cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پنجابی ساہت دا لوک دھارائی پچھوکڑ (کتاب)
لوک-کلاواں
لوکدھارا دی اک ہور ونگی لوک-کلاواں دی ہے،جنہاں دی ورتوں ساہت روپ سرجنا وچ وشیش طور 'تے ہوئی ملدی ہے۔ایہناں وچ لوک-ناچ،لوک-ناٹ،لوک-چترکاری اتے لوک-کھیڈاں نوں لیا گیا ہے۔ ساہت سرجنا دے پچھوکڑ وچ کارج شیل لوکدھارائی سمگری دے کھیتر وچ بڑی گھٹّ کھوج ہوئی ہے۔ناٹک اتے گلپ ساہت ولّ اچیچا دھیان نہیں دتا گیا۔ کارن ایہہ ہے کہ پنجابی ساہت دا آرنبھ ہی کاوَ-سرجنا نال ہویا ہے۔اس توں بعد پنجابی ساہت سرجنا دے اتہاس وچ تنّ دھارا،صوفی،گربانی اتے قصہ کاوَ دھاراواں ہی ملدیاں ہن۔ پھر وی پنجابی ناٹکاں وچ متھاں اتے دند-کتھاواں دے پریوگ نوں لوک ناٹ دے سرلیکھ ہیٹھ ہی دتا گیا ہے۔ قصہ کاوَ توں بعد پنجابی ساہت دی آدھونک کاوَ دھارا نوں لے کے بھائی ویر سنگھ،پرو:پورن سنگھ،دھنی رام چاترک،موہن سنگھ،امرتا پریتم،باوا بلونت،ڈاکٹر:ہربھجن سنگھ،شو کمار بٹالوی آدی دیاں اداہرناں دتیاں گئیاں ہن۔پنجابی گلپ دی مولک رچنا ناول سندری کرتا بھائی ویر سنگھ وی اک لوک گیت اپر ہی آدھارت ہے جس بارے بھائی ویر سنگھ توں بعد پنجابی دے سرمور ناول کار نانک سنگھ ہن،جنہاں دیاں رچناواں وچ تھاں-پر-تھاں لوکدھارا سمگری دے حوالے ملدے ہن۔جسونت سنگھ کنول،گردیال سنگھ دے ناولاں وچ وی لوکدھارا دی سمگری ملدی ہے۔پنجابی کہانیاں وچ وی پنجابی لوکدھارا دی بھرپورتا ہے۔بھارتی متھّ نوں لے کے کہانی رچنا دی ودھی جو من موہن باوا نے اپنائی ہے،اوہ وشیش دھیان دی منگ کردی ہے۔اس نے جاتک-کتھاواں اپر آدھارت  پربھاوتی،مندالکا،ادامبرا اتے ناگ منڈا آدی کہانیاں لکھیاں۔لوک کتھاواں تے آدھارت اجات سندری،نر بلی کہانیاں،مہامبھارت اتے بودھکتھاواں اپر آدھارت کہانیاں وی لکھیاں ہن۔ اسے طرحاں سنگیت،ناچ،پینٹنگز تے بتکاری وی رچوئل نال جا جڑدے ہن۔قلعواں وچوں سنگیت اتے ناچ دا ناٹک نال گوڑہا سنبندھ ہے۔ساہت روپ ناٹک دی رچنا کردیاں کئی لیکھک اتہاس نوں متھہاس وچ روپانترن کر رہے ہندے ہن اتے کئی متھاں نوں لے کے ناٹک رچنا کردے ہن۔ سمچے روپ وچ اس پستک وچ جو ادھٔین پیش کیتا گیا اس توں ایہہ گلّ بھلی بھانت ساہمنے آؤندی ہے کہ پنجابی ساہت سرجنا وچ پنجابی لوکدھارا دیاں تقریباً ساریاں ونگیاں نوں ورتوں وچ لیاؤندا ہے،جنہاں دی سہائتا نال ساہت سرجکاں نے اپنیاں رچناواں دیاں سنرچناواں کھڑھیاں کیتیاں ہن۔
گٹھ:پنجابی ساہتگٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی کتاباں
ماسکوی روس
ماسکوی روس یاں وڈا ماسکو راجواڑا (روسی بولی:ویلیکوئے کنیاژیستوو ماسکووسکوئے) قرون وسطی چ 1283ء توں 1547ء تک قائم رہی اک روسی ریاست سی جسدا مرکز ماسکو شہر سی ۔ روسی دستاویزاں چ لکھے جان آلے وڈا ماسکو راجواڑے نوں لہندے دیاں دستاویزاں چ ماسکوے یاں ماسکوی روس وی آکھیا جاندا سی ۔ ماسکوی روس یاں وڈا ماسکو راجواڑا ، ماسکو راجواڑا دی جانشین ریاست سی جہڑا بعد چ روسی بادشاہت دی پیش رو ریاست بنی ۔
ابتدا
جدوں منگولاں نے کیویائی روس دے علاقےآں تے حملہ کیتا > ماسکو اوس ویلے ولادیمیر سوزدال راجواڑے دی اک غیر معروف تجارتی چوکی سی ۔ اگرچہ منگولاں نے 1238ء دیاں سردیاں چ ماسکو نوں اگ لا کے تباہ کردتا تے 1293ء چ ایتھے لٹ مار کیتی پر اسدے دے دور دراز تے جنگلاں وچکار واقع ہون پاروں اسنوں منگولاں دے حملےآں تے لٹ مار توں کجھ تحفظ رہیا ۔ ماسکو راجواڑے دی ترقی چ اسدے حکمرانی کرن آلے پرجوش تے خوش قسمت شہزادےآں دا وی وی وڈا ہتھ سی ۔ ماسکو راجواڑے دا پہلا حکمران دانیال I (موت:1303ء) سی جہڑا ولادیمیر سوزدال راجواڑے دے حکمران الیگزینڈر نیوسکی دا سبتوں نکا پتر سی ۔
حوالے
گٹھ:روس گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:روسی راجواڑے گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی سلطنتاں گٹھ:سابق دیس
چک 178 ڈبلیو بی
چک 178 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔
نیلپری منلا
نیلپری منلا چڑیاں پتی دی اک منلا اے۔ ایہ دکھنی ایشیاء وچ ہندستان توں لے کے چڑھدے ول ویت نام تک ملدی اے۔
اتلا بورا گالاگو
اتلا بورا گالاگو نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی افریقہ دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
لیمبتھ
لیمبتھ وڈے لندن دا اک برا اے۔
گٹھ:لندن
23 ربیع الاول
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الاول
24 ربیع الاول
اسلامی کیلینڈر دے تریجے مہینے ربیع الاول  دی 24ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الاول
صوبا گورونتالو
انڈونیشیا براعظم ایشیا دا اک مسلمان [دیس]] اے ، جہرا مشرق بعید ج واقع اے ۔ انڈونیشیا دے کل 33 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چوں 31 صوبے تے 2 خاص علاقے نیں ۔ صوبہ گورونٹالوانڈونیشیا دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اسدا دا انتظامی مرکز گورونٹالو شہر اے ۔ اس صوبے دیاں 5 ریجنسیاں تے 65 سب ڈسٹرکٹ نیں ، صوبے چ 595پنڈ نیں ۔
سوہنی منلا
سوہنی منلا چڑیاں پتی دی اک منلا اے۔ ایہ ہندستان توں لے کے چڑھدے ایشیاء دے پہاڑی جنگراں وچ ملدی اے۔
مڈلسیکس کاؤنٹی
مڈلسیکس امریکی صوبے میساچیوسٹس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:میساچیوسٹس دیاں کاؤنٹیاں
لگام والا ولابائی
لگام والا ولابائی آسٹریلیا دا اک ولابائی اے۔
ساؤتھوارک
ساؤتھوارک وڈے لندن دا اک برا اے۔
گٹھ:لندن
ریزینا
مالدووا چڑھدےیورپ دا اک دیس اے جہڑا پہلے سویت یونین دی اک ریاست سی تے 1991ء چ سویت یونین دے ٹٹن مگروں آزاد دیس بنیا ، اسدا راجگھر کشینیف شہر اے ۔
ریزینا شہر مالدووا دا شہر اے تے مالدووا دے ضلع ریزینا دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مالدووا دے شہر گٹھ:مالدووا دے آباد تھاں گٹھ:مالدووا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
طہماسپ اول
شاہ طہماسپ اول(1514ء- 1576ء) ایران دی صفوی سلطنت دا دوجا بادشاہ سی ۔ ایہہ اسماعیل صفوی دا پتر سی ۔ جدوں ایہہ تخت تے بیٹھا اسدی عمر اوس ویلے صرف 10 سال سی ۔ طہماسپ دا دور لڑائیاں تے جنگاں دا دور سی ۔ 1525ء توں 1540ء تک خراساں ازبکاں دے حملے دا نشانہ بنئیا رہئیا تے اس ویلے چ شیبانی خان دے پتر جنید خان 6 حملے کیتے ، جنہاں چ ہرات تے مشہد وغیرہ نوں بہت نقصان پہنچئیا ۔ لہندے چ عراق نوں ترکاں نے ایرانیآں کولوں کھو لئیا تے تبریز تے ہمدان تے کئی ورہے ترکاں دا مل رہئیا ۔ اینہاں سارےآں حلمےآں دے باوجود ایہ طہماسپ دیاں صلاحیتاں دا ثبوت اے کہ اینے بھیڑے حال چ وی اوہ باقی ایران چ امن تے امان قائم رکھن چ کامیاب رہئیا تے جارجیا یاں گرجستان دے عیسائیاں دے خلاف 7 مہماں بھیجئیاں تے گرجستان تے ایرانی قبضہ برقرار رکھن چ وی کامیاب رہئیا ۔
