cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valguarnera Caropepe
Anliure esterne
thumb|right|200px|Panorama
🇫🇮
Bitetto
right|140px Bitetto a l'é un comun dla Pulia d' 11.281 abitant, an provincia ëd Bari.
Mezzocorona
Mezzocorona a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl, an provincia ëd Trent, ëd 4.938 abitant.
Bitetto
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Iacovelli (dal 30/05/2006).
Arferiment
🇫🇮
Mezzocorona
Anliure esterne
🇫🇮
Alessandria della Rocca
right|140px Alessandria della Rocca (Lisciànnira di la Rocca an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 3.181 abitant, an provincia d'Agrigent.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giulio Luigi Mulè (dal 17/06/2008).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Panorama
Arferiment
🇫🇮
Emberiza calandra
thumb|right
Emberiza calandra
Famija: ---
Géner:  ---
thumb|right
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ...
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Ambient
Da finì.
Distribussion
Da finì.
Scipione del Ferro
Matemàtich.
Scipione del Ferro a l'era nà a Bològna ai 6 ëd fërvé dël 1465 e ambelelà a l'é mòrt ai 5 ëd novèmber dël 1526.
A l'ha travajà ant l'àlgebra. Dal 1496 al 1526 a l'ha tnù l'ufissi ëd letor ëd matemàtica a l'Università ëd Bològna.
🇫🇮
Rottier
44.47528°N, 5.41361°W
Rottier a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 8,54 km², con 33 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 3 ab/km².
🇫🇮
Pcinengh
thumb|right|200px|Panorama Pcinengh (Pettinengo an italian) a l’é un comun ëd 1.597 abitant dla provincia ëd Biela.
Stòria
thumb|right|200px|Vila Bellia Al prinsipi dël 2017 Pcinengh a l'a assòrbì ël comun ëd Selve. .
Aministrassion
Ël sìndich a l'era Vincenzo Amoruso (dal 14/06/2004 - second mandà: 2009-214), e dòp Ermanno Masserano (2014-2019). Dal 2019 a l'è sìndich Gianfranco Bosso.
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Embu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Embu o Embu a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Kenya.<BR> <BR>
Lenga lushootseed
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Lushootseed a peul esse:
Lenga Embu
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Embu a peul esse:<BR> <BR>
Lenga lushootseed
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lut
Lenga Embu
Classificassion
<BR>
Lenga lushootseed
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Embu
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ebu
Crucibulum laeve
thumb|right
Lenga Aruamu
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Aruamu a peul esse:<BR> <BR>
Binetto
right|120px Binetto a l'é un comun dla Pulia ëd 2.052 abitant, an provincia ëd Bari.
Crucibulum laeve
Descrission
Fin a 10 x 7 mm, un vaset pì àut che largh, sarà da un coercc giàun groson peui bianch, a la fin duvert a copa contenent da 5 a 12 ovet òcra biancastr, a lent, tacà con un pé curt. Da fòra gris brun giaunastr pì o men fibrilos.
Lenga Gangte
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Gangte o Gangte a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an India.<BR> <BR>
Lenga Aruamu
Classificassion
<BR>
Lenga Gangte
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gangte a peul esse:<BR> <BR>
Les Angles (Gard)
Les Angles a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 17,77 km², con 7578 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 426 ab/km².
Collepietro
🇫🇮
Binetto
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Vito Siciliano (da l' 8/06/2009).
Crucibulum laeve
Ambient
A chërs ëdzora a detrì vegetaj.
Les Angles (Gard)
🇫🇮
Binetto
Arferiment
🇫🇮
Lenga Gangte
Classificassion
<BR>
Crucibulum laeve
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Lenga Gangte
Còdes ISO
<BR>
Roveré della Luna
Roveré della Luna a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl, an provincia ëd Trent, ëd 1.611 abitant.
Castro (BG)
Castro (Càster an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 1.331 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem. As treuva an sla riva ossidental dël Lagh d'Isé.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mariano Foresti (dal 26/05/2014, dagià sìndich dal 1999 al 2004).
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Lenga Gangte
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gnb
Fresné-la-Mère
Fresné-la-Mère a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 8,17 km², con 425 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 52 ab/km².
🇫🇮
Lenga Aruamu
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=msy
Crucibulum laeve
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Crucibulum laeve (Bulliard) Kambly
Busto Arsizio
Busto Arsizio (Büsti Gràndi ant ël dialèt local) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 83.106 abitant, ant la provinsa ëd Varèis.
Hohenbuehelia culmicola
Descrission
Capel fin a 2 cm, forma da rognon a sercc, da òcra a brun nèir, vlutà. Lamele pòch s-ciasse, biancastre. Fil pi o men brun. Gamba dës-centrà, curta, brun nèir, vlutà.
Roveré della Luna
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mario Tomasini (dal 9/05/2005).
Hohenbuehelia culmicola
Ambient
A chërs an sle dun-e, dzora a Ammophila arenaria.
Roveré della Luna
Anliure esterne
🇫🇮
Hohenbuehelia culmicola
Comestibilità
Comestìbil.
Duccio ëd Buoninsegna
Pitor. Nassù a Sien-a antra 'l 1250 e ël 1260, mòrt a Sien-a dël 1318 o dël 1319.
Busto Arsizio
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Emanuele Antonelli (dal 07/06/2016).
Hohenbuehelia culmicola
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Duccio ëd Buoninsegna
Duccio ëd Buoninsegna a l'ha ancaminà a travajé a Sien-a dël 1278, peui a l'ha travajà a Firense e probabilman ai fresch ëd la cesa ëd San Fransesch a Assisi.
Busto Arsizio
Arferiment
thumb|left|300px|Santuari ëd Santa Maria ëd Piassa 🇫🇮
Hebeloma crustuliniforme
thumb|right thumb|right thumb|right
Duccio ëd Buoninsegna
An anspirand-se a la scòla 'd Sien-a e a Cimabue, anfluensà da l'art bisantin-a, a l'ha sërcà dij neuv ëstij, creand un langage modern. Soa euvra a l'é marcà da la finëssa dle linie, da la luminosità dij color e da n'arserca dë stilisassion fìsica e ëd ritm.
