cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nino Còsta
Dël 1918 a l'ha conossù a Nissa dla Paja soa fomna Ercolin-a; a l'ha avù tre masnà: Marìa Antonieta (ch'a l'é mòrta dòp pòchi mèis), Celestin-a e Mario, ch'a son ëstàit sorgiss d'ispirassion për tante soe poesìe. Soa prima poesìa publicà a l'é Macëtta 'd Natal, surtìa an sël Birichin dël 23 dë dzèmber 1909. A segoitrà a mandé ëd soe composission a 'l Birichin, bon-a part firmà con lë stranòm na Mamina, fin-a al 1927, cand ël giornal a sara. Na sèrnia ëd coste poesìe a forma la pì part ëd sò prim volum (ma poesìe da 'l Birichin a-i saran ëdcò ant soa sconda e soa tersa arcòlta), ch'a pùblica a soe spèise. Cost a anandia na serie ëd ses arcòlte ëd poesìe, dont la dariera a sarà publicà dòp la mòrt dl'aotor. A scriv ëdcò euvre ëd pròsa e teatraj (Tèra monfrin-a dël 1921, musicà da Edoardo Vercelletti, Testa 'd fer dël 1929). A meuir a Turin ël 5 ëd novèmber dël 1945, crasà dal dolor për la mòrt ëd sò fieul Mario, mudaja d'argent al valor militar, mòrt combatend da partisan an sël Génévry ël 2 d'ost dl'ann prima. A l'é sotrà a Siriè, tacà a sò fieul.
Lenga Laru
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lan
Nino Còsta
L'arvelassion ëd Còsta poeta
Già ant ël 1911 Nino Còsta a l'avìa otnù dj'arconossiment për soe poesìe: l'arvista ebdomadaria Attualità ëd Milan a l'avìa organisà un concors ëd poesìa për tute le lenghe naturaj parlà an Italia e na poesìa ëd Còsta, antitlà Dësvijte, a l'era stàita signalà për la session an piemontèis.
Tutun, l'arvelassion pùblica ëd sò talent poétich a l'é rivà ant ël 1924, cand la sossietà Pro Torino a l'avìa organisà 'n concors ëd poesìa piemontèisa, dont ij giùdes a j'ero Mario Leoni, Arrigo Frusta e Rodina. Ij nòm dj'aotor ëd le poesìe a j'ero andrinta a 'd buste sarà, da duvertesse mach dòp dla decision dla giurìa. Dòp che ij giùdes a l'avìo sernù des poesìe da premié, an duvertand le buste a l'han dëscurvù che sinch a corispondìo al midem nòm: col ëd Nino Còsta. Nen podenda deje sinch premi a un sol, a l'han decidù ëd deje ël prim premi e na mudaja arcòrd për j'àotre quatr poesìe. Le poesìe a j'ero: Rassa nostran-a, Primavera an piassa Castel, Jë scarpon, L'ora grama, 'l babi e l'arsigneul.
Còsta e ij Brandé
Cand a la fin dj'agn 1920 ij poeta dla neuva generassion as gropo ansema antorn a Pinin Pacòt për formé la Companìa dij Brandé, Còsta a l'é ant ël pien ëd soa madurità artìstica e a l'é ël poeta pì amportant dël moment. A ancoragia jë sfòrs ëd Pacòt e a j'arconòss l'amportansa ëd sò travaj për la valorisassion dla lenga e dla poesìa piemontèise. Ma Còsta a restërà sempe a distansa da la Companìa. A colabora nen a la realisassion dël prim Armanach piemontèis dël 1931, an disend che a trovava giust che ël prim armanach a fussa fàit tut daj pì giovo. A dà na man a col dël 1932, ma a l'é genà da l'ategiament setari dij poeta dla Companìa. Dzortut a-j piaso pa le simpatìe fassiste che ij Brandé a treuvo soens l'ocasion d'esprime. A l'ocasion dla preparassion dl'Armanach dël 1937, Còsta a scriv na litra a Pacòt anté ch'a conferma soa simpatìa për l'arserca ëd poesìa neuva dij Brandé ma a ciama d'esse lassà da part, an disend ch'as sentìa nen d'esse «nì dij vòstr, nì dj'àutri». Sòn a pròvoca l'arspòsta fòra dij feuj ëd Pacòt, ch'a lo trata da poeta dn'época passà an arvendicand ël present pr'ij sò Brandé. Còsta, ëd caràter pasi e sensìbil, a reagiss nen. Soa arspòsta a sarà, l'ann apress, la publicassion ëd Ròba nòstra, n'àutra arcòlta ëd poesìe fiamenghe. Con ël temp, Pacòt farà marcià andré da sò giudissi e a arconossrà torna ël valor ëd Còsta e soa amportansa ant la literatura piemontèisa.
Zerrenthin
Zerrenthin a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Greifswald, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Uecker-Randow-Tal.
Oysonville
Oysonville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 9,7 km², con 485 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 50 ab/km².
🇫🇮
Lenga Dugwor
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Dugwor o Dugwor a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Dugwor a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Sampzon
44.42556°N, 4.34417°W
Sampzon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 8,39 km², con 183 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 21 ab/km².
🇫🇮
Lenga Batanga
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Batanga o Batanga a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Guinea Equatorial.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Batanga a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bnm
Lenga Kisar
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kisar ò Kisar a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Moluche).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kisar a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kje
🇫🇮
Sault Ste. Marie Airport
Ël '''Sault Ste. Marie Airport''' a l’é n'aeropòrt localisà a Sault Ste. Marie, Ontario, Canadà.
