cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xagoaza, O Barco de Valdeorras
Xagoaza, O Barco de Valdeorras a l’é na Paròchia galissian-a che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd O Barco Valorras. La soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 83 (47 òm e 36 fomne), distribuì an 2 categorìe ëd popolassion.
Cayres
Cayres a l'é na comun-a fransèisa ëd 700 abitant ant ël dipartiment ëd l'Àuta Lòira, ant la region d'Alvernia.
Ël pais a resta a 1100 méter d'autëssa. Sò còdes postal a l'é 43510.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Marc Mouret (dal 2001).
Arferiment
🇫🇮
Mario Botta
thumb|right|250px|Mario Botta dël 2016
Mario Botta a l'é n'architet e scultor svisser. A l'é nassù a Mendris aj prim d'avril dël 1943.
Biografìa
🇫🇮
Gae Aulenti
Architet.
Gae Aulenti (nòm ver: Gaetana Emilia Aulenti) a l'era nassùa a Palazzolo dello Stella aj 4 ëd dzèmber dël 1927 e a l'é mòrta a Milan ai 31 ëd otòber dël 2012.
Biografìa
A l'era fieula ëd Aldo Aulenti e ëd Virginia Gioia.
🇫🇮
Lenga Akpes
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Akpes o Akpes a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Akpes a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Labrosse
Labrosse a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 4,14 km², con 87 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 21 ab/km².
Lenga Akpes
Còdes ISO
<BR>
Labrosse
🇫🇮
Lenga Akpes
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Akpes jezici
West Poplar Airport
Ël West Poplar Airport a l’é n'aeropòrt localisà a West Poplar, Saskatchewan, Canadà.
Rothenbrunnen
Rothenbrunnen a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 312 abitant. As dëstend ansima a na surfassa ëd 3,10 km², con na densità ëd popolassion ëd 101 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Cazis, Domat/Ems, Feldis/Veulden, Rhäzüns, Scheid, Tumegl/Tomils.
Santa Maria a Vico
🇫🇮
Presles (Calvados)
Presles a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd la Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 9,03 km², con 244 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd ëd 27 ab/km².
🇫🇮
Sparanise
🇫🇮
Mirabello
right|130px
Saint-Paul-sur-Ubaye
Saint-Paul-sur-Ubaye a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provença-Alpes-Costa Azul, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 205,55 km², con 190 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 1 ab/km².
Mirabello
Mirabello a l'é na località dl'Emilia-Romagna ëd 3.480 abitant, an provincia ëd Fërara.
Saint-Paul-sur-Ubaye
🇫🇮
Mirabello
A l'é stait un comun autònom fin al 31/12/2016; dal 01/01/2017 a l'é unisse al comun ëd Sant'Agostino për formé ël neuv comun ëd Terre del Reno.
Sità gemelà
Mirabello a l'é gemelà con:
Antoni Łomnicki
Matemàtich.
Antoni Łomnicki a l'era nà dël 1881 e a l'é mòrt dël 1941. A l'é stàit anlev dë Smoluchowski. 🇫🇮
Piemont
Nòm
"Piemont" a veul dì ai pè dij mont e ant le carte pì antiche a l'é scrivù an lenga latin-a Pedemontium o Pedemontis. Al prinsipi ës nòm a l'era dovrà mach për ël teritòri controlà dai Savòja vzin a Sangon, Dòira Rivaria e Pò. Apress a l'é stàit dovrà për ciamè na part sèmper pì spantià dla pian-a cisalpin-a, viaman che ij Savòja a conquistavo 'd tère.
Orografìa
miniatura|sinistra|Còl Gian-a al Viso Le prinsipaj caden-e montose a son j'Alp, ch'a sircondo la region da òvest a nòrd, e j'Apenin ch'a fan da termo natural con Liguria e Emilia-Romagna a sud. Piemont a veul dì "ai pè dij mont" (pedemontium) e a l'é ciamà parèj pròpe për costa rason, oltra 'l fàit che ant j'Alp ossidentaj a-i manco le Prealp, che nopà ant j'àutre region alpin-e a-i son. Donch ij mont piemontèis a smijo pì maestos e brusch. Sota le rochere e le pasture a-i son d'ampie zòne ëd bòsch 'd bòsch: pin, sapin e malëzzo a son men spantià a bassa altitùdin che an d'àutri setor alpin e as passa tòst ai fò e ai castagné. J'alp piemontèise a son fra le pì àute ansema a cole valdostan-e: le sime pì àute, oltra 4000 m a son: Nordend (4609 m), la ponta àuta dël massiss dël Mont Reusa, e ël Grand Paradis. A-i son peui vàire sime ch'a van oltra ij 3000 m, dont ël Viso, L'Uja 'd Ciamarèila, ël Ròcia-mlon e l'Argentera.
Ij mont e le vaj piemontèis a son tant antropisà. Për le vaj a passo d'amportante liure 'd traspòrt antërnassional, strà e ferovìe. Ant le vaj pcite as peulo trovesse 'd ciuse, d'ampiant idroelétrich o 'd sènter torìstich. miniatura|Brich dal castel ëd [[Seralonga d'Alba]] Le prinsipaj zòne colinar a son ël Canavèis (a nòrd-òvest), le Langhe e 'l Roé, (a sud), ël Monfrà (al sènter) e ij brich tortonèis (a sud-est). Ij brich meridionaj dle Langhe e dël Monfrà a son formà da d'antich sediment marengh e a son pòch arzistent a l'eva, ch'a scava ëd sorch e 'd rivass. Ij versant bin solegià a son ocupà da le taragne e da 'd camp ëd forment e biava ma 'dcò da fruté e ninsolé antant che l'anlevament, che na vira a l'era motobin spantià, a progrediss pì nen. miniatura|sinistra|Risere vzin a Vërsèj Trames a costi brich e j'Alp, n'autipian bin seivà da le tante dòire a riva fin-a a Coni, a 500 m d'autëssa: belessì ij camp a son coltivà për forment e biava. La part conèisa e turinèisa dla pian-a 'd Pò a l'é la pì àuta sël livel dël mar. Vers Noara, Vërsèj e Ël Casal a cala e a cangia 'dcò la sòrt ëd colture: grassie a la granda disponibilità d'eva (portà dai poss tanme da le bialere artifissiaj) as peul cheuje 'l ris.
