cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stòria ëd Génoa
La proveniensa dël capital: na question duverta
thumb|right|[[Pòrta Sopran-a, al di d'ancheuj ciapà antrames a Génoa, ma dij temp dël medioev confin ëd la sità murà]] Vàire ipòtesi a son ëstàite fàite për ëspieghé lòn ch'a smija n'amprovis progress econòmich dij genoèis a caval dij sécoj ch'a fan X e XI. Ma dzortut a l'é nen vàire ciàir se ës progress a sia peui ëstàit tant amprovis da bon. La question a l'é nomach che lòn ch'a l'é rivane a l'é nen 'sé për podej giudiché an finitiva. Antra j'ipòtesi pì arcorente a-i é cola che la sorgiss econòmica ch'a l'ha mnà a cumulé ij capitaj dont a fa da manca për fé dle nav a sia stàita la campagna. Ij papé dla Diòcesi ëd Génoa a smon-o vàire esempi ëd rendita nen mach an natura, ma ëdcò pagà a sòld. E an resta un contrat sossietari dël 1012 antra privà për la costrussion d'un mulin, contrat che an ësmon dle forme d'associassion ëd capital motobin dësvlupà, e che a-j ësmijo già motobin tant a cole che peui i trovroma ant ël comersi 'd mar documentà. A caval dël 1000 ij genoèis donca a san già lòn ch'a sia na sossietà për assion (che për tant che la rendita a la sia 'mzurà an galin-e e quart ëd porchèt, l'utiss giurìdich a l'é già col).
Cetara
🇫🇮
Stòria ëd Génoa
La proveniensa dël capital: na question duverta
Nen podend-se basé ansima a na continuità nen dimostràbila dij comersi da 'nt ij temp roman a coj dël sécol ch'a fa X, l'idèja corenta a l'é gropà a la strutura ëd produssion ëd la Liguria e a cola militar e polìtica. Tute e tre ste question a resto dominà da la scarsità ëd tera. Për ëslarghé sò domini ij nòbij dla Liguria a l'avìo pa tant da rusesse l'un con l'àutr, che da divid-se a-i era comsëssìa nen vàire, e un teritòri piassà a caval dij pass alpin e apenìnich a l'era motobin malfé da goerné. Fini-ie la tera a-i restava mach ël mar. Un chèich contròl dël mar a l'era 'cò fondamental për evité che viravoltà a-i rivèisso ij sarasin (ò j'avsin) a buteje a sach soe tere. La rason ancreusa ch'a l'ha mnà la Liguria a vardé anvers al mar a smija pitòst ciàira, a resta mach da capì coma st'esigense stratégiche a sio stàite finansià.
La produssion agrìcola dle Liguria a l'é sempe stàita motobin sagrinà: l'eva a l'é pòca e bele che la tera a l'é nen vàire. Për gionta, ij tòch ch'as peulo coltivesse soèns a resto isolà l'ùn da 'nt l'àutr. Dij temp dël medioev a l'é nen documentà la coltivassion a trassa, ch'a ciama esagerà travaj për na popolassion cita. Pitòst a confermé la scarsità d'oferta ëd travaj a-i son soèns ij contrat a premi, coma ij contrat a livel, andoa ch'as fita via un tòch ëd tera contra na cita soma (ò bele che a gràtis) ma con l'òbligh dë fe-ie ansima dij travaj, dont arzultà peui as divid antra proprietari dla tera e col ch'a la fita. L'avantagi dij contrat a livel a l'é 'cò col dla rendita: na tera coltivà la prima vira a da motobin pì 'd profit che nen un camp vej.
A Génoa ëd contrat parej a 'n në resto documentà vàire, dzortut ant ij papé dl'abassìa ëd Sant Ëstéo. Ij contrat ëd fit dl'abassìa a son soèns pagà an natura, ma ij contrat a livel a l'han 'cò un cit fit an moneda, e an moneda a travajo vàire abassìe për caté e vende 'd tera, an manera da rasionalissé soe proprietà, che ën formand-se dapress a donassion privà a son soens pitòst spatarà e malfé da gestisse. Donca an Liguria n'economìa basà ansima a la moneda a-i é pro, për cita ch'a sia, e a peul esse stàita 'sé a fé chèich nav. thumb|left|Abassìa ëd San Frutos, ël magasin dle barche. Na gran-a tuta ligurin-a ch'a fastudiava la costrussion naval a l'era torna cola dël teritòri: già ch'a-i era nen vaire bòsch àut, a l'era 'cò malfé ëmnelo a la riviera për travajé. Sòn a farà an manera che la cantierìstica naval genoèisa a resta sempe spatarà për ël teritòri, pitòst che sentralisà an sità, che soèns a vnirà motobin pì a bon pat ëmneje ij mèistr al bòsch, che nen ëmneje 'l bòsch ai mèistr. A smija na gran-a, ma për sécoj a farà dij mèistr genoèis dla gent bon-a a fé na nav an qualsëssìa pòst, che tant a travajé andoa a pòrta dë felo a son costumà.
Le nav dij genoèis a l'han sempe dobia fonsion: militar e comersial. An prinsipi as arleva nen na chèich specialisassion ant jë scaf e soèns a-i saran dle ruse për stabilì se lòn ch'a fa na nav a sia comersi (ch'a paga ampòsta) ò piraterìa (ch'a l'é esent da ampòsta). E pròpe sta distinsion fiscal con premi a j'atività ëd corsa an dis d'andoa a l'é belfé ch'a sia vnùita la pipart dël capital genoèis. Se ij sarasin a l'han butà Génoa a sach, a l'é belfé che vàire vire a sio pro stàit ij genoèis a buté al sach ij sarasin. Ëd sigura as tratava ëd na manera 'd dovré la fòrsa ch'a smonìa motobin pì 'd profit che nen fesse la guèra antra avzin ëd ca për dontre giornà 'd tera grama, e ch'a l'ha d'avèj tirà la pipart ëd coj ch'a vorìo fesse 'd sòld ampressa.