اس دے دور دا اک قابل ذکر واقعہ ایہہ اے کہ انگلستان سلطنت عثمانیہ دے ترکاں دے خلاف ایران دا تعاون لینا چاہندا سی تے شمالی رستے تھانیں ایران نال تجارتی تعلقات قائم کرنے چاہندا سی ۔ اس مقصد لئی ملکہ ایلزبتھ I نے اک انگریز نوں خط دے کے طہماسپ ول گھلئیا تے بادشاہ نے ایہہ کہہ کے انکار کردتا کہ " اسیں کافراں نال دوستی نئیں کرنا چاہندے " ۔
شاہ طہماسپ دے ویلے ای بابر دے پتر ہمایوں نوں شیر شاہ سوری نے ہندستان چوں کڈ دتا سی ، 1543ء چ ہمایوں ایران آئیا تے طہماسپ نے اسنوں جی آیاں نوں آکھئیا تے فوجی مدد دتی ، جس دی وجہ توں ہمایوں اک وار فیر اپنی حکومت بحال کرن چ کامیاب ہوگئیا ۔
تبریز تے ترکاں دا قبضہ ہون جان دی وجہ توں طہماسپ نے اپنا راجگھر قزوین منتقل کردتا سی ۔ طہماسپ اوہناں مسلمان حکمراناں چوں اے جنہاں نے 50 سال توں ودھ حکومت کیتی ۔
طہماسپ دے جانشیناں اسماعیل II تے محمد خدا بندہ دا دور غیر اہم اے تے اینہاں چوں کوئی وی طہماسپ ورگیاں صلاحیتاں دا مالک نئیں سی ۔ اینہاں دے زمانے چ خراسان ازبکاں تے لہندا ایران عثمانیاں دے حلمےآں دا نشانہ بندا رہئیا تے اندرون ملک وی بد امنی رہی ۔
25 ربیع الاول
اسلامی کیلینڈر دے تریجے مہینے ربیع الاول  دی 25ویں تریخ یا دن
طہماسپ اول
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:بادشاہ گٹھ:ایران گٹھ:ایشیا گٹھ:ایران دی تریخ
25 ربیع الاول
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الاول
صوبا جامبی
انڈونیشیا براعظم ایشیا دا اک مسلمان [دیس]] اے ، جہرا مشرق بعید ج واقع اے ۔ انڈونیشیا دے کل 33 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چوں 31 صوبے تے 2 خاص علاقے نیں ۔ صوبہ جامبیانڈونیشیا دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اسدا دا انتظامی مرکز جامبی شہر اے ۔ اس صوبے دیاں 9 ریجنسیاں تے 128 سب ڈسٹرکٹ نیں ، صوبے چ 1،319پنڈ نیں ۔
ہیملٹس ٹاور
ہیملٹس ٹاور وڈے لندن دا اک برا اے۔
26 ربیع الاول
اسلامی کیلینڈر دے تریجے مہینے ربیع الاول  دی 26ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الاول
ٹفلوپس کوسٹاریسنسس
ٹفلوپس کوسٹاریسنسس اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ہیکنی
ہیکنی وڈے لندن دا اک برا اے۔
بکنگھم فوارہ
بکنگھم فوارہ گرانٹ پارک، شکاگو، امریکہ وچ اک فوارہ اے۔ایہ دنیا دے وڈے فواریاں وچوں اک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شکاگو
نانٹکٹ کاؤنٹی
نانٹکٹ امریکی صوبے میساچیوسٹس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
Nantucket County, Massachusetts
وزیرستان
گٹھ:پاکستان دا جغرافیہ گٹھ:صوبہ سرحد
کیبنٹ مشن پلان، 1946ء
انتخابات 1946ء دے فوراً بعد حکومت برطانیہ نے ہندوستان د‏‏ی گتھی سلجھانے تے انتقال اقتدار دے لئی راہ ہموار کرنے د‏‏ی غرض تو‏ں تن وزرا اُتے مشتمل اک مشن ہندوستان بھیجیا۔ ایہ مشن کیبنٹ مشن یا وزارتی مشن دے ناں تو‏ں یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اس مشن وچ مندرجہ ذیل تن وزرا شامل سن ۔
وائسرے ہند لارڈ ویول کیبنٹ مشن نو‏‏ں The three Magi (تین میگی) دے ناں تو‏ں پکارتے سن ۔ مشن دا اصل مقصد ہندوستان وچ اک عارضی حکومت دا قیام تےکانگرس تے مسلم لیگ دے درمیان موجود آئینی بحران نو‏‏ں ختم کراکے انتقال اقتدار دے لئی راہ ہموار کرنا سی ۔
مشن نو‏‏ں ہندوستان پہنچدے ہی وائسرائے ہند، صوبائی گورنراں، ایگزیکٹیو کونسل دے اراکین تے کانگرس تے مسلم لیگ دے لیڈراں دے نال اپنی گل گل دا سلسلہ شروع کیتا۔ لیکن انہاں ملاقاتاں دا کوئی خاص نتیجہ برآمد نہ ہويا۔ اس لئی مشن نے شملہ دے مقام اُتے اہ‏م سیاسی راہنماواں د‏‏ی اک مشترکہ کانفرنس بلانے دا فیصلہ کیتا۔ ایہ کانفرنس 5 مئی 1946ء تو‏ں 12 مئی 1946ء تک شملہ وچ منعقد ہوئی۔ اس کانفرنس وچ آل انڈیا مسلم لیگ د‏‏ی طرف تو‏ں قائد اعظم محمد علی جناح، لیاقت علی خان، نواب محمد اسماعیل خان تے سردار عبدالرب نشتر نے شرکت کيتی جدو‏ں کہ کانگرس د‏‏ی نمائندگیابوالکلام آزاد، پنڈت جواہر لال نہرو، ولہ بائی پٹیل تے خان عبدالغفار خان نے کيتی۔
دونے سیاسی پارٹیاں دے مؤقف وچ زمین آسمان دا فرق سی ۔ مسلم لیگ ہندوستان د‏‏ی تقسیم چاہندی سی جدو‏ں کہکانگرس ہندوستان د‏‏ی سالمیت اُتے آنچ آنے دے لئی کسی وی قیمت اُتے راضی نہ سی۔ کانفرنس دے اختتام اُتے ’’تین میگی‘‘ انہاں حالات تو‏ں دوچار سن کہ اوہ نہ تاں مسلم لیگ دے مطالبے نو‏‏ں جائز قرار دے سکدے سن تے نہ ہی کانگرس د‏‏ی خواہش نو‏‏ں جائز کہہ سکدے سن ۔ اس لئی اس مشن نے 16 مئی 1946ء نو‏‏ں اپنی طرف تو‏ں اک منصوبہ پیش کیتا اس منصوبے نو‏‏ں ’’کیبنٹ مشن پلان‘‘ کہندے نيں۔ اس منصوبے د‏‏ی خاص گل ایہ سی کہ اس وچ دونے سیاسی پارٹیاں دے نقطہ نظر نو‏‏ں اک خاص تناسب دے نال شامل کیتا گیا سی ۔ اس منصوبے دے دو حصے سن ۔ اک قلیل المعیاد منصوبہ جس دے تحت اک عبوری حکومت دا قیام عمل وچ لانا سی، دوسرا طویل المعیاد منصوبہ جس دے تحت گھٹ تو‏ں گھٹ دس سال دے لئی ہندوستان نو‏‏ں تقسیم تو‏ں روکنا سی ۔
اہ‏م نکات
1۔ برطانوی ہند دے صوبےآں اُتے مشتمل اک کل ہند یونین (مرکزی حکومت) دا قیام عمل وچ لیایا جائے گا۔ اس یونین دے پاس خارجہ امور، دفاع تے مواصلات دے شعبے ہون گے
ویلا تھاں
ویلا تھاں یا منطقۂ وقت (time zone) ، تو‏ں مراد زمین دا اوہ خِطا اے جیہدا معیاری وقت یکساں ہووے، جیہنو‏ں عمومن مقامی وقت کہیا جاندا ا‏‏ے۔ منطقاتِ وقت اپݨے مقامی وقت دا حساب متناسق عالمی وقت تو‏ں فرق دے تناسب تو‏ں لایا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:منطقات وقت گٹھ:جغرافیا گٹھ:ویلا
کیبنٹ مشن پلان، 1946ء
اہ‏م نکات
4۔ پلان ہذا دے مطابق برطانوی ہند دے تمام گیارہ صوبےآں نو‏‏ں مندرجہ ذیل تن گروپاں وچ تقسیم کیتا گیا۔ گروپ الف وچ ہندو اکثریت صوبے اُڑیسہ، بہار، بمبئی، سی پی، مدراس تے یو۔ پی۔ گروپ ب وچ شمال مغرب وچ مسلم اکثریت دے صوبے پنجاب، صوبہ سرحد تےسندھ جدو‏ں کہ گروپ ج وچ شمال مشرق وچ مسلم آبادی دے صوبے بنگال تے آسام شامل کیتے گئے۔
5۔ خارجہ امور، دفاع تے مواصلات دے شعبےآں دے علاوہ ہور تمام شعبے صوبےآں تے ریاستاں نو‏‏ں دینے د‏‏ی سفارش کيت‏ی گئی۔
7۔ صوبائی اسمبلیاں وچ صوبےآں نو‏‏ں آبادی دے تناسب تو‏ں نشستاں الاٹ کرنے دے لئی کہیا گیا۔ ہر دس لکھ افراد دے لئی اک نشست مخصوص کيتی گئی۔ برطانوی ہند دے گیارہ صوبےآں نو‏‏ں کل دو سو نوے نشستاں وچ تقسیم کیتا گیا جنہاں وچ اٹھہتر مسلماناں دے لئی مقرر کيتیاں گئیاں اسی طرح ریاستاں نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ تریانو 93 نشستاں دتیاں گئیاں
منصوبے نو‏‏ں قابل عمل بنانے دے لئی کیبنٹ مشن نے ایہ وی شرط عائد کر دتی کہ جو وی سیاسی پارٹی اس پلان نو‏‏ں مسترد کرے گی اسنو‏ں عبوری حکومت وچ شامل ہونے د‏‏ی دعوت نئيں دتی جائے گی۔
مسلم لیگ تے کانگریس کاردعمل
