cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wolfgang Yourgrau
Wolfgang Heinrich Joachim Yourgrau a l'é stàit un filòsof, dont j'anteresse a spantiavo an vàire setor e a comprendìo la fìsica, la filosofìa dla siensa e la stòria dla siensa. A l'era nassù ai 16 ëd novèmber dël 1908, as sa nen si a Berlin o a Katowice. Sò pare a smija ch'as ciamèissa Josef e a l'era dotor ëd chìmica orgànica; soa mare as ciamava Selma Federmann. Ij sò a l'han divorsià che Wolfgang a l'avìa n'ann e ël cit a l'é stàit assignà an tua a soa mare. Durant la prima guèra mondial, bele che ancor masnà, a l'ha giutà an n'ospidal militar.
Student al ginasi, Yourgrau a l'é intrà (mèmber nùmer 7) ant ël Sozialistische Arbeiterpartei (SAP). A 17 agn a l'é intrà a l'Università Humboldt ëd Berlin. La filosofìa e la fìsica teorética a son ëdventà ij sò anteresse prinsipaj. A l'ha fàit ël tuor an filosofìa e peui a l'é dventà assistent dë Schrödinger. Dël 1932 a l'é dotorasse.
Apress l'advent dël nasism, a l'é scapà an Polònia, peui ant ël mandà britànich ëd Palestin-a. Ambelessì a l'ha mostrà ant la division educativa e coltural ëd Histadrut la Federassion dël travaj giudé, peui ant ël HOGOA, na sossietà për imigrà da Almagna e Àustria. Anviron dël 1941-1942, Yourgrau a l'é stàit antra ij fondador d'Aliya Chadasha, n'organisassion coltural e polìtica, e a l'ha an pràtica dirigiune soa prima campagna a Haifa.
Dal 15 d'avril a la fin d'otóber 1944 a l'ha servì ant j'ansidite operassion ëd moral dl'Ufissi dij Servissi Stratégich merican (OSS). Ël but a l'era ëd crasé ël moral dj'armade alman-e. Finìa la guèra, dl'otóber 1945 Yourgrau a l'é intrà a la Scòla dë studi superior ëd Gerusalem, tanme professor ëd lògica, ética e stòria dla filosofìa. Tòst a l'é dventà cap dël dipartiment ëd lògica e métod sientìfich e pì tard présside dla facoltà d'art e siense. Dël 1947 a l'é mariasse për la sconda vira, con Thella Garber.
Dël 1948 a l'ha chità la Palestin-a e a l'é partì për Cipro e, a la fin ëd mars, a l'é andàit an Sudàfrica. A l'ancamin dël 1959 a l'ha tramudà ant jë Stat Unì. A l'é stàit prima professor d'arserca al Minnesota Center for the Philosophy of Science e apress professor an lògica e filosofìa dla siensa al Carleton College. Dal 1960 al 1963 a l'é stàit professor e pressident al dipartiment dë stòria e filosofìa dla siensa a lë Smith College a Northampton, ant ël Massachusetts e dël 1963 a l'é passà a l'Università ëd Denver. A l'é ëdcò dventà sitadin ëd jë Stat Unì.
Dël 1967 a l'é stàit antra ij fondador ëd l'International Journal of Theoretical Physics. Dël 1969 a l'ha fondà ansema a Henry Margenau l'arvista Foundations of Physics che peui a l'ha cudì (a l'ancamin ansema a Margenau, peui con Alwyn van der Merwe) findi a soa mòrt.
Dël 1971, Yourgrau a l'ha nominà Willy Brandt për ël Premi Nobel dla pas.
Wolfgang Yourgrau a l'é mòrt a Denver ai 18 ëd luj dël 1979. A l'avìa avù na fija da sò prim mariage, Maya, e tre masnà dal second: Bertrand, Tuggelin e Palle.
Yourgrau a chërdìa ant l'unità dla coltura, an fortend che tuti ij siensià a travajo con ël midem but ëd la conossensa.
🇫🇮
Lenga Yamap
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Yamap a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ymp
Lenga Iwal
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Iwal o Iwal a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment ant le Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Iwal a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kbm
Lenga Kapin
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kapin o Kapin a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment ant le Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kapin a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tbx
Lenga Vehes
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Vehes o Vehes a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment ant le Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Vehes a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Lira, Salvaterra de Miño
🇫🇮
Lenga Vehes
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=val
Zas de Rei, Melide
San Xiao dë Zas de Rei a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Melide. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 142 abitant (78 fomne e 64 òm) distribuì an 13 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Końskowola
right|140px Końskowola (IPA [kɔɲskɔ'wɔla]) a l’é ‘n borgh dla Polònia.
A conta 2.188 abitant (2004).
Geografìa
Końskowola a resta a 41 chilòmeter da Lublin, 10 chilòmeter a òvest ëd Kurów e 6 chilòmeter a est ëd Puławy.
Anliure esterne
🇫🇮
Golán, Melide
San Xoán ëd Golán a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Melide. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 73 abitant (36 fomne e 35 òm) distribuì an 5 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Lenga Hote
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Hote o Hote a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment ant le Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Hote a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hot
Ahorn
Ahorn a l'é 'l nòm ëd tre comun ëd lenga alman-a:
Favorìa
La Favorìa a l'é un vin che as produv ant ël Roé e bele 'dcò ant le Langhe, tacà a Alba.
L'uva "favorìa" a l'era vëndùa com uva da tàula a l'inissi dël 1900. Ël vin a l'era dovrà com "vin da mëssa". Ant ël 1940 a l'era ancaminà a perdse. A l'é stàita arcuperà ant j'agn Otanta.
🇫🇮
Rape 'd San Martin
Le rape 'd San Martin, a son cole rape che mentre ëd la vëndëmmia son nen cuijie për vàire rason e che a resto andrinta a la vigna fin-a a Novèmber.
Le rason ëd lassé na rapa andrinta la vigna a son vàire :
Tute coste rape a ven-o lass a tacà a la vis, la pianta. Quaiche vòlte, as lassò 'dcò tacà a fil ëd frèt dij firagn.
A-i é la costuma d' andé a cheuje coste rape vers l'11 ëd novèmber, a San Martin, për gionteje ansima a le bërte andrinta la tin-a, për fé 'l vinòt.
