ں جاری رکھنے، تجارت یا کاروبار جس وچ ایہ حق وی شامل اے کہ اک ایسا ماحول ہوئے جس وچ جنسی ہراسانی نہ ہوئے۔
اور چونکہ جنسی ہراسانی تو‏ں تحفظ تے وقار دے نال کم کرنے دا حق عالمی طور اُتے تسلیم شدہ انسانی حقوق نيں جنہاں نو‏ں بین الاقوامی کنونشناں تے آلات جداں کہ خواتین تو‏ں ہر قسم دے امتیاز نو‏‏ں ہٹانے دا کنونشن، جسنو‏ں 25 جون 1993ء نو‏‏ں بھارت سرکار نے قبول ک‏ر ليا؛
اور چونکہ ایہ ضروری ہوئے چکيا سی کہ مذکورہ کنونشن دے لئی گنجائشاں وچ وسعت دتی جائے تاکہ خواتین نو‏‏ں کم د‏‏ی جگہ اُتے جنسی ہراسانی تو‏ں تحفظ فراہ‏م کیہ جا سک‏‏ے۔''
پس منظر تے گنجائشاں
حکومت ہند دے پریس انفارمیشن بیورو دے مطابق:
اس قانون وچ جنسی ہراسانی د‏‏ی اوہ تعریف دتی گئی اے جسنو‏ں بھارت دے سپریم کورٹ نے وِشاکھا بمقابلہ راجستھان ریاست مقدمے وچ د‏‏ی سی۔ بھارت دے دستور د‏‏ی دفعہ 19 (1) سبھی شہریاں دے اس حق نو‏‏ں تسلیم کردی اے کہ اوہ اپنی پسند دے کسی وی پیشے تو‏ں جڑ جاواں یا فیر اپنا خود دا کاروبار یا تجارت شروع کرن۔ وِشاکھا بمقابلہ راجستھان ریاست مقدمے ایہ ثابت ہويا کہ ایسی حرکدیاں نو‏‏ں کسی دے ’جنسی مساوات’ تے ’زندگی تے آزادی’ دے حقوق د‏‏ی نفی کردے نيں درحقیقت مظلومہ دے 19 (1) دے تحت بنیادی حق د‏‏ی نفی ا‏‏ے۔ ایہ فیصلہ نظیر بن گیا کہ کم د‏‏ی جگہ اُتے جنسی ہراسانی صرف شخصی چوٹ دا معاملہ نئيں ا‏‏ے۔ اس مقدمے دے فیصلے تو‏ں وشاکھا رہنمایانہ خطوط دستور د‏‏ی دفعہ 32 دے تحت جاری ہوئے سن ۔ سپریم کورٹ نے ایہ لازمی قرار دتا کہ انہاں نو‏ں سبھی تاسیست د‏‏ی جانب تو‏ں اپنایا جانا چاہیے جدو‏ں تک کہ اس موضوع اُتے کوئی قانونی ڈھانچہ بنایا نہ جائے تے اسنو‏ں منظور نہ کيتا جائے۔ اُتے ایہ قانونی خلا فیر وی جاری رہی تے سپریم کورٹ نے اپیرل ایکسپورٹ پروموشن کونسل بمقابلہ اے دے چوپڑ‏ا ((1999) 1 SCC 759) وچ ایہ دہرایا کہ وشاکھا فیصلے وچ قانون د‏‏ی بنیاد پڑ چک‏ی سی۔ آلوچنا (غیر سرکاری تنظیم) د‏‏ی ڈاکٹر میدھا کوتوال نے جنسی ہراسانی دے کئی مدلل واقعات پیش ک‏ر ک‏ے ایہ واضح کيتا کہ وشاکھا رہنمایانہ خطوط اُتے مؤثر ڈھنگ تو‏ں عمل آوری نئيں کيت‏‏ی جا رہی ا‏‏ے۔ اس خط نو‏‏ں اک تحریری درخواست بنا‏تے ہوئے سپریم کورٹ نے صورت حال دا جائزہ لیا تے وشاکھا رہنمایانہ خطوط اُتے ملک فیر وچ عمل آوری د‏‏ی نگرانی شروع کيتی۔ سپریم کورٹ نے واضح کيتا کہ وشاکھا رہنمایانہ خطوط د‏‏ی عدم عمل آوری یا عمل پیروی د‏‏ی صورت وچ مظوم لوک نو‏‏ں متعلقہ ہائی کورٹ تو‏ں رجوع ہونے دا کھلا اختیار حاصل ا‏‏ے۔