ابتدا وچ کیبنٹ مشن پلان اُتے کانگرس تے مسلم لیگ دا رد عمل مختلف رہیا۔ 6 جون 1946ء نو‏‏ں مسلم لیگ نے کیبنٹ مشن پلان نو‏‏ں منظور ک‏ر ليا، کیونکہ اس وچ ہندوستان د‏‏ی تقسیم تے قیام پاکستان دے آثار موجود سن ۔ دوسری طرف کانگرس نے پس و پیش تو‏ں کم لیندے ہوئے بالآخر 25 جون 1946ء نو‏‏ں کیبنٹ مشن پلان دے اک حصے نو‏‏ں مشروط طور اُتے منظور ک‏ر ليا تے دوسرے نو‏‏ں نامنظور ک‏ر ليا۔ جو طویل المعیاد منصوبہ سی جس دے تحت صوبےآں نو‏‏ں گروپاں وچ تقسیم تے آل انڈیا یونین دا قیام عمل وچ لانا سی نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا گیا۔ جو قلیل المعیاد منصوبہ سی ۔ جس دے تحت اک عارضی حکومت دا قیام عمل وچ لانا سی، نو‏‏ں مسترد کر دتا گیا۔
اس صورت حال وچ انگریز سرکار د‏‏ی ذمہ داری بندی سی کہ اوہ آل انڈیا مسلم لیگ نو‏‏ں عبوری حکومت بنانے د‏‏ی پیشکش کردے، کیونکہ مسلم لیگنے کابینہ مشن پلان نو‏‏ں مکمل طور اُتے قبول ک‏ر ليا سی، لیکن افسوس کہ انگریز سرکار ایسا نہ کر سک‏‏ی انگریز د‏‏ی اس بدعہدی دے نتیجے وچ مسلم لیگ نے احتجاجاً 29 جولائ‏ی 1946ء نو‏‏ں نہ صرف اپنی قبولیت (کابینہ مشن پلان د‏‏ی قبولیت) واپس لی بلکہ راست اقدام لینے دا وی فیصلہ کیتا تے پورے ہندوستان د‏‏ی سطح اُتے ہڑتال کرانے دے لئی 16 اگست 1946ء د‏‏ی تریخ وی مقرر کر دتی گئی۔ اس موقع اُتے کانگرس پنڈتاں نے اک نواں سیاسی کارڈ کھیلتے ہوئے 10 اگست 1946ء نو‏‏ں کابینہ مشن پلان دے دونے حصےآں نو‏‏ں منظور ک‏ر ليا۔ اس سیاسی پیش رفت دے بعد وائسرائے ہند نے پھردی دا مظاہرہ کردے ہوئے 12 اگست 1946ء نو‏‏ں کانگرس دے صدر پنڈت جواہر لال نہرو تو‏ں عبوری حکومت دے قیام تو‏ں متعلق تجاویز طلب ک‏‏يتی‏‏اں ۔ لندن تو‏ں منظوری حاصل کرنے دے بعد وائسرائے نے 24 اگست نو‏‏ں پنڈت جواہر لال نہرو تے انہاں دے ساتھیاں د‏‏ی عبوری حکومت وچ شمولیت دا اعلان کیتا۔ اس اعلان دے بعد ہندوستان وچ ہندو مسلم فسادات دا اک لافانی سلسلہ شروع ہويا جو علاقے تے شہر سب تو‏ں زیادہ متاثر ہوئے انہاں وچ کلکتہ، بمبئی ،آگرہ ،احمد آباد، نواں کلی، بہار تے دہلی دے ناں قابل ذکر نيں۔ انہاں حالات و واقعات وچ کانگریسی لیڈراں نے انگریزاں دے نال اپنی دوستی تے وفا دا بھرم رکھدے ہوئے 2 ستمبر 1946ء نو‏‏ں عبوری حکومت وچ شامل ہونے دا حلف اٹھایا۔
اس دے بعد وائسرائے ہند لارڈ ویول، قائد اعظم اورپنڈت نہرو دے درمیان گل گل دا اک نواں سلسلہ شروع ہويا۔ نواب صاحب آف بھوپال نے کانگرستے آل انڈیا مسلم لیگ دے درمیان مستقل بنیاداں اُتے مفاہمت پیدا کرنے دے لئی ایڑی چوٹی دا زور لگایا۔ مگر انہاں دیاں کوششاں بار آور ثابت نہ ہوئیاں۔ گل گل دے اس دور دا اک نتیجہ ایہ برآمد ہويا کہ آل انڈیا مسلم لیگ نے 16 اکتوبر 1946ء نو‏‏ں عبوری حکومت وچ شامل ہونے دا اعلبن ک‏ے دتا۔ لیکن لیگ وچ شمولیت تو‏ں ہندوستانی مسئلے د‏‏ی نوعیت وچ کوئی فرق نہ آیا۔ کیونکہ قائد اعظم محمد علی جناح نے مجوزہ قانون ساز اسمبلی وچ شرکت کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ انکار د‏‏ی بنیادی وجہ ایہ سی کہ پنڈت جواہر لال نہرو کابینہ نو‏‏ں مشن دے بعض نکات جو طویل العمیاد منصوبے تو‏ں متعلق سن نو‏‏ں توڑ مروڑ کر پیش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ تے مجوزہ قانون ساز اسمبلی د‏‏ی تعریف و توضیح تے دائرہ کار دے اختیارات تو‏ں متعلق وضاحتاں تے تشریحات اپنے مفاد تے اپنی خواہشات دے مطابق ک‏ر رہ‏ے سن ۔
نہرو دا استدلال ایہ سی کہ مجوزہ قانون ساز اسمبلی مکمل طور اُتے اک خود مختار ادارہ ہوئے گا تے ایہ ادارہ جو چاہے کر سک‏‏ے گا۔ لیگ دے لئی ایداں ادارے وچ شرکت اپنے مطالبے (مطالبہ پاکستان) تو‏ں خود بخود دستبردار ہونے دے مترادف سی ۔ بقول لیاقت علی خان:
’’ جے مجوزہ قانون ساز اسمبلی نو‏‏ں مکمل طور اُتے خود مختار ادارہ مان لیا جائے تاں اس وچ مسلم لیگ دے لئی کوئی جگہ نہ ہوئے گی، کیونکہ اس اسمبلی وچ اک مسلم ممبر دا مقابلہ ہور چار اراکین تو‏ں ہوئے گا۔‘‘
جے قائد اعظم مجوزہ قانون ساز اسمبلی وچ شرکت نہ کرنے دا اعلان نہ کردے تاں کانگریس اپنی اکثریت د‏‏ی بنیاد اُتے اپنی ہی خواہشات دے مطابق ہندوستان دے لئی آئین تیارکردی۔ لیکن مسلم لیگ کسی وی قیمت اُتے کانگریس نو‏‏ں اس گل کيتی اجازت نئيں دے سکدی سی تے ایويں اِنّی سیاسی پیش رفت دے باوجود انہاں دونے سیاسی جماعتاں دے درمیان موجود آئینی بحران تے سیاسی اختلاف بدستور قائم رہیا۔
مجموعی جائزہ
کیبنٹ مشن پلان تے اس پرمسلم لیگ تےکانگرس دے رد عمل دا جائزہ لینے دے بعد اس نتیجے اُتے پہنچنا نہایت ہی آسان اے کہ دوسری جنگ عظیم دے بعد انگریز سرکار ہندوستان نو‏‏ں آزادی دینے دے لئی راضی اے لیکن اوہ ہندوستان دا مسئلہ ہندوستانیاں ہی ذریعے حل کروانا چاہندی نيں۔ دوسری طرف کانگریس تے لیگ دے مؤقف وچ زمین و آسمان دا فرق سی ۔
دوسری جنگ عظیم دے بعد کانگریس ہندوستان د‏‏ی سالمیت اُتے کوئی آنچ آنے دے لئی تیار نئيں اے جدو‏ں کہ مسلم لیگ د‏‏ی قیادت دے لئی ہندوستان د‏‏ی تقسیم دے بغیر کوئی دوسرا حل قابل قبول نئيں ا‏‏ے۔ اس موقع اُتے کانگریسی پنڈتاں د‏‏ی سیاسی چالاں دا بہ نظر غائر جائزہ لیا جائے تاں معلوم ہوئے گا کہ اوہ مسلم لیگی زعماء دے نال اک انوکھا سیاسی کھیل کھیل رہے نيں۔ اوہ ہر جائز و ناجائز طریقے تو‏ں مسلم لیگ نو‏‏ں عبوری حکومت تو‏ں باہر رکھنا چاہندے نيں لیکن انہاں د‏‏ی راہ وچ قائد اک ایسا ناقابل تسخیر چٹان د‏‏ی مانند اے جس نو‏‏ں ٹوڑنا یا مسخر کرنا انہاں دے بس دا روگ نئيں ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1946ء وچ بھارت گٹھ:1946ء وچ پاکستان گٹھ:برطانوی ہندوستان گٹھ:پاکستان دی تریخ گٹھ:تحریک آزادی ہند گٹھ:تحریک پاکستان گٹھ:تقسیم ہند گٹھ:برطانوی ہند وچ 1946ء گٹھ:برصغیر
چک 182 ڈبلیو بی
چک 182 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔
تیلینیشتی
مالدووا چڑھدےیورپ دا اک دیس اے جہڑا پہلے سویت یونین دی اک ریاست سی تے 1991ء چ سویت یونین دے ٹٹن مگروں آزاد دیس بنیا ، اسدا راجگھر کشینیف شہر اے ۔
تیلینیشتی شہر مالدووا دا شہر اے تے مالدووا دے ضلع تیلینیشتی دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مالدووا دے شہر گٹھ:مالدووا دے آباد تھاں گٹھ:مالدووا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
نورفولک کاؤنٹی
نورفولک امریکی صوبے میساچیوسٹس دی اک کاؤنٹی اے۔
27 ربیع الاول
اسلامی کیلینڈر دے تریجے مہینے ربیع الاول  دی 27ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الاول
منگݪ
منگݪ (انگریزی: Tuesday)، ویلے دی وَنڈ وچ اک دن دا ناں اے۔ ایہ ستوارے دا دوسرا دن ہُندا اے ۔
آئلنگٹن
آئلنگٹن وڈے لندن دا اک برا اے۔
گٹھ:لندن
شکاگو واٹر ٹاور
شکاگو واٹر ٹاور، شکاگو امریکہ وچ اک ویکھن تھاں اے۔ ایہ ٹاور اک وڈے پمپ لئی جھیل مشی گن توں پانی کھچن لئی بنایا گیا سی۔ ایہنوں 1869 وچ بنایا گیا سی۔
ایڈلر امبری وکھالہ
ایڈلر امبری وکھالہ شکاگو، امریکہ وچ اک امبری وکھالہ اے۔ ایہ تارہ پڑھت دے سائینسی کماں لئی 1930 وچ شکاگو دے بپاری میکس ایڈلر نے بنوایا سی۔
بارلے جوڑ
٭ویب سائٹ
گٹھ:شکاگو
ہالوجن
ہالوجن بنج کیمیائی عنصراں دی پیریاڈک ٹیبل وچ اک ٹولی اے۔ ایہ پیریاڈک ٹیبل دی سترویں ٹولی اے۔
