cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bramatèra
Ël vin Bramatèra as produv ant le comun-e ëd Massran, Brusnengh, Curin, Vila dël Bòsch e Sostegn an rovinsa ëd Biela, Roaso e Lòso an provinsa ëd Vërsèj.
Lenga Ju
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=juu
Prinsipà ëd Mònaco
thumb|160px|right Ël Prinsipà ëd Mònaco (Monaco an fransèis, Múnegu an dialet monegasch) a l'é 'n cit pais dl'Euròpa meridional.
La capital a l'é Mònaco.
Stòria
Ël sit ëd Mònaco a l'era abità fin dai temp preistòrich.
Lenga Suau
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Suau a peul esse:<BR> <BR>
Prinsipà ëd Mònaco
Moneda
Për savèjne ëd pi, guarda soa vos.
Eugène Ionesco
J’agn dël sucess
A la fin dël 1957 a seurt Rhinocéros (Ël Rinoceront), na parodìa dl’ondà ‘d nassionalism e ‘d rassism ch’a colpiss ij fransèis durant la guèra d'Algerìa e ‘nt ël midem temp n’espression dël sens ëd l’inchietëssa causà da l’angonìa dla Quarta repùblica. Rapresentà an Almagna, a ven considerà na denunsia dël nasism. Comsëssìa ch’a s’antèrpreta, la comedia a esprim l’arfud e la dëspresia ‘d tuta manifestassion ëd conformism ideològich.
Anàlisi ‘d soa euvra
Ël tlé dël teatro d’Ionesco as artaca con j’esperiense artìstiche dël sécol ch’a fà XX dël Dadaism e dël Surealism dont a spartiss ël gust për la provocassion sbefiosa e polèmica. Tutun ambelessì ël nen-sens a l’é nen mach un gieugh, ma a stërma nopà na crìtica motobin pì ancreusa al conformism e a la banalità dla vita.
Lenga campidanèisa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga campidanèisa o campidanèis a l'é parlà dzortut an Sardëgna.<BR> <BR>
Eugène Ionesco
Euvre teatraj
🇫🇮
Montnèigr
Organisassion polìtica
Ël president a l'é Filip Vujanović (da l'indipendensa).
Lenga Tala
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga Mbesa
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mbesa a peul esse:<BR> <BR>
Lyophyllum anthracophilum
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Lenga catalan-a
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cat
🇫🇮
Chaudardes
Chaudardes a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 4,7 km², con 82 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 17 ab/km².
Lenga Zangwal
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Zangwal o Zangwal a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Lenga Jerung
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=jee
Caluso passì
🇫🇮
Catalògna (comunità autònoma)
right|140px La Catalògna (Catalunya an catalan; Cataluña an ëspagneul; Catalonha an ossitan) a l'é un-a dle 17 Comunità autònome ch'a formo ël Regn dë Spagna.
A l'ha na surfassa 'd 33.114 km2 e a conta anviron 7 milion e mes abitant.
Lenga
Ant la cita val d'Aran as parla na varietà dla lenga ossitan-a ciamà Aranèis, ch'a l'é ufissial an dita val.
Lenghe oto-manguean
thumb|right|Distribussion La famija dle lenghe oto-manguean a l'é fàita da pì ëd sentsinquanta lenghe, parlà an Méssich, dzortut ant ël distret d'Oaxaca, un dij teritòri al mond con la pì àuta densità ëd lenghe diferente.
Lenga Koyo
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=koh
Lenghe oto-manguean
Cheidun-e dle lenghe oto-manguean a son parlà ancora da pì d'un milion ëd përson-e, ma àutre a son moribonde.
Caluso passì licoros
Ël Caluso passì licoros as prodov con ël Caluso passì giontandje àlcol.
Lenga Likwala
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kwc
Châtenay (Eure-et-Loir)
🇫🇮
Lenga Wagawaga
Classificassion
<BR>
Lenga Polci
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Polci a peul esse:
Quiliano
Sità gemelà
Quiliano a l'é gemelà con:
Castel Sant'Angelo
Castel Sant'Angelo a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Rieti, con sirca 1.287 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 31 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 42 ab/km quadrà. A confin-a con Borgo Velino, Cittaducale, Micigliano, Rieti. 🇫🇮
Rialto (SV)
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Silvio Casanova (dal 15/04/2008, scond mandà dal 27/05/2013).
Lenga Khaling
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=klr
Dipartiment ëd l'Àuta Saône
🇫🇮
Lenga Yoba
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Yoba a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=yob
Lenga dalmàtica
Còdes ISO
<BR>
Viala-du-Tarn
🇫🇮
Comunità ëd Madrid
Lenga
A-i é pa 'd dialet particolar, da pòst che la Spagna sentral a l'é la banda d'adoss ëd la lenga spagneula.
Lenga Lingkhim
Còdes ISO
<BR>
Dipartiment ëd Saône e Lòira
200px|thumb|right|Localisassion 120px|thumb|right|Blason ëd Saône-et-Loire Ël dipartiment ëd Saône e Lòira a l'é un dipartiment localisà ant la region ëd la Borgògna-Franca Contà (fin al 2015 dla Borgògna) e a l'ha për capleugh la sità ëd Mâcon.
Vilavella, As Pontes de García Rodríguez
🇫🇮
Jakob Bernoulli
Sò travaj
Jakob Bernoulli a peul esse considerà un dij fondador dël càlcol dle variassion.