🇫🇮
Microsoft
right|180px Microsoft a l'é na sossietà ëd programa anformàtich, creà dël 1975 da Bill Gates e Paul Allen.
Dël 1980 a l'ha sot-signà un contrat për ël dësvlup dël sistema operativ ëd l'ordinator përsonal dl'IBM e sòn a l'é stàit a la rèis ëd so grand sucess. Al di d'ancheuj a l'é la sossietà dominanta ant ël setor.
Mabegondo, Abegondo
San Tirso ëd Mabegondo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Abegondo. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 956 abitant (486 òm e 470 fomne) distribuì an 17 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Rödental
right|140px Rödental a l'é na sità dla Gërmania ëd 13.625 abitant (2006), ant ël Land dla Baviera. As treuva an Àuta Francònia e a fa part dël Landkreis ëd Coburg.
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa ëd San Gioann
🇫🇮
Insua, Ortigueira
San Xoán d'Insua a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Ortigueira. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 196 abitant (100 òm e 96 fomne) distribuì an 48 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Lousame, Lousame
🇫🇮
Vinòt
Con la paròla Vinòt i sërcheroma ëd gionze tute le vàire paròle che as peulo dovré për definì 'l vin meno nòbil, ël second vin. Come ch'as fà e còsa ch'a l'é?
Për oten-e ël vin as passa a travers a la fërmentassion o mej "fé beuje",
A la fin ëd la fërmentassion, as peul tiré via 'l vin fàit, lassanda peui le bërte dl'uva andrinta la tin-a, piandse bin varda ëd nen sgheiré gnente e fasenda donca passé le bërte andrinta al tòrcc, për fé seurte (con la pression fìsica) tut lòn che a resta ëd vin andrinta le bërte mideme. Cost ùltim vin, otnù grassie a la pression, as ciama "vin dël tòrcc".
Për oten-e 'l Vinòt, as dev nen torcé le bërte, lassanda ël vin dël tòrcc andrinta a la tin-a, e peui a vanta:
Taché torna a fé beuje, për oten-e 'l vinòt.
Vinòt a l'é un mes vin, un vin fàit con pòch o gnente, un vin fàit con l'eva e le rape vansà da la vëndëmmia. An conseguensa a l'é un vin pòver, fàit da chi ch'a l'ha nen le possibilità d'avèj j'uve bon-e, opura a l'é un vin leger che as fa për bèive a la prima, e da bèive dzoratut con la Bagna càuda. Për costa rason, 'l vinòt a l'ha vàire nòm an piemontèis: Vinòt, vinel, pusca, piciora, picheta, vin dle bale. 🇫🇮
San Xoán de Laíño, Dodro
San Xoán de Laíño a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Dodro. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 1.125 abitant (574 fomne e 551 òm) distribuì an 6 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Fé beuje
Fé beuje as dis 'dcò "fermentassion". A l'é un dij procediment pi amportant ëd la produssion dël vin.
J'uve a ven-o sbërgnacà andrinta a la machina da pisté e peui a ven-o campà andrinta la tin-a opura bele mach andrinta n'arbi. An 24 ore, sensa prodòt chìmich, j'uve a taco a "beuje", grassie a l'assion dij sacoromiceto, dij batéri speciaj che a l'han 'l podèj 'd trasformé ël sùcher ëd l'uva an alcòl e anidrid carbònica.
Dörfles-Esbach
right|140px Dörfles-Esbach a l'é na sità dla Gërmania ëd 3.844 abitant (2006), ant ël Land dla Baviera.
Fé beuje
A-i son vàire manere, tute diferente, ëd fé beuje: l'obietiv a l'é col ëd ten-e a meuj la rapa, për fé an manera che a ciapa nen dij gust fòra-via.
Dörfles-Esbach
As treuva an Àuta Francònia e a fa part dël Landkreis ëd Coburg.
Fé beuje
As peul:
Dörfles-Esbach
Anliure esterne
thumb|right|200px|La ca dla comun-a
Fé beuje
La fermentassion as blòca sota ai 18°, e a dà dj'arzultà negativ (a peul vasté 'l gust e ij parfum) dzora ai 30-35°; për costa rason a vanta ten-e la tin-a andrinta la cròta e nen sota al pòrti, dzortut se as fan beuje dj'uve che a maduro nen ëd longh an prinsipi dë stèmber.
🇫🇮
Dörfles-Esbach
Anliure esterne
🇫🇮
Großheirath
right|140px Großheirath a l'é na sità dla Gërmania ëd 2.579 abitant (2006), ant ël Land dla Baviera. As treuva an Àuta Francònia e a fa part dël Landkreis ëd Coburg.
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa
🇫🇮
Ahorn (Baden-Württemberg)
right|140px Ahorn a l'é na sità dla Gërmania ëd 2.317 abitant (2006), ant ël Land dël Baden-Württemberg.
Anliure esterne
🇫🇮
Oseiro, Arteixo
San Tirso d'Oseiro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Arteixo. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 4.361 abitant (2.195 òm e 2.166 fomne) distribuì an 7 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Meeder
right|140px Meeder a l'é na sità dla Gërmania ëd 4.005 abitant (2006), ant ël Land dla Baviera. As treuva an Àuta Francònia e a fa part dël Landkreis ëd Coburg.
Anliure esterne
thumb|right|200px|La ca dla comun-a
🇫🇮
Ahorn (Baviera)
right|140px Ahorn a l'é na sità dla Gërmania ëd 4.461 abitant (2006), ant ël Land dla Baviera. As treuva an Àuta Francònia e a fa part dël Landkreis ëd Coburg.
Anliure esterne
thumb|right|200px|Ël castel
🇫🇮
Manduas, Silleda
🇫🇮
Ahorn (Àustria)
🇫🇮
Neustadt bei Coburg
right|140px Neustadt bei Coburg a l'é na sità dla Gërmania ëd 16.368 abitant (2006), ant ël Land dla Baviera. As treuva an Àuta Francònia e a fa part dël Landkreis ëd Coburg.
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa ëd San Giòrs
🇫🇮
Niederfüllbach
Anliure esterne
🇫🇮
Santa Cristina, A Veiga
Santa Cristina, A Veiga a l’é na Paròchia galissian-a che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd A Veiga. La soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 22 (12 òm e 10 fomne), distribuì an 1 entidade de poboación,
Graf hamiltonian
thumb|right|Sicl hamiltonian ant un [[dodecàedr]] Ch'as consìdera un graf finì G.
