cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moscà (Cigognola)
A l'é un dij tanti Moscà. A ven afinà për n'ann an botija.
🇫🇮
Graun im Vinschgau
Popolassion
thumb|right|200px|Ël vej cioché ch'a seurt dal lagh Ël 97,67 % dj'abitant ëd Graun a l'é 'd lenga tedesca, ël 2,33 % a l'é 'd lenga italian-a.
Ël lagh
Dël 1950 a l'é stàit fàit un lagh artifissial për la produssion d'energìa elètric-a. Ël pais a l'é stàit anlagà e arcostruì pi 'n àut. Adess da l'eva a seurt mach ël cioché.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Albrecht Plangger (dal 9/05/2005).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Ël lagh giassà d'invern
🇫🇮
Tovo San Giacomo
Tovo San Giacomo (O Tô an lìgur) a l'é un comun dla Liguria ëd 2.542 abitant, an provincia ëd Savon-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alessandro Oddo (dal 06/06/2016).
Anliure esterne
thumb|left|300px|Munissipi e cesa ëd San Giaco a Tovo 🇫🇮
Freyssenet
44.66667°N, 4.54222°W
Freyssenet a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 9,54 km², con 49 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 5 ab/km². 🇫🇮
Francesco Laurana
Scultor e mudajista. Nassù dël 1425 a Vrana, al dì d'anchoeuj an Croassia e mòrt dël 1502 anviron a Avignon, Francesco Laurana a l'é stàit un artista dl'Arnassiment.
Lenga Galambu
Lenga Galambu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Galambu o Galambu a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Galambu a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=glo
Lenga gascon-a
Pais andoa a l'é parlà
thumb|right|Localisassion dël Gascon thumb|right|Spantiament geografich dël gascon andrinta a l'àrea ossitan-a La lenga gascon-a o gascon a l'é parlà dzortut ant ël mesdì dla Fransa e ant Spagna - ant la Val d'Aran). A l'é na variant regional dla lenga ossitan-a.
Lenga Nali
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nali ò Nali a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Lenga gascon-a
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël gascon a peul esse:
Lenga Nali
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nali a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nss
🇫🇮
Lenga zapotec, ocotlán
Pais an dova a l'é parlà
La lenga zapotec, ocotlán o Zapotec, Ocotlán a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dlë Zapotec, Ocotlán a peul esse:
Pickle Lake Airport
Ël Pickle Lake Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Pickle Lake, Ontario, Canadà.
Lenga zapotec, ocotlán
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=zac
🇫🇮
Lenga abadi
Pais andoa a l'é parlà
La lenga abadi ò Abadi a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dl'Abadi a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kbt
🇫🇮
Nathan Birnbaum
Nathan Birnbaum a l'é ën giornalista e scritor, nassù dël 1864 e mòrt dël 1937. Ant soa arvista Selbstemanzipation (autoemansipassion) a anventa la paròla sionism, moviment ch'a arvendica l'aspirassion dj'ebreo a avèj në stat ant la Tèra dla Promëssa. 🇫🇮
Stòria dla Valsusa-Ij Selt
A rivo ij selt
Tra ël VI e ël I sécol aGC, ij ligurin ëd le vaj as mës-cio ansema a ij selt, che a dovrìo esse rivà an Fransa da n'alvant, passand për ël Càucas e l'Ucrain-a. Lor-sì a men-o ant le vaj la tecnologìa dël fer, a fondo la sità ëd Susa e a parlo ant na lenga che a l'é già indoeuropenga. Da cost moment-sì la gent ëd le vaj a la diran selt-ligurin-a. Ant ël 386 aGC ij selt che a passo për la val a calo giù a mesdì për la pianura padan-a, fin a rivé a fé ël sach ëd Roma. As sa nen vàire ansima a lenga che as parlèissa antlora an val, contand la posission a peul esse che as trovèisso ambelessì dle forme ëd transission antra ël Lepontin e ël parlé dla Galia. Ij nòm ëd leu che a l'han lassane ij selt a dovrìo esse coj che a dòvro dij mòt coma:
As trata sempe mach d'ipòtesi, dzortut contand che a l'é pa ciàir se ij ligurin a restèisso an chèich manera parent dij selt.
An detaj, la prima burà ëd migrassion a smija che a la riva ant ël prinsipi dël VI secol aGC, na vira che Belovèis a men-a për la val anvers la pianura padan-a vàire tribù, che a vniran a fé ij prim popolament séltich ëd la banda italian-a. Peui, ant ël IV secol aGC, a-i rivran le tribù ëmnà da Bren, cole che a pijeran Roma.
Distribussion dij selt ant sël teritòri
Ën Valsusa as formo tre tribù prinsipaj. A Cesana e a Ols a-i son ij Segòvij, coma che a në smija daj nòm dij leu ëd Segorèt e ëd Ciamplas Segoìn, ij Belaci as ten-o la Val ëd Bardonecia e Fénilss a peul esse ch'a fasa da confin tra ij doi teritòri. A Susa a jë stan ij Segosin.
Viabilità dla val al temp dij selt
Conbin che ij Selt-Ligurin a l'abio pa un sistema dë stra che as peussa butesse aranda a col dij Roman, a tràfico già con le sità greche dla rivera proènsal. As conta che da ambelessì a-i passèissa la Via Eraclea, la stra che as fasìa tuta l'Euròpa për ëmné le mercansìe dal continent ant ij pòrt grech. Ma për tant che as conta a venta ten-e dë ment che sta via, se peui a-i era, almanch ant la region che a n'anteressa a l'avìa da esse nen pì che na mulatera (ò na ragnà ëd mulatere) che a s'anandiava dal leu andoa che la Deura a riva a Pò (ambelelì a-i era la sità ëd Bodincomagus e Pò a chitava d'esse navigàbil), montand-je sù fin-a ij pass ëd la valsusa, da andoa che a la calava giù anvers le tère dij selt Alobrògi.
