cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Montecopiolo
Montecopiolo a l'é na comun-a dla region dle Marche, provincia ëd Pésaro-Urbin, con sirca 1.264 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 35 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 36 ab/km quadrà. A confin-a con Carpegna, Macerata Feltria, Maiolo, Monte Cerignone, Monte Grimano, Pennabilli, Pietrarubbia, San Leo.
Lenga Malimba
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Malimba o Malimba a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Montecopiolo
🇫🇮
Lenga Malimba
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Malimba a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mzd
San Giorgio di Mantova
San Giorgio di Mantova (San Sòrs an dialèt mantoan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 9.546 abitant, ant la provinsa ëd Màntoa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Beniamino Morselli (dal 26/05/2014, dagià sìndich dal 1999 al 2009).
Sità gemelà
San Giorgio di Mantova a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Università Comersial Luigi Bocconi
Organisassion
Al di d'ancheuj a travajo a l'Università Bocconi 91 professor ordinari e straordinari, 82 professor assossià, 38 arsercador.
🇫🇮
Boston Consulting Group
Ël Boston Consulting Group (BCG) a l'é n'asienda ëd consulensa ëd gestion global. A l'é stàita fondà dël 1963 e a l'ha duvertà 66 ufissi an 38 pais.
🇫🇮
Lenga Kis
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kis a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kis
Lenga Gbari
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gbari o Gbari a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gbari a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga Buwal
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Buwal o Buwal a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Lenga Sauk
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Sauk o Sauk a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Lenga Buwal
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Buwal a peul esse:<BR> <BR>
Bird River Water Aerodrome
Ël Bird River Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Lac du Bonnet, Manitòba, Canadà.
Lenga Buwal
Classificassion
<BR>
Lenga Sauk
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Sauk a peul esse:<BR> <BR>
Bird River Water Aerodrome
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CJX6.
Lenga Buwal
Còdes ISO
<BR>
Lenga Sauk
Classificassion
<BR>
Phellinus laevigatus
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Lenga Sauk
Còdes ISO
<BR>
Lenga Buwal
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bhs
Phellinus laevigatus
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Phellinus laevigatus (Fr.) Bourdot & Galzin 🇫🇮
Lenga Sauk
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=skc
Sauk language
Lourdes-de-Blanc-Sablon Airport
Ël Lourdes-de-Blanc-Sablon Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Lourdes-de-Blanc-Sablon, Québec, Canadà.
Jean Giono
Euvre prinsipaj
Giono a l'é autor ëd 24 romanz, vàire arcòlte ëd conte, poesìe, studi, artìcoj e senari.
'L Falabrach
Introdussion
'L Falabrach (com a së s-ciamava an grafìa original) a l'é stàit un giornal an piemontèis. <BR> A l'é surtì ant ël 1877. <BR> <BR>
Publicassion
La stòria dë  'L Falabrach a l'é motobin complicà: <BR> <BR> A publicava le Falabracade. <BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Schizophyllum commune
thumb|right thumb|right
Descrission
Capel fin a 5 cm, da semi-sircolar a forma ëd rognon, da bianch a gris, feltrà. Part drùa (imenòfor) lamelà. Carn com ël coram.
Ambient
A chërs ëdzora al bòsch.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Gianrens P. Clivi
Clivi a l’é laureasse a Turin dël 1962. A l'ha mostà ant j'Università ëd Harvard, ëd Boston, ëd North Carolina, a Heidelberg, e 'dcò an Calabria e a Nàpoli. A l'é stàit catedràtich a Toronto.
A Turin, con Renzo Gandolfo e d'àutri amis e sò papà Amedeo, dël 1969 a l'ha fàit nasse 'l Centro Studi Piemontesi-Ca dë Studi Piemontèis e l'arvista semestral antërdissiplinar "Studi Piemontesi".
La stòria coltural dla lenga e dla literatura piemontèisa dj' ùltim quarant'ani a l’é sislà dai travaj 'd Clivio.
Dal 1986 l’é stàit diretor sientìfich, ma 'dcò ànima e regista, dij Rëscontr antërnassionaj dë studi, che minca ann a l'han portà an Piemont dë studios da tute le part dël mond për parlé 'd lenga e literatura piemontèisa.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Locustella certhiola
thumb|right
Locustella certhiola
thumb|right Órdin:  ---
Famija: ---
Géner:  ---
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ...
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Ambient
Da finì.
Distribussion
Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Locustella certhiola
Lietzow
Lietzow a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Bergen auf Rügen.
Montefelcino
Montefelcino a l'é na comun-a dla region dle Marche, provincia ëd Pésaro-Urbin, con sirca 2.568 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 38 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 68 ab/km quadrà. A confin-a con Fossombrone, Isola del Piano, Monteciccardo, Petriano, Sant'Ippolito, Serrungarina, Urbin.
🇫🇮
Lenga Isu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Isu o Isu a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Isu a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Rueil-la-Gadelière
Rueil-la-Gadelière a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 18,2 km², con 455 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 25 ab/km².
Lenga Isu
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=szv
Rueil-la-Gadelière
🇫🇮
Farinej dla Brigna
Ij Farinej dla Brigna a son na formassion musical piemontèisa che a fa vàire géner musicaj an dovrand dzortut ël piemontèis coma lenga për ij test. Ij mèmber originaj dla banda, che a l'han fondala dël 1986, a son ëstàit Linus Binello, Bob Sabatini, Lucas Frassetto, Fabrizio Rizzolo e Susi Amerio.
J'achit
La stòria dla banda a l'é ancaminà dël 1986 quandi, pì për gieugh che për convinsion, sinch amis a l'han tacà a trovesse al Boomerang Studio d'Ast për registré la cover d'un tòch d'Ivano Fossati, "La mia banda suona il rock" an virand-lo an "La mè panda a perd ij tòch".
La formassion ant j'ani a séguita a trovesse për scrive e registré d'àutre ròbe, sempre për amusesse e ancora nen con un but definì fin a quandi, ant l'achit dël 1989, Fabrizio Rizzolo a convincc j'àutri mèmber dla banda a buté tut ël material componù fin-a a col moment ant n'àlbom. Da sùbit ël but a l'é ciàir: ij sìnch matòcc astësan a veulo dventé la banda piemontèisa (an piemontèis) pì famosa. Jë sfòrs ëd costi sinch amis a son premià quandi, sempre dël 1989, a fan seurte sò prim travaj ciamà Ij farinei dla Brigna. Ël sùcess ëd la cassiëtta a l'é notàbil: an pòche sman-e as na vendo pì che 2.000 còpie e peui a-i riva 'dcò ël moment dij prim concert dal viv.