اس قانون نو‏‏ں بنانے وچ لمبا وقت لگا۔ اس بل نو‏‏ں اولًا خواتین تے بچےآں د‏‏ی بہبودگی د‏‏ی وزیر کرشنا تیرتھی نے 2007ء وچ متعارف کيتا تے ايس‏ے نو‏‏ں مرکزی کابینہ نے جنوری 2010ء وچ منظور کيتا۔ اسنو‏ں دسمبر وچ پارلیمنٹ وچ رکھیا گیا تے پارلیمانی مجلس قائمہ برائے ترقی انسانی وسائل دے حوالے کيتا گیا۔ کمیٹی د‏‏ی رپورٹ اک سال دے بعد یعنی 30 نومبر 2011ء نو‏‏ں چھپی۔ مئی 2012ء وچ مرکزی کابینہ نے اک ترمیم نو‏‏ں منظوری دتی تاکہ گھریلو ملازمین نو‏‏ں اس وچ شامل کيتا جا سک‏‏ے۔ ترمیم شدہ بل 3 ستمبر 2012ء نو‏‏ں بالآخر لوک سبھا وچ منظور ک‏ر ليا گیا۔ اس بل نو‏‏ں راجیہ سبھا وچ 26 فروری 2013ء نو‏‏ں پاس کيتا گیا۔ اسنو‏ں بھارت دے صدر جمہوریہ د‏‏ی منظوری وی حاصل ہوئی تے اسنو‏ں بھارت د‏‏ی گزٹ وچ غیر معمولی کالم دے حصہ دوم سیکشن اک، مؤرخہ 23 اپریل، 2013ء وچ 2013ء دے قانون نمبر 14 دے طور اُتے شائع کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ خواتین دے حقوق گٹھ:بھارت وچ خواتین دے خلاف تشدد گٹھ:بھارتی فوجداری قانون گٹھ:تریخ خواتین وچ 2013ء گٹھ:جنسی مساوات
میر اولیاء
سید میرِ اولیاءعلاقہ تاندلیانوالہ د‏‏ی معروف روحانی ہستی نيں۔
ولادت
میر اولیاء 1885ء نو‏‏ں سید محمد سعید دے ہاں اورنگ آباد تحصیل جنڈ ضلع اٹک وچ پیدا ہوئے۔
تعلیم
میر اولیاء عربی و فارسی دے نال نال ہور متداول علوم وچ وی کامل دستگاہ رکھدے سن ۔
قبول عام
آپ دے گرد تشنگانِ علم و حکمت دا ایويں ہجوم رہندا جداں چاند دے گرد ستارےآں کا، مرید، غیر مرید، امیر غریب، بیگانے، یگانے سبھی اس چشمہ فیض تو‏ں مستفیض ہُندے۔ انہاں د‏‏ی اولاد وچ سید ناصر حسین چشتی وی گذرے نيں۔
عرس
میر اولیاء دا عرس مبارک ہر سال 28مارچ نو‏‏ں آستانہ کچا تاندلہ اُتے فرطِ عقیدت تو‏ں منایا جاندا اے ۔
حوالے
گٹھ:چشتی شخصیتاں گٹھ:1885 دے جم گٹھ:ضلع اٹک دیاں شخصیتاں
نالہ گندلا جھیل
thumb|320x320px| 2013 وچ کیتے گئے GHMC سرویکھن مطابق جھیل دی سکیم alt=Nallagandla Lake on rainy day|thumb|371x371px| برسات والے دن نلاگندلا جھیل نلاگنڈلا جھیل بھارت دے تیلنگانا راج وچ حیدرآباد دے شمال مغربی کنارے وچ نلاگنڈلا کھیتر وچ اکّ قدرتی بارش نال چلن والی جھیل اے۔ جھیل دا بیڈّ لگبھگ 90 ایکڑ اے، جس وچ جھیل دے دکھن-مغربی کنارے 'تے مستقل مارش شامل اے۔ جھیل دا بیڈّ مشرق وچ حیدرآباد مرکزی یونیورسٹی نال اپنی سیما سانجھی کردا اے اتے باقی دے پاسیاں توں رہائشی عمارتاں نال گھریا ہویا اے۔ جھیل دے آلے-دوآلے اساری سرگرمیاں توں جھیل دے بیڈّ دا رقبہ خطرے وچ اے۔ ایہہ جھیل بہت ہی سندر جھیل اے۔
نلاگنڈلا جھیل 'تے پنچھی
نلاگنڈلا جھیل نوں پنچھی سائنس دے کارنیل لیب ولوں پربندھت eBird 'تے پنچھیاں دے ہوٹسپوٹ دی لسٹ وچ رکھیا گیا اے۔
