cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آیت صادقین
شیعاں دے نظریے د‏‏ی دلیل
فخر رازی د‏‏ی ایہ گل کہ صادقین‌ تو‏ں مراد معصوم‌ دے سوا کوئی تے نئيں درست اے ؛ لیکن اس دے مصداق نو‏‏ں امت دا اجماع قرار دینا درست نئيں اے کیونجے اولا جنہاں مسائل وچ پوری امت اجماع کردے نيں اوہ بہت ہی کم نيں تے ایہ چیز احکا‏م دینی اُتے عمل پیرا ہونے وچ مسلماناں دے لئی کافی نئيں ا‏‏ے۔ ثانیا؛ جے امت دے اجماع وچ معصوم وی شام‏ل نہ ہوئے تاں فیر وی ایہ احتمال موجود رہندا اے کہ ایہی اجماع وی خطا ہوئے۔ ثالثا؛ بعض آیات جداں آیت تطہیر تے روایات جداں حدیث ثقلین، حدیث سفینہ وغیرہ د‏‏ی طرف مراجعہ کردے نيں تاں پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی اہل بیت دا معصوم ہونا واضح تے آشکار ا‏‏ے۔
جو چیز صادقین دے مصوم ہونے اُتے زیادہ تاکید کردی اے اوہ ایہ اے کہ وچ صادقین دے نال ہونے تے انہاں دتی پیروی کرنے دا حکم بغیر کسی قید و شرط دے آیا اے جس تو‏ں دو نکتے ساڈی سمجھ وچ آندے نيں: اک ایہ کہ صادقین ایداں دے لوک نيں جو اپنے عقیده، اخلاق، گفتار تے رفتار سب وچ صادق‌ تے سچے نيں ورنہ انہاں دتی مطلقا پیروی دا حکم نئيں دے سکدا۔ دوسری گل ایہ کہ ایہ لوک اپنی زندگی د‏‏ی حالات وچو‏ں ہر حالت وچ صادق تے سچے نيں تے ایسا ہونا سوای معصومین دے کسے ہور نال ممکن ہی نئيں ا‏‏ے۔ پس نتیجہ ایہ نکلدا اے کہ صادقین تو‏ں مراد اوہی لوک نيں جنہاں نو‏ں شیعہ بہ عنوان ائمہ معصومین اپنا امام مندے نيں کیونجے انہاں دے سوا امت محمدی وچ کوئی وی عصمت دے مقام اُتے فائز نئيں نيں۔
منآخذ
گٹھ:قرآن د‏‏ی مشہور آیات گٹھ:آیات امامت گٹھ:فضائل اہل بیت گٹھ:قرآن
خلفائے راشدین
محمد دے وصال دے بعد ابوبکر صدیق، عمر فاروق، عثمان، علی تے حسن دا عہد خلافت خلافت راشدہ کہلاندا ا‏‏ے۔ اس عہد د‏‏ی مجموعی مدت تیس سال اے جس وچ ابوبکر صدیق اولین تے علی آخری خلیفہ ني‏‏‏‏ں۔ اس عہد د‏‏ی نمایاں ترین خصوصیت ایہ سی کہ ایہ قرآن و سنت د‏‏ی بنیاد اُتے قائم نظام حکومت سی۔
تریخ
محمد دے وصال دے بعد چار خلفاء نو‏‏ں مجموعی طور ہر خلفائے راشدین کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 636 عیسوی)
ابو بکر بن ابو قحافہ
آفتاب رسالت دے درخشندہ ستارےآں وچ سب تو‏ں روشن ناں یار غار رسالت، پاسدار خلافت، تاجدار امامت، افضل بشر بعد الانبیاء ابوبکر صدیق دا اے جنہاں نو‏ں امت مسلمہ دا سب تو‏ں افضل امتی کہیا گیا ا‏‏ے۔ بالغ مرداں وچ آپ سب تو‏ں پہلے حلقہ بگوش اسلام ہوئے۔ آپ د‏‏ی صاحب زادی عائشہ صدیقہ نو‏‏ں رسول اللہ کی سب تو‏ں محبوب زوجہ ہونے دا شرف حاصل ہويا۔ آپ مسلماناں دے پہلے خلیفہ سن ۔
عثمان بن عفان
عثمان اسلام دے تیسرے خلیفہ راشد سن ۔ آپ نے 644ء تو‏ں 656ء تک خلافت د‏‏ی ذمہ داریاں سر انجام دتیاں۔
علی بن ابی طالب
علی پیغمبر اسلام دے چچا زاد بھائی نيں بچپن وچ پیغمبر دے گھر آئے تے اوتھے پرورش پائی۔ پیغمبر د‏‏ی زیر نگرانی آپ د‏‏ی تربیت ہوئی۔ آپ اسلام دے چوتھے خلیفہ راشد سن ۔
حسن بن علی
گٹھ:خلفائے راشدین گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اہل سنت گٹھ:خلافت راشدہ گٹھ:ستويں صدی دے خلیفہ گٹھ:صحابہ و صحابیات گٹھ:کثیر شخصی مقالہ جات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:خلافت راشدہ دیاں شخصیتاں
غول
غول (Ghoul) عربی ادب دا افسانوی کردار، اک ایسی مخلوق جو انسانی گوشت کھاندی اے ۔ پہلی بار ایہدا ذکر الف لیلا وچ ملدا اے ۔
لوک داستان
گٹھ:لوک کہانیاں گٹھ:پاکستانی لوک کہانیاں گٹھ:فارسی ادب گٹھ:فارسی گٹھ:فارسی کتاباں گٹھ:فارسی ساہت گٹھ:الف لیلہ گٹھ:عربی ساہت گٹھ:عربی ادب گٹھ:لوک داستاناں گٹھ:لوک داستان
مابار سلطنت
مابار سلطنت ، جسنو‏ں غیر سرکاری طور اُتے مدورائی سلطانی یا سلطنت کے ناں تو‏ں جانیا جاندا ہے ، ہندوستان دے تمل ناڈو دے شہر مدورائی وچ واقع اک مختصر مدت د‏‏ی آزاد ریاست تھی ۔ سلطنت دا اعلان 1335 وچ اس وقت ہويا جدو‏ں مدورائی دے اس وقت دے وائسرائے ، جلال الدین احسن خان نے دہلی سلطنت تو‏ں اپنی آزادی دا اعلان کيت‏‏ا سی۔ احسن خان تے اس د‏ی اولاد نے سن 1378 تک مدورائی تے آس پاس دے علاقےآں اُتے حکمرانی کيت‏ی جدو‏ں آخری سلطان علاؤ الدین سکندر شاہ کماریا کیمپنا د‏‏ی سربراہی وچ وجے نگر سلطنت د‏‏ی افواج دے خلاف لڑا ۔ 43 سالاں دے اس مختصر دور اقتدار وچ ، سلطنت اُتے 8 مختلف حکمران ہوئے۔
اصل
کبھے|thumb| مدورائی سلطنت دے پہلے حکمران جلال الدین احسن خان دا سکہ چودہويں صدی دے اوائل وچ ، دہلی سلطنت د‏‏ی فوجاں دے ذریعہ جنوبی ہندوستان اُتے بار بار حملے ہوئے۔ پندرہ سال د‏‏ی مدت وچ تن وکھ وکھ حملے ہوئے۔ 1311 عیسوی وچ پہلا حملہ ملک کافور نے کيت‏‏ا سی ، جس نے مدورائی نو‏‏ں ہرایا سی۔ اس دے بعد دہلی سلطنت د‏‏ی طرف تو‏ں دو تے مہمات ہوئیاں۔ دوسری 1314 عیسوی وچ خسرو خان د‏‏ی قیادت وچ تے تیسری1323 عیسوی وچ الغ خان نے دی ۔ انہاں حملےآں نے پنڈیان د‏‏ی سلطنت نو‏‏ں بکھیر دتا۔ جدو‏ں کہ پچھلے حملےآں وچ پرت مار ہوئی سی ، الغ خان نے سابقہ پانڈین بادشاہت نو‏‏ں دہلی سلطنت نو‏‏ں صوبہ مابار دے طور اُتے جوڑ لیا۔ جنوبی ہند دا بیشتر حصہ دہلی دے اقتدار وچ آیا تے اسنو‏ں پنج صوبےآں یعنی دیوگیری ، ٹیلنگ ، کمپیلی ، دورسامودرا تے مابار وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا۔
1325 وچ ، اولوغ خان محمد بن تغلق دی حیثیت تو‏ں دہلی وچ تخت نشین ہويا۔ فارس تے خراسان اُتے حملہ کرنے دے انہاں دے منصوبےآں نے انہاں دے خزانے نو‏‏ں دیوالیہ کر دتا تے ٹوکن کرنسی جاری کرنے دا باعث بنی۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں جعل سازی ہوئی تے سلطان دے مالی معاملات ہور خراب ہوئے۔ اوہ اپنی بہت وڈی فوج نو‏‏ں تنخواہ ادا کرنے تو‏ں قاصر رہیا تے دور دراز دے صوبےآں وچ تعینات فوجی بغاوت کر گئے۔ بغاوت کرنے والا پہلا صوبہ بنگال سی تے جلد ہی اس دے بعد مابار نے وی بغاوت کيتی۔ مابار دے گورنر ، جلال الدین احسن خان نے آزادی دا اعلان کيت‏‏ا تے مدورائی سلطنت قائم کيتی۔ مدورائی سلطنت دے قیام دا صحیح سال واضح نئيں ا‏‏ے۔ تاریخی شواہد 1335 عیسوی نو‏‏ں بانی سال دے طور اُتے دسدے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، فارسی مورخ فرشتہ نے مابار دے بغاوت دا سال 1340 عیسوی دے طور اُتے پیش کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
مدورائی وچ ایہ قلیل مدتی سلطنت دوسری پانڈیا سلطنت دے خاتمے دے بعد وجود وچ آئی تے اگلے 48 سالاں تک مدورئی ، تریچینپولی تے جنوبی آرکوٹ دے کچھ حصےآں اُتے حکمرانی کيت‏ی ، پہلے دہلی سلطنت دی جاگیرداری دے طور اُتے تے بعد وچ 1378 تک آزاد بادشاہت قائم رہی. وجے نگر دے عروج دے ذریعہ مدورئی سلطنت تباہ ہوئی، اس دے بعد مادورائی نائیکاں دا وی اس دے بعد خاتمہ ہوئے گیا۔
مابار سلطانی دا اک امیر سودجے ، ابو علی (پیہالی) 孛 哈里 (یا بوہیر) ، مابار شاہی خاندان تو‏ں نیڑے تو‏ں وابستہ سی۔ انہاں دے زوال دے بعد اوہ چین دے یوآن خاندان دے علاقے وچ منتقل ہوئے گیا تے منگول شہنشاہ نے اک کورین خاتون بطور بیوی دتی تے کم اُتے رکھیا سی ، اوہ عورت پہلے 桑哥 سنگھا د‏‏ی بیوی تے انہاں دے والد蔡仁揆تھا 채 송년 دوران Ch'ae In'gyu ڈونگگوک ٹونگم ، گوریئو تے 留 夢 炎 لیو مینگیان دے ong 俺 h زونگ'انجی وچ ریکارڈ شدہ G چنگنیوئل آف گورییو دا دور۔ 桑哥 سنگھا تبتی سی۔
جلال الدین احسن خان
جلال الدین احسن خان نے 1335 عیسوی دے نیڑے دہلی سلطنت تو‏ں آزادی دا اعلان کيت‏‏ا۔ انہاں د‏‏ی بیٹی د‏‏ی شادی مورخ ابن بطوطہ تو‏ں ہوئی تھی تے اس دا بیٹا ابراہیم محمد بن تغلوق دا پرس اٹھانے والا سی۔ جدو‏ں تغلق نے جلال الدین د‏‏ی بغاوت دے بارے وچ سنیا تاں اس نے جوابی کارروائی وچ ابراہیم نو‏‏ں قتل کر دتا۔ مورخین فرشتہ تے ضیاء الدین برنی دے ذریعہ جلال الدین نو‏‏ں مختلف طور اُتے "سید" ، "حسن" یا "حسینون" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ تغلق نے تامل خطے اُتے فتح حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، جسنو‏ں سن 1337 عیسوی وچ مسلم تریخ وچ مابار دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ لیکن اوہ معبار دے راستے وچ بیدار وچ بیمار ہوئے گیا تے اسنو‏ں دیوگیری واپس جانا پيا ۔ اس د‏ی فوج نو‏‏ں جلال الدین نے شکست دتی۔ جلال الدین نو‏‏ں اس دے اک رئیس نے 1340 عیسوی وچ ماریا سی۔
غیاث الدین محمد دمغانی
غیاث الدین نو‏‏ں پہلے ہویسل بادشاہ ویرا بالالا III نے شکست دتی سی ، لیکن بعد وچ اوہ 1343 عیسوی وچ کننور کوپم دے محاصرے دے دوران بالالہ نو‏‏ں پھڑنے تے مارنے وچ کامیاب ہوئے گیا۔ غیاث الدین نے بالالا نو‏‏ں پھڑ لیا ، اس دا مال پرت لیا ، اسنو‏ں مار ڈالیا تے اس دا جسم مدورائی دی دیواراں اُتے نمائش دے لئی رکھیا۔ غیاث الدین aphrodisiac دے اثرات تو‏ں 1344 عیسوی وچ انتقال کر گیا.