ناں
شبد ہالوجن یونانی بولی دے شبد "ہالوس" توں نکلیا اے، جیدا مطلب "نمک"۔ ہالوجن دا مطلب "نمک بنان آلا" اے۔
تھلواں سوئی پنجیاںوالا گالاگو
تھلواں سوئی پنجیاںوال گالاگو نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی کیمرون، مڈلا افریقی لوک راج، کانگو، استوائی گنی، گیبون، انگولا تے لوکراج کانگو دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
چک 184 ڈبلیو بی
چک 184 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔
ونر ٹیک نتھنگ
ونر ٹیک نتھنگ امریکی لکھاری ارنیسٹ ہیمنگوے دا 1933 وچ شائع کہانی مجموعہ اے۔ ہیمنگوے دا تیجا اتے آخری کہانی مجموعہ، جو اے فیئرویل ٹو آرمز (1929) توں چار سال بعد، اتے بُل فائیٹنگ بارے اس دی غیر-فکشن کتاب، بعد دوپہر موت (1932) توں اک سال بعد شائع ہویا۔
حوالے
گٹھ:ہیمنگوے دیاں کہانیاں گٹھ:انگریزی ساہت
شگنی بولی
شگنی بولی ایک پامیری بولی پروار دی بولی ہے جو وچکار ایشیا وچ تاجکستان دے کوہستانی بدخشان خودمختار صوبہ تے افغانستان دے صوبہ بدخشان  وچ بولی جاندی ہے۔
لہجے
رشانی بولی ، جو زیادہ تر تاجکستان وچ بولی جاندی ہے، شگنی دا ہی اک لہجہ ہے۔ برتانگی، خلفی تے روشوروی وی اکثر شگنی دے لہجے کہلاندے نیں لیکن اصل وچ برتانگی تے خلفی اس توں بہت وکھ بولیاں نیں۔
شبد موازنہ
شگنی تے سرکولی بولی دونے ہور چڑھدیاں ایرانی بولیاں نال ملدی جلدی نیں، لیکن دوناں وچ کچھ ایسے شبد وی نیں جو واخی، پشتو تے اویستائی وگیاں چڑھدی ایرانی بولیاں وچ نہیں ملدے۔
ایہ وی دھیان دیو کہ ایرانی بولیاں تے ہندی تے سنسکرت ورگیاں ہند آریہ بولیاں سبھی ہند ایرانی بولیاں دی تعلق دار بولیاں نیں، اسلئی انہاں وچ آپس وچ بہت سارے ملدے جلدے سجاتی شبد ہوندے نیں
حوالے
گٹھ:ہند ایرانی بولیاں گٹھ:ہند آریا‌ئی بولیاں گٹھ:ہند یورپی بولیاں گٹھ:چڑھدیاں ایرانی بولیاں گٹھ:پامیری بولیاں گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:ایرانی بولیاں گٹھ:ایرانی بولیاںگٹھ:روس دیاں بولیاں گٹھ:افغانستان دیاں بولیاں
گٹھ:تاجکستان دیاں بولیاں گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:چین دیاں بولیاں
اتلا سوئی پنجیاںوالا گالاگو
اتلا سوئی پنجیاںوالا گالاگو نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی کیمرون استوائی گنی تے نائیجیریا دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
28 ربیع الاول
اسلامی کیلینڈر دے تریجے مہینے ربیع الاول  دی 28ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الاول
صوبا لامپونگ
انڈونیشیا براعظم ایشیا دا اک مسلمان [دیس]] اے ، جہرا مشرق بعید ج واقع اے ۔ انڈونیشیا دے کل 33 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چوں 31 صوبے تے 2 خاص علاقے نیں ۔ صوبہ لامپونگانڈونیشیا دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اسدا دا انتظامی مرکز بندر لامپونگ شہر اے ۔ اس صوبے دیاں 12 ریجنسیاں تے 206 سب ڈسٹرکٹ نیں ، صوبے چ 2،358 پنڈ نیں ۔
ڈاکٹر جوگندر سنگھ کیروں
ڈاکٹر. جوگندر سنگھ کیروں (جنم 12 اپریل 1941) پنجابی لوک-کہانیاں اتے لوکدھارا دی کھوجی برتی والا اک گلپکار ہے۔
جنم تے ماں پیؤ
ڈاکٹر. جوگندر سنگھ کیروں دا جنم بار دے علاقے وچّ ٹوبہ ٹیک سنگھ دے نزدیک 359 چکّ، ضلع لائلپور، پاکستان وچّ 12 اپریل (6 پھگن) 1941 نوں  سنتوکھ سنگھ گھر ماں  ہربنس کور دی ککھوں ہویا۔ اوہناں دا جدی پشتی پنڈ گنووالا نیڑے جنڈیالا گرو ضلع امرتسر ہے۔
تعلیم
ڈاکٹر. جوگندر سنگھ کیروں نے پرائمری تکّ دی پڑائی اپنے پنڈ سکول وچوں حاصل کیتی۔ اس توں بعد نال دے پنڈ گگوماڈل دے مڈل سکول توں اٹھویں پاس کر کے 1957 وچّ اپنی بھوآ کول پنڈ کیروں  ضلع امرتسر وچّ ہائر سیکنڈری تکّ تعلیم حاصل کیتی۔ خالصہ کالج امرتسر توں بی.اے. کرن پچھوں پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ توں ایم.اے. پنجابی کر کے 1979 وچّ گرو نانک دیو یونیورسٹی توں لوکدھارا وچّ پی.ایچ.ڈی. دی ڈگری حاصل کیتی۔ 1984 وچّ گرو نانک دیو یونیورسٹی دے پنجابی مطالعہ سکول وچّ لکچرار وجوں تعینات ہو گئے۔
رچناواں
ڈاکٹر. جوگندر سنگھ کیروں نے کہانی، ناول، جیونی اتے لوکدھارا دے کھیتر نال متعلق رچناواں رچیاں۔ لیکھک نے 5 ناول، 2 کہانی مجموعے، 4 جیونیاں اتے 7 لوکدھارا دے کھیتر نال متعلق کتاباں دی رچنا کیتی۔
ساہتک دین
ڈاکٹر. جوگندر سنگھ کیروں پنجابی ساہت وچّ ولکھن ہستاخر ہے۔ کیروں کھوجی اتے سرڑی برتی دا ہون کارن لوک کہانی دے سنرچناتمک پہلوآں نوں پچھانن لئی اوہناں اپنی پی.ایچ.ڈی. دی کھوج پورے سرڑ نال کیتی۔ کیروں دیاں کہانیاں دے وشے منکھ دیاں ادھوریاں اچھاواں، کامناواں، ٹٹدے رشتیاں، پتی-پتنی سبندھاں دی تڑکن، سرمائیداری سماج وچّ منکھ اتے بھرشٹاچار دی دلدل وچّ دھس چکے سمچے سسٹم نوں آلوچناتمک درشٹی توں پیش کرن والے ہن۔ کیروں دا پہلاں ناول 'ناد-بند' چھپن نال ہی اوہ چرچہ چ آ گئے سن۔ اس ناول چ کیروں نے یوگ دھیان، فلسفہ، کام-واسنا اتے بندے دے چیتن-اوچیتن وچّ چلدے دوند نوں پکڑن دا یتن کیتا ہے۔ اسنے یاداں، ڈائری، پچھل جھات اتے ہور ورناتمک جگتاں راہیں اوہ اپنا کتھانک اساردا ہے۔ اس دے ناولاں وچّ دارشنک فلسفہ، لوک دھرائی ویروے اتے اتہاسک تتّ اس دی ناولی ولکھنتا نوں درساؤدے ہن۔ اس دی وچاردھارک پرتیبدھتا سادھارن منکھ اتے اس دے جیون یتھارتھ نال جڑے ہوئے انیکاں پکھ اتے پاسار اس دے ناولاں دے کیندر وچّ ہن۔
ٹفلوپس کونیروسٹریس
ٹفلوپس کونیروسٹریس اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کیمڈن
کیمڈن وڈے لندن دا اک برا اے۔
اورہیئی
مالدووا چڑھدےیورپ دا اک دیس اے جہڑا پہلے سویت یونین دی اک ریاست سی تے 1991ء چ سویت یونین دے ٹٹن مگروں آزاد دیس بنیا ، اسدا راجگھر کشینیف شہر اے ۔
اورہیئی شہر مالدووا دا شہر اے تے مالدووا دے ضلع اورہیئی دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مالدووا دے شہر گٹھ:مالدووا دے آباد تھاں گٹھ:مالدووا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
پلائیموتھ کاؤنٹی
پلائیموتھ امریکی صوبے میساچیوسٹس دی اک کاؤنٹی اے۔
29 ربیع الاول
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الاول
سینیگال گالاگو
سینیگال گالاگو نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم اے۔
دانے دار فصلاں
دانے دار فصلاں کعا دے ٹبر دیاں فصلاں کنک چاول مکی نوں کیا جاندا اے۔
شکاگو دریا
شکاگو دریا امریکہ دا اک دریا اے جیہڑا شکاگو شہر وچوں لنگدا اے۔ ایہ 156 میل لماں اے۔ ایہدے نال کمال ایہ کیتا گیا اے جے ایہدے پانی دی روڑھ نوں پلٹا دتا گیا۔ پہلے ایہ جھیل مشیگن وچڈگدا سی پر ایہنوں پرتا کے مسسپی دریا ول موڑیا گیا اے۔
ایلنگ
ایلنگ وڈے لندن دا اک برا اے۔
گٹھ:لندن
ٹفلوپس ڈیکوروسس
ٹفلوپس ڈیکوروسس اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
30 ربیع الاول
