cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lenga Huli
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Huli o Huli a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Lenga Tsikimba
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Tsikimba a peul esse:
Al Capone
J'àutre atività dl'organisassion
L'espansion dj'afé ëd Capone a l'era contrastà daj North Siders, na vira comandà da O' Banion, adess da Bugs Moran: costi a l'avìo rapinà vàire càmion ëd bibi ëd Capone, campà ëd bombe an ses sìrcoj ch'as arfornìo da chiel, atentà a la vita dj'òm ëd Capone. Moran a l'era fin-a rivà a feje concorensa ant le corse dij can.
Lenga Huli
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Huli a peul esse:<BR> <BR>
Vin
Vin ëd Piemont
🇫🇮
Anemìa faussiforma
thumb|right|200px|Ij glòboj ross a forma ëd faussìa (plancia al microscòpi eletrònich) L'anemìa faussiforma o drepanossitòsi a l'é na maladìa arditaria, dovùa a dle mutassion ant ël gen-e dl'emoglobin-a. A l'é a l'adoss ëd vàire problema, dzortut ëd greve crisi anémiche.
Al Capone
Ël massacri ëd san Valentin
La matin dij 14 ëd fërvé, antramentre Capone as trovava ant l'ufissi d'un giùdes a Miami, ch'a vorìa feje chèich domande sij sò tràfich (ëdcò l'erari a ancaminava a ten-lo sot-euj), a Chicago ses òm dla còca ëd Moran pì un dij sò amis a son massà a colp ëd mitraja da sassin vestì da polissiòt.
Anemìa faussiforma
Na caraterìstica ëd costa maladìa, motobin ëspantià an chèich pais african, a son ij glòboj ross a forma ëd faussìa.
Lenga Huli
Classificassion
<BR>
Al Capone
Ël massacri ëd san Valentin
Ij 17 ëd fërvé 1929, Capone a arsèiv na convocassion për comparì dnans a na giurìa ch'a anvestigava an sij tràfich dël bibi. Capone a l'era pì nen rintrà a Chicago d'lë dzèmber e a l'avìa gnun-a anvìa ëd torné adess, con Moran ch'a sërcava l'arvangia. As fa fé 'n sertificà ch'a fortiss ch'a l'ha la bronchite e a peul nen ven-e. Ma as dëscheurv che an cost perìod Capone as la passava pì che bin a Miami: a lo acuso antlora d'ofèisa a la cort e a dev paghé 5000$ ëd caussion për resté an libertà, fin-a al process.
Anemìa faussiforma
🇫🇮
Lenga Huli
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hui
Lenga Tsikimba
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kdl
Al Capone
L'eliminassion ëd Giunta, Scalise e Anselmi
Antratant Capone a ven a savèj (a smija da Frankie Rio) che tre dij sicilian ch'a l'avìa protegiù an vàire ocasion, Giunta (rivà mersì a chiel a la pressidensa dl'Union Sicilian-a), Scalise e Anselmi, a l'ero dësleaj e a sërcavo ëd delivresse da chiel, sia ant ël tràfich dël bibi che ant j'estorsion. Capone a veul nen chërde al tradiment dij tre òm. Antlora Rio a organisa n'esperiment. A l'ancamin ëd maj Capone a anvita ij sicilian a sin-a a l'ostarìa Hawthorn. Durant la sin-a chiel e Rio a fan mostra 'd rusé e Rio a s-giafela fin-a Capone. Ël di apress ij tre sicilian a apròcio Rio an disend-je ch'a ventava dé na lession a Capone. A-j diso ëdcò che Aiello a l'avìa ofert 50.000$ për chicassìa ch'a podèissa eliminelo. Ij quatr as artiro an në strem an riva al lagh e a dëscuto për tre di la manera 'd felo. Peui Rio a va a conté tut a Capone.
L'eliminassion dij sicilian a riva ai 7 ëd maj, apress na gròssa sin-a a l'ostarìa Hawthorn. Ij còrp a son carià su soa vitura e bandonà davzin a Hammond ant l'Indian-a. Cand ij cadàver a son esaminà, a l'é malfé trové n'òss antegr o un tòch ëd carn sens ferìe.
La conferensa nassional dla mala
Daj 13 ai 16 ëd maj 1929, Capone a partìssipa a l'obergi President an Atlantic City a na conferensa ëd pì che tranta bandì che a decid ëd chité ëd fesse la guèra an tuta la nassion an organisand dij neuv teritòri d'anfluensa: le còche ëd Chicago nòrd e sud a dovìo fond-se sota 'l comand ëd Capone.
An përzon a Filadelfia
Capone a l'avìa peur dl'arvangia ëd Moran e dj'amis dij tre sicilian ch'a l'avìa massacrà, e finìa la conferensa a ciama 'n sò amis polissiòt: për esse a l'arpar as fa aresté, chiel con soa vardia dël còrp, a Filadelfia, con ël pretest ch'a portava n'arma stërmà.
Miraco, a së spetava na condana legera për deje ël temp dë studié un pian da tranquil. Nompà, as pija na condana ëd n'ann e a l'é dlongh ëmnà a la përzon Holmesburg dla contà ëd Filadelfia, na përzon pressà 'd gent, un-a dle pì dësconfortèivoj djë Stat Unì. Dl'ost a l'é tramudà a l'Eastern Penitentiary, pì gròssa e echipagià mej. Për felo sté pì còmod a-j dan na cela tuta për chiel, la possibilità d'arsèive vìsite tuti ij dì, ëd telefoné a chi ch'a vorìa. Parèj, a peul seghité a dirige l'organisassion për mojen ëd Jake Guzik e Ralph Capone.
Durant ël temp ch'a sta an përzon a fa dle donassion filantròpiche, ch'a-j vagno ël favor ëd la stampa local.
Sò bon comportament a-j fa scursé la detension ëd doi mèis.