Ant j'anviron dle grande sità, dzortut Turin e Noara, ël paisage tìpich a l'é col dël dësvlup industrial, antant che ant ël rest Ëd la pian-a a së s-ciàira la campagna 'd risere o forment o melia, soens intercalà da j'arbrere, che an Piemont as pianto soens an tuti ij teren pi zerb o pì ert, e che donch a produvo pòch o a son difìcij da laoré.
Fium
Ël Piemont a l'ha vàir fium, tuti afluent ëd Pò, dagià che Pò a traversa tuta la pian-a da òvest a est. Da sité oltra ël fium Pò midem a-i son: miniatura|L'Eva d'Òr a Locan-a
Clima
miniatura|Mèis ëd Magg al Parch dël Valentin, TurinËl clima piemontèis a l'é tipicaman temprà sub-continental e, montand vers j'Alp, a ven viaman pi temprà-frèid e frèid an àuta còta. Ant lè zòne an bassa còta j'invern a son frèid e ùmid (soens as fòrmo 'd nebie s-ciasse) ma pòch piovos. J'istà nopà a son càude e tufose con ëd fòrt temporaj marlàit, dzortut ant le zòne a nòrd ëd Pò. Le pieuve a dròco dzortut a la prima e d'otogn sla pì part dël teritòri e d'istà sle zòne alpin-e pì alvà e interiore. Le quantità anuaj a son notèivoj a nòrd dla region, mentre a son pì scarse sle pian-e a sud ëd Pò, dzortut an Provinsa ëd Lissandria. miniatura|Otogn al Mont Chaberton|sinistraLa piovosità a l'é motobin anfluensà da la diression dle masse d'aria. S'a son ùmide e a ven-o da sud, sud-est o est, la caden-a alpin-a a-j fërma (ës fenòmeno a l'é ciamà "stau"): ant ës cas-sì le pieuve a peulo esse ëdcò motobin bondose, dzortut sij versant dij mont e marlàit a peulo causé d'inondassion. Se nopà le corent d'aria a rivo da nòrd, nòrd-òvest o òvest, l'umidità as dëscaria sël versant esterior dj'Alp: parèj l'aria ch'a riva an Piemont a l'é sùita e a peulo essie vàire di 'd filasensa pieuva (fin-a dle sman-e). Oltra sòn, ant le zòne montose e ai pe dij mont, dzortut an provinsa 'd Turin, a riva soens ël vent ëd feun. Ch'a fiòca d'invern a l'é normal e sòn a l'é dovù a l'aria sarà fra j'Alp e j'Apenin, dzortut a sud-òvest, ch'as arcangia nen e a fa sfreidé l'aria a l'autëssa dël seul, virand minca pieuva an fiòca. A le rive dël Verban a-i é 'n microclima particolar, con d'invern frèid ma pì tëbbi che ant ël rest dla region e d'istà pì frësche e piovose.
Ambient
Ant la region a-i son 19.300.000 are 'd zòne protete, visadì 'l 7.6% dla surfassa total, dont doi parch nassionaj, ël Grand Paradis e la Val Granda, 56 parch regionaj e d'àutre zòne protete da j'ent provinsaj.
Geologìa
600px|miniatura|sinistra|Mont Reusa, ël pì grand massiss dj'Alp Da la mira geològica ël Piemont a l'é na region con d'amportante caden-e montose, d'amplie zòne colinar e 'd pian. Ant ël Triàssich, 256 milion d'agn fa, mentre a òvest dl'atual Euròpa as formava l'Océan Atlàntich, a la latitùdin dl'Italia a-i era 'n grand gòlf ch'a l'era lòn ch'a-i restava dl'antich océan ciamà Tétid, che a col temp a l'ha ancaminà a suvesse e soa surfassa a l'é armontà lenta pr'ël fenòmeno ëd subdussion. Sa surfassa antratant a l'é scaudasse 'dcò con ël magma provenient dal sènter dla Tèra e 'd grande quantità 'd ròch ch'a vnisìo dal mantel, da la crosta oceànica e da cola continental a son stàite possà al livel dël mar e a son peui pogiasse l'un-a sl'àutra.
20 milion d'agn fa la caden-a alpin-a a l'era bele che formasse, ant la zòna mediterania a l'é creasse 'n neuv aument ëd calor dal mantel terestr e a l'é arcasse e rompusse la crosta europenga, dëstacand ël blòch dla Sardëgna e Còrsica; la neuva microplaca a l'ha virà an sens antiorari për 50 grad con sò pivò ant ël mar ligurin. Ël mar a coatava ij brich turinèis, le Langhe, ël Roé, ël Monfrà e la Pian-a 'd Pò. 600px|miniatura|sinistra|La sera d'Ivrèja Ël montè dla temperadura dl'eva a l'ha peui trasformà 'l Mediterani ant ën lagh salà pòch ancreus con vàire zòne sùite. Sta condission a l'é durà vàire senten-e 'd milen-e d'agn e a l'ha fàit deposité j'evaporita, ëd gèire 'd sòrt salin-a. Apress ël Mediterani a l'é duvertasse e l'eva dl'océan a l'é tornà a sircolè, tra la caden-a alpin-a e cola apenìnica a l'é formasse 'n gòlf triangolar ch'a coatava la pian-a 'd Pò tuta antrega. Dòp ël continuo alvesse dla caden-a alpin-a e apenìnica, ël mar a l'é artirasse da 's gòlf e ij sediment mnà daj fium a son ambaronasse creand l'atual pian-a 'd Pò. Ij depòsit marengh d'ës perìod a së s-ciàiro ant j'atuaj anviron d'Ast, ma a-i në son ëdcò dantorn Biela e intrand an Val Sesia e Val Séssera e a documento che 'l mar a rivava fin-a sot j'Alp. Dj'ìsole a vnisìo dal mar piemontèis: ij brich turinèis e 'l bass Monfrà. Dai rest fòssij as capiss che 'l clima 'd col temp a l'era sub-tropical, e donch pì càud e ùmid ëd col d'ancheuj. Ij fium a portavo soe gèire formand ëd delta anté ch'a vivìo 'd bocc ëd rinosseront, elefant, ëd serv e 'd cavaj. Lë score dij fium a l'ha rusià ij depòsit dël perìod precedent ch'a l'ero spess ëdcò 'd senten-e 'd mèter, coatand ël bassin con ëd neuv depòsit fluviaj megaconòid.