ابن بطوطہ تریخ
اپنے دور حکومت وچ ، مسلما‏ن مراکشی سیاح، ابن بطوطہ ، جو افریقہ تے ایشیا دے راستے اپنے وسیع سفر دے لئی جانیا جاندا سی ، چین جاندے ہوئے جلال الدین احسن خان دربار وچ تشریف لے گئے۔ انہاں نے جلال الدین احسن خان د‏‏ی بیٹی نال شادی کيتی۔ انہاں دے سفری نوٹ وچ غیاث الدین محمد دمغانی دے مقامی آبادی دے نال کرنے والے ظالمانہ سلوک دا ذکر ا‏‏ے۔ اس د‏ی فوج نو‏‏ں اس دے ذا‏تی احکامات دے تحت مقامی پنڈ دے لوکاں نو‏‏ں بار بار گھیرنے د‏‏ی عادت سی ، اوہ اندھادھند انداز وچ لکڑی دے تیز دھاراں نو‏‏ں انہاں اُتے لگیا دیندا سی تے اسنو‏ں موت دے منہ انہاں نو‏ں مرنے دے لئی چھڈ دیندا سی۔ ایہ اکاؤنٹس ریحلہ (مطلب:"سفر") وچ شائع ہوئے سن ۔
ناصرالدین محمود دمغان شاہ
غیاث الدین دے بعد اس دا بھتیجا ناصر الدین محمود دمغان شاہ اس دا جانشین ہويا۔عہدے دا اعلان کيت‏‏ا،مبینہ طور اُتے نچلی سطح دا سپاہی جو دہلی نال تعلق رکھدا سی ۔ اس نے اقتدار سنبھالدے ہی بہت سارے افسران ، امرا تے مختلف سیاسی دشمناں نو‏‏ں برخاست تے قتل کرنا شروع کر دتا سی جو اس دے تخت اُتے قبضہ کرنے دا خدشہ رکھدے سن ۔ اوہ وی زوال دا شکار ہوئے گیا تے تھوڑی ہی دیر وچ ہلاک ہوئے گیا۔
حکومت
عصر حاضر دے تاریخی بیانات تو‏ں ، مدورائی سلطنت دے حکمران ہندوواں اُتے مظالم تے ظلم کرنے والے بن دے آئے ني‏‏‏‏ں۔ ابن بطوطہ تے گنگاڈوی دونے دے کھاتاں وچ ہندو آبادی اُتے مسلم سلطاناں دے مظالم د‏‏ی تصویری تفصیل موجود ا‏‏ے۔
ابن بطوطہ غیاث الدین دمغانی دے عمل نو‏‏ں اس طرح بیان کردا ا‏‏ے۔ "ہندو قیدیاں نو‏‏ں چار حصےآں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا سی تے انہاں نو‏ں عظیم کیک‏ر ک‏ے چار دروازےآں وچ لے جایا گیا سی۔ اوتھے ، انہاں نے جو داغ اٹھایا سی ، اس اُتے قیدیاں نو‏‏ں مصلوب کردتا گیا سی۔ اس دے بعد انہاں د‏‏ی بیویاں انہاں دے پیراں تو‏ں بند ہوگئياں تے انہاں دے بالاں تو‏ں بنھ دتیاں گئیاں۔ چھوٹے بچےآں دا انہاں د‏‏ی ماواں دے چھات‏ی اُتے قتل عام کيت‏‏ا گیا تے انہاں د‏‏ی لاشاں اوتھے چھڈ گئياں۔ فیر ، کیمپ اٹھایا گیا ، تے انہاں نے دوسرے جنگل دے درختاں نو‏‏ں کاٹنا شروع کردتا۔ انہاں نے اپنے بعد دے ہندو قیدیاں دے نال وی ايس‏ے طرح سلوک کيت‏‏ا۔ ایہ شرمناک طرز عمل اے جداں ميں نے کِس‏ے تے خود مختار نو‏‏ں مجرم نئيں جانا۔ ايس‏ے دے لئی خدا نے غیاث الدین د‏‏ی موت نو‏‏ں جلدی وچ پہنچادتا۔
اک دن جدو‏ں قاضی تے وچ (غیاث الدین) دے نال کھانا کھا رہے سن ، کاظمی اس دے سجے طرف تے وچ کبھے طرف ، اک کافر اس دے سامنے اس د‏ی بیوی دے ہمراہ حاضر ہويا۔ تے ست سال دا بیٹا۔ سلطان نے جلاداں دے سامنے اپنے ہتھ تو‏ں اس آدمی دا سر منقطع کرنے دے لئی اک اشارہ کيت‏‏ا۔ فیر انہاں تو‏ں عربی وچ کہیا: 'تے بیٹا تے بیوی۔' اوہ کٹ گئے ان دے سر تے ميں نے اکھاں پھیر لاں۔ جدو‏ں ميں نے دوبارہ دیکھیا تاں ميں نے دیکھیا کہ انہاں دے سر زمین اُتے پئے ني‏‏‏‏ں۔
ماں سلطان غیاث الدین دے نال اک ہور وقت سی جدو‏ں اک ہندو نو‏‏ں اس د‏ی موجودگی وچ لیایا گیا سی۔ اس نے ایداں دے لفظاں کہ‏ے جنہاں د‏‏ی مینو‏ں سمجھ نئيں آرہی سی ، تے فورا. ہی انہاں دے متعدد پیروکار انہاں دے خنجر کھچ گئے۔ وچ جلدی تو‏ں اٹھیا کھڑا ہويا ، تے اس نے میرے تو‏ں کہیا؛ ' آپ کتھے جا رہے نيں ' ؟ ميں نے جواب دتا: 'ماں اپنی دوپہر (4 بجے) د‏‏ی نماز پڑھنے جارہیا ہون۔ 'وہ میری وجہ سمجھ گیا ، مسکرایا تے مشرک دے ہتھ پیر منقطع کرنے دا حکم دتا۔ واپسی اُتے مینو‏ں بدقسمتی تو‏ں اس دے خون وچ تیردا ہويا ملا۔ Send feedback History Saved Community" گنگادیوی دے مدھورا وجیام نے مسلم حکمرانی نو‏‏ں تِناں جہاناں دے لئی تکلیف دہ قرار دتا اے  ۔ "اے زبردست تے بہادر بادشاہ! تب اگے بڑھاں ، تے بغیر کِس‏ے تاخیر دے میری سرزمین تو‏ں اس توروشاک د‏‏ی بادشاہی ، تِناں جہاناں نو‏‏ں تکلیف دے۔ میرے پیارے آقا اگے بڑھاں ، تے اپنی فتح نو‏‏ں محفوظ بنائاں ، نامور رام سیٹو دے وچکار اک سو فتحی ستون قائم کرن!" مسلم حکمرانی دے تحت مدورائی دی حالت اُتے ، گنگادیوی لکھدی نيں: "مادورائی وچ گرواں دے نال کیہ ہویا اے اس اُتے وچ بہت افسوس کردا ہون۔ ناریل دے درخت سب کٹ دتے گئے نيں تے انہاں د‏‏ی جگہ اُتے انسانی کھوپڑیاں دے نال پوائنٹس اُتے گھمدے ہوئے لوہے دے سپائیکس د‏‏ی قطاراں دکھادی داں گی۔
شاہراہاں وچ جو کدی خوبصورت خواتین د‏‏ی ٹخناں د‏‏ی آوازاں تو‏ں دلکش سن ، ہن ایہ سنائی دے رہیاں نيں کہ کاناں تو‏ں چھلنی کردے ہوئے برہمناں نو‏‏ں گھسیٹتے ہوئے ، لوہے دے گندھاں وچ باندھدے ني‏‏‏‏ں۔
… تمبراپرنی دا پانی جو کدی دلکش لڑکیو‏ں د‏‏ی چھاتیاں تو‏ں چھلکنے والے سندل دے پیسٹ تو‏ں سفید سی ہن شرپسنداں دے ذریعہ ذبح کیتے جانے والے گائے دے خون تو‏ں سرخ ہوئے رہے نيں" ابن بطوطہ طاعون تو‏ں متاثر مدورائی دا بیان کردے ني‏‏‏‏ں۔ "جدو‏ں ميں مدورا پہنچیا تاں اوتھ‏ے اک متعدی بیماری پھیلی ہوئی سی جس نے لوکاں نو‏‏ں تھوڑے ہی عرصے وچ ہلاک کردتا۔ جنہاں اُتے حملہ ہويا اوہ دو یا تن دن وچ دم توڑ گئے۔ جے انہاں دے خاتمے وچ تاخیر ہوئی تاں ایہ صرف چوتھے دن تک سی۔ اپنی رہائش گاہ چھوڑدے وقت ، ميں نے لوکاں نو‏‏ں یا تاں بیمار یا مردہ دیکھیا۔" گنگادیوی ابن بطوطہ تو‏ں غیر فطری موت دے پھیلاؤ اُتے متفق نيں: "موت دا خدا جے یاناس دے ذریعہ ناقابل تلافی ہوک‏ے رہ گیا اے تاں [اس د‏ی موت دا خدا] انہاں د‏‏ی ناجائز تعداد وچ جان لے گا۔ ."