Lenga Kyaka
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kyaka o Kyaka a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kyaka a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kyc
Morquintián, Muxía
Santa María ëd Morquintián a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Muxía. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 228 abitant (116 fomne e 112 òm) distribuì an 10 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Santa Cristina e Bissone
Santa Cristina e Bissone (Santa Cristina an dialèt pavèis) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 2.003 abitant, an provincia ëd Pavìa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Elio Giovanni Grossi (da l' 8/06/2009, second mandà dal 26/05/2014).
Arferiment
🇫🇮
Lenga yupik sentral
Pais an dova a l'é parlà
La lenga yupik sentral o Yupik sentral a fa part ëd le lenghe eskimo-aleutin-e e a l'é parlà dzortut ant jë Stat Unì.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Yupik sentral a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=esu
🇫🇮
Lenga Roma
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Roma ò Roma a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Moluche).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Roma a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=rmm
🇫🇮
Dipartiment ëd l'Indre
200px|thumb|right|Localisassion 120px|thumb|right|Blason d'Indre Ël dipartiment ëd l'Indre a l'é un dipartiment localisà ant la region dël Sènter-Val ëd la Lòira e a l'ha për capleugh la sità ëd Châteauroux.
🇫🇮
Lenga Ormu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ormu o Ormu a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=orz
Lunac
Lunac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 18,78 km², con 462 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 24 ab/km².
🇫🇮
Attawapiskat Airport
L' Attawapiskat Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Attawapiskat, Ontario, Canadà.
Beaverlodge Airport
Ël Beaverlodge Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Beaverlodge, Alberta, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CEU2.
Lenga tombelala
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tombelala a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ttp
🇫🇮
Calidris ferruginea
thumb|right
Calidris ferruginea
Órdin:  Charadriiformes<BR> Famija: Scolopacidae<BR> Géner:  Calidris<BR> <BR> <BR> <BR> <BR>
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ... <BR> La Calidris ferruginea a l'é un cit osel migrateur. Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì. <BR>
Ambient
Da finì. <BR>
Distribussion
An invern as treuva an Àfrica e in Asia meridional, an istà an Siberia. Da finì. <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Calidris ferruginea
Perenniporia rosmarini
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs al pé ëd bosson, a l'ha pì car ël rosmarin.
Sanilhac
44.53667°N, 4.25056°W
Perenniporia rosmarini
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Perenniporia rosmarini David & Malençon 🇫🇮
Züsedom
Züsedom a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Greifswald, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Sanilhac
Sanilhac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 20,95 km², con 346 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 16 ab/km².
🇫🇮
Züsedom
A aparten a l'aministrassion ëd Uecker-Randow-Tal.
Tuber melanosporum
thumb|Right|Le spore
Lenga yupik siberian sentral
Pais an dova a l'é parlà
La lenga yupik siberian sentral o Yupik Siberian sentral a fa part ëd le lenghe eskimo-aleutin-e e a l'é parlà dzortut ant jë Stat Unì.
Tuber melanosporum
Descrission
Fin a 10 cm. ëd diàmetr, da pì o men sférich a nen regolar, brun ross peui neir, coatà da poret piramidaj striolà. Carn violëtta peui neira, venà-mrmorà ëd bianch. Odor fòrt.
Ambient
A chers sot tèra, d'invern, sota la rol e dle vire sota le nosere.
Comestibilità
Comestìbil, presià.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga yupik siberian sentral
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Yupik Siberian sentral a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ess
🇫🇮
Lenga Giziga setentrional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Giziga setentrional o Giziga setentrional a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Ozoir-le-Breuil
🇫🇮
Lenga Lopa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Lopa o Lopa a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Lenga Giziga setentrional
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Giziga setentrional a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga Lopa
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Lopa a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Giziga setentrional
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gis
Lenga Lopa
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Péronville
Péronville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 25,33 km², con 228 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 9 ab/km².
🇫🇮
Lenga Bube
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bube o Bube a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Guinea Equatorial.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bube a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bvb
Lenga Lembena
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Lembena o Lembena a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Lembena a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=leq
Lenga Luang
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Luang o Luang a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Moluche).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Luang a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lex
🇫🇮
Montebello della Battaglia
Montebello della Battaglia (Mumbèl an dialèt oltrapadan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 1.628 abitant, an provincia ëd Pavìa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Andrea Mariani (dal 26/05/2014).
Sità gemelà
Montebello della Battaglia a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|300px|La parochial dij sant Gervas e Protas 🇫🇮
Bellenglise
Bellenglise a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 6,4 km², con 410 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 64 ab/km².
🇫🇮
Camillo Olivetti
🇫🇮
Xylaria hypoxylon
thumb|right
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mars ëd latifeuje.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Saint-Vincent (Val d'Osta)
Saint-Vincent (Sen Vinsen an franch provensal) a l'é un comun dla Val d'Osta ëd 4.660 abitant.
Nòm
Durant ël fassism ël comun as ciamava San Vincenzo della Fonte.
Mobilità
La stassion dij treno "Châtillon - Saint-Vincent", an sla lìnia Civass-Pré-Saint-Didier, a l'é ant ël comun ëd Châtillon.
Anliure esterne
Sit istitussional
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Perenniporia subacida
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an dzora a conìfere, pì da rair an dzora a latifeuje.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Perenniporia subacida (Peck) Donk 🇫🇮
Lenga Ngumbi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ngumbi o Ngumbi a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Guinea Equatorial.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ngumbi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nui
Lenga Nila
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nila ò Nila a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Moluche).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nila a peul esse:
Beccles Airport
Ël Beccles Airport a l’é un aeropòrt localisà a Beccles, Suffolk, Anghiltèra, Regn Unì.
Lenga Nila
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nil
Beccles Airport
Ël sò còdes aeropòrt ICAO a l’é EGSM.
