cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lenga heyo
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Heyo a peul esse:
Rochefort-du-Gard
🇫🇮
Lenga heyo
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=auk
Selpin
Selpin a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Rostock, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 32.99 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 472 abitant.
Lenga heyo
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Piemontèis oriental
Ël piemontèis oriental (o bass piemontèis) a l'é n'ansem ëd dialèt dël piemontèis ch'a comprend valsesian, bielèis, vërslèis, monfrin, astësan, lissandrin, langhèt, monregalèis.
Tra j'aotor ch'a l'han ëscrivù an costi dialèt a-i son Gioann Giòrs Alion (astësan), Dumini Badalin e Vincenzo Buronzo (monfrin), Oreste Galin-a (langhèt), Pinèt Turlo (valsesian).
Morfologìa
Costi dialèt a l'han vàire aspet caraterìstich:
Dialèt sud-orientaj
Ch'a resto langhèt, astësan, monfrin e lissandrin.
🇫🇮
Blason dla Val d'Osta
Blason dij comun dla Val d'Osta
🇫🇮
Gianni Oberto Tarena
miniatura|sinistra L'avocat Gianni Oberto Tarena a l'era nassù a Bròss ij 9 dë stèmber dël 1902 e a l'é mòrt a Ivrèja ij 12 ëd gené dël 1980.
Dal 1965 al 1970 a l'é stàit president dla Provincia ëd Turin e dal 1973 al 1975 pressident dla Gionta Regional dël Piemont. A l'é stàit, fin-a a soa mòrt, ël prim pressident ëd l'Union ëd j'associassion piemontèise ant ël mond. 🇫🇮
Colegià ëd Santa Marìa Assonta (San Gimignan)
miniatura|sinistra La colegià ëd Santa Marìa Assonta a resta an piassa dël Dòm a San Gimignan. A l'é stàita consacrà dal vësco ëd Roma, Genio III dël 1148.
Canavzan
Ël canavzan a l'é n'ansem ëd dialèt dël piemontèis, ch'a l'han caraterìstiche sia dël piemontèis ossidental che dël piemontèis oriental. Tra j'aspet ëd costi dialèt a-i é:
Colegià ëd Santa Marìa Assonta (San Gimignan)
An sla fassada est, restà nen livrà e sensa decorassion, as armarca na separassion, përchè a le muraje dla veja basìlica a colòne a tre navà dël 1340 a l'é stàita dzorponùa na vòlta a ogiva gòtica. Dël 1456 Giuliano da Maiano a l'ha agrandì la cesa an giontandje dle capele lateraj e un transet. 🇫🇮
Canavzan
An tra j'aotor ch'a l'han ëscrivù ant ij dialèt canavzan as peul arcordesse Péder Corzat Vignòt. 🇫🇮
Pescasseroli
Pescasseroli a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 2.124 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 92 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 23 ab/km quadrà. A confin-a con Alvito (FR), Bisegna, Campoli Appennino (FR), Gioia dei Marsi, Lecce nei Marsi, Opi, San Donato Val di Comino (FR), Scanno, Villavallelonga.
🇫🇮
Selve
thumb|right|200px|La capela 'd Sant Antòni Selve (Selve Marcone an italian) a l’é na frassion ëd 94 abitant dla provincia ëd Biela. A l'é stàit na comun-a indipendenta fin-a al prinsipi dël 2017, quandi c'ha lé staìta assòrbìa da Pcinengh.
Aministrassion
Ël sìndich a l'e' stàit Corrado Belli (dal 8/06/2009 al 25/05/2014), e dòp al 25/05/2014 Maurizio Delsignore.
Cortinarius venetus
Descrission
Com ël Cortinarius cotoneus, ma a l'é pì oliva, pì cit, a marca l'ùmid, odor ëd pnansëmmo.
Ambient
A chërs dzortut sota le conìfere, a l'ha pì car la montagna.
Comestibilità
A peul esse velenos.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Cortinarius venetus Moser
🇫🇮
Lenga Malinguat
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Malinguat o Malinguat a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Malinguat a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sic
Grandchamp-le-Château
Grandchamp-le-Château a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 3,43 km², con 79 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 23 ab/km². 🇫🇮
Cesare Butti
Cesare Butti (Ghifa, 5 magg dël 1951) a l'é stàit un fotbaleur piemontèis con ël ròl ëd sénter-campista ant j'ani '70 e '80.
Cariera
Butti a l'ha ancaminà a giughé con la squadra dij giovo dël Verbania an Serie C2 për passé peui al Bari an Serie B anté che a l'ha fàit 33 partìe e na grija. N'ann dòp (1973-74) a l'é a Càliari andoa a l'é titolar da sùbit e andoa a resta për tre ani. Tra 'l 1976 e'l 1978 a gieuga ant ël Turin coma prima arserva 'd Claudio Sala e Eraldo Pecci ma Gigi Radice che a l'avìa antrenalo a Càliari a l'ha dovralo 'dcò an dësfèisa e an atach. Dòp sti doi ani an granata Butti a l'é vendù al Perugia andoa a smija ancora pì fòrt mersì a la colaborassion an mes al camp con Salvatore Bagni e Paolo Dal Fiume; cost sénter-camp a farà cadò al Perugia dlë sgond pòst (sensa perde gnanca na partìa) ant la Serie A dël 1978-79 darera al Milan che a l'avìa vagnà sò scudèt ch'a fasìa des.
Lenga Disa
Lenga Disa
Cesare Butti
Cariera
Dòp quatr ani al Perugia a l'é andàit torna al Verbania an Promossion anté che a l'ha furnì soa cariera. An tut Butti a l'ha giugà 163 vire an Serie A an marcand 3 grije. 🇫🇮
Lenga Disa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Disa o Disa a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment ant ël Ciad.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Disa a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Ezio Rossi
Ezio Rossi (Turin, 31 luj dël 1962) a l'é n'antreneur ëd fótbal e a l'é stàit un fotbaleur piemontèis.
Lenga Disa
Còdes ISO
<BR>
Ezio Rossi
Cariera da fotbaleur
A l'ha giugà coma difensor ant ël Turin, Lecce, Verona, Treviso, Mantova e Legnago Salus.