Religion dij selt
Ëd la religion d'ant l'ora as në sà pa vàire. Ij selt, ën ëmnand-se dapress sò utiss ëd fer, a l'han creà la possibilità dë gravé la pera motobin pì ancreus, che nen lòn che as podìa fé con le ponte ëd bronz dij ligurin. As anandia ën cost moment-sì la costuma da fé ëd copele ant ij ròch. Jë scritor roman an conto che ij selt a l'avìo dle dee mari (ò Matron-e), che a podrìo pro esse la rèis ëd le stòrie dle Masche, dont as conta fin-a ‘l di d'ancheuj.
Ëd le costume d'ant l'ora a peul esse che a-i resta na marca ant le veste tradissionaj, dont le pì bele a son cole djë spadoné. Notaman anteressant (ma miraco sensa pa che sòn a-i intra con le feste che a duro fin-a al dì d'ancheuj) che pròpe ant l'età dël fer ij valigian an lasso dle gravure che an chèich manera a jë smijo aj costum ëd jë spadoné. 🇫🇮
Stòria dla Valsusa-Preistòria
Dal 13.000 aGC a l'8.000 aGC: la Valsusa isolà da la Fransa
Ant le valà alpin-e a l’é staje dla gent fin-a daj temp ëd la preistòria. Soa natura ëd passagi për j’Alp a l’ha sempe fane ëd leu ëd comersi, e belavans ëd leu ëd guèra. La presensa dl'òmo a pija l'andi dal pì al manch 13.000 agn aGC, na vira che la giassa eterna as ancamin-a a lassé dëscoèrta la tera dle vaj. Ant la bassa val, anvers l’8.000 aGC, ël paisagi a l’é col ëd na baragia con chèich biola, chèich pin, e ‘d boscon ëd genèiver dadsà e dadlà. Daspërtut a-i é dël mojis, lassà da la giassa, che fondend as artira anvers ij pass àut. Ëd j’érbe ëd costa baragia a vivo dle pì grand mandrie ëd bes-ce che al dì d’ancheuj a-i son pì, coma l’equus hydruntinus, na sòrt ëd pcit aso. Për l’òmo, cost a l’é un temp d’archeujdor e ëd cassador.
Ant ël 7.000 aGC as deurbo ij pass
Ant al 7000 aGC le reste dle gent d’ant le doe bande dj’Alp as anandio a smijesse: ij pass a son doèrt. A l’é un moment che ël clima a l’é pì càod dël nòstr dë un pàira ëd gradi, ij bòsch ëd rol a son dapress a pijeje ël pòst a la baragia, e la vita dj’òmo a cangia. Ën chèich manera as anandio dle coltivassion e na frisa d’anlevament, dëmentré che a fan soa aparission ëdcò la tera cheuita, ël comersi, ël chèr a roe pien-e e ël caval. A nass ant cost moment-sì ëdcò na sòrt dë slòira, che al pòst dël fér a l’ha ‘n ciò.
Ant ël 4.000 aGC ij prim moviment comersiaj spantià
Ant al 4000 aGC, për ij pass as men-o le pere dure, ch’a son la meuda dël Neolìtich: le giadeìti e j’ eclogiti dj’Alp, che contut che gnun a sapia coma, ma a rivo daspërtut: as në treuva ën tuta la Proènsa, e fin-a an Sardëgna. A rivè ansà a smija che a sio ij fransèis ëd la coltura siassean-a, che a l’han ën vilagi a La Madlen-a, davsin a Cimon. J’italian ëd la coltura dij vas a boca quadra as fërmo ant la val bassa, andoa a son present a San Valerian ëd Borgon. Anvers al 3000 aGC, con lë s-ciapesse dla coltura siassean-a ën vàire cite comun-e dëstacà, a pija forma la coltura ëd Dòira-Chison-Arch, la prima coltura unìa dle vaj (për esempi a Forest e a la Gran Gòrgia ‘d Cianoch). La gent dë sti pòst-sì a l’ha nen lassane dj’arnèis agricoj (fussa mach che un faossèt), e da lòn a na smija dë podej pensé che a fusso dij bërgé, che as anlevavo dzortut ëd crave e ‘d feje, con chèich vaca e porchèt. Dapress a së mnavo mach che dla tera cheuita d’amsura pcita.
Ant ël 2.000 aGC as tiro sù le prime palafite
Anvers al 2000 aGC a-i nass la coltura dle palafite, a Tran-a e Vian-a: a l’é la curta Età dl'aram, che a passa bele sùbit ant l’età dël bronz. E a l’é un moment che le vaj àute a smijo perde d’amportansa, ma 500 agn pì tard la coltura dle palafite a l’avrà sò pì bel espluà ant sël Lach ëd Vivron, pròpi dëmentré che le vaj a pijeran torna l’andi a arpopolesse (a l’é ‘d cost moment-sì la fondassion dël Vilé).
Situassion dla pian-a turinèisa
Le vaj a resto blocà daj bòsch e daj mojis ëd la pian-a turinèisa, andoa che ij vej ëd la popolassion che peui a diran dij Taorin a-i lë fan pen-a a vive. Parej le vaj basse a resto pì un darié tòch isolà ëd la Fransa, che nen ël prim tòch dl‘Italia. Le fonderìe ëd bronz dij lach a fan dzortut dle piòle, che a resto dj’utiss fondamentaj për dzorvive ant ën pòst parèj. La gent a anleva feje, crave e porchèt, a sëmna dla sèil (dont gust a-j farà peui tant ës-giaj aj roman, na vira che a rivëran ant la region) e as peul pensesse che a conossa già le brigne. Le palafite dij lach a saran chità anvers al 1200 aGC, na vira ch’as rintrerà ant la tarda età dël bronz, e sò abitant a saran già coj che jë stòrich grech e roman a diran peui ligurin.
