cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fìsica
Dësvlup recent
Apress ch'a l'é stàita dëscoatà la radioatività (Becquerel, dël 1896), a son ëstàit studià e identificà ij raj. Dël 1919 Rutherford a l'ha realisà la prima reassion nuclear; con l'advent dj'acelerator ëd partissele (apress la creassion dël ciclotron, da part ëd Lawrence dël 1929) a l'é dësvlupasse la fìsica nuclear.
Na tapa amportanta a l'é stàita la produssion dij prim isòtop radioativ, riussìa dël 1934 a F. Joliot-Curie.
Da banda dl'esplorassion nuclear, le neuve fondamenta dla fìsica dij quant a l'han përmetù n'evolussion amportanta ant la fìsica atòmica e ant j'arserche an sla materia condensà.
D'àutri studi amportant, sia da na mira teòrica che për j'aplicassion, a son ëstàit ëmnà an sël magnetism, ch'a l'é 'dcò chiel un fenòmeno a caràter essensialman quantìstich, tanme d'àutra part ël fenòmeno dla supercondutività andividuà dël 1911 da Kamerling Onnes.
Podaria
Ant ël pian euclideo, dàit na curva C e un pont O, as dis podaria ëd C rëspet a O ël leu dij pé dle perpendicolar mnà da O a le tangente ëd C.
Fìsica
Dësvlup recent
E ancor, ant ël camp ëd l'antërassion tra materia e radiassion doe tape recente a son la dëscoerta dl'efet Mössbauer (1957) e la costrussion dël làser (1962), amportante sia da na mira teòrica che pràtica.
Podaria
Si C a l'é na sirconferensa e O a n'é estern, la podaria a l'é na curva ciamà lumassa ëd Pascal; si O a aparten a la sirconferensa, la podaria a l'é na curva ciamà cardiòida. 🇫🇮
Fìsica
La fìsica dël di d'ancheuj
Ij soget tocà da la fìsica dël di d'ancheuj a son tanti e motobon ëspantià. Për cheidun ij fondament generaj a son bin ciàir, d'àutri a son an camin ch'a sërco soe laj fondamentaj.
La fìsica atòmica
Costa branca dla fìsica a l'ha sò fondament ant la mecànica quantìstica dj'eletron ant ël camp coulombian dla nos atòmica. La realisassion dël làser a l'ha possà un neuv dësvlup ant l'òtica: le grande ampleur dij camp elétrich ant ël raj làser a cisso e a deformo j'àtom an manera nen linear, e a son sorgiss, për esempi, ëd frequense armòniche (e donca variassion ëd color); fenòmeno ëd cost tipo a son ëstudià ant l'òtica nen linear.
N'utiss d'arserca motobin amportant për la chìmica fìsica a resta l'òtica dl'infraross.
La materia nuclear
La fìsica nuclear a studia le proprietà dle nos atòmiche. L'arserca sperimental a deuvra le mzure dla massa, dël raj e dij livej energétich quantisà dle nos; la gran quantità 'd conossense a l'é stàita otnùa an ëstudiand le disantëgrassion radioative e le reassion nuclear. Ansema a j'ansidite antërassion fòrte antra ij nucleon, a-i na i-é d'àutre: cola débola (decadiment β) e cola eletromagnética.
Parèj che për l'àtom, ëdcò për la nos ël fondament për la descrission dij fenòmeno a l'é dàit da la mecànica dij quant.
Le partissele elementar
La branca dla fìsica ch'as anteressa a le partissele elementar a sërca d'arzòlve ij problema ch'a rësguardo l'antërassion antra partissele. Për j'anàlisi sperimentaj a-i é da manca d'energìe àute e për sòn as deuvro d'acelerator ëd partissele viaman pì grand.
Le laj fondamentaj dla mecànica dij quant a smijo andé bin ëdcò për le partissele elementar, tutun a comparisso ëdcò ëd laj naturaj neuve.
N'amportansa viaman pì gròssa a l'é pijà da le laj ëd conservassion e da l'esistensa 'd simetrìe. A anandié considerassion fondamentaj d'ës géner a son ëstàit Tsung-Dao Lee e Chen Ning Yang ant ël 1956, con ëd suposission confermà apress da esperiment.
La materia condensà
An costa branca dla fìsica a së studio le proprietà coletive dj'àtom ch'a antëragisso 'd fasson fòrta ant ij còrp dens (sòlid, lìquid o gas dens). J'efet coletiv dj'àtom a detérmino le proprietà mecàniche, tèrmiche, elétriche, magnétiche e òtiche, motobin complicà, dij còrp, e coste proprietà a son ël pont ëd partensa për vàire aplicassion técniche motobin amportante.
Le proprietà mecàniche dij còrp a son determinà da le liure antra j'àtom. Le fòrse ch'a agisso a van anquadrà ant la mecànica dij quant e a son cole ch'a men-o, ant lë stat sòlid, a la formassion dij cristaj.
La fìsica dij cristaj a na studia la strutura e le proprietà mecàniche e a l'é 'l fondament ëd la siensa dij materiaj.
Le proprietà tèrmiche (coma 'l calor ëspessìfich e la condutività tèrmica) a l'han ëd liure ancreuse con la strutura anterna dla materia condensà e a son un bon criteri dë mzura.
Jë studi a temperadure motobin basse a l'han fàit armarché un fenòmeno neuv: la super-fluidità dl'élio, në stat andoa la viscosità a dëspariss për via d'efet quantìstich. Costi efet a òbligo a traté ij moviment molecolar coletiv tanme dë sbalansament quantisà, dont ij quant (fonon) a l'han ël caràter ëd partissele.
Le proprietà elétriche e magnétiche a son ëstudià an tre diression prinsipaj: ij mecanism ëd condussion dla corent elétrica, le proprietà dielétriche, ël magnetism ëd la materia.
Për esempi, j'aplicassion dle proprietà gropà a la condussion elétrica a son tante e amportante: eletrochìmica, lum al néon, tubo flurëssent e via fòrt; lë studi dla condussion elétrica ant ij semi-condutor a l'ha mnà a la creassion ëd vàire component ch'a l'han possà ël dësvlup dl'eletrònica.
La fìsica dl'univers
Le dimension, le masse, le densità e ij temp ëstudià dla fìsica dl'univers a son nen realisàbij ant un laboratòri. Tutun, ij métod d'osservassion dl'astrofìsica a l'han përmetù un dësvlup ëstrasordinari dj'arserche.
