cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Età dël bronz
Età dël bronz ëd l'Euròpa Sentral
La Cultura dij camp d'urne (1300 aGC- 700 aGC) a riva ant l'ùltima età dël bronz, e a l'é caraterisà dë sepulture a cremassion. A ciapa andrinta la Cultura Lusassian-a ant la part oriental dla Germania e an Polònia (1300 aGC-500 aGC), cultura che peui a continua ëdcò ant l'età dël Fer. N'Euròpa sentral, dapress a l'età dël bronz a-i riva na cultura dl'età dël fer, la Cultura Hallstatt (700 aGC-450 aGC).
Castel di Ieri
Castel di Ieri a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 405 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 18 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 23 ab/km quadrà. A confin-a con Castelvecchio Subequo, Cocullo, Goriano Sicoli, Raiano.
Età dël bronz
Età dël bronz ëd l'Euròpa Sentral
Antra ij sit amportant a-i son:
Castel di Ieri
🇫🇮
Età dël bronz
Età dël bronz nòrdica (1500-500 aGC)
Ant la Germania setentrional, la Danimarca, la Svessia e la Norvegia, la gent dl'età dël bronz a fasìa dij manufat an bronz con dle fiamenghe marche locaj, coma ël pàira ëd còrn da cassa che a l'é trovasse an Danimarca. Chèich lenghista a pensa che ambelessì anviron al 2000 aGC a l'abia pijait pé na lenga proto-indeuropenga, che peui a l'ha daje adoss a le lenghe germàniche. Sòn a quadrerìa con n'evolussion ëd l'età dël bronz nòrdica ant l'età dël fer preroman-a, che a l'é belfé che a fussa germànica.
L'età as divid antra ses perìod, numerà da I a VI, conforma aj travaj d'Oscar Montelius. Ant ël perìod Montelius V dj'àutre region a restavo già ant l'età dël fer.
Età dël bronz britànica
An Gran Bretagna as pensa che l'età dël bronz a sia andaita dal 2100 aGC al 700 aGC. L'imigrassion a l'avìa ëmnà dla gent neuva ant sj'ìsole da 'nt ël continent, almanch cheidun dj'imigrà a rivava da 'nt la Svìssera dël dì d'ancheuj, coma an mostro dj'esam dlë smalt dij dent, fait ansima a jë schéletro trovà ant ij sit dla prima età dël bronz anviron a Stonehenge. La gent ëd Beaker a l'avìa dle costume pitòst diferente da cole dla gent dël Neolìtich che a l'era staje prima. La modìfica dle costume a l'é staita amportanta, contut che as chërd che l'antegrassion a sia staita ëd cole pacìfiche, butand an consideran che vàire dij prim sit a cinta a smija pro che a sio stait adotà daj neuv rivà. La fiamenga Cultura dël Wessex a l'é dësvlupasse ant la Britania meridional pròpe an sti temp-lì. Ant sël pat, ël clima a stava virand-se ant sël pes, e andóa che na vira a fasìa càud e suit a l'é avnuit motobin pì ùmid, antramentr che as dësvlupava l'età dël bronz, lòn che a l'ha portà la gent a chité sò pòst bin vardà ansima aj brich, për tramudesse ant le valà pì drue. Gròsse cassin-e d'anlevament a son dësvlupasse ant le tere basse, lòn che a smija avej giotaje a la chërsùa dl'economìa e a polidé viaman pì ëd bòsch për fene pastura. La Cultura ëd Deverel-Rimbury a l'ha tacà a vnì fòra ant la sconda mità dl'Età dël Bronz Mojen-a (anv. 1400 aGC-1100 aCG) pròpe an sfrutand ste neuve condission-sì. La Cornovaja a l'era na pì gran sorgiss dë stagn për na gran part dl'Euròpa ossidental a l'aram as gavava da dij sit coma col ëd Great Orme ant ël Gàles setentrional. La strutura social a në smija che a fussa staita tribal, ma a resta viaman pì belfé noté dle marche ëd diversificassion social e ëd gerarchìe.
A venta ëdcò dì che la sepoltura dij mòrt (che fin-a a sì a l'era staita për sòlit comun-a) a l'é avnùita maraman pì individual. Pr'esempi, ant ël Neolìtich për "ca dij mòrt" as dovravo dj'omèt ëd pere ambaronà. A sti omèt andrinta a-i restava na cita stansia për la sepoltura. Ò pura as dovravo dle tumulassion longhe për dle sepolture an comun. Ma bele che ant la Prima età dël bronz i tacoma a trové dla gent sotrà con na soa tumulassion individual, ò dle vire ëdcò con na bara faita ëd lastron e quatà da n'omèt ëd pere.
Età dël bronz ant sle Ande
Ant la region andin-a dl'América Meridional as pensa che l'età dël bronz a sia anandiasse anviron al 900 aGC, quand ij mèistr dla Cultura Chavín a l'han capì coma fé lega antra aram e stagn. Soe prime produssion a l'avìo natura dzortut d'utiss, coma piolòt, cotej e arnèis agricoj. Ma viaman che ij Chavín a-j pijavo la man a fé bronz e a travajelo, as son butasse a fé ëd ròbe motobin travajà e soagnà ant ij detaj, con na gran component decorativa; ròbe che as dovravo con dij but aministrativ e religios, e vàire àutri but sirimoniaj. Sòn ëdcò përchè për la gent ëd Chavín la decorassion an òr, argent e aram a l'era na costuma motobin consolidà già anas dë dëscheurve ël bronz.
Asia
An Cin-a l'età dël bronz a l'é anandiasse miraco anviron al 2100 aGC, a ij temp dla dinastìa Xia. A Ban Chiang (Tailandia, Asia Sud-oriental) a son trovasse dij manufat an bronz che a fan data al 2100 aGC.
La Cultura Erlitou, la Dinastìa Shang e la Cultura Sanxingdui dl'antica Cin-a a dovravo ël bronz për j'assiete dij sò rituaj, e ëdcò për j'utiss agricoj e j'arme.
Ant ël meridion dla Penìsola Corean-a, la fase mojen-a dël Perìod Mumun dla teracheuita (miraco anv. al 700-600 aGC) a l'ha viaman adotà la produssion dël bronz, dapress a un moment quand che dle daghe an stil Liaoning e dj'àutri manufat an bronz a l'ero scambiasse për avia comersial fin-a ant le part pì stërmà dla penìsola (anv. 900-700 aGC). Ël bronz a l'é restà n'element motobin amportant për ël sirimonial e le oferte mortuarie fin-a bele che al 100 dGC.
