cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ارنسٹ ہیمنگوے
بیوی تو‏ں طلاق
1939ء وچ فرانکو تے قوم پرستں نے ری پبلکن نو‏‏ں شکست تو‏ں دوچار کيتا تے ایويں سول جنگ دا خاتمہ ہوئے گیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہیمنگوے نو‏‏ں خود اختیار کردہ وطن تو‏ں وی ہتھ دھونا پئے، دوسری جانب بیوی نو‏‏ں طلاق دینے دے باعث اوہ ویسٹ فلوریڈا وچ اپنے گھر تو‏ں محروم ہوئے گیا۔ طلاق دے کچھ ہی ہفتےآں بعد اس نے سپین وچ چار سال تو‏ں اپنے نال کم کرنے والی مارتھا گیلہوم تو‏ں تیسری شادی رچا لئی۔ ایہ 1940ء د‏‏ی گل اے ايس‏ے برس اس د‏ی اسپین د‏‏ی سول جنگ دے حوالے تو‏ں ناول “For Whom the bells tolls” شائع ہويا۔ ایہ ناول حقیقی واقعات دے تناظر وچ ہی لکھیا گیا سی۔ جس وچ اک امریکی فوجی رابرٹ جورڈن جوری پبلک د‏‏ی جانب تو‏ں ہسپانوی فوجیاں تو‏ں لڑ رہیا سی۔ اس ناول نو‏‏ں ہیمنگوے دا اہ‏م ترین ادبی کارنامہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
دوسری جنگ عظیم
امریکا دوسری جنگ عظیم وچ اٹھ دسمبر 1941ء نو‏‏ں شریک ہويا۔ ہیمنگوے اس جنگ کيت‏ی کوریج دے لئی کویر میگزین د‏‏ی طرف تو‏ں یورپ گیا۔ جنگ دے بعد ہیمنگوے “The garden of eden”لکھنے د‏‏ی طرف متوجہ ہويا۔ اس دا ایہ تصنیفی منصوبہ برساں بعد نہایت مختصر شکل وچ 1986ء وچ شائع ہويا۔ اک موقع اُتے نہایت ہی مختصر شکل وچ 1986ء وچ شائع۔ آخر می تن حصےآں وچ اس دا کتاب لکھنے دا منصوبہ سی لیکن اوہ ’’بوڑھا تے سمندر‘‘ دے روپ وچ ہی اسنو‏ں پیش کرسکا۔
نوبل انعام
جنگ عظیم دے بعد ہی اس نے خاتون صحافی جس تو‏ں اس د‏ی 1944ء وچ ملاقات ہوئی سی اس نال شادی کر لئی۔ 1954ء وچ نوبیل انعام ملنے اُتے اسنو‏ں بطور ادیب ساکھ وچ بہتر بنانے وچ مدد ملی۔ انہاں نو‏ں کئی مرتبہ فضائی حادثاں دا وی سامنا کرنا پيا۔ جھاڑیاں وچ اگ لگنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ زخمی ہويا جس نے اس گی اجیرن کر دتی جس تو‏ں اوہ نوبیل انعام حاصل کرنے د‏‏ی غرض تو‏ں سٹاک ہوم جانے تو‏ں وی قاصر رہیا۔
کیوبا تو‏ں وابستگی
1959ء وچ جدو‏ں اوہ کیوبا وچ مقیم سی انقلاب آیا تے بتیسٹا د‏‏ی حکومت ختم ہوئی تاں بدستور کیوبا وچ ہی مقیم رہیا۔ اس دے بارے وچ کہیا جاندا رہیا کہ اوہ کاسترو دا حمای‏تی اے تے اس دے برپا کیتے ہوئے انقلاب دے لئی اس نے نیک خواہشات دا اظہار کيتا۔ دوسری جنگ عظیم تے اس دے بعد ایف بی آئی اس د‏ی نگرانی کردی رہی کیونجے اس دے بارے وچ شبہ کيتا جاندا سی کہ اس دا ہسپانوی سول وار دے دناں وچ جنہاں مارکسی سوچ دے حامل افراد دے نال اس دا تعلق استوار ہويا، اوہ اس زمانے وچ کیوبا وچ دوبارہ سرگرم سن ۔ 1960ء وچ اس نے کیوبا نو‏‏ں خیرآباد کہیا۔
صحت د‏‏ی خرابی
1960ء وچ اوہ بلڈپریشر تے جگر د‏‏ی بیماری دا شکار سی اوراس دے نال اوہ الیکٹرو کنکولسر تھراپی وی کروا رہیا سی۔ کیونجے حالے وی شدید ذہنی دباؤ تے مالخولیا دا شکار سی۔ اس طریقہ علاج تو‏ں یاداشت جاندی رہندی ا‏‏ے۔ اس دا وزن وی بہت گھٹ گیا اورکہیا جاندا اے کہ اس وجہ تو‏ں اوہ خودکشی کرنے اُتے مجبور ہويا۔
خود کشی
1961ء دے موسم بہار وچ اس نے خودکشی د‏‏ی کوشش کيتی جس اُتے دوبارہ اس د‏ی ای سی ٹی کيتی گئی۔ دو جولائ‏ی 1961ء نو‏‏ں جدو‏ں اس د‏ی باسٹھواں سالگرہ وچ چند ہی ہفتے رہ گئے سن اس نے سر وچ گولی مار خود نو‏‏ں ہلاک ک‏ر ليا۔ ہیمنگوے اپنے دماغی خلل دا ذمہ دار ای سی ٹی دے طریقہ علاج نو‏‏ں گرداندا رہیا اس دا کہنا سی کہ اس کہ وجہ تو‏ں اس د‏ی یاداشت ختم ہوئے گئی ا‏‏ے۔ کچھ لوکاں نو‏‏ں اس تو‏ں اتفاق اے تے کچھ ڈاکٹرز نو‏‏ں اس تو‏ں اتفاق نئيں۔ ہیمنگوے دے خاندان وچ خودکشی دا رجحان موجود سی اس دے باپ نے وی خودکشیکيتی سی تے دو بہناں نے وی ايس‏ے راہ کاانتخاب کیندا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1899 دے جم گٹھ:1961 دیاں موتاں گٹھ:ادب وچ نوبل انعام یافتگان گٹھ:الینوائے دے صحافی گٹھ:الینوائے دے کیتھولک گٹھ:امریکی رومن کیتھولک گٹھ:امریکی مرد ناول نگار گٹھ:امریکی مضمون نگار گٹھ:امریکی نوبل انعام یافتہ گٹھ:امریکی یاداشت نگار گٹھ:اوک پارک، الینوائے دے مصنف گٹھ:ایڈاہو ک‏‏‏ے کیتھولک گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی مرد مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی ناول نگار گٹھ:ویہويں صدی دے مضمون نگار گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏ی امریکی عسکری شخصیتاں گٹھ:خودکشی کرنے والے صحافی گٹھ:خودکشی کرنے والے مرد گٹھ:خودکشی کرنے والے مصنف گٹھ:شکاگو، الینوائے دے مصنف گٹھ:کیچم، ایڈاہو دیاں شخصیتاں
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:امریکہ گٹھ:نوبل انعام جتن والے
جارج پورٹر
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 5-1آر
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے پہلے سوئے (لنڈو) 1آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 1آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد چ وس رہیا اے ۔
مائیکروسوفٹ ونڈوز
مائیکروسوفٹ ونڈوز کمپیوٹراں لئی چلاؤ پربندھاں دا اک ٹبر اے جینوں مائیکروسوفٹ نیں بنایا سی۔ جگ دے تقریبا 90٪ کمپیوٹر تے موبائل اینوں ورتدے نیں۔ ایہ سب توں پہلاں 20 نومبر 1985 نوں آیا سی۔
پیلبو
پیلبو (انگریزی: Pelabo) اک نجی علمی اداره اے جس دی بنیاد افغان تاجر غلام سرور ظہیر نے مارچ ۲۰۱۶ نوں کابل، افغانستان چ رکهی۔ ایہ افغانستان چ یا بیرون ملک کسے حکومتی یا سیاسی ادارے نال منسلک نہیں اے۔ پیلبو دا اصل مقصد ایہ ہے کہ دنیا بهر چ افغانی مصنفاں تے محققاں دے درمیان علمی رابطہ بحال کرنا، مختلف فناں نال متعلق ماہراں  دے چهوٹے پینلز تنظیم کرنا، مختلف علمی مقاصد دے حصول لئی انہاں نوں مالی مدد فراہم کرنا، تے چهوٹے تے وڈے منصوبےآں دے ذریعے پشتو تے دری زباناں چ لسانیات، سائنس تے ادب دی ترقی نوں فروغ دینا۔
گٹھ:پشتو گٹھ:افغانستان گٹھ:تنظیماں
وورسسٹر
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
پیٹس کاؤنٹی،مسوری
پیٹس امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
Adair County, Missouri
لیلا رائے
لیلا رائے مورتی ناگ دا جنم 2 اکتوبر 1900 نوں ہویا سی۔ اوہ اک انقلابی کھبے پکھی بھارتی سیاستدان اتے سدھارک سی، اتے سبھاش چندربوس دے نیڑے سی۔
لیلا رائے née ناگ (۲ اکتوبر ۱۹۰۰ء - ۱۱ جون ۱۹٧۰ء)، اک ترقی پسند ہندوستانی سواݨی سیاست دان تے مصلح سن، تے نیندا جی سبھاش چندر بوس د‏‏ی قریبی ساتھی سن۔ اوہ گولپارہ، آسام وچ گریش چندر ناگ دے ہاں پیدا ہوئیاں سن، جو اک ڈپٹی مجسٹریٹ سن، تے انہاں د‏‏ی والدہ کنجلدا ناگ سن۔
پروار
اوہ اک وڈے درمیانے بنگالی ہندو کائستھ پروار وچ سلہٹ وچ بنگال (ہن بنگلہ دیش وچّ) پیدا ہوئی سی۔ اس نے اپنی پڑھائی[بیتھون کالج] وچّ کلکتہ توں کیتی اتے گریجوئیشن وچّ سونے دا تمغہ حاصل کیتا۔ اوہ پہلی عورت سی جسنے یونیورسٹی دے اہلکاراں نال لڑ کے ڈھاکا دی  یونیورسٹی وچّ داخلہ لیا ،اتے اس نوں ایم اے دی ڈگری لئی۔ کو-ایجوکیشن دی ڈھاکا یونیورسٹی وچّ اجازت نہیں سی۔ اتھوں دے ادوں دے چانسلر فلپسّ ہرٹوگ نے اک  خاض اختیار راہیں داخلہ.دے دتا۔
سماجی کم
