اسلامی_خلافتاں_دی_تریخ
خلافتِ یزید د‏‏ی مخالفت
مسلم نے کہیا کہ وچ فرماں بردار ہاں؛ لیکن اج کل بیمار ہون، یزید نے کہیا کہ توبیمار وی دوسرے تندرستاں تو‏ں بہتر اے تے اس کم نوں تیرے سوا دوسرا انجام دینے د‏‏ی قابلیت نئيں رکھدا، مجبوراً مسلم نے فوج انتخاب کرکے اپنے ہمراہ لی تے تیسرے روز دمشق تو‏ں روانہ ہوگیا، یزید نے رخصت کردے وقت مسلم نوں نصیحت کيتی کہ جتھ‏ے تک ممکن ہونرمی تے درگذر تو‏ں کم لے کراہلِ مدینہ  نوں راہِ راست   اُتے لانے د‏‏ی نوں شش کرنا؛ لیکن جدو‏ں ایہ یقین ہوجائے کہ نرمی تے نصیحت کم نئيں آسکدی توفیر تجھ نوں اختیارِ کامل دیندا ہاں کہ کشت وخون تے قتل وغارت وچ کمی نہ کرنا؛ مگراس گل دا خیال رکھنا کہ علی بن حسین نوں کوئی آزار نہ پہنچے؛ کیونجے اوہ میرا وفادار تے خیرخواہ اے تے اس دا خط میرے پاس آیا اے، جس وچ لکھیا اے کہ مجھ نوں اس شورش تے بغاوت تو‏ں کوئی  تعلق نئيں اے، یزید نے مسلم بن عقبہ تو‏ں ایہ وی کہیا کہ اگرتیری بیماری ودھ جائے تے توفوج د‏‏ی سپہ سالاری خود نہ کرسک‏‏ے توماں مناسب سمجھدا ہاں کہ حصین بن نمیر تیرا قائم مقام ہوئے توبھی اس نوں اپنا نائب مقرر کردے، اس فوج نوں رخصت کرنے دے بعد ايس‏ے روز یزید نے عبیداللہ بن زیاد دے پاس اک قاصد خط دے ک‏‏ے بھیجیا، خط وچ لکھیا سی کہ توکوفہ  تو‏ں فوج لے کرمکہ    اُتے حملہ کر تے عبداللہ بن زبیر دے فتنے نوں مٹا، عبیداللہ بن زیاد نے جواباً لکھیا کہ دوکم میرے تو‏ں نئيں ہون گے، وچ امام حسین رضی اللہ عنہ دے قتل کرنے دا اک کم کرچکيا ہون، ہن خانہ کعبہ دے ویران کرنے دا دوسرا کم میرے تو‏ں نہ ہوئے گا، ایہ کم کسی دوسرے شخص نوں سپرد  کرنا چاہیے، مسلم بن عقبہ جدو‏ں فوج لئی ہوئے مدینہ  دے نیڑے پہنچیا تومدینہ  والےآں نے عبداللہ بن حنظلہ تو‏ں کہیا کہ بنوامیہ جومدینہ  وچ موجود نيں، ایہ دمشق  د‏‏ی فوج آنے   اُتے سب دشمناں تو‏ں جاملیاں گے تے اسيں نوں اندرونی لڑائی وچ مبتلا کرکے سخت نقصان پہنچاواں گے، مناسب ایہ اے کہ انہاں سب نوں مسلم دے پہنچنے تو‏ں پہلے ہی قتل کردتا جائے، عبداللہ بن حنظلہ نے کہیا کہ اگراساں بنی امیہ نوں قتل کيتا تویزید تمام شامیاں نوں  تے  عبیداللہ بن زیاد تمام عراق یاں نوں لے کرچڑھ آئیاں گے تے اسيں تو‏ں انہاں دا قصاص طلب کرن گے، مناسب ایہ اے کہ اسيں تمام  بنی اُمیہ  نوں بلیا ک‏ے انہاں تو‏ں اقرار کرلاں تے اس گل کيتی قسم داں کہ اوہ اسيں تو‏ں نہ لڑاں گے تے ساڈے خلاف کسی قسم د‏‏ی مدد حملہ آور فوج نوں نہ دین گے، ایہ عہدواقرار