Lenga Disa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dsi
Ezio Rossi
Cariera da antreneur
A ancamin-a coma antreneur-giugador ant ël Legnano. Dël 2000 a guida la Triestin-a da la Serie C2 a la Serie B con doe promossion an doe stagion, an ruvand squasi an Serie A dël 2003 (soa squadra a finiss quinta ant la classificassion).
Giustino
Giustino a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl, an provincia ëd Trent, ëd 719 abitant.
Ezio Rossi
Cariera da antreneur
Dël 2004 a va al Turin anté che a resta fin-a a la giornà ch'a fa quaranta con la squadra an tersa posission an Serie B.
Giustino
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luigi Tisi (dal 9/05/2005 e an secund manda' dal 6/05/2010).
Anliure esterne
🇫🇮
Ezio Rossi
Cariera da antreneur
N'ann dòp a antren-a ël Treviso, pen-a ruvà an Serie A. Dòp 11 partìe e mach 6 pont ant la classificassion a ven cangià con Alberto Cavasin.
Al 6 ëd novèmber dël 2006 a ven ciamà ancora a antrené 'l Treviso an Serie B al pòst ëd Diego Bertoluzzi.
Al 20 ëd giugn a dventa antreneur dël Pàdoa an Serie C1 ma a l'é torna mandà via al 18 mars dël 2008 dòp 27 partìe. 🇫🇮
Habkern
Habkern a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 657 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 51,06 km², con na densità ëd popolassion ëd 13 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Beatenberg, Eriz, Flühli (ant ël canton ëd Luserna), Niederried bei Interlaken, Oberried am Brienzersee, Ringgenberg, Schangnau, Unterseen.
Marano di Napoli
right|140px Marano di Napoli a l'é un comun dla Campania ëd 59.109 abitant, an provincia ëd Nàpoli.
Habkern
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
Marano di Napoli
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Salvatore Perrotta (dal 30/05/2006).
Habkern
🇫🇮
Lenga Taita
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Taita o Taita a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Kenya.<BR> <BR>
Marano di Napoli
Arferiment
🇫🇮
Lenga Taita
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Taita a peul esse:<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dav
Saint-Gervais-sur-Roubion
44.58389°N, 4.89139°W
Saint-Gervais-sur-Roubion a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 14,57 km², con 728 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 49 ab/km².
Ìsole Salomon
thumb|right|160px J'Ìsole Salomon a son un pais ëd l'Osseania.
Saint-Gervais-sur-Roubion
🇫🇮
Marco Maccarini
Marco Maccarini a l'é un presentator, ator, VJ e DJ dla radio. A l'é nàit a Turin al 22 luj dël 1976. A l'ha ancaminà soa cariera ant ël 1998 ant la tele 'd mùsica Mtv. A l'ha presentà doe edisson dël Festivalbar. 🇫🇮
Ìsole Salomon
A son formà da anviron 1.000 ìsole ant l'Océan Passìfich a est ëd la Neuva Guinea.
A l'han na surfassa ëd 28.896 km² e a conto anviron 550.000 abitant.
La capital a l'é Honiara.
Anté ch'as treuvo
300px|center
Lenghe ofissiaj
La lenga ofissial a l'é l'anglèis, ma a l'é parlà mach da l' 1-2 % dla popolassion.
Ant j'ìsole a j'ero parlà 74 lenghe, ma 4 adess a son estinte.
La popolassion a parla dzortut na lenga franca, ël pijin.
Organisassion polìtica
J'Ìsole Salomon a son un regn dël Commonwealth.
Logogrif
Ël logogrif a l'é un gieugh andoa as ancamin-a con na paròla e ël but a l'é 'd trové pì 'd paròle possìbil formà con le litre dla paròla inissial. 🇫🇮
Ìsole Salomon
Organisassion polìtica
L'argin-a a l'é Elisabeta II dël Regn Unì.
Saint-Laurent-d'Aigouze
Saint-Laurent-d'Aigouze a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 89,81 km², con 3 117 abitant, scond ël censiment dël 2007, con na densità ëd 34 ab/km².
Ìsole Salomon
Organisassion polìtica
Ël prim ministr a l'é Derek Sikua (dal 2007).
Saint-Laurent-d'Aigouze
🇫🇮
Ìsole Salomon
Organisassion polìtica
🇫🇮
Lenga siliput
Pais an dova a l'é parlà
La lenga siliput o Siliput a fa part ëd le lenghe torricelli e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Siliput a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mkc
🇫🇮
Animalia
J'animaj, ciamà ëdcò bestie o bes-ce, a formo un dij Règn dla Natura, che un tèmp as ciamava Metazoa.
Descrission
Ël tassonomista Linneus ant ël 1758 a l'ha catalogaje come Animalia e a son un-a dle part dël domini dij vivent; ël regn a comprend anviron 1.800.000 specie classificà, presente daspetut an sla tèra.
A son tuti eucariòt, vis à dì che:
Lenga Sagalla
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Sagalla a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Marano di Valpolicella
Sità gemelà
Marano di Valpolicella a l'é gemelà con:
Lenga Sagalla
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tga
Sagalla language
Marano di Valpolicella
Arferiment
🇫🇮
Lenga Chin, Asho
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Chin, Asho o Chin, Asho a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Chin, Asho a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csh
Gàles
thumb|right|160px Ël Gàles (Cymru an galèis; Wales an anglèis) a fa part dël Regn Unì.
La capital a l'é Cardiff.
Anté ch'as treuva
250px|center
🇫🇮
Lenga Jaya
Lenga Jaya
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Jaya o Jaya a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment ant ël Ciad.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Jaya a peul esse:<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=jyy
Lenga Sengo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Sengo o Sengo a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Sengo a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Pescina
Pescina a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 4.500 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 37 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 122 ab/km quadrà. A confin-a con Castelvecchio Subequo, Celano, Collarmele, Gioia dei Marsi, Ortona dei Marsi, Ortucchio, San Benedetto dei Marsi, Trasacco.
🇫🇮
Massimeno
Massimeno a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl, an provincia ëd Trent, ëd 116 abitant.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giorgio Ferrazza (dal 9/05/2005).