Dël 1990 a seurt sò sgond travaj, ciamà Farinei dla Brigna II, che a fa chërse ancora soa fama; a partìssipo al Canta Piemonte ëd col ann-lì e a rivo ant la sgonda posission con ël tòch Il safari con la jeep. Ant la neuva cassiëtta a-i é 'dcò la registrassion ëd La mè Panda a perd ij tòch (registrassion original dël 1986), che a dventa sùbit n'imn për ij Farinei che a taco a sonela dal viv antlora e a la fan ancora adess. Ant l'otóber ëd col ann a partécipo con Son due ore che ti aspetto e Machu Picchu a "Sanremo Follies", "C'era una volta Fluff" e për lòn vàire vire a finisso ant la trasmission ëd Rai 3 ciamà "Blob".
J'arceste për soné dal viv a chërso sempre 'd pì, ëd tòch a finisso an vàire compilassion e discomix e da la ca discogràfica che a l'han antlora a arsèivo n'arconossiment për le 10.000 còpie vendùe.
Dël 1992 con ël ters àlbom Farinei dla Brigna III a riva soa consacrassion final e a finiss n'época: ij Farinei an cost ann-sì a son ciamà a fé pì che 35 concert an tut ël Piemont ëdcò se un dij mèmber stòrich a chita la banda: Bob Sabatini, vos dij Farinej; a sò pòst a ven ciamà Giosef P. Baronio, che già anans a l'ha colaborà con la formassion a l'ora dë scrive ij test. Ant l'achit ëd j'ani '90 ij sò concert a l'han n'arseta motobin precisa: lë spetàcol dal viv a ancamin-a con na cita introdussion ëd 4 canson cantà da Susi Amerio, che a colàbora con lor coma corista fin dal prim àlbom.
Ant la sgonda part lë spetàcol a séguita con le canson dla banda che oramai a son già famose ant tut ël Piemont, e con vàire senëtte fàite për amusé 'l pùblich. Sempre dël 1992 a van ant la TV italian-a për "Sanremo giovani" con ël tòch "Pumpa la musica" e a "Non Sanremo famosi" sël canal "Telemontecarlo"; a Cher a nass l'associassion ofissial dij sostnidor che ant n'ani 'd vita a buta ansema la gifra 'd 500 iscrission.
1994: Sorta a fora
La tournée che a ven dòp ël disch a l'é 'n sùcess (ëdcò mersì al grand ëspetàcol che a la compagna, anté che a-i son pì che 14 përson-e sël palch) che a va fòra dai termo dël Piemont, e a-i son ëd neuve partecipassion a vàire trasmission a la television. An costa época la formassion dij Farinej a l'é: Linus Binello (vos e bass), Fabrizio Rizzolo (vos), Lucas Frassetto (vos e tastadura), Giosef P. Baronio (vos e ghitara), Roberto Cazzato (ghitara), Fabrizio Spinoso (tastadura), Davide Calabrese baterìa, Paolo Borio (bass) e Susi Amerio (còro).
A la fin ëd la tournée Giosef P. Baronio a chita la banda e anans ëd la fin ëd l'ann a-i seurt ël prim "greatest hits" dij Farinej (Porti sfiga), n'archeujta 'd tòch con, an pì, na neuva canson.
1995-1996: "ël live" e la rivolussion
Dël 1995 a seurt ël neuv travaj Vivi dal vivo, 1995, registrassion dël concert fàit an Ast aj 24 dë stèmber dël 1995, dnans a 'n pùblich d'apopré 3.000 përson-e.
Dël 1996 a-i riva n'àutr moment stòrich për ij Farinej: a venta decide se chité 'd dovré 'l piemontèis për sërché d'argionzé 'n pùblich pì grand andrinta e fòra Piemont o se cangé pa n'arsèta che fin-a a cost moment a l'ha dàit ëd bon arzultà. Adess a l'é Linus Binello a pijé le decision amportante e parèj, an avend decidù 'd seguité, a cangia ij mèmber che a l'han sërnù 'd chité ij Farinej: Daniele Valenzano a dventa la neuva vos, Susi Amerio a resta ai còro, Fabrizio Berta a l'é 'l neuv tasterista, Maurizio Dondi a l'é 'l neuv ghitarista antramentre che 'l neuv baterista a l'é Daniele Montanaro.
Dal 2000 al di d'ancheuj
Dël 2000 la vos a l'é torna cola 'd Bob Sabatini quandi la banda a pija la decision d'andé torna ant la sala 'd registrassion: da la mìtica sala Boomerang a seurt l'àlbom pì sonà ant la stòria dij Farinej, valadì Sempri Farinei. Ël tòch che a presenta 'l neuv travaj a l'é na cover d'Another brick in the wall ciamà The cicu.
Dël 2002 Giosef P. Baronio a intra n'àutra vira ant la formassion, nen nomach për preparé ij neuv disch, ma 'dcò për soné dal viv; la tournée a va franch bin coma sempre e an pì la banda a l'é tra cole pì dëscarià dla classificassion dle formassion ëd la Happy Music.
Lenga Uri
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Uri o Uri a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Farinej dla Brigna
Dal 2000 al di d'ancheuj
Dël 2004 a van torna al festival d'Imperia e a partécipo a la trasmission ëd Rai 3 “Follia Rotolante in Tour” a Lido dj'Estens (Fërara).
Lenga Uri
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Uri a peul esse:<BR> <BR>
Farinej dla Brigna
Dal 2000 al di d'ancheuj
Dël 2005 a pronto ansema a la Cros Rossa 'd Moncalv un consert për giuté la Cros Rossa a caté 'n mèj polivalent.
Dël 2006 ij Farinej as trasformo da formassion musical an associassion mùsich-coltural përché a l'han capì che oramai lor a son pì nen mach na banda ëd mùsica scrivùa an piemontèis, ma a son un riferiment për tut ël mond coltural piemontèis da già che an vàire ocasion a arpresento 'd vèj sucess ëd la mùsica piemontèisa con në stil pi frèsch e da giovo.