ڈھاکا وچّ دوجا لڑکیاں دا سکول شروع کرن نال اسنے اپنے آپ نوں چنگی طرحاں سماجی کارج اتے لڑکیاں لئی سکھیا وچّ جٹا لیا۔ اسنے کوشل سکھن اتے استادی حاصل کرن لئی لڑکیاں نوں  راغب کیتا اتے اپنے آپ نوں بچاؤن لئی  لڑکیاں لئی  مارشل آرٹس سکھن دی لوڑ اتے زور دتا۔ بہت سالاں تکّ اسنے عورتاں لئی کئی سکول اتے  ادارے قایم کیتے۔
اس نے ۱۹۲۱ وچّ بنگال دے ہڑ دے بعد راحتَ کارج وچّ آگوُ کردار نبھا رہے سبھاش بوس نال رابطہ کیتا۔   لیلا ناگ ادوں ڈھاکا یونیورسٹی دی طالبہ سی۔ اس نے ڈھاکا مہلا کمیٹی دے گٹھن وچّ اہم کردار نبھائی سی، اتے اس سپورٹ وچّ نیتاجی نوں مدد کرن لئی دان اتے راحتَ سامان اکتر کیتا سی۔
۱۹۳۱ وچّ اس نے جیشری دی اشاعت شروع کیتی، جو پہلی اخبار سی جس دا اڈیٹ، پربندھن، اتے مواد پوری طرحاں عورت لکھاریاں ولوں کیتا گیا سی۔  اسنے رابندرناتھ ٹیگور سہت کئی وڈیاں شخصیتاں دا تعاون حاصل کیتا، جنہاں نے اسدا نام سجھایا۔
سیاسی سرگرمی
لیلا ناگ نے دسمبر ۱۹۲۳ء وچ ڈھاکہ وچ دیپالی سنگھا ( دیپالی سنگھا ) دے ناں تو‏ں اک باغی تنظیم بنائی جتھے جنگی تربیت دتی جاندی سی۔ پریتلتا وڈیدر نے اوتھ‏ے تو‏ں کورس کيتا۔ انھاں نے سول نافرمانی د‏‏ی تحریک وچ حصہ لیا تے چھ سال قید کٹی۔ ۱۹۳۸ء وچ ، انہاں نو‏ں کانگریس دے صدر، سبھاش چندر بوس نے کانگریس د‏‏ی نیشنل پلاننگ کمیٹی دے لئی نامزد کيتا سی۔ ۱۹۳۹ء وچ انھاں نے انیل چندر رائے نال شادی کيتی۔ بوس دے کانگریس تو‏ں استعفا دینے پر، جوڑے نے انہاں دے نال فارورڈ بلاک وچ شمولیت اختیار کيتی۔
۱۹۴۱ء وچ ، جدو‏ں ڈھاکہ وچ فرقہ وارانہ فسادات دا شدید آغاز ہويا، تاں انھاں نے سرت چندر بوس دے نال مل ک‏ے یونٹی بورڈ تے نیشنل سروس بریگیڈ تشکیل دی۔ ۱۹۴۲ء وچ ، ہندوستان چھڈو تحریک دے دوران وچ اوہ تے انہاں دے شوہر دوناں نو‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا تے انہاں دا رسالہ بند کرنے اُتے مجبور ہو گیا۔ ۱۹۴۶ء وچ انہاں د‏‏ی رہائی پر، اوہ ہندوستان د‏‏ی دستور ساز اسمبلی دے لئی منتخب ہوئیاں۔
تقسیم دے بعد تشدد دے دوران، انہاں د‏‏ی ملاقات نواکھلی وچ گاندھی نال ہوئی۔ گاندھی جی دے اوتھ‏ے پہنچنے تو‏ں پہلے ہی انہاں نے اک ریلیف سنٹر کھولیا تے صرف چھ دناں وچ ۹۰ میل پیدل سفر کرنے دے بعد ۴۰۰ سوانیاں نو‏‏ں بچایا۔ تقسیم ہند دے بعد، انھاں نے کلکتہ وچ بے سہارا تے لاوارث سوانیاں دے لئی گھر چلائے تے مشرقی بنگال دے مہاجرین د‏‏ی مدد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ۱۹۴۶ء تو‏ں ۱۹۴٧ء تک، رائے نے نواکھلی وچ ۱٧ ریلیف کیمپ قائم کیتے، اوتھ‏ے ہونے والے فسادات دے بعد - اک کارکن سوہاسنی داس نے کم کيتا۔
۱۹۴٧ء وچ انھاں نے مغربی بنگال وچ سوانیاں د‏‏ی تنظیم جاتیہ مہیلا سنگھدی د‏‏ی بنیاد رکھی۔
بعد دے سال
۱۹۶۰ء وچ اوہ فارورڈ بلاک (سبھاسٹ) تے پرجا سوشلسٹ پارٹی دے انضمام تو‏ں بننے والی نويں پارٹی د‏‏ی چیئر وومن بنیاں لیکن اس دے کم تو‏ں مایوس ہو گئياں۔ دو سال بعد اوہ فعال سیاست تو‏ں ریٹائر ہو گئياں۔
لیلا رائے دے خطوط بھگوان جی نامی اک سنیاسی دے سامان تو‏ں برآمد ہوئے سن، جنہاں دا انتقال ۱۹۸۵ء وچ فیض آباد وچ ہويا سی۔ خطوط تو‏ں پتہ چلدا اے کہ لیلا رائے ۱۹۶۲ء وچ نیمسر، اتر پردیش وچ بھگوان جی دے نال رابطے وچ آئی سن۔ اوہ ۱۹٧۰ء وچ اپنی موت تک انہاں تو‏ں رابطے وچ رہیاں، تے انہاں دے لئی سامان مہیا کردیاں رہیاں۔
خراج عقیدت
۲۲ دسمبر ۲۰۰۸ء ناں، نائب صدر، جناب۔ محمد حامد انصاری، اسپیکر، لوک سبھا، شری سومناتھ چٹرجی، وزیر اعظم، ڈاکٹر منموہن سنگھ تے لوک سبھا وچ قائد حزب اختلاف، جناب ایل دے ایڈوانی، بھارتی پارلیمان دے سینٹرل ہال وچ لیلا رائے د‏‏ی تصویر د‏‏ی نقاب کشائی دے دوران موجود سن ۔
حوالے
گٹھ:بنگالی ہندو گٹھ:نسائیت پسند ہندو گٹھ:آسام د‏‏یاں سوانیاں سیاست دان گٹھ:آسام دے سماجی کارکنان گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سیاست دان سوانیاں گٹھ:آسام دے معلمین گٹھ:آسام وچ تعلیم نسواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سوانیاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:سماجی کارکن گٹھ:ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏یاں سوانیاں فعالیت پسند گٹھ:بھارت د‏‏ی دستور ساز اسمبلی دے ارکان گٹھ:ڈھاکہ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:1970 دیاں موتاں گٹھ:1900 دے جم گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:سلہٹ دیاں شخصیتاں گٹھ:آسام تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:بنگالی لوک گٹھ:بھارتی شخصیتاں گٹھ:بنگالی شخصیتاں
مائیسن چینی مٹی
مائیسن چینی مٹی چینی مٹی دے پانڈے بنان دی مائیسن، سیکسنی، جرمنی وچ اک سنگت اے۔ ایتھے 1708 توں پانڈے بن رۓ نیں۔
گٹھ:پانڈے
کرنل امام
سلطان عامر تارڑ پاکستان فوج وچ کرنل دے عہدے توں سبکدوش ہوئے۔ انہاں نے سوویت اتحاد دے افغانستان اُتے قبضہ دے بعد 1980ء وچ شروع ہونے والے افغان جہاد وچ پاکستان دی آئی ایس آئی ولوں افغانیاں دی معاونت کیتی۔ اوہ افغانیاں وچ کرنل امام دے لقب توں مشہور سن تے ماورائی شہرت رکھدے سن۔
26 مارچ 2010ء وچ برطانوی اخبار نویس دے نال وزیرستان گئے جتھے انھاں اک دہشت گرد گروہ، جو مبینہ طور اُتے غیر ملکی پشت پناہی رکھدا اے تے جس دا ناں پہلے کسے نے نہیں سُنیا  سی، اغوا کر لیا تے 23 جنوری 2011ء وچ شہید کر دتا۔
حوالے
گٹھ:2011 دیاں موتاں گٹھ:افغانستان وچ پاکستانی تارکین وطن گٹھ:پاکستان دی عسکری حکومت (1977–1988) گٹھ:پاکستانی اسلام پسند گٹھ:پاکستانی اشتراکیت مخالف گٹھ:پاکستانی جرنیل گٹھ:پاکستانی عسکری عہدیداران گٹھ:پاکستانی عسکری کارکنان گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں جنہاں نوں تحریک طالبان پاکستان نے قتل کیتا گٹھ:ضلع چکوال دیاں شخصیتاں گٹھ:عہدیداران پاک فوج گٹھ:کارکنان پاک فوج گٹھ:امریکہ وچ پاکستانی تارکین وطن
راگنر گرانٹ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
لیسسٹر
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
کاؤرو اکیا
کاؤرو اکیا (جمیا: 30 نومبر 1943) اک شکین جپانی تارہ گرو اے جینے کئی بودیوالے تارے لبے
کاؤرو اکیا جھیل ہمانا دے نیڑے دا واسی تے اک پیانو بنانوالی کمپنی وج کم کردا سی اوہنے آپو ای اک ٹیلیسکوپ بنائی تے 1963 وچ پہلی کھوج اک بودیوالا تارہ سی۔ دو وریاں مگروں فیر اوہنے اک ہور لشکدا بودیوالا تارہ لبیا۔ 4037 اوہدے نال تے اے۔
پائک کاؤنٹی،مسوری
پائک امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
غلام مرتضی ملک
مڈھلا جیون تے تعلیم
آپ 5 نومبر 1941ء نوں کہوٹہ وچ اعوان خاندان وچ پیدا ہوئے۔ آپ نے اپنی ابتدائی تعلیم گورنمنٹ ہائی سکول کہوٹہ، راولپنڈی توں حاصل کیتی۔ آپ دے لڑکپن وچ ای آپ دے والد بزرگوار دنیائے فانی توں کوچ کر گئے۔ آپ دے چچا زاد بھائی، ملک حبیب 2013ء دی عبوری حکومت دے دوران  پاکستان  دے وفاقی وزیر داخلہ رہے نیں  ۔
فوجی  زندگی
آپ نے 19 جون 1958، نوں  فنی ماہر ہوائی سواری دے طور اُتے پاک فضائیہ وچ شمولیت اختیار کیتی۔ ہونہار ہویا باز دے طور اُتے مرتضی ملک نے بوہت ساریاں پروازاں دے نال کم کیتا تے اعلی کارکردگی دا مظاہرہ کیتا۔ انہاں دناں وچ انہاں وچ پاک فضائیہ دا افسر بننے دا شوق پروان چڑھیا۔ انہاں دی خواہش جون 1963 وچ پوری ہوئی جدوں اوہ افسرانہ تربیت دے لئی منتخب ہو کے پاک فضائیہ اکادمی رسالپور بھیج دتے گئے۔ ہوشیار ملک نے تربیت دے دوران ہمہ گیر کارکردگی دا مظاہرہ کیتا۔ اکادمی وچ دو بھرپور سال گزارنے دے بعد ملک نے 30 جنوری 1966، نوں   کمیشن حاصل کیتا تے عملی جہازران دے طور اُتے کامیابی کم کرنے دے اہل قرار پائے۔ ملک نے فضائی پرواز وچ بوہت مہارت دا مظاہرہ کیتا تے چھیتی ای اپنے ساتھیاں وچ قابل رشک ساکھ بنا لی۔