Un milion d'agn fa ël clima a l'é torna cangià, a l'é montà la quantità ëd pieuve e le temperadure a son ësfreidasse. Sòn a l'ha portà a la nàssita dle giassere alpin-e, le lenghe 'd giassa ch'a corìo arlongh le vaj, scavandje e slargandje. Soens le giassere a rivavo fin-a a la pian-a. Ij detrì che sti giassé a portavo dai mont a l'ha creà d'anfiteatro morénich dnans le duverture dle valade. As peul arconòssje intrand ant le vaj dla Dòira Rivaria e dla Deura Bàotia e ant le zòne dantorn al Lagh Magior e 'l Lagh d'Orta.
Sità e provinse
thumb|right|300px|Le provinse Ël Piemont a l'ha 7 provinse: E un-a Sità Metropolitan-a
Bucy-le-Roi
Bucy-le-Roi a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 4,59 km², con 156 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 34 ab/km².
Piemont
Conomìa
Importanta a l'é ëdcò l'agricoltura (ris, melia, gran e biarava). Grand importansa a l'ha la coltivassion dla vis ant le colin-e dle Langhe, dël Roé, dël Monfrà e 'd l'Àut Noarèis për la produssion ëd vin.
Bucy-le-Roi
🇫🇮
Lenga Malagasy, Masikoro
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Malagasy, Masikoro a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=msh
Tor Allianz
miniatura La tor Allianz a l'é n'edifissi àut 209 méter ëd Milan. A l'é stàita realisà dël 2015 da l'architet Arata Isozaki. 🇫🇮
Piemont
Aministrassion
L'atual pressident dla Region a l'é Alberto Cirio (dal 6 giugn 2019).
Montadet
Montadet a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 5,11 km², con 72 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 14 ab/km².
Piemont
Lenga
La lenga pì parlà a l'é l'italian. Àutre lenghe parlà son ël piemontèis, l'ossitan, ël franch-provensal, ël walser e 'l sinto. Ancheuj ëdcò ël romen, l'àrabo, l'albanèis e àutre lenghe a son parlà da j'imigrà. Ossitan, fransèis, franch-provensal e walser a son stàite arconossùe tanme lenghe minoritarie dël Piemont da la lej nassional n. 482 dël 15 dzèmber 1999, con la possibilità dle comun-e ëd diciaré sua àrea lenghìstica për podèj sfruté j'avantagi dla lej. La lenga piemontèisa a l'é comsëssìa tutelà da la lej 10 d'avril 1990, n. 26 che a la buta a pari 'd cole tutelà da la normativa nassional. A resta nen tutelà la lenga dla minoransa dij sinto, ij sìngher piemontèis che da squasi 500 agn a son part ëd la stòria dla region e dont lenga a l'ha pijait vàire element da piemontèis e fransèis.
Montadet
🇫🇮
Mirabello Sannitico
right|140px Mirabello Sannitico a l'é un comun dël Molise ëd 2.056 abitant, an provincia ëd Campobass.
Piemont
Lenga
Provincia ëd Turin:
Mirabello Sannitico
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luciano Di Biase (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Arferiment
🇫🇮
Piemont
Lenga
Franch-provensal - 45 Comun-e
(*) 1 Comun-a ch'a l'ha deliberà d'aparten-e ëdcò a la minoransa lenghìstica fransèisa.
Ossitan - 35 Comun-e
Lombardìa
La Lombardìa a l'é na region dl'Italia.
Piemont
Lenga
(*) 18 Comun-e ch'a l'han deliberà d'aparten-e ëdcò a la minoransa lenghìstica fransèisa.
Lombardìa
Sò cap-leu a l'é Milan.
Piemont
Lenga
Provincia ëd Coni
Lenga Àhàn
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Àhàn o Àhàn a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Piemont
Lenga
Ossitan - 71 Comun-e
Lombardìa
A conta 10.078.012 abitant e a l'ha na surfassa ëd 23.863 km².
Piemont
Lenga
Provincia ëd Vërsèj
Lenga Àhàn
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Àhàn a peul esse:<BR> <BR>
Piemont
Lenga
Walser - 6 Comun-e
Lombardìa
Geografìa
right|200px La Lombardìa a confin-a a nòrd con la Svìssera, a òvest con ël Piemont, a sud con l'Emilia-Romagna, a est con ël Véneto e ël Trentin-Sud Tiròl.
Lenga Àhàn
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Piemont
Lenga
Con la Lej Regional 10 avril 1990, n. 26, ël Piemont a arconoss quatr lenghe stòriche presente an Piemont: piemontèis, ossitan, franch-provensal e walser. Dòp, ël consej regional, a l'ha aprovà la lej regional 17 giugn 1997, n.37 ch'a l'ha fàit quàich modìfica a la L.R. 26/90, rinforsand l'idèja dla lenga coma utiss fondamental për la chërsùa e lë scambi tra colture diferente.
Lombardìa
Geografìa
Ël 12,4% dla region a l'é fait da colin-e, ël 40,5% da brich e ël 47,1% a l'é an pian.
Stòria
Dël 1859 a-i é sta-ie l'anession dla Lombardìa al Règn ëd Sardegna.
Aministrassion
Ël President dla Region a l'é Attilio Fontana (dal 26 mars 2018).
Anliure esterne
🇫🇮
Piemont
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Àhàn
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ahn
Mirabello (omònim)
Mirabello a l'é 'l nòm ëd tre comun italian:
John Updike
thumb|right|200px|John Updike Scritor an lenga anglèisa.
John Hoyer Updike a l'é stàit un dij pì grand ëscritor merican dël sécol ch'a fa XX. A l'era nà ai 18 ëd mars dël 1932 a Reading, an Pennsylvania; sò pare a l'era professor ëd matemàtica e soa mare a travajava ant un grand magasin e a l'era passionà ëd literatura.
A l'avìa tërdes agn cand la famija a l'ha tramudà an campagna, an na ca andoa a vivìo già ij sò grand ëd mare. A l'é ambelelà che Updike a l'ha dësvlupà ël gust për lese e scrive.
Dël 1950 a l'ha otnù na borsa për l'Università ëd Harvard, andoa a l'é vnù redator cap dël Harvard Lampoon e a l'ha ancaminà ij sò prim esercissi dë stil an imitand On the road ëd Jack Kerouac ant un test dròlo andoa a conta sò gir dl'isolà an monopatin.
