cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mòle Antonelian-a
La realisassion
Antoneli a l'é nen vivù 'sé da vëdde sò travaj finì, che a l'é mòrt dël 1888. Ël pròget comsëssìa a l'é restà an famija, e a l'é stàit portà a la fin da sò fieul Costans, ch'a l'ha ëdcò fàit posé an sël cò dla ponta na statua ëd tòla andorà ch'a vorìa arpresenté ël genio protetor ëd la patria e ëd ca Savòja, euvra dlë scultor Enrico Fumagalli. L'inaugurassion a l'é rivà dël 1889, ën contemporania con cola dla Tor Eiffel a Paris. Le doe sità, un-a anco' capital e l'àutra giumaj pì nen, a stabilìo parèj ansema ij primà d'autëssa për costrussion an fer e an mon.
Lenga Abaga
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=abg
As Eiras, O Rosal
🇫🇮
Lenga Kompane
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Eraldo Baretti
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Umbert Biancaman
Për dòta, ij sò domini a rivo a comprende ëdcò ël Chiablèis e ël Valèis.
Provincia ëd Tàranto
A l'ha na surfassa ëd 2.437 km² e a conta 580.588 abitant.
Geografìa
A confin-a a nòrd con la provincia ëd Bari, a est con la provincia ëd Brìndisi, a sud-est con la provincia ëd Lece e a òvest con la Basilicà (provincia ëd Matera). A sud a l'é bagnà dal Mar Jòni.
Cesa ëd Sant'Odila (Paris)
A l'ha un cioché àut 72 méter. François Décorchemont a l'é ocupasse dle vëdrià.
Hygrocybe reae
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lula
Lula a l'é na comun-a dla region Sardëgna, an provincia ëd Nùoro, con sirca 1.647 abitant (Istat, 2003). A së stend su na surfassa ëd 148 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion d'11 abitant për chilòmeter quadrà. A confin-a con Bitti, Dorgali, Galtelli, Irgoli, Loculi, Lodè, Onani, Orune, Siniscola. 🇫🇮
Cuglieri
right|140px Cuglieri (Cullieri an sard) a l'é un comun dla Sardëgna dë 2.989 abitant, an provincia d'Oristan.
San Pietro Mussolino
destra|120px San Pietro Mussolino a l'é un comun dël Véneto ëd 1.618 abitant, an provincia ëd Vicensa.
Lenga Karey
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Karey a peul esse:
Lenga bada, Indonesia
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Oza, A Coruña
🇫🇮
Phellinus ferruginosus
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Lenga Gusan
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gusan o Gusan a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gsn
Lungavilla
Lungavilla (Lungavila an dialèt oltrapadan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 2.429 abitant, an provincia ëd Pavìa.
Lenga Yarsun
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Yarsun a peul esse:<BR> <BR>
Monte Cerignone
Monte Cerignone a l'é na comun-a dla region dle Marche, provincia ëd Pésaro-Urbin, con sirca 686 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 18 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 38 ab/km quadrà. A confin-a con Macerata Feltria, Mercatino Conca, Montecopiolo, Monte Grimano, Sassocorvaro, Tavoleto.
🇫🇮
Lenga Mbuko
Lenga Mbuko
Classificassion
<BR>
Lenga Munkip
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Munkip a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Hygrocybe reidii
Ambient
A chërs ant ij pra e ij tajiss.
Lenga Lorang
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Lorang ò Lorang a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Moluche).
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lrn
🇫🇮
Castro, Narón
Santa María ëd Castro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Narón. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era d' 817 abitant (439 fomne e 378 òm) distribuì an 14 grup ëd popolassion.
Puiset
Puiset a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 7,93 km², con 365 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 46 ab/km².
Himantopus himantopus
Distribussion
Da finì. <BR>
Phellinus hartigii
Comestibilità
As peul nen mangesse.
John Dewey
La marca ëd Hegel as arflet an tre caraterìstiche ch'a l'han anfluensalo con fòrsa: ël gust ëd la schematisassion lògica, l'antëresse a le question sossiaj e psicològiche, e l'atribussion ëd na rèis comun-a a l'ogetiv e al sogetiv, a l'òm e a la natura.
Dël 1884 as dotorava con na tesi dzora la Psicologìa ëd Kant. As mariava con na veja anleva, Alice Chipman, ch'a contribuìa mej che chicassìa d'àutri a antëressé Dewey ai tema educativ e con la qual a l'ha colaborà s-ciass.
Rivergaro
Rivergaro (Rvargär o Arvargär an dialèt piasentin) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 7.010 abitant, ant la provinsa ëd Piasensa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Andrea Albasi (dal 26/05/2014).
Grenoble
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Éric Piolle (ecologista). 🇫🇮
Lenga Kaiep
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kaiep o Kaiep a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Lenga napu
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Luigi Rocca
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
Lenga rampi
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Rampi a peul esse:
Moscà
Ël Moscà a l'é n'uva bianca (uvagi bianch) dont a ven-o fait sti vin-sì:
Big Sand Lake Airport
Ël Big Sand Lake Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Big Sand Lake, Manitòba, Canadà.
Lenga Mariri
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mqi
Lenga Fungwa
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Fungwa a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Brabío, Betanzos
San Martiño ëd Brabío a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Betanzos. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 446 abitant (250 òms e 196 fomne) distribuì an 10 categorìe ëd popolassion.
Phellinus hippophäecola
Ambient
A chërs an dzora a bion viv d'oliv spinos.
Maurice Ravel
thumb|right|200px|Maurice Ravel Maurice Ravel, compositor fransèis, a l'era nassù a Ciboure ël 7 ëd mars dël 1875 e a l'é mòrt a Paris ël 28 dë dzèmber dël 1937.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga Tarangan est
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tre
Les Ressuintes
Les Ressuintes a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 7,18 km², con 79 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 11 ab/km².
Panellus serotinus
Ambient
A chërs a la prima e a l'otonn, dzora al bòsch ëd latifeuje, ant ij pòst ùmid.
Lenga Bemba (Còngo)
Còdes ISO
<BR>
Sesia
Statìstiche
A l'ha na portà media ëd 70,4 m3/sec, un bassin ëd 3037,6 km² e na longheur ëd 139,6 km..
