cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bottenwil
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Lenga Oksapmin
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Oksapmin o Oksapmin a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Oksapmin a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=opm
Lenga Kembayan
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Kembayan o Kembayan a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Kalimantan).<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kembayan a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=xem
🇫🇮
Rubin ëd Cantavënna
Ël vin Rubin ëd Cantavënna as prodov ant la frassion ëd Cantavënna ant la comun-a ëd Gabian e ant le comun-e ëd Moncistin e Vila dij Mireu an provinsa ëd Lissandria.
Pamparà
thumb|right|200px|Ël castel Pamparà (Pamparato an italian) a l’é un comun ëd 370 abitant dla provincia ëd Coni.
Rubin ëd Cantavënna
Clàssich vin dël Monfrà.
Pamparà
Ël pais a resta a 816 méter d'autëssa.
Rubin ëd Cantavënna
🇫🇮
Pamparà
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fausto Mulattieri (da l' 8/06/2009).
Grand-Verly
Grand-Verly a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 3,8 km², con 137 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 36 ab/km².
Pamparà
Anliure esterne
🇫🇮
Hipparchia neomiris
Ambient
Pòch conossù.
Grand-Verly
🇫🇮
Hipparchia neomiris
Distribussion
A viv an Sardëgna e ant l'ìsola d'Elba.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Montegrosso Pian Latte
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giualiano Maglio (da l' 8/06/2009, second mandà dal 26/05/2014).
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Cee, Cee
Santa María ëd Cee a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Cee. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 3.641 abitant (1.901 fomne e 1.740 òm), distribuì an 9 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Shamattawa Airport
Ël Shamattawa Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Shamattawa, Manitòba, Canadà.
Neuburgo
Neuburgo a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'é mèmber e sede dl'aministrassion ëd Neuburgo.
Rubin ëd Vivron
Ël vin Rubin ëd Vivron as prodov ant la comun-a ëd Vivron an provinsa ëd Vërsèj.
A l'é un bon vin da past. 🇫🇮
Lenga sa'och
Pais an dova a l'é parlà
La lenga sa'och o Sa'och a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Cambògia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Sa'och a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=scq
Bremgarten
Bremgarten a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argòvia, con sirca 6.006 abitant. As dëstend su na surfassa d'8,02 km², con na densità ëd popolassion ëd 749 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Eggenwil, Fischbach-Göslikon, Hermetschwil-Staffeln, Waltenschwil, Wohlen, Zufikon.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Lenga huitoto, minica
Pais an dova a l'é parlà
La lenga huitoto, minica o Huitoto, Minica a fa part ëd le lenghe witotoan e a l'é parlà dzortut an Colombia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Huitoto, Minica a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hto
🇫🇮
Cambiagn
miniatura|sinistra Cambiagn (Cambiano an italian) a l’é un comun ëd 6.298 abitant dla provincia ëd Turin.
Nòm
Ël nòm dël pais a ven dal nòm nobiliar latin Cambius. J'abitant a son ëstranomà ravé.
Produssion tìpiche e tradission
Produssion tìpica ëd Cambiagn a l'é la tomàtica costolùa. Le mascre dël pais a son Madama Tomàtica e Monsù Sparo.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Michele Mammolito (dal 30/05/2006).
Arferiment
🇫🇮
Vitaliano Brancati
thumb|right|200px|Vitaliano Brancati Scritor an lenga italian-a. Vitaliano Brancati a l'era nassù a Pachino ai 24 ëd luj dël 1907 e a l'é mòrt a Turin ai 25 dë stèmber dël 1954. A l'é stàit marià con l'atris Anna Proclemer.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Chiusavecchia
Chiusavecchia (Ciusavegia an lìgur) a l'é un comun dla Liguria ëd 565 abitant, an provincia d'Imperia.
Anliure esterne
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Lenga Emumu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Emumu o Emumu a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Emumu a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=enr
Citrus limon
thumb|right thumb|right
Descrission
Costo artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Distribussion
Da finì.
Notissie
A l'é n'antich ìbrid, miraco tra ël Citrus grandis (pomelo) ël Citrus medica (sitron). Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Gillam Water Aerodrome
Ël Gillam Water Aerodrome a l'é n'aeropòrt localisà a Gillam, Manitòba, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CJP8.
Loqueffret
Loqueffret a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 26,75 km², con 428 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 16 ab/km².
🇫🇮
San Damian (AT)
San Damian ò San Damian d'Ast (San Damiano d'Asti an italian) a l'é un comun d' 8.442 abitant dla provincia d'Ast.
Stassion feroviaria
San Damian a l’é servia da na stassion feroviaria. Contut ch’a l’é ciamà stassion ëd San Damian d'Ast, chila as treuva ant Vajeran, na frassion d’Ast.
Sità gemelà
thumb|right|200px|Ël Palass dël Comun San Damian a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Torrita Tiberina
Torrita Tiberina a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Roma, con sirca 932 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 10 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 93 ab/km quadrà. A confin-a con Filacciano, Montopoli di Sabina (RI), Nazzano, Poggio Mirteto (RI).
🇫🇮
Provincia d'Òlbia-Tempio
right|140px La Provincia d'Òlbia-Tempio a l'é an Sardëgna e a comprend 26 comun.
A l'ha na surfassa ëd 3.397 km² e a conta 149.216 abitant.
A l'ha doi capleugh: Òlbia e Tempio Pausania.
Geografìa
A confin-a a òvest con la provincia ëd Sàssari e a sud con la provincia ëd Nùoro. A l'é bagnà a nòrd dal Mar ëd Sardëgna e a est dal Mar Tiren.
Badia Polesine
right|140px Badia Polesine a l'é un comun dël Véneto ëd 10.877 abitant, an provincia ëd Rovigh.
Provincia d'Òlbia-Tempio
Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Anna Pietrina Murrighile (dal 23/05/2005).
🇫🇮
Badia Polesine
Sità gemelà
Badia Polesine a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Liberia
thumb|right|160px La Liberia a l'é un pais dl'Àfrica ossidental.