Na vira trovà ij sòld për feje travajé, ij mèistr a l'han nen d'esse stàit dur a trovesse. Ël savèj basilar ëd la costrussion naval a l'ha da esse restà viv për ij sécoj an tuta la Liguria, bele che ant l'ipòtesi che ij comersi roman a fusso chità squasi d'autut dapress al passagi a la dominassion ëd Longobard e Franch. Con la stra roman-a viaman pì an malora, a-i era pa gnun-a àutra manera për tramudé la mërcansìa antra mila cit borgh isolà da le montagne (ch'as pensa a gran asiende agrìcole coma San Frutos e a le Sinch Tere, bele che al di d'ancheuj). Contut che 'l Mar Lìgur a fussa esagerà ancreus për la tecnologìa ëd pësca medioeval, a l'era bele mach che la campagna ch'a l'avìa manca ëd barche, nen podend dovré dij carton. A l'é na spiegassion ch'a l'é belfé ch'a sia bon-a 'cò për Amalfi, 'cò chila ant la midema situassion ëd traspòrt via tera sagrinà, e che an efet as treuva a vnì na potensa marinara bele che dl'istess temp ch'a-i monta l'amportansa 'd Génoa.
Ij sécoj ch'a fan X e XI
thumb|right|[[Lira|Dné genoèis dël 1139]]
Ël papé dël 958
Ël papé dël 958 a ven firmà da doi rè dont podèj a l'é talment malbutà che për ij genoèis a dev esse stàit motobin belfé contratelo, e daspërchiel a veul pa dì che Génoa a fussa tant pì granda e potenta che qualsëssìa àutr borgh d'antlora. A-j da comsëssìa a la sità la pijn-a andipendensa da qualsëssìa nòbil ò ufissial forest e a stabiliss che gnun a peul cambié le bon-e costume dij genoèis, che donca a pijo valor legal arconossù ëdcò fora Génoa. Notaman amportant a l'é che 'l papé a fasa gnun-a mension nì dël vësco, nì dj'abassìe dël genoèis. Ij podèj eclesiàstich as trovran për sò cont j'utiss giurìdich për difende soe tere, dël 958 a son nen ant la lista 'd coj ch'a contrato coi rè. E gnanca a-i son ij podèj militar, la sità a la smija fàita bele mach ëd gent ch'a fa comersi e produssion.
An pràtica a-i në ven na pijn-a andipendensa da 'nt la nobiltà, che d'àutra part a la sta nen an sità e a la smija pì anteressà a goernesse 'l contròl dij pass che a men-o ant l'àuta val dë Pò. La famija che pì a l'avìa vantà sò drit ansima a Génoa a l'é cola dj'Obertengh, che dël prinsipi dël sécol ch'a fa XI a l'é già s-ciapà antra quatr branche (Estens, Palavicini, Malaspin-a e Adalbertin ëd Gavi ). 'Cò fin-a ij viscont ëd Génoa, pì nen fasendëjla a comandé an sità, a son tramudasse an campagna. L'ùnica branca nòbila ch'a l'abia anco' 'd gròss anteressi e d'anfluensa an sità a l'é cola dij Malaspin-a, che an efet i trovroma torna antra sent agn an posission ëd fòrsa. Për j'àutri nòbij ël destin a sarà col dë resté fòra ò esse assorbì ant la Repùblica bele dlongh.
Ël papé dël 958 a l'é ëdcò antëressant për la natura dle proprietà dont as agiss. Vigne, camp, pasture, bòsch, mulin, montagne, valà e pescherìe a ven-o coma valor econòmich ansema a jë s-ciav. Ël papé a l'é motobin esplìssit a citeje coma servis et ancillis utriusque sexus coma se ant sël pat d'esse na dzorvivensa roman-a e longobarda coma utiss ëd travaj a fusso ëdcò già cola mërcansìa che peui për sécoj a sarà un-a dle gran sorgiss ëd profit për ij genoèis. Dël 1005 a l'é 'l prim contrat ëd véndita ëd na s-ciava che a n'arpòrta nòm e adoss: për 20 sòld Arman, ëd lege sàlica, a-j vend a Benedetto e Benedetta la s-ciava borgonda Erkentruda, ën dand-je garansìa a la cobia ch'a la cata ch'a l'é pa na s-ciava scapà via da n'àutr padron, che chiel a l'ha nen rubala e ch'a l'é nen malavia.
Dapress a 's papé-sì a-i resta na quantità ëd document ch'a-i intro con la gestion dj'abassìe. Antant, dël 984 San Frutos a intra ant ël moviment ëd Cluny, lòn ch'a në fa n'abassìa d'amportansa antërnassional, che dël 999 as tira l'atension e ij cadò dl'Amperatrissa Adelàide. Ij cadò amperiaj a son registrà ant un papé dël mèis d'Avril, e a toco 'd tere an Brugneto e an vàire àutri pòst. Na version fàussa dël sécol ch'a fa XII a smon un cadò ch'a ciapa andrinta Portofino antregh, ma a l'é fàit an manera ch'as ës-ciàira sùbit ch'a l'é fàuss. Conforma a sta version Génoa a l'avrìa avù n'arsivësco e dij cònsoj bele che dël 999. N'àutra marca che bele che ij genoèis d'antlora a l'avìo tute soe gran-e a capì la stòria 'd soa sità. L'ent eclesiàstich pì gròss a resta comsëssìa l'Abassìa ëd Sant Ëstèo, che dël 1025 a l'é ampegnà an contrat a livel për amelioré soe proprietà. Sant Ëstéo dij temp d'antlora a l'é un monasteri Benedetin dobi, con na part për ij fra e l'àutra për le monie. Për vàire agn sò aba a l'han travajà a consolidene 'l patrimòni, che a l'é dzortut basà ant la valà 'd Bisagn, a Pra San Martin e an vàire cit borgh ëd la riviera.