La Sesia ant la literatura
Ël poeta piemontèis Nino Còsta a l'ha dedicaje na poesìa dal tìtol Le caudere dël Sesia (bele che an soa forma pì genita ël géner a sia feminin) e Sebastiano Vassalli a l'ha ambientà su soe rive, ant un pais imaginari ciamà Zardino, sò romanz La chimera.
Le Caudere dël Sesia
thumb|right|200px|Caudere dël Sesia L'aqua da 'n sàut ëd vint mèter a casca - tuta 'nt në sboch - drinta la conca 'd pera, e a fuma e a beuj come na gran caudera e a fa 'n rumor profond come 'd burasca.
Noi, da sla piarda, dnans a la cascada guardoma l'aqua an giù ch'a varia 'd tinta, ch'a s-ciuma, ch'a s'arvòlta an gran diaolada
e 'nt lë splendor dla matinà seren-a në smija ch'i sento tribulé là 'ndrinta sai pa che misteriosa ànima an pen-a
Cervesina
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Daniele Taramaschi (dal 26/05/2014).
Limnodromus scolopaceus
thumb|right
Fransesch Bertino
Mùsich. Fransesch Bertino a l'era nassù a Lombardor ij 10 ëd luj dël 1901. Da masnà a l'avìa përdù la vista. A l'ha ancaminà so ampegn musical ant ël colegi dij bòrgno a Turin; a l'ha tratà la mùsica clàssica, religiosa, legera e ël folclor. A l'ha passà gran part ëd soa vita a San Stéo an Belb, andoa a l'é mòrt ij 17 d'ost dël 1980. 🇫🇮
San Giorgio del Sannio
San Giorgio del Sannio a l'é un comun dla Campania ëd 9.828 abitant, an provincia ëd Benevènt.
Panus conchatus
Ambient
A chërs ëdzora a suche e bòsch mòrt, dzortut ëd latifeuje.
Aleuria cestrica
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Lenga Nuk
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nuk o Nuk a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nuk a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Nimi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nimi o Nimi a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Lenga Ebira
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Ebira o Ebira a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Pélis
Për chi ch'a veul fé arserche pì ancreuse
🇫🇮
Palass Gaillard
L'inaugurassion dël palass a l'é tnusse a j'11 d'avril 1885, con un grandios bal an costum ch'a l'ha radunà pi 'd 2000 përson-e.
Carolin-a 'd Savòja
🇫🇮
Lenga Duala
Classificassion
<BR>
Berry-au-Bac
Berry-au-Bac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 8,1 km², con 528 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 65 ab/km².
Monte San Biagio
Sità gemelà
thumb|right|200px|Panorama Monte San Biagio a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Phellinus juniperinus
Ambient
A chërs ant la macia, trovà an dzora a dij geneiver.
Mamuthones
Ij Mamuthones e j'Issohadores a son ëd visagere dël carlevé 'd Mamoiada an Sardëgna. Le doe figure a son diferente për le vestimenta che a l'han e për coma a bogio ant la procession: ij mamuthones a marcio fatigà e an silensi, coma se a fusso dë s-ciav, antramentre che j'Issohadores a son vestì con ëd color fòrt e a dan moviment a la procission.
Lenga Dibo
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dio
Santa Teresa di Riva
Arferiment
🇫🇮
Boletus aestivalis
Descrission
Capel fin-a a 20 cm, sliss ò sech e da seuli a feltrà, brun con ëd tonalità rossastre, grisastre ò giaunastre, tut dël midem color fin-a al bòrd. Tùboj bianch, peui giàun e a la fin vërdastr. Përtus fin, dël midem color. Gamba àuta fin-a a 20 cm e larga fin-a a 5 cm, soens silìndrica con ël pé angrossà, bes brunastra peui pì colorà ant ël mes, marcà da un retìcol biancastr fin-a al pé. Carn bianca e che a cambia nen. Savor doss.
Lenga Numanggang
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Numanggang o Numanggang a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Évariste Galois
Le delusion académiche
A faliss doe vire ël concors d'intrada a la Scòla politécnica, lòn ch'a sarà për chiel sorgiss d'ameiror për tut ël rest ëd soa vita; as conta che a lë scond esam a l'abia përdù la passiensa e tirà lë scancelin contra n'esaminator, Dinet. Ant ël 1828 a rancontra Louis-Paul-Émile Richard, professor ëd matemàtiche speciaj a Louis-le-Grand, ch'a arconòss ël talent dël giovo. Dël midem ann Galois a intra a l'École Normale Supérieure.
Bird River (Lac Du Bonnet) Airport
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CJP7.
Évariste Galois
La mòrt
Galois a meuir a Paris, séguit a 'n duel con monsù Pescheux d'Herbinville dont le càose a son nen tant ciàire, ma peul desse gropà a 'd rason polìtiche. An rendend-se cont ch'a sarìa nen dzorvivù, a l'avìa passà la neuit prima dël combatiment a scrive an pressa a sò amis Chevalier na litra andoa a l'ha arcujì soe idèje matemàtiche.
Morchella esculenta var. rotunda
Ambient
Còm la Morchella esculenta.
Calgary - Springbank Airport
Ël Calgary - Springbank Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Calgary, Alberta, Canadà.
Lakota, Dakota dël Nord
Lakota a l’é na sità dël Dakota dël Nòrd. A l’ha na surfassa ëd 2,6 km² e na popolassion ëd 781 abitant (2000).
Lenga tonsea
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tonsea a peul esse:
Corana
Corana (Curäna ant ël dialèt oltrapadan) a l'é un comun dla Lombardìa d'812 abitant, an provincia ëd Pavìa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Vittorio Balduzzi (da l' 8/06/2009, second mandà dal 26/05/2014, dagià sìndich dal 1990 al 2004).
Lenga Malimba
Còdes ISO
<BR>
Università Comersial Luigi Bocconi
L'Università Comersial Luigi Bocconi a l'é n'università privà, fondà a Milan dël 1902, për ël dësvlup ëd la coltura econòmica superior.
Lenga Kis
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kis o Kis a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga Gbari
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gby
Phellinus laevigatus
Ambient
A chërs an dzora a latifeuje, dzortut an dzora a le biole.
