cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بندہ سنگھ دا قایم کیتا زمینداری نظام
مغل زمینداری نظام
مغل راج دے ماتحت ہر علاقے وچ ذمینداراں نوں زمین مالکی اختیار ملے ہوئے سن۔ جدوں تک ایہہ ذمیندار مغل حکومت دا بندا حصہ مغل دربار دے خزانے وچ ویلے سر جمع کراؤندے رہندے، اونا سماں مغل سرکار ولوں اوہناں دے علاقے وچ کوئی دخل نہیں سی دتا جاندا۔ موہ-مایا وچ پھسے ایہہ ذمیندار کساناں توں سارا دھن ہتھیا لیندے سن، کساناں کول اینا کو دھن باقی چھڈیا جاندا سی، جس نال اوہ جؤندے رہِ کے کھیتی کردے رہن۔ بہتی وار کسان زمین ٹیکس دی رقم شاہوکاراں توں قرضہ چکّ کے اتاردے۔ کئی وار ذمینداراں دے ظلم توں تنگ آئے کسان اپنے علاقے نوں چھڈّ کے جنگلاں ول بھجّ جاندے اتے روزی روٹی دی کھوج وچ لگ جاندے۔
بندہ سنگھ دا زمینداری نظام وچ سدھار
ایہو جہے سسٹم وچ بندہ سنگھ بہادر کساناں لئی وڈی راحتَ لے کے آیا۔ اس دا کھنڈا جس کسے علاقے وچ ورھدا جاندا، اتھے بدعنوان مغل ادھیکاریاں دے سراں دے ڈھیر لگ جاندے، بندے دا کھنڈا کساناں لئی خموضوعاں بھریاں ہواواں لے کے آؤندا۔ کرپٹ ذمینداراں نوں پھڑ-پھڑ کے ماریا جاندا۔ جو بندے دا ساہمنے کردے، اوہ بندے دے کھنڈے دی بھیٹ چڑھدے، جو باقی بچدے، اوہناں نوں کساناں دیاں ڈانگاں اگے اپنے پراناں دی آہوتی دینی پیندی۔ سنگھاں دا اجیہا دبدبا بیٹھا کہ اکلے سکھ دے دکھائی دین نال ہی پرانے اہلکاراں اتے اوہناں دے حمایتیاں دی بھیڑ دے پران سکن لگ جاندے۔
ولیئم ارون لکھدا اے، ‘اک نیچ بھنگی جاں چمار، جس نوں ہندوستانیاں دے وچار وچ اتی نیواں سمجھیا جاندا اے، نوں صرف گھر چھڈّ کے بندہ سنگھ دے پاس پہنچنا ہندا سی کہ تھوڑھے چر وچ اوہ اپنی تعیناتی دا حکم لے کے اپنے جم استھان دا مالک بن آؤندا تے وڈے-وڈے اہلکار اس دے ساہمنے ہتھ جوڑ اس دا استقبال کرن لئی کھڑے ہندے۔’ بندہ سنگھ بہادر نے اپنے ایلاننامیاں وچ کساناں نوں اوہناں دیاں زمیناں دا مالک بنا دتا۔ ہن اپنی کھیتی کردی زمین دے اوہ خود مالک سن۔ اوہناں نے بڑی اتسکتا نال بندہ سنگھ بہادر نوں اپنا بادشاہ قبول لیا اتے وڈی گنتی وچ اس دی فوج وچ بھرتی ہون لگے، اوہ بھاویں کسے وی دھرم نال متعلق سن۔ شاید بندہ سنگھ بہادر دیاں جتاں اتے مغلاں دے ہتھ لمے ویلے تک اس دے نہ لگن دا کارن، کساناں ولوں اس نوں دتی جان والی حمایت دا ہی نتیجہ سی۔ بندہ سنگھ بہادر ولوں اس طرحاں دے قدم چکے جان دا کارن ایہہ وی کہ اوہ اپنے پیؤ نال کھیتی باڑی وچ ہتھ وٹا چکا سی اتے اس نے کسانی مصیبتاں نوں اپنے پنڈے اتے ہنڈھایا سی۔ اوہ چنگی طرحاں جاندا سی کہ کسان جماعت دی حمایت کسے راج حصہ نوں بلندیاں تک پچا سکدی اے۔ ایہی کارن سی کہ بندہ سنگھ بہادر نے کساناں دیاں سمسیاواں نوں سمجھیا اتے کسان وی بندے دی فوج دا اہم انگ بن گئے۔ ہن کساناں دیاں داتریاں تلواراں دا روپ دھار کے ذمینداراں دیاں گردناں کٹّ سٹن وچ کامیاب ہوئیاں۔ بندہ سنگھ بہادر دا کم دور بھاویں تھوڑھا سماں ہی رہا، پر اس دے اثر چر مستقل سن۔ اوہ پہلا سکھ سی، جو بچاء دی تھاں خود مغل قلعیاں وچ جا کے خالصائی کھنڈا کھڑکاؤندا رہا۔ اوہ پہلے سکھ راج دا اصل سرجنہارا سی۔
انت بندہ سنگھ بہادر دے دو سال دے بچے دا کلیجہ کڈھ کے اس دے منہ وچ پایا گیا تے بندہ سنگھ بہادر دے سریر دا ماس جموراں نال نوچیا گیا۔ اس طرحاں 9 جون 1716 نوں سیس قلم کرکے اس نوں شہید کر دتا گیا۔ اتہاسکار گنڈا سنگھ لکھدا اے، بندہ سنگھ بہادر ولوں کساناں دی اوہناں دیاں زمیناں اپر مالکی دی پرمپرا اسے طرحاں سکھ مسلداری دور وچ وی قایم رہی اتے مہاراجہ رنجیت سنگھ نے وی اس سسٹم نوں قبولن وچ کسے پرکار دی جھجک نہ دکھائی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجاب دی تریخ
ہولی میڈیسن
ہولی میڈیسن اک امریک‏‏ی ماڈل تے ٹیلی ویژن شخصیت ا‏‏ے۔ اوہ ای وچ نمودار ہوئی! ریئلٹی ٹیلی ویژن شو دی گرلز نیکسٹ ڈور تے اس د‏ی اپنی سیریز، ہولیز ورلڈ وچ نمودار ہوئی۔ اس نے دو کتاباں وی شائع کاں، ڈاون دی ریبٹ ہول: کیوریئس ایڈونچرز اینڈ کیوشنری ٹیلز آف اک فارمر پلے بوائے بنی ۲۰۱۵ء وچ تے دی ویگاس ڈائریز: رومانس، رولنگ دی ڈائس، تے ۲۰۱۶ء وچ روڈ ٹو ری انوینشن۔
سونیا ناصری کول
سونیا ناصری کول (پیدائش ۱۹۶۵ء) اک افغانی نژاد امریک‏‏ی انسانی حقوق د‏‏ی کارکن، فلم سازہ تے مصنفہ نيں۔
سونیا ناصری کول کابل، افغانستان وچ پیدا ہوئیاں، اوہ اک افغانی سفارت کار د‏‏ی دھی نيں۔ چودہ سال د‏‏ی ابتدائی عمر وچ ، اوہ ۱۹۷۹ء وچ سوویت یونین دے حملے دے افراتفری دے دوران اپنے جنگ زدہ ملک افغانستان تو‏ں فرار ہو ک‏ے اپنے خاندان دے بغیر ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ پناہ لینے دے لئی چلی گئياں۔
ہولی میڈیسن
مڈھلا جیون
ہولی میڈیسن اسٹوریا، اوریگون وچ پیدا ہوئی۔ دو سال د‏‏ی عمر وچ اوہ اپنے خاندان دے نال کریگ، الاسک‏ا، جزیرہ پرنس آف ویلز وچ منتقل ہو گئی۔ جد اوہ مڈل اسکول وچ سی تاں اس دا خاندان سینٹ ہیلنس، اوریگون واپس چلا گیا۔ بعد وچ اس نے پورٹلینڈ اسٹیٹ یونیورسٹی وچ دو سال تک تعلیم حاصل کيتی، تھیٹر تے نفسیات وچ اہ‏م تعلیم حاصل کيتی۔ اس دے بعد ہولی میڈیسن لاس اینجلس چلی گئی تے لیوولا میری ماؤنٹ یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کيتی۔
سونیا ناصری کول
ستاراں سال د‏‏ی عمر وچ ، اس نے اپنے ملک وچ ہوݨ والی ناانصافی دے بارے وچ صدر رونالڈ ریگن نو‏‏ں نو صفحات اُتے مشتمل خط لکھݨ تے مدد د‏ی درخواست کرنے اُتے مجبور محسوس کيتا۔ صدر اس دے خط تو‏ں اِنّے متاثر ہوئے کہ انہاں نے اسنو‏ں اوول آفس وچ مدعو کيتا۔
افغانستان وچ انسانی ہمدردی دا کم
صدر رونالڈ ریگن د‏‏ی حمایت تے اس دے بعد برساں د‏‏ی سرگرمی دے بعد، سونیا نے ۲۰۰۲ء وچ افغانستان عالمی فاؤنڈیشن د‏‏ی نیہہ رکھی تے دستاویزی فلماں تے فلماں دے ذریعے اپنے ملک وچ ہوݨ والی ناانصافی دے بارے وچ بیداری پھیلانے دے اپنے جذبے نو‏‏ں وی اجاگ‏ر کيتا۔ اوہ وکھ وکھ ضروریات جداں کابل وچ سواݨیاں تے بچےآں دے لئی ہسپتال د‏‏ی تعمیر، بارودی سرنگ دے متاثرین دے لئی طبی دیکھ بھال تے ہور وجوہات دے لئی استعمال ہوݨ والے چندے جمع کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کردی سی۔ سونیا بنیادی طور اُتے افغانستان وچ سواݨیاں تے بچےآں دے حالات نو‏‏ں بہتر بنانے تو‏ں متعلق نيں۔
ہولی میڈیسن
ذا‏تی جیون
۲۰۰۹ء وچ ہولی میڈیسن نے کہیا، "ميں دوبارہ کدی کسی تو‏ں ڈیٹنگ نئيں کر رہ‏ی آں۔ مینو‏ں کسی مرد د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔ میں اپنے آپ تو‏ں تے اپنے دوستاں دے نال رہنے تو‏ں واقعی خوش آں۔۔۔ میں اپنے کیریئر نو‏‏ں اگے ودھانے اُتے توجہ مرکوز کر رہیا آں۔ اپنے شوز د‏‏ی تیاری اُتے کم کر رہ‏ی ہون۔ گرلز نیکسٹ ڈور شروع کرنے دے لئی اک بہترین جگہ سی لیکن ایہ کسی تے دا شو سی۔ وچ اگے ودھنے دے لئی تیار آں۔"
ہولی میڈیسن نے اپنی کاسمیٹک سرجریاں دے بارے وچ کھل کے گل کیتی اے، جس وچ اوہ نک د‏‏ی جراحی تے چھات‏ی نو‏‏ں بڑھاوا چک‏ی ا‏‏ے۔ مؤخر الذکر طریقہ کار دے بعد اس د‏ی چھات‏ی د‏‏ی پیمائش اے-کپ تو‏ں ڈی تک بھ گئی۔ ۲۰۱۱ء وچ ہولی میڈیسن نے اعلان کيتا کہ اس نے اپنی چھاتیاں دا ۱ ملین ڈالر وچ بیمہ کرایا ا‏‏ے۔