La moneda ch'a gira për Génoa dë sti temp-sì a l'é cola d'argent batùa a Pavìa. Ij contrat a në smon-o na popolassion ëd lege roman-a, sàlica e longobarda, con mariagi mës-cià.
Bibliografìa
🇫🇮
Tifariti
thumb|La piassa ëd Tifariti (2005) Tifariti a l’é na sità dla Repùblica Àraba Saharawi Democràtica.
Quand ël Sahara Ossidental a l'era na colònia spagneula, Tifariti a contava apoprè 7.000 abitant; adess la pi part a l'é arfugiasse ant ij camp-pròfugh an Algerìa.
Geografìa
Tifariti as treuva ant ël desert, ant la part dël Sahara Ossidental aministrà da la RASD.
Dordives
Dordives a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 15,21 km², con 2.388 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 157 ab/km².
Bir Lehlu
Bir Lehlu (بئر الحلوة an àrab) a l’é la capital "ad interim" dla Repùblica Àraba Saharawi Democràtica.
Dordives
🇫🇮
Tifariti
Sità gemelà
Tifariti a l'é gemelà con:
🇫🇮
Sabazan
Sabazan a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 8,26 km², con 135 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 16 ab/km².
🇫🇮
Bir Lehlu
Geografìa
Bir Lehlu as treuva ant ël nòrd-est del pais, ant la part dël Sahara Ossidental aministrà da la RASD.
Lenga Daho-Doo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Daho-Doo o Daho-Doo a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còsta d'Avòri.<BR> <BR>
Bir Lehlu
Sità gemelà
🇫🇮
Lenga Daho-Doo
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Daho-Doo a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Cortona
miniatura|sinistra
Tartar
Tartar a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël Canton dij Grison, con sirca 191 abitant. A së stend për na surfassa ëd 1,58 km², con na densità ëd popolassion ëd 121 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Cazis, Masein, Portein, Präz, Sarn.
Cortona
Cortona a l'é na comun-a dla Toscan-a ëd 22.594 abitant, an provincia d'Aress.
Tartar
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
Cortona
L'época etrusca
A l'época etrusca, Corton-a a l'era dita Curtun. Ël murajon ëd cinta, longh 2600 méter, dël V sécol aGC a l'é ancor parsialman conservà an sò tòch a nòrd.
Tartar
🇫🇮
Cortona
L'época etrusca
Parèj d'àutre sità d'Etruria, a la fin dël IV sécol aGC Corton-a a conclud n'aliansa con Roma e a dventa colònia roman-a.
L'Età ëd mes
Ant ël V sécol a l'é sachëzzà dai gòt.
Dël 1325 la sità a l'é alvà a la dignità 'd vëscovà. Col midem ann, la famija dij Casali a pija ël podèj, ch'a goerna fin-a al 1409, cand Corton-a a l'é vendùa al re 'd Nàpoli. Doi agn pi tard, sempe për dl'arzan, la sità a torna a Firense.
L'Arnassensa
Dël 1538 a l'é antëgrà al ducà 'd Toscan-a.
Great Bear Lake Airport
Ël Great Bear Lake Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Plummers Great Bear Lake Lodge, Teritòri dël Nòrd-Òvest, Canadà.
Cortona
L'Arnassensa
Ij Médici a mostro soa potensa an fasend batì n'àuta fortëssa an sla colin-a dl'antica acròpoj.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Andrea Vignini (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Sità binele
thumb|right|200px|Ël Palass Comunal Cortona a l'é binelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Vairòle
right|200px|thumb|Ël vìrus dlë vairòle Le vairòle a son un vìrus.
A son ëstàite dësreisà dël 1977, ma ant jë Stat Unì e an Russia a l'han goernane d'arserve.
Scond sécol
thumb|right|Na cita malavia ëd [[vairòle an forma acuta. A l'han dë esse stàit antra vàire milion ij sitadin roman mòrt an ste condission-sì, dij temp dla prima epidemìa]] La prima neuva dla presensa dle vairòle ant ël mediterani a l'é dël 165, sot a l'imperator March Aureli. Al dì d'ancheuj a son vàire jë stòrich ch'a penso ch'a sia stàita costa-sì un-a dle càuse prime (se nen la prima) dla fin dl'Imperi Roman an ossident.
Për tant ch'i l'abio nen dij nùmer precis, i soma che l'epidemìa a l'ha avù n'efet disastros dzortut ansima a le sità, ch'a j'ero la base dl'imperi. A fé monté la mortalità a son ëstàite tant la question che ij servissi igiénich e la meizin-a d'antlora a l'ero lòn ch'a l'ero, che la question che la popolassion, nen avend mai ancontrà prima 's mal-lì, a l'avìa nen podù dësvlupé gnun-a difèisa imunitaria.
La conseguensa prima dl'epidemìa a l'é stàita 'l droché dla base fiscal dl'imperi, ch'a l'era tuta basà ansima a le sità, e 'l deurb-se d'un moment ëd debolëssa militar ëmnà tant da 'nt l'avej pì nen j'arsorse për paghé ij soldà che da la mòrt ëd vàire 'd coj ch'a-i ero. La depression econòmica e demogràfica ch'as anandia ant la part ossidental dl'imperi dapress a l'epidemìa a finirà pì nen, e a la fin dle fin a la mnerà a droché n'imperi che giumaj a l'ha pì nen assé nì 'd gent, nì 'd sòld për controlesse soe tere.
Bibliografìa
🇫🇮
Dundee Airport
Ël Dundee Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Dundee, Scòssia, Regn Unì.
Lussant
Lussant a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente-Maritime. A së stend për na surfassa ëd 8,79 km², con 831 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 102 ab/km².