Anliure esterne
🇫🇮
Giulio Einaudi
Dël 1933 a l'ha fondà soa ca editris.
🇫🇮
Boloria euphrosyne
Ambient
La ruva a viv an dzora a Violaceae. Na generassion a l'ann, la farfala a vola da avril a giugn.
Distribussion
A viv an sj'Alp e j'Apenin fin a le Madonìe an Sicilia, dai 900 ai 1400 méter.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Rochechinard
45.035°N, 5.25417°W
Rochechinard a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 9,78 km², con 113 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 11 ab/km².
Salasch
Salasch (Salasco an italian) a l’é un comun ëd 251 abitant dla provincia ëd Vërsèj.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Doriano Bertolone (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
🇫🇮
Guidonia Montecelio
Guidonia Montecelio a l'é un comun dël Lassio d' 85.570 abitant, an provincia ëd Roma.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Eligio Rubeis (dal 22/06/2009).
Anliure esterne
🇫🇮
Emmy Noether
thumb|right|200px|Emmy Noether Matemàtica. Fija ëd Max Noether, Amalie Emmy Noether a l'era nassùa ai 23 ëd mars dël 1882 a Erlangen, an Almagna, e a l'é mòrta ai 14 d'avril dël 1935 an Pennsylvania.
Antant che fomna, Emmy Noether a l'avìa nen arseivù 'l drit d'anscrivse a l'università prima dël 1904. A l'ha travajà con Hilbert e Klein a Göttingen, anté ch'a l'é laureasse dël 1907. Dël 1919 a l'ha arseivù soa abilitassion. Rivà ël nasism, a l'é stàita obligà a emigré ant jë Stat Unì.
Emmy Noether a l'é stàita un-a dle fondatris ëd l'àlgebra astrata. 🇫🇮
Leone Sinigaglia
Mùsich e arsercator ant ël camp ëd la canson popolar. Leone Sinigaglia a l'era nassù a Turin ël 14 d'agost dël 1868 e a l'é mòrt ambelelì ël 16 ëd magg dël 1944 për le përsecussion rassiste.
Giulio Carlo Argan
thumb|right|200px|Giulio Carlo Argan Crìtich d'art italian. Giulio Carlo Argan a l'era nassù a Turin ai 17 ëd maj dël 1909 e a l'é mòrt a Roma ai 12 ëd novèmber dël 1992.
Leone Sinigaglia
Anlev dë Dvořák, a travaja a l'arserca dle vèje canson popolar, an arcuperand-ne nen mach le paròle ma ëdcò le melodìe e a completa le melodìe con na part pianìstica. A j'arpresenta peui an vàire conservatòri europengh. Maravijà da la richëssa ëd material ch'a treuva, a lìmita soe arserche a j'anviron ëd Cavoret (andoa a l'avìa soa vila). An vita a pùblica 36 canson, da l'editor Breitkopf, ma d'àotre 24 a son publicà dòp soa mòrt da Ricordi.
Parafin-a
Le parafin-e, conossùe ëdcò 'me alcan, a son na famija d'idrocarbon con fórmola chìmica C_nH_{2n+2}.
Leone Sinigaglia
🇫🇮
Giulio Carlo Argan
🇫🇮
Parafin-a
A son otnùe dal petròli distilà e a son dovrà 'me carburant për motor a combustion a l'anterior.
🇫🇮
Lenga Pankhu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Pankhu o Pankhu a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Bangladesh.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Pankhu a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pkh
Michelangelo Antonioni
thumb|right|200px|Michelangelo Antonioni Regista ëd cine.
Dël 1939 a l'ha tramudà a Roma e dël 1941 a l'é stàit co-senarista d'Un pilota ritorna ëd Roberto Rossellini; dël 1942 a l'é stàit assistent realisator ëd Marcel Carné për Les visiteurs du soir. Dël midem ann a l'é mariasse con Letizia Balboni.
A l'ha ancaminà a fé 'd film apress la sconda guèra mondial. Dël 1983 a l'ha vagnà ël Leon d'òr a la Mostra ëd Venessia për l'ansem ëd soe euvre e soa cariera.
Dël 1985 a l'ha pijaje un colp ch'a l'ha lassalo an part paralisà e a lo antrapava ant ël parlé; për sòn a l'ha dovù diminuì soa produssion. Dël 1986 a l'é mariasse con Enrica Fico, ch'a l'avìa rancontrà durant ël virage dël film Identificazione di una donna dël 1982. A l'ha arseivù l'Oscar d'onor për soa cariera a Hollywood ant ël 1995.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Magliolo
Magliolo (Majeu an lìgure) a l'é un comun dla Liguria ëd 922 abitant, an provincia ëd Savon-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Enrico Lanfranco (da l' 8/06/2009, second mandà dal 26/05/2014).
Lenga Inapang
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Inapang o Inapang a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mzu
Catedral ëd Palerm
miniatura|sinistra La catedral ëd Palerm a l'é stàita tirà su a parte dal 1184 për vorèj dl'arsivësco Gualtié Ofamili al pòst ëd na moschea pre-esistenta. Al di d'ancheuj, a l'é l'arzultà ëd na serie ëd restaurassion, gionte e modìfiche fàite ant ël cors dij sécoj. A l'ha n'aspet eclétich, andoa as gropo d'element ëstruturaj àrabo, norman, gòtich e baròch ch'a formo n'ansem dë strasordinari valor architetural.
La catedral a l'é stàita modificà ëd fasson ancreusa da dle restaurassion dirigiùe da F. Fuga ant ël sécol ch'a fa XVIII conforma a jë schema neoclàssich, an tirand su la cùpola an sël transet.
La part da fòra
La fassada, dij sécoj XIV e XV, a l'ha da banda doi cioché archincà ëd motiv scolturaj ëd grand valor, ch'a arciamo dij tema mussulman për soa altërnansa d'element vegetaj e astrat.
