cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فاطمہ زہرا
مسئلہ فدک
فدک اک باغ سی جو جنگ خیبر دے وقت رسول اللہ  نو‏‏ں ہبہ کیتا گیا تے اس دے لئی مسلماناں نے جنگ نئيں کيت‏‏ی۔ ۔ شرعی لحاظ تو‏ں اسنو‏ں مال فئی وچ شامل کیتا جاندا اے یعنی ایسی جائیداد جس دے لئی مسلماناں نے اونٹھ تے گھوڑے نئيں دوڑائے تے جنگ نئيں کيت‏‏ی۔ ۔ اہل سنت دے بعض تے اہل تشیع دے اکثر علماء اسنو‏ں رسول اللہ  د‏‏ی جائیداد مندی اے ۔     لیکن ابن تیمیہ نے اس تو‏ں انکار کیتا ا‏‏ے۔
صحیح مسلم وچ ابوسعدی الخدری تے عبداللہ ابن عباس تو‏ں روایت اے کہ رسول اللہ  نے اپنی زندگی ہی وچ فدک حضرت فاطمہ نو‏‏ں اس وقت ہبہ کر دتا جدو‏ں سورہ حشر د‏‏ی آیت 7 نازل ہوئی۔ ہور تفاسیر وچ سورہ حشر د‏‏ی آیت 7 د‏‏ی ذیل وچ لکھیا اے کہ اس آیت دے نزول دے بعد رسول اللہ  نے فدک فاطمہ الزھراء نو‏‏ں ہبہ کر دتا۔ ۔ شاہ عبدالعزیز نے فتاویٰ عزیزیہ وچ اس گل دا اقرار کردے ہوئے لکھیا اے کہ فاطمہ الزھراء نو‏‏ں فدک تو‏ں محروم کرنا درست نئيں ا‏‏ے۔ اُتے شاہ ولی اللہ تے ابن تیمیہ نے اس گل تو‏ں انکار کیتا ا‏‏ے۔ ۔
صحیح البخاری وچ عائشہ بنت ابوبکر تو‏ں روایت اے کہ رسول اللہ  د‏‏ی وفات دے بعد فدک د‏‏ی ملکیت اُتے فاطمہ الزھراء تے ابوبکر وچ اختلافات پیدا ہوئے۔ فاطمہ زہرا نے فدک اُتے اپنا حق ملکیت سمجھیا جدو‏ں کہ ابوبکر نے فیصلہ دتا کہ چونکہ انبیاء د‏‏ی وراثت نئيں ہُندی اس لئی فدک حکومت کیت‏‏ی ملکیت وچ جائے گا۔ اس اُتے فاطمہ، ابوبکر تو‏ں ناراض ہو گئياں تے اپنی وفات تک انہاں تو‏ں کلام نئيں کیتا۔ ایتھ‏ے تک کہ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد رات نو‏‏ں جنازہ پڑھایا گیا جس دے بارے وچ ابوبکر نو‏‏ں خبر نہ کيتی گئی۔ ۔ ۔
اہل سنت د‏‏ی کچھ روایات دے مطابق حضرت ابوبکر رضی ﷲ تعالیٰ عنہا نے بعد وچ حضرت فاطمہ رضی ﷲ تعالیٰ عنہا تو‏ں صلح کيت‏‏‏ی کوشش جاری رکھی ایتھ‏ے تک کہ اوہ انہاں تو‏ں ناراض نہ رہیاں۔
اس سلسلے وچ اہل سنت تے اہل تشیع وچ اختلاف ا‏‏ے۔ اہل سنت دے مطابق حضرت ابوبکر رضی ﷲ تعالیٰ عنہا نے ایہ فیصلہ اک حدیث د‏‏ی بنیاد اُتے دتا جس دے مطابق رسول اللہ  نے فرمایا کہ انبیاء دے وارث نئيں ہُندے تے جو کچھ اوہ چھڈدے نيں اوہ صدقہ ہُندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اہل تشیع دے مطابق ایہ حدیث حضرت ابوبکر رضی ﷲ تعالیٰ عنہا دے علاوہ کسی نے روایت نئيں کيت‏‏ی تے ایہ فیصلہ درست نئيں سی کیونکہ قرآن د‏‏ی کچھ آیات وچ انبیاء د‏‏ی وراثت دا ذکر ا‏‏ے۔ اہل سنت تے اہل تشیع وچ اک اختلاف ایہ وی اے کہ اہل سنت دے مطابق وفات تک فاطمہ ابوبکر تو‏ں ناراض نہ سن تے صلح ہو چک‏ی تھی جدو‏ں کہ اہل تشیع دے مطابق اوہ وفات تک ناراض سن تے انہاں نے وصیت کيتی سی کہ اوہ انہاں دے جنازے وچ شریک نہ ہون۔
بیہقی دے مطابق صلح ہوئی لیکن امام بخاری تے ابن ابی قیتبہ دے مطابق صلح نہ ہوئی تے فاطمہ نے تا زندگی ابوبکر و عمر تو‏ں کلام نہ کیتا۔ جدو‏ں کہ ابن ابی قیتبہ دے مطابق صلح کيت‏‏‏ی کوششاں دے دوران فاطمہ نے انہاں دونے تو‏ں مخاطب ہو ک‏ے کہیا کہ وچ تازندگی نماز دے بعد تساں دونے اُتے بددعا کردی رہاں گی۔ ۔
مصحف فاطمہ
مصحف فاطمہؑ اس الہامی مجموعے نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس دے مطالب فرشتے دے ذریعے حضرت فاطمہ زہراؑ  دے لئی بیان ہوئے تے حضرت علی نے انہاں نو‏ں تحریری صورت وچ محفوظ کیتا۔ قیامت دے دن بہشت وچ رسول اللہ  دا مقام تے مستقب‏‏ل وچ پیش آنے والے واقعات ورگے موضوعات اس کتاب دا حصہ نيں۔ ایہ کتاب اَگڑ پِچھڑ شیعہ ائمہ د‏‏ی طرف منتقل ہُندی رہی تے اس وقت ایہ کتاب امام زمانہ(عج) دے دست مبارک وچ موجود ا‏‏ے۔
احادیث دے مطابق  رسول اللہ   د‏‏ی رحلت دے بعد فرشتہ حضرت فاطمہ زہراؑ  اُتے کچھ مطالب لے ک‏ے نازل ہُندا سی ۔ بعض روایات نے اس فرشتے نو‏‏ں رسول اللہ (خدا دا بھیجیا ہويا) جدو‏ں کہ بعض دوسری روایات وچ اسنو‏ں "جبرئیل" قرار دتا ا‏‏ے۔ علامہ مجلسی انہاں دو قسم د‏‏یاں روایات نو‏‏ں جمع کردے ہوئے کہندے نيں کہ ایہ دونے ناں اک ہی فرد اُتے اطلاق ہُندے نيں کیو‏ں کہ "رسول اللہ"(خدا دا بھیجیا ہويا) تو‏ں مراد اوہی "جبرئیل" اے نہ پیغمبر خدا ۔ جس د‏‏ی دلیل وی ایہ اے کہ قرآن وچ ملائکہ تے جبرئیل اُتے "رسول اللہ" دا اطلاق و سنت رائج تے مرسوم ا‏‏ے۔
مصحف فاطمہ نو‏‏ں ذکر کرنے والی تمام روایتاں نز شیعہ علماء اس گل اُتے متفق نيں کہ اس کتاب نو‏‏ں امام  علی علیہ سلام  نے اپنے دست مبارک نال تحریر فرمایا ا‏‏ے۔
وفات وچ اختلافات
آپ د‏‏ی وفات دے بارے وچ مؤرخین تے نتیجتاً اہل تشیع، اہل سنت و اہل حدیث وچ شدید اختلافات نيں۔ اس لئی ایتھ‏ے انہی واقعات دا تذکرہ کیتا جائے گا جو مختلف تواریخ وچ لکھے ہوئے نيں۔
تواریخ وچ اے کہ رسول اللہ  د‏‏ی وفات دے بعد کچھ لوکاں نے بشمول حضرت علی دے بیعت نئيں کيت‏‏ی۔ حضرت علی گوشہ نشین ہو گئے اس اُتے حضرت عمر اگ تے لکڑیاں لے آئے تے کہیا کہ گھر تو‏ں نکلو ورنہ اسيں اگ لگیا دین گے۔ حضرت فاطمہ نے کہیا کہ اس گھر وچ  رسول اللہ  دے نواسنو‏ں حسنین موجود نيں۔ انہاں نے کہیا کہ ہونے دتیاں ۔ ۔ ۔ ۔ ۔
حضرت علی دے باہر نہ آنے اُتے گھر نو‏‏ں اگ لگیا دتی گئی۔ حضرت فاطمہ دوڑ کر دروازہ دے قریب آئیاں تے کہیا کہ حالے تاں میرے باپ دا کفن میلا نہ ہويا۔ ایہ تساں کیتا ک‏ر رہ‏ے ہوئے۔ اس اُتے انہاں اُتے دروازہ گرا دتا اسی ضرب تو‏ں حضرت فاطمہ شہید ہوئیاں۔ ۔ کچھ روایات دے مطابق انہاں دے بطن وچ محسن شہید ہوئے۔ اک گروہ ایہ کہندا اے کہ محسن دا ذکر کسی معتبر تریخ وچ نئيں اس لئی اس گل نو‏‏ں نہ مننا چائیے۔ لیکن کچھ کتاباں وچ ایہ ذکر موجود ا‏‏ے۔ ۔
لوک جدو‏ں گھر وچ گھسے تاں حضرت فاطمہ نے کہیا کہ خدا د‏‏ی قسم گھرسے نکل جاؤ ورنہ سر دے بال کھول داں گی تے خدا د‏‏ی بارگاہ وچ سخت فریاد کراں گی۔ ۔
اس مکمل واقعہ د‏‏ی روایت بشمول اگ لگانا تے دروازہ گرانے دے ابن قیتبہ، ابوالفداء، ابن عبدربہ وغیرہ نے وی د‏‏ی ا‏‏ے۔ ۔ ۔ ۔ ۔
علامہ شبلی نعمانی نے انہاں واقعات د‏‏ی صحت د‏‏ی تصدیق کردے ہوئےلکھیا اے کہ روایت دے مطابق اس واقعہ تو‏ں انکار د‏‏ی کوئی وجہ نئيں تے حضرت عمر د‏‏ی تندی تے تیز مزاجی تو‏ں ایہ حرکت کچھ بعید نئيں۔ حقیقت ایہ اے کہ اس نازک وقت وچ حضرت عمر نے تیزی تے سرگرمی دے نال جو کاروائیاں کيتیاں انہاں وچ گو بعض بے اعتدالیاں پائی جاندیاں نيں لیکن یاد رکھنا چائیے کہ انہی بے اعتدالیاں نے اٹھدے ہوئے فتنےآں نو‏‏ں دبا دتا۔بعض بنو ہاشم د‏‏ی سازشاں جے قائم رہتاں تاں اسی وقت جماعت اسلامی دا شیرازہ بکھر جاندا تے اوہی خانہ جنگیاں برپا ہو جاتاں تاں اگے جا ک‏ے حضرت علی تے معاویہ بن ابی سفیان دے دور وچ پیدا ہوئیاں۔۔ ۔