A confin-a con Sierra Leone, Guinea e Còsta d'Avòri e a l'é bagnà da l'Océan Atlàntich.
La capital a l'é Monrovia.
A l'ha na surfassa ëd 111.369 km² e a conta anviron 3.300.000 abitant.
Anté ch'as treuva
300px|center
Stòria moderna
Dël 1822 la American Colonization Society, con l'agiut dël govern dij Stat Unì, a l'avia tacà a mandé an Liberia ij s-ciav afro-américan liberà.
Dël 1847 j'"american-liberian" a l'han proclamà l'indipendensa dël pais.
As dis che la Liberia a l'é stàit ël prim pais indipendent dl'Àfrica nèira, ma a l'é nën pròpi parèi: për pi che un sécol j'"american-liberian" a l'han governà le stat, grassie al sistema eletoral censitario, e ij nèir african a son stàit sfrutà an l'istessa manera che ant le colònie europenghe.
Organisassion polìtica
La Liberia (nòm ofissial: Republic of Liberia) a l'é un-a repùblica.
Ël president a l'é George Weah (dal 2018).
🇫🇮
Nyons
44.36028°N, 5.13972°W
Nyons a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 23,45 km², con 7 108 abitant, scond ël censiment dël 2007, con na densità ëd 303 ab/km².
🇫🇮
Lenga huitoto, murui
Pais an dova a l'é parlà
La lenga huitoto, minica o Huitoto, Murui a fa part ëd le lenghe witotoan e a l'é parlà dzortut an Perù.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Huitoto, Murui a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=huu
🇫🇮
Gricourt
🇫🇮
Lenga somray
Pais an dova a l'é parlà
La lenga somray o Somray a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Cambògia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Somray a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=smu
Anna-Maria Ravnopolska-Dean
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Ignace Municipal Airport
L'Ignace Municipal Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Ignace, Ontario, Canadà.
Brens, Cee
Santa Baia ëd Brens a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Cee. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 1.137 abitant (593 fomne e 544 òm), distribuì an 6 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Bibow
Bibow a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Neukloster-Warin.
Pietrabruna
Pietrabruna (Prebruna an lìgur) a l'é un comun dla Liguria ëd 537 abitant, an provincia d'Imperia.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Miriano Pirero (dal 01/06/2015).
Anliure esterne
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Ludovico Bò
Ludovico Bò (San Morissi, 21 ëd mars dël 1721 - Turin, 28 ëd fërvé dël 1800) a l'é stàit n'architet piemontèis. A l'ha travajà a Stupinis e ant ël Canavèis. 🇫🇮
Formigny
49.33333°N, -0.9°W Formigny a l’é na comun-a dël dipartiment fransèis ëd Calvados, ant la region ëd Bassa Normandìa, Fransa.
Colegament
🇫🇮
Cheilymenia granulata
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Hipparchia semele
Ambient
Na generassion a l'ann, la farfala a vola da luj a aost.
Distribussion
A viv an tuta Italia, da la pian-a a 2000 méter. Motobin comun-a.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Túpac Amaru
thumb|right|200px|Túpac Amaru Túpac Amaru a l'era nassù a Vilcabamba apopré dël 1530 e a l'é mòrt a Cuzco ai 24 dë stèmber dël 1572, decapità da jë Spagneuj. A l'é stàit l'ùltim re dël curt regn ëd Vilcabamba, fondà da sò pare Manco II ant la part pì stërmà dj'Ande, ant la speransa d'arfondé torna l'imperi inca dòp la conquista spagneula e l'arendiment ëd la capital Cuzco.
🇫🇮
Gladstone Airport
Ël Gladstone Airport a l'é n'aeropòrt localisà a Gladstone, Manitòba, Canadà.
Camboño, Lousame
San Xoán ëd Camboño a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Lousame. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 226 abitant (114 fomne e 112 òm) distribuì an 4 grup ëd popolassion.
Gladstone Airport
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CJR5.
Mario Battaglini
thumb|right|200px|Maci Battaglini Mario Battaglini, stranomà Maci (abreviassion ëd "Maciste": a l'era àut 1,85 m. e a pesava 105 kg.), a l'era nassù a Rovigh ai 20 d'otóber dël 1919 e a l'é mòrt a Pàdoa ël 1m ëd gené dël 1971.
Battaglini a l'é stàit un dij pi fòrt giugador italian ëd rugby. Sò ròl a l'era sconda o tersa linia, ma a l'ha ëdcò giugà median d'overtura. A l'ha tacà a gieughe a rugby dël 1936 e a l'ha giugà con le squadre ëd Rovigh, Amatori Milano, Trevis e Bologna e, an Fransa, a Vienne e a Toulon. A l'ha vagnà tre scudet con ël Rovigh e doi con l'Amatori Milano. Con la Nassional Italian-a a l'ha giugà 5 partìe. Battaglini a l'é stàit un dij prim rugbista italian a andé a gieughe an Fransa, andoa a l'era stranomà le grand Batta e le roi des buteurs ("ël re dij marcador") për la potensa dij sò càuss piassà (a l'é restà famosa na soa trasformassion da la distansa ëd 63 méter quand a giugava a Vienne).
Lë stadi dël rugby ëd Rovigh a l'é stàit dedicà a soa memòria.
🇫🇮
Trevignano Romano
Trevignano Romano a l'é na comun-a dla region Lassio, an provincia ëd Roma, con sirca 4.541 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 39 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 116 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Anguillara Sabazia, Bracciano, Campagnano di Roma, Monterosi (an provinsa ëd Viterb), Nepi (an provinsa ëd Viterb), Roma, Sutri (an provinsa ëd Viterb). 🇫🇮
Paròd (CN)
miniatura|sinistra right|140px Paròd (Paroldo an italian) a l’é un comun ëd 234 abitant dla provincia ëd Coni.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Pietro Carlo Adami (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
Grisolles (Aisne)
Grisolles a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 10,63 km², con 159 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 14 ab/km².