Ancor ëstudent, dël 1953 a maria Mary Pennington, ch'a sarà la mare ëd soe quatr masnà.
Saint-Vincent-sur-Jabron
Saint-Vincent-sur-Jabron a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 30,2 km², con 187 abitant, scond ël censiment dël 2005, con na densità ëd 6 ab/km².
John Updike
A 32 agn Updike a pùblica soa prima ciadeuvra: Centaur (andoa a rend n'omage malincònich a sò pare), ch'a-j fa vagné ël National Book Award, un dij doi pì amportant premi literari merican. A dventa antlora ël pì giovo scritor mai elegiù a l'Anstitù Nassional d'Art e Litre.
A deje la glòria literaria a l'é l'avosà tetralogìa dij Rabbit: Rabbit run (1960), Rabbit redux (1971), Rabbit is rich (1971) e Rabbit at rest (1991), ch'a conta la stòria ëd Harry Rabbit Angstrom da cand ch'a l'ha 26 agn a la pension. Rabbit is rich e Rabbit at rest a-j fan vagné tuti doi ël Premi Pulitzer.
Updike a l'ha ëdcò publicà dle senten-e ëd conte che, a j'euj ëd vàire crìtich, a son për da bon ij sò bisó pì bej.
A l'é mòrt a Beverly Farms, ant ël Massachusetts, ai 27 ëd gené dël 2009, ëd càncher ai polmon.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Westlock Airport
Ël Westlock Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Westlock, Alberta, Canadà.
Succivo
Succivo a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Caserta, con sirca 6850 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 6 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 1142 ab/km quadrà. A confin-a con comunilimitrofi = Frattaminore, Orta di Atella, Sant'Arpino.
🇫🇮
Lenga Malagasy, Plateau
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Malagasy, Plateau o Malagasy, Plateau a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Madagascar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Malagasy, Plateau a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=plt
Robert Capa
miniatura|Robert Capa dël 1936 an Spagna, durant la [[guèra sivil spagneula]]
Robert Capa, pseudonim ëd  Endre Ernő Friedmann (Budapest, 22 otòber 1913 – Provinsa ëd Thai Binh, Vietnam, 25 maj 1954), a l'é stàit 'n fotograf unghereis naturalisà americàn.
Anliure
🇫🇮
Lenga Jwira-Pepesa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Jwira-Pepesa o Jwira-Pepesa a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Ghana.<BR> <BR>
Bucy-Saint-Liphard
Bucy-Saint-Liphard a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 17,46 km², con 227 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità  13 ab/km².
🇫🇮
Lenga Jwira-Pepesa
Còdes ISO
<BR>
Montamat
🇫🇮
Roveredo
Roveredo a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 2.195 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 38,78 km², con na densità ëd popolassion ëd 57 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Arbedo-Castione (ant ël canton Tesin), Buseno, Castaneda, Dosso del Liro (an Italia, ant la provinsa ëd Còm), Gravedona ed Uniti (an Italia, ant la provinsa ëd Còm), Grono, Lumino (ant ël canton Tesin), Sant'Antonio (ant ël canton Tesin), San Vittore.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'italian. 🇫🇮
Tor Generali
miniatura La tor Generali a l'é n'edifissi àut 192 méter ëd Milan. A l'é stàita realisà dël 2019 da l'architet Zaha Hadid. 🇫🇮
Saumane (Alp d'Àuta Provensa)
Saumane a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 3,21 km², con 83 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 25 ab/km².
🇫🇮
Michael von Melas
thumb|right|200px|Michael Friedrich Benedict von Melas Ël baron Michael Friedrich Benedict von Melas a l'é stàit feldmarëssal e general ëd cavalerìa.
A l'era nassù a Radeln, an Transilvania, ij 12 ëd maj dël 1729 e a l'é mòrt a Elbeteinitz, an Boemia (al di d'ancheuj Týnec nad Labem, ant la Repùblica Ceca) ij 31 ëd maj dël 1806.
La cariera
A l'era un bon comandant, rich d'esperiensa ma ancor gropà a le tradission e le tàtiche dël Set-sent, dont ij Prussian a j'ero stàit magìster. A l'era fasse armarché durant la Guèra dij Set Agn tanme agiutant dël feldmarëssal Daun.
Ël prinsipi dle campagne contra ij fransèis rivolussionari
Con ël gré ëd general ëd brigada a l'avìa combatù ant ël 1793 an sla Sambre contra ij Fransèis; l'ann apress a l'era feldmarëssal an sël front dël bass Ren. Dël 1797 a l'ha avù, për un pòch, ël comand suprem dle fòrse amperiaj an Italia. Dël 1799 a vagna contra ij fransèis a Cassan e, con Suvorov, a-i bat an sla Trebia e a Neuve. A fòrsa Massena assedià a Génoa a rend-se ij 4 ëd giugn.
La bataja ëd Marengh
Ël cavicc a lo chita des di apress a Marengh: giumai sigur dla vitòria a part dal camp ëd bataja për rintré a sò quartié general a Lissandria, afidand a sò quartié-magìster general Zach ël travaj ëd core da press ai fransèis ch'a scapavo. L'ariv ëd Desaix con trupe frësche e sò atach a brisa la colòna austrìaca, provocand l'artirà e lë scapé general. Ëdcò ël general Zach a l'é pijà përzoné; Melas a l'é forsà a sot-signé l'abandon ëd la pian-a lombarda fin-a al Mincc.
Dapress a Marengh
Bele che fòrt criticà, a l'é tratà bin da l'amperador ch'a j'afida ël comand militar ëd la Boemia. A l'é 'dcò ciamà a pressiede ël consèj ëd guèra për giudiché ël general Mack për la capitolassion d'Ulm.
🇫🇮
Montaut-les-Créneaux
Montaut-les-Créneaux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 26,23 km², con 618 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 23 ab/km².
🇫🇮
Camp (matemàtica)
An matemàtica, un camp a l'é na strutura algébrica. Pì ëd precis, a l'é n'ansem anté ch'as peulo fesse d'adission, sotrassion, multiplicassion e division (për bon-a part dj'element).