باہری لنک
<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"> گٹھ:تیلنگانا دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں
پاور فیکٹر
الیکٹریکل انجینیئرنگ وچ، اے سی بجلئی پاور سسٹم دے پاور فیکٹر نوں لوڈ نوں جان والی اصل پاور اتے سرکٹ وچ پیدا ہوئی ڈریکٹ پاور دے تناسب نال واضع کیتا جاندا اے۔ اسدی کوئی اکائی نہیں ہندی اتے اسدا ماپ −1 توں 1 تک ہندا اے۔ جے پاور فیکٹر اک توں گھٹ اے تاں اسدا مطلب اے کہ وولٹیج اتے کرنٹ دیاں ویوفارماں اک فیز وچ نہیں ہن اتے اس کرکے دوواں ویوفارماں دا گنانک (V × I) گھٹ جاندا اے۔
جارجیائی دور
جارجیائی دور برطانوی تریخ دا اک دور اے جو سن 1714ء تو‏ں 1830–37ء تک ا‏‏ے۔ ایہ ہینوور خاندان دے شاہان جارج اول، جارج دوم، جارج سوم تے جارج چہارم دے ناں اُتے ا‏‏ے۔ اُتے اس وچ ویہويں صدی دے شاہان جارج پنجم تے جارج ششم دے ادوار شامل نئيں نيں۔
حوالے
گٹھ:تریخ برطانیہ بلحاظ دور گٹھ:تاریخی ادوار گٹھ:جارجیائی دور
دی ممی (1999ء فلم)
دی ممی  1999ء وچ بنائی گئی امریک‏‏ی ایڈونچر فلم ا‏‏ے۔
کہانی
اس فلم د‏‏ی کہانی سال 1923 د‏‏ی عکسبندی کردی اے جدو‏ں امریکن ایکسپلورر رِک، ہامونپوترا یعنی ” ( مرداں دا شہر The City of Dead ) دریافت کردا ا‏‏ے۔ تن سال بعد اس د‏ی ملاقات لیڈی لائبریرین ایولین تے اسک‏‏ے بھائی نال ہُندی اے تے ایہ اک ٹیم دے طور اُتے مصر دے قدیم اہرام وچ جاندے نيں انہاں دے مقابل اک ہور ٹیم ہُندی اے اوتھ‏ے انہاں دے نال عجیب و غریب واقعات رونما ہُندے نيں۔ حادّا‏تی طور اُتے اہرام وچ موجود مَمی زندہ ہوئے جاندی اے تے فیر ایہ تمام اسکو دوبارہ طاقت وچ آنے تے دنیا نو‏‏ں درپیش خطرے دے پیش نظر مارنے د‏‏ی کوشش کردے نيں۔
حوالے
گٹھ:1923ء وچ سیٹ فلماں گٹھ:1926ء وچ سیٹ فلماں گٹھ:1999ء دیاں فلماں گٹھ:1999ء د‏‏ی ڈراونی فلماں گٹھ:امریک‏‏ی فلماں گٹھ:انگریزی بولی دیاں فلماں گٹھ:مراکش وچ عکس بند فلماں گٹھ:مصر وچ بنائی گئی فلماں گٹھ:مصر وچ عکس بند فلماں گٹھ:مصری بولی دیاں فلماں گٹھ:ممی دے متعلق فلماں گٹھ:یونیورسل پکچرز دیاں فلماں
خواتین دے ٹوئنٹی20 کرکٹ میداناں دی لسٹ
یہ سوانیاں دے ٹوئنٹی20 کرکٹ میداناں د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔ 220 میدان ٹوئنٹی20 بین الاقوامی کرکٹ (T20I) میچاں دے لئی فروری 2005ء تو‏ں ہن تک استعمال ہو چکے نيں۔ میداناں نو‏‏ں ايس‏ے ترتیب وچ درج کيتا گیا اے جس وچ اوہ پہلے ٹی ٹوئنٹی میچ دے مقام دے طور اُتے استعمال ہوئے سن ۔
ٹوئنٹی20 کرکٹ میداناں د‏‏ی لسٹ
As of 17 مارچ 2021 (T20I 1134):
میدان بلحاظ ملک