Campion e Fnil
thumb|left|Ël munissipi Campion e Fnil (Campiglione-Fenile an italian, Campilhon e Fenil an ossitan) a l’é un comun ëd 1.387 abitant dla provincia ëd Turin.
Grisolles (Aisne)
🇫🇮
Campion e Fnil
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paolo Rossetto (dal 25/05/2014 -second mandà: 2019-).
Arferiment
🇫🇮
Citrus medica
Descrission
Costo artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Distribussion
Da finì.
Notissie
Ël sitron a l'é, ansema al Citrus grandis e al Citrus reticulata, un-a dle tre specie originaj, dont a derivo tùit j'ìbrid. Da finì.
Lothey
Lothey a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 13,65 km², con 505 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 37 ab/km².
🇫🇮
Brittnau
Brittnau a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argovia, con sirca 3.681 abitant. A së stend për na surfassa ëd 13,67 km², con na densità ëd popolassion ëd 269 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Langnau bei Reiden (LU), Murgenthal, Pfaffnau (LU), Strengelbach, Vordemwald, Wikon (LU), Zofingen.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch
thumb|center|400px|L'ansëgna dla stassion dij treno (con la pronunsia an anglèis) Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch a l'è un vilagi dël Gàles an sl'ìsola d'Anglesey.
Brittnau
🇫🇮
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch
A conta 3.040 abitant.
Nòm
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch a l'é 'l pais con ël nòm pì longh an tut ël Regn Unì (e 'l ters an tut ël mond).
Lenga huitoto, nüpode
Pais an dova a l'é parlà
La lenga huitoto, nüpode o Huitoto, Nüpode a fa part ëd le lenghe witotoan e a l'é parlà dzortut an Perù.
Viano
Viano (Viân an dialèt arzan) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 4.237 abitant, ant la provinsa 'd Res ëd l'Emilia.
Lenga huitoto, nüpode
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Huitoto, Nüpode a peul esse:
Viano
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Nello Borghi (dal 27/05/2019).
Lenga huitoto, nüpode
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hux
Viano
Sità gemelà
Viano a l'é gemelà con:
Lenga huitoto, nüpode
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Viano
Arferiment
thumb|left|300px|Ël Munissìpi
Cheilymenia oligotricha
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs ëdzora a la tèra andrugià.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Montmiral
45.15611°N, 5.15056°W
Challant (Ca nobiliar)
Cola djë Challant a l'é stàita na gran ca nobiliar dij sò temp, con n'anfluensa centrà ansima a la Val d'Osta, ma motobin spantià tant për efet ëd soa compartecipassion a ij podej feodaj dël Bielèis, che për via dj'ufissi che a arseivìo da ij Savòja. An tute le manere, a resta pa vàire conossùa për ël mond, ën essend ch'a l'ha mai pairà dë fesse anmortalé da dj'artista e djë scritor famos. Soa ùltima rapresentant, Madama Teresa, Contëssa ëd Cacheran Osasch dla Ròca d'Arass, a l'é mòrta dël 1837.
Lenga Yafi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Yafi o Yafi a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Lenga samre
Pais an dova a l'é parlà
La lenga samre o Samre a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Cambògia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Samre a peul esse:
Lenga suoy
Pais an dova a l'é parlà
La lenga suoy o Suoy a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Cambògia.
Challant (Ca nobiliar)
Ij Challant al prinsipi a formavo na famija sola ch'a l'é agrandisse e a l'é peui spartisse an vàire branch: Cly-Châtillon, Challant, Fénis-Ussel, Aymaville, Challant-Madruss, Varey, Fén-is, e via fòrt. Costi vàire branch a son ëstàit padron, durant j'eut sécoj ëd vita dla famija, dij prinsipaj castej ëd la val. Ij possediment ëd la famija a son ëdcò spantiasse fòra 'd Val d'Osta, mersì ai mariage. An dzorpì che ël viscontà e la ca-fòrta ëd la Tor ëd Bramafam a Osta, la ca ëd Challant a l'ha avù antra ij sò possediment: ij castej e le sgnorìe ëd Challant, ëd Graines (Bretchón), ëd Cas-cion, ëd Cly (Saint-Denis), d'Ussel (Cas-cion), ëd Fén-is, ëd Saint-Marcel, ëd Montjovet, ëd Véres, d'Issogne e ëd Le-z-Amaveulle ant ël ducà d'Osta; la sgnorìa d'Andorn ant ël bielèis; la baronìa ëd Varey e ëd Richemont ant la Bresse; Vivien-le-Grand an Bugey; ij castej e le sgnorìe ëd Montbréton, Oson e Retourtour an Delfinà; Châtel-Saint-Denis ant ël canton ëd Friborgh; Villarrel-Anniens, Tornien-le-Grand, Billens-Villargerod, Chatelar-Attalers e Divonne an Ësvìssera; la baronìa ëd Bauffremont an Loren-a; ël prinsipà ëd Vallengin a Neuchâtel; e un baron d'àutri ben an Savòja, Bresse, Delfinà, Loren-a, Borgògna, Barslon-a, Svìssera, Piemont, Monfrà e àutre bande.
Lenga suoy
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Suoy a peul esse:
Lenga Yafi
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Yafi a peul esse:<BR> <BR>
Montmiral
Montmiral a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 26,69 km², con 441 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 16 ab/km².
Avola
right|140px Avola (Àvula an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 31.620 abitant, an provincia ëd Siracusa.
Lenga suoy
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=syo
Lenga Yafi
Classificassion
<BR>
Guinea
thumbnail|destra|160px La Guinea (Guinée an fransèis) a l'é un pais dl'Àfrica ossidental.
Avola
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa ëd San Nicolò
Hipparchia statilinus
Ambient
Da finì.
Montmiral
🇫🇮
Avola
Anliure esterne
🇫🇮
Challant (Ca nobiliar)
J'achit
Sò nòm a resta dzortut colegà a l'aministrassion sivil e militar. A sëra la prima fase dla stòria dla famija Fransesch, ch'a l'arsèiv dal Cont ëd Savòja ël tìtol ëd Cont ëd Challant e dont testament a-j darà l'andi a la guèra 'd sucession dij Challant.
