cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lenga Zimakani
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Zimakani o Zimakani a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Zimakani a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=zik
Cornate d'Adda
Cornate d'Adda (Curnàa an dialèt brianseul) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 10.648 abitant, ant la provinsa ëd Monza e dla Briansa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fabio Quadri (da l' 8/06/2009, second mandà dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|La sentral elètric-a "Esterle" 🇫🇮
Lüsen
right|140px Lüsen (Luson për j'italian) a l'é un comun ëd 1.457 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Popolassion
Ël 98,95 % dj'abitant ëd Lüsen a l'é 'd lenga tedesca, ël 0,83 % a l'é 'd lenga italian-a, ël 0,23 % a l'é 'd lenga ladin-a.
Landeira, Negreira
Santo Estevo ëd Landeira a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Negreira. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 287 abitant (148 fomne e 139 òm) distribuì an 2 grup ëd popolassion.
Lüsen
Anliure esterne
🇫🇮
Landeira, Negreira
🇫🇮
Dore Lake Airport
Ël Dore Lake Airport a l'é n'aeropòrt localisà davzin al Dore Lake, Saskatchewan, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CJE2.
Yarmouth Airport
Ël Yarmouth Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Yarmouth, Neuva Scòssia, Canadà.
Sesnola
Ël vin Sesnola as prodov ant la frassion ëd Sesnola, ant la comun-a d'Ël Seto Viton an provinsa ëd Coni.
Al nebieul as peulo giontesse àutre uve nèire.
🇫🇮
Lenga Tamang, Eastern Gorkha
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Tamang, Eastern Gorkha a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tge
Châtenay
Châtenay a l'é 'l nòm:
Lenga Thakali
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Thakali o Thakali a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Nepal.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Thakali a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ths
Abies pinsapo
thumb|right
Descrission
Costo artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Distribussion
Da finì.
Notissie
Da finì.
Lenga Goemai
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Goemai o Goemai a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Goemai a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ank
Lenga Ambo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ambo o Ambo a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ambo a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=amb
Labatie-d'Andaure
45.02583°N, 4.49361°W
Lenga Kaniet
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kaniet ò Kaniet a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kaniet a peul esse:
Labastide-sur-Besorgues
44.72556°N, 4.30306°W
Labastide-sur-Besorgues a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 17,29 km², con 176 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 10 ab/km². 🇫🇮
Labro
Labro a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Rieti, con sirca 348 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 11 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 32 ab/km quadrà. A confin-a con Arrone (TR), Colli sul Velino, Morro Reatino, Terni (TR).
🇫🇮
Lenga Kaniet
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ktk
🇫🇮
Gian Lorenzo Bernini
thumb|right|200px|Gian Lorenzo Bernini (autoritrat) Gian Lorenzo Bernini a l'era n'architet baròch.
Nassù a Nàpoli ël 7 dë dzèmber dël 1598 e mòrt a Roma ël 28 ëd novèmber dël 1680.
Bernini a l'era stàit formà da sò pare e a l'é con chiel ch'a l'é andàit a Roma dël 1605.
A l'ancamin protegiù da la famija Borghèis, a l'é dventà scultor e architet al servissi dij vësco ëd Roma Urban VIII, sò prinsipal mecenà, peui Nossens X, Lissànder VII e Clement IX.
Soa atività artìstica a l'ha tocà tuti ij géner, an realisand dij ritrat, dij fresch, dle fontan-a - dont la Fontan-a dij Fium an piassa Navona - dle statue ëd përsonage stòrich e mitològich, dle statue 'd sant, dle tombe. A l'ha progetà la Fàbrica ëd San Pé e a l'ha travajà a tante d'àutre cese roman-e.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga Esimbi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Esimbi o Esimbi a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Cargeghe
Cargeghe a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Sàssari, con sirca 606 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 12 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 51 ab/km quadrà. A confin-a con Codrongianos, Florinas, Muros, Osilo, Ossi.
Lenga Esimbi
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Esimbi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ags
Margreid an der Weinstraße
right|140px Margreid an der Weinstraße (Magrè sulla strada del vino për j'italian) a l'é un comun ëd 1.188 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Cintray
Cintray a l'é 'l nòm:
Margreid an der Weinstraße
Anliure esterne
🇫🇮
Castelsardo
Castelsardo a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Sàssari, con sirca 5.396 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 45 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 120 ab/km². A confin-a con Sedini, Sorso, Tergu, Valledoria.