Jean Giono
Romanzé e conteur an lenga fransèisa. Jean Giono a l'era nà a Manosque ai 30 ëd mars dël 1895 e a l'é mòrt ambelelà ai 9 d'otóber dël 1970. Apress la prima guèra mondial, cand a l'ha combatù coma bajèt al Chemin des Dames, a l'ha travajà an banca. A l'ha chità ës travaj dël 1930, për consacresse mach a la literatura apress ël sucess ëd sò prim romanz, Colline.
A pòrto sò nòm
🇫🇮
'L Falabrach
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
Gianrens P. Clivi
Gianrens P. Clivi (Gianrenzo P. Clivio an italian) a l'era nassù a Turin ël 18 ëd gené dël 1942 e a l'é mòrt a Toronto, Canadà, ël 22 ëd gené dël 2006.
A l'ha avù tre masnà.
Farinej dla Brigna
1994: Sorta a fora
Con ël 1994 a-i riva na vera rivolussion: ij Farinej a chito le base registrà për mostré al pùblich che a son bon a soné; parèj la banda a së slarga con dë strumentista vajant coma Fabrizio Spinoso (tastadura), Giorgio Gardino (baterìa), Paolo Borio (bass) e Susi Amerio coma corista. An cost midem ann a seurt Sorta a Fora, ël disch pì rich e miraco pì bel fàit dai Farinej.
Dal 2000 al di d'ancheuj
Dël 2003 a van a soné al Carlevé 'd Turin an piassa San Carl e a partéssipo al Festival ëd la canson dialetal a Ospedaletti (Imperia).
🇫🇮
Lenga Gupa-Abawa
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gupa-Abawa a peul esse:<BR> <BR>
Thorrenc
45.23722°N, 4.76306°W
San Giorgio di Lomellina
Arferiment
thumb|left|350px|Panorama 🇫🇮
Phellinus lundellii
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Benito Mussolini
Mussolini e ël Piemont
Turin a-j piasìa nen, an parland-ne antra amis a la ciamava porca città francese e combin che an Piemont ëd fassista convint (che a l'han nen molalo fin-a a la fin) a-i në sia sta-ie tanti, vàire gent a l'arcambiava ij sentiment dël Duce, che ant ël parlé popolar soèns as disìa Ël Ceruti an ton ëschernios.
Bjorgum Farm Airport
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CFD9.
Michele Antonio Gazzano
Nassù an Alba dël 1712, a l'é stàit poeta e autor ëd n'arnomà stòria dla Sardëgna. A l'é mòrt dël 1786. 🇫🇮
Cristianésim
Orìgin e fondament
L'arsuression a l'é donca smonùa coma la pilia ch'a res costa fé. L'at ëd fé dël cristianésim a consist ant la decision ëd mincadun se chërde che l'arsuression predicà daj dissìpoj ëd Gesù a l'é vreman capità opura nò.
La scòla tradissional
La scòla dla tradission, formà da catòlich, ortodòss e vàire protestant, a l'ha sempe lesù ij test ch'a conto dl'arsuression ëd Gesù ëd Nasaret ëd la fasson pì direta, visadì an acetand-ne la storicità e an ëstimand che le convergense ant ij racont a sio pì amportante dle divergense. Për sòn, a arfuda j'obiession ëd chi ch'a pensa che ij dissìpoj a fusso 'd busiard e dij rassionalista dla scòla crìtica, an armarcand che ij testimòni dl'arsuression a smijo bin convinciù ëd lòn ch'a fortivo d'avèj avù ël corage ëd meuire për lòn; a s'opon ëdcò ai pensador dla scòla mìtica an giudicand che jë scrit dël Neuv Testament a sio nen mach ëd test ëd fé ma a l'abio ëdcò la pretèisa dë smon-e d'aveniment sucedù për da bon.
Hygrocybe conicoides
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Parchtitz
A aparten a l'aministrassion ëd Bergen auf Rügen.
Boletus edulis
Descrission
Capel fin-a a 20 (o 30) cm, sliss ò sech, ninsòla, con ël bòrd ciàir ò biancastr, dle vire pì ciàir, dle vire pì scur ò marmorà. Tùboj bianch, peui giàun ciàir e a la fin vërdastr. Përtus fin, dël midem color, a cambio nen color. Gamba àuta fin-a a 20 cm e larga fin-a a 12 cm, a l'inissi sférica, peui clavà ò silìndrica, da biancastra a òcra, ciàira an bass. Carn bianca e che a cambia nen. Savor ëd ninsòla.
Romániço
La lenga romániço a l'é un proget ëd lenga ausiliar antërnassional creà dël 1991 e motobin anfluensà da l'esperanto, l'ido e l'antërlenga. Le diferense prinsipaj antra ël romániço e coste lenghe a son:
Lenga Pol
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Pol a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Giuseppe Tomasi di Lampedusa
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Casei Gerola
Casei Gerola (Casélj o Caséj an dialèt oltrapadan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 2.500 abitant, an provincia ëd Pavìa.
Jacques Ferrandin
Ferrandin a l'é stàit ël darié vësco d'Osta valdostan për sinch sécoj: a ventrà speté ël vësco Jans për avèjne n'àutr. A l'é mòrt ai 7 ëd luj dël 1399. A l'é stàit sotrà ant la capela dij sant Antòni e Gra ant la catedral.
Black Diamond - Cu Nim Airport
Ël Black Diamond - Cu Nim Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Black Diamond, Alberta, Canadà.
Phellinus nigricans
Comestibilità
As peul nen mangesse.
San Giorgio a Liri
Aministrassion
🇫🇮
Lenga Gavar
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gavar a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Nupe-Nupe-Tako
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nupe-Nupe-Tako o Nupe-Nupe-Tako a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Locustella fluviatilis
thumb|right
Lugan (Aveyron)
🇫🇮
Frassion continuà
Si le quantità a son tute positive, la frassion continuà a l'é bin definìa.
San Giorgio in Bosco
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Renato Roberto Miatello (da l' 8/06/2009).
Black Lake Water Aerodrome
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CJZ6.
Lenga Mbedam
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mbedam a peul esse:<BR> <BR>
Boletus pinophilus
Comestibilità
Comestìbil. An cusin-a, miraco, a l'é 'l meno bon dij quatr porsin: a l'é 'd sicur ël meno përfumà e 'dcò la carn a sà relativament ëd pòch. An cusend, a perd nen ij rifless ross e viòla.
