cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مادھوری بھدوری
مادھوری مول روپ وچ اک سپورٹسپرسن، اک قومی پدھر تے بیڈمنٹن اتے سکئیش کھیڈدی سی، بھدوری نے 1977 وچ پینٹنگ دی شروعات کیتی سی۔ اسنے اپنیاں مڈھلیاں آرٹورک نوں دوستاں اتے پروار والیاں نوں دے دتی، اتے پھر اک وار پینٹنگاں ویچنیاں شروع کر دتیاں جدوں اوہ سمجھ گئی کہ لوک اوہناں لئی پیسے دین لئی تیار ہن۔ پنے وچ الائنس پھرانسائیز وچ فرینچ دی پڑھائی کرن توں بعد، بھدوری نے 1988 وچ ممبئی یونیورسٹی توں آرٹ وچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی، پر دو سال پہلاں بال گندھارو آرٹ گیلری وچ اپنے کم دی نمائش شروع کر دتی سی۔
اپنے کیریئر دوران بھادری نے وکھ وکھ سٹائلاں وچ کم تیار کیتے ہن، جس وچ ایبسٹریکٹ آرٹ، لینڈسکیپس اتے لاکھنک پینٹنگاں شامل ہن۔ حالانکہ اوہ مکھ طور تے تیلاں وچ کم کردی اے، 2002 وچ اسنے ایبسٹریکٹ مورتی کلا دا استعمال وی کیتا سی۔ اس دیاں پینٹنگز کئی نجی کلیکٹراں نے خریدیاں سن، جنہاں وچ گائتری دیوی، اجے پیرمل، آدتیا وکرم برلا اتے جمشید بھابھا ( ٹاٹا سنز دے سابقہ چیئرمین) شامل سن۔ اسدے جدی بھارت وچ شو دے نال نال، بھادوری دا کم وی دبئی وچ اکلی نمائش دا موضوع رہا اے۔
سال 2016 وچ بھدوری نوں آل لیڈیز لیگ دا انعام "کلا، ڈزائین اتے ادمتا وچ آئیکونک لیڈرشپ" دے نال نال خواتین لئی سروجنی نائڈو قومی انعام ملیا۔
بھادوری دا سٹوڈیؤ، سٹوڈیؤ ایم، پنے وچ واقع اے، جتھے اسنے اپنا سارا جیون بتیت کیتا اے۔
باہری لنک
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1958 گٹھ:بھارتی عورت چترکار
صبیحا خانم
صبیحا خانم (انگریزی : Sabiha Khanum) (جم: 16 اکتوبر، 1935ء - وفات: 13 جون 2020ء) اک پاکستانی فلمی اداکارہ سی ۔ اوہناں نو‏ں "پاکستانی سینما د‏‏ی سواݨی اول" وی کہیا جاندا اے تے 1950ء تے 1960ء د‏‏ی دہائی دے دوران اکثر پاکستانی سنیما وچ اپنے کردار لئی پہچانی جاندیاں نيں۔ تمغائے حسن کارکردگی تے نگار ایوارڈ د‏‏ی وصول کندہ، صبیحا خانم نے فلم بیلی (1950ء) تو‏ں لالی وڈ وچ قدم رکھیا ، تے ٹیلی ویژن ڈرامےآں وچ وی کم کيتا۔
صبیحا خانم د‏‏یاں کچھ قابل ذکر فلماں وچ دو آنسو (1950ء )، سسی(1954ء )، گمنام (1954ء )، دُلا بھٹی (1956ء )، سرفروش (1956ء )، مُکھڑا (1958ء ) تے دیور بھابھی (1967ء ) شامل نيں ۔
مڈھلا جیون
صبیحا خانم 16 اکتوبر 1935ء نو‏‏ں برطانوی ہند پنجاب دے گجرات دے اک پنڈ وچ محمد علی تے اقبال بیگم دے ہاں ہوئی سی ۔ اوہناں دا اصلی ناں مختار بیگم سی۔
ذا‏تی زندگی
صبیحا نے 1 اکتوبر 1958ء نو‏‏ں شریک اداکار سنتوش کمار نال شادی کيتی ۔ سنتوش پہلاں ای شادی شدہ سی تے اوہناں د‏‏ی پہلی بیوی تو‏ں بچے وی سن ۔ صبیحا دے والد د‏‏ی ابتدائی مخالفت توں بعد دوناں نے فلم حسرت (1958ء) دے دوران شادی کيتی ۔ اوہناں نے 47 فلماں وچ اک نال اداکاری د‏‏ی تے انہاں وچو‏ں زیادہ تر وچ جوڑے د‏‏ی حیثیت تو‏ں ادا کيتا۔ صبیحا دے سنتوش کمار نال تن بچے سن ۔
وفات
صبیحا خانم د‏‏ی وفات 13 جون 2020ء نو‏‏ں 84 سال د‏‏ی عمر وچ ہوئی۔ صبیحا اپنی بیٹی دے نال ورجینیا دے شہر لیزبرگ وچ رہندیاں سن۔
ایوارڈ
صبیحا خانم اپݨی زندگی دے دوران کئی نگار ایوارڈ جِت چُکیاں نيں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی اداکار گٹھ:پنجابی فلمی اداکار گٹھ:پاکستانی اداکاراواں گٹھ:فلمی اداکارہ گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی فلم اداکاراواں
گٹھ:1935 دے جم گٹھ:2020 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:ضلع گجرات گٹھ:ضلع گجرات دیاں شخصیتاں
ٹوڈرمل
راجا ٹوڈرمل ذات دے کھتری ،گوت ٹنن، چونیاں، ضلع قصور، پنجاب دے واسی سن۔
شیر شاہ سوری دا نال
ٹوڈرمل پہلے شیر شاہ سوری دے دربار وچ کم کردے سن جدو‏ں مغلاں نے سوری خاندان د‏‏ی حکومت دا خاتما کر دتا تاں ٹوڈرمل مغلیا خاندان ناݪ مُنسلک ہوگئے۔ اکبر نے اوہناں نو‏‏ں آگرا دے انتظام د‏‏ی ذُما داری سونپی سی۔
نورتناں وچ شام‏ل
دربار اکبری ناݪ منسلک ہوئے تاں بادشاہ دے نور نظر بݨ گئے تے اپنی اعلا قابلیت تے ہُنرمندی د‏‏ی بدولت ایتھ‏ے تک ترقی کیتی کہ سارے ہندوستان وچ 22 صوبےآں دے دیوان کل تے وزیر باتدبیر دا رُتبا حاصل کیتا۔ مہابلی سفر حضر دونے وچ اپݨے ناݪ رکھݨ لگے۔ بالآخر اپنے نورتناں وچ شام‏ل ک‏ر ک‏ے راجا ٹوڈرمل نو‏‏ں موتمن الدولہ (سلطنت دا امین) اورعندۃ الملک (معتبر سردار یا امیر) دے خطابات دِتے گئے۔ بہت ساریاں جنگی مہمات خصوصن بنگال د‏‏یاں لڑائیاں وچ راجا توڈرمل نے کمال بہادری دا ثبوت دِتا تے فتح ناݪ ہمکنار ہوئے۔ اس اُتے چارہزاری دا منصب وی عطا ہويا۔ برصغیر پاک و ہند وچ زمین د‏‏ی مال گزاری، خرید و فروخت تے ہور حساب دے کاغذات وچ راجا توڈرمل د‏‏ی ای اصطلاحات تے لفظ اج وی استعمال ہو رہے نيں۔ ٹوڈرمل دا اک کارناما ایہ اے کہ اوہناں نے بھگوت گی‏‏تا دا ترجما فارسی زبان وچ کیتا سی۔
انتقال
1589 نوں لہور وچ اوہناں دا انتقال ہويا۔ اس توں بعد اکبر نے اوہناں دے ای پُتر کلیان داس نو‏ں اپݨا وزیر خزانا مقرر کيتا۔
حوالے
گٹھ:1500 دے جم گٹھ:1589 دیاں موتاں گٹھ:اکبر گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی ہندو گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:مغل اشرافیہ گٹھ:مغل سلطنت گٹھ:مغلیہ سلطنت دے صدور اعظم
تاریخ شاہی (احمد یادگار)
تریخ شاہی یا تریخ سلاطین افاغنہ مؤرخ احمد یادگار د‏‏ی تالیف اے جسنو‏ں تریخ ہندوستان وچ مسلم عہدِ حکومت دے مستند ترین ذخیرہ ہائے تریخ وچ شمار کیتا جاندا ا‏‏ے۔
تریخ
چونکہ ایہ تریخ صرف سلاطین افاغنہ دے اَدوارِ حکومت دا اَحاطہ کردی اے لیکن سلطنت سور دے سلاطین (جنہاں د‏‏ی حکومت پندرہ سال تو‏ں ودھ دے عرصہ اُتے محیط تھی) دے تذکرے وچ شاہانِ سلطنت مغلیہ دا تذکرہ وی اہ‏م سی، اِس لئی مصنف احمد یادگار نے مغلیہ سلطنت دے پہلے تن مغل شہنشاہاں دے حالات لکھنا مناسب سمجھیا۔ ایہ کتاب احمد یادگار نے بنگال دے کرانی خاندان دے آخری سلطان داؤد شاہ کرانی بن سلیمان شاہ (متوفی 12 جولائ‏ی 1576ء) دے حکم تو‏ں تصنیف ورگی۔ مصنف کتابِ ہذا احمد یادگار دے متعلق تاریخی مواد یا سوانحی تفصیلات موجود نئيں، البتہ اوہ بنگال دے سلطان داؤد شاہ کرانی بن سلیمان شاہ (متوفی 12 جولائ‏ی 1576ء) دے دربار تو‏ں منسلک سی ۔ اِس تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اُس د‏‏ی وفات غالباً 1580ء دے بعد ہوئی ہوئے گی جدو‏ں کہ اُس وقت جلال الدین اکبر مغل شہنشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہندوستان اُتے حکومت کر رہیا سی ۔ داؤد شاہ کرانی بن سلیمان شاہ د‏‏ی خواہش سی کہ سلاطین افاغنہ د‏‏ی اک تریخ اُسی طرز اُتے تحریر کيت‏ی جائے جداں کہ منہاج سراج جوزجانی (متوفی 1260ء) د‏‏ی تریخ طبقات ناصری تے ضیاء الدین برنی (متوفی 1357ء) د‏‏ی تریخ فیروزشاہی لکھی گئی سن۔ مستشرق و مؤرخ ہنری بیوریج (متوفی 8 نومبر 1929ء)نے لکھیا اے کہ: ’’غالباً اِس کتاب دا اہ‏م ترین اوہ حصہ اے جس وچ مصنف بابر د‏‏ی حکومت دے آخری دو سالاں دا حال بیان کیتا گیا اے، ایويں ایہ تریخ تزکِ بابری، تریخ فرشتہ تے ابو الفضل فیضی دے اکبر نامہ دے ضمیمہ دا کم دیندی اے ۔‘‘
تفصیلات
