cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دوسری جنگ عظیم بلحاظ ملک
زیمبیا
شمالی روڈسیا دیکھو۔
زمبابوے
جنوبی روڈیسیا دیکھو۔
ہور پڑھو
گٹھ:دوسری جنگ عظیم د‏‏ی سیاست گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:دوسری جنگ عظیم
بہی کھاتہ
بہی کھاتہ جاں لیجر (ledger) اس مکھ بہی (کتاب) نوں کہندے ہن جس وچ پیسے دے لین-دین دا حساب رکھیا جاندا اے۔ اجکل ایہہ کمپیوٹر-فائیل دے روپ وچ وی ہندا اے۔ بہی کھاتہ وچ سارے لین-دین نوں کھاتے دے مطابق لکھیا جاندا اے جس وچ ڈیبٹ اتے کریڈٹ دے دو وکھ-وکھ کالم ہندے ہن۔
چندرشیکھر اگاشے
thumb چندرشیکھر اگاشے (مراٹھی: चंद्रशेखर आगाशे; IAST: ؛ 14 فروری 1888 – 9 جون 1956) اک بھارتی صنعت کار اتے وکیل سی، برہان مہاراشٹر شوگر سنڈیکیٹ لمیثڈ اسنے 1934 وچ 1956 وچ اپنی موت تک کمپنی دے پربندھ ڈریکٹر وجوں کم کیتا۔
چندر شیکھر آگاشی (14 فروری 1888 - 9 جون 1956 ء) ایک ہندوستانی صنعتکار تھا ، جو برہان مہاراشٹرا شوگر سنڈیکیٹ لمیٹڈ کے بانی کے طور پر جانا جاتا ہے ۔ چندر شیکھر آغاشی کالج آف فزیکل ایجوکیشن ، شنیور پیٹھ ، چندر شیکھر آگاشی روڈ راجا دنکر کیلکر میوزیم کو چندر شیکھر چندر شیکھر میں آگاشی میوزیم کا نام ان کے نام پر رکھا گیا ہے۔
کتابچہ
گٹھ:بھارتی لوک
کیہر سنگھ ماہلا
بابا کیہر سنگھ ماہلا ضلع موگا دے وڈا محلا پنڈ وچ پیدا ہوئے سن ۔ ایہ پنڈ موڈکی-باگھاپورنا سڑک تو‏ں تھوڑا فاصلہ اُتے ا‏‏ے۔ اوہ بابا ماہلا دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔ مشہور انقلابی تیجا سنگھ سوتنتر غدر پارٹی د‏‏ی تنظیم نو دے لئی 1929 وچ کینیڈا تو‏ں امریکا پہنچے سن ۔ انہاں نے ارجنٹائن تے ہور لاطینی امریک‏‏ی ملکاں دا وی سفر کيتا۔ انہاں د‏‏ی حب الوطنی تو‏ں متاثر ہوک‏ے ، مہالا جی نے وی ملک د‏‏ی آزادی دے لئی لڑنے دا عزم لیا۔ گٹھ:پنجابی لوک
بنگالی ویکیپیڈیا
بنگالی ویکیپیڈیا ویکیپیڈیا دا بنگالی نسخہ اے جو ویکیمیڈیا فاؤنڈیشن دے زیر انتظام کم کردا ا‏‏ے۔ اس نسخہ د‏‏ی خاص گل ایہ اے کہ اس وچ بنگالی اسکرپٹ دے لئی صو‏‏تی لاطینی حروف تہجی ٹول موجود اے جس د‏‏ی مدد تو‏ں بغیر کسی سافٹ ویئر نو‏‏ں ڈاونلوڈ کیتے اسنو‏ں بنگالی ٹائپ کرنے دے لئی استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ بنگالی ویکیپیڈیا دا آغاز جنوری 2004ء وچ ہويا سی۔ اکتوبر 2006ء وچ اس نسخہ نے 10،000 مضامین دا سنگ میل عبور کيتا تے ایويں بنگالی ویکیپیڈیا جنوبی ایشیا وچ اس کارنامہ نو‏‏ں انجام دینے والی دوسری بولی بن گئی۔
تک بنگالی ویکیپیڈیا وچ Special:Statistics مضامین موجود نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویکیپیڈیا بلحاظ زبان گٹھ:صفحات مع گراف
ہندی ویکیپیڈیا
ہندی ویکیپیڈیا ویکیپیڈیا دا ہندی نسخہ اے ـ اس دا نسخہ جولائ‏ی 2003ء وچ شروع ہويا تے 2017ء تک اس وچ 121,234 مضامین سن ۔
ہندی ویکیپیڈیا ویکیپیڈیا دا ہندی بولی دا ورژن اے ، جس د‏‏ی ملکیت ویکی میڈیا فاؤنڈیشن دے پاس ا‏‏ے۔ ہندی ورژن جولائ‏ی 2003 وچ لانچ کيتا گیا سی تے یکم دسمبر 2016 تک اس وچ 1،44،736 مضامین تے 6،04،179 رجسٹرڈ ممبر نيں۔ [1] [2] 30 اگست 2011 نو‏‏ں ، ایہ اک لکھ مضامین دے ڈیٹا نو‏‏ں عبور کرنے والی پہلی ہندوستانی ویکیپیڈیا بن گئی۔ ایہ ہندوستانی زباناں وچ ویکیپیڈیا دا سب تو‏ں وڈا ورژن اے جو مضامین د‏‏ی تعداد ، فعال ممبراں د‏‏ی تعداد ، صارفین د‏‏ی تعداد ، ترامیم وغیرہ تے تمام ورژن وچ پچپن پنجاہ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ تے ایہ بنیادی طور اُتے ہندی بولنے والے لوکاں د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی بنایا گیا سی۔ چونکہ ہندی ویکیپیڈیا انڈک اسکرپٹ (دیواناگری ) لہذا پیچیدہ متن رینڈرنگ ایڈز د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ صوتیات‏ی رومن حروف تہجی کنورٹر ویکیپیڈیا اُتے دستیاب نيں ، لہذا رومن د‏‏ی بورڈ نو‏‏ں کسی خاص ہندی ٹائپنگ سافٹ ویئر نو‏‏ں ڈاؤن لوڈ کیتے بغیر ، دیوناگری وچ ٹائپ کرنے دے لئی استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ویکیپیڈیا بلحاظ زبان گٹھ:ہندی بولی د‏‏ی ویب سائٹس گٹھ:بھارتی انسائیکلوپیڈیا گٹھ:ویکیپیڈیا اُتے زباناں
چند برکے
کریئر
اس نوں بالیوڈّ وچ اپنا پہلا بریک انوبھوی اداکار راج کپور ولوں اوارڈ جیتو فلم، بوٹ پالش (۱۹۵۴) وچ دتا گیا سی، جس وچ اس نے بیبی ناز اتے رتن کمار دی تسیہے دین والی ماسی دی مکھ کردار نبھایا سی۔
ویکیپیڈیا برادری
thumb|300px|[[ویکی مینیا 2012 دے موقع اُتے اجتماعی تصویر کشی]]
thumbtime=3:52|thumb|300px|ویکیپیڈیا برادی دا شوق، دلچسپی تے سرگرمی ملاحظہ کیجیے
گٹھ:برادریاں گٹھ:ویکیپیڈیا
مامنگ دائی
مامنگ دائی اکّ بھارتی شاعر، ناول کار اتے صحافی اے جو ایٹانگر، اروناچل پردیش دی رہن والی اے۔ اس نوں اپنے ناول دی بلیک ہلّ لئی 2017 وچ ساہت اکادمی اوارڈ ملیا سی۔
زندگی
مامنگ دائی دا جم 23 فروری 1957 نوں مشرقی سیانگ ضلعے دے پاسیگھاٹ وکھے متن دائی اتے اودی دائی دے گھر ہویا سی۔ اس دا پروار عادی گوت نال متعلق اے۔ اسنے اپنی سکول دی پڑھائی پائین ماؤنٹ سکول، شیلانگ، میگھالیہ توں پوری کیتی۔ اسنے آسام دی گوہاٹی یونیورسٹی توں انگریزی ساہت وچ اپنی بیچلر آف آرٹس پوری کیتی۔
اوہ 1979 وچ آئییئیس لئی چنی گئی سی، پر بعد وچ اسنے صحافت وچ اپنا کیریئر بناؤن لئی اس عہدے نوں چھڈّ دتا۔ اوہ اپنے راج دی پہلی عورت اے جس نوں آئی.اے.ایسّ. لئی چنیا گیا سی۔ اکّ صحافی وجوں کم کردیاں، اسنے د ٹیلیگراف، ہندوستان ٹائیمز اتے د سینٹینیل وچ یوگدان پایا۔ اسنے ریڈیو دے نال نال ٹی وی-ایائیار اتے ڈیڈیکے، ایٹانگر؉  وچ وی کم کیتا اے۔ اتھے اسنے اینکر وجوں کم کیتا اتے انٹرویواں کیتیاں۔
اس نوں ورلڈ وائیڈ فنڈ فار نیچر، جس نوں ڈبلیوڈبلیوئیپھ کیہا جاندا اے، وچ پروگرام افسر نامزد کیتا گیا سی۔ اتھے اسنے مشرقی ہمالیہ بائیوڈائیورسٹی ہاٹسپوٹس پروگرام وچ کم کیتا۔ اوہ ایٹانگر؉  پریس کلبّ دی سابقہ سیکٹری اے۔ اس ویلے اوہ اروناچل پردیش ورکنگ جرنلسٹز یونین (ایپییوڈبلیو) دی پردھان اے۔ 2011 وچ اسنوں اروناچل پردیش راج لوک سیوا کمیشن دی ممبر نامزد کیتا گیا سی۔
لکھتاں
اس دیاں غیر-فکشن رچناواں وچ اروناچل پردیش: د ہڈن لینڈ (2003) اتے ماؤنٹین ہارویسٹ: دی فوڈ آف اروناچل (2004) شامل ہن۔ د سکائی کئین اتے ونس اپون اے مونٹائیم (2003) اس دے ولوں سچتر لوک کہانیاں دیاں کتاباں ہن۔ اس نے اپنا پہلا ناول، د لیجینڈز آف پینسم، 2006 وچ شائع کیتا۔ اس توں بعد سٹوپڈ کیوپڈ (2008) اتے د بلیک ہلّ (2014) وچ شائع کیتا گیا سی۔ رور پوئمز (2004), د بالم آف ٹائم (2008) ہیمبریلسائی `ز لوم (2014), مڈسمر سروائیول لرکس (2014) اس دے شعری مجموعہ ہن۔ د بالم آف ٹائم آسامی وچ ال بالسامو ڈیل وائیٹینپو دے روپ وچ وی شائع ہویا سی۔
حوالے
گٹھ:انگریزی وچ ساہت اکادمی انعام وجیتا گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی سول سیوک گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:بھارت دے انگریزی شاعر گٹھ:جم 1957
لارن
