cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fort Chipewyan - Small Lake Water Aerodrome
Ël Fort Chipewyan - Small Lake Water Aerodrome a l'era n'aeropòrt localisà a Fort Chipewyan, Alberta, Canadà. A l'ha chità soa atività ant ël 2007.
Monsano
right|140px Monsano a l'é un comun dlë Marche ëd 3.191 abitant, an provincia d'Ancon-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gianluca Fioretti (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Sità gemelà
Monsano a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Lenghe basche
La famija dle lenghe basche a l'é parlà an Euròpa, dzortut ant ij Pais Basch e peui an sël sonfin tra Spagna e Fransa.
Ël Basch, parlà ant ij Pais Basch spagneuj a l'é la variant pì conossùa, ma a-i é ëdcò doe variant parlà an Fransa.
Le lenghe basche a son conossùe për coste caraterìstiche, che aj rendo ùniche an Euròpa:
Le lenghe basche a son:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Falco tinnunculus
thumb|right|Na fomela
Torieul
thumb|right Órdin:  ---
Famija: ---
Géner:  ---
thumb|Falco tinnunculus thumb|right
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: torieul, farchèt ëd le tor.
A l'é longh apopré 35 centim, con dòss color castagn e pansa barossa con mace scure. A mangia 'd preferensa rat e giari, ma ëdcò laserte, ran-e e gròsse bòje. thumb|right|Na carta ëd sò spantiament. An giàun ij pòst andoa a lë sta mach l'istà, an verd coj andoa a lë sta tut l'ann
Ambient
Da finì.
Distribussion
Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Falco tinnunculus
Sucri
miniatura|sinistra Sucri (an italian Zuccaro di Valduggia) a l'é na frassion dla comun-a ëd Valdugia, an Valsesia.
Sucri a resta a doi chilométer dal sénter ëd Valdugia e belessì, ant la grassiosa Ca Nèigr a-i é l'Associassion Eco-musé dla Bassa Valsesia "Brich ëd Ses", ch'a mira a valorisé ij ben materiaj e colturaj an restaurandje e an lassandje visité an n'ambient natural.
L'associassion a organisa cors ëd pitura e fresch, an dovrand le materie prime antiche dij temp ëd Gaudenzio Ferrari, visadì la tempra e l'euv, ij pigment naturaj. As organiso ëdcò cors për realisé ëd vëdrià con ël piomb e për fabriché solarie andrissà e fonsionante.
Grassie a n'acòrd con la gent dël pais, pì che stanta ca ancheuj a son afrescà con j'euvre dj'anlev ëd Ca Nèigr e sòn a l'ha rendù la borgià motobin anteressanta da na mira torìstica.
La cesa parocial a Sucri a l'é stàita precedùa da na caplin-a dël 1050, ch'a l'é vnùa paròchia dël 1450. La fassada e 'l porton d'intrada a son stàit afrescà e vërnisà da Giulio Céser Luin, anlev ëd Ferrari. Sla fassada a-i é 'l Giudissi Universal, mentre sël porton a-i é la nàssita ëd Gesù. Ël batisté a l'é stàit afrescà a la fin dël Sinch-sent e a-i resta ël bassin dël 1562. Ansema a la cesa a-i é 'l cioché con ses ciòche da concert e l'oratòri ëd San Bernardin, con ëd piture dël mèistr Perassin.
A des minute a pé da Sucri a-i é Orpiatin, an mes ai bòsch ës-ciass, ch'a l'é 'n pòst bandonà da la fin dl'Eut-sent, ma ancor guernà, con vàire ca 'd muraje sëcche e 'n vej oratòri. As conta ch'a l'é stàit bandonà da sòj abitant për n'epidemìa.
Durant le feste e durant j'eveniment ëd l'associassion dël pòst, j'abitant ëd Sucri a visco ij vej forn e a cusin-o 'l tìpich doss local, ciamà figacin-a, dont arseta a l'é tnùa segreta da ch'i a la conòss.
Arferiment
🇫🇮
Famije lenghìstiche
Introdussion
right|thumb|667px|Carta dle famije lenghìstiche dël mond L’òm a l’è sempe stàit antëressà, për ël dabzògn ëd capisse, a la varietà ëd lenghe che a esisto al mond, e a l’é sempe stàit stupì da la quantità e diversità ëd le lenghe.
La Bibia, për esempi, a spiega la diferensa ëd le lenghe con la stòria dla Tor ëd Babel. Ant la Génesi, as conta che la gent ëd la pianura ëd Sennaar a l’avìa ancaminà a fé la tor për rivé al siel, ma Nosgnor a l’avìa castigà cola superbia confondenje le lenghe e spatarandje. Lë stòrich grech Eròdot a conta che Psammétich I, faraon egissian dël sécol che a fa VII prima ëd Nosgnor, a l’avìa comandà ëd ten-e an isolament doe masnà, fin-a a quand a l’avèisso nen amparà a parlé. La prima paròla che le masnà a l’avìo dit a l’era stàita “bekos”. Jë scriba dël faraòn a l’avìo dëscurvì che a l’era na paròla frigia che a vorìa dì “pan”, e a l’avìo dessidù che ël frigio, na lenga anatòlica, a l’era la lenga originaria dla Tèra.
Prima ëd rivé aj nòsti temp, a-i è ancora Dante che, ant ël De Vulgari Eloquentia, a mosta d’avèj vist bastansa ciàira la parentela antra lenghe romanze.
