cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lenga Balochi meridional
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Balochi meridional o Balochi meridional a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Pakistan.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Balochi meridional a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bcc
Antonio Testa
Pitor. Antonio Testa a l'era nà a Turin dël 1904 e fin-a da masnà a l'era passionasse a la pitura. A l'é laureasse an drit e filosofìa e a l'é stàit guidà an soa atività d'artista da Alberto Rossi. Soa formassion a l'é dësvlupasse con dij viagi, ant lë Vzin Orient dël 1923 e a Paris dël 1928. Sò soget pì car a l'era la pitura sacra. A l'é mòrt a Turin dël 2000.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Drink to me
Ij Drink to me a son na formassion rock italian-a, formasse a Ivreja dël 2002. La banda a l'é formà da Marco Bianchi (vos, sintetisator, chitara), Carlo Casalegno (bass, vos), Pierre Chindemi (chitara) e Francesco Serasso (batéria), che a canto an prevalensa an lenga anglèisa.
Ij Drink to me a son stàit influensà an prevalensa dal rock progressiv e dal rock eletrònich e ëdcò dal pop.
Sit
🇫🇮
Concordia Sagittaria
right|130px Concordia Sagittaria a l'é un comun dël Véneto ëd 10.783 abitant, an provincia ëd Venessia.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Marco Geromin (dal 14/04/2008 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
thumb|right|200px|La catedral
Arferiment
🇫🇮
Tourneur
Tourneur a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 23 km², con 506 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 22 ab/km².
🇫🇮
Saint-Savin (Isère)
45.62944°N, 5.30667°W
Ipersurfassa algébrica
Ant lë spassi projetiv compless N-dimensional, as dis ipersurfassa algébrica ël leu dij zero d'un polinòmi omogeni. 🇫🇮
Irwin Keyes
Irwin Keyes (nòm complet Irwin Keyes) a l'é n'àtor american, nà dël 1952 a New York.
Getelo
Getelo a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Grafschaft Bentheim, stat dla Bassa Sassònia. A aparten al Samtgemeinde ëd Uelsen.
Uscio
Uscio (Aosci an lìgur) a l'é un comun dla Liguria ëd 2.264 abitant, ant la Sità metropolitan-a 'd Génoa.
Saint-Savin (Isère)
Saint-Savin a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 24,55 km², con 2 752 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 112 ab/km². 🇫🇮
Uscio
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Garbarino (dal 26/05/2014).
Anliure esterne
thumb|left|200px|La Pieve 'd Sant Ambreus 🇫🇮
Coriolopsis trogii
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Coriolopsis trogii (Berk.) Domanski
Celerina/Schlarigna
Celerina/Schlarigna a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 1.236 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 24,03 km², con na densità ëd popolassion ëd 51 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Pontresina, Samedan, Sankt-Moritz.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Daniel Tosh
Daniel Tosh (nòm complet Daniel Dwight Tosh) a l'era nà ai 29 maj 1975 a Boppard, Rhineland-Palatinate.
🇫🇮
Saint-Paul-de-Vence
Saint-Paul (o Saint-Paul-de-Vence, San Pàu an lenga local) a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 7,26 km², con 3 336 abitant, scond ël censiment dël 2005, con na densità ëd 459 abitant al chilòmeter quàder.
Stòria
Veja sità real, a l'é stàit autònom a parte dal sécol ch'a fa XIII.
Leu anteressant
Ij rampar a son bele che restà coj fàit tiré su da Fransesch I coma rispòsta a la sitadela ëd Nissa Marìtima. An chèich tòch as peul ëdcò përcore ël senté ëd ronda.
Ij mërcà
Ël Cit mërcà d'Yvette as ten an piassa de Gaulle la dumìnica, ël màrtes, ël giòbia e ël saba, tuta la giornà. Ël merco 'd matin a-i é ël mërcà provensal. 🇫🇮
Cazis
Cazis a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 1.558 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 7,27 km², con na densità ëd popolassion ëd 214 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Fürstenau, Masein, Paspels, Pratval, Präz, Rhäzüns, Rodels, Rothenbrunnen, Tartar, Thusis, Tumegl/Tomils.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Sfigmomanòmeter
miniatura|destra|Beurer BM26 sfigmomanòmeter Lë sfigmomanòmeter a l'é n'utiss pr'ëmzuré la pression dël sangh. A l'é stàit anventà ant ël 1896 da Scipione Riva-Rocci.
🇫🇮
François Asselineau
François Asselineau, nassù dël 1957, a l'é n'òm polìtich fransèis.
🇫🇮
Paduli
🇫🇮
Monede Euro dij Pais Bass
Le monede Euro dij Pais Bass a mostro l'istess tema për minca serie ëd monede: a l'è rapresentà la regin-a Beatris, an doi dissègn realisà da Bruno Ninaber van Eyben. Tuti ij taj a inserisso ëdcò le dódes stèile sìmbol ëd l'Euròpa e l'ann dël cònio.