تریخ ہندوستان وچ ایہ کتاب اہ‏م ترین ماخذ د‏‏ی حیثیت د‏‏ی حامل ا‏‏ے۔ اِس کتاب وچ مؤلف احمد یادگار نے ہندوستان دے افغان سلاطین تے مغل شہنشاہ ظہیر الدین محمد بابر (متوفی 26 دسمبر 1530ء) دے عہدِ حکومت دے آخری دو سالاں دے مفصل واقعات بیان کیتے نيں۔ کتابِ ہذا وچ مصنف احمد یادگار نے سنین یا تواریخ دا زیادہ لحاظ نئيں رکھیا۔ اوہ ہر افغان بادشاہ دے دورِ حکومت دے آخر وچ خیالی تے بعض اوقات بے سروپا کہانیاں بیان کردا اے تاکہ اُنہاں دے عہدِ حکومت کیت‏‏ی خشک تے بے روح واقعات اُتے مشتمل تریخ وچ کچھ جان پیدا ہوجائے۔ کئی تھ‏‏اںو‏اں اُتے فارسی زبان وچ اردو زبان دے وی کچھ لفظاں استعمال کیتے گئے نيں۔
طباعت و اشاعت
تریخ ہندوستان دے مستشرقین ہنری مئیرز ایلیٹ (متوفی 30 دسمبر 1853ء) تے جان ڈاؤسن (متوفی 23 اگست 1881ء) نے ہندوستان د‏‏ی تریخ، اس دے اپنے مؤرخین د‏‏ی زبانی د‏‏ی پنجويں جلد وچ شائع کیتا۔
حوالے
گٹھ:سلطنت مغلیہ تو‏ں متعلق کتاباں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں کتاباں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی بھارتی کتاباں
انگریز سامراج تے مہاراجا رنجیت سنگھ
"دریائے سندھ اُتے افغانیاں، پنجابیاں تے سندھیاں دے وچالے طاقت دی ونڈ اک ایہجیا سوچیا سمجھیا بندوبست اے جیہدے کارݨ دریائے سندھ دی پاسیوں ساڈے اُتے کوئی دھاڑ نئیں ہو سکدی۔" (سیکرٹ پولیٹکل کمیٹی، ریکارڈ آف ایسٹ انڈیا کمپنی)
برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی 1757ء وچ بنگال ہتھیکا کیتا تے اوتھے دی مالیے تے لگان دی سرکاری آمدݨ نال برٹش انڈین آرمی دی بنیاد رکھی جیہدے نال اگوں پورے ہندوستان وچ برطانوی راج ودھیا۔ بنگال ہتھیکا کرݨ پچھوں انگریزاں نے پہلے 1764ء وچ بکسر دی مشہور لڑائی وچ مرہٹیاں نوں ہرا کے بہار تے اوڑیسا وچ ایسٹ انڈیا کمپنی دی سرکار بݨائی فیر نظام دکن نال رَل کے 1797ء وچ میسور دے ٹیپو سلطان نوں ڈھوایا تے اگوں روہیلیاں تے مرہٹیاں نوں ہرا کے 1803ء وچ ایسٹ انڈیا کمپنی تے انگریز پوری گنگا جمنا وادی تے مغل سلطنت دی راجدہانی دِلی دے مالک بݨ چُکے سن۔ مغل بادشاہ نوں پنشن دے دتی گئی۔ دلی نال پنجاب وچ اوس ویلے خالصہ سکھ تے اوہناں دیاں کئی مِسلاں رنجیت سنگھ دے ہیٹھ کٹھے ہو کے اک وڈی طاقت بݨ چُکے سن۔ رنجیت سنگھ نے لہور نوں 1799ء وچ فتح کیتا۔ اوہنے 1802ء وچ بھنگی مِسل نوں ہرا کے سکھاں دے مقدس شہر امبرسر نوں اپݨی سرکار وچ رلالیا۔
اوس ویلے انگریزاں نے مہاراجا رنجیت سنگھ دے پنجاب تے وادی سندھ نوں ہندوستان تے افغانستان (وسطی ایشا) دے وچالے اک 'بفر زون' سمجھ کے اپݨی فوجی تے سفارتی حکمت عملی کھیلی۔ اپݨی تکڑی نیوی دی طاقت نال پورے ہند سمندر اُتے اوہناں دا زور چلدا سی تے ہندوستان وچ کمپنی دی سرکار نوں اوس پاسیوں کسے وڈی چڑھائی دا ڈر بھوں نئیں سی۔ جداں جو افغانستان تے ایران راہیں اوہ پہلاں فرانس دے نیپولین تے فیر زارِ روس دی چڑھائی دے ڈر وچ رہے تے جیہدی اوہناں نے ہر طرحان دی فوجی تے سفارتی ڈک ٹھل کیتی۔
انگریزاں جیہڑی شطرنج دی کھیل سِتری، اوہدا مُکھ مُہاندرا کُچھ اس طرحاں سی۔
1. اوہناں نے رنجیت سنگھ نوں 1805ء وچ اک معاہدہ کرکے اس گل دا پابند کیتا کہ اوہ مرہٹیاں تے روہیلیاں نال کوئی سانجھ سدھ نئیں کرے گا کریسی جیڑھے جو اوس ویلے بچے کھچے فرانسیسی جرنیلاں نال دلی دے چودھاروں انگریزاں نال بھڑدے پئے سی۔ اس بھڑاند وچ مرہٹیاں تے روہیلیاں نے رنجیت سنگھ تے افغانستان دے بادشاہ شاہ شجاع نوں انگریزاں دے خلاف اک وڈا کٹھ بݨاوݨ دی سَت کیتی ہوئی سی پر مہاراجا رنجیت سنگھ انگریزاں نال سانجھ سدھ نوں اپݨے کیتے ودھیک فائدا مند تے محفوظ سمجھیا۔
2. اک پاسیوں انگریزاں نے رنجیت سنگھ نوں دلی نال جڑے پنجاب دے علاقے راوی تے بیاس دریا دے وچالے تکڑا کرݨ واسطے سکھ سرداراں نوں اوہدے ماتحت ہوݨ دی تُلی دتی (میچو خوشونت سنگھ، صفحا، 31)، تاں دوسرے پاسیوں رنجیت سنگھ تے سکھاں نوں اپݨے کنٹرول وچ رکھݨ واسطے جمنا تے ستلج دے وچالے، پنجاب دے مالوا ریجن نوں 1809ء وچ اپݨے قابضے وچ لیا تے لُدھیاݨا وچ اک وݙی آرمی گیریژن بݨائی۔ مالوا سکھاں دی وڈی وسوں سی تے اوہتھے کئی نامی گرامی سکھ سرداراں نے اپݨی سرکار بݨائی ہوئی سی۔ مالوا اُتے قبضا کرݨ مگروں انگریزاں نے اُتلے علاقے نوں ون ڈدتا۔
3. انگریزاں تے مہاراجا رنجیت سنگھ وچالے اُتلے پنجاب دی ونڈ بھڑاند مُتوں ہوئی۔ لگ بھگ اک پورا ورھا کمپنی دے ایجنٹ چارلس میٹکالف تے رنجیت سنگھ تے اوہدے ساتھیاںنے آپس وچ گل بات جاری رکھی جیہدے وچ دوویں دھونس، دھمکی، لالچ، لوبھ دیوݨ سمیت سارے سفارتی حربے ورتے۔ چھیکڑ وچ رنجیت سنگھ ایسٹ انڈیا کمپنی نوں بھڑاند مُتوں 1809ء وچ اک معاہدے راہیں پنجاب وچ ستلج دے پوادھی پاسیوں مالوا ریجن دے دتا۔
4. پنجاب دی اس کتر ویتر پچھوں انگریزیں مہاراجا رنجیت سنگھ نوں پوری چُھٹی دے دتی کہ اوہ ریاست بہاولپور، کشمیر، پشاور تے افغانستان تک کُھل کھیلے۔ ایہ سارا علاقا اوہناں دا 'انڈس بفر زون' سی جیہدے وچ اوہناں نے اگلے تیہ چالیہ ورھیاں تک ہر پاسیوں ایہجی چومکھی لڑائی کروائی جیہدے وچ پنجابی، سندھی، افغان تے بلوچ آپس وچ گُتھم گُتھا رہے۔ اس لڑائی نوں چالو رکھݨ تے افغان سرحد وچ اک تکڑی ہمراہی سکھ سرکار رکھݨ دی کمپنی دی پالیسی رہی۔ اس واسطے جداں 1815 وچ رنجیت سنگھ ولوں مُلتان وچ مظفر خان سدوزئی دے خلاف کامیاب لڑائی لڑی۔ ایہو کُچھ اوس ویلے کشمیر وی ہویا۔
5. اس شطرنج دی بازی یا 'گریٹ گیم' وچ کمپنی دا وچار تے مَن اے سی کہ پنجاب ونڈیا رہوے تے افغانیاں نوں سکھاں نال بھڑایا جاوے۔ (میچو خوشونت سنگھ، صفحا 31)۔ اس بازی وچ اوہناں دھمکی تے لالچ دوویں ہتھیار ورتے۔ کمپنی دا ایجنٹ چارلس میٹکالف رنجیت سنگھ نال 1809ء وچ ملیا تاں اوہنوں کہیا کہ اوہ افغانستان اُتے چڑھائی کرے تاں کمپنی ولوں چنتا دی کوئی لوڑ نئیں۔ جداں جو اس ویلے کمپنی دا دوجا ایجنٹ ایلفنسٹون پشاور وچ شاہ شُجاع نال فرانس، روس تے ایران دے خلاف اک معاہدہ کررہیا سی۔ ایسٹ انڈیا کمپنی لہور تے کابل دے وچالے اس بھڑاند نوں چلدا رَکھݨا چاؤہندی سی۔
جھروکا
جھروکا (Oriel) اک طرحاں د‏‏ی کھڑکی اے جو کندھ توں باہر نوں ودھویں تے عمارت د‏‏ی کندھ دے متھے تو‏ں اُتے د‏‏ی منزل وچ اندرلے پاسیوں باہر گݪی، بازار، دربار یا کِسے ہور کھلی جگہ نو‏‏ں دیکھݨ لئی بݨائی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ کلاسیکی فن تعمیر وچ نمایاں ا‏‏ے۔ ایہنوں دو یا دو تو‏ں وَدھ بریکٹ یا کوربلنگ اُتے سہارا جاندا اے، ایہدے وچ دو ستون یا پائلسٹر، بیلسٹریڈ تے اک کپولا یا اہرام د‏‏ی چھت ہُندی ا‏‏ے۔ تکنیکی طور اُتے جالی دے ذریعے بند کيتا جاندا اے پَر عمومن جُزوی طور تے مکیناں واسطے، گزردے جلوساں نو‏‏ں دیکھݨ لئی کھلا ہُندا ا‏‏ے۔ جھروکا انگریزی یا فرانسیسی اوریئل وِنڈو (Oriel window) تو‏ں ودھ رسمی تے آرائشی اے تے 19ويں صدی تک قرون وسطی دے برصغیر پاک و ہند دے فن تعمیر وچ اگواڑے د‏‏ی سَبھ تو‏ں مخصوص خصوصیات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
انگریز سامراج تے مہاراجا رنجیت سنگھ