Un pòch dë stòria
A venta rivé al 1786, quand che sir William H. Jones a marca l’inissi djë studi indoeuropeìstich, con un famos discors:<BR>
Da lì a pòchi agn, la famija indoeuropea a l’è stàita arcostruìa an pien. Con l’istess método sientìfich a son stàite arcostruìe le famije semìtica, uràlica, austronesian-a e pòche àutre.<BR> Da j’agn 50, Joseph H. Greenberg a l’ha ancaminà a travajé con ël métod dla “mass comparison”, confrontand nen doe lenghe, ma desen-e ëd lenghe che a peulo esse amparentà. Ant ël 1963 a l’ha publicà un travaj an dova a classificava tute le lenghe dl’Africa an quatr famije, afro-asiàtica, nilo-saharian-a, nìger-kordofanian-a e khoisan. Costa classificassion dle lenghe african-e a l’ha avù na bon-a acetassion.<BR> D’apress, Greenberg e ij sò anlev, a son dicasse a le lenghe american-e, e a l’han classificà tute le lenghe dij nativ american an tut an tre famije: amerindia, na-dene e eskimo-aleutina (1993). Costa classificassion a l’è nen tant assetà, pì che àutr përché jë studios american a continuo a vëdde tante pì famije.
Lenghe isolà
Bele con tut ël travaj che a l'é stàit fàit për classifiché le lenghe an famije, a-i é ëd lenghe che a arzisto a jë sfòrs ëd classificassion. J'esempi pì amportant a peulo esse ël Basch e ël Giaponèis.
Famije lenghìstiche
Le famije lenghìstiche pì consolidà che jë studi a l'han individuà a son:
🇫🇮
Saint-Andiol
Saint-Andiol a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd Bouches-du-Rhône. A së stend për na surfassa ëd 16 km², con 3 138 abitant, scond ël censiment dël 2005, con na densità ëd 196 ab/km².
🇫🇮
Guimaëc
Guimaëc a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 18,72 km², con 880 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 47 ab/km².
🇫🇮
Lenga Punan Aput
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Punan Aput o Punan Aput a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Kalimantan).<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Punan Aput a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Olang
right|140px Olang (Valdaora për j'italian) a l'é un comun ëd 2.798 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Lenga Punan Aput
Còdes ISO
<BR>
Olang
Popolassion
Ël 97,42 % dj'abitant d'Olang a l'é 'd lenga tedesca, ël 2,16 % a l'é 'd lenga italian-a, ël 0,42 % a l'é 'd lenga ladin-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Anna Elisabeth Aichner Schenk (dal 9/05/2005).
Lenga Punan Aput
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Olang
Anliure esterne
🇫🇮
Speicher
Speicher a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d' Appenzell Estern, con sirca 3.963 abitant. A së stend për na surfassa ëd 8,21 km², con na densità ëd popolassion ëd 483 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Bühler, Eggersriet (SG), Rehetobel, San Gal (Sankt Gallen) (SG), Teufen, Trogen.
La lenga ufissial an costa comun-a a l'é l' Alman.
🇫🇮
Édouard Claparède
Édouard Claparède a l'era nà a Gëneva ai 24 ëd mars dël 1873, an na famija protestanta dla borzoasìa dla sità.
Apress avèj studià al Collège ëd Gëneva, dont a l'ha criticà l'educassion fàita mach an sij lìber, a l'é laureasse an medzin-a dël 1897 a l'Università ëd Gëneva. Antratant, a l'era anteressasse ëd fasson ativa ai problema dla psicologìa sperimental ëd Wundt e Fechner, a travers dl'ansegnament ëd Théodore Flournoy e dle lession ëscotà a Lipsia dël 1892.
Apress la làurea a l'ha aprofondì jë studi an nevrologìa, an tramudand a Paris.
Rintrà a Gëneva, a l'é dedicasse a mostré tanme lìber ansegnant dë psicologìa e a l'ha seghità a travajé ant ël camp ëd la nevrologìa clìnica, dj'arserche ëd laboratòri, dla psicologìa animal e dla psicologìa pedagògica. L'atension për cost setor-sì a l'é vnuje për sò anteresse ant l'arcuperassion dj'artardà e dj'anormaj psìchich, antant che lesend jë studi ëd Karl Groos an sël gieugh ëd j'animaj a l'ha dëscoatà l'amportansa dj'istint ant la vita psìchica, dzortut dle masnà.
Dël 1901, ansema a Flournoy, a l'ha fondà l'arvista Archives de psychologie.
Apress avèj visità a Brussel le realisassion ëd Decroly, a l'ha smonù e dësvlupà la propòsta ëd na scòla a mzura e, për amelioré la formassion pedagògica e psicològica dij magìster, dël 1912 ansema a Pierre Bovet a l'ha fondà a Gëneva l'Anstitù J.-J. Rousseau. Da antlora, Claparède a l'ha mnà soe arserche andrinta a l'anstitù.
Édouard Claparède a l'é mòrt a Gëneva ai 29 dë stèmber 1940.
Sò pensé
L'ansegnament pedagògich ëd Claparède a conten sempe l'arciam sientìfich e sperimental dl'arserca psicològica e didàtica. A pensava che l'assion educativa a l'era bon-a si j'educator a j'ero preparà da na mira psicològica e a l'èisso lë spìrit sientìfich da permëttje d'osservé, sperimenté e arnové an continuassion soa vita professional.
Ël gieugh a l'é s-ciairà tanme n'utiss, na mediassion antra la vita dlë scolé e l'atività e ël programa scolàstich.
Sò programa dla scòla ativa, ch'a l'ha për pivò la concession fonsional ëd l'educassion, a l'ha 'dcò dij lìmit e d'element nen tant ciàir, parèj dla mancansa d'un rapòrt bin definì antra scòla e sossietà e na concession elitaria dl'educassion.