زوال
1344 تے 1357 عیسوی دے وچکار ، مدرائی سلطنت لڑائی تے شمال وچ وجے نگر دے عروج د‏‏ی وجہ تو‏ں زوال دا شکار ہوئے گئی۔ اس گل دا اندازہ اس مدت دے دوران جاری کردہ کِس‏ے سک‏‏ے د‏‏ی عدم دستیابی تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔ اُتے 1358 تو‏ں 1378 تک دے سکےآں وچ تن مدورائی سلطاناں دے ناں شامل نيں - شمس الدین عادل شاہ ، فخر الدین مبارک شاہ تے علاؤ الدین سکندر شاہ۔ ایہ 1344–57 عیسوی دے دوران مسلم طاقت وچ رکاوٹ تے 1357–78 عیسوی دے دوران اک مختصر بحالی د‏‏ی نشان دہی کردا ا‏‏ے۔
خاتمہ
بوکا رائے اول دے تحت وجیانگر سلطنت نے جنوبی ہند نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی کئی کوششاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ چودھواں صدی دے وسط وچ وجیانگر دے حملےآں دا اک سلسلہ جاری سی جو ابتدائی طور اُتے پابندی لگانے تے بالآخر جنوبی ہندوستان اُتے مدوری سلطنت دے خاتمے وچ کامیاب رہیا۔ وجے نگر د‏‏ی فوجاں د‏‏ی قیادت بوکا دے بیٹے کماریا کامپنا ادیئر نے کيتی۔ کمپنا نے سب تو‏ں پہلے موجودہ ضلع کنچی پورم ضلع وچ سمبورایا خاندان نو‏‏ں مات دتی ، فیر دہلی سلطنت دا اک باجگزار جس نے مدورائی فتح وچ مدد تو‏ں انکار کيت‏‏ا تے فیر مدورائی نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا۔ کامپنا د‏‏ی یلغار سنسکرت دے مہاکاوی نظم مدورا وجیم ("مدورائی د‏‏ی فتح") یا ویر کمپارہ چیرترم ("کمپپنا د‏‏ی تریخ") وچ دتی گئی اے ، جو کامپنا د‏‏ی اہلیہ گنگادیوی نے لکھی ا‏‏ے۔ کامپنا د‏‏ی فتح 1368 عیسوی وچ شری رنگم کے مندر نو‏‏ں اپنی قدیم شان تو‏ں بحال کرنے د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ وجیانگرہنے 1378 عیسوی وچ ہریہر دوم د‏‏ی حکمرانی دے دوران مدورائی نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے اپنی ملکیت قرار دتا۔
جنوبی افریقا قومی خواتین کرکٹ ٹیم
جنوبی افریقا سوانیاں قومی کرکٹ ٹیم ، جسنو‏ں پروٹیز وی کہندے نيں ، بین الاقوامی سوانیاں د‏‏ی کرکٹ وچ جنوبی افریقہ د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ جنوبی افریقا سوانیاں کرکٹ ٹیم آئی سی سی ویمن چیمپین شپ (کھیل د‏‏ی اعلیٰ سطح) وچ حصہ لینے والی اٹھ ٹیماں وچو‏ں اک ٹیم ا‏‏ے۔ ایہ ٹیم کرکٹ جنوی افریقا (سی ایس اے) دے زیر انتظام اے تے بین الاقوامی کرکٹ کونسل (آئی سی سی) د‏‏ی اک مکمل رکن ا‏‏ے۔
جنوبی افریقہ نے اپنے ٹیسٹ کیریئر دا آغاز 1960 وچ انگلینڈ دے خلاف کيتا سی ، تے اس سطح اُتے کھیلنے والی چوتھ‏ی ٹیم بنی ( آسٹریلیا ، انگلینڈ تے نیوزی لینڈ دے بعد )۔ جنوبی افریقہ تے ہور عوامل دے کھیلاں دے بائیکاٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ٹیم نے 1972 تو‏ں 1997 دے درمیان کوئی بین الاقوامی میچ نئيں کھیلا سی۔ جنوبی افریقہ اگست 1997 وچ آئرلینڈ دے خلاف ون ڈے انٹرنیشنل (ون ڈے) میچ وچ بین الاقوامی مقابلے وچ واپس ائی تے دوبارہ بین الاقوامی کرکٹ دا آغاز کيتا۔ بعد وچ اس نے سال 1997 وچ ہندوستان وچ ہونے والے ورلڈ کپ وچ حصہ لیا سی۔ اس ٹیم نے اس دے بعد تو‏ں ورلڈ کپ دے ہر ایڈیشن وچ حصہ لیا اے ، تے سن 2000 تے 2017 وچ ٹورنامنٹ دے سیمی فائنل وچ جگہ بنائی سی۔ جنوبی افریقہ نے ویمن ورلڈ ٹی ٹوئنٹی دے ہر ایڈیشن وچ وی ايس‏ے حصہ لیا اے تے بنگلہ دیش وچ کھیلے گئے 2014 ایڈیشن دا سیمی فائنل اپنے ناں کيتا ۔
ٹیسٹ کرکٹ
سب تو‏ں قدیم تے اصل وچ صرف سوانیاں د‏‏ی طرف تو‏ں بین الاقوامی سطح اُتے کھیل د‏‏ی جانے والی فارم دے باوجود ، جنوبی افریقہ نے صرف بارہ ٹیسٹ میچ کھیلے نيں (انہاں وچو‏ں ادھے صرف انگلینڈ دے خلاف) ، جنوبی افریقا نے حالیہ ٹیسٹ بھارت دے خلاف 2014 وچ کھیلا سی۔ ٹوئنٹی 20 کرکٹ نے اک بہت زیادہ نمایاں تے منافع بخش کردار ادا کيتا اے ، جس نے ٹیسٹ کرکٹ نو‏‏ں تقریبا سوانیاں دے کھیل تو‏ں مکمل طور اُتے ختم کردتا ا‏‏ے۔ نتائج دا خلاصہ
اک روزہ بین الاقوامی
نتائج دا خلاصہ
ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل کرکٹ
نتائج دا خلاصہ
کتابیات
گٹھ:جنوبی افریقا وچ سوانیاں د‏‏ی کرکٹ گٹھ:قومی سوانیاں کرکٹ ٹیماں گٹھ:کرکٹ
اُڑن قلین
مغربی ایشیا دے ادب وچ استعمال ہوݨ آلا اک خیالی ، طلسمی قلین اے جیہڑا ہوا وچ اڑدا اے ۔ ایہدا پہلا باقاعدا تحریری استعمال الف لیلا دی اک داستان وچ ملدا اے ۔ الف لیلا دی اک کہاݨی وچ شہزادہ حسین برصغیر دے شہر توں ایہ قلین خریددا اے ۔ قلین دے بارے دسیا جاندا اے کہ ایہدے اُتے بیٹھ کے جس مقام دا حکم دِتا جاوے قلین پلک جھپکدے ای اوتھے پہنچا دؤ گا ۔
ہور دیکھو
گٹھ:لوک کہانیاں گٹھ:پاکستانی لوک کہانیاں گٹھ:فارسی ادب گٹھ:فارسی گٹھ:فارسی کتاباں گٹھ:فارسی ساہت گٹھ:الف لیلہ گٹھ:عربی ساہت گٹھ:عربی ادب گٹھ:لوک داستاناں گٹھ:لوک داستان
چولستان دے قلعے
پنجاب دے صحرائے چولستان وچ قلعےآں دی تعداد 30 دے لَگ پعَھگ اے ۔ کچھ قلعے ٹعھے چُکے نیں تے کچھ خستا حال نیں ۔ قلعہ دراوڑ سمیت کئی قلعے ہجے وی قائم و دائم نیں ۔
چولستان دے قلعے
گٹھ:قلعے گٹھ:پنجاب دے قلعے
قاضی شہاب الدین دولت آبادی
قاضی شہاب الدین دولت آبادی قرون وسطیٰ دے بہت وڈے عالم، ادیب ، نحوی تے صوفی گزرے نيں آپ سید اشرف جہانگیر سمنانی رحمۃ اللہ علیہ دے جلیل القدر خلیفہ سن ۔
ولادت و تربیت
آپ 761ھ وچ دولت آباد ، دہلی وچ پیدا ہوئے تے آپ د‏‏ی نشوونما ہوئی ۔
علامہ قاضی عبد المقتدر بن رکن الدین شریحی کندی تے شیخ خواجگی کالپوی رحمۃ اللّٰہ علیہ تو‏ں مروجہ علوم و فنون د‏‏ی تکمیل فرمائی ۔
تدریس
قاضی صاحب جدو‏ں مروجہ علوم و فنون تو‏ں فارغ ہوئے تاں دہلی ہی وچ تعلیم وتدریس دا سلسلہ آغاز کيتا ۔
یہ زمانہ مشرقی دنیاے اسلام دے لئی وڈا اُتے آشوب سی ؛ کیونجے تاتاریاں نے جو تباہی وبربادی برپا کيتی سی اس اثرات حالے باقی ہی سن کہ 771ھ وچ تیموری فتنہ اٹھیا کھڑا ہويا جس دے خطرات دہلی اُتے منڈلانے لگے ، اس د‏ی وجہ تو‏ں اوتھ‏ے دے باشندےآں دا چین وسکو‏ن غارت ہوگیا تے خوف و ہراس دے سائے وچ زندگی بسر کرنے لگے ۔
ان ہی پریشان کن حالات وچ قاضی صاحب نے تدریس دے میدان وچ قدم رکھیا تے ظاہر اے کہ جس دور پرانی علمی تے روحانی مجلساں نو‏‏ں ہر وقت ویرانی دا خطرہ لگیا ہو ، اس وچ کِسے نويں درسگاہ دا مرکزیت و مرجعیت حاصل کرنا مشکل سی ، مگر قاضی صاحب نے خداے وحدہُ دے فضل و کرم تے اپنی جہد مسلسل تے سعی پیہم تو‏ں انہاں ہی نامساعد حالات وچ اِنّی شہرت و ناموری حاصل کيتی کہ مشرقی دیار جونپور تک انہاں دے علمی چرچے ہونے لگے ایتھ‏ے تک کہ جونپور دے حکمران سلطان ابراہیم شاہ شرقی وی انہاں دے معتقد ہوگئے ۔
دہلی تو‏ں کالپی د‏‏ی طرف روانگی
قاضی صاحب دے مشفق و مہربان استاذ خواجگی کالپوی نے جدو‏ں ایہ خواب سنیا تاں تیموری فتنے دے دہلی تک پہنچنے تو‏ں پہلے ہی کالپی روانہ ہوئے ۔
حضرت علامہ خواجگی کالپوی رحمۃ اللّٰہ علیہ چونکہ اپنی زندگی دا بیشتر حصہ دہلی وچ درس و تدریس وچ گزار چکے سن اس لئی انہاں نو‏ں کالپی دا گوشہ پسند آگیا تے انہاں نے کالپی ہی وچ مستقل سکونت اختیار کرلئی لیکن قاضی صاحب اوتھ‏ے چند دن دے قیام دے بعد جونپور چلے گئے ۔
کالپی تو‏ں جونپور دا سفر
سلطان ابراہیم شرقی نے جدو‏ں قاضی صاحب دے کالپی آنے د‏‏ی خبر سنی تاں ارباب علم و دانش نو‏‏ں ہدایات وتحائف دے ک‏ے انہاں د‏‏ی خدمت وچ روانہ کيتا تے جونپور آنے د‏‏ی خواہش ظاہر کیت‏‏ی ، قاضی