Lenga Uri
Classificassion
<BR>
Farinej dla Brigna
Dal 2000 al di d'ancheuj
Dël 2007 a seurto da la banda Daniele Montanaro e Gipo Viarengo antramentre che a intra torna Lucas Frassetto e as gionta 'l neuv baterista Davide Calabrese.
Lenga Uri
Còdes ISO
<BR>
Farinej dla Brigna
Dal 2000 al di d'ancheuj
Dël 2009 a seurt un neuv travaj dedicà ai 20 ani 'd mùsica "farinera" ciamà XX e presentà da 'n tòch bel e amusant: Celestin. Ant l'istà dël 2009 la banda a l'é an tour an squasi tute le region ëd Piemont con costa formassion-sì:
Lenga Uri
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=uvh
Bastida Pancarana
Bastida Pancarana (La Bastida an dialèt local) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 1.023 abitant, an provincia ëd Pavìa.
Ël pais a resta a 16 chilòmeter da Pavìa, a n'autëssa ëd 67 méter.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Marina Bernini (dal 07/05/2012).
Arferiment
🇫🇮
Monte Colombo
right|140px Monte Colombo (Mount Clomb an romagneul) a l'é un comun dl'Emilia-Romagna ëd 2.588 abitant, an provincia ëd Rìmin.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Simone Tordi (dal 28/05/2006).
Anliure esterne
🇫🇮
Callobre, Miño
San Xoán ëd Callobre a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Miño. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 222 abitant (112 fomne e 110 òm) distribuì an 9 categorìe ëd popolassion.
🇫🇮
Portor, Negreira
Santa María ëd Portor a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Negreira. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 328 abitant (168 fomne e 160 òm) distribuì an 6 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Hygrocybe laeta
Descrission
Capel fin a 4 cm, da bombà a creus, bariolà ëd verd, giàun, groson, rossastr. Bòrd striolà. Lamele decorente, dël midem color o reusa groson. Gamba àuta fin a 5 cm e larga fin a 0,5 cm, dël midem color o vërdastr an su.
Ambient
A chërs ant le graminose.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Aleuria luteonitens
Descrission
Fin a 20 mm ëd diàmetr, copa sensa gamba, pì o men distèis. Seuli, giàun brilant. Da fòra seuli, un pòch pì ciàir. Bordura regolar.
Ambient
A chërs d'istà e d'otonn, an sla tèra dij bòsch, ant ij pòst ùmid.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Lenga Gupa-Abawa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gupa-Abawa o Gupa-Abawa a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Alberto Moravia
thumb|right|200px|Alberto Moravia Scritor an lenga italian-a.
Lenga Gupa-Abawa
Classificassion
<BR>
Alberto Moravia
Alberto Moravia (stranòm d' Alberto Pincherle) a l'era nassù a Roma ai 28 ëd novèmber dël 1907 e a l'é mòrt ambelelà ai 26 dë stèmber dël 1990. Dël 1941 a l'é mariasse con Elsa Morante, dont a l'é separasse dël 1961.
Aleuria luteonitens
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Alberto Moravia
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga Gupa-Abawa
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gpa
Prinsi Genio ëd Savòja
right|200px|thumb|Genio ëd Savòja Prinsi Genio a l'é un dij përsonage pì avosà dla stòria ëd ca Savòja.
A l'era nassù a Paris ël 18 d'otóber dël 1663 e a l'é mòrt a Vien-a ël 21 d'avril dël 1736.
Dël 1706 a l'era rivà an agiut a Turin për liberelo da l'assedi fransèis.
🇫🇮
Thorrenc
Thorrenc a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 3,67 km², con 185 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 50 ab/km². 🇫🇮
Lenga Daba
Lenga Daba
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Daba o Daba a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Daba a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dbq
Pancarana (omònim)
Pancarana a l'é 'l nòm ëd doi comun italian an provincia ëd Pavia:
Bertaucourt-Epourdon
Bertaucourt-Epourdon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 7,46 km², con 515 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 69 ab/km².
Demografia
🇫🇮
Bissett Water Aerodrome
Ël Bissett Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Bissett, Manitòba, Canadà. Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CJY6.
San Giorgio di Lomellina
San Giorgio di Lomellina (San Giorg ad l'Ümlena ant ël dialèt lomlin) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 1.099 abitant, an provincia ëd Pavìa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Andrea Mora (dal 26/05/2014).
Lenga Kako
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kako o Kako a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kako a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kkj
Lenga Medebur
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Medebur o Medebur a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Medebur a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mjm
Cambridge Bay Airport
Ël Cambridge Bay Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Cambridge Bay, Nunavut, Canadà.
Serie geométrica
As ciama serie geométrica la serie Costa serie a convergg mach për |x|<1 e soa soma a l'é. 🇫🇮
Bastida de' Dossi
Bastida de' Dossi (Bastìa an dialet local) a l'é un pais dla Lombardìa, an provincia ëd Pavìa.
A l'é stait un comun autònom fin al 03/02/2014; dal 04/02/2014 a fa part dël comun ëd Cornale e Bastida.
🇫🇮
Phellinus lundellii
Ambient
A chërs an dzora a latifeuje, dzortut an dzora a le biole.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Phellinus lundellii Niemelä 🇫🇮
Rafael Bombelli
thumb|right|200px|Algebra ëd Rafael Bombelli: cuvertin-a dl'edission dël 1579
Montescudo
right|140px Montescudo (Mont Scud an romagneul) a l'é un comun dl'Emilia-Romagna ëd 2.841 abitant, an provincia ëd Rìmin.
Rafael Bombelli
Matemàtich. Rafael (o Raffaele) Bombelli a l'era nassù a Bològna dël 1526 e a l'è mòrt ambelelì (o, peul desse, a Roma) dël 1572.
Montescudo
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ruggero Gozzi (da l' 8/06/2009).
Rafael Bombelli
A l'ha travajà a lë sbòss ëd na teorìa dj'imaginari.
