cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cesa ëd Nòstra Sgnora dl'Assonsion (Saint-Tropez)
La cesa ëd Nòstra Sgnora dl'Assonsion ëd Saint-Tropez a l'é dl'ancamin dël sécol ch'a fa XIX. A l'é an stil baròch e a l'ha 'n cioché.
Andrinta a-i son dle bele statue e dij travaj ëd bòsch ëd l'época dla Restaurassion. Ant la capela dë snistra a-i é ël bust ëd San Torpé, dovrà ant ij festegiament dij 16-18 ëd maj. 🇫🇮
Lenga bundeli
Pais an dova a l'é parlà
La lenga bundeli ò Bundeli a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an India.
Lenga timugon murut
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Timugon Murut a peul esse:
Lenga bundeli
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bns
Lenga timugon murut
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tih
🇫🇮
Lenga bundeli
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Datooga
Lenga Datooga
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Datooga a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tcc
Lenga alawa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga alawa o Alawa a fa part ëd le lenghe australian-e e a l'é parlà dzortut an Australia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dl'Alawa a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=alh
Bosentino
thumb|right|200px|Santuari dla Madòna dël Feles Bosentino a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 796 abitant, an provincia ëd Trent.
Lenga alawa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Morrone del Sannio
Morrone del Sannio a l'é na comun-a dla region Molise, provincia ëd Campobass, con sirca 757 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 45 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 17 ab/km quadrà. A confin-a con Campolieto, Casacalenda, Castelbottaccio, Castellino del Biferno, Lucito, Lupara, Provvidenti, Ripabottoni.
🇫🇮
Bosentino
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fernando Leonardelli (dal 9/05/2005).
🇫🇮
Godifré II ëd Challant
Prim fieul d'Ebal ël Grand, Godifré II ëd Challant a l'era nassù dël 1275 e a l'é mòrt dël 1310 anviron, anans che sò pare.
Durant un viage a Génoa a l'ha decidù ëd tramudé ambelelà. A l'ha marià Beatris, fija ëd Gulielm Fiesch e novoda dël vësco ëd Roma, Nossens IV. Pòch ëd temp apress sò mariage a l'é stàit nominà goernador ëd Génoa, ufissi ch'a l'ha tnù për tre agn. A l'é stàit nominà senator ëd Roma.
Da sò mariage a l'ha avù ses masnà, dont Ajmon, ch'a l'ha continuà la dissendensa, e Ebal II, sgnor d'Ussel. Godifré a l'é mòrt a Génoa, andoa a l'é stàit sotrà, con soa fomna. 🇫🇮
Lenga awadhi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga awadhi ò Awadhi a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an India.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dl ' Awadhi a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=awa
🇫🇮
Meiringen
Meiringen a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 4.740 abitant.
Beaulieu (Isère)
45.19333°N, 5.3925°W
Meiringen
Colegament
🇫🇮
Beaulieu (Isère)
🇫🇮
Palata
Palata a l'é na comun-a dla region Molise, provincia ëd Campobass, con sirca 1.940 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 43 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 45 ab/km quadrà. A confin-a con Acquaviva Collecroce, Guardialfiera, Guglionesi, Larino, Montecilfone, Montenero di Bisaccia, Tavenna.
🇫🇮
Cesa ëd Saint-Vallier-de-Thiey
La cesa ëd Saint-Vallier-de-Thiey a l'é na cesa romànica dël sécol ch'a fa XII, modificà ant ël sécol ch'a fa XVII. A l'ha na bela navà dël sécol ch'a fa XIII e un cioché ëd 17 méter. 🇫🇮
Lorenzo Lorenzini
Matemàtich. Lorenzo Lorenzini a l'era nassù dël 1652 e a l'é mòrt dël 1721.
🇫🇮
Pleine-Selve (Aisne)
Pleine-Selve a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 6,05 km², con 179 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 29 ab/km².
🇫🇮
Agaricus silvaticus
Descrission
Capel fin a 10 cm, da mes sférich a bombà, pòch carnos, scajos d'un brun mon dzora a un fond ciàir. Bòrd un pòch peilos o seuli. Lamele gris rosà ciàir peui brun-e. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 1,5(2) cm, a siola, grisastra peui bes monet, un pòch povrosa. Anel motobin fràgil. A anrossiss motobin. Odor ëd bolè.
Carl Emanuel ëd Madruss-Challant
Carl Emanuel ëd Madruss-Challant a l'era nassù ai 5 ëd novèmber 1599, fieul d'Emanuel Renà. A l'é stàit cont ëd Challant, vësco e prinsi ëd Trent. A l'é mòrt ai 15 dë dzèmber 1658. 🇫🇮
Agaricus silvaticus
Ambient
A chërs ant ij bòsch ëd conìfere.
Scarmagn
right|120px Scarmagn (Scarmagno an italian) a l’é un comun ëd 787 abitant dla provincia ëd Turin.
Agaricus silvaticus
Comestibilità
A ven dàit për comestìbil.
Lòira (fium)
Përcors
A nass ant la region dël Massiss sentral e as campa ant l’Océan Atlàntich davzin a la sità ëd Saint-Nazaire.
Vardé 'dcò
🇫🇮
Scarmagn
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Pier Luigi Bot Sartor (dal 15/04/2008).
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa parochial
Arferiment
🇫🇮
San Donato di Ninea
right|140px San Donato di Ninea a l'é un comun dla Calabria ëd 1.580 abitant, an provincia ëd Cosensa.
Ël pais a resta a 92 chilòmeter da Cosensa, a 800 méter d'autëssa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luigi Salvo (dal 30/05/2006).
Sità gemelà
San Donato di Ninea a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Montèigo
Montèigo (Montacuto an italian, Montèigo ëdcò an lìgure) a l'é un comun dël Piemont ëd 267 abitant ant la provinsa ëd Lissandria.