Ascrea
Ascrea a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Rieti, con sirca 284 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 14 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 20 ab/km quadrà. A confin-a con Castel di Tora, Collegiove, Longone Sabino, Marcetelli, Paganico Sabino, Pozzaglia Sabina, Rocca Sinibalda, Varco Sabino.
Stòria dla Valsusa-Preistòria
Situassion dla pian-a turinèisa
Chèich idèja dla lenga dij ligurin i-l l’oma, e vàire a chërdo che a fussa pa ëd famija indoeuropenga. As pensa che ël son ëd costa lenga a sia restane ant coj vàire nòm ëd leu che a finisso an -asca e -usch (notaman: Pitnasch, Airasca, Beinasch, Brusasch, Buriasch, Sësnasch, Frossasch, Grujasch, Lombriasch, Mersnasch, Pinasca, Piossasch, Rijasch, Tavagnasch). A l’avrìo ëdcò lassane ël mòt brich, e donca i podoma conté coma ligurin ëdcò Bricheras.
La fin dl'epoca dle palafite
Còs j’er-lo mai rivaje aj ligurin, për chité soe palafite pròpe ant l’istess moment ch’a brusavo le sità micenée ëd l’ìsola ‘d Creta? Le conte dl’antichità greca an parlo d’invasion ëd popolassion indoeuropenghe, ma a noi àotri a l’é rivane motobin pòch che a peussa mostrene che ij vej grech an contavo la vrità. Ëd sigur i soma mach che peui, na vira che grech e roman as anandieran a contene dij ligurin, a-j diran gent ch’a la sta ant sëj brich.
Ascrea
🇫🇮
Toblach
Toblach (Dobbiaco për j'italian) a l'é na comun-a ëd 3.247 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Popolassion
L' 86,28 % dj'abitant ëd Toblach a l'é 'd lenga tedesca, ël 13,65 % a l'é 'd lenga italian-a, ël 0,07 % a l'é 'd lenga ladin-a.
Aministrassion
thumb|right|200px|Panorama Ël sìndich a l'é Guido Bocher (dal 2010).
Anliure esterne
🇫🇮
Dawson Creek (Flying L Ranch) Airport
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CDC3.
Sauzin
Sauzin a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Greifswald, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Am Peenestrom.
Lenga Tshangla
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tshangla o Tshangla a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Bhutan.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Tshangla a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Giiwo
Lenga Giiwo
Lenga Tshangla
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tsj
Lenga Giiwo
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Giiwo a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kks
Regn Unì
thumb|160px|La "Union Jack" Ël Regn Unì ëd Gran Brëtagna e Irlanda dël Nòrd a l'é në stat dl'Euròpa ossidental e a l'é formà da quatr pais: Anghiltèra (a sud), Gàles (a òvest) e Scòssia (a nòrd) ant la Gran Brëtagna; Irlanda dël Nòrd ant l'ìsola d'Irlanda. A confin-a con la Repùblica d'Irlanda.
La capital a l'é Londra, ch'a l'é ëdcò la capital dl'Anghiltèra.
Ël drapò nassional a l'é l'Union Jack, adotà ofissialman dël 1801.
Urbe
Urbe (L'Orba an lìgur) a l'é un comun dla Liguria ëd 761 abitant, an provincia ëd Savon-a. Ël pais a l'é a 44,5 chilòmeter da Savon-a.
Regn Unì
Ël Regn Unì a fa part dël Commonwealth e l'ha fàit part dl'Union Europenga.
Urbe
Turism
Urbe a l'é un leu ëd vilegiatura d'istà, rich d'eve e bòsch.
Regn Unì
A l'ha na surfassa ëd 244.820 km² e a conta apopré 63,9 milion d'abitant (2013), ël 12,7% dla popolassion dl'Union Europenga.
Urbe
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fabrizio Antoci (dal 26/05/2014).
Regn Unì
Anté ch'as treuva
300px|center
Sità pi importante
An dzorpì che Londra, àutre sità importante a son Manchester, Liverpool, Birmingham e Bristol an Anghiltèra, Cardiff, la capital dël Gàles, Edimborgh -la capital- e Glasgow an Scòssia, Belfast, la capital dl'Irlanda dël Nòrd.
Evolussion demogràfica
La popolassion a l'era 'd 59,8 milion d'abitant ant ël 2004 e ëd 62 milion ant ël 2009.
Organisassion polìtica
thumb|200px|Ël castel ëd Windsor, residensa dla regin-a
Forma dlë stat
Ël Regn Unì a l'é na monarchìa costitussional; dal 1952 ël cap dlë stat a l'é l'argin-a Elisabeta II.
Forma ëd govern
Ël Regn Unì a l'é na democrassìa parlamentar. Ël parlament a l'ha doi branch: la Ca dij Comun (elegiùa a sufrage universal) e la Ca dij Lord, con 1223 segg, dont 752 a son arditari, 26 a van al clero anglican (dont j'arsivësco ëd Canterbury e York), 435 a son nominà dal re sensa che la caria a peussa esse ardità.
Ël Regn Unì a l'ha nen na constitussion, ma as res ansima a 'd laj fondamentaj che a ancaminé dal sécol ch'a fa XIII a l'han limità sempe 'd pì ël podèj dij monarca. Ël re a l'é Carl III dël Regn Unì (dal 2022).
Ël prim ministr a l'é Liz Truss (dal 2022).
Conomìa
La moneda dël Regn Unì a l'é la sterlin-a. J'amportassion dla nassion a ven-o për ël 53,3% da l'Union Europenga, për ël 13,6% da jë Stat Unì, për ël 17,6% daj pais an dësvlup. J'esportassion a van për ël 57,7% ant l'Union Europenga, për ël 13,3% ant jë Stat Unì, për ël 17,1% ant ij pais an dësvlup. Dël 2012 l'1,72% dël prodot anterior ëspòrch a l'é stàit dedicà a l'arserca e al dësvlup; sempre dël 2012 ël passiv pùblich a l'é stàit anviron dl'8% dël prodot anterior ëspòrch (scond ël Fond monetari antërnassional).