Xena: Warrior Princess
Anliure esterne
🇫🇮
Locustella luscinioides
thumb|right
Distribussion
Da finì. <BR>
Vittorio Avondo
Vita
Dal 1891 a l'é stàit diretor dël Musé Cìvich ëd Turin, fin-a a la mòrt. Soens Avond a l'era comparà a Charles-François Daubigny. pitor che a l'ha podù conòsse ëd përson-a. Sòj paisage ampressionista a son rendù con vibrassion ëd lus e color. 🇫🇮
Fior d'arancio
Ël moscà a l'é n'uvagi originari dël Medi Orient.
Mezzana
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuliano Dalla Serra (dal 9/05/2005).
Vilarmaior, Vilarmaior
San Pedro ëd Vilarmaior a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Vilarmaior. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 576 abitant (184 fomne e 201 òm) distribuì an 20 categorìe ëd popolassion.
Lenga Bacama
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bacama a peul esse:<BR> <BR>
Miramichi Airport
Ël Miramichi Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Miramichi, New Brunswick, Canadà.
2008
Premi Nobel
Premi Nobel ëd conomìa: Paul Krugman.
Pietrarubbia
Pietrarubbia a l'é na comun-a dla region dle Marche, provincia ëd Pésaro-Urbin, con sirca 708 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 13 km², con na densità ëd popolassion ëd 54 hab/km². A confin-a con Carpegna, Frontino, Macerata Feltria, Montecopiolo, Piandimeleto.
Hygrocybe citrinovirens
Ambient
A chërs ant ij pra ëd montagna.
Roo, Noia
Santa María ëd Roo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Noia. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 605 abitant (317 fomne e 288 òm) distribuì an 18 grup ëd popolassion.
Saint-Bomer
Saint-Bomer a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 13 km², con 143 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 11 ab/km².
Filippo Juvarra
Turin
A armonta al 1718 la fassada ëd Palass Madama an Piassa Castel, ispirà a la fassada darera ëd Versailles, e part dël pian ëd costrussion monumentaj ant ël vej sènter dla sità. Arlongh ij prim vint agn dël Set-sent Juvara a travaja 'dcò a amplié ël Castel dla Mandria. An dzorpì a progeta jë slargament ëd Turin arlongh Contrà dël Càrmen e Lèja Valdòch (1716-1728) e arlongh Contrà d'Italia (Via Milano) e Piassa Emanuel Filibert (1729-1733). A porté anans l'euvra e lë stil architetural ëd Juvara a Turin a son stàit Bernard Viton, ch'a l'ha dësvlupà le caraterìstiche baròch mës-ciand sò stil con coj ëd Guarino Guarini, e Benedet Alfé, barba ëd Vitòrio, ch'a l'ha continuà soe istanse classiciste.
Lombardìa, Spagna e Belun
Dël 1732 a progeta la cùpola dla Basìlica ëd Sant André ëd Màntoa, completand n'avosà euvra dl'architet toscan dl'Arnassensa, Leon Battista Alberti. La cùpola a arpija, ant ij quatr pilion angolar a cros ëd Sant Andrea, l'ampiant ëd cola ëd Sant Andrea delle Fratte ëd Borromini, ma le proporsion ëd Juvara a son motobin pì ambissiose. A Lombardìa a l'avìa curà 'dcò d'àutri proget, dont n'autar monumental për ël Santuari ëd Caravaggio (nen fàit e rampiassà da 'n proget pì modest dël milanèis Carlo Giuseppe Merlo) e l'autar dij Sant Ferm, Rùstich e Pròcol ant ël Dòm ëd Bérghem.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga Ayu
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ayu
Ansem
As ciama ansem na colession o cujìa d'oget, o element.
Ambrogio Donegana
Biografìa
Ambrogio Donegana a l'era nassù a Oggiono dël 1868, a l'é stàit médich a Bosisio e a l'é mòrt dël 1929. <BR>
Euvre
Ël Donegana a l'ha scrivù pì che àutr an Milanèis clàssich, ma a l'ha ëdcò provà a scrive ant la parlà d'Oggiono, con na grafìa sperimental. <BR>
Bertricourt
Bertricourt a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 4,48 km², con 70 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 15 ab/km².
Montsalès
🇫🇮
Lenga Berom
Classificassion
<BR>
Phellinus pini
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Phellinus pini (Brot.) A. Ames 🇫🇮
Lymnocryptes minimus
Lymnocryptes minimus
Géner:  Lymnocryptes
Lenga Malol
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Malol o Malol a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Bodmin Airfield
Ël Bodmin Airfield a l’é un aeropòrt localisà a Bodmin, Cornovaja, Anghiltèra, Regn Unì.
Vilamateo, Vilarmaior
🇫🇮
Lenga Bata
Classificassion
<BR>
Medeo ëd Challant-Le-z-Amaveulle
A l'ha tnù vàire ufissi ant jë stat ëd Savòja: capitani ëd Santià e San German, d'Arùa, ëd Thonon, d'Allinges, ëd Châteauneuf, ëd Cerlier, ëd Chillon e ëd Veullanoua (1383-1422); bàil ëd Chiablèis e ëd Tarantasia (1403-1422). A l'ha fàit fortifiché le piasse dla Bresse e dël Narbonèis.
Pietro Fenoglio
Vita
Pietro Fenoglio a l'é nassù ël 3 Magg 1865 a Turin. Sò pare Giovanni a l'era n'aministrator ëd cà, la mare, Giacinta Guillot, a l'era fija dël Vice-prefet ëd Chambéry che dòp ël Tratà ëd Turin dël 1860 a l'avìa tramudà a Turin.
Lenga Eten
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Eten o Eten a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Ralswiek
Ralswiek a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Lenga Fali
Classificassion
<BR>
Lenga macaguán
Pais an dova a l'é parlà
La lenga macaguán o Macaguán a fa part ëd le lenghe guahiban e a l'é parlà dzortut an Colombia.
Luigi Manzoni
El mè paes
Ël sonèt El mè paes a parla dla tèra, dël lagh e dle montagne antorn a Lech. L'inisse: <BR>
'L giornal dij farfo
Introdussion
'L giornal dij farfo a l'é stàit un giornal an piemontèis. <BR> <BR>
Lenga Leti, Indonesia
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lti
Lenga Sera
Còdes ISO
<BR>
Legenda ëd San Bassian
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
Boston Brook Airport
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CCJ3.