Borgo a Mozzano
right|140px Borgo a Mozzano a l'é un comun dla Toscan-a dë 7.354 abitant, an provincia ëd Luca.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Francesco Poggi (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Montèigo
Stòria
Le orìgin ëd Montèigo as fan armonté a l'Età 'd Mes, quand che la borgià a l'era asogetà a la giurisdission dij vësco-cont ëd Torton-a. Dël 1197 ël pais a l'é anfeodà a Tedisio 'd Montèigo, dla nobiltà tortonèisa, dont a dessenderà la famija dij Frascareu, marchèis ëd Montèigo për vàire sécoj.
Borgo a Mozzano
Sità gemelà
thumb|right|200px|Ël Pont dël Diav Borgo a Mozzzano a l'é gemelà con:
Montèigo
Stòria
D'apress a l'época dla dominassion fransèisa ëd Napoleon Bon-a-part, ch'a sanciss la fin dij feod imperiaj, Montèigo a passa al Regn ëd Sardëgna, ant la Divison (peui Provinsa) ëd Lissandria, ant la Provinsa (peui Sircondari) ëd Torton-a e ant ël Mandament ëd San Bastian da Cròu. Dël 1928 ël comun ëd Montèigo a ven ancorporà ant ël comun ëd San Bastian, ma a torna autònom dël 1947.
Borgo a Mozzano
Anliure esterne
🇫🇮
Montèigo
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Ferrari (dal 05/04/2005, scond mandà dal 30/03/2010, ters mandà dal 31/05/2015).
Arferiment
thumb|left|300px|Na formassion ëd pera ant le colin-e 🇫🇮
Opapimiskan Lake Airport
L'Opapimiskan Lake Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Opapimiskan Lake, Ontario, Canadà.
Volpian
miniatura|sinistra right|140px Volpian o Vorpian (Volpiano an italian) a l’é un comun ëd 14.852 abitant dla provincia ëd Turin. La dobia version dël nòm a ven da na rotacisassion, quindi as peul 'cò scriv-se Vor̂pian.
Lenga mara
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mara o Mara a fa part ëd le lenghe australian-e e a l'é parlà dzortut an Australia.
Volpian
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Emanuele De Zuanne (Unì për Volpian, dal 14/05/2011).
Lenga mara
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mara a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=alh
🇫🇮
Rocquigny (Aisne)
Rocquigny a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 10,99 km², con 392 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 35 ab/km².
🇫🇮
Lenga Minanibai
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Minanibai o Minanibai a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Minanibai a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mcv
Montondé
Montondé (Montaldeo an italian e an lìgure) a l'é un comun dël Piemont ëd 264 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
As treuva al bòrd meridional ëd l'Àut Monfrà, al confin con l'Apenin Lìgure, antra le valà dij torent Piòta e Albedosa.
Stòria
thumb|left|200px|Ël castelContut che na tradission a l'àbia arconossù con Montondé l'abità ciamà Mons Alpherius cità ant ën diplòma dj'agn 943-947, la prima sorgiss ch'a parla dël pais a armonta a l'inissi dël sécol ch'a fa XIII e a mostra ij cónsoj dla Comun-a rural ëd Montondé fé sarament a la Comun-a 'd Lissandria për giuté ant la dësfèisa dla region da le mire dij marchèis dël Monfrà da na banda e da l'espansion ëd la Repùblica 'd Génoa da l'àutra. Dël 1224 ël pais, ciamà antlora Montaudel, a ven sachegià dai genoèis ch'a l'ero an conflit con Lissandria. Dël Tërzent Montondé a figura antra le comun-e ch'a dovìo rende omagi al marchèis Teodor Paleòlogh dël Monfrà. La giurisdission monfrin-a sël pais a l'é durà pòch, përché ant l'istess sécol l'imperador Venceslao a anfeoda Montondé al Ducà 'd Milan sota Gian Galeass Viscont. Al prinsipi dël Quatsent Montondé a passa a le trupe 'd Facin Can, ch'a lo vend peui a Génoa. Dël 1431 le guère d'espansion djë Sfòrsa a porto torna 'l pais sota la giurisdission dij milanèis, che anfeodo Montondé a la famija dij Tròt. Ël goern ëd costa famija a va anans fin al Sinchsent, quand che na ribelion as dëscaden-a ant ël pais për via dla prepotensa dij feodatari: dël 1528 la famija antrega dij Tròt a l'é massacrà da la popolassion e dël 1531 ël pais a passa an feod a la famija Dòria, ch'a lo tnirà fin al Setsent.
D'apress a l'época dla dominassion fransèisa ëd Napoleon Bon-a-part, dël 1815 Montondé a torna ant ël Regn ëd Sardëgna, e dal 1859, an séguit a la riorganisassion aministrativa dël Decret Rattazzi (Lèj n.3702, 23 otóber 1859), a l'é aministrà sota a la Provinsa ëd Lissandria, al Sircondari ëd Neuve e al Mandament ëd Castlèt d'Òrba.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antonello Pestarino (dal 14/06/2004, scond mandà da l'08/06/2009, ters mandà dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|300px|left|Panorama 🇫🇮
Lenga bagheli
Pais an dova a l'é parlà
La lenga bagheli ò Bagheli a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an India.
Cereo, Coristanco
Santa María ëd Cereo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Coristanco. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 415 abitant (214 fomne e 201 òm) distribuì an 8 grup ëd popolassion.
Lenga bagheli
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Bagheli a peul esse:
Cereo, Coristanco
🇫🇮
Lenga bagheli
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bfy
🇫🇮
Lenga bookan
Pais an dova a l'é parlà
La lenga bookan ò Bookan a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant Malaysia (Sabah).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Bookan a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bnb
Scano di Montiferro
right|140px Scano di Montiferro (Iscanu an sard) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 1.624 abitant, an provincia d'Oristan.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antioco Giuseppe Manca (dal 12/06/2006).
Lenga bookan
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Scano di Montiferro
Anliure esterne
thumb|right|200px|Panorama
Alessandro Marchetti
Matemàtich, filòsof e scritor. Alessandro Marchetti a l'era nassù a Empoli ai 17 ëd mars dël 1633 e a l'é mòrt a Pisa ai 6 dë stèmber dël 1714.
