cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Giaco ëd Challant
A ardita da sò pare Medeo, fieul d'Ajmon ëd Challant-Fénis, la sgnorìa ëd Le-z-Amaveulle. A men-a con sucess na lòta gorëgna contra Catlin-a, fija ëd Fransesch ëd Challant, për la sucession al tìtol ëd cont (1442-1456). A meuir ij 14 ëd giugn dël 1459, ën lassand-je ël tìtol comital a sò fieul Luis ëd Challant, ch'a l'ha mach sinch agn e a resta sot a la tùa ëd soa mare.
Podèj polìtich
Scudié ëd Ludovich ëd Savòja (1434), capitani d'arme dël re 'd Fransa Luis XI, bàil dla Val d'Osta (1442-1444) e dël Faucigny (1445-1447), goernador ëd Vërsèj (1450), castlan ëd Chillon, consijé e ciambelan ducal. Antra soe sgnorìe feodaj a-i son: Entremont, Monthey, Cas-cion, Cluses, Châtel Argent, Ronch e Osta.
Ël complòt contra ij sipriòta
Dël 1451 Giaco a l'é barà via da soe fonsion për ess-se mës-ciasse al complòt contra ij sipriòta. Dël 1456 a l'é torna admetù a cort e antëgrà ant j'onor, e ij 26 d'otóber dël midem ann a l'ha andré ëdcò la contà ëd Challant e la sgnorìa ëd Cas-cion. A l'é nominà sivalié dla Nonsià (sivalié nùmer 49) dal duca Luis.
Bibliografìa
🇫🇮
Roche-Maurice
Roche-Maurice a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 12,05 km², con 1.603 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 133 ab/km².
🇫🇮
Piòss
Anliure esterne
Sit istitussional
🇫🇮
Helvella minor
Descrission
Brun sombr, motobin peilos (da fòra).
Ambient
A chërs a la prima.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
[= Helvella villosa]
🇫🇮
Hornepayne Water Aerodrome
Ël Hornepayne Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Hornepayne, Ontario, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CNJ6.
Lenga Dadibi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Dadibi o Dadibi a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Blanc perdrix
J'uvagi Barbera e Petit Rouge a son vinificà an bianch, e as gionto dj'uvagi bianch locaj.
🇫🇮
San Vincens e Grenadin-e
thumb|right|160px San Vincens e Grenadin-e (Saint Vincent and the Grenadines an anglèis) a l'é un pais dij Caràib.
La capital a l'é Kingstown.
A l'ha na surfassa ëd 389 km² e a conta anviron 110.000 abitant.
Anté ch'as treuva
300px|center
Stòria
San Vincens e Grenadin-e a l'é stàit un possediment dël Regn Unì fin al 1979, quand a l'ha otnù l'indipendensa.
Organisassion polìtica
Ël prim ministr a l'é Ralph Gonsalves (dal 2001).
🇫🇮
Lenga Jawe
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Jawe o Jawe a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Neuva Caledònia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Jawe a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga Uneme
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Uneme o Uneme a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion ëd l'Uneme a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Keninjal
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Keninjal o Keninjal a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Kalimantan).<BR> <BR>
Lenga Uneme
Classificassion
<BR>
Lenga juray
Pais andoa a l'é parlà
La lenga juray o Juray a fa part ëd le lenghe Àustro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an India.
Lenga Uneme
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=une
Lenga juray
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=juy
Claveyson
Claveyson a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 16,13 km², con 702 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 43 ab/km².
Casoli
Casoli a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia ëd Chieti, con sirca 5.971 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 66 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 90 ab/km quadrà. A confin-a con Altino, Civitella Messer Raimondo, Gessopalena, Guardiagrele, Palombaro, Roccascalegna, Sant'Eusanio del Sangro.
🇫🇮
Lenga Keninjal
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Keninjal a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=knl
🇫🇮
Cesa ëd San Fransesch (Pescia)
thumb|250px|Estern dla cesa ëd San Fransesch La cesa ëd San Fransesch ëd Pescia a l'é stàita edificà vers ël 1300, progetà tanme cesa gòtica, a navà ùnica.
Ël tablò ëd San Fransesch
La decorassion prinsipal ëd la cesa a l'é un grand tablò d'autar realisà dal pitor ëd Luca, Bonaventura Berlinghieri.
L'ass prinsipal dla pitura a l'é ocupà da la gròssa plancia ëd Fransesch d'Assisi; dantorn a chiel as dësrolo ses sene ëd soa vita.
An sl'anscrission ch'as peul lese sota ij pe dël sant, l'artista a l'ha daità e sot-signà soa euvra ant ël 1235, mach neuv agn apress la mòrt ëd Fransesch. 🇫🇮
Mareuil-en-Dôle
Mareuil-en-Dôle a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 8,81 km², con 184 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 20 ab/km².
🇫🇮
Lindholz
Lindholz a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Recknitz-Trebeltal.
Clitocybe cerussata
thumb|right thumb|right
Descrission
Capel fin a 8 cm, pòch a pupa, bianch, da brinà a giassà con chèiche mace. Lamele scasi adnà, bianche. Gamba àuta fin a 8 cm e larga fin a 1,5 cm, bianca. Carn bianca con odor pitòst farinos.
Ambient
A chërs ant ij bòsch ëd conìfere o a la bordure.
Comestibilità
Velenos.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Cahagnolles
Cahagnolles a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 7,17 km², con 172 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 24 ab/km².