شاہ عبدالعزیز نے لکھیا اے کہ ایہ قصہ افترا اے تے اوہدی کچھ اصل نئيں جے جلانے د‏‏ی دھمکی دتی گئی سی تاں اس دا مقصد صرف ڈرانا سی کیونکہ ایداں لوک اس گھر وچ پناہ لئی ہوئے سن جو حضرت ابوبکر د‏‏ی خلافت پرت پوٹ کرنے دے واسطے صلاح و مشورہ کردے سن ۔ ۔ ۔ ایہ فعل حضرت عمر تو‏ں مطابق فعل معصوم وقوع وچ آیا (کیونکہ رسول اللہ  نے وی ترک نماز کرنے والےآں دے گھر نو‏‏ں اگ تو‏ں پھونکنے د‏‏ی دھمکی دتی تھی) اس لئی طعن کیو‏ں ہوئے۔
3 جمادی الاخر 11ھ نو‏‏ں انتقال ہويا تے صحیحین دے مطابق بوجہ حضرت فاطمہ د‏‏ی وصیت دے انہاں نو‏ں رات دے وقت دفنایا گیا۔ ۔ جنازے وچ حضرت علی، حضرت حسن و حسین،حضرت عقیل ابن ابی طالب، حضرت سلمان فارسی، حضرت ابوذر غفاری، حضرت مقداد ابن اسود، حضرت عمار ابن یاسر تے حضرت بریدہ شریک سن ۔ ۔ ہور روایات وچ حضرت حذیفہ یمانی، حضرت عباس، حضرت فضل، حضرت عبد اللہ ابن مسعود دا ذکر ا‏‏ے۔ حضرت عبد اللہ ابن زبیر دا ذکر وی آندا ا‏‏ے۔ ۔ صحیح بخاری وچ درج اے کہ حضرت فاطمہ نے وصیت کيتی سی کہ ابوبکر و عمر انہاں دے جنازے وچ شریک نہ ہون۔ ۔ کچھ تے جگہ آندا اے کہ حضرت فاطمہ نے فرمایا کہ انہاں وچو‏ں کوئی جنازے وچ نہ آئے جنہاں تو‏ں ميں ناراض ہون۔ ۔ ۔
اکثر تے مشہور روایات دے مطابق جنت البقیع وچ دفن کیتا گیا۔ ۔ چالیس ہور قبراں وی بنائی گئياں تاکہ اصل قبر دا پتہ نہ چل سک‏‏ے۔ ۔ ) جدو‏ں کہ کچھ روایات دے مطابق گھر وچ دفن ہوئیاں۔ جدو‏ں عمر ابن عبدالعزیز نے مسجد نبوی د‏‏ی توسیع د‏‏ی تاں گھر مسجد وچ شامل ہو گیا۔
حوالے
گٹھ:صحابیات گٹھ:شیعیت گٹھ:پنج تن پاک گٹھ:632ء دیاں موتاں گٹھ:633ء دیاں موتاں گٹھ:ساویں صدی دے جم
گٹھ:اہل سنت گٹھ:600ء دی دہائی دے جم گٹھ:عرب شخصیتاں گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علی گٹھ:عرب گٹھ:ہاشمی شخصیتاں گٹھ:فاطمہ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:معروف خواتین گٹھ:مسلم خواتین گٹھ:خانۂ نبوی گٹھ:اہل بیت گٹھ:جنت البقیع چ مدفون شخصیتاں گٹھ:11ھ دیاں موتاں گٹھ:محمد گٹھ:خاندان محمد
ٹریور ازاد پوچھلی چمگادڑ
ٹریور ازاد پوچھلی چمگادڑ، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
میناب
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان میناب دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہرمزگان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
Minab
دریاۓ دجلہ
دجلہ لیندے ایشیاء دا اک دریا اے جیڑا ترکی دے ٹارس پعاڑ (کوہ ٹورس چوں ٹردا ہویا عراق جوں لنگدا اے تے خلیج فارس چ جا ڈگدا اے ۔ خلیج فارس چ ڈگن توں پہلاں ایہہ دیا دریاۓ فرات نال مل کے دریائے شط العرب تشکیل دیندا اے تے بصرہ شہر دے لاگے سمندر چ ڈگدا اے تے اس علاقے چ ایہہ ایران تے عراق وچکار سرحد دا کم وی دیندا اے ۔ دریائے دجلہ تے دریاۓ فرات دے وشکارلے علاقے نوں عربی بولی چ الجزیرہ تے بین النہرین آکھیا جاندا اے تے لاطینی چ میسوپوٹیمیا کہیا جاندا اے تے ایہہ علاقہ دنیا دیاں قدیم ترین رہتلاں دی جنم بھومی اے تے اکادی تے بابل دیاں تہذیباں ایتھے ای ودھیاں پھلیاں ۔
ترکی تے عراق چ اس دریا دے پانی نوں زراعت لئی ورتیا جاندا اے اے تے ترکی نے اس دریا دے پانی نوں ذخیرہ کرن لئی ڈیم بنائے نیں جتھوں بجلی وی حاصل کیتی جاندی اے ۔
گٹھ:دریا گٹھ:ایشیا گٹھ:عراق گٹھ:عراق دا جغرافیہ گٹھ:عراق دے دریا گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:جغرافیہ
بن مانس
بن مانس آگو مانس دا اک ٹبر اے جیدے وچ چمپینزی گوریلا انسان تے اورینگوٹان آندے نیں۔بن مانس دا پرکھ نیڑے تریڑے 1 کروڑ 40 لکھ ورے پہلے وس ریا سی جدوں اورینگوٹان ایس توں وکھرے ہوۓ۔
بن مانس پنجابی دے دو شبداں بن : جنگل تے مانس : بندہ توں بنایا گیا اے۔
وکھالہ
بن مانس بنا پوچھل دے تے وڈے ناپ دے آگومانس نیں تے جیوندیاں ونڈاں وچوں بونوبو 30–40 کلوگرام نال سب توں نکی اے تے 140–180 کلوگرام نال نر گوریلا سب توں وڈی ونڈ اے۔ سارے بن مانساں وچ نر قد تے پآر وچ ماداواں نالوں وڈے ہوندے نیں۔ نر مادھ وکھراپہ وکھریاں ونڈاں وچ وکھرا وکھرا اے۔ ایہناں دیاں جوکھیاں ونڈاں چارے ہتھ پیر ٹردیاں ورتدیاں نیں پر ایہ سارے اپنے ہتھاں نوں فروٹ تے رہن سمان کٹھا کرن لئی ورتدے نیں تے کدے ایہناں نال اوزار وی ورتدے نیں۔
پتھری جاندار بن مانس
اتے دتے گۓ جیوندے بن مانساں نال کھوجیاں نیں مکے ہوۓ مانساں دیاں کئی ونڈاں وی لبھیاں نیں جنہاں دی لسٹ تھلے دتی گئی اے:
گنتی
تھلے دتی گئي لسٹ وکھرے بن مانساں دی گنتی دسدی اے۔
اتہ پتہ
گٹھ:آگو مانس
کاؤشینی
مالدووا چڑھدےیورپ دا اک دیس اے جہڑا پہلے سویت یونین دی اک ریاست سی  تے 1991ء چ سویت یونین دے ٹٹن مگروں  آزاد دیس بنیا ، اسدا راجگھر کشینیف شہر اے  ۔
محمد علی بوگرا
محمدعلی بوگرا (1909–1963) پاکستان دے تیسرے وزیر اعظم سن ۔ اوہناں نے 1953 توں 1955 تک وزارت عظما دا عہدہ سنبھالیا۔ انہاں نے یونیورسٹی آف کلکتا توں تعلیم حاصل کیتی۔ 1937 وچ تساں  بنگال دی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے تے خواجہ ناظم الدین دی وزارت وچ وزیر صحت دی حیثیت توں خدمات سر انجام دتیاں۔
کاؤشینی
کاؤشینی شہر مالدووا دا شہر اے تے مالدووا دے ضلع کاؤشینی دا انتظامی مرکز اے ۔
محمد علی بوگرا
حوالے
گٹھ:1909 دے جم گٹھ:1963 دیاں موتاں گٹھ:بنگال دے نواب گٹھ:بنگالی مسلمان گٹھ:بنگالی نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:بنگلہ دیشی شخصیتاں گٹھ:ویہویں صدی دیاں پاکستانی شخصیتاں گٹھ:ویہویں صدی دے سفیر گٹھ:پاکستان دے وزرائے اعظم گٹھ:پاکستان مسلم لیگ دے سیاست دان گٹھ:پاکستانی ارب پتی گٹھ:پاکستانی اشتراکیت مخالف گٹھ:پاکستانی سفارت کار گٹھ:پاکستانی سفرا برائے امریکہ گٹھ:پاکستانی سفرا برائے میانمار گٹھ:پاکستانی سیاستدان گٹھ:پاکستانی ہائی کمشنر برائے کینیڈا گٹھ:شیعہ سیاستدان گٹھ:ضلع بوگرا دیاں شخصیتاں گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:وزرائے خارجہ پاکستان گٹھ:بوگرہ خاندان
گٹھ:پاکستان دے وزیر اعظم
شاہ تراب الحق قادری
علامہ شاہ تراب الحق قادری (پیدائش : 25 اگست 1946ء، وفات 6 اکتوبر 2016ء) معروف عالم دین تے جماعت اہلسنت پاکستان کراچی دے امیر تے متعدد کتاباں دے مصنف سن ۔ پاکستان قومی اسمبلی دے رکن، روئیت ہلال کمیٹی دے رکن سمیت کئی سرکاری تے غیر سرکاری عہدےآں اُتے فائز رہ‏‏ے۔
ابتدائی زندگی