L'atach a l'organisassion
A soa surtìa da 'n përzon, j'afé dl'organisassion a andasìo pì nen tant bin 'me prima: la granda depression a l'avìa gavà ij sòld a coj ch'a andasìo a sgheirèje ant ij sò locaj, la polissìa federal comandà da Eliot Ness a ancaminava a mné na lòta gorëgna ai sò tràfich ant ël bibi, e fin-a la polissìa local a-j dis ciàir e tond che a l'é pì nen agradì a Chicago.
Ness a l'avìa selessionà ëd përson-a neuv giovo polissiòt - dont j'assion a son ëstàite selebrà e amplificà dal lìber, la serie televisiva e ël film The untouchables - për fé part ëd soa squadra.
Pì 'd na vira Capone a l'ha sërcà ëd trové n'acòrd con ij giùdes e j'anvestigador, dont j'atach a ancaminavo a dësblé soa organisassion pròpe cand a l'avìa pì gnun d'àutri competidor, ma soe propòste a son ëstàite tavòta arfudà. Antlora a l'ha angagià dij sassin përchè a fèisso fòra j'anvestigador, ma costi-sì a l'han savulo e ël pian a l'é sautà. A la fin a l'ha provà ëdcò a corompie, sensa sucess.
Antratant, so avocat a l'avìa fàit la gavada ëd buté pr'ëscrit che sò client a l'avìa avù dj'intrade nen diciairà a le taje.
Ël process e la përzon
Si giudicà colpèivol ëd tute j'acusassion d'evasion fiscal ch'a-j fasìo, Capone a l'era a l'arzigh ëd pijesse fin-a a trantequatr agn ëd përzon. Parèj ij sò avocat a l'han proponù al giùdes Johnson na mediassion: sò client as sarìa diciairasse colpèivol si garantì ëd na condana pì legera.
Apress esse consultasse con Wilson, Irey, l'avocat general William Mitchell e ël segretari dël tesòr Ogden Mill, Johnson a l'é stàit d'acòrd d'arcomandé na sentensa ëd doi agn e mes. Ai 16 ëd giugn dël 1931, Capone as diciàira colpèivol e ël giùdes Wilkerson a sospend j'audission fin-a ai 30 dël mèis.
Tutun, a l'audission dij 30, Wilkerson a fortiss che la cort a l'é pà gropà da gnun acòrd; a da la possibilità a Capone d'artiré soa admission d'esse colpèivol e a fissa ël process për ël mèis d'otóber.
Na sman-a prima dël process Wilkerson a ven a savèj che Capone a sërcava ëd corompe e dë mnassé ij candidà a la giurìa; antlora a la dariera minuta, a scambia ij sò con coj d'un colega. A quatr ore dël dòp-disné dij 6 d'otóber la giurìa a l'é bele che selessionà.
Ai 24 d'otóber a-i riva la sentensa: Capone a l'é arconossù colpèivol ëd vàire dj'acusassion.
La condana a l'é lesùa dal giùdes Wilkerson: un total d'óndes agn ëd përzon, 50.000 dòlar d'emende e 30.000 ëd fré dël process. A ven dlongh arestà e mnà a la përzon dla contà ëd Cook.
Për chèich temp a l'é staje possìbil ëd goerné soa organisassion da 'n përzon. Dlë dzèmber, un telegrama anònim rivà al dipartiment dla giustissia ch'a contava sò tratament ëd favor a l'ha faje perde ij privilegi ch'a l'avìa.
An fërvé ël distret dla Cort d'Apel a arpossa sò apel. Ai 2 ëd maj ëdcò la Cort Suprema a arpossa la domanda ëd Capone e doi di apress Capone a chita la përzon dla contà për esse mnà a cola d'Atlanta, anté ch'a arsèiv ël nùmer 40822.
Lenga Te'un
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Te'un ò Te'un a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Moluche).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Te'un a peul esse:
Al Capone
Ël process e la përzon
Peui a l'é trasferì a Alcatraz, anté ch'a-j dan ël nùmer 85. An Alcatraz, Capone a sonava ël banjo: a l'ha fin-a organisà na partìa ëd sinch sonador e a l'ha componù na canson antitlà Mother. An fërvé 1938 as dëscheurv malavi ëd sifìlis.
Lenga Te'un
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tve
🇫🇮
Al Capone
Ël process e la përzon
Ai 6 ëd gené 1939 a passa sò darié di a Alcatraz; da ambelelì a l'é trasferì an na përzon davzin a Los Angeles. An novèmber a seurt e a va a Baltimora, anté ch'a resta fin-a a la prima.
La fin
Capone, che giumaj a-i era pì nen con la testa, a passa ij sò darié agn an Florida. Për soa sifìlis, a l'é antra ij prim a esse soagnà con d'antibiòtich.
Ai 19 ëd gené 1947 a-j pija n'emoragìa al servel. La United Press a lo da për mòrt, ma chiel as arpija. La sman-a apress a dësvlupa na polmonite bronchial. A meuir a Miami ij 25 ëd gené dël 1947, vers sèira.
L'organisassion ëd Capone
Un-a dle rason dël sucess ëd Capone a l'é stàita soa capassità ëd buté an pé na còca bin organisà. Përsonage ai pòst ëd responsabilità a l'ero: 🇫🇮
Frabosa
Frabosa a l'é 'l nòm ëd doi comun dla provincia ëd Coni:
Les Pinthières
Les Pinthières a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 4,04 km², con 93 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 23 ab/km².
La Repubblica
la Repubblica a l'é 'n giornal cotidian italian. A l'é stàit fondà dël 1976 da Eugenio Scalfari e a l'é vit diventà ël second giornal italian (a stampa pì che 650.000 còpie al di). Sò diretor a l'é Ezio Mauro.
Les Pinthières
🇫🇮
La Repubblica
Edission locaj
la Repubblica a l'ha 9 edission locaj: Bari, Bològna, Firense, Génoa, Milan, Nàpoli, Palerm, Roma e Turin. A Turin a l'é 'l second cotidian vendù, dòp La Stampa.
Anliure esterne
Sit internet
Calidris temminckii
Descrission
Ël Calidris temminckii a smija al Calidris minuta, combin ch'a sia pi solitari. La fumela a peul dovré vaire mas-cc për covà diferente, parej mentre a lassa il prim mas-cc a cové, a peul ancaminé n'autra nijà con un second.