Hipparchia statilinus
Distribussion
A viv an tuta Italia an gavand la Sardegna, pì comun-a ant ël meridion.
Perdix perdix
thumb|right|Përnis Grisa
Guinea
A confin-a con Guinea-Bissau, Senegal, Mali, Còsta d'Avòri, Liberia e Sierra Leone e a l'é bagnà da l'Océan Atlàntich.
Hipparchia statilinus
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Perdix perdix
Përnis grisa
thumb|right Órdin:  ---
Lenga Yafi
Còdes ISO
<BR>
Perdix perdix
Përnis grisa
Famija: ---
Géner:  ---
Lenga Yafi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wfg
Perdix perdix
Përnis grisa
thumb|right|Na piuma
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: Përnis grisa.
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Ambient
Da finì.
Guinea
La capital a l'é Conakry.
Perdix perdix
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Perdix perdix
Guinea
A l'ha na surfassa ëd 245.857 km² e a conta anviron 9.500.000 abitant.
Anté ch'as treuva
300px|centro
Challant (Ca nobiliar)
Guèra ëd sucession dij Challant
Dël 1442, le doe fije ëd Fransesch, Catlin-a e Margarita, as treuvo sùbit ciapà antrames a vàire parent che a veulo pa arconòsse ël testament dël pari, për via ch'a-j lassa ël tìtol comital a soe fije. Rita ëd Challant a l'ha nen vàire veuja dë fé 'd question, e anlora Catlin-a as cata ëdcò ij drit ëd soa seur, as pronta a combate e as marìa an sconde nòsse con Pierre Sariod d'Introd. Ij doj ëspos a calo giù a balé con ij bonòm ant sla piassa ëd Véres për fess-je amis, e a ciamo jë sgnor ëd sò possediment a fé sarament ant la capela dël Castel ëd Challant, ëd combate pro Catherina de Challandi, usque ad mortem (për Catlin-a ëd Challant, fin a la mòrt). Catlin-a a la ven assedià a Cas-cion, e sò òmo Pierre a ven massà a tradiment pen-a fòra ëd Véres, antramentr ch'as bogia për andé a giuteje a soa fomna. Catlin-a as darà për vinta mach na vira savù che sò òmo a l'é mòrt. Ël tìtol ëd cont a-j va a Giaco ëd Challant. Na cita coa dla guèra a-i sarà dël 1459, na vira che Giaco a meuir ën lassand mach na masnà ëd sinch agn: Luis, ch'a resta sot a la tùa ëd soa mari, Gioana ëd Coursan. Catlin-a as proverà torna a pijé andré sò tìtol comital, ma sempe sensa boneur.
Guinea
Stòria moderna
La Guinea a l'é stàita un possediment dla Fransa dal 1890 al 1958, quand a l'ha otnù l'indipendensa.
Organisassion polìtica
La Guinea (nòm ofissial: République de Guinée) a l'é una repùblica.
Challant (Ca nobiliar)
Branch lateraj, culminassion dla famija e sconda guèra ad sucession
A parte da Ajmon ëd Challant-Fén-is (ch'a resta cusin prim d'Iblet), ël branch dij Challant ëd Fén-is a pija për j'afé ëd ca Savòja e ëd coj dël Règn ëd Fransa n'amportansa paragonàbila a cola dël branch prinsipal. Sò fieul Bonifass ëd Challant a l'avrà na fonsion motobin amportanta tant ant lë stat savojard che an col fransèis. La figura pì àota dla famija a resta Renà ëd Challant, che as treuva a gestì bele che daspërchiel lë stat savojard dapress a la mòrt dël Duca Carl III. A sòn a-i ven dapress la prima anession a la Fransa, e peui la neuva andipendensa codificà dal Tratà ëd Cateau-Cambrésis e dal mariagi antra ël neuv Duca Emanuel Filibert e Margrita ëd Fransa, un mariagi andova ël Duca a sarà rapresentà pròpe da Renà ëd Challant. Con Renà però as presenta torna la question dla sucession, ën avend 'cò chiel mach dle fije. Stë scond moment ëd guèra dinàstica a dura pì che 100 agn, e a la fin a lasserà la ca ëd Challant sensa castej e sensa podej. Ansema a Renà la famija a-j darà a la stòria ëdcò la figura ëd Giòrs ëd Challant-Varej, la pì gran figura eclesiàstica dla famija.
Guinea
Organisassion polìtica
l president a l'é Mamady Doumbouya (dal 2021).
Challant (Ca nobiliar)
J'ùltim djë Challant
Dapress a la sconda guèra ëd sucession la famija a dà pì gnun-a figura vajanta. Giulio Giacint ëd Challant a sara la lista dij mas-cc dla famija. Mòrt-ie chiel dël 1802 ij nen vàire ben restà a-j van a Madama Teresa, Contëssa ëd Cacheran Osasch dla Ròca d'Arass. Chila a la muirà ai 31 dë dzémber dël 1837, ën sarand la ventura dla famija.
Guinea
Organisassion polìtica
Ël prim ministr a l'é Mohamed Béavogui (dal 2021).
Challant (Ca nobiliar)
J'ùltim djë Challant
Ij Challant a l'avìo soa tomba ëd famija a Osta, al convent ëd San Fransesch e sota 'l còro dla catedral. A la demolission ëd la cesa ëd San Fransesch, ij sò rest a son ëstàit tramudà da costa cesa a la cripta dla catedral ai 15 ëd novèmber dël 1836.
Guinea
Organisassion polìtica
🇫🇮
Challant (Ca nobiliar)
J'arme dla ca
Coma an tute le famije ch'a son vivùe vàire sécoj e a l'han cumulà vàire ufissi feodaj e anandià vàire branch dla famija, ëdcò j'arme djë Challant a l'han motobin tante variassion. A-i son ësta-ie ëdcò dj'arme partìcolar, dovrà mach da un djë Challant.