🇫🇮
Cicerale
Cicerale a l'é na comun-a dla region Campania, an provincia ëd Salern, con sirca 1.343 abitant. A së stend su na surfassa ëd 41 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 33 abitant për chilòmeter quadrà. A confin-a con le comun-e d'Agropoli, Capaccio, Giungano, Monteforte Cilento, Ogliastro Cilento, Perito, Prignano Cilento, Trentinara. 🇫🇮
Douchy (Loiret)
Douchy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 23,38 km², con 982 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 42 ab/km².
🇫🇮
Lenga Glaro-Twabo
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Glaro-Twabo o Glaro-Twabo a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Liberia.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=glr
Vëssa
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Carla Bonino (da l' 8/06/2009).
Sità gemelà
Vëssa a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Dampierre-sur-Boutonne
Dampierre-sur-Boutonne a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente-Maritime. A së stend për na surfassa ëd 14,04 km², con 397 	 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 28 ab/km².
🇫🇮
Saint-Arailles
Saint-Arailles a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 13,2 km², con 116 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 8 ab/km².
Phoenicopterus ruber
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ...
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Distribussion
As treuva an América central e ant ël Golf dël Méssich.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Розово фламинго Flamenco común Flamingo
Colliano
Colliano a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Salern, con sirca 3.829 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 54 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 71 ab/km quadrà. A confin-a con Buccino, Contursi Terme, Laviano, Muro Lucano (PZ), Oliveto Citra, Palomonte, San Gregorio Magno, Valva.
Dry
Dry a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 22,78 km², con 1.025 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 45 ab/km².
🇫🇮
Lenga We meridional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga We meridional o We meridional a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còsta d'Avòri.<BR> <BR>
Thusis
Thusis a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël Canton dij Grison, con sirca 2.569 abitant. A së stend për na surfassa ëd 6,84 km², con na densità ëd popolassion ëd 376 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Cazis, Fürstenau, Lohn, Masein, Rongellen, Sils im Domleschg, Urmein.
Lenga We meridional
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël We meridional a peul esse:<BR> <BR>
Thusis
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
Lenga We meridional
Classificassion
<BR>
Thusis
🇫🇮
Mazeray
Mazeray a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente-Maritime. A së stend për na surfassa ëd 19,38 km², con 779 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 40 ab/km².
Lenga We meridional
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gxx
Mazeray
🇫🇮
Vi (CN)
right|140px Vi (Vicoforte an italian) a l’é un comun ëd 3.020 abitant dla provincia ëd Coni.
Monument
Ël monument pi amportant a l'é 'l Santuari ëd Vi. thumb|right|200px|Ël Santuari
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gian Pietro Gasco (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
🇫🇮
Saint-Aunix-Lengros
Saint-Aunix-Lengros a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 5,36 km², con 117 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 21 ab/km².
Reopòrt d'Edimborgh
Ël reopòrt d'Edimborgh a l’é n'aeropòrt localisà a Edimborgh, Scòssia, Regn Unì.
Saint-Aunix-Lengros
🇫🇮
Lenga Sapo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Sapo o Sapo a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Liberia.
Giuseppe Marletta
Sò travaj
Anlev ëd Mario Pieri, a l'ha travajà ant la geometrìa, dzortut la geometrìa projetiva iper-ëspassial. Soe arserche a son contnùe an n'otanten-a ëd publicassion. A l'ha studià ij 3-compless ëd rete an S_4 e, pì an general, j'(r-1)-compless ëd rete an S_r. Soe idèje a l'han trovà dj'aplicassion ant la teorìa dj'ultra-spassi. A l'ha dàit ëd contribussion amportante ëdcò a la geometrìa projetiva diferensial local dle surfasse an S_3.
Lenga Sapo
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Sapo a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=krn
Reopòrt d'Edimborgh
A resta a 13 chilòmeter a est ëd la sità.
Giuseppe Marletta
Sò travaj
🇫🇮
Conca dei Marini
Conca dei Marini a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Salern, con sirca 697 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 1 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 697 ab/km quadrà. A confin-a con Amalfi, Furore. 🇫🇮
El Ayun
thumb|right|200px|El Ayun dal satèlit dla NASA El Ayun (لعيون an àrab) a l’é la capital ofissial dla Repùblica Àraba Saharawi Democràtica; mach ch'al di d'ancheuj a l'é ocupà dal Maròch e la capital "ad interim" a l'é Bir Lehlu.
A l'ha na popolassion d'apoprè 190.000 abitant, per la pi part colon mandà dal Maròch.
Geografìa
El Ayun as treuva ant ël nòrd del pais e a dista 30 km da l'Océan Atlàntich.
Sità gemelà
El Ayun a l'é gemelà con:
🇫🇮
Tiefencastel
Tiefencastel a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 245 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 14,85 km², con na densità ëd popolassion ëd 16 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Alvaneu, Alvaschein, Brienz/Brinzauls, Cunter, Filisur, Mon, Riom-Parsonz, Savognin, Stierva, Surava.
Le lenghe ofissiaj ëd costa comun-a a son l'Alman e ël Rumantsch-Grischun 🇫🇮
Saint-Avit-Frandat
Saint-Avit-Frandat a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 7,55 km², con 85 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 11 ab/km².
Vigneul
right|140px Vigneul (Vignolo an italian; Vinhoel an ossitan) a l’é un comun ëd 2.232 abitant dla provincia ëd Coni.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberto Giraudo (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Panorama
Arferiment
🇫🇮
Egry
Egry a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 7,5 km², con 225 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 30 ab/km².
Lucignano
thumb|right|200px|La cesa ëd San Fransesch Lucignano a l'é un comun dla Toscan-a dë 3.468 abitant, an provincia d'Aress.
Egry
🇫🇮
Lucignano
Anliure esterne
🇫🇮
Tinizong-Rona
Tinizong-Rona a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 370 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 54,30 km², con na densità ëd popolassion ëd 7 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Bergün/Bravuogn, Bever, Filisur, Mulegns, Savognin, Sur.
Echilleuses
Echilleuses a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 12,36 km², con 272 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 22 ab/km².