Un dij sò grand mérit a l'é ël dësvlup sistemàtich (ansema a sò frel Johann) dël càlcol infinitesimal ëd Leibniz e soa adatassion a vàire situassion, an particolar a lë studi dle curve. A l'ha studià parèj le curve isòcrone e ël raj ëd curvadura, e a l'é anteressasse a dij problema isoperimétrich: dël 1696 a l'ha ufrì un premi për la solussion dël problema dle plance isoperimétriche; sòn a l'ha mnà a na rusa con sò frel Johann, dont a l'avìa arfudà la solussion.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Arma dij Carabinié
Ancheuj l'Arma dij Carabinié a l'é un-a dle quatr fòrse armà italian-e, a dipend dal Ministé dla Difèisa, e a l'é na fòrsa militar an servissi permanent ëd pùblica sicurëssa.
Lenga estremaduran-a
Còdes ISO
<BR>
Pais Bass
thumb|160px|right Ij Pais Bass (ciamà ëdcò Olanda; Nederland an olandèis) a son un pais dl'Euròpa ossidental.
Lenga Magori
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Magori a peul esse:<BR> <BR>
Christiaan Huygens
Sò travaj
Formasse dzortut a la scòla dël mecanicism cartesian, Huygens a l'ha dësvlupane ël programa privilegiand l'aspet ësperimental. Ant ij sò studi a l'ha sempe dovrà d'utiss matemàtich tradissionaj, con pòca atension për ij procediment infinitesimaj.
Contribussion an fìsica
Ant la fìsica, Huygens a studia ël moviment dël pèndol, la teorìa dla lus, le laj d'arflession e 'd rifrassion, ël robaté dij còrp. A l'ha smonù na solussion precisa al problema dij truch antra ij còrp e a l'ha descrivune con precision la dinàmica an basand-se ansima a ses ipòtesi e ai prinsipi fondamentaj dla conservassion dla fòrsa viva e dla quantità ëd moviment.
Ant l'euvra Horlogium oscillatorum, dël 1673, a l'ha cujì j'arzultà otnù durant lë studi dij sènter ëd pendrojament, ch'a l'ha mnà an liura s-ciassa con soa atività d'orlogé e con l'analisi dle nossion ëd pèndol sempi e compòst. A l'ha dëscrivù ël përfessionament ëd la pèndola.
Ant sò Traité de la lumière a l'ha giustificà le laj dla rifrassion òtica dovrand ël métod dl'anvlup dj'onde. An sa manera, ël fenòmeno fìsich dla propagassion ëd la lus a vnisìa a esse gropà a le manifestassion locaj dla lus a 'n moment fissà, pitòst che a na propietà dij raj retilign. An efet, a së sbòssa l'idèja ëd na natura ondulatòria dla lus basà ansima a na pì general nossion d'onda: leu dij pont anté che ël fenòmeno luminos as manifesta ant l'istess moment. Sòn a l'era an analogìa con j'onde sonore.
Osservassion astronòmiche
A l'ha arconossù che la lun-a a l'ha nen d'atmosfera e a l'ha capì che ij sò ansidit mar a dovìo pa avèj d'eva.
Ël travaj d'atelié
As dev a chiel l'anvension dl'orlòge a balansié. Sò sistema ëd balansié e arsòrt a spiral a l'ha però avù meno sucess ëd col, anàlogh ma pì pràtich, anventà da R. Hooke.
Lenga Raute
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Raute a peul esse:<BR> <BR>
Faverolles (Eure-et-Loir)
🇫🇮
Lenga Mongo-Nkundu
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lol
Dipartiment ëd la Sarthe
200px|thumb|right|Localisassion 120px|thumb|right|Blason ëd la Sarthe Ël dipartiment ëd la Sarthe a l'é un dipartiment localisà ant la region dij Pais ëd la Lòira e a l'ha për capleugh la sità ëd Le Mans.
Chavigny (Aisne)
Arferiment
🇫🇮
Lenga Zeem
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Zeem a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Lenga Lalia
Classificassion
<BR>
Étables
Étables a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 15,7 km², con 553 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 35 ab/km². 🇫🇮
Lenga franch-provensal
Pais an dova a l'é parlà
La lenga franch-provensal, franch-provensal, lenga arpitan-a, o arpitan, a l'é parlà dzortut an Fransa, ma ëdcò an Val d'Osta e an chèich valade dël Piemont.
Lenga andra-hus
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Polònia
Anté ch'as treuva
300px|center
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Thulung
Còdes ISO
<BR>
Kurtatsch an der Weinstraße
right|140px Kurtatsch an der Weinstraße (Cortaccia sulla strada del vino për j'italian) a l'é un comun ëd 2.084 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Lenga Hula
Còdes ISO
<BR>
Kurtatsch an der Weinstraße
Anliure esterne
🇫🇮
Buggenhagen
A aparten a l'aministrassion ëd Am Peenestrom.
Lenga fransèis/Cajun
Còdes ISO
<BR>
Sudàfrica
Stòria moderna
Le Nassion Unìe a l'han votà dle sansion econòmiche contra ël govern rassista, ma coste a son ëstàite pa vàire rispetà.
Conomìa
A l'é 'l pais pì dësvlupà dl'Àfrica.
Lenga Tilung
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Tilung a peul esse:<BR> <BR>
Piero Ottaviano
Piero Ottaviano a l'é mòrt a Turin dël 2005.
Sinaloa
🇫🇮
Lenga Bole
Classificassion
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bol
Lenga Ngelima
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ngelima o Ngelima a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Carlo Abarth
Nopà l'invension che a l'ha për dabon cangià la stòria dla fàbrica a l'é stàita cola dl'impiant për ël dëscàrich ëd le viture: le marmite elaborà parèj a fasìo andé motobin pì an pressa le viture.
🇫🇮
Borgorose
Borgorose a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Rieti, con sirca 4.515 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 149 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 30 ab/km quadrà. A confin-a con L'Aquila (AQ), Lucoli (AQ), Magliano de' Marsi (AQ), Pescorocchiano, Sante Marie (AQ), Tornimparte (AQ).