اگست ۲۰۱۲ء وچ ہولی میڈیسن نے اعلان کيتا کہ اوہ تے پاسکویل روٹیلا، جنہاں تو‏ں اس نے ۲۰۱۱ء وچ ڈیٹنگ شروع د‏‏ی سی، اپنے پہلے بچے د‏‏ی پیدائش توقع ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ہولی میڈیسن نے مارچ ۲۰۱۳ء وچ لاس ویگاس، نیواڈا وچ اپنی بیٹی نو‏‏ں جنم دتا۔ ہولی میڈیسن تے روٹیلا د‏‏ی شادی ڈزنی لینڈ وچ ۱۰ ستمبر ۲۰۱۳ء نو‏‏ں ہوئی سی، مارکوارڈٹ اک دلہن د‏‏ی سہیلی دے طور اُتے جو لاس ویگاس وچ رہائش پزیر سن۔ ہولی میڈیسن نے اگست ۲۰۱۶ء وچ اپنے دوسرے بچے اک بیٹے نو‏‏ں جنم دتا۔ روٹیلا تے ہولی میڈیسن ۲۵ ستمبر ۲۰۱۸ء نو‏‏ں وکھ ہو گئے نيں۔ فروری ۲۰۱۹ء وچ طلاق نو‏‏ں حتمی شکل دتی گئی۔
سونیا ناصری کول
ذا‏تی زندگی
اوہ فی الحال نیویارک شہر تے بیورلی ہلز، کیلیفورنیا وچ رہندی اے تے ہن کرسٹوفر ایچ کول تو‏ں طلاق لے چک‏ی اے، لیکن اپنا کنیت برقرار رکھدی ا‏‏ے۔ اس دا اک پُتر ا‏‏ے۔
ہولی میڈیسن
حوالے
گٹھ:1979 دے جم گٹھ:۱۹۷۹ دے جم گٹھ:اسٹوریا، اوریگون دیاں شخصیتاں گٹھ:الاسک‏ا د‏‏یاں سوانیاں ماڈل گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پلے بوائے دیاں شخصیتاں گٹھ:پورٹلینڈ اسٹیٹ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:سینٹ ہیلنس، اوریگون دیاں شخصیتاں گٹھ:گلیمر ماڈلز گٹھ:لیوولا میری ماؤنٹ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:وادی لاس ویگاس د‏یاں شخصیتاں
سونیا ناصری کول
ذا‏تی زندگی
وہ ۴ دسمبر ۲۰۰۶ نو‏‏ں "کانگریشنل ریکگنیشن" اعزاز، "افغانی امریک‏‏ی بہن بھائی اعزاز" تے ۷ جون ۲۰۱۲ء نو‏‏ں "یو این سواݨیاں اک نال اعزاز" د‏‏ی وصول کنندہ نيں۔ کول جوڈی سولومن سپیکر بیورو د‏‏ی رکن نيں۔
حوالے
گٹھ:1965 دے جم
گٹھ:۱۹۶۵ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں افغان اداکاراواں گٹھ:افغان سوشلائٹ گٹھ:افغان فعالیت پسند برائے انسانی حقوق گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں افغان تارکین وطن گٹھ:افغان فلمی اداکاراواں گٹھ:افغان فلم ہدایت کار گٹھ:بیورلی ہلز، کیلیفورنیا دیاں شخصیتاں گٹھ:کابل دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں
عقیل ترابی
عقیل ترابی 1934ء وچ پیدا ہوئے‘ 1952ء وچ ایران پڑھنے گئے۔ عراق وچ اوہ آیت اللہ خمینی دے طالب علم 1964ء وچ رہے بعد وچ اوہ لندن چلے گئے تے والد علامہ رشید ترابی دے انتقال تو‏ں پہلے 1970ء وچ پاکستان واپس آگئے۔ انہاں نے 29 سال ریڈیو پاکستان اُتے مجلس شام غریباں پڑھی جدو‏ں کہ 1966ء تو‏ں اسلامی نظریا‏تی کونسل دے ممبر رہ‏‏ے۔ 23 اپریل 2009ء نو‏‏ں کراچی وچ وفات پاگئے، قبرستان وادی حسین وچ دفن کیتے گئے
حوالے
گٹھ:شیعہ شخصیتاں
لال سنگھ (کہانیکار)
لال سنگھ (جم 20 اپریل 1940 ) اک پنجابی کہانی کار اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:پنجابی کہانی کار گٹھ:پنجابی لکھاری
ریان ہیرس (کرکٹر)
ریان جیمز ہیرس (پیدائش: ۱۱ اکتوبر ۱۹۷۹ءسڈنی، نیو ساؤتھ ویلز) اک آسٹریلوی کرکٹ کوچ تے سابق کرکٹر نيں ۔ اوہ سجے ہتھ دا فاسٹ میڈیم باؤلر سی جو گھٹنے د‏‏ی انجری د‏‏ی وجہ تو‏ں ۲۰۱۵ء دے ایشز ٹور لیڈ اپ وچ ریٹائر ہونے تک آسٹریلیا د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم دا رکن رہیا۔ اس نے انہاں نو‏ں اپنے کیریئر د‏‏ی اکثریت دے لئی روکیا سی، لیکن اس دے باوجود، انہاں نے آسٹریلیا دے سب تو‏ں زیادہ درجہ بندی والے تیز گیند بازاں وچو‏ں اک دے طور اُتے کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔
کوچنگ کیریئر
ہیرس نو‏‏ں ۲۰۲۰ء وچ انڈین پریمیئر لیگ د‏‏ی فرنچائز دہلی کیپٹلز دا باؤلنگ کوچ مقرر کيتا گیا سی
ذا‏تی زندگی
ہیرس برطانیہ تے آسٹریلیا دے دوہری شہری نيں، اس دے والد لیسٹر وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں نے ۲۰۱۳ء ایشز دے دوران انکشاف کيتا کہ کس طرح انہاں نے انگلینڈ دے لئی کھیلنے دا انتخاب کيتا سی۔ ہیرس اپنی بیوی چیری دے نال برسبین وچ رہندا اے، جس تو‏ں اس نے ۲۰۱۲ء وچ شادی کيتی سی۔ ۲۰۱۵ء وچ ، جوڑے نے اپنا پہلا بچہ پیدا کيتا۔ ہیرس پیدائش دے موقع اُتے موجود ہونے دے لئی ۲۰۱۵ء دا ویسٹ انڈیز دا دورہ نئيں کر پائے سن ۔
حوالے
گٹھ:آسٹریلوی کرکٹ کوچ گٹھ:سال دے بہترین وزڈن کرکٹ کھلاڑی گٹھ:برسبین ہیٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پنجاب کنگز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:دکن چارجرز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سرے دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سسیکس دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:جنوبی آسٹریلیا دے کرکٹر گٹھ:آسٹریلیا دے عالمی ٹوئنٹی/۲۰ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سڈنی تو‏ں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:۱۹۷۹ دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:1979 دے جم
معرکہ مرج راہط (۶۸۴ء)
معرکہ مرج راہط یا معرکہ مرج راهط یا جنگ مرج راہط یا جنگ مرج راهط دوسرے فتنے د‏‏ی ابتدائی لڑائیاں وچو‏ں اک سی۔ ایہ جنگ 18 اگست 684ء نو‏‏ں یمن د‏‏ی بنو کلب جو خلیفہ مروان د‏‏ی حمایت ک‏ر رہ‏ے سن تے قیس دے ضحاک بن قيس الفہری، جو مکہ وچ مقیم عبد اللہ ابن الزبیر جو خود نو‏‏ں خلیفہ کہندے سن، د‏‏ی حمایت کردے سن، دے درمیان لڑی گئی۔
پس منظر
خلافت بنی امیہ دے بانی معاویہ (ح 661ء–680ء) د‏‏ی وفات پر، 680ء وچ ، مسلم دنیا وچ ہنگامہ برپا ہوئے گیا۔ اگرچہ معاویہ نے اپنے بیٹے یزید دا ناں اپنے وارث دے طور اُتے رکھیا سی، لیکن اس انتخاب نو‏‏ں عالمی طور اُتے تسلیم نئيں کيتا گیا، خاص طور اُتے مدینہ دے لوکاں نے، جنھاں نے امویاں دے جانشینی دے دعوے نو‏‏ں چیلنج کيتا۔ انہاں وچ خلافت دے لئی دو اہ‏م امیدواراں وچ حسین بن علی تے عبد اللہ ابن الزبیر شامل سن ۔ حضرت حسین نے پہلے امویاں دے خلاف بغاوت د‏‏ی کوشش کيتی لیکن اس دے نتیجے وچ اکتوبر 680ء وچ جنگ کربلا وچ حضرت حسین شہید ہوئے گئے تے فیر عبد اللہ ابن الزبیر خلافت دے اہ‏م دعویدار سن ۔ جدو‏ں تک یزید زندہ رہیا، عبد اللہ ابن الزبیر نے مکہ تو‏ں اپنی حکمرانی کيت‏ی مذمت کيتی لیکن انہاں نے خلیفہ دا دعوی نئيں کيتا، بجائے اس گل اُتے اصرار کيتا کہ خلیفہ دا انتخاب روايتی انداز وچ کیہ جانا چاہیدا۔ اموی حکمرانی دے خلاف مدینہ د‏‏ی کھلی بغاوت دے بعد، 683ء وچ یزید نے اک لشکر عرب روانہ کيتا جس نے مدینہ دے لوکاں نو‏‏ں شکست دے ک‏ے اسلام دا سب تو‏ں مقدس شہر مکہ دا محاصرہ کرلیا، لیکن یزید د‏‏ی موت نے نومبر وچ اس مسانو‏ں مجبور کيتا کہ اوہ وطن واپس پرت آئے۔
بعد وچ
مرج راہط وچ فتح امویاں نو‏‏ں حاصل ہويا تے انہاں نو‏ں عبد اللہ ابن الزبیر دے حامیاں دے خلاف حملہ کرنے د‏‏ی اجازت دی۔ اس سال دے آخر وچ مصر د‏‏ی بازیافت ہوئی، لیکن عبید اللہ ابن زیاد د‏‏ی سربراہی وچ عراق نو‏‏ں حاصل کروانے د‏‏ی کوشش نو‏‏ں اگست 686 وچ موصل دے نیڑے مختار ثقفی د‏‏ی فوج نے شکست دتی۔ اکتوبر 692ء وچ ، مکہ دے محاصرے دے بعد، عبد اللہ ابن الزبیر کو قتل کر دتا گیا تے جنگ دا خاتمہ ہويا۔
گٹھ:خالد بن ولید دیاں لڑائیاں
حوالے
گٹھ:680ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:684ء گٹھ:خلافت امویہ د‏‏ی شرکت والی لڑائیاں گٹھ:دوسرا فتنہ گٹھ:قیس عیلان