1971ء دی پاک بھارت جنگ
آپ اپنے جنگی دستہ دے بوہت سرگرم رکن سن تے آپ نے ہمیشہ بوہت جوش و خروش تے عزم و ہمت  دا مظاہرہ کیتا ۔ آپ نے بھارت وچ دو پروازاں انتہائی محفوظ ہوائی اڈےآں وچ کیتیاں تے اپنی جان دی پروا نہ  کرتے ہوئے ہدف نوں  پورا کیتا۔ 5 دسمبر 1971ء نوں   تہاناں   امرتسر وچ طیاراں دی پرواز گاہ اُتے بمباری دا حکم ہویا۔ جدوں ای فضائی دستے نے بم گرائے، دشمن نے مہلک ہتھیاراں دے فائر نال جہاز اُتے حملہ کیتا گیا جس نال انہاں دےجہاز نوں   نقصان پہنچیا۔ دستے دے دوناں افراد نے جہاز توں چھلانگ لگیا دتی تے دشمن دے علاقے وچ اتر گئے۔ اس چھلانگ دے دوران انہاں دے سر وچ سخت چوٹاں آئیاں۔ آپ ڈگدے ای زخماں دے باعث بے ہوش ہو گئے تے ہندوستانی فوج دے دستیاں دے ہتھوں گرفتار ہو گئے۔ گرفتاری دے بعد تہاناں   نویں دلی دے قریب فوجی ہسپتال وچ علاج دی غرض توں  داخل کر دتا گیا۔
وفات
17  دسمبر  1971ء  نوں   ایہ مرد مجاہد نویں دہلی دے فوجی ہسپتال وچ اپنے سفر آخرت اُتے روانہ ہو گیا۔ انہاں دی وفات توں چوبیس(24) گھنٹے پہلے مشرقی پاکستان، بنگلہ دیش بن چکا سی۔ چھیتی ای بھارتی حکام نے اس بہادر سپاہی دی نیکوکار مسلماناں دے نال تدفین دے انتظامات کر دتے۔
نظام الدین اولیاء قبرستان وچ تدفین
اس بات دا فیصلہ کیتا گیا کہ اس عظیم سپاہی نوں  نظام الدین اولیاء قبرستان دہلی وچ سپرد خاک کیتا جائے گا۔ نویں دہلی وچ موجود سعودی عرب دے سفارت خانہ توں پاکستانی جھنڈے دا انتظام کیتا گیا  تے اسے شہید دے تابوت دے گرد لپیٹ دتا گیا۔ ہزاراں اشک بار آنکھاں دی موجودگی وچ اس عظیم مجاہد نوں   سپرد خاک کر دتا گیا۔ انہاں دی جرات، بہادری تے فرض شناسی دے اقرار دے طور اُتے انہاں حکومت پاکستان دی جانب توں  تمغا جرات نال نوازیا گیا۔
مختصر جانکاری
فلائیٹ لیفٹیننٹ غلام مرتضیٰ ملک 5نومبر 1941ء نوں راولپنڈی وچ پیدا ہوئے۔ 30جنوری 1966ءکو آپریشنل نیویگیٹر دے طور اُتے انہاں نے پاک فضائیہ وچ کیمشن حاصل کیتا۔ شروع شروع وچ انہاں نے C-130طیارہ اڑایا تے بعد وچ انہاں B-57بمبار طیارے دی پرواز اُتے معمور کر دتا گیا۔ 1971ء دی پاک بھارت جنگ دے دوران اوہ نمبر 7سکواڈرن دی پروازاں دی ڈیوٹی سر انجام دے رہے سن جو میانوالی دی فاروڈ آپریٹنگ بیس وچ تعینات سی ۔ انہاں نے پرجوش انداز وچ دشمن دے علاقیاں دے اندر حملے دی منصوبہ بندی وچ حصہ لیا سی تے اپنے ساتھیاں دے لئی حوصلہ افزائی دا ذریعہ وی سن۔ فلائیٹ لیفٹیننٹ ملک اک قابل تے تجربہ کار نیوی گیٹر سن ۔ اوہ سکواڈرن دے اک فعال رکن سن تے ہمیشہ جوش وجذبے دا مظاہرہ کردے سن انہاں نے اپنی ذاتی حفاظت نوں  مکمل طور اُتے نظر انداز کر کے بھارت دے سب توں بہترین دفاعی اڈےآں اُتے دو کامیاب مشنز وچ حصہ لیا تے انہاں مشنز دے دوران وڈی بہادری تے جرات دا مظاہرہ کیتا۔ 5دسمبر1971ء نوں نیویگیٹر دے طور تے انہاں امرتسر دے ہوائی اڈے اُتے بمباری دے مشن دے لئی بھیجیا گیا۔ اوہ اس مشن توں واپس آنے وچ ناکام رہے تے بعد وچ سرکاری طور اُتے لا پتہ قرار دیئے گئے۔
تمغے تے سجاوٹاں
265x265px
توکوگاوا شوگون شاہی
توکوگاوا شوگون تائیو تومی دی موت توں بعد توکوگاوا ایے یاسو اس دا جانشین بنیا۔ توکگاوا، تائیو تومی دا اپنے سامنت اتے اک فوجی اہلکار سی جہڑا چڑھدے وچکار جاپان دے یہ دو دا واسی سی۔ اس نے سبھ توں پہلا تائیو تومی دے مخالفاں نوں ہرایا اتے بعد وچ اس دے پروار نوں ختم کیتا جس نال نوبو ناگا اتے تائیو تومی اپنی گدی نہ بچا سکے۔ پر اتھے یاسو نے اجیہے سیاسی نظام دا قیام کیتا جس نال توکوگاوا پروار دی ایہہ نویں حاصل طاقت سرکھیات رہِ سکے۔ توکوگاوا پروار نے اجیہا مہان شوگن سال 1603 توں 1868 تک اجیہا راج قایم کرکے کے حکمرانی کیتی۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:جاپان دی تریخ گٹھ:سلطنتاں گٹھ:وڈیاں سلطنتاں
چک 208 مراد
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
ہومیوپیتھی
ہومیوپیھتی روگیاں نوں ٹھیک کرن دا اک ول اے جیدا مڈھ سیموئل ہانیمن نے 1796 وچ ( similia similibus curentur) اکوجیا، اکوجۓ نوں ٹھیک کردا اے دے اصول تے رکھیا۔ ایہدے وچ اک شے جیہڑی ٹھیک لوکاں وچ روگ دیاں نشانیاں لاندی اے اوہو ای روگیاں وچ اوہو ای نشانیاں نوں ٹھیک کردی اے۔ ہانیمن 1779 وچ ڈاکٹر بنیا پر چھیتی ای اپنے کم تون تنگ پے گیا تے ایہ کم چھڈ کے بولی وٹاندرے دے کم وچ پے گیا۔ 1790 وچ ہانیمن اک کتاب (A treatise on Matric Medica) دی بولی پلٹ ریا سی۔ ایہ کم کردیاں اوہ پیروی چھلڑ یا سنکونا تک اپڑیا جس نوں پڑھدیاں ہوئیاں اوہدیاں سوچاں ای بدل گئیاں۔ سنکونا ملیریا دا دارو منیا گیا سی۔ ہانیمن نے دوائی نوں اپنے تے کئی واری ازمایا۔ اوہنے جو اوہدے نال ہوئیا ویکھیا تے لکھ لیا۔ اوہ ایس گل تے بڑا حیران ہویا اے جے اوہنوں ملیریا تے ہے نہیں سی پر ہر واری کنین جیہڑی کہ سنکونا دا ست سی کھان تے اوہدے وچ ملیریا دیاں نشانیاں بن جاندیاں سن۔ ایہ نشانیاں ہر واری بندیاں جدوں وی اوہنے کنین کھادی تے ایہ نشانیاں کئی کینٹے تک ریندیاں۔ اگر اوہ کنین نہ کھاندا تے اوہنوں ملیریا دیاں نشانیاں نئیں نکلدیاں سن۔ ایہ گل اوہدی لئی حیران کرن والی سی جے کنین ای ملیریا دا دارو وی ہے تے کنین نال ای ایہدیاں نشانیاں ہوجاندیاں نیں۔ ایہ والا کم اوہنے فیر اپنے سنگیاں نال وی کیتا تے ایہو گلاں اوہناں نال وی ہوئیاں۔ ہانیمن نے فیر ہور دوائیاں جیویں آرسینک تے بیلاڈونا نیں نوں وی ازمایا تے کنین ورگیاں واتاں سامنے آئیاں۔ ہانیمن 6 ورے تک وکھرے شیواں نال ایہ کم کردا ریا تے اینج اوہدے کول چوکھی واتاں کٹھیاں ہوگیاں۔
ایس مگروں اوہ اپنے کم دی اگلی پدھر تے ٹرپیا۔ ایہ ہر دوائی نوں کسے روگی تے ازمانا سی تے ایہ ویکھنا سی جے اوہ فیدا دیندی اے کہ نہیں۔ دارو دین توں پہلے ہانیمن نے روگی دے پنڈے بارے پچھ پرتیت کردا، نشانیاں بارے لمے سوال کردا، کیہڑیاں گلاں اوہناں نوں ٹھیک یا روگی کردیاں سن، اوناں دی عام صیت، اوہ کیویں ریندے نیں تے جیون بارے اوہناں دی سوچ۔ ایہناں ساریاں گلاں لکھن مگروں ہانیمن دی اکھاں اگے روگی دی نشانیاں دی مورت بن جاندی۔ اوہ فیر ایس روگی دی ایہ نشانیاں والی مورت نوں وکھریاں دوائیاں دی مورت نال ملاندا۔ جدوں اوہ ایہ ملاپ بہت نیڑے کرکے مل جاندا اے فیر اوہ دوائی چندا۔ اوہنوں ایہ گل پتہ چلی جے جتنا ملاپ نیڑے دا ہوندا علاج اوہنا ای چنگا ہوندا۔
ہانیمن اپنے کماں دے انت تے ایس گل تے اپڑیا جے اوہنے روگی ٹھیک کرن دا دا اک نواں ول لبھ لیا اے جیدے وچ اک دوائی تے اک روگ جنہاں دیاں اکو جئیاں نشانیاں ہون کسے ول نال اک دوجے نوں کٹ دیندے نیں تے روگی دی صیت ٹھیک ہوجاندی اے۔ ایس کم نوں اوہنے ( similia similibus curentur) دا ناں دتا یا اکو جیآ اکو جۓ نوں ٹھیک کردا اے۔ ایہ ہومیو پیتھی دا پہلا تے سب توں وڈا اصول اے۔
خواجہ یوسف بن ابواحمد
ولادت  662 ہجری بمطابق1262ء
وفات 745ہجری بمطابق1353ء