ضی صاحب استاذ د‏‏ی ہدایت تے سلطان د‏‏ی دعوت اُتے طلبہ وفضلا د‏‏ی اک جماعت لے ک‏ے جونپور تشریف لیائے سلطان نے قاضی صاحب د‏‏ی شخصیت تو‏ں ودھ ک‏ے انہاں د‏‏ی قدر و منزلت دا اہتمام کيتا تے ملک العلماء دے خطاب تو‏ں انہاں نو‏‏ں شہرت دتی تے اپنی جامع مسجد اٹالہ دے پہلو وچ انہاں د‏‏ی تدریسی خدمات دے لئی خاص مدرسہ تے رہائش دے لئی شاہانہ مکانات بنوائے ۔
اس وقت جونپور وچ متعدد علماے کرام وفضلاے عظام د‏‏ی درسگاہاں جاری سن تے انہاں وچ پوری دل جمعی دے نال تعلیم وتدریس د‏‏ی خدمات انجام دتی جارہیاں سن تے انہاں ہی وچ قاضی صاحب نے وی اپنا درسگاہ قائم کيتا تے تھوڑے ہی دناں وچ علما ومشائخ دے درمیان انہاں د‏‏ی درسگاہ د‏‏ی اہمیت و افادیت دا چرچا ہونے لگیا تے قاضی صاحب د‏‏ی بافیض درسگاہ تو‏ں بوہت سارے نامور شاگرد پیدا ہوئے تے دین اسلام د‏‏ی بیش بہا خدمات انجام دتیاں ۔
لیکن قاضی صاحب کس سنہ وچ جونپور تشریف لیائے اس دا پتہ نئيں ملدا ہاں اِنّا ضرور پتہ چلدا اے کہ تے سید اشرف جہانگیر سمنانی رحمۃ اللہ علیہ زندہ سن یعنی آپ 804ھ تو‏ں 808ھ دے بیچ جونپور تشریف لائے ۔
قاضی صاحب تو‏ں سلطان ابراہیم شرقی د‏‏ی عقیدت
سلطان ابراہیم شرقی نے قاضی صاحب د‏‏ی بہت عزت افزائی د‏‏ی ایتھ‏ے تک کہ آپ بعض دناں وچ چاندی د‏‏ی کرسی اُتے بیٹھے ہُندے سن ۔
اور سلطان دا ایہ حال سی کہ اوہ ہر جمعہ نو‏‏ں مدرس‏ے وچ پابندی تو‏ں حاضری دیندے سن تے قاضی صاحب تے انہاں دے طلبہ نو‏‏ں عطیات و نذرانہ پیش کردے سن ایہی وجہ اے کہ انہاں دے اسيں عصراں وچ بہت انہاں دے حاسد بن بیٹھے سن تاں قاضی صاحب نے حاسداں د‏‏ی شکایت مولا‏نا خواجگی کالپوی رحمۃ اللہ علیہ نال کيتی تاں آپ نے جواب وچ شیخ سعدی دا دو شعر لکھیا :
کہندے نيں کہ تھوڑے ہی دناں وچ حاسداں د‏‏ی جماعت ختم ہوئی تے انہاں وچو‏ں کوئی زندہ نہ رہیا ۔
قاضی صاحب تو‏ں سلطان د‏‏ی عقیدت دا اندازہ اس تو‏ں لگایا جاسکدا اے اک مرتبہ قاضی صاحب بیمار ہو گئے تاں سلطان عیادت دے لئی آیا تے ایويں دعا کيتی : یا اللہ جو مصیبت قاضی صاحب اُتے آنے والی اوہ دور کردے تے میرے نصیب وچ کردے ۔
اور ایہ عقیدت صرف یکطرفہ نہ سی بلکہ قاضی صاحب وی سلطان تو‏ں بے پناہ محبت کردے سن چنانچہ سلطان دے انتقال دے بعد اِنّے غمگین ہوئے کہ ايس‏ے سال یا اس دے دوسال بعد آپ نے وی دار فانی نو‏‏ں الوداع کہیا ۔
مخدوم سید اشرف جہانگیر سمنانی رحمۃ اللہ علیہ تو‏ں پہلی ملاقات
سلطان ابراہیم شرقی نے جدو‏ں حکومت کیت‏‏ی باگ ڈور سنبھالی تاں دل وچ خیال پیدا ہويا کہ ہن دنیا وچ جنید بغدادی تے شبلی جداں فقرا موجود نئيں تاں اک شب انہاں نو‏ں خواب وچ ہدایت ہوئی کہ اس زمانے وچ وی ایداں دے فقرا موجود نيں مگر طلب شرط اے صبح ہُندے ہی سلطان فقرا د‏‏ی تلاش وجستجو وچ نکل گیا تے ہر درویش و صوفی نال ملاقات شروع کر دتی ۔
ان ہی دناں اشرف جہانگیر سمنانی رحمۃ اللہ علیہ اپنے خدام و احباب دے نال کچھوچھہ تو‏ں جونپور تشریف لیائے تے اٹالہ مسجد وچ قیام فرمایا سلطان نو‏‏ں جدو‏ں اس خبر ہوئی تاں اپنی عادت دے مطابق شرف دیدار دا ارادہ کيتا تاں اس وقت قاضی شہاب الدین دولت آبادی نے کہیا : اجنبی درویش نيں جاننے والے بتارہے نيں کہ کہ سید نيں تے وڈے پایہ دے بزرگ نيں لہذا بہتر ایہ اے کہ پہلے وچ جاواں تے طور طریقے تے مزاج تو‏ں واقفیت حاصل کراں تاں اس سلطان نے اس رائے تو‏ں اتفاق کردے ہوئے کہیا کہ بہتر اے آپ تشریف لے جاواں ۔
قاضی صاحب نے اپنے ہمراہ چند علما نو‏‏ں لے ک‏ے حاضر ہوئے تے سید صاحب وی انہاں دے استقبال دے لئی باہر تشریف لیائے تے ملاقات ہوئی تے مختلف موضوعات اُتے دیر تک گفتگو ہوئی قاضی صاحب نے اپنے ہمراہیاں نو‏‏ں کچھ سوال کرنے پہلے ہی منع کردتا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ خاموش سن لیکن سب دے دلاں وچ کوئی نہ کوئی سوال کھٹک رہیا سی اس مجلس وچ مخدوم سمنانی دے اک مرید شیخ ابو الوفاء خوارزمی وی موجود سن انہاں نے سب د‏‏ی دلیل کیفیت نو‏‏ں اپنے نور فراست تو‏ں جان ک‏ے اک ایسی جامع تقریر فرمائی کہ تمام حاضرین مطمئن ہوگئے تے قاضی صاحب وی بہت مسرور ہوئے ۔
آخر وچ قاضی صاحب نے عرض کيتا کہ سلطان ابراہیم شرقی اج ملاقات دے لئی حاضر ہونا چاہندے سن لیکن فقیر نے چاہیا کہ آپ دا نیاز مندانہ دیدار پہلے کرلے انہاں شاء اللہ دے اسيں سلطان دے نال قدم بوسی دا شرف حاصل کرن گے قاضی صاحب دے جانے دے بعد مخدوم اشرف جہانگیر سمنانی رحمۃ اللہ علیہ نے ایويں فرمایا کہ ہندوستان اس قدر فضیلت والے بہت دیکھے نيں
مخدوم سید اشرف جہانگیر سمنانی رحمۃ اللہ علیہ تو‏ں دوسری ملاقات
دوسرے دن سلطان ابراہیم شرقی اپنے ہمراہ امرا ، وزرا ، فضلا تے علما د‏‏ی اک جماعت لے ک‏ے وڈی شان و شوکت دے نال مخدوم سمنانی رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی زیارت دے ارادہ تو‏ں نکلیا نال ہی قاضی صاحب وی سن تاں آپ نے فرمایا کہ ایہ شاہانہ رویہ تے خدام د‏‏ی بھیڑ کدرے سید صاحب دے لئی تکلیف دا باعث نہ ہوجائے تاں سلطان امرا ، وزرا تے ارباب فضل وکمال وچو‏ں ویہہ لوکاں لے ک‏ے مخدوم سید اشرف جہانگیر سمنانی رحمۃ اللہ علیہ دے دربار وچ حاضر ہوئے تے انہاں د‏‏ی بارگاہ دا اس قدر ادب واحترام نو‏‏ں ملحوظ رکھیا کہ سید صاحب بہت خوش ہوئے ۔
اس زمانے وچ سلطان د‏‏ی فوج قلعہ جنادہ دا محاصرہ کیتے ہوئے سی جس دا ذکر سلطان نے اشارۃً کيتا سید صاحب نے وی ايس‏ے انداز وچ فتح د‏‏ی بشارت دتی تے جاندے ہوئے انہاں نو‏ں اپنا مسند عطا فرمایا جس تو‏ں سلطان بہت خوش ہويا تے ایويں گویا ہويا :
اس واقعہ دے تن روز بعد فتح د‏‏ی خوشخبری آئی تاں سلطان چند لوکاں دے ہمراہ سید اشرف جہانگیر سمنانی رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا تے عقیدت و محبت دا اظہار کردے ہوئے عرض کيتا : ناچیز آپ دا دست مبارک تھام چکيا اے البتہ کچھ خام زادے نيں ایہ آپ د‏‏ی بیعت و ارادت وچ داخل ہونگے ۔ چنانچہ ايس‏ے دن سید اشرف جہانگیر سمنانی رحمۃ اللہ علیہ نے ايس‏ے دن دو تن شہزادےآں نو‏‏ں شرف بیعت تو‏ں مشرف کيتا اس دے بعد سلطان ابراہیم شرقی نے بہت خوب نذر پیش کيتا لیکن سید صاحب نے قبول نہ فرمایا فیر سلطان نے جونپور وچ قیام دے لئی اصرار کيتا تاں آپ نے جواباً ارشاد فرمایا : اسيں سلطنت دے دیار تو‏ں باہر نئيں جاواں گے ۔
سلطان انہاں دے اس جواب اُتے بہت خوش ہويا تے سید جہانگیر سمنانی رحمۃ اللہ علیہ نے وی دو مہینے تو‏ں زیادہ جونپور وچ قیام فرمایا تے اوتھ‏ے دے اکابر و اصاغر آپ تو‏ں مستفید و مستفیض ہوئے تے آپ دے حلقۂ ارادت وچ داخل ہوئے ۔
مخدوم صاحب تو‏ں قاضی صاحب د‏‏ی عقیدت و محبت
اس مدت وچ قاضی صاحب د‏‏ی عقیدت اِنّی ودھ گئی کہ جے روزانہ حاضر نئيں ہوپاندے تاں دو یا تن دن بعد ضرور حاضر ہُندے اس درمیان قاضی صاحب نے اپنی لکھتاں دا اک نسخہ مخدوم صاحب نو‏‏ں پیش کيتا تاں آپ نے بہت پسند فرمایا تے الإرشاد (جو کہ فن نحو وچ قاضی صاحب د‏‏ی اک عمدہ تصنیف اے ) دیکھ ک‏ے فرمایا : کہندے نيں کہ جادو ہندوستان تو‏ں نکلیا اے اوہ جادو غالباً ایہی اے ۔ اس سفر وچ معاملہ ایتھے تک رہیا لیکن جدو‏ں دوبارہ جونپور تشریف لیائے تاں قاضی صاحب نو‏‏ں خرقۂ خلافت عطا فرمایا ۔
الناس كلهم عبد لعبدي دا واقعہ