Përsonalità
Për savèjne dë pì dlë sìngole përsonalità, ch'a serca bele-si.
Bibliografìa
🇫🇮
Corcubión, Corcubión
San Marcos ëd Corcubión a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Corcubión. Soa popolassion al censiment dël 2006 a l’era ëd 1.638 abitant (826 fomne e 812 òm).
🇫🇮
Përlèj
Përlèj (Perletto an italian) a l’é un comun ëd 321 abitant dla provincia ëd Coni.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Valter Truffa (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
🇫🇮
Churchill Falls Airport
Ël Churchill Falls Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Churchill Falls, Teraneuva e Labrador, Canadà.
Gronard
Gronard a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 7,1 km², con 78 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 10 ab/km².
🇫🇮
Equassion diferensial ëd Jacobi
L'equassion diferensial ëd Jacobi a l'é l'equassion diferensial Lë studi e l'antëgrassion ëd costa equassion a l'é euvra ëd Carl Gustav Jacob Jacobi, con n'artìcol publicà dël 1842 an sël giornal ëd Crelle. 🇫🇮
Vallebona
Vallebona (Valebòna an lìgur) a l'é un comun dla Liguria ëd 1.328 abitant, an provincia d'Imperia.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberta Guglielmi (da l' 8/06/2009, second mandà dal 26/05/2014).
Anliure esterne
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Lenga ninam
Pais an dova a l'é parlà
La lenga ninam o Ninam a fa part ëd le lenghe yanomam e a l'é parlà dzortut an Brasil.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Ninam a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=shb
Glasin
Glasin a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Neukloster-Warin.
Brugg
thumb|left|La Tor nèira Brugg a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argòvia, con sirca 9.212 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 5,58 km², con na densità ëd popolassion ëd 1.651 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Gebenstorf, Habsburg, Hausen, Riniken, Rüfenach, Schinznach-Bad, Stilli, Umiken, Untersiggenthal, Villnachern, Windisch.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Candia (TO)
right|110px Candia (Candia Canavese an italian) a l’é un comun ëd 1.313 abitant dla provincia ëd Turin. Ant ël teritòri dël comun a-i é ël lagh ëd Candia.
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama con ël lagh 🇫🇮
Vallepietra
Vallepietra a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Roma, con sirca 378 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 51 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 7 ab/km quadrà. A confin-a con Camerata Nuova, Cappadocia (AQ), Filettino (FR), Jenne, Subiaco, Trevi nel Lazio (FR).
Giulio Giacint ëd Challant
Ùltim mas-cc dla famija Challant, a nass dël 1795, fieul ëd Morissi Gregòri ëd Challant e dla contëssa Gabriela Canalis ëd Cumian-a. A meuir motobin giovo, ai 2 ëd Magg dël 1802, ant ël castel ëd Cas-cion. Mòrt-ie chiel, ij ben dla famija a-j van a sò pro-barba Filip Morissi ëd Challant, che però 'cò chiel a-i resta nen tant da vive.
Bibliografìa
🇫🇮
Sauze 'd Cesan-a
miniatura|sinistra 120px|right Sauze 'd Cesan-a (Le Saouze de Sezana an ossitan; Sauze di Cesana an italian) a l’é un comun ëd 235 abitant dla provincia ëd Turin, ant la Valsusa.
Schërieul comun
Lë schërieul comun (Sciurus vulgaris, Linnaeus 1758) a aparten a la famija dij Sciuridae, dl'órdin dij Rusior, dla class dij Mamìfer. 🇫🇮
Sauze 'd Cesan-a
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Maurizio Beria d'Argentina (dal 2019).
Arferiment
🇫🇮
Perosa (omònim)
Perosa a l'é 'l nòm ëd tre comun italian an provincia ëd Turin:
Ablon
Ablon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 12,05 km², con 940 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 78 ab/km².
Colegament
🇫🇮
Mahalon
Mahalon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 21,47 km², con 773 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 36 ab/km².
🇫🇮
Saint-Vallier (Drôme)
45.17944°N, 4.81556°W
Saint-Vallier a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 5,42 km², con 4 154 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 766 ab/km². 🇫🇮
Glaslyn Airport
Ël Glaslyn Airport a l'é n'aeropòrt localisà a Glaslyn, Saskatchewan, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CJE5.
Provincia dl'Oliastra
right|140px La Provincia dl'Oliastra a l'é an Sardëgna e a comprend 23 comun. A l'ha na surfassa ëd 1.854 km² e a conta 57.994 abitant. A l'ha doi capleugh: Lanusèi e Tortolì.
Geografìa
A confin-a a sud-est con la provincia ëd Càliari e a nòrd-òvest con la provincia ëd Nùoro. A l'é bagnà a sud e a est dal Mar Tireni.
Stòria
A l'é stàita istituìa dël 2001, dëstacandse da la provincia ëd Nùoro.
Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Pier Luigi Carta (dal 8/05/2005).
Anliure esterne
🇫🇮
Pigna (IM)
Pigna a l'é un comun dla Liguria d' 896 abitant, an provincia d'Imperia.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Daniela Simonetti (dal 26/05/2014).
Anliure esterne
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Villa Minozzo
Villa Minozzo (Véla Mnôs an dialèt arzan, Víla o Víla de' Mnôc ant la parlà local) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 3.634 abitant, ant la provinsa 'd Res ëd l'Emilia.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Elio Ivo Sassi (dal 27/05/2019).
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama
Lenga Dubu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Dubu o Dubu a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Dubu a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dmu
Giacinta Pezzana
thumb|right|200px|Giacinta Pezzana an Teresa Raquin ëd [[Émile Zola|Zola, 1879]] Atris ëd teatro. Giacinta Pezzana a l'era nassùa a Turin ai 28 ëd gené dël 1841 e a l'é mòrta a Aci Castello ai 4 ëd novèmber dël 1919.