Region ëd Murcia
Stòria
Finda al 1833 la provinsa ëd Murcia a comprendìa ëdcò Albacete.
Castel ëd Véres
Apress, për ël castel a ancamin-a un perìod ëd decadensa, ch'a finiss con l'abandon për via dl'estinsion dij Challant. Ël salvatagi dël castel a l'é dovù a l'anteresse ëd na partìa d'anteletuaj piemontèis che ant la sconda mità dël sécol ch'a fa XIX a l'han soagnane la restaurassion. 🇫🇮
Stellanello
Anliure esterne
thumb|left|200px|Paròchia dij sant Vincens e Anastasi 🇫🇮
Lenga Keapara
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Keapara o Keapara a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Keapara a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Bwela
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bwela o Bwela a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Rosalìa
Rosalìa a l'era nassùa vers ël 1132, dal cont Sinibald ëd la Quisquinia e da Marìa Guiscarda. Intrà ant la cort norman-a a 18 agn, a l'é vnùita madamisela dl'argin-a Margrita ëd Navara.
Lenga Beele
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bxq
Repùblica Àraba Saharawi Democràtica
thumb|right|160px La Repùblica Àraba Saharawi Democràtica ò RASD a l'é un pais dl'Àfrica dël Nòrd.
Stòria moderna
Ël 27 ëd fërvé dël 1976 ël Front Polisari a l'ha proclamà l'indipendensa dël pais, con ël nòm ëd RASD.
Al di d'ancheuj la RASD a controla apopré ël 20% dël teritòri e vàjre Saharawi a vivo da pròfugh ant ël sud ëd l'Algerìa.
Gommerville (Eure-et-Loir)
Gommerville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment dël Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 27,23 km², con 560 abitant, scond ël censiment dël 2006, con na densità ëd ëd 17 ab/km².
Lenga Bwa
Còdes ISO
<BR>
Lenga Wambule
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Damyns Hall Aerodrome
Ël sò còdes aeropòrt ICAO a l'é EGML.
Lenga Motu
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Motu a peul esse:<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=meu
Aupaluk Airport
L'Aupaluk Airport a l’é n'aeropòrt localisà an Aupaluk, Québec, Canadà.
Galileo Galilei
Ël perìod pisan
A l'é belfé ch'a armonto al perìod pisan le Considerassion ansima a Tasso e miraco le prime anotassion conossùe tanme Armarche a Ariosto. Con costi scrit, Galilei a partissipava al debà, a l'época ëd gran atualità, ansima al valor artìstich ëd si doi poeta: chiel a sostnisìa ëd fasson ciàira la superiorità d'Ariosto.
Lenga Deno
Còdes ISO
<BR>
Galileo Galilei
Euvre prinsipaj
La prima edission completa ëd jë scrit ëd Galilei a l'é stàita publicà a Firense an sëddes volum, dal 1842 al 1856, cudìa da Eugenio Alberi. A conten ëdcò chèich vers sensa tròpe pretèise e lë sbòss ëd na comedia. Ambelessì a son esaminà le tesi dinàmiche d'Aristòtil e smonùe le prime crìtiche. A smon ëd fasson convensional ël sistema ëd Tolomé. Cost librèt a l'ha provocà na rudia polémica con Baldassarre Capra, ch'a arvendicava soa primassia ëd l'anvension. La polémica a l'é sarasse con ël prevalèj ëd Galilei. Ambelessì Galilei a deuvra ël prinsipi dj'andi virtuaj për dimostré ij teorema pì elementar ëd l'idrostàtica, an derivand-ne l'echilibri d'un flùid ant un sifon; a deduv le condission për ël galegiament dij còrp sòlid ant un lìquid. Scrivù an polémica con Christoph Scheiner për la primassìa ant la dëscuverta dle mace solar. An sla natura dle comëtte, an polémica con Orazio Grassi. La publicassion, ch'a pòrta na dédica passionà a Urban VIII, a l'é stàita cudìa dai Linceo. L'euvra, an forma dialògica an sël model platònich, as dësrola arlongh quatr giornà. Tre a son ij përsonage, dal caràter ësbossà ëd fasson përfeta: Simplissi, difensor d'Aristòtil e ëd Tolomé; Salviati, dissìpol ëd Galilei e difensor ëd Copérnich; Sagred, amis venessian ëd l'autor, da lë spìrit duvert vers ël copernicanism ma a l'ancamin neutral, ch'a spron-a j'àutri doi a s-ciairì e aprofondì soe rason. A l'é ël travaj che Galilei a considerava tanme soa ciadeuvra e a l'ha në s-cet but sientìfich. La forma diàlogica e ij përsonage a son j'istess che ant ël Diàlogh, con na strutura pì ordinà. Le doe neuve siense dont a parla ël tìtol a son l'arzistensa dij materiaj e la cinemàtica. Vàire dj'argoment tratà a j'ero già stàit ësmonù ant ël Diàlogh e dovrà da Galilei a difèisa dla teorìa copernican-a, ma ambelessì a son tratà ëd fasson pì rigorosa, mersì a n'utilisassion ëstragròssa dla matemàtica. Galilei a fórmola dij prinsipi fondamentaj dla fìsica clàssica, tanme col d'inersia e col ëd relatività. 🇫🇮
Lenga Ponam
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ncc
Moradella
🇫🇮
Lütow
Lütow a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Greifswald, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Am Peenestrom.
Fons (Ardèche)
🇫🇮
Graun im Vinschgau
right|140px Graun im Vinschgau (Curon Venosta për j'italian) a l'é un comun ëd 2.397 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Francesco Laurana
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Dawson Creek (Flying L Ranch) Airport
Ël Dawson Creek (Flying L Ranch) Airport a l'é n'aeropòrt localisà a Dawson Creek, Columbia Britànica, Canadà.