Anliure esterne
🇫🇮
Saint-Jean-en-Royans
45.01944°N, 5.29306°W
Saint-Jean-en-Royans a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 27,86 km², con 2 895 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 103 ab/km².
🇫🇮
Grangues
Grangues a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 6,57 km², con 184 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 28 ab/km².
🇫🇮
Cortinarius orellanus
Descrission
Capel fin a 8 cm, da fibrilos-feltrà a scajos, da ross groson a mon. Lamele spassià, larghe, giaunastre anrossà. Gamba àuta fin a 9 cm e larga fin a 1,5 cm, da mon a baross, fibrilosa. Odor ëd rava.
Ambient
A chërs dzortut sota le rol.
Comestibilità
Velenos mortal.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Cortinarius orellanus Fries
🇫🇮
Hasliberg
Hasliberg a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 1.366 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 41,72 km², con na densità ëd popolassion ëd 33 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Innertkirchen, Kerns (ant ël canton d'Obwald), Lungern (ant ël canton d'Obwald), Meiringen.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Lenga Shendu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Shendu o Shendu a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Shendu a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=shl
Jacques Brugnon
thumb|right|200px|Jacques Brugnon (a la mancina) con Henri Cochet a Wimbledon (1930) Jacques Brugnon, stranomà Toto, a l'era nassù a Paris j'11 ëd magg dël 1895 e a l'é mòrt-ie ai 20 ëd mars dël 1978. A l'é stàit un tenista fransèis che, ansema a René Lacoste, Henri Cochet e Jean Borotra, a l'ha formà ij "quatr moscadié" dël ténis fransèis.
🇫🇮
Rogues
Rogues a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 30,22 km², con 128 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 4 ab/km².
🇫🇮
Camandon-a
thumb|right|200px|Ël cioché Camandon-a (Camandona an italian) a l’é un comun ëd 400 abitant dla provincia ëd Biela, gemelà con Faucigny (Àuta Savòja, Fransa).
Ai termo dla comun-a con Calabian-a a-i é ël lach artifissial ëd Pont Vitòrio (792 m).
Stòria
Ël topònim dël pais a smìa derivé dal piemontèis Cà bandonà. La zona era 'n alp e an invern a venia bandonà daj marghé.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gian Paolo Botto Stellia (da l' 8/06/2009).
Barzana
Barzana (Barsàna an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 1.951 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem. As treuva a 13 chilòmeter da Bérghem, a n'autëssa 'd 300 méter.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Teodoro Merati (dal 14/06/2004, scond mandà da l'08/06/2009, ters mandà dal 26/05/2014; dagià sìndich dal 1990 al 1999).
Arferiment
thumb|left|300px|La cesa 'parochial ëd San Ròch 🇫🇮
Biancospin (vin)
Ël vin Biancospin as prodov ant la comun-a ëd Quiliano an provinsa ëd Savon-a.
Lenga Hanga Hundi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Hanga Hundi o Hanga Hundi a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Hanga Hundi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wos
Strembo
Strembo a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 513 abitant, an provincia ëd Trent.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alfonso Fantoma (dal 9/05/2005).
🇫🇮
Lenga yahang
Pais an dova a l'é parlà
La lenga yahang o Yahang a fa part ëd le lenghe torricelli e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Marano Equo
right|140px Marano Equo a l'é un comun dël Lassio d' 809 abitant, an provincia ëd Roma.
Lenga yahang
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Yahang a peul esse:
Marano Equo
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Franco Tozzi (dal 5/04/2005).
Lenga yahang
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=rhp
🇫🇮
A.F.I.S.
Për incàrich dlë Nassion Unìe, l'Italia a l'ha aministrà l'ex-Somalia italian-a (ch'a l'era stàita na soa colònia dal 1889 al 1941) dal 1m ëd gené dël 1950 al 1m ëd luj dël 1960, quand con l'union dla Somalia britànica e 'd cola italian-a la Somalia a l'é diventà un pais indipendent.
L'aministrassion a l'era stàita otnùa con l'ancombensa spessìfica ëd pronté ël pais për l'indipendensa. Costa mission a l'é stàita compìa pì da la mira anstitussional che da cola econòmica e sossial: a la nàssita dla Repùblica ëd Somalia le struture polìtiche a l'ero 'd model europengh, ma le condission econòmiche e sossiaj dla popolassion a restavo cole aretrà tìpiche dle region sot-dësvlupà.
🇫🇮
Pettorano sul Gizio
Pettorano sul Gizio a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 1.255 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 62 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 20 ab/km quadrà. A confin-a con Cansano, Introdacqua, Pescocostanzo, Rocca Pia, Scanno, Sulmona.
🇫🇮
Lenga kaxararí
Pais andoa a l'é parlà
La lenga kaxararí o Kaxararí a fa part ëd le lenghe panoan e a l'é parlà dzortut an Brasil.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Kaxararí a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ktx
🇫🇮
Mogadiss
thumb|right|200px|Ël pòrt Mogadiss (Muqdisho an somàlich, مقديشو an àrab, Mogadiscio an italian) a l’é la capital dla Somalia.
A l’é ëdcò la prima sità dla Somalia për popolassion; con la guèra sivil a l'é nen possibil conté j'abitant, ma as pensa c'a sio fra un milion e mes e tre milion.
Geografìa
Mogadiss a l'é 'l capleugh dla region dël Benadir, al sud dla Somalia, e a l'é 'n pòrt ans l'Océan Indian.
Stòria
Mogadiss a l'é staita motobin important fin al 1200 d.G.C., përché a l'era ël pòrt pì gross dl'Àfrica oriental e a comersava con l'Arabia, l'India e la Cin-a.
Dël 1871 a l'é staita ocupà dal sultan ëd Zanzibar, ch'a l'ha peui cedù-la a l'Italia.
Dal 1905 al 1941 a l'é staita la capital dla Somalia italian-a; dal 1941 al 1950 a l'é staita ocupà da j'anglèis e fin al 1960 a l'é staita ancora la capital ëd l'A.F.I.S. (Aministrassion Fidusiaria Italian-a dla Somalia), për diventé peui la capital dla Somalia indipendent.
Dal 1991 a l'é devastà da la guèra civil somala.