Euvre prinsipaj
A l'é n'arcòlta d'artìcoj anté che Claparède a cissa ij magìster a conòsse e studié le masnà e l'ambient sòcio-coltural anté ch'a vivo, për esse bon a arconòsse ël potensial anteletual, le disposission, ël livel ëd dësvlup fìsich e psìchich, jë bzògn, j'anteresse e le motivassion. A smon ij métod che ël pedagogista e ël magìster a devo dovré tanme utiss për soa arserca përsonal continuà. Ij métod dla sperimentassion a son classificà an: métod d'anvestigassion, métod dë mzura dij fenòmeno, métod d'antërpretassion. A propon n'ansegnament mirà al sìngol, basà an sna pì granda aderensa dla scòla a j'esigense psicològiche, a jë bzògn, a j'anteresse e a le diferense ant la natura ëd minca masnà. Ambelessì Claparède a arconòss ant j'antuission pedagògiche ëd Jean-Jacques Rousseau le laj dl'educassion fonsional, ch'a organisa e a elàbora torna da na mira sientìfica e psicològica. Lìber surtì apress soa mòrt e che a cheuj na serie d'artìcoj publicà ansima a Le messager social, andoa Claparède a analìsa con precision j'aveniment polìtich ëd coj agn da na mira psicològica.
🇫🇮
Monte San Vito
right|140px Monte San Vito a l'é un comun dlë Marche ëd 6.528 abitant, an provincia d'Ancon-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gloria Anna Sordoni (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Arferiment
🇫🇮
Lübow
Lübow a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Dorf Mecklenburg-Bad Kleinen.
Épaux-Bézu
Épaux-Bézu a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 19,5 km², con 534 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 27 ab/km².
Lenga kayong
Pais andoa a l'é parlà
La lenga kayong o Kayong a fa part ëd le lenghe Àustro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Vietnam.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Kayong a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kxy
Tyto alba
Descrission
La dama (Tyto alba, dama da pajé) a vòla an manera silensiosa, a fà da quatr a set euv bianch an drinta a dij vej solé o cioché. Sò vers a l'é un sofi prolungà, com s'a fussa sensa vos. A cassa dzortut ij giari.
Ambient
A viv ant le sità.
Distribussion
As treuva an Euròpa e an Àfrica.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Louis-Ferdinand Céline
Scritor fransèis.
(sò ver nòm a l’era Louis-Ferdinand Destouches) a l’era nassù a Courbevoie ël 27 ëd magg dël 1894 e a l’é mòrt ël 1m ëd luj dël 1961 a Meudon.
Lenga Ma
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ma o Ma a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Louis-Ferdinand Céline
A l'era mariasse con Lucette.
Lenga Ma
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ma a peul esse:<BR> <BR>
Louis-Ferdinand Céline
Euvre prinsipaj
Romans: 🇫🇮
Lenga Ma
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=msj
Thomas Finck
Thomas Finck a l'era nà dël 1561 e a l'é mòrt dël 1636.
A l'é stàit chiel che a l'ha antroduvù ij nòm dla tangenta e dla secanta an trigonometrìa. 🇫🇮
Lenghe araucanian
La famija dle lenghe araucanian a l'é na cita famija (doe lenghe) ëd lenghe parlà da le popolassion native dl'América meridional, an Cile.
La lenga mapudungun a ven considerà, ant la classificassion ëd Joseph Greenberg (che a l'é stàita motobin criticà), com part dël branch dle lenghe andean ëd la super-famija dle lenghe amerindie.
Le lenghe araucanian a farìo alora part dël branch dle lenghe andean ëd la super-famija dle lenghe amerindie, parèj:
Le lenghe araucanian
Le lenghe araucanian a son:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Serantes, Santiso
Santaia ëd Serantes a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Santiso. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 100 abitant (50 òm e 50 fomne) distribuì an 5 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Yucatán
right|thumb|300px|Posission dlë Stat Ël Yucatán a l'é në stat federal dël Méssich. A l'ha na surfassa ëd 39.671 km² e na popolassion d'1.803.000 abitant.
A confin-a a nòrd col Gòlf dël Méssich, a sud-est con lë stat dël Quintana Roo, a sud-òvest con lë stat ëd Campeche.
La capital a l'é Mérida (717.175 abitant) ch'a l'é 'cò la sità pì popolà dlë stat. left|thumb|150px|Ansëgna dlë Stat
🇫🇮
Mazzano Romano
Mazzano Romano a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Roma, con sirca 2.521 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 28 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 90 ab/km quadrà. A confin-a con Calcata (VT), Campagnano di Roma, Castel Sant'Elia (VT), Faleria (VT), Magliano Romano, Nepi (VT).
🇫🇮
Lepiota lilacea
Descrission
Capel fin a 5 cm, scajosa, brun vinos sombr, s-ciairì al bòrd. Lamele biancastre. Gamba àuta fin a 5 cm e larga fin a 0,5 cm, ciàira con ël pé vinos. Anel stòrt, marcà ëd brun vinos. Odor frutà.
Ambient
A chërs ant ij pòst erbos, soens sota le latifeuje.
Comestibilità
A peul esse velenos.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Lepiota lilacea Bresadola
Guimiliau
Guimiliau a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 11,3 km², con 791 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 70 ab/km².
🇫🇮
Saint-Antonin-sur-Bayon
Saint-Antonin-sur-Bayon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd Bouches-du-Rhône. A së stend për na surfassa ëd 17,57 km², con 137 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 7,8 ab/km².
🇫🇮
Corbin Bleu
thumb|right|200px|Corbin Bleu Cantant djë Stat Unì.
Corbin Bleu a l'é nassù a Brooklyn, a New York.
🇫🇮
Ahrntal
Popolassion
Ël 98,79 % dj'abitant d'Ahrntal a l'é 'd lenga tedesca, l' 1,07 % a l'é 'd lenga italian-a, ël 0,13 % a l'é 'd lenga ladin-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Hubert Rieder (dal 9/05/2005).
Anliure esterne
🇫🇮
Malus domestica
thumb|right|Ël pom thumb|right|L'erbo ëd pom
Descrission
La Malus domestica a l'é n'erbo. Ël frut a l'é ël pom. Costo artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Distribussion
Da finì.
Notissie
Da finì.