Tambre
Tambre a l'é un comun dël Véneto ëd 1.521 abitant, an provincia ëd Belun.
Graf hamiltonian
Teorema. Si G a l'é un graf hamiltonian e S a l'é un sot-ansem nen veuid dij vértes ëd G, antlora G-S a l'ha un nùmer ëd componente tacà nen pì grand ëd la cardinalità d'S.
Itzgrund
right|140px Itzgrund a l'é na sità dla Gërmania ëd 2.316 abitant (2006), ant ël Land dla Baviera. As treuva an Àuta Francònia e a fa part dël Landkreis ëd Coburg.
San Xoán de Moeche, Moeche
San Xoán ëd San Xoán de Moeche a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Moeche. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 404 abitant (219 fomne e 185 òm) distribuì an 21 categorìe ëd popolassion.
Itzgrund
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa ed San Volfang
Tambre
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Oscar Facchin (dal 28/05/2007).
San Xoán de Moeche, Moeche
🇫🇮
Tambre
Anliure esterne
🇫🇮
Sonnefeld
right|140px Sonnefeld a l'é na sità dla Gërmania ëd 5.192 abitant (2006), ant ël Land dla Baviera. As treuva an Àuta Francònia e a fa part dël Landkreis ëd Coburg.
Itzgrund
Anliure esterne
🇫🇮
Grub am Forst
right|140px Grub am Forst a l'é na sità dla Gërmania ëd 3.107 abitant (2006), ant ël Land dla Baviera. As treuva an Àuta Francònia e a fa part dël Landkreis ëd Coburg.
Sonnefeld
Anliure esterne
thumb|right|200px|La ca dla comun-a
🇫🇮
Grub am Forst
Anliure esterne
🇫🇮
Paderne, Paderne
San Xoán ëd Paderne a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Paderne. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 188 (96 òm e 94 fomne) distribuì an 8 categorìe ëd popolassion.
🇫🇮
Graf hamiltonian
Dimostrassion. A basta osservé che sòn a l'é vera pr'ij sicl. thumb|right|Un senté hamiltonian ansima a 'n graf. Ël graf a l'é an nèir, ël senté an bleu.
Seßlach
right|140px Seßlach a l'é na sità dla Gërmania ëd 4.075 abitant (2006), ant ël Land dla Baviera. As treuva an Àuta Francònia e a fa part dël Landkreis ëd Coburg.
Graf hamiltonian
Criteri ëd hamiltonianità
A-i son vàire criteri ch'a smon-o dle condission për che un graf finì a sia hamiltonian. Sì-dapress a-i é n'esempi.
Seßlach
Anliure esterne
thumb|right|200px|Una dlë pòrte dla sità
Graf hamiltonian
Criteri ëd hamiltonianità
Teorema. Consideroma un graf finì G=(V,E) ch'a sia 2-tacà, visadì ch'a sia tacà e che gavandje un vértes qualsëssìa a resta tacà. Suponoma che gnun sot-graf ëd G dla forma a sia isomorf al graf bipartì complet ansima a (1,3) element nì al graf otnù an gionzend un quart vértes a un qualsëssìa dij tre vértes dël graf complet ansima a 3 element. Antlora G a l'é hamiltonian.
Ebersdorf bei Coburg
right|140px Ebersdorf bei Coburg a l'é na sità dla Gërmania ëd 6.211 abitant (2007), ant ël Land dla Baviera.
Graf hamiltonian
Criteri ëd hamiltonianità
Dimostrassion. Dagià che G a l'é 2-tacà, a dev avèj almanch 3 vértes e un sicl. Ciamoma C ël sicl pì longh an G. Si C a passa nen për tuti ij vértes ëd G, a-i dev essie un vértes v an C e n'àutr vértes u fòra ëd C taj che. Ciamoma x e y ij vértes an C adiacent a v. A peul nen esse che nì che, dësnò an giontandje u i trovrìo un sicl pì longh che C. Consideroma antlora H={u,v,x,y}. Si, H a l'é na stèila su quatr vértes, donca un graf bipartì complet ansima a (1,3) element. Si nopà, antlora H a l'ha la forma dlë scond graf ant la conclusion ëd l'enonsià. 🇫🇮
Ebersdorf bei Coburg
As treuva an Àuta Francònia e a fa part dël Landkreis ëd Coburg.
Lautertal (Baviera)
right|140px Lautertal a l'é na sità dla Gërmania ëd 4.157 abitant (2006), ant ël Land dla Baviera. As treuva an Àuta Francònia e a fa part dël Landkreis ëd Coburg.
Puos d'Alpago
Puos d'Alpago a l'é un comun dël Véneto ëd 2.347 abitant, an provincia ëd Belun.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Michele Dal Paos (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
🇫🇮
Lautertal (Baviera)
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa dla frassion Unterlauter
Piñeiro, Mugardos
San Xoán ëd Piñeiro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Mugardos. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 573 abitant (293 fomne e 280 òm) distribuì an 2 categorìe ëd popolassion.
Lautertal (Baviera)
Anliure esterne
🇫🇮
Piñeiro, Mugardos
🇫🇮
Ebersdorf bei Coburg
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa ëd San Lorens
🇫🇮
Chies d'Alpago
Chies d'Alpago a l'é un comun dël Véneto ëd 1.569 abitant, an provincia ëd Belun.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Loredana Barattin (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
🇫🇮
Farra d'Alpago
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Floriano De Pra (dal 15/04/2008).
Anliure esterne
🇫🇮
Forno di Zoldo
Forno di Zoldo (For de Žolt an ladin) a l'é un comun dël Véneto ëd 2.878 abitant, an provincia ëd Belun.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fausta De Feo (dal 30/05/2006).
Anliure esterne
🇫🇮
Ponte nelle Alpi
Ponte nelle Alpi a l'é na comun-a ëd Véneto d' 8.419 abitant, an provincia ëd Belun.
Anliure esterne
🇫🇮
Weidhausen bei Coburg
right|140px Weidhausen a l'é na sità dla Gërmania ëd 3.314 abitant (2006), ant ël Land dla Baviera. As treuva an Àuta Francònia e a fa part dël Landkreis ëd Coburg.
Anliure esterne
🇫🇮
Vilamourel, Paderne
San Xoán ëd Vilamourel a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Paderne. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 136 abitant (71 fomne e 65 òm) distribuì an 5 categorìe ëd popolassion.