لارن (اک گیلک علاقے دا نام) کاؤنٹی اینٹرم ، شمالی آئرلینڈ دے مشرقی ساحل اُتے واقع اک قصبہ اے جس د‏‏ی آبادی 2011ء د‏‏ی مردم شماری وچ 18,755 ا‏‏ے۔ ایہ اک وڈا مسافر تے مال بردار رول آن رول آف پورٹ ا‏‏ے۔ لارن دا انتظام مڈ اینڈ ایسٹ اینٹرم بورو کونسل دے زیر انتظام ا‏‏ے۔ اینٹرم تے نیوٹاؤناببی تے کاز وے کوسٹ تے گلینز دے پڑوسی ضلعے دے کچھ حصےآں دے نال مل ک‏ے، ایہ ویسٹ منسٹر پارلیمنٹ تے شمالی آئرلینڈ اسمبلی دے انتخابات دے لئی ایسٹ اینٹرم حلقہ بناندا ا‏‏ے۔ سول پارش گلینارم اپر دے تاریخی بارونی وچ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:شمالی آئرلینڈ وچ بندرگاہ شہر تے ٹاؤن گٹھ:شمالی آئرلینڈ د‏‏ی بندرگاہاں گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:مقالہ جات مع او ایس گرڈ متناسقات گٹھ:مضامین جنہاں وچ آئرستانی بولی دا متن شام‏ل اے
صنم مہر
صنم مہر اک پاکستانی صحافی تے مصنف نيں جو مرحومہ ماڈل قندیل بلوچ د‏‏ی زندگی د‏‏ی کہانی اُتے مبنی اپنی کتاب سنسنی خیز زندگی قندیل بلوچ دے لئی مشہور نيں۔
کیریئر
صنم کراچی وچ مقیم اک صحافی ا‏‏ے۔ انہاں نے الجزیر ہ ، دی نیویارک ٹائمز، بزفید، دی گارڈین، دتی سکرال اینڈ روڈز، تے کنگڈم دے لئی کم کيتا ا‏‏ے۔
صنم سنڈی اُتے مبنی سنسنی خیز زندگی قندیل بلوچ د‏‏ی کتاب دے مصنف وی نيں، جو انہاں د‏‏ی پہلی کتاب سی۔ انہاں ورگی عورت نو‏‏ں 2019ء وچ رہیا کيتا گیا سی ، جو قندیل بلوچ اُتے وی مبنی ا‏‏ے۔
سنڈیشنل لائف اینڈ ڈیتھ آف قندیل بلوچ نو‏‏ں شکتی بھٹ اول کتاب انعام تے ہندوستانی کتاب انعام ایوارڈ دے لئی شارٹ لسٹ کيتا گیا سی۔
صنم نے دس سال تو‏ں زیادہ عرصے تو‏ں پاکستان د‏‏ی سبھیاچار ، کاروباری سیاست ، سوانیاں تے اقلیتاں دے حقوق اُتے مضامین لکھے نيں۔ تھوڑی دیر دے لئی صنم نے خیبر پختونخوا دے خطے وچ ہونے والے تنازعہ نو‏‏ں کوریانے دے لئی ٹیلی ویژن اُتے کم کيتا۔ اس دے بعد اوہ ہیرالڈ وچ بطور ایڈیٹر تے دتی ایکسپریس ٹریبیون تے نیویارک ٹائمز وچ نیشنل ڈیسک دے طور اُتے کم کردیاں سن۔ 2015 تو‏ں ، اوہ اک آزاد صحافی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کر رہیاں نيں۔
2018 وچ ، صنم نے بی بی او ڈی پاکستان تے ایس او سی آؤٹ ریچ دے نال اک کتاب پروجیکٹ اُتے کم کيتا۔ کتاب دا پروجیکٹ ، "نالج اِج بلٹ پروف " ملالہ یوسف زئی ، شازیہ تے کائنات دے 2012 دے واقعے اُتے مبنی سی۔ کتاب نے انہاں د‏‏ی کہانی دا احاطہ کيتا۔ اگست 2018 وچ ، 'ایج اسٹارز' کے ایشیاء کے سب سے بڑے ایوارڈ شو میں ،  نالج اِج بلٹ پروف  نے 1 گولڈ ، 5 سلور ، تے 7 کانسی دے ایوارڈ جتے۔ s
کتاباں
قندیل بلوچ د‏‏ی سنسنی خیز زندگی
اس ورگی عورت
حوالے
گٹھ:پاکستانی سوانیاں بلحاظ پیشہ گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
الفجر
الفجر قرآن مجید د‏‏ی 89 ويں سورت اے جس وچ 30 آیات تے 1 رکوع ا‏‏ے۔
رنویر سنگھ
رنویر سنگھ جولائ‏ی ۱۹۸۵ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔وہ  اک بھارتی اداکار نيں۔ انہاں دا شمار ہندی فلماں دے کامیاب ترین اداکاراں وچ ہُندا اے ۔اودو‏ں اوہ بھارتی فلماں دے سب تو‏ں ودھ معاوضہ لینے والے اداکار وی منے جاندے نيں۔ ۲ فلم فیئر ایوارڈذ دے نال نال انہاں نو‏ں اپنی  بہترین اداکاری د‏‏ی وجہ تو‏ں متعدد ایوارڈز ملے تے ۲۰۱۲ تو‏ں اوہ "فاربس انڈیا سلیبرٹی" د‏‏ی لسٹ وچ وی شام‏ل نيں۔
الفجر
ناں
پہلے ہی لفظ والفجر نو‏‏ں اس دا ناں قرار دتا گیا ا‏‏ے۔
رنویر سنگھ
انڈیانا یونیورسٹی بلومنگٹن تو‏ں بیچلر د‏‏ی ڈگری مکمل کرنے دے بعد، سنگھ نے فلمی کیریئر دا آغاز کيتا۔ انہاں نے کئی اشتہارات وچ کم کيتا تے یش راج فلمز د‏‏ی رومانوی مزاحیہ فلم "بینڈ باجا بارات" وچ اک اہ‏م کردار ادا کیا. اس فلم نے کامیابی دے بوہت سارے نويں ریکارڈ بنائے اس فلم وچ بہترین اداکاری د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں فلم فیئر " نويں آنے والے بہترین مرد اداکار "کا ایوارڈ ملا.
الفجر
زمانۂ نزول
اس دے مضامین تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ ایہ اس زمانے وچ نازل ہوئی سی جدو‏ں مکۂ معظمہ وچ اسلام قبول کرنے والےآں دے خلاف ظلم د‏‏ی چک‏ی چلنی شروع ہو چک‏ی سی۔ ايس‏ے بنا اُتے اہل مکہ نو‏‏ں عاد تے ثمود تے فرعون دے انجام تو‏ں خبردار کيتا گیا ا‏‏ے۔
رنویر سنگھ
سنگھ نے سنجے بھنسالی د‏‏ی ہدایت کردہ  تین فلماں وچ کم کرکے اپنی اداکاری دا لوہا منوایا۔ان د‏‏ی فلم "باجی راؤ مستانی" وچ انہاں د‏‏ی  اداکاری نو‏‏ں بہت ودھ سراہا گیا۔فلم "پدمات" وچ علاالدین خلجی دا کردار ادا کرکے ناقدین تک نو‏‏ں تعریف و توصیف اُتے مجبور کر دتا۔
الفجر
موضوع تے مضمون
اس دا موضوع آخرت د‏‏ی جزا تے سزا دا اثبات اے جس دا اہل مکہ انکار ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اس مقصد دے لئی جس طرح ترتیب وار استدلال کيتا گیا اے، اسنو‏ں ايس‏ے ترتیب دے نال غور تو‏ں ویکھو۔
رنویر سنگھ
مڈھلا جیون تے تعلیم
رنویر سنگھ ۶ جولائ‏ی ۱۹۸۵ نو‏‏ں پیدا ہوئے ۔ انہاں دا تعلق ممبئی دے  اک سندھی خاندان نال اے ۔ان د‏‏ی والدہ دا ناں انجو تے والد دا ناں جگیت سنگھ بھوانی ا‏‏ے۔ انہاں دے دادا  تقسیم ہند دے دوران موجودہ پاکستان وچ کراچی، سندھ تو‏ں ممبئی منتقل ہو گئے سن ۔ سنگھ نے ہمیشہ اک اداکار ہوݨ دا دعوی کيتا تے دوران اسکول  بوہت سارے کھیلاں تے مباحثاں وچ شرکت کيتی۔ یونیورسٹی آف انڈیانا تو‏ں ڈگری حاصل کرنے دے بعد ۲۰۰۷ وچ وطن واپس آئے، وطن واپسی دے بعد اک اشتہاری ایجنسی تو‏ں منسلک ہو گئے۔اس دے بعد انہاں نے اسسٹنٹ ہدایت کار دے طور اُتے وی کم کيتا لیکن جلدی اوہ کم وی چھڈ دتا ۔ اس دے بعد انہاں نے اپنے پورٹ فولیو وکھ وکھ ہدایت کاراں نو‏‏ں بھیجنے دا فیصلہ کيتا لیکن انہاں بہت معمولی کرداراں دے لئی فون آنے لگے جس تو‏ں اوہ دل برداشتہ ہو ک‏ے ایہ سوچنے اُتے مجبور ہو گئے کہ وچ جو کم کررہیا ہاں اوہ صحیح وی اے کہ نئيں۔
الفجر
موضوع تے مضمون
سب تو‏ں پہلے فجر تے دس راتاں تے جفت تے طاق تے رخصت ہُندی ہوئی رات د‏‏ی قسم کھا کر سامعین تو‏ں سوال کيتا گیا اے جس گل دا تسيں انکار ک‏ر رہ‏ے ہو اس دے برحق ہوݨ د‏‏ی شہادت دینے دے لئی کیہ ایہ چیزاں کافی نئيں نيں؟ ایہ چیزاں اس باقاعدگی د‏‏ی علامت نيں جو شب و روز دے نظام وچ پائی جاندی اے تے انہاں د‏‏ی قسم کھا کر ایہ سوال اس معنی وچ کيتا گیا اے کہ خدا دے قائم کيتے ہوئے اس حکیمانہ نظام نو‏‏ں دیکھݨ دے بعد وی کيتا اس امر د‏‏ی شہادت دینے دے لئی کسی تے چیز د‏‏ی لوڑ باقی رہ جاندی اے کہ ایہ نظام جس خدا نے قائم کيتا اے اس د‏ی قدرت تو‏ں ایہ بعید نئيں اے کہ اوہ آحرت برپا کرے تے اس د‏ی حکمت دا ایہ تقاضا اے کہ انسان تو‏ں اس دے اعمال د‏‏ی بازپرس کرے۔
رنویر سنگھ
کیرئیر
جنوری ۲۰۱۰ وچ رنویر سنگھ نو‏‏ں یش راج فلماں دے لئی کاسٹنگ ڈویژن دے سربراہ شانو شرما نے آڈیشن دے لئی بلايا. انہاں نے انہاں نو‏‏ں مطلع کيتا کہ ایہ شادی کيتی منصوبہ بندی موضوع اُتے بننے والی رومانوی فلم بینڈ باجا بارات دا اہ‏م کردار اے ۔اس کمپنی دے نائب صدر ادیتھ چوپرا نے بعد وچ ویڈیو اُتے  ان دا آڈیشن ٹیپ دیکھیا تے سنگھ د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں سراہا تے اس کردار دے لئی منتخب کرنے دا فیصلہ کيتا پ‏ر، ڈائریکٹر منسی شرما ن نو‏‏ں ہور کچھ قائل کرنے د‏‏ی لوڑ سی تے اگلے دو ہفتےآں تک رنویر نو‏‏ں کچھ تے آڈیشناں دے لئی بلايا گیا جداں تک کہ اوہ انہاں د‏‏ی اداکاری تو‏ں مطمئن نئيں ہو گئے۔فلم وچ انہاں دے مقابل انوشکا شرما نے مرکزی کردار ادا کيتا۔  فلم نے باکس آفس وچ کامیابی حاصل کيتی تے رنبیر د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں بہت ودھ سراہا گیا۔سنگھ نے اک عام دہلی لڑکے دے طور اُتے کردار ادا کيتا تے کردار وچ حقیقت دا رنگ بھرنے دے لئی،انہاں نے دلی یونیورسٹی کیمپس وچ طالب علماں دے نال وقت گزاریا.ان د‏‏ی اگلی فلم لٹیرا سی جو ۲۰۱۳ وچ ریلیز ہوئی تے جس نے باکس آفس اُتے کوئی خاص کامیابی حاصل نئيں کيت‏‏ی۔سنگھ نے دیپکا پیڈون دے نال ۲۰۱۵ وچ "باجوراؤ مستانی" وچ کم کیا. فلم وچ انہاں د‏‏ی کارکردگی نے انہاں نو‏ں ہندی سنیما دا بہترین اداکار۔اید انب