Vin nèir
thumb|right|200px|Na bota ëd [[bareul]] Tut lòn che as ciama vin nèir a seurt da la fermentassion ëd na rapa d'uva ëd tinta scura. Le rape bon-e da fé an bon vin nèir, an Piemont, a son ëd Nebieul, (che a l'é ël pare dij grand vin coma ël Bareul, ël Barbarèsch), la Barbera, ël Dossèt, ël Roché, la Frèisa, ël Brachet, ël Grignolin e ëdcò d'uve pì veje e meno famose come ij Neirèt, ël Clinto e tante varietà locaj.
Nomograma
Për realisé un nomograma, as dissegno an s'un feuj tre semirete paralele (o tre rete, s'as veul operé con ij nùmer relativ). Ansima a minca reta as marca n'orìgin, an manera che le tre orìgin a sio alinià ëd fasson perpendicolar a le tre rete. Ansima a le doe rete esterior as marca n'unità dë mzura ëd longheur dobia rëspet a la reta sentral.
Vin nèir
A seconda dla mira andoa che a son piantà le vis, j'uve a pijo ël nom ëd la region: i l'oma anlora la Barbera d'Alba che a l'é motobin diferenta da la Barbera d'Ast, pì famosa për al mond. I podoma avej sing qualità ëd Dossèt diferent (Dojan, Dian, Alba, Äich e Monregalèìs) e vin coma al Roé, che a l'é fait con uve Nebieul d'Alba, ma a l'é motobin diferent perché le uve a ven-o da la part mancin-a dël fium Tane (o Tani).
J'àutre qualità ëd vin nèir d'antorn al Piemont a son: Sangiovèis, Cabernet Sauvignon, Montepulcian, Negro Amèr, Pinòt nèir, Agliànich, Lambrusch, Canonàu, Chianti, Merlò e vàire ancora.
Lenga yupik, naukan
Pais an dova a l'é parlà
La lenga yupik, naukan o Yupik, Naukan a fa part ëd le lenghe eskimo-aleutin-e e a l'é parlà dzortut an Russia (Asia).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Yupik, Naukan a peul esse:
Gabicce Mare
Cidades geminadas
🇫🇮
Lenga yupik, naukan
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ess
🇫🇮
Carres, Cesuras
San Vicenzo ëd Carres a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Cesuras. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 110 abitant (59 òm e 51 fomne), distribuì an 14 categorìe ëd popolassion.
🇫🇮
Lenga Cishingini
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Cishingini o Cishingini a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Cishingini a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=asg
Lenga Tobati
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tobati o Tobati a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tti
Tuttosport
Tuttosport a l'é 'n giornal cotidian sportiv ëd Turin. A l'é stàit fondà ël 30 ëd luj dël 1945 da Renato Casalbore. Ël diretor a l'é Giancarlo Padovan. Soa sede a l'é a Turin, ma a l'ha dlë redassion ëdcò a Roma, Milan e Génoa.
Anliure esterne
🇫🇮
Camarophyllus berkeleyi
Descrission
Capel fin a 5 cm, a pupa o piat, da crema a òcra al disch. Lamele ciàire. Gamba àuta fin a 7 cm e larga fin a 1,2 cm, da un pòch dël midem color a òcra an bass. Carn ciàira.
Ambient
A chërs ant ij pra.
Comestibilità
Comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Giziga meridional
Lenga Giziga meridional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Giziga meridional o Giziga meridional a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Giziga meridional a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=giz
Diagrama ëd fluss
As dis diagrama ëd fluss minca model gràfich ëd n'assion decomponùa an na sequensa d'operassion e confront, ordinà an manera lògica o temporal. 🇫🇮
Logaritm ëd Napier
La fonsion \frac 1x a l'é na fonsion continua an sla semireta \mathbb R^+. Donca a esisto dle fonsion, definìe a manch ëd na costanta aditiva ansima a \mathbb R^+, ch'a son le primitive d'\frac 1x, visadì dont la derivà a l'é \frac 1x.
As ciama logaritm (ëd Napier) cola dle primitive d'\frac 1x ch'as anula për x=1. A l'é denotà logx.
Kattiniq - Donaldson Airport
Ël Kattiniq - Donaldson Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Kattiniq, Québec, Canadà.
Logaritm ëd Napier
Fórmola fondamental
Fissoma un nùmer real a>0 e consideroma la fonsion definìa ansima a \mathbb R^+ da. Costa fonsion a l'é derivàbil e soa derivà a l'é. Donca a l'é na costanta, ugual a. Da sòn a-i ven la fórmola fondamental ch'a fortiss che, për qualsëssìa nùmer reaj positiv a,b, Da costa as oten che për minca real a>0 e minca natural n, a val l'ugualiansa e, pì an general, për qualsëssìa nùmer rassional r. Parèj as oten ëdcò che si a e b a son positiv.
Lìmit
La sequensa a divergg a + \infty, dagià che log2>log1=0. Sòn e la chërsensa dla fonsion a ìmplico che Da la relassion a-i ven ëdcò che
Ël dësvlup dël logaritm
La fonsion logaritm a peul esse dësvlupà tanme: 🇫🇮
Manhac
Manhac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 18,5 km², con 504 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 27 ab/km².
🇫🇮
Lenga yupik, sirenik
Pais an dova a l'é parlà
La lenga yupik, sirenik o Yupik, Sirenik a fa part ëd le lenghe eskimo-aleutin-e e a l'é parlà dzortut an Russia (Asia).
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ysr
🇫🇮
Lenga besoa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga besoa ò Besoa a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant l'Indonesia (Sulawesi).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Besoa a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bep
🇫🇮
Lenga Serua
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Serua ò Serua a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Moluche).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Serua a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=srw
Pézy
Pézy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 6,24 km², con 181 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 29 ab/km².