Ij pòrti, meridional e setentrional, a son ëstàit fabricà l'un apress l'àutr antra 'l sécol ch'a fa XV e col ch'a fa XVI. Col meridonal (sconda mità dël sécol ch'a fa XV) as duverta vers la piassa e a l'é na realisassion dë stil gòtich catalan ëd grand'amportansa architetural. Le tre arcade ogivaj sostnùe da 'd colòne elegante, a son archincà con richisia e a sosten-o un tìmpan ch'a pòrta dij riliev pressios. Sota 'l pòrti, ël porton d'intrada a l'é n'euvra dël sécol ch'a fa XV ëd Gambara. Ël pòrti setentrional a l'é dël sécol ch'a fa XVI, cand a l'han travajaje dij mèmber ëd la famija Gagini. A presenta un porton dël sécol ch'a fa XVII e a l'é stàit rissistemà ant ël sécol ch'a fa XVIII.
L'andrinta
miniatura|sinistra|tomba amperial ëd [[Federich II]] L'andrinta dla catedral dël di d'ancheuj a l'é motobin diferent da col ëd prima, séghit a le ristruturassion ëd Fuga. A pòrta na marca tut somà neo-clàssica e a l'é dividù an tre navà da na serie ëd pilie, a le quaj a son pogià dle scolture dë stil Gagini ch'a figuro ij sant e ch'a fasìo prima part ëd na strutura absidal demolìa.
Ant la navà ëd drita, andrinta a na sinta a snistra dl'intrada an sla banda dla piassa, as treuvo dle tombe amperiaj e reaj: cole d'Enrich VI (mòrt dël 1197), ëd Federich II (mòrt dël 1250), dl'amperadris Costansa d'Autavila (mòrta dël 1198) e ëd Rugé (mòrt dël 1154).
Andasend anans arlongh la navà 'd drita, la prima capela dita dla Madòna dla litra a goerna na Vèrgin con Bambin dë stil bisantin. Ant la capela ëd Sant Ignassi as peul ës-ciaresse na pitura ëd Novelli: la Vèrgin con sant Ignassi e san Fransesch Saveri. Peui a-i riva la capela dël beà Geremìa, arpresentant ël sant e, an sl'autar, na pitura dël sécol ch'a fa XVIII. Ant la capela dj'arlichie as treuvo l'arlichiari ëd santa Cristin-a, atribuì a lë studi Gagini, e l'arlichiari ëd santa Ninfa, euvra ëd Nibilio Gagini. Apress a-i é la capela ëd san Fransesch ëd Pàula, con dj'euvre dël sécol ch'a fa XVIII ëd G.B. Ragusa e ëd G. Vitaliano. L'autar apress, dl'Assonsion, a mostra n'Assonsion atribuìa a G. Velasquez e dij bass riliev d'Antonello Gagini.
Jonisassion
La jonisassion, o eletrificassion, a l'é ël process ëd gionté o gavé d'eletron a j'àtom ëd la materia. A peul esse fàita për mojen ëd process fìsich o chìmich. 🇫🇮
Andorn
thumb|right|200px|Panorama Andorn (Andorno Micca an italian) a l’é un comun ëd 3.549 abitant dla provincia ëd Biela.
Stòria
Dla fin dël sécol ch'a fa XIV Andorn a resta antra jë sgnorìe dla famija valdostan-a djë Challant. Na prima atestassion a riva sota Ébal ëd Challant, na sconda sota a Iblet ëd Challant. Coma ben dij Cont ëd Challant, dont as decid ant ël testament ëd Fransesch ëd Challant, 'cò Andorn a resta ciapà ant la guèra ëd sucession dij Challant, ma a l'arzulta nen antra ij teritòri ch'a-j van a Giaco ëd Challant a la fin dla guèra.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Stefano Aldrisi (da l' 8/06/2009).
Lese ëdcò
🇫🇮
Rodolf ëd Vapeleunna
Rodolf ëd Vapeleunna a l'era novod ëd Rodolf Du Chatelar e cusin ëd Pero Du Chatelar. A smija ch'a fussa dla famija nòbila dij Prez (o Prés), ch'a l'avìa sò castel a nòrd ëd la cesa ëd Vapeleunna. A l'é stàit canònich a Osta e, an essendje andàit dapress a sò barba a Moûtiers, a l'é vnù arsidiàcon ëd costa cesa.
Dël 1271 a l'é stàit creà vësco ëd Sion. Ai 7 d'otóber dël midem ann, ël cont ëd Savòja Filip I a l'ha strenzù con chiel n'aliansa con la qual a l'han promëtù ëd giutesse l'un l'àutr ant le diòcesi ëd Gëneva, Losana, Osta, Sion e le combe d'Òssola e ëd Levantin-a.
Rodolf ëd Vapeleunna a l'é mòrt ai 24 ëd maj 1273. 🇫🇮
Candèj
right|140px Candèj (Candelo an italian) a l’é un comun ëd 7.989 abitant dla provincia ëd Biela. Ël pais a resta an sla drita dël torent Serv, a 5 chilòmeter da Biela.
Leu d'anteresse stòrich e coltural
thumb|right|200px|Na tor ëd l'Arset
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mariella Biollino dal 29/05/2014 (dagià sìndich dal 2004 al 2009).
Anliure esterne
🇫🇮
Jean de Baroncelli
Jean de Baroncelli a l'era nassù a Paris ël 25 ëd mars dël 1914 e a l'é mòrt dël 1998. A l'é stàit crìtich cinematogràfich a Le Monde.
Catedral ëd Palerm
L'andrinta
Da la part a drita dl'àbsid as intra ant la pre-sacristìa e, d'ambelessì, travers na rica pòrta dël sécol ch'a fa XV, a la sala dël tesòr. Costa a goerna ëd pressios oget ëd cult, dij càles, dj'ostensòri, dle miniadure ch'a van dal sécol ch'a fa XIII a col ch'a fa XVIII e d'àutri oget ëd valor.
Jean de Baroncelli
🇫🇮
Catedral ëd Palerm
L'andrinta
La sacristìa dij canònich lì-tacà a goerna dij portaj dël sécol ch'a fa XVI. Ant ij locaj dla sacristìa neuva lì-davzin as treuva na Vèrgin.
A snistra as duverta la capela dël Sacrament. A drita as peul amiresse ël mausolé dël vësco Sanseverino dël sécol ch'a fa XVIII, atribuì a G. Pennino.