Lenga Tshangla
Classificassion
<BR>
Lenga Giiwo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Giiwo o Giiwo a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Urbe
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga giudé-italian
Classificassion
<BR>
Lenga Pande
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Pande o Pande a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Repùblica Sentrafrican-a.<BR> <BR>
Ardara
Ardara a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Sàssari, con sirca 846 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 38 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 22 ab/km quadrà. A confin-a con Chiaramonti, Mores, Ozieri, Ploaghe, Siligo. 🇫🇮
Lenga Bongili
Classificassion
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bui
Campora San Giovanni
Galarìa fotogràfica
🇫🇮
Lenga giudé-ladin
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lad
Dawson City Water Aerodrome
Ël Dawson Water Aerodrome a lé n'aeropòrt localisà a Dawson City, Yukon, Canadà.
Lenga Dhimal
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Dhimal o Dhimal a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Nepal.<BR> <BR>
Brisbane
Sità gemelà
Brisbane a l'é gemelà con:
Lenga Kholok
Còdes ISO
<BR>
Pfalzen
right|140px Pfalzen (Falzes për j'italian) a l'é un comun ëd 2.258 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Le Mesnil-Simon (Eure-et-Loir)
🇫🇮
Nùmer natural
L'ansem dij nùmer naturaj as denòta \mathbb N.
Ij nùmer ant la filosofìa
Ij pitagòrich, ant ël sécol ch'a fa VI aGC, a pensavo che ij nùmer naturaj a fusso ël prinsipi ansima al qual as basava la spiegassion ëd tute le còse. 🇫🇮
Lenga Ngundi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ngundi o Ngundi a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Repùblica ëd San Marin
Moneda
🇫🇮
Russia
La capital a l'é Mosca.
Lenga Kuni
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kuni a peul esse:<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kse
Lenga zapotec, ayoquesco
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=zaf
Anders Zorn
Ruvà torna a Mora dël 1896, Zorn a l'ha sërcà quaicòsa 'd neuv e l'ha trovalo ant na pitura decorativa con ëd contrast motobin fòrt. (Dansa dla neuit ëd San Gioann, 1897).
Cimon
Arferiment
🇫🇮
Blesewitz
A aparten a l'aministrassion ëd Anklam-Land.
Lenga Mokerang
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mft
Völs am Schlern
Aministrassion
thumb|right|200px|Panorama Ël sìndich a l'é Arno Kompatscher (dal 9/05/2005).
Anliure esterne
🇫🇮
Confederassion dla Neuva Anghiltèra
L'union a l'é vnùita motobin débol dòp dël 1662, cand New Haven a l'é stàit gionzù al Connecticut; a l'ha tutun continuà fin-a al 1684, cand a l'é stàita scancelà. Soa esistensa a l'é stàita convenienta për le popolassion: a l'ha daje 'd pèis ant ij rapòrt con j'olandèis e fòrsa ant le guère contra j'indian. A l'é stàita ëdcò un precedent d'union colonial për ij temp a vnì. 🇫🇮
Lenga Bomitaba
Còdes ISO
<BR>
Lenga Chantyal
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=chx
Savignac (Aveyron)
Savignac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 15,28 km², con 540 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 35 ab/km².
Stòria dla Valsusa-La dinastìa ëd Dòno
As anandia ël process d'integrassion
La cultura roman-a ëd coj temp-là a l’é motobin diferenta da cola dij selt-ligurin. An resta nen notissia ëd violense tra le doe popolassion, ma as peul anmaginesse na dinàmica sossial parèj ëd cola che ant ij midem agn a-i é a Turin: ël pì dla popolassion selt-ligurin-a a l’avrà bele che fàit che stessne an campagna e an montagna, dëmentré che Segusium a vniva a esse na metròpoli ëd mërcandin ëd tute le proveniense.
Lenga Ma, Papua
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ma, Papua a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Chevennes
🇫🇮
Lenga Bipi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Nyam
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nmi
Franzensfeste
Franzensfeste (Fortezza për j'italian) a l'é un comun ëd 892 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Puiseux (Eure-et-Loir)
🇫🇮
Vezzi Portio
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Germano Barbano (dal 26/05/2014).
Serbia
Organisassion polìtica
🇫🇮
Chevregny
🇫🇮
Lenga Karekare
Lenga Karekare
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Karekare a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Likum
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lib
Lenga Mese
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mese a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Amiens
Amiens a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment dla Somme. A së stend për na surfassa ëd 49,46 km², con 133.327 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 2 695,7 ab/km².
Debden Airport
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CKH3.
Lenga Lala
Còdes ISO
<BR>
Slovachia
Moneda
Dal 1m ëd gené dël 2009 la Slovachia a deuvra l'Euro.
Lenga Nabak
Còdes ISO
<BR>
Beinasch
Aministrassion
thumb|right|200px|Tor ëd l'Età ëd mes Ël sìndich a l'é Maurizio Piazza (da l' 8/06/2009).
Lenga Tetela
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Tetela a peul esse:<BR> <BR>
Lenga zapotec, ozolotepec
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=zao
Lenga Hermit
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Hermit ò Hermit a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Lenga Ghale setentrional
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ghh
Gais
Anliure esterne
🇫🇮
Uma Thurman
Filmografìa
🇫🇮
Lenga Nomu
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=noh
Brusasch
Arferiment
🇫🇮
Lenga Ghale, Kutang
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ghale, Kutang o Ghale, Kutang a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Nepal.<BR> <BR>
Gargazon
Popolassion
Lë 78,22 % dj'abitant ëd Gargazon a l'é 'd lenga tedesca, ël 21,32 % a l'é 'd lenga italian-a, ël 0,46 % a l'é 'd lenga ladin-a.