L'Épine-aux-Bois
L'Épine-aux-Bois a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 12,37 km², con 231 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 18 ab/km². 🇫🇮
Malus domestica
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Alain Crombecque
Alain Crombecque a l'era nassù a Lyon ai 5 d'otóber dël 1939 e a l'é mòrt a Paris ai 12 d'otóber 2009.
Lenga takua
Pais an dova a l'é parlà
La lenga takua o Takua a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Vietnam.
Alain Crombecque
Apress avèj studià litre moderne, a l'ancamin dj'agn 1960 a tramuda a Paris. Ambelelà as angagia ant la militansa sindical. A dventa responsàbil ëd j'afé colturaj a l'Union nassional ëd jë student ëd Fransa, peui dj'afé antërnassionaj, prima dë dventé vice pressident ant ël 1964-1965. A l'ha travajà 'me giornalista e a l'é stàit assistent ëd Peter Brook. Soa prima esperiensa ant l'organisassion artìstica a l'é stàita l'organisassion ëd n'esposission d'Yves Klein a Lyon.
Fàita conossensa con Michel Guy, fondador dël Festival d'Otonn, chiel-sì a lo ciama për le relassion pùbliche. Cand dël 1974 Valéry Giscard d'Estaing a l'ha proponù a Guy ëd fé ël ministr ëd la coltura, chiel-sì a l'ha ciamà a Crombecque ëd rampiasselo a la diression artìstica dël festival. Crombecque a l'é restaje fin-a al 1978. Dal 1985 al 1992 a l'é andàit a la diression dël Festival d'Avignon; dal 1993 a soa mòrt dël 2009 a l'era diretor general dël Festival d'otonn. A l'avìo daje con grinor lë stranòm d'òstriga ch'a speta.
Lenga takua
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tkz
Alain Crombecque
A l'é mòrt ant la metropolitan-a ëd Paris ai 12 d'otóber 2009, strompà da na maladìa dël cheur.
Lenga Ndunga
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ndunga o Ndunga a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ndt
Senigallia
thumb|Localisassion Senigallia a l'é un comun dlë Marche ëd 44.572 abitant, an provincia d'Ancon-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luana Angeloni (dal 3/04/2005).
Pluteus salicinus
Descrission
Capel fin a 8 cm, da seuli a fibrilos, dle vire con dle scaje drissà al disch, brunastr, grisastr o motobin ciàir, ma con na tinta vërdastra o vërda motobin sombra an mes al disch. Lamele con ël fil un pòch smangià, bianche. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 0,8 cm, da bianca a vagament vërdastra an bass, da pla a fibrilosa. Sensa odor.
Senigallia
Sità gemelà
thumb|right|200px|La Ròca Roveresca Senigallia a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Pluteus salicinus
Ambient
A chërs ëdzora a such e bòsch ëd latifeuje.
Comestibilità
<BR> Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Stein
Stein a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Appenzell Estern, con sirca 1.354 abitant. A së stend su na surfassa ëd 9,38 km², con na densità ëd popolassion ëd 144 abitant për km². A confin-a con coste comun-e: Herisau, Hundwil, Sankt Gallen (SG), Schlatt-Haslen (AI), Teufen.
La lenga ufissial an costa comun-a a l'é l' Alman. 🇫🇮
Metelsdorf
Metelsdorf a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Dorf Mecklenburg-Bad Kleinen.
Fort Erie Airport
Ël Fort Erie Airport a l'é n'aeropòrt localisà a Fort Erie, Ontario, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CNJ3.
Lynn Lake Airport
Ël Lynn Lake Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Lynn Lake, Manitòba, Canadà.
Poggio San Marcello
right|140px Poggio San Marcello a l'é un comun dlë Marche ëd 766 abitant, an provincia d'Ancon-a.
Sità gemelà
Poggio San Marcello a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
As Enchousas, As Somozas
San Pedro d'As Enchousas a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d' As Somozas. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 82 abitant (50 fomne e 32 òm), distribuì an 20 categorìe ëd popolassion.
🇫🇮
Lenga Punan Merah
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Punan Merah o Punan Merah a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Indonesia (Kalimantan).<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Punan Merah a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=puf
🇫🇮
Lenga Áncá
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Áncá o Áncá a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=acb
Lenghe arutani-sape
La famija dle lenghe arutani-sape a l'é na cita famija (doe lenghe) ëd lenghe parlà da le popolassion native dl'América meridional, an Brasil e an Venessuela.
Le lenghe arutani-sape a ven-o considerà, ant la classificassion ëd Joseph Greenberg (che a l'é stàita motobin criticà), com part dël branch dle lenghe macro-tucanoan ëd la super-famija dle lenghe amerindie (ma Greenberg a ciama Auake la lenga arutani e Kaliana la lenga sapé).
Le lenghe arutani-sape a farìo alora part dël branch dle lenghe macro-tucanoan ëd la super-famija dle lenghe amerindie, parèj:
Le lenghe arutani-sape
Le lenghe arutani-sape a son:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Teorema ëd diferensiassion ëd Lebesgue
Ël teorema ëd diferensiassion ëd Lebesgue, dimostrà da Lebesgue a l'ancamin dj'agn 1900, a fortiss che qualsëssìa fonsion definìa an sla reta e a valor reaj, ëd variassion limità, a l'é diferensiàbil scasi daspërtut. 🇫🇮
Quintana Roo
right|thumb|300px|Posission dlë Stat
A confin-a a nòrd-òvest con lë stat dël Yucatán, a nòrd col Gòlf dël Méssich, a est col Mar dij Caràib, a sud col Belize e col Guatemala, a òvest con lë stat ëd Campeche.
La capital a l'é Chetumal (136.825 abitant) ma la sità pì popolà dlë stat a l'é Cancún (526.701 abitant). N'àutra sità con pì che 100.000 abitant a l'é Playa del Carmen.
🇫🇮 miniatura|Quintana Roo
Guipavas
Guipavas a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 44,12 km², con 11.956 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 271 ab/km².