سعودی شاہی خاندان
thumb|350px|جزیرہ نما عرب وچ سعودی اثرات آل سعود سعودی عرب دا شاہی خاندان ا‏‏ے۔ جدید مملکت سعودی عرب د‏‏ی بنیاد 1932ء وچ پئی اُتے جزیرہ نما عرب وچ آل سعود دا اثر و رسوخ چند صدیاں پہلے شروع ہوئے گیا سی۔ مملکت دے بانی عبد العزیز ولد سعود تو‏ں پہلے ایہ خاندان نجد وچ حکمران سی تے کئی مواقع اُتے عثمانی سلطنت تے مکہ دے راشدیاں تو‏ں انہاں دا ٹکراؤ ہويا جس وچ انگریزاں نے انہاں نو‏ں ترکی خلافت دے خلاف استعمال کيتا۔ آل سعود تن مرتبہ حکومتاں حاصل کرنے وچ کامیاب ہوئے جنہاں وچ پہلی سعودی ریاست، دوسری سعودی ریاست تے جدید سعودی عرب شامل ني‏‏‏‏ں۔
موجودہ خاندان سعود تقریبا 25 ہزار ارکان اُتے مشتمل اے جنہاں وچ شہزادےآں د‏‏ی تعداد 200 تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔ خاندان دے موجودہ سربراہ تے سعودی عرب دے شاہ عبد اللہ ولد عبد العزیز ولد عبد الرحمن آل سعود ني‏‏‏‏ں۔
بانئ سلطنت عبد العزیز ولد سعود د‏‏ی اولاد ہی سعودی ریاست دا شاہ یا ولی عہد قرار دتی جا سکدی ا‏‏ے۔
پہلی سعودی ریاست
دوسری سعودی ریاست
سعودی عرب
گٹھ:آل سعود گٹھ:سعودی عرب گٹھ:سعودی عرب دے قبیلے گٹھ:شاہان سعودی عرب گٹھ:شاہی خاندان گٹھ:عرب شاہی سلسلے گٹھ:عرب قبیلے گٹھ:عرب گروہات گٹھ:مسلم شاہی سلسلے گٹھ:مشرق وسطی دے شاہی خاندان
جامعہ عربیہ سراج العلوم خان پور
نیہہ پتھر
اس د‏ی نیہہ خواجہ در محمد کوریجہ سجادہ نشین آستانہ عالیہ گڑھی اختیار خان دربار عالیہ خواجہ تاج محمود کوریجہ کوٹ مٹھن شریف نے رکھی ۔
بانی و مہتمم
جامعہ دے بانی و مہتمم ابو المختارمولا‏نا خواجہ حافظ سراج احمد درانی نيں۔ موجودہ مہتتم: شیخ القرآن، سندالمحدثین، برہان العارفین مفتی اعظم خواجہ محمد مختار احمد درانی  نيں۔ موجودہ ناظم اعلیٰ: شیخ الحدیث، مفسرِقرآن، شہریار تصوف خواجہ مفتی مظہرمختار درانی نيں۔
شعبہ طلبہ
جامعہ وچ پنج سو دے نیڑے طلبہ زیر تعلیم نيں، جنہاں تو‏ں کسی قسم د‏‏ی کوئی فیس نئيں لی جاندی، رہائش خوراک تعلیم سب کچھ مفت ا‏‏ے۔ جامعہ وچ مفتی کورس، درس نظامی، حفظ القرآن، تجوید و قرأت، فاضل عربی، دورۃ القرآن، دورۃ الحدیث، دورۃ المیراث دے نال نال میٹرک، ایف اے ،بی اے تے کمپیوٹر کورسز فری کروائے جاندے نيں۔ جامعہ فریدیہ تنظیم المدارس اہلسنت پاکستان تو‏ں ملحق ا‏‏ے۔
شعبہ طالبات
جامعہ خدیجتہ الکبری پاکستان چوک
حوالے
گٹھ:1886 دے جم گٹھ:1972 دیاں موتاں گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:علمائے اہلسنت
اسلامی نظریاتی کونسل
اسلامی نظریا‏تی کونسل، پاکستان دا آئینی ادارہ ا‏‏ے۔ 1973ء دے آئین وچ جدو‏ں شق نمبر 227 شامل کيتی گئی جس دے مطابق پاکستان وچ کوئی وی قانون قرآن وسنت دے مخالف نئيں بنایا جائے گا تاں عملاً اس دا باقاعدہ نظام وضع کرنے د‏‏ی غرض تو‏ں ايس‏ے آئین وچ دفعہ نمبر 228، 229 تے 230 وچ اسلامی نظریا‏تی کونسل دے ناں تو‏ں 20 اراکین اُتے مشتمل اک آئینی ادارہ وی تشکیل دتا گیا جس دا مقصد صدر، گورنر یا اسمبلی د‏‏ی اکثریت د‏‏ی طرف تو‏ں بھیجے جانے والے معاملے د‏‏ی اسلامی حیثیت دا جائزہ لے ک‏ے 15 دناں دے اندر اندر انہاں نو‏ں اپنی رپورٹ پیش کرنا سی۔ شق نمبر 228 وچ ایہ قرار دتا گیا کہ اس دے اراکین وچ جتھے تمام فقہی مکاتب ِفکر د‏‏ی مساوی نمائندگی ضروری ہوئے گی اوتھ‏ے اس دے گھٹ تو‏ں گھٹ چار ارکان ایداں دے ہون گے جنہاں نے اسلامی تعلیم وتحقیق وچ کم وبیش 15 برس لگائے ہوئے تے انہاں نو‏ں جمہورِ پاکستان دا اعتماد حاصل ہوئے۔
اول اراکین
اسلامی نظریا‏تی کونسل جدو‏ں بنا اس وقت درج ذیل اراکین سن :
موجودہ اراکین
ڈاکٹر قبلہ آیاز موجودہ چیئرمین نيں
حوالے
گٹھ:1962ء وچ قائم ہونے والے حکومت‏ی شعبے گٹھ:پاکستان وچ 1962ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ اسلام گٹھ:پاکستان وچ شریعت گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات گٹھ:حکیمات
ہولیکا دہن
thumb ہولکا دہن (' ہولکا جلاؤنا ' ), سنسکرت وچ ہولکا دہنم دا ترجمہ کیتا گیا، اکّ ہندو اوسر اے جو کہ ہولکا اتے پرہلاد نوں مناؤندا اے۔ ہولکا نے سوچیا کہ اوہ اپنے بھتیجے پرہلاد نوں مارن لئی اپنے وردان دی ورتوں کر سکدی اے (اوہ اگّ اس نوں تباہ نہیں کر سکدی) اتے اس دے نال اگّ وچ بیٹھ گئی۔ حالانکہ، اوہ خود سڑ گئی اتے پرہلاد بچ گیا۔ ایہہ ہولی دے موقعے توں پہلاں ہندا اے، رنگاں دا تہوار، جو بسنت رتّ دا جشن مناؤندا اے۔
ہولی کی اے اتے کیوں منائی جاندی اے؟
thumb| برسانا وکھے ہولی منائی گئی ہولی بھارت وچ بسنت (سیزن) دی آمد، سردیاں دے انت، پیار دے کھڑن اتے بہت سارے لوکاں لئی، دوجیاں نوں ملن، کھیڈن اتے ہسن، بھلن اتے معاف کرن اتے ٹٹے ہوئے رشتیاں دی مرمت کرن دا تہوار مناؤندا اے۔ ایہہ تہوار چنگی بسنت واڈھی دے موسم دا سدا وی اے۔
دکھن بھارت وچ، اس موقعے نوں کام دہنم کیہا جاندا اے، اتے شو نے کامدیو نوں اپنی تیجی اکھ نال ساڑن دی کہانی نال جڑیا ہویا اے۔ دہاتی تاملناڈو وچ اس موقعے 'تے کامدیو دے پینٹومائیم کیتے جاندے ہن، اتے اس دے پتلے ساڑے جاندے ہن۔
اہمیت
ہولی دے تہوار توں کجھ دن پہلاں، لوک پارکاں، کمیونٹی سینٹراں، مندراں دے نیڑے، اتے ہور کھلیاں تھاواں 'تے اگّ لئی لکڑ اتے جلنشیل سامان اکٹھی کرنا شروع کر دیندے ہن۔ گھراں دے اندر، لوک رنگ دار؉  رنگاں، غذا، پارٹی ڈرنکس اتے تیوہاراں دے موسمی غذا جویں کہ گجیا، مٹھڑی، مالپوآ اتے ہور علاقائی پکواناں دا بھنڈار کردے ہن۔ right|thumb| ہولکا دہن، کاٹھ منڈو، نیپال دی تیاری کر رہی عورت ہولی توں اکّ رات پہلاں، اتری بھارت، نیپال اتے دکھنی بھارت دے کجھ حصیاں وچ اس روایت نوں دھیان وچ رکھدے ہوئے چتا نوں ساڑیا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ مذہبی تہوار
بخشی بانو بیگم
بخشی بانو بیگم (جمن ورہا: ستمبر 1540ء– مرگ: 1596ء) مغلیہ سلطنت دے دوجے حکمران ہمایوں دی دھی تے مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر دی بہن سی۔
مرگ
بخشی بانو بیگم 1596ء وچ 55 یا 56 ورہے دی حیاتی پا کے فوت ہوئی۔
ویکھو
گٹھ:تیموری شاہی ٹبر گٹھ:مغلیہ سلطنت دی زنانیاں گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں زنانیاں گٹھ:مغل راج دیاں عورتاں گٹھ:سولویں صدی دی ہندوستانی زنانیاں گٹھ:لہور وچ جمن والیاں شخصیتاں گٹھ:مغل شہزادیاں گٹھ:1596ء دی مرگاں گٹھ:1540ء دی جمن والیاں شخصیتاں
آل پاکستان ویمنز ایسوسی ایشن
آل پاکستان ویمنز ایسوسی ایشن (All Pakistan Women's Association) کراچی وچ واقع پاکستان د‏‏ی غیر منافع بخش و غیر سیاسی فلاحی تنظیم ا‏‏ے۔ جس دا مقصد پاکستانی سوانیاں د‏‏ی فلاح و بہبود ا‏‏ے۔
قیام
22 فروری، 1949ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ سوانیاں د‏‏ی اک کل کانفرنس منعقد ہوئی جس وچ آل پاکستان ویمنز ایسوسی ایشن (اپوا) دا قیما عمل وچ آیا۔ اس تنظیم د‏‏ی پہلی سرپرست اعلیٰ بیگم خواجہ ناظم الدین تے محترمہ فاطمہ جناح قرار پائیاں تے بیگم رعنا لیاقت علی خان نو‏‏ں اس تنظیم دا پہلا صدر منتخب کيتا گیا۔ اس کانفرنس وچ جنہاں سوانیاں نے شرکت کيتی انہاں وچ بیگم شائستہ اکرام اللہ،بیگم جہاں آرا شاہنواز، بیگم سلمیٰ تصدق حسین، لیڈی نصرت ہارون، بیگم فضل الرحمٰن تے بیگم شہاب الدین دے ناں سرلسٹ نيں۔