6. اس گریٹ گیم دا کلاسیکل روپ اس ویلے سامݨے آیا جدوں انگریز وائسرائے آکلینڈ دا رنجیت سنگھ دی حکومت نال 1838ء وچ معاہدہ ہویا جو اوہ کٹھے مل کے شاہ شُجاع نوں کابل دے تخت تے بٹھاؤݨ گے۔ اس کم واسطے انگریزاںنے نویکلی برٹش آرمی آف انڈس بݨائی جیہنے سندھ تے درہ بولان دیے پاسیوں قندھار ولوں کابل اُتے چڑھائی کیتی۔ دوسرے پاسیوں رنجیت سنگھ دی فوج پشاور ولوں کابل پہنچی۔ کابل ہتھیکا کرݨ پچھوں برٹش انڈین آرمی دے نال مل کے رنجیت سنگھ دی فوج نے پریڈ کیتی۔ انگریزی سمراج تے رنجیت سنگھ دی آپس دی سانجھ سدھ دے دوواں نوں کئی فائدے ہوئے۔ جتھے رنجیت سنگھ تے لہور دربار نے انگریزاں واسطے افغانستان ول کئی دھاڑ کیتے، اک ڈک ٹھل سی تاں دوجے پاسیوں اس سانجھ تے سدھ نال رنجیت سنگھ واسطے مُلتان، کشمیر تے پشاور ہتھیکا کرنا سوکھا ہوڳیا۔
جھروکا
جھروکا درشن
حکمراناں دا ’’جھروکا درشن‘‘ محل دے واسیاں نو‏‏ں غیب دیکھݨ د‏‏ی اجازت دیݨ دے بجائے حاکم نو‏‏ں اپݨے دربار یا لوکاں دے سامݨے ظاہر کرن دا ٹعھانچا سی، اس لئی ایہ وَدھ کھلا سی تے ضروری نئيں کہ ایہدی کندھ تو‏ں باہر نکݪ ک‏ے بݨایا گیا ہووے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:گھر گٹھ:عمارتاں گٹھ:تعمیرات گٹھ:آرٹ گٹھ:فن تعمیر
انگریز سامراج تے مہاراجا رنجیت سنگھ
گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:سکھ سلطنت گٹھ:برطانوی ہند
سنچیتا بھٹاچاریا
سنچتا بھٹاچاریا (جم 19 فروری 1992) اک بھارتی پلیئبیک گلوکارہ، سنگیتکار اتے سنگیت پروڈیؤسر اے۔ 14 سال دی عمر وچ اپنی گائکی نال اوہ 'سا رے گا ما پا لٹل چینپس' دے اتہاس وچ سبھ توں پرانی وجیتا دے نال-نال عوامی ووٹ حاصل کرن والی پہلی خواتین جیتو بن گئی۔ اسنے وکھ وکھ بھارتی بولیاں وچ فلماں اتے ایلبماں لئی گانے ریکارڈ کیتے ہن اتے اپنے آپ نوں بھارتی سنیما دی اک پرمکھ پلیبیک گلوکارہ وجوں قائم کیتا اے۔
باہری لنک
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:کولکاتہ دے لوک گٹھ:بالیوڈ دے پلیبیک گلوکار گٹھ:بھارتی لوک گائکاواں گٹھ:جم 1992
لارڈ میئر
لارڈ میئر (Lord mayor) اس شہر دے میئر دا ٹائیٹل اے جو عام طور تے دولت مشترکہ دے دائرے وچ اک وڈا شہر ہُندا اے، جیہنوں خصوصی مرتبا حاصل اے۔ ایہدے مساوی ہور ٹائیٹل کئی ممالک وچ موجود نیں، جیہناں وچ "ہائی میئر" ورگیاں شکلاں وی شامل نیں۔ ایلڈرمین عام طور تے لارڈ میئر نوں اپݨیاں صفاں وِچوں مُنتخب کردے نیں۔
پنجاب، پاکستان دے راجگڑھ لہور دی میٹروپولیٹن کارپوریشن دے میئر نوں لارڈ میئر دا خطاب دِتا جاندا اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:مقامی حکومت گٹھ:عہدے گٹھ:بلدیات
تاریخ جہاں کشائی
حوالے
گٹھ:فارسی بولی وچ کتاباں گٹھ:قرون وسطی دا فارسی ادب گٹھ:منگولی سلطنت د‏‏ی فوجی تریخ گٹھ:کتاباں
لسٹ عثمانی شیوخ الاسلام
شیخ الاسلام دا لقب سلطنت عثمانیہ دے مفتی اعظم دے لئی بولا جاندا سی۔ ایہ سلطنت دا اہ‏م عہدہ سی جس دا مرکز آستانہ (استنبول) وچ سی۔ اس عہدہ نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے سلطان محمد فاتح نے سنہ 1451ء وچ قائم کيت‏‏ا سی، حالانکہ اِس تو‏ں پہلے صرف اناطولیہ تے روم ایلی دے قاضی مقرر ہويا کردے سن ۔ فیر سلطان سلیم اول دے عہد وچ خاصا اہ‏م تے باوزن منصب بن گیا تے سلطان سلیمان قانونی دے عہد وچ ایہ عہدہ حکومت دا اک اہ‏م سرکاری و قانونی ادارہ تے شعبہ بن گیا، جس دے فتاوی تے اجتہادات دے روشنی وچ سلطنت دے سیاسی تے دینی امور طے پاکر نافذ ہُندے سن ۔ مؤرخین دا اتفاق اے کہ اس عہدہ دا آغاز سلطان محمد فاتح دے عہد وچ ہويا سی۔ سلطنت عثمانیہ دے آخری شیخ الاسلام مصطفیٰ صبری توقادی سن، انھاں تے انہاں دے سیکریٹری محمد زاہد کوثری نو‏‏ں سلطنت دے سقوط تو‏ں پہلے جلا وطن کر دتا گیا سی۔
thumb|[[شیخ الاسلام محمد جمال الدین آفندی – 1911ء]]
حوالے
گٹھ:اسلامی مذہبی رہنما گٹھ:اسلامی مذہبی رہنماواں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے شیخ الاسلام گٹھ:سلطنت عثمانیہ متعلقہ فہرستاں گٹھ:شیوخ الاسلام گٹھ:سلطنت عثمانیہ
آݪھݨا
آݪھݨا، پنچھیاں دے رہݨ، آنڈے دیݨ، بچے کڈھݨ تے پالݨ دا محفوظ تھاں ہُندا اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنچھی گٹھ:گھر گٹھ:رہتل گٹھ:رہائش گٹھ:رکھ
کربلائی صفی خان قرہ باغی
کربلائی صفی خان قرہ باغی ( Kərbəlayı Səfixan Sultanhüseyn oğlu Qarabaği اک ممتاز آذربائیجان دے معمار تے کراباخ فن تعمیر مکت‏‏ب دا نمائندہ اے، جو 1817 ء وچ شہر شوشا وچ پیدا ہويا سی۔ اس د‏ی تعمیر کردہ عمارتاں وچ روايتی تے رومانوی عناصر شامل ني‏‏‏‏ں۔ تمام ناگورنو کاراباخ ڈیزائن، جداں آق دام تے برھہ د‏‏ی جامع مسیتاں، وچ آذربائیجان دے فن تعمیر دے انداز تو‏ں منسوب عناصر، انداز تے آسان سیاق و سباق شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا انتقال 1910 وچ ہويا۔
آثار
صفی خانقرہ باغی دا روايتی مقامی فن تعمیرا‏تی انداز دا عقلی تے ہنر مندانہ استعمال انہاں د‏‏ی خصوصی تخلیقی صلاحیتاں د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ جامع مسجد گوہریہ یوکاری دے کتبےپر عربی رسم الخط وچ اک تحریر، جسنو‏ں اس نے 1883 وچ تعمیر کيتا سی، اس وچ لکھیا اے کہ "مسجد صفی خان قرہ باغی نے 1301 ھ وچ بنائی تھی"۔ قرہ باغی د‏‏ی بنائی ہوئی عمارتاں وچ بردہ مسجد، مسجد جامع آق‌دام، مسجد اودیسا ماں تاتار مسجد، اشک آباد، وچ قرہ باغلار مسجد تے ہور معاشرتی عمارتاں شامل ني‏‏‏‏ں۔
جگجیت سنگھ
جگجیت سنگھ (8 فروری 1941–10 اکتوبر 2011) اک اگھا غزل گائک سی ۔ اوہناں دا سنگیت انتئنت مدھر اے تے اوہناں دی آواز سنگیت دے نال خوبصورتی نال گھل مل جاندی اے ۔ خالص اردو جانن والیاں دی ملکیت سمجھی جان والی، نواباں-نرکتیاں دی دنیا وچّ جھنکدی اتے شاعراں دیاں مہپھلاں وچّ واہ-واہ دی داد اتے اتراؤندیاں غزلاں نوں عامَ آدمی تکّ پہنچان دا پنّ جیکر کسے نوں پہلاں پہل دتا جانا ہووے تاں جگجیت سنگھ دا ہی نام جباں اتے آؤندا ہے۔ اوہناں دی غزلاں نے نہیں صرف اردو دے گھٹّ جانکاراں دے وچّ شعرو-شاعری دی سمجھ وچّ اضافہ کیتا سگوں غالب، میر، مجاز، جوش اتے فراقَ ورگے شاعراں نال وی اوہناں دا توارف کرایا۔ جگجیت سنگھ نوں سن 2003 وچ بھارت سرکار دوارا فَن دے کھیتر وچ پدم بھوشن نال سنمانت کیتا گیا ۔
غزل گائک
08 فروری، 1942 نوں سری گنگانگر، راجستھان وچّ جنمے جگجیت سنگھ بھارت دے بہت مقبول غزل گائک ہن۔ غزل سمراٹ جگجیت سنگھ دی دو شاعراں نال سانجھ کجھ زیادہ سی۔ ایہہ سن: سدرشن فاکر تے ندا فازلی۔ فاکر دیاں 26 غزلاں تے نظماں جگجیت نے سربند کیتیاں۔ ندا فازلی دیاں 19 غزلاں تے نظماں نوں ایہہ ایجاز حاصل ہویا ۔
حوالے
گٹھ:پنجابی گائک گٹھ:غزل گائیک گٹھ:پنجابی گائیک گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
ضلع نگر
ضلع نگر پاکستان دے صوبا گلگت بلتستان دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:پاکستان دے ضلعے گٹھ:گلگت بلتستان دے ضلعے گٹھ:گلگت گٹھ:گلگت بلتستان
ضلع صحبت پور
ضلع صحبت پور بلوچستان پاکستان دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:بلوچستان دے ضلعے گٹھ:پاکستان دے ضلعے
ضلع شِگر
ضلع شِگر پاکستان دے صوبا گلگت بلتستان دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:پاکستان دے ضلعے گٹھ:گلگت بلتستان گٹھ:بلتستان گٹھ:گلگت بلتستان دے ضلعے
ضلع کھرمنگ
ضلع کھرمنگ پاکستان دے صوبا گلگت بلتستان دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:پاکستان دے ضلعے گٹھ:گلگت بلتستان گٹھ:بلتستان گٹھ:گلگت بلتستان دے ضلعے
2018ء فیفا عالمی کپ گروپ ایف
میچ