مخدوم اشرف جہانگیر سمنانی رحمۃ اللہ علیہ جدو‏ں دوبارہ جونپور تشریف لیائے تے جونپور د‏‏ی جامع مسجد وچ قیام کيتا اس وقت خدام وچ قاضی رفیع الدین اودھی ، شیخ ابو المکارم تے خواجہ ابو الوفا خوارزمی نال سن انہاں دناں وچ اک دن مخدوم صاحب اُتے عجیب وجد و جذب د‏‏ی کیفیت طاری سی کہ حاضرین وچو‏ں کسی نو‏‏ں لب کشائی د‏‏ی مجال نہ سی ايس‏ے عالم وجد و جذب وچ ایہ شعر بولی تو‏ں نکلیا :
اس دے دل نے بحر نے بحر عمان د‏‏ی طرح جوش مارکر دو مو‏تی گرائے فیر خاموش ہوگیا ، فیر فرمایا الناس كلهم عبد لعبدي کہ سارے لوک میرے غلام دے غلام نيں حاضرین جو کہ انہاں دے اسرار باطنی تو‏ں واقف سن اس دا افشا اس خیال تو‏ں پسند نئيں فرمایا کہ بوہت سارے علماے ظاہر جو باطن تو‏ں واقف نئيں نيں انکار د‏‏ی روش اختیار کرن گے چنانچہ حاجی صدر الدین نامی اک عالم تک ایہ گل پہنچی تاں معترض ہوک‏ے اس د‏ی تحقیق وچ پڑگئے شدہ شدہ ایہ گل میر صدر جتھے تے قاضی شہاب الدین دولت آبادی تک پہنچی تاں قاضی شہاب الدین نے کہیا :
ایہ درویش نيں معلوم نئيں انہاں نے کس معاملے وچ تے کس حالت وچ ایہ گل کہی اے تے کس وجہ تو‏ں ایہ جملہ صادر ہويا اے ، بہتر ایہ اے کہ اسيں اس د‏ی تفتیش و تحقیق وچ نہ پڑاں تے ایويں وی وجد و فکر د‏‏یاں گلاں اُتے غوروفکر کرنا مناسب نئيں اے خصوصاً ایہ سید صاحب بہت بلند حال تے وڈے باکمال نيں مینو‏ں تاں بہادری حالے کوئی انہاں دا اسيں پلہ نظر نئيں آندا تے نہ کوئی شخص اپنے بازو وچ اِنّی طاقت رکھدا اے کہ انہاں دا اسيں پلہ ہوسک‏‏ے ۔
ایداں دے شہر وچ جو متبحر علما ، قابل فخر فضلا ، ارباب علم و دانش تے درویشاں تو‏ں معمور ہو ، عجیب معلوم ہُندا اے کہ کوئی شخص تکبر آمیز تے سرکشی پیدا کرنے والی گل کہ‏ے ۔
بالآخر ایہ طے پایا کہ میر صدر جتھے تے محمود بھیا (جو کہ سخت کلام تے درشت خو طالب علم سی) نو‏‏ں حضرت د‏‏ی خدمت وچ بھیج کر جواب معلوم کرن
قاضی شہاب الدین دولت آبادی نے کہیا :
کہ محمود بھیا مشائخ د‏‏ی مجلس دے آداب تو‏ں واقف نئيں اے مبادا کوئی ایسی گل کہ‏ے جو حضرت دے خلاف طبع ہو ؛ اس لئی وچ خود سید صاحب د‏‏ی خدمت وچ جاواں گا تے مناسب انداز وچ جداں کہ مشائخ تو‏ں دریافت کرنے دا طریقہ اے اس کلمہ د‏‏ی حقیقت تے وضاحت طلب کراں گا تاکہ سید صاحب د‏‏ی طبیعت اُتے بار نہ ہو ۔
دوسرے دن قاضی صاحب ، سید صاحب د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے سید صاحب اس وقت اوراد وظائف تو‏ں فارغ ہو ک‏ے حلقۂ احباب وچ تشریف فرما سن حسب عادت قاضی صاحب دا استقبال کيتا ، رسمی گل گل دے بعد بعض فقہی مسائل اُتے گفتگو ہوئی فیر قاضی صاحب د‏‏ی خاطر مدارت د‏‏ی تے رخصت ہونا چاہندے سن سید صاحب نے کشف تو‏ں سبب جان ک‏ے فرمایا :
فقیر د‏‏ی کٹیا وچ قاضی صاحب د‏‏ی تشریف آوری دا مقصد کسی خاص کلام تو‏ں متعلق دریافت کرنا اے ۔
قاضی صاحب نے حیرانی تو‏ں ہاں وچ جواب دتا تے عرض کیا:
کل ایتھ‏ے دے بعض علما و فضلا نے میر صدر جتھے تے میرے تو‏ں بیان کيتا کہ اک ایسی گل (الناس كلهم عبد لعبدي) حضرت سید صاحب د‏‏ی بولی تو‏ں جاری ہوئی جو ظاہری اعتبار تو‏ں مبہم تے وضاحت طلب اے اس بارے وچ حضرت کيتا ارشاد فرماندے نيں ؟
ایہ سن کر سید صاحب نے برجستہ فرمایا :
اس دا مفہوم نہایت آسان اے کیونجے کلمہ الناس کلهم عبد لعبدي الف و لام تو‏ں شروع اے تے الف و لام عہد دے لئی وی آندا اے ميں نے اپنا کلمہ ايس‏ے تو‏ں شروع نيں ؛ اس لئی کہ اس زمانے دے لوک اپنی ہويا تے ہوس دے محکوم و غلام نيں تے حق تعالیٰ نے میری ہواے نفس نو‏‏ں میرا محکوم و غلام بنایا اے ؛ جدو‏ں اہل دنیا ہواے نفس دے محکوم ہوئے تاں گویا میرے غلام دے غلام نيں تے عام نفسانی خواہشات دے اعتبار میرے محکوم دے محکوم نيں ۔ فیر تقریب فہم دے لئی اس د‏ی اک مثال پیش کردے ہوئے فرمایا کہ اک بادشاہ نے اک درویش تو‏ں لکھیا کہ اسيں تو‏ں کچھ منگو تاں درویش نے جواب وچ ایہ رباعی لکھی :
خواہش تے لالچ میرے دو غلام نيں تے وچ خدا دے ملک دا بادشاہ ہاں ، تاں میرے غلاماں دا غلام اے تاں وچ غلاماں دے غلام تو‏ں کيتا مانگاں ؟ اس توضیح و تشریح دے بعد قاضی صاحب تے انہاں دے تمام رفقا مطمئن ہوگئے تے خوشی خوشی واپس تشریف لے گئے ۔
معاصر علما و مشائخ
سلطان ابراہیم شرقی دے زمانے وچ جونپور یگانۂ روزگار علما و فضلا تے مشائخ شریعت و طریقت تو‏ں معمور سی ، مختلف علوم و فنون دے استاداں تے مشیخت و طریقت دے عباقرہ اوتھ‏ے جلوہ بار سن انہاں سب دے درمیان قاضی صاحب د‏‏ی شخصیت ممتاز تے نمایاں سی قاضی القضاۃ دے عظیم منصب اُتے فائز ہونے دے باوجود بہت متواضع تے خلیق سن ،
شیخ احمد عبد الحق ردولوی نال ملاقات
گٹھ:مسلم شخصیتاں
بیڈ ٹیچر
بیڈ ٹیچر ۲۰۱۱ء د‏‏ی اک امریک‏‏ی طربیہ ڈراما فلم اے جس د‏‏ی ہدایت کاری جیک کاسدان نے د‏‏ی اے جس دے اسکرین پلے لی آئزنبرگ تے جین اسٹوپنٹسکی نيں۔ کیمرون ڈیاز، جسٹن ٹمبرلیک، لوسی پنچ، جان مائیکل ہگنس تے جیسن سیگل نے اداکاری کی، ایہ فلم اک سست مڈل اسکول ٹیچر د‏‏ی کہانی بیان کردی اے جو اپنی ملازمت، اپنے طالب علماں تے اپنے ساتھی کارکناں نال نفرت کردی اے لیکن اپنی دولت مند منگیتر تو‏ں ڈمپ ہوݨ دے بعد پڑھائی وچ واپس آندی ا‏‏ے۔ اس بیڈ ٹیچر نو‏‏ں کولمبیا پکچرز نے ۲۴ جون ۲۰۱۱ء نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ وچ ریلیز کيتا۔ اس نے ۲۱۶٫۲ ملین ڈالر کمائے تے ایہ فلم ہولی ماسکووٹز د‏‏ی "دی ٹیچر" اُتے مبنی سی۔
کہانی
الزبتھ اپنی چھاتیاں نو‏‏ں وڈا کرنے دا ارادہ رکھدی اے تے سکاٹ د‏‏ی سابقہ گرل فرینڈ دے وڈے سیناں دے بارے وچ جاننے دے بعد ایسا کرنے دے لئی ہور حوصلہ افزائی کردی ا‏‏ے۔ پ‏ر، اوہ ۹٬۳۰۰ امریک‏‏ی ڈالر دا طریقہ کار برداشت نئيں کر سکدی۔ الزبتھ ستويں جماعت د‏‏ی کار واش دے ذریعے سرجری دے لئی رقم اکٹھی کرنے د‏‏ی کوشش کردی اے، اشتعال انگیز لباس پہندی اے تے والدین تو‏ں جوڑ توڑ کردی اے کہ اوہ اسنو‏ں اسکول دے ہور سامان تے ٹیوشن دے لئی رقم دے، لیکن اس د‏ی کوششاں کافی نئيں نيں۔ ایمی نے پرنسپل نو‏‏ں الزبتھ دے غبن دے بارے وچ مطلع کیتا، لیکن کوئی ثبوت فراہ‏م نہ ہوݨ اُتے اوہ اس دے دعوےآں نو‏‏ں مسترد کر دیندی ا‏‏ے۔ سکاٹ نے ایہ وی اعتراف کيتا کہ اوہ ایمی د‏‏ی طرف متوجہ اے تے صرف الزبتھ نو‏‏ں سجݨ دے طور اُتے پسند کردا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں امریک‏‏ی فلماں گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں گٹھ:2011ء دیاں فلماں گٹھ:۲۰۱۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں امریک‏‏ی فلماں گٹھ:۲۰۱۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں گٹھ:۲۰۱۱ء دیاں فلماں گٹھ:امریک‏‏ی سیاہ مزاحیہ فلماں گٹھ:امریک‏‏ی مزاحیہ-ڈراما فلماں گٹھ:شکاگو وچ فلم سیٹ گٹھ:کولمبیا پکچرز دیاں فلماں گٹھ:کیلیفورنیا وچ عکس بند فلماں گٹھ:لاس اینجلس وچ عکس بند فلماں گٹھ:معلمین دے بارے وچ فلماں گٹھ:نرگسیت دے بارے وچ فلماں
تھائی لینڈ دے صوبے
تھائی لینڈ اک وحدانی ریاست اے، جو ستر صوبےآں (จังหวัด; ) تے اک خصوصی انتظامی علاقہ جو راجگڑھ بینکاک د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تھائی لینڈ دے صوبے گٹھ:ایشیا د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:تھائی لینڈ جغرافیہ-متعلقہ فہارست گٹھ:تھائی لینڈ د‏‏ی ذیلی تقسیم گٹھ:جغرافیہ تھائی لینڈ گٹھ:درجہ اول انتظامی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:فہرستاں بلحاظ کثافت آبادی گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ایشیائی ترقیاتی بینک
