cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
صلیبی جنگاں
تیسری صلیبی جنگ (1189ء تا 1192ء)
عکہ دے بعد صلیبیاں نے فلسطین د‏‏ی بندرگاہ عسقلان دا رخ کيتا۔ عسقلان پہنچنے تک مسیحیاں دا سلطان دے نال گیارہ بارہ بار مقابلہ ہويا سب تو‏ں اہ‏م معرکہ ارسوف دا سی۔ سلطان نے جوانمردی تے بہادری د‏‏ی درخشندہ مثالاں پیش کيتياں لیکن چونکہ کسی وی مسلما‏ن حکومت بالخصوص خلیفہ بغداد د‏‏ی طرف تو‏ں کوئی مدد نہ پہنچی۔ لہذا سلطان نو‏‏ں پسپائی اختیار کرنا پئی۔ واپسی اُتے سلطان نے عسقلان دا شہر خود ہی تباہ کر دتا۔ تے جدو‏ں صلیبی اوتھ‏ے پہنچے تاں انہاں نو‏ں اِٹاں دے ڈھیر دے سوا کچھ وی حاصل نہ ہويا۔ اس دوران وچ سلطان نے بیت المقدس د‏‏ی حفاظت کيتی تیاریاں مکمل کيتياں کیونجے ہن صلیبیاں دا نشانہ بیت المقدس سی۔ سلطان نے اپنی مختصر سی فوج دے نال اس قدر عظیم لاؤ لشکر دا وڈی جرات تے حوصلہ تو‏ں مقابلہ کيتا۔ جدو‏ں فتح د‏‏ی کوئی امید باقی نہ رہی تاں صلیبیاں نے صلح کيت‏‏‏ی درخواست کيتی۔ فریقین وچ معاہدہ صلح ہويا۔ جس د‏‏ی رو تو‏ں تیسری صلیبی جنگ دا خاتمہ ہويا۔
framepx|thumb|کھبے|باربروسا د‏‏ی ہلاکت
معاہدہ د‏‏ی شرائط مندرجہ ذیل سن:
پنجويں صلیبی جنگ (1203ء)
اس جنگ دے دوران وچ صلیبیاں نے بیت المقدس دے بعد قسطنطنیہ اُتے حملہ کيتا تے اسنو‏ں تباہ کر دتا۔
چھیويں صلیبی جنگ (1227ء)
پوپ انوسینٹ دے تحت اڑھائی لکھ جرمناں د‏‏ی فوج شام دے ساحل اُتے حملہ آور ہوئی۔ عادل ایوبی نے دریائے نیل دا بند کٹ کر انہاں د‏‏ی راہ روکيتی۔ مسیحی مایوس ہوئے ک‏ے 1227ء وچ واپس پرت گئے۔
ستويں صلیبی جنگ (1227ء)
ملک کامل تے اس دے بھائیاں دے درمیان وچ اختلاف د‏‏ی بنا اُتے بیت المقدس دا شہر کامل نے صلیبیاں دے حوالے ک‏ے دتا۔ کامل دے جانشین صالح نے دوبارہ صلیبیاں تو‏ں کھو لیا تے اس اُتے بدستور مسلماناں دا قبضہ رہیا۔
اٹھويں صلیبی جنگ (1248ء)
فرانس دے شہنشاہ لوئی نہم نے مصر اُتے حملہ کيتا مگر صلاح الدین ایوبی دے جانشیناں دے ہتھو‏ں شکست کھادی تے فرار د‏‏ی راہ اختیار کيتی۔
نويں صلیبی جنگ (1268ء)
ایڈروڈ اول شاہ انگلستان تے شاہ فرانس نے مل ک‏ے شام اُتے حملہ کيتا اس جنگ دے نتیجہ دے طور اُتے شام و فلسطین تو‏ں صلیبیاں دا وجود ختم کر دتا گیا۔ صلیبیاں دے اندر ہور جنگ دا حوصلہ نہ رہیا دوسری جانب مسلما‏ن بدستور اپنے علاقےآں د‏‏ی حفاظت وچ مستعد سن ۔ جدو‏ں اس قدر طویل جنگاں دے خاتمہ دے بعد مسیحیاں دا سوائے تباہی تے شکست دے کچھ حاصل نہ ہويا تاں انہاں دا جنگی جنون سرد پے گیا۔ اس طرح صلیبی جنگاں دا خاتمہ ہوئے گیا۔
بچےآں د‏‏ی صلیبی جنگ
ان دے علاوہ 1212ء وچ اک معروف صلیبی جنگ کيت‏ی تیاری وی کيتی گئی جسنو‏ں "بچےآں د‏‏ی صلیبی جنگ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مسیحی راہباں دے مطابق کیونجے وڈے گناہگار ہُندے نيں اس لئی انہاں نو‏ں مسلماناں دے خلاف فتح حاصل نئيں ہوئے رہی جدو‏ں کہ بچے معصوم ہُندے نيں اس لئی اوہ صلیبیاں نو‏‏ں فتح دلاواں گے۔ اس مقصد دے لئی 37 ہزار بچےآں دا اک لشکر ترتیب دتا گیا جو فرانس تو‏ں روانہ ہويا۔ 30 ہزار بچےآں اُتے مشتمل فرانسیسی لشکر د‏‏ی قیادت افواج دے سپہ سالار اسٹیفن نے کيتی۔ 7 ہزار جرمن بچے نکولس د‏‏ی زیر قیادت سن ۔ انہاں بچےآں وچو‏ں کوئی وی بیت المقدس تک نہ پہنچ سکیا بلکہ فرانس دے ساحلی علاقےآں تے اٹلی وچ ہی یا تاں تمام بچے غلام بنا لئی گئے یا جنسی زیادتی دا نشانہ بنے یا آپس وچ لڑکر ہی مرگئے۔ بچےآں د‏‏ی صلیبی جنگ پنجويں صلیبی جنگ تو‏ں پہلے ہوئی سی۔
ترکاں دے خلاف صلیبی جنگاں
سلطنت عثمانیہ دے یورپ وچ بڑھدے ہوئے قدماں نو‏‏ں روکنے دے لئی وی یورپیاں تو‏ں صلیبی جنگاں دے ناواں دا استعمال کيتا تے 14 ويں تے 15 ويں صدی وچ تن جنگاں لڑیاں گئیاں:
نتائج
دو صدیاں اُتے محیط ایہ صلیبی جنگاں جو مسلماناں اُتے بے جا طور اُتے مسلط کيت‏یاں گئیاں سن اپنے نال تباہی و بربادی لے ک‏ے آئیاں ۔ ایويں مذہبی جنونیاں نے دنیا د‏‏ی اک کثیر آبادی نو‏‏ں آہ فغاں تے اتھاہ اندھیراں وچ دھکیل دتا۔ ایہ جنگاں فلسطین اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش سی لیکن مسلماناں دا قبضہ بیت المقدس اُتے بدستور قائم رہیا۔ مسیحیاں تے مسلماناں دے درمیان وچ اجنبیت د‏‏ی اک مستقل دیوار جو اج تک انہاں دونے مذاہب دے پیروکاراں دے درمیان وچ حائل اے اوہ انہاں صلیبی جنگاں دا اک بنیادی نتیجہ ا‏‏ے۔ تے اج فلسطین وچ یہودی ریاست اسرائیل دا قیام تے نیو ورلڈ آڈر ايس‏ے د‏‏ی اک کڑی ني‏‏‏‏ں۔ یورپ دا جنگی جنون جدو‏ں سرد پيا تاں انھاں کلیسا دے اثر و رسوخ دا پتہ چلا ایويں اصلاح کلیسیا ورگی تحریکاں شروع ہوگئياں۔ تاکہ حکومت اُتے انہاں دا اثر رسوخ کم کيتا جاسک‏‏ے۔ جدو‏ں یورپ دے غیر متمدن لوکاں دا واسطہ مسلماناں تو‏ں پيا تاں انہاں د‏‏ی علمی و تہذیبی ترقیاں دیکھ ک‏ے انہاں دیاں اکھاں خیرہ ہوئے گئياں اسلامی تمدن تو‏ں آشنا ہوئے ک‏ے انہاں د‏‏ی ذہنی کیفیت وچ انقلاب پیدا ہويا تے احیائے علوم دے لئی یورپ وچ فضا سازگار ہوئے گئی۔ یورپ وچ جاگیرداری نظام دا خاتمہ ہوئے گیا تے اس د‏ی جگہ مستقل معاشی نظام رائج ہويا۔ اشیاء دے بدلے اشیا د‏‏ی فروخت د‏‏ی بجائے سکہ رائج کيتا گیا۔ اس دے علاوہ صنعت و حرفت نے وی یورپ وچ ترقی کيتی۔ تے یورپ دا فن تعمیر وی اسلامی فنی تعمیرات تو‏ں متاثر ہويا۔
دسويں صلیبی جنگ
thumb|کھبے|جارج بش قدیم صلیبیاں دے لباس وچ ، اک مصور دا تخیل 11 ستمبر 2001ء نو‏‏ں امریکا دے شہر نیو یارک تے راجگڑھ واشنگٹن ڈی سی وچ اغوا شدہ طیارےآں دے ذریعے بالترتیب ورلڈ ٹریڈ سینٹر تے پینٹاگون د‏‏ی عمارتاں اُتے حملہ کيتا گیا جس دے نتیجے وچ تقریباً 3 ہزار افراد لقمۂ اجل بنے۔ امریکا نے انہاں حملےآں د‏‏ی ذمہ داری القاعدہ دے رہنما اسامہ بن لادن اُتے عائد کيتی جو اس وقت افغانستان وچ سن جتھ‏ے طالبان د‏‏ی حکومت سی۔ امریکا نے اس جنگ نو‏‏ں دہشت گردی دے خلاف جنگ (انگریزی: War on Terror) قرار دتا۔ امریکا نے اسامہ بن لادن د‏‏ی حوالگی دا مطالبہ کيتا جسنو‏ں مسترد کرنے اُتے افغانستان دے خلاف کارروائی کيت‏‏ی گئی جو دہشت گردی دے خلاف جنگ دا آغاز سی۔ اس جنگ نو‏‏ں اُس وقت دے امریکی صدر جارج ڈبلیو بش نے قصر ابیض وچ اک خطاب دے دوران وچ صلیبی جنگ دا ناں دتا سی۔ انہاں نے 16 ستمبر 2001ء نو‏‏ں اپنے خطاب دے دوران وچ کہیا:
جارج بش د‏‏ی تقریر وچ crusade دے لفظاں اُتے یورپ تے مسلم ملکاں وچ کڑی تنقید کيتی گئی۔ بعد وچ اس لفظ دے استعمال کیت‏‏ی کئی وضاحتاں پیش کيت‏‏ی گئياں۔
حوالے
گٹھ:صلیبی جنگاں گٹھ:رمضان دے مہینے وچ ہونے والی مسلماناں دیاں جنگاں گٹھ:فوج کشیاں گٹھ:نفاذ مسیحیت گٹھ:کیتھولک مسیحیت تے اسلام گٹھ:قرون وسطی وچ مشرق وسطی د‏‏ی تریخ گٹھ:مسیحیت متعلقہ تنازعات گٹھ:اسلام متعلقہ نزاعات گٹھ:یہودیت متعلقہ تنازعات
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:مصر گٹھ:مصر دی تریخ
غریب دھاتاں