Ambient
J'abitùdin e l'ambient a son com cole dël Calidris minuta.
Beechy Airport
Ël Beechy Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Beechy, Saskatchewan, Canadà. Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CJH7.
Lenga aputai
Pais andoa a l'é parlà
La lenga aputai ò Aputai a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Moluche).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dl'Aputai a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Aputai language
Lenga Bonggo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bonggo o Bonggo a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bonggo a peul esse:<BR> <BR>
Bellicourt
Bellicourt a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 9,77 km², con 680 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 69 ab/km².
🇫🇮
Lenga Bonggo
Còdes ISO
<BR>
Robert Mallet-Stevens
Architet.
Lenga Bonggo
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bpg
Robert Mallet-Stevens
Robert Mallet-Stevens a l'era nà dël 1886. A l'ancamin creator ëd mobilia e ocupà ant la decorassion dij cine, a l'ha esercità ëd fasson pien-a ël mësté d'architet mach a parte da j'agn 1920. An sò travaj a privilegiava ij materiaj neuv, al servissi ëd forme originaj.
A l'é mòrt dël 1945. 🇫🇮
Camarophyllus colemannianus
Descrission
Capel fin a 8 cm, carnos, baross un pòch uniform. Bòrd pòch strià. Lamele spassià, antërvenà, un pòch dël midem color. Gamba àuta fin a 6 cm e larga fin a 1 cm, bes. Carn ciàira.
Ambient
A chërs ant ij pra.
Comestibilità
Comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Muxía, Muxía
🇫🇮
Il Corriere Sportivo
right|250px Il Corriere Sportivo a l'é 'n giornal sportiv piemontèis, fondà dël 2003. A seurt tuti ij lùn-es a Turin e a l'é vendù an tuta la region. Ël diretor a l'é Matteo Musso.
🇫🇮
Lenga Wiru
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Wiru o Wiru a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Wiru a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga piemontèisa (stòria)
Prime marche
Le prime marche che a mostro na lenga piemontèisa già motobin anans con soa formassion an rivo da 'nt j'anfiltrassion dla lenga volgar ant ël latin notaril ëd jë scriture comunaj. Vàire test cità dal Prof. Gasca Queirazza ant sò artìcol për la Stòria ëd Turin an mostro na lenga già motobin davzin-a al piemontèis dël dì d'ancheuj. Cognòm coma Sapavigna (scritura dël 1277), Belegròs (dël 1155), Tripa (dël 1223) a lasso gnun dubi, na sorprèisa a riva miraco con la costuma d'antlora dë decliné ij cognòm, con Peilagal che a ven Peilagala për le fomne. Ma sòn a resta motobin belfé a capisse ën vardand le mecàniche evolutive dël latin volgar e an ëtnisend present che ij cognòm an prinsipi a restavo dzortut dj'agetiv.
Rosignano
Rosignano a l'é 'l nòm ëd doi comun italian:
Lenga piemontèisa (stòria)
La lenga piemontèisa moderna
Dël sécol ch'a fa XVII ël piemontèis ossidental a l'ha ancaminà a esse dovrà da tuti tanme lenga ëd comunicassion comun-a an Piemont. Sòn a peul esse considerà l'achit ëd la fas moderna ëd la lenga piemontèisa.
Lenga Wiru
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wiu
Lenga piemontèisa (stòria)
Turin
Già da 'nt le prime marche scrite ij topònim a resto coj ch'i sentoma anco' al dì d'ancheuj. Nòm coma Culata Vinchile (as parla ëd Vanchija) e espression coma territorio ubi dicitur La Crava (dëj 1278) a lasso gnun dubi ansima a che lenga as parlèissa an Turin. La dicitura strata pellerina (visadì dij pelerin) an riva për la prima vira da 'nt dëj document dël 1111.
Surfassa
L'amzura ëd surfassa piemontèisa a passa daj sentenari àot-medioevaj a le giornà ant ël sécol ch'a fa XII. As trata mach dë cambié ël nòm, che l'amzura a la resta midema, ën essend tute e doe faite ëd 100 tàule.
L'afermativ: É
Contut che al dì d'ancheuj a sia antramentr ch'as ëspantia la meuda ëd dì dë sì, a l'italian-a, l'afermativ piemontèis genit a l'é É. Sòn a smija buté ël piemontèis fòra djë strà pì batùe da le lenghe romanze (ma notoma ël sard con sò afermativ èja, dal latin EST iam "a l'é già"), ch'a l'han fasse sò afermativ ën elaborand ant sle forme latin-e: A podrìa smijé che ël piemontèis a l'abia avune 'sé dë travajé ën scurtand est, për fesse sò afermativ. E sòn a l'avrìa sò sust, contand che est an latin lòn a vorìa dì. S'a fussa parèj, a sarìa un cas bele ùnich.
Però ant ij Sermon Subalpin (dla fin dël sécol ch'a fa XII) l'afermativ dovrà a l'é oe, ch'a jë smija motobin tant, pr'esempi, a la forma o-je, atestà an Fransa dël midem temp, coma derivassion dla forma Hoc est. Donca a l'é belfé che la rèis comun-a a sia cola gàlica meridional, e che peui le stra d'ossitan e piemontèis a sio separasse, dzortut për via che dij sécoj ch'a fan VIII, IX e X le comunicassion transalpin-e a restavo bele che tajà. La question dle continuità antra lenghe a va sempe considerà an sens geogràfich e ëd comunicassion sossiaj. Për soa posission a l'é natural che 'l teritòri piemontèis as trovèissa sota l'anfluss tant ëd la corent pròto-ossitan-a che ëd cola pròto-lombarda, coma d'àutra part ës ës-ciàira motobin da 'nt ël léssich dij sermon midem.