Anliure esterne
🇫🇮
Negassion
La negassion a l'é n'operassion lògica, ëd sòlit denotà con ël sìmbol \neg. Ël sust ëd costa operassion a l'é che si aplicoma la negassion a na proposission p vera i otnoma na proposission \neg p fàussa, antramentre che s'i l'aplicoma a na proposission p fàussa i otnoma na proposission \neg p vera. Donca la negassion ëd na tautologìa a l'é na contradission e la negassion ëd na contradission a l'é na tautologìa.
Da na mira ansemìstica, l'operassion ëd negassion a corëspond a cola ëd complementassion (rispet a n'univers fissà). 🇫🇮
Lenga giudé-italian
Pais an dova a l'é parlà
La lenga giudé-italian o giudé-italian a l'é parlà dzortut an Italia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël giudé-italian a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=itk
Lenga Titan
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Titan ò Titan a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Titan a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ttv
🇫🇮
Lenga Pande
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Pande a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Lérez, Pontevedra
San Salvador ëd Lérez a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Pontevedra. Soa popolassion al censiment dël 2006 a l’era ëd 1.793 abitant (898 fomne e 895 òm), distribuì an 21 grup ëd popolassion.
Lenga Pande
Còdes ISO
<BR>
Dawson Creek Water Aerodrome
Ël Dawson Creek Water Aerodrome a l'é n'aeropòrt localisà a Dawson Creek, Columbia Britànica, Canadà.
Genestelle
44.71944°N, 4.39417°W
Lenga zapotec, cajonos
Pais andoa a l'é parlà
La lenga zapotec, cajonos o Zapotec, Cajonos a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Genestelle
Genestelle a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 21,43 km², con 269 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 12 ab/km². 🇫🇮
Antrodoco
Antrodoco a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Rieti, con sirca 2.845 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 63 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 45 ab/km quadrà. A confin-a con Borbona, Borgo Velino, Cagnano Amiterno (AQ), Fiamignano, L'Aquila (AQ), Micigliano, Petrella Salto, Scoppito (AQ).
🇫🇮
Dawson Creek Water Aerodrome
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CBD3.
Lenga zapotec, cajonos
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Zapotec, Cajonos a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=zad
🇫🇮
Seoane, As Pontes de García Rodríguez
San Xoán ëd Seoane a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d' As Pontes de García Rodríguez. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era d' 8 abitant (5 fomne e 3 òm), distribuì an 2 categorìe ëd popolassion.
Magny (Eure-et-Loir)
Magny a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment dël Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 13.03 km², con 517 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd ëd 39 ab/km².
Seoane, As Pontes de García Rodríguez
🇫🇮
Magny (Eure-et-Loir)
Arferiment
🇫🇮
Lérez, Pontevedra
🇫🇮
Lenga Pande
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bkj
Sainte-Croix (Aveyron)
Sainte-Croix a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 25,88 km², con 632 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 24 ab/km².
🇫🇮
Lemnìscata ëd Bernoulli
La lemnìscata ëd Bernoulli a l'é na curva che a l'ha la forma ëd n'eut arvërsà o dël sìmbol dl'infinì ∞. Soa equassion a l'é:
Àbaco
thumb|right|200px|Ricostrussion ëd n'àbaco dij Roman J'àbaco a j'ero ëd taulëtte dovrà për fé dij cont, e a son un dij prim utiss ëd cont dont i l'oma notissia.
Lemnìscata ëd Bernoulli
o, an coordinà polar:
Àbaco
Ël nòm a ven dal grech ἅβαξ che a soa vira a l'é belfé ch'a ven-a da l'ebréo abaq, ch'a veul dì póer, an arferiment a l'àbaco a póer.
Lemnìscata ëd Bernoulli
La curva as peul definì ant na manera pì geométrica: pijà doj pont fiss, ciamà feu, a la distansa 2a, la lemnìscata a l'é l'ansem dij pont dont la multiplicassion dle distanse daj doj feu a val a^2. Ën cost sens-sì, la lemnìscata a smija a l'eliss, dont a l'é costanta l'adission dle distanse.
Àbaco
A j'ero spartì an colòne, e o bin a së spalmavo ëd sostanse tanme dla sira o dla sabia për podèj gravé ij nùmer con na ponta aùssa, opura as pogiavo dle cite pere (ij calculi).
Lemnìscata ëd Bernoulli
Ël prim che a l'a trovà costa relassion a l'é stàit ant ël 1694 Jakob Bernoulli, an në studi an sël moviment dij maré, che a l'a cò dàit a la curva ël nòm lemniscus, che an latin a veul dì "fiòch che a pend", bele che Giovanni Cassini a l'avìa già studiala ant ël 1680.
Àbaco
Dle vire, ant ij mërcà, j'àbaco a j'ero gravà për tèra, vnisend a fé part dël paviment.
Lemnìscata ëd Bernoulli
L'àrea ëd la leminiscata a val a^2, visadì la midema area del quadrà ëd banda a. 🇫🇮
Àbaco
Fonsionament
L'àbaco a l'é n'utiss ëd cont mecànich, gropà a l'afirmesse dla numerassion posissional indian-a-àraba.
N'àbaco normal a l'é fàit da na serie ëd guide paralele (ch'a peulo esse dij fij, dle rainure o d'àutr), mincadun-a ch'a marca n'órdin ëd grandëssa: unità, desen-e, senten-e e via fòrt, o ëdcò d'órdin ëd grandëssa frassionari. Arlongh coste guide a së spòsto 'd cite pere o d'àutri marca-pòst.
