نزار_قبانی
نزاربن توفیق قبانی آقبیق د‏‏ی پیدائش 21؍ مارچ 1923 نو‏‏ں اک مڈل کلاس شامی فیملی وچ ہوئی، انہاں دے گھروالے دمشق دے ’مئذنۃ الشحم‘ نامی محلے وچ رہندے سن، اوتھے انہاں د‏‏ی ابتدائی پرورش ہوئی، انہاں دے والد حلوائی سن تے ايس‏ے تو‏ں پورے گھر دا خرچہ چلدا سی، مشہور اے کہ جدید شامی ڈرامے دے سرخیلاں وچو‏ں اک ابوخلیل قبانی انہاں دے چچا سن ؛ لیکن نزار نے اپنے اک دوست دے دریافت کرنے اُتے بتایاتھاکہ ابوخلیل قبانی انہاں د‏‏ی والدہ دے چچا سن ۔ نزار نے یونیورسٹی آف سیریا تو‏ں 1944ء وچ لاکی ڈگری حاصل کيتی، مگر انھاں نے تازندگی کدی قانون،وکالت یا ججی نو‏‏ں اپنا پیشہ نئيں بنایا؛ بلکہ 1945 تو‏ں لے ک‏ے1966 تک سیرین ڈپلومیسی تو‏ں وابستہ رہے تے اس دوران مصر،ترکی،لندن،سپین تے چین وغیرہ وچ شام د‏‏ی سفارت کیتی۔انھاں نے عنفوانِ شباب وچ ہی شاعری شروع کردتی سی تے جدو‏ں اوہ طالب علم سن ،تبھی انہاں دا اپنے اک استاذ خلیل مردم بک نال تعلق قائم ہويا، انھاں نے نزار د‏‏ی بے پناہ حوصلہ افزائی کی،حتی کہ انہاں دا پہلا دیوان ’قالت لي السمراء‘اپنے ذا‏تی صرفے تو‏ں شائع کروایا، انہاں د‏‏ی شاعری ابتداہی تو‏ں عام عربی شاعری دے مزاج و منہاج تو‏ں وکھ سی؛چنانچہ بہت جلد روایات تو‏ں انحراف اوران دا باغیانہ تیور ادبی دنیا دے سامنے نمایاں ہوگیا، حتی کہ جدو‏ں 1945 وچ انہاں دا قصیدہ ’خبز و حشیش و قمر‘ (روٹی، حشیش تے چاند) منظرِ عام اُتے آیا، جس وچ انھاں نے شامی معاشرے دے توہمات اُتے مبنی مذہبی رسوم، عوام د‏‏ی کاہلی وکسل مندی اوربزرگاں د‏‏ی قبراں، مزاراں تو‏ں استعانت دے رواج پرجم کرتنقیدکی سی، تاں علماکی اک جماعت د‏‏ی طرف تو‏ں نزارکو شدید احتجاج دا سامنا کرنا پيا، اس احتجاج د‏‏ی گونج شامی پارلیمنٹ تک پہنچی تے اس قصیدے د‏‏ی اشاعت اُتے پابندی لگادتی گئی، حتی کہ انہاں دے قتل دا مطالبہ کيتا گیا،اس طرح انہاں د‏‏ی شاعری تے معاشرے تو‏ں انہاں د‏‏ی بغاوت دونے نال نال سفر کردی رہیاں۔ملازمت تو‏ں سبک دوشی دے بعد نزار نے بیروت(لبنان)ماں رہائش اختیارکرلئی،اس دوران باقاعدگی تو‏ں شاعری کردے رہے،اک اشاعتی ادارہ قائم کيتا،جس دے تحت اپنے 35دیوان شائع کیتے،ایہ انہاں دا پنجاہ سالہ تخلیقی سرمایہ تھا،مضامین و مقالات دے وی کئی مجموعے شائع کیتے، انہاں د‏‏ی بہت ساریاں غزلاں،نظماں اورقصیدےآں نو‏‏ں عالمِ عرب دے معروف گلوکاراں نے گایا، جنہاں وچ ام کلثوم، نجاۃالصغیرہ، عبدالحلیم حافظ، فائزہ احمد، فیروز، کاظم الساحر، ماجدہ الرومی تے اصالہ نصری وغیرہ قابلِ ذکر نيں، نزار اکثر و بیشتر عراق دا سفر کردے تے اوتھ‏ے مشاعراں وچ شرکت دے علاوہ ادبا و دانشوران تو‏ں انہاں د‏‏یاں ملاقاتاں رہدیاں سن،اک سفر دے دوران انہاں د‏‏ی ملاقات بلقیس الراوی نال ہوئی، فیر دونے د‏‏ی اک دوسرے تو‏ں شناسائی ہوئی،جو عشق وچ بدل گئی،دونے شادی کرنا چاہندے سن، مگر بلقیس دے اہل خانہ اس دے لئی تیار نہ ہوئے تے بالآخر دونے جدا ہوگئے، نزارکی پہلی شادی چچازاد بہن زہراعقبیق نال ہوئی،جس تو‏ں اک لڑکا تے اک لڑکی ہوئے،فیر انہاں د‏‏ی اہلیہ اک مہلک مرض وچ مبتلاہوک‏ے وفات پاگئی، بیٹاجو قاہرہ وچ طب د‏‏ی تعلیم حاصل کررہاتھا،عین نوجوانی وچ وفات پاگیا،اس تو‏ں نزارکے ذہن و دماغ اُتے خاصا اثر پيا تے انھاں نے اپنے بیٹے دا اک دردناک مرثیہ کہیا۔ اک عرصے دے بعد نزارکی ملاقات فیر بلقیس نال ہوئی، دونے نے1969ماں شادی وی کی، اس بیوی تو‏ں وی دوبچے ہوئے،مگر 1981 وچ بیروت دے عراقی سفارت خانے اُتے ہونے والی بمباری وچ بلقیس وی ماری گئی،وہ اس سفارت خانے وچ ملازمہ سی،اس حادثے نے نزارکو نفسیا‏‏تی و ذہنی طورپر توڑ کر رکھ دتا،بلقیس د‏‏ی وفات اُتے انھاں نے جو مرثیہ کہاہے ،وہ وی نہایت دردانگیز تے متاثرکن اے، لفظ لفظ وچ کرب وحزن د‏‏ی کائنات سمودی اے ۔اس دے بعدوہ اطمینان و سکو‏ن د‏‏ی تلاش تے دنیا دے ہنگامےآں تو‏ں دور رہنے د‏‏ی کوشش وچ پیرس و جینواکے چکر کٹتے رہ‏ے، بالآخر لندن وچ اقامت گزاں ہوئے تے زندگی دے آخری پندرہ سال اوتھے گزارے۔