cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Breaking Bad (Stason 2)
Antrigh
Considerà n'eròe për avej massà Tuco, Hank a l'é promovù e mandà a El Paso, an Texas. A El Paso a l'é present a n'atach a la polissìa con d'angign esplosiv amprovisà, con la mòrt ëd n'agent e la blëssura e mutilassion d'àutri agent. Sòn a lo ampression-a vàire e sòj superior a lo arciamo a Albuquerque. Gretchen (Jessica Hecht), la veja banastra ëd Walt e atual fomna d'Elliot, a dëscheurv che Walt a l'é an camin ch'a busiarda con soa famija an disend che soa famija a arsèiv ëd sòld da lor për le cure médiche. Chila a l'é peui sorprèisa dal rudi atach ëd Walter, ch'a la ancolpa për avèj profità ëd sòj studi e soe arserche për vnì motobin rich. Bele che Gretchen as ofend, a va nen a conté a la famija ëd Walt ch'a l'é nen chila a paghé le cure dël pare malavi. Skyler a torna a travajé për Ted Beneky (Christopher Cousins), sò vej cap che na vira a l'avìa faje na serenada mentre ch'a l'era brons e donch chila a l'avìa chità col travaj. Parèj Skyler as fa sostnì da Ted dagià che Walt a l'é sémper via con sò comportament misterios.
Jesse a fita na ca neuva e as an-namora ëd Jane, la fija ëd sò locator, na drogà d'eroin-a an perìod d'arcùper. Dòp la mòrt ëd Tuco, Walt e Jesse a l'han decidù 'd tramudé sò comersi ant n'àutra zòna, ma a ven-o fòra dij problema cand l'amprèisa a së spantia con la distribussion ant ij neuv distret. Un dij distributor, Skinny Pete, a l'é agredì e soa dròga a l'é luscà. Antlora Walt a fòrsa Jesse a ande a arcuperé da j'agressor, n'òm e na fomna, o ij sòld o la dròga robà. L'òm a l'é massà pr'ëd rason fùtij da l'istessa fomna, ma a së spantia la parlansa ch'a l'é stàit chiel a masselo e sòn a fa guadagné 'd rispet a la nomea ëd Heisenberg. N'àutr distributor, Badger, a l'é arestà daj cìvich, e donch Walt a dev andè a traté da Saul Goodman (Bob Odenkirk), n'avocat da pòch ch'a treuva la solussion për evité che Badger a ven-a n'informator dla polissìa e për felo surtì da 'n përzon. Saul a veul 'me paga na part dij profit dla dròga e da cost moment a l'é pijà ant ël gir 'me consejé legal.
Walt as sagrin-a për avèj notà na macia bianca ant la figura scura 'd sòj polmon ant le darirere lastre dla tomografìa ch'a l'é andàit a fé dal dotor. Con ij 16.000 Dòlar restant dij sòld dla metanfetamin-a (dòp vàire imprevist ch'a l'han faje perde dl'arzan), Walt e Jesse a passo vàire dì ant ël desert a cheuse 17,3 Kg ëd dròga prima dla mòrt ëd Walter. Apress, dal médich, Walt a dëscoata che 'l tumor a l'é nen spantiasse, ma a l'esat contrari a l'é artirasse dl'80%: la macia bianca ant la lastra a l'era mach n'anfiamassion. Walt a decid ëd chité ëd produve dròga dòp coj 17,3 Kg, ma la normalità a dura pòch.
Sota l'efet dl'anestesìa për n'operassion chirùrgica, Walt a fa dëscheurve për eror a soa fomna l'esistensa ëd në scond teléfon. Chèice sman-e apress chila a lo chita dòp avèj investigà e dëscorvù tute soe busèe. Walt a veul spieghé tut a Skyler, ma chila a rëspond d'avèj na por fòla ëd savèj la vrità. Dòp che Skyler a chita la ca, Walt a s-ciàira n'esplosion ant ël cel dzor soa meison. Ël pare ëd Jane, Donald (John de Lancie), un controlor dël tràfich aéreo, pijà dal magon për ël manch ëd soa fija, a l'ha për eror lassà scontresse doi avion sla sità d'Albuquerque. Ant na figura mostrà al prinsipi ëd vàire episòdi dla stason as fasìa vèje n'orset-babacio reusa ch'a tombava e a flotava ant l'eva dla pissin-a ëd ca White, fin-a ch'a l'era nen cujì da dj'agent ëd la NTSB
Nòte
🇫🇮
Sigoyer (Alp d'Àuta Provensa)
Sigoyer a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 15,3 km², con 81 abitant, scond ël censiment dël 2005, con na densità ëd 5 ab/km².
Lenga Malagasy, Antankarana
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Malagasy, Antankarana o Malagasy, Antankarana a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Madagascar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Malagasy, Antankarana a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=xmv
Weyman Airpark
Ël Weyman Airpark a l’é n'aeropòrt localisà a Burtts Corner, New Brunswick, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CCG3.
Moransengh-Tonengh
Moransengh-Tonengh (Moransengo-Tonengo an italian) a l'é un comun dla provincia d'Ast.
A l'é stait creà dël 1 gené 2023 da la fusion dij doi comun ëd Moransengh e Tonengh.
Anliure esterne
🇫🇮
Valle Agricola
Valle Agricola a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Caserta, con sirca 1.112 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 24 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 46 ab/km quadrà. A confin-a con Letino, Prata Sannita, Raviscanina, San Gregorio Matese, Sant'Angelo d'Alife.
🇫🇮
Prado, Ponteareas
San Nicolao ëd Prado a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Ponteareas. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 212 abitant (111 òm e 101 fomne), distribuì an 7 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Saint-Rémy (Calvados)
🇫🇮
Lenghe tucanoan
La famija dle lenghe tucanoan a l'é na gròssa famija ëd lenghe parlà da le popolassion native dl'América meridional, dzortut an Colombia e Brasil.