Ij camp pì clàssich a son ël camp dij nùmer rassionaj (denotà \mathbb{Q}), ël camp dij nùmer reaj (denotà \mathbb{R}), ël camp dij nùmer compless (denotà \mathbb{C}) e ël camp dle class ëd resta mòdul p anté che p a l'é un nùmer prim.
Definission
Un camp a l'é n'ansem K dotà ëd doe operassion, denotà soens + e ×, ch'a sodisfo le proprietà sì-da press:
As parla antlora dël camp (K, +, ×).
Ij prim camp ëstudià a son ëstàit j'ansem ëd nùmer (rassionaj, réaj, compless, algébrich).
Esempi ëd camp
Un sot-camp d'un camp K a l'é 'n sot-ansem nen veuid L ëd K, stàbil rëspet a + e \times, tal che L con j'operassion ardità da K a sia ancor un camp.
Caraterìstica
S'a-i é n'antregh natural n>0 tal che (con n termo) a l'é zero, as dis che la caraterìstica dël camp ël pì cit antegr nen nul ch'a l'ha costa proprietà. S'a-i na i-é gnun, as dis che ël camp a l'é ëd caraterìstica zero (o infinìa).
Ël camp \R a l'ha caraterìstica zero, mentre che ël camp a l'é ëd caraterìstica p. As dimostra ch'un camp a l'ha tavòta caraterìstica 0 opura un nùmer prim.
Camp finì
Costi a son ij camp dont ël nùmer dj'element a l'é finì. Lë studi dij camp finì a l'é rivà tard ant lë studi dij camp. As dimostra che un ant un còrp finì la multiplicassion a l'é tavòta comutativa, e che soa cardinalità a l'é un nùmer prim.
Camp e anel
L'ansema a l'é pà un camp përchè la pì part dj'element ëd \mathbb Z^* a son nen anvertìbij: për esempi, a-i é gnun antegr relativ n tal che 2n = 1, donca 2 a l'é nen anvertìbil.
Pì an general, n'ansem A dotà ëd doe operassion + e × taj che: a l'é n'anel unitari.
Se l'anel a l'é 'n domini d'antegrità, visadì a l'é comutativ e l'anel a l'é scasi un camp përchè a-j manca mach pì l'anvertibilità për la multiplicassion. As a dimostra antlora che as a peul mojé l'anel an sò camp dle frassion, che a l'é ël pì cit camp ch'a conten l'anel.
Esempi : \mathbb Q a l'é ël camp dle frassion ëd \mathbb Z.
Camp e spassi vetoriaj
An ancaminand con ël camp \R, a l'é natural d'anteressesse a \R^n, l'ansem dj'n-uple ëd reaj. As peulo definisse ëd fasson natural n'adission e na multiplicassion për un real. La strutura definìa parèj (n'adission anterna ch'a dà a l'ansem na strutura ëd grop comutativ e na multiplicassion esterna ch'a l'ha dle proprietà ëd distributività e d'assossiatività) a l'é ciamà spassi vetorial ansima a \R. A ven antlora natural defini lòn ch'a l'é në spassi vetorial ansima a un camp K qualsëssìa.
Camp e equassion algébriche
Lë studi dij polinòmi a coefissient ant un camp e l'arserca ëd soe rèis a l'ha motobin dësvlupà la nossion ëd camp. Si f a l'é un polinòmi ëd gré n ansima a un camp K, l'equassion f(x) = 0 a l'é n'equassion algébrica an K. Se, an dzorpì, f a l'é un polinòmi ireduvìbil, l'equassion as dis ireduvìbil. Cand n a l'é ugual o pì grand che doi, trové le solussion ëd n'equassion parèj a ciama ëd butesse ant un camp pì grand che K, visadì n'estension ëd camp.
Ël camp ëd dëscomposission ëd f a l'é ël pì cit camp ch'a conten K parèj che tute le rèis d'f.
Lë studi dij camp ëd dëscomposission d'un polinòmi e dël grop ëd përmutassion ëd soe rèis a forma la branca dla matemàtica ch'as ciama la teorìa ëd Galois.
Camp ordinà
Un camp ordinà a l'é un camp K dotà ëd na relassion d'órdin \leq ch'a sodisfa le condission: Da sòn a-i ven ëdcò che An dzorpì, për minca element x, un a l'ha x^2 \geq 0. An efet, e  cand x>0; si nopà x<0, antlora 0<-x e donca da x<0 un a oten -x^2<-x0=0, dont 0<x^2.
'Me conseguensa, 0<1^2=1 e, si x>0, ëdcò x+1>0 dagià che 0<1<x+1.
Për tut camp ordinà K a-i é, e a l'é ùnica, n'iniession ch'a rispeta la strutura, visadì: L'órdin ëd tut camp ordinà a l'é satì e a l'ha ni element mìnim, ni màssim.
Esempi
Ël camp ëd le fonsion rassionaj reaj a l'é ordinà da la relassion As trata d'un camp nen archimedien.
Àutre branche dë studi
As artreuva la teorìa dij camp ant lë studi ëd chèiche fonsion tanme le fonsion rassionaj o le fonsion elìtiche.
Stòria
🇫🇮
Thelephora palmata
Descrission
Fonz a forma 'd coral o 'd manin-a, a peul rivé a 50-70 mm sia d'autëssa che 'd larghëssa. A l'é fait da cheiche rame unìe al pe ant na specie 'd tronch curt. Le vaire rame a son piate, lamelar, con la crësta dentà e bianca, mentre la part sota a l'é seulia e gris-neirastra. La lunghëssa dle rame a và da 5 a 20 mm e fin ëd pi. La carn a l'é gorëgna, brun-a; con odor fòrt ëd cavlifior mars, e 'dcò d'aj. A lo perd an sëccand.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Malagasy, Sakalava
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Malagasy, Sakalava o Malagasy, Sakalava a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Madagascar.<BR> <BR>
Teverola
🇫🇮
Lenga Malagasy, Sakalava
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Malagasy, Sakalava a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Lenga Nzema
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nzema o Nzema a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Ghana.
Lenga Malagasy, Sakalava
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=skg
Malagasy Sakalava language
Lenga Nzema
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nzema a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nzi
Wetaskiwin Airport
Ël Wetaskiwin Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Wetaskiwin, Alberta, Canadà.
Saint-Aubin-sur-Mer (Calvados)
Saint-Aubin-sur-Mer |image=Saint-aubin-sur-mer-calvados-front-de-mer-le-soir.jpg a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bass-Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 3,03 km², con 1810 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd ëd 597 ab/km².