Lenga Firan
Classificassion
<BR>
Hygrocybe subglobispora
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Gude
Classificassion
<BR>
Morchella esculenta
Descrission
Aut fin a 20 cm., gamba povrosa, dla midema lunghëssa dël capel. Capel slongà, da òcra brunastr a giàun arancion, con còste sutile motobin regolar e alveoj diferent e profond. A-i é nen la valecola an sima a la gamba.
Ambient
A chërs a la prima e soa stagion a dura pòche sman-e; as treuva dzortut arlongh a le rive dij fium, ant ij teren sabios. A chërs sota ij frasso, j'orm, ant ij pòst fresch.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Bernardin Caimi
thumb|right|200px|Bernardin Caimi Ël fransëscan Bernardin Caimi, fondator dël Sàcher Mont ëd Varal, a nass vers la metà dël sécol ch'a fa XV da na famija milanèisa. Dël 1477 a l’é mandà a Gerusalem për ocupé ël pòst ëd Guardian dël San Sepolcr, an col moment vacant. Rintrà an Italia a decid ëd dedichesse a sërché an patria un leu andoa edifiché dontré capele ch’a ilustrèisso la vita ëd Nosgnor, an essend mal fé për ij pelerin viagé an Palestin-a dòp che Costantinòpol a l'era stàita ocupà daj Turch dël 1453.
Roberto Bettega
Cariera
Dòp che a l'ha fàit tuta soa preparassion ant la squadra dij giovo dla Juventus, a l'han mandalo për n'ani an Serie B al Varèis (1969-70) an col ani-lì antrenà da Nils Liedholm. Bettega a l'ha dàit na man a la squadra lombarda con 13 grije che a l'han fàit cadò ëd la promossion ai varesòt.
Commezzadura
Commezzadura a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 990 abitant, an provincia ëd Trent.
Cerea! giornal piemonteis
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga chitimacha
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Germain Sommeiller
A disdeut agn Germain a intra al colege dij Capussin a Annecy, d'anté ch'a seurt con na borsa dë studi dël 1836; l'ann apress as anscriv ai cors ëd la Facoltà ëd teologìa, siense e litre dl'Università 'd Turin. Dël 1842 a pija la patenta an angegnerìa. Livrà jë studi, a l'ancamin as buta a mostré matemàtica an na scòla privà. A l'é an cost perìod ch'a fa conossensa con Severino Grattoni.
Con ël passage ëd Savòja e ëd Nissa Marìtima a la Fransa dël 1860, Sommeiller a sern la sitadinansa dël regn ëd Sardëgna. Dal 1860 al 1867 a l'é stàit parlamentar, prima dël regn ëd Sardëgna e peui dël regn d'Italia.
U2
Con pì 'd 170 milion ëd disch vendù ant ël mond, e con la magioransa 'd Grammy Awards arseivù da na formassion musical a son un-a dle bande pì amportante dël mond.
La banda a l'é formà da Bono (cantant e përsonalità pì an vista), The Edge (ghitarista), Larry Mullen Jr. (baterista), Adam Clayton (bassista). Ël mansé dla formassion a l'é Paul McGuinness.
Lenga natchez
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ncz
Lenga Gudu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gudu o Gudu a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Lenga tontemboan
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tnt
Lenga Izere
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=fiz
'L pruché e l'asilé
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
Mounes-Prohencoux
Mounes-Prohencoux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 37.62 km², con 190 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 5 ab/km².
Arferiment
🇫🇮
Lenga Irigwe
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Irigwe o Irigwe a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Lenga tunica
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Holma
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' Holma a peul esse:<BR> <BR>
Numenius arquata
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Mamoiada
right|140px Mamoiada (Mamujada an sard) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 2.583 abitant, an provincia ëd Nùoro. As treuva ant la region ëd Barbagia d'Ollolai e a confin-a con ij comun ëd Fonni, Gavoi, Nùoro, Ollolai, Orgosolo e Sarule.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Graziano Deiana (dal 9/05/2005).
Cesa ëd San Gioann ëd Montmartre
La cesa a l'é stàita ancaminà dël 1897 e a l'é stàita consacrà a san Gioann evangelista ai 13 ëd giugn 1904. A l'é stàita vorsùa da l'abà Sobaux e sò architet a l'é stàit Anatole de Baudot. Chiel-sì a l'ha ciamà l'agiut dl'angigné Paul Cottancin, ch'a l'ha butà an euvra na técnica arvolussionaria. Le fassade, arvestìe ëd mon e gres d'Alexandre Bigot, a son pa portante: sa fonsion a l'é pijà dal monolit constituì dai paviment, le pilie e la covertura, dont la coerensa a l'é garantìa da n'armadura ëd fer fongà ant ël ciman. La finëssa dle pilie a l'avìa sbaruvà l'aministrassion, ch'a l'avìa otnù l'anterussion dij travaj e n'ordinansa ëd demolission, che però a l'é nen ëstàita butà an euvra.
Agrocybe aegerita
Descrission
Capel fin a 15 cm., rugos peui chërpà, da brun caud a biancastr. Lamele s-ciasse, da adnà a pòch decorente, bes ciàir peui brunastr sombr. Gamba àuta fin a 15 cm. e larga fin a 3 cm., ciàira peui òcra rossastra. Anel gròss. Carn biancastra. La capela a l'inissi a l'é maron scur, peui a ven sempe pì ciàira, fin-a squase a bianca; a resta scura mach ant ël mes. A temp sech la capela as chërpa tuta. La gamba a l'é ciàira, forà ant ël mes e, vnisend veja, a l'é na vòta pì dura. Le lamele a l'inissi a son ciàire, peui a passo a color cafelait e peui al color dël cafè përchè le spore a son color dël cacao.
Lenga amarakaeri
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=amr
Fonsion continua
Teorema fondamentaj an sle fonsion continue
Teorema. Si a son continue, antlora ëdcò  a l'é continua.
Fonsion continue e spassi métrich
Teorema. Na fonsion f:X \to Y an tra jë spassi métrich X e Y a l'é continua si e mach si për minca sequensa convergent (x_n) d'X, la sequensa (f(x_n)) a convergg e a val l'ugualiansa.