An tornand andré arlongh la navà dë snistra as rancontra l'autar dël Crocifiss con un Crist ëd bòsch dël sécol ch'a fa XVI e na Vèrgin e Madlen-a atribuìe a Giacomo Serpotta. An sl'autar a son gravà dij bass riliev pressios ëd F. e V. Gagini.
Ant la capela apress as goerna na scoltura dël sécol ch'a fa XV ëd Francesco Laurana; cola dòp a l'é archincà con ël Martiri ëd Sant'Àgata, pitura dël sécol ch'a fa XVII ëd P. Martorana. Doe capele dòp, an sl'autar, a-i é na Santa Cristin-a atribuìa a Velasquez. Ant la penùltima capela l'autar a smon dij bas riliev armarchèivoj dlë studi Gagini.
Ij bassin batesimaj ch'a ven-o apress e dont le scolture a arpresento Adam e Eva a son dl'ancamin dël sécol ch'a fa XIX, euvra dla famija Pennino.
A venta ancor armarché, a la quarta pilia a drita dla navà sentral, un bel bassin d'eva benedìa dël sécol ch'a fa XVI, euvra dij dissìpoj dla famija Gagini. An sla pilia an facia, n'àutr bassin d'autor dësconosssù: cheidun a lo atribuiss a Domenico Gagini, d'àutri a Pietro ëd Bonate. 🇫🇮
Manitou Airport
Ël Manitou Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Manitou, Manitòba, Canadà.
Blankenhagen
Blankenhagen a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Rostock, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 25.25 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 1.058 abitant.
La Roche-de-Glun
45.01278°N, 4.84833°W
Roche-de-Glun a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 12,79 km², com 3311 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 214 ab/km².
🇫🇮
Diemtigen
Diemtigen a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 2.047 abitant. A së stend për na surfassa ëd 130,0 km², con na densità ëd popolassion ëd 16 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Adelboden, Boltigen, Därstetten, Erlenbach im Simmental, Frutigen, Oberwil im Simmental, Reichenbach im Kandertal, Sankt Stephan, Wimmis, Zweisimmen.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Otan
thumb|right|Na molécola d'otan J'otan a son na sot-famija dle parafin-e, con fórmola chìmica C_8H_{18}. Costa famija a l'é formà da 18 isòmer. La rason a l'é che la valensa dël carbon a l'é 4 e che ant le parafin-e j'àtom ëd carbon a formo n'erbo: a-i son 23 erbo con eut vértes nen isomorf, dont mach për 18 ël gré ëd tuti ij vértes a sorpassa nen 4.
🇫🇮
Formentin
Formentin a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 5,97 km², con 191 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 32 ab/km².
🇫🇮
Andrew Carnegie
A l'era nassù a Dunfermline (Scòssia) ël 25 ëd novèmber dël 1835 e a l'é mòrt a Lenox (Massachusetts, Stat Unì d'América) l'11 d'agost dël 1919.
Carnegie a l'era contra lë s-ciavism e amirator ëd Lincoln. Durant la Guèra Sivil Merican-a a l'é stàit sot-segretari ai traspòrt. 🇫🇮
Pujaut
Pujaut a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 23,5 km², con 3 242 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 137 ab/km².
🇫🇮
Fassa ëd Kuiper
thumb|300px|Oget conossù pì esterior dël Sistema Solar - 1m genè 2000. Coj verd a son j'oget ëd la Fassa 'd Kuiper. (Col ross a l'é 'l Sol; coj azur a son ij [[gigant gasos; coj groson a son d'oget spatarà, pì che àutr asteròid Sentàur; coj reusa ch'a smijo tùit tacà a son ij trojan ëd Gieuv; coj giàun a son ij trojan ëd Netun). Ël veuid ch'a-i é da bass a l'é na conseguensa dla lus ëd la Stra Bianca.]] La Fassa ëd Kuiper a l'é na region ch'a dovrìa trovesse a na distansa antra le 35 e le 55 Unità Astronòmiche dal Sol, an sël pian dl'eclìtica, visadì ël pian dj'òrbite dij pianeta.
Costa region a sarìa popolà da apopré un miliard ëd comete che, ëd tansantan, cissà da 'd fòrse gravitassionaj, a robato a l'anterior dël Sistema Solar, për peui tornessne vers la zòna ëd partensa.
🇫🇮
Hohenbuehelia grisea
Descrission
Da gris a gris brunastr, a lamele biancastre.
Ambient
A chërs ëdzora al bòsch.
Comestibilità
Mangiativ.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Bersan
thumb|Panorama Bersan (Berzano di San Pietro an italian) a l’é un comun ëd 439 abitant dla provincia d'Ast.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Teja (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Sità gemelà
Bersan a l'é gemelà con:
🇫🇮
Villaperuccio
Stòria
thumb|right|200px|La Domus de Janas ëd Montessu Villaperuccio a l'é un comun autònom dal 1979. Prima a l'era na frassion ëd Santadi.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antonello Pirosu (dal 30/05/2006).
Arferiment
🇫🇮
Acanthis cannabina
thumb|right|La fomela
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ...
La Acanthis cannabina a l'é un cit osel.
Ambient
Da finì.
Distribussion
Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Castel di Sangro
Castel di Sangro a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 5.821 <small>31-3-05</small> abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 83 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 70,13 ab/km quadrà. A confin-a con Montenero Val Cocchiara (IS), Rionero Sannitico (IS), Rivisondoli, Roccaraso, San Pietro Avellana (IS), Scontrone, Vastogirardi (IS).
🇫🇮
Langhèt
Caraterìstiche
Ma s'i contoma pa cole particolarità fonétiche e lessicaj, la sintassi a l'é pitòst fidela a la koinè piemontèisa e bin diferenta da cola lìgura.
Proverbi an langhèt
Visadì: S' a dventa bel ëd neuit, ël bel temp a dura bele coma 'n euv cheuit.
Fórmole ëd Cauchy-Riemann
Si f a l'é na fonsion ëd variàbil complessa e P e Q a son le fonsion reaj ëd doe variàbij reaj definìe da, antlora f a l'é olomòrfa an si e mach si P e Q a son diferensiàbij an (x_0,y_0) e ant ës pont-sì a sodisfo le doe relassion  e , ch'a son ciamà fórmole ëd Cauchy-Riemann o fórmole ëd monogenità.