Antra j'arzultà otnù a l'é podusse stabilì che:
La fìsica teòrica
Antra ij prinsipaj problema dla fìsica teòrica moderna a-i son:
🇫🇮
Lenga ket
Pais an dova a l'é parlà
La lenga ket o Ket a fa part ëd le lenghe yeniseian e a l'é parlà dzortut an Russia (Asia).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Ket a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ket
🇫🇮
Lenga Agoi
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Agoi a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ibm
Melgven
Melgven a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 51,5 km², con 2.987 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 58 ab/km².
Guny
Guny a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 9,32 km², con 447 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 47 ab/km².
🇫🇮
Architetura incàica
miniatura|Vëdùa ëd Machu Picchu L ' architetura incàica a l'é cola pi amportanta fra le sòrt d'architetura percolombian-a ch'a son dësvlupasse ant ël Sudamérica. J'Inca a l'han ardità la técnica architetural dij Tiahuanaco, na sivilisassion ch'a vivìa ant l'atual Bolivia ant ël II sécol. La pipart dj'architeture dl'antica capital incàica ëd Cuzco a smon-o d'anfluense sia incàiche, sia spagneule. La sità ëd Machu Picchu a ven donch ël mej esempi guernà d'architetura incàica. D'àutri sit anteressant a son Sacsayhuamàn e Ollantaytambo. J'Inca a l'han ëdcò dësvlupà n'articolà sistema 'd liure stradaj, ch'a corìa për un longh tòch ëd la còsta òvest dël continent. miniatura|Uss a Uanuku Pampa
Caraterìstiche
miniatura|Muraja sempia sedimentaria miniatura|Pera dij dódes canton, Cuzco
Le costrussion incàiche a l'ero fàite con dle pere sgrossà montà con ëd màuta; ëdcò le muraje d'adobe (mon sech) a l'ero assé comun-e, drissà ëd sòlit s'ëd fondassion ëd pera. La pì comun-a forma d'edifissi a l'era 'l retàngol, sensa 'd trames interior e con ij coercc batì con dle steure 'd bòsch e branchet sech ëd piante. A esisto tante varietà dë sto schema, dont col con ël coercc spiuvent, stansie con mach tre o doe muraje esteriore e për ël rest duverte, e doe stansie cobià e unìe a la còta longa. J'edifissi retangolar a l'ero batì con vàire but: a podìo vnì sia d'ùmij ca, sia 'd palass o templi. A-i son ëdcò d'esempi 'd mur sirognà, an particolar ant le region ai lìmit ëd l'imperi. J'edifissi con doi pian a l'ero ràir; quand ch'a l'ero batì, s'intrava ant lë scond pian për na scala esterior, e nen ant l'interior. J'ambrassure ant ij mur, dont pòrte, nice e fnestre, a l'ero ëd sòlit a forma ëd trapessi; a podìo avej doe o tre quare un-a ant l'àutra, për decorassion. Da ràir a-i é d'àutri ornament; ëd muraje a l'ero piturà o a l'ero marcà con dj'armari ëd metal, e an quèich ràir edifissi a son trovasse scolture ëd cit animaj o decorassion geométrich.
La forma pì complicà ant l'architetura incàica a l'é ël kancha, n'edifissi retangolar con tre o pì stansie retangolar e batì ëd fasson simétrica dantorn a na cort sentral. Ij kancha a l'ero la strutura ëd base dle ca, dij templi o dij palass; an dzorpì, vàire kancha a l'ero riunì ansema formand ëd borgià. N'esempi dlë spantiament dë ste costrussion a l'é ant ël sènter dla capital incàica Cuzco, fàit da 'd grand kancha, dont col dël "Templi dël Dé Sol" (Qorikancha) e 'd palass. Ij kancha mej guernà a resto a Ollantaytambo, na borgià incàica arlongh ël fium Urubamba. J'edifissi sj'autipian a l'avìo ëd sòlit ël coercc spiuvent ëd paja e le muraje ëd mon cheuit, mentre coj an sla còsta a l'avìo le muraje batìe con mon cru suvà al sol, rissà con dla pàuta e piturà, e con ël coercc piat.
L'architetura incàica a l'é conossùa dzortut për soa técnica ëd costrussion ëd bon-a qualità, con le pere tajà e modlà con grand soen, anchërnà e blocà con la màuta an manera magistral. Comsëssìa a l'é già disse che j'inca a batìo nen mach con pere tajà, ma ëdcò con pere grese e mon. Ant j'agn 1940 l'archeòlogh djë Stat Unì John Howland Rowe a l'ha classificà l'edilissia incàica an doe sòrt: sempia, ch'a deuvra 'd pere squadrà, e poligonal, con dle pere iregolar. Quaranta agn dòp l'architet peruvian Santiago Agurto a l'ha definì quatr sot-sòrt an spartiend le categorìe creà da Rowe:
Le prime doe sòrt a l'ero dovrà për d'edifissi amportant o muraje mèistre esteriore, mentre j'àutre doe as dovravo pr'ij murajòt ëd le trasse e dle bialere.
Conforma a Graziano Gasparini e Luise Marglies, le costrussion incàiche ëd pera a l'ero tute ispirà a l'architetura ëd Tahuanaco, un sit archeològich dl'atual Bolivia batì vàire sécoj prima dla chërsùa dl'imperi incàich. Lor a sosten-o che j'inca midem a l'ero anciarmà da sti ampressionant monument, e a l'han dovrà vàire artisan dla pera për batì 'd costrussion parèj. An efet la finidura dle pere, copà e sulià, e le quare dobie o triple a l'ero dle caraterìstiche tìpiche ant l'architetura Tiahuanaco. La chestion sla teorìa ëd Gasparini e Marglies a l'é ch'a spiega nen com a peul esse guernasse la conossensa costrutiva durant ij tre sécoj ch'a son passà dal colass ëd Tiahuanaco e la formassion dla sivilisassion incàica. La rispòsta a 's problema a l'é stàita dàita da John Hyslop ch'a l'ha trovà d'edifissi con muraje poligonaj an dle borgià 'me Tanka Tanka, al lagh Titicaca, batì durant coj tre sécoj daj mèistr da pera dël pòst.
N'àutra amportanta anfluensa sl'architetura incàica a riva da la coltura dij Huari, na sivilisassion contemporania dij Tiahuanaco. Scond Ann Kendall ij Huari a l'han antrodovù la tradission ëd costruì d'edifissi squadrà ant la region ëd Cuzco, an creand un model për ël dësvlup dij kancha incàich. A esisto 'd preuve che ste tradission a son mantnùsse ant la region ëd Cuzco dòp la fin djë stat Huari, 'me dimostrà da dle ca trovà a Choquepoquio, 28 kilòmeter a sud-est dla capital dj'Inca.