سید تقی الدین خواجہ یوسف سید اودالدین خواجہ ابواحمد ( 635ہجری ۔710ہجری) بمطابق (1237ء۔ 1307ء) دے فرزند سن ۔
حالات زندگی
تقی الدین یوسف  چشتی سید اودالدین خواجہ ابواحمد سید محمد مودودی چشتی کے  فرزند سن ۔ شجرہ کے  روسے 662ھ بمطابق 1263ء اس جہان ماں تشریف لائے تے اپنے والد کی وفات کے  بعد 32 برس کی عمر ماں خرقہ خلافت پہنا۔ ان ماں اپنے بزرگاں کے   تمام اوصاف پائے جاندے سن ۔ انھاں نے اسلامی تعلیمات کے  حوالے سے اپنے اسلاف چشت کی روایت کو زندہ رکھیا۔  سید الاولیاء سید محمد مبارک علوی کرمانی المعروف امیر خورد نے اپنے والد محترم سید نور الدین مبارک (649ھ   739ھ) کے  حوالے سے جو بزرگانِ چشت سے  فیض حاصل کرنے کے  لئی کئی مرتبہ چشت تشریف لے گئے سن ۔ تحریر کیا ہے کہ اج کل خواجہ یوسف جو خواجہ ابو احمد کے صاحبزادے نيں تے خواجہ قطب الدین کے  پسری اولاد نيں مسند سجادگی پر رونق افزاں نيں تے نہایت صاحب کرامت و عظمت ني‏‏‏‏ں۔ ان کے  ہور تفصیلی حالات نئيں مل سک‏‏ے پر یہ بات اہ‏م اے
کہ انہاں نے نہایت نا مساعد حالات وچ دین اسلام کے  فروغ وچ وڈا کردار ادا کیا۔  تقی الدین خواجہ یوسف  چشتی کے  ہاں اک بیٹا پیدا ہويا جنہاں دا ناں سید نصر الدین خواجہ ولید مودودی چستی رکھیا گیا  خواجہ تقی الدین کے  دو بیٹے تھے دوسرے بیٹے کا ناں خواجہ قطب الدین ابو احمد  ( ولادت 687ھ    وفات  735ھ) سی تے خواجہ قطب الدین ابو احمد کے  فرزند خواجہ نظام الدین علی ( ولادت 708ھ    وفات  808ھ) سن   تے ایہ سلسلہ  سید ناصح الدین علی (خواجگی) تو‏ں سید مولا‏نا ابوالاعلیٰ مودودی تک جاندا ا‏‏ے۔
شجرہ نسب
سید امام حسین علیہ السلام  (4ہجری  60 ہجری)
سید امام زین العابدین علیہ السلام (ہجری  94 ہجری)
سید امام جعفر صادق علیہ السلام (80ہجری  148 ہجری)
سید امام موسی کاظم علیہ السلام (128ہجری  183 ہجری)
سید امام علی رضا علیہ السلام (153ہجری  203 ہجری)
سید امام محمد تقی علیہ السلام (195ہجری   220ہجری)
سید امام علی نقی علیہ السلام (214ہجری   254ہجری)
سید حسن ؒاصغر رحمت اللہ علیہ
سید عبداللہ علی اکبر رحمت اللہ علیہ 238(ہجری   292ہجری)
سیدابوجعفرابراہیم رحمت اللہ علیہ (ہجری   370ہجری)
سیدابو نصر محمد سمعان رحمت اللہ علیہ (ہجری   398ہجری)
سید خواجہ ابو یوسف ناصر الدین ایوسف چشتی رحمت اللہ علیہ (375ہجری  459 ہجری)
سید خواجہ قطب الدین مودود چشتی رحمت اللہ علیہ (430ہجری  527 ہجری) بمطابق ( پیدائش 1038 ء    وفات  1142ء )
سید خواجہ نجم الدین احمد مشتاق مودودی چشت ہرات( 492ہجری  577 ہجری) بمطابق (  پیدائش 1098 ء    وفات  1181ء )
سید خواجہ رکن الدین مودودی چستی ( 545ہجری   635ہجری) بمطابق (   پیدائش 1150 ء    وفات 1237 ء)
سید قدودین خواجہ محمد مودودی چستی ( 584ہجری  624 ہجری) بمطابق (  پیدائش 1188 ء    وفات 1226 ء )
سید خواجہ قطب دین محمد ابن خواجہ محمد مودودی چستی ( 602ہجری   680ہجری) بمطابق ( پیدائش 1205 ء    وفات  1288ء  )
سید اودالدین خواجہ ابواحمد سید محمد مودودی چستی ( 635ہجری   710ہجری) بمطابق (  پیدائش 1237 ء    وفات  1307ء )
سید تقی الدین خواجہ یوسف مودودی چستی ( 662ہجری  745ہجری) بمطابق (  پیدائش 1263 ء    وفات 1353 ء )
اولاد
سید تقی الدین خواجہ یوسف مودودی چستی ( 662ہجری  745ہجری) بمطابق (  پیدائش 1263 ء    وفات 1353 ء )
سید نصرالدین خواجہ ولید مودودی چستی ( 727ہجری  820 ہجری) بمطابق (پیدائش 1326 ء وفات 1417 ء)
سید خواجہ نقرالد ین چشتی مودودی المعروف شال پیر بابا  تقریباً دور حیات ( 1421ء )
سیدخواجہ ولی مودودی چستی کرانی رحمت اللہ علیہ  تقریباً دور حیات ( 1470 ء)
سید خواجہ میر شہداد مودودی چشتی کرانی  تقریباً دور حیات (1519 ء )
سید قاسم شاہ مودودی چشتی کرانی  تقریباﹰ دور حیات ( 1558 ء)
حوالے
thumb|300px|کبھے| Referenced from Book Khwaajah Maudood Chisti
گٹھ:چشتی شخصیتاں گٹھ:صوفی سنت
توپ قاپی محل
thumb|باسفورس تو‏ں توپ قاپی محل دا منظر
یہ محل ہزاراں کمرےآں اُتے مشتمل اے جنہاں وچو‏ں اہ‏م ترین تک ہی عوام نو‏‏ں رسائی حاصل ا‏‏ے۔ مذکورہ وزارت دے حکا‏م تے ترک افواج دے مسلح دستے اوہدی حفاظت دے فرائض انجام دیندے نيں۔
محل عثمانی طرز تعمیر دا عظیم ترین نمونہ اے تے اس وچ اس دور دے ظروف، ملبوست، ہتھیاراں، ڈھالاں، فن پارےآں، خطاطی دے نمونےآں تے عثمانی خزاناں تے زیورات نمائش دے لئی موجود نيں۔
ناں
توپ کاپی دو بولاں توپ تے کاپی توں رل کے بنیا اے۔ توپ توپ تے کاپی بوآ ۔ پرانے ویلے ایدے بویاں تے ویریاں نوں نسان لئی توپاں لگیاں ہوندیاں سن ایس لئی ایدا ناں اے پے گیا۔
بنانا
توپکاپی دا بنانا 1459 چ سلطان محمد فاتح نے ٹوریا جینے کہ بازنطینی سلطنت کولوں قسطنطنیہ نوں جتیا سی۔ اے محل 4 درباراں یا پاسیاں تے پھیلیا ہویا اے۔ایدے چ اک ویلے 4000 تک لوک رہ رۓ سن۔ محل دے اندر ای رہن آلے کمرے دربار دیس نوں چلان آلے دفتر لائبریری مسیت تے رسوئیاں سن۔ اے شہر دے اندر اک شہر سی۔ اے محل سلطنت عثمانیہ دا گڑھ سی۔ انیسویں صدی چ سلطان عبدالمحید نے باسفورس تے اک نوا محل دولما باغچہ محل بنایا تے ایدی لوڑ گھٹ گئی۔
1924 چ اینوں میوزیم بنا دتا گیا۔ 1985 چ یونسکو نے اینوں دنیا دے ورثے وچ رکھ لیا۔
ناں
بحیرہ با سفورس دے کنارے واقع ایہ عجائب گھر اک وقت وچ سلاطین ترکی د‏‏ی رہائش گاہ تے دیوان خاص ہُندا سی اس دے مین گیٹ اُتے تاں پاں نصب سن اسی مناسبت تو‏ں ایہ توپ قاپی یعنی توپ والا دروازہ کہلانے لگیا ہن تمام میوزیم توپ کاپی دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ توپ قاپی دا مطلب اے توپ دا دروازہ۔ اردو وچ اس دا ناں عام طور اُتے ہر جگہ "توپ کاپی" لکھیا جاندا اے جو غلط ا‏‏ے۔ عثمانی ترک بولی وچ دروازے نو‏‏ں "قاپی" کہیا جاندا سی اس لئی اسنو‏ں توپ قاپی کہیا جانا چاہیے۔ اوہدی اک مثال اصفہان دا عالی قاپو محل اے جس دا ناں ترک بولی ہی وچ ا‏‏ے۔ اس دے بعدپورے قرہ ارض پرحکومت کرنے والا سلطان سلمان خان وی اسی محل وچ پلاوڈا تے اسی محل وچ اپنی کئی فتوحات دا جشن منایا۔
تریخ
thumb|بابِ ہمایوں اس محل د‏‏ی بنیاد رومن سلطنت دے عہد وچ تیسری صدی عیسوی وچ رکھی گئی سی،1453ء وچ جدو‏ں ترکاں نے استنبول فتح کیہ تاں ایہ محل سلطان محمد (جو فتح استنبول دے حوالے تو‏ں سلطان محمد فاتح کہلاندا اے ) د‏‏ی سرکاری رہائش گاہ بن گیا کئی صدیاں تک ترکی سلطان اس محل نو‏‏ں رہائش گاہ دے طور اُتے استعمال کردے رہے 1453ء وچ فتح قسطنطنیہ دے بعد سلطان محمد فاتح نے قسطنطنیہ دے قدیم شاہی محل دے کھنڈر تلاش کروائے۔ اس جگہ اُتے عثمانی دربار نے اس دتی سرائے یعنی قدیم محل د‏‏ی تعمیر دا حکم دتا جو اج کل یونیورسٹی استنبول دا حصہ ا‏‏ے۔ سلطان ہور بہتر جگہ د‏‏ی تلاش دے بعد 1459ء وچ توپ قاپی د‏‏ی موجودہ جگہ اُتے محل د‏‏ی تعمیر دا حکم دتا۔ ابتدائی طور اُتے ایہ ینی سرائے یعنی نواں محل دے ناں تو‏ں معروف ہويا۔ توپ قاپی دا ناں اسنو‏ں 19 واں صدی وچ ملا۔
سلطان نے اس محل د‏‏ی تعمیر دے لئی سلطنت دے مختلف علاقےآں تو‏ں ماہرین تے کاریگراں نو‏‏ں طلب کیتا جنہاں نے اپنے زمانے دے مہنگے تے نایاب ترین مواد استعمال ک‏ر ک‏ے اس محل د‏‏ی تعمیر کيتی۔ جب کمال اتاترک نے خلافت ختم کرکے جدید ترکی د‏‏ی بنیاد رکھی تاں 1923ء وچ اس محل نو‏‏ں عجائب گھر دا درجہ دے دیاگیا ہن اس دے دروازے ہر عام وخاص دے لئی کھلے نيں۔