Bonson (Alp Marìtime)
Ël pais a l'é postà ansima a 'n ravin, dzora al Var. 🇫🇮
Monede Euro dij Pais Bass
Dal 1 dë stèmber 2004 j'olandèis, parèj che ij finlandèis a l'han soasì ëd dovré nen le monedin-e da 1 e 2 centésim. Le monede an sirculassion a resto legaj ma a sono pì nen distribuìe ant ij negòssi. Ij totaj a ven-o artondà aj 5 centésim pì davzin. L'artondament a l'è fait mach për ël total final e ij sìngol pressi a peulo ëdcò avèj dle cifre diferente da 0 e 5.
Monede comemorative da 2 euro
Dël 2007 ij Pais Bass, tanme tut j'àutri Stat ëd l'Union, a l'han emëttù la moneda comemorativa pëe ij 50 agn ëd la signadura dij Tratà ëd Roma, ch'a l'han sancì la nàssita dla futura Comunità Europenga.
Andreas Floer
thumb|right|200px|Andreas Floer Matemàtich. Andreas Floer a l'era nà Duisburg ai 23 d'aost dël 1956 e a l'é mòrt a Bochum ai 15 ëd magg dël 1991. A l'ha studià a l'Università ëd Bochum andoa a l'é vnù professor d'anàlisi e geometrìa.
Soe arserche
Floer a l'ha travajà an vàire setor dla matemàtica: ij sistema dinàmich, la geometrìa simplética, la teorìa ëd Yang-Mills. Motivà da idèje ëd Conley, Gromov e Witten, a l'ha definì na neuva teorìa omològica, ch'a l'é stàita ciamà omologìa ëd Floer.
A pòrto sò nòm
🇫🇮
St-Mathieu-De-Beloeil Airport
Ël St-Mathieu-De-Beloeil Airport a l’é n'aeropòrt localisà a St-Mathieu-de-Beloeil, Québec, Canadà.
Deixebre, Oroso
Santa María ëd Deixebre a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Oroso. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 338 abitant (168 fomne e 170 òm) distribuì an 5 grup ëd popolassion.
Omossessualità
La paròla omossessualità a definiss l'atrassion sessual o d'afet che cheidun a l'ha për përson-e ëd sò sess midem; as diferensia da l'eterossessualità, anté che l'atrassion a l'é për përson-e dl'àutr sess, e d'la bissessualità, visadì l'atrassion për përson-e ëd tuti doi ij sess. Se definission a rësguardo l'àmbit dl'orientassion sessual uman-a, diferent da l'identità ëd géner, dont un-a dle manifestassion a l'é la transessualità.
Deixebre, Oroso
🇫🇮
Omossessualità
Ij prinsipi ëd Jogjakarta
Ij prinsipi ëd Jogjakarta, dal nòm ëd la sità dl'Indonesia anté ch'a son ëstàit sot-signà, a l'é un test presentà dël mars 2007 al Comità dij drit ëd l'òm ëd le Nassion Unìe.
Lenga Balochi ossidental
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Balochi ossidental a peul esse:<BR> <BR>
Omossessualità
Ij prinsipi ëd Jogjakarta
Ant ël test as fortiss che 91 ëstat a reprimo l'omossessualità e a së smon-o dle norme ëd drit e d'arcomandassion për garantì l'ugualiansa cola ch'a sia l'orientassion sessual dle përson-e. 🇫🇮
Lenga Balochi ossidental
Classificassion
<BR>
Giurtelecu Şimleului
Giurtelecu Şimleului (Somlyógyőrtelek an ungherèis) a l'é un comun dla Romanìa.
Aguiño, Ribeira
Nosa Señora do Carme d'Aguiño a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Ribeira. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 2.912 abitant (1.469 fomne e 1.444 òm) distribuì an 6 grup ëd popolassion.
Giurtelecu Şimleului
A l'ha na surfassa ëd 20 km² e a conta 1.055 abitant (2002).
Geografìa
right|200px Giurtelecu Şimleului a resta ant ël nòrd-òvest dla Romanìa, anviron 100 km dal confin con l'Ungherìa, e a l'é travërsà dal fium Crasna.
🇫🇮
Lenga Balochi ossidental
Còdes ISO
<BR>
Richard Llewellyn
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga Balochi ossidental
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bgn
Mirano
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberto Cappelletto (dal 28/04/2008).
Arferiment
🇫🇮
Gölenkamp
Gölenkamp a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Grafschaft Bentheim, stat dla Bassa Sassònia. A aparten al Samtgemeinde ëd Uelsen.
Lenga Balochi oriental
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Balochi oriental o Balochi oriental a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Pakistan.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Balochi oriental a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Martellago
right|140px Martellago a l'é un comun dël Véneto ëd 20.814 abitant, an provincia ëd Venessia.
Lenga Balochi oriental
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bgp
Martellago
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Brunello (dal 28/04/2008 -second mandà-).