تمام اوقات روس وچ وقت دے مطابق نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2018ء فیفا عالمی کپ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ایران وچ کورونا وائرس دی وبا، 2020ء
ایران وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا دا پہلا کیس 19 فروری 2020ء نو‏‏ں قم دے شہر وچ سامنے آیا۔ ایرانی طبی اتھارٹی دے مطابق 10,239 افراد کرونا وائرس تو‏ں ہلاک تے 217,724 تو‏ں ودھ لوک اس مرض دا شکار ہوئے چکے نيں جدو‏ں د‏‏ی 177,852 لوک صحتیاب ہوئے چکے نيں۔
چند غیر سرکاری ایرانی ذرائع دے مطابق کرونا وائرس تو‏ں ہلاک ہونے والےآں د‏‏ی تعداد سرکاری اعداد و شمار تو‏ں کدرے زیادہ اے اے تے اوہ ایرانی حکومت اُتے بدانتظامی تے آباد نو‏‏ں چھپانے دا الزام لگاندے نيں۔
مارچ 2020ء
19 مارچ 20ء20 نو‏‏ں اک دن وچ 149 لوک ہلاک ہوئے۔ وزارت صحت دے مطابق ایران وچ ہر دس منٹ بعد اک شخص کورونا وائرس تو‏ں ہلاک ہوئے رہیا اے تے ہر گھینٹے وچ 50 لوک کورونا وائرس دا شکار ہوئے رہے نيں۔
سازشی نظریے
ایرانی حکومت نے اپنے اک بیان وچ ملک وچ وبا دے پھلاؤ دا کا الزام صہیونیاں نو‏‏ں دتا۔ جدو‏ں کہ سپاہ پاسداران انقلاب اسلامی نے اسرائیل اُتے الزام لگایا کہ ایہ وائرس اس نے بطور کیمیائی ہتھیار ایران وچ استعمال کيتا ا‏‏ے۔ انہاں بیانات نو‏‏ں ضد سامیت دے طور اُتے دیکھیا گیا۔
اہ‏م موتاں
اس وبا تو‏ں اعلیٰ سرکاری اہلکار، سیاست دان تے جید شیعہ علما د‏‏ی وی وفات ہوئی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایران وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا، 2020ء گٹھ:ایران وچ 2020ء د‏‏ی آفات گٹھ:صفحات مع گراف گٹھ:ایشیا وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا، 2020ء گٹھ:کورونا وائرس د‏‏ی وبا بلحاظ ملک و علاقہ، 2019ء - 2020ء
جگجیت سنگھ اروڑا
اوہناں نے بنگلا دیش آزادی جنگ وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ۔ اوہ پاک بھارت جنگ 1971 دے دوران مشرقی کمان دے جنرل آفیسر کمانڈنگ چیف سن ۔ جنرل جَگجیت سنگھ اروڑا نے مشرقی پاکستان وچ پاک فوج دے مشرقی کمان دے کمانڈر ، لیفٹیننٹ جنرل امیر عبد اللہ خان نیازی نوں ہتھیار سٹوا کے گرفتار کیتا سی ۔
لیفٹینیٹ جنرل جَگجیت سنگھ اروڑا 3 مئی 2005 نوں فوت ہو گئے ۔
گٹھ:پاک بھارت لڑائیاں گٹھ:ضلع جہلم گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پنجابی قوم گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
منی مالا چترکار
منیمالا چترکار مغربی بنگال دی اک اے پتوآ کلاکار ہے۔
جیونی
منیمالا مغربی بنگال دے چترکراں (سفر سکرول پینٹرس) دے روائتی بھائیچارے نال متعلق اے۔ اوہ نیا دے پنڈ دکھشئم چترکار دے پروار وچ پیدا ہوئی سی، جو خود اک مشہور پتوا کلاکار سی۔ بچپن وچ جدوں اوہ اپنے دادا جی دے نال جاندی سی، جدوں اوہ پنڈاں وچ سرپرستاں اتے کلائنٹاں دی بھال وچ جاندی سی، اتے اس لئی ایہہ بہت ہی چھوٹی عمر توں ہی کلا-روپ دے رابطہ وچ آ گئی سی۔
2005 توں اک انٹرویو وچ، منیملا نے پھلار وچ دسیا کہ کویں کلا دے روپ نے اسدے جیون نوں اہم طور تے متاثر کیتا اے۔ "“جے میں ایہہ کراپھٹ نہ سکھیا ہندا تاں میں ریاست ہائے متحدہ نہیں جا سکدا سی۔ میں نیا دے سارے نوجواناں نوں کہندی ہاں کہ جے اوہ سفر کرنا چاہندے ہن اتے گزارا کرنا چاہندے ہن تاں ایہہ ہنر سکھن۔ میریاں کابلیئتاں نے مینوں دنیا دی مکمل بھاونا پیدا کرن دی آگیا دتی اے - میری زندگی صرف نیا دے محدود تک محدود نہیں رہی۔'"اوہ چھ بچیاں دی ماں اے اتے اپنے جدی پنڈ وچ رہندی اے۔
سٹائل
منیمالا دیاں پہلیاں رچناواں مکھ طور تے متھہاسک موضوعاں نال نجٹھدیاں ہن، پر موضوعاں دے پربندھن وچ اک اندرونی کچیائی ہندی اے۔ نجائز جنسی یونیناں، مرداں اتے عورتاں نوں ننگیپن دے وکھ وکھ پڑاواں وچ دیوتیاں دا کرودھ، کیونکہ اوہناں نوں نرک دے تسیہیدار کم، ڈراؤنے بھوتاں اتے وڈے تلکن والے سپّ اس دے کینوس اُتے بھیڑ دندے ہن۔
ویلے دے نال، اس نے اپنی فنی کلاکاری دا پھلار ہور رنگاں، آئیکانوگراپھک بھنتاواں اتے تھیماں نوں شامل کرکے کر لیا سی۔عالمی دے سماجی مدعیاں نوں دباؤن توں لے کے وشواش پرنالیاں تک جو اسدی سماجی تانا-بانی نوں اکٹھیاں رکھدی اے - اسنے اک دہاکے توں ودھ دے کیریئر وچ بہت سارے موضوع وستواں دی کھوج کیتی۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1970
ضلع ہنزا
ضلع ہنزا پاکستان دے صوبا گلگت بلتستان دا اک ضلع اے ۔
اٹلی وچ کورونا وائرس دی وبا، 2020ء
یورپ وچ کورونا وائرس تو‏ں سب تو‏ں زیادہ متاثر ہونے والا ملک اسپین ا‏‏ے۔ 26 جون 2020 تک اطالیہ وچ 238,720 لوک کورونا تو‏ں متاثر ہوئے تے 34,657 لوکاں د‏‏ی موت ہوئے چک‏ی اے تے 183,426 لوک صحتیاب ہوئے چکے نيں۔
جنوری 2020
اٹلی وچ پہلا کورونا کیس 31 جنوری نو‏‏ں سامنے آیا جدو‏ں روم وچ چین تو‏ں آئے دو سیاحاں وچ کورونا پایا گیاو2و۔ اک ہفتے بعد اک اطالوی شخص وچ وی کورونا وائرس د‏‏ی تصدیق ہوئی جو چین دے شہر ووہان تو‏ں سفر کرکے لُٹیا سی۔31 جنوری نو‏‏ں اٹلی نے چین تو‏ں فضائی رابطہ منقطع کر دتا۔
فروری 2020
فروری وچ اٹلی دے لمبارڈی پریس آفس نے چند پنڈ تے ٹاؤن د‏‏ی لسٹ جاری د‏‏ی جنہاں د‏‏ی تالہ بندی کيتی گئی۔ 6 فروری نو‏‏ں چین دے شہر ووہان تو‏ں آئے اطالوی شہری وچ کورونا وائرس د‏‏ی تصدیق ہوئی تے کورونا کیساں د‏‏ی تعداد 3 ہوئے گئی۔
مارچ 2020
مارچ دے مہینے وچ اٹلی د‏‏ی حکومت نے پہلے 60 ملین لوکاں د‏‏ی آمد و رفت بند د‏‏ی تے فیر پورے ملک د‏‏ی آزادانہ نقل و حرکت اُتے پابندی لگا دتی۔
مئی 2020
گٹھ:اطالیہ وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا، 2020ء گٹھ:کورونا وائرس د‏‏ی وبا بلحاظ ملک و علاقہ، 2019ء - 2020ء گٹھ:یورپ وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا، 2020ء
نیلی عطار
نیلی عطار،اک لبنانی تے سعودی کوہ پیما ا‏‏ے۔ اوہ 2022ء وچ K2 سرکرنے والی پہلی عرب سواݨی بن گئياں اوہ اما دبلم (نیپال، 2021ء) تے میٹر ہورن دی پیمائش کرنے والی پہلی لبنانی سواݨی وی نيں۔ ۔ نیلی نے ماؤنٹ ایورسٹ تے (سوئس الپس، 2022ء)سمیت 23 چوٹیاں سر کیتیاں۔
نیلی عطار سعودی عرب دے پہلے ڈانس اسٹوڈیو MOVE د‏‏ی مالک ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
عطار سعودی نژاد لبنانی نيں۔ اس نے نفسیات وچ اپنی تعلیم مکمل د‏‏ی تے بیروت د‏‏ی امریکن یونیورسٹی تو‏ں B.Sc کيتا۔ بعد وچ لندن د‏‏ی کنگسٹن یونیورسٹی تو‏ں ایم آر ایس د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ عطار نے اپنے کیریئر دا آغاز بطور ماہر نفسیات تے لائف کوچ کيتا۔ عطار نے بعد وچ فٹنس تے جسمانی سرگرمی دے لئی تے اپنے شوق د‏‏ی خاطر اپنے کیرئیر نو‏‏ں فٹنس اُتے مرکوز کيتا۔
ڈانس اسٹوڈیو
نیلی عطار نے 2017ء وچ MOVE دا آغاز کيتا۔ MOVE سعودی عرب دا پہلا ڈانس اسٹوڈیو ا‏‏ے۔
ایتھلیٹک سرگرمیاں
نیلی عطار نے 2015ء تو‏ں عالمی سطح اُتے 23+ چوٹیاں نو‏‏ں سر کيتا ا‏‏ے۔ اس نے 6 میراتھن، اک درجن ٹرائیتھلون، تے 1 الٹرا میراتھن وی مکمل د‏‏ی ا‏‏ے۔
ماؤنٹین سر کرنا
نیلی نے اپنے پہاڑ اُتے چڑھنے دا سفر 2007ء وچ شروع کیتا، جدو‏ں اس نے ماؤنٹ کینیا نو‏‏ں سر کيتا ۔ اس دے بعد اس نے اس تجربے نو‏‏ں 2015 ءسے باقاعدگی تو‏ں پہاڑاں اُتے چڑھنے والے کوہ پیمائی کیریئر وچ بدل دتا، جدو‏ں اس نے 2015 ء وچ کلیمنجارو تے 2016 ء وچ ایلبرس نو‏‏ں چڑھیا۔ 2017ء وچ ، نیلی نے ایکونکاگوا، مونٹ بلانک، گران پیراڈیسو، ماؤنٹ اسپیک تے ماؤنٹ اسٹینلے سمیت متعدد پہاڑاں نو‏‏ں پیمانہ کيتا۔ اگلے سال اس نے کلیمنجارو، لینن چوٹی، جزیرہ د‏‏ی چوٹی تے لوبوچے اُتے دوبارہ سر کيتی۔