🇫🇮
Perlo
Perlo a l’é un comun ëd 130 abitant dla provincia ëd Coni.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Simona Rossotti (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
🇫🇮
Citrus paradisi
Descrission
Costo artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Distribussion
Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Cheilymenia rubra
Ambient
A chërs ëdzora a le buse dle vache.
Grougis
Grougis a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 11,26 km², con 350 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 31 ab/km².
Cheilymenia rubra
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Canis-cio
right|140px Canis-cio (Canischio an italian) a l’é un comun ëd 312 abitant dla provincia ëd Turin.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Fogliasso (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa parochial
Arferiment
🇫🇮
Alectoris rufa
thumb|right
Brunegg
Brunegg a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argovia, con sirca 472 abitant. A së stend për na surfassa ëd 1,56 km², con na densità ëd popolassion ëd 303 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Birr, Birrhard, Mägenwil, Möriken-Wildegg, Othmarsingen.
Alectoris rufa
Pernis
thumb|right Órdin:  ---
Brunegg
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
Alectoris rufa
Pernis
Famija: ---
Vallinfreda
Vallinfreda a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Roma, con sirca 290 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 16 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 18 ab/km quadrà. A confin-a con Cineto Romano, Oricola (AQ), Orvinio (RI), Percile, Riofreddo, Vivaro Romano.
Brunegg
🇫🇮
Safo
right|thumb|200px|Safo. La scrita "ΣΑΠΦΩ ΕΡΕΣΙΑ" a veul dì: "Safo d'Ereso" Poetëssa an lenga greca antica.
Lenga sanumá
Pais an dova a l'é parlà
La lenga sanumá o Sanumá a fa part ëd le lenghe yanomam e a l'é parlà dzortut an Venessuela.
Safo
Safo a l'é vivùa tra ij sécoj VII e VI aGC.
Lenga sanumá
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=xsu
Safo
Soa famija
Ëd soa famija as sa pòch: a-i son almach eut version dël nòm ëd sò pare, dont Scamandrònim - ël nòm arportà da Eròdot - a smija la pì acetàbil. A l'avìa tre frej e ël savant Atenéo a fortiss che la poetëssa a laudava soens ël pì giovo, Larich, copié dël pritani ëd Mitilen-e. Ëd n'àutr frel, Carass, as sa che durant un viagé d'afé an Egit a l'era ancaprissiasse ëd na cortisan-a ch'as ciamava Dòrica; ant ij frament ëd na poesìa (da doi papir d'Ossirinch) an ëstròfe sàfiche, la poetëssa a j'àugura ëd torné bin e arpijà da sò eror: a l'era preocupà che ël comportament ëd sò frel a podèissa vasté soa riputassion përsonal. A-i é un frament ch'a smija esse na sùplica che Dòrica a peussa pà torna angabiolé sò frel.
Filip Morissi ëd Challant
Dël 1802 as treuva a vnì l'ùltim mas-cc dla famija Challant për via ch'a l'é mòrt-ie sò pro-anvod, Giulio Giacint ëd Challant. Ma 'cò chiel a viv nen vàire, e ai 18 d'otóber dël 1804 ij ben dla famija a-j van a soa ùltima rapresentanta, Madama Teresa, Contëssa ëd Cacheran Osasch dla Ròca d'Arass, che peui a muirirà dël 1837.
Safo
Soa famija
Safo a l'era marià con n'òm rich e a l'avìa na fija, Clèide (ch'a l'avìa ël midem nòm ëd soa granda ëd mare), ma a l'é tòst restà vìdoa. A-i é chèich frament anté che Safo a arpròcia con amor la fija ëd vorèj un bizó spatussant. An costa poesìa as vëd n'espression ëd dëspresi për Pitach, lòn ch'a smija confermé l'apartenensa ëd Safo a la noblëssa ëd Lesbo.
Soa atività
L'atività dla poetëssa a Mitilen-e a l'avìa na fonsion sossial bin precisa: l'educassion ëd fije nòbij, an na comunità andoa a mostrava, tra l'àutr, mùsica, dansa, cant, elegansa ant ël veste, tut sentrà an sla divossion d'Afrodite. Le fije a dovìo ëdcò pijé part a le gare ëd blëssa ch'as fasìo a Lesbo.
Filip Morissi ëd Challant
Bibliografìa
🇫🇮
Lenga sanumá
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Alectoris rufa
Pernis
Géner:  ---
Safo
Soa atività
Coinvolgiùa ant ël moviment ëd resistensa aj tirann, ël Marmor Parium a conta che a dev ëscapé an esili dal 603 al 595 aGC (da lòn ch'a smija an Sicilia), tanme a l'é bel fé ch'a sia capità ëdcò a d'àutri esponent ëd l'aristocrassìa: ant un frament ch'a l'é rivane, sò contemporani Alcéo as adressa a chila con gran rëspet e amirassion, an ciamand-la «cavèj ëd violëtta, soris doss». A rintra dòp ch'a-i é n'amnistìa.
A propòsit ëd soa veciaja as treuvo doi arferiment, ma as sa nen s'a son sò o si l'autor a l'é cheidun d'àutr. Dla fin ëd soa vita as sa gnente.
Soe poesìe
Ëd chila a son rivane pì che dosent antra frament e testimonianse ch'a rësguardo ij sò test, dont n'òde bele che antegra o scasi. Fin-a a vers la fin dël sécol ch'a fa XIX, ij test ëd Safo as conossìo mach travers le sitassion d'àutri autor, e a l'ero për la pì part dij frament motobin curt e, gavà chèich situassion pì fortunà, ant la pì part dij cas a l'é mal fé capì bin ël contest ëd coste sitassion. Apress, papir e bërgamin-e con manuscrit ëd test ëd Safo, ch'a van dlë II al sécol ch'a fa VII dGC a son ëstàit dëscoatà an Egit. A son goernà a Oxford, Berlin, Londra, Firense, Halle.
Alectoris rufa
Pernis
thumb|right
Safo
Soe poesìe
La lenga dovrà da Safo a smija nen esse cola literaria, ma cola parlà minca di daj sò contemporani, e sòn a la diferensia dal rest ëd la poesìa greca ch'a l'é rivane. Costa naturalëssa dla lenga as cobia a j'emossion fòrte dij soget, an dasend n'arzultà fiamengh.