علامہ شاہ تراب الحق قیام پاکستان تو‏ں اک سال پہلے 27 رمضان 1365ہجری بمطابق 25 اگست 1946ء نو‏‏ں بھارت د‏‏ی ریاست حیدرآباد دکن دے شہر ناندھیڑ دے مضافات وچ موضع کلمبر وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد دا ناں سید شاہ حسین قادری سی تے والدہ ماجدہ دا ناں اکبر النساء بیگم سی ۔ والد ماجد د‏‏ی طرف تو‏ں سید نيں تے والدہ ماجدہ د‏‏ی طرف تو‏ں فاروقی۔ اپنے وقت دے جید عالم، مدیر المہام امور مذہبی حیدرآباد دکن مولانا انوار اﷲ خان صاحب فاروقی تو‏ں انہاں دا ننھیال ا‏‏ے۔ شاہ تراب الحق نے ابتدائی تعلیم مدرسہ تحتانیہ دُدھ بولی بیرون دروازہ نزد یونیورسٹی نظامیہ حیدرآباد دکن وچ حاصل کيتی۔ انہاں دا خاندان تقسیم ہند تے سقوط حیدرآباد دکن دے بعد 1951ء وچ بھارت تو‏ں ہجرت کرکے پاکستان آیا۔ پاکستان آنے دے بعد پی آئی بی کالونی (کراچی) دے قریب لیاقت بستی وچ قیام کیا، اس دے بعد کورنگی منتقل ہو گئے۔ کراچی وچ ’’فیض عام ہائی اسکول‘‘ وچ تعلیم حاصل کيتی۔ اس دے بعد اپنے رشتے دے خالو تے سسر قاری مصلح الدین صدیقی دے گھر اُتے تعلیم حاصل کيتی، فیر دارالعلوم امجدیہ تو‏ں دینی تعلیم حاصل کيتی۔
عائلی زندگی
علامہ سید شاہ تراب الحق قادری رحمۃ اللہ علیہ دا نکاح 1966ء وچ اپنے استاد علامہ قاری محمد مصلح الدین صدیقی د‏‏ی دختر نیک اختر تو‏ں ہويا۔ جنہاں تو‏ں تن فرزند سید شاہ سراج الحق، سید شاہ عبد الحق تے سید شاہ فرید الحق تے چھ بیٹیاں ہوئیاں جنہاں وچو‏ں اک دا تن سال د‏‏ی عمر وچ وصال ہو گیا۔
خلافت
1962ء وچ بذریعہ خط تے 1968ء وچ بریلی حاضر ہوک‏ے شیخ الاسلام و المسلمین امام احمد رضا خان بریلوی (متوفی 1340ھ) دے چھوٹے فرزند مفتی اعظم ہند مولانا مصطفیٰ رضا خان نوری رحمۃ اللہ علیہ دے ہتھ اُتے بیعت کيتی۔ اس دے بعد 1977ء وچ اوہ تبلیغی دورے اُتے نیروبی (کینیا) گئے۔ واپسی اُتے فریضہ حج ادا کیتا۔ اسی سفر حرمین شریفین وچ شیخ العرب والعجم قطب مدینہ مولانا ضیاء الدین مدنی رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی صحبت وچ کئی روز رہ‏‏ے۔
علامہ سید شاہ تراب الحق قادری نو‏‏ں اپنے پیر و مرشد مفتی اعظم ہند مولانا مصطفیٰ رضا خان، اپنے استاد و سسر علامہ قاری مصلح الدین صدیقی تے قطب مدینہ مولانا ضیاء الدین مدنی دے صاحبزادے مولانا فضل الرحمن مدنی تو‏ں خلافت و اجازت حاصل رہی۔ قاری مصلح الدین صاحب نے مورخہ 27 جمادی الثانی 1402ھ بمطابق 22 اپریل 1982ء نو‏‏ں بمقام میمن مسجد مصلح الدین گارڈن وچ سید شاہ تراب الحق قادری صاحب نو‏‏ں سند خلافت تے اجازت بیعت عطا فرمائی۔
امامت و خطابت
سنی باب الاشاعت
تحریک عوام اہلسنت
انجمن اشاعت الاسلام
جمعیت اشاعت اہلسنت
حقوق اہلسنت
تے دعوت اسلامی وغیرہیا شامل نيں۔
تبلیغ دین
تبلیغ و اشاعت وچ شاہ تراب الحق نے بھرپور حصہ لیا۔ اپنی تقاریر تے مواعظ دے ذریعے کونے کونے وچ اسلام د‏‏ی دعوت نو‏‏ں عام کیتا۔ ایہ سلسلہ 1977ء تو‏ں شروع ہويا، جدو‏ں انہاں نے پہلا دورہ نیروبی کینیا دا کیہ تے لوکاں د‏‏ی دعوت اُتے کئی بار عرب امارات، سری لنکا، بھارت، بنگلہ دیش، برطانیہ، ہالینڈ، جرمنی، بیلجیم، امریک‏‏ا، ساؤتھ افریقہ، کینیا، تنزانیہ، زمبابوے، عراق، زنزیبار، زمبیا، فرانس، اردن تے مصر تشریف لے گئے تے سرکاری وفد دے رکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں نے اس وقت دے وزیر اعظم محمد خان جونیجو دے ہمراہ عوامی جمہوریہ چین دا دورہ کیتا تے ’’کنزالایمان‘‘ تے اہلسنت و الجماعت دا لٹریچر اوتھ‏ے دے مسلماناں تک پہنچایا، ہور سرکاری وفد دے رکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں اردن تے مصر دا وی دورہ کیتا۔
جماعت اہلسنت دا قیام
1956ء وچ ضرورت محسوس کيت‏ی گئی کہ تبلیغ دین تے اشاعت مسلک اہلسنت د‏‏ی انفرادی کوششاں نو‏‏ں اجتماعی طور اُتے منظم کیتا جائے۔ اس مقصد دے لئی کراچی وچ خالص مذہبی جماعت ’’جماعت اہلسنت‘‘ د‏‏ی داغ بیل پائی گئی۔ محمد شفیع اوکاڑوی دے امیر شیخ محمد اسماعیل اس دے ناظم اعلیٰ تے حاجی محمدصدیق خازن مقرر ہوئے۔ 1967ء وچ شاہ تراب الحق قادری نو‏‏ں جماعت اہلسنت (پاکستان) کراچی دے حلقہ کورنگی دا امیر منتخب کیتا گیا تے جماعت اہلسنت (پاکستان) دے زیر اہتمام شائع ہونے والا ماہنامہ ’’ترجمان اہلسنت‘‘ وی انہاں ہی د‏‏ی زیر نگرانی سی تے ’’ماہنامہ افق‘‘ دے ’’روحانی کالم‘‘ وچ شرعی مسائل دے جوابات وی شاہ تراب الحق ہی تحریر کردے سن ۔
تحریک ختم نبوت و تحریک نظام مصطفیﷺ
تحرک ختم نبوت تے تحریک نظام مصطفیﷺ وچ وی انہاں نے بھرپور کردار ادا کیا، تحریک ختم نبوت وچ حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں جدو‏ں بہت زیادہ سختی کيتی گئی، وڈے پیمانے اُتے گرفتاریاں ہو رہیاں سن، اس وقت اوہ مختلف مسیتاں تے جلساں وچ تقاریر دے ذریعے نوجواناں وچ جوش و ولولہ پیدا کردے۔
لکھتاں
شاہ تراب الحق نے تفسیر، حدیث، فقہ حنفی، عقائد، تصوف تے فضائل وغیرہ دے موضوعات اُتے مندرجہ ذیل کتاباں لکھياں:
وفات
شاہ تراب الحق قادری طویل علالت دے بعد اک نجی اسپتال وچ جمعرات 6 اکتوبر 2016ء بمطابق 4 محرم 1438ہجری نو‏‏ں 72 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔ نمازجنازہ انہاں دے صاحبزادے سید شاہ عبد الحق قادری نے پڑھائی تے مریدین، معتقدین، دینی اکابر، سیاسی رہنماواں تے شہریاں د‏‏ی وڈی تعداد نے انھاں میمن مسجد مصلح الدین گارڈن (سابقہ کھوڑی گارڈن)ماں قاری محمد مصلح الدین دے پہلو وچ سپردخاک کیتا۔
حوالے
گٹھ:1944 دے جم گٹھ:1946 دے جم گٹھ:2016 دیاں موتاں گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:پاکستانی صوفیا گٹھ:سنی مسلم شخصیتاں
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے سیاستدان گٹھ:کراچی دے مصنفین گٹھ:حیدرآبادی نژاد پاکستانی شخصیتاں
سکولکرافٹ کاؤنٹی
سکولکرافٹ امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
چک 105 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
میڈاس ازاد پوچھلی چمگادڑ
میڈاس ازاد پوچھلی چمگادڑ، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ازاد پوچھلی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
نیانگارا ازاد پوچھلی چمگادڑ
نیانگارا ازاد پوچھلی چمگادڑ، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
چک 568 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
قدرتی گیس بلحاظ ملک
ہور توانائی مضمون دیکھیے
حوالے
گٹھ:قدرتی گیس بلحاظ ملک گٹھ:فہرستاں بلحاظ ملک
مشرقی ترکستان وچ بدھ مت
ترکستان وچ بدھ مت دی تریخ بوہت پرانی اے ۔
ختن اتے تکلامکان تھل تھل دا دکھنی بنہ
مشرقی ترکستان (چینی۔ سنکیانگ) اندر بدھ مت دی تاریخ بوہت پرانی اے۔ بدھ مت ہندوستان توں ختن اندر تکلامکان ریگستان دے دکھنی بنّے ولوں پہلی صدی قبل مسیح وچ آیا سی۔ ختن دے وسنیک ایرانی نسل دے سان۔ کئی یُگ مغروں ہندوستان اندر مہایان دے آون نال ختن چھیتی ہی مہایان بدھ مت دا اک مرکز بن گیا۔
پہلی صدی عیسوی دے لگ بھگ بدھ مت گندھارا (پاکستان) اتے کشمیر توں کاشغر وچ آیا اتے فیر گندھارا، کشمیر اتے ختن توں کرورئینا دے ہند یورپی نسل دے لوکاں تک اپڑیا، جو ختن دے پورب ول لوپ نور دے نیڑے واقع اے۔ چوتھی صدی عیسوی وچ کرورئینا نوں وددھے ہوۓ تھل دے حوالے کر کے اوتھوں دے چوکھے لوکیں ختن ٹُر گئے۔
تخاری لوک اتے تکلامکان تھل دا اُتری بنّہ
دوسری صدی عیسوی وچ تھل دی اُتری سرحد توں، تخاری لوک بدھ مت نوں کوچا اتے ترفان لے گئے سان۔