Lenga Marind, Bian
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Marind, Bian o Marind, Bian a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Marind, Bian a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bpv
Villagrande Strisaili
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Loi (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
Lenga zapotec, asunción mixtepec
Pais andoa a l'é parlà
La lenga zapotec, asunción mixtepec o Zapotec, Asunción Mixtepec a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=zoo
🇫🇮
Stòria dla Valsusa-Viabilità Roman-a
Impat sossial e técniche ëd costrussion dje stra
La stra roman-a ëd la Valsusa, fàita fé da August, a vira dzorsota ël mond dij valigian nen manch che la presensa dla cultura roman-a. Mach për dine un-a, soa costrussion a l’ha da esse un travaj che a men-a ant la val vàire ingenié specialisà e a ciama a travajé la pì part ëd la popolassion local. La costrussion ëd na stra roman-a a ven ën sinch part:
Topologìa dla rèj stradal
right|thumb|200px|Na via roman-a ëd Pompej, che an da l'idèja ëd coma che a dovèisso esse le stra che a passavo për ij borgh roman dla Valsusa La viabilità roman-a an val ëd Susa a l’é fàita ëd na stra che a passa për la snista orogràfica dla Dòira Rivaria, da Caslëtte a Susa. Ambelessì la stra a së sdobia vàire vire: Donca n’età roman-a a-j é pa dë stra che a passo për ël Monsnis modern. E a venta dì che, ëd tute ste stra për ij vàlich, l’ùnica pavimentà a l‘é cola dël Monginevr.
La stra coma ciav dle comunicassion antra Italia e Galia
right|thumb|200px|Part ëd la Tàula Peutingerian-a, ùnica carta geogràfica roman-a che a sia rivane fin-a al dì d'ancheuj Për bogesse antra Italia e Galia a-i son mach tre vie: Për le montagne costa-sì a la resta motobin pì legera che nen cola d’Aosta, e con lòn la Valsusa as tira ël gròss dël tràfich. La stra a la travaja tut l’ani e la gent dël pòst a la ten polida da fiòca e giassa. A Turin (Augusta Taurinorum) a jë stan ij tabellarii Augusti, ël personal dël servissi postal privà dl’imperator, che a dòvro la stra për ëmné soe neuve. Con costa stra (e con la fondassion ëd Turin) la val a chita d'esse un tòch ëd Galia Transalpin-a spërdù për ij brich e as treuva antegrà ant la circolassion antra Galia Cisalpin-a e Galia Transalpin-a.
Condission dla stra aj temp d'Amian Marslin
Ant ël 355 dGC lë stòrich roman Amian Marslin an lassërà na relassion ant sël teritòri dla Valsusa. Bel dël sò travaj a son vàire carte geogràfiche con l’indicassion dle distanse antra ij leu pì avosà. Marslin a dis la Valsusa «la stra për j’Alp la pì amportanta e traficà». Dël Monginevr an lassa na descrission, andoa a conta che «da ‘nt sima dla banda italian-a a-i é na pian-a ëd sèt mija, che a la va fin-a a la stassion che a diso ëd Marte, e da ambelesì a s’àussa na montagna motobin àuta e bruta da passé, fin-a a dzora la sima dla Matron-a, che a diso parèj përchè ambelelì a l‘é mòrt-je na fomna nòbil. Da cost pòst-sì as anandia na stra pì bela, andoa che as peul andesse pì ampressa, tut giù fin-a al castel ëd Brigantium». Sòn quand che da la costrussion ëd la stra a son già passaje bele che 300 agn.
🇫🇮
Lenga Gimnime
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Gimnime o Gimnime a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gimnime a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gmn
Antoni Ciuffo
Antoni Ciuffo a l'era nassù a Sàssari ai 14 dë stèmber dël 1879 e a l'é mòrt a Barslon-a dël 1911 o 1912. A l'é conossù con lë stranòm ëd Ramon Clavellet. A l'é stàit ne scritor algherèis con n'orìgin napolitan-ae a l'é stàit un ëd coj che a l'han fondà 'l sènter catalanista La Palmavera. Dël 1906 con Joan Palomba a l'ha partissipà al prim Congress Antërnassional ëd la lenga catalan-a che a l'é fasse a Barslon-a. Da col moment a l'ha decidù 'd vive ambelelì, a l'é dventà amis ëd Josep Aladern e a l'ha scrivù d'artìcoj e fàit ëd conferense dzora Algher e l'algherèis. Dël 1908 a l'ha fondà l'arvista La Sardenya Catalana.
Soe poesie Serenada e Himne a son stàite butà an mùsica da Joan Pais i Melis e la sgonda a l'é dventà l'imn ëd la sità d'Algher.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
O Freixo, As Pontes de García Rodríguez
San Xoán dël Freixo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d' As Pontes de García Rodríguez. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 134 abitant (56 fomne e 78 òm), distribuì an 53 categorìe ëd popolassion.
🇫🇮
Postlow
Postlow a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Greifswald, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Anklam-Land.
Lenga Ipulo
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ipulo a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ass
Francesco Borromini
thumb|right|200px|Francesco Borromini Architet e scultor. Sò cognòm a l'era Castelli. Nassù a Bissone (Svìssera) ël 25 dë stèmber dël 1599, a l'é massasse a Roma, an campand-se su na spa, ël 3 d'aost dël 1667.
Dël 1619 a l'é andà a Roma e a l'ha tramudà so cognòm an Borromini. thumb|right|200px|Roma, Sant Iv a la Sapiensa A l'era parent ëd Carlo Maderno, dont a colàbora, tra l'àutr, a la cesa dij Teatin a Roma. An tra soe euvre, sèmper a Roma, la cesa ëd San Carlin a le Quatr Fontan-e, Sant Iv a la Sapiensa, lë scalon a Palass Barberin.