Scano di Montiferro
Arferiment
🇫🇮
Alessandro Marchetti
A l'é stàit professor prima ëd filosofìa e peui ëd matemàtica a l'Università ëd Pisa.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Gerronema postii
Ambient
A chërs ant le mofe.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Castiglione chiavarèis
Ël vin Castiglione chiavarèis as prodov ant la comun-a ëd Castiglione Chiavarese an provinsa ëd Génoa.
Lenga Mubami
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mubami o Mubami a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mubami a peul esse:<BR> <BR>
Castiglione chiavarèis
🇫🇮
Lenga Mubami
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga dhanwar
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Dhanwar a peul esse:
Lenga Mubami
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tsx
Lenga dhanwar
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dha
🇫🇮
Bernin
45.26944°N, 5.86556°W
Bernin a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 7,67 km², con 2902 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 378 ab/km².
🇫🇮
Petrella Tifernina
Petrella Tifernina a l'é na comun-a dla region Molise, provincia ëd Campobass, con sirca 1.306 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 26 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 50 ab/km quadrà. A confin-a con Castellino del Biferno, Limosano, Lucito, Matrice, Montagano.
🇫🇮
Vestric-et-Candiac
Vestric-et-Candiac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 10,92 km², con 1324 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 121 ab/km².
🇫🇮
Cesar Romero
Cesar Julio Romero, Jr. (1907 – 1994) a l'é n'ator american.
🇫🇮
Lenga Dinka sentro meridional
Lenga Dinka sentro meridional
Camaiore
right|120px Camaiore a l'é un comun dla Toscan-a ëd 31.120 abitant, an provincia ëd Luca.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giampaolo Bertola (dal 29/05/2007 -second mandà-).
Lenga Dinka sentro meridional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Dinka sentro meridional o Dinka sentro meridional a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment an Sudan.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Dinka sentro meridional a peul esse:<BR> <BR>
Camaiore
Sità gemelà
Camaiore a l'é gemelà con:
Lenga Dinka sentro meridional
Classificassion
<BR>
Camaiore
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Dinka sentro meridional
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dib
Agaricus sylvicola
Descrission
Capel fin a 10 cm, bombà peui da distèis a piat, da biancastr a giàun groson. Bòrd fin, seuli. Lamele reusa ciàir peui gris brun. Gamba àuta fin a 12 cm e larga fin a 1,5(2) cm, motobin a siola nen marginà, bianca, angiaunenta, seulia. Anel fin, a roa dentà ch'as vëdd pòch an su. Carn angiaunenta. Odor anesà fòrt
Ambient
A chërs ant ij bòsch ëd latifeuje.
Comestibilità
Comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Ernest Hemingway
right|200px|thumb|Ernest Hemingway border|180px|right Ernest Miller Hemingway a l'é në scritor an lenga anglèisa nassù ël 21 ëd luj dël 1898 a Oak Park, davzin a Chicago, Illinois, e mòrt ël 2 ëd luj dël 1961 a Ketchum, Idaho. A fasìa part ëd la generassion ësperdùa.
Partì volontari ant la Cros Rossa Merican-a dël maj 1918, a l'ha pijà part a la prima guèra mondial an sël front italian. Ant la neuit dj'8 ëd luj a l'é stàit ferì a Fossalta di Piave; a arseivrà la mudaja d'argent dal goern italian.
A l'ha travajà 'me giornalista.
A ancamin-a soa atività literaria dël 1926 con ël romanz The Sun Also Rises (surtì an Anghiltèra tanme Fiesta). Ël romanz A Farewell to Arms (Adiù a j'Arme), publicà ant ël 1929, a l'ha daje na fama mondial. Hemingway a l'ha peui scrivù ël romanz To Have and Have Not.
Lenga wandarang
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Wandarang a peul esse:
Ernest Hemingway
Ëd mars 1937 a l'era andàit a Barslon-a për scrive an sla guèra sivila an Ëspagna: an sl'argoment, dël 1940 a-i surtirà ël romanz For Whom the Bell Tolls (Për chi a son-a la ciòca). Cost romanz-sì a l'é stàit considerà tanme na ciadeuvra. Dël 1952 Hemingway a l'ha arseivù ël Premi Pulitzer për The Old Man and the Sea  e, ai 28 d'otóber dël 1954, ël Premi Nobel për la Literatura.
Lenga wandarang
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wnd
Ernest Hemingway
Ant j'ùltim agn ëd vita a l'era alcolisà e a l'é peui mòrt an massand-se.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Castiglione chiavarèis moscà
Ël vin Castiglione chiavarèis moscà as prodov ant la comun-a ëd Castiglione Chiavarese an provinsa ëd Génoa.
🇫🇮
Aussimian
Aussimian (ëdcò Sumian ant la parlà local, Occimiano an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 1.288 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
Ël pais a resta ai màrgin dël Bass Monfrà, an diression ëd la pian-a ch'a porta al Pò, a sud-est ëd Casal Monfrà.