Arferiment
🇫🇮
Espas
Espas a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 15,13 km², con 124 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 8 ab/km².
🇫🇮
Pago Veiano
Pago Veiano a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Benevènt, con sirca 2.651 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 23 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 115 ab/km quadrà. A confin-a con Paduli, Pesco Sannita, Pietrelcina, San Giorgio La Molara, San Marco dei Cavoti.
🇫🇮
Estang
Estang a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 22,51 km², con 643 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 28 ab/km².
Stassion ëd Vilaneuva d'Ast
La stassion ëd Vilaneuva d'Ast a l’é la stassion feroviaria ch’as treuva arlongh la ferovìa ch’a colega Turin con Génoa.
Estang
🇫🇮
Daedaleopsis tricolor
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs ëdzora a le latifeuje.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Daedaleopsis tricolor (Bull.) Bondartsev & Singer
🇫🇮
St-Michel-Des-Saints Airport
Ël St-Michel-Des-Saints Airport a l’é n'[aeropòrt]] localisà a St-Michel-des-Saints, Québec, Canadà.
Ice Cube
Ice Cube (nòm complet O'Shea Jackson, Sr.) a l'era nà ai 15 ëd giugn dël 1969 a Los Angeles, Califòrnia.
Casella
Casella a l'é un comun dla Liguria ëd 3.226 abitant, ant la Sità metropolitan-a 'd Génoa.
Ice Cube
🇫🇮
Casella
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Francesco Collossetti (dal 26/05/2014).
Anliure esterne
thumb|left|300px|Palass Fieschi 🇫🇮
Monede Euro dël Portugal
Le monede Euro dël Portugal a mostro tre dissègn diferent për minca serie ëd monede; ël tema a l'è l'istess: a son rapresentà dj'antich sìmboj e sigil regal contenù ant un cìrcol formà da set castej, sinch ansëgne e dal mòt "Portugal". Ël dissègn a l'è stàit eseguì da Vitor Manuel Fernandes dos Santos. Tuti ij taj a inserisso ëdcò le dódes stèile sìmbol ëd l'Euròpa e l'ann dël cònio.
Monede comemorative da 2 euro
Ël Portugal a l'ha emëttù na moneda comemorativa da 2 euro ant ël 2007 e ant ël 2008. La moneda dël 2007 a sélebra la Presidensa dël Consèj dl'Union Europenga e a mostra n'arbra ëd rol da nata ch'a l'é tìpica dël pòst. La moneda dël 2008 a sélebra ij 60 agn dla Diciarassion Universal dij Drit ëd l'Òm e a mostra na fantasìa geométrica caraterisà da vàire element fiancà ch'a simboliso tuti j'òm.
🇫🇮
Tournières
🇫🇮
Innocent Manzetti
thumb|right|200px|Innocent Manzetti Anventor. Innocent Manzetti a l'era nassù a Osta ël 17 ëd mars dël 1826 (sò pare a l'era d'Invò) e ambelelì a l'é mòrt ël 17 ëd mars dël 1877.
A l'ha ancaminà a andé a scòla a Osta, dai Frej dle Scòle Cristian-e e peui a l'é andàit al colege che antlora a l'era dirigiù dai gesuita. Pì tard ij sò a l'han mandalo a Turin, andoa a l'é diplomasse geòmetra. A l'é donca tornà a Osta për esercité la profession.
Antra ij sò angign pì arnomà, a-i é ël prim robò dla stòria, l'ansidit sonador ëd fluta, che dël 1849 a l'era già bele che costruì. A l'ha peui fabricà na vitura a vapor, na becan-a a tre roe e tre sedij, un ciman idràulich a base 'd manganèis ëd na potensa strasordinaria. As fasìa da chiel ij sò utiss da geòmetra.
Un dij sò darié travaj a l'é stàit un fìlter për purifiché l'eva dël Buthier, che a l'era beivùa an Osta a col temp.
Tutun, con soe anvension Manzetti a l'é nen fasse sgnor.
L'anvension dël teléfon
L'eletricità a l'ha giutalo a përfessioné sò angign. Ij sò studi e soe esperiense a son andàite anans con costansa antra 'l 1860 e ël 1864: la filsela a l'é stàita rampiassà da 'n fil elétrich, la bërgamin-a da na lamëtta d'assel, e j'onde sonore a l'han podù esse trasmëttùe da 'd corente provocà, con na ciarëssa përfeta, da na cornëtta a l'àutra a gran distansa. 🇫🇮
Saint-Siméon-de-Bressieux
Saint-Siméon-de-Bressieux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 18,79 km², con 2480|date-sans=1999 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 132 ab/km².