Tinizong-Rona
Le lenghe ofissiaj ëd costa comun-a a son l'Alman e ël Rumantsch-Grischun 🇫🇮
Echilleuses
🇫🇮
Montguyon
🇫🇮
Lenga Krahn ossidental
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Krahn ossidental o Krahn ossidental a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Liberia.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Krahn ossidental a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=krw
East Midlands Airport
L' East Midlands Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Castle Donington, Leicestershire, Anghiltèra, Regn Unì.
Ficarazzi
right|140px Ficarazzi a l'é un comun dla Sicilia d' 11.331 abitant, an provincia ëd Palerm.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Cannizzaro (dal 26/11/2001 -second mandà: 2006-).
Arferiment
🇫🇮
Gaetano Bedini
thumb|right|200px|Gaetano Bedini Gaetano Bedini a l'era nassù a Senigallia ël 1m ëd maj dël 1806.
Ai 27 dë stèmber dël 1861 a l'é stàit elegiù Cardinal ëd Viterb.
A l'é mòrt a Viterb ël 6 dë stèmber dël 1864.
Anliure esterne
🇫🇮
Controne
Controne a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Salern, con sirca 940 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 7 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 134 ab/km quadrà. A confin-a con Altavilla Silentina, Castelcivita, Postiglione.
🇫🇮
Gené (mèis)
Gené a l'é ël prim mèis ëd l'ann conforma al calendari gregorian. A conta 31 di.
Sò nòm a ven dal latin Ianuarius, e cost-sì dal nòm dël dio roman Ianus. Costa divinità a goernava le pòrte e ij pont, coma metàfora dël passagi e dël cambiament.
Ël calendari roman antich a contava mach 10 mèis e 304 di, përché l'invern a l'era considerà na stason sensa mèis. Ël prim mèis ëd l'ann a l'era mars. Ij mèis ëd gené e fërvé a l'ha giontaje ël re Numa Pompili.
Ant l'emisfer nòrd gené a l'é un mèis invernal, mentre che ant l'emisfer sud a l'é estiv e a corispond climaticament a nòst mèis ëd luj.
J'ùltim tre di ëd gené a son nomà ij di dla merla e a son considerà ij pi frèid ëd l'ann.
Gené ant ël gergon
Lombroso an arpòrta che, ant ël gergon dla mala 'd Turin dij so temp, gené a l'era ciamà trentin dël lenos. Sòn a podrìa però esse un boro e la dission giusta esse trentin lensos o trentin lanos.
Gené ant ij proverbi
🇫🇮
Le Douhet
Le Douhet a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente-Maritime. A së stend për na surfassa ëd 18,35 km², con 636 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 35 ab/km².
🇫🇮
Rita Levi-Montalcini
thumb|right|200px|Rita Levi-Montalcini Siensià italian-a.
Dël 1986 a l'é stàita insignìa dël Premi Nobel për la Meisin-a.
Dël 2001 a l'é stàita nominà senator a vita dla Repùblica Italian-a dal president Ciampi.
🇫🇮
Engenville
Engenville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 17,81 km², con 374 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 21 ab/km².
🇫🇮
Trans (Grison)
Trans a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël Canton dij Grison, con sirca 58 abitant. A së stend për na surfassa ëd 7,44 km², con na densità ëd popolassion ëd 8 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Almens, Churwalden, Paspels, Scheid, Tumegl/Tomils.
Bagheria
miniatura|sinistra right|140px Bagheria (Baarìa an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 55.272 abitant, an provincia ëd Palerm.
Trans (Grison)
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
Marciano della Chiana
right|140px Marciano della Chiana a l'é un comun dla Toscan-a dë 3.057 abitant, an provincia d'Aress.
Trans (Grison)
🇫🇮
Bagheria
Stòria
La località a l'é dësvlupasse da cand la noblëssa dla campagna palermitan-a a l'ha sernula coma residensa d'istà, për soe condission climàtiche favorèivoj.
Marciano della Chiana
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Marco Barbagli (da l' 8/06/2009).
Bagheria
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Biagio Sciortino (dal 25/06/2006).
Marciano della Chiana
Anliure esterne
thumb|right|200px|Cesa dij sant Stéo e Andrea
🇫🇮
Saint-Blancard
Saint-Blancard a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 14,87 km², con 257 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 17 ab/km².
🇫🇮
Lùn-es
Ël lùn-es a l'é ël di dla sman-a ch'a ven antra la dumìnica e ël màrtes.
A l'é considerà ël prim di dla sman-a ant ësquasi tuti ij pais europengh, mentre che ant jë Stat Unì, ant ël Regn Unì, an Portugal, an Brasil a për la Cesa catòlica a l'é lë scond.
Etimologìa dël nòm
Sò nòm piemontèis a ven dal latin lunae dies, visadì "ël di dla lun-a". La denominassion a la vnisìa da 'nt ël sistema orari egissian. A l'era stàita amportà dai legionari roman ch'a l'avìo fàit servissi an Egit fin dij temp d'August, e peui a l'era vnùita ufissial dël 321 dGC, con l'arforma dël calendari roman fàita da Costantin. La tradission dle lenghe germàniche a lo buta 'cò chila an relassion a la lun-a, coma Monday (da Moon Day -> dì dla lun-a), coma dël rest ant le denomissassion indian-e, birman-e e tibetan-e. Ant le lenghe slave l'arferiment al calendari pagan a l'é drocà, e sò nòm a l'é squasi sempe na version dl'espression col ch'a deurb la sman-a (понедельник an lenga russa).
Lùn-es particolar
Për la religion catòlica, ël lùn-es dòp la Pasqua a l'é dit "Lùn-es ëd l'Angel" ò, con espression popolar, "Pasquëtta", e a l'é festiv.
Sust idiomàtich
L'espression idiomàtica fé ' l lùn-es a l'é dovrasse fin-a almanch a la mità dël sécol ch'a fa XX për dì dla gent che as butava an maladìa ël lùn-es ëd matin, dzortut për smaltì la cioca dla dumìnica.