Stòria
Le orìgin d'Aussimian a smìo armonté a n'época motobin antica, come ch'a mostro j'artrovament archeològich dl'età roman-a: doi làpide, un-a dle quai con dle figure an arlev, a son conservà ant la cesa parochial. Ël topònim dël pais a podrìa esse lijà a la presensa 'd la gens Aucimia o da la derivassion dël nòm pròpi Ocimius, contut che ant ël teritòri a-i fussa 'dcò n'abità ciamà Iadate, dont ël nòm a smìa mostré orìgin seltìch-ligurin-e. A l'é fàcil che ant l'età tard-antica l'area d'Aussimian a fussa costelà d'ansediament agrìcoj spantià ant le campagne, tant ant la pian-a davzin a la strà prinsipal ch'a mnava da Vardacate (ch'a podìa trovesse andova ch'a-i é Casal) che an sij brich. Mach ant l'età àut-medieval la costrussion ëd fortësse difensive a l'ha acentrà la popolassion drinta al pais, che ai temp a dovìa trovesse an sël cò dla colin-a, sircondà da na rèj 'd fortificassion pì cite an sij brich ëd j'anviron. A-i son document ch'a mostro che ij drit sël teritòri a spetèisso inissialment ai vësco 'd Vërsèj e che 'l podèj a fussa peuj contèis antra jë sgnor ëd Romagnan d'orìgin arduìnica (l'abassìa 'd San Silan ëd Romagnan fondà da lor a l'era an possess ëd chèich bin ant la località d'Aussimian) e àutri sgnor ëd dissendensa aleràmica. Mach dël sécol chìa fa XII, ël podèj feodal a s'atesta an man a coj ch'a son ciamà ij marchèis d'Aussimian e ch'a peulo controlé n'area assé granda ch'a l'avìa për sènter ël pais e che andasìa da San Salvator a Vignà, da Pomar a Lu e Consan, da thumb|200px|left|Àbsid e campanil ëd la parochial ëd San ValeriMirabèl a Sarmassia (anté ch'ancheuj a-i é ël Borgh San Martin) e Arzgnan. Coste località a l'ero 'dcò ant le mire dij marchèis ëd Monfrà. Ij marchèis d'Aussimian a strenzo n'aleansa con la Comun-a 'd Lissandria, che a l'era stàita fondà an fonsion anti-imperial e donca ostil ai marchèis ëd Monfrà ch'a l'ero amis ëd l'imperator. Ij marchèis d'Aussimian as diciaro concitadin lissandrin e a diciaro 'd consigné Aussimian a la Comun-a 'd Lissandria an cas ëd guère col Monfrà; për contra, ij marchèis a son sovens sernù tanme magistrà dla Comun-a e ij tràfich comersiaj che da Lissandria a men-o a la pian-a piemontèisa a passo dai teritòri sota Aussimian an evitand le tère monfrin-e. As conòss nen bin la rason, ma a l'inissi dël Dosent l'abità d'Aussimian as tramuda da la colin-a a la pian-a anté ch'as treuva ancheuj e 'l pais a l'é arfondà second criteri pì modern, a pianta quadrà. La fortun-a dij marchèis d'Aussimian a ven manch ant la sconda metà dël Dosent: dël 1265 a fan sotomission al marchèis Vielm VII ëd Monfrà, donandje ij possediment e arsevendje torna andaré an feod, ma già dël 1274 Aussimian a ven espugnà da le trupe monfrin-e. Dal Tërzent a l'é documentà l'istitussion ëd la Comun-a, ch'as dòta 'd sò Statù a parte da la metà dël sécol.
Dël 1351 ël marchèis ëd Monfrà a conced Aussimian an feod a Fiorel Becarìa, dël 1375 a Gioann, fieul bastard dël marchèis Teodòro, dël 1391 ai marchèis d'Ansisa. Dal 1400 al 1434 ël pais a l'é ocupà da Fransesch Sfòrsa. Da la fin dël Quatsent ël feod d'Aussimian a l'é dividù an part spartìe antra ij marchèis d'Ansisa (branca dla Rochëtta) e àutri sgnor (ël genoèis Dumini Passan dal 1485, ël marchèis Pàul Vial dal 1501). Dal 1544 al 1559 ël pais a l'é assaltà e a finiss an man ai fransèis e a jë spagneuj, ch'a impartisso 'l comand ëd dësblé ël castel e le fortificassion. Dël 1587 ël feod a aquista dignità marchional e soe quòte a son vendùe dai marchèis ëd Monfrà al duca Enrico 'd Brunswick (a-j resto fin al 1625, dagià che a resta sensa ardité) e dal cont Antòni Passan. Ël feod a resta an man ai Passan për tut ël Sessent e 'l Setsent. Dël 1708, an séguit a la Guèra 'd Sucession Ëspagneula e al sucessiv Tratà d'Utrecht, Aussimian a passa ansema a tut ël Monfrà al Ducà 'd Savòja 'd Vitòrio Medeo II, che pì tard a dventa Regn ëd Sardëgna. D'apress a l'época dla dominassion fransèisa ëd Napoleon Bon-a-part, dël 1814 a torna ant ël Regn e a l'é aministrà sota a la Division (peui Provinsa) ëd Lissandria, a la Provinsa (peui Sircondari) ëd Casal e a l'é a cap d'ën Mandament comprendent ëdcò Consan, Giaròli, Mirabèl e Trugia.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Valeria Olivieri (dal 26/05/2014, scond mandà dal 26/05/2019).
Arferiment
thumb|300px|left|Ël Munissìpi
Navia, Vigo
San Paio ëd Navia a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Vigo. Soa popolassion al censiment dël 2003 a l’era ëd 2.190 abitant, distribuì an 12 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Rouvroy (Aisne)
Rouvroy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l'Aisne. As dëstend an s'na surfassa ëd 5,05 km², con 425 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità d'84 abitant al chilòmeter quàder. 🇫🇮
Lenga Karami
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Karami o Karami a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Bessins
45.20333°N, 5.26556°W
Lenga Karami
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Karami a peul esse:<BR> <BR>
Morteaux-Coulibœuf
Morteaux-Coulibœuf a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 11,75 km², con 517 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 44 ab/km².
Lenga Karami
Classificassion
<BR>
Bessins
🇫🇮
Morteaux-Coulibœuf
🇫🇮
Lenga Karami
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=xar
Kara language
San Vero Milis
right|140px San Vero Milis (Sant'Eru an sard) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 2.506 abitant, an provincia d'Oristan.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antonio Chessa (dal 10/05/2005).
Arferiment
🇫🇮
Ranunculus alpestris
Ambient
A viv dzor ij teren alpin calcaros e franos, tra 1500 e 2800 m.
Fioridura
Da giugn a stèmber.
Particolarità
Velenos. Ij pétaj a son motobin dlicà e a dròco motobin prest. A l'é na specie adatà a j'autësse e a le valëtte alpin-e. Ël nòm dël géner Ranunculus a riva da ran-a: lë scritor latin Plini a disìa che a tante specie dë sto géner a-j piaso j'ambient ùmid e ombros anté che soens a-i é ëdcò le ran-e.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga bolongan
Pais andoa a l'é parlà
La lenga bolongan ò Bolongan a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Kalimantan).
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=blj
🇫🇮
Burgess Meredith
Oliver Burgess Meredith (1907 – 1997) a l'é n'ator american.