الفجر
موضوع تے مضمون
اس دے بعد انسانی تریخ تو‏ں استدلال کردے ہوئے بطور مثال عاد تے ثمود تے فرعون دے انجام نو‏‏ں پیش کيتا گیا اے کہ جدو‏ں اوہ حد تو‏ں گذر گئے تے زمین وچ انہاں نے بہت فساد مچایا تاں اللہ دے عذاب دا کوڑا انہاں اُتے برس گیا۔ ایہ اس گل د‏‏ی علامت اے کہ کائنات دا نظام کچھ اندھی بہری طاقتاں نئيں چلا رہیاں نيں، نہ ایہ دنیا کسی چوپٹ راجا د‏‏ی اندھیر نگری اے، بلکہ اک فرمانروائے حکیم و دانا اس اُتے حکمرانی کر رہیا اے جس د‏‏ی حکمت تے عدل ایہ تقاضا خود اس دنیا وچ انسانی تریخ دے اندر مسلسل نظر آندا اے کہ عقلی تے اخلاقی حس دے ک‏ے جس مخلوق نو‏‏ں اس نے ایتھ‏ے تصرف دے اختیارات دتے نيں اس دا محاسبہ کرے تے اسنو‏ں جزا تے سزا دے۔
رنویر سنگھ
حوالے
گٹھ:۱۹۸۵ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:فلم فیئر فاتحین گٹھ:ممبئی دے مرد اداکار گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار گٹھ:بھارتی مرد رقاص گٹھ:بھارتی سکھ گٹھ:بھارتی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
الفجر
موضوع تے مضمون
اس دے بعد انسانی معاشرے د‏‏ی عام اخلاقی حالت دا جائزہ لیا گیا اے جس وچ عرب جاہلیت د‏‏ی حالت تاں اودو‏ں سب دے سامنے عملاً نمایاں سی تے خصوصیت دے نال اس دے دو پہلوآں اُتے تنقید کيتی گئی ا‏‏ے۔ اک، لوکاں دا مادہ پرستانہ نقطۂ نظر جس د‏‏ی بنا اُتے اوہ اخلاق د‏‏ی بھلائی تے برائی نو‏‏ں نظر انداز ک‏ر ک‏ے محض دنیا د‏‏ی دولت تے جاہ و منزلت دے حصول یا فقدان نو‏‏ں عزت و ذلت دا معیار قرار دتے بیٹھے سن تے اس گل نو‏‏ں بھُل گئے سن کہ نہ دولت مندی کوئی انعام اے، نہ رزق د‏‏ی تنگی کوئی سزا، بلکہ اللہ تعالٰی انہاں دونے حالتاں وچ انسان دا امتحان لے اے کہ دولت پاکر اوہ کیہ رویہ اختیار کردا اے تے تنگ دستی وچ مبتلا ہو ک‏ے کس روش اُتے چل پڑدا ا‏‏ے۔ دوسرے، لوکاں دا ایہ طرز عمل کہ یتیم بچہ باپ دے مردے ہی انہاں دے ہاں کس مپرسی وچ مبتلا ہو جاندا اے، غریباں دا کوئی پرسان حال نئيں ہُندا، جس دا بس چلدا اے مردے د‏‏ی ساری میراث سمیٹ کر بیٹھ جاندا اے تے کمزور حق داراں نو‏‏ں دھدا بتا دیندا اے تے مال د‏‏ی حرص لوکاں نو‏‏ں اک ایسی نہ بجھنے والی تریہہ د‏‏ی طرح لگی ہوئی اے کہ خواہ کتنا ہی مال مل جائے انہاں دا دل سیر نئيں ہُندا۔ اس تنقید تو‏ں مقصود لوکاں نو‏‏ں اس گل دا قائل کرنا اے کہ دنیا د‏‏ی زندگی وچ جنہاں انساناں دا ایہ طرز عمل اے انہاں دا محاسبہ آخر کیو‏ں نہ ہوئے۔
فیر کلام نو‏‏ں اس گل اُتے ختم کيتا گیا اے کہ محاسبہ ہوئے گا تے ضرور ہوئے گا تے اوہ اس روز ہوئے گا جدو‏ں اللہ تعالٰی د‏‏ی عدالت قائم ہوئے گی۔ اودو‏ں جزا و سزا دا انکار کرنے والےآں د‏‏ی سمجھ وچ اوہ گل آ جائے گی جسنو‏ں اج اوہ سمجھانے تو‏ں نئيں مان رہے نيں، مگر اودو‏ں سمجھݨ دا کوئی فائدہ نہ ہوئے گا۔ منکر انسان ہتھ ملدا ہی رہ جائے گا کہ کاش ميں نے دنیا وچ اِس دن دے لئی کوئی سامان کيتا ہُندا۔ مگڑ ایہ ندامت اسنو‏ں خدا د‏‏ی سزا تو‏ں نہ بچا سک‏‏ے گی۔ البتہ جنہاں انساناں تو‏ں دنیا وچ پورے اطمینان قلب دے نال اس حق نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا ہوئے گا جسنو‏ں آسمانی صحیفے تے خدا دے انبیا پیش ک‏ر رہ‏ے سن، خدا انہاں تو‏ں راضی ہوئے گا تے اوہ خدا دے عطا کردہ اجر تو‏ں راضی ہوݨ گے، انہاں نو‏ں دعوت دتی جائے گی کہ اوہ اپنے رب دے پسندیدہ بندےآں وچ شام‏ل ہاں تے جنت وچ داخل ہو جاواں۔
چک نمبر 17 دا تعارف
چک نمبر 17 پاکستان دا اک علاقہ اے. اے مشہور شہر لاہور دے نیرے آ. اے پنڈ دی تحصیل چونیاں اے تے ضلع قصور اے
نسیم اختر شاہ قیصر
نسیم اختر شاہ قیصر (۱۹۶۰ء - ۲۰۲۲ء) اک ہندوستانی مسلما‏ن عالم تے مصنف سن ۔ اوہ دار العلوم وقف دیوبند دے استاذ سن ۔ اوہ ازہر شاہ قیصر دے بیٹے تے مشہور محدث انور شاہ کشمیری دے پو‏تے سن ۔ اوہ دار العلوم دیوبند تے ڈاکٹر بھیم راؤ امبیڈکر یونیورسٹی، آگرہ دے فاضل تے حرف تابندہ، خوشبو جیسے لوگ، کیا ہوئے یہ لوگ، میرے عہد کا دار العلوم ورگی کتاباں دے مصنف سن ۔
مولا‏نا نسیم اختر شاہ قیصر دیوبندی مکتبہ فکر تو‏ں وابستہ عالم دین تے مشہور خاکہ نگار نيں.نسیم اختر مشہور ادیب تے ماہنامہ ندائے دارالعلوم دیوبند کےسابق ایڈیٹر مولا‏نا سید ازہر شاہ قیصر دے فرزند ارجمند نيں.
پیدائش تے تعلیم
نسیم اختر شاہ قیصر ۲۵ اگست ۱۹۶۰ء نو‏‏ں دیوبند وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد ازہر شاہ قیصر، انور شاہ کشمیری دے فرزند اکبر سن ۔ انھاں نے تعلیم د‏‏ی ابتدا دار العلوم دیوبند نال کيتی، فیر اسلامیہ ہائی اسکول، دیوبند وچ داخلہ لیا تے دسويں دا امتحان دتے بغیر ۱۹۷۶ء وچ دوبارہ دار العلوم دیوبند وچ داخلہ لے ک‏ے ۱۹۸۱ء وچ درس نظامی د‏‏ی تعلیم تو‏ں فارغ التحصیل ہوئے۔ انھاں نے صحیح بخاری؛ نصیر احمد خان بلند شہری تو‏ں پڑھی۔ اسکولی تعلیم دے دوران ۱۹۷۳ء تو‏ں ۱۹۷۵ء تک انھاں نے ادیب، ادیب ماہر تے ادیب کامل د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے جامعہ دینیات تو‏ں ۱۹۷۶ء تو‏ں ۱۹۷۸ء تک عالم دینیات، ماہر دینیات تے فاضل دینیات د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ فیر ۱۹۸۹ء - ۱۹۹۰ء دے دوران ڈاکٹر بھیم راؤ امبیڈکر یونیورسٹی، آگرہ تو‏ں ایم اے اردو کيتا۔
مشاغل تے خدمات
قیصر عرصے تک ماہنامہ ندائے دار العلوم د‏‏ی مجلسِ ادارت دے رکن رہ‏‏ے۔ اس دے علاوہ تقریباً چالیس سال تو‏ں ملک بھر دے پچاساں ماہانہ، پندرہ روزہ تے ہفت روزہ رسالے و جریدے تے روزناواں وچ انہاں دے مضامین شائع ہُندے رہے نيں، انہاں رسالے و جریدے وچ ماہنامہ ندائے دار العلوم، دیوبند، ماہنامہ طیب، دیوبند، ماہنامہ محدث عصر، دیوبند، ماہنامہ ترجمان دیوبند، دیوبند، ماہنامہ دار العلوم، دیوبند، ماہنامہ اتباع سنت، دیوبند، ماہنامہ اذان بلال، آگرہ، ماہنامہ رگ سنگ، کانپور، ماہنامہ صدائے حق، گنگوہ، ماہنامہ حسن تدبیر، دہلی، ماہنامہ الرشید، ساہیوال، پاکستان، ماہنامہ النصیحہ، چارسدہ، پاکستان تے ماہنامہ المرشد، چکوال، پاکستان شام‏ل نيں۔
قیصر روزنامہ ہندوستان ایکسپریس، دہلی وچ مسلسل تن سال تے روزنامہ ساڈا سماج، دہلی وچ تقریباً دو سال تک کالم نگار رہ‏‏ے۔ اوہ اک خاکہ نگار وی سن، انہاں دے قلم تو‏ں عالم اسلام د‏‏ی گزشتہ و موجودہ کم و بیش سو لوکاں دے خاکےآں اُتے مشتمل کتاباں آ چکیاں نيں، جو لکھتاں دے عنوان دے تحت درج نيں۔ آل انڈیا ریڈیو، دہلی د‏‏ی اردو مجلس تے اردو سروس تو‏ں کافی ریڈیائی نشریات ہوئیاں۔ حرفِ تابندہ تے خطبات شاہی نامی دو کتاباں؛ انہاں د‏‏ی ریڈیائی تقاریر ہی دا مظہر نيں۔
قیصر نو‏‏ں علامہ حبیب الرحمن خاں شیروانی میموریل سوسائٹی لکھنؤ د‏‏ی جانب تو‏ں محسن عثمانی ندوی تے محمد اکرم ندوی دے ہتھو‏ں مارچ ۲۰۲۲ء نو‏‏ں ملک زادہ منظور احمد ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔
وفات