Sausses
Sausses a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 14,68 km², con 87 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 4 ab/km².
🇫🇮
Cepoy
Cepoy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 8,52 km², con 1.993 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 234 ab/km².
🇫🇮
The Rural Alberta Advantage
thumb|The Rural Alberta Advantage an consert Ij The Rural Alberta Advantage a son 'na banda ëd indie-rock, canadèisa formasse a Toronto dël 2005. Ij member a son Nils Edenloff (cantant e ghitara), Amy Cole (tastadura, bass e vos) e Paul Banwatt (bateria).
Lenga Malagasy, Tandroy-Mahafaly
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Malagasy, Tandroy-Mahafaly a peul esse:<BR> <BR>
The Rural Alberta Advantage
EP
🇫🇮
Lenga Malagasy, Tandroy-Mahafaly
Classificassion
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tdx
Rueun
Rueun a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël Canton dij Grison, con sirca 468 abitant. A së stend për na surfassa ëd 11,58 km², con na densità ëd popolassion ëd 40 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Andiast, Flond, Ilanz, Obersaxen, Pigniu, Schnaus, Siat, Waltensburg/Vuorz.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é ël Rumantsch-Grischun
🇫🇮
Ostellato
right|140px Ostellato (Ustlà an dialet fërarèis) a l'é un comun dl'Emilia-Romagna ëd 6.585 abitant, an provincia ëd Fërara.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Andrea Marchi (da l' 8/06/2009).
Lenga Samba Daka
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Samba Daka o Samba Daka a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Samba Daka a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ccg
Tora e Piccilli
Tora e Piccilli a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Caserta, con sirca 1.068 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 12 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 89 ab/km quadrà. A confin-a con Conca della Campania, Marzano Appio, Presenzano.
http://www.altocasertano.com
🇫🇮
Senez
Senez a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 70,27 km², con 176 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 2.5 ab/km².
🇫🇮
Cercottes
Cercottes a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 24,43 km², con 684 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 28 ab/km².
Lenga Dong
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Dong o Dong a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Dong a peul esse:<BR> <BR>
Cercottes
🇫🇮
Lenga Dong
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=doh
Mont-d'Astarac
Mont-d'Astarac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 8,05 km², con 102 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 12 ab/km².
🇫🇮
Saint-Pierre-des-Ifs (Calvados)
Saint-Pierre-des-Ifs a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bass-Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 11,16 km², con 385 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd ëd 34 ab/km². 🇫🇮
Theatrum Sabaudiae
Sota 'l tìtol ëd Theatrum statuum regiae celsitudinis Sabaudiae ducis, l'editor Jean Blaue d'Àmsterdam a fa seurte, dël 1682, 142 tàule in-folio ch'a ilustro jë stat ëd Savòja e la sità 'd Turin an soa architetura, ij sò palass, soe fortësse e monument. Cost'euvra monumental a l'era pensà tanme na senografìa për mostré la realtà dël Piemont e la semplissità rudia e rigorosa dlë stil clàssich ëd Turin. Vorsù da Carl Emanuel II, ch'a visava a compete an magnificensa con le gran cort europenghe, ël Theatrum Sabaudiae a l'é l'arpresentassion ideal che ël sovran a sern pr'ëspantié, da sò cit ëstat, soa aspirassion a la dignità real. A l'era stàit ancaminà antra 'l 1657 e ël 1659, con ël concors ëd la comun-a ëd Turin, sota la diression ëd Medeo ëd Castlamont e ëd Giovanni Tommaso Borgonio, cartògraf e graveur. Castlamont a l'era giutà da Giovenale Boetto, architet, cartògraf e graveur (chedun-e dle gravure pì bele a son soe): Boetto a l'era ancarià dj'arlevament topogràfich ëd vàire località e a l'ha dissegnà le neuve carte dël Piemont, dla Savòja e dël Chiablèis. Ël proget general ëd l'euvra a l'era stàit pensà conforma al model dël monumental Theatrum orbis terrarum ch'a l'avìa cissà l'amirassion ëd le cort europenghe anviron dël 1660. Ël proget ambission a prevëdìa l'arpresentassion dla capital e ëd tuti ij teritòri dë dsà e dë dlà dle montagne, con n'atension particolar për ij sènter cit, ij fòrt militar e ij bastion naturaj. Ij leu ëd piasì dij duca a dovìo ëdcò esse oget ëd soèn minussios. Da na part ël Theatrum a vorìa smon-e ij teritòri tradissionaj dël ducà e coj pijà da pòch, da l'àutra a l'era n'esaltassion dl'angrandiment ëd Turin, capital europenga. Ël travaj d'arcognission dël teritòri e la fabricassion dle vàire tàule a l'han marcià an pressa, dal 1657 al 1672.
Ant ël 1682, l'editor a l'ha mandà a la regenta Marìa Gioana Batista ëd Savòja-Nemours e al giovo duca Vitòrio Medeo II quaranteses esemplar ordinari e quatr a color, tratà con ël process d'aluminage, dël Theatrum, destinà a coj ëd ca Savòja e a le cort ëstrangere. J'esemplar a color, conforma ai cànon flamand, a l'ero stàit colorà a man da miniador espert, con ëd color lusent, dal verd viv, al giàun, al ross bordò, al bleu fonsé për ij cop d'ardesia.
Lë stil
Le vëddùe a dovìo esse realisà 'd fasson neuva, sia da na mira técnica che formal. La figurassion a dovìa smon-e la neuva imàgin dla sità anté che, séghit a le trasformassion architeturaj viaman pì leste, le memòrie dl'età ëd mes as mës-ciavo bin con ij neuv proget baròch. Tuti ij graveur a dovìo esse motobin atent a descrive ël teritòri an manera sientìfica e a dovré ëd fasson eficenta la simbologìa topogràfica. A l'é për sòn che tute le gravure dël Theatrum a son ilustrà për mojen dij cànon dla cartografìa an semi-prospetiva a vòl d'osel. Daspërtut a dòmina la prospetiva sentral, tìpica dla fin dël sécol ch'a fa XVII, ch'a va franch bin për sot-ligné tanme nos ëd la gravura ël palass o ël castel anté ch'a confluiss tuta la rej dle stra, tanme vers un sènter ideal sorgiss dël podèj assolù. Da costa mira la vëddùa cartogràfica a conta la stòria d'un progress anté che ël podèj assolù dij duca e l'amportansa viaman pì granda dla borzoasìa as mës-cio ansema ant jë spassi prontà da j'architet dla cort. Ëdcò ant le cite sità dla provinsa, Fossan, Ël Mondvì, Coni, Osta, ij palass dij nòbij e le residense dla borzoasìa as treuvo da banda dij palass ducaj e as duverto an sle mideme piasse. Ant la pì part dle tàule, ansëgne e sìmboj aràldich as àusso ant ël cel.