Costrussion e tecnologìa
miniatura|Muraje poligonaj siclòpiche, Sacsayhuaman, Cuzco L'angegné idràulich Ken Wright a stima che 'l 60% dj'edifissi incàich a resta sot-tèra ant ës moment-sì. J'inca a l'han batì soe ca an dovrand ij materiaj trovà ant ël pòst, ëd sòlit calcar o granit. Për tajé sti ròch dur j'Inca a dovravo d'utiss ëd pera, bronz e aram, an andasendje dapress a le ven-e dla pera pr'ël taj. Sensa roa, le pere a l'ero fàite rolé s'ëd tòch ëd bòsch për passé le montà. A servìo tanti ovrié për sòn. Hyslop a fortiss che "ël segret dla produssion edilissia incàica ëd bon-a qualità a l'era l'organisassion social ch'a ventava gestì për bogé 'l grand nùmer ëd përson-e ch'a dovìo fé ës travaj tant fatigant".
Le muraje dj'edifissi incàich a l'ero ëd sòlit stòrt vers l'interior, e ij canton a l'ero ariondà. Sòn, tanme la precision ëd costrussion, a përmëttìa a j'edifissi d'esse motobin arzistent ai taramòt e a l'arsonansa dle frequense sìsmiche, grassie al fàit d'avèj nen ëd pont anté ch'a-i é na consentrassion dle tension. Le muraje a l'ero fàite për esse assè coesive da chërpesse nen. Durant un taramòt pòch potent o mesan, j'edifissi a restavo ferm e durant un fòrt taramot nopà a tramblavo, ma a tornavo ferm apress ël fenòmen, sensa crolé.
N'àutra técnica 'd costrussion a l'era ciamà "architetura con fassade a cussin". Sti edifissi a l'ero batì con dij mon ëd pàuta cheuita e màuta 'd pàuta. As dovrava 'dcò la pera, ma 'dcò costa a l'era coatà 'd pàuta, màuta, crea e sabia. Sto stil a l'era dovrà për j'edifissi amportant, templi e palass reaj, 'me col ëd Machu Picchu.
Architetura agraria
miniatura|Trasse agrarie a Pisac, Perù Miraco l'aspet pì famos dl'architetura incàica a l'é l'usage dle trasse pr'otnì pì tèra da coltivé. Sti scalin a creavo tante cite binde pian-e e a protegìo 'dcò la còsta da jë squicc tìpich dj'Ande. J'angegné sivij ëd Machu Picchu a l'han batì le trasse tant bin che quand che Hiram Bingham a l'ha dëscorvù la sità sperdùa, dël 1912, a l'ero ancor antreghe.
Stra
Ij pont incàich, dij pont sospèis batì con soastr bindà con talent ch'a formavo na strutura strèita ma arzistenta, a l'ero la sola manera ch'a l'avìo trovà për traversé a pe 'd fium fogos. Se 'dcò mach un dle senten-e 'd pont arlongh ël tragit a l'era cioch, la stra antrega a l'avrìa chità ëd fonsioné e donch j'abitant dël leu as angagiavo a rangelo pì prest ch'a podìo.
Arferiment
🇫🇮
Lenga Assira neuv aramàich
Classificassion
Në schema ëd classificassion ëd l ' Assir neuv aramàich a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=aii
Costanta d'Euler
As ciama costanta d'Euler ël lìmit \gamma dla sequensa . Sò valor a l'é anviron 0,5772156649, ma as sa nen s'a l'é 'n nùmer rassional o irassional. 🇫🇮
Paradòss ëd Burali-Forti
Cesare Burali-Forti a l'ha anventà un dij prim paradòss dla teorìa dj'ansem. Dit con paròle dël di d'ancheuj, cost a fortiss che n'ansem dij nùmer ordinaj a esist nen: si cost-sì a esistèissa, a sarìa n'ansem bin ordinà e sò ordinal a sarìa al pì grand dj'ordinaj. Ma a-i é nen n'ordinal pì grand che tuti j'àotri.
🇫🇮
Valprà
right|140px Valprà (Valprà ëdcò an franch-provensal; Valprato Soana an italian) a l’é un comun ëd 115 abitant dla provincia ëd Turin.
Arferiment
thumb|right|200px|La cesa parochial
Lenga Doko-Uyanga
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Doko-Uyanga o Doko-Uyanga a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Valprà
Arferiment
🇫🇮
Lenga Doko-Uyanga
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Doko-Uyanga a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=uya
Vladimir Choukhov
Angigné e siensià. Nassù dël 1853, mòrt dël 1939.
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Carlentini
center|550px
right|100px Carlentini (Carruntini an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 17.577 abitant, an provincia ëd Siracusa.
Aministrassion
thumb|right|200px|La cesa 'd l'Imacolà Ël sìndich a l'é Giuseppe Basso (dal 16/06/2008).
Sità gemelà
Carlentini a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Vicovaro
Vicovaro a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Roma, con sirca 3.557 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 36 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 99 ab/km quadrà. A confin-a con Castel Madama, Mandela, Roccagiovine, Sambuci, San Polo dei Cavalieri, Saracinesco, Tivoli.
🇫🇮
Kampala
thumb|right|200px|Panorama Kampala a l’é la capital dl'Uganda.
A l’é ëdcò la prima sità dl'Uganda për popolassion, con 1.208.544 abitant (2002).
🇫🇮
Teorìa dj'ansem
La teorìa dj'ansem a l'é cola branca dla lògica matemàtica anventà da Georg Cantor ch'a studia la nossion d'ansem e d'apartenensa coma fondament për tuta la matemàtica.
Conforma a l'antuission, n'ansem a l'é na colession d'ogèt ch'a sodisfo chèich proprietà P. Belavans, cost concèt d'ansem a l'é contraditòri, për via dël paradòss ëd Russell. Sòn a l'é stàit në spron pr'ësmon-e n'assiomatisassion pì atenta, për podèj fé le vàire operassion ëd costrussion dj'ansem sensa droché an costa - o an d'àutre - contradission. An dzorpì, tute le teorìe matemàtiche a j'ero giumaj smonùe an forma assiomàtica, dzortut cole ch'a rësguardavo dj'ent neuv.
J'assiòma a son esprimù ant ël lengage dël prim órdin dla teorìa dj'ansem ch'a l'ha mach \in 'me sìmbol nen lògich.
1. Assiòma d'estensionalità: si X e Y a son d'ansem con j'istess element, antlora X=Y:
2. Assiòma dla cobia: dàit a e b a-i é n'ansem \{ a,b \} dont j'element a son a e b:
3. Schema d'assiòma ëd separassion: si a l'é na fórmola, dàit un paràmeter p e n'ansem X a-i é n'ansem  dont j'element a son tuti j'u\in X ch'a l'han la proprietà :
4. Assiòma dl'union: dàit n'ansem X a-i é n'ansem ch'a l'é l'union ëd tuti j'element d'X:
Buttwil
Buttwil a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argovia, con sirca 1.159 abitant. A së stend për na surfassa ëd 4,61 km², con na densità ëd popolassion ëd 251 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Bettwil, Boswil, Geltwil, Hämikon (LU), Muri, Müswangen (LU), Schongau (LU).
Teorìa dj'ansem
5. Assiòma dl'ansem potensa: dàit n'ansem X a-i é n'ansem ëd tuti ij sot-ansem d'X:
Buttwil
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
Cantaluva
right|140px thumb|left|Panorama Cantaluva (Cantalupa an italian, Chantaloba an ossitan) a l’é un comun ëd 2.503 abitant dla provincia ëd Turin.
Teorìa dj'ansem
7. Schema d'assiòma ëd rampiass: si a l'é na fórmola ch'a definiss na fonsion F, visadì, antlora dàit un paràmeter p e n'ansem X a-i é n'ansem , plancia d'X sota F.
Buttwil
🇫🇮
Cantaluva
Ël patron ëd Cantaluva a l'é San Bias.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giustino Bello (da l' 8/06/2009).
Teorìa dj'ansem
8. Assiòma ëd regolarità: minca ansem nen veuid a l'ha n'element minimal për la relassion d'apartenensa.
Cantaluva
Anliure esterne
thumb|right|200px|La gròta dla Ciumiera
Teorìa dj'ansem
9. Assiòma ëd selession: minca famija d'ansem nen veuid a l'ha na fonsion ëd selession.
Cantaluva
Arferiment
🇫🇮
Teorìa dj'ansem
J'assiòma da 1 a 8 a formo la teorìa ëd Zermelo-Fraenkel, ZF; an giontand-je l'assiòma ëd selession a s'oten la teorìa ZFC.
J'assiòma a son nen tuti indipendent. La separassion as peul oten-se dal rampiass an aplicandlo a la fórmola.
Costa teorìa sempia e eleganta a përmet ëd dësvlupé dij rasonament ch'a sburdisso s'as pensa a la gròssa conomìa dël lengage.
Stòria
Bele che ël prim apròcc a j'ansem infinì a smija ch'a sia stàit ëd Bolzano, a l'é Cantor ch'as rend cont ëd l'amportansa dle fonsion bijetive e a smon la nossion ëd cardinalità 'd n'ansem. Cantor a anandia la teorìa dij nùmer cardinaj e ordinaj e j'anvestigassion dla topologìa dla reta real. J'arserche ëd Cantor a ancamin-o dël 1874, cand a dmostra che l'ansem dij nùmer reaj a l'é pì che numeràbil, antant che l'ansem dij reaj algébrich a l'é numeràbil.
Da antlora j'arserche an teorìa dj'ansem a l'han ëmnà a na caterva d'arzultà amportant e arvolussionari. Coma ant la pì part ëd le dissiplin-e, ant ël dësvlup ëstòrich ëd la teorìa dj'ansem a-i son ëstaje djë sbilauciament e dij cangiament ëd but.
Al di d'ancheuj, lë studi dla teorìa dj'ansem a comprend, tra l'àutr, la combinatòria infinìa, le técniche ëd forsament, ij modej anterior, la teorìa descritiva dj'ansem, ij grand cardinaj, lë studi d'assiòma neuv.
Warin
Warin a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Teorìa dj'ansem
D'àotre assiomatisassion dla teorìa dj'ansem
Da banda ëd ZFC, ëdcò d'àotri sistema assiomàtich a son ëstàit ëstudià për la teorìa dj'ansem. An tra ij pì amportant a-i é la teorìa ëd Bernays-Gödel.
S'as gava l'assiòma ëd rampiass da la teorìa ëd Zermelo-Fraenkel, as oten la teorìa ëd Zermelo. 🇫🇮
Warin
A aparten a l'aministrassion ëd Neukloster-Warin.
Phasianus colchicus
thumb|right|Mas-cc e fumela thumb|right|Na fumela thumb|right|Ant sò anvironament natural thumb|right|De-ie 'n colp col rat ambelessì për sent-je la vos
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: fasan. <BR> Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Ambient
Da finì.
Distribussion
Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Sequensa ëd Fibonacci
Soa amportansa
La sequensa ëd Fibonacci a compariss an vàire leu an matemàtica:
Ferla
center|550px
Sequensa ëd Fibonacci
Propietà
A-i è na fórmola ch'a smon la soma dij prim n quadrà dij nùmer ëd Fibonacci:
Ferla
right|140px Ferla (Fèrrula an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 2.659 abitant, an provincia ëd Siracusa.
Sequensa ëd Fibonacci
Generalisassion
La definission ëd sequensa ëd Fibonacci a peul esse generalisà, an butand: J'element ëd costa sequensa a son donca Ij coefissient ëd b an costi element a formo (a manch ëd na traslassion d'un pòst) la sequensa ëd Fibonacci
Ferla
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alfio Speranza (dal 14/05/2007).
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa ëd San Sebastian
🇫🇮
Aignerville
Aignerville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 4,4 km², con 154 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 35 ab/km².
🇫🇮
Tor Choukhov
miniatura|sinistra La tor Choukhov a l'é na costrussion an maje d'assel àuta 160 méter (comprèisa l'antënna) ch'a resta a Mosca, an contrà Chabolovka.
A l'era stàita comissionà dal pressident dël Consèj dij comissari dël pòpol, Lenin, pr'ëdventé ël vetor privilegià dij prim programa dla radio soviética. Soa costrussion, realisà da Vladimir Choukhov (1853-1939) dont a pòrta ël nòm, a l'é stàita livrà dël 1922. A resta n'esempi d'architetura rassionalista e a l'é ël pi grand esemplar esistent dë strutura iperbòlica.
Ai 25 ëd fërvé 2014 ël comità dë stat për la television e la radiodifussion a l'ha dàit sò acòrd për dësblé la tor; ai 13 ëd mars dël midem ann lë stòrich dl'architetura Jean-Louis Cohen e 'l fotògraf Richard Pare, sostnù da sinch laureà dël premi Pritzker (Norman Foster, Tadao Ando, Ren Koolhaas, Christian de Portzamparc e l'agensìa Sanaa) a l'han adrëssà na litra al pressident dla Federassion ëd Russia Vladimir Putin, për sosten-e la conservassion e la protession ëd sa ciadeuvra. 🇫🇮
Happencourt
Happencourt a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 5,18 km², con 162 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 31 ab/km².
🇫🇮
Osimo
right|110px Osimo a l'é un comun dlë Marche ëd 32.515 abitant, an provincia d'Ancon-a.
Sità gemelà
Osimo a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Lenga yugh
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Yugh a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=yuu
Gods Lake Narrows Water Aerodrome
Ël Gods Lake Narrows Water Aerodrome a l'é n'aeropòrt localisà a Gods Lake Narrows, Manitòba, Canadà. Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CJS8.
Cassaro
right|140px Cassaro (Cassuru an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 907 abitant, an provincia ëd Siracusa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Nello Pisasale (dal 14/05/2007).
Anònim bërgamasch dël Salve Regina
Antrodussion
Le prime vire che a s'ancontra la parlà bërgamasca a l'é ant ël sécol che a fa XIII.<BR> Un-a dle prime atestassion a l'é la Salutatio Virginis Mariae, che as treuva ant un volum ëd la Biblioteca Sìvica ëd Bérghem, volum che a riva da l'archivi ëd la Misericordia Magior e che a l'é datà dal 1253 al 1258.<BR> Ël test a l'era arsità dai frà dla Misericòrdia, fondà da Pinamonte ëd Brembate.<BR>
Cassaro
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa ëd Sant Antòni Abà
Cantòira
right|140px Cantòira (Cantoira an italian, Centuèiri an franch-provensal) a l’é un comun ëd 558 abitant dla provincia ëd Turin.
Cassaro
Anliure esterne
🇫🇮
Coturnix coturnix
thumb|right thumb|right|Doj euv ëd quaja
Anònim bërgamasch dël Salve Regina
Salutatio Virginis Mariae
Ël test a peul esse, a rason, anserì ant le testimonianse dla Koinè lombard-véneta.<BR> Ant ël test a-i é ëd trasse dël passà lontan (passà remòt) e dël condissional, che peui a son ëstàit përdù. L'inisse: <BR>
Cantòira
Aministrassion
El sìndich a l'é Celestina Olivetti (dal 28/05/2007).
Coturnix coturnix
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: Quaja.
Anònim bërgamasch dël Salve Regina
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
Coturnix coturnix
Descrission
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Arison-a
right|thumb|300px|Posission dlë Stat
As treuva ant la macroregion ciamà comunement Montagne (Mountain). A confin-a a nòrd con lë Utah, a òvest con Nevada e Califòrnia, a sud col Méssich, a est col Neuv Méssich.
La capital a l'é Phoenix (1.321.045 abitant), ch'a l'é cò la sità pì popolà dlë stat. Àutre sità con pì che 100.000 abitant a son Tucson, Mesa, Glendale, Chandler, Scottsdale, Tempe, Gilbert e Peoria.
Organisassion polìtica
L'Arison-a a contribuiss con 10 grand eletor a j'elession pressidensiaj dl'Union.
🇫🇮
Coturnix coturnix
Ambient
Da finì.
Distribussion
Da finì.
Charmes-sur-l'Herbasse
45.14917°N, 5.01694°W
San Polo d'Enza
San Polo d'Enza (Sân Pôl an dialèt arzan) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 6.217 abitant, ant la provinsa 'd Res ëd l'Emilia.
Charmes-sur-l'Herbasse
Charmes-sur-l'Herbasse a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 12,84 km², con 713 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 55 ab/km².
San Polo d'Enza
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Franco Palù (da l'11/06/2018).
Charmes-sur-l'Herbasse
🇫🇮
San Polo d'Enza
Sità gemelà
San Polo d'Enza a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|300px|Na contrà dël borgh vèj davzin al castel
Cantòira
Arferiment
🇫🇮
Lenga Ukpet-Ehom
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ukpet-Ehom o Ukpet-Ehom a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ukpet-Ehom a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=akd
Itzcóatl
thumb|right|200px|Itzcóatl Itzcóatl a l'é stàit ël quart imperator astech dal 1427 al 1440, época anté che ij mexica (nòm che j'astech a dovravo për ciamesse tra 'd lor) a son liberasse da la dominassion dij Tepanech e a l'han vivù soa época stòrica pì bela.
Itzcóatl (Serpent d'Ossidian-a ant ël lengagi Nahuatl) a l'era fieul dël prim imperator astech, Acamapichtli, e a l'é stàit elegiù sovran quand sò antecessor, Chimalpopoca, a l'é stàit massà da Maxtla, sovran ëd l'avzin-a sità d'Azcapotzalco. Mersì a na liansa con Nezahualcoyotl ëd Texcoco, Itzcóatl a l'ha batù Maxtla an butand la paròla fin a la dominassion tepaneca ant ël Méssich sentral.
Dòp costa vitòria, Itzcóatl, Nezahualcoyotl e Totoquilhuaztli, tlatoani ëd Tlacopan, a l'han fàit na liansa (passà a la stòria coma la tripla liansa asteca) e an creand parèj l'imperi astech.
Guère
Itzcóatl a l'ha fàit ëd campagne militar vers ij Chinampa sle rive dij lagh Xochimilco e Chalco. Ij Chinampa a j'ero ëd cit isolòt amportant përchè bele-lì as fasìa n'agricoltura motobin vajanta. Le bataje vitoriose contra Xochimilco (1430), Mixquic (1432), Cuitlahuac (1433), e Tezompa a l'han garantì a Tenochtitlán d'arsorse agricole e, con l'invasion ëd Culhuacan e Coyoacan, a l'é garantisse 'l contròl ëd la part meridional ëd la Val dël Méssich.
Dël 1439 Itzcóatl a l'ha ancaminà na bataja fòra dla Val dël Méssich contra Cuahnahuac (sità famosa mersì al nòm ëd Cuernavaca che a l'han daje jë Spagneuj).
Càuss con gamba drita
Ël càuss con gamba drita o càuss a baston (an lenga anglèisa: stick kick) a fa part dla categorìa dij càuss con la gamba tendùa visadì dantorn a l'articolassion dl'anca. Ël bassin a peul esse ëd facia o ëd profil rëspet ël colp.
Itzcóatl
Guère
🇫🇮
Càuss con gamba drita
🇫🇮
Zurow
Zurow a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Neukloster-Warin.
Mellac
Mellac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 26,41 km², con 2.192 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 83 ab/km².
Prarostin
miniatura|sinistra right|140px Prarostin, o bele Prustin, (Prarustin an ossitan; Prarostino an italian) a l’é un comun ëd 1.275 abitant dla provincia ëd Turin.
Mellac
🇫🇮
Bünzen
Bünzen a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argovia, con sirca 944 abitant. A së stend për na surfassa ëd 5,77 km², con na densità ëd popolassion ëd 164 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Besenbüren, Boswil, Hermetschwil-Staffeln, Waltenschwil. thumb|left|Cath. Church La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
Prarostin
Aministrassion
Ël sindich a l'é Patrizia Giachero (da l' 8/06/2009).
Bünzen
🇫🇮
Lenga Lishanid Noshan
Lenga Lishanid Noshan
Prarostin
Sità gemelà
Prarostin a l'é gemelà con:
Lenga Lishanid Noshan
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Lishanid Noshan o Lishanid Noshan a fa part dle lenghe semìtiche e a l'é parlà specialment an Israel.<BR> <BR>
Prarostin
Arferiment
🇫🇮
Lenga Lishanid Noshan
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Lishanid Noshan a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Georg Hermann Valentin
Georg Hermann Valentin a l'é stàit un bibliògraf matemàtich.
Lenga Lishanid Noshan
Còdes ISO
<BR>
Georg Hermann Valentin
A l'era nassù a Berlin ai 9 dë dzèmber dël 1848 e a l'ha passà a Berlin tuta soa vita. A l'avìa studià al Friederich-Werder Gymnasium e ant ël perìod 1869-1879 a l'é stàit ëstudent ëd matemàtica a l'università, con ëd professor 'me Kummer, Kronecker e Weierstrass. A l'é dotorasse dël 1879 con na tesi - con Weierstrass - ch'a tratava dël problema dla trasformassion d'equassion algébriche an doe variàbile an forma normal (De aequatione algebraica, quae est inter duas variabiles, in quandam formam canonicam transformata).
Dël 1874 a l'ha ancaminà a travajé 'me assistent a la Librerìa Real Ëstatal, dont a l'é vnù diretor dal 1908 al 1920, cand a l'é andàit an pension. A l'era mariasse dël 1880 e a l'ha avù sinch fije.
Soa contribussion pì granda a la matemàtica a l'é stàit ël travaj ëd preparassion ëd na bibliografìa general ëd la matemàtica da l'achit ëd la stampa al 1900, ch'a l'ha mnà sensa treva dal 1884 a soa mòrt.
Valentin a l'é mòrt ai 24 ëd novèmber dël 1926.
🇫🇮
Lenga yukaghir, setentrional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga yukaghir, setentrional o Yukaghir, setentrional a fa part ëd le lenghe yukaghir e a l'é parlà dzortut an Russia (Asia).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Yukaghir, setentrional a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Buscemi
right|140px Buscemi (Buscemi 'dcò an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 1.154 abitant, an provincia ëd Siracusa.
Haramont
Haramont a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 12,24 km², con 573 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 46 ab/km².
Buscemi
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Sansiracusa (dal 16/06/2008).
Gold River Water Aerodrome
Ël Gold River Water Aerodrome a l'é n'aeropòrt localisà a Gold River, Columbia Britànica, Canadà.
Buscemi
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa ëd Sant Antòni
🇫🇮
Gold River Water Aerodrome
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CAU6.
Morro d'Alba
right|120px Morro d'Alba a l'é un comun dlë Marche ëd 1.954 abitant, an provincia d'Ancon-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Simone Spadoni (dal 13/04/2008 -second mandà-).
Arferiment
🇫🇮
Tenochtitlán
Fondà dël 1325, la sità a l'é peui stàita dësblà dai conquistador ëspagneuj: dzora soe masere jë spagneuj a l'han construì la Sità dël Méssich e con ij sécoj squasi tut ël lagh Texcoco a l'é stàit arsuvà.
Fondassion
J'Astech a l'han chità Aztlàn guidà da na professìa che a-j disìa 'd fondé na neuva sità ant un leu sacrà che a l'avrìo trovà an baicand n'òja dzora un càctus antramentre che a mangiava 'n serpent. A l'han vist costa sena ant l'ìsola al sénter dël lagh Texcoco e bele-lì, dël 1325, a l'han decidù 'd fondé Tenochtitlán (dal nòm dël legendari fondador Tenoch). Ancheuj cola plancia legendaria dl'òja ch'a mangia 'l serpent a l'é ant ël drapò dlë Stat Messican.
Quand a son ruvà, ij mexica (parèj j'Astech as ciamavo tra 'd lor) a l'han lotà contra la difidensa dle popolassion che già a vivìo bele-lì. Për vàire ani a l'han acetà la superiorità dla sità d'Azcapotzalco li-davzin, capital dël regn tepaneco. Dël 1428, ël podèj militar ëd Tenochtitlán a l'ha crasà la sità nemisa, batùa e dësblà da l'imperator Itzcóatl.
J'Astech a l'han peui tacà a travajé an cola tèra con la técnica dla chinampa, visadì 'n sistema 'd drenagi che a l'ha giutà j'Astech a slarghé 'l teren anté che as podìa constrùe e ant ël midem temp a podìo distribuì mèj l'eva për la bagnura.
An pòchi ani Tenochtitlán a l'é dventà la sità pì amportanta dl'América sentral e l'imperi astech a l'é dventà superior a tuti ij regn avzin da na mira coltural e religiosa.
J'Astech a l'han avù fin-a 'd comersi con ij pòpoj dl'Océan Passìfich e con l'imperi Inca.
Quand ch'a son ruvà jë Spagneuj, Tenochtitlán a l'era fàita da quat session prinsipàj, formà da 'd sènter d'aministrassion locàj ciamà calpulli. Minca unità local a l'avìa 'd responsàbij militar, sivij e religios che a rispetavo la volontà dij calpulli. La noblëssa a controlava la gestion ëd l'aministrassion pùblica, a tratava j'atività dla lèj, a ciamava le taje e a tnisìa ij rapòrt con ij pòpoj avzin.
La classe sacerdotal a l'era angagià ant le pràtiche religiose e ant l'educassion dij giovo nòbij ant dë scòle che a l'avìo 'l nòm ëd calmecac. Le materie che a së studiavo a j'ero astronomìa, stòria, religion e scritura.
La fin
Ël conquistador ëspagneul Hernán Cortés a l'é ruvà a Tenochtitlán a j'8 ëd novèmber dël 1519. Ant sò diari, a l'ha contà che mai anans a l'avìa vist na sità organisà e granda parèj e che an Euròpa nomach sità coma Nàpoli, Paris e Costantinòpoli a j'ero grande parèj.
L'imperator Montezuma II, an chërdend che Cortés a fussa 'l dé Quetzalcoatl, a pensava che cost dé a fussa ruvà a Tenochtitlán per arformé le lèj e parèj a l'ha faje un grand arseivement. An coj ani la popolassion ëd Tenochtitlán a l'era apopré 'd 200.000/250.000 abitant.
Aj 13 d'agost dël 1521, Cortés e ij sò tropié, giutà da vàire popolassion locàj che a l'avìo an ghignon j'Astech, a l'han pijà la capital con la fòrsa an massand squasi tuta la popolassion e an dësbland la sità dont a restavo mach ëd masere. Dzora coste masere jë spagneuj a l'han peui fondà la Sità dël Méssich.
Texcoco
Texcoco a l'é na sità dël Méssich che as treuva a 19°52' N e 98°88' O.
Arkansas
right|thumb|300px|Posission dlë Stat
Texcoco
Butà a apopré 2.250 méter sël mar, a l'achit a l'era fondà sla riva oriental dël lagh Texcoco.
Arkansas
L'Arkansas a l'é në stat federal djë Stat Unì. A l'ha na surfassa ëd 137.732 km² e na popolassion ëd 2.752.629 abitant.
Texcoco
Dël 2003 a l'avìa na popolassion ëd 109.000 abitant.
Al temp ëd la conquista spagneula a l'era un-a dle sità pì grande dl'América sentral, sgonda nomach a Tenochtitlán, con na popolassion ëd 24.000 abitant, e ansema a Tlacopán e Tenochtitlán a formava na tripla aleansa.
Anliure esterne
🇫🇮
Arkansas
La capital a l'é Little Rock (183.133 abitant), ch'a l'é ëdcò la sità pì popolà dlë stat e l'ùnica con pì che 100.000 abitant.
Stòria
L'Arkansas a l'é stàit admetù ant l'Union dël 1836. Ai 6 ëd maj dël 1861 a l'é separassne.
Organisassion polìtica
L'Arkansas a contribuiss con 6 grand eletor a j'elession pressidensiaj dl'Union. 🇫🇮
Chimalpopoca
thumb|right|200px|Chimalpopoca Chimalpopoca, valadì cuchija ch'a fuma, a l'é stàit ël ters imperator ëd la sità asteca 'd Tenochtitlán.
Amayé-sur-Orne
Amayé-sur-Orne a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 5,31 km², con 722 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 136 ab/km².
🇫🇮
Peyrus
44.91361°N, 5.10889°W
Chimalpopoca
Elegiù dòp la mòrt dël pare Huitzilíhuitl, ant ël midem di 'd soa incoronassion, sò frel Tlacaelel a l'é stàit nominà àut sacerdòt e sòn a l'era normal përchè për j'Astech sti doi ufissi a j'ero separà. Quand a l'ha pijà 'l podèj Chimalpopoca, Tenochtitlán a dovìa paghé le taje a l'avzin-a sità 'd Azcapotzalco, andoa a l'era sovran sò ché Tezozómoc.
Maxtla
thumb|right|200px|Maxtla Maxtla a l'é stàit n'imperator tepanech che a l'ha regnà a Azcapotzalco dal 1426 al 1428.
Chimalpopoca
L'aleansa tra ij Mexica e la sità 'd Tezozómoc a l'é fasse pì fòrta mersì a l'agiut da Chimalpopoca ant la guèra contra Ixtlilxochitl I ëd Texcoco. Quand Texcoco a l'é stàita batùa a l'é dventà sità tributaria 'd Tenochtitlán.
Maxtla
Fieul dël grand imperator Tezozomoc, frel ëd Cuacuapitzahuac (re ëd Tlatelolco dël 1407) e ëd Tayauh, che 'l midem Maxtla a l'avìa antossià e massà dël 1426 për pijé 'l podèj. Ant ël midem ann, Chimalpopoca, novod ëd Tezozomoc, a l'é stàit destituì da j'astech e massà.
Maxtla l'ha butà l'assedi a Tenochtitlán dël 1428, ma sensa riesse a vagné la resistensa dla sità guidà dal serior ëd Chimalpopoca, Itzcóatl.
Ël regn ëd Maxtla a l'é furnì con la devastassion d'Azcapotzalco e dl'imperi, fàita da l'aleansa tra le tre sità 'd Tenochtitlán, Texcoco e Tlacopan. Maxtla a l'é stàit massà da Nezahualcoyotl, re ëd Texcoco.
🇫🇮
Turnix sylvatica
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ... . <BR> Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì. <BR>
Ambient
Da finì. <BR>
Johann Bernoulli
thumb|right|200px|Johann Bernoulli
Cros potensià
thumb|Cros potensià dzor moneda As ciama cros potensià na cros dont branch a finisso a T, coma a fusso dle masse. Ël pé pì longh (col bass) a peul ëdcò esse fait a ponta e finì coma un ciovo.
Harcigny
Harcigny a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 7,57 km², con 264 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 34 ab/km².
Rorà
right|140px thumb|left|Panorama Rorà (Rourà an ossitan) a l’é un comun ëd 269 abitant dla provincia ëd Turin.
Cros potensià
Bibliografìa
🇫🇮
Harcigny
🇫🇮
Vivaro Romano
Vivaro Romano a l'é na comun-a dla region Lassio, an provincia ëd Roma, con sirca 194 abitant. As dëstend an s'na surfassa ëd 12,50 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 16 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Carsoli (an provinsa dl'Àquila), Oricola (an provinsa dl'Àquila), Orvinio (an provinsa ëd Rieti), Pozzaglia Sabina (an provinsa ëd Rieti), Turania (an provinsa ëd Rieti), Vallinfreda.
Rorà
Arferiment
🇫🇮
William Stern
Dël 1912 a l'ha antroduvù ël concet ëd cossient d'anteligensa (CA), dàit dal rapòrt antra età cronològica (EC) e età mental (EM), scond la fórmola
Peyrus
Peyrus a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 10,48 km², con 488 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 46 ab/km².
Chimalpopoca
Dël 1426 Tezozómoc a l'ha giutà Chimalpopoca ant la construssion dël neuv aquedot ëd bòsch che a gionzìa la part pì àuta 'd Chapultepec con Tenochtitlán. A la mòrt ëd Tezozómoc dël 1427 a l'é dventà re sò fieul Tayatzin. Maxtla, sovran ëd Coyoacan e fradlastr pì vèj ëd Tayatzin, a l'ha cissà a l'arvira ij nòbij d'Azcapotzalco e a l'ha pijà 'l podèj. Chimalpopoca antlora a l'ha fàit na liansa con Tayatzin an sercand ëd massé Maxtla e për lòn le bon-e relassion tra Tenochtitlán e Azcapotzalco a son finìe.
Turnix sylvatica
Distribussion
Da finì. <BR>
William Stern
🇫🇮
Turnix sylvatica
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Turnix sylvatica
Chimalpopoca
Tayatzin a l'é stàit sassinà e Chimalpopoca a l'ha pijà la decision ëd sacrifichesse ansema vàire nòbij ma antramentre che as celebrava costa sirimònia, n'armada ruvà da Azcapotzalco a l'ha ocupà Tenochtitlán, a l'ha ampërzonà Chimalpopoca e a l'ha portalo a Azcapotzalco. Bele-lì l'imperator a l'ha trovà la mòrt: as sa nen se a l'é massase daspërchiel o se a l'é stàit sassinà dai sò nemis.
Lenga Olulumo-Ikom
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Olulumo-Ikom o Olulumo-Ikom a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Chimalpopoca
🇫🇮
Johann Bernoulli
Johan Bernoulli a l'é stàit un matemàtich.
Lenga Olulumo-Ikom
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Olulumo-Ikom a peul esse:<BR> <BR>
Johann Bernoulli
A nass a Basiléa ël 27 ëd luj dël 1667, frel ëd tërdes agn pì giovo dël pì arnomà Jakob. Sò pare Nikolaus, consijé dë stat a Basiléa, a vorëria fene ën mercant, ma chiel a ancamin-a a studié meisin-a. Pijà sò dotorà dël 1690, as vira vers la matemàtica e a l'é anlev ëd sò frel Jakob a Basiléa. A scriv doe cite euvre ëd càlcol diferensial e antëgral. A Paris a mostra ël càlcol infinitesimal al marchèis de L'Hôpital con l'acòrdi che chiel-sì a pùblica a sò nòm dj'arzultà che an vrità a son ëd Bernoulli (coma l'avosà régola ëd L'Hôpital). Ant ël 1695 Bernoulli a dventa professor ëd matemàtica a l'Università ëd Groningen e, a la mòrt ëd sò frel Jakob dël 1705, a-j sucèd a l'Università ëd Basiléa, anté ch'a l'ha Euler antra j'anlev. Amis ëd Leibniz, as piassa a soa difèisa ant la rusa con Newton an sla priorità dl'anvension dël càlcol diferensial. A meuir a Basiléa ël 1m ëd gené dël 1748. A l'era pare ëd Nicolas, giurista e matemàtich, Daniel, matemàtich e médich, e Johann, matemàtich.
Vivaro Romano
Ël pais a resta a 73 chilòmeter da Roma, a n'autëssa ëd 757 méter. 🇫🇮
Peyrus
🇫🇮
Lenga Olulumo-Ikom
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Johann Bernoulli
Soe contribussion
Bernoulli as anteressa dë squasi tute le branche dla matemàtica e la pì part ëd sò arzultà as treuva ant le litre che a scambia con d'àotri matemàtich, dont Leibniz e Huygens. A l'é nen ciàir se tuti j'arzultà dont a arvéndica la paternità a sìo da bon sò, ëdcò përchè - bin orgojos e preocupà ëd soa notorietà - soens ant jë scrit a arciama nen le sorgiss da 'ndoa ch'a pija.
An matemàtica, Johann Bernoulli a l'ha dësvlupà l'apròcc analìtich a la trigonometrìa e lë studi dël logaritm. A l'é anteressasse ëd càlcol dle variassion e càlcol infinitesimal, e a l'ha contribuì a spantié le notassion ëd Leibniz. A l'ha travajà an sël càlcol esponensial e për prim a detèrmina la linia ëd dissèisa màssima, sot-lignand la relassion ëd costa curva con la stra ch'a fa un raj ëd lus ch'a traversa seuj ëd densità variàbil. As devo a chiel ëdcò d'arzultà an sle curve, j'equassion diferensiaj e le serie. As atribuisso a chiel lë studi dla brachistòcrona e l'antrodussion dël concet ëd geodética.
A l'é anteressasse ëdcò ëd chìmica, fìsica, astronomìa. A l'ha smonù na soa teorìa dij maré, a l'ha sërcà d'antërpreté la fermentassion e la contrassion dij mùscoj.
Ant ël 1734 a concor për ën premi dl'Academia dle Siense; l'Academia a lo divid tra chiel e sò fieul Daniel. A s'anrabia tant ch'a manda sò fieul fòra ëd ca. thumb|left|200px|Figùra ad De motu corporum gravium... stampà ant i Acta Eruditorum du 1713 🇫🇮
Santa Maria Nuova
right|140px Santa Maria Nuova a l'é un comun dlë Marche ëd 4.189 abitant, an provincia d'Ancon-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Andrea Moriconi (dal 28/05/2006).
Arferiment
🇫🇮
Rubiera
Rubiera (Rubēra an dialèt arzan e modenèis) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 14.861 abitant, ant la provinsa 'd Res ëd l'Emilia.
Mespaul
Mespaul a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 11,55 km², con 797 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 69 ab/km².
🇫🇮
Rubiera
A l'é un gròss pais ch'a resta a n'autëssa ëd 53 méter, traversà da la via Emilia bordà 'd pòrti.
Stòria
Ël nòm dël pais a ven da Herbaria o Herberia, le prairìe che na vira a lo sircondavo.
J'arzan a l'avìo faje un castel che soens a l'era atacà dai modenèis e che dël 1362 a l'é vnù 'd propietà dij Bojard.
A goerna pòche reste ëd na ròca che sota Fransesch IV a l'era vnùita përzon pr'ij prisoné polìtich, peui sede dël tribunal pr'ij congiurà dël 1821.
Sità gemelà
Rubiera a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|300px|La via Emilia con la Tor ëd l'Orlògi
Caravin
right|140px Caravin (Caravino an italian) a l’é un comun ëd 1.023 abitant dla provincia ëd Turin.
Bard (Ca nobiliar)
Ij prim agn dla ca nobiliar dij Bard a son coatà squasi mach da le conte. Pedrini e Gotta a arpòrto na legenda ch'a veul che la famija a la sia vnùita da 'nt la Loren-a, ma a-i é gnun dat anans dla prima atestassion ëd n'Ugon ëd Bard, ch'a-j fa at ëd suditansa a Tomà I dël 1191. Vàire dle conte ëd guère antra fratej a podrìo esse staite esagerà, ën essend che a-j ëvnisìo a taj ai Savòja për pijé sota contròl ij castej pì amportant dla Val d'Osta.
Caravin
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Clara Angela Pasquale (dal 5/04/2005).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Ël castel ëd Masin http://www.comune.campiglionefenile.to.it/ 🇫🇮
Bard (Ca nobiliar)
La guèra d'orìgin e ij branch dla famija
Ugon ëd Bard a l'ha tre fieuj: Na vira che Ugon pari a meuir (anviron al prinsipi dël sécol ch'a fa XIII) Ugon e Gulielm a taco sùbit a bat-se për decide a chi debio resteje ij ben ëd famija. Ugon a l'ha ël but dë saré Gulielm ant ël Castel ëd Pont San Martin, e për fé pression a-j pija ël fieul përzoné. Gulielm a l'arspond ën brusand ël Castel ëd Champorcher, e Ugon rend ël colp brusand le vigne ad Donnas.