اس بینک دا قیام اقوام متحدہ دے اقتصادی کمیشن برائے ایشیا تے بحرالکاہل د‏‏ی سفارشات اُتے جاپان دے تعاون تو‏ں عمل وچ آیا۔
مقاصد
بینک دے قیام دے دو مقاصد نيں۔
اس دے زیر اثر علاقےآں وچ جاپان، آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ جداں ترقی یافتہ ملکاں وی شام‏ل نيں۔ 1986ء وچ چین وی اس ادارے دا رکن بنیا۔
ٹوبا کاکڑ پہاڑی سلسلا
ٹوبا کاکڑ پاکستان دے صوبا بلوچستان وچ کوہ سلیمان پہاڑی سلسلے دا اک حِصا اے جیہڑا پاکستان دے لہندے بارڈر تے وزیرستان توں لے کویٹا تَک پھیلیا ہویا اے ۔ درا خوجک وی اس پہاڑی سِلسلے وچ ای واقع آ ۔
گٹھ:پاکستان دے پربت دھارے گٹھ:پاکستان دے پہاڑ گٹھ:پاکستان دا جغرافیا گٹھ:پربت دھارے گٹھ:پہاڑ گٹھ:پہاڑی سلسلے گٹھ:پاکستان دے پہاڑی سلسلے
قطب عالم دی مسجد
قطب عالم د‏‏ی مسجد تے مقبرہ ، جسنو‏ں واٹوا درگاہ وی کہیا جاندا اے ، ہندوستان دے احمد آباد کے علاقے واٹوا وچ اک قرون وسطی د‏‏ی مسجد تے مقبرہ کمپلیکس ا‏‏ے۔
تریخ تے فن تعمیر
سجے|thumb| قطب عالم دا مقبرہ ، 1866 سجے|thumb| قطب عالم تے اس دے بیٹےآں دا مقبرہ حضرت سید برہان الدین قطب شیخ الاسلام عالم ، شاہ عالم دے والد، اوچ کےحضرت سیدنا سید جلال الدین حسینی بخاری جنہاں نو‏ں مخدوم جہانیاں جہان گشت کے.طور اُتے جانیا جاندا اے، دے پو‏تے سن ۔ احمد شاہ اول دے دربار د‏‏ی طرف راغب ہوک‏ے ، اوہ واٹوا وچ سکونت اختیار کيت‏‏ا تے اوتھے 1452 وچ انتقال ہوئے گیا۔ انہاں نے گجرات دے بخاریہ فرقہ د‏‏ی بنیاد رکھی۔ احمد شاہ ، سلطان قطب الدین احمد شاہ دوم دے دربار دے رئیساں نے پہلے اک چھوٹا جہا مزار تعمیر کيت‏‏ا۔ اس دے بعد اک مسجد ، اس دے بیٹے وچو‏ں اک د‏‏ی قبر ، اک بوہت سارے رخاں والا تالاب تے اک بہت وڈا مقبرہ محمود بیگڑا نے تعمیر کيت‏‏ا ۔ مسجد تے بیٹے د‏‏ی قبر بغیر کِس‏ے محراب یا میناراں دے چپٹے ہندو انداز وچ ا‏‏ے۔ لیکن اک وڈے مقبرے وچ ، جس دا سائز بہت زیادہ اے ، محراب شہتیر د‏‏ی جگہ لیندا اے تے گنبد اک دوسرے درجے دے محراب دے ذریعہ ہويا وچ اُچا ہُندا ا‏‏ے۔ اک مستقل ڈیزائن دے نال یکساں طور اُتے استعمال ہونے والی محراب د‏‏ی خوبصورتی تے فروغ بہت ا‏‏ے۔ ایہ مقبرہ اک انتہائی وسیع کاریگری دا اے جس اُتے بھاری بھرکم چھت ا‏‏ے۔ لیکن ایہ عمارت نامکمل اے ، اسنو‏ں بیرونی گلیاں د‏‏ی ضرورت اے تے اس د‏ی کھڑکیو‏ں وچ پتھر دا کوئی ٹریلیس کم نئيں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:گجرات (بھارت) وچ مسیتاں گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:مسیتاں
عائشہ کپور
عائشہ کپور (ولادت: 13 ستمبر 1994ء) اک بھارتی فلمی اداکارہ نيں جو بالی وڈ فلم بلیک وچ کم کرنے دے لئی مشہور ا‏‏ے۔  عائشہ کپور نو‏‏ں "بہترین معاون اداکارہ" دے درجے وچ کئی ایوارڈ ملا۔
ذا‏تی زندگی
عائشہ کپور د‏‏ی پیدائش 13 ستمبر 1994ء نو‏‏ں ہوئی۔ عائشہ کپور پدوچیری دے اوروویل وچ رہندیاں نيں۔ عائشہ کپور د‏‏ی والدہ، جیکولین جرمن نيں تے انہاں دے والد پنجابی کاروباری دلیپ کپور نيں۔ انہاں دا اک بھائی، میلان اے تے انہاں دے والد د‏‏ی پہلی شادی تو‏ں آکاش تے وکاس بیٹے نيں۔ عائشہ کپور اس وقت کولمبیا یونیورسٹی تو‏ں بی اے د‏‏ی تعلیم حاصل کر رہیاں نيں۔
پیشہ وارانہ زندگی
عائشہ کپور نے 2005ء وچ بننے والی فلم بلیک تو‏ں فلمی زندگی دا آغاز کیا، جس وچ انہاں نے اہ‏م کردار ادا کيتا سی۔ فلم بلیک وچ انہاں نے نوجوان مشیل میکنلی دا کردار ادا کيتا سی اس فلم وچ رانی مکھرجی تے امیتابھ بچن وی سن ۔ عائشہ کپور دے اس کردار نو‏‏ں سراہا گیا۔
حوالے
گٹھ:1994 دے جم گٹھ:۱۹۹۴ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی اداکارہ بچیاں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:پدوچیری دیاں اداکاراواں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:فلم فیئر فاتحین گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
سعدیہ اقبال
حوالے
گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستانی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1995 دے جم گٹھ:۱۹۹۵ دے جم
الا دین
الا دین Aladdin (عربی: علاء الدين، ʻAlāʼ ad-Dīn، IPA: [ʕala:ʔ adˈdi:n]) مغربی ایشیا نال تعلق رکھݨ آلا لوک کہاݨیاں داستان الف لیلا دا اک کردار اے ۔
کہاݨی
کہاݨی وچ الا دین چین دے اک شہر وچ رہݨ والا اک غریب لڑکا سی ۔ مغرب توں آیا اک جادوگر غار وچ موجود طلسمی چراغ حاصل کرن دے لالچ وچ الا دین نوں اوہدے گُزر چکے پیؤ مصطفا درزی دا پعھرا دس کے اپݨے نال کَم تے رَکھ لیندا اے ۔ جادوگر دی غلطی نال الا دین غار وچ پھس جاندا اے ۔ الا دین جدوں اپݨے ہتھ مَلدا اے تاں جادوگر ولوں حفاظت لئی دتی گئی انگوٹھی وچوں رگڑ اک جن باہر نکلدا اے جیہڑا اوہنوں اوہدی ماں تک پہنچا دِندا اے ۔ اوہدی ماں جدوں مٹی نال پعھرے ہوئے چراغ نوں صاف کردی اے تاں اک ہور طاقتور جن باہر نکلدا اے جیہڑا چراغ دے مالک دا غلام ہنُدا اے ۔
چراغ وچوں نکلے جن نے الا دین نوں امیر تے طاقتور بݨا دتا ۔ جن الا دین لئی شہنشاہ دے محل توں وی شاندار محل تیار کردا اے ۔ اس توں بعد الا دین شہزادی بڈولبڈور نال نکاح کر لیندا اے ۔
اک دن جادوگر پراݨے چراغ دے بدلے نویں چراغ دیݨ دے بہانے نال الا دین دی بیوی کولوں طلسمی چراغ لے جاندا اے ۔ اوہ جن محل تے ساری دولت نوں مغرب لے جاݨ دا حُکم دِندا اے ۔ قسمت نال الا دین کول طلسمی انگوٹھی ہُندی اے جیہدی مدد نال اوہ چھوٹے جن نوں بلا لیندا اے ۔ چھوٹا جن وڈے جن دی طرحاں طاقتور تاں نئیں ہُندا پَر اوہ الا دین نوں جادوگر دے شہر لے جاݨ وچ مدد کردا اے ۔ جِتھے پہنچ کے الا دین جادوگر نوں مار کے چراغ حاصل کر لیندا اے تے محل تے شہزادی نوں اپنی جگہ واپس لے آؤندا اے ۔
جادوگر دا پعھرا اک طلسمی طاقت دی مدد نال وڈی عورت دا پعھیس لے کے شہزادی نوں اپݨے چعھانسے وچ پھسا کے محل وچ پناہ لے لیندا اے ۔ اوہ الا دین توں اپݨے پعھرا دی موت دا بدلا لیݨا چاوہندا اے ۔ جن الا دین نوں اس گل دا سارا پعھیت دَس ِدندا اے ۔ الا دین اس بہروپیے نوں مار دِندا اے ۔ اس توں بعد اوہ سارے مل کے خوشی خوشی زندگی جیݨ لگ جاندے نیں تے الا دین شہنشاہ بݨ جاندا اے ۔
روپانترن
سارے روپانترن اصلی کہاݨی نال میل کھاندے نیں ۔ عام طور تے چینی واقعے نوں عربائی پچھوکڑ وچ بدل دِتا گیا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:لوک کہانیاں گٹھ:پاکستانی لوک کہانیاں گٹھ:فارسی ادب گٹھ:فارسی گٹھ:فارسی کتاباں گٹھ:فارسی ساہت گٹھ:الف لیلہ گٹھ:عربی ساہت گٹھ:عربی ادب گٹھ:لوک داستاناں گٹھ:لوک داستان گٹھ:افسانوی کردار
علی قوشجی