بھاویں چوکھے ایغور لوکیں جو ترک نسل دے سان، طوا دے التائی پہاڑی علاقے توں آۓ سان جو پچھمی منگولیا دے اتر وچ واقع اے، پر ایہناں وچوں تھوڑے جیہے لوکیں چوتھی صدی عیسوی توں ترفان وچ وسدے چلے آ رہے سان جو تخاری بدھ مت نوں مندے سان۔
چینی اتے سغدی وسنیک
پہلی صدی قبل مسیح توں لے کے دوجی صدی عیسوی تیکر، چینیاں دیاں کجھ فوجی چھاؤنیاں ایہناں نخلستان ریاستاں وچ واقع سان، پر ایہ چین وچ بدھ مت دے پیر پکے ہون توں پہلاں دی گل اے۔ اوس توں مغروں آون والے یگاں وچ اوہناں چینی سوداگراں راہیں، جو ایتھے آۓ سان اتے شاہراہ ریشم دی دونویں لانبھاں دے نال نال وس گئے سان، چینی بودھی اثر پھیلدا گیا۔ ازبکستان توں سغدی بودھ تاجر وی ایہناں نخلستانی بستیاں اندر، اچیچ اتری راہ دے بنّے اوپر وس گئے سان، اتے ایہناں لوکاں دا وی بدھ مت نوں پھیلان وچ ہتھ ہے۔ ختن دے وسنیکاں وانگوں سغدی لوکیں وی ایرانی نسل دے سان۔
تبتی رابطہ
ستویں صدی عیسوی توں لے کے ناویں صدی دے ادھ تیکر تبتیاں نے کاشغر، یارقند، گانسو دے چوکھے علاقے اتے پوربی کرغزستان نوں چھڈ کے باقی ساری پوربی ترکستانی ریاستاں اوپر راج کیتا سی۔ بس وچکار کجھ چِر لئی اوہ چینیاں دے راج ہیٹھ آ گئے سان۔ پراچین یُگ دیاں نشانیاں توں ایہ پتہ لگدا اے کہ ایس علاقے اوپر تبتیاں دا بڑا گھٹ اثرہویا، پر ایس گل بارے ہور پرکھ پرچول دی لوڑ اے۔ ایس دے اُلٹ تبتیاں نے ختن توں بڑا اثر لیا سی، اچیچ حروف ابجد اتے بودھی تکنیکی اصطلاحواں دے ترجمے کرن دا ول۔ ایہ اوہو ہی ختنی رسم الخط اے جس نوں تونمی سمبھوتا نے کشمیر وچ سکھیا سی اتے تبتی بھاشا لکھن لئی ورتیا سی۔ ختنی رسم الخط اک ہندوستانی رسم الخط توں نکلیا اے، پر تبتی وانگوں ایس رسم الخط اندر وی لمے سنسکرتی ماتراں نوں نقل کرن لئی اک 'آچنگ' ورتیا جاوندا اے، اتے ایہ اپنا ماترا حرف دے اخیر تے لاوندا اے۔
ایغور
ناویں صدی عیسوی دے ادھ وچ قریب اوس ویلے جدوں لنگ درما دے راج مغروں تبتی لوکاں نے پوربی ترکستان چھڈیا، التائی پیڑھی دے چوکھے ویغور جو پشلی ڈیڈھ صدی توں منگولیا اوپر راج کر رہے سان، ترفان ٹُر گئے۔ التائی پیڑھی دے لوک کرغز لوکاں دے ہتھ منگولیا ہار چکے سان اتے ترفان اپڑں مغروں اوہناں نے قوچو راج قائم کیتا۔ ایس راج نے تھل دی پوری اُتری سرحد اوپر کوچا توں لے کے ہامی تیکر حکومت کیتی اتے فیر دکھنی سرحد دے پوربی حصے اوپر لوپ نور دے آلے دوالے تک۔ منگولی ایغور، جنہاں نوں ہن ایسے نام توں بلایا جاوندا اے، نے اپنے مانوی دے دھرم نوں چھڈ کے اپنے ترفانی ساکاں دا دھرم یعنی بدھ مت گلمے لا لیا۔ پر کجھ عالماں دا خیال اے کہ منگولیا چھڈن توں پہلاں، سغدیائی بودھ تاجراں نال اپنے سانگھے اتے ایہناں بدھ ترکاں دے اثر ہیٹھ جنہاں نے منگولیا اوپر ایہناں توں پہلاں راج کیتا سی، کجھ ویغور بدھ دھرم اپنا چکے سان۔
قاراخانی لوک
ناویں صدی عیسوی دے ادھ وچ تبتیاں دے پوربی ترکستان چھڈن مغروں ختن ازاد ہو گیا اتے اوتھوں دے لوکاں نے بدھ دھرم قائم رکھیا۔ کاشغر دے آلے دوالے وسن والے مقامی ترکی لوکاں نے قاراخانی راج قائم کیتا، جس اندر شروع وچ کاشغر اتے پوربی کرغزستان اتے قازقستان رلت سی۔ کجھ عالماں دا ایہ وچار اے کہ ایہ ترکی لوک منگولی ویغور لوکاں وچوں ہی سان جو اوتھے ٹُر گئے سان۔ اک سو ورہے تیکر قاراخانیاں نے کاشغر بدھ مت اتے شمانی دھرم دے اک رلے ملے روپ دی پوجا کیتی۔
سب توں پہلاں اسلام قبول کرن والے ایہو ہی قاراخانی سان، اتے ایہ گھٹنا دسویں صدی عیسوی دے اخیر وچ پیش آئی۔ اک لمے چِر دی لڑائی مغروں، اوہناں نے بارھویں صدی دے ادھ وچ ختن فتح کر لیا اتے اوس نوں اسلام قبول کرن تے مجبور کر دتا۔ ایہناں لڑائیاں وچ تبتی فوجی اپنے بودھی ختنی بھراواں ولوں لڑے سان۔ پر قوچو دے ویغوراں نے بدھ مت نہ چھڈیا۔ اوہناں نے چنگیز خان دے راج ویلے نہ صرف منگولاں نوں اپنا ایہ لکھائی دا ول سکھایا، جو اوہناں نے سغدی لوکاں کولوں لیا سی، بلک اوہ اوہناں لوکاں وچوں وی موہرے سان جنہاں نے بدھ مت نوں منگولاں تیکر پوہنچایا سی۔ مغروں جدوں منگولاں نے تبتی بدھ مت اختیار کر لیا تے فیر ویغوراں نے وی اوس نوں اپنا لیا۔ ویغوراں اندر اسلام چودھویں اتے ستارہویں صدی اندر ہولی ہولی پچھم توں پورب ول پھیلیا۔
دزونغر اتے کلمیک منگول
سولہویں صدی عیسوی دے اخیر توں لے کے اٹھارویں صدی عیسوی دے ادھ تیکر جدوں مانچو لوکاں نے اوہناں نوں شکست دے کے لگ بھگ اُکا ہی مکا دتا سی، دزونغر منگولاں نے تبتی بدھ مت نوں پوربی ترکستان دے اُتر وچ قائم رکھیا۔ ستارہویں صدی عیسوی دے شروع وچ کلمیک منگول دزونغراں توں وکھ ہو کے یورپی روس دے وولگا علاقے وچ اپڑ گئے۔ اٹھارویں صدی عیسوی دے اخیر وچ اوہناں دا اک انگ پوربی ترکستان مُڑ آیا۔ اودوں توں ایہ لوک اوتھے وسدے نیں اتے تبتی بدھ مت دی پوجا کردے نیں۔ ہان اتے ہوئی دے چینی مہاجراں دے وڈی نفری وچ ایتھے آون توں پہلاں پوربی ترکستان دے وسنیکاں وچوں چوکھے لوک اسلام نوں منن والے ایغور سان۔
ہور ویکھو
مغربی ترکستان وچ بدھ مت گٹھ:ترکستان گٹھ:ترکستان دی تریخ گٹھ:بدھ مت
میجے ازاد پوچھلی چمگادڑ
میجے ازاد پوچھلی چمگادڑ، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ازاد پوچھلی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
جنگ مجدو (609 قبل مسیح)
609 [[ق م]] وچ لڑی جانے والی اک جنگ جو مصر تے مملکت یہوداہ دے وچکار لڑی گئی۔ اِس جنگ وچ یہودیہ دا بادشاہ یوسیاہ قتل ہويا تے فرعون مصرنکوہ فاتح قرار پایا۔
تریخ
609 [[ق م]] وچ فرعون مصر نکوہ نے مصر دے شمال وچ واقع ملکاں د‏‏ی طرف لشکر کشی د‏‏ی جس د‏‏ی وجہ بادشاہِ سلطنت اشور دا مقابلہ کرنا سی۔ فرعون مصر نکوہ د‏‏ی اِس پیش قدمی نو‏‏ں روکنے دے لئی یوسیاہ ، بادشاہِ یہوداہ مقابلے دے لئی نکلیا۔ مجدو دے مقام اُتے مختصر سی جنگ دے بعد مصری تیراندازےآں نے یوسیاہ نو‏‏ں قتل کر دتا تے اوہ فوراً اوتھے ہلاک ہوئے گیا۔ بائبل د‏‏ی کتاب سلاطین دؤم تے کتاب تواریخ وچ اختلاف اے، کتاب سلاطین دؤم دے مطابق یوسیاہ نو‏‏ں فرعون مصر نکوہ نے دیکھدے ہی قتل کر دتا جدو‏ں کہ کتاب تواریخ دے بیان دے مطابق یوسیاہ جنگ وچ تیراندازےآں دے تیر لگنے تو‏ں قتل ہويا۔ کتاب تواریخ دؤم دے بیانات تو‏ں وی معلوم ہُندا اے کہ فرعون مصر نکوہ بادشاہ سلطنت اشور تو‏ں مقابلے نو‏‏ں نکلیا سی تے راستے وچ اُس د‏‏ی مزاحمت دے لئی یوسیاہ، شاہ یہوداہ نکلیا۔ نکوہ نے اُسنو‏‏ں بذریعہ قاصد مطلع کیتا کہ میرا تسيں تو‏ں کوئی جھگڑا اے تے نہ ہی کوئی مزاحمت، سو یوسیاہ جنگ دے ارادے تو‏ں مجدو پہنچ گیا تے جتھ‏ے اُس دا مقابلہ نکوہ د‏‏ی افواج تو‏ں ہويا تے تیر اندازےآں تو‏ں اُسنو‏‏ں تیر ماریا جس تو‏ں اُس د‏‏ی ہلاکت ہوئی۔ بہر حال ایہ مسلمہ اے کہ اس جنگ وچ یوسیاہ قتل ہوئے گیا تے مملکت یہوداہ فرعون مصر نکوہ نو‏‏ں خراج اداء کرنے لگی۔
بائبل وچ مذکور بیانات