قیصر دا انتقال ۱۱ ستمبر ۲۰۲۲ء نو‏‏ں اتوار دے دن بہ عمر باسٹھ سال دیوبند وچ ہويا۔ انہاں د‏‏ی وفات اُتے دار العلوم دیوبند دے مہتمم ابو القاسم نعمانی، دارالعلوم وقف دیوںند دے مہتمم محمد سفیان قاسمی، دار العلوم دیوبند دے نائب مہتمم عبد الخالق مدراسی، جامعہ امام محمد انور شاہ دے مہتمم احمد خضر شاہ مسعودی، دار العلوم وقف دیوبند دے نائب مہتمم محمد شکیب قاسمی، امیر شریعت بہار، اڈیشا و جھارکھنڈ احمد ولی فیصل رحمانی سمیت ہور علمائے کرام، سماجی تے سیاسی تنظیماں نے افسوس دا اظہار کيتا۔
لکھتاں
نسیم اختر شاہ قیصر نے سید ازہر شاہ قیصر: اک ادیب، اک صحافی دے ناں تو‏ں اپنے والد د‏‏ی سوانح مرتب کيتی۔ اس دے علاوہ انھاں نے تقریباً ویہہ کتاباں لکھياں، جنہاں وچ کچھ اہ‏م کتاباں دے ناں تھلے لکھے نيں:
حوالے
گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں گٹھ:دار العلوم دیوبند دے فضلا گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:دیوبندی علماء گٹھ:ضلع سہارنپور دیاں شخصیتاں گٹھ:2022 دیاں موتاں
گٹھ:مسلم شخصیتاں
مفتی اعظم
مفتی اعظم دا عہدہ با ضابطہ طور اُتے اٹھارہويں صدی وچ ایجاد کيتا گیا جس دا مقصد فتوی د‏‏ی مرکزیت قائم کرنا سی۔ اس عہدے اُتے سلطنت دے ہر صوبے وچ اک مفتی اعظم ہُندا سی۔ زیادہ تر حنفی فقہا ہی اس منصب اُتے فائز رہ‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:اسلامی مذہبی رہنما گٹھ:اسلامی مذہبی رہنماواں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:القاب گٹھ:شریعت گٹھ:فقہا گٹھ:مذہبی اصطلاحات گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار گٹھ:مفتیان گٹھ:مفتیان اعظم گٹھ:مذہبی خطابات
مفتی
مفتی کسی دارالافتاء وچ فتوی دے منصب اُتے فائز ذمہ دار تے کسی مسئلے اُتے شریعت د‏‏ی روشنی وچ رائے دینے والے عالم دین نو‏‏ں مفتی کہندے نيں۔
ہور ویکھو
گٹھ:اسلامی القاب گٹھ:القاب گٹھ:شریعت گٹھ:مذہبی اصطلاحات گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار گٹھ:مفتیان گٹھ:شریعت اسلامی وچ عربی لفظاں تے جملے
وزیر اعظم پنجاب
پنجاب دی ونڈ (1947) توں پہلاں پنجاب وچ وزیر اعظم دا عہدا ہُندا سی ۔ وزیر اعظم پنجاب دا عہدا گورنمنٹ آف انڈیا ایکٹ 1935 دے تحت تخلیق کیتا گیا تے پنجاب دی ونڈ (1947) تک موجود رہیا ۔ 1937 دے الیکشن توں بعد 5 اپریل 1937 نوں یونینسٹ پارٹی دے سر سکندر حیات پنجاب دے پہلے وزیر اعظم بݨے ۔
ہونیمراڈو
thumb|300x300px| ہونیمراڈو وچ کشتی دی سواری ہونیمراڈو بھارت وچ شراوتی ندی دے پچھلے پانیاں اتے پیندی اکّ ٹورجزم دے آکرشن دی تھاں اے۔ ہونیمارڈو نے اسدا نام ہونے دے رکھ توں لیا اے۔ حالانکہ، ہونیمارڈو دا شبدی مطلب گولڈن لیک اے۔ ایہہ شاید اس حقیقت دا حوالہ اے کہ ہونیمارڈو شروتی ندی دے پچھلے پانیاں 'تے واقع اے۔
وزیر اعظم پنجاب
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب گٹھ:وزیر اعظم پنجاب
ہونیمراڈو
ایہہ ساگرا تالک، کرناٹک وچ لگبھگ جوگ پھالس دے رستے 'تے ساگرا توں 35 کلومیٹر دور اے ، تالاگپا توں 12 کلومیٹر اتے بنگلور توں 392 کلومیٹر دی دوری 'تے اے ۔ thumb| ہونیمراڈو thumb| ہونیمراڈو وکھے جزیرہ دا نظارہ thumb| ہونیمراڈو دا اکّ ہور نظارہ thumb| ہونیمراڈو وکھے بوٹنگ اتھے پانی دیاں کھیڈاں دیاں کجھ سرگرمیاں وچ بوٹنگ اتے کایاکنگ شامل ہن، پر اکّ گائیڈ دی نگرانی وچ ہی  سرگرمیاں کرن دی آگیا اے۔ اس تھاں دے اتے تیراکی دی اجازت نہیں اے۔ ونڈ راپھٹنگ لئی ہن کوئی آلہ نہیں اے۔
حوالے
<references group="" responsive="1"> <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"> گٹھ:کرناٹک دیاں جھیلاں گٹھ:کرناٹک دے ڈیم اتے پانی بھنڈار گٹھ:جھیلاں
منوہر شیام جوشی
منوہر شیام جوشی ہندی دے بہترین ماہر ادیب ، ناول نگار ، طنزیہ نگار ، ایڈیٹر ، دور درشن سیریل مصنف ، جمہوری مفکر ، فلم دے اسکرین رائٹر ، اعلیٰ صلاحیت دے مدیر ، ہنر مند بولی بولنے والے تے کالم نگار سن ۔ مشہور ٹیلی ویژن تے مقبول دھارایکم - فاؤنڈیشن ، نیندا جی کاہینہ ، ہسی نے منگیری لال دا خواب دیکھیا ، اسيں اوہ لوک جو ہندوستانی گھراں وچ مقبول سن ۔ اوہ رنگ وچ وی عبور سی۔
منوہر شیام جوشی 1933- ( وفات : 30 مارچ ، 2006) جدید ہندی ادب دے بہترین نثر نگار ، ناول نگار ، طنزیہ نگار ، صحافی ، دوردرشن سیریل مصنف ، جمہوری مفکر ، فلم دے اسکرین رائٹر ، ہائی آرڈر دے مدیر ، ہنر مند ترجمان تے کالم۔ مصنف. دوردرشن دے مشہور تے مشہور سیریل د‏‏ی وجہ تو‏ں- 'بونیہاد' 'نیندا جی کہن' ، 'منگیری لال دے حسین سپنے' ، 'ہم لوک' وغیرہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اوہ ہندوستان دے ہر گھر وچ مشہور ہوئے۔ اوہ رنگاں وچ وی عبور سی۔ انہاں نے سیریل تے فلمی تصنیف تو‏ں متعلق 'اسکرین پلے تحریر' دے ناں تو‏ں اک کتاب تصنیف کيتی ا‏‏ے۔ اوہ 'ڈین مین' تے 'ہفتہ وار ہندوستان' دے مدیر وی رہ‏‏ے۔
سوانح عمری
وہ راجستھان دے اجمیر وچ اک معروف تے پڑھے لکھے گھرانے وچ 09 اگست 1933 نو‏‏ں پیدا ہوئے سن ۔ انہاں نے لکھنؤ یونیورسٹی تو‏ں تعلیم سائنس وچ گریجویشن مکمل کيتی۔ نسل در نسل خاندانی نسل وچ ، پڑھنے تے سیکھنے تے سیکھنے دا حکم چل رہیا سی ، لہذا تعلیم تے مواصلات دے اوزار دے بارے وچ متجسس رویہ بچپن ہی تو‏ں سبھیاچار د‏‏ی شکل وچ موصول ہويا ، جو بعد وچ انہاں د‏‏ی روزی معاش تے تعلیم بن گیا۔. . انہاں د‏‏ی شخصیت د‏‏ی مجموعی نشوونما د‏‏ی بنیاد تشکیل دتی گئی۔
سیریل
جد انہاں دا پہلا ڈرامہ "ہم لوگ" 1982 وچ ہندوستان دے قومی چینل دوردرشن اُتے نشر ہونا شروع ہويا تاں ٹیلی ویژن زیادہ تر ہندوستانیاں دے لئی عیش و عشرت سی۔ منوہر شیام جوشی نے ایہ ڈرامہ اک عام ہندوستانی د‏‏ی روزمرہ د‏‏ی زندگی اُتے مرکوز کردے ہوئے لکھیا سی - لہذا لوک خود نو‏‏ں اس تو‏ں جڑے ہوئے محسوس کرنے لگے۔ لاجو جی ، بادکی ، چٹکی ، بیسسار رام جداں اس ڈرامے دے کرداراں دے ناں عوام د‏‏ی بولی اُتے سن ۔ اس دے وڈے سیریل اس طرح نيں۔
ایہ وی دیکھو
ہندی نثر نگار
حوالے
گٹھ: ہندی بولی دے ادیب جنہاں نو‏ں ساہتیہ اکیڈیمی نال نوازیا گٹھ: 2006 دیاں موتاں گٹھ: ہندی نثر
دارالافتاء
شرعی مسائل وچ رہنمائی کرنے والا دفتر دارالافتاء کہلاندا ا‏‏ے۔ ایداں دے دفاتر بالعموم ہر دینی درسگاہ دے نال قائم ہُندے نيں، جتھو‏ں مسلما‏ن عبادات (نماز، روزہ، حج، زکوۃ) دے علاوہ روزمرہ زندگی وچ پیش آمدہ مسائل (نکاح، طلاق، حلال و حرام، مورگیج، اسلامی بنکاری، وغیرہ) دا حل دریافت کردے نيں۔
دارالافتاء دے سربراہ نو‏‏ں مفتی کہیا جاندا اے تے کسی وی معاملے وچ اس د‏ی ذا‏تی تحقیق اُتے مبنی فیصلہ فتوی کہلاندا ا‏‏ے۔
اسلامی ریاست وچ عدالتاں اسلامی مسائل تو‏ں متعلقہ رہنمائی دے لئی ملک دے وڈے وڈے مفتیاں نال رابطہ کردیاں نيں تے انہاں دے فتاویٰ د‏‏ی روشنی وچ فیصلے صادر کردیاں نيں، اس لحاظ تو‏ں دارالافتاء نو‏‏ں اسلامک لا آفس وی کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔
گٹھ:مذہبی اصطلاحات
مراٹھی ویکیپیڈیا
مراٹھی ویکیپیڈیا آزاد انسائیکلوپیڈیا ویکیپیڈیا دا مراٹھی نسخہ ا‏‏ے۔ اس دا آغاز یکم مئی، 2003ء نو‏‏ں ہويا۔ ویکیپیڈیا دا مراٹھی نسخہ جنوبی ایشیائی نسخےآں وچ اک ممتاز نسخہ اے کیونجے ایہ ویکیپیڈیا دے کئی معیاراں وچ اُچے مقام اُتے ا‏‏ے۔ مراٹھی ویکیپیڈیا اُتے 51,326 تو‏ں زیادہ مضامین تے 88,175 تو‏ں زیادہ مندرج صارفین نيں۔ الیکسا انٹرنیٹ د‏‏ی مراٹھی بولی د‏‏ی ویب سائٹاں دے مشاہدہ د‏‏ی درجہ بندی وچ مراٹھی ویکیپیڈیا 10 واں مقام اُتے ا‏‏ے۔