Ij test ch'a compagno le tàule dël Theatrum a son ëd fiamenghe përsonalità dla coltura, 'me Guarino Guarini, Pietro Gioffredo, Emanuele Filiberto Panealbo.
N'ecession: la vëddùa d'Osta
La vëddùa d'Osta da la colin-a ëd Charvensod, la prima a stampa ch'as conòssa, euvra d'Innocente Guizzaro, a fa part dël dissegn dinàstich d'esaltassion dla fedeltà dla provinsa feodal. A diferensa d'j'àutre ilustrassion dël Theatrum, costa composission panoràmica a tira nen l'atension an s'un palass dël podèj, nì a l'é focalisà an sl'aspet monumental dla sità. Pitòst, a l'é n'ansem ëd bòsch e giardin, ch'a mostra Osta 'me na sequensa ëd ca 'd campagna e monument roman, dl'età ëd mes e dl'Arnassiment, ch'as trasforma con ël passé dël temp ant na sità, arpresentà trames a combe alpin-e e pian-e irigà, ch'a sugerisso l'idèja 'd na sità protegiùa daj sò fium e ij rampar ëd j'Alp.
🇫🇮
Seyne
Seyne a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 84,27 km², con abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 17 ab/km².
🇫🇮
Ròca Costansa
La Ròca Costansa (Rocca Costanza) ëd Pésaro a l'é na grandiosa costrussion a pianta retangolar realisà a la fin dël sécol ch'a fa XV da j'architèt Giorgio Marchesi da Settignano, Luciano Laurana e Cherubino di Giovanni da Milano. A l'era stàit progetà për Costanzo Sforza ch'a vorìa parèj protege la sità e la còsta e avèj na sitadela fortificà ant la sità për controlé mej ij possìbij batibeuj.
L'edifissi a l'é stàit arstruturà ant ël sécol ch'a fa XXI. Soa strutura a rampar a l'é sircondà da 'n fossà.
🇫🇮
Lenghe tupi
thumb|right|Distribussion: Tupi-Guarani (reusa), àutre Tupi (violèt) La famija dle lenghe tupi a l'é na gròssa famija ëd lenghe parlà da le popolassion native dl'América meridional, dzortut an Brasil.
Ant la classificassion ëd Joseph Greenberg, che a l'é stàita motobin criticà, le lenghe tupi a farìo part dël branch dle lenghe equatoriaj ëd la super-famija dle lenghe amerindie, parèj:
Le lenghe tupi
Le lenghe tupi a son:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Malagasy, Tanosy
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Malagasy, Tanosy o Malagasy, Tanosy a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Madagascar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Malagasy, Tanosy a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=txy
Trentola-Ducenta
Trentola-Ducenta a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Caserta, con sirca 14129 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 6 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 2355 ab/km quadrà. A confin-a con Aversa, Casapesenna, Giugliano in Campania (NA), Lusciano, Parete, San Marcellino.
🇫🇮
Cerdon
Cerdon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 66,36 km², con 929 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 14 ab/km².
🇫🇮
Mont-de-Marrast
Mont-de-Marrast a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 7 km², con 102 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 14 ab/km².
🇫🇮
Lenga Lamja-Dengsa-Tola
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Lamja-Dengsa-Tola o Lamja-Dengsa-Tola a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Lamja-Dengsa-Tola a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ldh
Lenga Gikyode
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gikyode o Gikyode a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Ghana.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gikyode a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=acd
Ruschein
Ruschein a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 368 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 12,54 km², con na densità ëd popolassion ëd 29 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Elm (ant ël canton ëd Glarus), Falera, Ilanz, Laax, Ladir, Schluein, Schnaus, Siat.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é ël Rumantsch-Grischun. 🇫🇮
Poggio Renatico
right|140px Poggio Renatico (Al Puz an dialet fërarèis) a l'é un comun dl'Emilia-Romagna ëd 9.214 abitant, an provincia ëd Fërara.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paolo Pavani (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Arferiment
🇫🇮
Breaking Bad (Stason 3)
miniatura|Breaking Bad Panel La Stason 3 ëd Breaking Bad a l'é fàita da 13 episòdi e a l'é stàita mandà ant jë Stat Unì d'América da Mars a Giugn 2010 an lenga anglèisa original sël canal AMC e an Piemont da Luj a Otóber 2011 an lenga italian-a sël canal AXN.
Antrigh
Albuquerque e 'l rest dël pais a son bolversà da la colision dj'avion Boeing 737 dont a l'é contasse a la fin dla sconda stason. Walter a dis a Skyler ëd sòj afé con la metanfetamin-a e sòn a crea dle tension ant la cobia. Walt al prinsipi a limocia a aceté la propòsta ëd Gus Fring d'andé anans a produve dla meth ant un superlaboratòri con ij mej mojen tecnològich, ma peui a dëscheurv che Jesse, finìa la riabilitassion, a l'ha cheit na partìa ëd dròga bleuva dovrand la técnica ëd Walt; Walt, furios, a aceta l'oferta ëd Gus, mentre Skyler a resta con ij papé dël divòrsi ch'a sito ancor Walt 'me col ch'a provëdd a sosten-e la famija. Skyler a sot-signa nen ij papé e a taca a sostnì ij crìmen ëd Walt, an polidand ij sòld spòrch për mantnì al sigur la famija. Skyler a l'ha dcò na liura sessual con sò cap Ted Beneky.