🇫🇮
Lenga Bashkardi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bashkardi o Bashkardi a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Iran.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bashkardi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Michele Coppino
thumb|right|200px|Michele Coppino Michele Coppino a l'era nassù an Alba ël 1m d'avril dël 1822 e a l'é mòrt-ie ël 25 d'ost dël 1901. A l'é stàit vàire vire president dla Ciambrea dij Deputà dël Regn d'Italia e Ministr dl'Istrussion. A l'é ëdcò stàit retor dl'Università ëd Turin. Dël 1877 a l'ha fàit aprové la lege ch'a pòrta ël sò nòm e ch'a l'ha rendù obligatòria la frequensa dla scòla elementar an Italia.
Lenga Bashkardi
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bsg
Michele Coppino
🇫🇮
Le Broc (Alp Marìtime)
Le Broc a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 18,65 km², con 1023 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 54 abitant al chilòmeter quàder.
Leu anteressant
Ël pais a l'ha na grassiosa piassa a pòrti, con na fontan-a. 🇫🇮
Pannarano
Pannarano a l'é na comun-a dla region Campania, an provincia ëd Benevènt, con sirca 1.996 abitant. A së stend su na surfassa d'11 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 181 abitant për chilòmeter quadrà. A confin-a con Avella (an provinsa d'Avlin), Pietrastornina (an provinsa d'Avlin), Roccabascerana (an provinsa d'Avlin), San Martino Valle Caudina (an provinsa d'Avlin), Sperone (an provinsa d'Avlin), Summonte (an provinsa d'Avlin). 🇫🇮
Augusto Del Noce
Filòsof. Augusto Del Noce a l'era nassù a Pistòja a j'11 d'ost dël 1910, da na famija originaria 'd Savian, che dël 1915 a l'ha tramudà a Turin.
Del Noce a l'ha frequentà ël liceo D'Azeglio a Turin e peui la Facoltà ëd litre e filosofìa, anté ch'a l'ha avù antra ij sò magìster Adolfo Faggi, Giovanni Vidari, Erminio Juvalta, Annibale Pastore, Carlo Mazzantini. A l'é laureasse dël 1932 con na tesi su Malebranche.
A l'é stàit professor ëd filosofìa ant le scòle superior, al magistral dël Mondvì e al liceo d'Azeglio a Turin. A l'ha travajà a l'Università 'd Triest e a la a La Sapiensa ëd Roma.
A l'é mòrt a Roma ai 30 dë dzèmber dël 1989 e a l'é stàit sotrà al campossanto 'd Savian.
Sò pensé as arfasìa a col ëd de Maistre e 'd Gioberti, e a l'era crìtich vers cola linia filosòfica che, anreisà ant ël rassionalism ëd Descartes e dësvlupasse con Hegel, Marx e Nietzsche, a l'era nen bon-a a arconòsse ij termo dla rason e a l'é sbocà ant la negassion ëd la trassendensa, ant l'ateism e ël nichilism.
🇫🇮
Mira
right|140px Mira a l'é na comun-a dël Véneto ëd 38.531 abitant, an provincia ëd Venessia.
Spòrt
La squadra feminin-a ëd rugby ëd Mira (Riviera del Brenta Rugby) a l'ha vagnà tre titol ëd campion italian (2004, 2005 e 2007).
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Michele Carpinetti (dal 12/06/2007).
Arferiment
🇫🇮
Estipouy
Estipouy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 11,69 km², con 193 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 16 ab/km².
🇫🇮
Emilio Guicciardi
Euvre
Tra le soe euvre i arcordoma:
La tremenda ridada
La poesìa "La tremenda ridada" a l'é dramàtica për la tension esistensial. L'inissi:
Briscola
Ant la poesìa "Briscola", l'autor a parla adiritura ëd na vijà a un mòrt. L'inissi:
Halle
Halle a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Grafschaft Bentheim, stat dla Bassa Sassònia. A aparten al Samtgemeinde ëd Uelsen.
Churwalden
Churwalden a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 1.245 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 26,68 km², con na densità ëd popolassion ëd 47 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Almens, Chur, Maladers, Malix, Parpan, Praden, Scheid, Trans, Tschiertschen, Vaz/Obervaz.
Emilio Guicciardi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
Churwalden
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Emilio Guicciardi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Ceranesi
Cerànesi (Çiànexi an lìgur) a l'é un comun dla Liguria ëd 3.908 abitant, ant la Sità metropolitan-a 'd Génoa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Vigo (dal 07/05/2012).
George Adams (pare)
George Adams a l'é stàit un costrutor d'utiss sientìfich. A l'era nà a Londra dël 1704 e a l'é mòrt dël 1772.
A l'ha travajà tant për re Giòrs III e a l'ha dzortut costruì glòb terestr e celest, telescòpi e microscòpi. Ant ës travaj a l'ha suceduje sò fieul George.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Luigi Cibrario
thumb|right|200px|Luigi Cibrario Luigi Cibrario a l'era nassù a Turin ël 23 ëd fërvé dël 1802 e a l'é mòrt a Trobiolo, frassion ëd Roè Volciano (an provinsa ëd Bressia), ël 1m d'otóber dël 1870. A l'é stàit diretor dl'Academia dle Siense ëd Turin, senator dël Regn ëd Sardëgna e vàire vire ministr. A l'ha fàit d'arserche ancreuse an sla stòria ëd Ca Savòja e 'd Turin.