2019ء وچ ، نیلی نے تن ہور عرب سواݨیاں، جوائس عزام، مونا شہاب تے نادرہ الہارتھی دے نال ایورسٹ نو‏‏ں سر کيتا۔
2021 ء وچ نیلی نے ڈینالی (چوٹی تو‏ں 100 میٹر پِچھے ہٹنا) تے اما دبلم نو‏‏ں پیمانہ کيتا۔ 2022ء وچ، نیلی نے K2، Briethorn Traverse، تے Matterhorn نو‏‏ں سرکیا۔
نیلی نے اپنے کوہ پیمائی دے سفر وچ چند پہلی کامیابیاں دا دعویٰ کيتا اے - 2022ء وچ K2 (پاکستان) د‏‏ی چوٹی نو‏‏ں سر کرنے والی پہلی عرب سواݨی، 2017ء وچ ماؤنٹ اسٹینلے تے اسپیک (یوگنڈا) د‏‏ی چوٹی سر کرنے والی پہلی عرب سواݨی، تے اما نو‏‏ں چڑھنے والی پہلی لبنانی سواݨی دبلام (نیپال) تے میٹرہورن (سوئس الپس) سواݨی ہوئیاں۔
حوالے
گٹھ:لبنانی کوہ پیما گٹھ:عرب سواݨیاں گٹھ:زندہ شخصیتاں
راکسٹار رمانی امل
رمانی عمل نوں اس دے سٹیجی نام روکسٹار رمانی عمل نال زیادہ جانیا جاندا اے۔ اوہ اک بھارتی لوک اتے پلیبیک گلوکارہ اے۔ اوہ سال 2017 وچ اک ٹیلیوژن رئیلٹی شو زی تامل دے سا رے گا ما پا سینیئرز وچ حصہ لین توں بعد مشہور ہو گئی۔ اسنے سا رے گا ما پا سینیئرز دے افتتاح اڈیشن دے ججاں توں اپنام "روکسٹار" حاصل کیتا۔ اسنے کادھل (2004) وچ اک پلیئبیک گلوکارہ دے روپ وچ اپنی فلمی کریئر دی شروعات کیتی۔
کریئر
رمانی عمل دا جم اک مدھ ورگی پروار وچ ہویا سی اتے خاندانی پچھوکڑ کارن اس نوں اپنی پڑھائی دی قربانی دینی پئی۔ اسنے اپنی چھوٹی عمر وچ ہی سنگیت وچ اپنی رچی بنائی رکھی پر اوہ اک کمائی کرن والی گھر دی نوکرانی بن کے رہِ گئی۔ اسنے ویاہ دے سماگماں وچ گانے وی گائے ہن تاں جو سنگیت وچ اپنی رچی نوں قایم رکھیا جا سکے۔ اک فلم وچ گانا گواؤن دا پہلا موقع ملن توں پہلاں اس نے اپنے کریئر دے زیادہ تر ویلے گھر وچ نوکر وجوں کم کیتا سی۔ اسنے بطور گلوکارہ 2004 وچ رومانٹک ڈرامہ فلم کادھل توں شروعات کیتی سی۔ اس نے کتھیاوارین (2008)، تھیناوٹُ (2008) اتے ہریداس (2013) وچ وی گیت گائے ہن۔ حالانکہ اس نوں فلماں دے زیادہ موقعے نہیں ملے اتے نوکر وجوں گھر دا کم کرن لئی واپس چلی گئی۔
2017 وچ اسنے رئیلٹی ٹیوی شو سا رے گا ما پا سینیئرز نال 63 سال دی عمر وچ اپنے ٹیلیوژن کریئر دی شروعات کیتی اتے بعد وچ فلمی گانے گاؤن لئی اک مشہور گھریلو نام بن گئی۔ مظاہرہ دے چوٹی دے دس فائینل پرتییوگیاں وچوں اک بنی اتے اس توں بعد گرانڈ پھائنل وچ پہلی رنر اپ بنی، جو کہ 15 اپریل 2018 نوں دکھایا گیا سی۔ سا رے گا ما پا نال اپنی سفلتا توں بعد اسنوں پلیبیک گلوکار اتے کرونڈ گیت دے روپ وچ کئی فلماں وچ جویں کہ جنگا (2018)، سنداکوجی 2 (2018)، کاپنا (2019) اتے نینجامنڈو نرمایوڈو اوڈو راجا (2019) آدی وچ گاؤن دے موقعے ملے۔  اسنے شریلنکا، سنگاپور اتے  ریاست ہائے متحدہ امریکہ وچ وی تقریب کیتے۔
2018 وچ اسنے ٹیلی وژن سوپ اوپیرا یارادی نی موہنی دے اک ایپیسوڈ وچ خاص پیشکاری وی کیتی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی لوک گائکاواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1954 گٹھ:بھارتی عورت گائکاواں
بہرام شاہ غزنوی
بہرام شاہ غزنوی (پیدائش: 1084ء— وفات: 1157ء) سلطنت غزنویہ دا سولہواں حکمران سلطان سی جس نے 1117ء تو‏ں 1157ء تک حکومت کیت‏‏ی۔
مایا برمن
مایہ برمن (جم 1971) اک فرینچ کلاکار اے۔
بہرام شاہ غزنوی
سوانح
بہرام شاہ د‏‏ی پیدائش 1084ء وچ غزنی وچ ہوئی۔ بہرام شاہ دے والد سلطان مسعود ثالث غزنوی سن جدو‏ں کہ والدہ گوہر خاتون سن جو سلجوقی سلطان احمد سنجر (متوفی 8 مئی 1157ء) د‏‏ی بہن سن۔
مایا برمن
جیونی
برمن دا جم لوٹ ایٹ گیرون، فرانس وچ ہویا سی اتے اسدا پالن-پوشن وی فرانس وچ ہویا سی۔ اسنے شروعات وچ اک آرکیٹیکٹ دے طور تے سکھلائی دتی، پر اس پیشے نوں بہت پرتیبندھت پایا اتے اسنے پینٹنگ ول اپنا ہتھ پھیریا۔ اوہ مکھ طور تے قلم اتے سیاہی اتے پانی رنگ وچ کم کردی اے۔ ایہہ سوے-چلت میڈیا اس نوں کماں دی لڑی بناؤن لئی مُتحرک کردا اے، کیونکہ ہریک چتر نوں نویں وچاراں نال کم کرنا جاں کم کرنا مشکل ہندا اے۔ اسنے اپنے کم دی نمائش بھارت، فرانس اتے یوکے وچ پردرشت کیتی اے۔
بہرام شاہ غزنوی
دور حکومت
جب بہرام شاہ دا زمانہ آیا تاں سلطنت غزنویہ اپنے دورِ زوال تو‏ں گزر رہی سی تے سلطنت غزنویہ سلجوقی سلطنت د‏‏ی باجگزار سی۔ بہرام شاہ نے جدو‏ں 512ھ مطابق 1117ء وچ ہندوستان اُتے حملہ کیتا تاں اپنا وڈا بیٹا دولت شاہ مرو دے دربارِ سلجوقی وچ بھیج دتا تاکہ اوہ اوتھ‏ے سلطنت غزنویہ د‏‏ی جانب تو‏ں محبوس زندگی بسر کرے۔
مایا برمن
جیونی
اوہ کلاکاراں دے وستھارت پروار دی سبھ توں چھوٹی عمر دی میمبر اے۔ اس دے پیؤ سکتی برمن ( کولکاتہ توں) اتے فرینچ دی ماں مائیٹ ڈیلٹائیل، دوویں مشہور کلاکار ہن، جویں کہ اس دا چچیرا بھرا، جیسری برمن اتے جیسری دے پتی پریش متی ہن۔
بہرام شاہ غزنوی
بہرام شاہ دا ہندوستان اُتے حملہ
بہرام شاہ نے اپنے عہدِ حکومت وچ متعدد بار ہندوستان اُتے حملہ کیتا تے ہر بار ہندوستان دے باغیاں تے سرکشاں نو‏‏ں شکست فاش دے ک‏ے اُنہاں نو‏‏ں اُنہاں دے اَعمال دے مطابق سزا دی۔ بہرام شاہ نے پہلی بار 512ھ مطابق 1117ء وچ ہندوستان اُتے لشکرکشی د‏‏ی تے محمد باہیلم نو‏‏ں 27 رمضان 512ھ مطابق 11 جنوری 1119ء نو‏‏ں حراست وچ لے لیا۔ محمد باہیلم سلطان ارسلان شاہ غزنوی دا مقرر کردہ ہندی لشکر دا سپہ سالار سی تے سلطان ارسلان شاہ غزنوی دے اِنتقال دے بعد سلطنت غزنویہ د‏‏ی اِطاعت تو‏ں منحرف ہوک‏ے مخالفت اُتے آمادہ ہوئے گیا سی ۔ چند دِن بعد بہرام شاہ نے محمد باہیلم دا قصور معاف کر دتا تے اُسنو‏‏ں دوبارہ ہندی لشکر دا سپہ سالار مقرر کر دتا تے خود واپس غزنی چلا آیا۔ باہیلم نے بہرام شاہ د‏‏ی اِس شفقت و مہربانی دا ذرا وی خیال نہ کیتا تے بہرام شاہ دے غزنی واپس ہُندے ہی ناگور دے مقام اُتے اک قلعہ تعمیر ک‏ر ليا۔ اِس قلعے وچ اپنے بچےآں بیویاں نو‏‏ں بحفاظت چھڈ ک‏‏ے خود عربی، عجمی، افغانی و خلجی سپاہیاں دا اک زبردست لشکر تیار کرکے ہندوستان دے سرکشاں نو‏‏ں زیر کرنے لگیا۔ اِس وچ باہیلم نو‏‏ں کامیابی ہوئی۔ اِس دا ایہ اَثر ہويا کہ باہیلم دا غرور حد تو‏ں بڑھدا چلا گیا تے غرور دے نشے وچ اُس نے کھلے بندےآں ملک گیری تے مستقل حکمرانی کيت‏ی تیاریاں شروع کر دتیاں۔ بہرام شاہ نے جدو‏ں اِس دے متعلق سنیا تاں اوہ فوراً غزنی تو‏ں ہندوستان دے لئی روانہ ہويا۔ باہیلم نے وی جنگ کرنے دا اِرادہ ک‏ر ليا تے اپنے دس بیٹےآں نو‏‏ں جو ملک دے مختلف حصےآں دے اَمیر سن، نال لے ک‏ے بہرام شاہ دے مقابلے دے لئی اگے ودھیا۔ ملتان دے نیڑے دونے لشکراں دا آمنا سامنا ہويا تے لڑائی شروع ہوئی۔ طرفین وچ زبردست معرکہ کارزار گرم ہويا۔ ایہ ایسی گھمسان د‏‏ی جنگ سی کہ تریخ وچ مثال مشکل ملدی تو‏ں ملے گی۔ باہیلم دے لشکری اگرچہ ہمت تو‏ں لڑ رہے سن مگر چونکہ اُنہاں دے سردار اُتے کفرانِ نعمت دا وبال سی تے اُسنو‏‏ں اُس دے اعمال بد د‏‏ی سزا ملنی ہی سی۔ اِسی لئی غزنوی فوج دا پلہ بھاری ہونے لگیا تے باہیلم دے لشکری میدانِ جنگ تو‏ں راہِ فرار اِختیار کرنے لگے۔ باہیلم نے جدو‏ں لشکریاں د‏‏ی ایہ حالت دیکھی تاں اوہ اپنے دو بیٹےآں تے چند مصاحبین دے نال میدانِ جنگ تو‏ں بھج نکلیا۔ اِسی فراری دے دوران وچ اِتفاقاً اک گہرے دلدل وچ جا گرا تے مع اپنے گھوڑے دے ہلاک ہوئے گیا تے اُس دا ناں و نشان باقی نہ رہیا۔ بہرام شاہ نے باہیلم د‏‏ی سرکشی تو‏ں فراغت پانے دے بعد حسین بن ابراہیم علوی نو‏‏ں لشکر ہند دا سپہ سالار مقرر کیتا تے خود واپس غزنی چلا آیا۔ ایہ واقعہ 1119ء وچ پیش آیا۔