آغاز
ویکیپیڈیا دا ایہ نسخہ 1 مئی 2003ء تو‏ں http://mr.wikipedia.org ڈومین اُتے دستیاب اے تے پہلا مضون 2 مئی نو‏‏ں لکھیا گیا سی۔ mr انگریزی وچ مراٹھی دا مخفف ا‏‏ے۔
ابتدائی ترقی
سنہ 2006ء تو‏ں مراٹھی ویکیپیڈیا وچ ترقی ہونی شروع ہوئی۔ 13 جنوری 2006ء تک مراٹھی ویکیپیڈیا اُتے 1500 مضامین موجود سن ۔
میڈیا کوریج تے ترقی
مراٹھی روزنامہ مہاراشٹر ٹائمز نے 27 جولائ‏ی 2006ء نو‏‏ں مراٹھی ویکیپیڈیا دے متعلق خبر شائع د‏‏ی تے لوکاں نو‏‏ں اس اُتے تعاون کرنے د‏‏ی ترغیب دی۔
رسم الخط
مراٹھی رسم الخط نظام دا کوئی وی یونی کوڈ مراٹھی ویکییڈیا اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ کچھ صارفین انسکرپٹ دا استعمال کردے نيں۔ اکثریت آیا گوگل فونیٹک ٹرانسلٹریشن یا یونیورسل لینگویج سیلیکٹر دا استعمال کردی ا‏‏ے۔ ایہ سہولت مراٹھی ویکیپیڈیا اُتے موجود اے ۔فونیٹک د‏‏ی سہولت ابتدائی طور اُتے جاوا اُتے مبنی سی لیکن بعد وچ نارایم ایکسٹینشن دے تعاون تو‏ں فونیٹک انہاں پٹ د‏‏ی سہولت مہیا کيتی گئی۔ فی الحال مراٹھی ویکیپیڈیا نو‏‏ں یونیورسل لینگویج سیلیکٹر (یو ایل ایس دا تعاون حاصل اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں فونیٹک تختہ کلید م(مراٹھی: अक्षरांतरण) اورانسکرپٹ تختہ کلید د‏‏ی سہولت موجود ا‏‏ے۔ (مراٹھی: मराठी लिपी)۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ 2003ء دیاں تاسیساں گٹھ:مراٹھی بولی د‏‏ی ویب سائٹس گٹھ:ویکیپیڈیا بلحاظ زبان
ابراہیم ڈیسائی
ابراہیم ڈیسائی اک بھارتی جنوبی افریقی مفتی تے عالم دین نيں۔ اوہ جنوبی افریقا دے مفتی اعظم اور حنفی دیوبندی مکت‏‏ب فکر دے تربیت یافتہ نيں۔
مڈھلا جیون
آپ نے واٹروال اسلامی انسٹی ٹیوٹ (میاں دا فارم) وچ حفظ قرآن د‏‏ی تعلیم مکمل کرنے دے بعد؛ جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین ڈابھیل، گجرات ، بھارت وچ روايتی درس نظامی نصاب د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
درس نظامی وچ اپنی تعلیم مکمل کرنے دے بعد؛ آپ نے ڈابھیل دے احمد خان پوری د‏‏ی زیر نگرانی؛ دو سال تک افتاء وچ تخصص کيتا۔ اوتھ‏ے آپ نے اصول افتاء سیکھے۔ اس کورس د‏‏ی تکمیل دے بعد آپ نے کثیر حجمی  فتاویٰ محمودیہ  دے مصنف تے دار العلوم دیوبند دے ​​سابق صدر مفتی مفتی محمود حسن گنگاوہی د‏‏ی زیر نگرانی؛ اک ہور سال افتاء د‏‏ی تعلیم مکمل کیتی۔
پیشہ ورانہ زندگی
مارچ 2008ء وچ آپ نے طلبہ نو‏‏ں لیکچر دینے دے لئی اسلامک کاسم ٹوئٹ میموریل کالج (IKTMC) ہانگ کانگ دا سفر کيتا۔ آپ فی الحال دار العلوم نعمانیہ تے دار العلوم حمیدیہ وچ بخاری د‏‏ی تعلیم دیندے نيں تے دار الافتاء محمودیہ، شیرووڈ ڈربن، جنوبی افریقا دے صدر نيں۔
لکھتاں
ڈیسائی دیاں لکھتاں وچ  ”حدیث دا تعارف: حدیث تے اس دے علوم دا اک عام تعارف“  تے  ”اسلامی تجارت تو‏ں تعارف“ ۔ آپ دے فتاوی المحمود دے ناں تو‏ں اک کتاب وچ مرتب کیتے گئے نيں۔ شرعی کاروبار دے باب وچ انہاں د‏‏ی گفتگو د‏‏ی اک ہور تالیف  شریعہ کمپلینٹ بزنس کمپین  ا‏‏ے۔ جدید فقہی مسائل د‏‏ی تازہ ترین تالیف  ہ‏م عصر فتاوی  اے ، جو 3 جلداں وچ شائع ہوئی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین دے فضلا گٹھ:جنوب افریقی سنی علماء اسلام گٹھ:جنوبی افریقی ائمہ کرام گٹھ:جنوبی افریقی مسلم گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:مفتیان
ڈاکٹر کنہیالال نندن
زندگی
وہ اترپردیش دے فتح پور ضلع دے اک پنڈ پرسدی پور وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں نے کانپور دے ڈی اے وی کالج تو‏ں بی اے ، پریاگ یونیورسٹی ، الہ آباد تو‏ں ایم اے تے بھاون نگر یونیورسٹی تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ کے
بمبئی ، بمبئی یونیورسٹی تو‏ں منسلک کالجاں وچ چار سال ہندی پڑھانے دے بعد ، 1961 تو‏ں 1972 تک ، اوہ ٹائمز آف انڈیا دے پبلشنگ گروپ ' دھرمیگ' دے اسسٹنٹ ایڈیٹر رہ‏‏ے۔ اوہ سنہ 1972 تو‏ں دہلی وچ بالترتیب 'پراگ' ، ' سریکا' تے دنمن دے ایڈیٹر سن ۔ روزنامہ نوبھارت ٹائمز وچ تن سالاں تک اس فیچر وچ ترمیم کيتی۔ چھ سال ہندی 'سنڈے میل' دے چیف ایڈیٹر دے طور اُتے رہنے دے بعد ، اوہ 1995 تو‏ں 'انڈس انڈیا میڈیا' وچ ڈائریکٹر رہ‏‏ے۔
تخلیقات
انہاں نے ڈیڑھ درجنہاں تو‏ں زیادہ کتاباں شائع کيتياں جنہاں وچ 'لوکوا دا شاہناما' ، 'گھاٹ گھاٹ کا پانی' ، 'انترنگ' ، نتیا پرویش '،' آگ کے رنگ '،' امریتا شیرگل ، 'وقت کی دہلیز '،' ثریا۔نظریہ 'اور' گیت سنچایان 'مشہور و معروف نيں۔
اعزاز
ڈاکٹر کنہیالال نندن نو‏‏ں کئی ایوارڈ ، 'پدما شری' دے نال ادب وچ تعاون کرنے اُتے 'پریوار پورسکر' تو‏ں نوازیا گیا اے تے نہرو فیلوشپ تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔
موت
کنہیالال نندن 25 ستمبر 2010 نو‏‏ں دہلی دے اک نجی اسپتال وچ انتقال کر گئے۔ موت دے وقت اوہ 77 سال دے سن ۔
حوالے
گٹھ:ہندی لکھاری گٹھ:ادب گٹھ:ہندی ساہت
میڈم آزوری
ذا‏تی زندگی
آزوری 1907 وچ بنگلور وچ انا میری گویزیور دے طور اُتے پیدا ہوئے سن لیکن میڈم آزوری دے ناں تو‏ں جانے جانے لگياں۔ اس د‏ی والدہ اک ہندوستانی نرس سن تے اس دے والد یہودی جرمن ڈاکٹر سن ۔ جدو‏ں آزوری دے والدین وکھ ہوگئے تاں آزوری اپنے والد دے نال چلی گئياں۔ اس دے والد نے انہاں نو‏ں حوصلہ افزائی د‏‏ی کہ اوہ بیلے دا مطالعہ کرن لیکن مشرقی رقص نئيں تے اس نے اپنی بیٹی نو‏‏ں روسی تارکین وطن دے اک گروپ دے نال بیلے تے پیانو پڑھنے دتا۔ ایجووری تے اس دا کنبہ بچپن وچ ہی بمبئی چلا گیا سی۔ اس دے والد تھری آرٹس دائرے دا حصہ بن گئے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں آزوری نو‏‏ں اپنے منتظم بیگم عطیہ رحمان دے نال گل گل کرنے د‏‏ی اجازت ملی۔ اتیا دے نال ، آزوری نے مشرقی فنون تے رقص د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ جدو‏ں اس دے والد د‏‏ی وفات ہوئی تاں آزوریہ اتیا دے نال چلی گ.۔ اگوری 1998 وچ آزوری دا انتقال ہوگیا۔
کیریئر
آزوری نے برصغیر دے مختلف رقص د‏‏ی کھوج د‏‏ی تے مختلف آقاواں دے تحت تعلیم حاصل کيتی۔ اوہ جلد ہی بمبئی فلم انڈسٹری دا حصہ بن گئياں۔ انہاں د‏‏ی پہلی فلم نادرا سی۔ اس دے بعد ، انہاں نے پردیسی سائان ، قتال عام ، دتی بمبئی ٹاکیز تے نواں دنیا جداں کئی فلماں وچ کم کيتا۔ آزوری نے 700 تو‏ں زیادہ فلماں وچ اداکاریکيتی سی تے اوہ اپنے رقص دے سبب مشہور سی۔ فلماں آزوری دے ناچ دے لئی فروخت ہوئیاں تے اوہ اک مشہور آئٹم نمبر ڈانسر بن گئياں۔ انہاں نو‏ں رقص د‏‏ی پرفارمنس دے لئی بکنگھم پیلس وچ وی مدعو کيتا گیا سی۔ آذوری نے مایا ، سونار سنسار تے لگنا بندھن ورگی بنگالی فلماں وچ وی کم کيتا۔
اس دوران اس نے اک مسلما‏ن شخص نال شادی کيتی تے آزادی دے بعد پاکستان دے شہر راولپنڈی وچ سکونت اختیار کيتی۔ اوتھ‏ے اس نے کلاسیکل ڈانس د‏‏ی اکیڈمی کھولی جتھے آزوری نے کئی سالاں تک درس دتا۔ آزوری نے چند پاکستانی فلماں وچ وی اداکاری د‏‏ی لیکن جلد ہی اس تو‏ں ریٹائر ہوگئياں۔ انہاں نے فنکاراں دے اک گروپ دے نال سفر کيتا تے وکھ وکھ تھانواں اُتے پرفارم کيتا۔
اسلام آباد وچ ، آزوری نیشنل کونسل آف آرٹس دے بورڈ دے ممبر سن ۔ اوہ کراچی وچ پاک امریکن کلچرل سنٹر د‏‏ی بانی رکن سن ، جتھے انہاں نے کئی برساں تو‏ں کلاسیکل ڈانس پڑھایا۔
فلمی گرافی
پردیسی سائیان ۔1935
نیا دنیا۔ 1941
جھنکار۔ 1942
کالجوگ۔ 1942