🇫🇮
Phoenicurus ochruros
Descrission
Ël Phoenicurus ochruros a l'ha un piumagi color fum nèir con la coa barossa e dël bianch ant l'ale. La fumela a l'é pi ciaira. A fà 'l nil drinta dij përtus largh, soens arlongh le ca rùstiche o le muraje. J'euv a son da quatr a sinch. A mangia dle babòje ch'a ciapa sia a tèra che an vòl. Ant la stagion freida a mangia 'dcò cit frut e gale. Sò arciam a l'é un tik tik caraterìstich e arpetù.
Distribussion
As treuva an Euròpa e Nòrd Àfrica.
Eday Airport
L'Eday Airport a l’é n'aeropòrt localisà an Eday, Ìsole Òrcad, Scòssia, Regn Unì.
Phoenicurus ochruros
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Barzan
Barzan a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente-Maritime. A së stend për na surfassa ëd 8,07 km², con 428 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 53 ab/km².
🇫🇮
Montemignaio
thumb|Localisassion Montemignaio a l'é un comun dla Toscan-a ëd 585 abitant, an provincia d'Aress.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Massimiliano Mugnaini (dal 29/05/2007).
Anliure esterne
🇫🇮
Corbara
🇫🇮
Enniskillen - St Angelo Airport
L'Enniskillen - St Angelo Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Enniskillen, Contà ëd Fermanagh, Irlanda dël Nòrd, Regn Unì.
Bourcefranc-le-Chapus
Bourcefranc-le-Chapus a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente-Maritime. A së stend për na surfassa ëd 12,40 km², con 2 951 	 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 238 ab/km².
🇫🇮
Epieds-en-Beauce
🇫🇮
Monte San Savino
Monte San Savino a l'é un comun dla Toscan-a d' 8.479 abitant, an provincia d'Aress.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Carlo Alberto Carini (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
🇫🇮
Vila Falèt
right|140px Vila Falèt o Vila 'd Coni (Villafalletto an italian) a l’é un comun ëd 2.877 abitant dla provincia ëd Coni.
Përsonalità
thumb|right|Bartolomeo Vanzetti (coj barbison, a la man drita) e Nicola Sacco
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ilio Piana (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Arferiment
🇫🇮
Monterchi
Monterchi a l'é un comun dla Toscan-a ëd 1.831 abitant, an provincia d'Aress.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Massimo Boncompagni (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
🇫🇮
Saint-Cricq
Saint-Cricq a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 3,01 km², con 122 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 40 ab/km².
🇫🇮
Sainte-Aurence-Cazaux
Sainte-Aurence-Cazaux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 9,54 km², con 118 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 12 ab/km².
🇫🇮
Ortignano Raggiolo
Ortignano Raggiolo a l'é un comun dla Toscan-a d' 853 abitant, an provincia d'Aress.
Meschers-sur-Gironde
🇫🇮
Ortignano Raggiolo
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fiorenzo Pistolesi (dal 30/05/2006 -second mandà-).
Anliure esterne
🇫🇮
Shoreham Airport
Lë Shoreham Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Shoreham-by-Sea, Sussex Ossidental, Anghiltèra, Regn Unì.
Cuccaro Vetere
Cuccaro Vetere a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Salern, con sirca 622 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 17 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 37 ab/km quadrà. A confin-a con Ceraso, Futani, Novi Velia.
🇫🇮
Corleto Monforte
Corleto Monforte a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Salern, con sirca 742 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 58 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 13 ab/km quadrà. A confin-a con Auletta, Petina, Polla, Roscigno, Sacco, San Pietro al Tanagro, San Rufo, Sant'Angelo a Fasanella, Sant'Arsenio, Teggiano.
Erceville
Erceville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 12,78 km², con 230 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 18 ab/km².
Corleto Monforte
🇫🇮
Lenga Krahn oriental
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Krahn oriental o Krahn oriental a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Liberia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Krahn oriental a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kqo
Erceville
🇫🇮
Lenga We ossidental
Pais an dova a l'é parlà
La lenga We ossidental o We ossidental a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còsta d'Avòri.<BR> <BR>
Trimmis
Trimmis a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 2.825 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 28,47 km², con na densità ëd popolassion ëd 99 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Calfreisen, Castiel, Chur, Furna, Haldenstein, Maladers, Pagig, Says, Untervaz, Valzeina, Zizers.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Lenga We ossidental
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël We ossidental a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wec
Tschappina
Tschappina a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 158 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 24,67 km², con na densità ëd popolassion ëd 6 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Flerden, Lohn, Mathon, Safien, Urmein.
Montevarchi
Montevarchi a l'é un comun dla Toscan-a ëd 22.945 abitant, an provincia d'Aress.
Tschappina
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Montevarchi
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giorgio Valentini (dal 30/05/2006 -second mandà-).
Sità gemelà
thumb|right|200px|Cesa ëd Sant Andrea a Cennano Montevarchi a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Plectrophenax nivalis
thumb|right
Plectrophenax nivalis
thumb|right|Fomela col piumagi anvernal Órdin:  ---<BR> Famija: ---<BR> Géner:  ---<BR> <BR> <BR> <BR> <BR> thumb|right|Mas-cc col piumagi anvernal
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ... <BR> Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì. <BR>
Ambient
Da finì. <BR>
Distribussion
Da finì. <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Plectrophenax nivalis
Trun (Grison)
Trun a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 1.275 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 43,03 km², con na densità ëd popolassion ëd 30 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Breil/Brigels, Linthal (ant ël canton ëd Glarus), Obersaxen, Schlans, Sumvitg.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é ël Rumantsch-Grischun. thumb|left|275px|Vista ëd Trun 🇫🇮
Elstree Airfield
L'Elstree Airfield a l’é n'aeropòrt localisà a Watford, Hertfordshire, Anghiltèra, Regn Unì.