🇫🇮
Lenga Nete
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nete o Nete a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nete a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=net
Bedwell Harbour Water Aerodrome
Ël Bedwell Harbour Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà an Bedwell Harbour, Columbia Britànica, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CAB3.
Calidris minuta
Calidris minuta
Órdin:  Charadriiformes<BR> Famija: Scolopacidae<BR> Géner:  Calidris<BR> <BR> <BR> <BR> <BR>
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ... <BR> A l'é ën cit osel migrateur. <BR>
Ambient
Da finì. <BR>
Distribussion
Nòrd Éuropa, Asia e Àfrica. <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Calidris minuta
Lenga Yasa
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Yasa o Yasa a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Yasa a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=yko
Lenga anus
Pais andoa a l'é parlà
La lenga anus ò Anus a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dl'Anus a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=auq
Lenga Baangi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Baangi o Baangi a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Baangi a peul esse:<BR> <BR>
Lunano
Lunano a l'é na comun-a dla region dle Marche, provincia ëd Pésaro-Urbin, con sirca 1.232 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 14 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 88 ab/km quadrà. A confin-a con Macerata Feltria, Piandimeleto, Sassocorvaro, Urbin.
Lenga Baangi
Classificassion
<BR>
Lunano
🇫🇮
Lenga Baangi
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bqx
Indre
Indre a l'é 'l nòm:
Indre
Monterosso
Monterosso a l'é 'l nòm ëd quatr comun italian:
Isili
Isili a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Nùoro, con sirca 3.078 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 67 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 46 ab/km quadrà. A confin-a con Gergei, Gesturi (CA), Laconi, Nuragus, Nurallao, Nurri, Serri, Villanova Tulo.
🇫🇮
Satillieu
45.15139°N, 4.61472°W
Satillieu a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 32,82 km², con 1 596 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 48 ab/km². 🇫🇮
Al Capone
Al (Alphonse) Capone a l'é un dij pì avosà criminaj dël Neuvsent.
Ugo Marìa Cumin
Biografìa
left|200px Frà Ugo Marìa Cumin (1762 - ?) a l’è l’àutor dla prima euvra piemontèisa dedicà completament aj bolè, Fungorum Vallis Pisii Specimen (1804), ël campionari dij bolè dla Val Pesio.
A l’era nà coma Giovan Pàul Cumin a Revel, an Val Pò, l’8 ëd giugn dël 1762, da Michela Marìa e Giovan Batista Cumin, ël prim d’almeno eut tra frej e seure.
Al Capone
J'agn dla gioventura
A tre mèis a l'é batesà a la cesa ëd San Michel dal reverend Gioacchino Garofalo. A quatòrdes agn, arprocià da na professorëssa, a-j buta le man a còl. A l'é parà via da la scòla e a-i torna pì nen. A fa dij travajòt ëd tansantan. Chèich agn apress as buta ansema a na còca ciamà Five Pointers. A l'é arestà tre vire da la polissìa, ma sensa ch'a-i sio mai ëd preuve për ten-e an pé j'acusassion.
Ugo Marìa Cumin
Biografìa
A studia prima a Morëtta e peui a Turin, andova ël 24 ëd magg dël 1786 a pija ‘l brevèt dë spessiari.<BR> A intra peui a la Certosa ‘d Pesio coma convers (frà làich); lì as dédica ‘d pì a le erbe e aj bolè che a la vita religiosa e a l’è per lòn lì che a ven novissi mach ant ël 1790, con ël nòm d’Ugo Marìa.<BR> A la fin, ël 21 ëd novémber dël 1791 a pija ij vot.
Al Capone
J'agn dla gioventura
Capone a l'é pijà a travajé tanme barista e për ten-e l'órdin ant lë Harvard Inn ëd Frank Yale. A l'é ambelessì ch'as fa sò ranfrign al moro: na sèira Frank Galluccio a riva al local con soa seur; Capone a-j fa 'n coment ofensiv e Galluccio a tira fòra 'l cotel. Capone a përdonërà Galluccio e, chèich agn apress, a lo pijërà tanme vardia dël còrp a 100$ la sman-a. Ij 18 dë dzèmber 1918 Capone as maria con Mae Coughlin, ëd doi agn pi veja che chiel. L'ann apress a-i nass sò fieul Albert Francis, stranomà Sonny; Johnny Torrio, ch'a l'avìa ij sò tràfigh a Chicago, a-j fa da parin.
Sospetà d'avèj massà doe përson-e e ant ij pastiss për avèj mandà n'àutr a l'ospidal ant na rusa ant ël café, Capone a pija fomna e fieul e a va an tuta pressa da Torrio a Chicago.
Ugo Marìa Cumin
Biografìa
Ant ël 1794 a l’è nominà Sòcio Corispondent dl’Académia dle Siense ëd Turin. A j’inissi dl’Eutsent ël Piemont a ven na provinsa fransèisa, la 27-a Division. Le librerìe dla Certosa a ven-o sigilà e a la fin, la Certosa a ven sarà ant ël 1802.
Camarophyllus cereopallidus
Descrission
Capel fin a 4 cm, pian-bombà, crema òcra al disch, striolà, a marca l'ùmid, lubrificà. Lamele un pòch dël midem color. Gamba àuta fin a 5 cm e larga fin a 0,5 cm, atenuà, ciàira.
Chattanooga
right|175px
Camarophyllus cereopallidus
Ambient
A chërs ant ij pra.
Chattanooga
Chattanooga a l'é na sità ëd 180.000 abitant ant ël Tenessì.
Ugo Marìa Cumin
Biografìa
Cumin a së spòsta a Coni, andova për vive a fa lë spessiari. Ant ël 1803 a ven istituì a Coni un Ort Botànich e Cumin a ven nominà diretor. Dòp ël 1808 as perdo le trasse dël Cumin e purtròp a l’è non possìbil stabilì la data dla mòrt (sicurament prima dël 1812).