Buriasch
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Romano Armando (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Lenga Kwaami
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kwaami o Kwaami a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Lenga Budibud
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Budibud a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Slovenia
A l'é mèmber ëd l'Union Europenga.
Moneda
🇫🇮
Villeneuve (Aveyron)
Villeneuve a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 65,30 km², con 2017 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 30 ab/km².
🇫🇮
Collevecchio
Collevecchio a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Rieti, con sirca 1.480 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 27 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 55 ab/km quadrà. A confin-a con Civita Castellana (VT), Magliano Sabina, Montebuono, Ponzano Romano (RM), Stimigliano, Tarano.
Spagna
La capital a l'é Madrid.
Svessia
A confin-a con Norvegia e Finlandia.
Organisassion polìtica
Ël rè a l'é Carl XVI Gustaf (dal 1973).
Lenga Tulu-Bohuai
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=rak
Lenga Kushi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kushi o Kushi a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Nigeria.
Lenga zapotec, rincón
Pais an dova a l'é parlà
La lenga zapotec, rincón o Zapotec, Rincón a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Saussay (Eure-et-Loir)
🇫🇮
Dipartiment dël Vaucluse
200px|thumb|right|Localisassion 120px|thumb|right|Blason dël Vaucluse Ël Vaucluse a l'é un dipartiment localisà ant la region ëd la Provensa-Alp-Còsta Asura e a l'ha për capleugh la sità d'Avignon.
Colli sul Velino
🇫🇮
Lenga Tobo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tobo o Tobo a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Columba livia
Ambient
Da finì.
Distribussion
Da finì.
Lenga Gurung ossidental
Còdes ISO
<BR>
Fritz Fischer
Stòrich. Nassù dël 1908, mòrt dël 1999. 🇫🇮
Lenga Muyuw
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Muyuw a peul esse:<BR> <BR>
Thomas Hobbes
Thomas Hobbes a l'era nà dël 1588.
Ikea
Crìtiche
D'àutre crìtiche a son ruvà a l'IKEA dai sindicà che a-i son andoa l'asienda a l'é presenta: ël problema prinsipal a l'é gropà a la polìtica salarial che a l'ha provocà vàire astension dal travàj an tuta Euròpa.
San Ginesio
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mario Scagnetti (dal 13/04/2008).
Catasós, Lalín
🇫🇮
Krusenfelde
Krusenfelde a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Ostvorpommern, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Muskoka Airport
Ël Muskoka Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Muskoka, Ontario, Canadà.
Maisons (Eure-et-Loir)
Maisons a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment dël Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 9,5 km², con 254 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd ëd 26 ab/km².
🇫🇮
Lenga La'bi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga La'bi o La'bi a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël La'bi a peul esse:<BR> <BR>
Delta - Delta Heritage Air Park
Ël Delta - Delta Heritage Air Park a l'é n'aeropòrt localisà a Delta, Columbia Britànica, Canadà.
Lenga Khehek
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Khehek a peul esse:
Lenga Misima-Paneati
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Misima-Paneati a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Tangale
Lenga Tangale
Jožef Stefan
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Denham Aerodrome
Ël Denham Aerodrome a l'é n'aeropòrt localisà a Gerrards Cross, Buckinghamshire,Anghiltèra, Regn Unì.
Lajen
right|140px Lajen (Laion për j'italian) a l'é un comun ëd 2.401 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Anliure esterne
🇫🇮
Contigliano
🇫🇮
Bultei
Bultei a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Sàssari, con sirca 1.202 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 96 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 13 ab/km quadrà. A confin-a con Anela, Benetutti, Bono, Nughedu San Nicolò, Pattada.
Lenga Tamagario
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tamagario o Tamagario a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Chivres-en-Laonnois
🇫🇮
Lenga Nimoa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nmw
Abelleira, Muros
🇫🇮
Bossico
Bossico (Bödech an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 997 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem.
Lenga Dugun
Classificassion
<BR>
Lenga Lenkau
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Lenkau ò Lenkau a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Lenga Tembo (Motembo)
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tmv
Lenga Cakfem-Mushere
Classificassion
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cky
Lenga Sudest
Classificassion
<BR>
Lenga Duli
Còdes ISO
<BR>
Lenga Mairasi
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mairasi a peul esse:
Lenga Ndemli
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nml
Juvinas
Juvinas a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 8,43 km², con 149 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 17 ab/km². 🇫🇮
Fidenza
Fidenza (Fidénsa o Bórogh an dialèt parmesan, Bùragh ant la parlà local) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 27.041 abitant, ant la provinsa 'd Parma.
Nòm
Ël comun a l'é stàit ciamà Borgo San Donnino fin al 1927.
Arferiment
thumb|left|300px|Ël palass comunal
Maria Montessori
Montessori e ël freudism
Bele an acetand l'ipòtesi freudian-a dël sub-cossient tanme element determinant për la formassion dla përsonalità e fator dl'atività dël sìngol, Maria Montessori a arfuda net tute le valense libìdiche e sessuaj atribuìe da Freud ai posson dël sub-cossient. An pì, a arpròcia a Freud d'avèj considerà la vita psìchica anfantil mach an rapòrt a 'n but ëd soen dla masnà o dël grand. Nopà, la liberassion dël cit da j'opression operà su chiel dal mond dij grand e ch'a son sorgiss ëd disadatament e nevròsi a son pa da consideresse da na mira psicanalìtica, ma coma n'angagg moral ëd tuti për dësvelé e arzòlve ij conflit che a livel incossient as dësrolo antra 'l mond dij cit e col dij grand.