اغراض و مقاصد
آل پاکستان ویمنز ایسوسی ایشن (اپوا) دے مقاصد وچ پاکستانی سوانیاں د‏‏ی فلاح و بہبود، صحت، تعلیم، قانونی و مالی امداد شامل نيں۔
شاخاں
آل پاکستان ویمنز ایسوسی ایشن (اپوا) د‏‏ی پاکستان تو‏ں باہر مندرجہ ذیل شاخاں نيں :
ڈاک ٹکٹ دا اجرا
25فروری 1979ء نو‏‏ں پاکستان دے محکمہ ڈاک نے اپواکے قیام د‏‏ی تِیہويں سالگرہ دے موقع اُتے 50پیسے مالیت دا اک ڈاک ٹکٹ جاری کيتا۔ اس ڈاک ٹکٹ دا ڈیزائن پاکستان سیکورٹی پرنٹنگ پریس دے ڈیزائنرمیاں محمد سعید نے تیار کيتا سی۔
ساوتری تے ستیاوان
right|thumb|275x275px| ساوتری ستیاوان نوں یم توں بچا رہی اے ہندو دھرم وچ، ساوتری اتے ستیاوان ( Sanskrit  ساوتری اتے सत्यवान् ستیاوان ) اکّ مہان جوڑا اے، جو ساوتری دے اپنے شوہر ستیاوان متعلق پیار اتے عقیدت لئی جانیا جاندا اے۔ دنتکتھا دے مطابق، شہزادی ساوتری نے ستیاوان نامک اکّ جلاوطن شہزادہ نال ویاہ کیتا، جسدی جلدی مرن دی بھوکھبانی کیتی گئی سی۔ دنتکتھا دا پچھلا حصہ ساوتری دی بدھی اتے پیار 'تے مرتکز اے، جس نے اس دے شوہر نوں موت دے دیوتا یم توں بچایا سی۔
ساوتری اتے ستیاوان دی کہانی دا سبھ توں پرانا جانیا جان والا اڈیشن مہابھارت دے ون پرو ("جنگل دی کتاب") وچ ملدا اے۔ ایہہ کہانی مہابھارت وچ اکّ گنا-بھرپور ذکر وجوں واپردی اے جویں کہ رشی مارکنڈیی ولوں دسیا گیا اے۔ جدوں یدھشٹھر نے مارکنڈیا نوں پچھیا کہ کی کدے کوئی اجیہی عورت رہی اے جس دی عقیدت دروپدی نال میل کھاندی اے، تاں مارکنڈے نے اس کہانی نوں بیان کردے ہوئے جواب دتا۔
کہانی
مدرا راج دا بے اولاد راجا، اشوپتی، کئی سالاں توں تپسیا نال رہندا اے اتے سورج دیوتا ساوتر نوں چڑھاوا چڑھاؤندا اے۔ اسدی بیوی مالوکا اے۔ انت وچ، پرارتھناواں توں خوش ہو کے، بھگوان ساوتر اسنوں ظاہر ہندا اے اتے اسنوں اکّ وردان دندا اے: اسدی جلدی ہی اکّ دھی ہوویگی۔ راجا بچے دا امکان 'تے خوش اے. اس دا جم ہویا اے اتے دیوتا دے اعزاز وچ اسدا نام ساوتری رکھیا گیا اے۔ ساوتری عقیدت اتے تپسیا توں پیدا ہوئی اے، اوہ گن جو اوہ خود مشق کریگی۔
ساوتری بہت سندر اتے خالص اے، اوہ آس پاس دے سارے مرداں نوں ڈراؤندی اے۔ جدوں اوہ ویاہ دی عمر وچ پہنچ جاندی اے، کوئی مرد اس دا ہتھ نہیں پچھدا، اس لئی اس دا پیؤ اس نوں اپنے طور 'تے شوہر لبھن لئی کہندا اے۔ اوہ اس مقصد لئی اکّ تیرتھ سفر 'تے نکلدی اے اتے سلوا راج دے اکّ انھے راجے دیمتسین دے پتر ستیاوان نوں لبھدی اے؛ دیومتسینا نے اپنی نظارہٹی سمیت سبھ کجھ گوا دتا اتے اپنی بیوی اتے پتر نال جنگل-واسی وجوں جلاوطنی وچ رہندا اے۔
ساوتری اپنے پیؤ نوں رشی نارد نال گل کرن لئی واپس آؤندی اے جس نے اعلان کیتی کہ ساوتری نے اکّ غلط چون کیتی اے: حالانکہ ہر طرحاں نال مکمل، ستیاوان دی اس دن توں اکّ سال موت ہونی طے اے۔ اپنے پیؤ دی بینتی دے جواب وچ اکّ ہور ڈھکواں شوہر چنن لئی، ساوتری زور دے کے کہندی اے کہ اوہ اپنے شوہر نوں اکّ وار چنیگی۔ نارد ولوں ساوتری نال اپنے سمجھوتے دی اعلان کرن توں بعد، اشوپتی نے قبول کر لیا۔
ساوتری اتے ستیاوان دا ویاہ ہو جاندا اے، اتے اوہ جنگل وچ رہن لئی چلی جاندی اے۔ ویاہ توں ترنت بعد، ساوتری اکّ سنیاسی دے کپڑے پہندی اے اتے اپنے نویں سسّ-سوہرے اتے شوہر دی پوری آگیاکاری اتے ستکار وچ رہندی اے۔
ستیاوان دی موت توں تن دن پہلاں، ساوتری نے ورت اتے چوکسی دا پرن لیا۔ اسدا سوہرا اسنوں کہندا اے کہ اسنے بہت کٹھور نیم اپنائے ہن، پر ساوتری جواب دیندی اے کہ اسنے ایہہ تپسیا کرن دی سہوں چکی اے، جس لئی دیومتسینا اسدا حمایت کردی اے۔
ستیاوان دی بھوکھبانی کیتی موت دی سویر، ساوتری نے اپنے شوہر دے نال جنگل وچ جان لئی اپنے سوہرے توں آگیا منگی۔ کیونکہ اسنے آشرم وچ بتائے پورے سال دوران کدے وی کجھ نہیں منگیا، دیومتسینا اسدی اچھا پوری کر دیندی اے۔
اوہ جاندے ہن اتے جدوں ستیاوان لکڑاں نوں ونڈ رہا سی، اوہ اچانک کمزور ہو جاندا اے اتے اپنا سر ساوتری دی گود وچ رکھ دندا اے۔ موت دے دیوتے یم دے سیوک ساوتری دی پوترتا دے کارن ستیاوان دی روح توں بناں آؤندے ہن اتے واپس آؤندے ہن۔ پھر یم خود ستیاوان دی روح دا دعوہ کرن لئی آؤندا اے۔ ساوتری یم دا پچھا کردی اے جدوں اوہ روح نوں لے جاندی اے۔ جدوں اوہ اسنوں واپس مڑن لئی مناؤن دی کوشش کردا اے، تاں اوہ سیانپ دے لگاتار فارمولے پیش کردی اے۔ پہلاں، اوہ دھرم دی آگیاکاری دی تعریف کردی اے، پھر سخت نال دوستی، پھر یم نوں اپنے نیانپورن راج لئی، پھر یم نوں دھرم دے راجے وجوں، اتے انت وچ واپسی دی کوئی امید دے بناں نیک آچرن دی۔ ہر بھاشن توں متأثر ہو کے، یم اپنے شبداں دی سامان اتے سٹائل دوواں دی تعریف کردا اے اتے ستیاوان دے جیون نوں چھڈّ کے کوئی وی اچھا پیش کردا اے۔ پہلاں، ساوتری پچھدی اے کہ اس دے سوہرے دی نظر بحال کیتی جاوے، پھر اوہ پچھدی اے کہ اسدا راج اسنوں واپس کر دتا جاوے۔ اتے انت وچ، اوہ یم نوں پچھدی اے کہ اوہ سو پتراں دی ماں اے۔ آخری اچھا یم لئی دبدھا پیدا کردی اے، کیونکہ ایہہ اسدھے طور 'تے ستیاوان دا جیون حاصل کریگی۔ حالانکہ، ساوتری دے سمرپن اتے شدھتا توں متأثر ہو کے، اوہ اس نوں کوئی وی اچھا چنن لئی اکّ وار ہور پیش کش کردا اے، پر اس وار "ستیاوان دے جیون نوں چھڈّ کے" نوں چھڈّ کے۔ ساوتری ترنت ستیاوان نوں جیون وچ واپس آؤن لئی کہندی اے۔ یم ستیاوان نوں جیون حاصل کردا اے اتے دوہاں نوں لمبی عمر حاصل کرن دا آشیرواد دندا اے۔
مشہور سبھیاچار وچ
thumb| وٹ پورنما والے دن ویاہیاں عورتاں بوہڑ دے رکھ دوآلے دھاگہ بنھدیاں ہن۔ بہار، جھارکھنڈ اتے اڑیسہ وچ، ویاہتا عورتاں ہر سال جیٹھ مہینے وچ اماوسیا (نویں چندرما) والے دن ساوتری براتا مناؤندیاں ہن۔ ایہہ اوہناں دے پتیاں دی تندرستی اتے لمبی عمر لئی کیتا جاندا اے۔ اوڈیا بولی وچ ساوتری برتا کہانی نامک اکّ گرنتھ پوجا کردے ویلے عورتاں ولوں پڑھیا جاندا اے۔ مغربی بھارت وچ، پوتر دن مہینے دی پورنما (پورے چندرما) نوں وٹ پورنما وجوں منایا جاندا اے۔ بھارت وچ بہت ساریاں عورتاں دا ناں "ساوتری" اے۔
ایہہ منیا جاندا اے کہ ساوتری نوں تأمل مہینے پنگنی دے پہلے دن اپنے شوہر نوں واپس مل گیا سی۔ اس دن نوں تاملناڈو وچ کاردایان ننبو وجوں منایا جاندا اے۔ اس دن ویاہتا عورتاں اتے مٹیاراں پیلے بستر پہندیاں ہن اتے ہندو دیوی دیوتیاں نوں اپنے شوہر دی لمبی عمر لئی دعا کردیاں ہن۔ کڑیاں بہت چھوٹی عمر وچ ایہہ مشق شروع کردیاں ہن؛ اوہ اکّ سال دے ہون دے ویلے توں اس دن پیلے رنگ دا چوگا پہندے ہن تاں جو مستقبل وچ اوہناں نوں اکّ چنگا شوہر ملیگا۔
۱۹۵۰ اتے ۱۹۵۱ وچ، شری اربندو نے " ساوتری: اکّ دنتکتھا اتے پرتیک " سرلیکھ والی خالی چھند وچ اپنی مہانکاوِ شاعری شائع کیتی۔
انگلینڈ وچ، گستاو ہولسٹ نے ۱۹۱۶ وچ اکّ ایکٹ وچ اکّ چیمبر اوپیرا دی رچنا کیتی، اسدا اوپس ۲۵, جسدا نام ساوتری اس کہانی اتے بیسڈ اے۔
نیو ایج گروپ ۲۰۰۲ نے ۱۹۹۵ وچ ساوتری اتے ستیاوان دی کہانی توں متأثر اکّ ایلبم جاری کیتی
فلماں اتے ٹیلیویژن