Hebeloma crustuliniforme
Descrission
Capel fin a 7 cm, sliss peui brinà, da bes camos rossastr a òcra giaunastr ciàir, biancastr al bòrd. Bòrd unì. Lamele ciàire. Gamba àuta fin a 8 cm e larga fin a 1 o 2 cm, a siola (nen marginà) ciàira, povrosa-fiocosa. Carn ciàira, amèra. Odor ëd rava.
Duccio ëd Buoninsegna
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Baudiché
thumb|Panorama Baudiché (Baldichieri d'Asti an italian) a l’é un comun ëd 1.141 abitant dla provincia d'Ast.
Hebeloma crustuliniforme
Ambient
A chërs ant ij bòsch, ant ij tajiss ëd latifeuje.
Baudiché
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gianluca Forno (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
🇫🇮
Hebeloma crustuliniforme
Comestibilità
Velenos.
Duccio ëd Buoninsegna
Euvre prinsipaj
Duccio di Buoninsegna
Crucibulum laeve
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Melo
Melo a l'é na sità dl'Uruguay, d'anviron 50.000 abitant.
A resta a 60 chilòmeter da la frontera con ël Brasil.
🇫🇮
Rousset-les-Vignes
44.41917°N, 5.06194°W
🇫🇮
Phallus hadriani
Descrission
Com ël Phallus impudicus, ma l'euv a l'é gelatinos reusa lila e l'odor débol.
Ambient
A chërs ant le sabie arlongh ël mar.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Phallus hadriani Ventenat : Persoon
🇫🇮
Stansia sombra
right|thumb
La stansia sombra a l'é n'angign òtich dont l'anvension a l'é stàita a la base dla nassensa dle técniche fotogràfiche.
Na stansia sombra a peul esse fàita da na cassia sarà con mach un përtusin ch'a lassa intré la lus. Costa lus a projeta andrinta a la cassia na plancia sot-dzora ëd lòn ch'a-i é dëdnans ël përtus.
Pì ël përtus a l'é cit, mej a së s-ciàira la plancia.
Ël vantagg ëd na stansia sombra fàita parèj a resta ant ël fàit che a-i é nen ël fastudi ëd buté a feu l'obietiv, lòn ch'a veul dì che la longheur focal a l'é infinìa. Lë svantagg a l'é che la lus che a passa a l'é pòca e che parèj as peulo vëdde bin mach le còse ch'a resto fërme.
La plancia a l'é projetà dzora na pelìcola fotogràfica ch'a resta impressionà.
Fahrni
Fahrni a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 720 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 6,67 km², con na densità ëd popolassion ëd 112 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Bleiken bei Oberdiessbach, Brenzikofen, Buchholterberg, Heimberg, Homberg, Steffisburg, Unterlangenegg.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Sassònia-Anhalt
right|160px La Sassònia-Anhalt (Sachsen-Anhalt an alman) a l'é un dij 16 stat federaj (Bundesländer) dla Gërmania.
A conta 2.448.000 abitant (2006) e a l'ha na surfassa ëd 20.446,31 km².
Soa capital a l'é Magdeborgh.
Geografìa
right|180px La Sassònia-Anhalt a confin-a a nòrd-òvest con la Bassa Sassònia, a sud-òvest con la Turingia, a sud-est con la Sassònia e a est con ël Brandeborgh.
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Kamba
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kamba o Kamba a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Kenya.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kamba a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kam
Rhodocybe gemina
thumb|right
Descrission
Capel fin a 12 cm, da opach a povros, òcra o coram, dle vire rossastr o motobin ciàir. Bòrd motobin anrolà, povros. Lamele ciàire, un pòch rosà. Gamba àuta fin a 5 cm e larga fin a 2 cm, bianca povrosa peui dël midem color. Carn motobin compata. Odor farinos o ëd ransi, variàbil.
Ambient
A chërs sota latifeuje e sota conìfere, tajiss.
Comestibilità
A ven dàit për comestìbil.
Rhodopechys githaginea
thumb|right|250px
Rhodopechys githaginea
Famija: Fringillidae
Géner:  Rhodopechys
Maria Savi Lopez
Maria Savi Lopez a l'é stàita n'arsercadris ëd colture popolar. A l'era nassùa a Nàpoli ai 6 d'avril dël 1846 e a l'é mòrta dël 1940. Da masnà a l'ha tramudà a Turin, dapress a sò pare ch'a l'era stàit esilià dal Regn ëd le Doe Sicilie për soe idèje liberaj. A Turin a l'ha studià e a l'é mariasse dël 1875 con ël turinèis Savi.
Rhodopechys githaginea
Ambient
Da finì.
Maria Savi Lopez
Ëdcò sò fieul Paolo Savj Lopez a l'ha mnà d'arserche an sle colture dij pòpoj.
Rhodopechys githaginea
Distribussion
As treuva an Euròpa, Asia e Àfrica.
Maria Savi Lopez
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Rochegude (Gard)
Rochegude a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 11,94 km², con 177 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 14 ab/km².
Vilarraso, Aranga
San Lourenzo ëd Vilarraso a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Aranga. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 504 abitant (253 fomne e 251 òm) distribuì an 11 categorìe ëd popolassion.
🇫🇮
René Descartes
René Descartes, a l'era nassù a La Haye en Touraine (al di d'ancheuj Descartes) ai 31 ëd mars dël 1596 e a l'é mòrt a Stocòlma j'11 ëd fërvé dël 1650.
Soe contribussion matemàtiche
Descartes a l'ha trovà che ij nùmer 9363584 e 9437056 a formo na cobia ëd nùmer amicaj.
Soe contribussion a la fìsica
Da la veja teorìa corporin-a dla lus, Descartes a l'ha deduvù la lej dla rifrassion.
Sò pensé filosòfich
A fortìa che j'animaj a son mach d'angign complicà.