Lenga Tamang ossidental
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tamang ossidental o Tamang ossidental a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Nepal.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Forano
Forano a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Rieti, con sirca 2.439 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 17 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 143 ab/km quadrà. A confin-a con Cantalupo in Sabina, Filacciano (RM), Poggio Catino, Poggio Mirteto, Ponzano Romano (RM), Selci, Stimigliano, Tarano.
Burgos
Burgos a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Sàssari, con sirca 1.068 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 18 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 59 ab/km quadrà. A confin-a con Bottidda, Esporlatu, Illorai. 🇫🇮
Lenga Tikar
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tik
Lenga zapotec, xadani
Classìfica
Në schema ëd classìfica dlë Zapotec, Xadani a peul esse:
Labastide-de-Virac
Labastide-de-Virac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 23,32 km², con 218 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 9 ab/km². 🇫🇮
Lenga Peere
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Peere o Peere a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Doig Airport
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CFX3.
Lenga Mwaghavul
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sur
Abies grandis
Distribussion
Da finì.
Berre-l'Étang
🇫🇮
Baigneaux
Baigneaux a l'é 'l nòm:
Lenga Penchal
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Castèj ëd Somariva
Ël vin Castèj ëd Somariva as prodov ant la comun-a ëd Somariva Bòsch an provinsa ëd Coni.
Lenga Doyayo
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Doyayo a peul esse:<BR> <BR>
Provincia ëd Campobass
Stòria
Dël 1970 a l'ha perdu ël teritòri d'Isernia, istituìa capleugh ëd provincia.
Lüsen
Aministrassion
thumb|right|Panorama Ël sìndich a l'é Josef Maria Fischnaller (dal 9/05/2005).
Lenga Tamang, Eastern Gorkha
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tamang, Eastern Gorkha o Tamang, Eastern Gorkha a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Nepal.<BR> <BR>
Labatie-d'Andaure
Labatie-d'Andaure a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 9,93 km², con 204 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 20 ab/km². 🇫🇮
Cargeghe
🇫🇮
Margreid an der Weinstraße
Popolassion
L' 83,49 % dj'abitant ëd Margreid a.d.W. a l'é 'd lenga tedesca, ël 15,96 % a l'é 'd lenga italian-a, ël 0,56 % a l'é 'd lenga ladin-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Theresia Degasperi Gozzi (dal 9/05/2005).
Castelsardo
🇫🇮
Villagrande Strisaili
Villagrande Strisaili (Biddamanna Istrisàili an sard) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 3.466 abitant, ant la provincia dl'Oliastra.
Lenga zapotec, asunción mixtepec
Classìfica
Në schema ëd classìfica dlë Zapotec, Asunción Mixtepec a peul esse:
Stòria dla Valsusa-Viabilità Roman-a
Giurisdission e impòste
La stra a la resta sota la giurisdission ëd Còsio da ‘nt la statio ad fines ëd Drubiaj (aranda a Vian-a), fin-a la statio ad martis (che a restava andoa che al dì d’ancheuj a-i é ël borgh dël Monginevr) e a j’àutri pass. La statio ad fines ëd Drubiaj a l’é andoa che le mërcansìe a pago la quadragesima galliarum, ël dassi dël 2,5% che a-i é dzora a tut lòn che a viagia tra Galia e provinse italian-e.
Lenga Gimnime
Classificassion
<BR>
Lenga Ipulo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ipulo o Ipulo a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga istro-romen-a
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ruo
Lenga Marind
Còdes ISO
<BR>
Labeaume
44.45°N, 4.30722°W
Lenga Montol
Lenga Montol
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Montol o Montol a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Lenga Gimme
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kmp
Lenga Tamang nòrd-ossidental
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tmk
Lenga Seimat
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Seimat ò Seimat a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga macedo-romen-a
Pais an dova a l'é parlà
La lenga macedo-romen-a o macedo-romen a l'é parlà dzortut an Grecia.<BR> <BR>
San Gavino Monreale
right|140px San Gavino Monreale (Santu 'Ainju an sard) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 9.099 abitant ant la provincia dël Medi Campidan.
Abies procera
Distribussion
Da finì.
Lenga Pyapun
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Pyapun a peul esse:
Chiaramonti
Chiaramonti a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Sàssari, con sirca 1.915 (Cens. 2001) abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 98 km², con na densità ëd popolassion ëd 20 ab/km². A confin-a con Ardara, Erula, Martis, Nulvi, Ozieri, Perfugas, Ploaghe.
Bugarín, Ponteareas
Santa Cristina ëd Bugarín a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Ponteareas. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 449 abitant (230 fomne e 219 òm), distribuì an 9 grup ëd popolassion.
Lenga Mom Jango
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mom Jango o Mom Jango a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga Wuvulu-Aua
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Wuvulu-Aua a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wuv
Friedrich Sertürner
Vita
Dël 1805 a l'ha trovà ant l'òpio n'àcid lìber (àcid mecònich). A l'é riussì a isolelo e a analisé sòe caraterìstiche. Pòch dòp a l'ha dëscorvù la morfin-a (da Morfeo, de grech dij seugn), ël "prinsipi dël seugn", 'me as ciamava antlora.
Lenga Balo
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bgo
Mercuri (pianeta)
L'atmosfera ëd Mercuri a l'é motobin sutila, tant ch'as peul disse ch'a n'ha scasi nen.
Màssim divisor comun
A l'é n'operassion comutativa. 🇫🇮
Dipartiment ëd la Vandea
🇫🇮
Lenga zapotec, yautepec
Classìfica
Në schema ëd classìfica dlë Zapotec, Yautepec a peul esse:
Lenga Demta
Còdes ISO
<BR>
Mareo
Popolassion
Ël 93,30 % dij abitant ëd Mareo a l'é 'd lenga ladin-a, ël 3,95 % a l'é 'd lenga alman-a, ël 2,75 % a l'é 'd lenga italian-a.