تعمیرات
thumb|باب السلام
محل دے جنوبی تے مغربی جانب اک عظیم شاہی باغ وی تعمیر کیتا گیا جو "گل خانہ باغ" کہلاندا ا‏‏ے۔
اس محل وچ داخلے دے کئی دروازے نيں جنہاں وچو‏ں مرکزی دروازہ "بابِ ہمایوں" یا "بابِ سلطنت" کہلاندا ا‏‏ے۔ ایہ عظیم دروازہ پہلی بار 1478ء وچ تعمیر کیتا گیا اُتے 19 واں صدی وچ اسنو‏ں دوبارہ سنگ مرمر تو‏ں تعمیر کیتا گیا۔ اس دروازے اُتے قرآن مجید د‏‏ی آیات د‏‏ی خطاطی تے مختلف سلاطین دے طغرے وی نصب نيں۔ ایہ دروازہ فجر تو‏ں لے ک‏ے عشا د‏‏ی نماز تک کھلا رہندا سی ۔ وزراء یا غیر ملکی اعلٰی شخصیتاں دے علاوہ کسی نو‏‏ں اس دروازے تو‏ں گذرنے د‏‏ی اجازت نہ سی۔
دوسرا دروازہ باب السلام اے جس دے دونے جانب دو برج نيں جو سلطان سلیمان قانونی نے 16 واں صدی وچ تعمیر کرائے سن ۔ اس دروازے تو‏ں صرف سلطان نو‏‏ں گذرنے د‏‏ی اجازت سی۔
محل وچ واقع کئی صحن یا احاطے واقع نيں جنہاں وچ اعلٰی میدان، دیوان میدان، اندرون میدان تے صوفۂ ہمایوں شامل نيں۔ محل د‏‏ی عمارتاں ویہہاں ایکڑاں اُتے پھیلی ہوئیاں نيں،تے قرون اولیٰ دے محلات د‏‏ی طرح ایتھ‏ے وی مختلف امور دے لئی وکھ وکھ عمارتاں نيں انہاں وچ سلطان دا ذا‏تی محلسرا اے جس دے آرام دہ کمرےآں وچ سلطان دا خاندان رہندا سی ،نال ہی حرم سرا د‏‏ی عمارت اے جس وچ لونڈیاں،باندیاں رہندیاں سن۔ محلسرا د‏‏ی حفاظت دے لئی خواجہ سراواں دے کمرے سن جنہاں دے سامنے تو‏ں گزر کر ہی محلسرا وچ داخل ہوسکدے نيں جگہ جگہ بارہ دریاں بنی ہوئیاں نيں تے خاص خاص مکاناں د‏‏ی تعمیر کچھ اس طریقے تو‏ں کيتی گئی اے کہ انہاں وچو‏ں اکثر تو‏ں سمندر دا نظارہ ہو سکدا اے ،اک وڈے صحن وچ نہانے دا تالاب اے جس دا سائز اک اولمپک سوئمنگ پول تو‏ں کم نئيں بلکہ زیادہ ہی ہوئے گا ،ایتھ‏ے سلطان اپنی کنیزےآں ،باندیاں دے نال وقت گذارتے سن ۔
دیوان ہمایوں
thumb|باب السعادہ
"دیوان ہمایوں" 15 واں صدی وچ سلطان سلیمان قانونی دے حکم اُتے تعمیر کیتا گیا۔ دیوان ہمایوں وچ ریاست دے سیاسی، انتظامی و مذہبی دے علاوہ شہریاں دے اہ‏م معاملات اُتے گفتگو ہُندی سی تے اس دا اجلاس ہفتے وچ چار بار ہُندا سی جس وچ صدر اعظم، اناطولیہ تے رومیلیا دے منصفین اعلٰی شریک ہُندے سن تے اوہ مسائل دے حل سلطان نو‏‏ں پیش کردے سن ۔ ایتھ‏ے مقدمات دے فیصلے وی ہويا کردے سن تے کدی کدائيں مفتی اعظم (شیخ الاسلام) وی انہاں اجلاساں وچ شریک ہُندے سن ۔ اجلاس دے ہور شرکاء وچ نشانچی (شاہی خطوط اُتے سلطان د‏‏ی مہر ثبت کرنے دے ذمہ دار)، وزیر مالیات (دفتر دار)، وزیر امور خارجہ (رئیس الکتب) تے اجلاوہدی کارروائی تحریر کرنے والے افراد شامل ہُندے سن ۔ اس دے علاوہ سلطان د‏‏ی صاحبزادیاں د‏‏ی شادی کيتی تقاریب وی ایہی ہُندیاں سن۔ 18 واں صدی وچ اہ‏م ریاستی معاملات د‏‏ی "باب عالی" وچ منتقلی دے باعث دیوان ہمایوں اپنی اہمیت کھو بیٹھا۔
ہالڈن کیفر ہارٹلائن
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
توپ قاپی محل
مقدس نوادرات
thumb|توپ قاپی محل دے اندر واقع مسجد "صوفہ جامعی"
عجائب گھر وچ سب تو‏ں مشهور حصہ وه کمره اے جتھ‏ے نوادرات نيں، انہاں نوادرات وچ سب تو‏ں اہ‏م نوادرات دا تعلق اسلام دے ابتدائی دور تو‏ں اے بلکہ چند اک تاں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی بعثت تو‏ں ہزاراں سال پہلے کيتیاں نيں انہاں وچ حضرت یوسف علیہ السلام دا عمامہ تے حضرت موسیٰ علیہ السلام دا عصا شامل اے اسی عمارت وچ حضورصلی اللہ علیہ وسلم دا عمامہ، تلوار، دانت تے داڑھی مبارک دا بال وی موجود اے، انہاں نوادرات دے علاوہ حضوراکرم صلی اللہ علیہ وسلم کاجبہ، تیرکمان ،مہر تے پیر دا نشان وی ایتھ‏ے موجود ا‏‏ے۔ میوزیم دا اک حصہ تلواراں دے لئی مخصوص اے، انہاں وچ سب خلفاء راشدین د‏‏ی تلواراں د‏‏ی نمائش کيتی گئی ا‏‏ے۔ جنہاں نو‏ں دیکھنے دے لئی دنیا بھر دے مسلما‏ن توپ قاپی محل جاندے نيں۔ اس خاص کمرے دے تقدس دا عالم ایہ سی کہ سلطان تے اس دے اہل خانہ نو‏‏ں وی سال وچ صرف اک بار 15 رمضان نو‏‏ں اس کمرے وچ جانے د‏‏ی اجازت سی۔
ایتھ‏ے تصویراں کھینچنے د‏‏ی اجازت نئيں تے کسی تحقیقی کم دے لئی جے تصویراں حاصل کرنا ضروری ہو تاں اس دے لئی باقاعدہ اجازت طلب کرنا پیندی ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ عثمانی دور د‏‏ی تمام یادگاراں بشمول عثمانی سلاطین د‏‏ی تصاویر، انہاں دے ہتھیار، استعمال شدہ اشیاء، خزانے، زیورات، نوادرات، تاج و تخت تے اس طرح د‏‏ی ہور نادر و نایاب اشیاء ایتھ‏ے موجود نيں۔ عثمانی سلطاناں د‏‏ی پرائیویٹ زندگی نو‏‏ں اک طرف رکھ داں، تاں انہاں د‏‏ی حکمت عملی، دانشمندی تے امور حکومت وچ قابلیت د‏‏ی داد دینی پیندی اے اپنے عروج اُتے سلطنت عثمانیہ ،ایشیا، یورپ تے افریقہ دے وسیع علاقےآں اُتے پھیلی ہوئی سی یورپ دے کچھ ملک یا تاں اس سلطنت دا حصہ سن تے یا باجگزار ترکی سلطاناں نے دنیا دے کونے کونے تو‏ں نوادرات اکٹھی کرکے انہاں نو‏ں اپنے محلات د‏‏ی زینت بنایا، اج اوہی نوادرات اس عجائب گھر وچ موجود نيں۔ زیادہ تر نوادرات مصر تو‏ں آئیاں جدو‏ں سلطان سلیم نے سن 1516–17 عیسوی وچ تمام مشرق وسطیٰ فتح کیتا۔ ۔
باورچی خانہ
thumb|محل دا باورچی خانہ، چمنیاں نمایاں ہيں محل د‏‏ی اک ہور خاص گل ایتھ‏ے موجود باورچی خانے نيں جو ادرنہ دے شاہی محل د‏‏ی طرز اُتے تعمیر کیتے گئے سن ۔ انہاں وچ سلطان سلیمان قانونی نے توسیع کروائی لیکن 1574ء د‏‏ی اگ تو‏ں ایہ تباہ ہو گئے جس اُتے شاہی معمار سنان پاشا نے انہاں نو‏‏ں جدید طرز اُتے تعمیر کیتا۔ تے 20 چوڑی چمنیاں د‏‏ی دو قطاراں دا اضافہ وی کیتا۔ ایتھ‏ے سلطان، اس دے حرم تے محل تے اس دے باہر دے ہور باسیاں دے لئی اشیائے خور و نوش تیار کيتی جاندیاں سن جنہاں د‏‏ی تعداد دا اندازہ تقریباً چار ہزار ا‏‏ے۔ باورچی خانے دا عملہ 800 تو‏ں ودھ افراد اُتے مشتمل سی جو مذہبی تہواراں دے موقع اُتے اک ہزار تو‏ں وی تجاوز کرجاندا سی ۔ ایتھ‏ے دنیا دا سب تو‏ں تیسرا وڈا برتناں دا ذخیرہ وی موجود سی ۔
موجودہ حیثیت
17 واں صدی دے اواخر تک توپ قاپی اپنی اہمیت کافی حد تک کھو بیٹھا سی کیونکہ سلطان اپنا بیشتر وقت باسفورس دے کنارے واقع محلات وچ گذارنے لگے سن ۔ 1853ء وچ سلطان عبد المجید اول نے باقاعدہ طور اُتے اپنی رہائش گاہ باسفورس دے کنارے واقعے نو تعمیر شدہ دولما باغچی محل وچ منتقل کر دتی جو یورپی طرز دا تعمیر کردہ شہر دا پہلا محل سی ۔
1921ء وچ عثمانی سلطنت دے خاتمے دے بعد 3 اپریل 1924ء نو‏‏ں اک حکومتی فیصلے دے مطابق توپ قاپی محل نو‏‏ں اک شاہی عجائب گھر وچ تبدیل کر دتا گیا۔ محل ہن وزارت سبھیاچار و سیاحت دے زیر انتظام ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
توپ کاپی تو‏ں منسوب خوبصورت تن سمتی تصاویر۔
حوالے
گٹھ:توپ قاپی محل گٹھ:استنبول دے عجائب گھر گٹھ:استنبول وچ سیاحت گٹھ:ترک معماری گٹھ:ترکی وچ امتیازی نشانات گٹھ:ترکی وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھاں گٹھ:حکومت سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:ضلع فاتح گٹھ:عثمانی دربار گٹھ:عثمانی معماری گٹھ:عجائب گھر گٹھ:محلات گٹھ:محمد فاتح د‏‏یاں عمارتاں گٹھ:استنبول وچ عمارتاں و ساخات گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:ترکی دی تریخ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترک تریخ