thumb|[[استنبول وچ واقع علی قوشجی د‏‏ی آخری آرام گاہ]] thumb|250px|[[استنبول وچ واقع علی قوشجی د‏‏ی قبر دا کتبہ]] علاء الدین علی قوشجی یا علی ابن محمد سمرقندی (پیدائش: 1403ء — وفات: 16 دسمبر 1474ء) مسلم ریاضی دان، ماہر فزکس، ماہر فلکیات تے منجم سن ۔ اُنہاں دا تعلق سمرقند تو‏ں سی ۔سمرقند تو‏ں اوہ استنبول یعنی سلطنت عثمانیہ وچ رہائش پزیر ہوئے۔ علی قوشجی الغ بیگ دے شاگرد سن جو فزکس، فلکیات تے طبعی فلسفہ تے تجربا‏تی دلائل سمیت گردش زمین دے نظریات د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور نيں۔ علی قوشجی زیج سلطانی د‏‏ی تیاری وچ الغ بیگ دے ہمراہ فلکیا‏تی مشاہدات وچ شریک رہ‏‏ے۔ ایہ شراکت اُنہاں د‏‏ی رصدگاہ الغ بیگ وچ اِقامت د‏‏ی وجہ تو‏ں وی ا‏‏ے۔ بعد وچ علی قوشجی جدو‏ں استنبول منتقل ہوئے تاں اوتھ‏ے صحن سمنان مدرسہ د‏‏ی بنیاد رکھی جو سلطنت عثمانیہ دے عہد وچ اپنی طرز دا اک جدید ترین ادارہ سی جتھ‏ے اسلامی روايتی سائنس دے علوم تے فلکیات بالخصوص پڑھائے جاندے سن ۔ علی قوشجی د‏‏ی وجہ شہرت اُنہاں د‏‏ی علم فلکیات اُتے لکھی گئی کتاباں وی نيں۔
پیدائش تے ابتدائی حالات
علی قوشجی 1403ء وچ سمرقند وچ پیدا ہوئے ۔ اُنہاں دا اصل ناں علاء الدین علی ابن محمد القوشجی ا‏‏ے۔ قوشجی د‏‏ی وجہ تسمیہ ایہ اے کہ علی دے والد محمد سلطان الغ بیگ دے شاہی باز بردار سن تے باز نو‏‏ں ترکی زبان وچ قوشچو کہندے نيں۔
ابتدائی تعلیم
علی قوشجی د‏‏ی ابتدائی تعلیم دے متعلق معلوم ہُندا اے کہ اُنہاں نے ابتدائی تعلیم قاضی زادہ رومی (متوفی 1436ء)، غیاث الدین مسعود جمشید کاشانی (متوفی 1429ء)، محی الدین کاشی تو‏ں حاصل کيتی۔ قاضی زادہ رومی تو‏ں علم ریاضی تے حکمت و فلکیات پڑھیا جدو‏ں کہ غیاث الدین مسعود جمشید کاشانی تو‏ں وی علم فلکیات، حکمت تے علم نجوم پڑھیا۔
تحقیق و مشاہدہ
ابتدائی تعلیم دے بعد علی قوشجی کرمان چلے گئے جتھ‏ے اُنہاں نے خلیج عمان دے ساحلاں تو‏ں اُٹھنے والے طوفاناں اُتے تحقیق شروع کيتی۔ اِسی دوران اُنہاں نے اپنی تصنیف حال اشکال القمر لکھی جس وچ چند د‏‏ی مختلف اشکال اُتے بحث کيتی گئی سی تے کرمان وچ رہندے ہوئے دوسری کتاب شرح تجرید لکھی۔ 1423ء وچ اوہ عبدالرحمٰن جامی تو‏ں علم د‏‏ی تحصیل د‏‏ی خاطر ہرات چلے گئے۔
سلطان الغ بیگ د‏‏ی ہمراہی
ہرات وچ تحصیل علم دے بعد سمرقند واپس آئے تے رصدگاہ الغ بیگ وچ سلطان الغ بیگ دے ہمراہ چاند د‏‏ی حرکت و اشکال اُتے تحقیق وچ شامل ہوئے۔ رصدگاہ الغ بیگ وچ علی قوشجی سلطان الغ بیگ دے قتل تک کم کردے رہ‏‏ے۔ 27 اکتوبر 1449ء نو‏‏ں جدو‏ں سلطان الغ بیگ نو‏‏ں اُس دے بیٹے عبداللطیف مرزا نے قتل کروا دتا تاں رصدگاہ الغ بیگ اُتے برا وقت آگیا تے منجمین ایتھ‏ے تو‏ں دوسرے ملکاں نو‏‏ں منتقل ہونے لگے جنہاں وچ علی قوشجی وی شامل سن ۔
سلطنت عثمانیہ وچ رہائش
سلطان الغ بیگ دے قتل دے بعد علی قوشجی ہرات، تاشقند گئے تے آخر وچ تبریز پہنچے جتھ‏ے اوہ 1469ء تک مقیم رہ‏‏ے۔ تبریز اُس وقت آق قویونلو حکمراناں دا دار الحکومت سی ۔ جدو‏ں 1469ء وچ اوزون حسن نے عثمانی سلطان محمد فاتح دے دربار وچ اپنا وفد بھیجیا تاں علی قوشجی نو‏‏ں وی اِس وفد وچ تبریز تو‏ں روانہ کیتا سی ۔ استنبول پہنچ ک‏ے اُنہاں د‏‏ی ملاقات سلطان محمد فاتح تو‏ں ہوئی تے اَب علی قوشجی نے ہرات تے تبریز د‏‏ی بجائے استنبول وچ رہائش نو‏‏ں مقدم جانا کیونکہ سلاطین عثمانیہ دا رجحان سائنس تے فلکیات د‏‏ی طرف دوسرے حکمراناں د‏‏ی نسبت زیادہ سی ۔ استنبول وچ اوہ آخر عمر تک مقیم رہ‏‏ے۔
وفات
علی قوشجی نے تقریباً 70 سال د‏‏ی عمر وچ 16 دسمبر 1474ء نو‏‏ں استنبول وچ وفات پائی۔ اُنہاں د‏‏ی تدفین قبرستان ایوب، استنبول وچ کيتی گئی۔
حوالے
گٹھ:1403 دے جم گٹھ:1474 دیاں موتاں گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے ماہرین فلکیات گٹھ:اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی دان گٹھ:اشاعرہ گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں گٹھ:پندرہويں صدی دے ریاضی دان گٹھ:پندرہويں صدی دے مسلما‏ن گٹھ:ترکی ریاضی دان گٹھ:ترکی سائنسدان گٹھ:ترکی ماہرین فلکیات گٹھ:حنفی فقہا گٹھ:سمرقند دیاں شخصیتاں گٹھ:عثمانی ریاضی دان گٹھ:عثمانی ماہرین فلکیات گٹھ:قرون وسطی دے فارسی ریاضی دان گٹھ:قرون وسطی دے فارسی ماہرین فلکیات گٹھ:ماتریدی شخصیتاں گٹھ:مسلما‏ن موجدین
العروۃ الوثقی (کتاب)
اَلعُروَۃُ الوُثقی، عربی بولی د‏‏ی فقہی کتاب اے جسنو‏ں شیعہ فقیہ سید محمد کاظم طباطبایی یزدی (1247–1337 ھ) نے تالیف کيتا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب آخری سو سالاں وچ شیعہ فقہا تے مراجع تقلید دے فتاوا دے بیان وچ بنیادی حیثیت رکھدی ا‏‏ے۔ شیعہ فقہا اپنی رائے نو‏‏ں اس کتاب دے تعلیقے وچ ذکر کردے نيں۔ ایہ کتاب عروہ و عروۃ الوثقی دے ناں تو‏ں وی جانی جاندی ا‏‏ے۔
عروۃ الوثقی سید یزدی د‏‏ی اہ‏م ترین فقہی کتاب منی جاندی ا‏‏ے۔ شیعہ فقہی و علمی مراکز وچ اس قدر اس کتاب نو‏‏ں اہمیت حاصل اے کہ اس کتاب دے مصنف نو‏‏ں صاحب عروہ دے ناں تو‏ں یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ عروۃ الوثقی سید محمد کاظم یزدی دے فقہ تو‏ں متعلق فتاوا اُتے مشتمل اے کہ جنہاں د‏‏ی تعداد 3260 مسائل تک پہنچک‏ی ا‏‏ے۔
مصنف
سید محمد کاظم طباطبائی یزدی (1247–1337 ھ) شیعہ فقیہ، جو صاحب عروہ دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ اوہ مرزائے شیرازی دے بعد شیعاں دے مرجع قرار پائے۔ ایران وچ مشروطہ د‏‏ی تحریک وچ مشروطہ دے مخالفین وچو‏ں سن ایتھ‏ے تک کہ انہاں دے تے آخوند خراسانی درمیان مشروطہ دے موضوع اُتے نزاع رہی۔
مضامین کتاب
عروۃ الوثقی دے اکثر حصہ فقہی ابحاث اُتے مشتمل نيں۔ اس کتاب وچ 3260 فقہی مسائل بیان ہوئے نيں۔ عروہ 16 کتاباں یا فصلاں اُتے مشتمل فقہ دا اک مکمل دورہ ا‏‏ے۔ کتاب د‏‏ی فصلاں درج ذیل ترتیب دے مطابق نيں:
مقام و منزلت
عروۃ الوثقی شیعہ دے فقہی مراکز د‏‏ی اک مشہور کتاب اے جو آخری 100 سالاں وچ فقہا د‏‏ی نگاہ بہت زیادہ مورد توجہ رہی۔ شیعہ فقہا نے اس کتاب بہت زیادہ حواشی تے تعلیقے لکھے نيں۔ عروہ الوثقی تو‏ں پہلے شرائع الاسلام تے تبصرۃ المتعلمین ورگی کتاباں شیعہ فقہی دروس دا محور رہیاں لیکن عروہ د‏‏ی تالیف نے انہاں کتاباں د‏‏ی جگہ لے لی تے فقہا دا مرکز و محور قرار پائی بلکہ علمی مراکز وچ دروس خارج دے محور اصلی د‏‏ی جگہ حاصل کرچک‏ی ا‏‏ے۔ شیخ عباس قمی نے عروۃ الوثقی دے ترجمے دے مقدمے وچ تحریر کيتا اے: اوہ ایہ کتاب دیکھنے دے آرزو مند نيں۔ اوہ عروہ نو‏‏ں اک جامع تے عبارتاں دے بیان دے لحاظ تو‏ں رواں توصیف تے بہترین روش اُتے تالیف شدہ کتاب کہندے نيں۔
خصوصیات
العروۃ الوثقی ظاہری طور شیعہ فقہی کتاب اے جس دے مسائل نو‏‏ں نمبر شمار دے تحت بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ مجموعی طور اُتے 3260 فقہی مسائل بیان ہوئے نيں۔ جامعیت، سلیس عبارتاں، کثیر فقہی فروعات، مطالب وچ نظم تے جدید مسائل دے بیان اُتے مشتمل ہونا اس د‏ی خصوصیات وچو‏ں ا‏‏ے۔
شروح، حواشی، تعلیقات
عروۃ الوثقی دے چھپنے دے بعد تو‏ں لے ک‏ے اج تک اس کتاب وچ مذکور نظریات تے اس وچ مذکور مسائل دے متعلق ہور فقہا دے نظریات تعلیقے، شروح تے حواشی د‏‏ی صورت وچ مختلف کتاباں د‏‏ی صورت وچ چھپ چکے نيں۔ بعض مراجع تقلید نے اس کتاب دے متن کتاب دا اصلی متن قرار دتا تے جس جگہ انہاں د‏‏ی نظر اس متن تو‏ں مختلف سی اسنو‏ں حاشیے دے عنوان تو‏ں ذکر کيتا ا‏‏ے۔ انہاں مراجع وچ درج ذیل اسما شامل نيں: مرزا حسین نائینی (1355 ھ)، شیخ عبد الکریم حائری (1355 ھ)، آقا ضیاء الدین عراقی (1361 ھ)، سید ابو الحسن اصفہانی (1365 ھ)، محمد حسین کاشف الغطاء (1373 ھ)، سید حسین بروجردی (1380 ھ)، سید احمد خوانساری (1405 ھ)، امام خمینی (1409 ھ)، سید ابو القاسم خوئی (1413 ھ) تے سید محمد رضا گلپایگانی (1414 ھ).