Alectoris rufa
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: Pernis.
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Safo
Soe poesìe
Soa partissipassion a la vita sossial a l'é documentà dai vàire epitàlam, ch'a dovìo esse cantà da còro ëd giovo an ocasion dij mariage. A l'é ant ës contest-sì ch'a va antërpretà la poesìa ëd Safo, pitòst che an sël livel dla confession e dl'espression përsonal dij sentiment. Soe poesìe eròtiche a son anquadrà ant la vita dla comunità feminin-a anté ch'a mostrava. Antra ij përsonage ch'as ancontro ant ij frament, an dzorpì a coj già mansionà, a-i é Àctis, a sò temp cara, ma adess ëstrangera, portà via da Andròmeda; Anactòria, partìa leugn; Dica, pì amàbil che la còtia Giriun.
Alectoris rufa
Ambient
Da finì.
Safo
Soe poesìe
L'amor a l'é concepì tanme memòria, arcòrd dj'esperiense passà, ch'a l'han na projession ant ël present. Cost a l'é l'aspet ch'a dòmina la poesìa d'Arignòta. An n'àutr frament as fa ël paragon d'Éros con ël vent che an sla montagna a sbanata le roj. A-i é ëdcò, ant la poesìa ëd Safo, na tension costanta e suferta antra lë s-cianch dj'afet e soa possibilità d'arnovesse. Ëdcò l'ansidita poesìa dla gelosìa, apress la descrission dla soferensa dla poetëssa, ch'a l'é pì vërda dl'erba e ch'as vëd davzin-a a la mòrt, a va vers soa conclusion con na nòta ëd rassignassion cossienta. Ant n'àutr frament, ël desideri dël soris lusent d'Anactòria a l'é butà ant un contest d'argomentassion pasie e a l'é cobià a la cossiensa che sò amor a sarà nen contentà.
Alectoris rufa
Distribussion
Da finì.
Vallinfreda
🇫🇮
Alectoris rufa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Alectoris rufa
Safo
Soe poesìe
La divossion d'Afrodite a ven fòra da soe poesìe tanme n'espression ideal dël sens ëd continuità ch'a l'é fondamental dla poesìa eròtica ëd Safo: ant l'orassion ch'a duverta ël prim lìber, Safo a ciama a la dea d'anterven-e ancor na vira, e Afrodite a j'assicura che, coma ant ël passà, chila a sarà pronta a giutela. Safo a së speta la midema capassità ëd resté da la poesìa: a sa bin che ël lustr conferì da la poesìa a va motobin dë dlà dla mòrt.
La rielaborassion dla figura ëd Safo
La figura ëd Safo a l'é stàita an vàire manere deformà da legende, cheidun-e arpijà da la comedia àtica: conforma a la pì conossùa, arportà da Ovidi, la poetëssa, nen contracambia an sò amor për ël barcaireul Faon, as sarìa campasse an mar dal sàut ëd Léucad.
Vàire euvre dla literatura europenga a son ëstàite dedicà ant ij sécoj a la figura ëd Safo. 🇫🇮
Giòrs ëd Challant-Varey
Fieul ëd Medéo ëd Challant-Varey (che a restava anvod ëd Giaco ëd Challant), a l'é stàit la figura pì avosà dla famija Challant. A l'era nassù anviron dël 1440.
A l'é mòrt a Pinareul ai 30 dë dzèmber dël 1509. Dapress a soa mòrt a l'han sotralo ant la Colegià ëd Sant Ors, a Osta.
Podèj eclesiàstich
Motobin giovo a l'é intrà ant ël clero e dël 1453 a l'é stàit nominà canònich a la primassial ëd Lion. A l'é andàit anans ant ij sò studi an teologìa e an drit a j'Università ëd Turin, d'Avignon e ëd Roma.
Dël 1460 a l'é stàit nominà canònich ëd la catedral d'Osta e da antlora a tornava a Lion mach ëd tansantan. Cand ël vësco d'Osta, Antoine de Prez, a l'é mòrt, ël capìtol ëd la Colegià a l'ha proponulo al vësco ëd Roma tanme sò sucessor, ma soa candidadura a l'é nen passà. Antlora, dël 1468 ël capìtol a l'ha nominalo prior ëd la Colegià.
Dël 1479 a l'é stàit nominà arsidiaco dla catedral e dël 1482 prevòst comanditari dël convent ëd San Gili ëd Véres.
Travaj artìstich
Sò pì grand maitas a l'é stàit col d'arfé e fé pì bele vàire cese dla Val d'Osta. Dzortut a l'ha travajà a la Colegià ëd Sant Ors, dont a l'ha ancaminà l'euvra ëd restaurassion e d'ambeliment vers ël 1474, për deje la dariera man dël 1500. A l'ha giontà doe navà lateraj a la navà granda, dont a l'ha fàit ësbassé la vòlta. A l'ha restaurà ëdcò ël ciòstr, ch'a l'ha decorà con dle bele piture, e la capela soterania ëd Sant Ors. Vers ël 1500 a l'ha fàit costruì ij cadreghin dël còro. A la Colegià a l'ha fondà quatr capele: cole ëd santa Madlen-a, ëd santa Lussìa, ëd sant Antòni e ëd san Gregòri. Soa ciadeuvra a l'é stàita la costrussion dël Priorà, ch'a l'ha fàit tiré su a soe spèise, për fene l'abitassion soa e dij sò sucessor. A l'ha fàit ëdcò realisé un bel missal minià al di d'ancheuj goernà ant ël tesòr dla colegià.
Grand amis dij Cordonié, ch'a goernavo la tomba ëd soa famija, Giòrs a l'ha fàit fé a sò fré la vòlta ëd soa cesa. L'istess a l'ha fàit al convent ëd San Gili a Véres, dont a l'é stàit prevòst comanditari.