اسلامی کیلینڈر دے تریجے مہینے ربیع الاول  دی 30ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الاول
1 ربیع الثانی
اسلامی کیلینڈر دے چوتھے مہینے ربیع الثانی دی پہلی تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الثانی
مشیگن جھیل
جھیل مشی گن اتلے امریکہ دیاں پنج جھیلاں وچوں اک اے تے اے ای کلی جھیل اے جیہڑی ساری دی ساری امریکہ وچ اے۔
گٹھ:جھیلاں گٹھ:امریکہ دیاں جھیلاں
سفولک کاؤنٹی
سفولک امریکی صوبے میساچیوسٹس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:میساچیوسٹس دیاں کاؤنٹیاں
ہاؤنسلو
ہاؤنسلو وڈے لندن دا اک برا اے۔
2 ربیع الثانی
اسلامی کیلینڈر دے چوتھے مہینے ربیع الثانی دی دوجی تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الثانی
موہل گالاگو
موہل گالاگو نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی افریقہ دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
وارکسٹر کاؤنٹی
وارکسٹر امریکی صوبے میساچیوسٹس دی اک کاؤنٹی اے۔
براؤن دا پیڈمیلن
براؤن دا پیڈمیلن آسٹریلیا دا اک ولابائی اے۔
ٹفلوپس ڈیکورسی
ٹفلوپس ڈیکورسی اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
اے فیئرویل ٹو آرمز
اے فیئرویل ٹو آرمز (A Farewell to Arms) امریکی لکھاری ارنیسٹ ہیمنگوے دا 1929 وچ شائع ناول اے۔ اس دا ٹائیٹل 16ویں-صدی دے انگریزی ناٹک کار جارج پیلے دی اک شاعری توں لیا گیا اے۔ اس دی کہانی پہلی وڈی جنگ دی اطالوی مہم دوران اک امریکی فوجی فریڈرک ہینری اتے برطانوی نرس کیتھرین بارکلے دے پیار دے گرد گھمدی اے۔ ایہہ ناول دی کہانی کافی حد تک ہیمنگوے دی ذاتی کہانی اے۔ ناول وچ کیتھرین نوں بچے دے جم دین وچ جہناں تکلیفاں دا ساہمنا کرنا پیا، اوہو جہی صورتحال دا ساہمنا اس دی بیوی نوں اوہناں دے بیٹے پیٹرک دے جم دے وقت کرنا پیا سی۔
حوالے
گٹھ:امریکی ناول گٹھ:انگریزی ناول گٹھ:انگریزی ساہت
چک 186 ڈبلیو بی
چک 186 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔
3 ربیع الثانی
اسلامی کیلینڈر دے چوتھے مہینے ربیع الثانی دی تریجی تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الثانی
صوبا اُبھا مالوکو
صوبا اُبھا مالوکو انڈونیشیا دا اک صوبا اے ۔ ایہدا راجگڑھ سوفیفی شہر اے ۔ اس صوبے وچ 8 ریجنسیاں ، 2 شہر، 115 ضِلعے تے 1180 پنڈ نیں ۔
مونٹلبانسٹورن
مونٹلبانسٹورن نیدرلینڈز دے شہر ایمسٹرڈیم چ 16ویں صدی دا بنیا اک مینار اے
صوبا اُبھا مالوکو
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:انڈونیشیا دا جغرافیا
مونٹلبانسٹورن
بارلے جوڑ
گٹھ:نیدرلینڈز
روٹی
روٹی (Roti) آٹے نوں گُنھ کے توی یا توے اُتے پکائی جاندی اے تے بعض اوقات کھاݨے دا سوڈا شامل کرکے میدے ناݪ پکائی جاندی اے۔ پکݨ اُتے ایہ موٹی تے بھربھری ہو جاندی اے تے عام طور تے کݨک، چوݪ، جؤ، جوار یا جوی دے داݨیاں نوں پیس کے بݨائے گئے آٹے ناݪ تیار کیتی جاندی اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:روٹی گٹھ:روٹیاں گٹھ:مسطح روٹیاں گٹھ:پنجابی پکوان گٹھ:کھاݨ پیݨ
ہرکشن سنگھ سرجیت
ہرکشن سنگھ سرجیت (23 مارچ 1916 – 1 اگست 2008) پنجابی مول دے کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا (مارکسی) یعنی سی پی ایم دی قومی مرکزی کمیٹی دے 1992 توں 2005 تک جنرل سیکٹری اتے بھارت دے مشہور سیاسی آگوُ سن۔ اوہ 1964 توں 2008 تک پارٹی دی پولٹ بیورو دے میمبر رہے۔
جیون ویروا-
ہرکشن سنگھ دا جم 23 مارچ 1916 نوں پنڈ روپووال ضلع جالندھر دے اک کسان پروار وچ ہویا۔ اوہناں دے پیؤ س: ہرنام سنگھ نے اپنے پتر نوں آزادی دی لڑائی وچ شامل ہون توں روکیا اتے نہ منن تے اسنوں اڈّ کر دتا۔ 1929 وچ ہرکشن دے پیؤ زمین گہنے رکھ کے امریکہ چلے گئے۔
1930 وچ کامریڈ سرجیت دے پنڈ بابا کرم سنگھ چیمہ تے بھاگ سنگھ کنیڈیئن آئے تاں ہرکشن نے پنڈ وچ عوامی میٹنگ لئی تعاون دتا۔ دوجے دن ہی پولیس نے ہرکشن نوں اس دے ہیڈماسٹر نوں کہہ کے سکول توں کڈھوا دتا۔ پھر کانگرسی لیڈر ہری سنگھ جالندھر دی مدد نال سرجیت نے خالصہ سکول جالندھر داخل ہو گئے۔ بڑے مشکل حالات دے باو جود اوہ میٹرک کر گئے۔
1932 وچ سرجیت نے ہشیارپور دیاں ضلع کچہریاں وچ یونین جیک پھاڑ کے ترنگا جھنڈا چڑھا دتا سی۔ اس کارن اس نوں گرفتار کرکے مقدمہ چلایا گیا۔ ججّ ولوں ناں پچھن تے اوہناں نے اپنا ناں لنڈن توڑ سنگھ دسیا۔ ججّ نے اوہناں نوں اک سال قید دی سزا کر دتی۔ پر ہرکشن دی ٹپنی، "صرف اک سال" تے کھجھ کے عدالت نے سزا ودھا کے چار سال کر دتی۔ ایہہ سزا اوہناں نے بورسٹل جیل لاہور وچ بھگتی۔ جیل وچ اوہناں دی ملاقات بھگت سنگھ دے کئی ساتھیاں سمیت بہت سارے آزادی کرکناں نال ہو گئی۔ اتے جیل سیاسی سکھیا دا سکول بن گئی۔
1936 وچ اوہ بھارتی کمیونسٹ پارٹی دے میمبر بنے۔ اوہ پنجاب وچ کسان سبھا دی بنیاد رکھن والیاں وچوں اک سن۔ 1938 وچ اوہ پنجاب کسان سبھا دے سیکٹری چنے گئے۔
آزادی توں بعد سرجیت بھارتی کمیونسٹ پارٹی دے ای ایم ایس نبوندریپد، پی سی جوشی، ایس اے ڈانگے، بی ٹی رندیوے، اے کے گوپالن، اجے گھوش، پی رامامورتی، پی سندرئیا، کامریڈ واسوپنئیا، جیوتی باسو، پرمود داس گپیؤ، راجیشور راؤ، سوہن سنگھ جوش اتے سمر مکھرجی ورگے سرکڈھّ لیڈراں وچ شامل سن۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے سیاسی لیڈر گٹھ:بھارت دے آزادی کارکن گٹھ:پنجاب دے کمیونسٹ آگو گٹھ:بھارت دے کمیونسٹ آگو گٹھ:جم 1916 گٹھ:موت 2008 گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ
سٹلالٹیپیٹل
سٹلالٹیپیٹل میکسیکو دی سب توں اچی تے اتلے امریکہ دی تیجی سب توں اچی چوٹی اے۔ ایہ اک ستا اگپہاڑ اے۔ ایہ 5,636 میٹر (18,491 فٹ) اچا اے۔ ایہنوں اوریزابا وی کیندے نیں۔ ایہدے چوں 19ویں صدی وچ 1846 نوں آخری واری اگ نکلی سی۔ ایہ افریقہ دے کلیمنجارو مگروں دوجا سب توں اچا اگپہاڑ اے۔ 1848 وچ ایہدے تے پہلی چڑھائی ہوئی۔
چک 188 ڈبلیو بی
چک 188 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔
گھینٹہ گھر، دلی
گھنٹیگھر (شبدی کلاک-ٹاور) دلی دے چاندنی چوک دے مرکز وچ اک ستھان اے، جتھے 20 ویں صدی دے شروع وچ اک امیکلی کلچر ٹاور، اتری بروک کلوکڑڑ کیہا جاندا سی۔ کلاک-ٹاور 1870 وچ بنایا گیا سی اتے 1950 دے دہاکے وچ اسدا ادھ-ڈگن اتے بعد وچ تباہ ہون تک اوہ اتھے کھڑھا سی۔ شبد "چاندنی چوک" اصل وچ اس ستھان دا حوالہ اے جو بعد وچ ساری گلی نوں تعینات کرن لئی آیا سی۔ گھنٹہ گھر دی حالت نوں دلی دا مرکز منیا گیا اے، اتے ہن ایہہ وی وڈے شہری پروگراماں لئی مرکز وجوں کم کردا اے۔ اج، ایہہ اک کھلھا اتے بھیڑ-بھڑکا کھیتر اے۔ دلی ٹاؤن ہال صرف اس تھاں دے اتر ول واقع اے۔
ایہہ شاید بھارت دا سبھ توں پرانا گھڑی ٹاور سی، راجبائی کلوک ٹاور، 1878, ہساباد کلوک ٹاور، لکھنؤ، 1881, سکندر آباد گھڑی ٹاور، سکندر آباد، 1897 اتے الہٰ آباد گھڑی ٹاور، الہٰ آباد، 1913 توں پہلاں بنایا گیا سی۔ جدوں گھڑی دی ٹاور بہت لنگھ چکی اے، ستھان نوں اجے وی پرانے دلی دے اندر گھنٹہ گھر کیہا جاندا اے۔