Vàire tipo d'àbaco
N'àbaco a peul esse realisà an manere diferente e con vàire complessità dë strutura; a mincadun-a a corëspond na convension për l'arpresentassion dij nùmer.
La taulëtta për fé ij cont
La taulëtta për fé ij cont, dovrà ant l'età ëd mes an tuta l'Euròpa ossidental, ant un-a ëd soe dariere version a l'era fàita da na tàula ëd bòsch andoa a j'ero tirà dle linie paralele. Dij geton e d'àutri oget a podìo donca esse piassà an sle linie e ant jë spassi antra na linia e l'àutra, conforma a la convension che un geton an sna linia a apresenta 1 e an në spassi antra doe linie a arpresenta 5: donca, ansima a minca linia a peulo sté al pì quatr geton e antra doe linie nen pì che un geton. Con cost àbaco a peulo arpresentesse ij nùmer decimaj e, an avzinand vàire taulëtte, a peulo fesse j'operassion dl'aritmética.
Costa strutura d'àbaco a arciama cola dl'antich soroban.
L'àbaco a scompartiment
L'àbaco a scompartiment a peul esse realisà an dissegnand ansima a 'n cartlon un retàngol ëspartì an vàire part uguaj che, da drita a snistra, a arpresento ël pòst ocupà ant ij nùmer da j'unità dij vàire órdin, conforma a la base dovrà. Për arpresenté un nùmer an costa base, as butà na quantità 'd geton ugual al nùmer ant la zòna pì a drita. As argropo peui ij geton an partìe formà da tanti geton quant a l'é la base e as rampiassa minca partìa con un geton ant la zòna sùbit pì a snistra; as arpet ël procediment da drita a snistra fin ch'a l'é possìbil. As oten përparèj n'arpresentassion dël nùmer ant la base dovrà: minca gifra a l'é dàita dal nùmer ëd geton ch'a resto ant la zòna corëspondenta. Con cost utiss as peulo arpresentesse ij nùmer e fé ij cont an qualsëssìa base.
L'àbaco cinèis
L'àbaco cinèis a l'é formà da tërdes colòne ëd balòte, partagià da na bara trasversal. Minca colòna a l'ha sinch balòte sota la bara e doe dëdzora; cole ëdzora a valo sinch ëd cole da sota.
Na curiosità
L'àbaco a damé, dovrà ant j'Ìsole britàniche, a l'ha dàit ël nòm ëd canslé dël damé al ministr dle finanse dël Regn Unì.
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Lenga Bongili
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bongili o Bongili a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bongili a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Campora San Giovanni
thumb|right|200px|Panorama s-ciairà da la località Strìttùrì Campora San Giovanni (Campura San Giuvanni o Campura Santu Janni an calabrèis) a l’é na frassion dël comun d'Amantea, an provincia ëd Cosensa.
A conta 7.200 abitant e a l'ha na surfassa ëd 6,2 km².
Geografìa
Ël pais as treuva a n'autessa ëd 55 méter.
Le coordinà a son 39°04′ Nòrd (latitùdin) e 16°05' Est (longitùdin).
Borgià
Ël pais ëd Campora San Gioann a l'é spartì an 21 borgià:
Sant protetor e feste
Ël patron prinsipal a l'é San Fransesch da Paola ch'as festegia ij prim tre dì dë stèmber; a-i son peui San Gioann Batista (24 ëd giugn) e Santa Filomen-a (an aost).
Zemitz
Zemitz a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Greifswald, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Am Peenestrom.
Pikangikum Airport
Ël Pikangikum Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Pikangikum, Ontario, Canadà.
Congionsion
La congionsion a l'é n'operassion lògica, ëd sòlit denotà con ël sìmbol \wedge.
Lenga giudé-ladin
Pais an dova a l'é parlà
La lenga giudé-ladin o giudé-ladin a l'é parlà dzortut an Israel.
Congionsion
Ël sust ëd costa operassion a l'é che la congionsion p \wedge q ëd na cobia ëd proposission p,q a l'é vera si e mach si p,q a son tute doe vere, dësnò a l'é fàussa. Donca la tàula ëd vrità dla congionsion a resta l'istessa che la tàula dla multiplicassion mòdol 2. An dzorpì, la congionsion as podrìa definisse an fonsion ëd negassion e disgionsion, visadì an considerand p \wedge q tanme n'abreviassion ëd.
Lenga giudé-ladin
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël giudé-ladin a peul esse:
Congionsion
Da na mira ansemìstica, la congionsion a corëspond a l'operassion d'antërsession. 🇫🇮
Lenga Bina, Papua
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bina, Papua o Bina, Papua a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bina, Papua a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bmn
Rabindranath Tagore
thumb|right|200px|Rabindranath Tagore (1909) Poeta, scritor e filòsof indian.
Rabindranath Tagore (রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর an bengali) a l'era nassù a Kolkata ai 6 ëd magg dël 1861 e a l'é mòrt ambelelì ai 7 d'agost dël 1941.
Dël 1998 a l'é stàit ansignì dël Premi Nobel për la Literatura.
Dawson City Water Aerodrome
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CJT7.
Rabindranath Tagore
🇫🇮
Lenga Kubi
Lenga Kubi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kubi o Kubi a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kubi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kof
Gilhac-et-Bruzac
44.86056°N, 4.72972°W
Gilhac-et-Bruzac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 30,94 km², con 115 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 3 ab/km². 🇫🇮
Chéry-lès-Pouilly
Chéry-lès-Pouilly a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 17,22 km², con 645 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 37 ab/km².
Arferiment
🇫🇮
Lenga Ere
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ere ò Ere a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classificassion
Në schema ëd classificassion ëd l ' Ere a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=twp
🇫🇮
Lenga Dhimal
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Dhimal a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dhi
Brisbane
thumb|right|200px|Panorama da l'àut Brisbane a l'é na sità ëd lë stat dël Queensland, ant l'est ëd l'Australia.