Mìnim mùltipl comun
A l'é n'operassion comutativa. 🇫🇮
Teorìa dla trav
Deformassion
Considerand la già sità condission che le trav a son fàite da 'd session rèide che mach a traslo o a rolo, ma a cangio nen soa forma, ij cinematism a resto:
Lenga Nafri
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nafri a peul esse:<BR> <BR>
Turchìa
A l'ha na surfassa ëd 780.580 km² e a conta apopré 68 milion d'abitant.
Sicilia
Geografìa e teritòri
La Sicilia a l'é la pì gròssa ìsola dël Mar Mediterani.
La pian-a pì gròssa a l'é la pian-a ëd Catania (430 chilòmeter quàder); d'àutre pian-e a resto ant la region ëd Tràpani, a Marsala, Masara e Castelvetran.
La region a l'é pitòst pòvra d'eva. Ëd recent a l'han sërcà ëd buté arpar a sòn con la costrussion ëd bassin artifissiaj. Arlongh le còste a son present vàire baciass. Ël lagh ëd Pergusa, davzin a Enna, a l'é un dij pòchi bassin naturaj ëd l'ìsola.
Stòria
Marche dle prime colònie greche as treuvo a parte dal sécol ch'a fa VIII aGC. Ij grech a l'han fondà le prime sità sicilian-e scasi tute an sle còste; j'abitant ëd coste a l'han a soa vira fondane d'àutre. A l'ancamin coste sità a j'ero goernà da d'oligarchìe, peui da 'd tiranìe. La tiranìa pì potenta a l'era cola ëd Siracusa che, pian pianòt, a l'ha butà sota tute j'àutre sità.
Lenga Kolbila
Classificassion
<BR>
Sicilia
Art norman-a
Ant ël perìod norman a-i riva na fioridura artìstica strasordinaria ch'a sintetisa e pòrta a 'n livel fiamengh dle forme d'art dësvlupà an precedensa dai bisantin e da j'àrabo. A l'é parèj che a Palerm a son fabricà la catedral, le cese dla Martoran-a e ëd San Gioann dj'Armita, ch'a goerna n'ancreusa marca àraba, ij palass ëd la Cuba e dla Zisa, ël Palass dij Norman.
L'art arnassimental
Antra ij sécoj ch'a fan XV e XVI as armarco ij pitor Antonello ëd Messin-a, ij De Saliba e Iacobello ëd Messin-a. Ant la scoltura ij Gagini, ël pare Domenico e ij fieuj Antonello e Antonuzzo, e Francesco Laurana.
Urbanism
Le zòne pì abità a resto arlongh le còste, nopa le zòne a l'anterior, gavà dij sènter con chèica amportansa demogràfica, a son dësfavorì për ël manch d'anfrastruture stradaj e ëd servissi.
Lenga zapotec, choapan
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Drumheller Municipal Airport
Ël Drumheller Municipal Airport a l'é n'aeropòrt localisà a Drumheller, Alberta, Canadà.
Gonepteryx rhamni
Descrission
Ël parpajon a viv fin a des o óndes mèis.
Bricheras
Stòria
Da la fin ëd la sgonda guèra mondial al di d'ancheuj Bricheras a l'ha avù vàire trasformassion. Ant j'ani '60 dël sécol ch'a fa XX l'andustria a l'é fasse sempre pì fòrta antramentre che l'agricoltura a l'é pa stàita bandonà con ëd bon arzultà ant la produssion ëd fruta e vin.
Durango
🇫🇮
Lenga Patani
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Patani a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Caka
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Caka a peul esse:<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ckx
Dipartiment ëd la Vienne
A pija sò nòm dal fium Vienne.
Ferdinand Gotthold Max Eisenstein
Matemàtich alman. Ferdinand Gotthold Max Eisenstein a l'era nassù a Berlin ël 16 d'avril dël 1823 e a l'é mòrt-ie l'11 d'otober dël 1852.
Colin-a dla vidoa
Ël vin Colin-a dla vidoa as prodov ant la comun-a ëd San Marsan an provinsa d'Ast.
Chihuahua (stat federal)
A confin-a a nòrd con jë Stat Unì (stat dël Neuv Méssich e dël Texas), a est con lë stat ëd Coahuila, a sud con lë stat ëd Durango, a sud-òvest con lë stat ëd Sinaloa e a òvest con lë stat ëd Sonora.
Lenga Tibetan sentral
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tibetan sentral o Tibetan sentral a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Cina.<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bod
Micigliano
🇫🇮
Leptidea sinapis
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Tabla
Classificassion
<BR>
Martell
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga zapotec, San Pedro Quiatoni
Classìfica
Në schema ëd classìfica dlë Zapotec, San Pedro Quiatoni a peul esse:
Lenga Eman
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=emn
Lachapelle-Graillouse
Lachapelle-Graillouse a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 20,48 km², con 237 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 11 ab/km². 🇫🇮
Lenga Lauan
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Lauan a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Mölten
right|140px Mölten (Meltina për j'italian) a l'é un comun ëd 1.450 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Lenga Dolpo
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dre
Lenga Mesaka
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mesaka o Mesaka a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Lenga Wom
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Wom o Wom a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Lenga Bedoanas
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bed
Josep Aladern
Josep Aladern, stranòm ëd Cosme Vidal i Rosich, a l'era nassù a Alcover ai 28 dë dzèmber dël 1869 e a l'è mòrt a Barslon-a ai 16 d'otóber dël 1918. A l'era 'l frel dël poeta Plàcid Vidal i Rosich. A l'é stàit un editor e scritor an lenga catalan-a e a la fondà j'arviste En Patufet e Occitània. Dël 1897 a l'é mudasse da Alcover a Reus, andoa ij sò a l'avìo cataje na cita librarìa, che a l'é peui dventà 'dcò ca editris. Aladern a l'é stàit na figura amportanta dël nassionalism catalan mersì a sò amor për soa tèra. A l'ha 'dcò avù la passion për la stòria e la filologìa.