🇫🇮
Sardiñeiro, Fisterra
San Xoán ëd Sardiñeiro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Fisterra. Soa popolassion al censiment dël 2011 a l’era d'819 abitant (426 fomne e 393 òm) distribuì an 8 grup ëd popolassion.
Pieve d'Alpago
Pieve d'Alpago a l'é un comun dël Véneto ëd 2.025 abitant, an provincia ëd Belun.
Sardiñeiro, Fisterra
🇫🇮
Soverzene
thumb|Posission Soverzene a l'é un comun dël Véneto ëd 422 abitant, an provincia ëd Belun.
Pieve d'Alpago
Sità gemelà
Pieve d'Alpago a l'é gemelà con:
Soverzene
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alessandro Savi (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Pieve d'Alpago
Anliure esterne
🇫🇮
Zoldo Alto
Zoldo Alto (Žolt Aut an ladin) a l'é un comun dël Véneto ëd 1.183 abitant, an provincia ëd Belun.
Weitramsdorf
right|140px Weitramsdorf a l'é na sità dla Gërmania ëd 5.170 abitant (2006), ant ël Land dla Baviera. As treuva an Àuta Francònia e a fa part dël Landkreis ëd Coburg.
Anliure esterne
thumb|right|200px|La ca dla comun-a
Zoldo Alto
Anliure esterne
🇫🇮
Weitramsdorf
Anliure esterne
🇫🇮
Roo, Outes
San Xoán ëd Roo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Outes. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 827 abitant (418 fomne e 409 òm) distribuì an 11 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Untersiemau
right|140px Untersiemau a l'é na sità dla Gërmania ëd 4.241 abitant (2006), ant ël Land dla Baviera. As treuva an Àuta Francònia e a fa part dël Landkreis ëd Coburg.
Anliure esterne
thumb|right|200px|Ël castel Ziegelsdorf
🇫🇮
Castellavazzo
Castellavazzo a l'é un comun dël Véneto ëd 1.713 abitant, an provincia ëd Belun.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Franco Roccon (dal 15/04/2008 -second mandà-).
Anliure esterne
🇫🇮
Serres, Muros
San Xoán ëd Serres a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Muros. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 2.307 abitant (1.193 fomne e 1.114 òm) distribuì an 13 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Tiré 'l vin
Tiré ël vin a l'é n'operassion che a ven dòp dël procediment ëd fé beuje.
🇫🇮
Campolongo Maggiore
right|140px Campolongo Maggiore a l'é un comun dël Véneto ëd 10.047 abitant, an provincia ëd Venessia.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberto Donolato (dal 30/05/2006).
Tin-a
La tin-a a l'é 'l contenitor che a serv për fé beuje 'l most ant 'l procediment ëd fé 'l vin. A peul vesse ëd diferente forme e materiaj.
Campolongo Maggiore
Arferiment
🇫🇮
Tin-a
🇫🇮
Premi Campiello
Ël Premi Campiello a l'é 'n premi literari ch'a ven conferì tuti j'agn a un lìber (romanz o arcòlta ëd conte) ch'a sia stàit ëscrivù e publicà da në scritor italian durant l'ùltim an.
La giurìa a l'é formà da 300 përsone, ch'a l'han da serne ël lìber vinsidor ant na "reusa" ëd 5 finalist, ch'a l'ero stàit sernù an precedensa da vàire crìtich literari.
Vinsidor
🇫🇮
Zoppè di Cadore
Zoppè di Cadore (Zopè an ladin) a l'é un comun dël Véneto ëd 303 abitant, an provincia ëd Belun.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Renzo Bortolot (dal 5/04/2005).
Anliure esterne
🇫🇮
O Freixo de Sabardes, Outes
San Xoán dël Freixo de Sabardes a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Outes. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 1.143 abitant (589 fomne e 554 òm) distribuì an 18 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Premi Strega
thumb|right|200px|Premi Strega dël 1947: J'amis dla dumìnica Ël Premi Strega a l'é 'n premi literari ch'a ven conferì tuti j'agn a un lìber (romanz o arcòlta ëd conte) ch'a sia stàit ëscrivù e publicà da në scritor italian durant l'ùltim ann.
La giurìa a l'é formà da 400 përsone, ciamà "J'amis dla dumìnica" ch'a l'han da serne prima la "reusa" dij finalista e peui ël lìber vincitor.
Vincitor
🇫🇮
Vilanova, Miño
🇫🇮
Scarlett Johansson
200px|thumb|Scarlett Johansson
Atris américan-a.
Scarlett I. Johansson a l'é nassùa a New York ai 22 dë dzèmber dël 1984.
Campolongo sul Brenta
right|120px Campolongo sul Brenta a l'é un comun dël Véneto d' 831 abitant, an provincia ëd Vicensa.
Scarlett Johansson
Filmografìa
🇫🇮
Campolongo sul Brenta
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Illesi (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
Borca di Cadore
thumb|Localisassion an provinsa 'd Belun Borca di Cadore (Borcia an ladin) a l'é un comun dël Véneto dë 774 abitant, an provincia ëd Belun.
Aministrassion
🇫🇮
Mario Rigoni Stern
thumb|right|200px|Mario Rigoni Stern Scritor italian. Mario Rigoni Stern a l'era nassù a Asiago al 1m ëd novèmber dël 1921 e a l'é mòrt-ie ai 16 ëd giugn dël 2008.
Soa ciadeuvra a l'é "Il sergente nella neve", andoa a conta la ritirà dj'Alpin da la Russia dël 1942-43 (Rigoni Stern a l'avìa partessipàje come sergent).
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Asiago
right|140px Asiago (Sleghe an cimbrian) a l'é un comun dël Véneto ëd 6.758 abitant, an provincia ëd Vicensa.
Përsonalità
thumb|right|200px|Monument aj mòrt dla guèra '15-'18
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Andrea Gios (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Gabriel Dussurget
Gabriel Dussurget a l'era nassù dël 1904 e a l'é mòrt a Paris ai 28 ëd luj dël 1996. A l'é stàit ël fondador dël Festival d'art lìrica d'Aix-en-Provence.