Al Capone
Capone a Chicago
A l'ancamin ij travaj che Capone (o Al Brown, sò stranòm preferì) a dev fé për Torrio a son modest: vardia dël còrp, safeur, barista, portié al bordel.
Chattanooga
An lenga cherokee, sò nòm a veul dì mojen ëd traspòrt.
Ugo Marìa Cumin
Biografìa
A parlo dël Cumin amportant botànich e micòlogh dël passà, Bellardi, Balbis, [Fries], Saccardo, Burnat. A chiel a l’è antitolà l’AMBAC, Associassion Micològica Bovesan-a e dj'Alp ëd Coni "Ugo Maria Cumin".
Camarophyllus cereopallidus
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Chattanooga
Sità gemelà
thumb|right|200px|Panorama Chattanooga a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Ugo Marìa Cumin
Euvre
Ant soa euvra Fungorum Vallis Pisii Specimen (60 pàgine) a son dëscrivùe 151 specie ‘d bolè e un pòche ‘d varietà. Ant la figura publicà dzora, as vëdd un dij pòchi disegn fàit dal Cumin, ël Boletus Scobinaceus che adess a së s-ciama Albatrellus pes-caprae.<BR> Frà Cumin a dovrìa avèj ‘dcò scrivù Observation sur quelches plantes du Jardin Botanique; par M. Cumino Directeur (1805), ma l’euvra a l’è andàita perdùa.<BR>
Al Capone
Capone a Chicago
Ij 17 ëd gené dël 1920 a-i càpita n'aveniment ch'a-j lassrà na marca a l'época: a intra an euvra ël National Prohibition Act: ël proibissionism. Torrio a nufia l'afé e as campa andrinta. Cand sò barba James Colosimo a l'é massà j'11 ëd maj, chiel giutà da Capone as buta an tren pr'ëspantié sò teritòri: a rivo a coaté tuta la bariera con bordej e ca pr'ij gieugh d'asar an onzend le roe dij fonsionari dla sità. Për consolidé sò podèj, Torrio a riess a pasié e rende cooperative pr'ëscasi tre agn le vàire còche ch'a-i ero a Chicago.
Braoggi
Braoggi a l'è 'n giornal local ch'a seurt tuti ij màrtes e arpòrta 'l neuve dla zona 'd Bra. A l'è slargà e vendù 'dcò 'nt ël Roé e 'nt ël Langhe.
Ël diretor a l'é Giuseppe Grosso.
Winnipeg - St. Andrews Airport
Ël Winnipeg - St. Andrews Airport a l’é n'aeropòrt localisà a St. Andrews, Manitòba, Canadà.
Ugo Marìa Cumin
Euvre
🇫🇮
Braoggi
A fa part dël grup editorial Agagrafica 'd Coni, ansema a j'àutri giornaj locaj Cuneo Sette e Saluzzo Oggi.
Al Capone
Capone a Chicago
Për coaté ij sò tràfich ilegaj, Capone as fa passé për comersant ëd mobilia dë sconda man (e an sla guida telefònica a l'é marcà tanme antiquari). A dimostra d'esse n'agiut tant pressios për Torrio che chiel-sì a j'afida la gestion d'un dij sò locaj e ël 25% dij guadagn dij sò bordej. Passà un pàira d'agn, soe relassion a son pì nen cole d'un cap e sò sot-pòst, ma pitòst da sòcio.
Braoggi
La redassion a l'é a Bra, an via Principi di Piemonte 6.
Anliure esterne
🇫🇮
Al Capone
Capone a Chicago
Ij 14 ëd novèmber dël 1920 ël pare 'd Capone a meuir a 52 agn 'd n'infiamassion al mùscol cardìach; Al a arciama antlora soa famija a Chicago. Ël prim a rivé a l'é sò frel Ralph, ch'as farà stranomé Brown e a pija an gestion un dij locaj ëd Torrio e sò frel. Ëdcò ij sò cusin Charlie e Rocco Fischetti a rivo a Chicago ciamà da Capone e a pijo 'd pòst ëd responsabilità ant l'organisassion. An prevision d'ospité soa famija, Al Capone a costruiss na ca a doi pian e quìndes ëstanse, protegiùa tanme na fortëssa, al nùmer 7244 ëd South Prairie Avenue.
Fonsion esponensial
Monotonìa e lìmit
Da la definission, a-i ven che la fonsion expx a l'é chërsenta e che
Al Capone
La prima aparission ant la crònaca
Bele che conossù da la polissìa e da la gusaja, ancor dël 1922 ël nòm ëd Capone a l'é nen conossù daj giornaj e a soa prima aparission an sla crònaca a l'é ciamà Alfred Caponi. A ancàpita na matin d'ost cand apress na neuit fòla Capone, cioch, a cor an vitura con na fija da banda e tre òm daré. Virand al canton d'East Randolph Street a bòcia contra 'n tassì e a feriss ël safeur. Sautand fòra dla vitura, Capone a tira fòra n'ansëgna dla polissìa, a ambranca na pistòla contra 'l tassista e a mnassa dë spareje. A mnassa dë sparé ëdcò contra na vitura ëd passage d'anté ch'a l'avìo crijaje ëd rangé l'arma. Ij sò quatr cambrada a scapo. La polissìa a riva prima ch'a-i suceda d'àutr e Capone as pija tre acusassion: assàut con na vitura, guida ant në stat antossià, traspòrt d'arma stërmà. Ma, coma a-i ancapitrà soens, a-i sarà gnanca 'n process: nen mach as lasso perde j'acusassion, ma coste a son fin-a scancelà daj registr.