🇫🇮
Lenga Langi
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Langi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Stubbendorf
Stubbendorf a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Rostock, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 9.65 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 163 abitant.
Irlanda dël Nòrd
L' Irlanda dël Nòrd (Northern Ireland an anglèis; Tuaisceart Éireann an irlandèis) a fa part dël Regn Unì.
Vej
Vej (Veglio an italian) a l’é un comun ëd 659 abitant dla provincia ëd Biela.
Àut Mincio Cabernet Sauvignon
Ël vin Àut Mincio Cabernet Sauvignon as prodov ant la zòna ed l'Àut Mincio ant la provinsa ëd Màntoa.
Vej
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Marco Pichetto (dal 30/05/2006).
Irlanda dël Nòrd
La capital a l'é Belfast.
Vej
Anliure esterne
🇫🇮
Jean Borotra
thumb|right|200px|Jean Borotr Jean Robert Borotra a l'era nassù a Biarritz ai 13 d'agost dël 1898 e a l'é mòrt a Arbonne ai 17 ëd giugn dël 1994. A l'é stàit un tenista e 'n polìtich fransèis e ansema a René Lacoste, Henri Cochet e Jacques Brugnon a l'ha formà ij "quatr moscadié" dël ténis fransèis.
Àut Mincio Cabernet Sauvignon
🇫🇮
Irlanda dël Nòrd
A l'ha na surfassa ëd 13.843 km² e a conta pì che 1.700.000 abitant.
Jean Borotra
Palmarès
Australian Open
Irlanda dël Nòrd
Anté ch'as treuva
250px|center
🇫🇮
Jean Borotra
Palmarès
Open ëd Fransa
Wimbledon
U.S. Open
Gieugh Olìmpich
🇫🇮
Scòssia
thumb|right|160px La Scòssia (Alba an scossèis; Scotland an anglèis) a fa part dël Regn Unì.
La capital a l'é Edimborgh.
A l'ha na surfassa dë 78.782 km² e a conta pì che 5 milion d'abitant.
Anté ch'as treuva
250px|center
Lë Strument d'union
La Scòssia a l'é intrà a fé part dël Regn Unì dël 1707. Lë Strument d'union, ch'a stabilìa l'union d'Anghiltèra e Scòssia sota 'l midem parlament, ël midem sovran e ël midem drapò, goernand l'indipendensa dla Cesa e dle laj scossèise, a l'é intrà an vigor al 1m ëd maj 1707. Ël parlament ëscossèis a l'é stàit dëslià.
Ël neuv parlament
Séghit a la granda vitòria dël Partì laborista ëd maj 1997, a l'é organisasse na votassion an sla creassion d'un parlament ëscossèis, pro a la qual a-i é staje na gròssa magioransa. Ël neuv parlament a l'é stàit inaugurà da l'argin-a Elisabeta II al 1m ëd luj 1999.
Organisassion polìtica
Ël prim ministr a l'é Alex Salmond. 🇫🇮
Lenga Welaung
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Welaung a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=weu
San Nazzaro
right|140px San Nazzaro a l'é un comun dla Campania d' 880 abitant, an provincia ëd Benevènt.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luigi Pasquale Pepe (dal 29/05/2006).
Arferiment
🇫🇮
Marano Lagunare
right|120px Marano Lagunare (Maràn  an furlan) a l'é un comun ëd 2.003 abitant dla provincia d'Ùdin (Region Autònoma Friul-Venessia Giulia).
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mario Cepile (da l' 8/06/2009).
Lenga Yelogu
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Yelogu a peul esse:<BR> <BR>
Marano Lagunare
Arferiment
🇫🇮
Cortinarius speciosissimus
thumb|right
Lenga Yelogu
Classificassion
<BR>
Bolano bianch
Ël vin Bolano bianch as prodov ant la comun-a ëd Bolano an provinsa ëd La Spessia.
Lenga Yelogu
Còdes ISO
<BR>
Bolano bianch
🇫🇮
Cortinarius speciosissimus
Descrission
Capel fin a 8 cm, da fibrilos a pòch scajos, da mon groson a ross viv. Lamele spassià, larghe, giaunastre anrossà. Gamba àuta fin a 12 cm e larga fin a 1,5 cm, marcà da 'd fasse òcra giaunastre dzora a un fond baross. Carn da giàuna a brun mon. Odor ëd rava.
Lenga Yelogu
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ylg
Cortinarius speciosissimus
Ambient
A chërs sota le conìfere, dzortut sota ij sapin.
Comestibilità
Velenos mortal.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Saint-Julien-en-Quint
44.83861°N, 5.29278°W
Saint-Julien-en-Quint a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 47,35 km², con 142 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 2 ab/km². 🇫🇮
Lenga Kenga
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kenga o Kenga a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment ant ël Ciad.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kenga a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Daone
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ugo Pellizzari (dal 9/05/2005).
Lenga Kenga
Còdes ISO
<BR>
Daone
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Kenga
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kyq
Lenga atsahuaca
Pais an dova a l'é parlà
La lenga atsahuaca o Atsahuaca a fa part ëd le lenghe panoan e a l'é parlà dzortut an Perù.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Paolo Ercole
🇫🇮
Roquedur
Roquedur a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 10,85 km², con 192 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 17 ab/km².
🇫🇮
Pizzoli
Pizzoli a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 3.021 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 56 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 54 ab/km quadrà. A confin-a con Barete, Capitignano, L'Aquila, Montereale.
🇫🇮
Lenga wiaki
Pais an dova a l'é parlà
La lenga wiaki o Wiaki a fa part ëd le lenghe torricelli e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Wiaki a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wii
🇫🇮
Marsèja
650px|center
200px|right Marsèja o Marsija (Marseille an fransèis, Marselha an provensal) a l'é na sità dla Fransa, capleugh dla region Provensa-Alp-Còsta Asura e dël dipartiment dle Boche ëd Ròno.
Dëdnans a la sità, antra ponta Méjean e ponta dla Crosëtta, as treuvo j'ìsole Ratonneau, Pomègues e Endoume.