🇫🇮
Lenga Dinka sud ossidental
Lenga Dinka sud ossidental
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Dinka sud ossidental o Dinka sud ossidental a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment an Sudan.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Dinka sud ossidental a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dik
Eldetal
Eldetal a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Mecklenburgische Seenplatte, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 71.82 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 907 abitant.
ARPA
ARPA a l'è l'acrònim d' Agensia Regional për la Protession Ambiental (an italian: Agenzia Regionale per la Protezione Ambientale).
Ant l'avril dël 1993 un referendum a l'ha cassà le competense dël Servissi Sanitari Nassional e dj'Unità Sanitarie Locaj ant ël camp dël contròl e dla prevension ambiental.
An costa manera a l'è creasse un veuid ëd competense, colmà dal Parlament italian për mojen ëd la Lej 61 dël 1994, ch'a l'ha fidà j'incàrich a "Agensie Regionaj" apòsta, deputà a la vigilansa e al contròl ambiental an àmbit local. La lej 61/94 a l'ha ëdcò istituì l'ANPA (Agensia Nassional për la Protession dl'Ambient), ancheuj ciamà APAT (Agensia per la Protession dl'Ambient e për ij servissi Técnich), con l'incàrich d'adressé e 'd coordiné le Agensie Regionaj e le Provincie Autònome. Ant j'agn ch'a son ëvnù d'apress tute le region italian-e e le provincie autònome a son dotasse ëd le pròpie Agensie.
Colegament estern
🇫🇮
Orillia Airport
L'Orillia Airport a l’é n'aeropòrt localisà an Orillia, Ontario, Canadà.
Lenga hindustani figian
Pais andoa a l'é parlà
La lenga hindustani figian ò Hindustani Figian a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut a Figi.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dl ' Hindustani Figian a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hif
🇫🇮
Ajmon ëd Car
Ajmon ëd Car a l'era frel d'Emerich. Canònich d'Osta, peui prevòst a Losana, Ajmon a l'é stàit elegiù vësco ëd Gëneva dal capìtol ëd costa sità vers la fin ëd l'ann 1304.
Durant ij sò set agn d'episcopà, la situassion ch'a l'ha dovù afronté a l'era tut un ravage, për le guère ch'as sucedìo un-a passà l'àutra. Tutun, pòch la vira, la pas a l'é torna stabilisse e Ajmon a l'é fasse arconòsse e confermé vàire drit, dont col dë stampé moneda a Gëneva.
Enrich VII, an passand për Gëneva an camin ch'a andasìa a fesse ancoroné imperator, a l'é pijasse Ajmon dapress, nominandlo sò segretari e mèmber ëd sò consèj privà. Ajmon a l'é andàit dapress al re a Ast, a Pavìa, a Milan. Rivà sota le muraje ëd Bressia, an considerassion dij servissi che Ajmon a l'avìa renduje, Enrich a l'ha conferije ël drit ëd pedage an sij gran e sij vin ch'a rivavo a Gëneva via tèra e via eva, an manera ch'a podèissa fé costruì un pont an sël Ròno. Cost proget a l'é pa stàit realisà: Ajmon a l'é mòrt a l'amprovista a Ivrèja ai 5 d'otóber 1311. Soe reste a son ëstàite portà a Osta e sotrà davzin a la Colegial, ant la capela ëd San Bias. 🇫🇮
Villevieille
Villevieille a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 8,28 km², con 1196 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 144 ab/km².
Bùdapest
Bùdapest a l'é la capital ëd l'Ungherìa. A l’é ëdcò la prima sità ëd l'Ungherìa për popolassion, con 1.698.106 abitant, 2.571.504 s'as conta ëdcò tuta l'àrea metropolitan-a (2007).
Pietracupa
Pietracupa a l'é na comun-a dla region Molise, provincia ëd Campobass, con sirca 259 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 10 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 26 ab/km quadrà. A confin-a con Bagnoli del Trigno (IS), Duronia, Fossalto, Salcito, Torella del Sannio.
Bùdapest
Stòria
thumb|right|200px|Ël Parlament Bùdapest a l'é nassùa dël 1873, da l'union dle sità ëd Buda, Obuda e Pest.
Pietracupa
🇫🇮
Bùdapest
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gergely Karácsony (dal 13 d'otóber 2019).
Sità gemelà
Bùdapest a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Jacques Balmat
140px|thumb|right|Chamonix, ël monument dedicà a Jacques Balmat e H.B. De Saussure
Jacques Balmat (nassù a Chamonix dël 1762, mòrt a Sixt-Fer-à-Cheval dël 1834) a l’era n’alpinista, soget dël Regn ëd Sardëgna, ël prim a rivé ‘n sël cò dël Mont Bianch.
Sercheur ëd cristaj e cassador ëd camoss, a riva ‘n sël cò dël Mont Bianch l’8 d’agost dël 1786 a ses ore e vintetrè dël dòp-mesdì, a 24 agn, compagnà da Michel Gabriel Paccard.
Mersì a costa riussìa a oten l’arcompensa promëttùa da l’òm ëd siensa ginevrin Horace-Bénédict de Saussure e ‘l 2 d’agost ëd l’ann apress a lo compagna ‘dcò a chiel an sël cò dël mont, ant na spedission andoa ch’a-i ero disdeut guide alpin-e e ‘dcò ‘n valet ëd càmera.
Jacques Balmat a l’é dësparì, quand ch’a l’avìa 72 agn, an robatand-je andrinta a ‘n chërvass, ant ël mentre ch’a andasìa an serca d’un filon d’òr. Sò còrp a l’é mai stàit artrovà.
🇫🇮
Aimon Dauphin
Aimon Dauphin a l'era nassù a Nus. A l'era dventà prior a la sertosa ëd Vallon, davzin a Gëneva e peui, dël 1313, general ëd l'órdin sirsestens. Dël 1320, brusà la sertosa granda da n'ancendi, a l'ha fala torna costruì. Malavi, Dauphin a l'ha presentà soe dimission da general dël 1329 e a l'é mòrt ai 28 d'otóber 1331.
A l'é autor ëd vàire euvre ëd teologìa. 🇫🇮
Bagni di Lucca
right|140px Bagni di Lucca a l'é un comun dla Toscan-a ëd 6.547 abitant, an provincia ëd Luca.