Euvre
🇫🇮
Stoney Creek Airport
Lë Stoney Creek Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Stoney Creek, Ontario, Canadà.
Tourville-en-Auge
Tourville-en-Auge a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 3,14 km², con 207 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 66 ab/km². 🇫🇮
Spinea
thumb|Localisassion an provinsa 'd Venessia Spinea a l'é na comun-a dël Véneto ëd 	27 526 abitant, an provincia ëd Venessia.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Martina Vesnaver (Lega Nord) (dal 9/06/2019).
Arferiment
🇫🇮
Antonio Fogazzaro
thumb|right|200px|Antonio Fogazzaro Scritor italian. Antonio Fogazzaro a l'era nassù a Vicensa ël 25 ëd mars dël 1842 e a l'é mòrt-ie ël 7 ëd mars dël 1911.
Euvre
🇫🇮
Saint-Sorlin-de-Morestel
45.63778°N, 5.47722°W
Saint-Sorlin-de-Morestel a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 5,38 km², con 448 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 83 ab/km².
🇫🇮
Antoine-François Andreossi
thumb|right|200px|Antoine-François Andreossi Antoine-François Andreossi (për ij fransèis Andréossy) a l'era nassù a Castelnaudary ij 6 ëd mars dël 1761 da na famija originaria 'd Luca e a l'é mòrt a Montauban ij 10 dë stèmber dël 1828. Dël 1781 a l'é tenent d'artijerìa dl'esèrcit fransèis, peui comandant ëd batajon. A l'ha pijà part a la prima campagna d'Italia ant ël 1796, an fasend-se noté a l'assedi 'd Màntoa. A l'é stàit con Napoleon an Egit, an fasend d'amportante osservassion sientìfiche e geogràfiche. Costi sò travaj a son ëstàit anserì ant le Memòrie dla Comission d'Egit. A l'ha dàit soa colaborassion al colp dë stat dij 18 brumaj. Promovù general ëd division, a l'é stàit agiutant dël comandant an cap dj'artijerìe dl'Armada 'd riserva, ël general Marmont. A l'ha comandà l'artijerìa dovrà da Chabran a l'assedi 'd Bard.
🇫🇮
Valbrevenna
Valbrevenna a l'é na comun-a dla Liguria d' 809 abitant, ant la Sità metropolitan-a 'd Génoa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Michele Brassesco (dal 06/06/2016).
Anliure esterne
thumb|left|300px|La frassion Senarega 🇫🇮
Datronia mollis
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an dzora a latifeuje, dzortut an dzora a piante drocà.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Datronia mollis (Sommerf.) Donk
Scorzè
right|140px Scorzè a l'é un comun dël Véneto ëd 18.944 abitant, an provincia ëd Venessia.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Battista Mestriner (dal 22/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
Stoney Point (Le Cunff) Airport
Lë Stoney Point (Le Cunff) Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Stoney Point, Ontario, Canadà.
Artes, Ribeira
San Xián d'Artes a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Ribeira. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 749 abitant (1.469 fomne e 1.444 òm) distribuì an 13 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Paolisi
Paolisi a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Benevènt, con sirca 1.753 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 6 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 292 ab/km quadrà. A confin-a con Airola, Arpaia, Roccarainola (NA), Rotondi (AV).
Itterbeck
Itterbeck a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Grafschaft Bentheim, stat dla Bassa Sassònia. A aparten al Samtgemeinde ëd Uelsen.
Paolisi
🇫🇮
Moulinet
Moulinet a l'é 'l nòm:
George Adams (fieul)
George Adams a l'era nà a Southampton dël 1750 e a l'é mòrt a Londra ai 15 d'aost dël 1795. A l'é stàit costrutor d'utiss sientìfich, dzortut ëd microscòpi, travaj andoa a l'ha sucedù a sò pare George. A l'é stàit ëdcò autor ëd vàire tratà ant ij diferent camp ëd la fìsica sperimental, dzortut ant l'òtica e l'eletricità.
Goiás, Lalín
San Miguel ëd Goiás a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Lalín. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 755 abitant (394 fomne e 361 òm), distribuì an 10 grup ëd popolassion.
George Adams (fieul)
🇫🇮
Goiás, Lalín
🇫🇮
Estramiac
Estramiac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 9,69 km², con 132 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 13 ab/km².
🇫🇮
Luigi Cazzetta
Luigi Cazzetta a l'era nassù a Milan ai 7 ëd fërvè dël 1907 e a l'é mòrt an Sardëgna ai 30 ëd luj dël 1992). Ant la vita a l'era un diretor ëd banca. A l'é stàit un pont d'arferiment për ij poeta milanèis, fondator ant ël 1971 dlë Sciroeu di Poetta e ancaricà dla Catedra ëd Milanèis a l'Università dla Tersa Età.