گھنٹہ گھر بھارتی آزادی تحریک نال متعلق کجھ واقعے دی حالت سی۔ 30 مارچ 1919 نوں بریٹیش فوجیاں نے کئی پردرشنکاری مارے۔ ایہہ اجے وی روس مظاہرہ دے انعقاد لئی اک بہت ہی مشہور ستھان اے
کاروان سرائے تے ٹاؤن ہال
دلی دا پرانا شہر شہزادی جہان آرا بیگم نے چکیا سی، جسنے گلی دے پوربی پاسے دی شاندار کاروینسر بنائی اتے بغیچے دی پٹھّ پچھے۔ ہربرٹ چارلس فینشوا، 1902 وچ، سراں بارے ذکر کیتا گیا اے:
"چاندنی چوک نوں اگے ودھایا جا رہا اے اتے مکھ وپاریاں دیاں گہنیاں، کڈھائیاں، اتے دلی دے ہتھاں دے آؤٹپٹ دے ہور پیداواراں، اتری بروک کلبّ ٹاور اتے کوینز دے بغیچیاں دا مکھ داخلہ دوار پار کیتا جا رہا اے۔ شہزادی جہانارا بیگم (پنہ 239) دے کرون سرائے، جس نوں شاہ بیگم دے سرلیکھ نال جانیا جاندا اے۔ سرائے جسدا گیٹ سڑک دے بالکل ساہمنے دکھایا گیا سی، نوں برنئر ولوں دلی دیاں سبھ توں چنگیاں عمارتاں وچوں اک منیا گیا سی برنائر دا مننا سی کہ 1665 وچ دلی دی آبادی بہت ہی پیرس دے برابر سی، ایہہ اک عجیب گھٹنا سی جس دی آبادی نے عدالت نوں اپنایا سی۔ مشرق وچ۔ باغ اک سماں پہلاں مشرقی تندرستی دے شاندار نمونے بنے ہوئے ہن، اتے ہن وی بہت سندر ہن۔ "
سراں نوں شاید 1857 دے غدر توں پہلاں ہی ڈھاہیا گیا سی۔ سراں دی جگہ وکٹوریا-ایڈوارڈیئن آرکیٹیکچر دی عمارت نوں ہن ٹاؤن ہال وجوں جانی گئی، اتے طبقہ دے وچکارلے پول نوں اک شاندار کلاک ٹاور ولوں بدل دتا گیا سی۔ ٹولڈ ہال اصل وچ بغاوت توں پہلاں بنائی گئی سی، اتے 1860-5 وچ اس نوں یورپین لوکاں لئی اک مرکز وجوں بنایا گیا سی اتے اس نوں شروع وچ لارینس انسٹیچیوٹ کیہا جاندا سی۔ انسٹیچیوٹ وچ اک پرکاشن لائبریری اتے ریڈنگ روم والے دربار ہال شامل سی۔ ایم۔سی۔ڈی۔ مطابق، ٹاؤن ہال دی یوجنابندی لئی میونسپلٹی، چیمبر آف کامرس، اک ساہتی سماج اتے اک مقامی اجائبگھر نوں مقامی مناں وچ عام اتے یورپی اتے مول دے وچکار تعلقاں نوں اگے ودھاؤن لئی اک دفتر دا کم کرن دی سکیم بنائی گئی سی۔
نارتھ بروک کلاک ٹاور
لورینس انسٹیچیوٹ دے ساہمنے، چاندنی چوک دے مرکز وچ، اک 128 فٹ اچی اچی گوتھیک-ٹاورک چار چہریاں دے نال بنایا گیا سی۔
دلی دے میونسپلٹی ولوں بنی لاگت دی قیمت اُتے 28,000, اس نوں رسمی طور اُتے اتری بروک کلوکورٹ کیہا جاندا سی۔ 1872 توں 1876 تک بھارت دے وائسرائے تھامس نورتھبرکّ توں بعد، اتری برکّ ہوٹل، مورے گیٹ دے نیڑے اک مشہور ہوٹل دا نام وی اس توں بعد رکھیا گیا سی۔ کیہا جاندا اے کہ ایہہ ٹاور 80 ورھیاں دا ہندا اے جدوں ایہہ ڈھیہہ جاندا اے، جسدا اساری 1870 وچ ہویا سی۔
ایہہ اصل وچ 1870 وچ الفریڈ ہارکورٹ دے مطابق ہی سی جو 1870 وچ لکھیا سی:
چندنی چونک دے پاسے دلی انسٹیچیوٹ دا ساہمنا کردیاں، چار چہرے دے نال اک سندر اتے چنگی طرحاں تیار کیتا گیا کلوک ٹاور اے، اتے پنج گھنٹیاں دا چنہ اے۔ شہر 25,500 روپئے دی لاگت نال نگر کونسل نوں وی اس مقید اتے سجاوٹی ڈھانچے لئی قرضدار اے۔ ایہہ زمین توں 128 فٹ اچا اے۔ کیہا جاندا اے کہ کبوتر اپنے ہتھ اُتے بیٹھے سن اس لئی کہ ایہہ صحیح ویلے نوں نہیں درساؤندا۔ جدوں لارڈ نورتھبروک نے دلی دی یاترا کیتی تاں اوہ آرکیٹیکچر نوں پسند نہیں کردے سن.
ملکہ وکٹوریہ دا مجسمہ
سڑک دی ریلنگ دے اندر، بھارت دی آخری مہارانی مہارانی وکٹوریہ دی مورتی نوں مڈل بلڈنگ دے ساہمنے کرنل سکنر، سی۔بی۔ دے پوترے  جیمس سکنر ولوں رکھیا گیا سی۔ [5]
15 اگست 1947 نوں چاندنی چوک وکھے بھارتی قومی جھنڈا لہرایا گیا
چاندنی چونک وکھے دلی ٹاؤن ہال، ساہمنے مالک شردھادھن دی مورتی رانی وکٹوریا دی کانسی دی بتّ 1902 وچ ٹاور اتے میونسپلٹی عمارت دے وچکار کھڑی سی۔ [12] کور اتے وی تصویر [13] مہارانی وکٹوریا دی مورتی نوں بعد وچ دلی کالج آف آرٹ [14] وچ بدل دتا گیا سی۔
ادھورا ڈھیہہ اتے نکاراپن
15 اگست 1947 نوں جدوں بھارت آزاد ہویا تاں گھینٹہ گھر نوں اس موقعے لئی جگایا گیا اتے اپرلے پاسے یونین جیک نوں ترنگا نال بدل دتا گیا۔ [15]
لزے میٹنر
لزے میٹنر اک آسٹریا تے فیر سویڈن دی نیوکلئر فزکس دی گرو سی۔ ایدھے ناں تے اک عنصر میٹرنیم دا ناں رکھیا گیا سی۔
گھینٹہ گھر، دلی
ادھورا ڈھیہہ اتے نکاراپن
1950 وچ ٹاور دا اپرلا حصہ ڈھیہہ گیا، کجھ مقامی باشندےآن دے قتل اس دے نتیجے وجوں کورٹ کورٹ نگر نگم دلی وِ۔ سبھگونتی، الر 1966 ایسسی 1750 [16] میونکل انجینیئر سری چکرورتی نے دسیا کہ ایہہ عمارت 80 سال پرانی اے اتے اسدے اپرلے منزل دے ڈھانچے دی امید کیتی جان والی زندگی ورتے ہوئے مورٹار دی قسم، صرف 40 توں 45 سال ہو سکدی اے، اتے باقی دے مدھم منزل نوں ہور 10 سالاں لئی بچایا جا سکدا اے۔ ہائی کورٹ نے شری پوری دے بیان نوں وی دھیان وچ رکھیا کہ جدوں اوہ ڈھہن توں بعد عمارت دا معائنہ کرے اتے مارٹر دی جانچ کرے تاں اس نے پایا کہ مورٹار بناں کسے سیمینٹنگ خاصیت دے پاؤڈر تک گھٹا دتا گیا سی۔ [17]
لزے میٹنر
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
گھینٹہ گھر، دلی
ادھورا ڈھیہہ اتے نکاراپن
بعد وچ میونسپل کارپوریشن نے دوبارہ 1957 وچ 2 لکھ روپئے دی مرمت کیتی، حالانکہ ایہہ ڈھانچہ اک انگریزی اصول وجوں جانیا جاندا سی اتے اس طرحاں ایہہ کدے دوبارہ نہیں بنایا گیا سی۔
پاپولر کلچر وچ
घंटाघर की चार घड़ी, चारों में ज़ंजीर पड़ी, जब भी घंटा बजता था, खड़ा मुसाफिर हंसता था। हँसता था वो बेधड़क आगे देखो नयी सड़क | नयी सड़क पर बुआ बाजरा आगे देखो शहर शाहदरा | शहर शाहदरा में लग गयी आग आगे देखो गजियाबाद | गजियाबाद में फूटा अंडा उसमे से निकला तिरंगा झंडा | झन्डे से आई आवाज़ इंक़लाब ज़िन्दाबाद ||
ترجمہ
گھنٹا گھر کی چار گھڑی، چاروں میں زنجیر پڑی، جب بھی گھنٹہ بجتا تھا، کھڑا مسافر ہنستا تھا۔ ہنستا تھا وہ بیدھڑک آگے دیکھو نئی سڑک | نئی سڑک پر بوا باجرا آگے دیکھو شہر شاہدرہ | شہر شاہدرہ میں لگ گئی آگ آگے دیکھو گجیاباد | گجیاباد میں پھوٹا انڈا اسمے سے نکلا ترنگا جھنڈا | جھنڈے سے آئی آواز انقلاب زنداباد ||
ایہہ گھنٹہ گھر دے نزدیک 1930 دے دہاکے وچ مالک شردھادھن ولوں ایجیٹیشن نوں درساؤندا اے۔ سائیٹ بند کرو، ہن اس دی مورتی گھٹنا نوں اشارہ کردی اے۔ واقعے اک دلی اور راجیندر شرما وچ کن-میلیا (پرانی دلی دے کن صفائی کرن والے) [20] دی آواز وچ واپریاں ہن۔ )
جدوں فلم پروڈیؤسر بی۔ آر۔ چوپڑہ نے اپنی کامیڈی ہندی فلم چاندنی چوک (1954) بنائی، اسنے مقررہ کیتا کہ گھنٹہ گھر دی تصویر شامل کیتی گئی سی۔
باہرلے جوڑ
٭*[گھینٹہ گھر (ملتان)]]
عائشہ
عائشہ (612 - 678) اک عرب مسلمان سوانی؛ اسلام دے موڈی محمد دی ٹبری تے پہلے خلیفہ ابو بکر دی تعی سی۔ اوہنے بوت ساریاں حدیثاں وی دسیاں نیں۔ تیسرے خلیفہ عثمان دے قتل تے نیاں منگن والے عرباں دی اوہ آگو سی تے ایس لئی علی دے خلاف لڑائی وی کیتی جنوں اونٹھ والی لڑائی کیندے نیں۔ اوہ 678 وچ مدینہ وچ مری۔ عائشہ عرب تے اسللامی تریخ دیاں سرکڈویاں لوکاں وچوں اک اے۔