Langhèt
Proverbi an langhèt
🇫🇮
Fórmole ëd Cauchy-Riemann
An efet, sota coste ipòtesi, P e Q a sodisfo j'equassion ëd Laplace ΔP=0 e ΔQ=0; donca as peulo tratesse tanme un potensial ant lë spassi dle doe variàbij x,y e as peulo aplichesse ij teorema dla teorìa dël potensial. 🇫🇮
Lenga Romkun
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Romkun o Romkun a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Romkun a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga Chin, Senthang
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Chin, Senthang o Chin, Senthang a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Chin, Senthang a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Cinisello Balsamo
Cinisello Balsamo (Cinisèll e Bàlsom an dialèt milanèis) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 75.078 abitant, ant la Sità metropolitan-a 'd Milan.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Siria Trezzi (dal 13/06/2013).
Arferiment
thumb|left|300px|La cesa ëd Sant Ambreus 🇫🇮
Boloria selene
Ambient
La ruva a viv an dzora a Violaceae. Doe generassion a l'ann, la farfala a vola da avril a stèmber.
Distribussion
A viv an sj'Alp fin a la val Péles.
Gajanin
thumb|left|Panorama Gajanin (Gaglianico an italian) a l’é un comun ëd 3.934 abitant dla provincia ëd Biela.
Entoloma incanum
Descrission
Capel fin a 4 cm, pòch scajos, brunastr oliva, strià. Lamele ciàire. Gamba àuta fin a 7 cm e larga fin a 0,4 cm, an pressa verd fluòr decis. Odor ëd piss ëd giari.
Gajanin
Stòria
Dla fin dël sécol ch'a fa XIV Gajanin a resta antra jë sgnorìe djë Challant. Na prima atestassion a riva sota a Iblet ëd Challant.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Andrea Quaregna (da l' 8/06/2009).
Entoloma incanum
Ambient
A chërs ant ij pòst erbos.
Sophie Germain
thumb|right|200px|Sophie Germain Matemàtica.
Entoloma incanum
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Entoloma incanum (Fr. : Fr.) Hesler
Sophie Germain
Marie-Sophie Germain a l'era nassùa a Paris ël 1m d'avril dël 1776, fija dël rich mërcant Ambroise-François, e a l'é mòrta ai 27 ëd giugn dël 1831. 🇫🇮
Castellafiume
Castellafiume a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 1.049 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 24 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 44 ab/km quadrà. A confin-a con Capistrello, Cappadocia, Filettino (FR), Tagliacozzo.
🇫🇮
Ansemil, Silleda
San Pedro ëd Vilar a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Silleda. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 73 abitant (42 fomne e 31 òm), distribuì an 2 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Manitowaning Water Aerodrome
Ël Manitowaning Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Manitowaning, Ontario, Canadà.
Leopoldo Alas
thumb|right|200px|Leopoldo Alas Scritor an lenga spagneula. Leopoldo Alas y Ureña a l'era nassù a Zamora ai 25 d'avril dël 1852 e a l'é mòrt a Oviedo ai 13 ëd giugn dël 1902.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Omèt (coèrcc)
Ant la tradission ëd costrussion piemontèisa as dis omèt la trav curta che a ten sù ël cavalèt dël coèrcc (Gribaud)
Arferiment
🇫🇮
Bai Xing Jian
Scritor cinèis. Bai Xing Jian, nassù dël 776 e mòrt dl'826, ëd Taiyuan, a l'era ël frel pì giovo ëd Bai Ju Yi (un dij pì grand poeta dl'época Tang). Soa conta La stòria ëd Li Wa, scrita dël 795 a l'ha avù na strasordinaria anfluensa ansima a jë scritor ëd sò temp e a coj ch'a-i son ëvnu-je da press e a l'é stàita arpijà e agrandìa an djë spetàcoj teatraj e musicaj franch popolar fin-a a j'époche Yuan (1271-1368) e Ming (1368-1644).
🇫🇮
Foulognes
Foulognes a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 6,54 km², con 183 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 28 ab/km².
🇫🇮
Därligen
Därligen a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 403 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 6,91 km², con na densità ëd popolassion ëd 58 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Beatenberg, Interlaken, Leissigen, Matten bei Interlaken, Saxeten, Unterseen, Wilderswil.
Jiang Fang
Scritor e poeta. Nassù anviron dël 780 e mòrt anviron dl'830. Àot fonsionari dl'aministrassion amperial e poeta avosà ant soa época, a òcupa un pòst amportant ant la literatura cinèisa dl'épòca Tang, pì che për soe poesìe, mersì a la conta Stòria ëd Cita Giada dla famija Huò. 🇫🇮
Sibernética
Ël nòm ëd sibernética a l'é stàit anventà da A.M. Ampère, për andiché l'art ëd goerné, ant ël sens polìtich e aministrativ. 🇫🇮
Rochefort-Samson
44.97389°N, 5.1525°W
Rochefort-Samson a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 24,59 km², con 762 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 30 ab/km².
🇫🇮
Oia, Vigo
🇫🇮
Tullio Levi-Civita
thumb|right|200px|Tullio Levi-Civita Matemàtich e fìsich.
Tullio Levi-Civita a l'era nassù a Pàdoa ai 29 ëd mars dël 1873 e a l'é mòrt a Roma ai 29 dë dzèmber dël 1941. Dël 1939 a l'era stàit forsà a chité l'ansegnament për rason rassiaj.
A l'ha contribuì al càlcol diferensial assolù.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga Gweno
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gweno a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gwe
Bando kick-boxing
La bando kick-boxing a l'é la forma modernisà e sportiva dël lethwei e a l'é ciamà bòcs birman-a a quatr arme an Euròpa. Creà an América dël Nord al prinsipi dj'agn 1960, cost tipo dë scherma dij pé e dij pugn guantà an s'un ring a l'ha fàit nasse, ant jë Stat Unì ant j'agn 1970, vàire forme ëd full-contact e ëd kick-boxing. A esisto, ant le competission, doe forme ëd combatiment: ël Bando kick-boxing controlà (light-contact) anté che ij colp a son ësmortà e ël Bando kick-boxing ëd contat pien anté ch'ij colp a son portà a pien-a potensa, destinà ai praticant esperimentà e adult. Scond l'età e ël livel técnich le régole e le condission ëd competission a son variàbij: për esse precis, a cangio le técniche autorisà e cole vietà, ël temp ëd combatiment, ël tipo ëd surfassa ëd combatiment (tapiss o ring), ël porté ëd chèiche protession (casch, corpet, gambaj, braje, e via fòrt).