Montescudo
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Madi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Madi o Madi a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Madi a peul esse:<BR> <BR>
Rafael Bombelli
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga Madi
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=grg
Montelabbate
Montelabbate a l'é na comun-a dla region dle Marche, provincia ëd Pésaro-Urbin, con sirca 5.338 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 19 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 281 ab/km quadrà. A confin-a con Colbordolo, Monteciccardo, Pesaro, Sant'Angelo in Lizzola, Tavullia, Urbin.
🇫🇮
Benito Mussolini
thumb|right|200px|Benito Mussolini Benito Amilcare Andrea Mussolini a l'era un polìtich italian. A l'era nassù a Dovia ëd Predappio ël 29 ëd luj dël 1883 e a l'é mòrt a Giulino ëd Mezzegra ël 28 d'avril dël 1945.
A l'era fij d'Alessandro, fré anàrchich e socialista, e ëd Rosa Maltoni, magistra elementar.
Perìod socialista
A l'avìa ancaminà l'atività ant ël Partì Socialista ant ël 1901. Për nen fé ël soldà, ant ël 1902 a l'era scapà an Svìssera; lì a fasìa propaganda an mes a j'emigrant e anlora a l'avìo mandalo via. A l'era tornà an Italia, a l'avìa fàit ël soldà e peui a l'era butasse a fé scòla. Ant ël 1909 a l'era vnùit responsàbil dla Camera dël Travaj ëd Trent e diretor dël giornal L'Avvenire dei Lavoratori. A l'avìo 'dcò mandalo via dal Trentin e a l'era andàit a sté a Forlì, dova a l'era vnùit segretari dla federassion socialista local.
Ant l'istess ann a l'avìa conossù Rachele Guidi; a sarìo peui sposasse ant ël 1915 e a l'avrìo avù sinch fij.
Ant ël 1911 a l'era butasse da la part dj'opositor dla guèra ëd Libia e ant ël congress ëd Res dl'Emilia dël 1912 a l'avìa otenù na gròssa riussìa përsonal e a l'era stàit nominà diretor dl'Avanti!.
A l'inissi dla prima guèra mondial, prima a l'era neutralista ma peui a l'era vnùit  anterventista (a fianch dl'Intèisa) pensand a në sboch rivolussionari dla crisi dàita da la guèra. Për sossì a l'era stàit butà fòra dal giornal e dal Partì Socialista.
J'achit dël Fassism
Con l'agiut d'ambient finansiari e industriaj a l'avìa fondà un giornal antërventista, Il popolo d'Italia, e ij Fassi d'assion rivolussionaria. An mente dla guèra, a l'era passà su posission nassionaliste. Finìa la guèra, a l'avìa fondà a Milan ij Fassi ëd combatiment (23-3-1919). Peui, adotand un programa polìtich nassionalista e andasend-je contra ai sindicà, a l'avìa ancaminà a esse sostnù da j'industriaj, da j'ex combatent e da la borzoasìa.
Ant ël 1921 a l'era stàit elegiù deputà, an mente che le squadre fassiste a atacavo sempe 'd pì j'organisassion dë snista. Ël 28-10-1922 a l'avìa dessidù për na preuva 'd fòrsa e con la Marcia s'Roma, sfrutand l'indecision dij liberaj, a l'avìa otnù da Vitòrio Emanuel III l'incàrich ëd fé 'l govern.
Mussolini al podej
Sò goern - 12 fassista, 5 democràtich, 5 popolar, 2 liberaj, un general (Diaz), n'amiraj (Thaon ëd Revel) - a l'ha otnù la fiusa da la Ciambrea dij Deputà ai 17 ëd nòvèmber, con 306 vot contra 116 e 7 astension. Ai 25 ëd novèmber, con 275 vot contra 90, la Ciambrea a-j conced ij podèj pien.
Parèj a l'avìa ancaminà a buté an pé la ditatura (fassism): ant ël 1923 a l'avìa creà la Milissia, ant ël 1924 na lege eletoral magioritaria che a l'avìa aumentà ël pèis dël PNF (Partì Nassional Fassista). Ant ël 1924 a l'avìa dovù superé le dificoltà dël delit Matteotti ma ant ël 1925-26 a l'avìa scancelà le deriere libertà costitussionaj. A l'avìa alora consolidà sò pòst, vnisend duce.
Ant ël 1929 a l'avìa firmà ij Pat Lateranens. Vers ël 1930 sò consens intern a l'era al màssim; a s'organisavo manifestassion ëd pòpol e a s'esaltava la romanità antendendla coma un passà da arcuperé.
L'arviron dj'aleanse
A l'avìa sempe guidà la polìtica estera, adiritura ant ël 1934 a l'avìa mobilità l'esèrcit për nen che Hitler a anvadèissa l'Àustria e a l'avìa firmà un tratà con Fransa e Anghiltèra. Sempe pì gasà, ant ël 1935-36 a l'avìa anvadù l'Etiòpia e fàit l'Imper. Cola guèra a l'avìa portà a slontanesse da le potense ossidentaj e a avsinesse a la Gërmania. Con Hitler ant ël 1936-39 a l'avìa apogià ij franchista ant la guèra sivil spagneula. Ant ël 1938 a l'avìa avù motobin amportansa ant ël Pat ëd Mònaco e a l'avìa acetà l'anession ëd l'Àustria e ocupà l'Albanìa.
La sconda guèra mondial
Quand a l'era s-ciopaje la sconda guèra mondial, a l'era tnusse neutral; ma peui, vist che le vitòrie tedesche a continuavo, a l'avìa dessidù d'intré an guèra (10-6-1940). La condòta dla guèra a l'era stàita disastrosa: l'atach a la Grecia a l'era stàit un disastro, la guèra an Àfrica ëdcò, la spedission an Russia l'istess. D'apress a tuti sti disastro, ël Re, ij militar e ij gerarca fassista midem a l'avìo butalo da part ant ël Gran Consèj dël 25 ëd luj dël 1943.