Le preuve dl'esistensa ëd Dé
Descartes a l'ha smonù tre preuve dl'esistensa ëd Dé: l'argoment ontològich, l'argoment cosmològich e l'argoment dla càusa prima.
L'argoment dla càusa prima
L'argoment dla càusa prima a l'é soens considerà na variassion ëd col cosmològich. A peul esse descrivù përparèj:
Euvre prinsipaj
🇫🇮
J'Ovij
J'Ovij o J'Oij (Oviglio an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 1.260 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
Ël pais a resta ai confin ossidentaj dla pian-a lissandrin-a, an diression ëd le colin-e dël Monfrà, an sla riva dël Belb pòch prima 'd soa confluensa ant ël Tani.
Stòria
thumb|left|230px|La cesa parochial dij Sant Felis e ÀgataAs conòss nen l'orìgin dël pais ma la denominassion latin-a Uviliis a lassa pensé ch'a fussa formà da ansediament ëd bergé, probabilment dagià dai temp dle popolassion ligurin-a ch'a popolavo coste bande prima dla colonisassion da part dij roman. An época roman-a, ël teritòri dël pais a restava sota al munissipi ëd Hasta, l'atual Ast. Ant l'Àuta Età 'd Mès, con la creassion ëd marche e contà ant ël contest ëd l'Imperi Roman Sacrà ëd Carl Magn, j'Ovij a fasìo da capleugh d'ën contà goernà dal Monasté 'd San Pé an Cel d'Òr ëd Pavìa. Dël sécol ch'a fa XI ël pais a marcava al confin oriental dla Diòcesi d'Ast. Un sécol dòp, j'Ovij a l'han aderì a le aleanse dla Lija Lombarda e a l'han pijà part a la fondassion ëd la sità 'd Lissandria, an passand peui sota a la soa Diòcesi. L'imperador Enrico VI a don-a j'Ovij al Marcheisà ëd Monfrà, ch'a-j conced al Marcheisà d'Ansisa fin al 1276, ann ant ël qual Nicolò Fieschi a cata 'l feod. Dël 1367 j'Ovij a passo sota al contròl dël Ducà 'd Milan: ij Viscont prima, jë Sfòrsa peui a concedo 'l pais a vàire sgnor, a sconda dle aleanse dël moment. A l'inissi dël Quatsent, d'apress a la mòrt ëd Gian Galeass Viscont, ël podèj an sla region a ven pijà dal capitan ëd ventura casalèis Facin Can, che a devasta 'l teritòri lissandrin minca vòta che ij pais a s'arbelo a soa autorità; dël 1404 j'Ovij a ven-o devastà. Tornà al podèj ëd Filipp Marìa Viscont, antra Quatsent e Sinchsent ël feod a thumb|left|230px|La stassion dij tren an sla lìnia Lissandria-[[Cavlimor]]ven assignà ai frèj Giacobino, Pietro e Bartolomeo Ferrari, peui a Angelo Simonetta e a Filippo Fieschi. Dël 1513 ël duca Massimilian Sfòrsa a don-a 'l feod a Gerolamo Perboni, ch'a passa a la stòria tanme 'l feodatari pì istruì e anluminà, autor ëd n'euvra moral ciamà Opus Uviliarium. Ël Ducà 'd Milan a passa ai possediment imperiaj ëd la Coron-a dë Spagna. A ancamin-a n'época dramàtica për la region, antra guère, invasion militar, pestilense, inondassion ëd la Bormia e dl'Òrba. A l'inissi dël Setsent, an séguit a la guèra 'd sucession ëspagneula e al sucessiv Tratà d'Utrecht, ël pais a ven cedù al Ducà 'd Savòja 'd Vitòrio Medeo II, che pòch pì tard, dël 1720, a dven ël Regn ëd Sardëgna. Dël 1782 ël re Vitòrio Medeo III a decreta ch'ël feod a apartnèissa a Marianna Solaro, ùltima arditera dij Perboni. Ij sò dissendent, dla famija De Rorà, a vendo 'l castel a Maria Cristin-a 'd Borbon, fomna dël re Carl Felis, ch'a lo ten për pòch d'agn ma a l'é për sòn ch'ël castel dël pais a ven ciamà Castel Real. D'apress a l'época dla dominassion fransèisa ëd Napoleon Bon-a-part, dël 1815 j'Ovij a torno ant ël Regn ëd Sardëgna e a son aministrà sota a la Division (peui Provinsa) ëd Lissandria, a la Provinsa (peui Sircondari) ëd Lissandria e a son a cap d'ën Mandament comprendent ëdcò Mas.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antonio Armano (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014, ters mandà dal 26/05/2019).
Arferiment
thumb|left|300px|Ël castel 🇫🇮
Toritto
right|140px Toritto a l'é un comun dla Pulia d' 8.683 abitant, an provincia ëd Bari.
Lenga skagit
Pais andoa a l'é parlà
La lenga skagit o Skagit a fa part ëd le lenghe salishan e a l'é parlà dzortut ant jë Stat Unì.
Toritto
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Michele Geronimo (dal 14/06/2004 second mandà: 2009-).
Arferiment
🇫🇮
Saraval
Saraval (Serravalle Langhe an italian) a l’é un comun ëd 352 abitant dla provincia ëd Coni.
Lenga skagit
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Skagit a peul esse:
Saraval
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Oddo (dal 28/06/2004 -second mandà: 2009-).
Lenga skagit
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ska
Skagit language
Lodovico Ferrari
Matemàtich.
Lodovico Ferrari a l'era nassù a Bològna ai 2 ëd fërvé dël 1522 e a l'é mòrt ambelelì ai 5 d'otóber dël 1565.
Lenga Hrangkhol
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Hrangkhol o Hrangkhol a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Lodovico Ferrari
A l'é stàit l'anlev preferì da Cardano.
Lenga Hrangkhol
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Hrangkhol a peul esse:<BR> <BR>
Lodovico Ferrari
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Lenga Hrangkhol
Classificassion
<BR>
Faedo
Faedo a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl, an provincia ëd Trent, ëd 586 abitant.