A l'ha daje deuit ëdcò al Castel d'Issogne, dont a l'ha ancaminà ij travaj dël 1489 e ch'a l'ha trasformà an na residensa arnassimental rafinà; dël 1499 a l'ha fàit fé na capela andrinta al castel.
Bibliografìa
🇫🇮
Charente (fium)
A l'é longh 381 km e a l'ha un bassin ëd 9.855 km².
Përcors
A nass a Chéronnac e as campa ant l'Océan Atlàntich a Port-des-Barques.
Vardé 'dcò
🇫🇮
Sàssari
center|600px
Sàssari (Sassari an sassarèis) a l'é na sità dla Sardëgna ëd 128.982 abitant, capleugh dl'omònima provinsa.
Geografìa
Sènter dzortut aministrativ, comersial e coltural, as treuva an s'un pian calcari a 225 méter d'autëssa ant la part nòrd-òvest ëd l'ìsola a na desen-a ëd chilòmeter dal mar.
Stòria
thumb|right|200px|Ël dòm Bele ch'a smija che na cita presensa uman-a a-i sia staje già d'lë II milegn aGC, la nàssita e ël dësvlup dël sènter urban ëd Sàssari a l'é dl'Età ëd mes, cand ch'a l'é dventà arfuge për le popolassion ëd la còsta che dël sécol ch'a fa X a l'ero restà tajà fòra da tut comersi marìtim e ant l'istess temp tròp esponùe a j'atach dij Sarasin.
Nassù tanme alternativa a Porto Torres (la rica colònia roman-a ëd Turris Lybisonis), Sàssari a l'ha avù ëd grand vantage cand cost-sì a l'ha torna fiorì dël sécol ch'a fa XI, cand l'arnàssita dël comersi possà da Genoèis e Pisan a l'é fasse sente an sl'ìsola. Mersì a soa bon-a posission orogràfica e al sènter dël setor pì viv dël teritòri d'anfluensa ëd Torres, oget ëd le lòte për la supremassìa conòmica ant l'àut Tiren tra Pisa e Génoa, Sàssari a l'é dventà sboch natural pr'ij comersi.
Conomìa e coltura
Sàssari a l'é an na situassion conòmica assè bon-a an rapòrt a la region, mersì al dësvlup ëd chèich setor andustriaj e ëd l'atività torìstica dla provinsa. An sità a-i é d'amportante atività ëd comersi e na pì modesta atività andustrial gropà a la trasformassion dij prodot agrìcoj e dl'edilissia. Un ròl amportant a livel regional ant ël camp ëd la coltura a l'é col ëd l'università, ch'a armonta al sécol ch'a fa XVI.
Demografìa
Fin a la prima mità dël sécol ch'a fa XIX la part abità ëd Sàssari a l'é mantnusse andrinta ai termo dle muraje, fabricà antra la fin dël sécol ch'a fa XIII e l'ancamin ëd col ch'a fa XIV, con un nùmer d'abitant, a stim, antra 14.000 e 16.000. Findi al perìod antra le doe guère mondiaj la chërsùa dla popolassion sassarèisa a l'é stàita motobin meusia: al censiment dël 1861 j'abitant ch'a stasìo andrinta ai termo dla comun-a a l'ero pòchi pì che 25.000. Dël 1881 a son rivà a 34.000 e quatrmila ëd pì a son ëstàit argistrà ant ël 1901. Pì tard, antra 'l 1921 e ël 1931, la popolassion a l'é passà da 44.000 a 51.000 abitant, për rivé a 70.000 ant ël 1951 e a pì che 90.000 dël 1961. L'andi dël dësvlup demogràfich sassarèis a arflet la pasia evolussion conòmica dla sità.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gianfranco Ganau (dal 9/05/2005).
Sità gemelà
Sàssari a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Edmonton - Villeneuve Airport
L'Edmonton - Villeneuve Airport a l’é n'aeropòrt localisà an Edmonton, Alberta, Canadà.
Glenboro Airport
Ël Glenboro Airport a l'é n'aeropòrt localisà a Glenboro, Manitòba, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CJJ2.
Grugies
Grugies a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 5,08 km², con 906 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 178 ab/km².
🇫🇮
Martyre
Martyre a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 18,13 km², con 580 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 32 ab/km².
🇫🇮
Acqueville (Calvados)
Acqueville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 6,59 km², con 211 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 32 ab/km². 🇫🇮
Lenga Towei
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Towei o Towei a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Towei a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ttn
Laborel
44.29306°N, 5.59583°W
Laborel a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 23,91 km², con 112 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd env. 5 ab/km².
🇫🇮
Spassi ëd Baire
As ciama spassi ëd Baire lë spassi topològich ëd tute le sequense ëd nùmer naturaj dotà dla topologìa prodot. Na base dla topologìa a l'é fornìa da la famija dj'ansem, anté che s a varia trames a le sequense finìe ëd nùmer naturaj. As agiss ëd në spassi polonèis. Na distansa completa ansima a a l'é definìa da
Le propietà ëd continuità
La continuità ant lë spassi ëd Baire a l'ha na sempia antërpretassion combinatòria ch'a ven motobin a taj ant j'aplicassion.
Teorema. Na fonsion a l'é continua si e mach si a-i é na fonsion monotòna  an sle sequense finìe tal che
Dimostrassion. Si la condission a l'é sodësfàita, antlora visadì ch'a l'é n'union d'ansem duvert e donca f a l'é continua.
Për la diression anversa, admetoma che f a sia continua. Definioma Minca S(u) a l'é nen veuid, përchè. An dzorpì, A venta adess fé na distinsion antra doi cas possìbij.
Prim cas: A-i é chèich v \in S(u), për fòrsa ùnich, ch'a l'ha la midema longheur che u.
As definiss antlora τ(u) ugual a col v.
Scond cas: A-i é gnun v \in S(u) con la midema longheur d'u.
As definiss antlora τ(u) ugual al pì longh v \in S(u).
Dagià che a-i ven che τ a l'é na fonsion monotòna.