Asiago
Anliure esterne
🇫🇮
Gabriel Dussurget
🇫🇮
San Tomé de Ancorados, A Estrada
San Tomé d'Ancorados a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) dl'Estrada. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 142 abitant (73 fomne e 69 òm), distribuì an 5 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Hernando de Soto
thumb|right|200px|Hernando de Soto
Conquistador. Hernardo de Soto a l'era nassù dël 1500 a Barcarrota. Sò pare a l'era un nòbil ampoverisse e ël cit Hernando a l'é stàit adotà da la famija d'un nòbil potent, Pedro Avila, ch'a l'ha daje n'educassion. Dventà grand, de Soto a l'é partì për ël Neuv Mond.
Dël 1531 a l'é stàit ansema a Pizarro, scond an comand, ant la conquista dël Perù, bele ch'a l'era nen d'acòrd con sò cap ant ij sò massacri dj'Inca. Peui a l'é tornà rich an Ëspagna e a l'ha marià Isabella, la fija ëd Pedro Avila. An doi agn a l'avìa già sgheirà bon-a part ëd soa richisia e antlora a l'ha fàit arcesta a Carl V ëd podèj andé a conquisté la Florida. Dl'avril 1538, chiel e soa fomna a son ambarcasse për Cuba, dont l'amperador a l'avìa falo goernador, con anviron ses-sent òm. L'armada a l'é restà a Cuba pì 'd mità ann a preparé l'anvasion. A l'ancamin dla prima 1539, de Soto a l'é partì da Cuba con soa armada ëd 570 òm e 223 cavaj.
Rivà a Tampa Bay, a son ëscontrasse con ij nativ e a l'é ancaminà na guèra con vàire tribù indian-e ch'a l'ha durà tre agn e mes e che a la fin a l'ha mnà a la dëstrussion ëd bon-a part ëd l'armada spagneula. An sërca d'òr, la spedission a l'ha traversà vàire ëd coj che al di d'ancheuj a son jë Stat Unì: Geòrgia, Carolin-a dël Sud, Alabama, Arkansas, Missouri. Dla prima 1541 a l'han dëscoatà ël fium Mississippi.
De Soto a meuir ai 21 ëd maj dël 1542. Ij sò òm a lo sotro, ma peui, për nen che ij nativ a peulo pijé sò còrp, a lo campo ant ël Mississippi. Ël neuv cap ëd la spedission a l'avìa nen lë spìrit ëd de Soto e l'armada a l'ha tòst decidù ëd bandoné l'arserca ëd tesòr e ëd torné andré. 🇫🇮
O Mosteiro, Ortigueira
San Xoán dël Mosteiro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Ortigueira. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 42 abitant (27 fomne e 15 òm) distribuì an 16 grup ëd popolassion.
Iñás, Oleiros
🇫🇮
Calalzo di Cadore
thumb|right|200px|Panorama Calalzo di Cadore (Cialàuže an ladin) a l'é un comun dël Véneto ëd 2.415 abitant, an provincia ëd Belun.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luca De Carlo (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
🇫🇮
Pisté j'uve
thumb|right|200px|Na manera ëd pisté j'uve coj pé Pisté j'uve a l'é l'operassion dë sbërgnaché o crasé le rape d'uva për trasformeje an most e an conseguensa an vin. Ant la stòria a l'é sempre pistasse j'uve coj pé, ma da vàire agn a esist la màchina da pisté. 🇫🇮
Vëndëmmia
thumb|right|200px|La vëndëmmia an famija
Vëndëmmia a l'é l'assion ëd chieuje le uve. La vëndëmmia an piemontèis a-s peul 'dcò ciamesse “cheuje le uve“.
Gondar, Sanxenxo
San Tomé ëd Gondar a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Sanxenxo. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 820 abitant (426 fomne e 394 òm), distribuì an 11 grup ëd popolassion.
Vëndëmmia
La date precesa 'd la vëndëmmia a peul anticipé o tardé d'un- e doj sman-e a seconda ëd le condission ëd le uve, che a peulo maduré pi prest ò pi tard a seconda dël temp atmosferich.
Vitre, Frades
San Xoán ëd Vitre a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Frades. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 196 abitant (106 fomne e 90 òm) distribuì an 9 grup ëd popolassion.
Vëndëmmia
Le prime uve che a-s cheujo an Piemont a son cole dël Moscatel, che a peule esse cheuije già a la fin d'Agost. a l'é un dij procediment pi amportant ëd la produssion dël vin. Peuij a-s taca con ij bianch. Antrames a le uve da vin neir, ël Dosset a l'é un dij primi (prime e seconda sman-a dë stèmber). J'ultime uve a son cole dël Nebieul, che minca tant a peulo sté ant la vigna fin-a a la seconda sman-a d'otóber. A-i é 'dcò na "vëndëmmia tardiva" për fé 'l vin d'uva sporia, che a l'é cò ciamà passit, che a peul possese fin-a aj Sant, për saré la vëndëmmia pì tardiva con ij Vin 'd la Giassa 'd la val ëd Susa.
Vitre, Frades
🇫🇮
Gondar, Sanxenxo
🇫🇮
Vëndëmmia
Come ch' a-s fa?
Le cassie veuide a ven-o ambaronà ansima al carèt, e peuij tuti a peulo setesse a fé un con ëd merenda sinòira, ringrassianda Nosgnòr che le uve a son a cà.
Particolar: a-s vëndëmmia mai ëd duminica: a pòrta nen bin! Toca fer! Ël proverbi "dis nen gatt se 't l'has nen andrinta al sac" a val ëdcò për le uve: a-s peu nen disse gnete ansima le uve (a son bele, brute, vaire, pòche) fin-a a quandi che a son nen sota al pòrtic. Uva ant la vigna: a val gnente!
Loiba, Ortigueira
San Xulián ëd Loiba a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Ortigueira. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 556 abitant (279 òm e 277 fomne) distribuì an 12 grup ëd popolassion.
🇫🇮
George Kingsley Zipf
thumb|Zips dël 1917 Sossiòlogh american.
George Kingsley Zipf a l'era nassù a Freeport (Illimois) ai 7 ëd genè dël 1902 e a l'é mòrt ai 25 dë stèmber dël 1950.
A l'era sostnidor ëd l'ansidit prinsipi dë sfòrs mìnim.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Most
Ël most a l'é un djë stat d'esse dël vin an cors ëd trasformassion da uva a prodot finì.
Ël most a s'oten an fasanda passé j'uve andrinta la màchina da pisté.