Ël passà lontan
J'ùnich passà ch'as deuvro ant ël piemontèis dël dì d'ancheuj a son passà pròssim e amperfet. Sòn a resta l'arzultà ëd n'evolussion ch'a l'ha mnà a chité ël passà lontan. Cost a restava un temp ëd derivassion latin-a, che ant ël dovré ëd tuti ij dì a l'é peui ëvnuit a esse esclusiv dl'Italia meridional e ch'a dzorviv ant ël Toscan coma passato remoto.
Censin Pich a l'arleva ant soa publicassion Ël Setsent e la literatura piemontèisa che la prima edission dl'Ìsler (dël 1799) a lo dovrava anco', e mach ant j'edission apress a l'é stait cambià an passà pròssim. Ës temp-sì donca a sarìa stàit chità an definitiva an corispondensa dla sconda anession a la Fransa. Comsëssìa, as trata ëd n'evolussion comun-a a tute le parlà dla pianura padan-a, ën essend che ës temp-sì a l'é drocà daspërtut, nen mach an Piemont, e che bele che ant ël parlé italian setentrional a l'é motobin malfé sente cheidun ch'a lo deuvra fin-a al dì d'ancheuj.
Antra le nen vàire forme atestà i trovoma le terminassion:
Ij përnòm verbaj piemontèis
La contrassion fonética dle forme verbaj piemontèise a l'ha mnà ant un temp nen vàire lontan a esse malfé a capì la përson-a mach da 'nt la forma coniugà dël verb. Për régola, pr'esempi, la prima përson-a singolar e la tersa plural a resto mideme antra 'd lor, e midem con le doe sconde përson-e. Ën rivand sossì ant na lenga ch'a l'avìa gnun òbligh formal dë buté un sogèt espress, sòn a l'ha mnà a la formassion ëd në scond sogèt tut afàit atìpich per le lenghe romanze: ël përnòm verbal piemontèis.
St'anovassion-sì a l'é anco' nen completasse, e a-i resto vàire parlà locaj andova 's përnòm as dòvra mach an part, combin che ij gramàtich piemontèis a lo buto sempe coma òbligh, ò almanch coma registr àot ëd la lenga. Notaman ant ël parlé dla sintura d'Ast e dla part setentrional ëd la provinsa as dòvro nomach ij përnom ëd la sconda e tersa përson-a singolar.
A resta pitòst evident che dëmentrè che tuti a l'han sentù l'esigensa ëd na specìfica adissional ch'a butèissa an ciàir ël sogèt dla proposission, minca pais a l'é andait për soa stra. Tuti però a l'han travajà ant sla mecànica sòlita dël piemontèis, ch'a deuvra n'arpetission dj'element sintàtich (pr'esempi, ma pa mach, soget e complement) coma ant la forma chila a la dis, che ëd sogèt a në buta bele che tre.
Donca ël process ch'a l'ha mnà a arnalisé ste arpetission coma përnòm dotà ëd na soa forma finìa a l'ha soèns basasse ansima a la version fonètica local dël son Ë, con na sconda përson-a singolar basà ansima a n'anversion fonètica dël përnòm personal ti. La question a l'é complicà da la forma riflessiva tìpica dël Monfrin, ch'a standardisa nen ël dovré dl'artìcol përnominà, ma a deuvra na partìcola së pì davzin-a a l'italian.
për mej capì le mecàniche longhe ëd l'evolussion dla lenga ch'a tiro anans ant ël piemontèis dël dì d'ancheuj.
Arferiment
🇫🇮
Bragade, Cesuras
San Mamede ëd Bragade a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Cesuras. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 208 abitant (112 òm e 96 fomne), distribuì an 9 categorìe ëd popolassion.
🇫🇮
Accadia
right|140px Accadia a l'é un comun dla Pulia ëd 2.534 abitant, an provincia ëd Fògia.
Aministrassion
thumb|right|200px|Tor ëd l'Orlògi Ël sìndich a l'é Pasquale Murgante (dal 29/05/2007).
Lenga Mafa
Lenga Mafa
Accadia
Sità gemelà
Accadia a l'é gemelà con:
Lenga Mafa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mafa o Mafa a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mafa a peul esse:<BR> <BR>
Accadia
Arferiment
🇫🇮
Lenga Mafa
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=maf
Lirio
Lirio (Canee an dialèt oltrapadan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 122 abitant, an provincia ëd Pavìa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alessio Cagnoni (da l' 8/06/2009, second mandà dal 26/05/2014).
Beiseker Airport
Ël Beiseker Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Beiseker, Alberta, Canadà. Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CFV2.
Lirio
Arferiment
🇫🇮
Francesco Faà di Bruno
thumb|200px|right|Francesco Faà di Bruno
Matemàtich. A nass a Lissandria ël 29 ëd mars dël 1825 dal marchèis Luis e da Carolin-a Sappa de' Milanesi, darié ëd dódes masnà. Dal 1840 al 1846 a studia a la Real academia militar ëd Turin, ant ël 1844 a dventa cadet, sot-tenent l'ann ch'a-i ven, leutenent dël 1846. Ant ël 1849 a l'é promovù capitani e a combat a Mortara e a Noara. Da otóber 1849 a dzèmber 1851 a sta a Paris, andoa a frequenta ij cors ëd matemàtica dla Sorbon-a. Ant ës perìod-sì a intra ant la conferensa ëd san Vincens ëd Saint-Germain-des-Prés e as angagia a dedié tuti ij sòld ch'a peul a Nosgnor, ai pòver e a le siense. Ëd gené 1853 a fonda a Lissandria la conferensa ëd san Vincens. A mars dël midem ann a chita la cariera militar për avèj arfudà ëd bat-se a duel contra n'ofèisa arseivùa. Ancora dël 1853 a fonda la san Vincens a la paròchia San Màssim ëd Turin. thumb|right|La capela ëd Saint-Germain-des-Prés, a Paris Da maj 1854 a dzèmber 1856 a l'é torna a Paris, andoa a travaja a l'osservatòri astronòmich e a pija a la Sorbon-a ël dotorà an matemàtica; ant ël 1855 a pùblica na fórmola che a pòrta sò nòm për calcolé le derivà d'órdin pì grand che 1 ëd na composission ëd fonsion. Ant ël 1857 a ancamin-a a ten-e ëd cors a l'Università ëd Turin e dël 1861 a intra ant ël Colegi dij dotor dla facoltà ëd siense matemàtiche, fìsiche e naturaj.