A conta 1.945.639 abitant (2008). A l'é la tersa sità d'Australia për popolassion.
Anliure esterne
🇫🇮
Vado Ligure
Vado Ligure (Voœ an lìgur) a l'é un comun dla Liguria d' 8.170 abitant, an provincia ëd Savon-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Monica Giuliano (dal 26/05/2014).
Sità gemelà
Vado Ligure a l'é gemelà con:
Anliure esterne
thumb|350px|left|Panorama dël pòrt
🇫🇮
Trav
La trav a l'é n'element strutural con na dimension ch'a l'é predominanta sj'àutre doe, e ch'a serv a dëscarié na fòrsa ch'a arsèiv trasversalman arlongh sò pròpi ass, an trasferendla longitudinalman da le session ansima a le quaj la fòrsa agiss a sòj pròpi vìncoj, ch'a-j garantisso l'echilibri e a la saldo a lòn ch'a l'ha aranda. Un sistema mecànich (na strutura) fàit da 'd trav gropà fra lor e pogià sël seul a l'é ciamà tle. Ës sistema a l'é në schema costrutiv fondamental.
miniatura|Ω=generatris; G=barissènter dla generatris; l=longheur; r=raj ëd curvatura; an ross la trajetòria
Da na mira geométrica la trav a l'é 'l sòlid generà da na figura pian-a Ω (generatris) ch'a bogia ant lë spassi ëd fasson ortogonal a la trajetòria ëd sò barissènter G (diretris). Për esse dabon na trav, soa generatris a peul varié 'd forma, ma mach ëd fasson gradual e a dev mantnì dle dimension cite rëspet al raj ëd curvadura ëd la trajetòria e rëspet a la longheur l dla trav.
miniatura|vàire sòrt ëd trav d'assel profilà
Cand as chita 'd parlé dla trav da na mira geométrica, la trajetòria dla generatris a l'é ciamà linia d'ass ëd la trav e la generatris a l'é ciamà session. An qualsëssìa pont as copa la trav orisontalman as oten na session, un-a dj'infinìe session bidimensionaj ch'a la constituisso. An arferendse a soa linia d'ass, la trav a peul esse curvà ma 'd sòlit a l'é drita. S'a l'é un tòch ëd sirconferensa, as ciama archet o arch. Le session a son varie: le trav a peulo esse pien-e, creuse (trav tubolar, trav-cassion), profilà (a I, T, L, C, H evf) o a peulo esse fàite da 'd samblagi ëd vàire sòrt.
Sòrt
A venta fé na distinsion fra le quatr sòrt ëd trav: la trav vera e pròpia a l'é mach cola piassà an orisontal ch'a subiss dle flession. Na trav vertical ch'a subiss prinsipalman në sfòrs normal, a l'é ciamà pilia. Ant un tle normal fàit da tòch ortogonaj, le pilie a son j'element verticaj d'antërpian e le trav a son j'element orisontaj dël pian. Nopà ant ij traliss a-i son ëdcò dle trav stòrte: as dëssern fra ponton e tirant: ël prim a l'é na trav carcà ch'a subiss compression, lë scond a l'é na trav tendùa ch'a subiss trassion.
Le trav as classìfico peui scond sò material: bòsch, ciman, assel, mon. Le trav mës-ce a son fàite da doi o pì materiaj: ciman armà, assel e ciman, muradura armà. Ant le struture dël dì d'ancheuj ij mon as deuvro pì nen për batì le trav e l'assel a l'é bele an vista, sensa esse coatà con d'àutr.
Assel
Le trav d'assel pì comun-e a son ël profilà IPE, con session a forma d'"I", ëdcò dit "trav con j'ale strèite" e 'l profilà HE, con session a forma d'"H", ëdcò dit "trav con j'ale larghe". Sò pì grand spantiament a l'é dovù a soa pì granda arzistensa a la flession, përchè mach j'ale a pòrto 'l pèis, mentre 'l barissènter dla session a resta ferm. Sta sòrt ëd trav a l'é dovrà ant ij tle d'assel pr'ij pont e j'edifissi. D'àutri profilà comun dle trav a son la session a forma ëd "C" o a "U", cola a forma d'"L", cola a "T", creusa squadrà e creusa tonda.
Ciman armà
La trav an ciman armà a espluata le caraterìstiche dël material: a arzist donch a la compression bele mach con la part ëd ciman e a le trassion con l'assel tendù. Ëd sòlit a l'ha na session trasversal squadrà, ma del vire ëdcò tonda. Quand ste trav a sosten-o 'n plafon, se soa autëssa a coincid con cola dël solé as ciamo trav an spessor, dësnò as ciamo trav surtente cole ch'a seurto da a l'estradòss (trav emergente) o a l'intradòss (trav arbassà) dël solé. Cole an spessor e cole arbassà a son le pì comun-e.
Studi mecànich
Da na mira stòrica, lë studi dla trav a l'é un dij fondament ëd l'angegnerìa strutural. Ij siensià ch'a son angagiasse ant jë studi mecànich ëd la trav a son stàit Galilei, Bernoulli, Euler, Navier, Saint-Venant. Saint-Venant an particolar a l'ha studià la trav 'me sòlid tridimensional elàstich con dij pèis particolar aplicà.
L'angigné Navier a l'ha studià na prima teorìa técnica dla trav (ël model dla trav elàstica), andoa lë studi dla trav as fa con n'arpresentassion sempia monodimensional. La dimension prevalenta dla longheur a pòrta ëdcò a na sempia arpresentassion monodimensional dij vetor aplicà pì amportant. Na contribussion posterior a la teorìa técnica dla trav a l'é stàita dàita da Stepan Timošenko, ch'a l'ha giontà al model dla linia elàstica l'anàlisi dlë sfòrs ëd taj.