Anliure esterne
🇫🇮
Adour
thumb|right|200px|L'Adour a Bayonne L'Adour a l'é un fium dla Fransa.
Përcors
A nass dal Pic du Midi de Bigorre e as campa ant l'Océan Atlàntich tra Anglet e Tarnos.
Statìstiche
A l'é longh 309 km e a l'ha un bassin ëd 16.880 km².
Vardé 'dcò
🇫🇮
Pondran
Pondran (Ponderano an italian) a l’é un comun ëd 3.833 abitant dla provincia ëd Biela.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Franco Vallivero (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Chin, Tawr
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Chin, Tawr o Chin, Tawr a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Chin, Tawr a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tcp
Ipassia ëd Lissandria
thumbnail|destra|200px|Ipassia ëd Lissandria (ant ël quàder ëd Rafael La scòla d'Atene) Matemàtica, astrònoma e filòsofa neo-platònica.
Fija ëd Tijon, Ipassia a l'era nàssua a Lissandria d'Egit anviron dël 370 e a l'é mòrta a Lissandria dël 415 për man ëd chèich cristian.
Sò anlev preferì a l'é stàit Sinesi ëd Siren-e. 🇫🇮
Lamezia Terme
right|140px Lamezia Terme a l'é un comun dla Calabria dë 70.261 abitant, an provincia ëd Catanzaro.
Lenga Kahe
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kahe a peul esse:<BR> <BR>
Lamezia Terme
Aministrassion
thumb|right|200px|Ël "Bastion ëd Malta" Ël sìndich a l'é Giovanni Speranza (dal 19/04/2005).
Arferiment
🇫🇮
Lenga Kahe
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hka
Lenga Kominimung
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kominimung o Kominimung a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=xoi
Bitritto
right|140px Bitritto a l'é un comun dla Pulia ëd 10.594 abitant, an provincia ëd Bari.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Vito Lucarelli (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Arferiment
🇫🇮
Ij tre tambor
Costa canson as treuva 'dcò 'nt ël lìber Canti popolari del Piemonte 'd Costantino Nigra sota al tìtol Il tamburino.
Test
S'a-i ero tre tambor, ch’a ven-o da la guèra, rataplan tan rataplan tambor ch’a ven-o da la guèra!
Ël pì zolì dij tre l’avìa un bochèt ëd reuse... rataplan tan rataplan tambor l’avìa un bochèt ëd reuse!
E la fija dël re s'a l’era a la finestra...
Òh Voi, Gentil tambor, doneme vòste reuse...
Si si, Mi v'a-j dareu, s’ëm dèi vòsta përson-a...
Òh Voi, gentil tambor, andejlo a dì a mè pare...
Redessan
Redessan a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 15,57 km², con 3 162 abitant, scond ël censiment dël 2005, con na densità ëd 203 ab/km².
Ij tre tambor
Test
Ch'am dìa signor lo re, doneme vòsta fija...
Redessan
🇫🇮
Ij tre tambor
Test
Dime, gentil tambor, quaj son le toe richësse?
S'a son ël mè tambor, tambor e le bachëtte...
Òh vatne 'n pòch tambor, dësnò 't faroma pende...
Soldà dël mè pais, a savran bin difendme!
Dime gentil tambor, dime chi l'é tò pare?
Ël mè bon pare a l'é, ël re de l’Inghiltèra...
Òh Voi, gentil tambor, ven-i a pijé mia fija...
Al mè pais a-i n'è, a-i n'è dle pì zolìe...
Për chi ch'a veul fé arserche pì ancreuse
🇫🇮
Bagnolo Cremasco
Bagnolo Cremasco (Bagnól an dialèt cremasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 4.798 abitant, ant la provinsa ëd Cremon-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Doriano Aiolfi (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Lenga bella coola
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Bella Coola a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=blc
🇫🇮
Gelbensande
Gelbensande a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Rostock, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 34.05 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 1.753 abitant.
Quargnent
Quargnent (Quargnento an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 1.409 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
Hohenbuehelia reniformis
Descrission
Capel fin a 2 cm, gris sombr.
Boloria titania
Ambient
La ruva a viv dzora a Polygonium e Viola. Na generassion a l'ann, ël parpajon a vòla da giugn a aost.
Hohenbuehelia reniformis
Ambient
A chërs ëdzora al bòsch.
Quargnent
Ël pais a l'é situà ant la pian-a 'd Lissandria, davzin ai margin dël Bass Monfrà, e a l'é coltivà a gran, girassoj, òrdi e pòch arbri.
Boloria titania
Distribussion
A viv an sj'Alp da 1000 a 2000 méter.
Hohenbuehelia reniformis
Comestibilità
Comestìbil.
Fourches
Fourches a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 4,74 km², con 147 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 31 ab/km².
Boloria titania
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Fourches
🇫🇮
Hohenbuehelia reniformis
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Quargnent
Stòria
L'orìgin roman-a 'd Quargnent a l'é testimonià da citassion ëstòriche e da artrovament archeològich, antra ij quaj na làpida sepolcral roman-a ch'a cita la gens Posilla, un grup ëd famije ansediasse a Derthona (ancheuj Torton-a) ant ël 200 prima 'd Crist. thumb|left|230px|La basìlica ëd San Dalmassi A l'é fàcil ch'ël vilage a sia stàit fondà tanme camp militar an posission stratégica për controlé le tribù ligurin-e djë Statielli ch'a popolavo la region ëd l'Apenin e dël Monfrà. A l'é peui mantnusse coma borgh agrìcol e as pensa ch'ël topònim a peusse derivé da la paròla Quadraginta (quaranta) për indiché 'l nùmer dë jùger ch'a formavo ij fond rùstich. Sò teritòri dël pais a restava sota al munissipi ëd Hasta Pompeia (ancheuj Ast). D'apress a la cadùa dl'Imperi Roman, Quargnent a finiss për resté sota la giurisdission dël vësco-cont d'Ast, tant che ancora dël sécol ch'a fa XI ël pais a marcava ël confin oriental ëd la Diòcesi d'Ast. Ant l'Àuta Età ëd mes (a-i é chi a dis ant l'ann 907), j'arlìquie dël màrtir cristian san Dalmassi a son stàite traslà ant ël pais për volèj dël vësco astèis Audas, ch'a vorìa difendle da le incursion sarasin-e che an col temp a molestavo 'l borgh ëd Pedona (l'atual Borgh San Dalmass). Quargnent a l'é stàit ogèt ëd privilegi reaj e imperiaj: dël 935 ij re d'Italia Berengari e Adalbert a l'han instituì an pais un mercà da tnisse al dì dle Calende 'd minca mèis. Ai temp ëd le gran controversie antra Imperator, Papa e Comun-e dla sconda metà dël aécol ch'a fa XII, quaranta famije 'd Quargnent a l'han pijà part a la fondassion ëd la neuva sità 'd Lissandria, për disposission dël vësco d'Ast. Ant ël sécol ch'a fa XIII, ël pais a passa sota la giurisdission ëd la Diòcesi 'd Lissandria.