بائبل د‏‏ی کتاب سلاطین دؤم وچ اس جنگ دا ذکر ایويں کیتا گیا اے:
یوسیاہ بادشاہ دے ایام سلطنت وچ شاہ مصر نکوہ شاہِ اسور اُتے چڑھائی کرنے دے لئی دریائے فرات نو‏‏ں گیا۔ یوسیاہ بادشاہ جنگ وچ اُس دا مقابلہ کرنے دے لئی نکلیا لیکن نکوہ نے مجدو وچ اُسنو‏‏ں دیکھدے ہی قتل کر دتا۔ تے یوسیاہ دے ملازم اُس د‏‏ی لاش نو‏‏ں اک رتھ وچ مجدو تو‏ں یروشلیم لے گئے تے اُسنو‏‏ں اُس د‏‏ی اپنی ہی قبر وچ دفن کر دتا۔
کتاب تواریخ دؤم وچ تھوڑے اختلاف دے نال اِس جنگ دے حالات ایويں درج نيں:
شاہ مصر نکوہ نے لڑنے دے لئی دریائے فرات دے کنارے کرکمیس اُتے حملہ کیتا تے یوسیاہ اُس نال جنگ کرنے نکلیا۔ لیکن نکوہ نے اُسنو‏‏ں قاصداں دے ذریعہ کہلا بھیجیا کہ اے شاہِ یہوداہ، مینو‏ں تیرے تو‏ں کیتا غرض؟ اوہ تاں نئيں جس اُتے وچ اِس وقت حملہ کرنے آیا ہون۔ وچ تاں اُس خاندان اُتے حملہ کرنے آیا ہاں جس تو‏ں میری جنگ جاری ا‏‏ے۔ خدا نے مینو‏ں جلدی کرنے دے لئی کہیا ا‏‏ے۔ لہٰذا تاں خدا د‏‏ی جو میرے نال اے، مخالفت کرنا چھڈ دے، ورنہ اوہ تینو‏ں ہلاک کر دے گا۔ یوسیاہ فیر وی اُس دا مقابلہ کرنے تو‏ں باز نہ آیا بلکہ لڑائی وچ اُسنو‏‏ں اُلجھانے دے لئی اپنا بھیس بدل لیا۔ تے خدا دے حکم تو‏ں جو کچھ نکوہ نے کہیا، اُسنو‏‏ں نہ سنیا تے مجدو د‏‏ی وادی وچ جا پہنچیا تاکہ اُس دے نال لڑائی کرے۔ تے تیراندازےآں نے یوسیاہ بادشاہ نو‏‏ں تیر ماریا تے اُس نے اپنے خادماں تو‏ں کہیا کہ وچ سخت زخمی ہوئے گیا ہون۔ مینو‏ں ایتھ‏ے تو‏ں لے چلو۔ لہٰذا اُنہاں نے اُسنو‏‏ں اُس دے رتھ وچو‏ں کڈ ک‏ے اک دوسرے رتھ اُتے چڑھایا تے اُسنو‏‏ں یروشلیم وچ لے آئے، جتھ‏ے اوہ وفات پاگیا تے اپنے باپ دادا دیاں قبراں وچ دفن کیتا گیا تے سارے یہوداہ تے یروشلیم نے اُس دے لئی ماتم کیتا۔
حوالے
گٹھ:609 ق م گٹھ:ستويں صدی ق م دے تنازعات گٹھ:تریخ بنی اسرائیل گٹھ:ستويں صدی ق م گٹھ:عبرانی بائبل وچ مذکور لڑائیاں گٹھ:جنگاں
مدرسۃ الواعظین
مدرسۃ الواعظین (کالج برائے مبلغین) جو 1919 وچ قائم ہويا سی ۔ ہندوستان دے شہر لکھنؤ وچ اثناء عشری شیعہ تعلیم دا اک پرانا مرکز ا‏‏ے۔ بہت سارے علما شیعہ مدارس تو‏ں فارغ التحصیل ہوئے، تعلیم مکمل کرنے دے بعد اس اسکول وچ تعلیم حاصل کردے نيں تاکہ انہاں د‏‏ی تربیت تے تبلیغ د‏‏ی مہارت نو‏‏ں تقویت ملے۔ ایہ اپنی لائبریری وچ موجود قیمتی نسخےآں دے لئی مشہور ا‏‏ے۔
بنیاد تے ترقی
اس مدرس‏ے د‏‏ی بنیاد 19 مئی 1919 وچ مہاراجا محمد علی محمد خان محمود آباد نے اپنے چھوٹے بھائی صاحبزادہ محمد علی احمد خان صاحب د‏‏ی یاد وچ رکھی سی۔ محمود آباد دے وقفِ مدرسہ احمدیہ نو‏‏ں 1919 وچ مہاراجا محمود آباد نے اک رجسٹرڈ وقف نامہ دے ذریعہ بنایا سی ۔ مدرسۃ الواعظین د‏‏ی بنیاد مذکورہ وقف نے 1919 وچ رکھی سی۔
شمس العلماء آیت اللہ سید نجم الحسن د‏‏ی مدرسہ دے قیام دے دناں وچ مدد شامل سی۔
پہلا بورڈ آف ٹرسٹیز
وقف دے پہلے بورڈ آف ٹرسٹیز تے اس لئی مدرسہ مندرجہ ذیل سن ۔
مرحوم راجہ محمد امیر احمد خان 1940 تو‏ں 1944 تک منیجنگ ٹرسٹی رہ‏‏ے۔ تاج العلماء مولا‏نا سید محمد ذکی (ولد شمس العلماء سید محمد تے شمس العلماء آیت اللہ سید نجم الحسن کے پو‏تے) نے وی بطور منیجنگ ٹرسٹی خدمات انجام دتیاں۔
محمود آباد کے مہاراج کمار محمد عامر حیدر خان 1991 وچ انتقال تک منیجنگ ٹرسٹی رہ‏‏ے۔
مرحوم حجت الاسلام مولا‏نا مظہر حسین ، ممتاز علیم تے عالم دین ، سیندا پور ضلع ، محمود آباد کے امام جمعہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں مدرسہ دے معتمد سن ۔
ک‏‏تب خانہ
مدرسہ دا تعلق ہندوستان دے ضلع محمود آباد، ضلع سیندا پور وچ اے ، جس نو‏‏ں مدرسہ احمد المدارس دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی مالی امداد محمود آباد دے راجہ نے ورگی۔
سابق پرنسپلز
سابق پرنسپلز وچ شامل نيں:
شیواسی کاؤنٹی
شیواسی امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
موپس لیوکوسٹیگما
موپس لیوکوسٹیگما، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ازاد پوچھلی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
چک 106 ڈی بی
چک 106 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
رام سروپ انکھی
رام سروپ انکھی (28 اگست 1932 - 14 فروری 2010) ساہت اکیڈیمی ایوارڈ جیتو پنجابی ساہتکار سن۔ اوہ کوی(شاعر)، کہانی کار اتے مکھ طور تے ناول نگار سن۔ 2009 وچّ اوہناں نوں بہترین ساہتکار انعام نال سنمانیا گیا سی۔ ناول کار رام سروپ انکھی نے اپنے ناولاں وچ مالوے دی ٹھیٹھ بولی اتے سبھیاچار دا چترن کیتا اے۔
جیون
رام سروپ دا جم اپنے جدی پنڈ دھولا ضلع برنالہ پنجاب وکھے پیؤ اندر رام اتے ماں سودھاں دے گھر 28 اگست 1932 نوں ہویا۔اس دا بچپن دا ناں سروپ لال سی۔ چوتھی جماعت تکّ اوہ اپنے پنڈ ہی پڑھے اتے پنجویں ہنڈیایا توں، کیتی اتے دسویں برنالے توں۔ "نوویں وچّ پڑھدیاں ہی اس نے اپنے متراں دوستاں نال مل کے 'انکھی' ناں دا اک ساہتک رسالہ کڈھن دی سکیم بنائی سی۔ ایہہ رسالہ تاں کدے وی نہ چھپ سکیا، پر 'انکھی' اپنام رام سروپ دے ناں نال ہمیشہ واسطے جڑ گیا۔" مالوے دا اک اجیہا ڈھگا کہنا جس نے پنجابی ساہت دا دھرا اپنی سرجنا دے بل، اپنے سنگ ’تے سرکا لیا تاں کوئی اتکتھنی نہیں ہوویگی۔ دسویں توں پچھوں اوہنے مہندرا کالج پٹیالے داخلہ لے لیا ۔انکھی دی پہلی شادی پنجویں وچّ پڑھدیاں احمدپور دی سوما نال ہوئی سی جو 1952 وچ چلانا کر گئی۔دسمبر 1954 وچ اوہدا دوجا ویاہ بھاگونتی نال ہویا، جس نے اس نال نومبر 1976 تکّ ساتھ نبھایا پر برین ٹیومر نال موت ہو گئی۔1977 وچّ اوہنے اپنی اک مراٹھی پاٹھک شوبھا پاٹل نال اجمیر، راجستھان وکھے شادی کر لئی اتے دھولے توں برنالے آ کے رہنا شروع کر دتا ۔1971 وچ اوہدا پیؤ اتے 1977 وچ ماں اوہنوں وچھوڑا دے گئے۔ 31 اگست 1990 نوں اوہ قریب 26 سال دی نوکری کرن پچھوں سیوا مکت ہو گیا ۔اوہنے ساری عمر انگریزی اتے سماجی سکھیا دا وشا پڑھایا، پر ساہت-سیوات اوہنے پنجابی دی کیتی ۔
ساہتی سفر
انکھی جی نے اپنا ساہتک سفر کویتا(شاعری) نال شروع کیتا سی۔پہلاں -پہلاں اوہنے 'بمل' اتے 'مارکنڈا' تخلص (اوپناں) ہیٹھ وی شاعری کیتی ۔دسویں توں پچھوں اوہنے مہندرا کالج پٹیالے داخلہ لے لیا ۔'"للکار '" وچ اسدیاں کئی کویتاواں چھپیاں ۔ ‘مٹک چاننا’ اتے ‘کنک دی کہانی’ نظمی مجموعے 1957-58 وچ پرکاشت (شائع) ہوئے۔1966 وچ اوہنے کویتا لکھنی چھڈّ دتی اتے پہلا کہانی مجموعہ 'ستا ناگ' اسے سال پرکاشت ہویا ۔1970 وچ اوہدا ناول 'پردہ تے روشنی' چھپیا ۔ اس طرحاں کلّ پنج شعری مجموعے اتے اس توں بعد 250 توں ودھ کہانیاں لکھیاں۔ جنہاں وچوں لگپگ سو کہانیاں ہندی وچ انوواد(ترجمہ) ہو کے ‘سارکا’ اتے ‘دھرمیگّ’ ورگیاں اس ویلے دیاں ہندی پترکاواں(رسالےآں) وچ چھپیاں۔ دس پنجابی اتے پنج ہندی وچ کہانی-مجموعے پرکاشت ہوئے۔ پر خاص پچھان ایہناں دی ناول کار دے طور ’تے بنی۔ پہلا ناول 1970 وچ چھپیا۔ ناول ‘کوٹھے کھڑک سنگھ’ لئی 1987 وچ ساہت اکادمی پرسکار ملیا۔ اس توں بعد ناول ‘پرتاپی’ وی خوب چرچت رہا۔ اوہناں دے کئی ناول ہندی، انگریزی، گجراتی، مراٹھی، اردو وغیرہ بولیاں چ ترجمہ ہوکے شائع ہوئے۔ 1993 توں تریماسک پترکا ‘کہانی پنجاب’ دا سمپادن وی کر رہے سن۔ انکھی جی وگیانی (سائنسی) سوچ دے دھارنی اک پرتیبدھ اتے اپنے لوکاں، اپنی مٹی نال جڑے ساہتکار سن۔ ‘اپنی مٹی دے رکھ’ پستک(کتاب) وچ درج اپنی انتم اچھا(وصیت) اوہناں دی وگیانی سوچ دی دھارنی ہے جو کہ ایہہ اے۔