A conta 839.043 abitant (un milion e mes s'as conta 'dcò l'àrea metropolitan-a) e a l'é la tersa aglomerassion urban-a dla Fransa, dòp Paris e Lion.
La fondassion
A l'é stàita fondà vers ël 600aGC da 'd colon grech (focèis), ansima a l'atual colin-a ëd San Lorens, e a l'é tòst ëvnùa bonstasenta. Massalia (an latin Massilia) amponendse an sj'etrusch e ij cartaginèis a l'é rivà tòst a avèj na gròssa potensa comersial ant l'àrea mediterania, fondand dij banchet comersiaj an sla còsta nòrd-oriental (Hyères, Antibes, Nissa Marìtima). Ij sò marin a l'han viagià arlongh le còste d'Iberia fin-a a passé la strèita ëd Gibiltèra.
Marsèja roman-a
Dal II sécol aGC Marsèja as alìa con Roma për loté contra ij pirata ligurin ch'a ravagiavo dal mar e ij bàrbar ch'a tacavo da tèra.
Goernard soa autonomìa, as diciara neutral durant le guère sivile ch'a bolverso la Repùblica a soa fin. Tutun a acheuj Domissi, partisan ëd Pompeo, e për sòn a l'é assedià da Céser. A arzist bin, ma a la fin a dev rend-se.
La sità a oten lë statù ëd sità federà e ëd privilege amportant. A l'é gropà a Roma, ma pa tutafàit anfeodà. Ant ël II sécol a adòta ël regim munissipal roman.
La sità a l'é assedià dël 309 da l'amperador Costantin.
Marsèja cristian-a
Con lë strument ëd Milan dël 313, Costantin a conced la libertà ëd cult ai cristian. La prima mension d'un vësco a Marsèja a l'é dl'ann apress, ma ël cristianésim a l'era anreisasse bin prima ëd costa dàita.
L'Età ëd mes
Drocaje l'Amper roman, Marsèja a resta an prosperità e duverta an sël mond, nen vàire tocà da j'ondà bàrbare ch'a frapo la Provensa ant ij sécoj VI e VII.
Al prinsipi dël sécol ch'a fà VIII, con j'àrabo ch'a l'han passà ij Pirené e a rivo al Ròno, Marsèja as lìbera da la tua dij franch. Për goerné soa autonomìa e trové 'd neuv ësboch comersiaj, as alìa con ij sarasin.
Dël 923 l'abassìa ëd San Vitor a l'é ravagià.
A la fin dël sécol ch'a fà X Gulielm ël liberator a tapara via ij sarasin da 'n Provensa. La sità a ancamin-a a arnasse dantorn a l'abassìa ëd San Vitor.
L'época dle crosià
A parte da la fin dël sécol ch'a fa XII Marsèja a fonda dij banchet comersiaj an Tèra Santa. A conòss në stragròss dësvlup demogràfich.
Dël 1229 as arvira contra sò vësco. Ij drit e ij privilege monàstich a son abolì e la rica classa dij mërcant a ven a pijesse ël podèj real: a l'é la Repùblica marsejèisa.
J'Angiò
Dël 1262 Carl d'Angiò, cont ëd Provensa, a riess a stabilì soa autorità an sla sità, ma ij sò sucessor a son anteressà 'd pi a l'arconquista dël regn ëd Nàpoli che a la sità-midema. Ij rich mërcant a arpijo ël podèj, ma ij pirata genoèis e catalan a anfesto le còste.
Ant ël luj 1348 a-i riva ant ël pòrt la pest nèira. La popolassion, stimà a 25.000 përson-e ant ël sécol ch'a fà XIII, a sbassrà a la mità a la fin dël sécol ch'a fà XIV.
Ant ël novèmber 1423 ij catalan, mnà da Alfons V d'Aragon-a, a dësbarco e a ravagio la sità.
L'arcostrussion
La sità as arpija an pressa.
Dël 1447, Jacques Coeur, arzentié dël re, a jë stabiliss soa flòta e a fà 'd Marsèja ël sènter prinsipal ëd soe atività comersiaj, prima localisà a Montpellier.
Ël passage a la Fransa
Dël 1481 la sità e la Provensa a passo për testament a Luis XI e a son riunìe a la coron-a 'd Fransa.
L'Arnassiment
Dël 1524 Carl Quint a fà assedié la sità, ma la popolassion a ten testa a j'amperiaj. Cossient dël privo, Fransesch I a ameliora le difèise an fabricand ël castel d'If. N'àutr assedi ëd Carl Quint a faliss dël 1536.
Le guère ëd religion
Marsèja a resta fòra da le guère ëd religion. Tutun, dël 1589 la sità a diciaira soa ostilità a Enrich IV; as buta da la part dël partì catòlich dla Lija e as conced al capitani d'armèja Charles de Casaulx, ch'as fà elege prim cónsol dël 1591. Apress l'abiurassion d'Enrich IV dël 1593 Casaulx a resta isolà; a goerna con ël teror e a ciama la Spagna an agiut. A l'é sassinà ai 17 ëd fërvé 1596 e la sità a acheuj ël duca ëd Guise coma un liberator.
Ël regn ëd Luis XIV
Luis XIV a batiss ël fòrt San Nicòla, simétrich al fòrt San Gioann ch'a armontava al sécol ch'a fà XV. A fà fabriché un neuv arsenal e dësblé ij rampar, malgré l'ostilità general.
Dël 1720, sinch agn apress la mòrt ëd Luis XIV, Marsèja a l'é frapà da la dariera gròssa epidemìa ëd pest dl'Ossident.
Ij fransèis
<BR /> Ij fransèis a l'é na canson grignòira ch'a parla dla rivalità tra ij fransèis e ij piemontèis. <BR /> A pias tant a le masnà e a l'é tant dovrà 'nt le lession ëd piemontèis a scòla.
Marsèja
Ël regn ëd Luis XIV
Prima dlë s-ciòp ëd l'Arvolussion, Marsèja a l'era dventà la tersa sità 'd Fransa për popolassion, con 120.000 abitant. Ël podèj a l'era ant le man ëd na cita oligarchìa, ch'a vivìa ant ij quarté neuv e arios, antant che ël pòpol a restava ambaronà ant la sità veja e an sle colin-e, dzorvivend grassie a le rej ëd solidarità.