La teorìa técnica dla trav a l'é limità al contest elàstich e linear d'anàlisi, për le cite deformassion e pr'ij cit spostament. Tutun già ij matemàtich Bernoulli e Euler a l'avìo dësvlupà la teorìa dl'Elàstica ant ël contest nen-linear dij grand spostament, parland fin-a dij fenòmen d'instabilità dj'aste.
Nòte
🇫🇮
Lenga Dibole
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Dibole o Dibole a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Dibole a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bvx
Veiga, Ortigueira
Santo Adrao ëd Veiga a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Ortigueira. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 377 abitant (189 fomne e 188 òm) distribuì an 7 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Amatrice
Amatrice a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Rieti, con sirca 2.803 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 174 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 16 ab/km quadrà. A confin-a con Accumoli, Campotosto (AQ), Cittareale, Cortino (TE), Crognaleto (TE), Montereale (AQ), Rocca Santa Maria (TE), Valle Castellana (TE).
🇫🇮
Dipartiment ëd la Sen-a marìtima
200px|thumb|right|Localisassion 120px|thumb|right|Blason ëd la Sen-a marìtima Ël dipartiment ëd la Sen-a marìtima a l'é un dipartiment localisà ant la region ëd la Normandìa (fin al 2015 ëd l'Àuta Normandìa) e a l'ha për capleugh la sità ëd Rouen.
🇫🇮
Lenga Kholok
Lenga Kholok
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kholok o Kholok a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kholok a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ktc
Anela
Anela a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Sàssari, con sirca 816 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 36 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 23 ab/km quadrà. A confin-a con Bono, Bultei, Nughedu San Nicolò.
🇫🇮
Gilhoc-sur-Ormèze
44.98722°N, 4.68861°W
Gilhoc-sur-Ormèze a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 20,74 km², con 387 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 18 ab/km². 🇫🇮
De Lesseps Lake Airport
Ël De Lesseps Lake Airport a l'é n'aeropòrt localisà an sël De Lesseps Lake, Ontario, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CKF9.
Neumarkt (BZ)
right|140px Neumarkt (Egna për j'italian) a l'é un comun ëd 4.648 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Popolassion
Ël 61,65 % dj'abitant ëd Neumarkt a l'é 'd lenga tedesca, ël 37,97 % a l'é 'd lenga italian-a, ël 0,37 % a l'é 'd lenga ladin-a.
Michael Jackson
Michael Joe Jackson (29 d'agost dël 1958) a l'era nassù a Gary, ant l'Indian-a.
Neumarkt (BZ)
Aministrassion
thumb|right|200px|Na strà (Laubengasse) dla sità veja Ël sìndich a l'é Alfred Vedovelli (dal 9/05/2005).
Michael Jackson
Jackson a l'ha vagnà eut premi Grammy.
Neumarkt (BZ)
Sità gemelà
Neumarkt a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Michael Jackson
A l'avìa tre masnà: Michael Joe, Paris, e Prince Michael.
🇫🇮
Lenga Mbati
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mbati ò Mbati a fa part ëd le lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà dzortut ant la Repùblica Centrafrican-a.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mbati a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mdn
🇫🇮
Bargischow
Bargischow a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Greifswald, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Anklam-Land.
Lenga zapotec, yareni
Pais an dova a l'é parlà
La lenga zapotec, yareni o Zapotec, Yareni a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Pfalzen
Popolassion
Ël 97,31 % dj'abitant ëd Pfalzen a l'é 'd lenga tedesca, l' 1,78 % a l'é 'd lenga italian-a, ël 0,91 % a l'é 'd lenga ladin-a.
Lenga zapotec, yareni
Classìfica
Në schema ëd classìfica dlë Zapotec, Yareni a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=zae
Lenga istrian-a
Pais an dova a l'é parlà
La lenga istrian-a o istrian o istriòt a l'é parlà dzortut an ël mesdì dl'Istria, val a dì an Croassia.<BR> <BR>
Pfalzen
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Josef Gatterer (dal 9/05/2005).
Lenga istrian-a
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' istrian a peul esse:<BR> <BR>
Lenga zapotec, yareni
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Yareni Zapotec
Lenga istrian-a
Classificassion
<BR>
Pfalzen
Anliure esterne
🇫🇮
Le Mesnil-Simon (Eure-et-Loir)
Le Mesnil-Simon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment dël Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 9,17 km², con 414 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd ëd 45 ab/km².
Lenga istrian-a
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ist
Port-Menier Airport
Ël Port-Menier Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Port-Menier, Québec, Canadà.
Berlin
Berlin a l’é la capital dla Gërmania.
A l’é ëdcò la prima sità alman-a, con 3.769.495 abitant (31/12/2020).
Geografìa
Berlin as treuva ant la part oriental dla Gërmania e a l'è bagnà dal fium Sprea.
Educassion
Berlin a l'ha 17 università con pi che 150.000 student: thumb|right|200px|La statua d'Alexander Humboldt fòra dla Humboldt-Universität
Monument pi important
thumb|right|200px|La pòrta ëd Brandeborgh
Aministrassion
El sìndich a l'é Franziska Giffey (dal 2021).
Sità gemelà
Berlin a l’é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Toto
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Toto o Toto a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an India.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Toto a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=txo
Lenga Loniu
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Loniu ò Loniu a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Loniu a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=los
🇫🇮
Saint-Hippolyte (Aveyron)
Saint-Hippolyte a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 36,87 km², con 500 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 13 ab/km².
🇫🇮
Lenga Toura, Papua
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Toura, Papua o Toura, Papua a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Toura, Papua a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=don
Nùmer natural
Un nùmer natural a l'é 'l cardinal ëd n'ansem finì.
Leopoldo Pirelli
miniatura|Leopoldo Pirelli Leopoldo Pirelli a l'era nassù a Usmate Velate ij 27 d'ost dël 1925 e mòrt a Portofin ij 23 ëd gené dël 2007. Dël 1965 a l'era dventà pressident ëd la Pirelli al pòst ëd sò pare.