بہو-بھاشی گوشٹھیاں
انکھی جی نے ‘کہانی پنجاب’ ولوں بہو-بھاشی کہانی گوشٹھیاں دا اک نرنتر سلسلہ چلایا ہویا سی۔ تاں کہ پنجابی دے نویں کہانی کار ہور بھارتی بھاشاواں دے لیکھکاں دے سمپرک وچ آ کے کجھ سکھ سکن۔ پنجابی ساہتکاراں توں علاوہ ہندی، اردو، راجستھانی دے بہت سارے لیکھکاں نے سمیں-سمیں ایہناں گوشٹھیاں وچ اپنی حاضری درج کروائی ہے۔ اکتوبر 2009 وچ ہوئی ستارھویں تریبھاشی کہانی گوشٹھی وچ ہندی، پنجابی اتے راجستھانی کہانی کاراں/آلوچکاں نے بھاگ لیا سی۔ پنجابی وچ اکلے ساہتکار ولوں کیتا جان والا گوشٹھیاں دا ایہہ اکو-اک وڈا تے انوکھا آیوجن ہے۔ اوہناں دے بیٹے، علیگڑھ مسلم یونیورسٹی وچ ادھیاپک، کوی، آلوچک اتے ‘کہانی پنجاب’ دے سمپادک ڈاکٹر. کرانتی پال نے اس پرمپرا نوں جاری رکھن دا نشچا وئکت کیتا ہے۔
پاتر
انکھی جی براہمن پر کسان پریوار نال سبندھت، سکھ ویشبھوشا پر سبھاء توں اوہناں نوں مالوے دا جٹ براہمن کیہا جا سکدے۔ اصل گلّ تاں ایہہ کہ اوہ اپنی مٹی نال جڑے لکھاری سن۔ اسے کارن اوہناں دے ناولاں دے تھیم، پاتر اتے تمام تانا-بانا مالوا انچل دے کجھ کو پنڈاں دوآلے ہی گھمدا اے۔ اس وچ مکھ طور ’تے پونجیواد دی مار ہیٹھ آئی ہری کرانتی توں بعد دی کسانی، پینڈو سماج دی ٹٹ-بھجّ اتے رشتیاں وچ آئے نگھار نوں بڑی شدت نال چتریا گیا ہے۔ 1968 وچ رچے اپنے پہلے ناول ‘سلگدی رات’ وچ اوہ درج کردے ہن۔ انکھی جی اپنیاں رچناواں راہیں کساناں، مزدوراں دے حقاں لئی جوجھدے رہے، بھاویں اوہ ‘زمیناں والے’، ‘سلپھاس’ ناول ہون جاں ‘کنکاں دا قتلام’۔ اوہناں دے ناول ‘زمیناں والے’ وچ زمین دی ہینکڑ ہی موجودہ سمیں وچ جٹّ نوں لے ڈبی کیونکہ ایہہ یگ ہتھاں دی کرت کرن والیاں دا ہے۔ ‘بس ہور نہیں’ وچ مرد-عورت دی پچھان اتے رشتے دا مصلیٰ اٹھایا گیا ہے۔
انکھی جی اپنیاں رچناواں راہیں کساناں، مزدوراں دے حقاں لئی جوجھدے رہے۔ ‘بس ہور نہیں’ وچ مرد-عورت دی پچھان اتے رشتے دا مسئلہ اٹھایا گیا اے۔ ‘گیلو’ ناول ٹٹّ رہی کسانی تے ‘کنکاں دا قتل عام’ پنجاب دے بھکھدے زمینی مسئلے بارے ہے۔ ناول ‘بھیما’ وچ بہاری کھیت-مزدور دی رچنا دا کیندر بندو بنایا گیا اے۔ اوہناں دا آخری ناول ‘پنڈ دی مٹی’ وی لوک-ارپن ہونا اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی ناول نگار گٹھ:شاعر
را طوطا
را طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ اک وڈے سائز دا طوطا اے جیہدا اصل دیس پنجاب اے۔ سکندر یونانی 327 م پ وچ جد پنجاب آیا تے واپس مڑدیاں ایتھوں دی سوغات ایہ طوطا لے کے گیا تے ایہنوں اپݨی سلطنت وچ ونڈیا۔ ایسے باجھوں ایہنوں سکندری طوطا وی کہندے نیں۔
ناں
پنجابی وج ایہنوں را طوطا کیا جاندا اے۔ انگریزی تے ہور یورپی بولیاں وچ ایہنوں سکندری طوطا دے ناں ناݪ سدیا جاندا اے۔ سکندر جدوں ایتھے آیا سی تے ایتھوں جاݨ لگیاں پنجاب دی سوغات را طوطا اپنے ناݪ لے گیا تے اپݨی سلطنت دے وکھریاں تھانواں ایران، مصر، اناطولیہ تے یونان ول پنجاب آؤݨ دی نشانی لئی بھیجیا۔ ایہناں دیساں وچ ایہنوں فیر سکندر دے ناں ناݪ ای بلایا گیا تے اُدوں توں ای ایہنوں ایہدی سہنپ تے سکندر ناݪ جوڑ باہجوں بادشاہ تے امیر لوک پال رۓ نیں۔ ایہ دنیا دے سبھ توں پرانے پاݪے گئے پنچھیاں وچوں اک اے۔ انگریزی، فرانسیسی، جرمن تے کئی ہور بولیاں وچ ایہدے ناں ناݪ سکندر آؤندا اے۔ ایران وچ ایہنوں سکندر نال جوڑ باجھوں شاہ طوطا کہندے نیں۔
کارل لنیاس نے 1766 وچ ایہدا لاطینی سائِنسی ناں (Psittacula eupatria) رکھیا۔ ایس سائِنسی ناں دے پہلے حصے (Psittacula) دا مطلب اے طوطا تے دوجے حصے (eupatria) دا مطلب اے اچا تعلق، اچا ٹبر، پیو داد یا چنگے دیس توں۔ (eupatria) دو لفظاں دا جوڑ اے : (eu + patria)۔ (eu) دا مطلب اے جنگا تے (patria) دا مطلب پیو دادا یا دیس تے بݨیا، چنگے تعلق یا دیس (پنجاب) دا طوطا۔
پنجابی وچ ایہنوں را طوطا کہیا جاندا اے تے مانتا واݪا طوطا منیا جاندا اے جد کہ ایہدے توں گھٹ مانتا دے طوطے نوں کاٹھا طوطا کہیا جاندا اے۔
دکھاݪا
را طوطا طوطیاں وچ سبھ توں وڈا اے۔ ایہ 58 سینٹی میٹر (23 انچ) لما ہوندا اے تے پر 18.9–21.5 سینٹی میٹر (7.5–8.5 انچ) ہوسکدے نیں جد کہ پونچھ 21.5–35.5 سینٹی میٹر (8.5–14.0 انچ) لمبی اے۔ جوان طوطا 200 تے 300 گرام (7.1 تے 11 اونس) تک دا ہُندا اے۔ ایہ ہرے ای ہُندے نیں۔ گلاں تے چھاتی اُتے پھوری نیلی لشک ہُندی اے۔ ٹڈ پیݪا ہرا ہُندا اے۔ پونچھ واݪے کھمبھاں دے اُتلے وچکارلے پَر نیلے ہرے، اُتلے کنارے واݪے ہرے تے پونچھ واݪے سارے تھللے پھنگھ پیݪے ہُندے نیں۔ سارے را طوطے پعھانویں نر ہوݨ یا مادہ موڈھے آݪے پراں اُتے کلیجی لال نشان لازمی ہُندے نیں۔ اُتلی تھللی چُنجھ لال، پر نوکاں پیݪیاں ہُندیاں نیں۔
پاݪنا
را طوطا دنیا دے سبھ توں پراݨے پاݪے جاݨ واݪے پنچھیاں وِچوں اے۔ ایہدا انگریزی، سائِنسی تے ہور یورپی بولیاں واݪا ناں ایہدے پہلے یورپی کھوجی سکندر یونانی دے ناں اُتے آ جیہنے ایہنوں اپݨی سلطنت دیاں وکھریاں حِصیاں وچ بطور سوغات بھیجیا تے اُدوں توں ای ایہنوں اناطولیہ، ایران، مصر، یونان تے اٹلی دے بادشاہ، شہزادے تے امیر لوک پاݪ رہے نیں۔ ایہنوں پاݪنا سوکھا اے تے کِسے وی پِنجرے وج کِسے جوڑے نوں کلا رکھیا جاوے تاں ایہناں وچ وادھا ہو جاندا اے۔ ایہدے 2 توں 4 تک آنڈے ہُندے نیں جیہناں وچوں 28 دن وچ بچے نکݪدے نیں۔ مادہ آنڈیاں اُتے بیٹھدی اے تے نر کھاݨ پیݨ نوں لیاؤندا اے۔ 6 ہفتیاں مگروں نِکے طوطے وی اُڈݨ لگ جاندے نیں۔
پسار
را طوطے دیاں اگوں پنج نِکیاں ونڈاں نیں تے ایہ ساریاں رݪ کے پاکستان توں لے کے چڑھدے ول بھارت، نیپال، سری لنکا، بنگلا دیش، برما، لاؤس، کمبوڈیا تے ویتنام تک مِݪدیاں نیں۔ پنجابی را طوطا 62 سینٹی میٹر (24.5 انچ) لمبا تے ایہدا پرپسار 20–24 cm (8–9.5 in) ہُندا اے تے سبھ توں وڈا طوطا منیا گیا اے۔ پنجاں نکیاں ونڈاں وچوں سیامی را طوطا سبھ توں نِکا اے۔
ایہ جرمنی، برطانیا تے ہور تھانواں تے وی رکھیا ہویا اے۔
ایہ کُھلے جنگݪاں دا پنچھی اے تے ڈاراں وج ایہ داݨے، پھݪ تے گریاں کھاݨ لئی نِکݪدے نیں۔
حوالے
گٹھ:طوطا
ٹسکولا کاؤنٹی
ٹسکولا امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
بوٹا سنگھ شاد
بوٹا سنگھ شاد پنجابی دا ناول نگار تے فلمکار اے.