عائشہ دی ماں دا ناں ام رومان تے پیو دا ناں ابو بکر سی تے اوہدا جوڑ قریش قبیلے دے اک انگ بنو تیم نال سی۔ عرب روہی تھانواں وچ بالغ ہون نال ای کڑی نوں ویاہ دندے نیں تے ایس کرکے اوہدا ویاہ نکی عمرے اسلام دے موڈی محمد نال ہویا۔ محمد دیاں ٹبریاں وچوں اوہ کلی کواری ٹبری سی۔ محمد نال اوہدی گوڑی سنگت سی۔ مرن ویلے محمد عائشہ کول ای سن تے عائشہ دے کوٹھے وچ ای محمد نوں دبیا گیا۔
محمد دے مگروں اوہدی ٹبری ، ابوبکر دی دھی تے آگو ہون تے اوہدی اک ٹوہر سی تے عرب مسلمان اوہنوں عزت نال ویکھدے سن۔
تیسرے خلیفہ عثمان نوں جدوں مدینے دے باہر توں فسادیاں نے آکے قتل کیتا تے مدینے وج لٹ مار کیتی، ایس گل تے عائشہ نے جیداری نال اگلی بنن والی سرکار کولوں نیاں منگیا تے قاتلاں نوں پھڑن تے سزا دین دی مانگ کیتی۔ جدوں اوہدی گل ناں منی گئی تے فیر اونٹھ والی لڑائی وچ عائشہ نے آگو دا کم کیتا تے عرب مسلماناں دی انصاف منگن دی مانگ لئی لڑائی تک اپڑ گئی۔ اوہ لڑائی جت تے ناں سکی پر اوہنے عرب مسلماناں دی نیاں تے انصاف دی تانگ نوں مکن ناں دتا۔ علی دی سرکار نوں مدینہ چھڈ کے کوفہ نواں راجگڑھ بنانا پیا۔
عائشہ محمد دی ٹبری تے ارہناں جوکھا نیڑے ہون باجوں اوہناں دیاں گلاں نوں ہر دن سندی سی تے ایس باجوں محمد دیاں گلان یا حدیثاں نوں دسن والیاں وچ اوہ اگے اے تے سب توں جوکھی ایتبار والی سمجی جاندی اے۔
عائشہ دی اسلامی تریخ وج ود مانتا ہون باجوں مسلماں عورتاں دا ناں اوہدے ناں تے رکھیا جاندا اے۔
مرن مگروں عائشہ نوں مدینہ وچ دبیا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:اسلام گٹھ:صحابہ
4 ربیع الثانی
اسلامی کیلینڈر دے چوتھے مہینے ربیع الثانی دی چوتھی تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الثانی
رائی
رائی کعا دے ٹبر دی تے کنک نال رلدی اک فصل اے
شيلم
ٹفلوپس ڈیپریسیسپس
ٹفلوپس ڈیپریسیسپس اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
منتورن
منتورن نیدرلینڈز دے شہر ایمسٹرڈیم چ اک مینار اے
بارلے جوڑ
گٹھ:نیدرلینڈز
جوی
جوی گھاہ دے ٹبر دی اک دانے دار فصل جیہڑی بندیاں تے ڈنگراں دے کھان دے کم اندی اے
جوی اک فصل ہے۔ اسدی ورتوں اناج، پسوآں دے دانے اتے ہرے چارے لئی ہندا ہے۔
دنیا وچّ کھیتی
سنسار بھر وچوں سبھ توں ودھ جوی پیدا کرن والے ملکاں دی لسٹ بکسے وچّ درسائی گئی ہے۔
بھارت وچّ جوی دی کھیتی
بھارت وچّ جوی دیاں مکھ قسماں ہن : ایونا سٹائوا (Avena sativa) اتے ایونا سٹیرلس (A. sterilis) نسل دیاں ہن۔ ایہہ زیادہتر بھارت دے شمالی صوبےآں وچّ پیدا ہندیاں ہن۔
جوی دی کھیتی لئی خریف دی فصل کٹن توں بعد کیتی جاندی ہے۔ اسدی بجائی اکتوبر - نومبر وچّ کیتی جاندی ہے اتے 40 کلو فی ایکڑ دی در نال بیج بیجیا جاندا ہے۔ اسدی دو وار سنچائی کیتی جاندی ہے۔ ہرے چارے لئی دو وار کٹائی ، جنوری دے شروع اتے فروری وچّ کیتی، جاندی ہے۔ ہرے چارے دی فی ایکڑ اوسط اپج 80 کونٹل اتے اناج دی پیداوار 10 کونٹل فی ایکڑ ہندی ہے۔
ایہہ وی ویکھو
گٹھ:گھآ گٹھ:گھآ رکھ ٹبر گٹھ:کھیتی باڑی
نسپورینی
مالدووا چڑھدےیورپ دا اک دیس اے جہڑا پہلے سویت یونین دی اک ریاست سی تے 1991ء چ سویت یونین دے ٹٹن مگروں آزاد دیس بنیا ، اسدا راجگھر کشینیف شہر اے ۔
نسپورینی شہر مالدووا دا شہر اے تے مالدووا دے ضلع نسپورینی دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مالدووا دے شہر گٹھ:مالدووا دے آباد تھاں گٹھ:مالدووا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
پنیر
پنیر دد تون بنن والی اک کھان پین دی چیز اے۔ یہ دد گاں، مجھ، بکری یا ہور کیسے جنور دا ہو سکدے اے۔
دنیاں وچ سینکڑے کسم دا پنیر ملدا اے۔
صومالی گالاگو
صومالی گالاگو نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی ایتھوپیا، کینیا تے سومالیہ دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
کسمسہ گالاگو
کسمسہ گالاگو نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی تھلویں افریقہ دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
رچمونڈ تھیمز اتے
رچمونڈ تھیمز اتے وڈے لندن دا اک برا یا انگ اے۔
بارلے جوڑ
Royal Borough of Kensington and Chelsea
نواں گرجا (ڈیلفٹ)
نواں گرجا (ڈیلفٹ) نیدرلینڈز دے شہر ڈیلفٹ چ اک گرجا اے
بارلے جوڑ
گٹھ:نیدرلینڈز گٹھ:نیدرلینڈز دے گرجے
ٹفلوپس ڈیارڈی
ٹفلوپس ڈیارڈی اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کنگسٹن تھیمز اتے
کنگسٹن تھیمز اتے وڈے لندن دا اک برا یا انگ اے۔
بارلے جوڑ
Royal Borough of Kensington and Chelsea
کینٹ کاؤنٹی،ڈیلاویئر
کینٹ امریکی صوبے ڈیلاویئر دی اک کاؤنٹی اے۔
نیو کاسل کاؤنٹی
نیو کاسل امریکی صوبے ڈیلاویئر دی اک کاؤنٹی اے۔
صوبا اُبھا سولاویسی
صوبا اُبھا سولاویسی انڈونیشیا دا اک صوبا اے ۔ ایہدا راجگڑھ مناڈو شہر اے ۔ اس صوبے وچ 11 ریجنسیاں تے 4 شہر نیں ۔
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:انڈونیشیا دا جغرافیا
بیوکو ایلن گالاگو
بیوکو ایلن گالاگو نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی افریقہ دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
چمیشلیا
مالدووا چڑھدےیورپ دا اک دیس اے جہڑا پہلے سویت یونین دی اک ریاست سی تے 1991ء چ سویت یونین دے ٹٹن مگروں آزاد دیس بنیا ، اسدا راجگھر کشینیف شہر اے ۔
چمیشلیا شہر مالدووا دا شہر اے تے مالدووا دے ضلع چمیشلیا دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مالدووا دے شہر گٹھ:مالدووا دے آباد تھاں
ٹفلوپس ڈومرگنی
ٹفلوپس ڈومرگنی اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
پھݪ
پھݪ (Fruit) کِسے پھلوالے بوٹے دے بی آݪے انگ ہُندے نیں۔ ایہ بی دے آݪے دواݪے دا حِصا نیں۔ ایہنوں انسان، پنچھی تے ہور جانور کھاندے نیں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کھان پین گٹھ:جیون پڑھت گٹھ:پھل فروٹ گٹھ:نباتات گٹھ:نباتیات
مرٹن
مرٹن وڈے لندن دا اک برا یا انگ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لندن گٹھ:وڈا لندن
نواں گرجا (ایمسٹرڈیم)
نواں گرجا (ایمسٹرڈیم) نیدرلینڈز دے شہر ایمسٹرڈیم چ اک گرجا اے
بارلے جوڑ
گٹھ:نیدرلینڈز گٹھ:نیدرلینڈز دے گرجے
نواں گرجا (دی ہیگ)
نواں گرجا (دی ہیگ) نیدرلینڈز دے شہر دی ہیگ چ اک گرجا اے
بارلے جوڑ
گٹھ:نیدرلینڈز گٹھ:نیدرلینڈز دے گرجے
گوڑا بورا پیڈمیلن
گوڑا بورا پیڈمیلن آسٹریلیا دا اک ولابائی اے۔
سسکس کاؤنٹی
سسکس امریکی صوبے ڈیلاویئر دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ڈیلاویئر دیاں کاؤنٹیاں
دهستان باراندوز
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان ارومیہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان ارومیہ ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
نواں گرجا (ہارلم)
نواں گرجا (ہارلم) نیدرلینڈز دے شہر ہارلم چ 17ویں صدی دا بنیا اک گرجا اے
بارلے جوڑ
گٹھ:نیدرلینڈز گٹھ:نیدرلینڈز دے گرجے
چک 192 ڈبلیو بی