🇫🇮
Lenga Ngundi
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ngundi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ndn
Varazze
Varazze (Väze an lìgur) a l'é un comun dla Liguria dë 13.780 abitant, an provincia ëd Savon-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alessandro Bozzano (da l' 26/5/2014).
Anliure esterne
left|thumb|250px|La cesa ëd Sant Ambreus
🇫🇮
Saint-Rémy (Aveyron)
Saint-Rémy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 8,98 km², con 297 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 33 ab/km².
🇫🇮
Gustavo Adolfo Bécquer
thumb|right|200px|Gustavo Adolfo Bécquer Poeta an lenga spagneula. Gustavo Adolfo Domínguez Bastida, pi conossù come Gustavo Adolfo Bécquer, a l'era nassù a Sivija ai 17 ëd fërvé dël 1836 e a l'é mòrt a Madrid ai 22 dë dzèmber dël 1870.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Accumoli
Accumoli a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Rieti, con sirca 724 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 87 km², con na densità ëd popolassion ëd 8 ab/km². A confin-a con Amatrice, Arquata del Tronto (AP), Cittareale, Norcia (PG), Valle Castellana (TE).
🇫🇮
Repùblica ëd San Marin
thumb|160px|right La Repùblica ëd San Marin (Repubblica di San Marino an italian) a l'é un cit pais dl'Euròpa meridional.
A confin-a mach con l’Italia.
La capital a l'é Sità ëd San Marin.
A l'ha na surfassa ëd 61 km² e a conta anviron 30.000 abitant.
Anté ch'as treuva
300px|center
Moneda
Dal 1 ëd gené dël 2002 San Marin a deuvra l'Euro.
Për savèjne ëd pi, guarda soa vos.
Chéry-lès-Rozoy
Chéry-lès-Rozoy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 4,73 km², con 114 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 24 ab/km².
🇫🇮
Dipartiment ëd Sen-a e Marna
200px|thumb|right|Localisassion 120px|thumb|right|Blason ëd Sen-a e Marna Ël dipartiment ëd Sen-a e Marna a l'é un dipartiment localisà ant la region ëd l'Ìsola ëd Fransa e a l'ha për capleugh la sità ëd Melun.
A pija sò nòm dai fium Sen-a e Marna.
🇫🇮
Lenga Maaka
Lenga Maaka
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Maaka o Maaka a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Maaka a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mew
Dipartiment ëd j'Yvelines
200px|thumb|right|Localisassion 120px|thumb|right|Blason ëd j'Yvelines Ël dipartiment ëd j'Yvelines a l'é un dipartiment localisà ant la region ëd l'Ìsola ëd Fransa e a l'ha për capleugh la sità ëd Versailles.
🇫🇮
Russia
La Federassion Russa (Российская Федерация o mach Россия an russ) a l'é un pais dl'Euròpa e dl’Asia.
A confin-a con Norvegia, Finlandia, Estònia, Letònia, Bielorussia, Lituania, Polònia, Ucrain-a, Geòrgia, Aserbaigian, Kazakistan, Cin-a, Mongòlia e Corea dël Nòrd.
A l'é 'l pì grand stat dël mond, con na surfassa ëd 17.075.200 km², e a conta 142.470.272 abitant. La speransa ëd vita a l'é dë 70 agn.
Anté ch'as treuva
300px|centro
Conomìa
La Russia a goerna ël 6,4% dj'arserve mondiaj ëd petreuli e ël 25% dj'arsorse an gas. Ël 34,4% ëd j'esportassion dla Russia a l'é arpresentà dal petreuli (258,4 tonelà dël 2007).
La strutura conòmica anterna dla Russia a l'é Ël càrich fiscal a monta al 14,2% dël PAL.
Lenga Kuni
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kuni o Kuni a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Russia
Organisassion polìtica
La Federassion Russa (nòm ofissial: Российская Федерация) a l'é na repùblica federal.
Ël president a l'é Vladimir Vladimirovič Putin (Владимир Путин) (Russia unìa, dai 7 ëd maj 2012).
Lenga Kuni
Classificassion
<BR>
Russia
Organisassion polìtica
Ël prim ministr a l'é Mikhail Vladimirovič Mišustin (Михаил Мишустин) (dal 2020).
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Kuni
Còdes ISO
<BR>
Lenga zapotec, ayoquesco
Pais andoa a l'é parlà
La lenga zapotec, ayoquesco o Zapotec, Ayoquesco a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Zapotec, Ayoquesco a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Banari
Banari a l'é na comun-a dla region Sardëgna, an provincia ëd Sàssari, con sirca 678 abitant. A së stend su na surfassa ëd 21 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 32 abitant për chilòmeter quadrà. A confin-a con Bessude, Florinas, Ittiri, Siligo. 🇫🇮
Anders Zorn
thumb|right|200px|Anders Zorn Pitor svedèis. Anders Leonard Zorn a l'era nassù a Mora ai 18 ëd fërvé dël 1860 e a l'é mòrt-ie ai 22 d'aost dël 1920. Dal 1875 al 1881 a l'ha studià a l'Academia dlë Bele Art a Stocòlma, an mudand-se an Ëspagna e peui an Anghiltèra, andoa a l'ha travajà nomach con la tecnica dël aquarel e an fasend ëd ritrat ëd paesagi. A son ëd costa época An sël Bòsfor (1886) e Clapotis (1887).
Ant j'ani dal 1888 al 1896 a l'é mudasse a Paris, andoa a l'ha tacà a travajé con la pitura a l'euli an fasend vàire ritrat, come Efet nuité (1895) e Ritrat ëd Coquelin minor (1889).
Zorn a l'ha chità soe colession e soe euvre a soa sità, Mora, anté che a l'han dedicaje 'n museo.
🇫🇮