Mercatello sul Metauro
Mercatello sul Metauro a l'é na comun-a dla region dle Marche, provincia ëd Pésaro-Urbin, con sirca 1.448 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 68 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 21 ab/km quadrà. A confin-a con Apecchio, Borgo Pace, Carpegna, Città di Castello (PG), San Giustino (PG), Sant'Angelo in Vado, Sestino (AR).
Poinville
Poinville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 8,33 km², con 100 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 12 ab/km².
Mercatello sul Metauro
🇫🇮
Francesco Faà di Bruno
An fërvé 1859, an Borgià San Donà a Turin, su teren catà da chiel as anviara l'Euvra 'd Santa Zita. Dël 1862 a fonda ël liceo Faà ëd Brun. Dl'ost 1876 a va a Roma pr'ëstudié teologìa. Ël 3 d'otóber a l'é nominà professor ëstrasordinari d'anàlisi superior e ël 22 d'otóber a l'é ordinà prèive; peui a torna a Turin. Ël 16 ëd luj dël 1881 as sélebra la sirimònia dla vestission dle novissie dle Seur mìnime ëd nòstra Sgnora dël Sufrage, la congregassion religiosa ch'a l'avia fondà.
Poinville
🇫🇮
Francesco Faà di Bruno
A meuir ël 27 ëd mars dël 1888. Ant ël 1988 a l'é beatificà da Gioann Pàul II.
La Ca dë studi Fransesch Faà ëd Brun
A Turin a l'é istituisse la Ca dë studi Fransesch Faà ëd Brun, con ël but dë spantié la conossensa dla figura, dël pensé e dl'euvra ëd Faà ëd Brun. La ca dë studi a cudiss ëdcò: 🇫🇮
Savas
45.2975°N, 4.69278°W
Savas a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 12,44 km², con 694 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 55 ab/km². 🇫🇮
Alberona
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giambattista Forgione (dal 28/05/2006).
Arferiment
🇫🇮
Cettia cetti
thumb|right
Cettia cetti
thumb|right Órdin:  ---<BR> Famija: ---<BR> Géner:  ---<BR> <BR> <BR> <BR> <BR>
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ... <BR> Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì. <BR>
Ambient
Da finì. <BR>
Distribussion
Da finì. <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Cettia cetti
Phellinus chrysoloma
Ambient
A chërs ëdzora a conìfere vive veje.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Marnhagues-et-Latour
Marnhagues-et-Latour a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 21,92 km², con 132 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 6 ab/km².
🇫🇮
Nebieul
Ël Nebieul a l'é na qualità ëd vin.
Stòria
Soa stòria a ancamin-a già ant l'ani Tersent. Quaiche trasse scrite a-s peulo trovesse mach a parte dal sécol che a fa XIX. Sò nòm a peul avej doe stòrie diferente: la prima a ven dal moment ëd la vendëmmia, che as fà squasi sempe quandi che a-i taca le prime nebie; la scònda a l'é për via ëd col vel bianch che (come për la brigna) a-s forma ansima la bërta dij sò asinej.
Andóa a-s coltiva
Ël Nebieul l'é na vis piemontèisa, fòrt presenta ant le Langhe e andrinta al Roé (an Provinsia Granda) As coltiva ëdcò un poch ant ël Canavèis, Bielèis, Vërslèis e Noarèis. An tute le manere, Langhe Roé e na part ëd l'Astesan a fan la gròssa produssion. Fòra dël Piemont i podoma trovelo an Val d'Osta, Valtelin-a e an Fransacurta.
Ël vin
Ël vin Nebieul finì, madurà andrinta la cròta, a presenta un profum ëd fruta e ad fior sëcche, e ëdcò an poch dë spessie. Ël tanin a-s sent bastansa fort. Soa tinta a l'é pi ciàra nen che cola dij autri vin nèir piemonteis, coma la Barbera. A l'é un vin che a-s peul goernesse pì ampess che j'àotri.
San Biagio
San Biagio a l'é 'l nòm ëd sinch comun italian:
Nebieul
Ël vin
🇫🇮
Yannick Simbron
Sindicalista. Yannick Simbron a l'era nassù a Nantes ai 21 ëd giugn dël 1938 e a l'é mòrt davzin a Nancy, dapress ch'a l'avìa avù n'anfart, ai 15 d'avril dël 2008. A vint'agn, mach con la maduridà an man, a dventa magìster dë scòla; a amprend ël mësté e as dédica a le masnà an dificoltà. Ant l'istess temp as angagia al Sindicà nassional dij magìster (SNI) e ant la Gioventura sossialista. Dël 1970 a intra ant l'ufissi nassional dlë SNI e dël 1974 a na dventa segretari nassional. Des agn apress a intra a la diression ëd la Federassion dl'educassion nassional (FEN). Animator dla tendensa sossialista ch'a l'era an magioransa, Simbron a l'é segretari nassional ancarià dla conomìa. Ai 22 dë stèmber 1987 a dventa segretari general dla FEN; a l'ha dovù chité soe fonsion ai 10 ëd giugn 1991. Dal 1991 al 1998 a l'é stàit diretor ëd l'ufissi dl'OIT a Paris.