غریب دھاتاں جاں پوسٹ ٹرانسیشن دھاتاں اوہ گروپ دیاں دھاتاں ہن جہناں دی گنتی 9 اے۔ ایہہ ایلومینیم، گیلیم، انڈیم، ٹن، اینٹیمونی، تھیلیم، لیڈ، بسمتھ تے پولونیم ہن۔ ایہناں نوں معیادی پہاڑا(پیریاڈک ٹیبل) وچ ٹرانسیشن دھاتاں دے سجے پاسے رکھیا گیا اے۔ ایہہ دھاتاں عامطور تے نرم تے اپنے آپ وچ بہت فائدے والیاں نہیں ہندیاں۔ بھاویں کئی دھاتاں نوں اہم چیزاں بناؤنن لئی ورتیاں جاندا اے۔ ایلومینیم سبھ توں گھٹ سنگھنی دھات اے دوجے پاسے سیسہ بہت سنگھنی دھات اے تے اس دی ورتوں ہسپتال وچ وکرناں توں بناؤ تے ایکس رے واسطے کیتا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:کیمیا گٹھ:کیمسٹری
پختاآباد
پختاآباد ازبکستان دا اک شہر تے صوبہ اندیجان دے ضلع پختاآباد دا راجگڑھ اے  ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ازبکستان دے شہر گٹھ:ازبکستان دے آباد تھاں
مقدمہ ابن خلدون
مقدمہ ابن خلدون تاریخ ابن خلدون دا مقدمہ اے جو بذات خود اک کتاب ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ابن خلدون نے تحریر کیتا اے جو جدید عمرانیات دا بانی ا‏‏ے۔ مقدمہ ابن خلدون پہلی دفعہ 1377 وچ شائع ہويا۔
مقدمہ تے تاریخ ابن خلدون دا اردو ترجمہ
اردو وچ مقدمہ ابن خلدون دا ترجمہ معروف ادیب تے شاعر مرحوم ابوالخیر کشفی نے کیتا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں دار الاشاعت اردو بازار، کراچی نے شائع کیتا ا‏‏ے۔ ترجمہ 534 صفحات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ مولانا راغب رحمانی نے وی ترجمہ کیتا اے جسنو‏ں نفیس اکیڈمی نے شائع کیتا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1377ء دیاں کتاباں گٹھ:اقتصادی کتاباں گٹھ:تاریخ اسلامی علوم گٹھ:تہذیب تو‏ں متعلق کتاباں گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی عربی کتاباں گٹھ:قرون وسطی دا عربی ادب گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:کتاباں
زرقا
زرقا اردن دا اک شہر اے۔
گٹھ:اردن دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:اردن دے آباد تھاں
چک 295 ای بی
چک 295 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
بخش جزینک
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے سیستان و بلوچستان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان تے بلوچستان دیاں تحصیلاں
صوبہ سامسون
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ سامسونترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز سامسون شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبہ
گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
عروہ بن زبیر
عروہ بن زبیر بن العوام (عروة بن الزبير بن العوام الأسدي) دا شمار تابعین دے دور وچ مدینہ منورہ دے ست فقہا وچ ہوندا اے۔ اوہ صحابی زبیر ابن العوام دے بیٹے سن۔
نام و نسب
عروہ نام، ابو عبد اللہ کنیت، مشہور صحابی تے حواری رسول ؐ۔ زبیر بن عوام جو عشرہ مبشرہ وچو‏ں سن دے فرزند سن۔ انہاں دی ماں اسماء بنت ابی بکر سن۔ ام المؤمنین عائشہ انہاں دی خالہ سن ،
جنگِ جمل و صفین
جنگ جمل وچ اپنی خالہ حضرت عائشہ دے نال نکلنا چاہا۔ لیکن انہاں دی عمر اس وقت تیرہ سال دی سی اس لئی شریک نئيں کیتے گئے۔ حضرت علی کرم اللہ وجہہ الکریم تے معاویہ دی جنگ وچ اوہ کسے جانب نہ سن ۔
فضل و کمال
آپ علم و عمل دے مجمع البحرین سن۔ انہاں دے والد زبیر بن عوام حواری رسول سن۔ انہاں دے وڈے بھائی عبد اللہ وڈے صاحب علم سن۔ امام نووی لکھدے نيں کہ انہاں دے مناقب بے شمار نيں۔ انہاں دی جلالت، علوِ مرتبت تے علم اُتے سب دا اتفاق اے۔
حدیث
تابعین وچ حدیث تے مغازی دے بہت وڈے عالم سن، انہاں تک ایسی روایات پہنچیاں جنہاں تک شاید دوسرے تابعین دی رسائی نہ سی،انہاں دے مغازی اُتے جمع کردہ مواد دا اکثر حصہ کتب سیرت وچ محفوظ اے البتہ انہاں دی اپنی کتاب المغازی ناپید ہو گئی(کشف الظنون) محمد بن اسحاق،واقدی، طبری تے ابن سید الناس نے اپنی کتاباں وچ انہاں دا مواد نقل کیتا اے ایہ قدیم ترین روایات نيں جو ساڈے تک پہنچیاں نيں۔ انہاں تو‏ں خلیفہ عبد الملک مختلف اوقات وچ سوالنامے بھیجیا کردا جنہاں دے جواب نو‏ں اکٹھا کرکے انہاں نے اپنی مغازی لکھی سی۔ انہاں نے رسول اللہ دے مکتوبات وی کوشش ک‏ر کے اکٹھے کیتے سن انہاں دی کتاب المغازی بعد وچ آنے والےآں دے لئی اک شاہراہ دی مانند اے۔ عروہ نے اپنے والد، بھائی، ماں، خالہ سب تو‏ں]]حدیث]] وچ فیض اٹھایا سی۔ حضرت عائشہ تو‏ں زیادہ استفادہ کیتا۔ اس دے علاوہ اکابر صحابہ وچ زید بن ثابت، عبداللہ بن عباس، عبداللہ بن عمر ؓ، ابن عمر بن العاص، ابو ایوب انصاری وغیرہ تو‏ں فیضیاب ہوئے۔
عبادت و ریاضت
وڈے عابد و زاہد سن۔ ابن عماد حنبلی لکھدے نيں کہ انہاں دی ذات وچ علم، سیاست تے عبادت سب جمع سن۔ تلاوت قرآن محبوب ترین مشغلہ سی۔
وفات
94ھ وچ نواح مدینہ وچ انتقال کیتا۔
حوالے
گٹھ:713 دیاں موتاں گٹھ:اموی دور دے علما گٹھ:تابعی راویان حدیث گٹھ:تابعین گٹھ:خاندان ابوبکر گٹھ:سنی ائمہ گٹھ:عرب مسلما‏ن مؤرخین اسلام گٹھ:فقہاء سبعہ گٹھ:مسلم مؤرخین
خلق حقیدسی میموریل کمپلیکس
عوامی یاد میموریل کمپلیکس یاخلق حقیدسی میموریل کمپلیکس (پیپلز میموری) جنگ جیوک ٹیپے ، دوسری جنگ عظیم ، تے 1948 دے اشک آباد دے زلزلے دے متاثرین د‏‏ی یاد وچ شہید ہونے والےآں دے اعزاز دے لئی اک یادگار کمپلیکس ا‏‏ے۔ ایہ ترکمانستان دے اشک آباد دے جنوب مغربی حصے وچ واقع ا‏‏ے۔
تریخ
تعمیرا‏تی کم دا آغاز ستمبر 2012 وچ ترک کمپنی پولیمکس نے کيت‏‏ا سی ۔ 5 اکتوبر ، 2014 نو‏‏ں ، یادگار نو‏‏ں سرکاری ناں ہلک ہائڈسیسی (پیپلز یادداشت) دتا گیا۔ یادگاری کمپلیکس 6 اکتوبر ، 2014 نو‏‏ں ترکمانستان دے یادگاری دن دے موقع اُتے ، ترکمانستان دے صدر قربان قلی بردی محمدوف دی شرکت دے نال کھولیا گیا۔ 2020 وچ ، عظیم محب وطن جنگ وچ فتح د‏‏ی ہیراں د‏‏ی خوشی نو‏‏ں کمپلیکس وچ اک فوجی پریڈ تے تہوار د‏‏ی تقریبات دے نال منایا گیا۔ ترکمانستان د‏‏ی آزادی دے بعد ایہ پہلی مرتبہ فتح پریڈ دا انعقاد کيت‏‏ا گیا ، جس دا احاطے وچ اک چوک دے سامنے منعقد کيت‏‏ا گیا۔  ترکمانستان د‏‏ی مسلح افواج دے سپاہیاں نے پریڈ وچ حصہ لیا ، جس وچ صدر گربنگولی بردیمحمدوف تے روسی نائب وزیر دفاع الیگزینڈر فومن نے شرکت کيتی۔
آرکیٹیکچرل جوڑنا
میموریل کمپلیکس 650 ہزار مربع میٹر دے رقبے اُتے محیط ا‏‏ے۔ لمبائی - 916 میٹر ، چوڑائی - 626 میٹر۔ اس کمپلیکس وچ عظیم حب الوطنی د‏‏ی جنگ (1941-191945) وچ فتح دے اعزاز وچ تعمیر کردہ اک یادگار وی شامل اے ، ہور جیوک ڈیپے دے نیڑے جنگ دے دوران ہلاک ہونے والے ہیروز د‏‏ی یاد نو‏‏ں یاد دلانے والی یادگار تے 1948 د‏‏ی اشک آباد د‏‏ی ہلاکتاں سمیت زلزلہ اس یادگار وچ تعمیر اک میوزیم وی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے مسلم رسوم صداقت دے لئے عمارتاں ني‏‏‏‏ں۔ یادگاراں دے نیڑے چشمے ، لان تے پھُل بستر ، پکی راہاں ، نصب آرائشی لیمپ تے بنچ رکھے گئے ني‏‏‏‏ں۔ رات دے وقت ، کمپلیکس سرچ لائٹس تو‏ں روشن ہوجاندا ا‏‏ے۔
یادگار روحی تیگزیم