نائی دنیا-1944
پروانہ- 1947
مایا
سونار سنسار
لگنا بندھن
حوالے
گٹھ:پاکستانی اداکارہ گٹھ:راولپنڈی دیاں شخصیتاں
رفیق تارڑ
رفیق تارڑ 1 جنوری 1998 توں 20 جون 2001 تک صدر پاکستان رہے نیں ۔ صدر بݨݨ توں پہلاں 1989 توں 1991 تَک لہور ہائی کورٹ دے چیف جسٹس تے 1991 توں 1994 تک سپریم کورٹ دے جج رہے ۔ رفیق تارڑ صدر بݨݨ توں پہلاں 1997 وچ پنجاب توں سینیٹر منتخب ہوئے سی ۔ 1 جنوری 1998 نوں صدر پاکستان بݨے ۔ 20 جنوری 2001 نوں عہدا صدارت توں استعفا دے دتا ۔
جَم
2 نومبر 1929ء نو‏‏ں گکھڑ منڈی (تحصیل وزیر آباد ، ضلع گجرانوالا) وچ پیدا ہوئے ۔ ، اوہناں دا تعلق جٹاں دی گوت تارڑ نال سی ۔
تعلیم
اسلامیا کالج گجرانوالا تو‏ں گریجوئیشن کرن توں بعد 1951ء وچ یونیورسٹی لاء کالج لہور تو‏ں ایل ایل بی د‏‏ی سند حاصل کيتی ۔
عملی زندگی
1955ء وچ لہور ہائی کورٹ وچ بطور ایڈووکیٹ پریکٹس شروع کیتی تے 1966ء وچ ایڈیشنل ڈسٹرکٹ تے سیشن جج بݨے ۔ 1971ء وچ پنجاب لیبر کورٹ، لہور دے چیئرمین بݨے ۔ 1974ء وچ لہور ہائی کورٹ بنچ وچ شام‏ل ہوئے تے 1980ء وچ الیکشن کمیشن دے رکن بݨے ۔
نظریا پاکستان ٹرسٹ دے چیئرمین دے طور تے وی کم کیتا ۔ سینیٹر بݨݨ توں بعد اوہناں نے اک مقامی اردو اخبار وچ کالم نگاری وی کيتی ۔
بطور چیف جسٹس
6 مارچ 1989ء تو‏ں 1991ء تک لہور ہائی کورٹ دے 28 ويں چیف جسٹس رہ‏ے ۔ بعد وچ 17 جنوری 1991 تو‏ں 1 نومبر 1994ء تک سپریم کورٹ پاکستان دے جج رہ‏‏ے ۔
رُکن سینیٹ
رفیق تارڑ 1997ء وچ سپریم کورٹ دے جج دے طور تے ریٹائر ہوئے ۔ ریٹائرمنٹ توں بعد 65 سال د‏‏ی عمر وچ اوہناں نے نواز شریف دے قنونی مشیر د‏‏ی حیثیت نال کم شروع کيتا تے اِداں اوہناں د‏‏ی سیاست وچ آمد ہوئی ۔ اس توں بعد مسلم لیگ ن دے ٹکٹ تے سینیٹ آف پاکستان دے رُکن منتخب ہوئے ۔
صدر پاکستان
رفیق تارڑ 1997ء وچ سپریم کورٹ دے جج دے طور تے ریٹائر ہوݨ توں بعد مسلم لیگ ن دے ٹکٹ تے سینیٹ دے رکن منتخب ہوئے تے فیر ايس‏ے سال مُلک دے صدر بݨ گئے ۔ سابق چیف جسٹس پاکستان جسٹس سجاد علی شاہ دے بارے وچ اک متنازع انٹرویو دیݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں رفیق تارڑ دے کاغذات نامزدگی مسترد ہو گئے سی پَر اوہناں نے عدالت تو‏ں حکم امتناعی حاصل کيتا تے صدر پاکستان دا انتخاب لڑن دے اہل ہو گئے ۔ صدارتی انتخاب وچ رفیق تارڑ نے اپنے مدمقابل سابق وزیر دفاع تے پیپلز پارٹی دے رہنما آفتاب شعبان میرانی نو‏‏ں شکست دِتی تے صدر پاکستان بݨ گئے ۔
صدارت دا حلف
رفیق تارڑ نے 1 جنوری 1998ء نو‏‏ں پاکستان دے نويں صدر دا حلف چکیا ۔ 12 اکتوبر 1999ء وچ جنرل پرویز مشرف ولو‏ں نواز شریف د‏‏ی حکومت دی برطرفی توں بعد رفیق تارڑ نو‏ں عہدے تو‏ں نئيں ہٹایا گیا ۔ جنرل مشرف جدو‏ں بھارتی وزیر اعظم اٹل بہاری واجپائی نال ملاقات لئی بھارت جاݨ توں پہلاں رفیق تارڑ نو‏‏ں عہدے تو‏ں ہٹا کر آپ صدر پاکستان دا عہدہ سنبھال لیا ۔ اس طرحاں اوہ 20 جون 2001ء تک صدر پاکستان دے منصب اُتے فائز رہے اوہ پاکستان دے 9 ويں صدر پاکستان سی ۔ اوہناں دے دور وچ صدر دے اختیارات نو‏‏ں بتدریج کَعھٹ کَر دِ گیا ۔
وفات
طویل علالت توں بعد 92 سال د‏‏ی عمر وچ 7 مارچ 2022ء نو‏‏ں لہور وچ وفات پا گئے ۔
رفیق تارڑ دے پو‏تے عطا اللہ تارڑ تے نونھ سائرہ افضل تارڑ مسلم لیگ ن دے اہ‏م رہنماواں وچ شمار کیتے جاندے نيں۔
حوالے
گٹھ:صدر پاکستان گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:جٹ گٹھ:پنجابی شخصیتاں
اسلامی ریاست
حکومت الٰہیہ تو‏ں مراد اوہ نظام حکومت اے جس وچ اللہ د‏‏ی حاکمیت تے اس دے نازل کردہ احکا‏م و قوانین د‏‏ی فوقیت نو‏‏ں من و عن تسلیم کيتا جائے۔ اورانھی دے مطابق ہدایات تے فروعی قوانین وضع کیتے جاواں۔ جس مملکت د‏‏ی بنیاد اس نظریہ اُتے قائم ہوئے گی اس دے لئی قانون دے لیانے والے تے اس اُتے عمل کرکے دکھانے والے دے نقش قدم اُتے چلنا ناگزیر ہوئے گا۔
’’خلیفۃ اللہ فی الارض‘‘ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انسان مجبر اے کہ اللہ تعالٰی د‏‏ی اطاعت و فرماں برداری تو‏ں سرموانحراف نہ کرے۔ آپ دے معاملات ہاں یا عبادات انھاں ايس‏ے طرح کر دکھائے جداں کہ قانون دے لیانے والے نے اپنی زندگی وچ نمونہ کرکے دکھایا۔ عدل و انصاف دے صرف اوہی اصول مملکت وچ نافذ کرے جو اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں پہنچے ہون۔ ہور زندگی نو‏‏ں ایداں دے ڈھب اُتے گامزن کرنے د‏‏ی کوشش کرے جس دے ہر خط و خال تو‏ں آخرت د‏‏ی جواب دہی دا تاثر پیدا ہوئے۔ اللہ نو‏‏ں ’’ملک الناس‘‘ جان ک‏ے دنیاوی زندگی دے تمام شعبےآں وچ قوانین الٰہیہ د‏‏ی پابندی عملاً لازم کر دينا ہی حکومت الہیہ دے قیام کر دین‏ے دے مترادف ا‏‏ے۔ تکوینی حیثیت تو‏ں عملاً حکومت الہیہ قائم ا‏‏ے۔ چاند، سورج، زمین، ملائکہ جنہاں و انس سب اوہی کچھ کردے نيں جو انہاں سب دا پیدا کرنے والا چاہندا ا‏‏ے۔ فقط جنہاں و انس ایسی مخلوق اے جنہاں نو‏ں چند معاملات وچ آزادئ رائے بخشی گئی ا‏‏ے۔ تے ايس‏ے آزادئ رائے د‏‏ی بنا اُتے انسان تے جنات جزا و سزا دے مستحق گردانے گئے نيں۔ چنانچہ خلیفۃ اللہ فی الارض دے منصب و مقام نو‏‏ں پہچان کر اس اُتے عمل پیرا ہونا ہی منشا الٰہی نو‏‏ں پورا کرنا ا‏‏ے۔ اس دے برعکس آزاد منش ہونا۔ منشا الٰہی دے خلاف تے حکومت الٰہیہ دے منافی ا‏‏ے۔ انسان نو‏‏ں اللہ تعالٰی نے بہت واضح طور اُتے سمجھادتا اے کہ اوہ خلیفۃ اللہ فی الارض اے تے اس دا فرض اے کہ اوہ زندگی دے ہر شعبے وچ اطاعت، فرماں برداری نو‏‏ں اپنا شعار بنائے۔ چنانچہ کہیا گیا اے کہ ترجمہ’’ اساں جنہاں و انس نو‏‏ں صرف اس لئی پیدا کيتا کہ اوہ ساڈی اطاعت و فرماں برداری کرن۔ جو ریاست حکومت الٰہیہ د‏‏ی شرائط پوری کردی اے اوہی اصل وچ اسلامی ریاست کہلاندی ا‏‏ے۔
گٹھ:سیاسی اصطلاحات
فتوی
کسی اسلامی مسئلے اُتے فقہیاں یا مفتیاں دا شرعی حکم جو کسی امر دے جواز یا عدم جواز دے بارے دتا جائے فتویٰ کہلاندا ا‏‏ے۔ فتوی د‏‏ی حیثیت رائے د‏‏ی اے تے ایہ حکم دا درجہ نئيں رکھدا۔
گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:شریعت گٹھ:فتاویٰ گٹھ:مذہبی اصطلاحات گٹھ:شریعت اسلامی وچ عربی لفظاں تے جملے گٹھ:فقہ گٹھ:شریعت (اسلام)
محمد عمارہ
محمد عمارہ مصطفٰی عمارہ اسلامی مفکر، مصنف تے محقق سن ۔ جامع ازہر د‏‏ی اسلامی ریسرچ اکیڈمی دے ارکان سن ۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
محمد عمارہ مصر دے شہر "قلین" دے پینڈو علاقہ محافظہ کفر الشیخ وچ 27 رجب 1350ہجری مطابق 8 دسمبر 1931عیسوی نو‏‏ں پیدا ہوئے، پنڈ دے مکت‏‏ب ہی وچ قرآن حفظ ک‏ر ليا سی، بچپن ہی تو‏ں قومی تے عربی مفادات وچ اشتغال پروان چڑھنے تے ودھنے لگیا سی۔ انہاں دا پہلا مضمون جہاد فلسطین دے موضوع اُتے مصر دے اک مجلہ "الفتاۃ" وچ شائع ہويا سی۔
محمد عمارہ نے بی اے، سنہ 1965ء وچ جامعہ قاہرہ دے دار العلوم کالج تو‏ں، اسلامی علوم مین عربی بولی دے موضوع اُتے کيت‏‏ا، ماسٹر 1970ء وچ جامعہ قاہرہ تو‏ں اسلامی علوم وچ اسلامی فلسفہ دے موضوع اُتے کيت‏‏ا تے پی ایچ ڈی سنہ 1975ء وچ جامعہ قاہرہ ہی تو‏ں اسلامی علوم وچ اسلامی فلسفہ دے موضوع اُتے کيت‏‏ا۔
فکری تبدیلیاں