🇫🇮
Kenora Airport
Ël Kenora Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Kenora, Ontario, Canadà.
Bëscheuit (castagna)
Ij bëscheuit a son dle castagne ch'a son cheuite doe vire, con soa pleuja. Parèj as goerno për tant temp e a son mangià sensa feje torna scaudé. 🇫🇮
Lenga istro-romen-a
Pais an dova a l'é parlà
La lenga istro-romen-a o istro-romen a l'é parlà dzortut an Croassia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' istro-romen a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga Marind
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Marind o Marind a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Cierges
Cierges a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 8,22 km², con 62 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 7 ab/km².
Lenga Marind
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Marind a peul esse:<BR> <BR>
Cierges
🇫🇮
Lenga Marind
Classificassion
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mrz
Lenga Gimme
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gimme o Gimme a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Labeaume
Labeaume a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 17,76 km², con 493 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 27 ab/km². 🇫🇮
Lenga Koenoem
Lenga Koenoem
Lenga Gimme
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gimme a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Koenoem
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Koenoem o Koenoem a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Koenoem a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Gimme
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga Koenoem
Classificassion
<BR>
Lenga Montol
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Montol a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Koenoem
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kcs
Lenga Montol
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mtl
Dorset - Kawagama Lake (Old Mill Marina) Water Aerodrome
Ël Dorset - Kawagama Lake (Old Mill Marina) Water Aerodrome a l'é n'aeropòrt localisà a Dorset, Ontario, Canadà. Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CNK5.
Lenga Gane
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gane o Gane a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Moluche).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gane a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gzn
Marignane
Marignane a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd Bouches-du-Rhône. A së stend për na surfassa ëd 23,16 km², com 33 700 abitant, scond ël censiment dël 2005, con na densità ëd 1455 ab/km².
🇫🇮
Caponago
Caponago (Capunàgh an dialèt brianseul) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 5.245 abitant, ant la provinsa ëd Monza e dla Briansa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Monica Buzzini (dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|La cesa parochial ëd Santa Giulian-a 🇫🇮
Lenga Tamang nòrd-ossidental
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tamang nòrd-ossidental o Tamang nòrd-ossidental a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Nepal.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Tamang nòrd-ossidental a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Lethbridge Airport
Ël Lethbridge Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Lethbridge, Alberta, Canadà.
Lenga Seimat
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Seimat a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ssg
Lenga Koma
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Koma o Koma a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Koma a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kmy
Douglas Lake Airport
Ël Douglas Lake Airport a l'é n'aeropòrt localisà davzin al Douglas Lake, Columbia Britànica, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CAL3.
Lenga macedo-romen-a
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël macedo-romen a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=rup
Nakajima Ki-27
Ël Nakajima Ki-27, stranomà da j'american Nate, a l'é n'avion da cassa monomotòr fabricà an Giapon adnans la Sconda guèra mondial. A l'ha volà la prima vira dël 1936 e a l'é intrà an servissi dal 1938. A l'é stait dovrà dzortut da la Dai-Nippon Teikoku Rikugun Kōkū Hombu, l'aviassion dl'Armà ëd tèra giaponèisa. A l'é stait prodovù an 3.368 esemplar e soa lestëssa màssima a l'era ëd 470 km/h. 🇫🇮
Medín, O Pino
Santo Estevo ëd Medín a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) dël Pino. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 271 abitant (137 òm e 134 fomne) distribuì an 5 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Giuseppe Garibaldi (C 551)
La Giuseppe Garibaldi, identificà con ël nùmer ëd matrìcola C 551, a l'é 'na nav miltar porta-avion dla Marin-a militar italian-a. La nav a l'é stàita comissionà dël 21 novèmber 1977, varà dël 4 giugn 1983, completà dël 30 stèmber 1985 ant'ël cantié ëd Monfalcone e entrà an servissi ël midesim agn. A l'é longa 180,2 m, so dislocament standard a l'é ëd 10 100 t. 🇫🇮.
Lenga Iceve-Maci
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Iceve-Maci o Iceve-Maci a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Iceve-Maci a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bec
San Gavino Monreale
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Cruccu (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
Abies procera
thumb|right
Ceyreste
Ceyreste  a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd Bouches-du-Rhône. A së stend për na surfassa ëd 22,61 km², com 4 034 abitant, scond ël censiment dël 2005, con na densità ëd 178 ab/km².
Abies procera
Descrission
Costo artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Riccardo Licata
Artista.
Ceyreste
🇫🇮
Abies procera
Notissie
Da finì.
Riccardo Licata
Riccardo Licata a l'era nà a Turin dël 1929. Dël 1946 a l'ha tramudà a Venessia, andoa a l'é mòrt dël 2014. 🇫🇮
Abies procera
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga zapotec, lachiguiri
Pais an dova a l'é parlà
La lenga zapotec, lachiguiri o Zapotec, Lachiguiri a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Cilly
Cilly a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 9,3 km², con 246 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 26 ab/km².