La Repùblica Social Italian-a
miniatura|sinistra| A l'avìo fin-a butalo an përzon su órdin dël re a Camp Amperator, al Grand Sass. A l'é stàit sarà ambelelà dai 28 d'ost ai 12 dë stèmber 1943, cand ij tedësch a l'avìo liberalo con n'operassion vorsùa da Hitler pr'ëmnelo an Almagna. Antratant, a j'8 dë stèmber 1943 ël regn d'Italia a l'avìa fàit l'armistissi con j'Aleà. Parèj Mussolini a l'avìa fondà la Repùblica Social Italian-a e a l'avìa colaborà con ij tedesch, fin-a a condané a mòrt sò gënner Galeazzo Ciano. An vers la fin dla guèra a l'avìa tentà na tratàtiva con ël CLN. Pen-a dòp dla liberassion a l'é stàit ciapà dai partisan a Dongo, an mente che a scapava an Svìssera, e a l'é stàit fusilià a Giulino ëd Mezzegra ël 28 d'avril dël 1945.
A l'é sotrà a Predappio.
Mussolini e ël Piemont
🇫🇮
Ennio Flaiano
thumb|right|200px|Ennio Flaiano Scritor e giornalista italian. Ennio Flaiano a l'era nassù a Pescara ai 5 ëd magg dël 1910 e a l'é mòrt a Roma ai 20 ëd novèmber dël 1972.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga Kwakum
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kwakum o Kwakum a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kwakum a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kwu
Bonifass ëd Roisan
Bonifass ëd Roisan (o Bonifass ëd Macynod, dal nòm dla borgià ëd Roisan andoa a l'era nà) a l'é stàit médich e canònich ëd la catedral d'Osta.
Ël cont Medeo VI a l'ha pijalo a sò servissi e dal 1352 Bonifass a l'ha ancaminà a pijé lë stipendi ëd médich ëd cort. Soa residensa ordinaria a l'era a Chambéry, ma a andasìa dapress a la cort cand costa-sì a së spostava; parèj a l'é stàit a Belley, a Annecy, a Lion, a Gëneva e an Piemont. Antratant, a fasìa ëdcò sò servissi an Val d'Osta. A l'é stàit resior ëd l'ospidal dla Maladiera dal 1362 al 1385 e curà 'd Roisan dël 1369.
Dël 1374 a l'é artirasse an pianta stàbil a Osta. A l'é mòrt a j'11 d'otóber 1385. A l'é stàit sotrà a la catedral. 🇫🇮
Anthracobia macrocystis
Descrission
Fin a 20 mm ëd diàmetr, copa sensa gamba, pì o men distèis. Seuli, giàun brilant. Da fòra seuli, un pòch pì ciàir. Bordura regolar.
Ambient
A chërs d'istà e d'otonn, an sla tèra dij bòsch, ant ij pòst ùmid.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Cornwall Regional Airport
Ël Cornwall Regional Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Cornwall, Ontario, Canadà.
Bjorgum Farm Airport
Ël Bjorgum Farm Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Bjorgum Farm, Alberta, Canadà.
San Giorgio Albanese
right|140px San Giorgio Albanese (Mbuzati an arbëreshë) a l'é un comun dla Calabria ëd 1.624 abitant, an provincia ëd Cosensa.
Lenga Kakanda
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kakanda o Kakanda a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
San Giorgio Albanese
Lenga
San Giorgio Albanese a l'é un dij pais dla Calabria andoa l'arbëreshë (ch'a sarìa una variant dl'albanèis) a l'é ancora parlà e mostrà ant le scòle.
Lenga Kakanda
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kakanda a peul esse:<BR> <BR>
San Giorgio Albanese
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mario Giorgio Scura (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Arferiment
🇫🇮
Lenga Kakanda
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kka
Cristianésim
Orìgin e fondament
Ël cristianésim a l'é na fé, visadì na religion arvelà, nassùa ant ël milieu dl'ebraism. An tra 'l 30 e ël 50 dGC a sponta a Gerusalem un moviment religios d'ebreo che a diciaro ëd conformesse a j'ansegnament ëd Gesù ëd Nàsaret, che a ciamo ël Crist o ël Mëssìa (ch'a veul di óit, da la costuma dj'ebreo ëd crismé con euli re e profeta). Gesù ëd Nàsaret, ch'a l'avìa fondà ës moviment religios, a l'é stàit persegoità e butà a mòrt. A-i é gnun sò scrit ch'a sia rivà fin-a al di d'ancheuj, ma a-i në son vàire ch'a parlo ëd chiel ëd sò contemporani o ëd gent vivùa pòch apress, për la pì part sò dissìpoj.
thumb|Antich sìmbol cristian
Ij sò dissìpoj a conto che Gesù a l'é presentasse coma portator ëd n'arvelassion divin-a, ch'a l'é diciairasse fieul ëd Dé e che coma garansìa për soe paròle a l'ha dàit soa arsuression; a fortisso che Gesù a l'é arsussità për da bon e ch'a l'han vëddulo torna viv dòp ch'a l'era mòrt. An efet, l'arsuression ëd Gesù a l'é dlonch ëdventà la nos séntral dla predicassion dla fé cristian-a (kérigma). Coma esempi as peul ësmon-se un tòch dël capìtol 15 dla prima litra ëd Pàol aj Corint (anviron 56 dGC, ma che aj vers 3-5 a arpòrta 'n tòch motobin pì vèj):
1. Iv arcòrdo, frèj, la bela notissia ch'i l'hai nonsiave, che voi i l'eve arseivù, ant la qual ij seve ferm 2. për mojen dla qual i seve salvà [...] foravìa che i l'abie chërdù për gnente. 3. An efet i l'hai 'dnans a tut trasmetuve lòn che ëdcò mi i l'hai arseivù: che Crist a l'é mòrt për ij nòstri pecà conforma a le Scriture 4. e che a l'é stàit sotrà e che a l'é stàit dësvijà ël ters di conforma a le Scriture 5. e che a l'é fasse vëdde da Kefa e peui daj Dódes. 6. Peui a l'é mostrasse a pi' d sinchsent frèj ant na vira sola, dont la pì part a-i son ancora, cheidun anvece a l'é andurmisse. [...] 14. Se peui Crist a l'é nen ëstàit dësvijà, antlora veuid a l'é mè anonsi, veuida ëdcò vòstra fé.