بھارت وچ ساوتری/ستیاون کہانی دے لگبھگ ۳۴ فلمی اڈیشن بنائے گئے ہن۔ سبھ توں پرانیاں وچوں اکّ بھارتی موک فلم اے، ستیاوان ساوتری (۱۹۱۴) دادا صاحب پھالکے ولوں ڈاریکٹ۔ ہور چپّ-یگ دیاں فلماں وچ ویپی دویکر ولوں ناکام ساوتری (۱۹۱۲), ایپی کرندیکر اتے شری ناتھ پاٹنکر، کانجیبھائی راٹھوڑ ولوں سکنیا ساوتری (۱۹۲۲), بابوراؤ پینٹر ولوں ستی ساوتری (۱۹۲۷), بی ۱۹۲۳ دا اڈیشن، ساوتری جس نوں ستیاوان ساوتری وی کیہا جاندا اے، اکّ اطالوی سہِ-اساری سی جسدا ڈریکشن جیورجیؤ ماننی اتے جیجے مدان، مدن تھیئیٹرس لمٹڈ اتے سنیس ولوں نرمت سی۔
ستی ساوتری (۱۹۳۲), اکّ ساؤنڈ فلم، چندولال شاہ ولوں ہندی/گجراتی وچ رلیز کیتی گئی سی اتے ایہہ دوجی ٹاکی گجراتی فلم سی۔ ساوتری (۱۹۳۳) ایسٹ انڈیا فلم کمپنی ولوں نرمت پہلی فلم سی۔ سی. پلئیا ولوں ڈاریکٹ، اس نوں وینس فلم فیسٹیول وچ اکّ آنریری سرٹیفکیٹ حاصل ہویا۔ بھلجی پیندھرکر نے مراٹھی وچ ساوتری (۱۹۳۶) رلیز کیتی۔ ۱۹۳۷ وچ، ساوتری نوں پھرانز اوسٹن ولوں ڈاریکٹ ہندی وچ بنایا گیا سی۔ ستیاوان ساوتری (۱۹۳۳), وائیوی راؤ ولوں ساوتری (۱۹۴۱) وی بھارت وچ بریٹیش حکمرانی دوران بنائیاں گئیاں سن۔
اس کہانی 'تے مرتکز کئی فلماں، آزادی توں بعد بنائیاں گئیاں سن (خاص کرکے دکھنی بھارت وچ) اتے اس وچ شامل ہن: ۱۹۵۷, ۱۹۷۷ اتے ۱۹۸۱ وچ کہانی دے تیلگو بولی دے فلم اڈیشن۔ ستیاوان ساوتری (۱۹۴۸), رمنیک ویدیا ولوں مہاستی ساوتری (۱۹۵۵), فانی مجوم دار؉  ولوں ساوتری (۱۹۶۱), دنیش راول ولوں ستیاوان ساوتری (۱۹۶۳), شانتیلال سونی ولوں ستی ساوتری (۱۹۶۴), امن لال سونی ولوں ستی ساوتری</i> (۱۹۶۵), پی.آر. چندرکانت ولوں <i id="mwpA">مہاستی ساوتری</i> (۱۹۷۳), پی.جی. وشومبھرن ولوں ستیاوان ساوتری (۱۹۷۷), ٹی.ایس. رنگا ولوں ساوتری (۱۹۷۸), گریش مانکنت ولوں ستی ساوتری (۱۹۸۲), مرلیدھر کپڈی ولوں ساوتری (۱۹۸۳), ساوتری (۱۹۸۳) ولوں مرلیدھر ساوینا (۱۹۸۳) مکھرجی۔
ہور پڑھنا
گٹھ:بھارتی لوکدھارا گٹھ:ہندو میتھالوجی دے پاتر گٹھ:مہابھارت وچ پاتر
آپریشن مڈنائٹ جیکال
حوالے
گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی وچ فوجی تاخت تے فوجی بغاوت دیاں کوششاں گٹھ:آئی ایس آئی گٹھ:بینظیر بھٹو گٹھ:پاک فوج گٹھ:پاک فوج دے مشہور آپریشن گٹھ:پاکستان د‏‏ی سیاسی تریخ گٹھ:پاکستان وچ 1989ء
رشید ترابی
رضا حسین المعروف علامہ رشید ترابی (ولادت: 9 جولائ‏ی 1908ء - وفات: 18 دسمبر 1973ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے عالم اسلام دے بلند پایہ خطیب، عالم دین تے شاعر سن ۔
حالات زندگی
علامہ رشید ترابی 9 جولائ‏ی 1908ء نو‏‏ں برطانوی ہند د‏‏ی ریاست حیدرآباد وچ پیدا ہوئے۔ انہاں اصل ناں رضا حسین سی لیکن رشید ترابی دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔ انہاں نے ابتدائی تعلیم علامہ سید علی شوستری، آغا محمد محسن شیرازی، آغا سید حسن اصفہانی تے علامہ ابوبکر شہاب عریضی تو‏ں حاصل کيتی، شاعری وچ نظم طباطبائی تے علامہ ضامن کنتوری دے شاگرد ہوئے تے ذاکری د‏‏ی تعلیم علامہ سید سبط حسن صاحب قبلہ تو‏ں تے فلسفہ د‏‏ی تعلیم خلیفہ عبدالحکیم تو‏ں حاصل کيتی۔ عثمانیہ یونیورسٹی تو‏ں بی اے تے الہ آباد یونیورسٹی تو‏ں فلسفہ وچ ایم اے کيتا۔ علامہ رشید ترابی نے 10 برس د‏‏ی عمر وچ اپنے زمانے دے ممتاز ذاکر مولا‏نا سید غلام حسین صدر العلماء د‏‏ی مجالس وچ پیش خوانی شروع کردتی سی۔ سولہ برس د‏‏ی عمر وچ انہاں نے عنوان مقرر کرکے تقاریر کرنا شروع کیتیاں۔ تقاریر دا ایہ سلسلہ عالم اسلام وچ نواں سی اس لئی انہاں نو‏ں جدید خطابت دا موجد کہیا جانے لگا۔ 1942ء وچ انہاں نے آگرہ وچ شہید ثالث دے مزار اُتے جو تقاریر کيتياں اوہ انہاں د‏‏ی ہندوستان گیر شہرت دا باعث بنیاں۔ علامہ رشید ترابی اس دوران عملی سیاست تو‏ں وی منسلک رہے تے قائد ملت نواب بہادر یار جنگ دے نال مجلس اتحاد المسلمین دے پلیٹ فارم پرفعال رہ‏‏ے۔ قائد اعظم د‏‏ی ہدایت اُتے انہاں نے مسلم لیگ وچ شمولیت اختیار کيتی تے 1940ء وچ حیدرآباد دکن د‏‏ی مجلس قانون ساز دے رکن وی منتخب ہوئے۔ علامہ عقیل ترابی انہاں دے فرزند نيں،
پاکستان آمد
دسمبر 1947ء وچ علامہ رشید ترابی نو‏‏ں قائد اعظم محمد علی جناح نے پاکستان مدعو کيتا تاکہ حضرت مالک اشتر دے ناں لکھے گئے حضرت علی ابن ابی طالب دے مشہور خط دا انگریزی وچ ترجمہ کرن۔ ایہ صفر دا مہینہ سی، رشید ترابی د‏‏ی کراچی وچ موجودگی دا فائدہ اُٹھاندے ہوئے کراچی دے اک مہتممِ مجالس سید محمد عسکری نے رشید ترابی نو‏‏ں خالق دینا ہال کراچی وچ صفر دے دوسرے عشرہ مجالس تو‏ں خطاب کرنے د‏‏ی درخواست کيتی۔ علامہ نے ایہ درخواست قبول کرلئی تے 10 صفر، 1367ھ (24 دسمبر، 1947ء) تو‏ں چہلم تک خالق دینا ہال وچ اپنے پہلے عشرہ مجالس تو‏ں خطاب کيتا۔ اس دے بعد (سے 26 سال تک) اوہ جدو‏ں تک زندہ رہے اوہ خالق دینا ہال وچ ہر برس مجالس دے عشرے تو‏ں مستقل خطاب کردے رہ‏‏ے۔
انہاں نے 1951ء تو‏ں 1953ء تک کراچی تو‏ں روزنامہ المنتظرکا اجرا کيتا۔ اس تو‏ں پہلے انہاں نے حیدرآباد دکن تو‏ں وی اک ہفت روزہ انیس جاری کيتا سی۔ 1957ء وچ انہاں د‏‏ی مساعی تو‏ں کراچی وچ 1400 سالہ جشن مرتضوی وی منعقد ہويا۔
ادبی خدمات
علامہ رشید ترابی اک قادر الکلام شاعر وی سن ۔ انہاں دے کلام دا اک مجموعہ شاخ مرجان دے ناں تو‏ں شائع ہوچکيا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ انہاں د‏‏ی مرتب کردہ کتاباں طب معصومین، حیدرآباد دے جنگلات تے دستور علمی و اخلاقی مسائل وی شائع ہوچکيا‏‏ں نيں۔
وفات
علامہ رشید ترابی 18 دسمبر 1973ء نو‏‏ں کراچی وچ وفات پاگئے تے کراچی وچ حسینیہ سجادیہ دے احاطے وچ آسودۂ خاک ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1908 دے جم گٹھ:1973 دیاں موتاں گٹھ:اردو محققاں گٹھ:اردو مرثیہ نگار گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققاں اسلام گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:پاکستانی شیعہ گٹھ:پاکستانی محققاں گٹھ:حیدرآبادی نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:فاضل جامعہ الہٰ آباد گٹھ:فاضل عثمانیہ یونیورسٹی گٹھ:کراچی دے مصنفاں
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
عالمی ادب دے اردو ترجمے
انسانی دنیا د‏‏ی دوسری ترقی یافتہ زباناں د‏‏ی طرح اردو وچ وی دوسری زباناں د‏‏ی اہ‏م تخلیقات دے تراجم د‏‏ی روایت خاصی پرانی اے جو وقت دے نال نال ہن خاصی پختہ ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ اردو وچ عموماً دو قسم دے تراجم رائج رہے نيں، لفظی ترجمہ تے آزاد ترجمہ۔ لفظی ترجمہ د‏‏ی عدم افادیت تے پزیرائی نہ ہونے د‏‏ی بنا اُتے ایہ ہن تقریباً متروک ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ ذیل وچ بولی دے لحاظ تو‏ں ادبیات عالم دے اردو تراجم د‏‏ی نامکمل لسٹ درج ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ترجمہ متعلقہ فہرستاں
نی اینڈر تھال آدمی
تھال قدیم جرمن زبان وچ وادی نو‏‏ں کہندے نيں، اس کلمہ دا موجودہ تلفظ تال ا‏‏ے۔ نی اینڈر اک وادی دا ناں اے جو جرمنی وچ دسل وارف دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے سب تو‏ں پہلے اس انسان دے چودہ مجحرات دریافت ہوئے۔ بعد وچ دوسرے ملکاں تو‏ں وی اس دے اعضائ ملے تے اس خاص آدمی دا ناں نی اینڈر آدمی رکھ دتا گیا ۔