Soa assion sindical
Vnù segretari dla FEN, Simbron a l'ha dlongh amponù soa marca. Al congress ëd La Rochelle ëd fërvé 1988 a compendia sò programa ant le paròle ciav Travajé an n'àutra manera. A travers ël proget Na scòla për l'ann 2000, an butandse an contraposission con la minoransa comunista, a fa mostra ëd vorèj gavé la póer al sindicalism e polidé l'imàgin corporativista dla federassion dj'ansegnant. Ai 5 ëd gené 1990, ansima a Le Monde, as diciara a pro dla costrussion ëd na gran confederassion sindical. Ancoragià dal PS, ël proget a l'ha 'l but d'argropé an n'istessa organisassion arformista la FEN, la CFDT, FO e j'autònom. Ij comunista as buto contra e l'istessa FEN a l'é tëbbia. Al congress ëd Clermont-Ferrand, Simbron a l'é confirmà mach ëd giustëssa e ai 10 ëd giugn 1991 a dev chité soe fonsion. 🇫🇮
Lenga Ili'uun
Classificassion
Në schema ëd classificassion ëd l ' Ili'uun a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ilu
🇫🇮
Lenga Masimasi
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Masimasi o Masimasi a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Masimasi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ism
Lenga Kakihum
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kakihum o Kakihum a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kakihum a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kxe
Camarophyllus lacmus
Descrission
Capel fin a 5 cm, bombà o piat, gris brunastr viòla. Lamele gris violet ciàir. Gamba àuta fin a 6 cm e larga fin a 1 cm, atenuà, ciàira con ël pé dle vire giaunastr. Carn ciàira.
Ambient
A chërs ant ij pra.
Comestibilità
Comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
San German
San German a l'é 'l nòm ëd doi comun piemontèis:
Tònga
thumb|right|160px Ël regn ëd Tònga a l'é un pais dl'Osseania.
A l'é formà da apopré 177 ìsole (mach 40 abità), spartìe an tre arsipélagh ant l'Océan Pacìfich, 650 km a est dle Figi.
La capital a l'é Nuku'alofa.
A l'ha na surfassa ëd 748 km² e a conta anviron 100.209 abitant.
Anté ch'as treuva
300px|center
Stòria moderna
Tònga a l'é stàit un protetorà dël Regn Unì dal 1900 al 1970, quand a l'ha otnù la completa indipendensa.
Lenghe ofissiaj
Le lenghe ofissiaj ëd Tònga a son ël tongan e l'anglèis.
Spòrt
Lë spòrt nassional a l'é 'l rugby.
La squadra nassional (stranomà Ikale Tahi = Òje dël mar) a l'ha partecipà a quatr Campionà dël Mond e a l'é fra le 13 pi fòrt al mond.
Organisassion polìtica
Tònga (nòm ofissial: Pule'anga 'o Tonga / Kingdom of Tonga) a l'é un regn.
Israel
thumb|right|160px Lë stat d' Israel (מדינת ישראל an ebreo; دولة اسرائيل an àrabo) a l'é un pais dl'Asia, fondà dël 1948.
A confin-a con Siria, Lìban, Giordania, Palestin-a e Egit e a l'é bagnà dal Mar Mediterani e dal Mar Ross (Gòlf d'Aqaba).
Tònga
Organisassion polìtica
🇫🇮
Israel
La capital a l'era Tel Aviv. Dël 1980 ël govern a l'ha proclamà Gerusalem "capital ùnica e nen spartìbil" d'Israel, ma le Nassion Unìe a l'han nen acetà l'anession unilateral dla part àraba ëd Gerusalem a lë stat d'Israel e vàire pais a l'han ancora soe ambassade a Tel Aviv.
Israel a l'ha na surfassa ëd 20.770 km² (pi che 22.000 con i teritòri àrabo ocupà) e a conta anviron 8.134.100 abitant.
Conomìa
La moneda ofissial a l'é ël siclo (שקל shékel).
Organisassion polìtica
Israel a l'é na repùblica.
Ël president a l'é 'Isaac Herzog (יצחק הרצוג) (dal 2021).
Ël prim ministr a l'é Yair Lapid (יאיר לפיד) (dal 2021). 🇫🇮
Kashmir
thumb|Localisassion Ël Kashmir a l'é na region ëd la part setentrional dël sot-continent indian tra ij teritòri d'India e Pakistan, stat che a arvèndico la sovranità dzora tuta la region, e Cin-a che a arvèndica nomach la part che a contròla adess (Aksai Chin e Shaksgam).
Ël Kashmir a l'é stàit un sènter amportant për la religion induista e peui 'dcò për ël Budism.
Stòria
Apopré a la metà dël sécol ch'a fa XII ël sià Mirza a l'é dventà 'l prim re mussulman dël Kashmir e a l'ha ancaminà la dinastìa dij Salatin-i-Kashmir (Sultan dël Kashmir). Parèj për sinch sécoj ël Kashmir a l'é stàit goernà da 'd sovran mussulman che a l'han controlà la region fin-a al 1751. La dinastìa dj'afgan Durrani a l'ha controlà 'l Kashmir dal 1752 al 1820.
Dël 1820 ij Sikh, guidà dal maharajah Ranjit Singh a l'han ocupà la region e a l'han controlala fin-a al 1846; da col ani-lì 'l maharajah Gulab Singh a l'é dventà governator dël Kashmir con l'agiut dij britànich. La dinastìa dij Dogra a l'ha comandà fin-a al 1947.
Con la fin dël Raj britànich an India, ël prinsipà a l'é dventà 'n but ëd la polìtica strangera për India, Pakistan e Cin-a. 🇫🇮
Anca, Neda
San Pedro d'Anca a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Neda. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 621 abitant (315 fomne e 306 òm) distribuì an 21 categorìe ëd popolassion.
Lenga Ari
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ari o Ari a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Anca, Neda
🇫🇮
Lenga Ari
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ari a peul esse:<BR> <BR>
Castel dël Valentin
Ël castel dël Valentin a l'é un-a dle residense sabàode. As treuva a Turin, al sénter dël parch dël Valentin, an riva ëd Pò. Dal 1859 a l'é stàit sede dla Scola d'aplicassion për j'anginié, peui dventà ël Politécnich ëd Turin; al di d'ancheuj a òspita ij cors d'architetura.
Lenga Ari
Classificassion
<BR>
Castel dël Valentin
A l'é l'ùnica dle tre venerìe costruìe ant ël sécol ch'a fa XVII ant ij parch fòra dle muraje ch'a l'é goernasse fin-a al di d'ancheuj: ël palass dël Regio Parch a l'é andàit dësblà durant l'assedi dël 1706 e ël castel ëd Mirafior a l'é stàit campà giù pòch apress esse stàit edificà.