🇫🇮
Lenga Hawai'i creole english
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Hawai'i Creole English a peul esse:
Emilio Greco
Scultor. Nassù dël 1913, mòrt dël 1995.
Lenga Hawai'i creole english
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hwc
Emilio Greco
Euvre prinsipaj
A la base dla scoltura as vëd l'erbo dont ël bòsch a l'é servì për fabriché ël buratin. Dëdzora as alva Pinòchio ch'a bèica la Faja Bleuva e, an àut, ël farcon ch'a lo lìbera da la còrda a l'estremità dla qual Pinòchio a sbalansa già. 🇫🇮
Lenga Hawai'i creole english
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Cavriago
Cavriago (Queriêgh an dialèt arzan, Quariêgh ant la parlà dël pòst) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 9.898 abitant, ant la provinsa 'd Res ëd l'Emilia.
Nicole Kidman
Nicole Mary Kidman a l'é n'atris nà ël 20 ëd giugn dël 1967 a Honolulu, Hawaii ant jë Stat Unì, da genitor australian. Chërsùa an Australia, a l'ha studià dansa e recitassion da quand ch'a l'era cita. Dël prinsipi dj'Agn Novanta a l'é trasferisse an América e a l'ha tacà a recité an film ëd gran sucess con regista amportant. Dël 2003 a l'ha 'cò vagnà un Premi Oscar tanme pì brava atris protagonista ant ël film The Hours.
Filmografìa
🇫🇮
Cavriago
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Francesca Bedogni (dal 27/05/2019).
Sità gemelà
Cavriago a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|300px|La cesa 'd San Terensian
Frassinèj
miniatura|sinistra o-Stemma.png|right|140px]] Frassinèj (Frassinetto an italian, Frasinei an franch-provensal) a l’é un comun ëd 294 abitant dla provincia ëd Turin.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Bartolomeo Carlo Truffa (dal 30/05/2006).
Arferiment
🇫🇮
Lenga Ihievbe
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ihievbe o Ihievbe a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ihievbe a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ihi
Lenga Folopa
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Folopa o Folopa a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Folopa a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ppo
Lenga Nemi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nemi o Nemi a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Neuva Caledònia.<BR> <BR>
Sesant (frassion d'Ast)
thumb|La cesa ëd San Giusep a Sesant. Sesant (Sessant ën italian) a l’é na frassion d'Ast.
Stòria
An época roman-a, ël teritòri dël borgh a restava ant sla stra ch'a colegava Ast con Industria. An Sesant a-i é na località Tèrs, dont topònim a ven da ad tertium ("a la tersa pera miliar").
Lenga Nemi
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nemi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nem
Othmarsingen
Othmarsingen a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argovia, con sirca 2.187 abitant. A së stend për na surfassa ëd 4,71 km², con na densità ëd popolassion ëd 464 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Brunegg, Dottikon, Hägglingen, Hendschiken, Lenzburg, Mägenwil, Möriken-Wildegg.
Lactarius obscuratus
Descrission
Capel fin a 3 cm, ancreus a pupa, a marca l'ùmid, oliva scur an mes e brunastr groson al bòrd, peui bes biancastr con ël sech. Lamele motobin s-ciasse, decorente, da crema ciàir a òcra monet. Gamba àuta fin a 2,5 cm e larga fin a 0,5 cm, òcra rossatr dle vire motobin sombr. Làit opalessent, a cambia nen, brusch.
Marfontaine
Marfontaine a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 9,21 km², con 88 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 9 ab/km².
Othmarsingen
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Lactarius obscuratus
Ambient
A chërs sota le verne.
Castel Frentano
Castel Frentano a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia ëd Chieti, con sirca 3.909 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 21 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 186 ab/km quadrà. A confin-a con Guardiagrele, Lanciano, Orsogna, Sant'Eusanio del Sangro.
Marfontaine
🇫🇮
Castel Frentano
🇫🇮
Helvella cupuliformis
Descrission
Pì ciàir, con la gamba curta.
Ambient
A chërs a la prima.
Comestibilità
Sensa antëresse alimentar.
Lactarius atlanticus
Descrission
Capel fin a 8 cm, ross groson, pì òcra con ël sech. Lamele motobin s-ciasse, òcra giaunastre peui òcra rossastre. Gamba àuta fin a 7 cm e larga fin a 1 cm, un pòch dël midem color con ël pé pì rossastr, soens feltrà, biancastra. Carn da biancastra a òcra o rossatra an bass. Làit pòch bondos, com l'eva o opalessent macià ëd bianch, un pòch angiaunent an sël fassolet, doss, americant. Odor un pòch ëd Lactarius quietus, peui ëd sicòria na vira sech.
Filibert ëd Challant
Fieul ëd Luis ëd Challant, a gionta ai possediment ardità da sò pare ël prinsipà ëd Valangin e la baronìa ëd Bauffremont, teritòri prestigios portà an dòta da soa sposa Luisa d'Aarberg. Consijé e ciambelan ducal (1487), capitani d'arme (1496), bàil e leutenent general dla Val d'Osta (1509-1517) a l'é decorà dël Colié dla Nonsià (sivalié nùmer 69) dal duca Carl I. A meuir dël 1517. 🇫🇮
Lactarius atlanticus
Ambient
A chërs sota la rol sempe vërda (Quercus ilex), dle vire mës-cià.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Lactarius atlanticus Bon
Ahrenshagen-Daskow
Ahrenshagen-Daskow a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Helvella cupuliformis
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Ahrenshagen-Daskow
A aparten a l'aministrassion ëd Ribnitz-Damgarten.