Lenga zapotec, lachiguiri
Classìfica
Në schema ëd classìfica dlë Zapotec, Lachiguiri a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=zpa
Cilly
🇫🇮
Lenga zapotec, lachiguiri
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Pyapun
Lenga Pyapun
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Pyapun o Pyapun a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Nigeria.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pcw
Labégude
44.64583°N, 4.36972°W
Labégude a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 3,12 km², con 1342 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 430 ab/km². 🇫🇮
Chiaramonti
🇫🇮
Bugarín, Ponteareas
🇫🇮
Lenga Warkay-Bipim
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Warkay-Bipim o Warkay-Bipim a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Lenga Tamang sud-ossidental
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tamang sud-ossidental o Tamang sud-ossidental a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Nepal.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Tamang sud-ossidental a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Warkay-Bipim
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Warkay-Bipim a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Tamang sud-ossidental
Classificassion
<BR>
Lenga Warkay-Bipim
Classificassion
<BR>
Lenga Tamang sud-ossidental
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tsf
Lenga Warkay-Bipim
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bgv
Lenga Mom Jango
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mom Jango a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ver
Lenga Yaqay
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Yaqay o Yaqay a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Yaqay a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga Wuvulu-Aua
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Wuvulu-Aua ò Wuvulu-Aua a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Greater Moncton International Airport
Ël Greater Moncton International Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Moncton, New Brunswick, Canadà.
Lenga Yaqay
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=jaq
Leonessa
Leonessa a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Rieti, con sirca 2.730 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 205 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 13 ab/km quadrà. A confin-a con Cantalice, Cascia (PG), Cittareale, Ferentillo (TR), Micigliano, Monteleone di Spoleto (PG), Poggio Bustone, Polino (TR), Posta, Rivodutri.
🇫🇮
Lenga Wuvulu-Aua
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Mals
right|140px Mals (Malles Venosta për j'italian) a l'é un comun ëd 5.054 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Downs Gulch Airport
Ël Downs Gulch Airport a l'é n'aeropòrt localisà a Downs Gulch, New Brunswick, Canadà.
Mals
Popolassion
thumb|right|200px|Panorama Ël 96,83 % dj'abitant ëd Mals a l'é 'd lenga tedesca, ël 3,08 % a l'é 'd lenga italian-a, ël 0,09 % a l'é 'd lenga ladin-a.
Downs Gulch Airport
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CFV9.
Mals
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ulrich Veith (dal 4/05/2009).
Arferiment
🇫🇮
Longone Sabino
Longone Sabino a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Rieti, con sirca 682 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 34 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 20 ab/km quadrà. A confin-a con Ascrea, Belmonte in Sabina, Cittaducale, Concerviano, Petrella Salto, Rieti, Rocca Sinibalda.
🇫🇮
Sità dël Vatican
thumb|160px|right La Sità dël Vatican (Status Civitatis Vaticanæ an latin) a l'é un pais dl'Euròpa meridional, ël pì cit ëstat indipendent dël mond.
A confin-a mach con l’Italia, përchè sò teritòri a l'é tut a l'intern dla sità ëd Roma.
Anté ch'as treuva
300px|center
Organisassion politica
Ël sovran dël Vatican a l'é 'l Papa Fransesch.
Ël Vatican a l'ha 'd relassion diplomàtiche con 177 pais.
Dal 1964 a l'é osservator përmanent a l'Organisassion dle Nassion Unìe, sensa drit ëd vot.
Moneda
Dal 1 ëd gené dël 2002 ël Vatican a deuvra l'Euro.
Për savèjne ëd pi, ch'a varda soa vos.
🇫🇮
Lenga languedocien
Pais an dova a l'é parlà
thumb|right|Localisassion dël Languedocien thumb|right|Spantiament geografich dël languedocien andrinta a l'àrea ossitan-a La lenga languedocien o languedocien a l'é parlà dzortut ant ël mesdì dla Fransa. A l'é na variant regional dla lenga ossitan-a.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël languedocien a peul esse:
Joan Palomba
Joan Palomba a l'era nassù a Algher ai 17 ëd luj dël 1876 e a l'é mòrt-ie ai 29 ëd mars dël 1953. A l'é stàit un vajant lenghista e magìster ant la scòla algherèisa. Dël 1906 a l'ha partessipà con Antoni Ciuffo al prim Congress Antërnassional ëd la Lenga Catalan-a an rapresentand soa comunità e an costa ocasion a l'ha presentà në studi dzora la gramtica dël dialèt algherèis modern.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Cavour (C 550)
La Cavour, identificà con ël nùmer ëd matrìcola C 550, a l'é 'na nav miltar porta-avion dla Marin-a militar italian-a. La nav a l'é stàita comissionà dël 22 novèmber 2000, varà dël 20 luj 2004, completà dël 27 mars 2008 ant'ij cantié ëd Riva Trigoso e Muggiano e a l'é entrà an servissi dël 10 giugn 2009. A l'é longa 244 m, so dislocament standard a l'é ëd 28 160 t. 🇫🇮.
Calasetta
right|140px Calasetta (Câdesédda an lìgure-tabarchin) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 2.900 abitant, an provincia ëd Carbònia-Iglesias.