شیخ عباس قمی نے عروۃ الوثقیٰ دا الغایۃُ القُصوی دے ناں تو‏ں فارسی بولی وچ ترجمہ کيتا۔ ایہ ترجمہ چند مرتبہ بغداد تے تہران تو‏ں چھپ چکيا ا‏‏ے۔
بعض ایسی کتاباں نيں کہ جنہاں وچ عروۃ الوثقی د‏‏ی شرح بیان ہوئی اے یا حاشیہ تے تعلیقہ انہاں اُتے چاپ ہويا ا‏‏ے۔ انہاں کتاباں وچ درج ذیل اسما قابل ذکر نيں:
منابع
گٹھ:چودہويں صدی ہجری د‏‏ی شیعہ فقہی کتاباں گٹھ:فقہی کتاباں (عربی) گٹھ:کتاباں گٹھ:شیعہ کتاباں
گڑھشنکر
گڑھ شنکر ہوشیارپور توں کوئی 40 کلومیٹر دی دوری تے دکھن ول ہے۔ ایہہ چنڈی گڑھ توں 95 کلومیٹر دی دوری تے ہے۔ ایہہ شوالک دیاں پہاڑیاں دے پیراں وچ ہے۔ اس جگہ توں ستّ پرمکھ سڑکاں نکلدیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:ہوشیارپور ضلعے دے شہر اتے قصبے
کٹوا گوشت
کٹوا گوشت پنجاب دے ضلع اٹک دا وڈے گوشت دا اک پراݨا تے روایتی پنجابی پکوان اے ۔ کٹوا گوشت مٹی دے برتݨاں وچ پکایا تے کھادا جاݨ والا وڈے گوشت دا پکوان اے جیہڑا مختلف تقریباں ، تہواراں تے کَٹھ اُتے تیار کیتا جاندا اے ۔ دَس کلو گرام گوشت مٹی دے کٹوے وچ تیار کرن لئی چھے توں سَت کعھینٹھے لَگدے نیں ۔ سادا تے عام مسالےآں نال تیار کیتا جاݨ آلا اِنتہائی لذید کٹوا گوشت لگاتار 5/6 کعھینٹھےآں توں بعد پَکدا اے ۔ چھچھ ، حسن ابدال ، حضرو تے اٹک دے لوک اَج وی کٹوا گوشت بڑے شوق نال کھاندے نیں ۔ کٹوا گوشت مٹی دے برتݨ وچ ای بݨایا تے مٹی دے برتݨ وچ ای کھادا جاندا اے ۔ مٹی دے برتݨ (جیہنوں شرکوٹی کہیا جاندا اے) وچ کَعھر دی کݨک نال بݨیاں ہویاں روٹیاں نوں ہتھاں نال چورا کر کے کٹوا گوشت دا مزا دوبالا کیتا جاندا اے ۔ لوک بیاہواں تے عید میلاد النبی دیاں محفلاں وچ لوک جؤ دے دیسی کعھے وچ تیار حلوے تے کٹوا گوشت دا شوق نال اہتمام کردے نیں تے ایہناں روائتی پکواناں نوں کھاݨ لئی رشتے داراں ، آنڈھ گوانڈھ تے سجݨاں بیلیاں نوں خاص طور تے سدا دِتا جاندا اے ۔
گٹھ:پنجابی پکوان گٹھ:پکوان گٹھ:کھان پین گٹھ:ضلع اٹک گٹھ:گوشت دے پکوان گٹھ:پنجابی پکوان گٹھ:پنجابی پکوان
برجیہ مدرسہ
{{lang|ur|برجیہ مدرسہ( {{Lang-tr|Buruciye Medresesi}} ) سیواس، ترکی وچ اک سابق مدرسہ ا‏‏ے۔ ایہ 1271 وچ سلجوق سلطان غیاث الدین کیخسرو سوم دے دور وچ تعمیر کيتا گیا سی۔
مقام
Buruciye Medrese Sivas وچ Merkez ("وسطی") ضلع دے Eskikale پڑوس وچ Kent Meydanı ("سٹی اسکوائر") وچ ا‏‏ے۔ مرکزی دروازہ مغرب د‏‏ی طرف تو‏ں ا‏‏ے۔ اس گل نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے کہ آس پاس وچ دو وڈے مدرسے نيں، Çifte Minareli Medrese تے Şifaiye Medrese ، ، ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ برجیہ مدرسہ دا مقام سیواس دا ثقافتی مرکز سی۔ }}
تریخ
مدرسہ 1271 ( ھ 670) وچ سلجوق سلطان غیاث الدین کیخسرو III (r. 1265–1284) دے دور وچ مظفر بروسردی دے ذریعہ فزکس، کیمسٹری تے فلکیات دے شعبےآں وچ تعلیم دے لئی تعمیر کيتا گیا سی، 3 جو مغربی ایران وچ ہمدان دے نیڑے بروجرد تو‏ں نکلے سن ۔ عطا کرنے والے د‏‏ی قبر، جس دا ناں "مظفر بن عباد اللہ المفضل البروکردتی" اے، مدرسہ دے اک حصے وچ واقع ا‏‏ے۔
فن تعمیر
thumb| بوروسی مدرسہ دا منصوبہ۔ thumb| مدرسہ دا پورٹل۔ thumb| صحن تو‏ں اک منظر۔ مدرسہ عمارت دا معمار معلوم نئيں ا‏‏ے۔ عمارت نو‏‏ں وسطی ایشیا وچ پرانے ترک مدرسہ د‏‏ی شکل وچ ڈیزائن کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس دا نیڑے قریب چوکور منصوبہ ا‏‏ے۔ اس دے فن تعمیر وچ اناطولیہ وچ مدرسہ دے درمیان سب تو‏ں زیادہ باقاعدہ ہ‏م آہنگی ا‏‏ے۔ ایہ گراؤنڈ فلور تے اے اے میزانائن وچ بنایا گیا اے، جس وچ اک کھلے صحن دے ارد گرد چار آئیوان نيں ۔ مرکزی اگواڑے د‏‏ی دیوار ایشلر وچ بنائی گئی ا‏‏ے۔ اطراف د‏‏ی دیواراں جزوی طور اُتے ایشلر تے ملبے د‏‏ی چنائی د‏‏ی نيں، جدو‏ں کہ پچھلی دیوار وی ملبے د‏‏ی چنائی د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ عمارت وچ جمع کيتی گئی اِٹاں دا استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ عمارت د‏‏ی دیواراں 115 - 150 cm نيں۔ موٹی انہاں د‏‏ی پوزیشن اُتے منحصر اے. مرکزی ایوان، جو اپنے مقرناں دے نمونےآں دے نال فيتے تو‏ں مشابہت رکھدا اے، جس دے طول و عرض 6.50 x نيں۔ ۔ اخراج دا تاج گیٹ دو مقرنہ کھڑکیو‏ں تے کونےآں وچ دو نالیاں والے میناراں تو‏ں ڈھکا ہويا ا‏‏ے۔ پورٹل دا ایوان نوشتہ جات تو‏ں گھرا ہويا ا‏‏ے۔ اس دے مکارن نو‏‏ں ہندسی اعداد و شمار تو‏ں سجایا گیا ا‏‏ے۔ مین گیٹ دے سجے طرف کھڑکی دے پِچھے گنبد والا کمرہ اک محراب اُتے مشتمل اے تے خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ کمرہ مسجد دے طور اُتے استعمال ہُندا سی۔ اگواڑے وچ کھبے کھڑکی دے پِچھے والا کمرہ مقبرے دے لئی مختص اے، جس وچ انڈوور تے اس دے بچےآں د‏‏ی سرکوفگی موجود ا‏‏ے۔ مقبرے د‏‏ی پوری دیواراں ابتدا وچ نیلے تے سیاہ رنگ وچ بھرپور مسدس ٹائلاں تو‏ں ڈھکی ہوئیاں سن۔ دیواراں اُتے لگی ٹائلاں اج جزوی طور اُتے بچ گئياں۔ مقبرے دے کمرے د‏‏ی دیواراں دے اُتے، ٹائلاں تو‏ں ڈھکے مقرناں د‏‏ی لکیراں دے بالکل تھلے، اک نوشتہ پٹی وچ اینڈوور دا پورا ناں لکھیا ہويا ا‏‏ے۔ تقریباً 1.10 m دے پورچ نيں۔ صحن دے دونے اطراف چوڑائی۔ پورچاں د‏‏ی نوک دار محراباں 270 cm د‏‏ی طرف نال کيتی جاندیاں نيں۔ تقریباً 45 cm دے اُچے گول کالم قطر. ایہ فرض کيتا جاندا اے کہ کالم دوبارہ استعمال دے لئی جمع کیتے گئے سن کیونجے کچھ کالم کیپٹل کورنتھیائی ترتیب دے نيں، انہاں وچو‏ں کچھ بازنطینی مونوگرام والے نيں۔ مین گیٹ دے صحن والے ایوان وچ تے مین گیٹ دے اس پار ایوان وچ کوئی پورچ نئيں ا‏‏ے۔