Lactarius obscuratus
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Lactarius obscuratus (Lasch) Fries
Houston Airport (Columbia Britànica)
Ël Houston Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Houston, Columbia Britànica, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CAM5.
Lenga lodhi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga lodhi o Lodhi a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an India.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Lodhi a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lbm
Luis ëd Challant
Nassù ël 1m d'ost dël 1454, antra j'anvità a soe batiaje a-i é col ch'a vnirà re 'd Fransa col nòm ëd Luis XI. A l'é marià con Margrita de La Chambre. A meuir dël 1487.
Podej polìtich
A ardita da sò pare ël tìtol ëd cont ëd Challant e la sgnorìa ëd Le-z-Amaveulle e a-j suced a Fransesch ëd Challant ant la giurisdission d'Ussel e Saint-Marcel. A l'é ciambelan e consijé dla duchëssa Jolanda, bàil dla Val d'Osta (1477) e goernador ëd Nissa Marìtima (1480). A l'arsèiv ël Colié dla Nonsià (sivalié nùmer 63) d'le man dël duca Medeo IX.
Bibliografìa
🇫🇮
Cléon-d'Andran
44.61194°N, 4.93639°W
Cléon-d'Andran a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 10,25 km², con 800 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 78 ab/km².
🇫🇮
Lenga créola ngatik men's
Pais andoa a l'é parlà
La lenga créola ngatik men's o créol Ngatik Men's a fa part ëd le lenghe créole e a l'é parlà dzortut an Micronesia.
Lenga Uokha
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Uokha ò Uokha a fa part ëd le lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà dzortut an Nigeria.
Lenga créola ngatik men's
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël créol Ngatik Men's a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ngm
Frank McCourt
thumb|right|200px|Frank McCourt Scritor an lenga anglèisa. Francis Frank McCourt a l'era nà a Brooklyn ai 19 d'ost 1930 e a l'é mòrt a New York ai 19 ëd luj 2009.
A l'é dventà scritor ch'a l'era già anans con j'agn: anans a l'avìa fàit vàire cit mësté prima dë dventé ansegnant. Dël 1997 a l'ha vagnà ël Premi Pulitzer.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga jutish
Pais andoa a l'é parlà
La lenga jutish ò Jutish a l'é parlà dzortut al confin antra Danimarca e Almagna.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Jutish a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=jut
🇫🇮
La Caine
La Caine a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 2,43 km², con 97 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 40 ab/km².
🇫🇮
Ramatuelle
Ramatuelle a l'é na comun-a ëd 2271 abitant ant ël Var.
Ël pais a resta isolà an sna colin-a ëd macia e ëd vigne. Ambaronà a lumassòla, le ca ëd Ramatuelle a formo n'architetura difensiva tìpica dle veje borgià provensaj.
Stòria
Ël pais a l'é stàit arcostruì dël 1620, apress soa distrussion durant le guère ëd religion.
Leu anteressant
An facia al campossanto dël pais a-i é un monument ai mòrt dij servissi speciaj dla Difèisa nassional.
Mërcà
A la dumìnica e al giòbia as dësrola ël mërcà. 🇫🇮
Pocapaja
Pocapaja a l'é 'n comun ëd 3.020 abitant ëd la provincia ëd Coni. A fa part dël Roé e a l'é motobin famos për soe ròche. Un-a dle legende pì famose 'd cost pais a l'é cola dla Masca Micilin-a
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Dacomo (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga danèisa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga danèisa o danèis a l'é parlà dzortut an Danimarca, anté ch'a l'é lenga ofissial.
Stòria
Soa forma dël dì d'ancheuj a l'é l'arzultà 'd na longa evolussion, dont l'ancamin a l'é identificà, për convension, con ël danèis rùnich (800-1150), ch'i conossoma mersì a apopré 230 anscrission, për la pì part curte. A goernava ancor vàire caraterìstiche dël pròto-nòrdich, dzortut ant la morfologìa e ant ël léssich, ma a-i ero ëdcò d'inovassion.
Lë stadi apress a l'é stàit ël danèis antich (1150-1350), lenga dle prime redassion ëscrite ëd test ëd drit, dle prime tradussion e rielaborassion ëd test religios e literari dl'età ëd mes. J'inovassion prinsipaj a l'han rësguardà la fonologìa, për esempi l'andeboliment ëd le vocaj finaj. La flession nominal a l'é arduvusse a doi cas; a l'é spantiasse l'usage dle preposission; ant la sintassi a l'era dominanta la coordinassion. Ant ës perìod, ansema a la cristianisassion dël pais, a l'é consolidasse l'usage dl'alfabet latin. Ël lengage giurìdich a l'era essensialman nòrdich, ma a-i comparivo dij latinism e vàire element bass-alman, dovù ai rapòrt econòmich e polìtich motobin ës-ciass con la lija anseàtica.
A l'época dël danèis mojen (1350-1525) ij test a son ancor an gran part ëd tradussion e d'adatament, ma ël danèis a ancaminava a esse dovrà tanme lenga ëd canselerìa. Ël sistema fonològich a l'ha avù soe dariere mutassion ch'a l'han avzinalo a col dël di d'ancheuj. La flession a l'é motobin semplificasse; ant la sintassi ël model latin a l'ha portà n'aumenté dla subordinassion. A l'ha seghità e a l'é aumentà l'intrada d'element lessicaj latin e bass-alman.
A l'época dël danèis modern (1525-1700) l'antrodussion dla stampa e l'arforma protestanta a l'han viaman ëmnà a na stabilisassion ëd la lenga scrita, fondà an sla parlada dël Sjaelland; tutun ël latin a restava bin present tanme lenga ëd coltura. La fonologìa e la morfologìa a j'ero giumaj motobin sìmij a cole dël di d'ancheuj. Ant ël sécol ch'a fa XVII a son comparì ij franseisism.
Soa caraterìstica pì voajanta, da na mira fonética, a l'é la presensa dl'oclusiva glotidal. La morfologìa a l'é assè complicà: a smon n'artìcol definì enclìtich, doi géner (nèutr e nen nèutr) ant l'artìcol e ant la concordansa antra nòm e agetiv, quatr géner pronominaj, na flession nominal arduvùa a l'oposission antra singular e plural e a l'andicassion dël genitiv con -s an qualsëssìa nùmer e géner, la mancansa ëd desinense përsonaj e ëd distinsion ëd nùmer ant la flession verbal. Da la mira sintàtica, a-i é na gran varietà ant l'usage dle preposission, an rapòrt a na strutura assè rèida dla frase.
Për lòn ch'a toca al patrimòni lessical, la base nòrdica a l'é anrichisse ant ël cors dij sécoj d'aquisission latin-e, bass-alman-e, fransèise e, dzortut ant ij temp recent, anglèise.
Për lòn ch'a rësguarda le variante locaj dla lenga, a-i son dle caraterìstiche regionaj ant j'àree marginaj dlë Jylland a ant j'ìsole.
Anfluense dal danèis a son presente an chèiche parlade svedèise meridionaj.
Literatura
La prima tradussion an danèis dël Neuv Testament a armonta al 1524; cola ëd tuta la Bibia, sota la tùa ëd Cristian III, al 1550. Ant ij sécoj XVI e XVII as peul armarchesse na cita produssion teatral. Con l'aprocesse dël sécol ch'a fa XVIII a compariss an Danimarca ël pietism e a ancamin-a n'amportant arnovament literari, possà da l'anluminism, dont l'esponent pì amportant a l'é ël polìgraf L. Holberg (1684-1754), arnovator dla pròsa literaria danèisa e dël teatro nòrdich.
A ancaminé dal sècol ch'a fa XVIII la Danimarca a sta dapress, pì che an passà, a l'evolussion literaria europenga. A travers ël pietism e ël sentimentalism as anandia, prima che ant ël rest dël Nòrd, ël romanticism ëd model alman e con chiel l'arcuperé dij valor colturaj nòrdich, con l'euvra d'A. Oehlenschläger (1779-1850), poeta dël dësvij nassional, e ëd N.F.S. Grundtvig (1782-1872), promotor tra l'àutr dj'università popolar, dont la prima a l'é stàita fondà, dòp soa mòrt, dël 1884.
Motobin presenta e debatùa a l'é la fiamenga filosofìa alman-a dël sècol ch'a fa XIX. Dzortut amportant an cost perìod a son S. Kierkegaard (1813-1855) e Hans Christian Andersen (1805-1875), miraco lë scritor pì avosà an lenga danèisa.
Pì tard as fa stra la poética simbolista, con J. Jørgensen (1866-1956), S. Claussen (1865-1931) e d'àutri. Ant ël passage al Neuvsent ij modej a resto ij grand ëscritor dël sécol ch'a fa XIX. A-i compariss, ëd tansantan, ël piasì për le tradission locaj, për na sòrt ëd documentarism, coma për H. Pontoppidan (1857-1943) e J.V. Jensen (1873-1950). A manco pà l'espressionism, ël surealism, la literatura populista, e a séghita a vive ël romanz naturalista. Dòp dla sconda guèra mondial a fiorisso le posission esistensialiste, coma për ël poeta T. Bjørnvig. Vajanta a l'é ëdcò la produssion teatral ëd K. Munk (1898-1944) e ëd C. Soya.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël danèis a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dan
Tortosa
Tortosa a l'é na comun-a catalana ëd 34.432 abitant ch'a restà ant la Catalogna. A l'é traversà dal fium Ebro e ambelelà as coltiva ël ris. A l'é binelà con Vërsèj. thumb|200px|Ebro a Tortosa 🇫🇮
Reinach
Reinach a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argovia, con sirca 7.607 abitant. A së stend për na surfassa ëd 9,48 km², con na densità ëd popolassion ëd 802 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Beinwil am See, Birrwil, Gontenschwil, Leimbach, Menziken, Pfeffikon (LU), Rickenbach (LU), Zetzwil.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Lenga Tofanma
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tofanma o Tofanma a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tlg
Lenga Kendayan
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kendayan o Kendayan a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Kalimantan).<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kendayan a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=knx
🇫🇮
Front
right|130px thumb|left|Panorama Front a l’é un comun ëd 1.737 abitant dla provincia ëd Turin.
Stòria
Antra le Grange e Rivarossa, ant sla riva àuta che a da ant sla stra, ant j'agn '60 dël 1900 për cas a l'é trovasse na tomba a incinerassion dla prima età dël fer. L'urna a l'ha forma ëd dobi còno e andrinta a l'avìa anco' la sënner dël cremà.
Arferiment
🇫🇮
Lenga Pije
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Pije o Pije a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Neuva Caledònia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Pije a peul esse:<BR> <BR>
Hygrophoropsis olida
Descrission
Capel da rossastr a biancastr. Odor aromàtich fòrt.
Lenga Pije
Classificassion
<BR>
Hygrophoropsis olida
Ambient
A chërs sota ij sapin an montagna e ant ij bòsch mës-cià.
Lenga Pije
Còdes ISO
<BR>
Hygrophoropsis olida
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Lenga sora
Pais an dova a l'é parlà
La lenga sora o Sorai a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an India.
Lenga Pije
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=piz
Lenga sora
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Sora a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=srb
Pian d'Argand-Cauchy
Ël pian d'Argand-Cauchy o (pian d'Argand-Gauss) a l'é l'arpresentassion geométrica dij nùmer compless an s'un pian euclidéo: ël compless a+ib a resta identificà al pont ëd coordinà (a,b) an n'arferiment ortonormal dël pian. Ël pian d'Argand-Cauchy a l'é stàit antroduvù për la prima vira da Wessel.
An particolar, ij nùmer reaj, visadì ij nùmer compless dla forma a+i0, a corëspondo ai pont an sl'ass dj'assisse, ch'a l'é donca ciamà ass real. J'anmaginari s-cèt, visadì ij nùmer dla forma 0+ib, a corëspondo ai pont ëd l'ass dj'ordinà, che për lòn a l'é ciamà ass anmaginari. Ël mòdol dël nùmer compless a+ib a dventa la distansa dël pont ch'a lo arpresenta da l'orìgin ëd j'ass.
Arpresentassion goniomètrica dij nùmer compless
Costa antërpretassion geométrica dij nùmer compless a sugeriss n'àutra manera d'arpresenteje.
Consideroma un nùmer compless z=a+ib ëd mòdol. Ciamoma α l'àngol che ël vetor ch'a gionz l'orìgin al pont ch'a arpresenta z a forma con l'ass dj'assisse. I l'oma antlora e donca Dagià che sen e cosen a son ëd fonsion periòdiche ëd perìod 2π, i otnoma che anté che k a l'é n'antregh qualsëssìa.
La condission d'ugualiansa antra ij nùmer compless z=r(cosα+isinα) e z'=r'(cosβ+isinβ) a dventa donca
Gianni Rivera
right|thumb|200px|Gianni Rivera Giovanni (Gianni) Rivera (Lissandria, 18 agost dël 1943), a l'é stàit un dij mèj fotbaleur piemontèis ëd la stòria antramentre che al di d'ancheuj a l'é polìtich al parlament europengh.
Pian d'Argand-Cauchy
Arpresentassion goniomètrica dij nùmer compless
Minca nùmer α ch'a sodisfa j'equassion a l'é dit n'argoment d'a+ib.
Gianni Rivera
A l'ha giugà ant ël ròl ëd mes ala/regista e sò stranòm a l'era "Golden boy", Matòt d'òr dël fótbal italian. A l'é stàit ël prim e l'ùnich giugador piemontèis premià con ël balon d'òr (1969), trofeo anventà da l'arvista fransèisa France Football e dàit minca ann al mèj giugador europengh ëd la stagion che a sia ant na squadra dl'UEFA. Cost premi a ven assignà për mojen dij vot che ij giornalista sportiv europengh a dan a na lista dij giugador europengh pì fòrt.
Pian d'Argand-Cauchy
Prodot e ëd nùmer compless an forma goniométrica
Con costa arpresentassion dij nùmer compless a dventa belfé fé le multiplicassion.
Gianni Rivera
Sò gieugh a l'era rafinà e tàtich e për sòn a l'é stàit motobin criticà dai tradissionalista che a preferivo 'l gieugh dur, coma për esempi 'l giornalista Gianni Brera che a l'arprociava përchè a Rivera a-j piasìa pa sacrifichesse për soa squadra.
Pian d'Argand-Cauchy
Prodot e ëd nùmer compless an forma goniométrica
Consideroma an efet ij nùmer z=r(cosα+isinα) e z'=r'(cosβ+isinβ). Sò prodot a sarà
An particolar, an multiplicand n vire ël nùmer compless z=r(cosα+isinα) për chiel-midem as oten la fórmola ëd De Moivre. 🇫🇮
Gianni Rivera
Rivera giugador
Con ël Milan, anté che a l'ha giugà dal 1960 për 19 stagion, a l'ha giugà 658 partìe an marcand 164 grije, ëdcò sensa esse n'atacant ma mach un regista, e an vagnand dël 1973 la classificassion dij marcador ansema a Paolo Pulici e Giuseppe Savoldi, con 17 grije.
Con ij ross-e-nèir a l'ha vagnà tre scudèt (1962, 1968, 1979), quatr Cope Italia (1967, 1972, 1973 e 1977), doe Cope dij Campion (1963 e 1969), na Copa Antërcontinental (1969) e doe Cope dle Cope (1968 e 1973).
Artirasse dal fótbal giugà dòp che 'l Milan a l'ha vagnà sò scudèt ch'a fa des (dël 1979, tìtol che a l'ha mnà 'l Milan a soa prima stèila) a l'é peui stàit vice-pressident fin-a al 1986, quand la società a l'é stàita catà da Silvio Berlusconi.
Selession italian-a
Con la selession italian-a a l'ha giugà quatr vire 'l campionà dël mond (1962, 1966, 1970 e 1974) e a l'é stàit campion europengh dël 1968. A l'ha giugà 60 partìe an marcand 14 grije.
Cariera polìtica
Intrà an polìtica dël 1994, dal 2005 a l'é deputà ant ël parlament europengh andoa a l'é andàit al pòst ëd Mercedes Bresso, dventà presidenta dla Region Piemont.
Palmarès
Campionà italian: 3 Copa Italia: 4 Copa Antërcontinental: 1 Copa dij Campion: 2 Copa delle Cope: 2
Con la selession italian-a: 1 Campionà d'Europa (1968)
Individual
🇫🇮
Cairon
Cairon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 5,9 km², con 1.098 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 186 ab/km².
🇫🇮
Margival
Margival a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 5,47 km², con 325 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 59 ab/km².
🇫🇮
Teorema dij quatr color
Ël teorema dij 4 color a fortiss che minca graf planar G a l'ha na 4-colorassion. Sòn a veul dì che a-i é na fonsion con la propietà che si u,v \in G a son adiacent, antlora.
Cost teorema a l'era stàit congeturà anviron dël 1850 da F.W. Guthrie. An tanti a l'han sërca ëd dimostrelo, ma a-i era sempe chèich fota ant la dimostrassion, fin-a al 1977, cand Appel e Haken a l'han otnù soa arnomà dimostrassion.
Për fé sòn a l'han dovrà un përfond ëd cont fàit për mojen dël cabalison. 🇫🇮
Roscanvel
Roscanvel a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 9,14 km², con 740 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 81 ab/km².
🇫🇮
Matteo Paro
Matteo Paro (Ast, 17 mars dël 1983) a l'é 'n fotbaleur piemontèis che a gieuga ant ël Génoa con ël ròl ëd sénter-campista.
Cariera
Ant la stagion 2003-04 a ven prestà al Chievo Veron-a e da lì a passa al Croton an Serie C1 (gené 2004) andoa a gieuga 15 partìe an marcand 2 grije e an giutand la squadra a ruvé an Serie B.
Ant la stagion 2004-05 a resta al Croton, a gieuga 39 partìe e a marca 3 grije. L'antreneur Gasperini, che a l'ha antrenà Paro già ant la squadra dij giovo dla Juve, a lo fa giughé sempre titolar. N'ani dòp a gieuga a Sien-a an Serie A antramentre che dël 2006-07 a gieuga con la Juventus an Serie B, an fasend 28 presense ant ël campionà. Sò nòm a resta ant la stòria dla Juventus mersì a la grija che Matteo Paro a l'ha marcà ant la prima giornà dël campionà: ai 9 dë stémber a Rìmin.
Palmarès
Campionà italian: 1 Campionà italian ëd Serie B: 1
🇫🇮
Lenga dalecarlian-a
Pais an dova a l'é parlà
La lenga dalecarlian-a ò dalecarlian a l'é parlà dzortut an Svessia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël dalecarlian a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dlc
🇫🇮
Helvella costifera
Descrission
Grin brun con ven-e pòch nombrose, ma motobin an vista.
Ambient
A chers a la prima.
Comestibilità
Sensa antëresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Clérieux
45.07917°N, 4.96°W
Clérieux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 13,53 km², con 1 833 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 135 ab/km².
🇫🇮
Lenga Pwaamei
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Pwaamei o Pwaamei a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Neuva Caledònia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Pwaamei a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pme
Angòla
thumbnail|destra|160px L' Angòla (Angola an portughèis) a l'é un pais dl'Àfrica central.
A confin-a con Repùblica Democràtica dël Còngo, Zambia e Namibia; l'exclave ëd Cabinda a confin-a con Repùblica Democràtica dël Còngo e Còngo. L'Angòla a l'é bagnà da l'Océan Atlàntich.
La capital a l'é Luanda.
A l'ha na surfassa ëd 1.246.700 km² e a conta anviron 25 milion d'abitant (2014).
Anté ch'as treuva
300px|centro
Stòria moderna
L'Angòla a l'é stàita un possediment dël Portugal fin al 1975, quand ch'a l'ha conquistà soa indipendensa dòp na longa guèra ëd liberassion.
Sesta Godano
Sesta Godano (A Sesta an lìgur, dialèt spessin) a l'é un comun dla Liguria ëd 1.428 abitant, an provincia dla Spessia.
Angòla
Conomìa
L'Angòla a l'é lë scond produtor ëd petròli d'Àfrica.
Sesta Godano
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Marco Traversone (dal 26/05/2014).
Angòla
Organisassion polìtica
L'Angòla (nòm ofissial: República de Angola) a l'é na repùblica.
Sesta Godano
Anliure esterne
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Angòla
Organisassion polìtica
Ël president a l'é José Eduardo dos Santos (dal 1979).
Lenga Ewan (Edo)
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Enwan (Edo) o Enwan (Edo) a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' Enwan (Edo) a peul esse:<BR> <BR>
Angòla
Organisassion polìtica
🇫🇮
Hucknall Airfield
Ël Hucknall Airfield a l’é un aeropòrt localisà a Nottingham, Nottinghamshire, Anghiltèra, Regn Unì. Ël sò còdes aeropòrt ICAO a l’é EGNA.
Lenga Ewan (Edo)
Còdes ISO
<BR>
Lenga pijin
Pais andoa a l'é parlà
La lenga pijin o Pijin a fa part ëd le lenghe créole e a l'é parlà dzortut an Micronesia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Pijin a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pis
🇫🇮
Castelguidone
Castelguidone a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia ëd Chieti, con sirca 480 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 14 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 34 ab/km quadrà. A confin-a con Castiglione Messer Marino, Roccavivara (CB), San Giovanni Lipioni, Schiavi di Abruzzo, Torrebruna, Trivento (CB).
🇫🇮
Garzian-a
miniatura|sinistra right|140px Garzian-a (Garzigliana an italian) a l’é un comun ëd 558 abitant dla provincia ëd Turin.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Piergiorgio Coalova (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Polonghera
right|140px Polonghera a l’é un comun ëd 1.173 abitant dla provincia ëd Coni.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Milena Cordero (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
Blur
Ij Blur a son na formassion rock/pop anglèisa, formasse a Londra dël 1989 e ancora ativa al dì d'ancheuj (2014). Ij Blur a son stàit un-a dle "band" pì avosà e 'd sucess dël Britpop.
Ij component a son: Damon Alban (cantant e tastadura), Graham Coxon (ghitara), Alex James (bass) e Dave Rowntree (baterìa).
Schlemmin
Schlemmin a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Ribnitz-Damgarten.
Lenga arhuaco
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Arhuaco a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=arh
🇫🇮
Clitocybe costata
thumb|right thumb|right
Descrission
Capel fin a 7 cm, a smija motobin a la Clitocybe gibba ma a l'ha nen la pupa sentral, bes brunastr un pòch pì sombr e con ël bòrd a còste. Lamele meno decorente, biancastre. Gamba àuta fin a 5 cm e larga fin a 1 cm, dël midem color, fibrilosa. Carn bianca, con odor frutà aromàtich.
Ambient
A chërs ant ij bòsch, a l'ha pì car le conìfere.
Comestibilità
Comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
La Cambe
La Cambe a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 11,09 km², con 588 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 53 ab/km².
🇫🇮
Lenga scanian-a
Pais an dova a l'é parlà
La lenga scanian-a ò Scanian a l'é parlà dzortut an Svessia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dlë scanian a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=scy
🇫🇮
Lenga Selako
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Selako o Selako a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Kalimantan).<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Selako a peul esse:<BR> <BR>
RAI
thumb La RAI (Radio Televisione Italiana), conossùa fin dël 1954 tanme Radio Audizioni Italiane, a l'é la companìa italian-a ëd servissi pùblich ch'as òcupa ëd telecomunicassion. A l'é controlà dal parlament italian.
Lenga Selako
Classificassion
<BR>
RAI
A l'é la pì granda imprèisa televisiva italian-a. La mità dij sò provent a ven-o dal cànon, l'àutra mità da la reclam.
Lenga Selako
Còdes ISO
<BR>
RAI
La RAI a gestiss vàire canaj televisiv e radiofònich, an trasmëtend an analògich terestr (fin al 2013), an digital terestr e an vàire canaj via satélit e via internet (IPTV).
Lenga Selako
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=skl
Lenga Yelmek
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Yelmek a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Selako
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
RAI
Ël diretor general a l'é Marcello Foa. 🇫🇮
Lenga Yelmek
Classificassion
<BR>
Lenga Selako
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Selako language
Lenga Yelmek
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=jel
Cesare Pavese
thumb|right|200px|Cesare Pavese Scritor an lenga italian-a. Cesare Pavese a l'era nassù a San Stéo Belb ël 9 dë stèmber dël 1908 e a l'é massasse a Turin la matin dij 27 d'agost dël 1950. thumb|Omagi a Constance Dowling e [[Cesare Pavese - Anstalassion sernùa al Premi dë Scultura-Anstalassion Cesare Pavese, San Steo Belb 2016]]
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Gabòn
thumb|right|160px Ël Gabòn (Gabon an fransèis) a l'é un pais dl'Àfrica ossidental.
A confin-a con Guinea Equatorial, Cameron e Còngo e a l'é bagnà da l'Océan Atlàntich (Gòlf ëd Guinea).
A l'ha na surfassa ëd 267.668 km² e a conta anviron 1.500.000 abitant.
Anté ch'as treuva
300px|center
Stòria moderna
Ël Gàbon a l'é stàit un possediment dla Fransa dal 1885 al 1960, quand a l'ha otnù l'indipendensa.
Organisassion polìtica
Ël Gabòn (nòm ofissial: République Gabonaise) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Ali Bongo (dal 2009).
Ël prim ministr a l'é Rose Christiane Ossouka Raponda (dal 2020).
Paxillus panuoides
Descrission
Capel fin a 10 cm, a cuchija spatolà, vlutà, òcra giaunastr, brunastr, oliva. Bòrd anrolà peui lobà. Lamele motobin s-ciasse, forcà, strèite, decorente, as separo, giàune groson peui rusnente. Gamba curta, lateral. Carn biancastra.
Ambient
A chërs ëdzora a 'd bòsch mars ëd conìfere, da ràir ëdzora a latifeuje.
Gabòn
Organisassion polìtica
🇫🇮
Paxillus panuoides
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Ospissi ëd Tsambava
L'ospissi ëd Tsambava, fondà vers ël 1200 ant la comun-a ëd Chambave, a dipendìa dal convent ëd Véres. Ël resior prèive a l'avìa l'obligassion ëd cudije quatr pòver. Cost ospissi a l'era ancor ativ dël 1550. La ca a l'é stàita vendùa dël 1641.
Paxillus panuoides
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Paxillus panuoides (Fr. : Fr.) Fries
Ospissi ëd Tsambava
Arferiment
🇫🇮
Errol Flynn
thumb|right|200px|Errol Flynn
Còngo
thumbnail|destra|160px Ël Còngo (Congo an fransèis) a l'é un pais dl'Àfrica central.
Errol Flynn
Ator e regista american d'orìgin australian-a.
Còngo
A confin-a con Gabòn, Cameron, Repùblica Democràtica dël Còngo, Repùblica Centrafrican-a e Angòla ("exclave" ëd Cabinda). A l'é bagnà da l'Océan Atlàntich (Golf ëd Guinea).
Errol Flynn
Errol Flynn (sò nòm complet a l'era Errol Leslie Thomson Flynn) a l'era nassù a Hobart ai 20 ëd giugn dël 1909 e a l'é mòrt a Vancouver ai 14 d'otóber dël 1959.
Còngo
La capital a l'é Brazzaville, dal nòm dl'esplorator ìtalo-fransèis Pierre Savorgnan de Brazza.
Errol Flynn
Filmografìa
🇫🇮
Còngo
A l'ha na surfassa ëd 342.000 km² e a conta anviron 4 milion d'abitant.
Anté ch'as treuva
300px|centro
Stòria moderna
Ël Còngo a l'é stàit un possediment dla Fransa, con ël nòm ëd "Moyen-Congo", fin al 1960, quand a l'ha otnù l'indipendensa.
Organisassion polìtica
Ël Còngo (nòm ofissial: République du Congo) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Denis Sassou Nguesso (dal 1997).
Ël prim ministr a l'é Anatole Collinet Makosso (dal 2021).
🇫🇮
Helvella unicolor
Descrission
Òcria uniform, e as drissa dëdnans.
Ambient
A chërs a la prima.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Reitnau
Reitnau a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argovia, con sirca 1.144 abitant. A së stend për na surfassa ëd 5,79 km², con na densità ëd popolassion ëd 198 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Attelwil, Moosleerau, Reiden (LU), Triengen (LU), Wikon (LU), Wiliberg, Winikon (LU).
Helvella unicolor
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Reitnau
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Marigny-en-Orxois
Marigny-en-Orxois a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 15,56 km², con 459 abitant, scond ël censiment dël 2005, con uma densità ëd 30 ab/km².
🇫🇮
Cobonne
44.76028°N, 5.07556°W
Cobonne a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 11,2 km², con 130 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 11 ab/km².
🇫🇮
Lenga cogui
Pais an dova a l'é parlà
La lenga cogui o Cogui a fa part ëd le lenghe chibchan e a l'é parlà dzortut an Colombia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Cogui a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kog
🇫🇮
Ospissi ëd San Teodul
L'ospissi ëd San Teodul a Cas-cion a l'era stàit fondà dël 1165 dal viscont d'Osta Boson II. A l'avìa dontré lét pr'ij pelerin. A dipendìa dal Grand San Bernard, ch'a lo fasìa aministré da 'n resior dl'istessa congregassion. Passà a l'órdin maurissian, a l'é stàit sarà dël 1752. 🇫🇮
Hudson Water Aerodrome
Ël Hudson Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Hudson, Ontario, Canadà.
Roscoff
Roscoff a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 6,19 km², con 3.711 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 600 ab/km².
🇫🇮
Lenga Pwapwa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Pwapwa o Pwapwa a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Neuva Caledònia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Pwapwa a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pop
Lenga svedèisa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga svedèisa ò Svedèis a l'é parlà dzortut an Svessia e 'dcò an Finlandia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dlë Svedèis a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=swe
🇫🇮
Difèisa ativa
Ant jë spòrt ëd combatiment, as dis ëd n'assion ch'a l'ha për but d'evité ëd subì l'ofensiva dl'aversari e ëd dovré l'assion ofensiva dl'aversari a sò vantagg, al contrari ëd na difèisa dita "clàssica" ch'as contenta bele mach ëd difende, conforma al proverbi: "la mèj difèisa a l'é l'atach". Për esempi, un a peul porté un colp d'arest se sò aversari as avzin-a.
Marizy-Sainte-Geneviève
Marizy-Sainte-Geneviève a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 7,71 km², con 124 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 16 ab/km².
Difèisa ativa
"Difende ëd fasson ativa" a sarìa n'espression dovrà da chèich espert dë spòrt ëd combatiment për designé na forma ëd difèisa diferenta da cola dita "clàssica" (për esempi, blocage o schiviament). Coma sò qualificativ a sotligna, as manifesta durant n'"atività" ofensiva dl'aversari.
Cola ch'a l'é la diferensa da na "difèisa clàssica"? Dnans a tut, as agiss ëd fé 'd sòrta che l'ofensiva dl'aversari a fassa men ëd dann possìbil e, d'àutra part, ëd dovré l'atività dl'aversari për piassé na rispòsta eficass o un colp ëd contratach.
Ilustrassion an bòcs
🇫🇮
Mario Lodi
Scritor e pedagogista italian. Mario Lodi  a l'é nassù a Piadena ai 17 ëd fërvè dël 1922.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga kriol
Pais andoa a l'é parlà
La lenga kriol o Kriol a fa part ëd le lenghe créole e a l'é parlà dzortut an Australia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Kriol a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=rop
🇫🇮
Kronen Zeitung
right|200px Ël Kronen Zeitung a l'é 'l pi important giornal austrìach. A l'é stàit fondà a Vien-a dël 1900. A stampa apopré un milion ëd còpie al dì.
🇫🇮
Lenga Maklew
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Maklew o Maklew a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Maklew a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mgf
Clitocybe fragrans
thumb|right
Descrission
Capel fin a 5 cm, piat o pòch ancavà, brunastr, pì ciàir al bòrd. Bòrd motobin strià. Lamele un pòch decorente, bianche. Gamba àuta fin a 6 cm e larga fin a 0,8 cm, da bes a brunastr al pé. Odor d'ànes pura.