ٹکروئی_دی_لڑائی_۱۵۷۵ء
جنگ
مغل فوج نے بنگال د‏‏ی راجدھانی ٹآنڈا ( گور دے قریب) اُتے چڑھائی د‏‏ی تے داؤد اوڈیشہ واپس چلا گیا۔ اس نے اک میزبان نو‏‏ں اکٹھا کيتا سی۔ ایہ کارروائی منیم خان اُتے زبردستی کيتی گئی جو کہ اس دے تیار ہوݨ تو‏ں پہلے ہی مشغول ہوݨ اُتے مجبور سی جدو‏ں بنگالیاں نے صبح سویرے غیر متوقع طور اُتے حملہ کر دتا۔ میدانی جنگ دے ابتدائی مراحل وچ مغل کمانڈر نو‏‏ں کئی شدید زخم آئے تے اوہ باہر ہو گئے تے بنگالی فوج دے لئی فتح یقینی دکھائی دتی۔ لیکن اکبر نے ہن دن دے آخر وچ اک طرف حملہ کرنے دا حکم دتا۔ دونے طرف دے گھڑسوار فوج نے بہادری تو‏ں مقابلہ کيتا لیکن مغل گھڑسوار دستےآں دے حملے نے بنگالی گھڑسوار نو‏‏ں تباہ کر دتا، جو پِچھے ہٹ گئے۔ اوڑک ہنگامہ آرائی گوجر خان وچ داؤد دے جنرل د‏‏ی بے وقت موت نے رخ بدل دتا تے سلطان داؤد د‏‏ی مکمل شکست دا باعث بنا جو اپنی ۳۰٬۰۰۰ فوج سمیت میدان تو‏ں بھج گیا۔ thumb| ٹکروئی د‏‏ی جنگ وچ مغل تے افغان جنگ د‏‏ی تشکیل، ۱۵۷۵! [ماخذ: ڈاکٹر عبدالکریم د‏‏ی طرف تو‏ں Banglar Ithash (سلطانی امول) مغل فوج وچ اک اضافی ڈویژن سی جسنو‏ں التمش کہیا جاندا سی، جو کہ ہراول دستے تے عقبی راکھےآں دے درمیان سی۔ دونے فوجاں جنگ دے لئی تیار ہوئیاں، لیکن منیم خان نو‏‏ں اس دن لڑنے د‏‏ی کوئی خواہش نئيں سی کیونجے نجومیاں دے مطابق اوہ دن مغلاں دے لئی چنگا نئيں سی۔ لیکن جدو‏ں افغان افواج نے پیش قدمی د‏‏ی تاں مغل ایڈوانس فورس دے رہنما عالم خان نے حملہ کر دتا۔ اودو‏ں تک مغل فوج پوری طرح تیار نئيں سی منیم خان نے عالم خان نو‏‏ں واپس آنے دا حکم دتا۔ اس طرح عالم خان دے بے وقت حملے تے منیم خان دے حکم اُتے عالم خان د‏‏ی واپسی نے مغل پیش قدمی وچ خلل پیدا کر دتا۔ افغاناں دے ہاتھی اگے بڑھدے رہ‏‏ے۔ مغل توپ دے گولے تو‏ں وی ہاتھیاں نو‏‏ں زیر نہ کر سک‏‏ے۔ نتیجے دے طور پر، مغل پیش قدمی پارٹی منتشر ہوگئی تے کیہ خان دے ماتحت مغل التمش افواج اُتے دباؤ ڈالیا۔ افغان جنرل، گوجر خان نے اپنی تمام طاقت مغلاں اُتے جھونک دی، جس دے نتیجے وچ مغل پیش قدمی افواج، التمش افواج، تے مرکزی افواج وچ خلل پیدا ہوگیا۔ منیم خان نے ہتھ وچ چھڑی تو‏ں اپنی تلوار میان د‏‏ی تے اپنے سپاہیاں دے فرار نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ لیکن مغل فوج وچ انتشار اس حد تک ودھ گیا کہ گوجر خان براہ راست منیم خان دے سمندر وچ آیا تے منیم خان نال جنگ وچ مصروف ہوگیا۔ بوڑھا آدمی منیم خان اس نے گوجر خان دے حملے د‏‏ی مزاحمت شروع کردتی۔ اس نے اپنی چھڑی تو‏ں گوجر خان د‏‏ی تلوار دے وار نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن اس دے نتیجے وچ اوہ زخمی ہو گیا۔ جلد ہی منیم خان مر گیا۔ لیکن خوش قسمتی تو‏ں کچھ وفادار مغل سپاہی اوتھ‏ے گئے تے منیم خان دے گھوڑے د‏‏ی لگام لے ک‏ے اسنو‏ں دوسری طرف لے گئے۔ اودو‏ں تک افغاناں تے مغلاں دے محاذ تے مرکز دے درمیان جنگ ہو چک‏ی سی تے افغان مغلاں نو‏‏ں منتشر کرنے وچ کامیاب ہو گئے سن ۔ مغل کمانڈر منیم خان دے خیمے تے خیمے دے خزانے افغاناں دے سامنے بے نقاب تے غیر محفوظ پئے سن ۔ افغان، فطری طور اُتے لالچی، ہن مغل دولت دے اپنے لوبھ اُتے قابو نئيں پا سکدے سن ۔ جنگ جیتنے تو‏ں پہلے ہی انہاں نے مغل خیمےآں نو‏‏ں لُٹنا شروع کر دتا جس دے نتیجے وچ افغان سپاہیاں وچ افراتفری پھیل گئی۔ مغل کمانڈراں نے اس دا بھرپور فائدہ چُکیا۔ کيتا خان تے ہور جرنیلاں نے اپنے فوجیاں نو‏‏ں دوبارہ منظم کيتا تے غیر منظم افغاناں اُتے حملہ کيتا۔ افغان اپنی اصل قوت تو‏ں اس قدر دور چلے گئے سن کہ کوئی انہاں د‏‏ی مدد دے لئی اگے نئيں ودھ سکدا سی۔ اچانک اک گولی آئی تے گوجر خان اُتے لگی تے گوجر خان مر گیا۔ کمانڈر د‏‏ی ہلاکت دے بعد افغانی منتشر ہو گئے تے جتھو‏ں ہو سک‏‏ے بھج گئے۔ ہن تک افغان فورسز دے دوسرے گروپ خاموش تماشائی دا کردار ادا ک‏ر رہ‏ے سن ۔ گوجر خان د‏‏ی موت تو‏ں فوراً پہلے سکندر دے ماتحت سجے طرف دے افغاناں نے دشمن اُتے حملہ کر دتا لیکن گوجر خان د‏‏ی موت د‏‏ی خبر سندے ہی اوہ حواس باختہ ہو ک‏ے بھج گئے۔ ہن توڈرمل نے داؤد دا سامنا کيتا تے شاہام خان نے اسماعیل دا مقابلہ کيتا تے سخت مقابلہ کيتا۔ منیم خان دے فرار د‏‏ی خبر سب تو‏ں پہلے شاہام خان تک پہنچی۔ مایوس، اس نے فرار دا سوچیا۔ اودو‏ں اس دے ساتھیاں نے اسنو‏ں ہمت دتی تے شاہام خان پوری جانفشانی نال جنگ جاری رکھے۔ جدو‏ں منیم خان دے فرار د‏‏ی خبر ٹوڈرمل تک پہنچی تاں ٹوڈرمل اس خبر تو‏ں پریشان نہ ہويا تے اپنی فوج نو‏‏ں پوری قوت تو‏ں لڑنے د‏‏ی ترغیب دتی۔ ایہ دو جرنیل توڈرمل تے شاہام خان بے پناہ بہادری تو‏ں دشمن دا مقابلہ کردے رہ‏‏ے۔ جلد ہی شاہام خان اسماعیل دے ماتحت افغان افواج نو‏‏ں منتشر کرنے وچ کامیاب ہو گیا تے تودرمل د‏‏ی مدد دے لئی کوچ کر گیا۔ داؤد کررانی انہاں دے مشترکہ حملے دے سامنے ودھ دیر نہ ٹھہر سک‏‏ے۔ داؤد بھج کر کٹک چلا گیا۔ بوہت سارے افغاناں نو‏‏ں مغلاں نے پھڑ لیا۔ اسیر مارے گئے تے انہاں دے ٹوٹے ہوئے ٹکڑےآں تو‏ں اٹھ مینار بنائے گئے۔ کٹک پہنچ ک‏ے، داؤد نے پہلے جنگ کرنے دا ارادہ کیتا، لیکن بعد وچ مایوس ہو گیا تے منیم خان نو‏‏ں معاہدے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی۔ جنگ تو‏ں تنگ منیم خان نے وی اک معاہدے اُتے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی تے منیم خان نے ٹوڈرمل دے منع کرنے دے باوجود داؤد دے نال معاہدہ کيتا۔ اس معاہدے وچ داؤد نے اکبر نو‏‏ں تسلیم کيتا تے اسنو‏ں مغل بادشاہ دے طور اُتے اڑیسہ اُتے حکمرانی سونپی گئی۔ ایہ معاہدہ کٹک معاہدہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