Ij fransèis
Test
Ij fransèis a l’han le braje rosse,<BR /> ij piemontèis a-j tajo le cimosse.<BR /> La làut làut, làut, a-j tajo le cimosse,<BR /> la làut làut, làut, regin-a com’ a va?<BR />
Marsèja
L'Arvolussion
Ant ël mars dël 1789, l'aument dij pressi dël gran a fà s-ciopé ëd batibeuj, ch'as trasformo an arvira contra la fiscalità local. Ël particolarism provensal, mai d'autut dëstiss, a arnass. Mirabeau a l'é acujì an trionf e a riess a calmé la sità, giumaj goernà da 'n consèj.
Mussan
thumb|La cesa Mussan o Muscian (Muzzano an italian) a l’é un comun ëd 673 abitant dla provincia ëd Biela.
Marsèja
L'Arvolussion
Dël 1790, con la prèisa dij fòrt e la liberassion dij përzoné dël castel d'If, ij marsejèis a ambrasso j'ideaj dl'Arvolussion fransèisa.
Dël 1799 Marsèja a seurt da la tormenta arvolussionaria avenda përdù tuti ij sò privilege munissipaj.
Ël dësvlup modern
Sota la Restaurassion (1824-1830) ël pòrt a artreuva tuta soa atività e ël tràfich antërnassional a arpija.
La stòria dël dësvlup modern ëd Marsèja a peul fesse armonté a la conquista d'Algerìa dël 1830, cand la Fransa a l'ha anviarà na sistemàtica polìtica colonial.
Ij travaj dël second Amper
Durant la monarchìa ëd luj e ël second Amper as dësrolo ëd gran travaj d'urbanism e d'ambeliment. Dël 1848 a l'é la costrussion dla stassion San Carl; ël pòrt ëd la Joliette a duverta dël 1853. Ancor d'ës perìod a son Nòstra Sgnora dla Vardia (1853-1870), ël palass ëd la Borsa (1860), palass Longchamp (1862-1869).
Favorìa ëdcò dal duvertesse dël canal ëd Suez (1869), la sità che dël 1851 a l'avìa 150.000 abitant a l'ha ardobià soa popolassion an apopré vint'agn, ancaminand un process ëd chërsùa demogràfica ch'a continuërà bele che con la crisi greva dj'agn 1930 e ij bolversament provocà da la sconda guèra mondial.
Ël perìod contemporani
Dël 1906 Marsèja a òspita la prima esposission colonial, ch'a duverta ai 14 d'avril.
A l'ancamin dla sconda guèra mondial a dventa l'abrì ëd vàire anteletuaj, fin-a a l'ocupassion alman-a dël 1942.
La varnison alman-a as rend ai 28 d'ost 1944.
Dël 1962 la sità a dev fé front a le dësfide dla decolonisassion e a l'artorn dij rampatrià d'Algerìa: an 450.000 a passo për sò pòrt, dont un ters as fërma për anstalesse.
Ant j'agn 1970 Marsèja a argistra na montà ëd xenofobìa e ëd crìmen rassista.
Ël pòrt
Pòrt prinsipal dël Mediterani, quart pòrt d'Euròpa për tràfich apress Rotterdam, Anversa e Amborgh, Marsèja a l'é a lë sboch d'un gròss semi-sercc ëd region motobin amportante da na mira conòmica ch'a gràvito an sla granda via d'eva ëd Ròno. La prosperità dla sità a l'é sempe stàita gropà al dësvlup dj'atività comersiaj.
A l'época dl'amper colonial fransèis a l'avìa ël ròl ëd pòrta d'Orient për ij sò tràfich con ij pais leugn ëd l'Asia. Apress la sconda guèra mondial a l'ha operà na conversion conòmica radical ch'a l'ha përmetuje dë dventé pòrt petrolìfer ëd prim pian con na tèra 'd dré ch'a sorpassa motobin le dimension regionaj.
Ël tràfich dël pòrt a l'é fàit pì d'amportassion (dzortut petròli, fruta e ortaje, cafè e coton) che d'esportassion (dzortut prodot petrolìfer, semi-travajà siderùrgich, angign e utiss mecànich, derivà chìmich).
Ël tràfich anual dij passagé a l'é d'apopré doi milion ëd përson-e e Marsèja a arzulta ël quint pòrt ëd crosiera an Mediterani.
J'àutre atività
Antra j'atività andustriaj pì gropà a la tradissional fonsion dla sità a-i son cole dij cantié, ch'a l'han cissà lë spantiesse ëd setor sussidiari: produssion ëd motor marengh, turbin-e e via fòrt. Gropà a l'amportassion ëd materie prime a son le rafinerìe e j'andustrie petrolchìmiche, cole chìmiche, l'andustria dël bòsch e cola dël papé, j'andustrie téssij. Ës compless andustrial ant ij prinsipaj setor produtiv a l'ha përmetù un bon dësvlup dj'andustrie dij metaj, metalmecàniche, eletròniche e alimentar për la produssion ëd ben ëd consum.
Urbanism
Marsèja a l'é formà da 111 borgh, argropà an 16 sircoscrission.
La strutura urbanìstica dla sità a l'ha a sò cheur doe stra prinsipaj ch'a tajo la sità ancrosiandse a àngol drit an corëspondensa dël sènter dl'abità. Un-a, Belsunce, a l'é longa pì che 8 chilòmeter e a cor da nòrd-nòrd-òvest a sud-sud-est, da la stassion d'Arenc fin-a a Mazargues; l'àutra, d'anviron 2 chilòmeter, a l'é l'arnomà Canebière, ch'a gionz ël vej pòrt con ij quartié andoa a son argropà le fonsion diressionaj e aministrative e ch'a marca un termo simbòlich antra la part sud, borzoà, e cola nòrd, popolar..
Mussan
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Romano Marchetti (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
🇫🇮
Marsèja
Religion
A Marsèja as conto set pagòde bodiste, na sinquanten-a ëd moschee, quaranta sinagòghe e pi 'd sent cese.
Coltura
Marsèja a l'ha tre università.
Aministrassion
Ël sindich a l'é Jean-Claude Gaudin (UMP, dal 1995).