Lenga Hrangkhol
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hra
Faedo
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Bruno Faustini (dal 9/05/2005).
Anliure esterne
🇫🇮
Castro
Castro a l'é 'l nòm ëd doi comun italian:
Lenga Sepen
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Sepen o Sepen a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Sepen a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Sajan
thumb|Panorama Sajan (Sagliano Micca an italian) a l’é na comun-a ëd 1.676 abitant dla provincia ëd Biela, ant la comba dël Serv.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Ferraro Fornera (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Sità binele
Sajan a l'é binelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Georg Cantor
thumb|right|Georg Cantor
Fresney-le-Puceux
Fresney-le-Puceux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 9,61 km², con 615 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 64 ab/km².
Georg Cantor
Matemàtich.
Georg Ferdinand Ludwig Philipp Cantor a l'era nassù a San Peroborgh ël 3 ëd mars dël 1845 e a l'é mòrt a Halle ël 6 ëd gené dël 1918.
Fresney-le-Puceux
🇫🇮
Georg Cantor
Dal 1879 a l'é stàit professor a l'Università ëd Halle.
Sò travaj
Cantor a l'ha antroduvù ël sìmbol \aleph_0 për la cardinalità dl'ansem \mathbb N dij nùmer naturaj.
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Corfinio
Corfinio a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 997 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 18 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 55 ab/km quadrà. A confin-a con Popoli (PE), Pratola Peligna, Raiano, Roccacasale, Salle (PE), Tocco da Casauria (PE), Vittorito.
🇫🇮
Castro (LE)
center|550px
Ìndes ëd Wiener
Ch'as consìdera n'erbo finì T, ch'a l'abia vértes. L'ìndes ëd Wiener ëd T a l'é ël nùmer anté che d a l'é la distansa an sl'erbo. L'ìndes ëd Wiener ëd T a l'é donca la soma ëd le distanse antra tute le cobie ëd vértes ëd T. 🇫🇮
Castro (LE)
right|140px Castro a l'é un comun dla Pulia ëd 2.545 abitant, an provincia ëd Lece.
Bröbberow
Bröbberow a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Rostock, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 14.35 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 647 abitant.
Ìndes ëd Wiener
Wiener Index
John Belushi
Filmografìa
🇫🇮
Dòm ëd Santa Marìa Assonta (Sien-a)
miniatura|sinistra L'amponenta catedral ëd Santa Marìa Assonta a resta an piassa dël Dòm, ant ël pont pi àut ëd Sien-a.
La cesa, coma as presenta al di d'ancheuj con soe ancrostassion ëd bande bianche e vërde e soa fassada motobin archincà, a l'é l'arzultà 'd pi 'd sent agn ëd costrussion. A mità dël sécol ch'a fà XII, a l'época ant la qual la sità a l'ha avù soa prima espansion, ël goern comunal a l'ha ancaminà a elaboré un proget ëd catedral, për rampiassé la veja cesa con un-a pi granda. La basìlica, dë stil romànich tardiv ancaminà dël 1210, a l'era già bin avansà, con muraje e pilie già finìe, cand dël 1258 ij sistersens ëd San Galgan a l'han arpijà la diression dij travaj e a l'han livrà la costrussion dla cùpola e dël còro. Dël 1284 a l'é ciamà Giovanni Pisano, ch'as buta a travajé a l'esecussion ëd la fassada.
Ël dòm a passa a travers doe gròsse trasformassion, dël 1316 e dël 1369, prima ëd rivé a soe dimension dël di d'ancheuj. Për prima còsa, a së slonga ël còro a est; për sòn a-i é damanca ëd fabriché na cesa bassa ch'a dventrà ël batisteri. Ëdcò ël transet a l'é slongà e slargà. Peui as àussa la navà, lòn ch'a së s-ciàira bin da la diferensa d'ancrostassion.
La fassada
La fassada, a ossident, concepìa da Giovanni Pisano, a l'é larga, motobin àuta e a tre portaj. Pisano a progeta le colòne e le gulie lateraj. Dël 1296 Pisano a chita la sità për via ëd contensios ch'a lo opon-o al goern. A l'é mach dël 1376 che Giovanni ëd Cecco, pijand a model la fassada dla catedral d'Orvieto creà da l'architet senèis Lorenzo Maitani, a livra la part superior a tre gulie e ël roson ëdzora ël portal sentral.
Ij tre grand mosàich dël fronton a son l'euvra d'artista venessian dël sécol ch'a fà XIX.
Ël cioché e la cùpola
miniatura|sinistra L'àut cioché ch'as alva ant ël canton formà da la navà e ël transet a dòmina la banda oriental dël dòm. Ant ël 1300 a l'é stàit arvestì ëd soe linie regolar, ch'a-j dan sò aspet caraterìstich dël di d'ancheuj.
La cùpola dla crosiera dël transet, ch'a smon na pianta esagonal e n'àut tamborn, a l'é stàita livrà dël 1264. Sent agn pi tard la navà a l'é stàita riaussà e mach pròpe la cùpola a dzormonta ancor ij cop ëd la cesa: ël tamborn a spariss d'autut a l'anterior ëd l'edifissi.
L'anterior
Andrinta, ël dòm a smon në spitàcol grandios. Ël pressios paviment an ancrostassion ëd màrmol a l'é stàit realisà antra 'l 1369 e la mità dël sécol ch'a fà XV.
Antra le grande euvre d'art dël dòm a-i é la cadrega an màrmol realisà da Nicola Pisano antra 'l 1265 e ël 1268. Gavà për la sparission ëd sò color d'orìgin, a l'é restà an bon ëstat, malgré ch'a sia stàita spostà e ch'as sio giontasse na scala e un pedestal. Ij detaj dle sene gravà ant ël màrmol a mostro ël valor ëd l'artista.
Ij contrat ëd l'ordinassion a massion-o ëdcò ij nòm dij colaborador ëd l'artista: sò fieul, ancor minor, Giovanni e Arnolfo ëd Cambio.