Continuità ant un pont
Dàita la fonsion f:X \to Y an tra jë spassi topològich X e Y, e pijà un pont x \in X as dis che f a l'é continua an x si la contra-imàgin ëd minca anviron d'f(x) a l'é n'anviron d'x.
Ij concet ëd continuità e continuità ant un pont a son gropà dal teorema sì da press.
Omeomorfism
Na bijession f:X \to Y an tra jë spassi topològich X e Y as dis n'omeomorfism cand sia f che soa anversa f^{-1} a son continue. Ant ës cas-sì as dis che X e Y a son omeomòrfich. N'omeomorfism a l'é na bijession ch'a conserva tute le proprietà topològiche. La relassion d'omeomorfism a l'é na relassion d'equivalensa an tra jë spassi topològich.
Bivona
Arferiment
🇫🇮
Lenga amuzgo, guerrero
Classìfica
Në schema ëd classìfica dl'Amuzgo, Guerrero a peul esse:
Valgorge
Valgorge a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 26,36 km², con 450 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 17 ab/km². 🇫🇮
Drita (polìtica)
Stòria
Dij temp ëd la Rivolussion Fransèisa, l'espression a l'ha anandià a esse dovrà quand ij deputà liberaj dël Ters Ëstat a l'han pijàit l'andi a setesse a la snista dla cadrega dël Pressident, ant jë Stat Generaj Fransèis dël 1789. Nobiltà e component ëd lë Scond Ëstat (ël cler) për sòlit as setavo a la drita. Ant j'Assemblée Legislative ch'a son ëvnùje dapress a sòn, ij monàrchich ch'a sostnìo l'Antich Regim a l'han 'cò lor setasse a la drita, ën ereditand parej ël tilèt dij doj prim ëstat. Anco' al dì d'ancheuj ant l'Assembléa Nassional Fransèisa ij rapresentant a l'han mantnù la costuma dë setesse da snista a drita (rispet al Pressident ëd l'Assembléa midema) për esprime sò orientament polìtich.
'L Bougianen
Publicassion
'L Bougianen a l'é surtì ant ël 1878 e a surtìa ancora ant ël 1890. <BR> A l'ha publicà: <BR> <BR>
Lenga kumbewaha
Pais an dova a l'é parlà
La lenga kumbewaha ò Kumbewaha a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant l'Indonesia (Sulawesi).
Coriano
right|140px Coriano (Curién an romagneul) a l'é un comun dl'Emilia-Romagna ëd 9.363 abitant, an provincia ëd Rìmin.
Anliure esterne
🇫🇮
Hygrophorus calophyllus
Comestibilità
Comestìbil.
Lenga huachipaeri
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hug
Vermiglio
thumb|right|200px|Panorama Vermiglio a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 1.896 abitant, an provincia ëd Trent.
Spiazzo
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Emanuele Bonafini (dal 9/05/2005).
Sanda
La pì part ëd le competission ëd sanda a son ëtnùe ansima a na pedan-a aussà ciamà leitai (擂台), e ij combatent a pòrto ëd protession a la testa (caschet), a la cassia (corpet), a le man (guanton), ai genitaj (cuchija) e a la boca (paradent). Fin a chèich agn fa a j'ero dovrà ëd protession ëdcò për le gambe (paratibie), ma ancheuj ël regolament antërnassional a-j prevëd pì nen; tutun an chèiche nassion o federassion ësportive, ij paratibie a son obligatòri (për esempi an Italia). Durant j'ancontr ëd sanda a son përmetù ij colp ëd pugn, ëd càuss, e le projession a tèra. Sòn për lòn ch'a rësguarda ël sanda amatorial. An Cin-a a son organisà ëd torneo ciamà Sanda Wang ("Re dël Sanda") ch'as ten-o ansima a 'n ring sìmil an tut e për tut a coj dovrà për la bòcs ossidental, andoa ij combatent a pòrto coma protession mach ij guanton e ij paradent e a peulo dovré, an dzorpì dij pugn e dij càuss, ëdcò ij colp ëd ginoj. Cheidun ëd costi atleta ëd sanda a partìssipo ëdcò a d'àutri torneo ëd combatiment, dont ël K-1 e lë Shoot-boxing. Dle vire a l'han sucess, dzortut ant le competission ëd Shoot-boxing, dont ël regolament a jë smija a col dël sanda.
Sanda modern
Ij combatiment un contra un a l'han na stòria motobin longa an Cin-a, e a son stait ciamà con vàire nom, coma xiangbo, shoubo, chaishou, qiangshou, jiji e da leitai ("grand ring"). Tanme part però dij modern ëspòrt da competission e da combatiment a contat pien, ël sanda a l'ha na stòria relativaman curta.
Ludwig van Beethoven
thumb|right|200px|Ludwig van Beethoven Ludwig van Beethoven a l'era nassù a Bonn ël 16 dë dzèmber dël 1770 e a l'é mòrt a Vien-a ël 26 ëd mars dël 1827.
Lenga Yakamul
Còdes ISO
<BR>
Operassion
Element neutral
N'element u \in E a l'é dit neutral (o idèntich, o indiferent) për l'operassion \circ si Si la strutura (E, \circ ) a l'ha n'element neutral, a-i në j'é mach un: an efet, si u e v a fusso tuti doi d'element neutraj, i l'avrìo Notassion comun-e për andiché l'element neutral an na strutura a son 1 (o 1_E, ciamà un) cand l'operassion a l'é denotà ëd fasson multiplicativa \cdot, opura 0 (o 0_E, ciamà zero) si l'operassion a l'é scrivùa ëd fasson aditiva +.
Propietà ch'a ìmplico vàire operassion
Ch'as consìdero doe operassion \circ_1 e \circ_2 tute doe definìe ansima a E.
Numenius phaeopus
Descrission
Ël Numenius phaeopus a l'é la version cita ëd Numenius arquata. La diferensa tra le doe specie an vol as fa an sentendne ël cant. Ël N. phaeopus a bat j'ale pi an pressa e a l'é ëdcò pi ciair da sota. Quand a l'é a tèra, a sonda ël teren con colp d bech lest për serché babòje a autre bëstiëtte. A mangia ëdcò dij vegetaj. J'euv a son normalment tre o quatr.
Saint-Éliph
🇫🇮
Lenga liabuku
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Liabuku a peul esse:
Lenga Sepa, Papua
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Sepa, Papua a peul esse:<BR> <BR>
Panurus biarmicus
Ambient
A viv ant ij mojiss bin dëstendù.