Lenga Humla
Classificassion
<BR>
Lenga Hawaiian
Classificassion
Në schema ëd classificassion ëd l ' Hawaiian a peul esse:
Lenga Humla
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hut
Coahuila
🇫🇮
Cedrus deodara
Distribussion
Da finì.
Giajon
Arferiment
🇫🇮
Armida (canotage)
thumb|right|200px|N'echipagi ëd l'Armida dël 1891 La Società Canotieri Armida a l'é na sossietà 'd canotage turinèisa, fondà dël 1869 con ël nòm ëd Mek-Mek. Dël 1874 a l'ha piàit ël nòm d'ancheuj.
Elastòmer
J'elastòmer a son dij polìmer e a së spartisso an doe class:
Lenga lombarda
Classificassion
thumb|Teritòri anté ch'a l'é parlà ël lombard Në schema ëd classificassion dël lombard a peul esse:
Paradou
🇫🇮
Lenga Iha
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Iha o Iha a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Lenga Biak
Còdes ISO
<BR>
Lenga Mumuye
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mumuye o Mumuye a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Nayarit
🇫🇮
Lenga zapotec, quiavicuzas
Pais an dova a l'é parlà
La lenga zapotec, quiavicuzas o Zapotec, Quiavicuzas a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Pinareul
right|140px Pinareul (Pinerolo an italian) a l’é un comun ëd 35.613 abitant dla provincia ëd Turin.
Ittireddu
🇫🇮
Carry-le-Rouet
Carry-le-Rouet  a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd Bouches-du-Rhône. A së stend për na surfassa ëd 10 km², con 6355 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 635 ab/km².
Jean-Victor Poncelet
thumb|right|200px|Jean-Victor Poncelet Matemàtich. Jean-Victor Poncelet a l'era nassù a Metz ël 1m ëd luj dël 1788 e a l'é mòrt a Paris ai 22 dë dzèmber dël 1867.
Equassion algébrica
Fórmole d'arzolussion
N'enonsià esplìcit ëd condission necessarie e bastèivoj për che n'equassion algébrica as peussa arzòlve ëd fasson algébrica a l'é stàit otnù da Galois. An terminologìa moderna a fortiss che n'equassion algébrica a l'é arzolùbil për radicaj si e mach si lë strop ëd Galois associà a l'é në strop arzolùbil.
Stòria
Ij prim esempi d'equassion algébriche ch'a son rivane as treuvo ant ël papir Rhind, apopré dël 1700 o 1650 aGC. 🇫🇮
Cortinarius aleuriosmus
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Cortinarius aleuriosmus R. Maire
Siviltà roman-a
thumb|right|N'[[ara sacrifical. Ansima a dij blòch ëd pera parej as fasìo ij sacrifissi.]]
Organisassion polìtica
Ën polìtica, ël prim Imperi Roman a l’é na federassion ëd sità indipendente sota l’autorità militar ëd l’imperator roman. Vira sità as paga soe impòste e a-j giuta a Roma con òmo, bes-ce e materiaj, ma për lòn che a toca soe facende as rangia daspërchila. Ij sò goernant a son dël pòst, ma a venta ten-e da ment che vàire sità a son ëd le colònie, lòn ch’a veul dì che Roma a l’é fondass-je chila, për deje dla tera e na sità andoa sfoghé soa veuja ëd fé  polìtica a dla gent ch’a la ven da fòra. A l’é parèj che ant ël Piemont d'antlora as forma n’ambient urban ch'a l’é pa pì selt-ligurin ò àutr, ma pròpe mach roman. La gent ëd la sità roman-a a la chërdrà sempe che na sità a sia un leu privilegià, che a l’é pa natural, ma che a peul ess-ie al mond mach përchè chi a-i ësta andrinta a l’ha ëd virtù particolar, le virtù cìviche. thumb|right|Na pitura ëd Pompei ch'a mostra le ruse antra tifos dij gieugh dël circo
Pieris rapae
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Siviltà roman-a
Ij roman coma popolassion dla diàspora
Ij roman (tanme ebréo e grech) a son na popolassion dla diàspora. Ëd roman a në j’é daspërtut, e, ansema a la facilità dla società roman-a a pijesse andrinta tuti coj che a peulo spende dël sò për fé ëd polìtica, a l’é pròpe sosì che a fa an manera che tute le tere dl’imperi a ven-o a esse pròpe roman-e, nopà che dle sempie colònie. Ant l'ora a-i son nen ij mojen ëd comunicassion dël dì d'ancheuj, e donca a spantié la mentalità roman-a për tut l'imperi a son pa television ò giornaj e gnanca dij lìber, ma ij roman midem, con sò andessne an vironda për ël mond.
Lenga Ekari
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ekari a peul esse:<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ekg
🇫🇮
Cystoderma fallax
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga ladin-a
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Marquesan setentrional
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mrq
Nèive
Anliure esterne
Sit istitussional
Lenga Nubri
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nubri o Nubri a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Nepal.<BR> <BR>
Magny
Magny a l'é 'l nòm:
Nevije
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberto Sarotto (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Chamaecyparis lawsoniana
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
La Niela an Belb
Aministrassion
🇫🇮
Lenga Borna
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Borna o Borna a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Marguerite Yourcenar
Euvre prinsipaj
🇫🇮