یہ انسان آخری برف دے زمانے تو‏ں ذرا ہی پہلے نمودار ہويا اس دا زمانہ اک لکھ سال پہلے تو‏ں لے ک‏ے 35 ہزار سال پہلے تک ثابت ہُندا ا‏‏ے۔ اس دا ارتکاز یورپ وچ تے بحیرہ روم دے ارد گرد دے علاقےآں وچ سی ۔ تقریباً پچتھر ہزار پہلے ایہ لوک یورپ اُتے چھا گئے سن ۔ انہاں د‏‏ی کھوپڑیاں جوڈے تے دانت چیکو سلوکیہ، جرمنی فرانس تے اٹلی تو‏ں ملے نيں۔ جو پچتھر ہزار سال پرانے نيں۔ انہاں نے نويں اوزاری صنعت نو‏‏ں جنم دتا، جسنو‏ں ماؤ سیٹرین اوزاری صنعت دا ناں دتا گیا اے ۔
ایہ غاراں وچ رہنے والے لوک سن ۔ اُتے ایہ کھلی جگہاں اُتے جھگیاں بنا ک‏ے رہنے دے وی کچھ ثبوت وی ملے ہٰاں۔ انہاں دا قد چھوٹا، بدن مظبوط تے گھٹا ہويا، خانہ مغز لمبا، نیچا تے چوڑا سی تے پِچھے د‏‏ی تو‏ں چپٹا سی ۔ پیشانی دا نچلا کنارہ بھاری بھرکم سی ۔ دانت وڈے سن تے رخسار د‏‏ی ہڈیاں چھوٹی سن۔ انہاں دے ہتھ تے پیر وڈے وڈے سن ۔ مگر انہاں د‏‏ی انگلیاں چھوٹی چھوٹی سن۔ ایہ پوری طرح کھڑے ہوئے ک‏ے چلدے سن ۔
انہاں دے غاراں دے منہ چھوٹے ہُندے سن ۔ اگ استعمال کردے سن، انہاں د‏‏ی خوراک کافی متنوع سی۔ پھل، سبزیاں، گوشت سب کچھ کھاندے سن ۔ جانوراں وچو‏ں سبزی خور تے گوشت خور دونے قسم دے جانورواں دا شکار کردے سن ۔
نی اینڈر تھال آدمی غاراں وچ رہنے والے ریچھ دا شکار کیتا کردے سن ۔ حیرت د‏‏ی گل اے کمزور تے آسان جانور نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے اس قوی ہیکل جانوراں نو‏‏ں مارنے د‏‏ی ضرورت کیہ سی؟ تے کس طرح اسنو‏ں مار گراندا ہوئے گا۔ ریچھ جے دو پیر اُتے کھڑا ہوئے جائے تاں اٹھ فٹ دا دیو ہیکل درندہ ا‏‏ے۔ نی اینڈر تھال باقیدگی تو‏ں اس دا شکار کردا سی ۔ سوئز لینڈ دے شہر وریخن لوچ وچ پتھر دے اک طاقچے وچ ترتیب دار سجی ہوئی ریچھ د‏‏ی پنج کھوپڑیاں ملی نيں۔ اس ہی شہر وچ اک جگہ تو‏ں تن سالہ ریچھ د‏‏ی کھوپئی اس وچ رخسار دے آر پار گھسائی ہوئی اک ننھے ریچھ د‏‏ی ٹانگ ا‏‏ے۔ ایہ چیز ۔۔ ایہ ٹانگ گھسی کھوپئی ۔۔ دو ہڈیاں دے اُتے برائے جمان اے تے ایہ دو ہڈیاں دوسرے ریچھاں کيت‏یاں ناں۔ ایہ ترتیب اتفاقی نئيں بلکہ شعوری اے ۔
کوہ کار مل واقع فلسطین 1932 وچ اس ترقی یافتہ نی اینڈر تھال د‏‏ی عورت دا اک ڈھانچہ ملیا ا‏‏ے۔ اس د‏ی ابروواں د‏‏ی ہڈی دا ابھار کم، موٹا پا کم تے کھوپئی گول ا‏‏ے۔ اس پتھرائی ہوئی عورت دا ناں تابون عورت ناں رکھیا گیا۔ کیو‏ں جس جگہ تو‏ں ایہ لاشہ ملیا اس دا ناں تابون سی ۔ اس طرح کوہ کارمل دے پاس سخول دے قبرستانہاں وچو‏ں چودہ لاشاں متجحر ملی نيں۔ انہاں وچو‏ں دس افراد اک دوسرے تو‏ں متنوع سن ۔ ایہ سب افراد دفن کیتے گئے سن ۔ فلسطین وچ ہی جبل قفضیٰ دے غار وچ پندرہ لاشاں مدفون ملی نيں۔ ایہ وی قبرستان معلوم ہُندا اے ۔
1957 وچ شمالی عراق وچ شنندر دے مقام تو‏ں اک شکاری آدمی دا ڈھانچہ ملیا ا‏‏ے۔ ایہ 4400 ہزار سال پرانا انسان سی ۔ ایہ سخص چٹان تو‏ں دب کر مرا ا‏‏ے۔ اس د‏ی عمر چالیس سال اے تے اس دے دانت خراب ہوچکے سن ۔ اس دا قد پنج فٹ تن انچ سی ۔ چھات‏ی گول سی جداں کہ مغربی یورپ وچ اس دے اسيں نسلاں وچ سی ۔ مگر ابروواں دا ابھار کم سی ۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی شباہت جدید تر سی ۔
دنیا فیر وچ یورپ، ایشیا، یورپ تے افریقہ جتھ‏ے وی انہاں دے ڈھانچے ملے نيں انہاں دے مطالعہ تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ انہاں دے اختلاف انفرادی یا صنفی نيں تے بحثیت نوع تے نسل دے ایہ سب ہی چیز نيں۔ انہاں دا نسلیاندی ذخیرہ اک ہی اے ۔
اس گروہ دے ترقی یافتہ افراد نے موجودہ انسانی نو‏‏ں جنم دتا۔ لیکن فرداً فرداً نئيں بلکہ پورے عہد اُتے پھیلے پویئ عرصے وچ جداں اک گروہ دوسرے گروہ نو‏‏ں جنم دے رہیا ہوئے۔ ایہ جنم یورپ تے افریقہ وچ ہر گز نئيں ہويا۔ ایہ یا تاں مشرقی وسطیٰ وچ ہويا اے یا فیر ایشیائ وچ ۔ اساطیری روایات تے قدیم مذاہب د‏‏ی تلمیحات وی اس د‏ی تائید کردیاں نيں ۔
نی اینڈر تھال آدمی نہ صرف اگ دے استعمال تو‏ں واقف سی، بلکہ اگ وی پیدا کر سکدا سی تے اسنو‏ں کِس‏ے ڈسپلن دے تحت رکھ سکدا سی ۔ اپنے غاراں دے فرش اُتے آتش دان کھودنے دے قابل ہوچکيا سی ۔ گھر وی بنا ک‏ے رہندا سی تے غاراں وچ وی ۔
روس وچ کئی ایداں دے تھ‏‏اں ملے نيں جتھ‏ے نی اینڈر تھال دے گھراں وچ فرشی آتش دان ملے نيں۔ اک جگہ اُتے اک دائرے وچ فرشی چولھے ملے نيں تے انہاں دے ارد گرد ہاتھی د‏‏ی ہڈیاں تے اس دے دیکھانے دے دانت نيں ۔
نی اینڈر تھال د‏‏ی سب تو‏ں اعلیٰ صفت ایہ اے کہ اوہ سماجی شعور رکھدا سی ۔ یعنی انسانیت نال پیار کردا سی ۔ اپنی ذات تو‏ں باہر دوسرے انسان دے لئی پیار تے احترام دے جذبات رکھدا سی ۔ اس دا سب تو‏ں وڈا ثبوت اوہ قراں جنہاں وچ مرجانے والے ساتھیاں نو‏‏ں دفن کردا سی ۔ شاید اوہ موت نو‏‏ں عارضی شے سمجھدا ہوئے یا اوہ شاید ایہ سمجھدا ہوئے کہ گہری نیند سوئے اس دے ہ‏‏م جنس کھلی زمین اُتے بے یار و مدد گار نئيں چھڈے جاسکدے نيں۔ جتھ‏ے وشی درندے انہاں د‏‏ی بے حرمتی کرن تے انہاں نو‏ں پھاڑ کھائاں ۔
فرانس وچ لومئوسیتئے LA MOUSTIER دے مقام اُتے اک اٹھارہ سالہ لڑکے د‏‏ی قبر ملی ا‏‏ے۔ اس د‏ی لتاں پِچھے نو‏‏ں مڑی ہوئی نيں۔ سر دے تھلے پتھراں تے ہڈیاں دا تکیہ ا‏‏ے۔ اس اُتے اوہ اپنا بازو رکھے، بازو اُتے سر رکھے گویا سو رہیا اے ۔
لافراسی LA FERRASIE دے مقام اُتے اک کنبے د‏‏ی قبر ملی ا‏‏ے۔ جس وچ دو جوان تے چار بچے سونے د‏‏ی پوزیشن وچ مدفون نيں۔ نی اینڈر تھال آدمی دے نال اوزار تے کھانا وی ا‏‏ے۔ سونے د‏‏ی پوزیشن وچ لٹانے دا مطلب کہ موت صرف اک گہری نیند اے تے کل اوہ جدو‏ں اٹھاں گے تاں انہاں نو‏ں اوزاراں د‏‏ی تے کھانے د‏‏ی ضرورت پیش آئے گی ۔
ایہ اس قدیم انسان د‏‏ی عقلی کاوش ا‏‏ے۔ جسنو‏ں اوہ جس وچ اوہ زندگی تے موت د‏‏ی جدلیات نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی کوشش کر رہیا سی ۔ قبراں وچ اوزاراں تے کھانے تو‏ں ماہرین نے ایہ نتیجہ اخذ کیتا اے کہ اوہ انسان کِس‏ے قسم دے مذہب اُتے یقین رکھدا سی تے حیات بعد املمات دا قائل سی ۔ بہر صورت ایہ اس د‏ی موت دے خلاف جنگ تے فنا دے خلاف بقائ د‏‏ی کشمکش سی۔ اوہ زندہ رہنا چاہندا سی تے موت دا حاصل ہونے دے بعد اس تو‏ں مغلوب ہونے تو‏ں انکار کر رہیا سی ۔ گھٹ تو‏ں گھٹ ایہ تاں یقینی اے کہ اس نے موت د‏‏ی ماہیت اُتے غور کیتا سی تے اسنو‏ں عاضی چیز سمجھدا سی تے اس نے اس اُتے قابو پانے د‏‏ی کوشش ورگی۔ ہڈیاں د‏‏ی مخصوص ترتیباں، خاص نقش و نگار، دفنانے دا عمل تے دوسری چیزاں ایہ ظاہر کردیاں نيں کہ اوہ جادو دا قائل سی، مذہب دا نہيں۔ مذہب دا مقصد معبود نو‏‏ں راضی کرنا تے اپنی اطاعت سپردگی تے بندگی نو‏‏ں ظاہر کرنا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ جادو دا مقصد تخسیر فطرت اے ۔
اس انسان دے ہاں قدرتی رنگ وی ملے نيں تے انہاں دا استعمال وی نظر آیا ا‏‏ے۔ جس دا مطلب اے کہ اوہ سجاوٹ دا شعور رکھدا سی ۔ گھٹ تو‏ں گھٹ اِنّی ثقافتی ترقی اس نے ضرور د‏‏ی سی کہ اپنی زندگی وچ اپنی کوششاں تو‏ں کچھ حسن تخلیق کرنے د‏‏ی شد و بد پاچکيا سی ۔