Aministrassion
thumb|right|200px|Piassa Belly Ël sìndich a l'é Antonio Vigo (da l' 8/06/2009).
Sità gemelà
Calasetta a l'é e a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Friedrich Sertürner
miniatura Spessiari e chìmich. Friedrich Wilhelm Adam Sertürner a l'era nassù a Paderborn (Nòrd Ren-Westfalia) ël 19 Giugn 1783 e a l'é mòrt a Hamelin ël 20 Fërvé 1841. A l'ha otnù la morfin-a da l'òpio e a l'ha donch dëscorvù na neuva class ëd medzin-e: j'alcalòid.
Saint-Savournin
Saint-Savournin a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd Bouches-du-Rhône. A së stend për na surfassa ëd 5,89 km², con 2 577 abitant, scond ël censiment dël 2002, con na densità ëd 437 ab/km².
Friedrich Sertürner
Vita
Nassù a Neuhaus (che al di d'ancheuj a fa part ëd la comun-a ëd Paderborn), a l'é stàit amprendiss 'me spessiari a Neubeck, e a l'ha travajà peui 'me garson dlë spessiari ant la Ratsapotheke ("spessiari dla cà dla comun-a") a Einbeck, andoa a l'ha anandià d'esperiment con le sostanse, anteressandse an particolar a l'òpio. A l'é peui stàit spessiari e "siensià priva" a Einbeck. Peui dël 1922 a l'ha catà la "Ratsapotheke" a Hamelin.
Saint-Savournin
🇫🇮
Friedrich Sertürner
Vita
Dël 1817 a l'ha publicà soa famosa euvra Über das Morphium, eine neue salzfähige Grundlage und die Mekonsäure, als Hauptbestandteile des Opiums (Sël mòrfio, un neuv prinsipi ativ e j'àcid mecònich 'me costituent ëd l'òpio). Soe sorgiss a l'ero sòj numeros esperiment (antlora, lë strument sientìfich a l'era, tanme ancheuj, la preuva dl'esperiment bòrgno). Chiel a l'ha notà dacant j'efet bon, ëdcò j'efet pericolos dla morfin-a "impura" (con àcid mecònich).
Dël 1831 a l'ha arseivù 'l Prémit ëd l'Academia ëd Paris pr'avèj dëscoatà la class dj'alcalòid.
Dël 1841 a l'é mòrt contagià da la frev a Hamelin. A l'é stàit sotrà ant la caplin-a 'd San Tromlin a Einbeck.
Anliure esteriore
Sit an linia d'Einbeck 🇫🇮
Lenga Balo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Balo o Balo a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Balo a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga Tal
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Tal o Tal a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Tal a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Makian oriental
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Makian oriental o Makian oriental a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Moluche).
Lenga Tal
Classificassion
<BR>
Lenga Makian oriental
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Makian oriental a peul esse:<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mky
Lenga Tal
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tal
Lenga Bitare
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bitare o Bitare a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bitare a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bgo
Mercuri (pianeta)
Mercuri (dal latin MERCURIUS, -II ) a l'é 'l pì cit pianeta dël sistema solar, col pì davzin al Sol. Për via 'd costa vzinansa a l'é nen tant fàcil s-ciairelo 'nt ël cel.
Ël di 'd Mercuri a dura 58,65 di terestr.
La surfassa dël pianeta a l'é bin grotolùa përchè a l'é tempestà 'd cratéj. Coste qualità-sì a lo fan smijé a la Lun-a.
L'esplorassion
Doe sonde a l'han viagià vers Mercuri. Mariner 10 a l'é passà dnans al pianeta tre vire antra 'l 1974 e ël 1975. Sa sonda a l'ha pijà dle plance ëd mità ëd soa surfassa. La sconda sonda, Messenger, a l'é stàita lansà an ost 2004. A l'ha mandà an sla Tèra vàire arlevassion e plance. 🇫🇮
Lablachère
44.46444°N, 4.215°W
Lablachère a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 26,38 km², con 1520 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 57 ab/km². 🇫🇮
Clacy-et-Thierret
Clacy-et-Thierret a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 4,21 km², con 304 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 72 ab/km².
🇫🇮
Màssim divisor comun
Ël màssim divisor comun (denotà gcd, greatest common divisor) a l'é n'operassion definìa an sij nùmer naturaj positiv che, a minca cobia (a,b) a fa corësponde ël pì grand dij divisor comun d'a e ëd b.
Dipartiment ëd la Vandea
200px|thumb|right|Localisassion 120px|thumb|right|Blason ëd Vandea La Vandea a l'é un dipartiment localisà ant la region dij Pais ëd la Lòira e a l'ha për capleugh la sità ëd La Roche-sur-Yon.
Lenga zapotec, yautepec
Pais an dova a l'é parlà
La lenga zapotec, yautepec o Zapotec, Yautepec a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Lenga Figian-a
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Figian-a ò Figian a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant le Figi.