Fera ëd Brignoles
La fera ëd Brignoles, creà dël 1921, a l'é na fera e n'esposission consacrà ai vin dël Var e dla Provensa, a l'amel, a j'olive e a l'euli d'oliva. As dësrola durant na desen-a ëd di an avril. 🇫🇮
Cristianésim
Orìgin e fondament
A l'ancamin ël cristianésim a l'é spantiasse mersì a la predicassion oral dij dissìpoj ëd Gesù. Viaman però che ij testimòni dla vita ëd Gesù e 'd soa arsuression a anvejavo e a muirìo a l'era dventà necessari buté për ëscrit lòn che Gesù a l'avìa fàit e dit. La colession ëd costi scrit a l'é ciamà Neuv Testament.
Le reassion a l'anonsi
L'anonsi dl'arsuression ëd Gesù ëd Nàsaret e ij test ch'a na parlo a son ëstàit lesù e comentà arlongh ëd costi doimila agn ëd fasson pitòst diferente.
J'antërpretassion ch'a nio l'arsuression tanme n'aveniment ëstòrich a son ëd doe qualità: ij dissìpoj ëd Gesù ëd Nàsaret ch'a na conto l'arsuression a son dësgiust e a l'han fortì 'l fàuss an savend-lo, opura a l'han pijà un bàilo.
L'opinion che ij prim cristian a l'han contà 'l fàuss a armonta a l'época midema dij fàit e a-i na i-é trassa ëdcò ant j'evangeli. A l'era an efet ëspantiasse la vos che ij dissìpoj ëd Gesù a n'avìo robà 'l còrp da la tomba, për peui conté ch'a l'era arsussità. La rason a sarìa stàita che, con la mòrt ëd Gesù, ij sò dissìpoj a j'ero ancorzuss-ne d'esse andà dapress a 'n fanàtich e a l'avìo da manca dë stërmé sò faliment.
Costa spiegassion a l'ha nen convinciù tuti, ëdcò përchè ël comportament dij prim cristian a smijërìa mostré che lor-sì a chërdìo për da bon a lòn ch'a contavo. A l'é donca fasse stra l'ipòtesi che, bele s'a-j chërdìo, coj ch'a l'han contà l'arsuression ëd Gesù ëd Nàsaret a l'abio pijà un bàilo. Le spiegassion ëd cost bàilo a peulo argropesse an doe categorìe: la scòla crìtica e la scòla mìtica. Ij sostnidor dl'arsuression tanme aveniment ëstòrich a formo la scòla tradissional.
La scòla crìtica o rassionalista
La scòla crìtica o rassionalista a l'é dësvlupasse dzortut a ancaminé dal 1700. Ij pensador dla scòla crìtica a parto dal prinsipi che la rason bin dovrà a men-a l'òm a la vrità completa e che le laj naturaj a son invariàbij; a na fan ëvnì che lë dzornatural a-i é nen (o, s'a-i é, a anterferiss pa con la realtà dl'òm) e che ij miracoj, an essend d'ecession a le laj dla natura, a peulo pa capité. Donca, l'arsuression a sarìa nen capità për da bon e ij prim cristian a l'avrìo pijà un bàilo an considerand j'aveniment ch'a l'han faje chërde a l'arsuression, visadì: la mòrt ëd Gesù, la tomba trovà veuida, j'aparission ëd Gesù. Conforma costi rassionalista, la mòrt ëd Gesù a podìa esse na mòrt aparent, a podìa esse che la tomba trovà veuida a fussa nen cola giusta, a l'é stàit pa Gesù e fesse vëdde torna viv ma cheidun d'àutr.
An tra j'esponent pì avosà dla scòla crìtica a-i son Reimarus (1694-1768), Ernest Renan (1823-1892).
J'arserche dij rassionalista a l'han fàit na fòrta ampression a soa época. Tutun a l'ancamin dël 1900 a l'han comensà a seurte vàire crìtiche al travaj dij rassionalista. Dnans a tut a l'é stàit armarcà che minca autor as arcostruìa na figura ëd Gesù ëd Nàsaret diferenta da j'àutri e a j'ero soens an contradission an tra 'd lor, lòn ch'a l'ha sëmnà dij dùbit ansima a l'infalibilità dla rason. An dzorpì a l'é stàit notà che la figura ëd Gesù arcostruìa daj rassionalista a l'era pì che àutr cola d'un predicator ëd moral iluminìstica che a smijava an constrast con lòn ch'a podìa pensé n'òm dël I sécol: an d'àutre paròle, la crìtica mnà ai rassionalista a l'era cola d'avèj cosiderà tanme vrità ansima a Gesù lòn ch'a-j piasìa e d'avèj antërpretà an manera diferenta lòn ch'a andasìa nen d'acòrde con soe idèje.
La scòla mìtica
Le crìtiche ai rassionalista, an particolar esprimùe da Albert Schweitzer ant ël 1913, a son ëstàite cujìe da Rudolf Bultmann, un luteran, fondator dla scòla dla stòria dle forme (Formgeschichtliche Schule) ëdcò conossùa tanme scòla mìtica. Conforma a Bultmann j'euvre dël Neuv Testament a j'ero dë scrit ëd fé e a l'avìo nen la pretèisa ëd fé n'arcostrussion ëstòrica dla figura ëd Gesù. D'apress chiel, con l'afermassion contnùa ant j'evangeli che Gesù ëd Nàsaret a l'é arsussità, j'apòstoj a vorìo pa fortì n'arsuression ëstòrica, ma pitòst n'anvit a la gent a avèj fiusa an Gesù. Për la scòla mìtica, che l'arsuression a sia capità për da bon a l'é nen amportant e a sarìa stàita la sconda comunità cristian-a, formà ëdcò da pagan ch'a conossìo nen bin la fasson d'esprim-se dj'ebreo, a pijé un bàilo an chërdend che l'arsuression a fussa contà tanme n'aveniment ëstòrich.
Hygrocybe conicoides
Descrission
Capel fin a 4 cm, cònich-campanulà, ross viv, pòch an-neirent. Lamele salmon rossastr fòrt. Gamba àuta fin a 8 cm e larga fin a 1 cm, giàun groson, angrisent, motobin ansabià. Carn angrisenta a reuj.