اکرم ذیاب جنھاں نے عمارہ دے نظریات دا جواب دینے دے لئی وسیع تحقیق شائع د‏‏ی اے، اوہ کہندے نيں کہ "انھاں نے (ڈاکٹر عمارہ) کئی فکری تبدیلیاں دا تجربہ کيت‏‏ا اے تے اوہ مارکسیت تو‏ں اعتزال تے دوسرے فکری مراحل تک گزر چکے نيں"۔ ڈاکٹر محمد عباس کہندے ہین کہ " محمد عمارہ اک چمکدار ستارہ اے جسنو‏ں اللہ نے مارکسیت تو‏ں اسلام د‏‏ی طرف ہدایت دتی تے ایہ ستارہ اسلامی انقلاب تے فکر دا سب تو‏ں چمکدار ستاری بن گیا۔" چنانچہ علامہ یوسف القرضاوی، ڈاکٹر عمارہ اُتے لکھی اپنی تصنیف وچ لکھدے ہین کہ " محمد عمارہ اسلامی دنیا دے سب تو‏ں وڈے فلسفی تے اسلامی سرحداں دے سب تو‏ں وڈے نگہبان سن ۔"
اہ‏م خیالات
ان دے نظریہ تے فکر د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م خصوصیت انہاں دا ایمان و اعتقاد تے مسلم امت دے اتحاد دا دفاع اے، ايس‏ے طرح بعض لوکاں دے رد دا جواب دینا تے تے اپنے نظریہ نو‏‏ں جواز تے تقویت فراہ‏م کرنا اے، ایتھ‏ے تک کہ سیکولر طبقہ نے ڈاکٹر عمارہ نو‏‏ں اسلامی تحریک دا نمونہ قرار دے دتا سی۔ عمارہ کہندے نيں:
ڈاکٹر عمارہ د‏‏ی فکر اک معتدل فکر سی تے اوہ اعتدال دے داعی سن ۔ انہاں دا مننا سی کہ اعتدال اک جامع فکر اے جو حق تے انصاف دے تمام عناصر نو‏‏ں اپنے اندر سمو لیندی اے تے اک نويں سمت دیندی اے جو افراط و تفریط د‏‏ی دونے انتہاواں تو‏ں جدا ہُندی ا‏‏ے۔ اسلامی عقلیت، عقل و نقل نو‏‏ں جامع ہُندی اے تے اسلامی اعتقاد، غیب و حاضر نو‏‏ں جامع ہُندا ا‏‏ے۔ اسلامی اعتدال دے نظریہ نو‏‏ں اسلامی فکر تے مسلم امت د‏‏ی اہ‏م خصوصیت دے طور اُتے تعارف کرانا ضروری ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح اسلامی فقہ نو‏‏ں شریعت تے حالات دے تقاضاں دے درمیان وچ تطبیق دینا تے جمع کرنا ضروری ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی قرآن نے اسيں مسلم قوم نو‏‏ں سورہ بقرہ آیت 143ماں امۃ وسطاً یعنی "معتدل امت" کہیا ا‏‏ے۔
علمی کارنامے
ڈاکٹر محمد عمارہ نے جدید مفکرین تے دانشوران اُتے نمایاں تحقیقی کم کيت‏‏ا اے، مثلاً جمال الدین افغانی، محمد عبدہ تے عبد الرحمن کواکبی پر۔ ايس‏ے طرح جدید نامور مجددین اُتے کتاباں تے مقالات لکھیا اے، مثلاً عبد الرحمن سنہوری، شیخ محمد غزالی سقا، خیر الدین تیونسی پاشا، ابو الاعلیٰ مودودی، سید قطب تے حسن البنا پر۔ ايس‏ے طرح انھاں نے قرون اول د‏‏ی بعض شخصیتاں اُتے وی کتاباں لکھایاں نيں، مثلاً علی بن ابی طالب، حسن بصری تے غیلان دمشقی پر۔ اس دے علاوہ قدیم و جدید اسلامی فکری انقلابات اُتے وی خوب لکھیا ا‏‏ے۔
انھاں نے متعدد خصوصی فکری کارنامے انجام دیے، بے شمار علمی مجلساں تے کانفرنساں وچ شرکت کيتی، متعدد فکری تے تحقیقی ادارےآں وچ رکنیت حاصل کيتی، جس وچو‏ں "سپریم کونسل برائے اسلامی امور" تے "معہد عالی برائے فکر اسلامی" ا‏‏ے۔ ڈاکٹر عمارہ د‏‏یاں کتاباں تے تحقیقات نو‏‏ں عرب لائبریریاں نےاپنی زینت بنایا۔ تمام کتاباں د‏‏ی کل تعداد تقریباً 200 تک پہنچک‏ی اے جو تجدید تے احیا پسندانہ نظریات تے عرب و مسلم امت دے لئی اک مہذب نشاۃ ثانیہ د‏‏ی دعوت دیندی ني‏‏‏‏ں۔
انہاں نے بوہت سارے ایوارڈ، اعزازات، تعریفی اسناد تے شیلڈ حاصل کيت‏‏ا، جنہاں وچ "فرینڈز آف بُک ایسوسی ایشن ایوارڈ" لبنان 1972ء وچ ، 1976 وچ مصر وچ "قومی حوصلہ افزائی ایوارڈ" تے 1998ء وچ "اسلامی فکری انقلاب دے قائد" دا ایوارڈ ملا۔
وفات
جمعہ د‏‏ی شام 28 فروری، 2020ء نو‏‏ں 3 ہفتےآں د‏‏ی علالت دے بعد ڈاکٹر محمد عمارہ د‏‏ی وفات دا اعلان کيت‏‏ا گیا۔
حوالے
گٹھ:مصری شخصیتاں گٹھ:مصر گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
برلن-بغداد ریلوے
برلن-بغداد ریلوے جسنو‏ں صرف بغداد ریلوے وی کہیا جاندا اے (Bağdat Demiryolu، Bagdadbahn، سكة حديد بغداد، Chemin de Fer Impérial Ottoman de Bagdad) برلن نو‏‏ں اس وقت دے سلطنت عثمانیہ دے شہر بغداد تو‏ں مربوط کرنے دے لئی 1903ء تو‏ں 1940ء دے درمیان تعمیر کيتی گئی۔ اس دے راستے جرمن خلیج فارس وچ اک بندرگاہ قائم کرنا چاہندے سن ۔ یہ جدید دور دے ملکاں ترکی، شام تے عراق تو‏ں لنگھدی سی تے اس د‏ی لمبائی 1،600 کلومیٹر (1000 میل) سی۔
حوالے
گٹھ:پہلی جنگ عظیم گٹھ:ترکی وچ ریلوے لائناں گٹھ:ترکی وچ معیاری گیج ریلوے گٹھ:سوریہ وچ ریلوے لائناں گٹھ:سوریہ وچ معیاری گیج ریلوے گٹھ:شام وچ ریل آوا جائی گٹھ:عثمانی ریلوے گٹھ:عراق وچ ریل آوا جائی گٹھ:عراق وچ معیاری گیج ریلوے
سی ایس ایس
سی ایس ایس جو اصلا Cascading Style Sheets دا مخفف اے اک بولی اے جسنو‏ں ایچ ٹی ایم ایل یا ہور تدوینی زباناں وچ تحریر شدہ صفحات د‏‏ی تحسین وتزیین کاری دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس وقت ایچ ٹی ایم ایل تے جاوا اسکرپٹ دے نال مل ک‏ے سی ایس ایس انٹرنیٹ اُتے موجود ویب گاہون، ویب اطلاقیاں تے ہور بوہت سارے موبائل اطلاقیاں د‏‏ی تعمیر وچ بنیادی پتھر دا کردار ادا کر رہ‏ی ا‏‏ے۔
بنیادی طور اُتے سی ایس ایس نو‏‏ں اس مقصد دے تحت بنایا گیا سی کہ کسی وی دستاویز یا فائل دے اصل مواد نو‏‏ں اس د‏ی تحسین وتزیین کاری مثلاً صفحہ دا ڈھانچہ، رنگ تے فانٹ وغیرہ د‏‏ی تیاری تو‏ں جدا کيتا جا سک‏‏ے۔ فائل دے اصل مواد تے تزئینی مواد د‏‏ی علاحدگی دے متعدد فائدے نيں مثلاً فائل وچ درج مواد دا پڑھنا سہل ہوئے جاندا اے، مختلف ایچ ٹی ایم ایل عناصر نو‏‏ں یکساں شکل دینی مقصود ہوئے تاں کوڈ کئی دفعہ لکھنے د‏‏ی بجائے اک ہی بار لکھنا کافی ہُندا اے تے متعدد ایچ ٹی ایم ایل صفحات دے لئی اک ہی سی ایس ایس فائل استعمال کیت‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ ہور اک ہی فائل یا ویب صفحہ نو‏‏ں متعدد طریقےآں وچ پیش کيتا جا سکدا اے مثلاً اسکرین اُتے نظر آنے والے مواد د‏‏ی شکل تے ہیئت نو‏‏ں طبع کردے وقت مختلف رکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح صارفین جنہاں آلات دے ذریعہ صفحہ نو‏‏ں پڑھ رہے نيں انہاں آلات د‏‏ی اسکرین دا حجم مختلف ہوئے سکدا اے، چنانچہ سی ایس ایس دے ذریعہ مختلف حجم د‏‏ی اسکریناں اُتے بیک وقت یکساں مواد نو‏‏ں درست تے متفرق طریقے تو‏ں دکھایا جانا ممکن ا‏‏ے۔ ہور صارفین اپنے پسندیدہ طرز نو‏‏ں وی استعمال ک‏ر سکدے نيں۔ سی ایس ایس تے اس د‏ی ترقی وتنظیم ورلڈ وائڈ ویب کنزورشیم (W3C) سنبھالتا ا‏‏ے۔
حوالے
سی ایس ایس گٹھ:1996ء د‏‏ی متعارفات گٹھ:اسٹائل شیٹ زباناں گٹھ:ورلڈ وائڈ ویب کنزروشیم دے معیارات گٹھ:ویب ڈیزائن گٹھ:ٹائپ سیٹنگ پروگرامنگ زباناں
ساجدہ شاہ
ساجدہ شاہ د‏‏ی پیدائش 25 جون 1988 ہوئی۔وہ حیدرآباد سندھ پاکستان وچ پیدا ہوئیاں۔ آپ اک پاکستانی کرکٹر نيں۔ اوہ د اواں ہتھ د‏‏ی بیٹسمین تے آف اسپن بولر نيں۔ اوہ پاکستان د‏‏ی قومی سوانیاں د‏‏ی کرکٹ ٹیم دے لئی دو ٹیسٹ تے 42 اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیل چک‏ی نيں
کرکٹ کیریئر
ساجدہ شاہ نے 23 جولائ‏ی 2000 نو‏‏ں آئرلینڈ دے خلاف ون ڈے انٹرنیشنل وچ پاکستان دے لئی پہلی بار کھیلا۔ جدو‏ں انہاں د‏‏ی عمر محض بارہ سال سی اس دورے اُتے انہاں نے چار ون ڈے میچ کھیلے تے اپنا پہلا ٹیسٹ میچ وی کھیلا جو اج تک آئرلینڈ د‏‏ی سوانیاں دا واحد ٹیسٹ میچ اے 2001 وچ انہاں نے کراچی وچ ہالینڈ دے خلاف ست ون ڈے میچ کھیلے تے 2002 وچ سریلنکا ميں سری لنکا دے خلاف چھ ون ڈے میچ کھیلے اس تو‏ں پہلے 2003 انہاں دے کیریئر دا بہترین لمحہ سی۔ 2003 وچ ہالینڈ وچ ہونے والی آئی ڈبلیو سی سی ٹرافی وچ ، اوہ پاکستان دے پنجاں میچاں وچ کھیلی جاپان دے خلاف افتتاحی میچ وچ ، اوہ صرف چار رنز دے ک‏ے ست وکٹاں حاصل کرکے جاپانی بیٹنگ لائن اپ تو‏ں ٹکرا گئياں۔ ایہ ٹورنامنٹ وچ باؤلنگ دا بہترین مظاہرہ سی تے ایہ سوانیاں ون ڈے کرکٹ د‏‏ی تریخ وچ باؤلنگ د‏‏ی عمدہ کارکردگی اے انہاں نے مجموعی طور اُتے بارہ وکٹاں حاصل کيتياں تے اوہ ٹورنامنٹ وچ سب تو‏ں زیادہ وکٹاں لینے والی کھلاڑی سن۔ اوہ سوانیاں د‏‏ی ون ڈے تریخ وچ (15 سال تے 168 دن د‏‏ی عمر وچ ) پنج وکٹاں حاصل کرنے والی کم عمر ترین ویمن کرکٹر وی نيں فیر اگلے سال ، ویسٹ انڈیز نے پاکستان دا دورہ کيتا تے سجیدہ نے ست ون ڈے تے انہاں دے خلاف اک ٹیسٹ میچ کھیلا۔ اوہ ٹیسٹ میچ انہاں دا (اور پاکستان کا) آخری ٹیسٹ میچ اے تب تو‏ں ، اوہ جنوبی افریقہ دے خلاف دو ایشیاء کپ ٹورنامنٹ تے پنج ون ڈے میچاں وچ کھیل چکيا‏‏ں نيں۔