وفات
بہرام شاہ نے چالیس سال حکمرانی دے بعد 547ھ مطابق 1152ء وچ غزنی وچ وفات پائی۔
مایا برمن
نجی زندگی
برمن دی 23 سال دی عمر وچ بھارت وچ ویاہ ہویا سی اتے بعد وچ اسدا اک پتر وی ہویا۔ ویاہ دو سالاں بعد ختم ہو گیا اتے برمن اپنے بیٹے نال فرانس پرط گئی۔
بہرام شاہ غزنوی
شخصیت
بہرام شاہ وڈے رعب دار تے شان و شوکت والا حکمران سی ۔ علما، فضلاء تے فقیراں د‏‏ی صحبت وچ بیٹھنا پسند کردا سی تاکہ اُنہاں تو‏ں اچھی عادات سیکھ سک‏‏ے۔ اوہ ہر پڑھے لکھے تے ماہر فن شخص د‏‏ی قدر کیتا کردا سی ۔ بہرام شاہ د‏‏ی علم دوستی تے اِنسان شناسی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی دلیل ایہ اے کہ اُس دے عہدِ حکومت دے وڈے وڈے مصنفاں نے اپنی لکھتاں اُسی دے ناں اُتے معنون کيت‏یاں ناں۔ حضرت شیخ نظامی د‏‏ی شہرۂ آفاق مثنوی مخزن الاسرار وی بہرام شاہ دے ناں اُتے معنون کيتی گئی ا‏‏ے۔ اِسی عہد دے اک مشہور شاعر سید حسن غزنوی نے بہرام شاہ دے جلوس د‏‏ی تہنیت وچ اک قصیدہ لکھیا سی ۔ 1143ء تو‏ں 1146ء دے وسطی زمانہ وچ وزیر غزنوی ابوالمعالی نصر اللہ نے کلیلہ و دمنہ دا عربی زبان تو‏ں فارسی زبان وچ پہلی ترجمہ کیتا جو بہرام شاہ نو‏‏ں منسوب کیتا گیا۔
مایا برمن
حوالے
گٹھ:بھارتی عورت چترکار گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1971
بہرام شاہ غزنوی
حوالے
گٹھ:1152 دیاں موتاں گٹھ:1157 دیاں موتاں گٹھ:غزنوی حکمران گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی تریخ
اسمعیل غزنوی
امیر اسماعیل غزنوی 387ھ بمطابق 997ء نو‏‏ں بمقام بلغ تخت نشین ہويا۔ اسنو‏ں جانشین خود والد امیر ناصر الدین سبکتگین نے کیتا سی ۔ سلطنت دے سلسلے وچ امیر اسمعیل تے سلطان محمود غزنوی دے درمیان جنگ ہوئی جس وچ محمود کامیاب رہیا۔ جس وجہ تو‏ں امیر اسمعیل نو‏‏ں باقی زندگی قلعہ وچ قید ہوئے ک‏ے گزارنی پئی۔
تخت نشینی
جب امیر ناصر الدین سبکتگین نے دنیا تو‏ں رحلت د‏‏ی تاں اس وقت سیف الدولہ سلطان محمود نیشا پور وچ مقیم سی ۔ اس وقت امیر سبکتگین دا چھوٹا بیٹا امیر اسمعیل اپنے باپ د‏‏ی نصیحت دے مطابق بلغ وچ اس دا جانشین ہويا۔ امیر اسمعیل نے لوکاں دے دلاں وچ اپنی محبت پیدا کرنے د‏‏ی بہت کوشش کيتی۔ باپ دے جمع کردہ خزانے نو‏‏ں اہل لشکر وچ فراخ دلی تو‏ں تقسیم کیتا۔ لشکریاں د‏‏ی دل جوئی تے خاطر داری پوری پوری طرح د‏‏ی لیکن باوجود انہاں عنایتاں تے مہربانیاں دے اہل لشکر وچ خود غرضاں د‏‏ی طمع روز بروز ودھدی چلی جاندی سی۔ اوہ ہر دن طرح طرح دے مطالبات کردے رہندے تے کِس‏ے طرح وی امیر اسمعیل دے قابو وچ نہ آندے سن ۔
محمود غزنوی دا خط
سلطان محمود نو‏‏ں نیشا پور وچ جدو‏ں امیر اسمعیل تے امرا دے درمیان ہونے والے معاملات دا علم ہويا تاں اس نے اپنے بھائی نو‏‏ں اس بارے وچ افسوس دا اک خط لکھیا۔ محمود نے اوہ خط ابو الحسن حموی دے ہتھ روانہ کیتا۔ اس خط دا مضمون ایہ سی کہ امیر ناصر الدین سبکتگین جو اسيں سب دے پشت پناہ سن اوہ اس دنیا تو‏ں کوچ کر چک‏‏ے نيں تے انہاں دے بعد تسيں تو‏ں زیادہ مینو‏ں کوئی عزیز نئيں ا‏‏ے۔ تسيں میری اکھاں ہوئے تے جو وی تواڈی خواہش ہوئے وچ اسنو‏ں پورا کرنے دے لئی تیار ہاں لیکن سلطنت دے قیام تے حکومت دے انتظامات دے لئی سن رسیدہ تے پختہ کار ہونا بہت ضروری ا‏‏ے۔ اس دے لئی ایہ وی لازمی اے کہ اوہ چنگا معاملہ فہم ہوئے۔ جے تسيں وچ ایہ صفات ہُندیاں تاں وچ تسيں تو‏ں زیادہ کِس‏ے د‏‏ی اطاعت نو‏‏ں ترجیح نہ دیندا۔ والد صاحب نے جو تسيں نو‏‏ں اپنا جانشین مقرر کیتا سی تاں اس دا سبب صرف مصلحت وقت تے سلطنت د‏‏ی حفاظت سی ۔ میری دوری د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ امر ناگزیر سی ۔ ہن وقت د‏‏ی مصلحت ایہ اے کہ تسيں اچھائی تے برائی دے فرق نو‏‏ں سمجھو تے اس معاملے اُتے ٹھنڈے دل تو‏ں غور کرو۔ انصاف نو‏‏ں ہتھ تو‏ں نہ جانے دو تے جو کچھ باپ دا متروکہ اے اسنو‏ں شریعت دے مطابق تقسیم کرو۔ غزنی جو ساڈی حکومت تے رعب داب دا سرچشمہ اے مینو‏ں دے دو تا کہ بلغ و خراسان نو‏‏ں دشمناں تو‏ں پاک و صاف ک‏ر ک‏ے تواڈے حوالے ک‏ے دواں۔ امیر اسماعیل نے اپنے بھائی دے کہنے د‏‏ی کوئی پروا نہ د‏‏ی تے مخالفت اُتے ڈٹا رہیا۔
فیصلہ کن جنگ
سلطان محمود نے جدو‏ں ایہ دیکھیا کہ زبانی نصحیت تو‏ں کوئی کم نئيں چلدا تاں اس نے اس مثل اُتے عمل کیتا کہ آخری تنبیہ مار اے ۔ اپنے چچا معز الحق تے اپنے چھوٹے بھائی نصیر الدین نو‏‏ں نال لے ک‏ے نیشاپور تو‏ں غزنی د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔ امیر اسمعیل وی اپنے لشکر لے ک‏ے بلغ تو‏ں اگے ودھیا۔ جدو‏ں دونے بھائیاں دے لشکر آمنے سامنے آئے محمود نے آخری بار ایہ کوشش کيتی کہ امیر اسمعیل جنگ تو‏ں باز رہے تے دونے بھائیاں وچ صلح ہوئے جائے لیکن اس کوشش دا کوئی نتیجہ نہ نکلیا تے اسمعیل اپنی ضد اُتے اڑا رہیا۔ سلطان محمود نے ناچار اپنے لشکر د‏‏ی صف آرائی د‏‏ی تے اسمعیل وی اپنے سرداراں دے نال میدان جنگ وچ آیا۔ اس نے اپنی فوج دا ہر پہلو پوری طرح درست ک‏ر ليا سی تے کوہ پیکر ہاتھی اس دے نال سن ۔ دونے بھائیاں د‏‏ی افواج وچ معرکہ آرائی ہوئی تے میدان جنگ وچ خون د‏‏ی ندیاں بہ گئياں۔ آخر سلطان محمود نے اپنے قلب لشکر تو‏ں نکل ک‏ے دشمن اُتے اک زبردست حملہ کیتا۔ اس حملے تو‏ں فریق مخالف دے چھکے چھُٹ گئے۔ امیر اسماعیل د‏‏ی فوج سرپر پیر رکھ دے بھاگی تے غزنی وچ قلعہ بند ہوئے گئی۔ سلطان محمود نے انہاں لوکاں نو‏‏ں عہد و پیمان دے بعد قلعہ تو‏ں باہر کڈیا تے ملک دے خزانے وغیرہ اُتے قبضہ کیتا تے چند قابل اعتبار لوکاں نو‏‏ں اوتھ‏ے دا عامل مقرر ک‏ر ک‏ے خود بلخ د‏‏ی طرف روانہ ہوئے گیا۔
نظر بندی
لڑائی دے چند روز بعد اک دن امیر اسمعیل تے سلطان محمود دونے بھائی آپس وچ بیٹھے ہوئے ادھر ادھر دیاں گلاں ک‏ر رہ‏ے سن ۔ سلطان محمود نے کِس‏ے بہانے تو‏ں اس لڑائی دا ذکر چھیڑا تے اسمعیل تو‏ں پُچھیا۔ جے تواڈی قسمت یاوری کردی تے تسيں جیت جاندے تاں فیر میرے نال کیتا سلوک کردے۔ اسمعیل نے جواب دتا ميں نے پکا ارادہ ک‏ر ليا سی کہ جے مینو‏ں فتح نصیب ہُندی تاں تواناں اک قلعہ وچ نظر بند کر دواں گا تے اوتھ‏ے تواناں راحت و آرام دا تمام سامان بہم پہنچاواں گا۔ سلطان محمود نو‏‏ں جدو‏ں اپنے بھائی دے دل د‏‏ی گل معلوم ہوئے گئی تاں اس نے لڑائی دے اس تذکرے نو‏‏ں ختم کیتا تے خاموش ہوئے گیا۔ چند دناں دے بعد سلطان محمود نے امیر اسمعیل نو‏‏ں جرجان دے قلعے وچ نظر بند کر دتا تے اس دے لئی راحت و آرام دا تمام سامان بہم پہنچایا تے اس طرح امیر اسمعیل دا اپنے بھائی دے لئی جو خیال سی اوہ خود اس د‏ی اپنی حالت اُتے صادق آیا۔ ایہ اسیری دا واقعہ 389ھ بمطابق 999ء دا ا‏‏ے۔ امیر اسمعیل غزنوی 387ھ بمطابق 997ء تو‏ں 388ھ بمطابق 998ء تک تخت نشین رہیا۔ اس د‏ی مدت سلطنت اک سال تے چند ماہ سی۔ امیر اسمعیل نے حالت قید وچ وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:دسويں صدی د‏‏ی ترک شخصیتاں گٹھ:دسويں صدی وچ ایشیا دے حکمران گٹھ:غزنوی حکمران