Ant la classificassion ëd Joseph Greenberg, che a l'é stàita motobin criticà, le lenghe tucanoan a farìo part dël branch dle lenghe macro-tucanoan ëd la super-famija dle lenghe amerindie, parèj:
Le lenghe tucanoan
Le lenghe tucanoan a son:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Montégut-Savès
Montégut-Savès a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 3,69 km², con 68 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 18 ab/km².
🇫🇮
Lenga Malagasy, Tsimiheti
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Malagasy, Tsimiheti o Malagasy, Tsimiheti a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Madagascar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Malagasy, Tsimiheti a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=xmw
Cernoy-en-Berry
Cernoy-en-Berry a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 29,23 km², con 380 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 13 ab/km².
Weymontachie Airport
Ël Weymontachie Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Weymontachie, Québec, Canadà.
Valle di Maddaloni
Valle di Maddaloni a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Caserta, con sirca 2.556 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 10 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 256 ab/km quadrà. A confin-a con Caserta, Cervino, Durazzano (BN), Maddaloni, Sant'Agata de' Goti (BN).
🇫🇮
Simiane-la-Rotonde
Simiane-la-Rotonde a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provença-Alpes-Costa Azul, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 67,86 km², con 574 abitant, scond ël censiment dël 2007, con na densità ëd 8 ab/km².
🇫🇮
Lenga Eruwa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Eruwa o Eruwa a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' Eruwa a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Marcello Albino
Marcello Albino (Turin, 7 ótober dël 1971) a l'é stàit un fotbaleur piemontèis.
Cariera
Chërsù ant ël Turin, a l'ha giugà an Serie B e C fin-a a trant'ani quand a l'ha fàit soa prima partìa an Serie A con ël Modena ant la stagion 2002-03. Dël 2003-04 a l'ha argionzù la Serie A an giugand ant ël Cagliari.
Dël 2007-08 a l'ha giugà soa ùltima stagion ant ël Legnan lombard.
S-chanf
S-chanf a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 671 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 137,90 km², con na densità ëd popolassion ëd 5 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Bergün/Bravuogn, Davos, Livigno (an Italia, ant la provinsa ëd Sondri), Madulain, Susch, Zernez, Zuoz.
Le lenghe ofissiaj ëd costa comun-a a son l'Alman e ël Rumantsch-Grischun. 🇫🇮
Lenga Ginyanga
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ginyanga o Ginyanga a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Togo.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ayg
Césarville-Dossainville
Césarville-Dossainville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 19,33 km², con 232 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 12 ab/km².
🇫🇮
Sant'Agostino
right|140px Sant'Agostino (Sant Agustén an dialet fërarèis) a l'é na località dl'Emilia-Romagna dë 7.006 abitant, an provincia ëd Fërara.
A l'é stait un comun autònom fin al 31/12/2016; dal 01/01/2017 a l'é unisse al comun ëd Mirabello për formé ël neuv comun ëd Terre del Reno.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fabrizio Toselli (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
Admiral Graf Spee
La Admiral Graf Spee, (ansema a soe nav binele Deutschland e Admiral Scheer), a l'é stàita 'na nav miltar corassà dla Marin-a militar almàn-a durant la Sconda guèra mondial. La nav a l'era stàita varà dël 30 giugn 1934 ant'ij cantié Marinewerft ëd Wilhelmshaven e a l'era entrà an servissi dël 21 maj 1935.
Bataja dël Mar de la Plata e fongament
La Admiral Graf Spee a l'é stàita darmagià dël 15 dzèmber 1939 da lë nav da bataja anglèise HMS Exeter, HMS Aiax e HMNZS Achilles ant l'Océan Atlàntich meridional durant la "Bataja dël Mar de la Plata". Apress la bataja la nav a l'é arfugiasse ant ël pòrt neutral ëd Montevideo për riparassion. Cheich dì apress, dël 17 dzèmber 1939, ël comandant dla Graf Spee, Hans Langsdorff, a l'ha pijà la decision ëd fonghé soa nav davant a Montevideo, sicoma lë riparassion a podio nen basté për combate contra le nav anglèise che la spetavo davant a la còsta dl'Uruguay. La nav a l'era longa 187,9 m, soa larghëssa a l'era ëd 21,6 m, so pescagi a l'era ëd 7,4 m e so dislocament standard a l'era ëd 11.900 t. 🇫🇮.
Lenga Lawangan
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Lawangan ò Lawangan a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Kalimantan).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Lawangan a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lbx
🇫🇮
Barbude, A Estrada
San Martiño ëd Barbude a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) dl'Estrada. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 111 abitant (52 fomne e 59 òm), distribuì an 4 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Lenga Gaa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gaa o Gaa a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gaa a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ttb
Ris (botànica)
Ël ris (Oryza sativa L. ) è a l'è na pianta erbacea anual dla famija dle Poaceae.
Difusion
A l'è un dj pì anportant cereaj e a l'e tant coltivà an t'l Piemont. Ij pais anté ch'a-i é la pì granda produssion ad ris (2014) a son l'India, la Cina, l'Indonesia, Bangladesh e Tailandia.
Coltivassion
An Piemont ël ris as pianta a' la prima ant le risere e as bat n't l'outun.
Whatì Airport
Ël Whatì Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Whatì, Teritòri dël Nòrd-Òvest, Canadà.
Saint-Sylvain (Calvados)
Saint-Sylvain a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bass-Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 13,48 km², con 977 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd ëd 72 ab/km².
🇫🇮
Montestruc-sur-Gers
Montestruc-sur-Gers a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 16,31 km², con 597 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 36 ab/km².
🇫🇮
Lenga Uvbie
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' Uvbie a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=evh
Seraval (frassion d'Ast)
miniatura|sinistra Seraval a l’é na cita frassion dla comun-a d’Ast.