Ël most a l'é sempre contenù andrinta la tin-a.
Con ël most as peul 'dcò fesse dj'àutri prodòt foravìa dal vin: la cognà e ël gius ëd fruta.
A peul vesse formà da la rapa d'uva antrega tuta sbërgnacà, opura mach da j'asinej sensa rapon, opura, come che as fà për ij vin bianch come l'arnèis, manch dal gius, visadì sensa rapon e la bërta
🇫🇮
Malpica de Bergantiños, Malpica de Bergantiños
San Xulián ëd Malpica de Bergantiños a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Malpica de Bergantiños. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 3.180 abitant (1.640 fomne e 1.530 òm) distribuì an 12 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Màchina da pisté
La màchina da pisté a l'é n'angign che a serv a sbërgnaché j'uve. Ant la stòria, j'uve a son sempre sbërgnacasse con ij pé, con un moviment che a smija mach belfé, ma che ant la realtà a pòrta fatica e a ciama sue malissie. Da pi che sent ani andré, an Piemont a esisto dj'angign che a son fàit për sbërgnaché j'uve. Ij prim angign a j' ero formà da doi cilìnder ëd bòsch, grotolù e davzin l'un a l'autr, che a giravo grassie a na manoja, e a fasìo passé l'uva da n'ambotau a session tronch-piramidal butà ansima, për feje droché ant la tin-a butà da sota. Con ël temp la mecanisassion a l'ha butà dij motor për fé giré ij cilìnder, e a l'ha baratà ij cilìnder ëd bòsch con coj ëd metal prima, con la plàstica pì còtia e pi polida dl'ùltima generassion.
An particolar, ant j'ùltim 30 agn, a l'ha ancaminase a buté da part (e peui campé via) le picole dle rape (che a ven-o 'dcò ciamà rapon), për via che con ël temp ij vinaté a son ancorzusse che 'l rapon vèrd e brusch a dasìa al vin un gust pitòst azerb, e a aumentava da mat l'àcid acétich andrinta al vin. Le neuve màchine donca, an dzorpì che pisté e sbërgnaché j'uve, a buto 'dcò da part 'l rapon, lassanda andrinta al most mach j'asinej. Ël rapon a ven peui campà ansima la liamera, opura a la sima d'un camp për andrugé. J'ùltime tecnologìe a son tute virà a sërché la manera pì giusta për crasé j'uve sensa tròpa fòrsa, fasanda atension a fé seurtè 'l giuss, sensa fé tròp dani a la bërta.
🇫🇮
Suzzara
Suzzara (Süsèra an dialèt bass mantoan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 21.211 abitant, ant la provinsa ëd Màntoa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ivan Ongari (dal 27/05/2014).
Sità gemelà
Suzzara a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|300px|Piassa Castel 🇫🇮
Pegognaga
Pegognaga (Pigugnàga o Pegügnàga an dialèt bass mantoan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 7.069 abitant, ant la provinsa ëd Màntoa.
Arferiment
thumb|left|300px|La piev ëd San Lorens 🇫🇮
Motteggiana
Motteggiana (Munticiàna o Moteciàna an dialèt mantoan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 2.655 abitant, ant la provinsa ëd Màntoa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fabrizio Nosari (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014).
Sità gemelà
Motteggiana a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|300px|La Cort Ghirardina 🇫🇮
San Tomé de Insua, Vila de Cruces
San Tomé ëd San Tomé de Insua a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Vila de Cruces. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 185 abitant (96 fomne e 89 òm), distribuì an 8 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Moraime, Muxía
San Xulián ëd Moraime a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Muxía. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 1.030 abitant (531 fomne e 499 òm) distribuì an 24 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Moglia
Moglia (La Mòja an dialèt bass mantoan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 5.544 abitant, ant la provinsa ëd Màntoa.
Arferiment
thumb|left|230px|La cesa parochial ëd San Gioann 🇫🇮
Mugardos, Mugardos
San Xulián ëd Mugardos a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Mugardos. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 2.797 abitant (1.462 fomne e 1.335 òm) distribuì an 5 categorìe ëd popolassion.
🇫🇮
Lebruxo, Baralla
Lebruxo, Baralla a l’é na Paròchia galissian-a che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Baralla. La soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 33 (17 òm e 16 fomne), distribuì an 3 categorìe ëd popolassion.
Niels Bohr
Niels Henrik David Bohr a l'era nassù a Copenàghen ai 7 d'otóber dël 1885 e ambelelì a l'é mòrt ai 18 ëd novèmber dël 1962.
Livrà jë studi universitari a l'Università ëd Copenàghen, Bohr a l'é andàit a Cambridge e chèich mèis apress a Manchester. An Anghiltèra a l'ha travajà con Joseph John Thomson e Ernest Rutherford e dël 1913 a l'ha publicà na memòria arnomà anté ch'a àplica la teorìa dij quant al model atòmich ëd Rutherford.
Dël 1916 a l'é vnùit professor ëd fìsica teòrica a l'Università ëd Copenàghen.
Sò travaj
Apress soe arserche pionierìstiche an sl'àtom d'idrògen, Bohr a l'ha dàit tante contribussion amportante al dësvlup ëd la fìsica atòmica e peui ëdco ëd la fìsica nuclear.
A l'ha dësvlupà l'ansidit prinsipi ëd complementarità.
Dël 1922 a l'ha arseivù ël premi Nobel ëd fìsica për sò studi dla strutura e dle radiassion ëd j'àtom.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Boixos Nois
right|thumb|300px|Ij Boixos ant la final ëd la Super Copa dël 2006
Ij Boixos Nois a son na formassion ëd giovo "tifos" dël FC Barslon-a. A së s-ciamo hooligans e a vàire ëd lor a-j pias vestisse da skinhead. Drinta a costa partìa 'd gent a-i son vàire ideologìe polìtiche: a-i son j'andipendentista catalan ëd la drita e d'àutri ch'a son ëd la mancin-a. A l'ancamin a son butasse ant ël "Gol Sud" dël Camp Nou peui a son tramudasse al "Gol Nord". Adess che ël president del Barça a l'é Joan Lapòrta (dal 2003) a peulo pì nen intré a lë stadi. Për adess a l'han da vëdde le partìe da soj sensa fesse vëdde coma organisassion. 🇫🇮
Poulo, Ordes
San Xulián ëd Poulo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Ordes. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 346 abitant (180 fomne e 166 òm) distribuì an 9 grup ëd popolassion.