Ël dòm neuv
Dël 1339 la comun-a ëd Sien-a a l'ha decidù ëd sorpassé soe rivaj, Pisa e Firense, con la costrussion d'un neuv edifissi. As tratava 'd trasformé la cesa esistenta an transet e ëd gionteje na navà orientà vers l'òvest. La diression dij travaj a l'é stàita afidà a lë scultor, oréfiss e architet senèis Pietro ëd Lando, fàit ciamé a pòsta da Nàpoli, andoa as trovava al servissi ëd Robert d'Angiò. Ij travaj a son andàit anans an pressa e an pòch temp a son ëstàite realisà fondamente, muraje e decorassion ëd màrmol. Peui, dël 1348, ann dla gran pest, ël cantié a l'é stàit anterompù.
Apress a l'han ës-ciairà dij gròss difet ant le fondamente e dle filure nen armediàbij ant la muradura. Costi eror ëstàtich dovù a la tròpa pressa ant la costrussion a l'han nen podù esse coregiù, a l'é dovusse bandoné ël proget e demolì le part ch'a mnassavo ëd droché.
Dl'ambissios proget, a-i resta mach pi un gigantesch frament con na part ëd la muraja ch'a contnisìa la navà, ël colateral drit e l'àut mur ëd fassada. 🇫🇮
Girolamo Cardano
thumb|right|200px|Girolamo Cardano Matemàtich e filòsof.
Girolamo Cardano a l'era nà a Pavìa ai 24 dë stèmber dël 1501 e a l'é mòrt a Roma ai 21 dë stèmber dël 1576.
Un dij sò magìster a l'é stàit sò pare Fazio. An soa àuto-biografìa, Cardano a conta ëd coma sò pare a l'avìa anviaralo a lë studi dij prim ses lìber ëd j'Element d'Euclid, ancoragiand-lo a trové da sol le dimostrassion dle proposission.
Antra 'l 1535 e ël 1550 a l'ha butà tant ampegn ant lë studi dla matemàtica. A l'ha travajà ant l'àlgebra e a l'é anteressasse al càlcol dle probabilità (a l'era ëdcò un giugador passionà).
Dal 1561 al 1570 a l'é stàit letor ëd medzin-a a l'Università ëd Bològna.
Cardano a l'avìa progetà n'enciclopedìa dla geometrìa elementar che a l'avrìa dovù, ant j'antension ëd l'autor, esse la continuassion ideal ëd j'Element d'Euclid.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Fuscaldo
right|140px Fuscaldo a l'é un comun dla Calabria d' 8.349 abitant, an provincia ëd Cosensa.
Resupinatus applicatus
Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mòrt ëd latifeuja.
Fuscaldo
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Davide Gravina (dal 29/05/2006).
Resupinatus applicatus
Comestibilità
Mangiativ.
Fuscaldo
Sità gemelà
Fuscaldo a l'é gemelà con:
Hebeloma anthracophilum
Descrission
Capel fin a 5 cm, sliss peui fibrilos o macià, da ross motobin viv a ross mon, con ël bòrd pì ciàir. Lamele ciàire peui òcra. Gamba àuta fin a 8 cm e larga fin a 1 cm, setos ëd grisastr argentà dzora al fond bes da rossastr a brun monet, elàstich (as peul pijesse la gamba tra pòles e ìndes: as piega ma as romp pa). Carn ciàira. Odor ëd cicolata. Savor motobin amer.
Ambient
A chërs an sla tèra brusà.
Fuscaldo
Arferiment
🇫🇮
Hebeloma anthracophilum
Comestibilità
A l'é nen comestìbil.
Cassano Magnago
Cassano Magnago (Casan Magnagh ant ël dialèt varesiòt) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 21.622 abitant, ant la provinsa ëd Varèis.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Nicola Poliseno (dal 22/05/2012).
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Lenga Naga, Kharam
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Naga, Kharam o Naga, Kharam a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an India.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Naga, Kharam a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kfw
Lenga Gikuyu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gikuyu o Gikuyu a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Kenya.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gikuyu a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kik
Montegiordano
right|120px Montegiordano a l'é un comun dla Calabria ëd 2.048 abitant, an provincia ëd Cosensa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Francesco La Manna (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Mutinus caninus
Descrission
Slongà, àut fin a 4 cm e largh fin a 2,5 cm, a màndola rossa. A maduridà, la testa a l'é rossa e a pòrta na gleba brun oliva, ël pé a l'é débol, silìndrich, fràgil, soens curvà.
Ambient
A chërs ant ij bòsch e ij parch.
Montegiordano
Arferiment
🇫🇮
Mutinus caninus
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Mutinus caninus (Huds. : Pers.) Fries
Sin-i
right|140px Sin-i (Sinio an italian) a l’é un comun ëd 512 abitant dla provincia ëd Coni.
Giovo
Giovo a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl, an provincia ëd Trent, ëd 2.486 abitant.
Sin-i
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Seghesio (da l' 8/06/2009).
Giovo
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Riccardo Brugnara (dal 9/05/2005).
Sin-i
Anliure esterne
🇫🇮
Giovo
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Awar
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Awar o Awar a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Awar a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=aya
Pietro Antonio Cataldi
Matemàtich.
Pietro Antonio Cataldi a l'era nà a Bològna ai 15 d'avril dël 1548 e ambelelà a l'é mòrt j'11 ëd fërvé dël 1626.
Dal 1583 al 1626 a l'é stàit letor ëd matemàtica a l'Università ëd Bològna. A l'ha antroduvù e studià le frassion continuà, an dovrandje për l'estrassion dle rèis quadre.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Roussieux
44.33389°N, 5.47444°W
Roussieux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 9,42 km², con 22 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 2 ab/km².
🇫🇮
Israel Moise Camillo Sacerdote
Poeta an lenga piemontèisa. Israel Moise Camillo Sacerdote a l'era nà a Turin ai 27 ëd mars 1863 da Rafael e Irene Osimo. A l'era 'l prim ëd dódes masnà.