Lenga Ari
Còdes ISO
<BR>
Castel dël Valentin
Stòria
Ël castel dël Valentin a l'era stàit catà dël 1559 da Gioann de Brosses che dël 1577 a l'ha passalo al prinsi Emanuel Filibert.
Ij travaj dël castel dël di d'ancheuj a son anandiasse dël 1633, ordinà da Cristin-a ëd Fransa, vidoa ëd Vitòrio Medeo I, për arcostruilo ant lë stil fransèis. A son euvra ëd Carl ëd Castlamont giutà da sò fieul Medeo e a son ëstàit livrà dël 1660.
Fin-a al sécol ch'a fa XIX ël castel e l'é restà fòra dal perìmeter urban.
Ël nòm
Ai temp antich ant ës castel as costumava fé na festa ai 14 ëd fërvé, di 'd san Valentin; le dame a ciamavo Valentin sò sivalié servent. Da sòn a smija ch'a sia vnù ël nòm dël castel. 🇫🇮
Martrin
Martrin a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 23,31 km², con 238 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 10 ab/km².
🇫🇮
Pietra de' Giorgi
Pietra de' Giorgi (La Preda an dialèt oltrapadan) a l'é un comun dla Lombardìa d'862 abitant, an provincia ëd Pavìa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gianmaria Testori (dal 14/06/2004, second mandà da l'08/06/2009, ters mandà dal 26/05/2014).
Arferiment
🇫🇮
Poisvilliers
Poisvilliers a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 10,64 km², con 234 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 22 ab/km².
🇫🇮
Bell Island Airport
Ël Bell Island Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Bell Island, Teraneuva e Labrador, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CCV4.
Loculi
Loculi a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Nùoro, con sirca 540 <small>(Istat 2003)</small> abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 38 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 14 ab/km quadrà. A confin-a con Galtelli, Irgoli, Lula.
🇫🇮
Lenga Tsishingini
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Tsishingini o Tsishingini a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Tsishingini a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tsw
Tsishingini language
Palestin-a (ANP)
thumb|right|160px L' ANP (Autorità Nassional Palestinèisa) a l'é l'organisassion aministrativa ch'a governa ij teritòri dla Palestin-a ch'a dovrìo formé lë stat dla Palestin-a.
Al di d'ancheuj la part dla Palestin-a governà da l'ANP a së spantia ans la sponda mancin-a dël fium Giordan (sità ëd Ramallah, Gèrico, Betlem, Hebron, Nablus) e ans la Lista ëd Gaza, ch'a confina ëdcò con l'Egit.
La capital a dovrìa esse Gerusalem (part oriental), ch'a l'é ocupà da Israel; ël govern a l'é a Ramallah.
La surfassa a l'é apoprè ëd 6.225 km²; la popolassion d'anviron 3.700.000 abitant.
Anté ch'as treuva
200px|center
Organisassion polìtica
Ël president dl'ANP a l'é Mahmoud Abbas (محمود عباس), mej conossù con ël nòm d'Abu Mazen (dal 2005).
Ël prim ministr a l'é Mohammad Shtayyeh (محمد اشتية) (dal 2019). 🇫🇮
Phellinus conchatus
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an dzora a bion ëd sàles, albra, chërpo, etc..., tut l'ann.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Phellinus conchatus (Pers.) Quél. 🇫🇮
Benay
Benay a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 6,81 km², con 187 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 27 ab/km².
Santa María de Neda, Neda
Santa María ëd Santa María de Neda a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Neda. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 3.509 abitant (1.795 fomne e 1.714 òm) distribuì an 61 grup ëd popolassion.
🇫🇮
San Secondo
San Secondo a l'é 'l nòm ëd doi comun italian:
Lenga Talur
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Talur ò Talur a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Moluche).
Lenga Merey
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Merey a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Talur
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ilw
Lenga Gogodala
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gogodala o Gogodala a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gogodala a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ggw
Lenga Talur
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Talur language
Lenga Merey
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=meq
Chlidonias hybrida
thumb|right
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ... <BR> Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì. <BR>
Pontgouin
Pontgouin a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 25,12 km², con 854 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 34 ab/km².
🇫🇮
Chlidonias hybrida
Distribussion
Da finì. <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Chlidonias hybrida
Lenga Liki
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Liki o Liki a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Liki a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lio
Ardauli
right|140px Ardauli (Ardaùle an sard) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 1.021 abitant, an provincia d'Oristan.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberto Putzolu (dal 28/05/2007).
Camarophyllus ochraceopallidus
Descrission
Un pòch com ël Camarophyllus cereopallidus. Capel fin a 4 cm, pian-bombà, crema òcra al disch, strià, sech. Lamele un pòch dël midem color. Gamba àuta fin a 5 cm e larga fin a 0,5 cm, atenuà, ciàira.
Ambient
A chërs ant ij pra.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Siaosi Tupou V
A l'é stàit ël re ëd Tònga dal 2006 al 2012.
Mercatino Conca
Mercatino Conca a l'é na comun-a dla region dle Marche, provincia ëd Pésaro-Urbin, con sirca 1.030 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 14 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 74 ab/km quadrà. A confin-a con Auditore, Gemmano (RN), Monte Cerignone, Monte Grimano, Sassocorvaro, Sassofeltrio, Tavoleto.
Siaosi Tupou V
Ai 24 ëd fërvé 2012 a l'é stàit arseivù an udiensa da Benedet XVI.
Camarophyllus ochraceopallidus
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Tugun
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tugun ò Tugun a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Moluche).
Siaosi Tupou V
Note
🇫🇮
Lenga Tugun
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Tugun a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tzn
🇫🇮
Torraca
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Daniele Filizola (dal 5/04/2005).
Kugaaruk Airport
Ël Kugaaruk Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Kugaaruk, Nunavut, Canadà.