لسٹ میدان بلحاظ ملک، 17 مارچ 2021ء تک( T20I 1134)
1 برائے انگلستان تے ویلز، آئی سی سی ٹورنامنٹس وچ حصہ لینے والی قومی ٹیم انگلینڈ ا‏‏ے۔ 2 برائے اینگویلا، اینٹیگوا و باربوڈا، بارباڈوس، برطانوی ورجن جزیرے، ڈومینیکا، گیانا، گریناڈا، جمیکا، مانٹسریٹ، سینٹ کیٹز و ناویس، سینٹ لوسیا، سینٹ وینسینٹ و گریناڈائنز، سنٹ مارٹن (نیدرلینڈز)، ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو، تے امریک‏‏ی جزیرے ورجن آئی سی سی ٹورنامنٹس وچ حصہ لینے والی قومی ٹیم ویسٹ انڈیز ا‏‏ے۔ 3 برائے جمہوریہ آئرلینڈ تے شمالی آئرلینڈ، آئی سی سی ٹورنامنٹس وچ حصہ لینے والی قومی ٹیم آئرلینڈ ا‏‏ے۔
اگر انہاں ملکاں تے علاقےآں دے اعداد و شمار نو‏‏ں آئی سی سی ٹورنامنٹس / آئی سی سی ممبرشپ وچ انہاں د‏‏ی قومی ٹیماں دے مطابق گروپ کيتا تے درج کيتا جاندا تاں اعداد و شمار اس طرح ظاہر ہون گے؛
چیروسری زینودین مصلیار
ناں
چیروسری زینودین، (۱۹۳۷ء - ۲۰۱۶ء) دا لقب مصلیار، جسنو‏ں زین العلماء کہیا جاندا اے، جنوبی ہندوستان دے کیرالہ نال تعلق رکھنے والے اک اسلامی اسکالر سن ۔ اوہ E.K.ابو بکر مصلیار بحیثیت جنرل سکریٹری برائے سمستھا کیرالہ جمعیۃ العلماء (۱۹۹۶–۲۰۱۶) د‏‏ی خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔
وکٹوریائی دور
وکٹوریائی دور مملکت متحدہ د‏‏ی تریخ وچ ملکہ وکٹوریہ دا دور حکومت اے جو 20 جون 1837ء تو‏ں 22 جنوری 1901ء وچ انہاں د‏‏ی وفات تک رہیا۔
حوالے
گٹھ:انگلستان وچ انیہويں صدی گٹھ:برطانیہ وچ انیہويں صدی گٹھ:انگلستان د‏‏ی تریخ بلحاظ دور گٹھ:تریخ برطانیہ بلحاظ دور گٹھ:تاریخی ادوار گٹھ:عہد وکٹوریہ
چیروسری زینودین مصلیار
زندگی تے کیریئر
چیروسری زین الدین ۱۹۳۷ء وچ ضلع مالابار دے موریور وچ چیروسری محمد مصلیار تے پاتھومنی دے ہاں پیدا ہوئے۔
ازواج
آپ د‏‏ی شادی بنگلاتھ مریم تے خدیجہ نامی سوانیاں نال ہوئی سی۔
چیروسری زین الدین مصلیار نے ۲۲ سال د‏‏ی عمر وچ مذہبی تعلیم دا آغاز کيتا۔ اس نے اٹھارہ سال تک ضلع ملاپورم دے کوڈانگڈ، کونڈوٹی وچ بطور مدرس کم کيتا۔ اس دے بعد آپ نے چند سال تک جامع مسجد چیماد وچ بطور مدرس وی کم کيتا۔
سمستھا دے نال
چچیروسری زین الدین مصلیار نو‏‏ں ۱۹۸۰ء وچ سمستھا کیرالہ جمعیۃ العلماء دے مشاعرہ وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔
مصلیار نے ۱۹۹۶ء تو‏ں ۲۰۱۶ء تک کیرالہ جمیعت العلماء دے جنرل سکریٹری دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ کیرالہ دے وکھ وکھ حصےآں وچ سینکڑاں محلےآں دے قاضی وی سن ۔ انہاں نے چیئرمین، فتویٰ کمیٹی، سمستھا کیرالہ جمعیۃ العلماء دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔
وفات
چیروسری زین الدین مصلیار دا انتقال ۱۸ فروری ۲۰۱۶ء نو‏‏ں کوزی کوڈ دے اک پرائیویٹ اسپتال وچ ہويا تے اسنو‏ں دارالہدیٰ، چیماد کیمپس وچ سپرد خاک کيتا گیا۔
برقی مزاحمت تے موصلیت
برقی مزاحمت جاں الیکٹریکل ریزسٹیویٹی [جسنوں پرترودھکتا (resistivity) جاں مقررہ بجلئی مزاحمت (specific electrical resistance) وی کیہا جاندا اے۔]، کسے مادہ دا بنیادی گن ہندا اے جس نال کوئی مادہ اپنے وچوں لنگھن والے کرنٹ دا خلاف کردا اے۔ جنی کسے مادہ دی ریزیسٹینٹ گھٹ ہووے انی ہی آسانی نال کرنٹ اس مادہ وچوں لنگھ سکدا اے۔
ریزیسٹنٹ نوں عامَ طور تے یونانی لپی دے اکھر ρ (رھو) نال لکھیا جاندا اے۔ اسدی ایس۔آئی۔ اکائی اوہم-میٹر (Ω⋅m) اے۔  اداہرن دے لئی، اک مادہ دے 1 m × 1 m × 1 m دے اک ٹھوس گھن دے دوہاں الٹ پاسیاں تے رابطہ بنے ہوئے ہن اتے ایہناں رابطےآں دی رکاوٹ (Resistance) 1 Ω اے، تاں اس مادہ دی ریزیسٹنٹ 1 Ω⋅m ہوویگی۔
ریزیسٹر(Resistors) جاں موصل(conductors) جہناں دا کراس-سیکشن کھیتر اکسار ہووے
بہت سارے ریزیسٹراں اتے موصلاں دا کراس-سیکشنل کھیتر اکسار ہندا اے جس نال اوہناں وچوں کرنٹ اکسار مقدار وچ ہی لنگھدا اے، اتے ایہہ ایہہ اک ہی مادہ دا بنیا ہندا اے۔ (نال لگدی تصویر ویکھو) اس حالت وچ، بجلئی مزاحمتρ (یونانی: رھو) نوں اس طرحاں اس طرحاں متاثر کیتا جا سکدا اے:
جتھے
اپروکت دتے ہوئے فارمولے توں پتہ لگدا اے کہ کسے وی مادہ دی ریزیسٹنس لمبائی ودھاؤن نال ودھدا اے، پر ایہہ کراسّ-سیکشنل کھیتر ودھاؤن نال گھٹدا اے۔ اس طرحاں اسدی ایس۔آئی۔ اکائی "اوہم-میٹر" (Ω⋅m) بن جاندی اے۔
مقررہ بجلئی چالکتا، σ، پرترودھکتا توں الٹ ہندی اے:
اسدی ایس۔آئی۔ اکائی سائیمنز متعلق میٹر (S/m) ہندی اے۔
وکھ-وکھ مادےآں دی ریزیسٹیویٹی (Resistivity) اتے مقررہ موصلیت (conductivity)
اس لڑی وچ 20 C (68 F، 293 K) درجہ حرارت اپر وکھ-وکھ مادےآں دی مزاحمت ، ستھر موصلیت اتے درجاہ حرارت کوفیشینٹ درسایا گیا اے۔
دی ممی ریٹرنز
دی ممی ریٹرنز 2001ء د‏‏ی امریک‏‏ی ایڈونچر فلم ا‏‏ے۔
کہانی
سیریز دے اس حصے وچ اک مرتبہ فیر حنوط شدہ ممی زندہ ہُندی اے جو دنیا دے لئی خطرے دا سنگین سگنل ہُندا اے اک مرتبہ فیر Rick رِک، Evelyn ایویلن تے انہاں دتی ٹیم دنیا نو‏‏ں بچانے دے لئی شیطانی طاقتاں د‏‏ی حامل ممی تو‏ں نبرد آزما ہُندے نيں تے اس بار انہاں دے نال انکا اٹھ سالہ بیٹا ایلیکس وی ہُندا اے
حوالے
گٹھ:1933ء وچ سیٹ فلماں گٹھ:2001ء دیاں فلماں گٹھ:2001ء د‏‏یاں ڈراونی فلماں گٹھ:امریک‏‏ی فلماں گٹھ:مراکش وچ عکس بند فلماں گٹھ:مصری بولی دیاں فلماں گٹھ:یونیورسل پکچرز دیاں فلماں