Ant la sconda mità dël 1923 la còca dë Spike O'Donnell a dà bataja contra l'organisassion ëd Torrio për ël contròl dij tràfich ëd la bira, ma a l'é crasà. Capone a l'é sospetà d'esse colegà a vàire massacr ëd sa guèra, ma a-i é gnun ch'a testimònia sota sarament contra 'd chiel.
La conquista ëd Cicero
Dël 1923 William E. Dever a dventa sìndich ëd Chicago e a anandia na campagna contra 'l crìmen e 'l vissi. Torrio e Capone a devo tramudé ël sènter dij sò afé ant lë vzin Cicero, anté che 'l pressident dla sità (na caria equivalenta a sìndich), Joseph Z. Klenha a l'era a j'órdin dle còche. Dël 1924 Klenha a l'é torna elegiù, mersì a j'antimidassion eletoraj e a le violense dj'òm ëd Capone; durant na bataja con la polissìa a-i meuir Frank Capone, frel d'Al. Ël 1 ëd maj, un mèis dòp dj'elession, Torrio e Capone a peulo duverté soa prima ca dë scomësse a Cicero. Antramentre Cicero as vagna na reputassion afrosa për la presensa ëd tuta sa criminalità.
Miradolo Terme
Miradolo Terme (Miradò an dialèt pavèis) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 3.810 abitant, an provincia ëd Pavìa.
Al Capone
La conquista ëd Cicero
La sèira dj'8 ëd maj 1924 Capone a massa sota j'euj ëd tre testimòni Joe Howard, ch'a l'avìa patlà sò amis Jake Guzik. Ël di apress a-i seurt për la prima vira an sël Tribune ëd Chicago la fotografìa ëd Capone (torna con ël nòm ëstropià, sa vira Tony Capone). Ma dun-a doi dij testimòni a cambio soa version e ël ters a dëspariss. A l'ancesta ij giurà a diciaro ël sassin ësconossù.
Fonsion esponensial
Derivà
Dagià che la fonsion f(x)=logx a l'é derivàbil con derivà sempe diferenta da 0, ëdcò soa anversa g(x)=expx a l'é derivàbil e soa derivà ant ël pont x=logy a l'é
Al Capone
La conquista ëd Cicero
Antratant l'atività ëd Torrio e Capone ant la prostitussion a chërs, gavà ch'a Cicero anté ch'a l'avìo promëttù ëd goerné mach locaj dë scomësse. Sò pì gròss bordel, Maple Inn, a l'é stabilì a Forest View, un vilage ch'a l'era pen-a stàit ancorporà a Chicago e d'andoa Capone a l'avìa fàit ëscapé con dë mnasse e violense ël magistrà ëd polissìa Joseph W. Nosek e d'àutri fonsionari për buteje a sò pòst dij sò òm.
La montà a la sima
An novèmber 1924 Torrio e Capone a son sospetà d'esse mës-cià ant l'ideassion dël sassinament ëd Dion O'Banion, cap ëd na còca amportanta ëd Chicago. Hymie Weiss, ch'a na pija ël pòst, a fa sarament d'arvangia. La treva an tra le còche ëd Chicago a l'era giumai finìa. Capone as fa pronté da la General Motors na Cadillac blindà e a pija tute le precaussion possìbij, an fasend-se compagné daspërtut da soe vardie dël còrp (malgré se mzure 'd protession, gnun-a companìa a acetrà ëd vendie na pòlissa 'd suransa an sla vita).
Miradolo Terme
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gianpaolo Troielli (dal 30/03/2010, second mandà dal 15/06/2015).
Fonsion esponensial
Fórmole fondamentaj
An butand x=loga,y=logb, la fórmola logab=loga+logb a equival a dont a-i ven che për qualsëssìa nùmer rassional r.
Miradolo Terme
Arferiment
thumb|left|300px|Na strà dël pais 🇫🇮
Fonsion esponensial
N'aplicassion: la definission ëd potensa a esponent real
La fórmola pen-a trovà a përmet dë spantié la defission dla potensa a^r al cas anté che r a l'é 'n nùmer real qualsëssìa, nen mach rassional, e a a l'é 'n nùmer real positiv. An butand x=loga, i l'oma an efet che, për r rassional, andoa lë scond mèmber a goerna sò sust ëdcò si r a l'é nen rassional: costa ugualiansa a peul esse pijà tanme definission ëd potensa a esponent real qualsëssìa. An costa manera a resto verificà j'istesse propietà che për la potensa a esponent rassional, visadì
Al Capone
L'artorn a Chicago
Dël 1925 a l'era dventà ciàir che 'l sìndich Dever a podìa fé pòch contra ij trigo polìtich-criminaj ëd Chicago; antlora Capone a tramuda torna sò quartié general ant la sità, a l'obergi Metropole: a pija n'apartament d'eut stansie për chiel al quart pian e na mesa dosen-a dë stansie al pian set për ij sò òm, anté ch'a fa ëdcò pronté na palestra për tenje an forma.
Fonsion esponensial
N'aplicassion: la definission ëd potensa a esponent real
An particolar, an denotand con e ël nùmer exp1 (visadì loge=1), i otnoma son a përmet ëd denoté mach e^x l'esponensial d'x. An costa forma le propietà ëd costa fonsion a resto mach dij cas particolar dle propietà dle potense.
Al Capone
L'artorn a Chicago
Capone a ranfòrsa sò podèj con la corussion dij pùblich ufissiaj e l'organisassion ëd na strutura criminal dissiplinà.