Misano Adriatico
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Stefano Giannini (da l' 8/06/2009).
Lenga amuzgo, ipalapa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Nyeng
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nyeng a peul esse:<BR> <BR>
Jacques Derrida
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Phellinus robustus
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Burwash Airport
Ël Burwash Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Burwash Landing, Yukon, Canadà.
Tres
right|135px Tres a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 709 abitant, an provincia ëd Trent.
Joseph-François Médail
Médail a l'é mòrt a Susa ai 6 ëd novèmber dël 1844 e a l'é stàit sotrà ambelelì. Dël 1881 a Bardonecia a l'han tirà su un monument dedicà a chiel, ch'a resta al prinsipi dla contrà ch'a pòrta sò nòm. 🇫🇮
Sarnano
Arferiment
🇫🇮
Provincia ëd Viterb
Sò capleugh a l'é Viterb.
Sautissa ëd Bra
Anliure esterne
]
Lenga Sharwa
Còdes ISO
<BR>
Lenga chorotega
Pais an dova a l'é parlà
La lenga chorotega o Chorotega a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Còsta Rica.
Lenga kioko
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Kioko language
Vanosc
Vanosc a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 26,1 km², con 767 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 29 ab/km². 🇫🇮
Siculiana
Aministrassion
Ël comun a l'é comissarià dal 16/06/2008.
Lorenzo Peracino
thumb|right|200px|Lorenzo Peracino Lorenzo Peracino (Lorens Peracin an piemontèis, ò Laurentius Peracinus, coma a-j piasìa firmesse) a nass ant la Cassin-a dël Bosch ëd Cèj - an Valsesia - ël 16 ëd magg 1710 e ambelelì a meuir ël 25 ëd dzèmber 1789. A l'é ël prim ëd ses fieuj. Sò pare, Gioan Batista, a l'è campagnin e fabricé ëd le doe gesie dla frassion, San Defendent e San Jaco Pito (San Giaco Pcit). I l'oma pa gnun-a testimoniansa ëd l'educassion ëd Lorens, ma la corispondensa antra ël pitor e 'l tesorié dël Santuari dël Varalin ëd Gajà, risguard a la decorassion ëd la cùpola, dël presbiteri e dla sacrestìa a dimostro na bon-a conossensa dle Sacre Scriture e dla lenga latin-a. Ël pitor a cita la Bibia an latin e a dis che dnans ëd butesse a travajé a un neuv progèt a torna sempe a lese la Sacra Scritura. La precision iconogràfica e l'ortodossìa ëd soe euvre a dimostro soa preparassion religiosa. A l'è possìbil ch'a l'abia fait un viagi a Roma për ëstudié ij grand artista dël passà e conòsse ij pi avosà ëd sò temp. Ël pitor a comensa a travajé ant la botega dël Valentini d'Òrta, ma cost-sì, vist ël talent dël giovo, a fa an manera ëd liberesne bin tòst. Dël 1734 as marìa con Cirila Lanari, ch'a-j darà quatr fieuj: Gioann Batista, Lussìa, Ana Marìa e Angela Marìa. Soa prima euvra conossùa a l'é ël Martiri ëd San Mamant (1736), ant la gesia parochial ëd Cavaj (Cavaglio d'Agogna an italian). Dël 1737 a realisa la decorassion dla gesiëtta dla Cassin-a dla Sèla (dël Borgh), anté che sò stil a l'é già bin arconossìbil. Antra ël 1737 e ël 1747 a travaja ant le gesie parochiaj dla Bètola (frassion dël Borgh), ëd Rassion (Valdugia), ëd San Ësteo an Cravajan-a e miraco a dipingg le sinch tèile dla gesia ëd San March a Noara, rapresentant dj'episòdi dla vita ëd San Lissànder Sauli. A passa peui a Cambra andoa a travaja ant la gesia dël SS. Nòm ëd Gesù, rafigurand j'episòdi dl'Anunsiassion e dla Visitassion. Ël 5 ëd luj 1747 a signa n'acòrdi con ël tesorié dël Santuari dël Varalin a Gajà, angagiandse a afresché le sinch capele dij Misteri Doloros.
Lenga mohawk
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mohawk o Mohawk a fa part ëd le lenghe iroquoian e a l'é parlà dzortut an Canadà.
Phalaropus lobatus
Phalaropus lobatus
thumb|right Órdin:  ---<BR> Famija: ---<BR> Géner:  ---<BR> <BR> <BR> <BR> <BR> thumb|right|Un cit
Lenga chinantec, comaltepec
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cco
Phalaropus lobatus
Ambient
Da finì. <BR> thumb|right|Na carta ëd sò spantiament. An ross ij pòst andoa a va fé sò nì d'istà, an bleu ij pòst andoa a passa l'invern
Khadīja bint Khuwaylid
Conossù Maomet për rason ëd travaj e restà frapà da soa onestà a l'ha ciamaje 'd fé për chila vàire viagi d'afé an Siria e Yemen e pì tard a l'é an-namorasse dël giovo che an cola época a l'avìa 15 ani men che chila. Convint da la blëssa ëd Khadīja, famosa tra j'abitant ëd Mëcca, ma 'dcò da soa richëssa, Maomet a l'ha mariala e da col moment a l'é ocupasse daspërchiel dl'imprèisa comersial ëd famija antramentre che Khadīja a l'é dedicasse ai fieuj avù con Maomet: doi mascc mòrt giovo (al-Qāsim e, miraco, ʿAbd Allāh) e quatr fumele (Zaynab, Ruqayya, Umm Kulthūm e Fāṭima).
Lenga Tsuvan
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tsuvan o Tsuvan a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Deer Lake Airport (Teraneuva)
Ël Deer Lake Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Deer Lake, Teraneuva e Labrador, Canadà.
Lenga oneida
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Morëtta
Sità gemelà
Morëtta a l'é gemelà con:
Provincia ëd Roma
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga chinantec, ojitlán
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Chinantec, Ojitlán a peul esse:
Georg Friedrich Händel
thumb|right|200px|Georg Friedrich Händel Georg Friedrich Händel a l'era nassù a Halle ai 23 ëd fërvé dël 1685 e a l'é mòrt a Londra ai 14 d'avril dël 1759.