La stòria dël pais a segue cola dlë vzin capleugh: Comun-a contra Federich I Barbarossa, ch'a l'avìa stabilì pròpri a Quargnent sò quarté general, a subiss la rappresaglia dl'Imperator che dòp un tentativ falì d'assedi a la sità 'd Lissandria, a l'ha dëit feu e drocà ël castel dël pais, mai pì riedificà. Quargnent a l'é an séguit passà a la dominassion dël Ducà 'd Milan, sota ai Viscont e peui a jë Sfòrsa, che a l'han anfeodala a la famija dij Teletuin ëd Belguard. Ij sécoj ch'a fan XVI e XVII a vedo 'l pais scombinà dai disastr ëd le guère franch-espagneule. A l'inissi dël Setsent, an séguit a la Guèra 'd Sucession Ëspagneula e al sucessiv Tratà d'Utrecht (1713), Quargnent a ven cedùa al Ducà 'd Savòja 'd Vitòrio Medeo II, che pòch pì tard, dël 1720, a dven ël Regn ëd Sardëgna. Dël 1723 ël pais a passa an feod a la marchèisa Cùtica 'd Cassèine]. D'apress a l'época dla dominassion fransèisa ëd [[Napoleon Bon-a-part, dël 1814 a torna ant ël Regn ëd Sardëgna e a l'é aministrà sota a la Division (peui Provinsa) ëd Lissandria, a la Provinsa (peui Sircondari) ëd Lissandria e al Mandament ëd Flissan.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paola Porzio (dal 27/05/2019).
Sità gemelà
Quargnent a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|300px|Vila Cùtica 'd Cassèine
Maniwaki - Blue Sea Lake Water Aerodrome
Ël Maniwaki - Blue Sea Lake Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Maniwaki, Québec, Canadà.
Clitopilus prunulus
thumb|right thumb|right
Cesa ëd Santa Marìa dl'Amiraj
L'edifissi dël di d'ancheuj a mostra n'aspet eclétich e a conten d'espression armarchèivoj dl'architetura norman-a e dj'element baròch giontà pì tard. La fassada, ëd ciàir ëstil baròch, a l'é dla sconda mità dël sécol ch'a fa XVI. Ël fiamengh cioché as alva su quatr pian anzolivà da le combinassion ëd le fnestre binele e dle cite colòne.
Ëdcò l'anterior a l'é stàit rissistemà da dle restaurassion baròche. As artìcola an tre navà e a l'é armarchèivol pr'ij sò mosàich. An sla muraja ëd drita a-i é na veja pòrta e un mosàich ch'a arpresenta ël Crist ch'a ancoron-a Rugé II; ansima a cola dë snistra a-i é na Vèrgin dël rosari atribuìa al Sòp ëd Gangi e un mosàich ch'a arpresenta Giòrs d'Antiòchia ai pé dla Vèrgin. Ëdcò la cùpola, ël tamborn, le vòlte (con un Crist ch'a benediss e quatr arcàngej) e ij doi cit àbsid a son archincà con dij motiv fiamengh ëd soget religios realisà a mosàich.
Ant ël còro dë dzora, dël sécol ch'a fa XVIII, a-i son vàire piture contemporanie ëd G. Borremans, ch'a l'ha ëdcò piturà ij fresch ëd la part mesan-a dl'edifissi. Ël presbiteri a armonta al sécol ch'a fa XVII, a l'é dzormontà da n'Assonsion ëd Vincens ëd Pavìa e a l'ha an sl'autar un pressios tabernàcol. 🇫🇮
Clitopilus prunulus
Descrission
Capel fin a 12 cm, soens motobin carnos, da opach a feltrà, bianch, crema o bes monet. Bòrd unì. Lamele bianche peui reusa. Gamba àuta fin a 5 cm e larga fin a 1 cm, dël midem color. Carn mòla, bianca o crema. Odor motobin fòrt ëd farin-a.
Ambient
A chërs sota latifeuje e sota conìfere, bordure, pòst erbos. Dle vire an sercc.
Comestibilità
Comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Clitopilus prunulus (Scop. : Fr.) Kummer
Rochegude (Drôme)
Rochegude a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Ròno-Alp, ant ël dipartiment ëd Drôme. A së stend su na surfassa ëd 18,3 km² e a l'ha 1.236 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 67 abitant për chilòmeter quàder. 🇫🇮
Sof'ja Kovalevskaja
thumb|right|200px|Sof'ja Vasil'evna Kovalevskaja Matemàtica.
Sof'ja Vasil'evna Korvin-Krukovskaja, marià Kovalevskij, (Софья Васильевна Ковалевская an russ) a l'era nassùa a Mosca ai 15 ëd gené dël 1850.
Soa famija
Sò pare, Vasilij Vasil'evic, fieul d'un propietari ëd tère polonèis tramudà an Russia, a l'avìa frequentà l'Academia d'artijerìa a San Peroborgh e a l'avìa peui servì ant l'esèrcit dal 1819 al 1858. A l'era n'òm coltivà, a parlava bin fransèis e anglèis, a l'avìa na bon-a conossensa dle siense naturaj e dla matemàtica e a l'era an contat con vàire anteletuaj ëd sò temp.