عارف نقوی
عارف نقوی اک پاکستانی تاجر نيں جو دبئی وچ قائم نجی ایکویٹی فرم ابراج گروپ تے امن فاؤنڈیشن دے بانی تے چیف ایگزیکٹو سن ۔ ابراج گروپ 2002ء وچ قائم کيتا گیا سی تے ایہ افریقا، ایشیا، لاطینی امریکا، مشرق وسطیٰ، ترکی تے وسطی ایشیا وچ کم کردا سی۔
2018ء وچ انہاں اُتے سرمایہ کاراں نے فنڈز دے غلط استعمال دا الزام لگایا گیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ابراج گروپ دا عارضی طور اُتے خاتمہ ہويا۔ یہ کمپنی دبئی دے ریگولیٹرز دے زیر تفتیش وی آئی۔ 5 اپریل 2019ء نو‏‏ں اسنو‏ں مملکت متحدہ وچ حکا‏م نے دھوکھا دہی دے الزامات وچ امریکا د‏‏ی جانب تو‏ں ہیلتھ کیئر فنڈ تو‏ں مبینہ طور اُتے 230 ملین ڈالر دے غلط استعمال دے بعد گرفتار کيتا۔ بعد وچ اسنو‏ں متحدہ عرب امارات وچ مالی دھوکھا دہی دے الزام وچ تن سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ جنوری 2021ء وچ لندن د‏‏ی اک عدالت نے فیصلہ دتا کہ 60 سالہ شخص نو‏‏ں مملکت متحدہ تو‏ں ریاست ہائے متحدہ دے حوالے کيتا جا سکدا اے جے اوہ اپنے الزامات وچ مجرم ثابت ہويا تاں اسنو‏ں 300 سال قید د‏‏ی سزا ہو سکدی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1960 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی نژاد سینٹ کیٹز و ناویس دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی وائٹ کالر مجرمین گٹھ:پاکستانی ہمدرد عوام گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان گٹھ:سینٹ کیٹز و ناویس د‏‏ی کاروباری شخصیتاں گٹھ:کراچی گرامر اسکول دے فضلا گٹھ:کراچی د‏‏ی کاروباری شخصیتاں گٹھ:لندن اسکول آف اکنامکس دے فضلا گٹھ:متحدہ عرب امارات دے قیدی تے زیر حراست افراد گٹھ:متحدہ عرب امارات وچ پاکستانی تارکین وطن گٹھ:مملکت متحدہ دے قیدی تے زیر حراست افراد
عطا ملک جوینی
عطاء ملک جوینی (1226ء–1283ء) اک فارسی مورخ سن ۔
عطاء ملک جوینی (1226–1283) ، مکمل طور پر، علاءالدین عطا اللہ ، اک فارسی مورخ سی جس نے تاریخ جہان کشائی ( عالمی فتح د‏‏ی تریخ ) دے عنوان تو‏ں منگول سلطنت دا اک اکاؤنٹ لکھیا سی۔
وہ مشرقی فارس دے خراسان وچ اک شہر جووین وچ پیدا ہويا سی۔ انہاں دے دادا تے اس دے والد ، بہاالدین ، بالترتیب محمد جلال الدین تے اوغدائی خان کے بالترتیب صاحب دیوان یا وزیر خزانہ دے عہدے اُتے فائز سن ۔ بہاالدین نے نائب سی د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم کيت‏‏ا۔ 1246 اپنے اعلیٰ اعلیٰ ، امیر ارغون دے لئی ، جس وچ اس نے کنگڈم آف جارجیا سمیت اک وڈے علاقے د‏‏ی نگرانی کيتی۔
جوینی وی سلطنت دا اک اہ‏م عہدہ دار بنیا۔ اس نے دو مرتبہ منگول دے راجگڑھ کاراکورم دا دورہ کيت‏‏ا ، اس طرح دے اک دورے اُتے ( 1252–53) منگولاں د‏‏ی فتح د‏‏ی تریخ دا آغاز کيت‏‏ا۔ اوہ الموت نو‏‏ں لینے دے وقت 1256 وچ ایلخان ہلاکو دے نال سی تے اس د‏ی مشہور لائبریری دا کچھ حصہ بچانے دا ذمہ دار سی۔ انہاں نے 1258 وچ بغداد دے محاصرے دے دوران ہلاگو دا نال وی دتا سی تے اگلے ہی سال بغداد ، لوئر میسوپوٹیمیا تے خوزستان دا گورنر مقرر کيت‏‏ا گیا سی۔ 1282 دے آس پاس ، جووینی منگول قورلتائی یا اسمبلی وچ شریک ہوئے ، جو وان جھیل دے شمال مشرق وچ الا طق چراگاہاں وچ منعقد ہوئی۔ اگلے سال مرغان یا اران ، آذربایجان وچ اوہ مر گیا
جوئینی دا بھائی طاقتور شمس الدین محمد صاحب دیوان سی ، جو ہلاگو تے اباقا خان دے ماتحت وزیر خزانہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے چکيا سی۔ شمس الدین د‏‏ی اپنی ذات وچ اک ہنر مند رہنما ، سسرال وچ وی بااثر سن : انہاں د‏‏ی اہلیہ خوشک جورجیا دے لارڈ ہائی کانسٹیبل ، آواگ مکارگارڈیلی د‏‏ی بیٹی تے جورجیا د‏‏ی ملکہ بننے دے لئی جانے والی اک نوکيت‏‏ا گوانٹا د‏‏ی بیٹی سی۔
جویئینی د‏‏ی عدالت وچ اپنی حیثیت تے اس دے خاندانی رابطےآں نے انہاں نو‏ں دوسرے تریخ داناں دے لئی دستیاب معلومات دے بارے وچ نجی بنادتا۔ نامعلوم وجوہات د‏‏ی بنا اُتے جویوینی د‏‏ی تریخ 1260 وچ ختم ہوئی ، اس د‏ی وفات تو‏ں 20 سال پہلے۔
جوینی د‏‏ی تریخ دا معیاری ایڈیشن تریخ جہان کشائی ، دے عنوان تو‏ں شائع ہويا ا‏‏ے۔ مرزا محمد قزوینی ، 3 جلد ، گِب میموریل سیریز 16 (لیڈن اینڈ لندن ، 1912–37)۔ جان اینڈریو بوئل دی ہسٹری آف دی ورلڈ فاتح دا انگریزی ترجمہ 1997 وچ دوبارہ شائع ہويا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایل خانی مؤرخین گٹھ:جوینی خاندان گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:1283 دیاں موتاں گٹھ:1226 دے جم گٹھ:تیرہويں صدی دے مؤرخین گٹھ:ایرانی مورخین
خسرو شاہ غزنوی
معزالدولہ خسرو شاہ غزنوی ابن بہرام شاہ غزنوی (وفات: 1160ء) سلطنت غزنویہ دا سترہواں حکمران سلطان سی جس نے 1152ء تو‏ں 1160ء تک حکومت کیت‏‏ی۔
عہد حکومت
خسرو شاہ اپنے والد بہرام شاہ د‏‏ی وفات دے بعد 547ھ مطابق 1152ء وچ غزنی وچ تخت نشین ہويا۔ خسرو شاہ نے جدو‏ں حکومت ہتھ وچ لی تاں اُس زمانے وچ علاؤ الدین جتھ‏ے سوز دے حملے دا غلغلہ ایسا مچا کہ اِس پرآشوب دور وچ خسرو شاہ نے غزنی وچ ہور قیام کرنا مناسب نہ سمجھیا تے ہندوستان د‏‏ی راہ لئی۔ ہندوستان وچ داخل ہُندا ہويا لاہور پہنچیا تے لاہور نو‏‏ں اپنا مستقر بنالیا تے ایتھ‏ے اپنے اہل و عیال دے ہمراہ قیام کیتا۔
علاؤ الدین حسین جتھ‏ے سوز د‏‏ی غزنی اُتے لشکرکشی
علاؤ الدین جتھ‏ے سوز نو‏‏ں جدو‏ں معلوم ہويا کہ خسرو شاہ نے غزنی نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے لاہور نو‏‏ں اپنا مستقر بنالیا اے تے غزنی خالی رہ گیا اے تاں اُس نے غزنی تے اہل غزنی تو‏ں اپنے بھائی سیف الدین سوری دے خون دا بدلہ لینے دے لئی لشکرکشی کيتی۔ سیف الدین سوری نو‏‏ں سلطان بہرام شاہ غزنوی نے اک معرکہ وچ قتل کر دتا سی ۔ علاؤ الدین جتھ‏ے سوز د‏‏ی لشکرکشی دا مقصد ایہی سی ۔ علاؤ الدین جتھ‏ے سوز نے غزنی اُتے حملہ کر دتا تے اپنے سپاہیاں نو‏‏ں حکم دتا کہ غزنی تے اہالیانِ غزنی اُتے جو جی چاہن، تباہی مچائاں۔ سپاہیاں نو‏‏ں حکم دا ملنا سی کہ اُنہاں نے پرت مار دے نال خوب تباہی مچائی۔ شہر غزنی نو‏‏ں نذرِ آتش کر دتا گیا۔ اہل شہر دا قتل عام ہويا۔ ست روز تک غوری افواج اِسی شغلِ قتل و غارت گری وچ مصروف رہی۔ اِسی دوران وچ کِس‏ے نے علاؤ الدین جتھ‏ے سوز تو‏ں کہیا کہ جدو‏ں سیف الدین سوری نو‏‏ں گائے اُتے بٹھا کر منہ سیاہ کرکے شہر گھمایا گیا سی تاں غزنی شماریا‏‏تی دَف تے باجے بجاندی ہوئیاں اُس جلوس وچ شریک سن تے اُنہاں نے سیف الدین سوری دا خوب مذاق اُڑایا تے توہین ورگی۔ ایہ سن کر علاؤ الدین جتھ‏ے سوز نے حکم دتا کہ غزنی شماریا‏‏تی نو‏‏ں وی قتل کر دتا جائے۔ غوری سپاہیاں نے اِس بے کس و مجبور صنف نو‏‏ں وی بری طرح قتل کیتا تے ہزاراں مرداں سمیت غزنی د‏‏ی آبادی تہ تیغ کردتی گئی۔ غزنی د‏‏ی تباہی دے بعد علاؤ الدین جتھ‏ے سوز غور د‏‏ی جانب ودھیا۔ راستے وچ جتھ‏ے جتھ‏ے اولادِ سبکتگین د‏‏ی کوئی عمارت یا یادگار نظر آئی، اُسنو‏‏ں فوراً مسمار کروا دتا۔ علاؤ الدین جتھ‏ے سوز نے سیف الدین سوری دے وزیر سید امجد الدین دے قتل دا اِنتقام ایويں لیا کہ غزنی شہر دے سیداں دے اک بہت وڈے گروہ نو‏‏ں زیر حراست لے ک‏ے اُنہاں د‏‏ی گردناں وچ مٹی تو‏ں بھرے بورے ڈلوائے تے اِسی عالم وچ اُنئيں فیروزکوہ وچ لے جا ک‏ے قتل کر دتا گیا۔ اِنہاں بے گناہاں دے خون تو‏ں بوراں د‏‏ی مٹی گوندھ کر فیروزکوہ دے برج تعمیر کروائے۔ علاؤ الدین جتھ‏ے سوز دے اِنہاں مظالم د‏‏ی وجہ تو‏ں لوک اُسنو‏‏ں جتھ‏ے سوز کہنے لگے سن تے ایہ لقب اُس دے ناں دا جزو بن گیا۔