Cristianésim
Ij cristian e la Cesa
Coj ch'a l'han chërdù a la predicassion dj'apòstoj e a l'han decidù 'd vive conforma a j'ansegnament moraj ëd Gesù ëd Nàsaret a son ciamà cristian, nòm dovrà për la prima vira a Antiòchia, coma a conto j'At d'apòstoj. Ij cristian a formo la Cesa, ch'a veul dì convocassion o ciambrea, conforma a soa costuma ëd rëncontresse për fé memòria dl'arsuression ëd Gesù.
Hygrocybe conicoides
Ambient
A chërs an sle dun-e e ij pra sabios litoraj.
Cristianésim
La moral cristian-a
La moral cristian-a a l'é basà an sù la lej arvelà da Nosgnor e abresà ant ij Des Comandament, parèj ch'a son ëstàit confermà, spiegà e vivù da Gesù Crist, magìster përfet ëd vita e 'd giustissia. Minca cristian e comunità cristian-a a la viv, guidà da lë Spirit ëd Nosgnor, conforma a cossiensa e conossensa. 🇫🇮
Hygrocybe conicoides
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Saint-Ange-et-Torçay
Saint-Ange-et-Torçay a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 16,2 km², con 243 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 15 ab/km².
🇫🇮
L'Aso
Introdussion
L'Aso, giornal an dialet piemonteis (com a së s-ciamava an grafìa original) a l'é stàit un giornal an piemontèis. <BR> <BR>
Publicassion
L'Aso a l'é stàit publicà daj 16 d'otóber dël 1886 al 1887, cand ch'a l'é trasformasse ant ël Birichin, dont ël prim nùmer a l'é surtì ai 18 ëd giugn. <BR> A l'ancamin ël cap-redator a l'era L.D. Beccari, che peui a l'era mòrt dël fërvé 1887. Aministrator dël feuj a l'era Oreste Mentasti, un cartolé ëd contrà Academia Albertin-a a Turin; diretor responsàbil Pasquino Bernard. Ël giornal, dont le mzure a l'ero ëd 40 centim d'autëssa ansima a 29,5 ëd larghëssa, a surtìa al saba e a vnisìa un sòld a la còpia. Ël dissegn da banda al tìtol a l'era ëd Giovanni Casalegno e a arpresentava n'aso con na piuma an man, dnans a la scrivanìa.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
Parchtitz
Parchtitz a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
L'Aso
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Bemantes, Miño
San Tomé ëd Bemantes a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Miño. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 576 abitant (308 fomne e 268 òm) distribuì an 8 categorìe ëd popolassion.
Lenga Mazagway
Lenga MazagWay
Bemantes, Miño
🇫🇮
Lenga Mazagway
Pais an dova a l'é parlà
La lenga MazagWay o MazagWay a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël MazagWay a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dkx
Boletus edulis
Un bolè: ël Boletus edulis
Ël B. edulis a l'é, ansema a B. aestivalis, B. aereus e B. pinophilus, un-a dle quatr specie 'd porsin.
Descrission
A l'é 'l porsin con le caraterìstiche pì diferente; ël capel a peul esse ciàir quandi ch'a chërs ant ij sapin (Picea abies), baross quandi ch'a chërs ant j'ambrun-e, maròn scur quandi ch'a chërs al sol ... ma, ant tanti cas, ël capel a l'é un pòch pì ciàir an sël bòrd. La gamba, trapùa dzortut vers ël bass, a l'é ciàira, scasi bianca, e a l'ha un fin retìcol an riliev.
Ambient
A chërs ant ij bòsch, dzortut j'agn con l'istà càuda e sëcca an vers la mesaneuit. A l'é, dle quatr specie, cola ch'a chërs un pòch daspërtut, dal livel dël mar a l'àuta montagna, dal Maròch a la Svessia, da l'inissi dl'istà a la fin dl'otonn. Cheidun a lo treuva aj pé dël Viso, a 2.500 méter, andova a-i é pì gnun-e piante.
Comestibilità
Comestìbil. An cusin-a a s'adata a tùit ij piat; a l'é 'dcò bon cru an salada.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Ca Fnoj-Lafleur
miniatura Ca Fenoglio-Lafleur a l'é n'edifissi stòrich ëd Turin, sìmbol dl'architetura Liberty ant la sità. A resta ant ël quarté San Donà, vzin a Cit Turin, ant na zòna motobin anteressanta për soe architeture neogòtiche e Liberty. A l'é stàita progetà dël 1902 da Pietro Fenoglio, 'me soa meison privà e a arpresenta në sclint esempi dë st'architetura, avosà nen mach an Piemont.
Stòria
An efet Fenoglio e soa famija a l'han pa vivù vàire ant la meison e a l'han tòst vendula a l'antrapreneur fransèis Lafleur. Chiel a l'ha vivù belessì fin-a soa mòrt e j'ardité a l'han lassà la propietà a la nòta organisassion filantròpica La Benèfica, ch'a dasìa sosta a sòj pòver.
Bele ch'a l'é stàita nen bombardà durant la sconda guèra mondial a l'é drocà an abandon fin-a cand a l'é stàita spartìa an vàire alògg, vendùa a dij privà sitadin e restaurà da costi-sì con soen. Ancheuj a òspita dë studi, ufissi e 'd residense privà.
Caraterìstiche
L'edifissi a l'é batì ai confin dël sénter stòrich, a l'ha tre pian fòra ëd tera, pì un pian ëd mansarda. A l'ha 'l privilegi d'esse al canton con Lea Fransa e Contra Prinsi d'Acaja, anté ch'as treuvo l'intrada prinsipal (nùmer cìvich 11) e l'intrada dle viture al giardin interior. Fenoglio a l'ha progetà l'edifissi 'me soa cà-studi, conforma a na costuma spantià 'd col temp e sòn a l'ha favorì la pì granda libertà creativa, ëdcò con ël but ëd sërché 'd fè na cà model, durant j'agn d'òr dël Liberty turinèis.
Contut che la strutura a l'ha n'ampostassion assè tradissional ëd cà d'àuta borzoasìa, l'edifissi a l'é 'n bon e echilibrà esempi d'utilisassion combinà dij materiaj. Le decorassion a son ësgnore e tipicaman Liberty (ispirà a la natura e a le fior). Al canton a-i è na torëtta con un bovindo motobin sporzent con dle vëdrià multicolor e 'd fer forgià sirognà e antërsà. A l'é 'dcò sirognà 'l curnison ëd véder ch'a sta ansima a la torëtta 'd canton e sta curnis a arcòrda vàire le stassion dla metropolitan-a e le meison fàite a Paris da Hector Guimard. La vëdrià a l'é stàita restaurà mach dj'agn 1990, dagià che dòp un dann a l'era stàita gavà.