Ciliegiolo
Ël vin Ciliegiolo as prodov an Val Petronio an provinsa ëd Génoa.
Bagni di Lucca
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giancarlo Donati (dal 29/05/2007).
Ciliegiolo
La produssion a l'é motobin limità.
Bagni di Lucca
Anliure esterne
thumb|right|200px|Ël torent Lima
Ciliegiolo
🇫🇮
Agaricus essettei
Comestibilità
Comestìbil.
Bagni di Lucca
Arferiment
🇫🇮
Agaricus essettei
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga ngalkbun
Pais an dova a l'é parlà
La lenga ngalkbun o Ngalkbun a fa part ëd le lenghe australian-e e a l'é parlà dzortut an Australia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Ngalkbun a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ngk
🇫🇮
Monlià
Monlià (Monleale an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 571 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
As treuva an sla còsta ossidental ëd la val dël torent Cròu, ant la region dij Còj Tortonèis ch'a fan part dël pre-Apenin lìgur-piemontèis.
Stòria
thumb|left|200px|Vista sle colin-e an diression ëd la Val GruveËl prim document ch'a parla 'd Monlià a l'é n'at dël 1172 col qual jë sgnor d'ën consortil ëd Volped a armëttìo al vësco e a la Comun-a 'd Torton-a, për peui arsèivlo andaré an feod, un brich ch'a l'era dit ëd la forca o Monslegalis. An concomitansa a vnisìa edificà 'n castel dotà 'd fortificassion, vila e fossà difensiv. Ël pais, tanme bon-a part ëd l'area 'd Torton-a, a l'era sota la giurisdission dël Ducà 'd Milan dij Viscont. A l'inissi dël Quatsent a l'era anfeodà a la famija Opisson. Ai 9 ëd novèmber 1412 Flip Maria Viscont a conced an feod ël pais ëd Monlià al tortonèis Perin Càmeri, General djë Stat Militar dl'Oltrapò, ch'a l'avìa servilo an guèra. A resta a soa famija fin al Sinchsent, quand che na dissendent ëd Perin a lo passa an dòta a sò òm dla famija Guidbòu. A l'inissi dël Sinchsent Monlià a resta fidel al Ducà 'd Milan ëd jë Sfòrsa, mentre che Volped, an sla riva opòsta dël Cròu, a l'é dla fassion fransèisa; ant la contèisa a ven abatù 'l castel.
Dël Setsent ël pais a passa sota la protession dël re Carl Emanuel III ëd Savòja. D'apress a la fin dla dominassion fransèisa dl'Imperi 'd Napoleon Bon-a-part, Monlià a intra definitivament ant ël Regn ëd Sardëgna, ant la Divison (peui Provinsa) ëd Lissandria, ant la Provinsa (peui Sircondari) ëd Torton-a e ant ël Mandament ëd Volped. Dël 1927 ël comun ëd Monlià a ven ancorporà a col ëd Volped ma a oten torna soa indipendensa aministrativa dël 1948.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paola Massa (dal 16/05/2011, scond mandà dal 06/06/2016).
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama ëd Volped con Monlià an sla colin-a davzin al pais 🇫🇮
Saint-Aubin (Aisne)
Saint-Aubin a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 8,36 km², con 273 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 32 ab/km².
🇫🇮
Ròcia-mlon
thumb|right|200px|Ël Ròcia-mlon thumb|right|200px|Ël Ròcia-mlon da la Valsusa thumb|right|200px|Nòstra Sgnora dël Ròcia-mlon
Ël Ròcia-mlon a l'é la montagna pì àuta dla Valsusa, con n'autëssa ëd 3538 méter. An sla ponta a-ié 'l Santuari ëd Nòstra Sgnora dël Ròcia-mlon. As treuva ant ël teritòri dle comun-e ëd Novalèisa, Ussèj e Mompantè.
Ël prim a monteje ansima a l'é stàit Bonifass Rotari, d'Ast, che al 1m dë stèmber 1358 a l'ha portà an sla ponta na mistà dla Madòna, ël Trìtich dël Ròcia-mlon (ancheuj goernà ant ël Musé diocesan d'art sacrà ëd Susa). 🇫🇮
Spign
Spign (Spigno Monferrato an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 1.015 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
Ël pais a resta ant l'Àut Monfrà, al confin con la Langa Astesan-a e con la Liguria, e sò teritòri a l'é formà da le colin-e àute ch'a marco la val ëd la Bormia, pì coltivà ant la part bassa e lassà a bòsch viaman ch'as avzin-a a l'Apenin Lìgure.
Stòria
thumb|left|200px|Ël sagrà dla cesa parochialDagià abità ant l'Età dël fer, coste bande a l'ero popolà da tribù ligurin-e dla branca djë Statielli e a l'han conossù un perìod ëd fioridura ant l'época roman-a, coma ch'a testimònio j'artrovament d'anscrission e àutr material archeològich. Le prime sorgiss ch'a documento l'esistensa dël pais a armonto a la sconda mità dël sécol ch'a fa X, quand ch'ël teritòri a fasìa part d'ën feod ëd la famija Aleràmica, passà peui ai marchèis ëd Ponson. Dël 4 ëd mars 991, Anselm - fieul d'Aleram - a fonda l'abassìa benedetin-a 'd San Quintin e a la buta sota la giurisdission dij vësco 'd Savon-a, për garantije pì indipendensa da lë vzin vëscovà d'Àich. Dël 1290 ël goern sël feod a passa sota al contròl ëd la Repùblica 'd Génoa, ch'a na conced torna l'investidura ai marchèis ëd Ponson. Antra 'l 1300 e 'l 1332, ël feod a l'é catà da jë sgnor Dël Carèt, ch'a saran ciamà sgnor dë Spign ma sempe sota al domìni dla Repùblica Genoèisa. Dël 1419 ij genoèis a passo tùit ij drit an sij teritòri dëdlà dij Giovo al Marcheisà ëd Monfrà, ma dël 1427 l'imperador Sigismond ëd Lussemborgh, an contrast coi marchèis ëd Monfrà, a arciama ij sò drit feodaj e nòmina vicari ël Duca 'd Milan Filip Maria Viscont, dont jë sgnor dë Spign a dovìo fè sarament ëd fidelità. Spign a resta për sécoj feod imperial, an echilibri antra jë sgnor locaj, ij marchèis ëd Monfrà, ël Ducà 'd Milan e peui dal Sinchsent ël Regn dë Spagna. thumb|left|200px|Ël MunissipiDël 1579 ël marchèis Tomà Dël Carèt a meur sensa fieuj e ël feod a passa prima al re Filip II dë Spagna, ch'a l'invest a Luis Asiné, novod ëd Tomà Dël Carèt. Dël 1615, ël re Filip III dë Spagna a fa vnì Marcheisà ël feod dë Spign.