🇫🇮
Lenghe algic
thumb|right La famija dle lenghe algic a l'é fàita pì che àutr da le lenghe algonchin-e (o lenghe algonquian), parlà da le popolassion native dla Mérica nòrd ossidental. An pì, a fan part ëd le lenghe algic doe lenghe (Wiyot e Yurok) che a son parlà an sla còsta passìfica.
Cheidun-e dle lenghe algic a son già mòrte e tante d'àutre a son moribonde. Le ùniche ancora bin vive a son le lenghe cree.
Ant la classificassion ëd Joseph Greenberg, che a l'é stàita motobin criticà, le lenghe algic a farìo part dël branch dle lenghe almosan ëd la super-famija dle lenghe amerindie, parèj:
Le lenghe algic
Le lenghe algic a son:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lepiota castanea
thumb|right
Swift Current Airport
Lë Swift Current Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Swift Current, Saskatchewan, Canadà.
Lepiota castanea
Descrission
Capel fin a 4 cm, con dë scaje brun-e dzora a un fond castagn rossastr. Lamele bianche o rossastre. Gamba àuta fin a 6 cm e larga fin a 0,5 cm, da mon a brun mon, scajosa sota n'anel nen sicur. Odor ëd Lepiota cristata.
Ambient
A chërs ant ij bòsch e ij tajiss dzortut ëd latifeuje.
Comestibilità
A peul esse velenos.
Lenga halang doan
Pais an dova a l'é parlà
La lenga halang doan o Halang Doan a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Vietnam.
Fort Frances Water Aerodrome
Ël Fort Frances Water Aerodrome a l'é n'aeropòrt localisà a Fort Frances, Ontario, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CJM8.
Lenga halang doan
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Halang Doan a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hld
Lenga Bangba
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bangba o Bangba a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bangba a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bbe
Eppes
Eppes a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 7,71 km², con 349 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 45 ab/km².
🇫🇮
Lenga halang
Pais an dova a l'é parlà
La lenga halang o Halang a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Vietnam.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Halang a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hal
Athene noctua
Sivìtola
thumb|right
Descrission
La sivìtola a l'é cita e a peul stërmesse an drinta a dij përtus bin cit. A fà 'l nil sota ij cop, ant ij përtus ëd le muraje, ant ij përtus dij bion. A fà quatr o sinch euv bianch. A mangia babòje, oslin, verm e giariòt. A seurt a la sèira e a cassa fin vers la mesaneuit. Peui a fà na pausa e a torna cassé vers ël sorze dël sol.
Ambient
A viv ant le campagne e as peul vëddse, a la sèira, an dzor ai paj. A viv ëdcò ant le sità.
Distribussion
A viv an Europa, Asia e Africa setentrional.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Buru
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Buru o Buru a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Ratavolòira
thumb|right|Na ratavolòira La ratavolòira a l'é ën mamìfer ch'a smija ch'a vòla, an efet a plana mach. Ël nòm a veul dì literalman rat ch'a vòla: cost animal a jë a smija a 'n rat, mach ch'a l'ha j'ale, con j'orije motobin pi gròsse e ij dent pitost pi longh.
Lenga Buru
Classificassion
<BR>
Ratavolòira
A l'é n'animal ch'a viv ëd neuit. Durant ël di a së stërma e a va a deurme 'ndrinta a dle balme. As buta a piòte an aria e as taca con j'onge a la pera. A vëdd nen lontan, ma a sent tant bin. Le ratavolòire a mangio bòje, ma ëdco fruta, ran-e e pess.
Lenga Buru
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bqw
Ratavolòira
A-i në j'é 'd varie specie, fin-a un-a bela gròssa ch'a-j ciucia 'l sangh a le bestie. A-j diso "vampir" e a l'é per lòn che la fantasìa popolar (prima 'd tut romanz e cine) a l'han daje costa forma a cole creature d'imaginassion pi mòrte che vive.
Tanta gent a-j fà dle ca a le ratavolòire an manera ch'as fërmo da lor, përchè a mangio tante bòje sensa da manca da masseje con la chìmica. 🇫🇮
Niveiro, Val do Dubra
San Vicente ëd Niveiro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Val do Dubra. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 324 abitant (167 fomne e 157 òm) distribuì an 9 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Giovan Battista Aleotti
thumb|right|200px|Giovan Battista Aleotti Architet e angigné. Giovan Battista (o Giambattista) Aleotti, stranomà l'Argenta, a l'era nà a Argenta dël 1546 e a l'é mòrt a Fërara ai 12 dë dzèmber dël 1636.
Malus sylvestris
Descrission
Ël Malus sylvestris a l'é n'erbo.
Giovan Battista Aleotti
A l'era ai sò temp un dij pì grand espert ant la regolamentassion e ël contròl ëd j'eve. A l'ha soagnà n'edission dl'euvra Pneumàtica d'Eron.
🇫🇮
Malus sylvestris
Descrission
Costo artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Distribussion
A l'é nativ dl'Euròpa central.
Da finì.
Notissie
Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga mehinaku
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mehinaku o Mehinaku a fa part ëd le lenghe arawakan e a l'é parlà dzortut an Brasil.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mehinaku a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mmh
🇫🇮
Guipronvel
Guipronvel a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 8,38 km², con 570 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 68 ab/km².
🇫🇮
Erlon
Erlon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 8,9 km², con 300 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 33 ab/km².
Ventschow
Ventschow a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Dorf Mecklenburg-Bad Kleinen.
Lepiota xanthophylla
Descrission
Capel fin a 4 cm, con dë scaje brun òcra dzora a un fond giàun pì o men viv. Gamba àuta fin a 6 cm e larga fin a 0,5 cm, fibrilosa-peilosa ëd giàun òcra dzora a un fond giàun. Sensa odor.