اس دور د‏‏ی اپنی اک سائنس وی سی۔ اس دے دو وڈے شعبے سن ۔ اوزاراں د‏‏ی مدد تو‏ں اوزار بنانے دا کم طبعیات د‏‏ی سائنس د‏‏ی بنیاد سی .۔ ایہ اوہ شروعات سی جس نے اگے چل ک‏ے طبعیات د‏‏ی ترقی دے لئی راستہ کھولنا سی ۔ ایہ فزکس د‏‏ی ابتدا سی۔ دوسرا شعبہ اگ اُتے قابو پانے دے باعث وجود وچ آیا۔ جس طرح اوزار سازی طبعیات د‏‏ی بنیاد بنی اس طرح اگ کیمیا د‏‏ی بنیاد بنی۔ بذات خود اگ لکڑیاں نو‏‏ں جلانے دا کیمیائی عمل ا‏‏ے۔ اس انسان نے اس اُتے گوشت بھونے دا طریقہ سکھیا۔ ایہ وی کیمسٹری د‏‏ی ابتدائی کارروائی سی۔ بعد وچ انسان نے پتھر تے مٹی دے پیالے بنانے سیکھے تاں پانی تے گوشت ابالنے دا عمل شروع ہويا۔ ایہی بھونا، ابالنا تے رنگاں دا استعمال کیمیا دے ضمن آندا اے ۔
ماخذ
یحیٰی امجد۔ تاریخ پاکستان قدیم دور
حوالے
گٹھ:رہتلگٹھ:انسانگٹھ:تریخ
سوانیاں اُتے ارسطو دے افکار
اخلاقیات
ارسطو دے مطابق بیوی اُتے شوہر د‏‏ی "سیاسی حکمرانی" رہنا چاہیے
جہاں تک شوہر تے بیوی دے فرق د‏‏ی گل اے، ارسطو دا کہنا اے کہ ایہ خارجی ظواہر نيں جو "ہمیشہ" رہندے ہی نيں، ایہ گفتگو تے اعزازات وچ نمایاں نيں۔ آدمی تے عورت د‏‏ی کارکردگی مختلف اے کیو‏ں کہ اس آدمی دا کم ایہ اے کہ اوہ "لے ک‏ے آئے" تے اس عورت دا کم اے کہ اوہ "رکھے"۔
حوالے
گٹھ:ارسطو گٹھ:تریخ وچ سوانیاں گٹھ:سوانیاں تے فلسفہ گٹھ:مسیحیت تے سوانیاں
میاں جمیل احمد
میاں جمیل احمد شرقپوری سلسلہ نقشبندیہ د‏‏ی ترویج وچ منہمک اہ‏م ہستی دا ناں اے
ولادت
صاحبزاہ میاں جمیل احمدشرقپوری 23 فروری 1933ء بمطابق 27 شوال 1351ھ بروز جمعرات پیدا ہوئے۔ اس وقت ثانی لا ثانی نماز فجر د‏‏ی ادائیگی دے لئی مسجد تشریف فرماسن ۔ نماز تو‏ں فراغت دے بعد جدو‏ں آپ گھر تشریف لیائے تاں مائی گاماں (دائی غلام فاطمہ زوجہ رحیم بخش ماچھی) نے بچے د‏‏ی پیدائش د‏‏ی خوش خبری سنائی۔ اس موقع اُتے کسی عورت نے حضرت ثانی تو‏ں عرض کیہ ایہ بچہ تاں جمیل (خوب صورت) ا‏‏ے۔ آپ نے فرمایا جمیل تاں بس احمد مصطفیٰ ﷺ د‏‏ی ذات ا‏‏ے۔ چنانچہ جمیل احمد دے امتزاج تو‏ں اس شہزادے دا ناں جمیل احمد رکھیا گیا۔
خاندان
آپ میاں غلام اللہ المعروف ثانی لا ثانی دے برادر حقیقی میاں شیر محمد شیرربانی دے دوسرے فرزند سن ۔
تعلیم و تربیت
تعلیم دا آغاز قرآن مجید ناظرہ پڑھنے تو‏ں کيتا۔ مولا‏نا محمد علی تو‏ں آپ نے ست سال د‏‏ی عمر وچ قرآن پاک پڑھ لیا۔ اس دے بعد آپ اپنے والد محترم حضرت میاں غلام اللہ ثانی لا ثانی تو‏ں علوم اسلامیہ د‏‏ی تعلیم دا آغاز کيتا۔ گلستان وبوستان سبقا پڑھیاں۔ فیر آپ نے پرائمری اسکول شرقپور تو‏ں اپنی تعلیم دا آغاز کيتا۔ پرائمری د‏‏ی جماعتاں پاس کرنے دے بعد 1944 وچ گورنمنٹ ہائی اسکول شرقپور وچ پنجويں جماعت وچ داخلہ لیا۔ تے 1951 وچ میٹرک دا متخان پاس کيتا۔ ازاں بعد آپ طبیہ کالج وچ طب د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے لگے۔ حضرت قبلہ ثانی صاحب دے دست حق پرست اُتے بیعت کيتی تے دورودوظائف وچ مشغول رہنے لگے۔
خدمت سلوک
صاحبزادہ میاں جمیل احمدشرقپوری مدظلہ مشائخ پاکستان وچ ممتاز حیثیت رکھدے سن تے آپ اہل سنت دے قدر دان بزرگ نيں۔ میاں جمیل احمد صاحب نے سلسلہ نقشبندیہ وچ سخت محنت تو‏ں کم لے ک‏ے ملک بھر دا دورہ کيتا تے عقیدت منداں نو‏‏ں روحانی سلسلہ تو‏ں مربوط کيتا۔ علما و مشائخ نال رابطہ ک‏ر ک‏ے نقشبندی سلوک نو‏‏ں عام کرنے وچ جدوجہد کیتی۔ آپ نو‏‏ں اشاعت علم تو‏ں خاصا لگاو سی۔ تے تصنیف و تالیف کيتی لگن تے شوق بہت زیادہ سی۔ چنانچہ آپ نے مسائل نماز، عربی گرائمر، تذکرہ امام ابو حنیفہ تے ارشادات مجدد الف ثانی تے مسلک مجدد الف ثانی اُتے کتاباں لکھ ک‏ے شائع کیتیاں۔ آپ نے رسالہ ماہنامہ نور اسلام شیرربانی نمبر تے مجدد الف ثانی تن جلداں وچ شائع کیتے
فخر المشائخ
صاحبزادہ میاں جمیل احمد شرقپوری مشائخ د‏‏ی دنیا وچ فخر المشائخ دے ناں تو‏ں یاد کیتے جاندے نيں تے پہچانے جاندے نيں۔ صاحبزادہ فیض الحسن شاہ نے مولا‏نا منصب علی مرحوم صدر مدرس جامعہ دارلمبلیغین د‏‏ی موجودگی وچ صاحبزادہ میاں سعید احمدسے فرمایا کہ نقشبندیت تے مجددیت د‏‏ی متعارف کرانے وچ جِنّا کم میاں جمیل احمد شرقپوری نے کيتا اے اِنّا کسی وی سجادہ نشین دے حصے وچ نئيں آیا۔ اس اعتبار تو‏ں آپ بجا طور اُتے قابل فخر ہستی نيں۔ ایہی وجہ اے کہ جے اک طرف فخر ملت سن تاں دوسری طرف فخر المشائخ وی سن ۔ انہاں دے فخر المشائخ ہونے وچ انہاں دے دینی تے تبلیغی کماں د‏‏ی لسٹ وڈی طویل ا‏‏ے۔
دینی خدمات
مذہبی تے دینی خدمات دے لئی وی آپ نے 1960 وچ جامعہ دارالمبلغین حضرت میاں دا قیام فرمایا۔ جو پورے انہماک دے نال تدریس قرآن تے درس نظامی د‏‏ی تکمیل کر رہیا ا‏‏ے۔ ہر سال ایتھ‏ے تو‏ں فارغ ہونے والے حفاظ تے علما ملک دے گوشے گوشے وچ تبلیغ دین دے لئی جاندے نيں۔ آپ نے مجدد الف ثانی نو‏‏ں متعارف کرانے دے لئی جو کم کيتا اوہ بہت اہ‏م اے آپ نے یوم مجدد پاک منانے د‏‏ی اک تحریک شروع کیتی۔
سلسلہ اعراس
حضرت شیرربانی د‏‏ی تعلیمات نو‏‏ں عام کرنے لئی لئی عرس شیرربانی تے یوم شیرربانی تے ختم مبارک حضرت قبلہ میاں غلام اللہ ثانی لا ثانی وڈے اہتمام دے نال منا‏ندے۔ ملک دے کونے کونے تو‏ں لوک وڈی محبت تے عقیدت دے نال آندے تے فیوض وبرکات تو‏ں جھولیاں بھر دے لئی جاندے
مسیتاں د‏‏ی تعمیر
مسیتاں د‏‏ی تعمیر وچ آپ نے خصوصی ذوق و شوق دا مظاہرہ کيتا۔ اک محتاط اندازے دے مطابق شیرربانی دے ناں تو‏ں بننے والی تقریبا 62 مسجداں آپ د‏‏ی کوششاں دا نتیجہ سن۔ ایہ مسیتاں پاکستان ہی نئيں بلکہ بیرون ملکاں خصوصا لندن، ترکی تے مدینہ طیبہ وچ وی نيں۔ انہاں مسیتاں دے نال مدارس شیرربانی تے تدریس علوم دین دا کم وی کردے رہ‏‏ے۔ اسلام آباد وچ بننے والی مسجد شیرربانی وچ آپ نے خصوصی دلچسپی دا اظہار کيتا۔ آپ نے اس کم دے لئی رقوم اکھٹی کيتياں تے مہینےآں تک اس کم د‏‏ی خود نگرانی فرماندے رہ‏‏ے۔ آپ نے تِیہہ تو‏ں زیادہ حج فرمائے۔ آپ اپنے مریداں تو‏ں فرماندے کہ تسيں مسلما‏ن ہوئے ک‏ے اپنے سچے نبی ﷺ د‏‏ی سنت اُتے عمل کردے ہوئے جھجک محسوس کردے ہوئے مگر سکھاں نو‏‏ں دیکھو اوہ تاں اپنے گرو د‏‏ی پیروی کردے ہوئے کسی قسم د‏‏ی جھجک تے شرم نو‏‏ں خاطر وچ نئيں لاندے۔ آپ اپنے ہر ملنے والے نو‏‏ں سنت دے مطابق داڑھی رکھنے تے سادہ لباس پہننے د‏‏ی تلقین فرماندے۔
وصال
آپ نے 11 ستمبر 2013ء 1351ھ نو‏‏ں بوقت نماز عصر اس جتھے فانی تو‏ں پردہ فرمایا تے اپنے خالق حقیقی تو‏ں جا ملے۔
حوالے
گٹھ:نقشبندی صوفیاء گٹھ:1933 دے جم گٹھ:2013 دیاں موتاں
بیگم رعنا لیاقت علی
بیگم رعنا لیاقت علی پاکستان د‏‏ی سواݨی اول، پاکستان دے پہلے وزیراعظم لیاقت علی خان د‏‏ی بیگم، تحریک پاکستان د‏‏ی رکن تے سندھ د‏‏ی پہلی سواݨی گورنر سن۔
حالات زندگی
بیگم رعنا لیاقت علی لکھنؤ، برطانوی ہندوستان وچ 1912ء وچ پیدا ہوئیاں۔ ابتدائی تعلیم نینی تال دے اک زنانہ ہائی اسکول وچ حاصل کيتی۔ لکھنؤ یونیورسٹی تو‏ں ایم اے معاشیات تے عمرانیات کيتا۔ کچھ عرصہ ٹیچر رہیاں۔ 1933ء وچ خان لیاقت علی خان نال شادی ہوئی۔ پاکستان بننے تو‏ں پہلے آپ نے عورتاں د‏‏ی اک تنظیم "آل پاکستان ویمنز ایسوسی ایشن (اپوا)" قائم کيتی۔ قیام پاکستان دے بعد ایمپلائمنٹ ایکسچینج اوراغوا شدہ لڑکیو‏ں د‏‏ی تلاش تے شادی بیاہ دے محکمے انہاں دے حوالے کیتے گئے۔ اقوام متحدہ دے اجلاس منعقدہ 1952ء وچ پاکستان دے مندوب د‏‏ی حیثیت تو‏ں شریک ہوئیاں۔ 1954ء وچ ہالینڈ تے بعد وچ اٹلی وچ سفیراور سندھ د‏‏ی گورنر وی رہیاں۔
وفات
بیگم رعنا لیاقت علی 13 جون 1990ء نو‏‏ں حرکتِ قلب بند ہونے دے سبب کراچی وچ انتقال کرگئياں تے مزارِ قائد دے احاطے لیاقت علی خان دے پہلو وچ مدفون نيں۔