Fonsion esponensial
N'àutra definission dl'esponensial
L'esponensial expx a peul ëdcò esse definì tanme la soma ëd na serie, ch'a sarìa sò dësvlup: Costa definission as peul ëslarghesse ai valor compless ëd la variàbil x, lòn ch'a përmet dë stabilì la fórmola fondamental 🇫🇮
Al Capone
L'artorn a Chicago
An coj agn Chicago e j'anviron a son bolversà da la guèra an tra le còche: an dontré agn as conto pì che 200 përson-e massà, dont un dij sassinament ch'a sburdisso ëd pì la gent a l'é col ëd William H. McSwiggin, assistent dl'avocat dlë stat, lòn ch'a sotligna l'esistensa ëd rapòrt nen ciàir an tra anstitussion e criminalità.
Ij 21 d'otóber 1926, arpresentant ëd le vàire còche as ancontro a l'obergi Sherman për concordé na treva e decide na neuva spartission dël teritòri. La còca ëd Capone as vëd arconossù scasi tut Chicago sota Madison Street e bon-a part ëd la bariera. Ma la treva a resta dlicà a provisòria.
Ant l'otonn Capone as angagia ant la campagna për l'elession a sìndich ëd Bill Thompson, ch'a l'avìa già fàit doi mandà prima ëd Dever. Ij 5 d'avril 1927 Thompson a l'é elegiù e a nòmina dlongh tanme fonsionari dla comun-a gent gropà a la criminalità; sòn a anandia n'àutr perìod ëd corussion ancreusa a tuti ij livej. A 'n mèis apress j'elession, Capone a l'avìa già slargà sò quartié general al Metropole a sinquanta stansie, riservand la locanda Hawthorne tanme bas secondaria për operassion ant la bariera. Al Metropole a-i era un va e ven continuà ëd fonsionari dla comun-a e dla polissìa, tuti giumai al servissi 'd Capone. Na mzura dl'aument ëd soa anfluensa sota la neuva aministrassion Thompson a l'é mostrà da soa partissipassion al comità ch'a acheuj Francesco de Pinedo, ch'a fasìa ël vir dël mond an idroplan tanme ambassador ëd Mussolini, cand chiel-sì a riva a Chicago ij 15 ëd maj.
Vin
Ël vin "Sant", pien dë Spìrit, ël sangh ëd Nosgnor Gesù Crist, ël bèive dl'amicissia, ël miraco ëd Noé, la beivùa ëd tuti ij Rè, sgnor e ëdcò tuti ij bonòm sensa un pich! Ij dotor d'Enologìa che a l'han fàit na campagna botonà contra coi che (an fasend la tradussion dal piemontèis), a ciamavo n'italian "vino nero" col che lor (për stimesse e nen vesse da meno dij Fransèis) a mostravo a ciamé "vino rosso", che a lo ciamo pura "vino rosso" ansima ij papé ëd la Ciambrèa ëd Comersi; noi i lo ciamoma come da sempe, sariadì Vin Nèir.
Al Capone
La guèra ëd sucession sicilian-a
Vàire tentativ ëd massé Capone a falisso tra la prima e l'otonn dël 1927 e minca vira a son ij sicari ch'a ven-o trovà mòrt massà a colp ëd mitraja. Sòn a l'é l'ancamin ëd cola ch'a ven ciamà la guèra ëd sucession sicilian-a. An efet, ël mandant ëd si atentà a l'era Joseph Aiello ch'a l'avìa përdù l'elession a la pressidensa dl'Union Sicilian-a (peui Union Nassional Ìtalo-Merican-a) contra Tony Lombardo, n'òm dl'organisassion ëd Capone.
Ël neuv cap dj'anvestigador, William O'Connor, dnans a óndes sassinage nen arzolvù a serca ëd volontari për la polissìa ch'a l'abio combatù an guèra e ch'a sio pront a sparé con la mitraliatris contra ij bandì. Ij 22 ëd novèmber a aresto Joseph Aiello. Cand chiel-sì a l'é liberà a scapa a Trenton, an New Jersey, sbaruvà da la flin-a ëd Capone.
Vin
Vin Nèir e vin Bianch, ansema a quaiche Rosé e Spumant, a fan part dël patrimòni che l'òmo l'ha ardità dai temp andré, quande che as pensa che për asar quaidun l'abia arcorzisse che un baron d'uve andrinta na conca, passanda per un procediment che as ciama fé beuje (na Fermentassion Natural), a podìa trasformesse an lìquid scur ch'a conten Spìrit, Vitamin-e, Tanin, vàire qualità ëd citi-element che a lo fan definì da vàire mila agn con ël midem nòm.
Lenga Zulgo-Gemzek
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Zulgo-Gemzek o Zulgo-Gemzek a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Zulgo-Gemzek a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gnd
Marcillac-Vallon
Marcillac-Vallon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 14,59 km², con 1610 abitant, scond ël censiment dël 2006, con na densità ëd 105 ab/km².
🇫🇮
Vin
La manera ëd bèive ël vin a l'é 'dcò cangià con le colture: për esempi, ij gaj a lo beivìo pur, antant che ij grech e ij roman a lo slongavo con l'eva.
Mersì a sò contnù, ël vin a l'ha n'assion arlassanta e anti-anfession. A smija ëdcò che, se beivù con moderassion, a l'abia n'efèt anti-ossidant ch'a protegg j'arterie.
Andrinta al Vin a-i é 'dcò l' Àcid Acétich (l'Asil), ël responsàbil ëd tanti dësdesi andrinta le Cròte. Se ël vin, pien dë Spìrit, a l'é ël Bèive che Gesù Crist a l'ha lassà come arcòrd ëd soa vita e ëd soe sin-e con ij sò amis pì car, l'Àcid Acétich a l'é come ël Diao, che a passa tut sò temp për vasté ël vin e mandelo a Rabel. Per costa rason j'òmini dla tèra a l'han passà dij sécoj për amprende vàire manere ëd travajé ël vin, e ëdcò ëd goernelo.