Ant j'agn 1890 a l'ha mostrà literatura italian-a a l'Anstitù d'art an contrà Viotti 2 a Turin; ant ij prim agn dël 1900 (a l'é belfé ch'a fussa ël 1909) a l'ha tramudà a Firense, ma ant j'agn 1920 a l'era rintrà a Turin. Soa dariera adrëssa a Turin a l'era an contrà Medici 5. Sacerdote a l'é mòrt a Turin dl'avril 1939 e a l'é stàit sotrà ant ël campossanto dj'ebreo. A l'era marià con Clara (o Clarice) Garneri e a l'ha avù tre masnà: Irene, Raffaello dël 1894 e Irenino Carlo Giuseppe dël 1895.
Sò perìod pì fosonant a son ëstàit ij darié 20 agn dël sécol ch'a fa XIX. 🇫🇮
Lenga salish, puget sound meridional
Pais andoa a l'é parlà
La lenga salish, puget sound meridional o Salish, Puget Sound meridional a fa part ëd le lenghe salishan e a l'é parlà dzortut ant jë Stat Unì.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Salish, Puget Sound meridional a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=slh
Forst
Forst a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 350 abitant. A së stend për na surfassa ëd 1,85 km², con na densità ëd popolassion ëd 189 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Blumenstein, Gurzelen, Längenbühl, Wattenwil.
Lenga salish, puget sound meridional
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Southern Puget Sound Salish language
Forst
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Yamoussoukro
thumb|right|200px|La stassion dlë coriere e la basìlica ëd Nòstra Sgnora dla Pas Yamoussoukro a l’é, dal 1983, la capital ofissial dla Còsta d'Avòri.
A conta 200.659 abitant (2005).
Monument
A Yamoussoukro a-i é un-a dle pì grand cese catòliche dël mond: la basìlica éd Nòstra Sgnora dla Pas.
🇫🇮
San Michele all'Adige
San Michele all'Adige a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl, an provincia ëd Trent, ëd 2.622 abitant.
Aministrassion
🇫🇮
Marano Principato
right|140px Marano Principato a l'é un comun dla Calabria ëd 2.994 abitant, an provincia ëd Cosensa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alessandro Tenuta (dal 30/05/2006).
Gaujac (Gard)
Gaujac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 10,28 km², con 643 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 62 ab/km².
🇫🇮
Pio II
Enea Silvio Piccolomini a l'era nà a Corsignano, al di d'ancheuj Pienza, an onor dël nòm ch'a l'ha pijà tanme vësco ëd Roma, dël 1405, an na famija nòbil ma ampoverìa.
Apress avèj frequentà dij longh ëstudi umanìstich, a l'é fasse conòsse tanme diplomàtich e òm polìtich e ëdcò coma autor ëd conte ëd viage e stòrie romanzesche.
Dël 1458 a l'é dventà vësco ëd Roma con ël nòm ëd Pio II. A l'é mòrt dël 1464. 🇫🇮
Lenga Bosngun
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bosngun o Bosngun a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bosngun a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bqs
Fontecchio
Fontecchio a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 422 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 16 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 26 ab/km quadrà. A confin-a con Caporciano, Fagnano Alto, Rocca di Mezzo, Tione degli Abruzzi.
🇫🇮
Resupinatus striatulus
Descrission
A l'ha ël bòrd strià e scanalà.
Ambient
A chërs ëdzora al bòsch.
Comestibilità
Mangiativ.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Palass cinèis
miniatura|sinistra
Ël Palass cinèis a l'é na costrussion realisà ant ij sécoj XVIII e XIX da l'architet Giuseppe Venanzio Marvuglia. A resta a Palerm, ant la part àuta dël parch ëd la Favorìa an slë spiuvent dël mont Pelerin. Ël palass a l'ha la marca tìpica ch'a gionz ij cànon dl'architetura neo-clàssica al gust (ch'a l'era a la mòda an col'época) për tut lòn ch'a l'avìa n'adoss esòtica e orientalisanta.
Ant le stansie andrinta as armarco le decorassion an vàire stij, la mobilia d'época e na colession ëd seda e dë stampe cinèise e anglèise. Ij fresch ch'a archinco chèiche stansie a son ëstàit realisà da V. Riolo, G. Patania e G. Velasquez.
🇫🇮
Lenga Lamkang
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lmk
Fresney-le-Vieux
Fresney-le-Vieux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 2,47 km², con 210 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 85 ab/km².
🇫🇮
Soman
Soman (Somano an italian) a l’é un comun ëd 386 abitant dla provincia ëd Coni.
Montouto, Santa Comba
Santa María ëd Montouto a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Santa Comba. Soa popolassion al censiment dël 2006 a l’era ëd 407 abitant (201 fomne e 206 òm), distribuì an 8 grup ëd popolassion.
Soman
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Franco Drocco (da l' 8/06/2009).
🇫🇮
Lenga Chuka
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Chuka o Chuka a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Kenya.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Chuka a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cuh
Chuka language
Vijan (BI)
right|140px thumb|left|Panorama Vijan (Vigliano Biellese an italian) a l’é un comun d' 8.482 abitant dla provincia ëd Biela.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luca Sangalli (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Arferiment
🇫🇮
Henry James
thumb|right|200px|Henry James Henry James a l'era nassù a New York ai 15 d'avril dël 1843 e a l'é mòrt a Londra ai 28 ëd fërvé dël 1916.
A l'é stàit në scritor e 'n crìtich literari american, famos për j sò romanz e për soe conte dzora temàtiche coma la cossiensa e la moralità.
A l'era frel dël filòsof William James e dla scritriss Alice James e a l'han anrichì la critica literaria con la teorìa che minca scritor a l'ha da presenté, trames soe euvre, soa vision dël mond. Cost prinsipi chiel a lo mostra dzora tut con j dëscors e j romanz.