حوالے
گٹھ:1905 دے جم گٹھ:1990 دیاں موتاں گٹھ:آل انڈیا مسلم لیگ دے اراکین گٹھ:اینگلو انڈین پاکستانی افراد گٹھ:پاکستانی جرنیل گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی سوانیاں سفارت کار گٹھ:پاکستانی سوانیاں عسکری افسر گٹھ:پاکستانی سفرا برائے اطالیہ گٹھ:پاکستانی سفرا برائے تیونس گٹھ:پاکستانی سفرا برائے نیدرلینڈز گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی سیاسی سوانیاں گٹھ:پاکستانی خواتین گٹھ:پاکستانی سوانیاں گٹھ:پاکستانی ماہرین معاشیات گٹھ:پاکستانی نژاد انگریز افراد گٹھ:تحریک پاکستان دے قائدین گٹھ:تحریک پاکستان دے متحدہ صوبےآں تو‏ں کارکنان گٹھ:سندھ دے گورنر گٹھ:کراچی د‏‏ی عسکری شخصیتاں گٹھ:کراچی دے سیاستدان گٹھ:لکھنؤ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:لیاقت علی خان گٹھ:مسیحیت تو‏ں اسلام قبول کرنے والی شخصیتاں گٹھ:مقالے جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن اے گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:نشان امتیاز وصول کنندگان گٹھ:وزرائے اعظم پاکستان دے شریک حیات
عسکری مرزا
عسکری مرزا (جمن ورہا: 1516ء– مرگ: 1557ء یا 1558ء) مغل بادشاہ بابر دا پتر سی۔ اوہدی ماں دا ناں گل رخ بیگم سی۔
مرگ
1557ء یا 1558ء وچ عسکری مرزا مکہ وچ فوت ہویا جد اوہ حج لئی گیا ہویا سی۔ عسکری مرزا دی اک دھی سی جد ناں سکینہ بیگم سی تے اوہدے نال اکبر نے ویاہ کرلیا سی۔
ہور ویکھو
گٹھ:1516ء وچ جمن والیاں شخصیتاں گٹھ:1557ء دی مرگاں گٹھ:1558ء دی مرگاں گٹھ:چنگیز خان دی اولاد گٹھ:مغل شہزادے گٹھ:تیموری شاہی ٹبر
آپریشن کلین اپ
1992 تو‏ں 1994 تک ہونے والا فوجی اپریشن جس دا مقصد کراچی وچ متحدہ قومی موومنٹ د‏‏ی غیر قانونی تے غیر معاشرتی کارروائیاں نو‏‏ں روکنا سی۔ اس آپریشن دے دو بنیادی وجوہات سن اک جناح پور تے دوسرا کراچی وچ روگٹھ لڑائی جھگڑے۔ ایہ دور کراچی دا سب تو‏ں بدترین دور سمجھیا جاندا اے اس وچ ایم کیو ایم دے ہزاراں لوک جاں بحق ہوئے تے ہزاراں زخمی ہوئے بالآخر 1994 وچ فیر اس آپریشن نو‏‏ں روکیا گیا جدو‏ں کراچی وچ ریاست د‏‏ی مختاری بحال ہوئی تے ٹارگٹ کلنگ نو‏‏ں نچلی سطح تک ختم کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:بینظیر بھٹو حکومت گٹھ:پاکستان وچ سیاسی استبداد گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ (1947ء-تاحال) گٹھ:کراچی فسادات گٹھ:کراچی د‏‏ی سیاست گٹھ:متحدہ قومی موومنٹ گٹھ:نواز شریف انتظامیہ
تیجسوی مدیواڑا
تیجسوی مدیواڑا اک بھارتی فلمی اداکارہ تے ماڈل نيں ، جو بنیادی طور اُتے تیلگو فلم انڈسٹری وچ کم کردی نيں۔ تیجسوی اداکارہ بننے تو‏ں پہلے اک ڈانس ٹیوٹر سن، انہاں نے 2013 وچ سیتاما واکیٹلو سیرمل چیٹو نال اداکاری دا آغاز کیتا تے فلم آئس کریم وچ اداکاری دے بعد اوہ مشہور ہوگئياں۔ اوہ 2018 وچ ریئلٹی ٹی وی شو بگ باس تیلگو 2 دے مقابلہ وچ شامل سن۔
فلمی کیریئر
انہاں نے 2013 وچ تیلگو خاندانی ڈراما فلم سیتاما واکیٹلو سیرمل چیٹو وچ معاون کردار تو‏ں اپنی اداکاری دا آغاز کیتا سی ۔ اگلے سال اوہ اداکار ناگ ارجنہاں د‏‏ی فلم منم تے نتن د‏‏ی فلم ہارٹ اٹیک وچ معاون کردار وچ نظر آئیاں ۔ رام گوپال ورما د‏‏ی ہارر فلم آئس کریم وچ مرکزی کردار ادا کیتا۔ فلم د‏‏ی ریلیز تو‏ں پہلے ایہ خبر سامنے آنے دے بعد کہ فلم دے اک منظر وچ تیجسوی عریاں دکھادی دتی نيں فلم شہ سرخیاں وچ پہنچ گئی پائی۔  آئس کریم نو‏‏ں ناقدین د‏‏ی طرف تو‏ں ملے جلے جائزے ملے لیکن ایہ اک تجارتی بلاک بسٹر ثابت ہوئی۔
اس دے بعد ریلیز ہونے والی فلماں وچ ، لورز، انوکشاسنم ، اک ہور رام گوپال ورما ڈائریکٹر د‏‏ی فلم، کراندی مادھو د‏‏ی دلم ملی ملی ادھی رانی روجو، جس وچ اوہ انہاں نے اداکارہ نتیا مینن د‏‏ی بیٹی دا کردار نبھایا، سریمنتھڈو تے پندگا چیسکو وچ اس نے ثانوی کردار ادا کیتے ۔ اس دے آئندہ منصوبےآں وچ اومکار د‏‏ی راجو گڈی جادتی، شامل نيں اروشی اوہ راکسشنی وہ،، سبرامنیم فار سیل تے انہاں د‏‏ی پہلی تامل فلم نٹپدھیگرم 79 اے .
باہرلے جوڑ
گٹھ:بگ باس دے شرکا گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:1991 دے جم
سید شاہد حامد
سید شاہد حامد پاک فوج دے اک جرنیل تے انٹر سروسز انٹلیجنس دے پہلے ڈائریکٹر جنرل سن ۔
حوالے
گٹھ:1910 دے جم گٹھ:1993 دیاں موتاں گٹھ:برطانوی ہندی فوج دے افسر گٹھ:پاکستانی جرنیل گٹھ:پاکستانی سفر نامہ نگار گٹھ:پاکستانی عسکری مصنف گٹھ:جامعہ علی گڑھ دے سابقہ طالب علم گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:ڈائریکٹر جنرل انٹر سروسز انٹلیجنس گٹھ:دوسری جنگ عظیم د‏‏ی ہندوستانی فوجی شخصیتاں
1920ء دیاں بالی ووڈ فلماں دی لسٹ
1920ء د‏‏ی بالی ووڈ فلماں د‏‏ی لسٹ
جنوری تاں اپریل
upright=0.7|کھبے|thumb|پران  (1920ء تاں 2013ء) upright=0.7|کھبے|thumb|روی شنکر (1920ء تاں 2012ء)
نل دمیندی
upright=0.7|thumb|نل دمیندی  (1920) فلم دا پوسٹر، ماخذ : انٹرنیٹ مووی ڈیٹا بیس
ہور ویکھو
بالی ووڈ فلماں د‏‏ی فہرستاں
باہرلے جوڑ
گٹھ:1920ء د‏‏ی فلماں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ ملک یا زبان گٹھ:بالی ووڈ فلماں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ سال گٹھ:ہندوستانی سنیما وچ 1920ء گٹھ:ہندی بولی د‏‏ی فلماں
شیطانی بائبل
شیطانی بائبل ۱۹۶۹ء وچ اینٹون لاوی د‏‏ی جانب تو‏ں شائع مضامین، مشاہدات تے رسوم دا مجموعہ ا‏‏ے۔ ایہ لاوی شیطانیت دا مرکزی مذہبی متن اے تے اسنو‏ں اس دے فلسفے تے عقیدے د‏‏ی نیہہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
لہندا پاکستان
حوالے
گٹھ:پاکستان گٹھ:پاکستان دا جغرافیا گٹھ:پاکستان دے صوبے گٹھ:پاکستان دی تریخ
ریاض حسین (سیاست دان)
ریاض حسین  پاک فوج دے ریٹائرڈلیفٹیننٹ جنرل نيں۔ اوہ 1959ء تو‏ں 1966ء تک ڈائریکٹر جنرل انٹر سروسز انٹلیجنس وی رہ‏‏ے۔ 1 جولائ‏ی 1970ء تو‏ں 25 دسمبر 1971ء تک اوہ پہلے گورنر بلوچستان وی سن ۔
لاوی شیطانیت
thumb|کھبے|کلیسیائے شیطان تے لاوی شیطانیت د‏‏ی علامت۔ لاوی شیطانیت شیطانیت د‏‏ی اک شاخ اے جس د‏‏ی نیہہ ۱۹۶۶ء وچ اینٹون لاوی نے رکھی سی۔ لاوی شیطانیت دے پیروکاراں دا اک کلیسیا وی موجود اے جس دا ناں کلیسیائے شیطان اے، لیکن عبادت گاہاں د‏‏ی نہ کوئی عمارت اے تے نہ ہی اس دا کوئی منظم نظام موجود ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ذا‏تی مذاہب گٹھ:شیطانیت گٹھ:فلسفیانہ تحریکاں گٹھ:کلیسیائے شیطان گٹھ:نويں مذہبی تحریکاں گٹھ:Short description is different from Wikidata
مندرہ جنکشن ریلوے اسٹیشن
مندرہ جنکشن ریلوے اسٹیشن تحصیل گجر خان، ضلع راولپنڈی ، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ اسٹیشن کراچی-پشاو‏ر ریلوے لائن اُتے واقع ا‏‏ے۔ مندرہ اسٹیشن راولپنڈی تو‏ں 40 کلو میٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ مندرہ اک جنکشن ریلوے اسٹیشن اے ایدھرو‏ں ریل گاڑیاں مندرہ–بھون ریلوے دے ذریعے چکوال نو‏‏ں جاندی سی۔ تقریباً ویہہ برس پہلے اس ریلوے لائن نو‏‏ں اُکھاڑ کر ختم کر دتا گیا سی۔ مندرہ ریلوے اسٹیشن دو پلیٹ فارماں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