Lenga zapotec, yautepec
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=zpb
Lenga Figian-a
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Figian a peul esse:
Lenga zapotec, yautepec
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Figian-a
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=fij 🇫🇮
Lenga Demta
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Demta o Demta a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Demta a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dmy
Mareo
Mareo (Marebbe për j'italian, Enneberg për j'alman) a l'é un comun ëd 2.684 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Aministrassion
thumb|right|200px|La frassion Al Plan (San Vigilio / St. Vigil) Ël sìndich a l'é Fortunato Ferdigg (da l' 8/05/2005).
Anliure esterne
🇫🇮
Araucaria araucana
Descrission
L'Araucaria araucana, o pin dël Cile, a l'é l'erbo nassional dël Cile.
Costo artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Distribussion
As treuva ant sle Ande.
Lenga Irarutu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Irarutu o Irarutu a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Araucaria araucana
Notissie
Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Parada, Oza dos Ríos
Santo Estevo ëd Parada a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Oza dos Ríos. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 236 abitant (125 fomne e 111 òm) distribuì an 5 categorìe ëd popolassion.
Nakina Airport
Ël Nakina Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Nakina, Ontario, Canadà.
Magliano Sabina
Magliano Sabina a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Rieti, con sirca 3.692 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 43 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 86 ab/km quadrà. A confin-a con Calvi dell'Umbria (TR), Civita Castellana (VT), Collevecchio, Gallese (VT), Montebuono, Orte (VT), Otricoli (TR).
Parada, Oza dos Ríos
🇫🇮
Magliano Sabina
🇫🇮
Lenga Irarutu
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Irarutu a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=irh
Mìnim mùltipl comun
Ël mìnim mùltipl comun (denotà lcm, least common multiple) a l'é n'operassion definìa an sij nùmer naturaj positiv che a minca cobia (a,b) a fa corësponde ël pì cit dij mùltipl comun a a e b.
Cossoine
Cossoine a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Sàssari, con sirca 981 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 38 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 26 ab/km quadrà. A confin-a con Bonorva, Cheremule, Giave, Mara, Padria, Pozzomaggiore, Romana, Semestene, Thiesi.
🇫🇮
Teorìa dla trav
miniatura|300px miniatura|300px|Trav ch'a flet. Noté che le session as deformo nen. A l'é la linia d'ass ch'as deforma. Tut lòn che le session a fan a l'é resté perpendicolar a la linia d'ass dla trav bele mentre a flet. Donch as viro e a traslo mach. An mecànica strutural, la teorìa dla trav a l'é na version sempia e linear dla teorìa elàstica sël comportament mecànich dle trav. An particolar a l'é na sempificassion dl'apròcc ëd Saint-Venant, con la gionta dla conservassion dle session pian-e. Conforma a la teorìa dla trav le session pian-e as deformo pa e a resto perpendicolar a la linia d'ass. A l'é mach la linia d'ass ch'as deforma. An sta manera as peul conòsse 'me a bogia minca session, pen-a ch'as conòss 'me a l'é deformasse la linia d'ass sot jë sfòrs subì.
La teorìa a l'é evolvusse an doe fas: con la Teorìa d'Euler-Bernoulli as considerava mach lë sfòrs normal e 'l moment fletent, ignorand lë sfòrs ëd taj. Timošenko a l'ha për prim pijà an cont lë sfòrs ëd taj.
Lenga Longto
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Longto o Longto a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Teorìa dla trav
La teorìa dla trav a l'é 'l fondament për ël càlcol strutural ëd traliss ë tle, ch'a son dë struture fàite da dle trav samblà, e a son ij modej pì amportant ant la siensa dle costrussion.
Lenga Longto
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Longto a peul esse:<BR> <BR>
Teorìa dla trav
Stòria
Comun consens a dis che Galilei a l'é stàit ël prim a tenté ëd dësvlupé la teorìa dla trav dël 1638, ma dë studi recent a mostro che a l'é stàit da Vinci a fé le prime osservassion fondamentaj. Tutun da Vinci a podìa pa conòsse la Lej ëd Hooke e jë strument ëd càlcol për completé la teorìa. Galilei a l'ha definì le fòrse agente sla trav 'me trassion, compression e taj.
Lenga Longto
Classificassion
<BR>
Teorìa dla trav
Stòria
La "trav ëd Bernoulli" a l'é dedicà a Jakob Bernoulli, ch'a l'ha fàit dle dëscuverte amportante. Leonhard Euler e Daniel Bernoulli a son stàit ij prim a buté ansema na teorìa ùtil anviron dël 1750, an dovrand ël càlcol infinitesimal për analisé le deformassion elàstiche sot flession da na mira fìsica e matemàtica. Tutun, a col temp, la siensa e l'angegnerìa a l'ero considerà doi camp separà, e as dubitava che n'arzultà matemàtich d'academia a podìa esse butà an pràtica an sigurëssa. Donch a son fasse d'esperiment an sël material an Olanda, Fransa e Regn Unì dël Set-sent e dl'Eut-sent, an definiend na teorìa técnica sl'arzistensa dle trav ëd vàire materiaj diferent.