St'euvra ëd Fenoglio an efet a smija anfluensà ëd fasson piasosa dal Liberty fransèis e bèlgich, nen mach për soa sëmijansa stilìstica, ma dcò për l'antension internassionalisanta, ch'a l'é stàita la rason ch'a l'ha possà l'architet a ocupesse përsonalman ëd minca pcit detaj: daj tle dle fnestre e dle pòrte, ai riliev soagnà ëd lito-ciman, sensa dësmentié 'l porton interior ch'a lassa intré ant l'andor prinsipal, le ciambran-e 'd bòsch ëd le pòrte e la forma original dij termo 'd ghisa.
🇫🇮
Romániço
Fonologìa
Ël romániço a eufr ij midem son dle vocaj e dle consonante dlë spagneul. Da na mira general, j'acent a dròco tuti an sla penùltima sìlaba, gavà për l'infinitiv, ch'a l'ha l'acent an sl'ùltima. Comsëssìa, vàire paròle a l'han acent an sla tersùltima sìlaba.
Alfabet e pronunsia
a b c d e f g ĝ h i j k l m n o p q r s t u v w x y z
La pì part ëd le vocaj e dle consonante a son-a tanme sò equivalent dl'alfabet fonétich antërnassional, gavà che:
Ël romániço a l'ha 3 bigrama stàndard:
E costi ditongh-sì:
Gramàtica
Tanme l'esperanto e l'ido, ël romániço a l'é na lenga aglutinanta, visadì sò vocabolari a l'é costruì ansima a dle rèis invariàbij. 🇫🇮
Latifeuja
thumb|La [[Alnus viridis|verna vërda, n'esempi ëd latifeuja]] As definisso latifeuje tute cole piante, a bòsch o a busson o a erba, che a l'han ëd feuje larghe, nen vardand cola che a sia la forma. La paròla, che aj diferensia da conìfere, a l'é nen precisa se dovrà ant l'anviron sientìfich, e a l'é dovrà ëd sòlit al pòst d'Angiospermae. 🇫🇮
Lenga Pol
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Pol o Pol a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pmm
Comprino
Ël vin Comprino as prodov ant la comun-a ëd Codevilla an provinsa ëd Pavìa.
🇫🇮
Giuseppe Tomasi di Lampedusa
thumb|right|200px|Giuseppe Tomasi di Lampedusa Scritor italian.
Giuseppe Tomasi, prinsi ëd Lampedusa, a l'era nassù a Palerm ai 23 dë dzèmber dël 1896 e a l'é mòrt a Roma ai 23 ëd luj dël 1957.
Lenga Manam
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Manam o Manam a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Manam a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mva
Casei Gerola
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ezio Stella (da l' 8/06/2009, second mandà dal 26/05/2014, dagià sindich dal 1993 al 2001).
Arferiment
thumb|left|300px|Xilografìa dla cesa parochial dissegnà da Giuseppe Barberis dël 1890 🇫🇮
Alessandro Vittorio Papacino
Architet e militar.
Alessandro Vittorio Papacino D'Antòni a l'era nassù a Vilafranca d'Ast dël 1714. A disset agn a l'é intrà, coma soldà sempi, ant ël batajon d'artijarìa e ambelelì a l'ha anandià na fiamenga cariera militar. Dël 1734 a l'é nominà sot-tenent; dël 1744 a l'é nominà capitani apress avèj partissipà a la bataja dla Madòna dl'Orm e a la difèisa d'Àich. Dël 1755 a l'é vnù a esse diretor ëd le scòle teòriche e pràtiche d'artijarìa. Dël 1784 a dventa general.
Papacino a l'ha cudì le fortificassion ëd Demont e ëd Fenestrele, e a l'é vnùit Grand mèistr dl'artijarìa dël Regn ëd Sardëgna.
A l'é mòrt a Turin dël 1786.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Jacques Ferrandin
Jacques Ferrandin a l'era nassù a Saint-Marcel, a la borgià ëd Surpian. A l'era intrà da giovo al monasté ëd Saint-Jacquême, visadì al Grand San Bernard, e a l'é dventà limosné e peui prior. Ai 12 ëd novèmber dël 1376 ël vësco ëd Roma, Gregòri XI, a l'ha nominalo vësco d'Osta. A l'é stàit chiel a anstituì la festa dla Traslassion ëd san Gra, ai 27 d'avril, e a l'ha dedicà a san Gra la neuva paròchia ëd Valgrisenche.
La crija contra ij tuchin
Dël 1386, durant sò episcopà, ij tuchin, intrà ant ël teritòri ëd Valsavarenche da Ceresòle, a mnassavo Cogne. Antlora chiel a l'ha ordinà a sò castlan Pierre de Gorra ëd samblé tut ël pòpol sota la tor ëd Cogne e ëd comunicheje la proibission ëd fé qualsëssìa comersi con coj ëd Corgnè, dla val ëd Pont, dl'Eva d'Òr, ëd Locan-a, d'Òr, ëd Ronch e ëd vàire àutre part. Costa crija a l'é stàita publicà a Cogne ai 24 dë stèmber 1387. 🇫🇮
Hygrocybe pseudoconica
Descrission
Capel fin a 7 cm, cònich, goregn, da ross viv a carmini, fibrilos, angrisent peui an-neirent. Lamele biancastre, nuanse bluastre. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 1,5 cm, gorëgna, giàun groson, fibrilos, an-neirent dal pé con na nuansa bluastra. Carn pien-a d'eva, angrisenta.
Black Diamond - Cu Nim Airport
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CEH2.
Hygrocybe pseudoconica
Ambient
A chërs ant ij pra, le raisure, i mojiss e via fòrt.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Giovanni Comisso
thumb|right|200px|Giovanni Comisso Scritor italian. Giovanni Comisso a l'era nassù a Trevis ai 3 d'otóber dël 1895 e a l'é mòrt-ie ai 21 ëd gené dël 1969.
Euvre prinsipaj
🇫🇮