Lenga Mayogo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mayogo o Mayogo a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Lepiota xanthophylla
Ambient
A chërs ant ij bòsch e ij tajiss.
Lenga Mayogo
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mayogo a peul esse:<BR> <BR>
Lepiota xanthophylla
Comestibilità
A peul esse velenos.
Lenga Mayogo
Classificassion
<BR>
Lepiota xanthophylla
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Lepiota xanthophylla Orton
Lenga Mayogo
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mdm
Maria Gaetana Agnesi
thumb|right|200px|Maria Gaetana Agnesi Matemàtica e filòsofa. Margaritta Gaietana Angiola Maria Agnesi a l'era nassùa a Milan ël 16 ëd magg dël 1718, prima fija ëd Pietro Agnesi Mariani, feodatari ëd Montevecchia, e soa prima fomna Anna Fortunata Brivio. Tuti doi a j'ero fieuj e ardité ëd rich mërcant.
Già da cita Agnesi a mostrava un grand talent. Da soa bàila a l'avìa amprendù ël fransèis. A neuv agn a l'ha girà an latin un discors (Oratio) për la difèisa dël drit ëd le fije a l'educassion superior, scrivù për esercissi da Nicolò Gemelli ch'a l'era magìster ëd latin ëd sò frel Gaetano. An dzorpì, a conossìa l'italian, ël grech (ch'a l'avìa ancaminà a studié dël 1728 su sugeriment ëd Gemelli, prima con le lession dl'avocà Ludovico Voigt, peui con cole dl'abà Girolamo Tagliazucchi), l'ebréo, l'alman e lë spagneul. An efet, Agnesi a l'ha compilà un léssich grech-latin e un tratà ëd mitologìa an grech.
Dël 1737 a l'ha ancaminà jë studi ëd matemàtica e ëd filosofìa. Sò magìster a son ëstàit Tagliazucchi ant l'àlgebra; Francesco Manara, professor ëd fìsica sperimental a l'Università ëd Pavìa, për j'Element d'Euclid; Michele Casati, professor a la real Università ëd Turin e pì tard vësco dël Mondvì, për la fìsica e la metafìsica.
Dël 1748 a l'ha publicà n'euvra ëd geometrìa analìtica anté ch'a l'ha studià la curva ch'a pòrta sò nòm. Dël 1749, për inissiativa ëd Benedet XIV, a oten un pòst da letris onoraria a l'Università ëd Bològna, ma a arzulta nen ch'a l'abia mai tnù ëd lession. Apress la mòrt ëd sò pare dël 1752, a consacra soa vita a jë studi religios e a j'euvre ëd carità. Dël 1771, su arcesta dl'arsivësco Giuseppe Pozzobonelli, a dventa diretris dl'anstitussion caritativa Pio albergo Trivulzio; tramudà ambelelà ant ël 1783, a l'ha passaje la dariera part ëd soa vita.
Michael J. Fox
thumb|right|200px|Michael J. Fox (fòto dël 1988)
Michael J. Fox, stranòm ëd Michael Andrew Fox, a l'é nassù a Edmonton ai 9 ëd giugn dël 1961.
A l'é n'ator e dobiador canadèis che a l'é dventà sitadin ëd jë Stat Unì.
Volvariella surrecta
Descrission
Capel fin a 7 cm, da slissa peui setosa a fibrilosa-scajosa al sentr, da bianch a crema grisastr. Bòrd fibrilos. Lamele reusa. Fil denticolà. Gamba àuta fin a 7 cm e larga fin a 1 cm, bianca, da povrosa a fibrilosa-strià. Euv largh, da bianch a crema rosastr ciàir, povros. Carn da bianca a brunastra ciàira ant la gamba. Sensa odor o con odor aromàtich.
Michael J. Fox
Dël 1991 a l'é tombà malavi përchè tacà da la maladìa 'd Parkinson, ëdcò se costa neuva a l'é dventà publica nomach dël 1998.
Volvariella surrecta
Ambient
A chërs ëdzora a veje Clitocybe nebularis.
Maria Gaetana Agnesi
A l'é mòrta a Milan ai 9 ëd gené dël 1799.
Michael J. Fox
Për lòn dël 2000 a l'é squasi artirasse da sò travaj antramentre che a l'é angagiasse sempre 'd pì për l'arsërca dle célule staminaj.
Volvariella surrecta
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Maria Gaetana Agnesi
Euvre prinsipaj
S'euvra as compon ëd quatr lìber an doi volum e a l'ha dàit a l'autris na gran nomea an Euròpa.
Michael J. Fox
Dël magg dël 2009 a l'é stàit protagonista dlë special Prime Time Michael J. Fox: Adventures of an Incurable Optimist (A Personal Journey of Hope).
Volvariella surrecta
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Maria Gaetana Agnesi
Euvre prinsipaj
Ël prim volum a conten mach ël prim lìber, An sl'anàlisi dle quantità finìe, partagià an ses capìtoj. Ël second volum a l'é formà da tre lìber, dal second al quart: An sël càlcol diferensial, An sël càlcol antëgral, An sël métod anvers ëd le tangente. Mincadun a consist ëd quatr capìtoj. 🇫🇮
Michael J. Fox
Michael J. Fox a l'ha cangià sò nòm quandi a l'ha ancaminà soa cariera e l'é anscrivusse a la Screen Actors Guild (sindicà ëd j'ator): a l'é vnù a savèj che a-i era già staje n'ator che as ciamava Michael Fox e për lòn a l'ha giuntà la J. a sò nòm coma omagi a l'ator Michael J. Pollard.
Wilhelm Roux
Biòlogh alman. Wilhelm Roux a l'era nassù a Jena ai 9 ëd giugn dël 1850 e a l'é mòrt a Halle ai 15 dë stèmber dël 1924. A l'é stàit fondador ëd l'Archiv für Entwicklungsmechanik.