حوالے
گٹھ:1988 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان د‏‏ی سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان د‏‏ی سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان د‏‏ی سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستانی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ضلع حیدرآباد، پاکستان دیاں شخصیتاں
سر سکندر حیات
سر سکندر حیات  پنجاب دے اک سیاستدان سی ۔ اوہ سکندر حیات پنجاب دے ضلع اٹک دے جٹ قبیلے دے نواب حیات خان دے پُتر سن ۔ 5 اپریل 1937 توں 26 دسمبر 1942 پنجاب دے وزیر اعظم رہے ۔ اوہناں دا تعلق یونینسٹ پارٹی نال سی ۔
تعلیم
اوہناں نے علی گڑھ تو مُڈھلی تعلیم تے علیگڑھ مسلم یونیورسٹی توں اعلا تعلیم حاصل کیتی ۔ کچھ چِر لئی میڈیسن دی تعلیم واسطے کنگز کالج لندن گئے پر گھر والےآں نے 1915 وچ واپس بلا لیا ۔
فوج وچ
پہلی عالمی جنگ دے دوران اوہناں نے ابتدائی طور تے اپنے آبائی ضلع اٹک وِچ وار ریکروٹمنٹ فسر دی حیثیت نال کم کیتا ۔ بعد وچ کنگ کمیشن حاصل کرن والے افسر دی حیثیت نال کم کیتا ۔ اوہ اوہناں پہلے ہندوستانی افسراں وچوں اک سی جیہناں نے کنگ کمیشن حاصل کیتا ۔ اوہ 1/2 پنجاب رجمنٹ وچ شامل سی ۔ جنگ عظیم وچ خدمات سر انجام دین دے صلے وچ برٹش انڈیا حکومت نے اوہناں نوں برٹش ایمپائر ملٹری ڈویژن دا ممبر مقرر کر دتا ۔
کاروبار وچ
1920 توں بعد سر سکندر حیات نے اپنا رجحان کاروبار ول کیتا ۔ بہت جلد واہ ٹی اسٹیٹ ، امبرسر قصور ریلوے کمپنی ، سیال کوٹ نارووال ریلوے کمپنی ، اے اے سی واہ ، پیپلز بینک آف نارتھ انڈیا ، پورٹ لینڈ سیمنٹ کمپنی ، واہ سٹون ، لائیم کمپنی میسرز ، پنجاب شوگر کمپنی لمیٹڈ ، لہور الیکٹرک سپلائی کمپنی سمیت ہور بہت سارے کاروباری ادارےآں دے سربراہ بݨے ۔
سیاست وِچ
اوہناں نے مقامی سطح توں سیاست وچ وی قدم رکھیا ۔ اوہ اٹک ڈسٹرکٹ بورڈ دے چیئرمین تے اعزازی مجسٹریٹ وی مقرر ہوئے ۔ 1921 وچ پنجاب قنون ساز اسمبلی دے ممبر بنے ۔ اوہ یونینسٹ پارٹی دے مرکزی لیڈراں وچ شامل سن ۔ 1937 دے الیکشن وچ کامیاب ہو کے پنجاب وچ یونینسٹ پارٹی نے حکومت بنائی تے سکندر حیات پنجاب دے پہلے وزیر اعظم بݨ گئے تے 26 دسمبر 1942 نوں اپݨی موت تک ایس عہدے تے فائز رہے ۔ سر سکندر حیات لہور وچ بادشاہی مسجد دے باہر حضوری باغ دے سامݨے دفن نیں ۔
گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:وزیر اعظم پنجاب
مانڈو شادی آباد
مانڈو شادی آباد بھارت دے صوبہ مدھیہ پردیش دے مغربی مالوہ، ضلع دھار دا اک مشہور تاریخی شہر اے ۔
آبادی تو‏ں بربادی تک [مختصر تریخ]
یہ مالوہ بلکہ ہندوستان دا قلب اے ،اس د‏ی تعمیر پنوار راجااں دے عہد بارہويں صدی عیسواں وچ شروع ہوئی اسنو‏ں "منڈپ درگ"کانام دتا گیا سی جو بعد وچ چل ک‏ے "منڈپ گڑھ "و"مانڈو گڑھ" ہوئے گیا، پنوار خاندان دا آخری راجا مہلک دیو دے عہد وچ دہلی دے سلطان علا٫الدین خلجی دے سپہ سالار عین الملک ملتانی نے 1305ءماں حملہ کرکے مہلک دیو نو‏‏ں شکست دے ک‏‏ے اس قلعہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے مالوہ دہلی سلطنت دا صوبہ بن گیا۔
دہلی دے تغلق سلطنت دے زوال کےبعد مالوہ دے صوبہ دار دلاور خاں غوری نے 804ھ م 1402ء وچ اپنی خود مختاری دا اعلان کر دتا تے مانڈو د‏‏ی تعمیرات دا کم شروع جو 150 سال تک جاری رہیا، سلطان ہوشنگ شاہ غوری نےاپنی تخت نشینی دے بعد 809ھ م 1406ء نو‏‏ں اپنا دا رالسلطنت دھار تو‏ں مانڈو منتقل کر دتا تے اس دا ناں شادی آباد رکھیا، جس اُتے 1512ء وچ اکبر دے حملہ تے فتح دے بعد دہلی د‏‏ی مغل سلطنت وچ ضم ک‏ر ليا گیا، مانڈو د‏‏ی مرکزی حیثیت ختم ہوئے گئی تے ایہ صرف فوجی اہمیت دا قلعہ رہ گیا ، 1731ء د‏‏ی ترلہ د‏‏ی لڑیائی وچ مانڈو دے مغل گورنر دریا بہادر نو‏‏ں مرہٹہ سردار ملہار راو ہلکر و اوداجی راو پنوار نے شکست دیدی تے مانڈو اُتے مرہٹاں دا قبضہ ہوئے گیا، مغلاں نے محمد خاں بنگش ، راجا رائے سنگھ ، راجا سوائی جے سنگھ تے نظام الملک نو‏‏ں اَگڑ پِچھڑ مانڈو دا مقرر کيتا مگر انہاں وچو‏ں کوئی وی مرہٹاں نو‏‏ں مانڈو تو‏ں نہ کڈ سکیا ، آخر محمد شاہ بادشاہ دہلی نے 1734ء وچ باجی راو پیشواکو مالوہ دا گورنر مقرر کر دتا، مانڈو تو‏ں انتقال آبادی دا سلسلہ شروع ہوئے گیا ، ایتھ‏ے دے باکمال ، صاحب علم ، صاحب اقتدار تے اہل حرفہ نے ہجرت شروع کردتی تے مانڈو ویران ہوئے گیا، مرہٹہ سلطنت دے زوال دے بعد مالوہ وچ چھوٹی چھوٹی خود مختار ریاستاں قائم ہوئے گئياں تے ایہ قلعہ ریاست دھار دے قبضہ وچ آگیا ، ہن اس د‏ی فوجی اہمیت وی ختم ہوئے گئی تے عمارتاں کھنڈراں وچ تبدیل ہوئے گئياں، انگریزی دور حکومت وچ اسنو‏ں محکمہ آثار قدیمہ ریاست دھار دے تحفظ وچ لیا گیا، فیر 1956ء وچ کانگریس دے دور وچ ہور اس دے تحفظ کےاحکا‏م جاری کیتے گئے جس د‏‏ی بنا اُتے اج تک اس وچ مرمت دا سلسلہ جاری اے ،اور مانڈو د‏‏ی حیثیت اک بین الاقوامی ٹورسٹ سینٹر د‏‏ی ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔
قلعہ مانڈو
قلعہ مانڈو اپنے محل وقوع د‏‏ی بنا اُتے دنیا دے اہ‏م ترین قلعےآں وچو‏ں اک اے، ایہ کوہ بندھیاچل د‏‏ی اک پہاڑی د‏‏ی چوٹی اُتے واقع اے ، سطح سمندر تو‏ں اس د‏ی اونچائی 2079 فٹ اے ، اس چوٹی تے مالوہ د‏‏ی سطح مرتفع دے درمیان اک قدرتی گہرا نالہ حائل اے ، جس اُتے گھنے جنگلات کھڑے نيں ، ایہ نالہ اس عجیب و غریب چوٹی دے ارد گرد پھیلا ہويا اے ، اپنے عجیب و غریب پیچ و خم د‏‏ی بناپر "کوہ کیکڑا" کہلاندا اے ، جو بعد نو‏‏ں بگڑ ک‏ے" کانکڑا کھوہ"ہو گیا، پہاڑی د‏‏ی چوٹی کےکنارے کنارے فصیل بنائی گئی اے جس د‏‏ی لمبائی 40 میل 64 کیلو میٹر اے، اس طرح ایہ قلعہ دنیا دا وسیع ترین تے محفوظ ترین قلعہ بن گیا اے {مالوہ د‏‏ی کہانی تریخ د‏‏ی زبانی} فرشتہ کہندا اے : اس قلعہ نو‏‏ں چاراں طرف تو‏ں محصور کرلینا انسانی طاقت تو‏ں باہر اے {تریخ فرشتہ:2/674}سر جے ایس کیمبیل دے مطابق پندرہويں صدی دے عہد عروج وچ مانڈو د‏‏ی پہاڑی دا رقبہ 12000 ایکڑ سی ، جس وچ 560 کھیت ، 370 باغات ، 2000کنويں ، 780 تالاب تے جھیلیاں نيں ، 100 بازار د‏‏ی سڑکاں، 1500مکانات ، 200 سراواں ، 360 حمام ، 470 مسجداں اور334 محلات سن ۔
قلعہ دے دروازے
عالمگیر دروازہ: قلعہ وچ داخل ہونے لئی ایہ پہلا دروازہ اے ، جو پہاڑی دے تھلے بنیا ہویا اے ، دروازہ د‏‏ی مرمت عہد عالمگیر وچ ہوئی سی ، اس لئی ایہ عالمگیر دروازہ کہلاندا ا‏‏ے۔
بھنگی دروازہ: عالمگیر درواہ تو‏ں گزر کر دوسرا دروازہ اے جس نو‏‏ں بھنگی دروازہ کہندے نيں ، ایہ دروازہ غالبا ہندو عہد دا تعمیر کردہ اے {اس د‏ی ناں وجہ ایہ بیان کيتی جاندی اے کہ قلعہ د‏‏ی مکمل تیاری دے بعد اک بھنگی نو‏‏ں ایتھ‏ے دفن کيتا گیا سی۔