cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Simiane-Collongue
Simiane-Collongue a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd Bouches-du-Rhône. A së stend për na surfassa ëd 29,84 km², con 5 570 abitant, scond ël censiment dël 2005, con na densità ëd 184 ab/km².
Gais (Svìssera)
La lenga ufissial an costa comun-a a l'é l' Alman.
Fort Nelson (Parker Lake) Water Aerodrome
Ël Fort Nelson (Parker Lake) Water Aerodrome a l'é n'aeropòrt localisà a Fort Nelson, Columbia Britànica, Canadà.
Gais (Svìssera)
🇫🇮
Lenga Sheko
Lenga Sheko
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Sheko o Sheko a fa part dle lenghe omòtiche e a l'é parlà specialment an Etiòpia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Sheko a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=she
Poggio a Caiano
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Marco Martini (dal 15/04/2008).
Anliure esterne
thumb|right|200px|La vila dij Medici
🇫🇮
Lenga cabiyarí
Pais an dova a l'é parlà
La lenga cabiyarí o Cabiyarí a fa part ëd le lenghe arawakan e a l'é parlà dzortut an Colombia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Cabiyarí a peul esse:
Simiane-Collongue
🇫🇮
Google
Google a l'é 'n motor d'arserca për la Ragnà che a sërca pàgine, figure, liste postaj, neuve, carte, filmà e an pì a conserva na còpia local (an anglèis cache) ëd minca pàgina che a memorisa.
A l'é stàit fondà dël 1998 da Larry Page e Sergei Brin.
Con pì che 8 miliard ëd pàgine indicisà, a l'é considerà ël pì grand e vàlid antra ij motor d'arserca a la mira che an sò sit a passa lë 70% ëd tute j'arserche dël mond an sla Ragnà.
Trapessi
Un trapessi a l'é un quadrilàter bombà con doe bande paralele, dite base, ëd longheur diferente.
Google
Dël 2004 a l'é intrà an borsa.
Trapessi
L'autëssa dël trapessi a l'é la distansa antra le rete paralele ch'a conten-o soe base.
Google
La strategìa dj'aquisission
Da soa creassion, Google a l'ha già catà na senten-a d'amprèise.
Trapessi
Si le doe bande nen paralele a son longhe istess, ël trapessi a l'é isòssel. Si ël trapessi a l'ha doi àngoj drit, a l'é dit retàngol.
Google
La strategìa dj'aquisission
J'aquisission pi significative a son ëstàite cole ëd la piataforma ëd fimà an linia YouTube dël 2006, catà për 1,65 miliard ëd dòlar, lë specialista dj'areclam an sla rej DoubleClick dël 2008 për 3,24 miliard ëd dòlar, la marca ëd teléfon sacociàbij Motorola ant ël 2012 për 12,5 miliard ëd dòlar e l'asienda specialisà an cartografìa WAZE ant ël 2013.
Trapessi
L'àrea dël trapessi a l'é andoa b e B a son le longheur ëd soe base e h a l'é l'autëssa. 🇫🇮
Google
Curiosità lenghìstiche
Google a l'é tant popolar che an anglèis a l'é nàit ël verb "to google" con ël sust ëd "fë n'arserca an sla ragnà". 🇫🇮
Edoard
thumb|Edoard ël liberal Edoard, dit ël liberal a l'é stàit ël cont ëd Savòja ch'a fa XV. A l'era fieul ëd Medeo V e ëd Sibila ëd Baugé e a l'era nà dël 1284. A l'ha suceduje a sò pare dël 1323.
Dël 1326 a l'ha pressiedù n'udiensa general an Val d'Osta; a l'ha spantià le franchise a Châtel-Argent e a l'ha arconossù a la sità d'Osta ël drit ëd ten-e fere e mërcà.
Edoard a l'ha marià Bianca ëd Borgògna, ch'a l'ha daje na fija, Gioana (mòrta dël 1334), marià a Gioann III ël Brav, duca 'd Brëtagna.
A l'é mòrt dël 1329. A l'ha suceduje so frel Ajmon ël pasi. 🇫🇮
Lenga cabiyarí
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cbb
🇫🇮
Lenga Obulom
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Obulom o Obulom a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Obulom a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=obu
Kernouës
Kernouës a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 7,76 km², con 621 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 80 ab/km².
🇫🇮
Teorema ëd Morley
Ch'as consìdero un triàngol ABC e le ses semi-rete ch'a partagio ij tre àngoj an tre part uguaj. Ël teorema ëd Morley a fortiss che coste as tajo an formand un triàngol equilàter. 🇫🇮
Vernio
right|140px Vernio a l'é un comun dla Toscan-a ëd 5.939 abitant, an provincia ëd Prato.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paolo Cecconi (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Sità gemelà
Vernio a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Lamas, San Sadurniño
San Xiao ëd Lamas a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd San Sadurniño. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 507 abitant (262 fomne e 245 òm), distribuì an 28 categorìe ëd popolassion.
Lenga Indri
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Indri o Indri a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Sudan.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Indri a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=idr
Nerola
Nerola a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Roma, con sirca 1.419 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 18 km², con na densità ëd popolassion ëd 79 ab/km². A confin-a con Fara in Sabina (RI), Montelibretti, Montorio Romano, Poggio Nativo (RI), Scandriglia (RI), Toffia (RI).
🇫🇮
Baruch Spinoza
Baruch Spinoza a l'era nassù a Àmsterdam ai 24 ëd novèmber dël 1632 e a l'é mòrt a L'Aja ai 21 ëd fërvé dël 1677.