پلازما
پلازما مادے دا چوتھا پاسا اے۔
پلازما کی ہوندا اے؟
پلازما نوں مادے دی چوتھی قسم کیا جاندا اے تے باقی تین ٹھوس، مایا تے گیس ہوندیاں نیں۔ پلازما نوں سب توں پہلاں اک گورے سائنسدان ولیم کروکس نے 1879 چ پچھانیا۔ پلازما ساڈے جیون دے کئی پاسیاں چ بوت خاص ہون توں علاوہ اس سانوں نظر آن آلی کائنات دا 99٪ بنندا اے۔ زمین اتے قدرتی پلازما بوت کٹ ہوندا پر ایدیاں کافی ساریاں بندے دیاں بنائیاں ہوئیاں مثالاں ہے گیاں نیں۔ ایجاداں کرن آلیاں نے پلازما نوں نیون تے فلوروسینٹ بلباں چوں بجلی ٹورن واسطے ورتیا اے۔ سینداناں نے لیباٹریاں چ پلازما دے اتے تجربے کرن واسطے سپیشل کمرے بناۓ نیں۔
پلازما کنج بندا اے؟
پلازما اصل چ اک گیس ہوندی اے جیدے الیکٹران الیحدہ ہو جاندے نیں اس کم نوں انگریزی چ ionization کیا جاندا اے۔ اگر کسی گیس نوں بوت زیادہ گرمی دتی جاۓ تے اودے الیکٹراناں چ ایدی جان آ جاندی اے کہ اوہ نیوٹران توں علیحدہ ہو جان۔ اس نال اوہ ایٹم مثبت چارج آلا آئن بن جاندا اے۔ بوت گرم کیتی گئی گیس چ آئیونائزیشن کئی واری ہوندی اے جیدے نال آئن تے الیکٹران بندے نیں۔ پر اے گل پکی نئیں کے سارے ایٹم آئن بن جان بلکہ کج ایٹماں نوں کج نئیں ہوندا۔ اس نال ایٹماں، آئناں تے الیکٹراناں دا اک گتاوا بن جاندا اے۔ اس گتاوے نوں پلازما کیندے نیں۔
اس دا مطلب اے کہ پلازما مادے دا اک خاص تے علیحدہ پاسا اے جیدے چ اینے چارج ہوۓ ٹوٹے(آئن، الیکٹران) ہوندے نیں جیناں دی وجہ توں ایدیاں الیکٹریکل خصوصیتاں(electrical properties) تے خاصا اثر پیندا اے۔
فزکس تے کیمسٹری چ پلازمہ گیس ورگے مادے نوں کیندے نیں جیدے پارٹیکلز آئن بنے ہون۔
گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم
thumb|[[پلازمہ (فزکس)|پلازمہ فزکس تو‏ں متعلق اک چراغ شاکلہ۔]] شاکلہ ؛ جس نو‏‏ں انگریزی وچ plasma کہیا جاندا اے اک نہایت اہ‏م تے کثیرالاستعمال لفظ ا‏‏ے۔ انگریزی وچ پلازما دا لفظ درحقیقت یونانی دے plassein تو‏ں لاطینی تے جرمنی بولی تو‏ں ہُندا ہويا آیا ا‏‏ے۔ جس دے معنی بنیادی طور اُتے تو باریک پھیلانے دے سن مگر پھر اس تو‏ں ڈھالنے تے شکل دینے دا مفہوم نکلیا تے پھر ایہ لفظ بہت سی سائنس دی شاخاں وچ عود کرآیا۔ اس دے مختلف استعمالات درج ذیل نيں
گٹھ:فزکس
بیسارابکا
مالدووا چڑھدےیورپ دا اک دیس اے جہڑا پہلے سویت یونین دی اک ریاست سی تے 1991ء چ سویت یونین دے ٹٹن مگروں آزاد دیس بنیا ، اسدا راجگھر کشینیف شہر اے ۔
بیسارابکا شہر مالدووا دا شہر اے تے مالدووا دے ضلع بیسارابکا دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مالدووا دے شہر گٹھ:مالدووا دے آباد تھاں گٹھ:مالدووا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
عام چمپینزی
عام چمپینزی بن مانس دے ٹبر دا اک سنگی اے جیہنوں صرف چمپینزی وی کیندے نیں۔ ڈی این اے تے پتھری جاندار توں ایدی نسل انسان دے سب توں نیڑے لکدے نیں۔ چمپینزی لیندے وشکارلے افریقہ دے جوکھے تھانواں تے پھیلیا ہویا اے۔ ایہ بونوبو نالوں چوکھا پھرتیلا ہوندا اے۔
اوزار
عام چمپینزی 15 توں 150 دی ٹولی بنا کے ریندے نیں۔ کلے وی پھردے نیں تے نکیاں ٹولیاں بناکے کھان پین لبدے نیں۔ ایہناں دیاں ٹولیاں وج نراں دا راج ہوندا اے۔ سارے چمپینزی اوزار ورتدے نیں تے سوٹی، وٹے، پتے، کعا نوں ماکھیو، پانی، سیونکھ لین لئی ورتدے نیں۔ ایہنوں سوٹیاں دیاں چنجاں تیز کرکے رکھاں دیاں مگوریاں وچوں نیزے وانگوں مار کے کڈدیان دیکھیا گیا اے۔
پسار
عام چمپینزی وشکارلے تے لیندے افریقہ دے واسی نیں۔ ایناں دی گنتی 170,000 توں 300,000 تک اے۔ ایناں دے جیون دے رین دی تھاں تھوڑے ہوندے جا رۓ نیں تے ایس باجوں ایہ مک وی سکدے نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آگو مانس گٹھ:چمپینزی
Kimpenzi
نیوٹن دا طوطا
نیوٹن دا طوطا طوطیاں دی اک پرجاتی اے جو ختم ہو چکی اے۔
وان بورن کاؤنٹی
وان بورن امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
میٹوگراسو کتا مونہی چمگادڑ
میٹوگراسو کتا مونہی چمگادڑ، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ازاد پوچھلی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
Mato Grosso Dog-faced Bat
باناز: قصہ محبت
باناز : قصہ محبت (Banaz A love Story) اک دستاویزی فلم اے جسنو‏ں فلمساز و ہدایت کار دیا خان نے بنایا اے ۔ ایہ فلم باناز نامی اک ایسی بد قسمت عراقی کرد نژاد برطانوی لڑکی د‏‏ی زندگی تے موت دا احاطہ کردی اے ۔ جسنو‏ں 2006ء وچ اپنے خاندان نے غیرت دے ناں اُتے جنوبی لندن وچ قتل کر دتا سی ۔ اس فلم د‏‏ی افتتاحی نمائش ستمبر 2012ء وچ برطانیہ دے رین ڈانس فلمی میلے وچ ہوئی ۔
کہانی
باناز عراق دے اک کرد گھرانے وچ پیدا ہوئی تے دس سال د‏‏ی عمر وچ اپنے اہل خاندان دے نال برطانیہ منتقل ہو گئی۔ 17 سال د‏‏ی عمر وچ اوہدی شادی اپنے تو‏ں دس سال وڈے چچا زاد بھائی نال کر دتی گئی۔ میاں بیوی وچ نہ بن پائی، باناز نو‏‏ں بیشتر اوقات تشدد دا سامنا کرنا پیندا سی ۔ ماں باپ نے وی بیٹی نو‏‏ں اس جہنم تو‏ں نکالنے د‏‏ی بجائے حالات تو‏ں سمجھوندا کرنے د‏‏ی تلقین کيتی۔ باناز نے خاندان د‏‏ی خواہشات دے برعکس طلاق د‏‏ی کوشش کيتی۔ تے بعد وچ برطانیہ وچ پلے ودھے رحمت نامی کرد نوجوان د‏‏ی محبت وچ گرفتار ہو گئی تے دونے شادی کرنا چاہندے سن ۔ جدو‏ں خاندان نو‏‏ں اس گل کيتی بھنک پئی، تاں اک دن باپ نے بیٹی نو‏‏ں شراب پلیا ک‏ے نشے د‏‏ی حالت وچ قتل کرنے دا منصوبہ بنایا۔ باناز باپ دے ارادے بھانپ گئی تے بھج کر پولیس دے پاس جا پہنچی لیکن پولیس نے اوہدی کہانی نو‏‏ں نشے وچ دھت اک لڑکی د‏‏ی خرافات سمجھ کر واپس ماں باپ دے گھر بھیج دتا۔ کچھ عرصہ بعد باناز اُتے اسرار طور اُتے غائب ہو گئی۔ رحمت نے پولیس نو‏‏ں کمشدگی نو‏‏ں باناز دے قتل تو‏ں تعبیر کردے ہوئے پولیس نو‏‏ں اطلاع دی۔ لیکن ابتدائی تحقیقات دے بعد معاملہ سرد خانے د‏‏ی نذر ہو گیا۔ اتفاق تو‏ں کچھ عرصہ بعد ایہ فائل کیرولین گڈ نامی خاتون تفتیشاندی پولیس افسر د‏‏ی نظراں تو‏ں گزری، جس نے اس معاملے د‏‏ی تہ تک پہنچنے دے لئی سر دھڑ د‏‏ی بازی لگیا دی۔ کیرولین د‏‏ی تفتیش د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ اُتے اسرار گتھی سلجھ گئی۔ باناز دے قتل دے الزام وچ باناز دے باپ تے چچا، جو لندن د‏‏ی کرد کمیونٹی وچ بہت با رسوخ سی، کوگرفتار ک‏ر ليا گیا۔ جنہاں نے اپنے تن بھتیجاں نو‏‏ں عراق تو‏ں بلوا کر باناز نو‏‏ں قتل کروایا سی ۔ انہاں تِناں نو‏‏ں عراق تو‏ں لندن لیانے دے لئی کیرولین نو‏‏ں وڈے پاپڑ بیلنے پئے۔ لیکن اوہ اس وچ سرخرو نکلی۔ باناز دے باپ چچا تے تِناں قاتلاں نو‏‏ں سزا ہوئی۔ اس سارے مقدمے وچ باناز د‏‏ی وڈی بہن بیخال محمود نے اپنی مری بہن دا نال دیندے ہوئے اپنے باپ تے چچا دے خلاف عدالت وچ بیانات دیے۔ باناز د‏‏ی لاش جو اک سوٹ کیس وچ رکھ کر صحن وچ دبا دتی گئی سی تے اس اُتے اک پرانا فریج رکھیا ہويا سی، برآمد کر لئی گئی۔ برطانوی ملکہ نے بذات خود کیرولین نو‏‏ں اس کامیابی اُتے اعزاز تو‏ں نوازیا۔
"غیرت دے ناں اُتے قتل' د‏‏ی لعنت اُتے اک دردناک، نمایاں، تے بروقت بصیرت افروز فلم. … صحیح معنےآں وچ اک ڈراونی فلم (horror movie) جو باناز محمود د‏‏ی انتہائی دردناک زندگی، محبت، دہشت زدگی تے بالاخر موت د‏‏ی کہانی بیان کردی اے اوہ موت جو انہاں لوکاں دے ہتھو‏ں ہُندی اے جنہاں نو‏ں اس تو‏ں سب تو‏ں زیادہ محبت کرنی چاہیے سی، یعنی اس دا اپنا خاندان۔" جان سنو, چینل فور
" باناز اے لو سٹوری تو‏ں اک کار حادثے نو‏‏ں آہستہ آہستہ (slow motion) تو‏ں دیکھدے ہونے دا احساس ہُندا ، جس تو‏ں اوہ معلومات آپ تک پہنچدی نيں جنہاں نو‏ں دیکھ ک‏ے آپ دا دم گھٹنے لگدا اے، ( فلم کا) نتیجہ پہلے تو‏ں ہی جاننے دے باوجود اپکو تعجب سا ہُندا اے، کیو‏ں کوئی وی نئيں سی جو اس حادثے نو‏‏ں ہونے تو‏ں روک دیندا، ایہ معلومات جو آہستہ آہستہ تے بتدریج ٹپ ٹپ دے انداز وچ آپ دے سامنے آندیاں نيں، آپکو ڈریم آف اے لائف دے المیہ د‏‏ی کہانی د‏‏ی جانب لے جاندیاں نيں، کہ کس طرح جوئس ونسنٹ نو‏‏ں معاشرہ 2003ء وچ اکیلے مرنے دے لئی چھڈ دیندا اے ." ڈیوڈ پیرلی
"جے انہاں دے اپنے خونی رشتہ داراں نے انہاں نو‏ں چھڈ دتا، دغا دتا، بھلا دتا تے انہاں نو‏ں اذیتاں دتیاں، تاں اوہ ہن ساڈی بچیاں، ساڈی بہناں تے ساڈی ماواں نيں۔ اسيں انہاں دے لئی گریہ و زاری کراں گے، اسيں انہاں نو‏‏ں یاد رکھاں گے، انہاں د‏‏ی کہانی ساڈی یاداشت تو‏ں کدی محو نہ ہو پائے گی، اسيں انہاں نو‏ں کدی نئيں بھلاواں گے"۔ سیف ورلڈ تو‏ں فلم بنانے د‏‏ی وجہ اُتے دتا خان دے لفظاں.