Sità binele
thumb|right|200px|La sità dal vej pòrt Marsèja a l'é binelà con:
Arferiment
🇫🇮
Ij fransèis
Test
Ij fransèis a l’han la testa dura,<BR /> ij piemontèis a-j fiaco la figura.<BR /> La làut làut, làut, a-j fiaco la figura,<BR /> la làut làut, làut, regin-a com’ a va?<BR />
Trallalallallà...<BR />
Ij fransèis a l’han la pleuja dura,<BR /> Ma ij piemontèis a-j pòrto an siportura.<BR /> La làut làut, làut, a-j pòrto an siportura,<BR /> la làut làut, làut, regin-a com’a va?<BR />
🇫🇮
Heiligenschwendi
Heiligenschwendi a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 661 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 5,55 km², con na densità ëd popolassion ëd 119 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Hilterfingen, Homberg, Oberhofen am Thunersee, Sigriswil, Teuffenthal, Thun.
Lenga Mbugwe
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mbugwe o Mbugwe a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Tanzanìa.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mbugwe a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Castel Condino
Castel Condino a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl, an provincia ëd Trent, ëd 247 abitant.
Uruguay
thumb|right|160px L' Uruguay a l'é un pais dl'América meridional.
René Lacoste
thumb|right|200px|René Lacoste Jean René Lacoste a l'era nassù a Paris ai 2 ëd luj dël 1904 e a l'é mòrt a Saint Jean De Luz ai 12 d'otóber dël 1996. A l'é stàit un tenista, në stilista e 'n comersant fransèis; già da giugador ij sò tifos a l'han daje lë stranòm ëd cocodril e cost animal a l'é peui dventà famos coma sìmbol ëd la marca 'd pòlo e majëtte anventà da Lacoste dël 1933.
Castel Condino
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Maurizio Tarolli (dal 9/05/2005).
René Lacoste
Ansema a Jacques Brugnon, Henri Cochet e Jean Borotra a l'ha formà la squadra dij "quatr moscadié" che a l'ha gavà la Copa Davis a jë Stat Unì dël 1924 e a l'é peui confermasse an costa competission fin-a al 1929.
Uruguay
La capital a l'é Montevideo.
René Lacoste
Ëdcò da sol Lacoste a l'ha otnù 'd bon arzultà: an efet a l'ha vagnà doe vire 'l Torneo 'd Wimbledon (1925 e 1928), tre vire 'l Roland Garros (1925, 1927 e 1929) e doe edission dij US Open (1926 e 1928). A l'ha peui giutà la Fransa a vagné torna la Copa Davis dël 1931 e dël 1932. N'ani dòp a l'é artirasse dal professionism e a l'ha fondà con sò amis André Gillier na marca d'abijament con sò nòm.
Castel Condino
Anliure esterne
🇫🇮
Anghiltèra
thumb|right|160px L'Anghiltèra o Inghiltèra (England an anglèis) a fa part dël Regn Unì.
Uruguay
Geografìa
thumb|right|200px|Ël fium Uruguay Ël fium pi amportant dël pais a l'é l'Uruguay, ch'a marca la frontera con l'Argentin-a.
René Lacoste
Dzortut mersì a soe pòlo Lacoste a l'é dventà rìch e popolar: ël cocodril, sò stranòm, a l'é dventà 'l sìmbol ëd soa marca d'abijament. A smija che cost ëstranòm a sia nàit dòp na gara 'd Copa Davis contra l'Australia quandi Lacoste a l'ha ciamà coma premi për la vitòria na borsa fàita con la pel ëd cocodril. An pòchi ani la Lacoste a l'é slargasse a vàire spòrt ëdcò mersì al fàit che la fomna 'd René a l'era na giugadris ëd gòlf.
Uruguay
Geografìa
L'estuari dij fium Uruguay e Paranà as ciama Rio de la Plata.
René Lacoste
Dal 1967 Lacoste a l'é mudasse a Saint Jean de Luz, andoa a l'ha guidà soa asienda fin-a a l'ùltim di 'd soa vita.
Uruguay
Stòria
Dal 1973 al 1985 a-i é staje na ditadura militar.
René Lacoste
🇫🇮
Anghiltèra
La capital, ch'a l'é ëdcò capital dël Regn Unì, a l'é Londra.
A l'ha na surfassa ëd 130.395 km² e a conta pì che 50 milion d'abitant.
Uruguay
Organisassion polìtica
L'Uruguay (nòm ofissial: República Oriental del Uruguay) a l'é na repùblica presidensial.
Anghiltèra
Anté ch'as treuva
250px|center
Uruguay
Organisassion polìtica
Ël president a l'é Luis Lacalle Pou (dal 2020).
Anghiltèra
Curiosità
An tante canson popolar as parla dl'Inghiltèra, dvòte për indiché 'n pais lontan o bin gròss, d'àutre quandi un dij protagonista dl'aria a l'é 'l re inglèis o sò fieul.
Uruguay
Organisassion polìtica
🇫🇮
Montafìa
Montafìa (Montafia an italian) a l’é un comun ëd 978 abitant dla provincia d'Ast.
Anghiltèra
Nòte e arferiment
🇫🇮
Montafìa
Aministrassion
El sìndich a l'é Marina Conti (da l' 8/06/2009).
Marano Vicentino
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Francesco Nardello (dal 29/05/2007).
Arferiment
🇫🇮
Barbacarlo
Ël vin Barbacarlo as prodov ant la comun-a ëd Broni an provinsa ëd Pavìa.
Cost vin a l'era col che Carlo Porta a l'avìa pì car. A l'avìo ancaminà a ciamelo parèj d'apress che ant ël 1748 Broni a l'era passà ai Savòja con ël tratà d'Aquisgran-a.
🇫🇮
Pont-Arcy
Pont-Arcy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 3,18 km², con 109 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 34 ab/km².
🇫🇮
Cortinarius limonius
Descrission
Capel fin a 8 cm, pòch scajos, a marca l'ùmid, mon rossastr peui giàun. Lamele pòch s-ciasse, motobin larghe, giàune mon. Gamba àuta fin a 8 cm e larga fin a 2 cm, con ëd fibre peilose giàune. Carn da òcra giaun a ross viv. Odor un pòch ëd rava.