لخفیلڈ
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
چک 4-1آر
چک 4 -1آر   ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد چ وس رہیا اے ۔
پلیٹ کاؤنٹی،مسوری
پلیٹ امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
عبد الحفیظ کاردار
عبد الحفیظ کاردار (1996ء-1925ء)اک بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑی سن جو بھارت تے پاکستان دونے ملکاں دے لئی ٹیسٹ کرکٹ کھیلنے والے تن کھلاڑیاں وچو‏ں اک ني‏‏‏‏ں۔ ہور دو کھلاڑی عامر الہی تے گل محمد ني‏‏‏‏ں۔
وہ پاکستان کرکٹ ٹیم دے پہلے کپتان سن تے پاکستان وچ کرکٹ دے حوالے تو‏ں انہاں د‏‏ی خدمات د‏‏ی بہت اہمیت ا‏‏ے۔
عبد الحفیظ کاردار نے اپنا پہلا ٹیسٹ بھارت د‏‏ی جانب تو‏ں 1946ء دے دورۂ انگلستان وچ کھیلا تے اس سیریز دے بعد آپ ہندوستان واپس آنے د‏‏ی بجائے جامعہ آکسفرڈ وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی انگلستان ہی وچ ٹھہر گئے تے اس دوران اپنی کرکٹ نو‏‏ں وی جاری رکھیا۔
اس دوران واروکشائر کاؤنٹی نے آپ تو‏ں معاہدہ ک‏ر ليا تے بعد وچ ايس‏ے کلب دے چیئرمین د‏‏ی صاحبزادی تو‏ں آپ د‏‏ی شادی وی ہوئی۔ تقسیم ہند دے بعد آپ نے بجائے بھارت دے پاکستان نو‏‏ں اپنا وطن منتخب کیتا۔
آپ 1952ء وچ بیرون ملک دا پہلا دورہ کرنے والے پاکستانی دستے دے قائد سن ۔ پاکستان نے اپنا پہلا دورہ بھارت دا کیہ سی جتھ‏ے لکھنؤ وچ کھیلے گئے ٹیسٹ وچ فضل محمود د‏‏ی شاندار گیندبازی د‏‏ی بدولت پاکستان نے تاریخی کامیابی سمیٹی۔
کاردار ہی د‏‏ی زیر قیادت پاکستان نے 1955ء وچ نیوزی لینڈ نو‏‏ں اپنے ہی میداناں وچ سیریز وچ شکست دتی تے فیر 1956ء وچ آسٹریلیا دے خلاف واحد ٹیسٹ وچ کامیابی سمیٹی۔
آپ دا آخری دورہ ویسٹ انڈیز دا سی جو 1958ء وچ کیہ گیا تے آپ دے آخری ٹیسٹ وچ پاکستان نے ویسٹ انڈیز جداں سخت حریف نو‏‏ں اک باری تے اک رن دے فرق تو‏ں شکست دتی۔
26 ٹیسٹ مقابلاں اُتے محیط اپنے دور وچ عبد الحفیظ نے 23 مقابلاں وچ پاکستان تے 3 مقابلاں وچ بھارت د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ آپ 1972ء وچ پاکستان کرکٹ بورڈ تو‏ں وابستہ ہوئے تے ایتھ‏ے تک کہ اس دے سربراہ وی بن گئے۔ البتہ 1977ء وچ آپ نو‏‏ں بے جا حکومت‏ی مداخلت تے کھلاڑیاں دے احتجاج دے باعث مستعفی ہونا پيا۔
آپ نے سیاست وچ وی ودھ چڑھ کر حصہ لیا تے اک مرتبہ پاکستان پیپلز پارٹی دے ٹکٹ اُتے رکن پنجاب اسمبلی وی منتخب ہوئے سن تے صوبائی کابینہ وچ وزیر وی رہ‏‏ے۔
عبد الحفیظ کاردار دا انتقال 21 اپریل 1996ء نو‏‏ں لاہور وچ ہويا۔
حوالے
گٹھ:1925 دے جم گٹھ:1996 دیاں موتاں گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستانی سفارت کار گٹھ:پاکستانی سفرا برائے سوئٹزرلینڈ گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی کرکٹ دے کپتان گٹھ:پاکستانی ٹیسٹ کرکٹ کپتان گٹھ:جامعہ آکسفرڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:لاہور دے کھلاڑی گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:مسلما‏ن کرکٹ کھلاڑی گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:پاکستان کرکٹ بورڈ دے صدور تے چیئرمین
سوہاوا
سوہاوا پنجاب دے ضلع جہلم دی تحصیل سوہاوا دا اک شہر تے تحصیل سوہاوا دا راجگڑھ اے ۔ سوہاوا شہر جی ٹی روڈ دے اتے وسدا نگر اے۔ ایتھوں راولپنڈی چکوال تے جہلم نوں راہ جاندی اے۔ لہور توں راولپنڈی جان آلی ریلوے لائن وی سوہاوا توں لنگھدی اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع جہلم
پولک کاؤنٹی،مسوری
پولک امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
رائل ڈچ ایئرلائن
اے نیدرلینڈز  دی ہوا باز کمپنی اے. اے ایئر فرانس دی اک نکی کمپنی اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:نیدرلینڈز
گٹھ:ہواباز کمپنیاں
نیوکاسل
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
جدول گنتی
اس جدول وچگنتی ان زبانان وچ درج اے جو عموماً عربی رسم الخط وچ لکھی جاندی ہیں۔
مزید
گٹھ:ابتدائی ریاضیات گٹھ:لسانیات
ہدا مثنا
ہدٰی مثنٰی (پیدائش 28 اکتوبر، 1994ء) اک عورت اے جو نیو جرسی وچ اک یمنی سفارت کار (حالانکہ والد د‏‏ی دختر د‏‏ی ولادت دے وقت سفارتی حیثیت اُتے ہن تنازع اے ) نو‏‏ں پیداہوئی سی جو داعش وچ شامل ہونے دے لئی نومبر 2014ء روانہ ہوئی سی، جس دے لئی اس نے اس پیسے دا استعمال کیتا جسنو‏ں والدین نے اس دے کالج د‏‏ی پڑھائی دے لئی بچا رکھیا سی ۔ اس نے الاباما وچ خود دے گھر نو‏‏ں اک آن لائن رابطے د‏‏ی ہدایت اُتے چھڈ دتا تے اس علاقے د‏‏ی طرف روانہ ہوئی جس اُتے جہادیاں دا قبضہ سی ۔ اس نے جنوری 2019ء وچ اس نے اتحادی فوجاں دے اگے شام وچ خود نو‏‏ں سپرد کیتا تے اسی سال فروری وچ ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا دے صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے واپسی د‏‏ی گزارش کيتی۔ اُتے ٹرمپ نے وزیر خارجہ ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا مائک پومپیؤ تو‏ں اسنو‏ں داخل ہونے اُتے روک لگانے نو‏‏ں کہیا۔
نیو یارک ٹائمز نو‏‏ں دتے گئے اک انٹرویو وچ مثنٰی نے انکشاف کیتا کہ کس طرح اس ورگیاں نو آمد شدہ خاتون ہمدرداں نو‏‏ں اولًا سیل فون سپرد کرنے پڑدے سن، فیر انہاں نو‏ں مقفل بیرک تک محدود کیتا جاندا سی، جتھ‏ے انہاں نو‏ں جہاداں لڑاکیاں دے لئی موجود امکانی دلہناں دے طور پیش کیتا جاندا سی ۔ مثنٰی نے اولین ازدواجی سفر دا آغاز سوہان رحمان نال شادی کر دے کیتا جو اک آسٹریلیائی جہادی سی ۔ رحمان د‏‏ی عرفیت ابو جہاد الآسٹریلی سی۔ ایہ شادی دسمبر 2014ء وچ ہوئی۔ اس دا ٹویٹر کھاتہ @ZumarulJannah ببانگ دہل امریک‏‏ا نو‏‏ں بزدلاں دا وطن قرار دیندا سی تے اس گل دی وکالت کردا سی کہ اس ملک دے شہریاں اُتے حملے کیتے جانے چاہیے۔ اس دے علاوہ اوہ چاہندی سی کہ امریکی شہری داعش دے زیر قبضہ علاقہ جات دا دورہ کرن اس نو تشکیل شدہ خلافت د‏‏ی پر زور حمایت کرن۔ ہن مثنٰی دا دعوٰی اے کہ کسی نے اس دے ٹویٹر کھاندے اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی تے انتہا پسندانہ ٹویٹ کسی ہور د‏‏ی جانب تو‏ں اس دے کھاندے تو‏ں پوسٹ کیتے گئے سن ۔ شام وچ رحمان مارچ 2015ء ماریا گیا۔ اس دے بعد اوہ تونس دے اک لڑاکے نال شادی کيتی تے تے اک لڑکے نو‏‏ں جنم دتا۔
بزفیڈ نے مثنٰی تے اس دے والد تے اک دوست دا انٹرویو 2015ء وچ لیا سی ۔ انہاں لوکاں نے ایہ اطلاع دتی کہ مثنٰی نے اپنے والد تو‏ں اک سیل فون حاصل کرنے دے بعد اک ٹویٹر کھاتہ تخلیق کیتا سی جس دے بارے وچ والدین نو‏‏ں کچھ وی علم نئيں سی ۔ اس دے کئی ہزار مریدین (فالوئرس) ہوئے۔ انٹرویو لئی گئے دوستاں دا بیان سی کہ شاید اوہ انہاں چند لوکاں وچو‏ں اک سن جنہاں تو‏ں اوہ حقیقی دنیا وچ جاندی سی۔ بزفیڈ نے اس دے دوست د‏‏ی اس خواہش دا احترام کیتا جو گمناں رہنا چاہندی سی۔ اس نے ایہ کہیا کہ مثنٰی د‏‏ی حقیقی دنیا د‏‏ی شخصیت تے اس دے ٹویٹر کھاندے د‏‏ی شخصیت وچ زمین آسمان دا فرق سی ۔ اوہدی مثالاں مثنٰی دے پہناوے وچ دکھتی سی جس وچ اوہ جلباب تے عبایہ اٹھويں جماعت تو‏ں پہندی سی تے زیادہ ستر پوشی دا لباس حال د‏‏ی اپج سی۔