A l'ha arpijà e dësvlupà la filosofìa ëd Descartes.
Ai 27 ëd luj 1656 a l'é stàit ëscomunicà dal consèj dj'ansian dla comunità ebrea d'Àmsterdam.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga mnong sentral
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mnong sentral o Mnong sentral a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Vietnam.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mnong sentral a peul esse:
Sandspit Airport
Ël Sandspit Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Sandspit, Columbia Britànica, Canadà.
Lenga yameo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga yameo o Yameo a fa part ëd le lenghe peba-yaguan e a l'é parlà dzortut an Perù.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Yameo a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=yme
🇫🇮
Anser erythropus
Anser erythropus
thumb|right thumb|right
Programa Apollo
right|140px Apollo a l'era ël nòm dël programa spassial djë Stat Unì che a l'avìa ël but ëd porté l'òm an sla Lun-a.
Anser erythropus
Descrission
L'òca cita dla front bianca (Anser erythropus) a l'é pi cita dl'Anser albifrons e a l'ha pi 'd bianch an sla front.
Programa Apollo
Le mission dël Programa Apollo a son stàite óndes:
Anser erythropus
Ambient
A passa l'invern ant l'Euròpa meridional e për fé 'l nil a va an sle coste rocose dle montagne àrtiche.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Méter
Ël méter a l'é l'unità dë mzura dla longheur ant ël sistema antërnassional. Ël nòm a ven da na paròla greca ch'a veul dì mzuré.
Conforma a na decision dël 1960 dla Conferensa general dij pèis e dle mzure ch'a fasìa 11, ël méter a l'é definì tanme la longheur ugual a 1.650.763,73 longheur d'onda ant ël veuid ëd la radiassion corëspondenda a la transission antra ij livej 2p10 e 5d5 ëd l'àtom ëd crìpton 86.
Stòria
A l'ancamin, ël méter a l'era stàit definì tanme na part ansima a quaranta milion dël përcors da fé për andé da 'n qualsëssìa pont ëd l'equator a 'n pòlo e a l'época dla rivolussion fransèisa a l'han fabricà un campion material d'ës segment an plàtin pur. As son però peui ancorzusse che costa mzura a l'era nen tant precisa e a l'era nen còmod cangé la longheur dël campion a minca ameliorassion dla mzura. A l'é donca decidusse ëd goerné ël campion material tanme definission.
Dël 1899 ës campion a l'é stàit rampiassà da na sbara ëd 90% ëd plàtin e 10% d'iridi.
Ël méter quàder
Ël méter quàder, dont ël sìmbol a l'é m2, a l'é n'unità dë mzura ëd le surfasse. A l'é n'unità derivà dël sistema antërnassional.
Ël centim quàder
1 centim quàder a val 10^{-4} méter quàder.
Ël chilòmeter quàder
Ël chilòmeter quàder, dont ël sìmbol a l'é km2, a l'é un mùltipl dël méter quàder.
1km2 a l'é istess che:
Inversament:
Unità dë mzura ëd volum
Pr'ëmzuré ij volum as deuvro: 🇫🇮
La Fère
La Fère a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 6,73 km², con 2817 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 418 ab/km².
Arferiment
🇫🇮
Lenga Togoyo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Togoyo o Togoyo a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Sudan.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Togoyo a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tgy
Provensa-Alp-Còsta Asura
right|140px La Provensa-Alp-Còsta Asura a l'é un-a dle 13 Region ch'a formo la Fransa metropolitan-a.
A l'é partagià an ses dipartiment:
La capital a l'é Marsèja.
Geografìa
right|200px La Provensa-Alp-Còsta Asura as treuva al sud-est ëd la Fransa. A confin-a a nòrd con la region dël Alvernia-Ròno-Alp, a òvest con l'Ocitània, a sud con ël Mar Mediterani, a est con le region italian-e dël Piemont e dla Liguria.
August Ferdinand Möbius
Matemàtich.
Provensa-Alp-Còsta Asura
Lenga
La lenga ufissial a l'é mach ël fransèis. La Fransa a arconòss gnun-e lenghe ò dialèt regionaj ch'a sio. As parla 'dcò l'ossitan.
August Ferdinand Möbius
August Ferdinand Möbius a l'era nassù dël 1790, fieul ëd n'ansegnant ëd dansa.
Provensa-Alp-Còsta Asura
Lenga
🇫🇮
Mallentin
Mallentin a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Grevesmühlen-Land.
August Ferdinand Möbius
Fin-a ai tërdes agn a l'ha studià antëcà. Intrà ant ël sistema scolar normal, a l'ha mostrà n'anteresse viv për la matemàtica. Tutun, anscrivusse a l'università ëd Lipsia, a l'ha ancaminà a studié drit, për torné tòst a la matemàtica, a la fìsica e a l'astronomìa. A l'é ëdcò andàit a Göttingen pr'ëstudié l'astronomìa sota la diression ëd Gauss.
Dël 1815, livrà soa tesi ëd dotorà, a l'avrìa dovù esse anrolà ant l'armada prussian-a, ma a l'ha riussì a evitelo e a l'ha podù finì soa abilitassion për podèj mostré ant j'università. Malgré sò anteresse për la matemàtica, a l'università a dovìa mostré astronomìa.