Quistello
Quistello (Quistèl an dialèt bass mantoan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 5.616 abitant, ant la provinsa ëd Màntoa.
Poulo, Ordes
🇫🇮
Quistello
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luca Malavasi (dal 17/05/2011, scond mandà dal 05/06/2016).
Arferiment
thumb|left|300px|La stassion dij tren ant la frassion San Rocco Mantovano 🇫🇮
Almenno
Almenno a l'é 'l nòm ëd doi comun italian an provincia ëd Bërghem:
Schivenoglia
Schivenoglia (Schivnòia an dialèt bass mantoan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 1.201 abitant, ant la provinsa ëd Màntoa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Federica Stolfinati (dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|230px|La cesa parochial ëd san Fransèsch 🇫🇮
Sabbioneta
Sabbioneta (Sabiunèda an dialèt mantoan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 23.274 abitant, ant la provinsa ëd Màntoa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Aldo Vincenzi (dal 26/05/2014).
Anliure esterne
thumb|left|300px|Piassa Ducal thumb|left|300px|Sabbioneta 🇫🇮
San Xulián de Vigo, Paderne
San Xulián a San Xulián de Vigo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Paderne. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 248 abitant (127 fomne e 121 òm) distribuì an 4 categorìe ëd popolassion.
🇫🇮
Casto
Casto a l'é 'l nòm d'un comun italian e un comun piemontèis:
Asinej
thumb|right|200px|Asinej an sla rapa al moment ëd la vëndëmmia Asinej a son ij frut 'd l'uva, che a stan ansema për formé la rapa, tenù ansema dal rapon o picola.
- Forma: A son squasi sempre ëd forma sferica, bele che quiache qualità d'uva da mangé, come la merica-na, a l'abia dj'asinej ëd forma un pòch pi slongà, a session eliticha.
A son forma da:
🇫🇮
Casalromano
Casalromano (Casarimà an dialèt mantoan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 23.274 abitant, ant la provinsa ëd Màntoa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luca Bonsignore (dal 14/06/2004, scond mandà da l'08/06/2009, ters mandà dal 12/06/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|La cesa 'd San Gioann 🇫🇮
Arbi
thumb|right|N'arbi ëd bòsch mentre che as pisto j'uve
La forma dl'arbi a l'é generalment cola 'd na cassia longa a forma ëd paralelepìped, con session vertical un pòch cònica. A l'é fait ëd bòsch leger, squasi sempre d'albron. Tanti ass longh come l'arbi, giontà a tnòn an sij canton, giutà cò da quaiche tòle sutile 'd fer e pòchi ciò. Për nen arzighé dë s-ciapé le sponde, quandi che a l'é pien, a-i é sempre, an mes, na caden-a trasversal ëd fer che a peul 'dcò esse na bara con un cròch an ponta, che a serv a giuté ai doi fianch a ten-e ël càrich intern quandi ch'as buto andrinta tròpe uve.
Anans dl'utilissasion, a l'é mej amberboré l'arbi, valadì feje passé andrinta vàire brinde d'eva, fàita scaudé con andrinta vàire feuje 'd persi e nos, për fé an manera che j'ass dij fianch e dël fond a së s-ciasso un pòch, gonfiandse, fin-a che l'arbi a peussa ten-e ël lìquid sensa perde gnente da sota e da fianch; man a man che j'ass a s'ëmbërboro, le filure as saro e l'eva a scapa pì.
A costa mira a vanta buté l'arbi ansima a vaire topòt, ëd bòsch, për fé an manera d'ausselo a basta, tant da podèj fé campé la poiola andrinta a un sëbbre.
Dalmine
Dalmine (Dàlmen an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 23.281 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Lorella Alessio (dal 10/06/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|Ël Munissìpi 🇫🇮
Gardone
Gardone a l'é 'l nòm ëd doi comun italian an provincia ëd Bressia:
Senra, Ortigueira
San Xulián ëd Senra a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Ortigueira. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 441 abitant (239 fomne e 202 òm) distribuì an 10 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Almenno San Bartolomeo
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gianbattista Brioschi (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|La romànica Rotonda 'd San Tomé 🇫🇮
Lovere
center|650px
Lovere (Lóer an dialèt local) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 5.292 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem. As treuva an sla riva ossidental dël Lagh d'Isé.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Guizzetti (da l'08/06/2009, scond mandà dal 13/06/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|Piassa Tërdes Màrtir 🇫🇮
Obra, Vila de Cruces
San Tomé d'Obra a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Vila de Cruces. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 108 abitant (59 fomne e 49 òm).
🇫🇮
Bagolino
Sità gemelà
Bagolino a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Almenno San Salvatore
Almenno San Salvatore (Almèn San Salvadùr an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 5.749 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem. As treuva a 12 chilòmeter da Bérghem, a n'autëssa 'd 328 méter.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gianluigi Brioschi (dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Pertica
Pertica a l'é 'l nòm ëd doi comun italian an provincia ëd Bressia:
Oettingen in Bayern
Sità gemelà
Oettingen a l'é gemelà con:
Treviglio
Treviglio (Treì an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 29.706 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem.
Sità gemelà
Treviglio a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|230px|La cesa parochial ëd San Martin 🇫🇮
Casto (BS)
Casto (Cast an dialèt bressan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 1.713 abitant, ant la provinsa ëd Bressia. As treuva ant le Prealp Bressan-e, a caval antra la Val Sàbia e la Val Trómpia.
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama
🇫🇮
San Tomé de Piñeiro, Marín
San Tomé ëd Piñeiro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Marín. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 1.131 abitant (584 fomne e 549 òm), distribuì an 12 grup ëd popolassion.
Gardone Val Trompia
Gardone Val Trompia (Gardù de Altrompia an dialèt bressan) a l'é un comun dla Lombardìa d'11.528 abitant, ant la provinsa ëd Bressia. As treuva ant la Val Trómpia.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Pierangelo Lancelotti (dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|La vèja tramvia dla Val Trómpia a Gardone 🇫🇮
Riomao, A Veiga
Riomao, A Veiga a l’é na Paròchia galissian-a che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd A Veiga. La soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 9 (7 òm e 2 fomne), distribuì an 1 entidade de poboación,
Pertica Bassa
Pertica Bassa (Pèrtega Basa an dialèt bressan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 638 abitant, ant la provinsa ëd Bressia. As treuva ant na comba lateral ëd la Val Sàbia.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Manuel Nicola Bacchetti (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|Vista da l'àut ëd la Corna Blacca, antra la Val Sàbia e la Val Trómpia 🇫🇮
Vilacova, Abegondo
San Tomé ëd Vilacova a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Abegondo. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 152 abitant (79 fomne e 73 òm) distribuì an 9 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Parada, Silleda
San Tomé ëd Parada a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Silleda. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 234 abitant (123 fomne e 111 òm), distribuì an 10 grup ëd popolassion.
🇫🇮
San Vicente de Fervenzas, Aranga
San Vicente de Fervenzas a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Aranga. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 264 abitant (141 fomne e 123 òm) distribuì an 24 categorìe ëd popolassion.
Desenzano del Garda
Desenzano del Garda (Dezensà an dialèt bressan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 28.856 abitant, ant la provinsa ëd Bressia. As treuva an sla riva meridional dël Lagh ëd Garda.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Guido Malinverno (dal 27/06/2017).
Sità gemelà
Desenzano del Garda a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|300px|Ël vej pòrt e 'l castel 🇫🇮
Pertica Alta
Pertica Alta (Pèrtega Àlta an dialèt bressan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 566 abitant, ant la provinsa ëd Bressia. As treuva ant na comba lateral ëd la Val Sàbia ch'as colega a la Val Trómpia.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanmaria Flocchini (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|Vista ëd na grangia ant le montagne anfiocà dzora Pertica Alta 🇫🇮
Iseo
650px|center
Iseo (Izé an dialèt bressan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 9.171 abitant, ant la provinsa ëd Bressia. As treuva an sla riva meridional dël lagh ch'a porta sò nòm.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Riccardo Venchiarutti (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014).
Sità gemelà
Iseo a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Prevalle
Prevalle (Guiù an dialèt bressan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 6.977 abitant, ant la provinsa ëd Bressia. As treuva ansima ai pé dle Prealp Bressan-e, ant la bassa Val Sàbia, antra ël capleugh e ël Lagh ëd Garda.
Stòria
Ël comun ëd Prevalle a l'é stàit fondà dël 1928, butand ansema ij doi comun ëd Goglione Sopra e Goglione Sotto. Ël nòm Prevalle a l'é stàit sernù d'amblè përché ij nòm vej a l'ero tròp dròlo.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Amilcare Ziglioli (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|La vèja stassion dij tren 🇫🇮
Fred Sandback
Artista. Fred Sandback a l'era nassù a Bronxville (ant lë stat ëd New York) ai 29 d'agost dël 1943 e a l'é mòrt a New York ai 23 ëd giugn dël 2003.
🇫🇮
Capovalle
Capovalle (mach À an dialèt bressan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 368 abitant, ant la provinsa ëd Bressia. As treuva antra le montagne dl'àuta Val Sàbia, colegà con la Val Vestìn ch'a men-a vers al Lagh ëd Garda.
Nòm
Ël comun a l'ha ciamase Hano fin al 1907, quand a l'ha tramudà 'l nòm përchè 'l vej a l'era dròlo.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Natalino Grandi (dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Mañufe, Gondomar
San Vicente ëd Mañufe a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Gondomar. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 1.229 abitant (624 òm e 605 fomne), distribuì an 24 grup ëd popolassion.
Amberg
right|140px Amberg a l'é na sità dla Gërmania ëd 44.394 abitant (2006), ant ël Land dla Baviera.
As treuva ant l'Àut Palatinà.
Anliure esterne
thumb|right|200px|La piassa dël mercà (Markplatz) e la ca dla comun-a (Rathaus)
🇫🇮
Rovato
Arferiment
thumb|left|300px|Ij pòrti 'd Piassa Cavour 🇫🇮
Moruxo, Bergondo
San Vicente ëd Moruxo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Bergondo. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 394 abitant (213 fomne e 181 òm) distribuì an 3 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Fonghé
Fonghé a l'é un assion ch'a fà part dël procediment ëd fé beuije le uve për oten-e 'l vin.
Oitavén, Fornelos de Montes
San Vicente d'Oitavén a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Fornelos de Montes. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 189 abitant (96 fomne e 93 òm), distribuì an 2 grup ëd popolassion.
San Vicente de Leira, Vilamartín de Valdeorras
San Vicente de Leira, Vilamartín de Valdeorras a l’é na Paròchia galissian-a che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Vilamartín Valorras. La soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 155 (78 fomne e 77 òm), distribuì an 1 entidade de poboación,
Oitavén, Fornelos de Montes
🇫🇮
Nogueira, Meis
🇫🇮
Fonghé
Quandi che ël most a taca a beujé, pian pian, a taca a formesse la CO2 antrames a j'asinej ant ël most, për l'euvra dij saccaromicet present andrinta a le uve.
A costa mira, le bërte presente andrinta al most, a tiro a monté anvers l'aut sotà l'assion ëd la CO2, che sicome ch'a l'é un gas, as fica andrinta a le bërte për posseje ant la part superior ëd la massa dël most, andrinta la tin-a. Coste bërte o "rapa" a peulo nen resté pì che 2-4 ore a contatt con l'aria, përché l'assion ëd l'aria a-i manda an decomposission, e sòn a podrià dè dël dani a la qualità dël vin. Për costa razon a l'é necessari "fonghé" 'l most, che a sarià l'assion ëd possé anver al bass le bërte che a son montà ansima: le bërte tute ansema an sla part superior ëd la tin-a a formo ël capel.
A l'é donca necessari rompe 'l capel e possé giù coste bërte. Ant la tradission an campagna as peul dovré un trend, bin lavà; dasnò as peul dovré na ziamenta faita a pòsta, magara ëd bòsch.
A vanta fè atensiona ant ël fonghé, përché a-i é l'arzigh ëd ciapé na bufà tròp forta ëd gas, CO2, che a monta sù dal most, e ëd droché andrinta a la tin-a parej d'un sac, bele che andurmì dal crèpp ëd gas.
🇫🇮
Salò
Salò (Salò ëdcò an dialèt bressan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 2.119 abitant, ant la provinsa ëd Bressia. As treuva an sla riva ossidental dël Lagh ëd Garda.