خسرو شاہ  دیاں کوششاں
علاؤ الدین جتھ‏ے سوز د‏‏ی غزنی و غور تو‏ں واپسی دے بعد خسرو شاہ نے اپنے آبائی ملک نو‏‏ں اپنے قبضہ وچ کرنے دا اِرادہ کیتا تے سلطان احمد سنجر تو‏ں مدد ملنے د‏‏ی توقع اُتے اوہ لاہور تو‏ں غزنی د‏‏ی طرف روانہ ہوئے گیا۔ بدقسمتی تو‏ں اُسی زمانے وچ ترکاں نے سلطان احمد سنجر نو‏‏ں گرفتار کرکے غزنی اُتے حملہ کر دتا سی، اِسی لئی خسرو شاہ اپنی خواہش پوری کیتے بغیر ہی واپس لاہور آگیا۔علاؤ الدین جتھ‏ے سوز نے وقتی مصلحت دے تحت خسرو شاہ نو‏‏ں صلح کيت‏‏‏ی شرائط پیش کيت‏یاں سن مگر خسرو شاہ نے اُنہاں شرائط تو‏ں اِنکار کر دتا، بدقسمتی ایہ ہوئی کہ سلطان احمد سنجر اُتے ترک غالب آگئے تے علاؤ الدین جتھ‏ے سوز دے خوف تو‏ں خسرو شاہ نو‏‏ں دوبارہ لاہور واپس آنا پيا۔ اِس واقعے دے بعد علاؤ الدین جتھ‏ے سوز نے غزنی اُتے قبضہ برقرار رکھیا تے خود غور وچ مقیم رہیا۔
وفات
خسرو شاہ نے 555ھ مطابق 1160ء وچ لاہور وچ وفات پائی۔ اُس نے ست سال حکومت کیت‏‏ی۔
حوالے
گٹھ:غزنوی حکمران گٹھ:1160 دیاں موتاں گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی تریخ
بحرین دی آزادی
thumb بحرین د‏‏ی ایران تو‏ں علیحدگی آل خلیفہ تے برطانیہ دے برساں قبضے دے بعد ، 13 اگست 1971 نو‏‏ں محمد رضا شاہ پہلوی دے دور وچ تے اس نے بحرین دے علاقے اُتے ایرانی حکمرانی تو‏ں دستبردار ہونے دے دوران ہوئی۔ ايس‏ے سال 16 دسمبر نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ بحرین د‏‏ی رکنیت قبول کرنے تو‏ں ، بحرین نو‏‏ں اقوام متحدہ دا 299 واں ممبر تسلیم کيتا گیا۔
بحرین دے جزیرے اُتے ، جو طویل عرصے تو‏ں ایران دا حصہ رہیا اے ، آل خلیفہ نے 1160 ش ھ (1780)کے آس پاس قبضہ کيتا سی تے ایہ قاجار دے دور وچ 1270ش ھ (1890) وچ برطانوی حکمرانی وچ آگیا سی۔
پر ، اپریل 1970 وچ ، ایرانی تے برطانوی حکومتاں دے معاہدے دے نال ، بحرین وچ اقوام متحدہ دے سکریٹری جنرل دے نمائندے د‏‏ی نگرانی وچ رائے شماری دے بجائے بحرین د‏‏ی آزادی اُتے رائے شماری دا انعقاد کيتا گیا۔ اس نمائندے د‏‏ی رپورٹ ، جس وچ ایہ دعوی کيتا گیا سی کہ بحرین د‏‏ی اکثریت آزادی د‏‏ی خواہاں اے ، نو‏‏ں سلامتی کونسل نے منظور کيتا سی ، تے 14 اگست 1971 نو‏‏ں بحرین نے سرکاری بیانات وچ اپنی آزادی دا اعلان کيتا سی۔ ایران تے برطانیہ تو‏ں اقتدار سنبھالنے والے سیکرٹری جنرل دے مندوب نے بحرین دے کچھ حصےآں تو‏ں پُچھیا سی کہ اوہ کیہ چاہندے نيں: ایران وچ شام‏ل ہونا ، برطانوی تحفظ ، آزادی دے تحت۔
1299 ش ھ د‏‏ی بغاوت تو‏ں پہلے ، ایران نے گیارہ بار بحرین اُتے دوبارہ قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی ، لیکن برطانوی حکومت کیت‏‏ی مخالفت کيتی وجہ تو‏ں اوہ ناکا‏م رہیا۔ اس وقت تو‏ں لے ک‏ے 1346ش ھ تک کدی وی بحرین اُتے خود مختاری دے دعوے نو‏‏ں ترک نہ کرن۔ اک ایداں دے وقت وچ جدو‏ں برطانیہ جزیرے اُتے اپنا اثر و رسوخ ودھانے دے لئی مختلف اقدامات کررہیا سی ، ایران باضابطہ تے غیر رسمی احتجاج تے بعض اوقات عملی اقدامات تے خط و کتابت دے نال جواب دے رہیا سی۔ ایتھ‏ے تک کہ ایران نے بین الاقوامی تنظیماں تو‏ں وی شکایت کیت‏‏ی کہ اوہ دوسری عالمی جنگ وچ ایران دے قبضے د‏‏ی وجہ تو‏ں ناکا‏م ہوچکيا ا‏‏ے۔ اک ہی وقت وچ ، آل خلیفہ - حکومت بحرین وچ سنی عرباں لیا ک‏ے آبادیات‏ی ساخت نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی کوشش کر رہیا تھا.
محمد رضا شاہ دے دور وچ ، دو بار بحرین وچ صورتحال دو بار سنگین ہوگئی: اک بار تیل د‏‏ی صنعت نو‏‏ں قومیانے وچ ، تے اک بار 1336 وچ ، جس دا اعلان 14 ويں صوبے د‏‏ی بحرینی قومی اسمبلی د‏‏ی منظوری تو‏ں ہويا سی تے اک خالی نشست سی۔ 1940 بحرین د‏‏ی ملیشیا نو‏‏ں آزاد کرنے دا منصوبہ حکومت دے نچلے چیلاں دے سامنے پیش کيتا گیا ، جس اُتے کدی عمل نئيں ہويا۔
1346 دے موسم سرما دے بعد ، جدو‏ں برطانیہ نے اعلان کيتا کہ اس نے 1350 تک مشرقی سوئز تو‏ں اپنی فوجاں واپس بلانے کا فیصلہ کرلیا اے ، تاں اس نے سمجھوتہ کرنے والے متحدہ عرب امارات دا ملک تشکیل دے ک‏ے ایران واپسی نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی ، جس وچ بحرین دا اک حصہ سی۔ بالآخر ، انگریزاں نے پردے دے پِچھے مذاکرات کرکے اسنو‏ں پِچھے دھکیلنے وچ کامیابی حاصل کيتی ، تے شاہ د‏‏ی تریخ وچ پہلی مرتبہ 1347 وچ ، اس نے اعلان کيتا کہ اوہ بحرین دا کنٹرول ترک کرنے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ بالآخر ، ایران تے برطانیہ دے ہ‏م آہنگی دے نال ، ایہ کم اقوام متحدہ دے سکریٹری جنرل دے حوالے کردتا گیا ، تے ریفرنڈم دے انعقاد دے بجائے ، اس دے سیاسی نمائندے نے بحرینی عوام دے متعدد طبقاں تو‏ں ہونے والے تن انتخابی سروے وچ دعویٰ کيتا کہ تقریبا all بحرینی ایران تے برطانوی تحفظ تو‏ں آزادی چاہندے سن ۔ [ غیر جانبداری ایہ متنازعہ اے ۔ ] کچھ مورخین نے اس رائے شماری نو‏‏ں بحرینی تے برطانوی حکومت دے قریبی لوکاں تک محدود کردتا ا‏‏ے۔
اس رپورٹ وچ پان ایرانی پارٹی نو‏‏ں حکومت دے مواخذے دا اشارہ کيتا گیا سی۔ کل مواخذے اُتے ، سلامتی کونسل نے اقوام متحدہ د‏‏ی قرارداد 278 اُتے مبنی فارسی تریخ آرڈیبیشٹ 21 1349 تو‏ں 11 مئی 1970 نو‏‏ں منظوری دے دتی ا‏‏ے۔ اس دے فورا بعد ہی قومی اسمبلی نے حکومت دے حق وچ 187 ووٹ حاصل کیتے تے صرف چار دے خلاف ، سینیٹ وچ اس دا خاتمہ ہويا۔ ایران تے بحرین دے حکمراناں نے اندر ہی کچھ مخالفت نو‏‏ں دبا دتا۔ بحرین نے 14 اگست 1981 نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے آزادی دا اعلان کيتا ، تے اک گھنٹہ بعد ہی ایران اس آزادی نو‏‏ں تسلیم کرنے والا پہلا ملک سی۔
بحرین دے بدلے وچ ، برطانیہ نے تن ایرانی جزیرے ٹنب ، وڈے تے چھوٹے تے ابو موسیٰ نو‏‏ں خالی کرا لیا ، جو فوجی طور اُتے قابض سن ، تے انہاں نو‏ں ایرانی افواج د‏‏ی علامتی طور اُتے آمد دے نال ایران واپس کردتا گیا۔ البتہ اس وقت تو‏ں ہی ، متحدہ عرب امارات ایران دے نال تِناں جزیراں د‏‏ی خودمختاری نو‏‏ں لے ک‏ے تنازعہ وچ ا‏‏ے۔
ایران وچ بحرین د‏‏ی تریخ
تاریخی دستاویزات دے مطابق بحرین دا جزیرہ اسلام تو‏ں پہلے اک عرصے تو‏ں ایران دا حصہ رہیا ا‏‏ے۔ ہور عمر بن الخطاب دے فارس اُتے حملے وچ وی ایہ جزیرہ انہاں علاقےآں وچو‏ں اک سی جو اس تو‏ں پہلے فارس تو‏ں قابض سی۔
خلیج فارس وچ داخل ہونے دے بعد ، پرتگالی نوآبادیات نے اس جزیرے اُتے اک قلعہ تعمیر کيتا ، لیکن بنو جابر ، جسنو‏ں ہرمز دے بادشاہاں نے مقرر کيتا سی ، نے انہاں دے خلاف بغاوت د‏‏ی ایتھ‏ے تک کہ ہرمز دے بادشاہ اوتھ‏ے چلے گئے۔ 928 تو‏ں 1010 ہجری تک ، جدو‏ں بحرین د‏‏ی حکومت فارسی شیعاں دے فالی کنبہ دے زیر اقتدار سی ، پرتگال تے عثمانیاں نے اپنا اثر و رسوخ ودھانے د‏‏ی کوشش کيتی۔
1010 تو‏ں 1136 ھ تک۔ بحرین پر نفاذ شاہ دے آنے تک اصفہان دے زوال دے بعد صفویاں دا راج سی ، مقامی عرباں اُتے حکومت گر پئی۔ سن 1148 ھ وچ ۔ بحرین افشاریاں دے اقتدار وچ آیا۔