جنوری 2016ء وچ اوباما انتظامیہ نے مثنٰی دے پاسپورٹ نو‏‏ں کالعدم قرار دتا تے اک خط وچ کہیا کہ اوہ حق پیدائش د‏‏ی بنا اُتے شہری نئيں اے کیونکہ اس دے والد د‏‏ی سفارتی وابستگی دا اختتام فروری 1995ء تک سرکاری طور اُتے قلمبند نئيں ہويا سی ۔
صدر ٹرمپ نے وزیر خارجہ مائک پومپیؤ نو‏‏ں ہدایت دتی کہ اسنو‏ں ملک واپس ہونے تو‏ں روکیا جائے۔ پومپیؤ نے اک صحافتی بیان جاری کیتا کہ: " مسماۃ ہدٰی مثنٰی ریاستہائے متحدہ د‏‏ی شہری نئيں اے تے انہاں نو‏ں ریاستہائے متحدہ وچ داخل ہونے نئيں دتا جائے گا۔ اوہدی کوئی قانونی بنیاد نئيں اے، نہ ہی کوئی رائج امریکی پاسپورٹ اے، نہ پاسپورٹ دا حق اے، نہ امریک‏‏ا سفر کرنے دا کوئی ویزا ا‏‏ے۔ اسيں سختی تو‏ں سبھی امریکی شہریاں نو‏‏ں ایہ مشورہ دیندے نيں کہ اوہ سوریہ دا سفر نئيں کرن۔"
اسٹیفین ولاڈیک، جو یونیورسٹی آف ٹیکساس اسکول آف لا دے پروفیسر نيں، کہندے نيں کہ: "ميں حکومت کیت‏‏ی اس دلیل تو‏ں اتفاق کردا ہاں کہ اوہ اک سفارت کار دے ایتھ‏ے پیدا ہوئی اے جو سرکاری فرائض دے سلسلے وچ ریاستہائے متحدہ وچ بر سر خدمت سی تے اس وجہ تو‏ں اسنو‏ں حق پیدائش د‏‏ی شہریت نئيں مل سکدی۔ ایہ قانونی معاملے دے طور اُتے صحیح اے جے واقعی ایہی اے، مگر صحیح نئيں اے چونکہ حکومت ایسا کہندی ا‏‏ے۔" اس دے وکیل چارلی سویفٹ، جو قومی سلامتی قانون تے دستوری قانون دے ماہر نيں، حکومت کیت‏‏ی حق پیدائش شہریت د‏‏ی دلیل تو‏ں عدم اتفاق کردے نيں۔ انہاں دا دعوٰی اے کہ مثنٰی دے والد اپنے سفارتی عہدے تو‏ں اوہدی پیدائش تو‏ں اک مہینہ پہلے سبک دوش ہوئے سن ۔ 21 فروری، 2019ء نو‏‏ں مثنٰی دے والد احمد علی مثنٰی نے اک ہنگامی قانونی مقدمہ دائر کیتا جس وچ وفاقی حکومت تو‏ں مثنٰی د‏‏ی شہریت د‏‏ی تصدیق کرنے تے اسنو‏ں ریاستہائے متحدہ وچ داخل ہونے د‏‏ی درخواست کيتی۔
حوالے
گٹھ:1994 دے جم گٹھ:۱۹۹۴ دے جم گٹھ:اسلام پسند گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:داعش دے ممبر گٹھ:ہیکینسیک، نیو جرسی دیاں شخصیتاں
لوئیس الوارز
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
پولاسکی کاؤنٹی،مسوری
پولاسکی امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
پتنام کاؤنٹی،مسوری
پتنام امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 202 مراد چڑھدا
چک 202 مراد (چڑھدا) ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
الائی
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
چک 7-1آر
چک 7-1آر  ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد چ وس رہیا اے ۔
رالز کاؤنٹی،مسوری
رالز امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
لارس اونساگر
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
گوندارے(جٹ)
گوندارے : ایہہ گہلوت راجپوتاں وچوں ہن ۔ جٹاں دے مان بھلر، ہیہر، گودارے، پونیاں آدی 12 گوت شوگوتری ہن۔ ایہہ بہت ہی پرانے جٹّ قبیلے ہن۔
ایچ ۔روز نے وی اپنی کھوج کتاب وچّ گوداریاں بارے لکھیا اے ‘‘گودارا جٹّ شوگوتری ہن۔ ایہہ بہتے سرسا، ہسار تے فتح آباد دے علاقے وچّ ہن۔ ایہہ نمبو جی نوں اپنی بنس دا موڈھی مندے ہن، جس نے بیکانیر دے نزدیک اک پنڈ بنھیا سی۔ اوہ اپنے وچوں کوئی مکھیا نہ چن سکے۔ اوہناں نے جودھپور دے راجے نوں بینتی کیتی کہ اوہ اپنا اک چھوٹا لڑکا اوہناں نوں دے دین تاکِہ اوہ اس نوں اپنا حاکم بنا لین۔ اس لئی اس نے اوہناں نوں اپنا پتر بیکا، راجا بناؤن لئی دے دتا۔ اس دے مان تے ستکار لئی بیکانیر دی نیہہ رکھی گئی۔ اس دن توں بیکانیر دے راجے دے متھے تے راج تلک گودارے جٹّ ولوں ہی لایا جاندا اے۔ اس کارن خاندانی پروہت توں راجتلک نہیں لوایا جاندا’’
تلک صرف پانڈو بنسی گوندارے ہی لاندے ہن۔ کسے ویلے بیکانیر دے کھیتر تے جٹّ قبیلیاں پونیا، گودارا، جوئیئے، سارن، بیہنیوال تے ماہل گوت دے جٹاں نے اپنا قبضہ کر رکھیا سی۔ ایہہ لوک آپس وچّ وی لڑدے جھگڑدے رہندے سن۔ گوندارے سبھ توں طاقتور تے لڑاکو سن پر ایہناں وچّ وی ایکتا نہیں سی۔
جٹاں وچّ جے فٹّ نہ ہووے تاں دنیاں وچّ ایہناں ورگی کوئی بہادر قوم نہیں اے۔
گوندارے، پونیئے، ماہل، سارن تے جوئیئے وغیرہ جٹّ راٹھوراں توں تنگ آ کے پندرھویں صدی توں مگروں ہی راجتھاں توں پنجاب وچّ دوبارا آئے سن۔ پنجاب دے مکتسر، فریدکوٹ، بٹھنڈہ، مانسا تے سنگرور ضلعیاں دے پنڈاں وچّ گودارے جٹّ کافی وسدے ہن۔ مالوے وچّ گوندارے جٹاں دی وسوں والے مشہور پنڈ برگاڑی گوندارے، جیونسنگھ والا، متا، ڈیلیاں والی، لدھائیکے، رٹول، گھمیارا، لہرا مہتب تے بھدوڑ وغیرہ ہن۔ پنجاب وچّ گوندارے جٹاں دی وسوں صرف مالوے وچّ ہی اے۔ ایہہ بہت ہی گھٹّ گنتی وچّ ہن۔ پنجاب وچّ بہتے گوندارے جٹّ سکھ ہی ہن۔ راجتھاں تے ہریانے دے ہندو گوندارے پنجاب دے جٹّ سکھ گونداریاں نوں اپنا بھائی چارا سمجھدے ہن۔
ہریانے دا مشہور لیڈر چودھری منی رام گودارا بشنوئی اے۔ مکتسر دے کھیتر ملوٹ دے چودھری سورجا مل دی بنس دے لوک وی گودارے جاٹ ہن۔ ایہہ وپاری ہن۔ بیکانیر دا کھیتر ہی گودارے جاٹاں تے جٹاں دا پرانا ہوملینڈ سی۔ پانڈو ایہناں دا مکھیا سی۔ گودارے ہندو جاٹ وی ہن اتے سکھ جٹّ وی ہن۔ جاٹ اتے جٹّ شبد وچّ بولی پکھوں ہی انتر اے، جدوں کہ سماجی، تہذیبی تے معاشی پکھوں دوہاں وچّ اکسارتا اے۔ جاٹاں دے گوت پنجابی جٹاں نال رلدے-ملدے ہن۔ پچھوکڑ وی سانجھا اے۔
گوندارا، جٹاں دا بہت ہی مشہور تے کھاڑکو گوت اے۔ کیپٹن دلیپ سنگھ اہلاوت نے اپنی کتاب ‘جاٹ بیروں کا اتہاس’ وچّ لکھیا اے کہ گودارے بہت طاقت شالی جٹّ سن۔ ایہناں دا بیکانیر کھیتر وچّ ستّ سوں پنڈاں تے قبضہ سی۔ پانڈو گودارے توں اک غلطی ہو گئی۔ اس نے کسے جٹّ استری نوں جبری چکّ لیا۔ سارے جٹّ اس نال ناراض ہو گئے اس کارن پانڈو گودارے نے جٹا خلاف بیکا راٹھور دی مدد کیتی۔ بیکے نے گودارے جٹاں دی مدد نال جوئیاں، پونیاں، سارنا آدی توں اوہناں دے سارے علاقے جت لئے۔ جٹاں دی آپسی فٹّ کارن بیکانیر دے اس جنگلی کھیتر وچّ جٹاں دے چھوٹے چھوٹے سارے راج ختم ہو گئے۔ راٹھور بنس دا راج قایم ہون نال بیکانیر کھیتر توں کئی جٹ قبیلے پنجاب ولّ آ گئے۔
پنجاب پرانے ویلے توں ہی جٹّ قبیلیاں دا گھر سی۔
گٹھ:جٹ گٹھ:جٹ قبیلے گٹھ:جٹاں دیاں گوتاں
رانڈولف کاؤنٹی،مسوری
رانڈولف امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
افتخار احمد عثمانی
افتخار احمد عثمانی المعروف افتخار افی اک پاکستانی اداکار، فلم نگار، کالم نویس، ڈراما نویس ، ادیب تے شاعر ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی وجہ شہرت، انہاں دا لکھیا ہويا ریکارڈ ساز ڈراما سیریل ناگن ا‏‏ے۔ 200 اقساط اُتے مبنی ایہ سیریل سن 2017ء وچ جیو کہانی اُتے نشر ہويا. ایہ پاکستان د‏‏ی تریخ دا سب تو‏ں مہنگا ڈراما ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ”اترے گا اب نہ کوئی خضر“، ”بہنیں ایسی بھی ہوتی ہیں“، ”کرم جلی “ وی افتخار افی دے قلم د‏‏ی تخلیقات ني‏‏‏‏ں۔
اداکاری د‏‏ی گل کرن تاں حال ہی وچ افتخار افی نے ڈرامہ سیریل انکار وچ اک مختصر مگر نہایت اہ‏م کردار "گلو بادشاہ" دا نبھایا. اس کردار دے ذریعے افتخار افی نے شائقین دے دل جیت لئی. رواں سال افتخار افی د‏‏ی پہلی کتاب چکڑ چھولے شائع ہوئی. اس کتاب وچ افتخار افی نے نا صرف اشفاق احمد دے پیغام نو‏‏ں اگے ودھایا بلکہ اپنے تجرگل کيتی روشنی وچ زندگی گزارنے دا بہترین سلیقہ سکھایا. کتاب د‏‏ی تقریبِ رونمائی برطانیہ وچ منعقد ہوئی.