Dël 1844 Möbius a l'é stàit nominà professor d'astronomìa a l'università ëd Lipsia; quatr agn pì tard a l'é dventà diretor ëd l'osservatòri ëd Lipsia.
Università ëd Sien-a
Al di d'ancheuj a travajo a l'Università ëd Sien-a 675 professor ordinari e strasordinari, 713 professor assossià, 928 antra arsercador e assistent.
August Ferdinand Möbius
La vita privà
Fin-a ch'a l'é restà viva soa mare a l'é nen mariasse e a l'ha vivù con chila. Peui, a trant'agn, a l'ha decidù ëd mariesse. Soa fomna a l'é dventà tòst bòrgna, tutun la cobia a l'ha avù na fija e doi fieuj, ch'a sarìo peui dventà doi litrà arnomà.
Università ëd Sien-a
🇫🇮
Frank Morley
thumb|right Matemàtich. Nassù dël 1860, mòrt dël 1937.
August Ferdinand Möbius
Sò travaj
Autor ëd vàlid travaj an astronomìa, le contribussion pì amportante ëd Möbius a resto cole matemàtiche. Tutun coste contribussion a j'ero pa sempe originaj, dagià ch'a së tnisìa nen al corent ëd l'atualità sientìfica.
Frank Morley
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Lenga Ogbia
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ogbia a peul esse:<BR> <BR>
Le Tholonet
Le Tholonet a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd Bouches-du-Rhône. A së stend për na surfassa ëd 10,82 km², con 2267 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 209 ab/km².
Lenga Ogbia
Classificassion
<BR>
Lenga maco
Pais an dova a l'é parlà
La lenga maco o Maco a fa part ëd le lenghe salivan e a l'é parlà dzortut an Venessuela.
Lenga Ogbia
Còdes ISO
<BR>
Le Tholonet
🇫🇮
Angreugna
thumb|left|Panorama miniatura|sinistra Angreugna (Angrogna an italian, Angruenha an ossitan) a l’é na comun-a ëd 717 abitant ëd la Val Pélis, an provincia ëd Turin.
Lenga Ogbia
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ogb
Lenga maco
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Maco a peul esse:
Angreugna
Coltura
A Angreugna a-i son ël Musé dla Fomna e ël Musé Scòla Odin-Bertot.
Lenga maco
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wpc
Angreugna
Aministrassion
El sìndich a l'é Mario Malan (dal 28/05/2007).
Vardé 'dcò
🇫🇮
Lenga maco
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Yemsa
Lenga Yemsa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Yemsa o Yemsa a fa part dle lenghe omòtiche e a l'é parlà specialment an Etiòpia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Yemsa a peul esse:<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=jnj
Scarperia
right|130px Scarperia a l'é un comun dla Toscan-a ëd 6.778 abitant, an provincia ëd Firense.
Quercus ilex
Descrission
A l'ha na scòrsa sutila maròn sombr, pien-a ëd chërpure. La còma a l'é s-ciassa, sgnora 'd feuje ch'as goerno ëdcò d'invern, gorëgne, sbëlusente dë dzora, bianchisse e assè vlutà da sota, ovaj e na frisa spinose an sle bordure.
Lenga mnong meridional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mnong meridional o Mnong meridional a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Vietnam.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mnong meridional a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mnn
Appenzell
Appenzell a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ant ël canton Appenzell Intern, con sirca 5.533 abitant. A së stend për na surfassa ëd 16,88 km2, con na densità ëd popolassion ëd 328 ab/km2. A confin-a con coste comune: Gais (AR), Gonten, Rüte, Schlatt-Haslen, Schwende.
La lenga ufissial a l'é l'Alman.
Quercus ilex
Distribussion
Da finì.
Notissie
A l'é na rol sempe vërda ch'a chërs meusia e a ven assè veja.
Sò bòsch, dur e assè pesant, a l'era dovrà për esse brusà opura, ant ij pais dël Mediterani, për fene dla carbonin-a.
Ël frut a l'é n'agian con un caplèt a forma dë scudlin, coata ëd cite scaje sël bianchiss.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Pantelleria
right|200px Pantelleria a l'é un comun dla Sicilia ëd 7.635 abitant, an provincia ëd Tràpani.
Ël teritòri comunal a pija tuta l'ìsola ëd Pantelerìa. As trata ëd n'ìsola ant ël mar Mediterani dont l'adoss volcànica a l'é arvelà da le manifestassion tìpiche dël volcanism secondari.
L'ìsola a resta a 85 km da la Sicilia e a 70 km da le rive ëd Tunisìa. A l'ha na surfassa d' 83 km². La sima pì àuta, ël volcan Montagna Granda a l'é a 836 méter.
Stòria
Disputà da roman e cartaginèis a l'época dle guère pùniche, a l'é stàita pijà dai roman ch'a l'han ciamala Cossyra.
Declinà Roma, a l'é stàita la vira dij vàndaj e dij bisantin, prima dl'ariv dj'àrabo, ch'a l'han ciamala Bent el Rion. La colonisassion mussulman-a a l'ha lassà dle marche visìbij ant ij topònim e ël tipo ëd costrussion dovrà ancor dël di d'ancheuj.
Lenga carútana
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Carútana a peul esse:
Pantelleria
Stòria
Dël sécol ch'a fa XII a l'é stàita sotmëtùa dai norman.
Scarperia
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sandra Galazzo (dal 4/04/2005 -second mandà-).
Lenga carútana
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cru
🇫🇮
Carútana language
Scarperia
Sità gemelà
Scarperia a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Arabexo, Val do Dubra
Santa María d'Arabexo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Val do Dubra. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 332 abitant (170 fomne e 162 òm) distribuì an 16 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Kersaint-Plabennec
Kersaint-Plabennec a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 11,92 km², con 1.001 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 84 ab/km².
🇫🇮
Pantelleria
Stòria
Durant la sconda guèra mondial l'ìsola a l'ha patì ëd violent bombardament alià.
Conomìa
Le vos prinsipaj dla conomìa ëd Pantelerìa a son ij càper, l'uva ëd Damasch, ël vin e un torism ch'a l'é viaman pì dësvlupà.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Salvatore Gino Gabriele (dal 15/05/2005).
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Ogbogolo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ogbogolo o Ogbogolo a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ogbogolo a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ogg
Nettuno
Nettuno a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Roma, con sirca 36.082 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 71,46 km², con na densità ëd popolassion ëd 508 ab/km². A confin-a con Anzio, Aprilia (LT), Latina (LT). 🇫🇮
Neil Armstrong
thumb|right|200px|Neil Armstrong Neil Alden Armstrong a l'é nassù a Wapakoneta ai 5 d'aost dël 1930 e a l'é mòrt a Columbus ai 25 d'aost dël 2012.
Enna
Enna a l'é na sità dla Sicilia ëd 28.181 abitant, dal 1926 capleugh dl'omònima provinsa.
Posission
Enna a resta an sn'autipian a 931 méter, ant un pòst motobin panoràmich. A l'é ël capleugh ëd provinsa pì àut ëd Sicilia.
Neil Armstrong
Soa frase pì avosà, che a l'avìa dit an cola ocasion, a l'é:
Enna
Posission
Për soa posission geogràfica, scasi ant ël mes ëd l'ìsola, ant l'antichità a l'é stàita dita nombril ëd Sicilia.
Neil Armstrong
🇫🇮
Enna
Stòria
Postà an na posission amportanta da na mira stratégica, la sità a l'é stàita abità fin da la preistòria. La tradission literaria a la presenta tanme antich sènter dij sican e peui dij sìcuj; a parte dal sécol ch'a fa VII aGC a intra ant ël reu coltural grech, an acujend j'anfluense ch'a vnisìo da Gela e da Siracusa. A riess comsëssìa a goerné dle prerogative autonomiste, butà an discussion na prima vira dal siracusan Agatòcle dël IV sécol aGC, peui da Cartàgin.
Le guère pùniche
Alià ai roman durant la prima guèra pùnica, la sità a l'é stàita batùa dai cartaginèis dël 259 aGC e liberà tòst dël 258 aGC. Tutun, durant la sconda guèra pùnica, ël cónsol roman a l'ha fàit massé tuti j'abitant, ch'a l'avìo strenzù n'acòrd con ij cartaginèis.
La dominassion roman-a
Sota ij roman, la sità a l'ha goernà soa caraterìstica ëd fortëssa militar e ëd sènter aministrativ d'un gròss teritòri.
Durant ël II sécol aGC a-i é staje n'arvira djë s-ciav ch'a l'é stàita strompà.
A l'época amperial a l'é vnùita munissipi.
Ël perìod bisantin
Cand la potensa roman-a a l'ha declinà, a l'é stàita conquistà dai bisantin. Sota ij bisantin Enna a l'é restà fortëssa militar anté ch'a j'ero consentrà j'armade ancarià d'oponse a l'anvasion àraba. Soa posission ëstratégica a l'ha përmëttuje d'arziste motobin ëd temp. Tutun, apress n'assedi durà pì che vint agn, dl'859 Enna a l'é drocà ant le man d'Abbâs Ibn Fadhl, ch'a l'ha fala ravagé.
L'ocupassion àraba
La sità a l'ha avù un perìod ëd prosperità; ant ël sécol ch'a fa X a l'é stàita sede ëd n'emirà, sènter d'arzistensa contra ij conquistador norman, ai quaj as rend dël 1087.
Ant ij sécoj apress, ël Castrum Iohannis a resta sota j'Angiò e j'aragonèis, a sconda dj'aveniment sicilian.
Anser hyperboreus
thumb|250px|Òca dla fiòca
Enna
L'ocupassion àraba
Dël 1926 la sità, che fin-a a col moment a l'avìa goernà la denominassion ëd Castrogiovanni, a l'ha pijà ël nòm d'Enna e a l'é vnùita cap-leugh ëd provinsa.
Anser hyperboreus
Òca dla fiòca
Órdin:  ---
Enna
Artisanà
Antra ij prodot tìpich ëd l'artisanà, a-i son j'artìcoj an fer forgià, an aram e d'àutre lije, le brodarìe e le siràmiche.
Anser hyperboreus
Òca dla fiòca
Famija: ---
Enna
Leu d'anteresse
Contrà 'd Roma e le piasse Vitòrio Emanuel e Umbert I a son ij leu ëd rancontr.
Anser hyperboreus
Òca dla fiòca
Géner:  ---
Enna
Leu d'anteresse
Tuti ij di an contrà Mërcà Sant Antòni as dësrola ël mërcà dj'alimentar, ch'a smon dij prodot caraterìstich coma le sautisse e ij prodot dël làit. Na vira a la sman-a, an piassa Euròpa, a-i é ël mërcà dla fruta, dla vërdura e dle veste.
Retàngol
As ciama retàngol un quadrilàter con tuti j'àngoj uguaj (opura, ëd fasson equivalenta, un paralelograma con tuti j'àngoj drit).
Enna
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gaspare Agnello (dal 17/05/2005).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Panorama
🇫🇮
Retàngol
Si a e b a son le longheur ëd doe bande adiassente, l'àrea dël retàngol a l'é ab.
Terminologìa
Ant ël Dissionari ëd Jacques Ozanam, a son ësmonù tanme sinònom ëd retàngol le denominassion quadrà longh o bislongh. Ant l'Encyclopédie a l'é ciamà ëdcò quadrà longh o oblongh. 🇫🇮
Anser hyperboreus
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: òca dla fiòca.
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Ambient
Da finì.
Distribussion
Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Anser hyperboreus
Sarnia (Chris Hadfield) Airport
Ël Sarnia (Chris Hadfield) Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Sarnia, Ontario, Canadà.
Lenga guarequena
Pais an dova a l'é parlà
La lenga guarequena o Guarequena a fa part ëd le lenghe arawakan e a l'é parlà dzortut an Venessuela.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Guarequena a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gae
🇫🇮
Edwin Aldrin
thumb|right|200px|Edwin "Buzz" Aldrin
Edwin Aldrin, stranomà Buzz, a l'é nassù a Montclair ai 20 ëd genè dël 1930.
A l'ha fàit part ëd la mission Apollo 11 dël Programa Apollo e, ël 20 ëd luj dël 1969, a l'é stàit lë scond òm a posé ël pé an sla Lun-a.
🇫🇮
Serge Lang
Serge Lang a l'era nà dël 1927 e a l'é mòrt dël 2005. A l'é stàit mèmber ëd l'Academia dle siense merican-a. 🇫🇮
Lenga piaroa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga piaroa o Piaroa a fa part ëd le lenghe salivan e a l'é parlà dzortut an Venessuela.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Piaroa a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pid
🇫🇮
Argenteuil
thumb|209 px|right|Pont d'Argenteuil. Argenteuil a l'é na sità ëd 105.000 abitant an Val-d'Oise, la tersa për popolassion ant la region administrativa ëd l'Ìsola ëd Fransa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gérard Collomb (PS). 🇫🇮
Lenga Ogbronuagum
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ogbronuagum a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ogu
Lenga kraol
Pais an dova a l'é parlà
La lenga kraol o Kraol a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Cambògia.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=rka
Lampaul-Guimiliau
Lampaul-Guimiliau a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 17,41 km², con 2.037 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 117 ab/km².
Lenga Bai
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bai o Bai a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Sudan.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bai a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bdj
Cita Ca dla Divin-a Providensa
thumb|right|200px|La Cita Ca dla Divin-a Providensa ëd Turin La Cita Ca dla Divin-a Providensa (ciamà 'dcò Ël Cotolengh, dal nòm ëd sò fondador Giusep Benedèt Cotolengh) a l'é na gran institussion ëd carità che a l'ha soa sede a Turin, ant ël Borgh Aurora a doi pass da Pòrta Pila.
Costa ca a cura tuti coj che a l'han ëd minorassion fìsiche e mentaj, ij vèj, ij malavi, ij pì cit, ij drogà, coj che a l'han nen na ca e j'extracomunitari ch'a l'han ëd problema.
Ant soa sede 'd Turin a travajo apopré 2000 person-e e an pì a-i son dj'àutre sede a l'ëstrangé (India, Kenya, Stat Unì e Svìssera).
Curiosità lenghìstiche
thumb|right|200px|Un-a dle sedi decentrà dla Ca, a [[Mulian (a la resta l'ùltima ch'as ës-ciàira giù al fond ëd la rua)]] Con un colegament a le tipologìe ëd maladìa tratà da la Ca, ant ël parlé piemontèis ëd tùit ij dì ij tìtoj ëd Cotolengo e Cotolengh a l'han finì për ëvnì sinònim ansultant ëd minorà (soèns bele mach con ël sust ëd ciola). Da cost'espression-sì a son derivà ëdcò vàire version gergaj pì curte, coma Coto e Tolo.
🇫🇮
Vernègues
Vernègues a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd Bouches-du-Rhône. A së stend për na surfassa ëd 15,89 km², con 1256 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 79 ab/km².
🇫🇮
Fort Providence Airport
Ël Fort Providence Airport a l'é n'aeropòrt localisà a Fort Providence, Teritòri dël Nòrd-Òvest, Canadà.
Signa
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alberto Cristianini (da l' 8/06/2009).
Paralelograma
Un paralelograma a l'é un quadrilàter ch'a l'ha le bande opòste paralele. Ël nòm a ven da Euclid.
Signa
Sità gemelà
Signa a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Paralelograma
Propietà
Ant un paralelograma:
La Ferté-Chevresis
La Ferté-Chevresis a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 23,92 km², con 567 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 23 ab/km².
Paralelograma
L'àrea
L'àrea d'un paralelograma a l'é ugual al prodot ëd la longheur d'un-a ëd soe base për l'autëssa corispondenta.
L'àrea d'un paralelograma determinà dai vetor ëd componente (a,b) e (c,d) a l'é 🇫🇮
La Ferté-Chevresis
🇫🇮
Plüschow
Plüschow a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Grevesmühlen-Land.
Lenga Chara
Lenga Chara
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Chara o Chara a fa part dle lenghe omòtiche e a l'é parlà specialment an Etiòpia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Chara a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cra
Lenga curripaco
Pais an dova a l'é parlà
La lenga curripaco o Curripaco a fa part ëd le lenghe arawakan e a l'é parlà dzortut an Colombia.
Lenga sáliba
Pais an dova a l'é parlà
La lenga sáliba o Sáliba a fa part ëd le lenghe salivan e a l'é parlà dzortut an Colombia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Sáliba a peul esse:
Lenga curripaco
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kpc
Lenga sáliba
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=slc
Lenga curripaco
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga sáliba
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga curripaco
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Curripaco language
Quercus palustris
thumb|right thumb|right thumb|right|Le feuje, che dl'oteugn a ven-o rosse parèj, dasend-je sò nòm a l'erbo
Distribussion
Da finì.
Notissie
Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Fesmy-le-Sart
Fesmy-le-Sart a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 16,06 km², con 463 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 28 ab/km².
Stefano Benni
thumb|right|200px|Stefano Benni Scritor satìrich italian, Stefano Benni a l'é nassù a Bològna ël 12 d'agost dël 1947.
Olevano Romano
Olevano Romano a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Roma, con sirca 6.339 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 26 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 244 ab/km quadrà. A confin-a con Bellegra, Genazzano, Paliano (FR), Roiate, San Vito Romano, Serrone (FR).
🇫🇮
Lenga Obolo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Obolo o Obolo a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Obolo a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga maa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga maa o Maa a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Vietnam.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Maa a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cma
Sre language
A Ponte Arcediago, Santiso
San Xoán dla Ponte Arcediago a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Santiso. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 151 abitant (80 òm e 71 fomne) distribuì an 9 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Lampaul-Plouarzel
🇫🇮
Montélimar
Montélimar (an latin: Acumum) a l'é na comun-a fransèisa ant ël dipartiment ëd Drôme, region dël Ròdano-Alpes. Popolassion ëd 31.344 abitant e surfassa ëd 46.81 km².
🇫🇮
Michael Collins
thumb|right|200px|Michael Collins Michael Collins (Roma 31 d'otóber 1930 - Marco Island, 28 avril 2021).
A l'ha fàit part ëd la mission Apollo 11 dël Programa Apollo.
A l'é avosà përchè, an mente j'àutri component dla mission (Neil Armstrong e Edwin Aldrin) a l'ero ij prim òm a posé ël pé an sla Lun-a, chiel a l'avìa spetaje an òrbita lunar.
🇫🇮
Gonten
Gonten a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Appenzell Intern, con sirca 1.382 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 24,73 km², con na densità ëd popolassion ëd 56 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comune: Appenzell, Hundwil (ant ël canton d'Appenzell Estern), Schlatt-Haslen, Schwende.
La lenga ufissial a l'é l'Alman. 🇫🇮
Alauda arvensis
miniatura
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: lòdola, lòdna, parucia, vainëtta. <BR> L'Alauda arvensis a l'é un cit osel migratòri.
Ambient
Da finì.
Distribussion
As treuva an Euròpa e Asia.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Igrexafeita, San Sadurniño
Santa María d'Igrexafeita a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd San Sadurniño. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 250 abitant (122 fomne e 128 òm), distribuì an 34 categorìe ëd popolassion.
🇫🇮
Callimorpha dominula
Descrission
Costo capìtol a l'é mach në sboss. Da finì.
Lenga Belanda Viri
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Belanda Viri o Belanda Viri a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Sudan.<BR> <BR>
Callimorpha dominula
Distribussion
A l'é nen raira.
Lenga Belanda Viri
Classificassion
<BR>
Coral Harbour Airport
Ël Coral Harbour Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Coral Harbour, Nunavut, Canadà.
Lenga Belanda Viri
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bvi
Quadrà
Ël quadrà a l'é 'n quadrilàter con quatr àngoj drit e quatr bande uguaj. A l'é donca un tipo particolar ëd retàngol e ëd romb.
Ël perìmeter d'un quadrà ëd banda a a l'é 4a e soa àrea a l'é a^2.
Propietà
🇫🇮
Callimorpha dominula
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Festieux
Festieux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 6,67 km², con 509 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 76 ab/km².
🇫🇮
Argnan
Argnan (Arignano an italian) a l’é un comun ëd 1.012 abitant dla provincia ëd Turin. Ël pais a l'é a 22 chilòmeter da Turin e as treuva a n'autëssa ëd 321 méter.
Aministrassion
thumb|right|220px|Ël lagh artificial Ël sìndich a l'é Enzo Ferrero (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Sità gemelà
Argnan a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Roggenstorf
Roggenstorf a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Isomorfism
Doi ent matemàtich as diso isomorf s'a-i é na bijession antra ij doi ch'a rispeta tute le propietà formaj che a anteresso. 🇫🇮
Roggenstorf
A aparten a l'aministrassion ëd Grevesmühlen-Land.
Lenga krisa
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Krisa a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ksi
🇫🇮
Lenga koho
Pais an dova a l'é parlà
La lenga koho o Koho a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Vietnam.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Koho a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kpm
Lenga Bench
Lenga Bench
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bench o Bench a fa part dle lenghe omòtiche e a l'é parlà specialment an Etiòpia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bench a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bcq
Lampaul-Ploudalmézeau
Lampaul-Ploudalmézeau a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 6,33 km², con 595 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 94 ab/km².
🇫🇮
Verquières
Verquières a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd Bouches-du-Rhône. A së stend për na surfassa ëd 4,59 km², con 786 abitant, scond ël censiment dël 2006, con na densità ëd 171 ab/km².
🇫🇮
Lenga mandahuaca
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mandahuaca o Mandahuaca a fa part ëd le lenghe arawakan e a l'é parlà dzortut an Venessuela.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mandahuaca a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mht
🇫🇮
Kulmbach
right|140px Kulmbach a l'é na sità ëd 26.637 abitant (2011) dla Gërmania sentral.
thumb|300px|right
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Henry Schramm. 🇫🇮
Lenga Ebughu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ebughu o Ebughu a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ebughu a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ebg
Fort Providence Water Aerodrome
Ël Fort Providence Water Aerodrome a l'era n'aeropòrt localisà a Fort Providence, Teritòri dël Nòrd-Òvest, Canadà. A l'é stàit ufissialment diciarà bandonà ant ël 2007.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'era CEX7.
Lenga Ndogo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ndogo o Ndogo a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Sudan.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ndogo a peul esse:<BR> <BR>
Lenga puari
Pais an dova a l'é parlà
La lenga puari o Puari a fa part ëd le lenghe sko e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Lenga Ndogo
Classificassion
<BR>
Lenga puari
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Puari a peul esse:
Lenga Ndogo
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ndz
Lenga puari
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pux
🇫🇮
Lenga chrau
Pais an dova a l'é parlà
La lenga chrau o Chrau a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Vietnam.
Stepan Timošenko
miniatura Angegné.
Lenga chrau
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Chrau a peul esse:
Stepan Timošenko
Stepan Prokofevicc Timošenko ( an ucrain Степан Прокофьевич Тимошенко) a l'é nassù ël 22 dzèmber 1878 an Ucrain-a, a l'ha peui tramudà ant j'USA durant la guèra sivila russa. A l'é considerà un dij fondator dla moderna angegnerìa mecànica. A l'é stàit un dij mèmber fondator dl'Academia dle Siense d'Ucrain-a, a l'ha scrivù d'euvre fondamentaj për l'angegnerìa mecànica, l'elasticità e l'arzistensa dij materiaj, dont la pipart a l'é dovrà bele ancheuj.
Lenga chrau
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=crw
Stepan Timošenko
Vita
Timosenko a l'é nassù ant na borgià ëd Špotivka, ant l'Oblast ëd Cernihiv ant l'Imperi Russ (ant l'Oblast ëd Sumy dël dì d'ancheuj). A l'ha studià a la scòla Realnaya a Romny dal 1889 al 1896. A Romny sò colega dë scòla e amis a l'é stàit Ambram Ioffe, ch'a vnirà n'avosà fìsich dij semicondutor. Timosenko a l'é andàit anans con soa formassion, fin-a ch'a l'é lauresse a l'Università dij Traspòrt ëd San Peroborgh. Dòp la làurea dël 1901, a l'ha mostrà ant la midema anstitussion fin-a 'l 1903, quand ch'a l'é passà a travajé al Politécnich ëd San Peroborgh, andoa a l'é restà fin-a 'l 1905. A l'é peui andàit a mostré ant l'Università ëd Göttingen, dzorvisionà da Ludwig Prandtl.
Ant l'otogn dël 1906 a l'ha otnù la cadrega d'Arzistensa dij materiaj al Politécnich ëd Kiev. St'artorn an Ucrain-a a l'é stàit ël moment pì amportant për soa vita përsonal. Dal 1907 al 1911 da professor dël politécnich a l'ha fàit d'arserche sij prim modej dël métod dj'element finì për lòn ch'a rësguardava ij càlcoj dl'elasticità, con l'ansidit métod ëd Rayleigh. Durant costi agn a l'é ëdcò stàit pionié ant lë studi dël flambage e a l'ha publicà la prima edission ëd sò famos test Fòrsa dij materiaj. A l'é stàit elegiù decan dla division d'angegnerìa strutural dël 1909.
Dël 1911 a l'ha sot-signà na protesta contra 'l Ministr ëd l'Educassion Kasso e a l'é stàit licensià dal Politécnich ëd Kiev. Dël 1911 a l'ha vagnà 'l prémit Zhuravski da l'Università dij Traspòrt ëd San Peroborgh, e sòn a l'ha giutalo a dzorvive dòp avèj perdù 'l travaj. A l'é donch andàit a San Peroborg anté ch'a l'ha travajà da assistent e peui da professor ant l'Anstitù Eletrotécnich e ant l'Anstitù dle ferovìe dal 1911 al 1917. Durant ës perìod a l'ha dësvlupà la teorìa dl'elasticità e la teorìa dla trav e a l'é andàit anans con sò studi dël flambage. Dël 1918 a l'é tornà a Kiev e a l'ha colaborà con Vladimir Vernadsky a fondé l'Academia dle Siense Ucrain-a, la pì veja Academia dle Siense fra le repùbliche soviétiche, apress cola russa.
Dòp che ij soldà dël general Denikin, a l'han pijà Kiev dël 1919, Timošenko a l'ha tramudà da Kiev a Rostov an Dòn, peui a l'ha viagià për Novorossiysk, Crimea e Costantinòpoj fin-a an Jugoslavia. A Zagabria a l'é fërmasse e a l'ha otnù na cadrega al politécnich. Dël 1920, durant la curta anvasion dij polonèis an Ucrain-a, Timošenko a l'é tornà a Kiev, a l'ha pijà soa famija e a l'ha portala tuta a Zagabria.
A l'é arcordà për soe lession an lenga russa, combin ch'a së sforsava 'd dì pì paròle ch'a podìa an lenga croata: jë student a l'ero bon a capilo assè bin.
Stat Unì
Dël 1922 Timošenko a l'ha tramudà ant jë Stat Unì d'América anté ch'a l'ha travajà për la companìa Westinghouse Electric Corporation dal 1923 al 1927, quand ch'a l'é vnù professor a l'Università ëd Michigan, anté che chiel a l'ha anandià 'l prim cors d'angegnerìa mecànica. Sòj test a son stàit voltà an trantesses lenghe. Sòj prim test e scartari a l'ero scrivù an russ; pì tard a l'ha publicà tut an anglèis. Dal 1936 a l'é stàit professor dl'Università dë Stanford.
Dël 1957 la Sossietà American-a dj'Agnegné Mecànich (ASME) a l'ha anstituì na midaja con sò nòm, e chiel a l'é stàit ël prim ch'a l'ha arseivula. Sta midaja a conferma sò arconòssiment 'me autorità ant ël camp dl'angegnerìa mecànica e a arcòrda soe contribussion da autor e magìster. La midaja Tymošenko a l'é assegnà ancor ancheuj.
Oltra sòj test, Tymošenko a l'ha scrivù L'educassion d'angegnerìa an Russia e soa autobiografìa antitolà Com im arcòrdo, publicà an russ dël 1963.
Dël 1960 a l'ha tramudà a Wuppertal (Almagna òvest) për sté con soa fija. A l'é mòrt dël 1972 e soe sënner a resto ant ël simiteri ëd Palo Alto, an Califòrnia. 🇫🇮
Landéda
Landéda a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 10,97 km², con 2.666 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 243 ab/km².
🇫🇮
Nazzano
🇫🇮
Fieulaine
Fieulaine a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 7,74 km², con 253 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 32 ab/km².
🇫🇮
Regn ëd Sardëgna
Regn ëd Sardëgna a l'é 'l nòm ch'a l'han pijà dël 1720 tuti ij possediment dij Savòja.
Con ël Tratà ëd l'Aja, ël duca ëd Savòja Vitòrio Medeo II a l'é stàit obligà a cangé la coron-a dël regn ëd Sicilia, ch'a l'avìa arseivù dël 1713 con ël Tratà d'Utrecht, con cola dla Sardëgna.
Parèj lë stat dij Savòja a l'ha cambià 'l sò nòm e a l'é ëdcò cangià la stòria dël Piemont.
Ël Regn ëd Sardëgna a l'é durà fin al 1861, quand a l'é stàit proclamà ël Regn d'Italia.
🇫🇮
Rivàuta
right|140px Rivàuta (Rivalta di Torino an italian) a l’é un comun ëd 18.995 abitant dla provincia ëd Turin.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é stàit Amalia Neirotti (dal 26/05/2002 -second mandà: 2007-2012) e peui Mauro Marinari (dal 2012). Nicola De Ruggiero dal 25/06/2017.
Anliure esterne
thumb|right|200px|La capela ëd San Vitor e Santa Coron-a
Arferiment
🇫🇮
Lenga Efai
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Efai o Efai a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Efai a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=efa
Lenga ipeka-tapuia
Pais an dova a l'é parlà
La lenga ipeka-tapuia o Ipeka-Tapuia a fa part ëd le lenghe arawakan e a l'é parlà dzortut an Brasil.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Ipeka-Tapuia a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=paj
🇫🇮
Ipeka-Tapuia language
Callimorpha quadripunctaria
Descrission
Costo capìtol a l'é mach në sboss. Da finì.
Ambient
La ruva a viv an dzora a vàire piante. La farfala a vòla an luj-aost.
Distribussion
A l'é comun-a an tuta Italia.
Port Hardy Airport
Ël Port Hardy Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Port Hardy, Columbia Britànica, Canadà.
Lenga Anaang
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Anaang a peul esse:<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=anw
Alleins
🇫🇮
Noia, Noia
Noia a l’é na sità che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Noia. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 7.715 abitant (4.061 fomne e 3.654 òm).
🇫🇮
Fort Reliance Water Aerodrome
Ël Fort Reliance Water Aerodrome a l'é n'aeropòrt localisà a Fort Reliance, Teritòri dël Nòrd-Òvest, Canadà. Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CJN8.
Everest
thumb|right|200px|La facia nòrd Àut 8848,43 méter, l' Everest a l'é la montagna pì àuta dël mond.
A pija sò nòm dal geògraf George Everest.
La conquista dl'Everest
Dël 1924, George Mallory e Andrew Irvine a son dësparì ch'a l'ero rivà almanch a 8450 méter, ma a l'é malfé ch'a sio rivà an sël cò.
Lenga Sere
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Sere o Sere a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Sere a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=swf
Lenga rawo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga rawo o Rawo a fa part ëd le lenghe sko e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Oberegg
Oberegg a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Appenzell Intern, con sirca 1.822 abitant. A së stend su na surfassa ëd 14,7 km², con na densità ëd popolassion ëd 124 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comune: Altstätten (SG), Balgach (SG), Berneck (SG), Heiden (AR), Marbach (SG), Reute (AR), Trogen (AR), Wald (AR), Walzenhausen (AR), Wolfhalden (AR).
Lenga rawo
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Dorze
Lenga Dorze
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Dorze o Dorze a fa part dle lenghe omòtiche e a l'é parlà specialment an Etiòpia.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>