La fermentassion as fà andrinta la Tin-a. La Rape d'uva già bele dësblà a passo andrinta al Tòrcc che a jë sbërgnàca për fé seurte tut lòn che a-i resta. Peui as tramira con le moderne Pompe da vin (Muvé 'l vin) andrinta aj Botaj, e peui andrinta le Damigian-e, via via sempre andrinta dij contnidor pì cit, fin-a a rivé ai Pinton e a le Bote.
Ij cantiné a peulo tasté ël vin con ël Bicel, e ciapelo con ël Copon. La Copa a resta ël sìmbol pi fòrt dël miraco dël vin: "Sbate le cope ansema", e "bèive ancora na copa prima dë ande a cà" a resta da sempre un sìmbol d'amicissia eterna.
A së stima che ël vir d'afé dël mërcà dël vin ant ël 2009 ant ël mond a sia stàit ëd 5,7 miliard d'éuro.
ATENSION: ël vin as bèiv mach antrames ai past, e mach quàiche bicel (un o doi). A l'é possìbil na vòlta minca tant aossé un pòch ël gomo, ma sempe con cognission, arcordandse che ël Vin a l'é un segn d'amicissia ma a serv nen da sol për arzòlve ij nòstri problema.
Vin ëd Piemont
Ël Piemont a l'é la region italian-a ch'a fà pì 'd vin.
Ij vin pì arnomà a son:
Al Capone
A Los Angeles e torna a Chicago
Ël sìndich Thompson a l'era butasse an testa ëd presentesse a j'elession pressidensiaj dël 1928. A l'avìa donca da manca 'd fé vëdde ch'a savìa ten-e polida soa sità. Capone a l'é obligà a parte e a va a Los Angeles, anté che però a-j permëtto nen ëd fërmesse. A decid antlora ëd torné a Chicago, antramentre che Thompson as ancòrz ch'a l'ha gnun-e possibilità ëd vagné j'elession. Capone a peul rintré e sò podèj an sità as agrandiss ancor. As rend però cont ch'a l'ha da manca ëd trové 'n pòst andoa artiresse ant ël cas che l'aria a Chicago a cambièissa torna. Për sòn a buta l'euj su Miami, anté ch'a passa l'invern con la famija e a cata na vila a Palm Island.
Antratant a Chicago a l'era ancaminà a colp ëd bombe la campagna për j'elession primarie republican-e a le carie dlë stat e dla contà. Capone e soa còca, con l'agiut dla polissìa, as angagio për ij candidà ëd Thompson. La giornà dle votassion a l'é ëdcò sarà da 'n sassinage. Ma tuta la violensa ëd cole sman-e a l'avìa stofià e bolversà ij sitadin, ch'a son andàit a voté an eut-sentmila për contrasté ël podèj ëd Capone: ij candidà ëd Thompson a vagno pà.
La guèra ëd sucession sicilian-a a va anans: ël 1m ëd luj j'òm ëd Capone a van fin-a a New York a massé Frank Yale, ël vej patron ëd Capone, përchè chiel-sì a protegìa Aiello e a trocionava an sël tràfich dj'alcòlich. Sòn a scaden-a la reassion dle fòrse d'Aiello che doi mèis apress, ij 7 dë stèmber, a masso an sla stra Tony Lombardo, an camin ch'a rintrava da sò travaj a l'Union Nassional Ìtalo-Merican-a. Për ij tre agn apress la pressidensa dl'Union a l'é stàita mortal për tuti ij pressident e vàire candidà, mòrt massà un apress l'àutr.
Ant l'istà 1928 Capone a tramuda so quartié general dal Metropole al Lexington, mach traversà la stra. Dij des pian dël Lexington, chiel e ij sò òm a òcupo tut ël quart, bon-a part dël ters e dë stansie spatarà për buteje le fomne. Capone a stasìa an n'apartament ëd ses stansie ch'a pagava 18000$ a l'an e a l'avìa fàit anstalé na cusin-a mach për chiel al quart pian. Për podèj andé e ven-e sensa fesse vëdde, a l'avìa fàit pronté na pòrta stërmà ch'a mnava ant l'edifissi da banda.
Capone a sistema soa morosa dël moment an n'apartament ëd doe stansie al pian dë dzora. Un di la fija a va dal dotor ch'a soagnava j'òm dla còca për un fastudi genital, e chiel a-j diagnòstica la sifìlis; ël dotor a consèja a Capone ëd fé la preuva ëd Wassermann, ma chiel-sì as arfuda, ch'a l'ha sgiaj ëd fesse foré për fesse pijé ël sangh.
Dl'otonn, Herbert Hoover a vagna j'elession nassionaj. Un-a dle decision ch'a pijërà an ëdventand pressident a sarà ch'a dev crasé Capone.
J'àutre atività dl'organisassion
Ël bibi a l'era la part pì amportanta dij profit ëd Capone, che tutun a l'avìa diversificà ij sò afé, dagià che un di o l'àutr ël proibissionism a podìa chité. Chiedun-e dj'atività alternative a l'ero fin-a legaj (a l'era fin-a dventà sòcio 'd na lavanderìa, dont ël proprietari a vorìa butesse a l'arpar da j'estorsion dël sindacà dij lavandé), ma la pì amportanta a restava l'estorsion ai comersant, lòn che tra l'àutr a cissava l'aument dij pressi. L'estorsion a l'era dventà tant frequenta ch'a l'avìo stabilì un tribunal a pòsta për chila. As càlcola che Capone a controlèissa apopré lë 70% dj'estorsion a Chicago: dij 105 milion ëd dòlar d'afé stimà dl'organisassion ëd Capone dël 1928, 10 milion a vnisìo da costa atività.