Lenga Nyabwa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nyabwa o Nyabwa a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còsta d'Avòri.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nyabwa a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nwb
Fiòca
thumb|right|200px|Un cristal ëd fiòca vist al microscòpi eletrònich a scansion La fiòca a l'é na precipitassion atmosfèrica ch'as presenta coma na moltitùdin ëd cristaj d'eva giassà ch'a pijo ël nòm ëd falavòsche ëd fiòca. An termo fìsich a l'é na strutura granular e duverta, për sòn as presenta còtia, gavà quand ch'a l'é sgnacà da na quàica pression esterna.
La fiòca as forma ant l'àuta atmosfera. Ambelessì ël vapor d'eva, con na temperadura sota ij 0 °C a sublima (visadì a passa da lë stat gaseus a col sòlid), peui a tomba an càusa a sò pèis e a riess a argionze ël seul sensa slinguesse. Sòn a peul capité mach se la temperatura al seul a l'é sota ij 2 °C e ant gnun seuli intermedi dl'atmosfera a-i son pi che 0 °C; dësnò, la fiòca a së slingua e a ven pieuva. thumb|left|Canon da fiòca A l'é possìbil, se le condission climàtiche a son giuste, ëd produve 'd fiòca artifissial an dovrand ëd canon fàit apòsta. Sòn as fà ant le piste da sghijé quand ch'a-i manca la fiòca natural.
Ervauville
Ervauville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 12,46 km², con 299 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 24 ab/km².
Fiòca
🇫🇮
Ervauville
🇫🇮
Saint-André-de-Lidon
Saint-André-de-Lidon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente-Maritime. A së stend për na surfassa ëd 23,83 km², con 846 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 36 ab/km².
🇫🇮
Raymond Queneau
Scritor, poeta e dramaturgh an lenga fransèisa.
Raymond Queneau a l'era nassù al Havre ai 21 ëd fërvé dël 1903 e a l'é mòrt a Paris ai 25 d'otóber dël 1976. Al Havre a l'ha ancaminà ij sò studi. Dël 1924 a l'é intrà a la facoltà ëd litre ëd Paris. As anteressava ëd surealism, dë stòria dle religion e dë psicanàlisi. A l'é laureasse an filosofìa e litre. Dal 1925 al 1927 a l'ha fàit ël bajèt.
A colaborava a La révolution surréaliste, ma dël 1929 a l'é slontanasse, për ëd rason përsonaj, dal moviment d'André Breton. Dël 1934 as anscriv a la Scòla pràtica djë studi àut e l'ann apress a frequenta ij cors d'Alexandre Kojève su Hegel.
Apress d'avèj travajà an banca e tanme vendior, professor ëd fransèis, giornalista e tradutor, dël 1938 a intra a j'edission Gallimard 'me letor d'anglèis e as consacra a la scritura. Dal 1951 a l'é stàit mèmber ëd l'Academia Goncourt e, dal 1954, a l'ha travajà a la diression ëd j'Enciclopedìe dla Pléiade.
Euvre prinsipaj
Queneau a l'avìa ancaminalo dël 1945, an scrivend chèiche pàgine inissiaj e ël tìtol. A l'ha peui arpijalo dël 1949, ma a l'é a parte dai 17 d'ost 1953 ch'a l'é butasse a travajeje për da bon.
Louis Malle a n'ha fane na version për ël cine.
🇫🇮
Escrennes
Escrennes a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 11,58 km², con 614 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 53 ab/km².
🇫🇮
Plegadis falcinellus
thumb|right
Plegadis falcinellus
Géner:  Plegadis
Descrission
A l'é n'osel.
Ambient
A viv ant ij clima càudi.
Distribussion
As treuva an Euròpa, Asia, Àfrica, América e Australia.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Plegadis falcinellus
Tschiertschen
Tschiertschen a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël Canton dij Grison, con sirca 215 abitant. A së stend për na surfassa ëd 21,39 km², con na densità ëd popolassion ëd 10 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Arosa, Churwalden, Lüen, Molinis, Pagig, Parpan, Praden, Vaz/Obervaz.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Eboli
Eboli a l'é na comun-a dla region Campania, an provincia ëd Salern, con sirca 38.652 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 137 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 282 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Albanella, Battipaglia, Campagna, Capaccio, Olevano sul Tusciano, Serre. 🇫🇮
Pergine
Pergine a l'é 'l nòm ëd doi comun italian:
Fërvé
Fërvé a l'é lë scond mèis ëd l'ann conforma al calendari gregorian. A conta 28 di (29 ant j'agn bissestij).
Lagarde
Lagarde a l'é 'l nòm:
Fërvé
Sò nòm a ven dal latin Februarius, visadì "(ël mèis) dij Februa". Cost-sì a l'é ël plural ëd Februus, ël nòm dij rit ëd purificassion che ij Roman a selebravo ai 15 dël mèis.
Ël calendari roman antich a contava mach 10 mèis e 304 di, përché l'invern a l'era considerà na stason sensa mèis. Ël prim mèis ëd l'ann a l'era mars. Ij mèis ëd gené e fërvé a l'ha giontaje ël re Numa Pompili.
Fërvé ant ël gergon
Ant ël gergon dla mala ëd Turin, fërvé a l'era ciamà trentin dël ginich.
Sainte-Christie
Sainte-Christie a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 9,91 km², con 418 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 42 ab/km².
🇫🇮
Sainte-Christie-d'Armagnac
Sainte-Christie-d'Armagnac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 22,5 km², con 338 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 15 ab/km².
🇫🇮
Bòr
Ël Bòr (sìmbol B) a l'é ël quint element chìmich. Soa massa atòmica a l'é ëd 10.811 g/mol e soa densità a l'é ëd 2,46 g/cm3. Ël Bòr a l'é stàit dëscuvert dël 1808 dal chìmich anglèis Sir Humphry Davy e dal chìmich fransèis Joseph Louis Gay-Lussac. 🇫🇮
Rioux
Rioux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente-Maritime. A së stend për na surfassa ëd 18,98 km², con 771 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 41 ab/km².