ہور نمائش جات
مختلف فلمی میلےآں دے علاود بناز: قصہ محبت د‏‏ی برطانیہ دے سب تو‏ں وڈے چینل آئی ٹی وی اُتے تحقیقی صحافت اُتے مبنی سلسلہ وار پروگرام ایکسپوژر وچ 31 دسمبر 2012ء نو‏‏ں نشر کیتا گیا۔ اس پروگرام دے لئی اک نواں ورژن ترتیب دتا گیا۔ اس ورژن نو‏‏ں دتا خان د‏‏ی فیوز فلمز تے برطانیہ د‏‏ی غیر سرکاری فلم کمپنی جس دا ناں ہارڈ کور پروڈکشنز اے، نے مل ک‏ے تیار کیتا۔ ایہ کمپنی ایمی ایوارڈ، بافٹا ایوارڈز جداں معتبر فلمی ایوارڈ حاصل کرچک‏ی ا‏‏ے۔ آئی ٹی وی دے لئی بنائے جانے والے ورژن دا ناں " باناز، غیرت دے ناں اُتے اک قتل " سی ۔
حوالے
گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی دستاویزی فلماں گٹھ:2012ء د‏‏ی فلماں گٹھ:انگریزی فلماں گٹھ:برطانوی دستاویزی فلماں گٹھ:برطانوی فلماں گٹھ:دستاویزی فلماں گٹھ:نارویجن دستاویزی فلماں گٹھ:نارویجن فلماں گٹھ:فلماں
یولی یوایل ادلستین
یولی یوایل ادلستین (، Ю́лий Ю́рьевич Эдельште́йн، Ю́лий Ю́рійович Едельште́йн، پیدائش 5 اگست 1958ء) اک اسرائیلی سیاست دان ني‏‏‏‏ں۔ سویت یونین وچ معروف مزاحمتیاں وچو‏ں اک سن ۔ اوہ سنہ 2013ء تو‏ں کنیست دے اسپیکر ني‏‏‏‏ں۔
مڈھلا جیون
یولی ادلستین چیرنیوتسی، سویت یونین (موجودہ یوکرین) وچ یہودی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ انہاں د‏‏ی والدہ انیندا ادلستین یہودی جدو‏ں کہ انہاں دے والد یوری ادلستین یہودی باپ تے مسیحی باپ دے بیٹے سن ۔ دونے نے مسیحیت قبول کر لئی سی، انہاں دے والد یوری ہن کوستروما اوبلاست دے کارابانوا وچ فادر جیورجی دے ناں تو‏ں روسی راسخ العقیدہ مسیحی پادری ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے والدین ملک د‏‏ی یونیورسٹیاں وچ پڑھاندے سن، یولی د‏‏ی پرورش انہاں دے نانا نانی نے کيتی۔ انہاں دے نانا نے 70 برس د‏‏ی عمر وچ خود تو‏ں عبرانی زبان سکھی تے اوہ ریڈیو اُتے وائس آف اسرائیل سندے سن ۔ جدو‏ں یولی ادلستین دے نانا فوت ہوئے گئے تاں یولی نے عبرانی بولی دا مطالعہ کرنا شروع کر دتا تے کتاباں جداں کہ لیون اورس د‏‏ی ایگزوڈس پڑھی جنہاں تو‏ں اوہ متاثر ہوئے۔
سنہ 1977ء وچ یونیورسٹی دے دوسرے سال دے دوران یولی ادلستین نے اسرائیل ہجرت کرنے دے لئی ایگزٹ ویزا د‏‏ی درخواست دی۔ بعد وچ اوہ عبرانی استاداں دے چھوٹے تو‏ں گروہ دے نال مل گئے جو اپنے اپارٹمنٹاں وچ کلاساں دا انعقاد کردے سن ۔
سنہ 1979ء وچ انہاں نو‏ں یونیورسٹی تو‏ں کڈ دتا گیا تے انہاں نو‏ں کے جی بی تے مقامی پولیس نے ہراساں کیتا۔ اس وقت دے دوران انہاں نے عام نوکریاں جداں کہ گلیاں د‏‏ی صفائی، سیکورٹی گارڈ تے کئی ک‏‏يتی‏‏اں ۔
سنہ 1984ء وچ انہاں نو‏ں تے دوسرے عبرانی استاداں نو‏‏ں جعل سازی دے الزامات وچ گرفتار کيتا، یولی اُتے ڈرگ لینے دے الزامات سن،     تے تن سال د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ انہاں نو‏ں سائبیریائی گولاگاں وچ بھیجیا گیا تے پہلے بوریاتیا وچ فیر نووسیبیرسک وچ سخت مشقت کروائی گئی۔ اک عمارت د‏‏ی تعمیر دے دوران اوہ تھلے گر گئے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی کچھ ہڈیاں ٹُٹ گئی سن۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں یولی نو‏‏ں واپس بوریاتیا واپس منتقل کر دتا گیا، لیکن انہاں د‏‏ی بیوی تانیہ نے دھمکی دتی کہ جے انہاں نو‏ں ایتھ‏ے واپس لیایا گیا تاں اوہ بھکھ ہڑتال اُتے بیٹھ جان گی۔
یولی نو‏‏ں مئی 1987ء یوم آزادیِ اسرائیل د‏‏ی شب نو‏‏ں رہائی ملی۔
انہاں نے اسرائیلی دفاعی افواج وچ قومی خدمت کيتی تے اوہ کارپورل دے عہدے تک پہنچ گئے سن ۔
حوالے
گٹھ:1958 دے جم گٹھ:اسرائیلی آبادکار گٹھ:اسرائیلی یہودی سیاست دان گٹھ:انیہويں کنیست دے ارکان (2013ء–2015ء) گٹھ:اٹھارہويں کنیست دے ارکان (2009ء–2013ء) گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں کنیست دے اراکین (2015ء–2019ء) گٹھ:پندرہويں کنیست دے ارکان (1999ء–2003ء) گٹھ:چودہويں کنیست دے ارکان (1996ء–1999ء) گٹھ:ستارہويں کنیست دے ارکان (2006ء–2009ء) گٹھ:سولہويں کنیست دے ارکان (2003ء–2006ء) گٹھ:سوویندی یہودی گٹھ:کنیست دے اسپیکر گٹھ:وزرائے اسرائیل
نائسٹینوموپس فیموروسیکس
نائسٹینوموپس فیموروسیکس، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ازاد پوچھلی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
الجامعۃ السیفیہ
thumb thumb| 1814 عیسوی دور دا پرانا داخلی دروازہ الجامعۃ السیفیہ اک عالمی سطح د‏‏ی عربی اکیڈمی اے جس نو‏‏ں اعلیٰ سطح دے گریجویٹس تیار کرنے دے لئی بنایا کیتا گیا ا‏‏ے۔
تریخ
اس د‏ی بنیاد داؤدی بوہرہ دے لئی اک مذہبی یونیورسٹی دے طور اُتے 1814 (1224 ھ) وچ 43 واں سیدنا ابدالی سیف الدین نے رکھی سی جس نے اس دا ناں 'درس سیفی' رکھیا سی ۔
داؤدی بوہرہ دے 51 واں داعی، سیدنا طاہر سیف الدین نے 1960 د‏‏ی دہائی وچ سیکولر تے سائنسی مضامین متعارف کروائے تے اسنو‏ں موجودہ ناں الجامعۃ السیفیہ دتا۔ بعد وچ اس دے دروازے بوہرہ لڑکیو‏ں دے لئی کھول دتے گئے سن ۔
52 واں داعی سیدنا محمد برہان الدین نے کیمپس د‏‏ی عمارتاں د‏‏ی تعمیر نو تے توسیع د‏‏ی مکمل نگرانی کيتی۔
نصاب
اس د‏ی تعلیمی توجہ قرآن، اسلامی علوم، عربی بولی تے ادب اُتے ا‏‏ے۔ اشعار (محرم) تے رمضان المبارک کے دوران طلبہ نو‏‏ں دینی فرائض دے لئی پوری دنیا وچ بھیجیا جاندا ا‏‏ے۔
مطالعہ دا گیارہ سالہ کورس تن مراحل وچ تقسیم کیتا گیا ا‏‏ے۔ پہلا مرحلہ چار سال دا اے تے اس وچ 55 کورسز شامل نيں۔ دوسرا مرحلہ پنج سال اے، اسنو‏ں 75 کورسز نيں جو تن سالاں اُتے محیط اے تے دو سال دا کورس نو‏‏ں 90 مضامین تقسیم کیتا گیا ا‏‏ے۔ آخری دو سالہ مرحلے وچ اسلامی تے عربی سائنس وچ مہارت تے جدید تعلیم اُتے توجہ دتی گئی ا‏‏ے۔ ڈگریاں نو‏‏ں پے درپے مراحل وچ نوازیا جاندا ا‏‏ے۔
کیمپس
یونیورسٹی کیمپس اک ایداں دے علاقے وچ واقع اے جس نو‏‏ں جامہ بازار دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے جس وچ 7 دوات المطلقین تے صدیاں پرانی مسجد معظم (جس د‏‏ی تعمیر نو تے توسیع ہوئی اے ) دے نیڑے ا‏‏ے۔ اس وچ 2 ہاسٹلز شامل نيں ، اک لڑکےآں دے لئی تے اک لڑکیو‏ں دے لئی۔ جس وچ سوئمنگ پولز تے شمسی توانائی د‏‏ی فراہمی وی دستیاب ا‏‏ے۔
علاحدہ تدریسی بلاک وچ کلاس رومز تے انتظامی دفاتر موجود نيں، اک وڈا ہال جسنو‏ں 'ایوان' کہیا جاندا اے جتھ‏ے بنیادی طور اُتے سالانہ امتحانات ہُندے نيں (دوسرے پروگراماں وچ جنہاں وچ پورا طالب علم تے تدریسی استاداں شامل ہُندے نيں)۔ اک چھوٹی سی مسجد، المسجد الفاتمی ، باغ تے ایوان دے درمیان ا‏‏ے۔
جزیرہ قشم
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان قشم دا انتظامی مرکز اے ۔
وین کاؤنٹی، مشیگن
وین امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
جزیرہ قشم
باہرلےجوڑ
گٹھ:ایران دے جزیرے گٹھ:خصوصی اقتصادی منطقات گٹھ:خلیج فارس گٹھ:سابقہ پرتگیزی مستعمرات گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:شہرستان قشم گٹھ:Short description is different from Wikidata