Lenga Longto
Còdes ISO
<BR>
Teorìa dla trav
Stòria
J'angegné Claude-Louis Navier e Saint-Venant a l'han portà d'àutre contribussion. Fin-a a la fin dël sécol ch'a fa XIX ij pont e j'edifissi a son stàit batì conforma a dle costume precedente pì provà. Dòp ij sucess dimostrà ant l'Eut-sent con la costrussion ëd pont metàlich an Fransa e Regn Unì, dla Tor Eiffel e dle roe dle giòstre, la teorìa dla trav a l'é stàita aplicà daspërtut e a l'é considerà n'amportant arzultà angegnerìstich e na càusa dla sconda arvolussion industrial.
Lenga Longto
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wok
Teorìa dla trav
Solecitassion
miniatura|Linia ëd dëstach con ij vetor e  ch'a venta anserì
A peul essie damanca ëd consentresse slë studi dl'echilibri ant un tòch ëd trav nopà che an sla trav antrega. Con na linia ëd dëstach (ciamà ld) as peul serne ël tòch da studié, ma a venta peui anserì ant ël pont S (pont ëd l'ass andoa a passa la linia ëd dëstach) la fòrsa arzultanta aplicà sla part ch'a resta da la part gavà. Sta fòrsa arzultanta a l'é fàita da 'n vetor e da 'n moment. Ij valor dë sti doi vetor as càlcolo parèj:
miniatura|300px|Trav sessionà con le partìe ëd fòrse aplicà ch'a son j'un-e j'opòste dj'àutre, sle doe teste dij tronch sessionà. Noté l'usage ëd doi sistema d'arferiment diferent: a-i é 'n sistema x, y, z global ch'a resta 'l midem ant le vëdùe bi- e tridimensional e a-i é 'n sistema x, y, z local adotà për ij doi tronch separà.
Donch, dàita na trav, as taja drit ant na session. Fàit sòn, ij doi tòch, che da unì a l'ero an echilibri, àor ch'a son separà a son sbalansà përchè tute doi a l'ha n'estremità dësvincolà. Për echilibreje torna a venta sostnije con na fòrsa ugual e contraria a cole ch'a-j posso giù. Sta fòrsa echilibranta a l'é dàita pròpi dai vetor e  dont i l'oma parlà. Quand ch'as dëscompon-o sti doi vetor conforma 'l sistema d'arferiment local 3D stabilì, as oten-o tre componente për e tre componente për  che a son j'ansidite 6 componente ëd la solecitassion:
Noté che, dagià che ij doi tronch ëd trav dnans ël taj a l'ero an echilibri (Soma dj'assion nula), ël grup dj'assion ch'a agisso s'un tronch për sostnilo a sarà 'd sigura ugual e opòst rëspet ël grup d'assion ch'a agisso sl'àutr tòch. Donch ij vetor da gionté a l'estremità rossa (an figura) a son d'istess mòdol e d'istessa diression, ma 'd vers contrari rëspet ai vetor ch'a sosten-o l'estremità bleuva.
Sòn a l'é dovù al fàit che j'assion interior, tornand a la vision dla trav antrega, a son gropà al vìncol ëd continuità interior, ch'a agiss an minca pont anté ch'as session-a la trav. Ës vìncol a ampon che ij doi tronch (drit e snistr) ant ij quaj la session S a separa idealman la trav, a resto an efet tacà. Lòn ch'a së studia donch a l'é 'l sistema dle solecitassion ant un pont dla trav (sòj sfòrs) che ij doi tòch dël còrp a së scangio travers le doe bande dla session tajanta.
Convension ëd segn:
miniatura|150px|tre sòrt ëd deformassion: 1) Assial; 2)Ëd taj; 3) Flessional
Nòte
🇫🇮
Lenga Batu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Batu o Batu a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Batu a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=btu
Lenga Nafri
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nafri o Nafri a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Laboule
44.58861°N, 4.16667°W
Castel d'Èntroù
miniatura|sinistra Ël castel d'Èntroù a resta ant la località Plan d'Introd a Èntroù. Ël castel originari a l'é belfé ch'a armontèissa al sécol ch'a fa XII e a l'adoss a l'era constituì da na fortëssa quadrà con na sinta ëd muraje. Vers ël 1260 Pero Sarriod d'Èntroù a l'ha slargà ël castel primitiv che, apress ël sécol ch'a fa XV, a pijërà soa forma poligonal scasi ariondà ch'a lo diferensia da j'àutri castej valdostan.
Laboule
Laboule a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 17,45 km², con 132 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 8 ab/km². 🇫🇮
Lenga Nafri
Classificassion
<BR>
Castel d'Èntroù
An sla pian-a dnans al castel a l'é goernasse un dij ràit esempi rivà fin-a a noj ëd na costrussion tuta an bòsch tìpica dl'architetura dla bassa Età ëd mes valdostan-a: a l'é 'l grané, ch'a armonta al sécol ch'a fa XV.
Lenga Nafri
Còdes ISO
<BR>
Castel d'Èntroù
🇫🇮
Turchìa
160px|thumb|right La Turchìa (Türkiye an turch) a l'é un pais dl'Euròpa e dl’Asia.