🇫🇮
Gsies
right|140px Gsies (Valle di Casies për j'italian) a l'é un comun ëd 2.101 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Popolassion
Ël 98,47 % dj'abitant ëd Gsies a l'é 'd lenga tedesca, l' 1,43 % a l'é 'd lenga italian-a, ël 0,10 % a l'é 'd lenga ladin-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paul Schwingshackl (dal 9/05/2005).
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Kwak
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kwak o Kwak a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kwak a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kwq
Mentana
Mentana a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Roma, con sirca 15,239 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 24 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 635 ab/km quadrà. A confin-a con Fonte Nuova, Monterotondo, Palombara Sabina, Roma, Sant'Angelo Romano.
🇫🇮
Churchill Airport
Ël Churchill Airport a l’é n'aeropòrt localisà an Churchill, Manitòba, Canadà.
Genga
right|140px Genga a l'é un comun dlë Marche ëd 1.932 abitant, an provincia d'Ancon-a.
Anliure esterne
thumb|right|200px|L'abassìa ëd San Vitor
Arferiment
🇫🇮
Buonconvento
|right|140px Buonconvento a l'é un comun dla Toscan-a ëd 3.210 abitant, an provincia ëd Sien-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Marco Mariotti (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
thumb|right|200px|La tor dël cioché
Arferiment
🇫🇮
Morus alba
Descrission
La Morus alba a l'é n'erbo.
Costo artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Distribussion
Da finì.
Notissie
Ant la meisin-a tradissional piemontèisa as dovrava ël frut tanme purgativ e purificant.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga jeh
Pais an dova a l'é parlà
La lenga jeh o Jeh a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Vietnam.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Jeh a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=jeh
Palerm
Palerm (Palermo an italian) a l'é na sità dla Sicilia ëd 660.832 abitant, capleugh dla region e dl'omònima provinsa.
Stòria antica
Ël leu andoa a resta Palerm a l'é stàit oget d'ansediament a parte dla preistòria, për via dle condission ambientaj, climàtiche e geogràfiche motobin favorèivoj. Con la colonisassion fenissa, antra ij sécoj VIII e VII aGC, a l'é formasse ël prim ansediament urban ëstàbil.
Dal 485 aGC al 306 aGC, Palerm a l'é stàit amplicà an dle longhe lòte ëd primassìa antra grech e cartaginèis. Dël 277 aGC Pir as n'ampadroniss, bele che për pòch ëd temp.
Apress l'assedi sensa arzultà dël 258 aGC, dël 254 aGC Palerm a l'é rendusse ai roman che, quatr agn apress, a l'han arpossà ël tentativ d'arconquista fàit da Asdrubal.
Ël cristianésim a l'é anreisasse an pressa a Palerm, 'me ch'a l'é testimonià da la gròssa grija ëd catacombe, dont le pì arnomà a son cole dël Papiret.
Ij bisantin
Dël 536 ël general bisantin Belisari a l'ha taparà via da la sità la varnison gòtica ch'a l'era anstalasse ambelelà.
La prima catedral a l'é stàita fabricà antra 'l 590 e ël 604 për órdin dël vësco Vitor.
L'ocupassion sarasin-a
La sità a l'é drocà sota ij sarasin ant l'831, apress n'ann d'arzistensa.
La liberassion
A l'ancamin dël sécol ch'a fa XI n'assion ansema dij norman e dij pisan a diminuiss l'ocupàssion islàmica. Dël 1072 Palerm a l'é stàit liberà da n'armada cristian-a; dël 1130 a l'é proclamà capital dël regn ëd Sicilia.
A la mòrt ëd Federich II, dël 1250, a l'é ancaminà un perìod anté che Palerm a l'ha përdù viaman sò ròl dominant, antramentre che Nàpoli a agrandìa sò prestis. Për anvestidura dël vësco ëd Roma, la coron-a ëd Sicilia a l'é passà a Carl d'Angiò. Tutun, cola dj'angioin a l'era n'ocupassion militar bela e bon-a dla Sicilia e sòn a l'ha provocà l'arvira dij vespr, s-ciopà a Palerm ël lun-es ëd Pasca dël 1282. Sòn a l'ha mnà a scassé j'angioin da la sità e da tuta l'ìsola e ai 4 dë stèmber 1282 Pero d'Aragon-a a l'é stàit aclamà re 'd Sicilia. Durant ël sécol ch'a fa XIV, tutun, Palerm a l'é vnù an pràtica na sgnorìa dla potenta ca dij Chiaramont; ma dël 1392 j'aragonèis a l'han ëstrompà coste pretèise d'autonomìa: Andrea Chiaramont, l'ùnich dij quatr vicari ch'a l'era oponusse ai soldà ëd Martin d'Aragon-a, a l'é stàit pijà përzoné e decapità.
Antra ij sécoj XVI e XVII la fisonomìa dla sità a cangia e as fàbrico dle neuve costrussion ëd difèisa; l'organisassion urban-a as trasforma ëd fasson ancreusa. Da la mira sossial, la popolassion a patiss për vàire disastr naturaj, tanme la pest e la carëstìa.
Busto, Lalín
San Facundo ëd Busto a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Lalín. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 77 abitant (39 òm e 38 fomne), distribuì an 4 grup ëd popolassion.
Palerm
La liberassion
Dël 1647, Giuseppe d'Alessi as bat për un tentativ d'arvira ch'a faliss.
L'Arsorgiment
Ai 27 ëd maj 1860 Palerm a l'é stàit conquistà da Garibaldi.
Castelfidardo
right|140px Castelfidardo a l'é un comun dlë Marche ëd 18.592 abitant, an provincia d'Ancon-a.