A l'inissi dël Setsent, l'imperator Carl VI d'Asborgh a ciama andaré ij drit sël feod e dël 1724 a lo vend a Vitòrio Medeo II ëd Savòja për 300.000 fiorin. Spign a intra parèj ant ël Regn ëd Sardëgna. D'apress a l'época dla dominassion fransèisa ëd Napoleon Bon-a-part, dël 1815 a torna ant ël Regn ëd Sardëgna e a l'é aministrà sota a la Division (peui Provinsa) ëd Lissandria, a la Provinsa (peui Sircondari) d'Àich e a l'é a cap d'ën Mandament comprendent ëdcò Mavzin, Meiran-a, Monciar, Parèj (dal 1880) e Seiròle. Dal 1928 ël Comun ëd Merian-a a l'é ancorporà an col dë Spign, ma dël 1947 a ven torna dëstacà e oten soa autonomìa aministrativa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Garbarino (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Anatole France
thumb|right|200px|Anatole France Scritor fransèis.
Anatole France (ël sò ver nòm a l'era Anatole François Thibault) a l'era nassù a Paris ël 16 d'avril dël 1844 e a l'é mòrt a Saint-Cyr-sur-Loire ël 12 d'otóber dël 1924.
Dël 1947 a l'é stàit ansignì dël Premi Nobel për la Literatura.
Euvre prinsipaj
Poesìa:
Romans e novele:
Chèich esempi ëd soa euvra
Da A la lus
🇫🇮
Bonifass ëd Challant
Frel d'Ebal ël Grand, Bonifass ëd Challant a l'é stàit vësco ëd Sion dal 1290 a soa mòrt dij 18 ëd giugn 1308.
Tanme vësco, Bonifass a partagiava con ël cont ëd Savòja la sovranità dël Valèis e a l'é stàit bon a tiré torna su l'autorità episcopal, ch'a l'era andebolisse sota ij sò predecessor.
Da l'ann 1293, Bonifass a ciama a Medeo V l'omage dël castel ëd Chillon e dla castlanerìa ëd Montreux; a arvèndica për chiel ël drit regalian ansima a tut ël Valèis; a strenz un tratà con la comun-a ëd Milan an sël passage dle mërcandise e a fa n'àutr tratà con la sità ëd Berna. Dël 1294 a fa fabriché ël castel ëd Tourbillon, con na capela andrinta.
Intrà an guèra contra ij nòbij valeisan, a buta ansema n'armada ëd paisan e a bat ij nòbij a Louèche dël 1294. Apress, Bonifass a l'ha dovù ancor combate contra 'l cont ëd Savòja, ch'a l'avìa sostnù da stërmà ij nòbij. Dël 1300 a-j pija la piassafòrta ëd Riddes e a la fa dësblé. Ai 30 dë dzèmber 1301, ij doi a fan la pas.
Con ëstrument dij 23 ëd mars 1304, a fonda l'ospidal ëd Briga.
A l'ha suceduje tanme vësco ëd Sion sò cusin Ajmon ëd Challant-Cas-cion. 🇫🇮
Ario
miniatura Ario, dal latin Arius, (Libia, 256 – Costantinòpoli, 336), a l'é stàit un monio e 'n teòlogh egissian.
La corent nàita da soe dutrin-e religiose a l'é stàita condanà coma erética ant ël prim Concili 'd Nicea, a l'é stàita peui ciamà arianésim e a l'é spantiasse dzoratut tra ij bàrbar e j'egissian.
Vita
Già dissépol ëd Lucian d'Antiòchia e prèive ant la cesa 'd Bacalis, soa dutrin-a a l'ha ciamà l'atension dël vësco Lissànder, che a l'ha falo condané për eresìa al concili 'd Lissandria dël 321. A l'é peui arfugiasse da Eusebi 'd Cesarea e ant në sgond moment, dal colega dë studi Eusebi 'd Nicomedia.
Eusebi 'd Nicomedia, dòp che le dutrin-e arian-e a son ëstàite diciarà erétiche dal prim Concili 'd Nicea, a l'ha travajà per secondé l'artorn d'Ario, che an col midem temp a l'era stàit condanà a l'esili: antramentre che Costantin I a l'ha sërcà 'd trové la riconciliassion, Ario a l'é mòrt sla stra che a lo portava a Costantinòpoli.
Ëd soe euvre a l'é restà squasi gnente, da già che ij sò lìber a son ëstàit brusà quandi chiel a l'era an esili an Iliria. Comsëssìa an resto doe litre, na confession ëd fé e 'd tòch ëd sò manuscrit pì amportant, ciamà Talia, che a dovìa avèj na part an forma poética. 🇫🇮
Mosles
Mosles a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 6,37 km², con 261 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 41 ab/km².
🇫🇮
Lenga chhattisgarhi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga chhattisgarhi ò Chhattisgarhi a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an India.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Chhattisgarhi a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hne
🇫🇮
Teorema dij sen
Ël teorema dij sen a fortiss che ant un triàngol ël rapòrt antra na banda e ël sen ëd l'àngol opòst a l'é costant:
Orillia - Lake St John Water Aerodrome
L'Orillia - Lake St John Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà an Orillia, Ontario, Canadà.
Louis Chevrolet
Louis Chevrolet a l'era nassù a La Chaux-de-Fonds ai 25 dzèmber 1878 e a l'é mòrt a Detroit dël 6 giugn 1941. A l'é stàit n'antraprenor e industrial svìsser, peui naturalisà american.