La vita
Henry James a l'era nassù da na rica famija 'd përson-e dë studi: sò pare, Henry James Sr., a l'era 'n teòlogo e 'n filòsof con un gran amor për la literatura.
An soa gioventù Henry James a l'ha fàit vàire viagi con la famija tra Euròpa e América e a l'ha studià con professor amportant a Gëneva, Londra, Paris e Bonn. A 19 ani a l'ha tacà a studié a l'Harvard Law School ma sensa boneur e për lòn a l'ha chitala an pressa për dedichesse a la literatura. Fin da giovo James a l'ha studià le literature, an ancaminand da cole anglèisa, american-a, fransèisa, alman-a e russa, dont nomach costa ultima virà an anglèis. Dël 1864 a l'h publicà sò prim cont anònim, A Tragedy of Error.
A l'ha colaborà con vàire giornaj (The Nation, The Atlantic Monthly, Harper's e Scribner's) e an tut a l'ha scrivù 22 romanz, 112 conte, vàire euvre teatràj e articoj ëd critica.
Dòp na cita permanensa a Paris, dël 1876 James a l'é mudasse torna an Anghiltèra, ant un prim moment a Londra e peui, dël 1897, a la Lamb House ëd Rye, ant ël Sussex oriental.
A l'ha sofert n'atach al cheur aj 2 dë dzëmber dël 1915 e a l'é mòrt tre mèis dòp.
Sò stil
Ij romanz ëd Henry James a mostro la natura american-a e anglèisa ëd cost scritor e a porto drinta lor midem un confront tra 'l neuv mond, valadì l'Euròpa rica 'd coltura ma 'dcò 'd corussion, e n'América puritan-a e pòvra 'd coltura e stòria. Cost confront as mostra ant la psicologìa ë ij përsonagi prinsipàj e për lòn as podrìa squasi disse che ij romanz ëd James a parlo pa 'd përsonagi, ma d'époche, colture e mond sossiàj diferent.
Perkele
Perkele a l'era ant un lontan passà ël dio dël tron ant la mitologìa finlandèisa. Cost Dio a l'era 'dcò ciamà Ukko, visadì òmo vèj. Perkele a l'é un nòm che a ven da le colture indo-europenghe e parèj i lo trovoma an d'àutri pais: Pērkons an Letònia, Perkūnas an Lituania, Percunis an Prussia, Perkun o Perun o Perkwunos an Polònia e an Slovenia (Parkelj).
Henry James
Sò stil
Un contrast a-i é 'dcò a 'n lìvel pì përfond e personal: ant ij protagonista tant ma ant l'autor a-i é sempre un contrast con chiel midem e con sò ambient. Pròpi l'autor a l'é sentisse sempre fòra 'd pòst, confinà an tuti ij leu anté che a l'é vivù: costa sensassion l'artrovoma an The Portrait of a Lady e an The Golden Bowl d'andoa a smija che James a l'abia vivù na vita da meprisà e che, pròpi për lòn, a l'abia avù la possibilità 'd studié franch bin la psicologìa e analisé le situassion ëd la vita.
Henry James a Turin
Henry James a l'é stàit doe vire a Turin, la sgonda dël 1877 quandi a l'é fermasse a l'Hotel de l'Europe, ël pì spatussant obergi dla capital piemontèisa.
An general a l'ha nen fasse na bon-a impression ëd Turin.
An ruvand a dì: "Turin a l'ha pa d'architeture, a l'ha pa 'd cese, a l'ha pa 'd monument nè senari romantich". Al contrari a l'é piasuje la Piassa Castel.
Teatro
🇫🇮
Lenga snohomish
Pais andoa a l'é parlà
La lenga snohomish o Snohomish a fa part ëd le lenghe salishan e a l'é parlà dzortut ant jë Stat Unì.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Snohomish a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sno
🇫🇮
Snohomish language
Valdengh
thumb|left|Panorama Valdengh (Valdengo an italian) a l’é un comun ëd 2.524 abitant dla provincia ëd Biela.
Basìlica ëd Nòstra Sgnora dla Pas (Yamoussoukro)
La basilica ëd Nòstra Sgnora dla Pas as treuva a Yamoussoukro, capital dla Còsta d'Avòri.
A l'é stàita edificà dal 1985 al 1989, a l'é costà 300 milion ëd dòlar american (250 milion d'euro d'adess) e a l'é stàita consacrà dal papa Gioann Pàul II ël 10 dë stèmber dël 1990.
Valdengh
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Gronda (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
🇫🇮
Basìlica ëd Nòstra Sgnora dla Pas (Yamoussoukro)
La basìlica ëd Yamoussoukro a l'é àuta 158 méter (San Pe mach 133 méter) e a l'é pi longa e pi larga, ma a l'ha pòst mach për 18.000 përson-e (7.000 setà e 11.000 an pé), contra lë 60.000 ëd San Pe.
🇫🇮
Palass dij Norman
miniatura|sinistra Palass dij Norman, conossù ëdcò con ël nòm ëd Palass real, a l'é un grandios edifissi monumental ëd Palerm. A l'é bel fé ch'a sia stàit tirà su vers ël sécol ch'a fa IX, an época àraba. A parte dal sécol ch'a fa XI a l'é stàit la sede dij sovran norman e svev. Restaurà ant ël sécol ch'a fa XVI, a ospitava ëd tansantan ij vice-re e ij prinsi ëd vàire ca europenghe. A parte dal 1947 a òspita ij travaj dla ciambrea regional sicilian-a.
Roynac
44.64361°N, 4.94056°W
Palass dij Norman
La capela palatin-a
miniatura|sinistra La capela palatin-a a l'é considerà un-a dj'espression pì significative ëd l'art norman-a ant ël capleugh sicilian. Costruìa a parte dal 1130, a l'é stàita consacrà dël 1143. Ël perìmeter esterior a l'é stàit an part coatà da d'euvre ëd muradura realisà pì tard, tanme la fassada dël sécol ch'a fa XVII ch'a l'ha stërmà la part absidal.