Ciappa on barchett e via!
La poesìa "Ciappa on barchett e via!", con soa stòria ëd na scapada an barchëtta, a veul rafiguré ël passé dla vita. L'inissi:
Lìrica
Costa Lìrica a l'é un pòch ël manifest poétich dël Cazzetta. L'inissi:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
🇫🇮
Contes (Alp Marìtime)
Contes a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 19,47 km², con 6551 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 336 abitant al chilòmeter quàder.
Stòria
A l'época carolingia ël vilage a l'era separà an doe part: ël villum ant la pian-a e ël castrum, base dla sità dël di d'ancheuj.
Apress na chërsùa afrosa dël Paillon dël 1530, la popolassion a l'é arparasse ant ël castrum. Dël villum, sotrà sota vàire méter ëd tèra, gnente a l'é goernasse.
Clugin
Clugin a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël Canton dij Grison, con sirca 30 abitant. A së stend për na surfassa ëd 2,47 km², con na densità ëd popolassion ëd 12 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Andeer, Casti-Wergenstein, Donat, Pignia.
Contes (Alp Marìtime)
Leu anteressant
An sla riva dël Paillon ël sit dij mulin a comprend ël mulin ëd l'euli ch'a armonta al sécol ch'a fa XIII e a l'é ancor ativ e ël mulin dël fer dël sécol ch'a fa XIV, ch'a l'ha fabricà dj'utiss agrìcoj findi al 1958. 🇫🇮
Tourville-sur-Odon
Tourville-sur-Odon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 1,7 km², con 889 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 523 ab/km².
Clugin
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
Tourville-sur-Odon
🇫🇮
Clugin
🇫🇮
Uelsen
Uelsen a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distrito ëd Grafschaft Bentheim, stat dla Bassa Sassònia. A aparten al Samtgemeinde ëd Uelsen.
Canongate Kirk
Canongate Kirk a l'é na cesa d'Edimborgh dël sécol ch'a fa XVII.
An sò campossanto as treuvo le tombe ëd vàire përsonage arnomà, dont cola dël conomista Adam Smith (1723-1790), cola d'Agnes MacLehose e cola dël poeta Fergusson. 🇫🇮
Adam Smith
Conomista. Nassù dël 1723, mòrt dël 1790. 🇫🇮
Philippe de La Hire
thumb|right|200px|Philippe de La Hire Matemàtich, fìsich e astrònom.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Gourdon (Alp Marìtime)
Gourdon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 22,53 km², con 437 abitant, con na densità ëd 19 abitant al chilòmeter quàder.
Leu d'anteresse
🇫🇮
Lenga Koroshi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Koroshi o Koroshi a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Iran.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Koroshi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Saint-Sorlin-de-Vienne
45.46861°N, 4.94333°W
Saint-Sorlin-de-Vienne a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 9,94 km², con 700 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 70 ab/km².
Stony Plain (Lichtner Farms) Airport
Lë Stony Plain (Lichtner Farms) Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Stony Plain, Alberta, Canadà.
Saint-Léger (Alp Marìtime)
Saint-Léger a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. A së stend për n'aira ëd 4,61 km², con 65 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 14 ab/km².
🇫🇮
Datronia stereoides
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an dzora a latifeuje, dzortut an dzora a branch mòrt.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Vasco Pratolini
thumb|right|200px|Vasco Pratolini Scritor e senarista an lenga italian-a. Vasco Pratolini a l'era nassù a Firense ël 19 d'otóber dël 1913 e a l'é mòrt a Roma ël 12 ëd gené dël 1991.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Pompeo Frattini
Euvre
La soa euvra:
La Nazion e la Patria
"La Nazion e la Patria" a l'ha nen rispetà le lenghe regionaj. L'inissi:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
🇫🇮
Chur
Chur a l'é na comun-a dla Svìssera, capital dël canton dij Grison, con sirca 32.227 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 28,01 km², con na densità ëd popolassion ëd 1.151 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Churwalden, Domat/Ems, Felsberg, Haldenstein, Maladers, Malix e Trimmis.
Vitòrio Medeo III
Fieul ëd Carl Emanuel III, Vitòrio Medeo ëd Savòja a l'era nassù a Turin ij 26 ëd giugn dël 1726. A l'avìa arseivù na bon-a educassion umanìstica, ma 'l pare a l'avìa tnulo leugn da le question dë stat an giudicand-lo tanme 'n giovo riboteur pa bon a gestì 'l travaj da re. Vitòrio Medeo a considerava ij ministr e ij colaborator dël pare tanme ëd sò nemis e, rivà an sël tròno, a l'ha licensiaje, an sircondand-se 'd cortisan ch'a-j daran pòch agiut ant la gestion dël govern.