🇫🇮
Podiceps auritus
thumb|right
Podiceps auritus
Famija: ---
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ...
Ambient
Da finì.
Distribussion
Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Podiceps auritus
Lalanne
Lalanne a l'é 'l nòm:
Escrignelles
Escrignelles a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 13,83 km², con 83 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 6 ab/km².
🇫🇮
Beniamino Andreatta
🇫🇮
Lussan
Lussan a l'é 'l nòm:
Pergine Valdarno
right|120px Pergine Valdarno a l'é un comun dla Toscan-a ëd 3.154 abitant, an provincia d'Aress.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paola Prizzon (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Sità gemelà
Pergine Valdarno a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Felitto
Felitto a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Salern, con sirca 1.390 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 41 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 34 ab/km². A confin-a con Aquara, Bellosguardo, Castel San Lorenzo, Laurino, Magliano Vetere, Monteforte Cilento, Roccadaspide.
🇫🇮
Podiceps capsicus
Podiceps capsicus
Órdin:  ---<BR> Famija: ---<BR> Géner:  ---<BR> <BR> <BR> <BR> <BR>
Ambient
Da finì. <BR>
Distribussion
Da finì. <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Podiceps capsicus
Magnan
Magnan a l'é 'l nòm:
Augusto Gheduzzi
Pitor e senògraf.
Augusto Gheduzzi a l'era nà a Crespellano dël 1883 e a l'é mòrt a Piossasch dël 1969. 🇫🇮
Lenga Aja, Benin
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Aja dël Benin ò Aja dël Benin a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà dzortut an Benin.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion ëd l' Aja, Benin a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ajg
Filippino Lippi
Pitor.
Filippino Lippi a l'era nà dël 1457 a Prato e a l'é mòrt dël 1504 a Firense.
Pieve Santo Stefano
Pieve Santo Stefano a l'é un comun dla Toscan-a dë 3.279 abitant, an provincia d'Aress.
Filippino Lippi
A l'era fieul e anlev ëd Filippo Lippi. A la mòrt ëd sò pare, dël 1469, a l'é dventà anlev ëd Sandro Botticelli a Firense.
Pieve Santo Stefano
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Albano Bragagli (da l' 8/06/2009).
Filippino Lippi
A l'ha travajà a Prato, Firense, Roma. Soa fas ëd creassion pi amportanta a l'é ancaminà ant j'agn 1490.
Filippino Lippi a l'é stàit pitor d'alegorìe, ëd ritrat, ëd tablò d'autar monumentaj e ij sò fresch a son a 'n livel d'ecelensa. As son goernasse na gròssa quantità ëd dissegn ëd soa man. 🇫🇮
Pieve Santo Stefano
Anliure esterne
🇫🇮
Pergine Valsugana
right|140px Pergine Valsugana a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 19.703 abitant, ant la provincia autonoma ëd Trent.
Aministrassion
thumb|right|200px|Panorama Ël sìndich a l'é Silvano Corradi (dal 4/05/2009).
Sità gemelà
Pergine Valsugana a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Pian di Scò
Pian di Scò a l'é un comun dla Toscan-a ëd 5.739 abitant, an provincia d'Aress.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Nazareno Betti (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
🇫🇮
Marseillan
Marseillan a l'é 'l nòm:
Ramiro Rampinelli
Matemàtich. Nassù dël 1697, mòrt dël 1759. 🇫🇮
Mascaras
Mascaras a l'é 'l nòm:
Medeo VIII
Medeo VIII a l'é col ch'a fa disneuv ant la lista dij prinsi ëd Savòja.
Lenga We setentrional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga We setentrional o We setentrional a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còsta d'Avòri.<BR> <BR>
Medeo VIII
Fieul e sucessor ëd Medeo VII, ël Cont Ross, a l'era nà a Chambéry dël 1383.
Lenga We setentrional
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël We setentrional a peul esse:<BR> <BR>
Medeo VIII
Sò pare a meuir dël 1391 e chiel a-j suced ch'a l'é ancor na masnà: la responsabilità dj'afé a resta a soa mare Bon-a. Chila-sì a l'ha falo marié dël 1393 a Marìa ëd Borgògna, ch'a l'era na cità ëdcò chila.
La strategìa polìtica e militar
Medeo VIII a l'ha basà soa polìtica an sla passiensa, la costansa e ël pragmatism. A l'é sagrinasse ëd consolidé lë stat ëd Savòja, tròp cit da na mira teritorial, con na polìtica espansionista.
Lenga We setentrional
Classificassion
<BR>
Medeo VIII
La strategìa polìtica e militar
A gionz ëd fasson definitiva ai sò domini la contà ëd Nissa, già arduvùa a lë stat ëd vassal dij Savòja séghit a j'assion dël Cont Ross, malgré l'oposission dij Grimaldi ëd Menton.
Dël 1413 a men-a na spedission militar contra ël marcheisà ëd Salusse, ch'a arduv a lë stat ëd vassal. Dël 1419 a ancòrpora ël feod dij Savòja-Acaja ant la region ëd Pinareul. A pija Vërsèj e a avansa fin-a al teritòri ëd Civass.
Lenga We setentrional
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wob
Medeo VIII
L'atension a la Val d'Osta
Medeo VIII a l'ha dàit motobin d'amportansa e d'atension a la Val d'Osta.
Dël 1405 a anvest ël nòbil Thibaud ëd Montagny dij féod ëd Brissogne e Sarre, an cambi dle tère che chiel-sì a l'avìa ant ël pais ëd Vaud.
A va an Val d'Osta për j'udiense generaj dël 1409 e dël 1430.
Ai 15 d'ost 1424 a crea cont Fransesch ëd Challant. Dël 1438 a aquista da Fransesch ëd Challant ij drit an sla sgnorìa ëd Montjovet e Sen Vinsen.