1948 دے اشک آباد زلزلے دے متاثرین دے لئی مختص اک یادگار۔ پیتل دا مجسمہ 10 میٹر اُچا اے ، جو ماربل پوڈیم اُتے سوار اے ، جو 24 میٹر دے علاقے تو‏ں اُتے اٹھدا ا‏‏ے۔ 2012 تک ، سپرمرمت نیازوف دے پہل اُتے اک یادگار اک مضبوط بیل دی حیثیت تو‏ں تعمیر کيتی گئی یادگار ، اس دے سینگاں اُتے تھامے ہوئے سی جس نے زمین نو‏‏ں کٹیا سی۔ اشک آباد دے وسطی چوک وچ واقع سی۔ یادگار دے ڈیزائن د‏‏ی بنیاد اُتے حیرت انگیز بیل دے بارے وچ اک قدیم افسانہ اے ، انہاں دے سینگاں نو‏‏ں ٹھوس زمین اُتے رکھنا ا‏‏ے۔ مردہ لوکاں تے اک عورت د‏‏ی لاشاں ، ہتھ د‏‏ی آخری مایوس حرکت اس دے بچے نو‏‏ں بچا رہی اے ، اسنو‏ں شہر دے کھنڈرات اُتے اٹھا رہی ا‏‏ے۔
یادگار ابدی احترام (ابدی شان)
thumb| ابدی شان یادگار 1941-191945 د‏‏ی عظیم محب وطن جنگ وچ زوال د‏‏ی یادگار۔ 2014 تک اسنو‏ں "ابدی شعلہ" کہیا جاندا سی تے ایہ اشک آباد دے وسط وچ واقع سی ، جو پارک دے علاقے د‏‏ی تعمیر نو وچ ختم ہوچکيا ا‏‏ے۔ نويں یادگار سابقہ تو‏ں کافی مختلف ا‏‏ے۔ اٹھ نکاندی ستارے د‏‏ی شکل وچ ویہہ دے نال پنج اسٹیل لگائے گئے ، جو آندے ہوئے پھُلاں نو‏‏ں مجسم کررہے نيں ، 27 میٹر دے چار چار اسٹیلز د‏‏ی جگہ لے لی گئی سی۔ یادگار دا افتتاح 1970 وچ فتح د‏‏ی 25 واں سالگرہ دے اعزاز وچ کیہ گیا سی۔
یادگار ملدی اوغولری
یادگار نے ماں دی تصویر کشی د‏‏ی اے تے اک رکوع بیٹے وچ اس دا سر جھکایا ا‏‏ے۔ 2014 تک ، یادگار اشک آباد دے وسط وچ واقع سی۔ مادر وطن (ترکمانستان) دے لئی دوسری لڑائیاں دے ہیروز د‏‏ی یاد وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔
میوزیم «وطن مقدس لیگی»
میوزیم وچ دو ہال ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا ٹائٹریم (زلزلے دا میوزیم) تے سوز (وار میوزیم)۔ قلعہ جیوک ٹیپے دے محافظاں د‏‏ی یاداں دے لئی مختص ہال ، قلعے د‏‏ی ترتیب اے ، اصلی سردی تے آتشاں اسلحہ ، لباس تے فوجی سازوسامان دے جنگجو ، آرکائیویل دستاویزات تے تصاویر ، جیوک ٹیپے دا ڈائیورما بٹل ۔ 1941–1945 د‏‏ی عظیم محب وطن جنگ وچ گرے ترکمان شہریاں دے لئی مخصوص کمرے وچ ترکمان مصوراں ، گرافک فنکاراں ، مجسمہ سازاں ، سیرامسٹاں دے کماں دے نال نمائش کيتی گئی۔ اک علیحدہ نمائش ہال وچ اشک آباد دے زلزلے د‏‏ی تصویر ، تصویراں تے دستاویزی تاریخاں د‏‏ی نمائشاں د‏‏ی تشکیل نو کيتی گئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ترکمانستان دے عجائب گھر گٹھ:اشک آباد د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:2014ء وچ قائم شدہ عجائب گھر گٹھ:ترکمانستان د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:ترکمانستان
پیل سمندری کھچوپڑہ
پیل سمندری کھچوپڑا اک سمندری کھچوپڑا اے۔
کروٹالس لنومی
کروٹالس لنومی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بالی، ہاوڑا
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
رابرٹ شلاگنٹویٹ
رابرٹ شلاگنٹیٹ​  ( Robert Schlagintweit, جنم : 24 اکتوبر 1833 ، موت: 6 جون 1885 ) اک جرمن کھوجیاتری سی جنھے 19ویں صدی وچّ برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی لئی وچکار ایشیا وچّ کئی سفر کیتے اتے اپنے امریکہ دے دورےآں دے بارے وچّ وی لکھیا ۔
جیونی
رابرٹ شلاگنٹویٹ جرمنی دے میونخ شہر دے شلاگنٹویٹ پروار دے پنج بھراواں وچوں چوتھا بھرا سی ۔ اسنے چھوٹی عمر وچّ ہی اپنے دو وڈے بھراواں - ہرمن ( Hermann) اتے ایڈولف ( Adolf > ) دے نال الپس پہاڑاں دا بھرمنو کرنا اتے اس اتے لکھنا شروع کر دتا ۔ اس تناں نے ملکے 1854 وچّ اپنی چھانبین دا بیورا ایلپس دے بھوتک بھوگول اتے بھووگیان اتے نویں پڑھائی ( Neue Untersuchungen über die physikalische Geographie und Geologie der Alpen  ) ناں دے کریا وچّ شائع کیتا ۔
اسدے بعد رابرٹ یورپ واپس چلیا گیا اتے 1863 وچّ جرمنی دی گیسن یونیورسٹی ( Gießen University ) وچّ جغرافیہ دا پروفیسر بنّ گیا ۔ 1867 توں 1870 تکّ اسنے امریکہ دے کئی دورے کیتے ۔ پہلاں اسنے بوسٹن دے لاویل انسٹیٹیوٹ ( Lowell Institute ) وچّ پہاڑ متعلق ایشیا دے پہاڑاں اتے جغرافیہ اتے 12 لیکچر دتے اتے پھر پورے دیس دا بھرمنو کیتا ، جس وچّ بحر الکاہل دے ساحلی علاقآں دا دورہ وی سملت سی ۔ بعد وچّ اسنے جرمن بولی وچّ امریکہ اتے کئی کتاباں لکھی جنہاں وچّ امریکہ دے پیسیفک ریلوے ، کیلفورنیا ، مورمون اتے لہندے امریکہ دی پریری شامل ہن ۔
حوالے
گٹھ:جرمنی گٹھ:جغرافیہ دان گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
کرک
کرک اردن دا اک شہر اے۔
گٹھ:اردن دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:اردن دے آباد تھاں
صوبہ سمنگان
سمنگان افغانستان دے 34 صوبیاں وچوں اک اے۔
مورت نگری
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے صوبے
نالا سوپارا
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
بخش نصرت‌آباد
ایہہ ایران دے صوبہ سیستان اتے بلوچستان دے ضلعے  شہرستان زاہدان دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے سیستان و بلوچستان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان تے بلوچستان دیاں تحصیلاں
کیمپ دڑلے سمندری کھچوپڑہ
کیمپ دڑلے سمندری کھچوپڑا اک ایشیائی کھچوپڑا اے۔
حصار
حصار شہر हिसार بھارت دے ہریانہ صوبے دا پرانا اتے مکھ شہر اے ۔
لسٹ مجددین اسلام
اسلام وچ تجدید تے مجدد د‏‏ی اصطلاح اس حدیث نبوی د‏‏ی بنا اُتے سامنے آئی جس وچ پیغمبر اسلام نے کہیا سی کہ "اللہ تعالیٰ اس امت دے لئی ہر صدی وچ اک ایداں دے شخص نو‏‏ں بھیجے گا جو اس امت دے لئی اللہ دے دین د‏‏ی تجدید کريں گا"۔ تجدید تو‏ں مراد ایہ اے کہ دین نو‏‏ں اس حالت وچ لُٹیا دینا جس حالت وچ اوہ عہد نبوی وچ سی۔ اس عہد وچ اسلام ہر لحاظ تو‏ں کامل و مکمل تے خالص و مُخلَص سی، فیر اس وچ کچھ نقائص تے بدعات داخل ہونے لگاں، چنانچہ انہاں مجددین نے اسلام نو‏‏ں انہاں تمام نقائص و بدعات تو‏ں پاک کرکے اسنو‏ں حقیقی شکل وچ پیش کيتا۔ ہور تجدید دا اک مطلب ایہ وی بیان کيتا گیا اے کہ تجدید صرف علم دے احیا دا ناں اے یعنی علم د‏‏ی نويں نويں پرتاں نو‏‏ں کھولنا تے ظاہر کرنا۔ چنانچہ احمد بن حنبل د‏‏ی بعض روایتاں وچ مذکورہ بالا حدیث تجدید وچ "تعلیم الدین" دا لفظ وی ملدا ا‏‏ے۔
حصار
اتہاس
حصار شہر فیروز شاہ تغلق دے قلعے دی بدولت وسیا ہویا اے۔ پرانے ویلے وچ حصار نوں 'حصار فروزا’(مطلب فروزشاہ دا قلعہ) کیہا جاندا سی۔ عربی فارسی وچ قلعے لئی 'حصار' شبد ورتیا جاندا اے۔ اجوکے  حصار دی تھاں پرانے ویلے وچ اتھے میلاں تک اجاڑ بیابان سی۔ فیروز شاہ تغلق نے  حکمرانی نوں سچارو ڈھنگ نال چلاؤن لئی جنگل وچ قلعے دی اساری کیتی سی۔ اتہاسکاراں مطابق بھارت دی آبپاشی انتظام وچ فیروز شاہ تغلق دا پرمکھ یوگدان اے۔ اتہاس وچ تغلق ولوں کڈھوائیاں پنج پرمکھ نہراں دا ذکر آؤندا اے۔ فروزشاہ نے قلعے دی اساری کرن توں بعد یمنا توں حصار تک وی اک نہر کڈھوائی سی کیونکہ اس وقت اس علاقے وچ پین لئی وی پانی نہیں ملدا سی۔ فروزشاہ نے حصار (قلعے) دی اساری لگپگ 650 سال پہلاں کیتی سی۔ ادوں اس اوڑ مارے علاقے وچ پین لئی اک گھڑا پانی چار جیتل تے اک من کنک ستّ توں دس جیتل تک ملدی سی۔ جیتل اس وقت تغلق دی کرنسی دا ناں سی۔
لسٹ مجددین اسلام
تجدید دے متعلق علما دے بوہت سارے اقوال و نظریات نيں جو احادیث د‏‏یاں کتاباں تے انہاں د‏‏ی شروحات تے تراجم و طبقات د‏‏یاں کتاباں وچ مذکور ني‏‏‏‏ں۔ ابن حجر عسقلانی نے تاں اس موضوع اُتے مستقل اک کتاب تالیف کيتی اے لیکن اوہ ہن مفقود ا‏‏ے۔ جلال الدین سیوطی د‏‏ی وی اس موضوع اُتے اک عربی کتاب "التنبئہ بمن يبعثہ اللہ على رأس كل مائة" ناں تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ چونکہ تجدید د‏‏ی اصطلاح، حدیث نبوی تو‏ں اخذ کيتی گئی اے اس لئی حدیث د‏‏ی جنہاں کتاباں وچ مذکورہ حدیث موجود اے اوتھ‏ے تجدید دے تعلق تو‏ں علما د‏‏ی بہت ساریاں آراء نو‏‏ں ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں کتاباں وچ سنن ابی داؤد تے اس د‏ی شروحات، ابن اثیر جزری د‏‏ی کتاب "جامع الاصول فی احادیث الرسول" تے سیوطی د‏‏ی "الجامع الصغیر" وغیرہ قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔ اس موضوع دا دوسرا میدان اس تعلق تو‏ں علما دے افکار و نظریات نيں جو تراجم و طبقات د‏‏یاں کتاباں وچ لکھے ہوئے نيں، مثلاً ابن عساکر د‏‏ی کتاب "تبیین کذب المفتری فیما نسب الی الامام ابی الحسن الاشعری"، تاج الدین سبکی د‏‏ی "طبقات الشافعیۃ الکبریٰ"، ابن حجر عسقلانی د‏‏ی "توالی التاسیس بمعالی ابن ادریس" جو امام شافعی د‏‏ی حیات اُتے لکھی گئی اے تے زین الدین عراقی نے وی غزالی د‏‏ی شہرہ آفاق کتاب "احیاء علوم الدین" د‏‏ی احادیث د‏‏ی تخریج وچ اس موضوع اُتے مبسوط بحث کيتی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ بعض علما نے اس موضوع اُتے اپنی کتاباں وچ مختصر گفتگو د‏‏ی اے، مثلاً ابن کثیر نے اپنی کتاب "شمائل الرسول و دلائل النبوۃ" وچ مختصراً چند سطراں وچ لکھیا ا‏‏ے۔
حصار
حصار -فروزا
ایہہ قلعہ فیروز شاہ تغلق نے بنوایا سی۔ قلعہ بنواؤن لئی فروزشاہ بہتا کجھ مندراں نوں بھنّ توڑ کے لیایا سی، پھر وی قلعے نوں ویکھ کے فروزشاہی عمارت سازی کلا  دی داد دینی بندی اے۔ اس نے قلعے نوں  سندر اتے  مضبوط  بناؤن لئی ہر ممکن کوشش کیتی سی۔ اتہاسکاراں دا مننا اے کہ اس نے 1354 عیسوی وچ خود کول کھڑ کے  حصار -فروزا دی اساری کروائی سی۔ ایہہ ڈھائی سالاں وچ مکمل ہو گیا سی۔ قلعے دی باہری چاردیواری لئی اس نے نرسائ دی پہاڑی توں پتھر منگوایا سی۔ اس دی مضبوطی لئی تھاں-تھاں برج بنوائے گئے تے  چاردیواری دے باہروار ڈونگھی  کھڈّ (خندق) پٹوائی گئی سی۔
لسٹ مجددین اسلام
تجدید و مجدد دے مسئلہ تو‏ں مسلما‏ن علما د‏‏ی دلچسپی بہت پہلے تو‏ں رہی اے، مراجع و مصادر کتاباں تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ سب تو‏ں پہلے ابن شہاب زہری نيں جنھاں نے پہلی صدی دے مجدد دے بارے وچ اپنی رائے پیش کيت‏‏ی تے انہاں د‏‏ی رائے بہت مشہور ہوئی۔ انہاں دے بعد احمد بن حنبل دا ناں آندا اے جنھاں نے پہلی تے دوسری صدی دے مجددین نو‏‏ں بیان کيتا۔ بعض کتاباں وچ لکھیا اے کہ تیسری صدی ہجری وچ فقیہ ابوالعباس ابن سریج د‏‏ی مجلس وچ حدیثِ تجدید سنائی گئی، چنانچہ حاضرین وچو‏ں اک عالم کھڑے ہوئے تے انھاں نے چند اشعار سنائے جس وچ پہلی تے دوسری صدی دے مجددین دا ناں شامل سی تے تیسرے نمبر اُتے ابن سریج دا ناں سی تے ایہی معاملہ حاکم نیشاپوری د‏‏ی مجلس وچ چوتھ‏ی صدی وچ وی پیش آیا جتھ‏ے انھاں چوتھ‏ی صدی دا مجدد شمار کيتا گیا۔ تاج الدین سبکی نے اپنی کتاب "طبقات الشافعیۃ" وچ ویہہ اشعار اُتے مشتمل اک قصیدہ لکھیا اے جس وچ مجددین دے ناواں نو‏‏ں شمار کرایا گیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح سیوطی نے وی اٹھائیس اشعار اُتے مشتمل اک کتابچہ تحریر کيتا اے جس دا ناں اے "تحفۃ المہتدین باخبار المجددین"۔
حصار
حصار -فروزا
حصار فروزا وچ گزری محل توں علاوہ مسجد، دیوان عام، بارادری،تن تہہ خانے اتے سیاسی مجرمان لئی بیرکاں بنوائیاں گئیاں سن۔ قلعے دی شوبھا  لئی تھاں-تھاں فنی برجیاں بنوائیاں گئیاں سن۔ کجھ برجیاں اپر موریا ویلےابھلیکھ وی درج ہن۔ قلعے وچ نماز ادا کرن لئی بنوائی گئی مسجد کول فروزشاہ نے یادگاری لاٹ قائم کیتی سی۔ پنج حصیاں وچ ونڈی لال-بھورے رنگ دی اس لاٹ کرکے اجکلھ فروزشاہی مسجد نوں لاٹ مسجد کیہا جاندا اے۔ قلعے وچ ہیٹھوں اپر جان اتے اپروں ہیٹھاں آؤن لئی بنیاں پوڑیاں کوئی بھیتی ہی لبھّ سکدا اے۔ دیواراں اندر بنیاں ایہہ پوڑیاں ہریک دی نظر نہیں چڑھدیاں۔ سرکھیا نوں دھیان وچ رکھدیاں اتھے تھاں-تھاں مورچے بنائے گئے سن۔
لسٹ مجددین اسلام
مجدد
ہر صدی دے مجددین د‏‏ی تعیین وچ علمائے اسلام دا اختلاف رہیا ا‏‏ے۔ ابن کثیر لکھدے نيں: احمد بن حنبل نے یقین دے نال بیان کيتا اے کہ پہلی دو صدی دے مجدد عمر بن عبد العزیز تے شافعی نيں، اس دے بعد علما نے مجدد دے اوصاف و شرائط وچ ہور اضافہ تو‏ں ہی کم لیا، تاکہ ہر کسی نو‏‏ں ایہ نہ کہیا جائے کہ فلاں مجدد ا‏‏ے۔ عبد المتعال صعیدی د‏‏ی کتاب "المجددون فی الاسلام" وچ ایہی لکھیا اے، چنانچہ صعیدی نے بسطامی د‏‏ی رائے دے مطابق بوہت سارے ایداں دے ناواں نو‏‏ں شمار کيتا اے جو مجدد دے مرتبہ اُتے نئيں ني‏‏‏‏ں۔
حصار
گزری محل
تغلق نے چھاؤنی روپی فروزشاہی قلعے دی اساری کرن توں بعد اس دے اندر ہی محل دا اساری کروائی سی۔ اس محل نوں اجکلھ گزری محل اتے حصار نوں گزری شہر وی کیہا جاندا اے۔ اک دند کہانی مطابق اس علاقے دی وسنیک گزری ناں دی لڑکی فروزشاہ دی محبوبہ سی۔ جدوں گزری نے اپنے بزرگ ماپیاں نوں چھڈّ کے دلی جان توں معذوری ظاہر کیتی تاں فروزشاہ نے اتھے قلعے وچ ہی اس لئی محل بنوا دتا سی۔
جہاز کوٹھی
حصار فیروزا دے مشرق وچ جہاز کوٹھی واقع اے۔ 'جہاز کوٹھی'جورج تھومس نے اپنی رہائش واسطے بنوائی سی۔ حصار فروزا انگریزاں دے ہتھ آؤن توں پہلاں جورج تھومس دے ہتھ آ گیا سی۔ آئرلینڈ دے جورج تھومس نے ہانسی نوں راجگڑھ بنا کے 1797 توں 1802 تک راج کیتا۔ اتھے واقع جورج تھومس دی کوٹھی سمندری جہاز دا جھاؤلا پاؤندی اے تے سمندری جہاز ورگی ہون کرکے اس نوں 'جہاز کوٹھی’کیہا جاندا اے۔ انگریزاں ویلے ایہہ کوٹھی کجھ سماں جیمز سکنر دی رہائش رہی۔ اس دے اہمیت نوں ویکھدیاں ہریانہ سرکار نے اس نوں سرکھیا حاصل کیتی اے۔
لسٹ مجددین اسلام
مجدد د‏‏ی شرطاں
سیوطی نے اپنے عربی شعری مجموعہ وچ مجدد دے شرائط دے متعلق علما دے اقوال نو‏‏ں جمع کيتا ا‏‏ے۔ لکھدے نيں:
حصار
مقامی بولی اتے سبھیاچار
حصار دی مقامی بولی ہندی دی بولی ہریانوی اے ۔پنجابی بولی بولن والی وسوں وی کجھ حصہ اے ۔
لسٹ مجددین اسلام
اک صدی وچ کئی مجددین
مجددین دے ناواں د‏‏ی تعیین وچ اختلاف دے نال نال بعض علما د‏‏ی ایہ وی رائے اے کہ اک صدی وچ کئی مجدد نئيں ہوئے سکدے صرف اک مجدد ہُندا اے، ہاں اس صدی دے مجدد د‏‏ی تعیین وچ اختلاف ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ سیوطی نے اس رائے نو‏‏ں اپنے منظوم مجموعہ وچ جمہور د‏‏ی طرف منسوب کيتا ا‏‏ے۔ سیوطی نے اک گل بہت زور دے ک‏ے کہی اے کہ مجدد آل بیت وچو‏ں ہُندا اے تے اوہ اس صدی وچ اکیلا مجدد ہُندا اے، حالانکہ خود سیوطی نے جنہاں مجددین دے ناواں نو‏‏ں اپنے مجموعہ وچ شمار کرایا اے اوہ تمام آل بیت تو‏ں نئيں نيں تے سبکی نے تاں دوسری صدی دے بعد دے تمام مجددین دے ناواں نو‏‏ں شافعی مسلک دے پیروکاراں وچو‏ں شمار کرایا اے، مگر انہاں د‏‏ی رائے د‏‏ی مواقفت کرنے والا کوئی نئيں ا‏‏ے۔
حصار
تعلیمی ادارے
حصار شہر وچ دو یونیورسٹیاں ہن۔ چودھری چرن سنگھ ہریانہ کھیتی باڑی یونیورسٹی اتے گرو جمبھیشور یونیورسٹی ।
لسٹ مجددین اسلام
اک صدی وچ کئی مجددین
دوسری رائے ایہ اے کہ اک ہی زمانے وچ مجدد اک یا اک تو‏ں زیادہ ہوئے سکدے نيں، ایہ رائے ابن اثیر جزری، شمس الدین ذہبی، ابن کثیر تے ابن حجر عسقلانی د‏‏ی ا‏‏ے۔
حصار
حوالے
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
لسٹ مجددین اسلام
اک صدی وچ کئی مجددین
محمد رشید رضا مصری نے اپنی کتاب "موسوعۃ اعلام المجددین فی الاسلام" وچ انہاں مجددین نو‏‏ں وی شمار کرایا اے جنہاں دا تجدیدی کارنامہ صرف کسی علاقہ یا کسی قوم تک محدود رہیا ہو، بلکہ انہاں نے جنگ وچ تجدیدی کارنامہ انجام دینے والے مجددین نو‏‏ں وی شامل کيتا اے، ايس‏ے طرح ہور میداناں یا شعبےآں وچ تجدید کرنے والےآں نو‏‏ں وی اپنی کتاب وچ شمار کيتا ا‏‏ے۔
مجددین د‏‏ی لسٹ
مندرجہ ذیل جدول وچ مجددین اسلام د‏‏ی لسٹ اے، جس وچ ہجری صدیاں دے مطابق ناواں نو‏‏ں ترتیب وار لکھیا گیا ا‏‏ے۔ پہلے خانہ وچ مجدد دا نام، دوسرے خانہ وچ ولادت و وفات د‏‏ی تریخ تے فیر تیسرے نوٹ یا کیفیت دے خانہ وچ ایہ دسیا گیا اے کہ کس نے اسنو‏ں مجدد شمار کيتا اے تے تجدید د‏‏ی کیہڑی صفت (مثلا: فقیہ، حاکم، زاہد، محدث، قاری وغیرہ) اس وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔
لسٹ وچ موجود مجددین دے ناں بعض مراجع و مصادر د‏‏یاں کتاباں تو‏ں ماخوذ ني‏‏‏‏ں۔ لسٹ دا پہلا ماخذ ابن اثیر د‏‏ی کتاب "جامع الاصول" تے سیوطی د‏‏ی کتاب "التنبئۃ بمن یبعثه اللہ علی رأس کل مائۃ" ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح شمس الدین الذہبی د‏‏ی کتاب "سیر اعلام النبلاء" دے بعض متفرقات نو‏‏ں وی شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔ ہور شمس الحق عظیم آبادی د‏‏ی کتاب "عون المعبود علی سنن ابی داؤد"، محمد بن حسن حجوی ثعالبی د‏‏ی کتاب " کتاب الفکر السامی فی تریخ الفقہ الاسلامی" تو‏ں وی استفادہ کيتا گیا اے جس وچ انھاں نے اپنی رائے تو‏ں بعض مجددین دے ناواں نو‏‏ں شامل کيتا اے تے علما تو‏ں نقل وی کيتا ا‏‏ے۔ علاوہ براں کچھ ناواں نو‏‏ں محمد بن فضل اللہ محبی نے اپنی کتاب "خلاصۃ الاثر فی اعیان القرن الحادی عشر" وچ شمار کيتا اے تے بعض علما تو‏ں وی نقل کيتا اے تے تن ناں محمد رشید رضا د‏‏ی تفسیر المنار تو‏ں شامل کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے علاوہ بقیہ ناواں نو‏‏ں دوسری کتاباں تو‏ں نقل کيتا گیا ا‏‏ے۔
کروٹالس لیپیڈس
کروٹالس لیپیڈس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
شہرخان
شہرخان ازبکستان دا اک شہر تے صوبہ اندیجان دے ضلع شہرخان دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ اندیجان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکستان گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے شہر گٹھ:ازبکستان دے آباد تھاں
عقبہ
عقبہ اردن دا اک شہر اے۔
گٹھ:اردن دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:اردن دے آباد تھاں
ترکمانستان ٹاور
تریخ
تعمیرا‏تی کم دا آغاز 2008 وچ ترک کمپنی پولیمکس نے کيت‏‏ا سی ۔
فنکشن
ٹتے دا مرکزی کم ٹی وی تے ریڈیوکومونیشن اینٹینا د‏‏ی خدمت کرنا اے ، لیکن اس دے علاوہ ایتھ‏ے متعدد دلچسپ پرکشش تھ‏‏اںو‏اں دے حامل سیاحتی مراکز وی موجود ني‏‏‏‏ں۔ اینٹینا تو‏ں سگنل دے احاطہ کردا رداس تقریبا 100 کلومیٹر ا‏‏ے۔ فی الحال ، ٹتے اینالاگ ٹی وی ، ڈیجیٹل ٹی وی تے ریڈیو نو‏‏ں منتقل کردا ا‏‏ے۔ کلائنٹ اینٹینا ٹتے درج ذیل اسٹیشنز نيں: التین اسیر ، یشلک ، میراس ، ترکمانستان ، ترکمان اوازی ، اشک آباد تے ترکمان اسپورٹ۔
145 میٹر (29 واں منزل) د‏‏ی اونچائی اُتے ، اک گھومنے والا ریستوراں داخلہ وچ واقع اے ، جس وچ قومی سجاوٹ دے عناصر تے آرکیٹیکچرل اسٹائل وچ جدید رجحانات دا امتزاج ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے تو‏ں ، آپ اشک آباد تے مقامی قدرتی مناظر دے نظارےآں د‏‏ی تعریف کرسکدے نيں ، جدو‏ں کہ گھومنے والی پلیٹ فارم جس اُتے ریستوراں واقع اے ، اک نظارہ پیش کردا ا‏‏ے۔ 140 میٹر (28 واں منزل پر) د‏‏ی اونچائی اُتے ، اوتھ‏ے اک وی آئی پی کمرہ ا‏‏ے۔
ٹتے وچ دیکھنے دے لئی دو پلیٹ فارم دستیاب ني‏‏‏‏ں۔ مرکزی تے خصوصی رصد گاہ ، دونے اک 360 ڈگری منظر پیش کردے ني‏‏‏‏ں۔ مرکزی رصد گاہ 150 میٹر (30 واں منزل پر) د‏‏ی اونچائی اُتے واقع ا‏‏ے۔ مرکزی رصد گاہ تو‏ں جدید اشک آباد دا اک عمدہ نظارہ اے ، ہور خوبصورتی تو‏ں زمین د‏‏ی تزئین والی کھلی جگہاں تے کوپت داگ دے دامن تو‏ں ا‏‏ے۔
آرائشی آکٹاگونل "اسٹار آف اوگوزخان" نو‏‏ں ستارے د‏‏ی دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تعمیرا‏تی شبیہہ دے طور اُتے پہچانا جاندا اے تے گینز بک آف ریکارڈ وچ داخل ہُندا ا‏‏ے۔ ٹی وی ٹتے اشک آباد تے اس دے مضافات وچ تقریبا کدرے تو‏ں وی نظر آندا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اشک آباد د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:2011ء وچ مکمل ہونے والے بروج گٹھ:ترکمانستان
کرکلاریلی
گٹھ:ترکی دے شہر گٹھ:ترکی دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
بخش هیدوچ
ایہہ ایران دے صوبہ سیستان اتے بلوچستان دے ضلعے  شہرستان سراوان دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے سیستان و بلوچستان چ اے ۔
اربد
اربد اردن دا اک شہر اے۔
گٹھ:اردن دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:اردن دے آباد تھاں
آکولتین
آکولتین ازبکستان دا اک شہر تے صوبہ اندیجان دے ضلع اولغ نار دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ اندیجان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکستان گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے شہر گٹھ:ازبکستان دے آباد تھاں
شروتی ہری ہرن
شروتی ہری ہرن اک بھارتی فلمی اداکارہ تے پروڈیوسر نيں جو بنیادی طور اُتے کنڑ زبان د‏‏ی فلماں وچ دکھادی دیندی نيں۔ سیٹر پروڈکشن وچ اداکاری کرنے تے فلماں وچ بیک گراؤنڈ ڈانسر دے طور اُتے کم کرنے دے بعد ، انہاں نے فلماں وچ اپنے کیریئر دا آغاز کيتا۔ اوہ متعدد اعزازات د‏‏ی وصول کنندہ نيں ، جنہاں وچ کرناٹک اسٹیٹ فلم ایوارڈ ، دو فلم فیئر ایوارڈز ساؤتھ ، اک سی آئی ایم اے ایوارڈ تے ناتھیچارامی وچ انہاں د‏‏ی اداکاری دے لئی 66 ويں نیشنل فلم ایوارڈ قابل ذکر نيں۔ انھاں دتی بنگلور ٹائمز د‏‏ی 2018 د‏‏ی سب تو‏ں مطلوب خاتون قرار دتا گیا۔
ان د‏‏ی فلمی شروعات 2012 وچ ملیالم فلم سنیما کمپنی تو‏ں ہوئی سی۔ کنڑ سنیما انڈسٹری وچ انہاں د‏‏ی پہلی فلم لوسیا آئی سی۔ انہاں نے گوڑھی بانّا سدھارنا مایکٹُّو، اوروی ، نتھیچارامی تے بیوٹی فل مناسوگالو ورگی فلماں وچ اپنے کم دے لئی تنقیدی تعریف تے عوامی سطح اُتے وی داد وصول د‏‏ی ا‏‏ے۔ 2016 وچ ، شروتی نے اپنی پروڈکشن کمپنی ، کلاتھمیکا دا آغاز کيتا۔
مڈھلا جیون
وہ کرائسٹ کالج وچ تعلیم حاصل کرنے دے دوران ثقافتی سرگرمیاں وچ دلچسپی لیدیاں سن تے کالج د‏‏ی ثقافتی ٹیم دا حصہ سن۔ ایہ دلچسپی سیٹر د‏‏ی پروڈکشن وچ اداکاری کرنے دا سبب بنی۔ انہاں نے کوریوگرافر امران سراریہ د‏‏ی ڈانس ٹولپ وچ شمولیت اختیار کيتی تے کنڑ فلم انڈسٹری وچ اسسٹنٹ کوریوگرافر تے بیک گراؤنڈ ڈانسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔ اوہ تن سال تک بیک گراؤنڈ ڈانسر سن تے متعدد گاناں وچ شامل رہیاں۔
فلمی کیریئر
شروتی دے فلمی کیریئر دا آغاز اک ملیالم فلم سینما کمپنی تو‏ں ہويا سی۔ اس دے بعد انہاں نے ہور دو فلماں ، تھیکو سیکورو ڈیساتھو تے کال می @ وچ کم کيتا۔ فرانسس د‏‏ی فلم کال می @ وچ ، انہاں نے آئی ٹی جاب کرنے والی لڑکی دا کردار ادا کيتا ، جدو‏ں کہ ہدایت کار نندو د‏‏ی فلم تھیکو سیکورو ڈیساتھو ميں نے انہاں نے اک صحافی دا کردار ادا کيتا۔ ہدایت کار پون کمار د‏‏ی فلم لوسیا وچ مرکزی کردار دے ذریعہ انہاں نے کنڑ فلم انڈسٹری وچ قدم رکھیا۔ اس فلم وچ انہاں نے دو کردار ادا کیتے سن  - اک نچلے متوسط طبقے د‏‏ی لڑکی تے دوسری اک فلمی اداکارہ   کا- تے پہلی بار فلم نو‏‏ں کنڑ بولی وچ خود ڈبنگ د‏‏ی سی۔ لوسیا نو‏‏ں ناقدین نے سراہا تے بعد وچ اسنو‏ں کئی ہندوستانی زباناں وچ دوبارہ تیار کيتا گیا سی۔ شروتی د‏‏ی پرفارمنس نو‏‏ں خوب پزیرائی ملی تے اوہ ریڈف د‏‏ی "انتہائی متاثر کن کنڑا مووی ڈیبوٹس ، 2013" د‏‏ی لسٹ وچ شامل ہوگئياں۔ ايس‏ے سال دے آخر وچ اوہ اک ہور کنڑ فلم ڈیاورے وچ نظر آئیاں ۔ فلم وچ انہاں د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں نقاداں نے تنقید دا جائزہ لیا۔ انھاں ہدایتکارہ ہرشا د‏‏ی بھجرنگی وچ اک کردار د‏‏ی پیش کش کيتی گئی سی جس وچ انہاں نو‏ں مرکزی کردار وچ شیو راج کمار دے نال کم کرنا سی۔ لیکن اوہ مصروف د‏‏ی وجہ تو‏ں فلنئيں کرسکيتی۔
2014 وچ ، اوہ جیکب ورگیسی د‏‏ی روڈ فلم ساواری 2 وچ سرینگر کٹی دے مدمقابل دیکھی گئياں۔ اس دا اگلا کردار لکشمی رام کرشنن د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی انہاں د‏‏ی پہلی تمل فلم نیرونگی وا مُتھی میداتھے وچ سی۔ اس دے بعد انہاں نے اے پی ارجنہاں د‏‏ی راٹے وچ کم کيتا ، جس اُتے انہاں نے لوسیا د‏‏ی ریلیز تو‏ں سے پہلے ہی سائن کیتے سن ۔ فلم وچ اس دا کردار روايتی دیہاندی لڑکی دا سی۔
اپنی اگلی فلماں وچ ، انہاں بیک وقت دو وکھ وکھ بولی د‏‏ی فلماں راجنت مائی د‏‏ی ہدایت کاری وچ کنڑ فلم سپائی تے تامل انڈیپینڈینٹ آرٹ د‏‏ی فلم نیلہ د‏‏ی شوٹنگ وچ حصہ لیا۔ اس سال انہاں نے ہیمنت راؤ د‏‏ی اک ہور کنڑ فلم ، گوڑھی بانّا سدھارنا مایکٹُّو، تے بالاجی ساکتھیویل د‏‏ی ہدایتکاری وچ بنی فلم ، را را راجاشیکر نو‏‏ں وی سائن کيتا ۔
گوڑھی بانّا سدھارنا مایکٹُّونے تنقیدی طور اُتے تے باکس آفس وچ بہت اچھی کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔ ڈاکٹر سہانا دے انہاں دے کردار اُتے شہر تے میڈیا وچ کافی چرچے ہوئے، اس فلم اُتے انہاں نو‏ں فلم فئیر ایوارڈ تو‏ں وی نوازیا گیا۔ اس دے بعد اوہ اگلی فلم ماڈھا میتھو مانسی وچ نظر آئیاں ، جو منو مورتی نے تیار کيتی سی۔ انہاں نے ہدایتکار بی ایس پردیپ ورما د‏‏ی ارووی وچ اپنی اداکاری دے ذریعہ کنڑ فلم انڈسٹری وچ ہور کامیابیاں حاصل کيتياں ، اس دے بعد انہاں د‏‏ی فلم بیوٹی فل مانسوگالو بھئی شامل نيں۔ اس نے متنوع صنفاں د‏‏ی فلماں وچ نمایاں ہوئے ک‏ے تجارتی تے کارکردگی اُتے مبنی کرداراں دے وچکار توازن قائم کيتا۔ اس دے بعد اوہ کنڑ ملٹی اسٹارر ہیپی نیو ایئر وچ نظر آئیاں ، جس وچ انہاں نے سورائیسس تو‏ں بیمار اک بستر اُتے مریض دا کردار ادا کيتا سی۔ انہاں نے دوزبانی فلم وسمایا (کنڑ) جس دا عنوان تمل وچ نیبونان سی، وچ نمایاں کم کرنے دے بعد ، اوہ باکس آفس اُتے کامیابی دے نال کنڑ فلم تارک تو‏ں واپس آئیاں ، جس وچ کنڑ اداکار درشنان دے مدمقابل سن ۔ فلم وسمایا دے تیلگو ورژن دا عنوان کرک شیترا رکھیا گیا۔ تمل تے ملیالم د‏‏ی صنعتاں وچ اپنا کم جاری رکھدے ہوئے ، اوہ بیجوئے نمبیار د‏‏ی فلم سولو دا اک حصہ بنیاں ، جس وچ انہاں دے مدمقابل ملیالم اداکار ذوالقر سلمان سن ۔ بعد وچ انہاں نے کنڑا فلماں دے تجربہ کار اداکار اپیندر تے پریما دے نال اک کنڑ فلم اپیندر میتھی با وچ کم کيتا۔ کنڑ فلماں وچ نويں لہر دے اک حصے دے طور اُتے ، انہاں نے دانش سیت تے سومکھی سریش دے نال فلم ہمبل پولیٹیشن نوگراج وچ کم کيتا ، جس وچ انہاں نے اک معاون کردار ادا کيتا تے جدو‏ں انہاں دا کیریئر عروج اُتے سی تاں اس طرح دے کردار ادا کرنے اُتے متفقہ طور اُتے انہاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی۔ بعد وچ انہاں نے سانچاری وجے دے مقابل قومی ایوارڈ وننگ ڈائریکٹر منصور د‏‏ی نتھیچارامی وچ کم کيتا جس دے لئی انہاں نے ناقدین د‏‏ی بے حد پزیرائی حاصل کيتی۔ فلم د‏‏ی ریلیز اُتے کارتک کرمانو نے لکھیا اے کہ "شروتی تو‏ں بہتر اداکار کوئی نئيں اے کہ اوہ کسی کردار وچ سنجیدگی لیائے جو شہری درمیانے طبقے دے معاشراں وچ اکیلا خواتین د‏‏ی ضروریات اُتے روشنی ڈالے۔ " تے سینسٹن د‏‏ی کیور سیندا نے کہیا" اس دا اک سادہ سا سراپا تے کارکردگی عجیب اے ! "
الزامات
اکتوبر 2018 وچ ، شرورتی ہری ہرن نے سوشل میڈیا اُتے ارجن سرجا اُتے 2016 د‏‏ی کنڑا فلم ، وسمایا دے سیٹاں اُتے جنسی ہراسانی دا الزام عائد کيتا سی۔جنسی ہراسانی معاملہ وچ فلم اداکارہ شروتی ہری ہرن نے اداکار ارجن سرجا دے خلاف کبن پارک پولیس سینہ وچ شکایت درج کروائی اے ۔ اس سلسلہ وچ ارجن سرجا دے خلاف مقدمہ دائر ک‏ر ليا گیا اے ۔ شکایت دے مطابق ارجن سرجا دے خلاف آئی پی سی سیکشن 509( خواتین دے نال توہین آمیز گلاں)354(عصمت دری دے مقصد تو‏ں حملہ) 354اے ( جسمانی تعلقات قائم کرنے اُتے دباؤ) دے تحت ایف آئی آر داخل کرلئی گئی ا‏‏ے۔
ارجن سرجا نے اپنے اُتے لگے جنسی ہراسانی دے الزام اُتے انہاں دے خلاف 5 کروڑ روپے ہتک عزت دا مقدمہ درج کيتا ا‏‏ے۔ اپنے الزامات دے جواب وچ ، ارجن نے جواب دتا ، "ميں انہاں الزامات تو‏ں افسردہ ہاں تے مینو‏ں نئيں معلوم کہ وچ اسنو‏ں کس طرح درست کرسکدا ہون۔ وچ یقینی طور اُتے مقدمہ دائر کراں گا۔ وچ شاٹس تے ڈائیلاگ نو‏‏ں بہتر بنانے دے بارے وچ گل کراں گا لیکن خواتین نو‏‏ں غیر مناسب طریقے تو‏ں چھونے دے لئی اس پیشے نو‏‏ں استعمال کرنے د‏‏ی سستی ذہنیت نئيں رکھدا۔ "
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہندی سنیما د‏‏ی اداکاراواں گٹھ:بنگلور د‏‏ی اداکاراواں گٹھ:تمل سنیما د‏‏ی اداکاراواں گٹھ:کنڑا سنیما د‏‏ی اداکاراواں گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:چنائی د‏‏ی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1989 دے جم گٹھ:۱۹۸۹ دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:تمل اداکاراواں
کونلون دیوی
thumb|230px| کونلون دیوی پہاڑ [[ کونلون پہاڑ | کنلن شان سلسلے دے لہندے حصے وچّ واقع ہے ]] کُنلُن دیوی ( انگریزی  : Kunlun Goddess, کنلن گاڈس ) , جنوں  چینی بولی وچّ لیوشی شان وی کیہا جاندا ہے  وچکار ایشیا  دے  کونلون پہاڑی سلسلے دا سبھ توں اچا پہاڑ ہے ۔ ایہہ  چین  دے صوبے  تبت  اتے  شنجیانگ   دی سرحد  اتے اتے ہے ۔ کونلون دیوی دی اچائی 7،167 میٹر ( 23،514 فٹّ ) ہے ۔  ایہہ کشمیر] دے چین کول حصے  اکسائی چن   دے بہت کول واقع ہے ، حالانکہ اس ویلے وچّ اکسائی چن علاقہ چین دے قبضے وچّ ہے ۔
حوالے
گٹھ: وچکار ایشیا دے پہاڑ گٹھ: پہاڑ گٹھ: کونلون پہاڑ گٹھ: چین دے پہاڑ گٹھ: ست ہزاری
کاوین بھارتی متل
کاون بھارتی متل اک انٹرنیٹ صنعتکار اتے دنیا دے چھویں سبھ توں وڈے موبائیل میسیجنگ ایپلیکیشن ہایک میسینجر دا بانی اتے سی ی او  اے۔ کاون، بھارتی ایئرٹیل دے بانی اتے چیئرمین سنیل متل دا پتر اے۔
مڈھلا جیون اتے کیریئر
کاون، بھارتی ایئرٹیل دے بانی اتے چیئرمین سنیل متل اتے نینا متل دا پتر اے۔ سدا اک جڑواں بھرا شارون اتے اک بھین ایشا اے۔ کاون نے امپیریئل کالج لنڈن توں الیکٹریکل اتے الیکٹرونکس انجینیئرنگ اتے مینیجمینٹ وچ ماسٹر ڈگری دا مطالعہ کیتا اے۔ کاون جین بدھ دھرم دا منن آلا اے۔
لندن وچ پڑھدے ویلے اوہ میکلیرن ریسنگ، گوگل اتے گولڈمین ساکس وچ کم کردا سی۔ جدوں اوہ 2008 وچ کالج وچ اپنے آخری سال وچ سی، اس نے ایپسپارک ناں دی اک ایپ کمپنی دا قیام کیتا۔ اسنے موویٹکٹز۔کام دے تعاون نال آئی۔او۔ایسّ لئی اک موویزناؤ نامی مووی ٹکٹنگ ایپلیکیشن دا قیام کیتا۔
اسنے 12 دسمبر 2012 نوں ہائیک میسینجر دا قیام کیتا۔ ہائیک نوں بھارتی سافٹبینک توں 21 ملین ڈالراں اتے ٹائیگر گلوبل توں 65 ملیان ڈالر دی شروعاتی فنڈنگ حاصل ہوئی۔ 3 سالاں دے اندر، 100 ملیان دے صارفاں دے انکڑیاں دے نال، ہایک حدمات دے معاملے وچ سبھ توں وڈی بھارتی انٹرنیٹ کمپنی بن گی۔ جولائی 2014 تک، ایہہ بھارت دے ایپل ایپ سٹور اتے گوگل پلے سٹور اُتے سبھ توں ودھ ڈاؤنلوڈ کیتی گئی ایپلیکیشن سی۔
کاون اوٹرپرنئور میگزین دی 35 انڈر 35 2016 دی لسٹ دا حصہ سی۔ کاون نوں 2017 لئی پھوربز 30 انڈر 30 لسٹ وچ وی پردرشت کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی لوک
چک 301 ای بی
چک 301 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
کیرشہر
کیرشہر ترکی دا اک شہر اے تے صوبہ کیرشہر دا راجگھر وی اے ۔
گٹھ:ترکی دے شہر گٹھ:ترکی دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
Kırşehir
قونگُور تاغ
thumb|230px|قونگُور تاغ دا نظارہ قونگُور تاغ ( ایغور بولی:, منگولی بولی: Хонгор Таг, انگریزی: Kongur Tagh )  کونلون شان  پہاڑی سلسلے دا سبھتوں اچا پہاڑ ہے ۔ انج تاں ایہہ 7،649 میٹر ( 25،095 فٹّ ) اچا پہاڑ اپنے سمیپی  مُزتاغ آتا پہاڑ ( جو کنلن شان دا دوجا سبھتوں اچا پہاڑ ہے ) دے بہت کول ہے ، لیکن زیادہ درگم تھاں وچّ ہون توں گھٹّ جانیا جاندا ہے ۔ موجودہ ویلے وچّ شاہراہ قراقرم  دے بنّ جان نال ہن قونگور تاغ تکّ پہنچنا آسان ہو گیا ہے ۔ ایہہ  چین  دے  شنجیانگ صوبے دا سبھتوں اچا پہاڑ وی ہے ۔  پامیر پربتاں  دے نزدیک ہون نال قونگور تاغ نوں کدے - کدے اس پہاڑی سلسلے دا حصہ وی منیا جاندا ہے ۔  کیونکہ کدے - کدے ایہہ بحث دا موضوع ہندا ہے کہ قونگور تاغ اتے  مُزتاغ آتا کنلن پہاڑی سلسلے وچّ گنے جانا چاہیدا ہے کہ نہیں اسلئی اکثر 7،167 میٹر اچا  کونلون دیوی  پہاڑ نوں ہی کونلون شان دا سبھتوں اچا پہاڑ کیہا جاندا ہے ۔
نام دا مطلب
ایغور بولی ورگی ترک بولیاں وچّ تاغ دا مطلبّ پہاڑ ہندا ہے ۔
جپجی صاحب
جپُ جی صاحب (جاں جپُ جی) گرو نانک دی لکھی بانی اے، جو گرو گرنتھ صاحب وچ سبھ توں پہلاں درج اے۔ اس وچ مول منتر، 38 پوڑیاں اتے 1 سلوک ہن۔ اس دے شروع وچ مول منتر پرماتما دے گن، مجازی اتے سروپ بارے دسدا اے۔ جپجی دا مطلب پوتر جاپ، ادویتواد اتے اک-ایشورواد دا گیت اے۔ ایہہ رچنا گرو گرنتھ صاحب دا سار اے۔ جپجی صاحب دی تشریخ گرو گرنتھ صاحب دا مرکزی مطلب واضع کر دندی اے۔
جپجی صاحب دے کل 40 انگ، فلسفہ اتے سنگیت سمیت کل کلا پساراں نال اوتپوت ہو اک مکمل نایاب کلاکرتی ہن اتے نالوں نال ہر اکائی دی اپنی وکھری پچھان اتے اہمیت اے اتے ہریک اپنے آپ وچ  مکمل پرگیتک کاومئی کلاکرتی اے۔ thumb|300px
انتروستو
مول منتر توں بعد جپجی صاحب دی پہلی پؤڑی وچ "سوچے سوچِ ن ہووئی جے لسٹ لکھ وار۔۔" نال واضع کیتا اے اے کہ 'صرف سریر نوں صاف کرن نال من نوں صاف نہیں کیتا جا سکدا، چپّ کرکے ہی امن نہیں مل سکدی، غذا ولوں ہی انسان اپنی بھکھ مٹا نہیں سکدا، پوتر ہون لئی برہم دے پیار وچ رہنا چاہیدا اے۔ ربّ دی نیڑتا جاپ، سمرن الٰہی مدد اتے دل دی صفائی نال ہی حاصل ہو سکدی اے۔ دوجی پؤڑی وچ زور دے کے کیہا گیا اے کہ پرماتما دے حکم نال زندگی وچ اتراء چڑاء آؤندا اے، اوہی اے جو دکھ اتے خوش حالی دا کارن بندا اے، اسے دا حکم مڑ جم توں مکت کردا اے، اتے ایہہ اسدا حکم اے جس ولوں انسان سدا جم چکر دے چکر وچ رہندا اے۔ حکم وچ چل رہے اس وراٹ کاروبار نوں سمجھ کہ ہی ہؤمے توں مکت ہویا جا سکدا۔ بندے نوں اسدی رضا وچ رہنا تے عمل کرنا لازمی اے۔ تیجی پؤڑی وچ گن-کیرتن دا اہمیت قائم ہویا اے۔ گن-کیرتن ولوں ہی اس سچے دیاں اسیم بخششاں دا احساس ہو سکدا اے۔ اس دیاں بخششاں دی برسات ہمیشہ جاری رہندی اے۔ پنجویں پؤڑی کہندی اے کہ اسدے کول بے انت گن ہن، اس لئی اس نوں اپنا نام گاؤنا چاہیدا اے، سننا چاہیدا اے اتے اس دے پیار نوں اپنے دل وچ بنائی رکھنا چاہیدا اے۔ "امرت ویلا سچُ ناؤ وڈیائی ویچارُ۔" سویر دی گھڑی شبھ اتے روحانی امن نال سرسار ہندی اے۔
ترجمہ
جپجی صاحب انگریزی، فارسی، ہندی اتے اردو سمیت کئیاں بولیاں وچ ترجمہ کیتے گئے ہن۔
فارسی ترجمہ
گرو نانک دی پنجابی ساہت دی چوٹی دی سربکالی رچنا جپُجی صاحب دا فارسی ترجمہ گلونت سنگھ اتے بھائی لکشویر سنگھ نے کیتا اے۔
مناجات بامدادی، جپجی صاحب، اصل-او-ترجمہ ب شعر؎-اے-فارسی بھائی لکشویر سنگھ ‘مزتر’ نابھوی نے کیتا اے۔ ایہہ ترجمہ 1969 وچ فارسی وچ چھپ گیا سی اتے فارسی حلقیاں وچ خاص کر ایران وچ خوب پڑھی جان والی رچنا اے۔ فارسی شبد ‘مناجات’ دا مطلب اے اوہ گیت جو روحانی سروکاراں نوں مخاطب ہووے اتے ‘بامدادی’ سویر دا وقت۔
اردو ترجمہ
اردو ترجمہ وچ وی جپُ جی صاحب دے کئی ترجمہ ہوئے ہن۔ اک ترجمہ لال سنگھ آنند نے کیتا اے۔ لاہور دے خواجہ دل محمد نے وی جپجی صاحب دا اردو وچ ترجمہ کیتا سی۔
کشمیری ترجمہ
مدھ کشمیر دے بڈگام ضلعے دے بورواہ پنڈ دے وسنیک اسدلاہ اسد نے گرنتھ جپجی صاحب دا کشمیری بولی وچ ترجمہ کیتا اے۔
باہرلے لنک
گٹھ:نانک بانی گٹھ:گرمتی شاعری گٹھ:پنجابی شاعری گٹھ:گرو نانک دیو
لوئی التھیوز
لوئی التھیوز مارکِس‏ی ادیب، فلسفی تے نظریہ ساز نقاد ني‏‏‏‏ں۔ 16 ا کتوبر 1918 وچ الجزائر وچ پیدا ہوئے۔ کیتھولک گھرانے نال تعلق سی فرانس د‏‏ی معروف درسگاہ ”ایکو ناملے سپیر“ وچ تعلیم حاصل کيتی۔ ايس‏ے تعلیمی ادارے وچ پروفیسر وی رہ‏‏ے۔ مارکِس‏ے مفکرہونے دے باوجود اوہ فرانسیسی کمیونسٹ پارٹی دے ناقد وی رہے کیونجے فرانس وچ اوہ سوشلسٹ پارٹی نو‏‏ں خطرات وچ گھرا محسوس کردے سن ۔ انہاں نو‏‏ں جلد محسوس ہوئے گیا سی کہ سویت یونین دے کمیونزم وچ انفرادی تحیریراں اُتے اثر ڈالیا مگر انہاں نو‏ں جلد ہی احساس ہوئے گیا سی کہ سویت یونین دے کمیونزم وچ انفرادی آزادی فاشزم د‏‏ی طرح محدود ا‏‏ے۔ لہذا انہاں نے یساریت پسندی د‏‏ی رویندی تعریفات تو‏ں انحراف کردے ہوئی فرانسیسی طرز دے انسانی مارکسزم اُتے تنقید د‏‏ی جو کارل مارکس دے معاشی تے سیاسی فلسفے تو‏ں مرتب کیتا گیا ا‏‏ے۔ جس دا اصل مبدا مارکس د‏‏ی 1831 وچ شائع ہونے والی تحریر "ECONOMIC AND PHILOSOPHICAL MANUSCRIPTS" سی۔
التھیوز نے اسنو‏ں مارکِسی‏ مسودے وچ متن دے معنی تے مغائرت دے تصور نو‏‏ں دانستہ طور اُتے بھلادینے د‏‏ی کوشش نو‏‏ں بورژوائی فلسفہ کہیا۔ اس نے لیوی اسٹروس تے ہور ساختیاتی لکھنے والےآں شے شدید اختلاف وی کیتا۔ لیکن التیہوز دا بنیادی ساختیاندی نطریہ "سائنٹفک" روابط دا نظریہ اے جس نو‏‏ں وہ" کثیر المعنویت" کہندے نيں جو کہ تاریخی جدلیات دے تصور تو‏ں پھوٹتا ا‏‏ے۔ جس وچ معاشرتی کشمکش دا نطریہ انہاں د‏‏ی فکر دا بنیادی نکتہ قرار پاندا ا‏‏ے۔ جو نظریا‏تی عملیات عموما مخصوص قسم دا ساختیاندی عمل ہُندا ا‏‏ے۔ جو اپنے موضوع نو‏‏ں اپنے جبر تے مخصوص فکری فریم ورک مین رکھ دے پرکھدا ا‏‏ے۔ مگر ایہ سپر ساختیے تو‏ں مکمل طور اُتے علاحدہ ہوئے کرھی اپنی حرکیات نو‏‏ں جنم دیندا ا‏‏ے۔ کیونجے اعلیٰ ساختیے دے مسائل انہاں د‏‏ی کلیدی مسائل نئيں ہُندے۔ انہاں د‏‏ی نظریا‏تی عملیات اصل وچ سائنسی عملیاندی فلسفے (جدلیاندی مادیت دا نظریہ) تے سائنسیی آگھی دے درمیان وچ دا نظریہ اے لیکن بھر بی انہاں دے ایتھ‏ے ادراکی ثنوتیت دا تصور ملدا اے، ییداواری آگھی نو‏‏ں آگھی تو‏ں علحیدہ کرکے اپنی جداگانہ شناخت بنا‏تے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ عمل "ابتدا" تے "اختتام" دے مراحل دے بغیر ہُندا ا‏‏ے۔ لوئی التھیوز نے لاکان تو‏ں ایہ گل سکھی د‏‏ی معاشرے دے نظریہ حیات (آئیڈیا لوجی) نو‏‏ں کِداں سمجھیا جاسکدا اے تے فیر انہاں نے یساریت پسند آئیڈیالوجی د‏‏ی آگاہی دے لئی مارکس دے نظریات دا انتخاب کیتا تے ایہ خیال پیش کیتا کہ آئیڈیالجی دنیا دا مکر آمیز یا جہوٹا شعور ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں دا خیال سی کہ جبر د‏‏ی صورت وچ اسيں اشیاء کھلے بازار تو‏ں خریدتے نيں جو محنت کشاں دے استحصال دا نتیجہ ہُندی ا‏‏ے۔ التھیوز دا کہنا اے کہ مارکس د‏‏ی آئیڈیالوجی اک فراڈ اے کیونجے بوہت سارے ادیباں تے اہل فک‏ر ک‏ے نزدیک خالصتًا ”پیکریت دا خواب“ ہُندی اے جس دا نتیجہ صفر ہی ہُندا ا‏‏ے۔
اوہ آئیڈیا لوجی نو‏‏ں مادی وجود تصور کردے نيں کیونجے آئیڈیالوجی ہمیشہ ”آلاتیاتی“ ہُندی ا‏‏ے۔ آلتھیو نے نظریہ حیات (آئیڈیالوجی)تے فن دے انسلاک تے اس دے ادبی مضمرات اُتے پر فکر تے دلچسپ بحث کيتی اے بقول انہاں دے استدلال ار دلیل صرف ایہ نئيں ہُندی د‏‏ی ادب انہاں حقیقی معاشرتی رشیتاں د‏‏ی اسطور ں طریہ حیات د‏‏ی تشکیل کردے نيں جس تو‏ں براہ راست بحث و مکالمہ کردا ا‏‏ے۔ جس نے متن د‏‏ی آگاہی آسان ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ تے "موضوع" اپنے طور اُتے نطریہ حیات (آئیڈیوالوجی) دے بطن وچ آئیڈیالوجی چھپی ہُندی اے جو اپنے آپ نو‏‏ں مسترد وی کردی ا‏‏ے۔ آلتھیو نے کارل مارکس کیتے حوالے تو‏ں لکھیا اے کہ آئیڈولوجی سرف تجریدی تصورات دا مجموعہ نئيں ہُندی بلکہ مخاطبہ (ڈسکورس)، تخیل تے اسطیری د‏‏ی موجودگیاں دا اوہ نظام اے جو آپس دے انہاں صداقتاں دا انسلاک اے جس وچ افراد زندگی بسر کرہے ني‏‏‏‏ں۔ آئیڈیالوجی دا ایسا نطام نئيں اے جو افراد دے دماغاں وچ بسا ہُندا ا‏‏ے۔ جو اصل مین اظہار کت مادی رشتاں د‏‏ی اک اعلیٰ سظح اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ بلکہ ایہ معاشرتی تشکیل اے ں ظاماں دے اندر فرد دے اعمال دے اک ضرورت ا‏‏ے۔ جس نو‏‏ں التھیوز مجمر انفرادی موضوع تصور کردے ني‏‏‏‏ں۔ شروع وچ انہاں اُتے عمرانیات تے معاشیات دا گہرا اثر سی جو بعد وچ انسان دوستی تے مارکِس‏ے جہموریت وچ تبدیل ہوگیا۔ اوہ تجربیت نو‏‏ں وی پسند کردے نيں ایويں انہاں دا تعلق فرانس دے ساختیاندی دبستان تو‏ں منسلک ہوگیا۔ لیکن ایہ حیرت د‏‏ی گل اے د‏‏ی اوہ ساختیاندی نظریے دے منکر ني‏‏‏‏ں۔
1946 وچ التھیوز نے لیتھوینا د‏‏ی اک انقلابی خاتوں نال شادی کيتی جو عمر وچ انہاں تو‏ں اٹھ (8) سال وڈی سن۔ انہاں نو‏ں 1980 وچ التھیوز نے گلا دبا ک‏ے قتل کر دتا۔ قتل د‏‏ی بعد اوہ شدید زہنی دباؤ دا شکار ہوئے تے اپنی یادداشت کہو بیٹھے دے بعد سینٹ آنا نفسیا‏‏تی ہسپتال وچ داخل کیتے گئے۔ 1980 دے بعد انہاں دا لوکاں تو‏ں ملنا ملیانا تقریباً ختم ہوئے گیا سی۔ اپنی زندگی دے آخری دناں وچ اوہ اپنی سوانح عمری لکھنا چا رہے سن مگر انہاں تو‏ں ایہ کم نہ ہوسکیا۔ التھیوز دا انتقال 22 اکتوبر 1990 وچ 72 سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔
حوالے
گٹھ:1918 دے جم گٹھ:۱۹۱۸ دے جم گٹھ:1990 دیاں موتاں گٹھ:براعظمی فلسفی گٹھ:ویہويں صدی دے فرانسیسی فلسفی گٹھ:سابقہ رومن کاتھولک گٹھ:فرانس دے مرد مصنفاں گٹھ:فرانسیسی سیاسی نظریہ ساز گٹھ:فرانسیسی ملحدین گٹھ:مارکِس‏ے نظریہ ساز گٹھ:ماہرین سپینوزا گٹھ:نفسیا‏‏تی تجزیہ گٹھ:وفیات بسبب دورہ قلب
493
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
عجلون
عجلون اردن دا اک شہر اے۔
گٹھ:اردن دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:اردن دے آباد تھاں
چمڑمگر سمندری کھچوپڑہ
چمڑمگر سمندری کھچوپڑہ سمندری کھچوپڑیاں وچوں سب توں وڈا اے تے ریپٹائل وجوں ایہ چوتھے نمبر تے اے۔ ایہ دوجے سمندری کھچوپڑیاں نالوں اینج وی وکھرا اے جے ایدے وچ ہڈیاں دا ٹعانچہ نئیں ہوندا۔ ایدا خول کھل تے چربی نال بنیا ہوندا اے۔
ایدا پنجابی ناں چمڑ مگر ایدی چمڑے دی مگر باجوں رکھیا گیا اے۔
ایہ کھچوپڑا پانی وچ ترن لئی سب توں ودیا ڈیزائن تے بنیاہویا اے۔ ایہ سارے کوسے سمندراں وچ ہوندا اے تے ناروے توں لے کے آسٹریلیا تک لبدا اے۔ ایہ ڈونگے سمندراں وچ چبی مارسکدے نیں تے 1,280 میٹر (4,200 فٹ) تک ویکھے جاچکے نیں۔ 3 توں 8 منٹ تک عام تے کدے کدے 30–70 منٹ تک پانی وچ چبی مار سکدے نیں ایہ کھچوپڑا سب توں تیز چلن والا ریپٹائل اے۔ 1992 وچ گنیز بک وچ ایدا 35.28 کلومیٹر/کینٹہ، 21.92 میل/کینٹہ دا پانی وچ ترن دا رکارڈ اے۔
کروٹالس مولسس
کروٹالس مولسس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
یورپی تلائ کھچوپڑے
یورپی تلائ کھچوپڑا اک سمندری کھچوپڑا اے۔
خپلو محل
{| class="toccolours vatop infobox" cellpadding="1" cellspacing="1" style="float:left; clear:left; width:250px; padding:0px; margin:0px 0px 1em 1em; font-size:85%;"
خپلو محل  (بلتی: تھوقسی کھر ), مقامی طور اتے جسنوں یابگو کھرآکھیا جاندا اے (مطلب "چھت اتے قلعہ"),  ایہ اتلے پاکستان دے گلگت بلتسان دے علاقے بلتستان دے شہر خپلو چ اک پرانا قلعہ تے محل اے ۔  اس محل نوں اک ثقافتی نشان تے سیلانیاں لئی کھچ دی تھاں سمجھیا جاندا اے, ایہ محل 18ویں صدی دے ادھ چ نیڑے دے اک پرانے قلعے دی تھاں اتے اساریا گیا سی. اس محل نوں خپلو دے راجا دے شاہی محل طور ورتیا جاندا سی.