Chur
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. thumb|left|230px|Chur dël 1642, ëd Matthäus Merian 🇫🇮
Bataja ëd Legnan
right|miniatura|300px|Màssim d'Azèj, "La bataja ëd Legnan", 1831 La bataja 'd Legnan a-i ë stàita tra l'esércit imperial ëd Federich Barbarossa e le trope dla Lija Lombarda 'l 29 Magg 1176 ant ij camp tra Legnan e Borsan, a nòrd-òvest ëd Milan, ant la moderna Lombardìa. Contuta la presensa dël nimis ant la zòna a l'era già notòria sia a j'imperiaj sia ai lombard, lor-sì a son trovàsse a l'improvisa, sensa pairé a fé su na strategìa.
Paolo Sambo
Biografìa
Paolo Sambo (1922 - 1/02/2002) a l'era un ragionié con la passion ëd le lenghe, passion che a l'ha giutalo ant ël travaj, portandlo fin-a an Cin-a e an Birmania. A l'era apassionasse a la lenga milanèisa dla madòna, ancaminand a partessipé aj concors ëd poesìa, che a l'ha ancaminà a vagné fin dal 1966.
Bataja ëd Legnan
Lë scontr a l'é stàit ël pi amportant durant la longa guèra dël Sàcher Roman Imperi Germànich për tenté d'afermé sò podèj an sle lìbere comun-e dla Lombardìa, che a l'avìo decidù 'd buté da part ij contrast tra 'd lor con na lijansa militar guidà da papa Lissànder III për simbolegé la protession ëd Nosgnor.
Vitòrio Medeo III
Për fé front e combate la Fransa arvolussionaria, Vitòrio Medeo a l'avìa tentà 'd fé nasse na lega federativa. A lë s-ciòp ëd la guèra an tra Fransa e Àustria a profita nen dla proposta dël ministr ëd lë strangé 'd Fransa, Dumouriez, për n'aliansa contra l'Àustria. Intrà ant la prima coalission contra la Fransa, ël Piemont a arsèiv pa j'agiut militar dont a l'avìa da manca. Batù da Napoleon e obligà a rend-se, con ël tratà 'd pas dël maj 1796 Vitòrio Medeo a dev lassé Nissa Marìtima e la Savòja a la Fransa e a dev duverté 'l Piemont a j'armade arvolussionarie.
Bataja ëd Legnan
La bataja a l'ha furnì l'ùltima spedission an Lombardìa (la nùmer sinch) dl'imperator Federich Barbarossa, che apress la dërota a l'ha tentà d'arzòlve la question lombarda për vie diplomàtiche. Sòn a l'ha portà quei agn pi tard a la Pas ëd Constansa ël 25 Luj 1183, quand l'imperator a l'ha arconossù la Lija Lombarda e a l'ha lassàje 'd podèj aministrativ, polìtich e giudissiari, bandonand ëd manera ufissial sò antent ëd controlé la Lombardìa. Apress, st'event a l'é stàit vëdù 'me n'arvangia dj'italian contra jë strangé e a-i é n'arferiment a sta bataja ant l'imn nassional dl'Italia. A Legnan as armemòria la bataja tùit j'agn dal 1935, quand l'ùltim dì d'festa ant ël mèis ëd Magg as dësròla 'l Palio.
Noale
right|140px Noale a l'é un comun dël Véneto ëd 15.619 abitant, an provincia ëd Venessia.
Bataja ëd Legnan
Ël contest
Lë scontr tra le comun-e dla Lombardìa e 'l podèj imperial a l'é s-ciodù con la lòta dj'anvestiture, valadì 'l conflit tra 'l Papà e 'l Sacrà Roman Imperi e le doe fassion dij guelf e dij giblin. Pr'un cert temp lë scontr a l'é stàit ansì brusch che vàire comun-e lombarde a l'avìo slontanà sòj vësco con delassion ëd simonìa, quand ch'a l'ero anvestì 'd sò ròl da l'imperator e nen dal papa. miniatura|right|Federigh Barbarossa ant na miniatura dël 1188.
Noale
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Michele Celeghin (da l' 8/06/2009).