Lenga Nafri
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nxx
Turchìa
A confin-a con Grecia, Bulgarìa, Geòrgia, Armenia, Azerbaigian, Iran, Irak e Siria.
Sicilia
La Sicilia (Sicìlia an sicilian) a l'é na region autònoma dl'Italia.
Turchìa
La capital a l'é Ankara.
Sicilia
Sò cap-leu a l'é Palerm.
A conta 4.974.154 abitant e a l'ha na surfassa ëd 25.832 km².
Turchìa
Anté ch'as treuva
300px|center
O Burgo, Pontevedra
Santiago Peregrino dël Burgo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Pontevedra.
Sicilia
Geografìa e teritòri
A fan ëdcò part dla region vàire ìsole pi cite (Eòlie, Ùstica, Égadi, Pelage, Pantelerìa).
Turchìa
Conomìa
La moneda a l'é la lira.
Sicilia
Geografìa e teritòri
Ël 61,4% dla region a l'é fàit da colin-e, ël 24,5% da brich e ël 14,1% a l'é an pian. A l'é na region ëd volcan, dont ël pì àut a l'é l'Etna (3343 méter).
O Burgo, Pontevedra
🇫🇮
Turchìa
Organisassion polìtica
La Turchìa (nòm ofissial: Türkiye Cumhuriyeti) a l'é na repùblica.
Sicilia
Geografìa e teritòri
L'ansidit Apenin sicilian a l'é lë slongament ëd col calabrèis e as dëstend da est a òvest con le caden-e dij Peloritan, dij Nébrodi-Caronìe e dle Madonìe. Vers ël sènter ëd l'ìsola, ant j'anviron d'Enna, la caden-a dj'Ereo a va an diression sud-est. L'autipian calcari ëd j'Ibleo a resta scasi isolà.
Turchìa
Organisassion polìtica
Ël president a l'é Recep Tayyip Erdoğan (AKP, dal 2014).
Sicilia
Geografìa e teritòri
As armarco tre gran val: la Val ëd Masara a òvest, la Val Demone a nòrd, la Val ëd Nòto a sud.
Turchìa
Organisassion polìtica
🇫🇮
Sicilia
Geografìa e teritòri
Ij fium prinsipaj ëd l'ìsola a son ël Salso, ël Platani e la Gela.
Clima
Ël clima a l'ha un caràter tìpich mediterani arlongh le còste: istà càude ma pa tròp, invern doss e curt, pieuve moderà (da otóber a mars). Vers l'anterior a aumento le càuse ch'a detèrmino un micro-clima a tendensa continental: l'invern a l'é pì frèid, l'istà pì tëbbia, ma con dj'àute ponte ëd calor.
La temperadura media anual, arlongh le còste, a va dai 17 ai 18,7 gré. Ël mèis pì càud a l'é luj.
Stòria
Antra ij prim abitant ëd l'ìsola a-i son ëstaje ij sican, d'orìgin ibérica, apress ai quaj a-i son rivaje ij sìcuj, ch'a vnisìo da le region d'Italia meridional. La prima colonisassion fenicia a l'é dzorponusse a le presense precedente e a l'ha creà ëd sènter neuv, an rendend possìbil djë scambi colturaj e comersiaj.
Lenga Atuence
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Atuence o Atuence a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Cina.<BR> <BR>
ATA
ATA
L'ATA (Analog Terminal Adapter) a l'é n'artibach che a fà an manera ëd coleghé n'artibach analògich (teléfon, fax) a na rej IP, ocupandse ëd la codìfica e ëd la decodìfica dla part vocal e dla segnalassion SIP (Session Initiation Protocol).
Andi terminal
Tut oget lassà tombé për na longa distansa ant l'aria, a argionz n'andi costant, dit andi terminal. Dagià che da col moment l'oget a acélera pi nen, a-i son gnun-e fòrse nen balansà ch'a-j agisso ansima: l'atrassion dla gravità a resta balansà da chèica fòrsa ch'a tira vers l'àut. Costa fòrsa a l'é la frission ëd l'aria ch'a scor arlongh l'oget. 🇫🇮
Buchberg (Meclemborgh)
Buchberg (Meclemborgh) a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Parchim, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Plau am See.
ATA
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Kolbila
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kolbila o Kolbila a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Lenga Atuence
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Atuence a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Kolbila
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kolbila a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Atuence
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=atf
Lenga Kolbila
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=klc
Sicilia
Stòria
Motobin an pressa, Siracusa a l'é trovasse an conflit con Cartàgin, ch'a l'avìa riussì a stabilisse an sla ponta ossidental dla Sicilia. La lòta a l'é finìa con la vitòria dij siracusan ant ël 480 aGC. Vers la fin dël sécol ch'a fa V aGC e a l'ancamin ëd col apress l'arconquista pùnica a l'ha sotmëtù na gran part ëd l'ìsola.
Apress le tre guère pùniche e la dëstrussion ëd l'amper cartaginèis, ij roman a l'han podù diciairesse padron dla Sicilia. L'ìsola a l'é antlora vnùita a esse na provinsa con un pretor a Siracusa e doi questor. A l'época d'August a l'han concedùje la sitadinansa roman-a.