Lenga Tsuvadi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tsuvadi o Tsuvadi a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Tsuvadi a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tvd
Borrifáns, Cesuras
🇫🇮
Sceautres
44.61694°N, 4.60917°W
Sceautres a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 14,64 km², con 104 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 7 ab/km². 🇫🇮
Alessandro Cruto
thumb|right|Alessandro Cruto Anventor e industrial italian. Alessandro Cruto a l'era nassù a Piossasch ël 24 ëd magg dël 1847, fieul ëd Giaco e ëd Giuseppa Bruno, e a l'é mòrt a Turin ël 15 dë dzèmber dël 1908. Fieul d'un murador, a l'avìa frequentà l'Università ëd Turin e, peui, antant ch'a travajava con sò pare, a l'avià continuà a studié la fìsica e l'eletrotécnica. Dël 1872 a deurb un laboratòri a Piossasch e dël 1880 a pronta un filament ëd carbòni për lampadin-e elétriche a fil afoà: sò prim model a durava 500 ore prima ëd brusé. Soa anvension a l'ha un grand sucess a j'Esposission ëd Mùnich ëd Baviera (1880) e Turin (1884). Dël 1886 a tramuda soa fàbrica ëd lampadin-e a Alpignan e a la dirigg fin al 1889.
Bella Bella (Campbell Island) Airport
Ël Bella Bella (Campbell Island) Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Bella Bella, Columbia Britànica, Canadà. Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CBBC.
Alessandro Cruto
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Burgueira, Oia
San Pedro ëd Burgueira a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Oia. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 432 abitant (217 fomne e 215 òm), distribuì an 3 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Baradili
right|140px Baradili (Baradìle an sard) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 94 abitant, an provincia d'Oristan.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Lino Zedda (dal 28/05/2006).
Enrico Crespi
thumb|right|200px|Enrico Crespi
Redavalle
Redavalle (Ridaval an dialèt oltrapadan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 1.069 abitant, an provincia ëd Pavìa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Pierangela Compagnoni (dal 26/05/2014).
Enrico Crespi
Biografìa
Enrico Crespi a l'era nassù a Busto Arsizio dël 1877 e lì a l'é mòrt dël 1965. <BR> Ël Crespi a l'ha fondà la "Famiglia Bustocca".
Euvre
Le euvre dël Crespi a son: Ël Crespi, an drinta a soe euvre a l'ha sempre sërcà solussion gràfiche e ortogràfiche adate a le caraterìstiche del dialèt local, che a ven ëdcò ciamà "lìgur-lombard", përchè dle vire a arciama ël lìgur.
Lenga Matal
Lenga Matal
Redavalle
Sità gemelà
Redavalle a l'é gemelà con:
Enrico Crespi
Bastem
An drinta al sonèt Bastem, ël Crespi a àussa la vos contra le bëstëmmie. L'inisse: <BR>
Lenga Matal
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Matal o Matal a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Enrico Crespi
Silenziiu!...
Ël cant Silenziiu!... a l'é dicà a Giovanni Bertacchi. L'inisse: <BR>
Redavalle
Arferiment
thumb|left|350px|Le colin-e davsin al pais 🇫🇮
Mayran
Mayran a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 15,36 km², con 454 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 29 ab/km².
🇫🇮
Lenga Matal
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Matal a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Enrico Crespi
Arferiment
🇫🇮
Lenga Matal
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mfh
Gonnostramatza
right|140px Gonnostramatza a l'é un comun dla Sardëgna ëd 941 abitant, an provincia d'Oristan.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Maria Antonella Ardu (dal 9/05/2005).
Arferiment
🇫🇮
Leonhard Euler
thumb|right|200px|Leonhard Euler Matemàtich.
La gioventura a Basiléa
Leonhard Euler a nass ant j'anviron ëd Basiléa ël 15 d'avril dël 1707. Sò pare Paul (1677-1745) e sò pare-grand a j'ero ëd pastor protestant, soa mare as ciamava Margaretha Bruckner (1677-1761). Doi di apress soa nàssita, Euler a l'é stàit batijà ant la Martinskirche.
Dël 1708 a sò pare a l'é stàita afidà la cesa ëd Riehen, un vilage a anviron n'ora ëd marcia da Basiléa, e la famija a l'ha tramudà ambelelà. Peui a son nassuje d'àutre tre masnà: Anna Maria (1708-1778), Maria Magdalena (1711-1799) e Johann Heinrich (1719-1750).
Findi al 1712 a l'han vivù tuti ansema, an n'alògg ëd mach doe stansie.
La formassion
Bele che ant je scòle as mostrèissa mach la matemàtica pì elementar, sò pare, che a l'era stàit anlev ëd Jacob Bernoulli e cambrada dë stansia ëd Johann Bernoulli ai temp ëd l'università, a l'ha podù fornije na conossensa motobin bon-a dl'àlgebra e dla geometrìa. An dzorpi dël pare, ël fieul a l'ha avù tanme ansegnant privà ël teòlogh Johannes Burckardt (1691-1743), ch'a l'avìa ëdcò chiel na coltura matemàtica ecelenta. Soa mare, ch'a vnisìa da na famija d'umanista, a l'ha mostraje le base dla coltura clàssica.
Dël 1720 a intra a l'Università ëd Basiléa pr'ëstudié filosofìa e drit. Ëd giugn 1724 as diplòma an filosofìa, apress avèj tnù na dissertassion pùblica anté ch'as paragonavo ij sistema ëd Newton e Descartes. Ancorzusse 'd sò talent, Johann Bernoulli a l'ancoragia a studié matemàtica e a-j dà 'd lession përsonaj.
A intra ant ël dipartiment ëd teologìa përchè sò pare a vorìa ch'a dventèissa 'dcò chiel pastor. Ma Euler a continua a travajé an matemàtica e as fa conòsse con soe prime publicassion, doi curt travaj dël 1726 e 1727 an sj'Acta eruditorum, e con la decision ëd partissipé al premi bienal proponù da l'Academia dle siense ëd Paris an sla mej forma da dé a la pròra ëd na nav: soa memòria a l'ha nen vagnà ël premi, ma a l'ha otnù na mension onorèivol.