Apress avèj fàit sò servissi militar an vàire region dël pais e esse rivà al gré ëd colonel, ëd gené 1843 a l'avìa marià Elizaveta Fedorovna Subert, fija d'un topògraf militar.
La formassion
Fin da cita, la fija a l'ha arvelà ëd gran capassità d'amprendiment e un gròss anteresse për tut ël mond ëd le siense e dla literatura. A l'avìa ancaminà ij sò studi matemàtich con le pàgine d'un vej lìber ëd càlcol infinitesimal d'Ostrogradskij, ch'a j'ero dovrà për asar tanme tapisserìa an soa stansia.
Për emancipesse da l'autorità dël pare, le fomne an Russia a l'avìo damanca ëd mariesse, lòn che la fija a l'ha fàit ant lë stèmber 1868 con Vladimir Kovalevskij, un gentilòm ëd bel deuit e pien ëd comprension. La cobia a l'ha tramudà a San Peroborgh, andoa a l'é restà për n'ann. A son peui trasferisse a Vien-a e peui a Heidelberg.
Antlora a l'ha podù fé dë studi ver an Almagna sota la guida ëd Weierstrass, ma mach an forma privà, përchè a l'ha nen podù intré a l'Università ëd Berlin.
La cariera
Laureasse con gran làuda dël 1874 a Göttingen, a l'ha dovù speté neuv agn prima d'avèj sò prim pòst a la neuva Università dë Stocòlma.
A l'é mòrta a Stocòlma ai 10 ëd fërvé dël 1891.
Altamura
right|140px Altamura a l'é un comun dla Pulia ëd 68.443 abitant, an provincia ëd Bari.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mario Stacca (dal 5/04/2005).
Anliure esterne
thumb|right|200px|La catedral
Arferiment
🇫🇮
Castelvecchio Calvisio
Castelvecchio Calvisio a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 197 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 15 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 13 ab/km quadrà. A confin-a con Barisciano, Calascio, Capestrano, Carapelle Calvisio, Castelli (TE), Isola del Gran Sasso d'Italia (TE), Navelli, Ofena, San Pio delle Camere, Santo Stefano di Sessanio.
🇫🇮
Lenga halkomelem
Pais an dova a l'é parlà
La lenga halkomelem o Halkomelem a fa part ëd le lenghe salishan e a l'é parlà dzortut an Canadà.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Halkomelem a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hur
🇫🇮
Cesa ëd San Catald (Palerm)
miniatura|sinistra La cesa ëd San Catald a l'é na cesa ëd Palerm. A l'é na costrussion dël sécol ch'a fa XII; a l'ha la forma d'un paralelepìped con tre caraterìstiche cite cùpole rosse. L'edifissi, d'época norman-a, a l'adoss a servìa coma capela a 'n palass che a-i é pì nen.
L'andrinta, a tre navà separà da antiche colòne, a l'é sòbri. La pavimentassion a l'é a mosàich. 🇫🇮
Därstetten
Därstetten a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 832 abitant. As dëstend an s'na surfassa ëd 32,79 km², con na densità ëd popolassion ëd 25 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Blumenstein, Diemtigen, Erlenbach im Simmental, Oberstocken, Oberwil im Simmental, Pohlern, Rüeggisberg, Rüschegg.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Lycoperdon umbrinum
thumb|right
Sabucedo, A Estrada
San Lourenzo ëd Sabucedo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) dl'Estrada. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era dë 74 abitant (38 fomne e 36 òm).
🇫🇮
Lycoperdon umbrinum
Ambient
A chërs sota ij sapin e le conìfere.
Comestibilità
Comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Lycoperdon umbrinum Persoon : Persoon
🇫🇮
Sirconferensa goniométrica
La sirconferensa goniométrica (o sirconferensa trigonométrica) a l'é la sirconferensa con sènter ant l'orìgin ëd n'arferiment cartesian ortogonal dël pian e raj unitari, andoa a l'é stàit sernù tanme vers ëd përcorensa positiv col anti-orari.
La sirconferensa goniométrica a mzura 2π e mincadun dij sò arch a mzura l'istess che sò àngol al sènter ëmzurà an radiant. 🇫🇮
Moena
right|thumb|200px|Panorama Moena (Moena ëdcò an ladin) a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl, an provincia ëd Trent, ëd 2.628 abitant.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Riccardo Franceschetti (dal 9/05/2005).
Sità gemelà
Moena a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Banaro
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Banaro o Banaro a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Banaro a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=byz
Flavon
Flavon a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl, an provincia ëd Trent, ëd 535 abitant.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Emiliano Tamè (dal 9/05/2005).
🇫🇮
Euphydryas aurinia
Ambient
La ruva a viv an dzora a vàire piante. Na generassion a l'ann, la farfala a vola da magg a aost.
Distribussion
A viv an sj'Alp da la pian-a fin a 3000 méter.
Ottana
right|140px Ottana (Otzàna an sard) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 2.456 abitant, an provincia ëd Nùoro.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppino Fenudi (dal 10/05/2005). thumb|right|200px|Carlevé d'Ottana: merdùles e boes
Lenga Aimol
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Aimol o Aimol a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an India.<BR> <BR>
Ottana
Arferiment
🇫🇮
Lenga Aimol
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Aimol a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=aim
Lenga Machame
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Machame o Machame a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Tanzanìa.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Machame a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=jmc
Machame language
Bagnolo del Salento
right|140px Bagnolo del Salento a l'é un comun dla Pulia ëd 1.884 abitant, an provincia ëd Lece.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sonia Mariano (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Aidone
right|140px Aidone (Aidungh ò Dadungh ant ël dialèt gal-itàlich local; Aiduni an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 5.272 abitant, an provincia d'Enna.
Acanthis flammea
miniatura
Bagnolo del Salento
Anliure esterne
thumb|right|200px|Palass dij Papaleo
Arferiment
🇫🇮
Aidone
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Filippo Gangi (da l' 8/06/2009).
Acanthis flammea
Descrission
L'Acanthis flammea a l'é un cit osel.
Aidone
Anliure esterne
thumb|right|200px|La Tor Adelasia
Sordèivo
right|140px Sordèivo (Sordevolo an italian) a l’é un comun ëd 1.337 abitant dla provincia ëd Biela.
Acanthis flammea
Distribussion
As treuva an Euròpa, Asia e América dël Nòrd.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