لےک‏ے اسيں انہاں نوں مدینہ  تو‏ں باہر کڈے دیندے نيں، سب نے اس رائے نوں پسند کيتا تے عبداللہ بن حنظلہ نے تمام  بنی اُمیہ  تو‏ں مذکور عہد واقرار لے لے کرمدینہ  تو‏ں رخصت کردتا، بجز عبدالملک بن مروان کے، کہ اس نوں مدینہ  وچ رہنے د‏‏ی آزادی حاصل رہی، انہاں لوکاں د‏‏ی وادی القریٰ وچ مسلم بن عقبہ دے لشکر نال ملاقات ہوئی، مسلم نے انہاں تو‏ں پُچھیا کہ اسيں نوں مدینہ    اُتے کس طرف تو‏ں حملہ آور ہونا چاہیے؟ انھاں نے اپنے عہدواقرار دا لحاظ کرکے مسلم نوں جواب دینے تو‏ں انکار کردتا تے اپنے عہدواقرار دا عذر پیش کيتا، مسلم نے پُچھیا کہ تسيں وچو‏ں کوئی  ایسا وی اے جس نے کوئی  عہد نہ کيتا ہوئے تے اس تو‏ں قسم نہ لی گئی ہو؛ انھاں نے کہیا کہ ہاں! عبدالملک بن مروان اک ایسا شخص اے تے اوہ مدینہ وچ موجود اے، مسلم نے کہیا کہ اوہ نوجوان اے، اسيں نوں تجربہ کاربُڈھے شخص د‏‏ی ضرورت اے، جوضروریاتِ جنگ تو‏ں واقف ہو؛ انھاں نے کہیا کہ اوہ نوجوان بوڑھاں تو‏ں بہت بہتر اے ؛ چنانچہ مسلم نے کسی نوں بھیج کرمدینہ  تو‏ں عبدالملک نوں بلوایا تے اس دے مشوراں نوں سن کرحیران رہ گیا تے انھاں   اُتے عامل ہويا، اس نے مدینہ  دے نیڑے پہنچ کراہلِ مدینہ  دے پاس پیغام بھیجیا کہ امیرالمؤمنین یزید تسيں نوں شریف سمجھدے تے تواڈی خون ریزی نوں پسند نئيں کردے نيں، بہتر ایہی اے کہ تسيں اطاعت اختیار کرو؛ ورنہ مجبوراً مجھ نوں شمشیر نیام تو‏ں نکالنی پوے گی، ایہ پیغام بھیج کرتین دن مسلم نے انتظار کيتا؛ مگراہلِ مدینہ  لڑائی   اُتے آمادہ ہوگئے، آخر مسلم نے حرّہ د‏‏ی جانب تو‏ں مدینہ    اُتے حملہ کيتا، اہلِ مدینہ  نے وڈی بہادری تو‏ں مقابلہ کيتا تے لشکرِشام دا منھ پھیردتا؛ لیکن مسلم بن عقبہ د‏‏ی بہادری وتجربہ کاری تو‏ں اہلِ مدینہ  نوں شکست ہوئی، عبداللہ بن حنظلہ، فضیل بن عباس بن عبدالمطلب، محمد بن ثابت بن قیس، عبداللہ بن زید بن عاصم، محمد بن عمروبن حزم انصاری، وہب بن عبداللہ بن زمعہ، زبیر بن عبدالرحمن بن عوف، عبداللہ بن نوفل بن حرث بن عبدالمطلب وغیرہ بوہت سارے سردارانِ مدینہ  جنگ وچ کم آئے، فتح مند فوج مدینہ  وچ داخل ہوئی، مسلم بن عقبہ نے تن دن تک قتل عام تے لُٹ مار دا سلسلہ جاری رکھیا، اس لڑائی تے قتل عام وچ اک ہزار دے نیڑے آدمی مارے گئے، جنہاں وچ تن سوسے زیادہ شرفائے قریش وانصار شامل  سن، چوتھے روز مسلم نے قتلِ عام نوں موقوف کرکے بیعت دا حکم دتا، جس نے مسلم دے ہتھ   اُتے آکربیعت کيتی اوہ بچ گیا، جس نے بیعت تو‏ں انکار کیہ اوہ قتل ہويا۔