Hank, malgré l'órdin pendent ëd torné a El Paso, as anteressa con pì convinsion al cas "Heisemberg" e a fa la liura ëd Jesse e sò càmper con la meth bleuva. Walt a cor lest për avisé Jesse, ma mentre ch'a son lì a dësblé 'l càmper dal demolitor, Hank a riva. Walt, con l'agiut ëd Saul, a possa Jesse a opon-se a la perquission sensa mandà ëd Hank e a possa via Hank dëstornandlo con na finta ciamà d'emergensa ch'a rësguarda soa fomna, an dasendje 'l temp për demolì 'l càmper. Hank a l'é furios d'esse stàit vërtojà e a assàuta Jesse a ca soa, causand soa temporania sospension da la DEA, ma a chita nen d'andaghé.
Chitand soa udiensa dissiplinar, da agent sospendù sensa distintiv nì arma, Hank a l'é avisà da n'anònim (da Gus) pòche minute prima dl'ariv dij doi sicari armà d'assul. Hank a va an marcia andré con sò fòra-stra për bloché e sgnaché le gambe d'un dij doi, ma l'àutr a jë spara contra e a lo feriss, sensa masselo. Dlongh prima che 'l sassin a jë spara ant la front, Hank a deuvra la pistòla dël cusin moribond për massé col ancor viv.
Cand j'autorità a andago su coj ch'a l'han tacà Hank, Gus a espluata la situassion a sò favor, mnand la poliss a eliminé ël cap dël Cartel concorent Juan Bolsa, an consentrand an soe man ël contròl ëd tut ël mërcà ëd metanfetamin-e djë Stat Unì e an arpossand ij messican dëdlà dij confin. Walt a capiss che ij sassin a l'ero stàit mandà për massé chiel e a capiss ël but ëd Gus ch'a tramava dal prinsipi.
Al prinsipi Walt a l'ha 'n grand piasì a travajé con Gale Bötticher, l'assistent chìmich ch'a l'han assëgnaje për la gestion dël laboratòri. Comseëssìa cand Walt a capiss ëd dovèj torné a tnì Jesse sot sò contròl, as lamenta ëd Gale, e a negòssia la sostitussion ëd Gale con Jesse. Dòp che Gus a l'ha blocà 'l narcotràfich dël Cartel, a eufr a Walt quìndes milion a l'ann për andé anans a cheuse, sensa eufre l'istess afé a Jesse. Jesse a lusca ëd tansantan dle porsion ëd metanfetamin-a për vendla për sò cont, n'assion che sia Gus che Walt a dëscheurvo, ma a lo ruso pa. Ant l'istess temp Jesse as treuva al grup ëd dësantossiament con la tòta Andrea Cantillo, e prest a dëscoata che chila a l'é la seur ëd Tomas, ël fanciòt ch'a l'era stàit angagià daj distributor da strà ëd Gus për sparé a Combo cand ancor l'atività ëd Walt e cola 'd Gus a l'era spartìa. Walt, për cheté la flin-a ëd Jesse, a convincc Gus a proibì l'angagg ëd giovo fanciòt ant ël narcotràfich, s'a veul andé anans a travajé ansema. Comsëssìa pòch apress Tomas a l'é trovà mòrt e Jesse a sospeta ch'a son stàit j'agent ëd Gus. Ofèis, a progeta n'arvangia violenta. Chèich miliscond prima che un colp a peula massé Jesse, dal sombr d'un canton dla miseràbil bariera, a sàuta fòra Walt con soa vitura ch'a buta giù ij doi traficant, massandje con un colp ëd pistòla diret. Donch Walter, sburdì ma stòich, a braja a Jesse "Cor".
Gus a buta ël laboratòri an sigurëssa, a ristabiliss Gale 'me assistent ëd Walter e a buta 'n sò scagnòss, Victor, a controlé j'atività. Da le vàire arceste ëd Gale sël process ëd cheuita dla metanfetamin-a da metilamin-a, Walt a sospeta che Gus a veul felo fòra dòp avèj formà 'l dot e men antraprendent Gale a fé 'l midem travaj. Walt a ancontra secretaman Jesse e a-j dis che scond chiel a venta massé Gale për sté sigur che Gus a peul pì nen pensé 'd massé chiel. Jesse a treuva la ca ëd Bötticher. Chèiche neuit dòp, mentre Walt as pronta a massé Gale, a l'é al contrari ciamà e mnà al laboratòri da Victor, con la scusa ëd na surtìa 'd sostanse chìmiche. Cand Walter a s-ciàira che belelì a lo spetava Mike Ehrmanntraut (l'agent ëd Gus ch'as ocupava ëd "fé polissìa"), a capiss che soa ora a l'é rivà e a eufr l'atual posission ëd Jesse për salvesse. A teléfona a Jesse fasend finta d'atirelo, ma nopà a-j comanda ë ëd massé Gale, savend che j'òm ëd Gus a l'avran pa 'l temp ëd rivé për fërmelo. Jesse a son-a a l'alògg ëd Gale e la stason a finiss con l'autodifèisa ëd Gale che peui a meuir. 🇫🇮
Stassion ëd San Damian d'Ast
La stassion ëd San Damian d’Ast a l’é na stassion feroviaria dla ferovìa ch’a colega Turin con Génoa.
Breaking Bad (Stason 2)
miniatura|Paley Fest 2010 La Stason 2 ëd Breaking Bad a l'é fàita da 13 episòdi e a l'é stàita mandà ant jë Stat Unì d'América da Mars a Magg 2009 an lenga anglèisa original sël canal AMC e an Piemont da Giugn a Aost 2010 an lenga italian-a sël canal AXN.
Antrigh
Walter e Jesse a son arlevà da Tuco dòp la pieuva ëd la polissìa DEA contra j'atività ëd Tuco a Albuquerque. Tuco a-j pòrta ant la spërdùa stamberga ëd sò barba Hector, con l'antension dë mneje peui an Méssich. Dòp un tentativ falì d'anvelené Tuco, ij doi a riesso a ambotielo e a scapé. Antratant Hank, ch'a sërca ël dësparì Walt, a riva a la ca ëd Hector e a treuva Tuco ferì e a lo massa durant na sparatòria con chiel-sì. Walt a riess a torné a ca e a giustifichesse disend che soa assensa a l'era dovùa a na Fuga dissociativa, ma sta scusanta a trambla e donch Skyler a perd soa fiusa vers chiel. La DEA a confisca ij sòld dla dròga ëd Jesse, bëschiend, ma sensa dëscheurve, soa liura con Walter, ëdcò cand Jesse a ciama a Walt la mità ëd soa mità për podèj sostnisse dòp avèj përdù tut.