چک 192 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔
کوئی صاف ستھری اتے روشن جگہ
کوئی صاف ستھری اتے روشن جگہ (A Clean, Well-Lighted Place) امریکی لکھاری ارنیسٹ ہیمنگوے دی اک نکی کہانی اے۔ ایہہ پہلی وار سکرائیبنر دے رسالے (Scribner's Magazine) وچ 1933 وچ چھپی سی اتے اس دے 1933 والے کہانی مجموعہ ونر ٹیک نتھنگ وچ شامل سی۔
روپ ریکھا
کیفے وچ اک بڈھا بولا گاہک دیر رات تک برانڈے وچ بیٹھا پی رہا سی۔ کیفے خالی ہو گیا سی، بسّ اوہ اکلا گاہک سی۔ کیفے دے اندر موجود دونوں ویٹر اک جوان اتے دوجا وڈیری عمر دا اس بڈھے بارے سنی سنائی جانکاری سانجھی کردے ہن۔ اک ویٹر کہندا اے کہ بیتے ہفتے اس نے خدکشی دی کوشش کیتی سی۔ کارن پچھن تے کہندا اے کہ کوئی وجہ نہیں؛ کہ بڈھا بہت دولتمند اے۔ (ایہہ موضوع اتے ڈائلاگ دی ترتیب وچ اک حد تک گھچولا واد وواد دا معاملہ رہا ہے-اس تعلقات وچ کہ کہڑے ویٹر نوں بڈھے ولوں کیتی خدکشی دی کوشش دا پتہ اے، دو وار سودھ کیتی گئی اے۔) جدوں اک جوان کڑی اتے اک فوجی کولوں لنگھدے ہن تاں جوان ویٹر بے چین ہو جاندا اے اتے گل شروع کر دندا اے کہ کویں پہریدار جلدی دیر ہون کر کے بڈھے نوں چکّ کے اتھوں ہٹا دیویگا۔ جدوں بڈھا پلیٹ کھڑکاؤندا اے، جوان ویٹر ہنگارا بھردا اے، اتے بڈھا ہور برانڈی منگدا اے۔ بوڈھے دے سرابی ہو جان دے اپنے ہی روسے بھلکے ویٹر سراب پاؤندا اے اتے بولے بندے نوں کہندا اے کہ بیتے ہفتے اسنے اپنا انت ہی کر لینا سی۔ بڈھا تھوڑی ہور برانڈی پا دین لئی کہندا اے؛ ویٹر جان کے جام اینا بھر دندا اے، کہ تھوڑی جہی برانڈی چھلک کے پلیٹ وچ پے جاندی اے۔
حوالے
گٹھ:ہیمنگوے دیاں کہانیاں گٹھ:انگریزی ساہت
کینٹ کاؤنٹی
کینٹ امریکی صوبے رہوڈز آئلینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
عاطف دوداکووچ
عاطف دوداکووچ 2 دسمبر 1955ء چ اوراہاوا چ پیدا ہوئے ۔ اوہ بوسنیا تے ہرزیگووینا دی فوج دے سابق جنرل نیں ۔ وفاق بوسنیا ہرزیگووینا دے جنرل کمانڈر بنن توں پہلاں اوہ فوج دی 5ویں کور دی کمانڈری کردے رہ ۔ جنگ دے دوران اوہ بیہاچ شہر چ 5ویں کور دی کمانڈ کر رہے سن، ایہہ شہر 1991ء تون 1995ء تک مکمل طور تے سربیا ، جمہوریہ سربیائی کراجینا تے غدار بوسنیائی فوجاں دے گھیرے چ رہیا ۔
سوانح حیات
عاطف دوداکووچ نے یوگوسلاویہ پیپلز آرمی چ خدمات دتیاں ، آرٹلری سکول زادار تے ملٹری اکیڈمی بلغراد چ پڑھاندے رہے ۔ کروشیا چ جنگ شروع ہون ویلے اوہ یوگوسلاویا پیپلز آرمی دی 9ویں کور چ آرٹلری سپرینٹنڈینٹ دے طور تے خدمات سرانجام دیندے رہے تے اوہ وفاقی فوج دے دارنش تے شپینگ تے حملیاں چ وی شامل رہے ۔ جنگ دے مگروں اوہ فوج چ خدمات سرانجام دیندے رہے تے کئی اعلی عہدےآں تے کم کیتا ۔
فوجی عہدے
یوگوسلاو پیپلز آرمی بوسنیائی فوج
باہرلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:یورپی مسلمان گٹھ:جرنیل گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی شخصیتاں گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا
عبدالحکیم نانا صاحب
میاں عبدالحکیم نانا (پیدائش: 1679ء — وفات: 1740ء) مغلیہ سلطنت وچ بلوچستان نال تعلق رکھنے والے عالم، فقیہ، محدث تے نامور بزرگ سن ۔ آپ دا زمانہ ستارہويں صدی عیسوی دا اے تے آپ نو‏‏ں ستارہويں صدی دا بلوچستان وچ سب تو‏ں وڈا عالم سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
پیدائش تے ابتدائی حالات
نانا صاحب دا اصل ناں عبدالحکیم سی جدو‏ں کہ والد دا ناں سکندر شاہ سی ۔ میاں عبدالحکیم 1090ھ مطابق 1679ء وچ بلوچستان دے ضلع لورالائی د‏‏ی موجودہ تحصیل خانو زئی وچ پیدا ہوئے۔ حالے شِیر خوار ہی سن کہ والدہ دا انتقال ہوئے گیا۔ والدہ دے اِنتقال دے بعد والد نے دوسری شادی کرلئی تاں اُنئيں سوتیلی ماں د‏‏ی وجہ تو‏ں کئی تکالیف دا سامنا کرنا پيا۔
تعلیم
میاں صاحب نے ابتدائی تعلیم اپنے پنڈ دے اک مکت‏‏ب تو‏ں حاصل کيتی جتھ‏ے اُنہاں نے گلستان، بوستان تے شروط الصلوٰۃ پڑھیاں۔ بعد وچ پشین دے آلے دوالے دے مختلف دیہات وچ فارسی کتبِ صرف و نحو تے فقہ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ اِس دے بعد قندھار چلے گئے تاکہ اوتھ‏ے منطق، بدیع، معانی، بیان، اُصول تے حدیث و تفسیر د‏‏ی تعلیم مکمل کرسکن۔
تصوف
ظاہری علوم د‏‏ی تحصیل دے بعد اوہ باطنی تعلیم د‏‏ی طرف متوجہ ہوئے تے پہلے پہل سید لعل دے مرید ہوئے تے اِنہاں دے ذوق و شوق تے صلاحیتاں دا انداز لگاندے ہوئے اِنئيں پشاو‏ر اپنے مرشد شیخ عبدالغفور نقشبندی دے پاس بھیج دتا۔
قندھار وچ تبلیغ تے اواخر ایام
شیخ عبدالغفور نقشبندی دے پاس پشاو‏ر کچھ عرصہ ہی رہے سن کہ اُنہاں نے اپنے شیخ میاں اللہ یار دے پاس لاہور بھیج دتا۔ لاہور وچ میاں اللہ یار دے پاس روحانی تعلیم د‏‏ی تکمیل دے بعد خرقۂ خلافت عطاء ہويا تے حکم ملیا کہ قندھار جاک‏ے خلق خدا نو‏‏ں مستفیض کرن۔ شیخ عبدالحکیم نو‏‏ں سلسلہ قادریہ تے سلسلہ نقشبندیہ، دونے طریقےآں وچ بیعت د‏‏ی اجازت سی۔ 1707ء وچ مغل شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر د‏‏ی وفات دے بعد خطۂ پنجاب وچ سکھاں د‏‏ی وجہ تو‏ں حالات مخدوش ہوچکے سن لیکن قندھار وچ اَمن سی، جتھ‏ے پہنچنے دے بعد شیخ عبدالحکیم نے وعظ و تذکیر دے نال نال تزکیۂ باطن دا سلسلہ وی شروع کر دتا۔ روز بروز مقبولیت وچ اِضافہ ہُندا گیا جس دے باعث تقریباً 25 سال تک شیخ قندھار وچ مقیم رہ‏‏ے۔ مقبولیت تو‏ں خائف ہوک‏ے شاہ حسین ہوتک نے قندھار چھڈ دینے دا حکم جاری کیتا جس تو‏ں 1736ء وچ شیخ اپنے آبائی شہر خانو زَئی واپس آگئے مگر ایتھ‏ے قیام نہ کرسک‏‏ے تے بالآخر تھل چوٹالی وچ ترین قوم نے اُنئيں رہائش دے لئی جگہ دتی تے جتھ‏ے شیخ چار سال مقیم رہ‏‏ے۔ چار سال تک تبلیغ و اِرشاد دا فریضہ سر انجام دینے دے بعد 1740ء وچ وفات پاگئے۔ اُنہاں دا احترامی لقب ’’دادا‘‘ تے ’’نانا‘‘ سی جو ’’بابا‘‘ دے مترادف سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ شیخ عبدالحکیم دے متعدد خلفاء سن ۔ سردار حاجی صورت خان ترین اُنہاں دے سجادہ نشین سن جنہاں نے شیخ دا مزار تعمیر کروایا۔
لکھتاں
تصوف تو‏ں متعلق شیخ عبدالحکیم د‏‏ی چار کتاباں موجود نيں: مجموعہ رسالے، تھ‏‏اںو‏اں تصوف، رسالے حکیمیہ تے حصن الایمان۔
حوالے
گٹھ:1679 دے جم گٹھ:1740 دیاں موتاں گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں شخصیتاں گٹھ:ستارہويں صدی دے اسلامی مسلم علما
سٹن
سٹن وڈے لندن دا اک برا یا انگ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لندن گٹھ:وڈا لندن
مونجون
مونجون آسٹریلیا دا اک ولابائی اے۔ ایہ سب توں نکا ولابائی اے۔
گٹھ:کینگرو
ٹفلوپس ڈومینیکانس
ٹفلوپس ڈومینیکانس اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بارلے جوڑ
Typhlops domergnei
5 ربیع الثانی
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الثانی
جلفہ ، آذربائیجان
جلفہ آذربائیجان دا اک شہر اے تے آذربائیجان دے ضلع جلفہ دا انتظامی مرکز اے ۔