Roynac
Roynac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 17,06 km², con 415 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 24 ab/km². 🇫🇮
Palass dij Norman
La capela palatin-a
L'anterior, a tre navà con d'antiche colòne ch'a pòrto dj'arch a ogiva, as fa armarché për soe caraterìstiche architeturaj dël santuari dzoralvà, dla part absidal tripartìa e dla cùpola.
Pietro Mengoli
Mengoli a l'era stàit anlev ëd Bonaventura Cavalieri, e a l'ha suceduje su soa cadrega a Bològna. A l'ha contribuì a la teorìa dle serie, ai cont ëd particolar antëgraj e a l'ha teorìa dij logaritm.
Palass dij Norman
La capela palatin-a
Për na cita scala sota l'ambon as va a la cripta an bass, anté che na vira a-i era ël còrp ëd Gulielm I, peui trasportà ant la catedral ëd Monreal. Ël crocifiss an sla parèj a armonta al sécol ch'a fa XVI. Ant ij locaj dla sacristìa a-i é un tesòr pressios fàit d'oget ëd cult, d'euvre an argent, ëd cit còfo travajà ëd fin dë stil àrabo e bisantin e ëd bërgamin-e.
Lenga twana
Pais andoa a l'é parlà
La lenga twana o Twana a fa part ëd le lenghe salishan e a l'é parlà dzortut ant jë Stat Unì.
Pietro Mengoli
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Palass dij Norman
Lë scond pian
Lë scond pian ëd Palass dij Norman a l'ha dle stansie motobin anteressante. Ël salon d'Ércol a l'é la sede dij travaj ëd la ciambrea regional. La sala a l'é stàita realisà ant la sconda mità dël sécol ch'a fa XVI. An sle muraje e la vòlta dij fresch piturà vers la fin dël sécol ch'a fa XVIII da Giuseppe Velasquez a figuro ël mit e l'apoteòsi d'Ércol.
Lenga twana
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Twana a peul esse:
Lenga Borei
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Borei o Borei a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Lenga twana
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=twa
Lenga Borei
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Borei a peul esse:<BR> <BR>
Lenga twana
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Borei
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gai
Mutinus elegans
thumb|right thumb|right
Descrission
A l'ha la testa drùa (àuta fin a 4 cm e larga fin a 2,5 cm) nen diferensià da la gamba (àuta fin a 16 cm e larga fin a 1,5 cm).
Ambient
A chërs ant ij pòst ùmid a la prima.
Palass dij Norman
Lë scond pian
Dantorn a la Cort dla Fontan-a, dël sécol ch'a fa XVI, as treuvo j'alògg dël pian nòbil, con dla mobilia e dle decorassion dij sécoj XVIII e XIX. Ant la sala dij vice-re a son ësmonù ij ritrat dij vice-re. Da l'intrada, ansima a la qual as alva na strutura dël palass con dle tor, as riva a la fiamenga sala ëd re Rugé, archincà con ëd mosàich ëstrasordinari ch'a arpresento dle sene ëd cassa dont la pressiosa trama a l'é dë stil àrabo.
Mutinus elegans
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Mutinus elegans (Montagne) Fischer
🇫🇮
Palass dij Norman
La Tor pisan-a
La Tor pisan-a, an sla qual a l'é sistemà n'osservatòri astronòmich, as alva ansima a 'n salon assè patanù, bele che a-i resto dij segn ch'a fan pensé che na vira a-i fussa na rica decorassion an màrmol e an mosàich an sle parèj. Dij travaj ëd restaurassion terminà vers la fin ëd j'agn 1970 a përmëtto ëd rend-se cont, al prim pian, ëd la cronologìa dle vàire costrussion e gionte fàite an costa part ëd l'edifissi ant ël cors dij sécoj.
Motobin anteressante a son la stansia dij guerié e cola dël tesòr.
Carpodacus erythrinus
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ... <BR> Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì. <BR>
Ambient
Da finì. <BR>
Adolf Abraham Halevi Fraenkel
thumb|right|200px|Adolf Abraham Halevi Fraenkel Matemàtich. Adolf Abraham Halevi Fraenkel a l'era nassù a Mùnich ëd Baviera ël 17 ëd fërvé dël 1891 e a l'é mòrt a Gerusalem ël 15 d'otóber dël 1965.
Carpodacus erythrinus
Distribussion
Da finì. <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Carpodacus erythrinus
Adolf Abraham Halevi Fraenkel
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Fossa
Fossa a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 661 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 8 km<sup>2</sup>, con na densità ëd popolassion ëd 83 ab/km quadrà. A confin-a con Barisciano, L'Aquila, Ocre (Abruss), Poggio Picenze, Sant'Eusanio Forconese. 🇫🇮
Segna ëd Bonaventura
Artista. Segna ëd Bonaventura a l'é stàit ativ dal 1298 e a l'é mòrt prima dël 1331. A l'era peul desse novod ëd l'arnomà Duccio ëd Buoninsegna.
Euvre
A l'artista a l'han atribuì vàire euvre, ma a l'ha mach sot-signane quatr, con le paròle Segna me fecit (A l'ha fame Segna), dont un Crocifiss (1315-1320, tempra su bòsch, 221x160 centim) goernà ant ël Musé diocesan ëd Pienza. 🇫🇮
Friardel
Friardel a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 9,25 km², con 185 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 20 ab/km². 🇫🇮
Gallarate
Gallarate (Galaràa ant ël dialèt varesiòt) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 53.343 abitant, ant la provinsa ëd Varèis.
Anliure esterne
Sit istitussional
Arferiment
thumb|left|300px|La cesa romànica ëd San Pé 🇫🇮
Kassow
Kassow a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Rostock, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 14.33 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 325 abitant.
Mars (Gard)
Mars a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 3,80 km², con 162 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 42 ab/km².
🇫🇮
Cantaran-a
Cantaran-a (Cantarana an italian) a l’é un comun ëd 951 abitant dla provincia d'Ast.
Ël nòm dël pais a ven da la bondosa presensa d'eve corìe.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberta Franco (da l' 8/06/2009).