A pòrt sò nòm
🇫🇮
Bévenais
45.39889°N, 5.39028°W
Cerqueda, Malpica de Bergantiños
San Cristovo ëd Cerqueda a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Malpica de Bergantiños. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 726 abitant (358 fomne e 368 òm) distribuì an 17 grup ëd popolassion.
Bévenais
Bévenais a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 14,08 km², con 641 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 45 ab/km².
Cerqueda, Malpica de Bergantiños
🇫🇮
Bévenais
🇫🇮
Sinch Tère (vin)
Ij vin ëd le Sinch Tère a son motobin avosà.
🇫🇮
Lenga ngalakan
Pais an dova a l'é parlà
La lenga ngalakan o Ngalakan a fa part ëd le lenghe australian-e e a l'é parlà dzortut an Australia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Ngalakan a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nig
🇫🇮
Pietracatella
Pietracatella a l'é na comun-a dla region Molise, provincia ëd Campobass, con sirca 1.600 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 50 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 32 ab/km quadrà. A confin-a con Gambatesa, Jelsi, Macchia Valfortore, Monacilioni, Riccia, Toro.
🇫🇮
Lenga Kaure
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kaure o Kaure a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Indonesia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kaure a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bpp
Sucre
Sucre a l’é la capital costitussional e giudissiaria dla Bolivia.
Dël 1991 a l’é stàita inserìa da l'UNESCO ant la lista dij Patrìmoni dl'Òm.
Sità gemelà
Sucre a l'é gemelà con:
🇫🇮
Arrigas
Arrigas a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 20,28 km², con 194 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 9 ab/km².
🇫🇮
Südmüritz
Südmüritz a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Mecklenburgische Seenplatte, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 68.61 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 892 abitant.
Iscrission ëd Casal
Introdussion
Iscrission datà tra la fin dël sécol che a fa XI e l’inissi dël sécol che a fa XII.<BR> A l’è conossùa coma l’iscrission dël pëscador ëd Casal e as treuva ant ël mosàich d’un paviment ëd Casal.
Test
As les dzora quatr righe:<BR> QUALE<BR> LARCA <BR> DESAN <BR> VAX<BR> e a s’antërpreta coma Qua l’è l’arca de San Vas o fin-a coma Qu’a l’è l’arca de San Vas.<BR> San Vas a sarìa Sant’Evasio e l’”arca” a sarìa l’èrca o bùssola për le oferte.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
🇫🇮
Saint-Clément (Aisne)
Saint-Clément a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 5,01 km², con 59 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 11 ab/km².
🇫🇮
Fórmole ëd Taylor
La fórmola ëd Taylor a compariss dël 1715 an Methodus incrementorum directa et inversa, ëd Brook Taylor. Soa amportansa a l'é restà dësconossùa fin-a al 1772, cand Joseph-Louis Lagrange a l'ha dila ël fondament prinsipal dël càlcol diferensial.
Cand ël pont d'achit a l'é l'orìgin, la fórmola a la diso fórmola ëd Maclaurin.
Fórmola ëd Taylor con resta ëd Peano
Ch'as consìdera na fonsion f derivàbil n vire ant ël pont x_0. Antlora a val la fórmola ëd Taylor con resta ëd Peano, con pont d'achit x_0: L'adend a l'é la resta d'órdin n ant la forma ëd Peano. Notoma che cost adend a l'é dla forma R_n(x-x_0), anté che, con.
Esempi
Ël dësvlup ëd la fonsion esponensial ant l'orìgin con resta ëd Peano a l'é
Fórmola ëd Taylor con resta ëd Lagrange
Ch'as consìdera na fonsion f real definìa ansima a n'antërval duvert J ch'a conten ël pont x_0. Si f a l'é derivàbil n vire ëd fasson continua ansima a s'anterval, e la derivà d'órdin n+1 a esist an tut J gavà miraco ël pont x_0, antlora për minca x \in J a-i é un nùmer c_x ch'as treuva antrames tra x_0 e x con la proprietà che la diferensa an tra 'l valor dla fonsion e col dël polinòmi ëd Taylor d'órdin n a l'é Costa diferensa as ciama resta ëd Lagrange.
Esempi
La fonsion esponensial, dësvlupà ant l'orìgin an dovrand la fórmola ëd Taylor con resta ëd Lagrange, a smon: për chèich x_0 antra 0 e x_0.
N'aplicassion
Butoma ël cas, adess, che an dzorpì dj'ipòtesi già considerà, i l'oma ëdcò che f^{(n+1)} a l'é limità an, visadì ch'a-i sia n'M>0 tal che për minca x. Antlora, la resta a sodisfa la limitassion për minca h tal che x_0+h \in J. Sòn an përmet dë stimé l'eror ch'as fà an rampiassand f(x_0+h) con ël polinòmi ëd Taylor d'órdin n con pont d'achit x_0.
Fórmola ëd Taylor për fonsion ëd doe variàbij
La fórmola ëd Taylor as peul adatesse a na fonsion ëd pì che un-a variàbil real. Ch'a consìdera, për esempi, na fonsion. Ch'as pijo doi pont ch'a l'abio tut ël segment an tra 'd lor ant l'anterior d'E. Si an E a-i son e a son contìnoe le derivà parsiaj d'f fin-a a l'órdin n+1, antlora:
, anté che a l'é 'n pont convenient ant l'anterior dël segment.
Dimostrassion
Ij pont dël segment a l'han coordinà për t \in [0,1]. Se un a considera la fonsion componùa, për la fórmola ëd Maclaurin për le fonsion con mach na variàbil aplicà ant l'antërval [0,1], a-i é tal che  e da sòn a-i ven l'arzultà an butand.
Ël darié tèrmin
dl'adission as ciama termo complementar o eror dla fórmola ëd Taylor.
Lassand da banda ël termo complemetar, a-i resta un polinòmi ëd gré n ant le variàbij h,k ch'a apròssima për. Për x_0=y_0=0 i otnoma la fórmola ëd Maclaurin:
Agaricus semotus
thumb|right