Ambient
A chërs sota latifeuje e conìfere, a l'ha pì car la montagna.
Blason dla provincia dla Spessia
Blason dij comun dla provincia dla Spessia
🇫🇮
Cortinarius limonius
Comestibilità
A peul esse velenos.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Saint-Julien-en-Vercors
45.05111°N, 5.46083°W
La Graverie
La Graverie a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 11,93 km², con 1.038 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 87 ab/km².
Saint-Julien-en-Vercors
Saint-Julien-en-Vercors a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 18,47 km², con 194 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 10 ab/km².
La Graverie
🇫🇮
Lenga Zyphe
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Zyphe o Zyphe a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Zyphe a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=zyp
Graye-sur-Mer
Graye-sur-Mer a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 6,52 km², con 567 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 87 ab/km².
🇫🇮
Marano
Marano a l'é 'l nòm ëd vàire comun italian:
Lenga Kwoma
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kwoma o Kwoma a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Pòrta Palatin-a
thumb|right|300px|La Pòrta Palatin-a
Lenga Kwoma
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kwoma a peul esse:<BR> <BR>
Pòrta Palatin-a
La Pòrta Palatin-a ëd Turin as treuva an piassa César August. A l'era la pòrta d'intrada (porta principalis dextera) al castrum roman; a armonta al I sécol e a l'é la sola ch'a-i resta al duvert dle quatr intrade prinsipaj ch'as trovavo an sle quatr bande dla sinta muraria dla sità (lòn ch'a-i resta ëd n'àutra pòrta a l'é al di d'ancheuj anglobà an Palass Madama). A l'é formà da doe tor a sëddes bande àote tranta méter, con quatr arcade: le doe pì gròsse për ij cher e ij traspòrt, le pì cite për ij pedon. La fassada a l'é a doi pian an corispondensa dl'edifissi për le vardie e dla zòna për manovré j'angign për saré le pòrte. Ant ij sécoj a l'ha cambià nòm, conforma a soa destinassion: dòp che Pòrta Roman-a, a ven ciamà Porta Ducalis (daj duca longobard), Porta Comitalis (daj cont franch), Pòrta dle Tor. Dal 1124 sò nòm as alterna tra Pòrta Palass e Pòrta Doranea. Mnassà ëd demolission al temp ëd Vitòrio Medeo II, a l'é salvà da l'antervent dl'architet Antonio Bertola, ch'a në spiega al prinsi sò valor archeològich. Dël 1727 a dventa la përzon dël vicarià (d'andoa ël nòm ëd Tor dël Vicarià) e ant ël sécol ch'a fa XIX a l'é stàita ëdcò dovrà coma përzon për fomne.
Lenga Kwoma
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kmo
Pòrta Palatin-a
Òspit arnomà
Ant j'edifissi ch'as trovavo tacà a la pòrta, a son passaje vàire përsonage arnomà: Carl Magn ant ël 773, dël 947 Lotari, e Federich Barbarossa. A smijo anvece ëd legende le notissie ch'a-i sio passaie Ovidi e Pilat.
Parch Archeològich
Dël 2006 la Comun-a 'd Turin a l'ha decidù ëd fé un parch archeològich për rende l'àrea dantorn pedonal. Tuta piassa César August a l'é dventà un giardin e a l'é possìbil marcé a travers dla Pòrta Palatin-a. 🇫🇮
Guarino Guarini
thumb|right|200px|Ritrat dël 1683 Architet, matemàtich e filòsof. Guarino Guarini, nassù ël 17 gené 1624 a Mòdena e mòrt a Milan ël 6 mars 1683, a l'é stàit un dij pì arnomà architet dël period baròch.
Intrà da giovo ant l'órdin dij Teatin, a ven mandà a Roma për ël novissià, anté ch'a l'ha la possibilità dë studié l'architetura baròca e an vnisend motobin influensà da j'euvre ëd Francesco Borromini. Livrà jë studi a torna a Mòdena për l'ordinassion sacerdotal, për ansegné matemàtica e fìsica e për ancaminé soa cariera d'architet. Dël 1655 a l'é nominà Prepòst dla Cà Teatin-a ëd Mòdena, ma a l'é obligà a chité l'incàrich për l'oposision dël duca d'Este Alfons III; për sòn a preferiss andé via da soa sità natal.
Ant j'agn 1660-1662 a progeta e a fa realisé la Cesa dla Santissima Nonsià a Messin-a, con soa fassada creusa-bombà considerà ël prim esempi d'architetura baròca an Sicilia, dësblà dal taramòt dël 1908. A viagia assé an Euròpa e a progeta cese a Paris, Lisbon-a e Praga.
Dël 1666 a riva a Turin e a prësta soa euvra a la costrussion dla Cesa ëd San Lorens dij Teatin, ch'a l'era stàita anandià dël 1634 e peui sospèisa; dël 1668 a l'é nominà da Carl Emanuel II angegné e matemàtich ducal e a-j ven comissionà la Capela dla Sìndon ant l'àbsid dël Dòm ëd Turin, realisà antra ël 1667 e ël 1690. Dël 1678 a l'é responsàbil dl'ampiament dël Castel ëd Racunis e dël 1679 a ancamin-a a travajé për ij Gesuita al Colegi dij Nòbil, peui Academia dle Siense. A progeta ëdcò la Pòrta ëd Pò ma soa ciadeuvra an camp sivil a l'é considerà Palass Carignan, dël 1679.
Dël 1680 a lassa Turin e a fa ritorn a Mòdena, andoa che a pija part al completament dël Palass Ducal e as dédica a la scritura dij sò tratà ëd matemàtica, geometrìa, architetura e astronomìa. A meuir a Milan tre agn pì tard.
🇫🇮
Armerìa Real
miniatura L'Armerìa Real, an piassa Castel a Turin, a l'é un-a dle pì riche colession d'arme al mond. Inaugurà dël 1837 da Carl Albert, a cudiss vàire tipo d'arme bianche e da feu, e d'armadure smonùe an arvista sia a pé che a caval. miniatura|sinistra 🇫🇮