Provincia ëd Rieti
Anliure esterne
🇫🇮
Senegal
thumbnail|destra|160px Ël Senegal (Sénégal an fransèis) a l'é un pais dl'Àfrica ossidental.
Saint-André-Farivillers
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Hervé Commelin (dal 2008).
Arferiment
🇫🇮
Lenga Kamantan
Còdes ISO
<BR>
Predazzo
Ël pais a resta a 1018 méter d'autëssa.
Fransacurta
Ant l'antichità a l'era stàita popolà dai Selt e peui dai Roman, che a l'avìo portà la cultivassion ëd la vis.
Lenga Zizilivakan
Còdes ISO
<BR>
Philomachus pugnax
Descrission
Ël Philomachus pugnax a riva an Italia con ël piumagi invernal. Ant la stagion dj'amor a l'ha le piume colorà an vaire manere, e ij mas-cc a s'afronto a colp ëd color e ëd bech për la conquista dël teritòri. Ij mas-cc, ch'a son pi gròss, a dan gnun agiut a le fumele, ch'a deuvo dichesse da sole a cové e anlevé ij cit. Quand a l'é posà, a sta motobin drit, con sò bech curt e le gambe colorà, e a peul esse confondù con autre sòrt ëd trampolié. A mangio dzortut babòje ma 'dcò anvertebrà e vegetaj. A fan ël nil për tèra tra la vegetassion ëd la palude, mediament quatr euv.
Pleurotus ostreatus
La lenga dl'arbra
Ël P. ostreatus a l'é un bolè bel da conòsse. A l'ha na stagion ëd chërsita pì ùnica che ràira: a chërs ant l'invern, da otóber a mars. Për ancaminé a chërse a l'ha dabzògn ëd le prime brinà o dij prim gej (colp tèrmich).
Lenga chinantec, lealao
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cle
Baabe
Baabe a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. É membro e sede do Amt ëd Mönchgut-Granitz.
Recurvirostra avosetta
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ...
Distribussion
thumb|right|Un cit
Lenga wyandot
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Cambra
Ël pais a resta a 8 chilòmeter da Noara, a n'autëssa ëd 162 méter.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Rosa Maria Manfrinoli (da l' 8/06/2009).
Lenga chinantec, tepetotutla
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Chinantec, Tepetotutla a peul esse:
Lenga Doka
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Doka o Doka a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Göhren
Göhren a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Phylloporia ribis
Ambient
A chërs al pé ëd busson viv.
La bassa russia
Introdussion
La bassa russia a l'é un romanz ëd Carlo Bernardino Ferrero. <BR> <BR>
Jean-François Gravier
Geògraf. Jean-François Gravier a l'era nassù dël 1915 e a l'é mòrt l'11 ëd novèmber dël 2005.
Provincia ëd Chieti
Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Enrico Clemente Di Giuseppantonio (da l' 8/06/2009).
Lenga Idon
Còdes ISO
<BR>
Kijv
Kijv a l'é la capital dl'Ucrain-a, e fin daj temp dl'Union soviética a l'é sità-eròe dla Scònda guèra mondial. A resta ant sël cors ëd Dniprò (an russi Dnepr), che a l'é ël pì gran fium dla nassion e un dij pì grand d'Euròpa.
Lenga Jilbe
Lenga Jilbe
Còdes ISO
<BR>
Kijv
Coltura e dësmore
A Kijv a-i son 27 musèo, 25 teatro e studi teatraj (pr'esempi ël Teatro Nassional dl'Òpera Ucrain-a "Tàrass Shevcenko").
Busca
Stòria
An época roman-a, ël teritòri ëd Busca a fasìa part dla Colònia Julia Augusta, ch'a restava da le part ëd Sental. La pì part dle testimonianse d'época roman-a a son datà tra ij sécoj ch'a fan I e III.
Tra ij sécoj che a fan V e VII a l'é rivaje ant la zona ëd Busca ël Cristianésim. La Piev ëd San Martin a l'é ëd prima dël 1.000.
Sità gemelà
Busca a l'é gemelà con:
Hygrophorus carpini
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenghe papuan-e
Lenghe papuan-e
La denominassion ëd lenghe papuan-e a l'é pì che àutr na definission ëd l'aira an dova cole lenghe a son parlà, val a dì l'ìsola ëd Papua Neuva Guinea.<BR>
<BR>
Gioachin da Fiore
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Saint-Léger-des-Aubées
Saint-Léger-des-Aubées a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 13,44 km², con 242 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 18 ab/km².
Provincia ëd Benevènt
La Provincia ëd Benevènt a l'é an Campania e a comprend 78 comun.
Carolina Invernizio
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lancken-Granitz
Lancken-Granitz a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Le Nayrac
🇫🇮
Franciacorta ross
🇫🇮
Tòrgan
thumb|left|La cesa parochial
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gaudenzio Sarino (da l' 8/06/2009).
Hygrophorus lucorum
Descrission
Capel fin a 4 cm, bombà, sech, giàun ciàir. Lamele da bianche a giàunastre. Gamba àuta fin a 5 cm e larga fin a 0,7 cm, strià ëd giaunastr ëdzora a un fond biancastr, an pressa sëcca. Carn da biancastra a limon.
Lenga Iku-Gora-Ankwa
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ikv
Provincia ëd Nàpoli
Geografìa
A confin-a a nòrd con le provinse ëd Caserta e Benevènt e a est con le provinse d'Avlin e Salern. A l'é bagnà a sud e a òvest dal Mar Tireni.
San Giovanni in Fiore
right|140px San Giovanni in Fiore a l'é un comun dla Calabria ëd 18.229 abitant, an provincia ëd Cosensa.
Lenga chinantec, tepinapa
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Chinantec, Tepinapa a peul esse:
Provincia ëd Caltanissëtta
La Provincia ëd Caltanissëtta a l'é an Sicilia e a comprend 22 comun-e.
A l'ha na surfassa ëd 2.124 km² e a conta 272.918 abitant.
Geografìa
A confin-a a nòrd con le provinse d'Enna e Palerm, a est con le provinse ëd Catania e Ragusa e a òvest con la provincia d'Agrigent. A sud a l'é bagnà dal Mar Mediterani.
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Kadara
Còdes ISO
<BR>
Sellin
Sellin a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Lenga Kuturmi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=khj