Geometrìa stocàstica
La geometria stocàstica a l'é la dissiplin-a matemàtica ch'a studia ij modèj matemàtich për le struture geométriche aleatòrie, ch'a comparisso soens ant le siense naturaj e ant la técnica. Soe sorgiss a dàito dël sécol ch'a fa XVIII (ël problema dla gucia ëd Buffon), ma la teorìa moderna dj'ansem aleatòri a l'é stàita fondà da D. Kendall e G. Matheron a l'ancamin dj'agn 1970. Sò dësvlup ràpid a l'é stàit anfluensà da soe aplicassion a la statìstica spassial e a la geometrìa antëgral. 🇫🇮
Castelfidardo
Stòria
A Castelfidardo, ai 18 dë stèmber dël 1860, l'esèrcit sard, guidà dal general Cialdini a l'ha batu ij Papalin, guidà dal fransèis Lamoricière.
Palerm
Urbanism
A Palerm ël tràfich a l'é frenétich.
Castelfidardo
Aministrassion
thumb|right|200px|Ël Muséo Internassional dla Fisarmònica Ël sìndich a l'é Mirco Soprani (dal 28/05/2006).
Palerm
Negòssi e mërcà
A-i son vàire mërcà tradissionaj. Col ëd piassa D. Peranni, anté ch'a son ësmonù d'antichità e oget diferent; col ëd la Ca Professa, për la lingerìa e le veste d'ocasion; coj dij Lattarini (piassa Borsa) andoa as vendo dle mërcansìe d'orìgin merican-a për j'escursion e ël campegg; ël Mërcà dël Cap (pòrta Carini) për le fior, la vërdura, la fruta e le veste; ël pitoresch mërcà d'alimentar dla Vucciria (piassa Concòrdia); col ëd piassa Ballarò, për la fruta e ël pess.
Castelfidardo
Sità gemelà
Castelfidardo a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Palerm
Sità gemelà
thumb|right|200px|Ël dòm Palerm a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Guissény
Guissény a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 25,34 km², con 1.850 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 73 ab/km².
🇫🇮
Colin Maclaurin
thumb|right|200px|Colin Maclaurin Matemàtich. Colin Maclaurin a l'era nassù a Kilmodan (an Ëscòssia) a fëvré dël 1698 e a l'é mòrt a Edimborgh ël 14 ëd giugn dël 1746. Laureasse dël 1713 a Glasgow con na dissertassion an sla gravità, a l'é dzortut arnomà për avèj dësvlupà e estendù ël travaj ëd Newton ant l'anàlisi, la geometrìa e la gravitassion. Ij sò travaj an sla colision dij còrp (dël 1724) e an sle maree (dël 1740) a l'han faje vagné ij premi dl'Academia Real dle Siense ëd Paris.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Erloy
Erloy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 7,44 km², con 123 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 16 ab/km².
🇫🇮
Teufen
Teufen a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Appenzell Estern, con sirca 5.707 abitant. A së stend su na surfassa ëd 15,25 km², con na densità ëd popolassion ëd 374 abitant për km². A confin-a con coste comun-e: Bühler, Sankt Gallen (SG), Schlatt-Haslen (AI), Speicher, Stein.
La lenga ufissial an costa comun-a a l'é l' Alman. 🇫🇮
Fort Graham Airport
Ël Fort Graham Airport a l'é n'aeropòrt localisà a Fort Graham, Columbia Britànica, Canadà.
Vintl
right|140px Vintl (Vandoies për j'italian) a l'é un comun ëd 3.104 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Fort Graham Airport
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CBW3.
Vintl
Popolassion
Ël 97,91 % dj'abitant ëd Vintl a l'é 'd lenga tedesca, l' 1,89 % a l'é 'd lenga italian-a, ël 0,20 % a l'é 'd lenga ladin-a.
Lenga Kayan, Murik
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kayan, Murik o Kayan, Murik a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Malaysia (Sarawak).<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kayan, Murik a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mxr
Lenga Kereho-Uheng
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kereho-Uheng o Kereho-Uheng a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Indonesia (Kalimantan).<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=xke
🇫🇮
Lenga parecis
Pais an dova a l'é parlà
La lenga parecis o Parecis a fa part ëd le lenghe arawakan e a l'é parlà dzortut an Brasil.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Parecis a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Pinòt bianch
Ël vin Pinòt bianch as prodov ant le provinse ëd Lissandria, Ast e Coni.
L'uvagi dël Pinòt bianch a l'é originari dla Fransa.
🇫🇮
Saint-Cannat
Saint-Cannat a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd Bouches-du-Rhône. A së stend për na surfassa ëd 36,54 km², con 4 634 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 126 ab/km².
🇫🇮
Lenga Mündü
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mündü o Mündü a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Sudan.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mündü a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=muh
Camerata Picena
right|140px Camerata Picena a l'é un comun dlë Marche ëd 2.177 abitant, an provincia d'Ancon-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paolo Tittarelli (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
Strix aluco
thumb|right
L'Oloch: Strix aluco
thumb|right Órdin:  ---<BR> Famija: ---<BR> Géner:  ---<BR> <BR> <BR> <BR> thumb|right|Tre giovo
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: toroch (langareul), auroch (monfrin).<BR> Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì. <BR>
Ambient
Da finì. <BR>
Distribussion
Da finì. <BR>
Saint-Estève-Janson
Saint-Estève-Janson a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd Bouches-du-Rhône. A së stend për na surfassa ëd 8,65 km², con 342 abitant, scond ël censiment dël 2007, con na densità ëd 39 ab/km².
Lepiota helveola
Descrission
Capel fin a 6 cm, carnos, con na stèila brun vinos e scajëtte brun rosà dzora a un fond crema. Lamele bianche o rosastre. Gamba àuta fin a 7 cm e larga fin a 1 cm, con chèiche marche. Anel membranos fràgil. Can ciàira o rosà. Odor débol.
Ambient
A chërs ant ij tajiss e ant le bordure.
Saint-Estève-Janson
🇫🇮
Lepiota helveola
Comestibilità
Mortal.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Lepiota helveola Bresadola
Lenga Nshi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nshi o Nshi a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nshi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>