A resta a nòrd-òvest dla sità e ant ël passà a l’era na comun-a autònoma. 🇫🇮
Lenga Tawoyan
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Tawoyan ò Tawoyan a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Kalimantan).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Tawoyan a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=twy
🇫🇮
Attilio Mussino
Dissegnator e pitor. Nassù dël 1878 a Turin, a disdeut agn a l'é intrà a l'Academia Albertin-a, anté ch'a l'é stàit anlev ëd Gilardi e Grosso. A fa sò debut da pitor dël 1908, a la Promotris dle Bele Art. Sò travaj pì amportant a l'é stàit tutun col dël dissegnator e dl'ilustrador (an firmand-se mach Attilio): già ant j'agn dl'Academia a l'avìa colaborà a Il Fischietto, La Luna, Pasquino. A l'ha ilustrà dë stòrie an sël Corriere dei Piccoli, a l'ha colaborà a Cuor d'Oro, a Adolescenza e a l'ha fàit ij dissègn për vàire lìber ëd conte për masnà, dont Storia di uno schiaccianoci, Gingillino, Mondo birbone, Le orecchie di Meo.
Dël 1908 a l'ha anandià a colaboré con l'editor Bemporad për na neuva edission ëd Pinocchio, e costa a l'é stàita soa ciadeuvra, për la qual a l'ha prontà apopré 420 dissègn. La presentassion ëd s'euvra a l'esposission antërnassional ëd Turin dël 1911 a l'ha faje vagné an premi un diplòma d'onor e na mudaja d'òr.
Soa fomna Eugenia a l'era scritris ëd fàule che, ilustrà da Mussino, a son ëstàite publicà da Paravia. Mortje sò fieul Giorgio (al front, durant la sconda guèra mondial) e soa fomna, Mussino a l'é artirasse a Vernant, ma a l'ha seghità a travajé. A l'é torna mariasse, con Margherita. Attilio Mussino a l'é mòrt a Vernant ai 16 ëd luj dël 1954. A l'é sotrà al camposanto ëd Vernant; soa tomba a l'é gravà con j'ilustrassion ëd Pinocchio. 🇫🇮
Lenga ampanang
Pais andoa a l'é parlà
La lenga ampanang ò Ampanang a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Kalimantan).
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=apg
🇫🇮
Wiesbaden
right|140px Wiesbaden a l'é na sità ëd 275.685 abitant (2008) dla Gërmania setentrional.
A l'é la capital dël Land Assia.
thumb|300px|right
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sven Gerich.
Sità gemelà
Wiesbaden a l'è gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Villa Literno
Villa Literno a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Caserta, con sirca 10.362 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 61 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 170 ab/km quadrà. A confin-a con Cancello ed Arnone, Casal di Principe, Castel Volturno, Giugliano in Campania (NA), San Cipriano d'Aversa.
🇫🇮
Chailly-en-Gâtinais
Chailly-en-Gâtinais a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 18,36 km², con 459 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 25 ab/km².
Lenga Dompo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Dompo o Dompo a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Ghana.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Dompo a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=doy
Vittorio Veneto (Nav da bataja)
La Vittorio Veneto, (ansema a soe nav binele Roma e Littorio), a l'é stàita 'na nav miltar corassà dla Marin-a militar italian-a durant la Sconda guèra mondial. La nav a l'era stàita varà dël 25 luj 1937 ant'ij cantié Riunì dl'Adriàtich ëd Triest e a l'era entrà an servissi dël 2 d'òst 1940. La Vittorio Veneto a l'é stàita demolia dël 1948 apress avej prestà servissi ant ël Mar Mediterani durant tota la guèra. A l'era longa 237,8 m, so dislocament standard a l'era ëd 43.624 t. 🇫🇮.
Lenga Fam
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Fam o Fam a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Fam a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=fam
Mendris
Mendris (Mendrisio an italian, Mendriis an lombard) a l'é la 'na sità dël Canton Tesin, an Ësvìssera.
A l'ha 15.567 abitant (2017).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Panorama
🇫🇮
Lenga Isoko
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Isoko o Isoko a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' Isoko a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=iso
Monties
Monties a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 10,55 km², con 108 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 10 ab/km².
🇫🇮
Surville (Calvados)
Surville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bass-Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 4,8 km², con 381 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd ëd 79 ab/km².
Villa di Briano
Villa di Briano a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Caserta, con sirca 5.664 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 8 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 708 ab/km quadrà. A confin-a con Casal di Principe, Casapesenna, Frignano, San Cipriano d'Aversa, San Marcellino, San Tammaro.
Alberto Bernardi
Alberto Bernardi (Turin, 15 giugn dël 1977) a l'é'n fótbaleur piemontèis, atacant dël Atletico Trivento.
Cariera
Chersù ant la squadra dj giovo dël Turin a gieuga soa prima partìa an Serie A con ij granata ant la stagion 1993-94 andoa a resta fin-a a la stagion 1995-96 sensa marché gnun-a grija. Dël 1996-97 a gieuga ant ël Prato an Serie C1 antramentre che dël 1997-98 a gieuga ant ël Castel di Sangro (Serie B) anté ch'a marca 2 grije an quìndes partìe. Dël 1998-99 e 1999-2000 a marca 8 grije an 53 partìe an Serie C1. Dël 2001 a passa a l'Alzano Virescit (Serie C1) andoa a fa 10 goal an doi ani. Dël 2003 a torna al Prato, sempre an C1, andoa a marca 7 grije an 23 partìe. Dal 2004 al 2006 ël giugador a va a la Prò Vërsèj an C2 andoa a marca 3 grije an 23 partìe. Dal 2006 a cangia 3 squadre an doi ani an passand dal Como (21 partìe e 3 goal an Serie D), a la Cavese (Serie C1) al Val di Sangro (Serie C2 con 3 presense e un goal) Dël 2008 a va al Atletico Trivento an Serie D anté che a gieuga ancora al di d'ancheuj. 🇫🇮
Lenga italian-a
L'italian, o toscan, a l'é la lenga che al dì d'ancheuj as parla ufissialment ant la penìsola itàlica.
Stòria
Ancheuj a l'é parlà ant la penìsola itàlica, ma sò dësvlup a l'é pitòst complicà, dagià che costa lenga a l'ha nen dësvlupasse da sùbit an tuta la penìsola.
Ël prinsipi e 'l cheur ëd l'Italian a son ant ël fiorentin visadì ant la lenga ch'a l'era parlà a Firense ant ël 1200-1300; la lenga che, polidà e an part latinisà, a l'ha dovrà Dante Alighieri për ëscrive soa Divin-a Comedia. E an efet, dasendje dapress a l'esempi 'd Dante, ëd Boccaccio e Petrarca ch'a l'han scrivù, sèmper an fiorentin, pen-a dòp chiel, ël prim an pròsa e lë scond an poesìa, un nùmer sèmper pì gròss ëd poeta e dë scritor a l'han dovrà 'l fiorentin, che pian pian a l'ha ancaminà a esse ciamà Italian, vist ch'a l'era dovrà pì o men an tuta la penìsola da banda dël Latin, lenga istitussional e litùrgica.
Con ël temp la lenga a l'é modificasse e a l'é anrichisse an pijand tant da j'àutre lenghe dla penìsola, tant che pì che n'autor a l'ha scrivù an Italian ma 'dcò an n'àutra lenga për esempi Goldoni ch'a scrivìa 'dcò an Venessian; an pì l'Italian a l'ha sèmper avù na fòrta liura con soa seur ël Fransèis ch'a l'ha influensa-lo an pì period, e ch'a l'era motoben conossù da tanti autor important dla literatura italian-a, un për tùit Alessandro Manzoni. E pròpi Manzoni a l'é un pòch l'esempi tìpich ëd cola ch'a l'era la situassion lenghìstica ant ël Nord Italia; an efet chiel, milanèis, a parlava motoben ël Milanèis e 'l Fransèis, ma a la dovù 'mprende l'Italian e adritura purifiché soa euvra da la prima (1827) a la sconda (1840) edission an gavand tùit coj trat ch'a j'ero tròp "lombard", lavando i panni in Arno, coma a disìa chiel. Dòp l'unificassion l'Italian a l'é dventà lenga dovrà da lë Stat, bele che Cavour, ël re Vittorio Emanuele II e la pì gran part dël parlament a parlèisso mej e pì soèns ël Fransèis o, ant ël cas dij piemontèis pròpi la lenga piemontèisa. Lë Stat italian a l'ha avù na polìtica particolarment centralista an volend unifiché la nassion con la lenga Italian-a, ma për fé lòn a l'é nen bastà 'l Fassism con la granda alfabetisassion e la proibission dë scrive 'n dialèt (1931), nì la coscrission obligatòria për doe guere mondiaj ch'a butava ansema giovo da tùit ij paìs dla penìsola.
Lòn ch'a l'ha da bon unificà l'Italia ant la lenga Italian-a a l'é stàita la radio prima e peui la television: costi mojen a l'han portà l'Italian ant le cà 'd tuta l'Italia, ant la pì part dij cas rampiassand d'àutre lenghe coma 'l Piemontèis. Al dì d'ancheuj l'Italian a l'é la prima lenga dla penìsola e nopà j'àutre lenghe a son an diminussion për nùmer ëd parlant, bele che an vàire region coste lenghe a son ancora bastansa spantià.
Pais andoa a l'é parlà
La lenga italian-a a l'é parlà specialment ant l'Italia, a San Marin e ant na part ëd la Svìssera, e 'dcò an vàire d'àutri pais anté ch'a-i é stàita dl'imigrassion da l'Italia, coma ant jë Stat Unì ant ël Canadà e ant l'Australia.
A l'é un-a dle lenghe romanze coma Fransèis, Piemontèis, Ossitan, Spagneul, Catalan, Portughèis, Rumen e vàire àutre.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl'italian a peul esse:
Lenga Tunjung
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Tunjung ò Tunjung a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Kalimantan).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Tunjung a peul esse:
Sourribes
Sourribes a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 19,75 km², con 170 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 8 ab/km².
🇫🇮
Lenga Tunjung
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Tartonne
🇫🇮
Numerassion Suzhou
La numerassion Suzhou  o huama a l'é 'n sistema 'd numerassion dovrà 'n Cin-a prima dl'introdussion ëd la numerassion àraba.
Stòria
Ël sistema 'd numerassion Suzhou a l'é l'ùnica varianta dovrà 'ncheuj dla numerassion a bachëtte. La numerassion a bachëtte a l'é 'n sistema numeral posissional dovrà dai cinèis an matemàtica. La numerassion Suzhou a l'é na variassion dël sistema a bachëtte dovrà 'nt ij teritòri dël sud ëd la dinastìa Song.
La numerassion Suzhou a l'é stèita dovrà ant ël camp dël comersi, pì che tut ant la contabilità e 'nt le transassion comersiaj. D'àuta part, la numerassion cinèisa normal a l'é stàita dovrà 'nt la scritura formal, pròpi përchè a smija a la scritura dij nùmer inglèis. La numerassion Suzhou a l'é ancora dovrà 'nt ij mërcà cinèis, come 'n col d' Hong Kong fin-a al 1990, ma pian pianòt a l'é stàita baratà con ël sistema 'd numerassion àrabo. A smija a la numerassion roman-a ch'a l'é stàita dovrà ant l'antichità e 'nt l'Età 'd Mes për la matemàtica e 'l comersi. Ancheuj as treuva mach pì 'nt ij mërca cinèis o 'nt ij tradissionaj tòch ëd cartron ëscrit a man.
Lenga Foodo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Foodo o Foodo a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Benin.<BR> <BR>
Tresigallo
right|140px Tresigallo (Trasgàl an dialet fërarèis) a l'é un comun dl'Emilia-Romagna ëd 4.654 abitant, an provincia ëd Fërara.
Lenga Foodo
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Foodo a peul esse:<BR> <BR>
Tresigallo
Arferiment
🇫🇮
Lenga Foodo
Classificassion
<BR>
Numerassion Suzhou
Sìmboj
Ant la numerassion Suzhou, a-i son dij sìmboj diferent da coj tradissionaj cinèis ch'a son definì 'nt l'Unicode an tra U+3021 e U+3029.
Lenga Foodo
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=fod
Numerassion Suzhou
Sìmboj
Ij nùmer un, doi e tre a son tuti arpresentà da 'd bachëtte verticaj. Sossì a peul porté confusion cand a son davzin a d'àutri, për sòn soens a ven-o dovrà ij caràter ideogràfich cinèis. Për esempi, "21" a l'é scrit come "〢一" nopà 'd "〢〡" ch'a peul essi confondù con "3" (〣). Ël prim caràter ëd minca sequensa a l'é d'usual arpresentà da 'n nùmer Suzhou, mentre lë scond da n'ideogràfich cinèis
Notassion
La notassion a l'é posissional. La notassion numérica completa a l'é scrita ansima a doe ligne për marché 'l valor numérich, órdin ëd grandëssa, e órdin dë mzura.
Saas im Prättigau
Saas im Prättigau a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 752 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 26,74 km², con na densità ëd popolassion ëd 28 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Conters im Prättigau, Klosters-Serneus, Küblis, Sankt Antönien, Sankt Antönien-Ascharina, Sankt Gallenkirch (an Àustria).
Numerassion Suzhou
Notassion
Cand a l'é scrit orizontalment (da snistra a drita, da la sima al fond):
Saas im Prättigau
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Numerassion Suzhou
Notassion
Cand a l'é scrit verticalment (da la sima al fond, da drita a snistra):
La prima ligna a conten un valor numérich, an cost esempi, "〤〇〢二" ch'a sta për "4022". La sconda ligna a l'é formà da caràter cinèis ch'a arpresento l'órdin ëd grandëssa e l' órdin dë mzura dël prim nùmer ëd l'arpresentassion numérica. An cost cas "拾元" ch'a sta për "des yuan". Butà 'nsema, as les donca "40.22 yuan".
D'àutri possìbij caràter dovrà 'nt l'órdin dë mzura a son:
A l'é da armarché che 'l pont decimal a l'é implìcit cand la prima gifra as treuva 'nt la posission ëd la desen-a. Zero a l'é arpresentà dal sìmbol (〇), ma la soa indicassion a l'é nen obligatòria 'nt ij cas ëd zero inissiaj e finaj.
A smija tant a la moderna notassion sientìfica con la vìrgola andoa le prime gifre fòrte a son arpresentà da 'n valor dit mantissa, andoa sò órdin ëd grandëssa a l'é dàit da l'esponent.
Eror d'identificassion d'Hangzhou
Second la normalisassion Unicode version 3.0, costì caràter a son ciamà (ciocand) stil numérich Hangzhou. Ant la normalisassion Unicode 4.0, l'eror a l'é arconossù con la dicitura ''The Suzhou numerals (Chinese su1zhou1ma3zi) are special numeric forms used by traders to display the prices of goods. The use of "HANGZHOU" in the names is a misnomer.''
Tute le referense 'd "Hangzhou" ant l' Unicode standard a son ëstàite coregiùe con "Suzhou" gavà dël nòm midem dël caràter, che na vòta assegnà a peul nen essi cambià, second le régole dl' Unicode Stability Policy, che 'nt la creassion dij programa a përmet mach ëd dovré ij nòm assegnà ai sìmboj come indicator ùnich d'arferiment. 🇫🇮
Adelàide amperatris
Nassùa dël 932, fija ëd Rodolf II ëd Borgògna, a marìa Lotari, re d'Italia. Restà vidoa a disdeut agn, a l'é pijà përzonera dal competitor ëd Lotari, Berengari, e ampërzonà ant un castel sël lagh ëd Garda. Adelàide a riess a scapé e a treuva grassia dnans a l'amperador d'Almagna, Oton ël Grand, ch'a sfida Berengari e a marìa Adelàide dël 951. Adelàide a giutrà ant ël goern ëdcò sò fieul Oton II. A la mòrt ëd chiel-sì, jë sgnor a confido a Adelàide la regensa d'Almagna. Assistùa da Odilon, Adelàide a meuir ai 16 dë dzèmber dël 999. 🇫🇮
Chaingy
Chaingy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 21,65 km², con 2.641 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 122 ab/km².
🇫🇮
Leone (fàbrica)
thumb|right|200px|Na confession ëd "Pastilie Leone" Leone a l'é na fàbrica piemontèisa ëd bombon e 'd pastilie dosse. Sò achit a l'é dël 1857, cand Luis Leone a l'ha duvertà na confeterìa an Alba. Dël 1880 la cita asienda a l'ha tramudà a Turin, an contrà Bellini (al canton con cors Vitòrio). Dal 1934 a l'é la famija Monero ch'a l'ha pijà an man l'asienda; jë stabiliment a son tramudà an cors Argin-a. Vers la fin dël 2006 as trasferiss a Colegn.
An Piemont, ij prodot Leone a son ëvnù arnomà për soa qualità; l'espression marca Leone as deuvra për designé cheicòs ëd fiamengh e bin soagnà.
🇫🇮
Whaletown Water Aerodrome
Ël Whaletown Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Whaletown, Columbia Britànica, Canadà.
Vitulazio
Vitulazio a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Caserta, con sirca 5.438 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 22 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 247 ab/km quadrà. A confin-a con Bellona, Camigliano, Capua, Grazzanise, Pastorano, Pignataro Maggiore.
🇫🇮
Lenga Urhobo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Urhobo o Urhobo a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' Urhobo a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=urh
USS Missouri (BB-63)
La USS Missouri (ansema a soe nav binele, Iowa (BB-61), New Jersey (BB-62) e Wisconsin (BB-64)) a l'é 'na nav miltar corassà dla Marin-a militar djë Stat Unì varà durant la Sconda guèra mondial e che a l'ha prestà servissi fin dël 11 mars 1992. La nav a l'era stàita varà dël 29 gènè 1944 ant'ij cantié New York Navy Yard ëd Neuva York e a l'era entrà an servissi dël 11 giugn 1944. La Missouri a l'é stàita trasformà dël 14 otòber 2009 an nav musè. A l'é longa 271,94 m, soa laghëssa a l'é ëd 32,92 m e so dislocament standard a l'é ëd 45.000 t. 🇫🇮.
Montiron
Montiron a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 10,54 km², con 131 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 12 ab/km².
🇫🇮
Châlette-sur-Loing
Châlette-sur-Loing a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment ëd Loiret. As dëstend an s'na surfassa ëd 13,13 km², con 14.591 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 1.111 abitant al chilòmeter quàder. 🇫🇮
Pietro Paoli
Matemàtich. Pietro Paoli a l'era nà a Livorn dël 1759 e a l'é mòrt a Firense dël 1839.
A l'ha fàit ij sò prim ëstudi a Livorn, peui a l'é laureasse an drit a Pisa dël 1778. A l'ha mostrà matemàtica al ginasi ëd Màntoa dël 1780 e doi agn apress a l'é passà a la cadrega ëd Matemàtiche complementar a l'Università ëd Pavìa. Dël 1784 a l'é stàit ciamà a la cadrega d'Anàlisi a Pisa e a l'é restà ambelessì findi al 1814, cand a l'é stàit dispensà da l'ansegnament e a l'han daje la caria d'uditor dl'università.
A l'é stàit pressident ëd la diputassion ancarià dla formassion dël catast toscan e a la fin consijé real dzorantendent a jë studi dël granducà.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Billy (Calvados)
🇫🇮
Congress dël Pòpol (Sudàfrica)
Ël Congress dël Pòpol (COPE) a l'é 'n partì polìtich sudafrican, creà ai 16 dë dzèmber dël 2008 durant un rëscontr a Bloemfontein. Ël partì a l'é nà da na division a l'anterior ëd l'ANC, cissà dai cambrada dël vej pressident Thabo Mbeki.
Ël pressident dël partì a l'é Mosiuoa Lekota.
🇫🇮
Lenga Kohin
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kohin ò Kohin a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Kalimantan).
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kkx
🇫🇮
Lenga Gonja
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Gonja o Gonja a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Ghana.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gonja a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gjn
Grotte di Castro
right|140px Grotte di Castro a l'é un comun dël Lassio ëd 2.851 abitant, an provincia ëd Viterb.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Piero Camilli (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Panorama
Vigarano Mainarda
right|140px Vigarano Mainarda (Vigaràn an dialet fërarèis) a l'é un comun dl'Emilia-Romagna dë 7.233 abitant, an provincia ëd Fërara.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Daniele Palombo (dal 30/05/2006 -second mandà-).
Sità gemelà
Vigarano Mainarda a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Lenga Eloyi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Eloyi o Eloyi a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' Eloyi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=afo
Cesa ëd San Martin d'Arnà
miniatura|sinistra La cesa d'Arnà, cesa d'Arnad, dël di d'ancheuj a l'é ancor për la pì part l'antica cesa a tre navà fabricà daj beneditin anviron dël 1020. L'inondassion dël 1408 a l'era mach intrà da la muraja a nòrd, ch'a-i é staje da manca ëd torna tiré su. Le vòlte gòtiche e ël portal dël di d'ancheuj a son anviron dël 1500 e la vòlta dla cùpola a l'é ancor pì recenta. A part sòn, ël rest a l'é col dla cesa romànica primitiva, con àbside ëd forma semi-sircolar. Costa cesa a l'era ornà da vàire piture. 🇫🇮
Class Maersk EEE
La Class Maersk EEE, a l'é 'na class ëd 31 nav porta marcandise/container danèise. Lë nav a son stàite comissionà da la Maersk Line, e la costrussion dlë nav a l'é stàita fidà a ij cantié Daewoo Shipbuilding & Marine Engineering (DSME) ëd Geoje an Coréa dël Sud. La prim-a nav, la Mærsk Mc-Kinney Møller, a lé stàita consegnà dël luj 2013. Lë nav a son longhe 399.2 m, la larghëssa a l'é ëd 58,6 m, so pescagi ëd 16 m, so dislocament a veuid a l'é ëd 55.000 t e anfin soa lestëssa màsima a l'é ëd 23 neud. Lë nav dla prim-a generassion a pèul-o porté fin a 18.270 container, còle dla scònda generassion, fin a 20.568.
🇫🇮.
Guido Amoretti
Ël general Guido Amoretti a l'era nassù a Turin dël 1920. Da masnà a vivìa an piassa dla Gran Mare.
Righeira
J'achit
Tut a l'é nàit a Turin a la fin ëd j'ani '70. Dël 1981 Johnson Righeira a l'ha fàit sò prim disch, ciamà Bianca Surf, ma a l'é stàit dël 1983 ël sucess pì grand con ël sìngol Vamos a la Playa (prim ant la classificassion për set ësman-e e ëd gran sucess ëdcò an Anghiltèra e an d'àutri pais).
Guido Amoretti
Dël 1956 Amoretti a l'ha ancaminà a anteressesse a le galarìe dla sitadela ëd Turin: ëd mars 1958 a l'ha dëscoatà lòn ch'a-i restava dël Pastiss e dl'otóber dël midem ann a l'é stàit ël prim a intré ant la scala che Pero Mica a l'avìa fàit ës-ciopé ant la neuit tra ij 29 e ij 30 d'ost 1706. Fin-a a soa mòrt, avnùita ai 14 ëd luj 2008 a l'ospidal ëd La Venerìa, Amoretti a l'ha dirigiù ël Musé ëd Pero Mica (creà dël 1961). 🇫🇮
Marijuana
La marijuana (dle vire ciamà an hindi "गांजा" gānjā), a l'é na sostansa psicoativa ch'as ricava da le fior sëccà dle fumele ëd Cannabis che aparten-o al genotipo THCAS (ciamà cauna indian-a). An tute le rase ëd cauna a-i son, an proporsion variàbij, vaire sostanse psicoative, stupefacent e nen. La prinsipala a l'é ël delta-9-tetraidrocannabinòl (stranomà THC), ch'a rend la pianta ilegala an vaire paìs. A-i son 'cò ëd varietà coltivàbij legalment, combin ch'a-i sia un lìmit ëd prinsipi ativ. Le piante ëd cannabis a son diòiche, visadì a peulo esse ëd doi géner: mas-cc e fumela. Ij mas-cc a ven-o ancrosià con le fumele për creé neuve varietà ëd cannabis, ch'a conten-o na quantità diferenta ëd prinsipi ativ. Për esempi a-i son la Haze e la Kush. A-i son tre varietà prinsipaj ëd cannabis, e donca ëd marijuana: Cannabis sativa, Cannabis indica e Cannabis ruderalis, ch'a son diferente tant për le dimension dle piante, quant për la concentrassion ëd prinsipi ativ, e donca 'cò për j'efèt ch'a pròvoco ij derivà. La marijuana a l'é considerà na dròga lingera, visadì sostansa psicòtropa, përchè a peul nen creé dipendensa.
Righeira
J'achit
Dël 1983 la formassion a fa seurte No tengo dinero e dël 1984 Hey Mama.
Marijuana
Stòria
L'etimologìa dla parola marijuana a l'é nen conossùa. An Méssich a ciamavo parèj la cauna indian-a, e la dovravo soens. A peul d'esse che j'ebréo a la dovreisso për chèich ritual. Ël Pressident djë Stat Unì Franklin Delano Roosevelt ël 14 ëd giugn 1937 a l'ha firmà ël Marihuana Tax Act e a l'ha proibila. Për ël rastafarianesim, la religion nassional ëd la Giamaica, a serv për medité e preghé.
Righeira
J'achit
Famos për soe canson e për sò stil vreman dròlo, ij doi frèj a l'han ëdcò partecipà a San Remo dël 1986 con Innamoratissimo e a son ruvà ant la posission ch'a fa quìndes. Sempre dël 1986 a l'han scrivù la canson Rimini splash down peui butà ant ël film Rimini Rimini.
Marijuana
Manere d'assunsion
Soens la marijuana a ven assumùa anrotolà sota forma ëd cana, na specie ëd sigarëtta. D'àutre vire a peul esse fàita dėslié ant ėl lait, ant ël bur o ant àutri gras andoa che ël THC a peul fondse.
Righeira
J'achit
La cobia a l'é dësblasse dël 1988 dòp la surtìa dël sìngol Compañero. Dël 1989 Johnson a l'ha realisà na version acid-house ëd Yes i know my way, un clàssich ëd Pino Daniele.
Marijuana
Darmagi a la salute
J'efèt portà da la marijuana a son svarià, e a dipendo 'cò da le condisioon dlá person-a, dzoratut da la contemporània assunsion d'àlcol o d'àutre sostanse psicoative. Ij prinsipaj efèt a son: analgesìa, sögn, euforìa, arlassament dij muscoj, diminussion dla pression intra-ocular e endo-ocular, atenuassion dla reatività fìsica, alterassion dla pression dël sangh, amplificassion dij sens, baticheur o ansia, aument ëd la fam ("fam chìmica"), nausea e gòmit. N'assunsion esagerà a peul porté a maladìe mentaj. Nen tùit ij dotor a son d'acòrdi an sla gravità dij dann.
Righeira
J'achit
Tornà ansema dël 1998, ij Righeira dël 2001 a l'han realisà un EP con vàire version ëd soe veje canson e a l'han ëdcò colaborà con la formassion Statuto ant la canson Sole, mare.
Dël 2007 a l'han publicà un neuv àlbom, Mondovisione, che a l'ha avù assé 'd sucess.
Àlbom
1983 Righeira (CGD) 1985 Bambini Forever (CGD) 1992 Uno Zero Centomila (RCA) 2007 Mondovisione (Saifam)
Sìngol
1981 Bianca surf 1983 Vamos a la playa 1984 No tengo dinero 1984 Tanzen mit Righeira 1984 Hey Mama 1985 L'estate sta finendo 1986 Innamoratissimo 1986 Italians à go-go 1987 Bambini Forever 1987 Oasi in città 1988 Compañero 1989 Garageamos 1990 Ferragosto 1992 Uno Zero Centomila 2001 2001 Vamos a la playa 2007 La Musica Electronica 🇫🇮
Montpézat
Montpézat a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 15,64 km², con 194 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 12 ab/km².
🇫🇮
Marijuana
Për curé le maladie
La cauna a peul esse dovrà për contrasté ël cal ëd l'aptit lijà a le mnisin-e chemioteràpiche e a peul favorì l'arlassament muscolar, an giutand an patologìe tanme epilessìa, scleròsi multipla, l'anoressia, sìndrom ëd Tourette. An séguit a la soministrassion controlà ëd marijuana, la diminussion dla pression intra-ocular a peul giuté an cas ëd glaucoma, mentre che la dilatassion dij bronch a peul dé benefissi për l'asma (an cost cas-sì a l'é consijà l'inalassion). A son an cors djë studi për verifiché la validità dla marijuana për contrasté i sìntom o la progression ëd certe neoplasìe, dla maladìa d'Alzheimer, dla maladìa ëd Parkinson e dla maladìa d'Huntington. An Italia l'usagi terapeutich dla marijuana a l'è stait depenalisà dël 2015.
Lenga Kwanja
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Kwanja o Kwanja a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kwanja a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Marijuana
Politica
An Italia a-i son staite dagià pì proposte për legalisé la marijuana. Ël partì che pì a l'é batusse për la legalisassion a l'é stait ël Partì Radical, con ij sò leader Marco Pannella (ch'a l'é ëdcò stait condanà për avèj distribuì dròghe lingere a fin dimostrativ), Emma Bonino e Rita Bernardini. Ëdcò chèich member dël Partì Democratich e dël Moviment 5 Ësteile a veulo legalisela.
Influensa cultural
Chèich cantant coma Patty Pravo, Gianluca Grignani e Vasco Rossi i son stait arestà per avèj fumà marijuana, mentre che cantant coma Fedez e J-ax a l'han scrit dle canson për legalisela. Bob Marley, ch'a l'era rastafarian e la fumava soens, a l'é ancora ël personage pì famos comunement associà a la marijuana.
Schwa
La paròla
La paròla "schwa" a ven da 'nt l'ebràich שְׁוָא (šěwā’, ), ch'a veul dì "nen". An prinsipi la paròla a la restava arferìa a un dij pont vocaj niqqud ch'as dòvro ant l'alfabet ebràich, pont che da na mira gràfica as presenta coma na cobia ëd pontin butà an vertical sota a na litra (ën vardand la version an ebràich dla paròla smonùa sì dzora as ës-ciàira ch'a-i é ëdcò ambelelì).
Ës segn-sì as dòvra an doe manere: Ste doe manere a resto nen an conflit antra lor për via che n'ebràich la schwa a l'é na vocal epentética, ch'a la resta equivalenta a "gnun-a vocal d'autut".
Lenga Kwanja
Còdes ISO
<BR>
Schwa
La paròla
Dle vire as dis "schwa" për definì na vocal epentética qualsëssìa ëd na lenga qualsëssìa; contut ch'a sia un dovré dla paròla ch'a l'ha sò sust, a venta sempe visesse che peui ant la pràtica lenghe diferente a dòvro vocaj epentètiche diferente.
Ël cas dël piemontèis
La presensa motobin spantià dla Schwa an piemontèis a l'é un-a dle diferense che pì a sàuto a l'orija antra piemontèis midem e, pr'esempi, franch-provensal, italian ò lombard, ch'a la dòvro nen d'autut. La prononsia dla schwa piemontèisa a l'ha soe variassion fonétiche regionaj. L'esse bon a prononsié ës son-sì coma "nativ" a l'é un dj'avantagi ch'a l'han le masnà che a parlo piemontèis, ën essend che da mira fonética a-j ven pì belfé a amprende l'anglèis.
Lenga Kwanja
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=knp
Luigi Allemandi
thumb|right|200px|Luigi Allemandi Luigi Allemandi (San Damian Macra, 8 novèmber dël 1903 - Pietra Ligure, 25 dë stèmber 1978) a l'é stàit un fotbaleur e n'antreneur piemontèis.
Francolise
Francolise a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Caserta, con sirca 4.846 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 40 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 121 ab/km quadrà. A confin-a con Calvi Risorta, Carinola, Falciano del Massico, Grazzanise, Pignataro Maggiore, Sparanise, Teano.
Safien
Safien a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 344 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 100,58 km², con na densità ëd popolassion ëd 3 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Casti-Wergenstein, Duvin, Flerden, Mathon, Nufenen, Pitasch, Portein, Präz, Riein, Sankt Martin, Sarn, Splügen, Sufers, Tenna, Tschappina.
Luigi Allemandi
Cariera
A l'ha ancaminà soa cariera da difensor a gnanca vint ani ant ël Legnan, antlora sossietà ëd prima division (valadì Serie A) ant la stagion 1921-22. Dël 1925 a l'é stàit catà da la Juventus. Con la maja bianca e nèira a l'ha vagnà 'l campionà 1925-26, a l'é stàit ciamà për la prima vira ant la selession italian-a e a l'é stàit protagonista d'un fàit restà famos ant la stòria dël fótbal piemontèis.
Francolise
🇫🇮
Schwa
Ël cas dël piemontèis
La Schwa arnalisà an A (con possibil ésit regional an Ò) a l'é un dij fator pì evident ant le grafìe sërvaje piemontèise, quand la gent as preuva a trascrive ël fonétich sensa pa savej coma fé.
Safien
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Whistler - Green Lake Water Aerodrome
Ël Whistler - Green Lake Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Whistler, Columbia Britànica, Canadà.
Schwa
Ël cas dl'anglèis
La schwa a l'é ël son vocal pì spantià an anglèis, na semivocal dovrà an vàire silabe nen acentà, dzortut quand le consonant silàbiche a son nen dovrà, coma:
Vàire dialèt dl'anglèis britànich (BrE) a l'han doj son dë schwa, antramentr che vàire dialèt dl'anglèis american (AmE) a në dòvro mach un. La schwa a la resta un son vocal neutral motobin curt e, coma an tute le vocaj, soa qualità precisa a la dipend da 'nt le consonant ch'a l'ha davsin. Ant la pì part dle varietà dl'anglèis, la schwa as treuva pì che d'àutr an sìlabe nen acentà (antra j'ecession ël cas BrE concerted), ma ant l'anglèis dla Neuva Zelanda e ant l'anglèis dël Sudàfrica la vocal dèbola frontal (coma an bit) a l'é vnùita duvèrta ën rivand a esse na schwa. Con sòn as peul disse che sti dialèt-sì a l'abio tant dle schwa acentà che nen acentà. An american stàndard, la schwa a l'é un dij doj son vocaj ch'a peulo esse rotacisà. Ës son-sì as dòvra an paròle con sìlaba "er" nen acentà, coma dinner.
An general
Vàire lenghe a l'han dij son ch'a-j ësmijo a la schwa. An fransèis a la smija a na curta e nen acentà, e a la resta rionda e manch sentral, pì coma n'anferior rionda ò na semi-dùverta anterior rionda. A la resta squasi sempe nen acentà, con tut che l'albanèis, ël bùlgar e l'afrikaans e sio tre esempi ëd lenghe ch'a peulo acenté la schwa. Vàire Lenghe caucàsiche e cheidun-a dj'Uraj (pr'esempi ël komi) 'cò lor a dòvro un fonéma schwa, e a lasso che le schwa a pijo l'acent. An olandèis, ël son vocal dël sufiss -lijk, coma an waarschijnlijk (a l'é belfé che...) as les coma schwa. Ant ij dialèt orientaj dël catalan, comprèisa la varietà stàndard (basà ansima al dialèt ëd Barslon-a), na "a" ò na "e" nen acentà as leso schwa (ciamà "vocal néutra"). Ant ij dialèt dël catalan ëd j'ìsole Balear, na schwa acentà as peul dovresse. Dle schwa acentà a-i son ëdcò an romen coma an mătură ['mə - tu - rə] (ramassa).
Antra j'àutri sìmboj dovrà për ës son-sì a-i son