سید_احمد_شہید_دی_تحریک
انہاں دونے جاں باز خلیفہ نے بنگال دے علاوہ بمبئی، حیدرآباد تے وسطِ ہند دے علاقے، جنوبی تے وسطی صوبےآں مالوہ، بوکرہ، پٹنہ، ندتا، فریدپور، ڈھاکہ، میمن سنگھ، نواکھالی انہاں سارے علاقےآں وچ تحریک د‏‏ی دعوت پہنچادی، تحریک دا اک مرکز نیپال دے جنوبی علاقے کٹھمنڈو وچ سی ایتھ‏ے اس تحریک وچ بھوانی پاٹھک تے دیوی چودھرانی شریک سن، باریست وچ وہابی تحریک دے ٹیٹومیاں تے فرائضی تحریک دے دُودُو میاں نے پورے علاقے تے قرب وجوار وچ سیّد صاحب دے رضاکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں انگریزاں دا ناطقہ بند کررکھیا سی، بعد وچ انہاں نو‏‏ں پھانسی ہوئی، نظام سکندرجاہ دا بیٹا مبارزالدولہ حیدرآباد نظام خاندان تو‏ں بغاوت کرگیا، اوتھ‏ے دے سیاسی حیالات نے اُسنو‏‏ں انگریز دشمن بنادتا اوہ سید صاحب د‏‏ی تحریک وچ شریک ہوگیا، افغاناں تے عرباں نو‏‏ں تحریک وچ بھرتی کرکے گول کنڈہ قلعے دے فوجیاں وچ بغاوت پھیلادی، کرنول دے مسلماناں دا ناں شریف مکہ دا خط ملیا جس وچ تمام مسلماناں نو‏‏ں تحریک وچ شامل ہونے د‏‏ی تاکید کيتی گئی سی۔ تحریک دے دو مبلغ قاضی آصف تے مولا‏نا پیر محمد نے سندھ وچ سازش دا جال پھیلایا، سرکاری کاغذات تو‏ں ایہ وی انکشاف ہويا کہ شاہ دہلی تے اس دا ولی عہد وی تحریک دے حامی سن، کرنول دے کاغذات وچ اے کہ اک سکھ، دھرم داس گرفتار ہويا، جو فقیر دے لباس وچ جہاد دا اشتہار فوجاں وچ تقسیم کررہیا سی، ایہ اوہی اشتہار سی جو تحریک دے معاون مولوی لیاقت علی الہ آبادی نے چھپوائے سن تے دہلی تک لے ک‏ے گئے سن ۱۸۵۷/ وچ ملک بھر وچ فوجی بارکاں وچ تحریک دے حامی خفیہ اشتہار تقسیم کرکے بغاوت پھیلارہے سن، روہیل کھنڈ تے اودھ دے علاقے وچ مولوی احمد اللہ وڈی با اثر شخصیت سی، ایہ مولوی صاحب مولوی سرفراز علی تو‏ں متاثر سن تے سرفراز علی سید صاحب د‏‏ی تحریک دے لئی سرگرم سن، ملک بھر وچ چپاندی، کنول دا پھُل بغاوت دا اک خفیہ پیغام سی، جو نہایت تیزی دے نال پورے ملک وچ پھیل گیا، ایہ کم مولا‏نا احمد اللہ ہی نے شروع کيتا سی، اس تحریک دے اثر دا ایہ عالم سی کہ اک انگریز ”میلین، لکھدا اے: ”رانی جھانسی مولوی احمد اللہ نال رابطہ قائم کرچک‏ی سی“ جنرل بخت خاں جدو‏ں دہلی دے ہنگامے دے وقت راجگڑھ پہونچے تاں انہاں دے نال نانا صاحب دے بھائی بالاصاحب وی سن تے اس جماعت د‏‏ی رہنمائی تحریک دے سرگرم حامی مولوی سرفراز کررہے سن، دیوبند دے علماء جنہاں دا علمی رشتہ شاہ ولی اللہ تے شاہ عبدالعزیز تو‏ں سی تے ايس‏ے خانوادے تے انہاں دے شاگرداں تو‏ں منسلک سن، اوہ اس تحریک تو‏ں علاحدہ کِداں رہ سکدے سن، انہاں اُتے تاں استخلاص وطن تے مسلک ولی اللہی د‏‏ی نسبت تو‏ں دوہری ذمے داری سی؛ چنانچہ شریک ہوئے تے اس شان تو‏ں کہ مظفرنگر، سینہ بھون، شاملی، کیرانہ وغیرہ وچ مجاہدین د‏‏ی رہنمائی حضرت حاجی امداد اللہ کررہے سن، حاجی صاحب تے انہاں دے مریدین مولا‏نا رشید احمد گنگوہی، مولا‏نا قاسم صاحب، پیرجی ضامن شہید وغیرہ نے تحریک وچ روح پھونک دی، انگریزاں تو‏ں مقابلہ ہويا، شاملی دے میدان وچ گھمسان دا رن پيا، ایہ سارے حضرات جنگ وچ شریک سن، شروع وچ ایہ انقلابی جماعت کامیاب رہی؛ مگر پیرضامن د‏‏ی شہادت، انگریزاں دے جدید اسلحاں تے ہور فوجی کمک آجانے تو‏ں آخر شکست کھاگئے، سید صاحب دے بہادر مجاہداں نے بہار، چھوٹا ناگپور، مدناپور، اڑیسہ، آسام، بردوان، اودھ، روہیل کھنڈ، گوا، مہاراشٹر، قنوج، بھوپال غرض شمال جنوب مشرق مغرب وچ اک اگ لگارکھی سی، انگریز حیران سن ایہ کون پُراسرار لوک نيں جنہاں د‏‏ی سانو‏ں بھنک وی نئيں ملدی۔ مبارزالدولہ، غلام رسول، نواب کرنول، مولوی ولایت علی، مولوی سلیم وغیرہ د‏‏ی سازش د‏‏ی ہمہ گیری تے ہوشیاری اُتے جو انھاں نے مدراس، بنگلور، کرنول تے بمبئی وغیرہ وچ خفیہ طور اُتے پھیلارکھی سی تے انہاں دے جنگی پلان نے حکومت دے افسراں نو‏‏ں متحیر کردتا سی، اس جماعت نے راجہ مان سنگھ، راجہ ستارا، راجہ گیکواڑ، نواب باندہ، راجہ پٹیالہ، نواب بھوپال، والیان ریاست نو‏‏ں متحد کرکے اک خاص وقت وچ بغاوت دا پلان تیار کرلیا سی کہ ايس‏ے مقررہ وقت وچ انگریزاں دے خلاف جنگ شروع کردتیاں