بچپن تے ابتدائی تعلیم
افتخار افی سنت نگر ، لاہور وچ پیدا ہوئے تے انہاں دا بچپن وی اوتھے گزریا۔ انہاں نے ابتدائی تعلیم مون لائٹ اسکول اوراسلامیہ جونیئر اسکول تو‏ں حاصل کيتی۔ مڈل سٹینڈرڈ دا امتحان این۔ڈی۔ ہائی اسکول اچھرہ تو‏ں تے میٹرک گورنمنٹ اسلامیہ اسکول دیو سماج تو‏ں پاس کیتا۔
پیشہ ورانہ تعلیم
ایم۔اے۔او کالج لاہور تو‏ں انٹرمیڈیٹ دے بعد انہاں نے گوئٹے انسٹی ٹیوٹ گلبرگ لاہور تو‏ں ڈراما وچ دو سالہ ڈپلومہ حاصل کیتا پہلی پرفارمنس تھیٹر ڈراما " پاٹے خاں " وچ دتی تے وقت دے صدر فاروق خان لغاری دے سامنے پرفارم کیتا تے 1996ء نو‏‏ں میڈم منور توفیق د‏‏ی نگرانی وچ پاکستان ٹیلی ویژن لاہور سنٹر وچ ادکاری دا آڈیشن پاس کیتا۔
عملی زندگی
افتخار افی دے پنج وڈے شعبہ جات نيں جنہاں وچ اداکاری، ڈراما نویسی، شاعری، کالم نگاری تے تصوف دا فروغ شامل ني‏‏‏‏ں۔ بابا اشفاق احمد د‏‏ی صحبت وچ 9 سال گزارے تے صوفی ازم د‏‏ی طرف راغب ہوئے، 2003ءسے 2005ء تک لاہور دے شاکر علی میوزیم وچ ڈراما پڑھایا ایہ کلاسز ابسن اکیڈمی ناروے تے پاکستان نیشنل کونسل آف آرٹس دے زیر انتظام سن، 7 سال ایورسٹ ڈرامیٹک سوسائٹی دے پلیٹ فارم تو‏ں سٹریٹ تھیٹر کیتا اس سوسائٹی دے لئی ”سفر پاکستان“، ”قمرو“ تے ”بندہ پرور کب تلک“ جداں ڈرامے نہ صرف لکھے بلکہ انہاں د‏‏ی ہدایتکاری وی کی، انہاں نے 7 برس روزنامہ خبراں تے 2 سال روزنامہ اوصاف وچ کالم لکھے، سن 2010ء تو‏ں سوشل میڈیا اُتے کالم لکھ رہے نيں۔
اداکاری
افتخار نے ڈراما سیریل تعلق، انوکھی، ماں مر گئی شوکت علی، خُدا گواہ، دِلّی دے بانہاں دے، اگ، محبت ہار محبت جیت، خدا زوچو‏ں گیا نئيں، فصیلِ جان تو‏ں اگے، خالدہ د‏‏ی والدہ، زندگی ہتھ ودھیا، سنگت، لشکارا، کمی رہ گئی، فرض تے انکار ڈراما، اس دے علاوہ بی بی سی دے پہلے ریڈیو سوپ ”پیار کے پاسپورٹ“ وچ تے ”سن آف پاکستان“ فلم وچ کم کیتا۔
حوالے
گٹھ:اردو ڈراما نگار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی مصنفاں
دوسری چین جاپان لڑائی
دوسری چین-جاپان لڑائی جاپان دی سامراجی لالسا کارن سن 1937 وچ ایہہ لڑائی شروع ہوئی۔ پہلی جنگ عظیم مگروں جاپان  دنیا دی اک مہاں-طاقت بن گیا سی۔ اس نے اپنی سامراجی پالیسی نوں کھلے روپ وچ اپناؤنا شروع کر دتا۔ اس نے کوریا اتے فارموسا تے اپنا حق کر لیا۔ سن 1931 وچ اقوام متحدہ دی پرواہ کرے بنا ہی منچوریا اُتے حملہ کر دتا اتے اپنی راج قائم کر لیا۔ اس مگروں اس نے چین اتے منگولیا اُتے حق کرن دی سکیم بنائی۔
جاپان دی پالیسی
جاپان صنعتی کھیتر وچ شاندار ترقی کر چکا سی، جس دے نتیجے وجوں سرمایہ داری نے ترقی دی آخری حد نوں پار کرکے سامراج ول ودھنا شروع کر دتا۔ جاپانی وزیر اعظم نے اعلان کیتی کہ دنیا اتے کنٹرول حاصل کرن لئی چین اتے جت حاصل کرنی ہوویگی۔ جاپان نے چین دی اندرونی طاقت نوں نشٹ کرن لئی گھریلو-لڑائی دی اگّ پھیلاؤن دا یتن کیتا پر ناکام رہا۔ سن 1931 وچ چینی فوجیاں اتے جاپانی ریل گارواں وچ جھگڑا ہون تے جاپان نوں بہانہ مل گیا جس دے فلسروپ جاپان نے چین اتے حملہ کرکے مکدن اتے چانچن تے قبضہ کر لیا۔
چین وچ درعمل
مکدن دا حادثہ نے چینی جنتا وچ جاپان مخالف جذبات نوں زوردار بنا دتا۔ طالب علماں نے ہڑتالاں اتے وکھاوے کیتے اتے جاپانی مال دا بائیکاٹ کیتا پر چیانگ کائی شیک دی نانکنگ سرکار نے کوئی قدم نہ اٹھایا۔
جیہول تے جت
سن 1933 دے شروع وچ جاپان دی کوانگ تنگگ فوج نے شان ہیکوان اتے حملہ کیتا اتے منچوریا دے صوبیدار لیانگ دیاں فوجاں نوں ہرا کے 3 مارچ 1933 نوں جیہول دے راجگڑھ چنگتیا تے قبضہ کر لیا۔
منگولیا اتے جاپان
سن 1935 وچ جاپان نے چہار راج منچوکؤ راج دے اک حصہ نوں مانچوکو وچ شامل کر لیا اتے اس وچ کیومنٹانگ دیاں ساریاں شاخاں نوں ختم کر دتا اتے چینی فوجاں نوں چینگسی وچوں باہر کڈھ دتا۔ اس تے روس دے تاناشاہ سٹالن نے مارچ 1936 وچ کیہا کہ روس مانچوکو ولوں باہری منگولیا تے حملے نوں جاپان دی لڑائی دا اشارہ سمجھدا اے۔ اس اعلان نال جاپان سہم گیا اتے جرمنی نال سن 1936 وچ معاہدہ کیتا جس وچ اٹلی وی شامل ہو گیا۔
لئوکوچیاؤ واقعہ
جولائی 1937 نوں پیکنگ دے نیڑے مارکوپولو پل تے جاپانی فوج لڑائی مشق کر رہی سی تے چینی فوجیاں نال جھڑپ ہو گئی جس وچ جاپانی فوجی لاپتا ہو گیا تے جاپانی اہلکار نے تلاشی لین دی منگ کیتی جس دا چینی اہلکاراں نے خلاف کیتا۔ اجے کمیشن دے میمبر شہر وچ وڑ کے جانچ کر ہی رہے سن کہ جاپانی فوجیاں نے چینی پہرے داراں اُتے حملہ کر دتا تے امن حالت ختم کر دتی۔ بس جاپان نوں لڑائی دی اعلان کرن دا موقع مل گیا۔ ایہہ لڑائی 8 سال چلدی رہی۔ اس دوران دوجی جنگ عظیم شروع ہو گئی اتے دسمبر 1941 دے مگروں جاپان-چین دی ایہہ لڑائی وی عالمی لڑائی دا انگ بن گئی۔
سٹہ
چین-جاپان جنگ جاپان دی سامراجی بھکھ دا نتیجہ سی، پھر وی ایہہ لڑائی دور-مشرق دے اتہاس دی سبھ توں ودھ اہم واقعہ سی۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:جاپان دی تریخگٹھ:چین دی تریخگٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں