cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Giuseppe Pietro Bagetti
thumb|right|200px|Ij Fransèis a passo 'l Pò a Piasensa, 7 ëd magg dël 1796 Topògraf e pitor. Giuseppe Pietro Bagetti a l'era nassù a Turin ai 14 d'avril dël 1764 e a l'é mòrt ambelelà ai 29 d'avril dël 1831.
Lona-Lases
Aministrassion
🇫🇮
Gorissia
Sità gemelà
thumb|right|200px|Ël castel Gorissia a l'é gemelà con:
Lenga Buamu, Laa Laa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bwj
Cortinarius caerulescens
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga dij segn persian-a
Pais an dova a l'é dovrà
La lenga dij segn persian-a a fa part ëd le lenghe dij segn dij ciòrgn e a l'é dovrà dzortut an Iran.
Università d'Oxford
Ij colege e l'organisassion
Le fonsion prinsipaj dl'università a son realisà da dipartiment, facoltà, biblioteche, laboratòri sientìfich, 39 colege e 5 salon permanent privà. Tuti ij professor e jë student a son obligà a fé part d'un colege. Costi colege a son pa mach ca 'd residensa, ma a l'han na gran importansa për l'amaestrament dij dotorà ëd prim e dë sgond livel. A-i é 'd colege ch'a pijo nomach dotorà dë sgond livel; ël colege ëd Santa Hilda a aceta mach le fomne antramentre che vàire colege religios a aceto mach d'òmo.
Lenga Miju-Mishmi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mxi
Lenga dij segn peruvian-a
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Sant'Orsola Terme
Sant'Orsola Terme a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 1.010 abitant, an provincia ëd Trent.
Pseudoplectania nigrella
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Esòp
thumb|right|200px|Esòp Scritor an lenga greca, Esòp (Αίσωπος) a l'ha vivù antra ij sécoj VII e VI aGC. Conforma a la tradission, a l'era në s-ciav delivrà e a l'é stàit condanà a mòrt a tòrt.
Cherasch
right|140px Cherasch (Cherasco an italian) a l’é na comun-a d' 8.097 abitant dla provincia ëd Coni. A resta ant s'un brich dzora a la confluensa antra Tani e Stura 'd Demont.
Cognòm piemontèis
L'orìgin e la mancansa dë standardisassion
Ij cognòm piemontèis a resto, coma sempe për l'area romanza e gërmànica, dle descrission adissionaj dla person-a, basà ant sël fìsich, al pòst andoa ch'a stan e ant sël mesté. Comsëssìa, la denominassion piemontèisa a resta motobin pluralisà. Aranda dël cognòm ant tut ël Piemont a-i resterà 'd soèns la costuma dlë stranòm, che a génera na sòrt ëd cognòm local, dovrà e conossù mach ant ël pais ëd residensa. As trata 'd na costuma dzortut fòrta ant ël bass canavzan, e che mach dj'ùltim ann a l'é antramentr ch'as perd.
Ij cognòm dij borgh
Ën rivand dzortut da 'nt ij lìber comunaj, l'atestassion dij cognòm a l'é nen uniforma për tuti ij borgh. Tut a dipend da che papé a son conservasse andoa, e pì ancora da coj che a son ëstàit studià, e dont studi a son publicà.
Arferiment
🇫🇮
Fedro
A smija ch'a fussa originari dla Macedònia, a sia stàit s-ciav a Roma, delivrà da August.
Lenga dij segn dle Filipin-e
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Pordenon
Pordenon (Pordenone an italian) a l'é na sità dël Friul-Venessia Giulia ëd 51.155 abitant, capleugh dl'omònima provinsa.
Ruhner Berge
Ruhner Berge a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Ludwigslust-Parchim, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 94.25 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 1.837 abitant.
Lenga seti
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Na
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Na a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Gbaya
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=krs
Quintela, Redondela
🇫🇮
Larus hyperboreus
Larus hyperboreus
Órdin:  Charadriiformes
Längenbühl
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
Larus hyperboreus
Descrission
A l'é n'osel migrateur.
Distribussion
As treuva an Euròpa, Stat Unì d'América e Méssich.
Saint-Jean-de-Ceyrargues
🇫🇮
Psilachnum chrysostigmum
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Lenga dij segn providencia
Classìfica
Në schema ëd classìfica dla lenga dij segn providencia a peul esse:
Ùdin
Ùdin (Udine an italian) a l'é na sità dël Friul-Venessia Giulia ëd 99.070 abitant, capleugh dl'omònima provinsa.
Lenga Norra
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Norra a peul esse:<BR> <BR>
Cortinarius elegantior
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga dij segn portorican-a
Pais an dova a l'é dovrà
La lenga dij segn portorican-a a fa part ëd le lenghe dij segn dij ciòrgn e a l'é dovrà dzortut an POrto Rico.
Felix Hausdorff
Felix Hausdorff a l'era nassù a Breslavia (al di d'ancheuj Wrocław) l' 8 ëd novèmber dël 1868 e a l'é mòrt a Bonn ël 26 ëd gené dël 1942.
Bernardo Tolomei
Bernardo Tolomei a l'era nà dël 1272. Dël 1313, ansema a Ambrogio Piccolomini e Patrizio Patrizi, a l'ha fondà l'órdin dj'olivetan. A l'é mòrt dël 1348. 🇫🇮
Lenga Nung
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nung a peul esse:<BR> <BR>
Cortinarius splendens
Ambient
A chërs dzortut sota ij fò.
Bosco
🇫🇮
Sabaxáns, Mondariz
🇫🇮
Calcagn (famija turinèisa)
La costrussion dël patrimòni
Pròpi sta branca ëd cusin a smija esse stàita cola pì fòrta. Dël 1193 Giaco Calcagn a l'é cónsol magior dla Comun-a e dël 1196 a fà arbitragi antra jë sgnor ëd Piossach e 'l Priorà ëd Rivalta. Dël 1197 Borel Calcagn a ven dit vassal dël vësco, e già dal '94 a fasìa da testimòni a dj'at vëscovij. N'àutr Ribald dë sta branca-sì dël 1200 a sarà elegiù ant la Credensa turinèisa.
Rogécourt
Arferiment
🇫🇮
Les Tourrettes
Les Tourrettes a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 7,34 km², con 763 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 103 ab/km².
Wilhelm Fuhrmann
Matemàtich. Wilhelm Fuhrmann a l'era nà dël 1833 e a l'é mòrt dël 1904. A l'ha travajà an geometrìa.
Malk Göhren
Malk Göhren a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Ludwigslust-Parchim, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 22.56 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 404 abitant.
Lenga Mbelime
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mql
Cortinarius odorifer
Descrission
Capel fin a 11 cm, seuli, da baross a coram, dle vire un pòch violet. Lamele limon olivastr. Gamba àuta fin a 8 cm e larga fin a 2 o 3,5 cm, da giàuna vërdastra a brunastra, rossastra an bass. Carn da giàuna vërdastra a rossastra. Odor d'ànes o dë fnoj.
Pablo Picasso
Pablo Ruíz Picasso (dont ël nòm complet a l'era Pablo Diego José Santiago Francisco de Paula Juan Nepomuceno Crispin Crispiniano de los Remedios Cipriano de la Santisima Trinidad Ruiz Blasco y Picasso Lopez) a l'era nassù a Màlaga ai 25 d'otóber dël 1881.
Lenga Qiang setentrional
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cng
Ëd San Dalmass (famija turinèisa)
Coj ëd San Dalmass a son un-a dle famije amportante dla Comun-a 'd Turin dij prim temp medioevaj. Sò nòm a ven da che a stavo tacà a la Gesia 'd San Dalmass, andova che a resto për vàire, a son anco' atestà ambelelì dël 1183. Ant le publicassion stòriche an italian a son për sòlit butà coma Di San Dalmazzo.
Prime marche
Le prime atestassion dl'atività dla famija a son dël 1146, quand a travajavo ansema ai Dùdol. Soe màssime figure a son Guliem ëd San Dalmass e Anselm ëd San Dalmass, che a ven-o cónsoj magior dla Comun-a, ël prim 1170 e l'àutr dël 1176. N'àutr Gulielm e 'n Giaco as treuvo ant un at dla Comun-a dël 1193. Sempe stë scond Gulielm-sì a l'é censì antra ij sitadin turinèis dël 1200.
Rogny
Rogny a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 5,61 km², con 116 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 20 ab/km².
Bënna
right|140px Bënna (Benna an italian) a l’é un comun ëd 1.189 abitant dla provincia ëd Biela.
Aristide Briand
thumb|right|200px|Aristide Briand Aristide Briand a l'é stàit avocat, giornalista, òm polìtich e diplomàtich ëd Fransa. A l'era nassù a Nantes ël 28 ëd mars dël 1862.
Ansema a Pelloutier a l'é stàit ël grand sostnidor ëd la teorìa dël siòpero general arvolussionari e al congress sindacal ëd Nantes dël 1894 a l'ha falo aprové tanme mojen ëd lòta.
A l'é stàit pressident dël consèj ant ël 1909-1911, 1913 e 1915-1917, smonend-se 'me òm ëd la passificassion antra catòlich e laicista apress na desen-a d'agn ëd division e tension, cissà dai debà an sle congregassion religiose e la libertà ëd pensé. Ant ël midem temp a l'ha fàit front con energìa ai siòpero e a j'agitassion locaj.
Durant la prima guèra mondial a l'é stàit antra ij promotor ëd la spedission ëd Salonich e dla duvertura d'un front ant ij Balcan.
Provincia ëd Triest
Stòria
Dòp dla Sconda guèra mondial a l'a perdu gran part dël sò teritòri, ch'a l'é passà a la provincia ëd Gorissia e a la Jugoslavia (adess Slovenia e Croassia).
Henri Brocard
Matemàtich. Henri Brocard a l'era nà dël 1845. A l'era n'ufissial dl'armada fransèisa. Dël 1875 a l'ha studià ij pont ch'a pòrto sò nòm. A l'é mòrt dël 1922.
Tragopogon pratensis
Descrission
Erba che a chërs an sle rive al temp ëd la prima.
Cavoret
Ël poss ëd Cavorèt
A Cavorèt ël marchèis Fré d'Ormea a l'avìa progetà un castel, ch'a l'avìa un poss d'80 méter, ël pì ancreus ëd tuta Turin. Na legenda a conta che cand j'armade napoleòniche a son rivà an Piemont, cheidun a l'avrìa stërmà ant ël poss un gròss tesòr, mai artrovà.
Lenga Ditammari
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tbz
Lenga dij segn d'El Salvador
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Guiqiong
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gqi
Lardaro
Lardaro a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 202 abitant, an provincia ëd Trent.
Stephen Cole Kleene
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Lenghe nìger-kordofanian-e
<BR>
San Francisco (Argentin-a)
La sità ëd San Fransesch an Argentin-a (San Francisco an ëspagneul) a resta ant la provinsa 'd Còrdoba, davzin a la frontera con la provinsa 'd Santa Fèj, ant la pampa dl'Argentin-a. A l'é cap-leu dël dipartiment ëd San Justo (San Giust).
Popolassion
J'abitant ëd San Francisco a son për ël 98% d'orìgin piemontèisa, j'àutri a son spagneuj e alman. Ij piemontèis a son arpresentà da na famija local, l ' Asociación Civil Familia Piemontesa (Famija Piemontèisa ëd San Fransesch) fondà 'l 1 Novémber 1974, che a costituiss la part pì numrosa dla Sociedad Italiana San Francisco.
Cortinarius vibratilis
thumb|right
Leffard
🇫🇮
Microsoft Office
A l'é dròlo armarché che Microsoft Office a l'é un dij prodòt pì amportant ëd Microsoft ma a l'é 'dcò un dij motiv dël sucess ëd l'asienda rival Macintosh. An pì a venta dì che 'l progèt Windows a l'é nassù për dé a Word e Excel n'antërfassa gràfica sël DOS.
Pieve di Bono
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Attilio Maestri (dal 9/05/2005).
Ronchères (Aisne)
🇫🇮
Brian May
A l'é al nùmer 39 ëd la classìfica dij ghitarista pì barbis ëd tuti j temp, publicà dël 2003 da l'arvista "Rolling Stone".
Pirenopeziza escharodes
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga dij segn dla Sierra Leone
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sgx
Pagophila eburnea
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: gabian, ochëtta, muliné. <BR> Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì. <BR>
Cortinarius delibutus
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Kelo
Lenga Kelo
Tërvila
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Piero Coppo (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Gisella Azzi
Brevacc (l'è nòtt)
An drinta a la poesìa Brevacc, l'Azzi a canta dla Breva, l'ariass che a sofia an sël lagh ëd Còm. L'inisse:
Erboedo, A Laracha
Santa María d'Erboedo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) dla Laracha. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 349 abitant (174 fomne e 175 òm) distribuì an 14 grup ëd popolassion.
Valaurie
🇫🇮
Lessard-et-le-Chêne
🇫🇮
Adolf Lindenbaum
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Bodaño, Vila de Cruces
🇫🇮
Saint-Julien-de-Cassagnas
Saint-Julien-de-Cassagnas a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 4,46 km², con 518 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 116 ab/km².
Hygrocybe turunda
Ambient
A chërs ant ij pòst dëscoatà, ant le mofe ùmide.
Cortinarius salor
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Acontia lucida
Distribussion
Segnalà an vàire part d'Italia, dal Véneto a la Sicilia a la Sardegna.
Pietro da Bescapè
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
Arferiment
🇫🇮
Neuenegg
Neuenegg a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 4.516 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 21,82 km², con na densità ëd popolassion ëd 207 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Berna, Bösingen (ant ël canton ëd Friborgh), Köniz, Laupen, Mühleberg, Ueberstorf (ant ël canton ëd Friborgh), Wünnewil-Flamatt (ant ël canton ëd Friborgh).
Rougeries
🇫🇮
Tavo Burat
An piemontèis
Dël 2008 la Ca dë studi piemontèis a l'ha cujì soe poesìe ant un sol volum:
Salass
🇫🇮
Lenga Queyu
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=qvy
Lenga dij segn dël Sudàfrica
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sfs
Padergnone
Aministrassion
🇫🇮
Poj
Arferiment
🇫🇮
Lenga Gourmanchema
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gux
Lenga alta meridional
Classìfica
Në schema ëd classìfica dl'alta meridional a peul esse:
Ël Seto
Evolussion demogràfica
Dël 1830 ël Seto a contava 3.000 abitant. Al prinsipi dël sécol ch'a fa XX la popolassion a l'era rivà a 5.000, peui a 15.000 dël 1958. Antra 'l 1960 e ël 1971 j'abitant a son passà da 18.000 a 43.000.
Stòria
Dël 1705 a subiss l'anvasion ëd fransèis e spagneul, anvasion ch'a finiss con la bataja ëd Turin dij 7 dë stèmber 1706.
Ai 28 dë stèmber 1958 ël pressident Giovanni Gronchi a l'ha concedù al Seto ël tìtol ëd sità.
Torroso, Mos
San Mamede ëd Torroso a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Mos. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 1.290 abitant (661 fomne e 629 òm), distribuì an 12 grup ëd popolassion.
Lenga Qiang meridional
Classificassion
<BR>
Lenga Gaam
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Gaam o Gaam a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment an Sudan.<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Balangé
miniatura|sinistra right|140px Balangé (Balangero an italian) a l’é un comun ëd 3.087 abitant dla provincia ëd Turin.
Arnolfo di Cambio
Arnolfo di Cambio a l'era nà dël 1240 anviron a Colle di Val d'Elsa. Vers ël 1260 a l'ha frequentà l'atelié dlë scultor Nicola Pisano a Pisa e a Sien-a.
Bellante
🇫🇮
Agriopis aprilina
Ambient
La ruva a viv an sla rol.
Hygrophorus leucophaeus
Ambient
A chërs sota le latifeuje.
Airasca
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Andreazzoli (da l' 8/06/2009).
Latin volgar
Sta forma parlà ëd Latin a l'era rivà a esse diferenta da 'nt ël Latin Clàssich tant coma prononsia che coma vocabolari e gramàtica. Cheidun-a dle caraterìstiche dël Latin Volgar a l'é nen s-ciairasse anans dj'ùltim temp dl'Imperi. Àotre dë ste caraterìstiche a l'é belfé ch'a-i fusso già da vàire temp ant ël latin parlà, almanch ant soe forme basiletaj.
Evolussion
Ël Volgar Latin a l'é dësvlupasse a soa manera an vira provinsa dl'Imperi Roman, viaman rivand a fé nasse le lenghe romanze moderne, piemontèis comprèis. Combin che la lenga ufissial dj'àree romanze a fussa ël latin, ël Volgar Latin a l'é restà parlà da la gent fin a quand le forme locaj a son ëvnuite assé diferente dal Latin përchè ch'as podèissa parlesse ëd na neuva lenga. Comsëssìa, për tant che la diferensa antra scrit e parlà dël ("tard") Latin a la vnisèissa a monté maraman dë pì, për tuta la stòria dl'Imperi e fin ël sécol ch'a fa VIII, a l'é mai formasse un sàot ch'a-i fasèissa ëvnì nen comprensìbij l'un-a con l'àotra. József Herman a dis:
Vocaj
Dapress a lòn, an Ossident ij son longh d', e  a son fondusse con coj curt d',  e, lòn ch'a l'ha ëmnà al sistema a set vocaj dël Pròto-Romanz-Ossidental. Coma arzultà, pr'esempi, con l'ecession dël piemontèis, ij nòm latin pira "pruss" (frut) e vēra "vèira", a son rivà a fé rima ant la pì gran part dle lenghe derivà: italian, fransèis e spagneul pera, vera; Vej Fransèis poire, voire. Ant la midema manera, ant l'Imperi Roman Ossidental ël latin nuce(m) ("nos", acc. sing.) and vōce(m) ("vos") a son ëvnùit an italian noce, voce, an portoghèis noz, voz, e an fransèis noix, voix. Ës cambiament-sì a l'é nen rivà an rumen (nucă, voce), ò pr'esempi an sardagneul.
Preuve dij cambiament
Vàire element probatòri ëd costi e d'àotri cambiament as peulo s-ciairesse ant ël tard tèrs sécol. L'Appendix Probi a l'é na colession ëd glòsse ëd prescrission che a smon-o le forme clàssiche latin-e giuste da dovré al pòst ëd cole volgar. Ste glòsse a descrivo:
Vocabolari
D'àotra banda clàssich e volgar latin a son ëstait për vàire temp ëd soa stòria nomach che doj registr dla midema lenga, pitòst che doe lenghe diferente, e chèich lenga romanza a manten dle paròle latin-e che a son smonusse për la stra an tuti j'àotri pòst. Pr'esempi, l'italian ogni ("minca/vira") a manten ël latin omnes. Dj'àotre lenghe a dòvro dij cognà ëd totus (acusativ totum) për dì la midema ròba; pr'esempi tutto an italian, tudo/todo an portughèis, todo an spagneul, tot an catalan, tout an fransèis, tut an piemontèis e tot an rumen.
Dj'osservassion rësgoard ij cambiament ant ël vocabolari dël tard volgar latin an Fransa as ës-ciàiro ant le Glòsse ëd Reichenau, ch'a son scrivùe a màrgin ëd na còpia dla Bibia an volgar, e ch'a fan lë spiegon dle paròle volgar dël quart sécol ch'a restavo malfé a capisse ant ël sécol ch'a fa VIII, quand ste glòsse a son stàite scrivùe. Le glòsse a l'é belfé ch'a sio fransèise, për via che vàire paròle a son ëd sigura fransèise.
La chërsùa dle preposission
ò pura
J'adverb
Ël latin clàssich a l'avìa vàire sufiss diferent për fé n'adverb da 'nt n'agetiv: Tuti sti sufiss derivativ a son drocà ant ël volgar latin, andova j'adverb as formavo ën giontand la forma fomnin-a d'ablativ mente, che an prinsipi a restava l'ablativ ëd mentis, e donca a vorìa dì "con na _____ ment". Parèj velox ("svicio") al pòst dë fé velociter ("an pressa") a l'é vnùit veloce mente (con un sust original ëd "con na ment ësvicia").
Sòn a spiega la régola squasi anvarianta ch'a forma j'adverb regolar ant le lenghe romanze: a basta gionté ël sufiss -ment(e) a la forma fomnin-a dl'agetiv. Ste paròle che an prinsipi a restavo separà a son ëvnùite unìe an squasi tute le lenghe romanze. Ës cambiament-sì a l'era dapress a rivé già ant ël prim sécol aGC, e la costrussion as treuva già vàire vire an Catul, col cas pì fiamengh an Catullus 8:
Ij vèrb
N'àotr gran cambiament sistémich a l'ha tocà ël temp futur, che an volgar latin a l'é armodelasse ansima al dovré dij verb ausiliar. Sòn a peul esse rivà për via che ël fondse an fonética dle e  antërvocàliche a l'avìa mnà le forme dël futur coma amabit a vnì mideme al passà amauit, ën generand na confusion ch'a ventava arzòlve an chèich manera. Na neuva forma ëd futur a l'é basasse ant sël verb ausiliar habere, *amare habeo, da na mira literal "vorèj bin (mi) i l'hai". Sòn a l'é peui ëvnùit na forma ëd sufiss ant ij romanz ossidentaj ch'a së s-ciàira anco' ant le forme moderne ëd "(mi) i vorereu bin": Notaman anteressant coma sòn a fortissa che l'evolussion fonética sdobià dël present dël verb "avèj" piemontèis "(mi) i l'heu"/(mi) i l'hai" a sia pì veja d'ës process-sì, e che a l'abia donca peui dàit n'evolussion paralela dle doe forme ëd futur an -AI e -EU (coma i fareu ò pura i farài).
Còpula
Ël passagi semàntich ch'a jë sta sota a st'evolussion-sì as peul descriv-se dal pì al manch parèj: un parlant clàssich latin a podìa dì (sòn pr'esempi, che ël latin clàssich an pràtica a l'era limità squasi mach a lë scrive e a la retòrica): vir est in foro, për dì che "l'òmo a l'é al mërcà". La midema espression an volgar latin a l'avrìa sonà *(h)omo stat in foru, ën gavand via est (da esse) për buté stat (da stare), përchè "sté" a smijava ch'a fussa lòn che la përson-a a la fasìa. Ël dovré dë stare ant ës cas-sì a sarìa stàit giust ën tnisend present che la përson-a a la "stava drita", ma motobin prest ël passagi da essere a stare a l'ha tacà a spantiesse viaman dë pì, fin che a la fin dle fin essere a l'é mach pì dovrasse për le qualità naturaj ch'a peulo pa cambié. Sòn contut ch'as peula obietesse che an espression coma lë spagneul la catedral está en la ciudad ("la gesia a l'é an sità") a-i sia motobin pòch ch'a peul cambié, ma an spagneul tute le locassion as fan con estar. Dëdsà dj'Alp ël midem ësmonse dël sust transitòri dë "stare" a l'ha mnalo a indiché n'adressa fissa ëd residensa pitòst che na locassion dël moment e le locassion spassiaj (ëdcò da mira metafòrica) soèns an piemontèis a l'han pijàit l'andi a dovré "resté", pitòst che "esse" ò "sté".
Milan
Demografìa
Milan a l’é la sconda sità italian-a për popolassion, con 1.345.851 abitant, squasi 4.500.000 abitant s'as conto ëdcò ij comun dla prima sintura.
Sò s-ciòp demogràfich a l'é ancaminà vers j'agn 1860. An efet, dai 134.000 abitant dl'ancamin dl'Eut-sent, la sità a l'é passà ai 242.457 dël 1861 për rivé a anviron 620.000 ant ël 1914. Dël 1873, l'anession dla comun-a consèntrica dij Còrp sant a l'avìa contribuì a costa aumentassion con 63.000 neuv sitadin, ch'a l'avìo avù 19 arpresentant ant ël consèj comunal.
Vignòla
A l'ancamin a l'ha arseivù na formassion da pitor a Bològna, ma tòst a l'é orientasse vers l'architetura.
Lenga isinai
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Hygrophorus leucophaeo-ilicis
Comestibilità
A l'é nen mangiativ.
Fratercula arctica
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: gabian, ochëtta, muliné. <BR> Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì. <BR> thumb|right
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Fratercula arctica
Bartolomeo Pagholo del Fattorino
A l'é mòrt dël 1517 a Pian' di Mugnone. 🇫🇮
Victor Hugo
A l'era nassù a Besançon ël 26 ëd fërvé dël 1802, tersa masnà dël capitani (peui general) Joseph Léopold Sigisbert Hugo e ëd soa fomna Sophie. Soa biografìa a peul esse dividùa an set perìod.
Ël perìod romàntich (1827-1830)
Cromwell, dël 1827, a resta ël prim drama stòrich romàntich. A l'avìa gia butane giù na prima version për fërvé, ma ant ij mèis apress a l'é stàit ocupà a scrivne l'achit, ch'a resta na sòrt ëd diciarassion dij drit dël moviment romàntich. La nos d'ës manifest a l'é l'atach contra la stagnassion dla literatura fransèisa, efet ëd le régole rèide ëd Boileau. Costa avosà prefassion, publicà dl'otóber 1827, a l'ha falo dventé profeta e protagonìsta dla neuva scòla.
Veaunes
45.08472°N, 4.92056°W
Victor Hugo
La riussìa (1830-1845)
Lucrèce Borgia a l'é stàit ël penùltim sucess d'Hugo a teatro: dël 1833 Marie Tudor e Angelo a son ëstàit doi faliment; për un moment ël trionf ëd Ruy Blas ant ël 1838 a l'ha arciamà ij temp d'Hernani, ma la fin dël drama romàntich a l'é rivaje con la derota completa dij Burgaves ant ël 1843.
An costi agn ëd popolarità ël temperament egoista d'Hugo a l'é dventa pes e si prima a l'avìa dle costume rigorose, adess a-j piasìa passess-la bin, lòn che soèns a scandalisava la gent.
Ël cìflis dij Burgraves a l'é considerà tanme ël moment anté che Hugo a l'ha bandonà la poesìa. An efet, chiel a l'era giumaj tirà da la cariera polìtica e da la vita 'd mond. Dël 1845 a l'é stàit creà pari ëd Fransa.
La polìtica e l'esili (1845-1870)
Leugn da la Fransa a l'ha publicà vàire scrit an sla situassion polìtica fransèisa, a l'ha pijà 'd bala l'amperador an Napoléon le petit (1852) e a l'ha giutà esilià e republican an finansiandje.
Lenga Birked
Còdes ISO
<BR>
Victor Hugo
La crìtica
L'anfluensa literaria d'Hugo a l'ha rësguardà dzortut la técnica.
Matemàtica
Le prime sivilisassion
Le conossense matemàtiche babilonèise, che al di d'ancheuj as fan rintré ant l'àlgebra elementar, a son aplicà për la pì part a problema ëd natura econòmica: cambi 'd moneje e marcandisa, problema d'anteresse sempi e compòst, cont dj'ampòste.
L'aritmética as organisa dantorn dontré régole: Jë scriba a j'ero bon a manipolé ës sistema complicà ëd frassion unitarie. A l'avìo an efet l'ufissi dë dzorantende a la contabilità dla produssion e dl'arpartission dj'arsorse.
La Cin-a
La Cin-a a l'é stàita sede d'un-a antra le pì antiche siviltà sientìfiche e matemàtiche: già dël sécol ch'a fa XII aGC la matemàtica cinèisa a l'avìa argionzù un bon livel.
Ël problema dl'infinì
Antra ij problema ch'a j'ero già presentasse ant la matemàtica greca a-i é col dl'infinì. Për esempi, a l'era s-ciairasse che l'ugualiansa ëd doe surfasse as podìa mach da ràir buté an evidensa con na dëscomposission dle figure ant un nùmer finì ëd part finìe. A l'era presentasse parèj la necessità d'arcore a dëscomposission dle grandësse an na quantità infinitaman granda ëd part infinitaman cite, visadì ij prim tentativ ëd dovré dij procediment ëd tipo infinitesimal. Tutun, cost usage a l'era pa esent da abus e paradòss, për esempi ël rasonament dël sofista Antifont ch'a deduvìa la quadrabilità dël sercc da cola dël polìgon, basandse an sl'afermassion che un polìgon regolar d'un nùmer chërsent ëd bande a finiss për confondse con na sirconferensa.
Na sistemassion a l'é stàita cola d'Eudòss ëd Cnido, con na neuva teorìa general dle proporsion e con l'usage sistemàtich dël métod d'esauriment (për ël confront d'àree e volum) ch'a schiviava la considerassion dl'infinì.
Ël métod dedutiv
A l'é bel fé ch'a sia stàita la dëscuverta dle dificoltà gropà a j'incomensuràbij a dëstorné ij grech da dësvlupé ël càlcol numérich, anté ch'a-i ero rivaje prima an orient, e a posseje anvece a duvertesse la stra a fòrsa ant l'angavign dla geometrìa assiomàtica. D'àutra part, për ël dësvlup ëd l'aritmética a-j mancavo d'utiss potent, tanme la numerassion decimal e ël càlcol algébrich. Për apopré doimila agn, ël pèis dla tradission geométrica greca a l'ha artardà l'evolussion dël concet ëd nùmer e dij cont algébrich.
L'Età ëd mes
Antratant, j'Àrabo a fan un grand travaj ëd tradussion e rielaborassion dj'euvre greche clàssiche d'Euclid, Archimede, Apolòni. A fondo j'element ëd coste teorìe (comprèise cole ëd Diofant) con d'àutri ch'a rivavo da l'aritmética dj'Indian e dësvlupo ëd fasson autònoma chèiche part ëd l'àlgebra.
Fibonacci
Ai temp ëd Fibonacci ël simbolism a-i era ancor pa e soa àlgebra a restava ancor a lë stadi dl'ansidita àlgebra retòrica, anté che le régole a j'ero smonùe a paròle.
Ij mèistr ëd la prospetiva
An efet, la prospetiva a visa a arpresenté dle figure spassiaj an s'un pian e donca a precor l'ansidita geometrìa descritiva; d'àutra part a forniss ëd projession d'un pont ëd lë spassi (euj dl'osservator) e parèj a darà anspirassion, a sò temp, al dësvlup ëd la geometrìa projetiva.
Entrena
Entrena a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd La Rioja.
Hygrophorus pseudodiscoideus
Comestibilità
A l'é nen mangiativ.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Hygrophorus pseudodiscoideus (Maire) Malençon & Bertault
Almèis
Geografìa
Ël mont Curt (1.323 méter) a l'é ël pont pì àut dla comun-a.
Lenga dij segn dla Svìssera tedesca
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sgg
Vellahn
Vellahn a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Ludwigslust-Parchim, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 106.48 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 2.752 abitant.
Lenga dhatki
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Dhatki a peul esse:
Lenga dij segn dla Svìssera italian-a
Classìfica
Në schema ëd classìfica dla lenga dij segn dla Svìssera italian-a a peul esse:
Hygrophorus velutinus
Ambient
A chërs sota ij fò.
Alpignan
right|140px thumb|left|Panorama dal [[mont Musiné]] Alpignan ([[Media:Pms-Alpignan.oga|pronunsia]]:), Alpignano an italian, a l’é na comun-a ëd 17.250 abitant dla provincia ëd Turin.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Andreotti (dal 12/06/2007).
Florence Foster Jenkins
Biografìa
La mùsica che chila a smonìa durant ij sò recital a l’era na mës-cia dël repertòri operìstich tradissional d’autor coma Wolfgang Amadeus Mozart, Giuseppe Verdi e Richard Strauss (tùit bin ëdzora ‘d lòn ch’a fussa bon-a chila), lieder (comprèis dij travaj ëd Johannes Brahms e ij "Clavelitos" ëd Joaquín Valverde, un dij bis ch’a l’avìa pì car) e ‘dcò dle canson scrivùe da chila mìdema o da sò colaborator, Cosmé McMoon. Madama Jenkins soèns a portava dle veste tute travajà ch’as dissegnava daspërchila, a intrava an sla sen-a con ëd j’ale an sla schin-a, dle fior an mes ai cavej e a fasìa spatuss ëd pajëtte, antratant ch’a campava dle fior an mes al pùblich e a arbogiava na vantajin-a.
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga itneg, inlaod
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Litteau
🇫🇮
Monal
Sità gemelà
Monal a l'é gemelà con:
Stanisław Mazur
Matemàtich. Stanisław Mieczysław Mazur a l'era nassù a Lviv al 1m ëd gené dël 1905 e a l'é mòrt a Varsavia ai 5 ëd novèmber dël 1981.
Lenga Shangzhai
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Shangzhai o Shangzhai a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Cina.<BR> <BR>
Lenga kansa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga kansa o Kansa a fa part ëd le lenghe siouan e a l'é parlà dzortut ant jë Stat Unì.
Le Molay-Littry
Le Molay-Littry a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 27,2 km², con 2.584 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 95 ab/km².
Front ëd Liberassion Nassional ëd Còrsica
Për tute ste rason ël govern fransèis a considera ël FLNC n'organisassion terorìstica.
Rhodoscypha ovilla
Ambient
A chërs ant l'ùmid ant ij bòsch ëd conìfere, d'istà.
Giovanni Paolo Lomazzo
Arferiment
🇫🇮
Lenga Ghulfan
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ghulfan a peul esse:<BR> <BR>
Fabio Varese
Sopra gli ambiziosi
Ël sonèt Sopra gli ambiziosi a l'é dicà a Bernardo Rai. L'inissi:
Buonamico Buffalmacco
Pitor, ativ antra 'l 1315 e ël 1345.
Lenga dij segn dla Tunisìa
Classìfica
Në schema ëd classìfica dla lenga dij segn dla Tunisìa a peul esse:
Benvenuto Cellini
A l'era nà a Firense dël 1500. A l'era oréfiss ëd formassion.
Lenga kalinga, tanudan superior
Pais andoa a l'é parlà
La lenga kalinga, tanudan superior ò Kalinga, Tanudan superior a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant le Filipin-e.
Lenga Nateni
Classificassion
<BR>
Hygrophorus lindtneri
Comestibilità
A l'é nen mangiativ.
Bernardo Daddi
Bernardo Daddi a l'era nà vers ël 1290 e a l'é stàit probabilman anlev ëd Giotto. A l'ha ancaminà soa cariera artìstica dël 1320. A l'ha avù un grand nùmer d'anlev e a l'é mòrt dël 1348. 🇫🇮
Lenga dij segn dla Turchìa
Pais an dova a l'é dovrà
La lenga dij segn dla Turchìa a fa part ëd le lenghe dij segn dij ciòrgn e a l'é dovrà dzortut an Turchìa.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Castellalto
Castellalto a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia ëd Téramo, con sirca 6.557 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 33 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 199 ab/km quadrà. A confin-a con Bellante, Canzano, Cellino Attanasio, Cermignano, Mosciano Sant'Angelo, Notaresco, Téramo. 🇫🇮
Ponte-Novo
Stòria
A Ponte Novu j'8 ëd magg dël 1769 a-i é stàita 'na bataja tra ij tropié còrs ëd Pasquale Paoli e ij tropié fransèis ëd Luis XV. Costa bataja a l'é stàita la fin për la Republica 'd Còrsica, nà dël 1755 con capital Corte.
Castel Alfé
Aministrassion
Ël sìndich a l'é sta' Fernando Tognin (da l' 2009 al 2014) e ades a l' e' Angelo Marengo (da 25/05/2014)
Hygrophorus cossus
Ambient
A chërs sota le latifeuje.
Ansem tërbol
Anclusion
As peul definisse la relassion d'anclusion antra ansem tërboj: Noté che da sòn a-i ven che f=g si e mach si e.
Empédocle
thumb|right|200px|Empédocle
Filòfos.
Lenga Tujia meridional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tujia meridional o Tujia meridional a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Cina.<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tjs
Lenga Kadaru
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kadaru o Kadaru a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment an Sudan.<BR> <BR>
Lenga ho-chunk
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Ho-Chunk a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=win
Empédocle
L'antërpretassion romàntica
Conforma a l'antërpretassion romàntica smonùa da Hölderlin an Empédocle as trovrìa na mìstica dla natura e, ansema, l'esaltassion ëd la përsonalità divin-a ëd l'òm, tanme sìntesi ëd natura e rason. 🇫🇮
Jorge Luis Borges
A l'é stàit anfluensà da autor com Dante Alighieri, Miguel de Cervantes, Franz Kafka, H.G. Wells, Rudyard Kipling, Arthur Schopenhauer e G.K. Chesterton. 🇫🇮
Talete
Ël pensé filosòfich
Talete a pensava che la Tèra a fussa un disch galegiant ansima a na dëstèisa inmensa d'eve, creà da Océan. A anmaginava la vita tanme n'ànima inmortal dont le partissele as ancarnavo ëd fasson temporania ant le còse.
Lenga kalinga, Val mabaka
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Mabaka Valley Kalinga language
Talete
Ël pensé filosòfich
An Sl'ànima, Aristòtil a arpòrta àutre doe convinsion ëd Talete: chiel-sì a l'avrìa fortì che ël mond a l'é pien ëd vàire dé e che ël magnete a l'ha n'ànima përchè a l'ha la fòrsa ëd fé bogé ël fer (l'ànima a sarìa donca prinsipi ëd moviment). Coste afermassion a son da arporté a la fasson comun-a ëd pensé dl'antichità greca, conforma a la qual le fòrse dla natura a son espression dle divinità ch'a àbito drinta 'd chila.
Vercheny
🇫🇮
Pasquale Paoli
La vita
Contrari a le violense dla rivolussion fransèisa e acusà 'd tradiment da la Convension, a l'ha convocà na riunion anté che chiel a l'era president e a l'é separasse da la Fransa an smonend la sovranità dla Còrsica al govern britànich. Bandonà da j'anglèis a l'é torna andàit an esili antramentre che la Còrsica a l'é dventà 'n dipartiment fransèis.
Riva 'd Cher
Arferiment
🇫🇮
Rhytisma salicinum
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Lenga dij segn ucrain-a
Classìfica
Në schema ëd classìfica dla lenga dij segn dl'Ukraina a peul esse:
Lenga Dilling
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Dilling o Dilling a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment an Sudan.<BR> <BR>
Lenga crow
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cro
Lenga Dilling
Còdes ISO
<BR>
Ciusan
Anliure esterne
🇫🇮
Fritz Rothberger
Matemàtich. Fritz Rothberger‎ a l'era nassù a Vien-a ai 14 d'otòber dël 1902 e a l'é mòrta Wolfville (Canadà) ai 30 ëd magg dël 2000.
Klein Rogahn
Klein Rogahn a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Ludwigslust-Parchim, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 10.99 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 1.321 abitant.
Convent ëd Sant Antòni ëd Casabianca
thumb|right|200px|Ël convent Ël Convent ëd Sant Antòni ëd Casabianca (an lenga còrsa Cunventu di Sant'Antone di a Casabianca) a l'é stàit construì dël 1420 ant la comun-a 'd Casabianca ant la Castagniccia, e a l'é 'n leu motobin amportant ant la stòria dla Còrsica. Bele-lì a-i son staje vàire riunion dij mèmber ëd la lòta për la liberassion còrsa anans da Génoa e peui da la Fransa. Ancheuj a-i resta na part dël cioché antramentre che andrinta al convent as vëddo ancora bin ij fresch. Da fòra na placa a arcòrda ij fàit capità aj 14 ëd luj dël 1755.
Bussolin
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Bruna Consolini (dal 2019).
Oberlangenegg
Oberlangenegg a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 510 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 9,12 km², con na densità ëd popolassion ëd 56 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Eriz, Horrenbach-Buchen, Röthenbach im Emmental, Teuffenthal, Unterlangenegg, Wachseldorn.
Jerzy Łoś
Sò travaj
Łoś a l'era nen un ëd coj matemàtich ch'a dimostro 'd teorema ëd gran dificoltà técnica; pitòst, soa fòrsa prinsipal a l'era cola ëd fé d'osservassion amportante e ëd dé le definission ëd neuve nossion fondamentaj.
Lenga Dair
Còdes ISO
<BR>
Lenga hidatsa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hid
Lenga Konkomba
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=xon
Luca della Robbia
Luca della Robbia a l'é stàit un dij pi gran scultor dël sécol ch'a fà XV: con Ghiberti e Donatello a l'é stàit un dij precursor dl'Arnassensa fiorentin-a.
Morterone
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antonella Invernizzi (da l' 8/06/2009, scond mandà dal 16/05/2011, ters mandà dal 06/06/2016).
Lenga Bena
Còdes ISO
<BR>
Castiglione Messer Raimondo
Castiglione Messer Raimondo a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia ëd Téramo, con sirca 2.565 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 30 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 86 ab/km quadrà. A confin-a con Bisenti, Castilenti, Cellino Attanasio, Montefino, Penne (PE).
Cesa ëd San Dumini (Turin)
Stòria
Fondà për ospité la prima comunità turinèisa dij Frà Predicator, ël prim edifissi ëd cult (a navà ùnica) e le abitassion dij religios a armonto a la sconda mità dël sécol ch'a fa XIII. A ancaminé da la mità dël sécol ch'a fa XIV la cesa a l'é stàita arcostruvùa an stil gòtich, slongà e amplià a tre navà. Përfond rangiament struturaj e revision radicaj dle decorassion a son stàite compìe ant ël sécol ch'a fa XV e an época baròca. Mach al prinsipi dël sécol ch'a fa XX, j'antervent ëd restaur a l'han restituì a la cesa soa fisionomìa medieval perdùa.
Curin
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Adriano Buzio (da l' 8/06/2009).
Gerolamo Gaslini
J'amicissie polìtiche
🇫🇮
Lenga dij segn uruguaian-a
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ugy
Lenga ofo
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Verclause
🇫🇮
Giflenga
Anliure esterne
🇫🇮
Toni Sailer
Dël 1959 a l'é artirasse e a l'ha fàit l'ator, an arsitand an na vinten-a ëd film e a teatro, e ël cantant.
Lenga Khamba
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Khamba a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Magoma
Còdes ISO
<BR>
Lenga Notre
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Notre a peul esse:<BR> <BR>
Lenga dij segn venessuelan-a
Pais an dova a l'é dovrà
La lenga dij segn venessuelan-a a fa part ëd le lenghe dij segn dij ciòrgn e a l'é dovrà dzortut an Venessuela.
Lenga tai long
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tai Long a peul esse:
Lenga dij segn venessuelan-a
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=vsl
Condòve
Anliure esterne
🇫🇮
Montréal - St-Lazare Airport
Ël Montréal - St-Lazare Airport a l’é n'aeropòrt localisà a St-Lazare, davzin a Montréal, Quebec, Canadà.
Lenga kalinga, tanudan anferior
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Lower Tanudan Kalinga language
Lenga wintu
Pais andoa a l'é parlà
La lenga wintu o Wintu a fa part ëd le lenghe penutian e a l'é parlà dzortut ant jë Stat Unì.
Castilenti
Castilenti a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia ëd Téramo, con sirca 1.624 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 23 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 71 ab/km quadrà. A confin-a con Atri, Castiglione Messer Raimondo, Elice (PE), Montefino, Penne (PE).
Lenga Hehe
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Hehe a peul esse:<BR> <BR>
Lenga dij segn yiddish
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Vercoiran
🇫🇮
Georges Picquart
Slontanà an Tunisìa, peui taparà via da l'esèrcit e ampërzonà, dël 1906 a l'é stàit riabilità e torna antëgrà coma general ëd brigà, prima dë dventé ministr ëd la guèra ant ël goern ëd Georges Clemenceau.
Lenga Pao
Classificassion
<BR>
Menarola
Al 01/01/2015 Menarola a l'avìa mach 42 abitant.
Loucelles
Loucelles a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 3,05 km², con 113 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 37 ab/km².
Lenga kalinga meridional
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Birifor meridional
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=biv
Lenga dij segn yucatec maya
Classìfica
Në schema ëd classìfica dla lenga dij segn yucatec maya a peul esse:
Madrid
Sità binele
Madrid l’é binelà con:
Sannicola
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Nocera (dal 15/04/2008 -second mandà-).
Lenga Kisi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kisi o Kisi a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Tanzanìa.<BR> <BR>
Bari
Sità gemelà
thumb|right|200px|Ël castel norman-svevo Bari a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga kalinga, butbut
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Kalinga, butbut a peul esse:
Lenga Nobiin
Lenga Nobiin
Clitocybe bresadolana
Ambient
A chërs ant ij bòsch, dzortut ëd conìfere o ant le bordure. An montagna.
Benedet XIV
🇫🇮
Lenga Tanna, sud ossidental
Classificassion
<BR>
Pohlern
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Lenga balangao
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Balangao a peul esse:
Lenga Manda
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Manda o Manda a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Tanzanìa.<BR> <BR>
Aragona (AG)
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alfonso Tedesco (dal 28/05/2007).
Saint-Eugène (Aisne)
Saint-Eugène a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 6,75 km², con 203 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 30 ab/km².
Lenga Midob
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Midob a peul esse:<BR> <BR>
Lenga dij segn dël Zambia
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Follonica
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga finallig
Pais andoa a l'é parlà
La lenga finallig ò Finallig a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant le Filipin-e.
Masolino ëd Panicale
Masolino a l'é mòrt Firense dël 1440. 🇫🇮
Caltabellotta
right|140px Caltabellotta (Cataviddotta an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 4.103 abitant, an provincia d'Agrigent.
Anliure esterne
thumb|right|200px|Panorama
Lenga Majang
Còdes ISO
<BR>
Kenya
Anté ch'as treuva
300px|center
Conomìa
L'ìndes ëd dësvlup uman a buta ël Kenya al pòst 147 su 182 pais.
Organisassion polìtica
Ël prim ministr a l'é Raila Odinga. 🇫🇮
Lenga maidu, valley
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=vmv
Lenga Lenakel
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tnl
Clitocybe subsinopica
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Clitocybe subsinopica Harm.
Lenga coos
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Vers-sur-Méouge
Vers-sur-Méouge a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 13,81 km², con 52 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 3 ab/km².
Camastra
right|140px Camastra a l'é un comun dla Sicilia ëd 2.114 abitant, an provincia d'Agrigent.
O Castro, Silleda
🇫🇮
Tàranto
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ippazio Stefano (sènter-ësnistra, dal 10/06/2007).
Cotignac
Mërcà
Al màrtes ëd matin as ten ël mërcà provensal an cors Gambetta e piassa Joseph Sigaud. Al vënner ëd matin, da mità giugn a la fin dë stèmber, a-i é ël mërcà paisan. 🇫🇮
Lille
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Martine Aubry (dal 2001).
Carlo Casalegno
thumb|right|200px|Carlo Casalegno Giornalista. Carlo Casalegno a l'era nassù a Turin ai 15 ëd fërvé dël 1916.
Lenga Abun
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Abun o Abun a fa part dle lenghe Papua òvest e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Abun a peul esse:
Teldau
Teldau a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Ludwigslust-Parchim, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 27.35 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 1.016 abitant.
Lenga Tanna, setentrional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tanna, setentrional o Tanna, setentrional a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Vanuatu.<BR> <BR>
Lenga alsea
Pais andoa a l'é parlà
La lenga alsea o Alsea a fa part ëd le lenghe penutian e a l'é parlà dzortut ant jë Stat Unì.
Lenga Farefare
Classificassion
<BR>
Lenga Wanji
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Wanji o Wanji a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Tanzanìa.<BR> <BR>
Giovanni Capellini
🇫🇮
Lenga Wanji
Còdes ISO
<BR>
Reutigen
🇫🇮
Saint-Mard (Aisne)
🇫🇮
Lenga Tehit
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kps
Lece
Arferiment
🇫🇮
Michelozzo Michelozzi
Antra soe ciadeuvre a figuro palass Médici, la biblioteca ëd San March e la cesa dla Santa Nonsià a Firense.
Michelozzo a l'é mòrt a Firense dël 1472. 🇫🇮
Trin
Leu d'anteresse
thumb|right|200px|La cesa ëd San Michel an Insula
Lenga Me'en
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Me'en a peul esse:<BR> <BR>
Joseph-Louis Lagrange
Perìod berlinèis
Ant un travaj dël 1770 a studia le relassion an tra l'arzolubilità dj'equassion e le përmutassion ëd soe rèis. Sossì a lo pòrta a lë studi djë strop ëd përmutassion, an duvertand la stra aj travaj d'Abel e ëd Galois. Ant na litra a Laplace dij 15 dë stèmber dël 1782, Lagrange a-j nonsia ch'a l'ha scasi terminà cola ch'a sarà soa ciadeuvra, la Mécanique analytique, ma ch'a l'han nen pressa ëd livrela ch'a sa nen cand a podrà fela stampé.
Dimitrie Pompeiu
Sò travaj
Pompeiu a l'é considerà un dij fondador ëd la teorìa dj'iperspassi.
Clitocybe herbarum
Descrission
Setos.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Draguignan
Stòria
Antica fortëssa ligurin-a, peui roman-a, Draguignan a l'é stàit sità comital e peui real.
Lenga Moraid
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=msg
Uria aalge
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Brìndisi
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Whitesands
Classificassion
<BR>
Adolf Dassler
Dël 1973 ël fieul Horst a l'ha fondà soa asienda, l'Arena, specialisà ant l'abijament për ël nov.
Lenga Kinga
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kinga o Kinga a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Tanzanìa.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga Seget
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