Bataja ëd Legnan
Ël contest
A sòn a l'é giontàsse na neuva càusa 'd frission tra le comun-e lombarde e l'Imperi, quand ëdcò 'l feodalism a l'ha passà na crisi, causà tra 'l rest da la chërsùa conòmica dle sità lombarde e dal sust spantià 'd franchésse dal podèj imperial da tute le mire: conòmiche, polìtiche e sociaj. L'imperator a l'era considërà n'autorità strangera. An dzorpì la nobiltà lombarda as sentìa escludùa da l'aministrassion an favor dj'antrusion alman-e. Tra 'l Sécol XI e 'l Sécol XII, ant le sità dla Lombardìa (ant ël sens pi slargà che 's nòm a l'avìa dij Sécoj ëd Mes) la polìtica a arbujìa e daspërtut a nassìo le comun-e, dle forme d'àuto-govern local organisà con un colegi eletiv ch'a l'avìa 'l ròl aministrativ, giudissiari e 'd sigurëssa, e ch'a nominava a soa vòta ij cònsoj sitadin. Ës cangiament istitussional a l'é contaporani a la lòta për j'anvestiture. Sòn a l'era nen për asar: dij temp quand ël vësco, ch'a l'avìa dcò na fòrta anfluensa an sle question civij dla sità, a l'era ocupà ant jë scontr tra Imperi e Papà, ij sitadin a son stàit gatijà, o possà, a serchè na forma 'd govern ch'a-j dëscrocava dal podèj dla cesa che a l'era an dificoltà. Ij sitadin che a l'han donch smensà a masentésse daspërlor, a son vnù pi consapèivoj dj'afé pùblich ëd pròpia comun-a e a l'han acetà viaman ëd men l'antica strutura feodal, ch'a vosìa na gestion dël govern motobin pi rèida e geràrchica. Le rèis dë sta novità, as trovavo an fond ant ël làssit longbard dj'"arengh"; ij longobard a l'ero an efet costumà a dësbrojé le question pi amportante, dzortut militar, ant na ciambrea ch'a l'avìa 'l re a sò cò e ij soldà pi vajant për mèmber. Ij cònsoj medieval a arpresento le class pi podente dla sità: combin che la durà 'd soa caria a l'era 'd mach n'ann, e ch'a-i era donch na sostitussion frequenta 'd përson-e, j'aministrassion a l'ero peui mach dij consòrt ëd pòche famije ch'a masentavo për oligarchìa. Për le rason contà, l'evolussion stòria dle comun-e lombarde a l'ha portà a tuta na serie 'd comun-e ch'as arconossìo pi nen ant ij secolar, rèid e geràrchich istitut feodaj, ch'a smijavo giumaj surpassà.
Noale
Anliure esterne
thumb|right|200px|La ròca
Bataja ëd Legnan
Ël contest
An dzorpì j'imperator anans Federigh Barbarossa, për vàire rason, a l'han gnorà pr'un cert temp le question lombarde, an sercand pi che d'àutr ëd controlé la situassion sensa otnì 'l real podèj ëd modifiché le sòrt dj'event locaj. Për sta rason a-i é stàit gnun arten ch'a l'ha ostà le mire dle comun-e an sle lande dantorn e an sj'àutre comun-e pi débij. Ansì le comun-e a l'han ancaminà a loté tra 'd lor për tenté 'd fondé d'egemonìe regionaj. Federigh Barbarossa, nopà, a l'ha arfudà la polìtica dij previos imperator an tentand ëd stabilì 'l podèj imperial an Lombardìa, dcò përchè quei comun-a lombarda a l'avìa ciamàlo espress për limité 'l sust ëd supremassìa dla sità 'd Milan, che a l'ha pi che na vira predominà an sj'àutre: pr'esempi dël 1111 Milan a l'ha vagnà Lòd, e dël 1127 Còm, coartand Pavìa, Cremon-a e Bérghem a resté passive.
Vobbia
Vobbia (Obbia an lìgur) a l'é un comun dla Liguria ëd 458 abitant, ant la Sità metropolitan-a 'd Génoa.
Vitòrio Medeo III
A meuir a Moncalé ij 16 d'otóber dël 1796. A-j suced sò fieul Carl Emanuel IV.
Vobbia
Aministrassion
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Noale
Arferiment
🇫🇮
Bataja ëd Legnan
Ël contest
A fé andé pes ancor le liasse tra l'Imperi e le comun-e a son giontàsse ij ravagi 'd Barbarossa ant la contà 'd Milan. J'ëvniment a l'han causà d'asti dle popolassion mideme anvers l'imperi, ch'a son stàite peui doe: për tenté d'antërdì le fornidure a Milan durant un-a dle calà 'd Barbarossa an Lombardìa, dël 1160, l'imperator a l'ha vasà la zòna a nòrd dla sità, an flamband j'amson e le piante da fruta dij paisan. Për la precision Barbarossa a l'ha dësblà an quìndes dì le campagne 'l Vertemaa, Medija, Veran, Briosch, Legnan, Nervian, Poian e Rho. Lë scond fàit a l'é anvece gropà ai provdiment pijà da l'emperàire apress la rèisa 'd Milan dël 1162: ël vicari imperial ch'a masentava la contà milanèisa dòp la dërota 'd Milan a l'ha coartà ij paisan dla zòna a paghé na greva taja 'd ben agrari, tùit j'agn, a l'imperi. Sòn a l'ha rendù la gent na vòta pi ostil al podèj imperial.
Paupisi
🇫🇮
Bataja ëd Legnan
Le prime tre spedission ëd Barbarossa an Lombardìa
miniatura|150px|Papa Lissànder III Për tenté dë mné la pas an Lombardìa e fortì 'l podèj imperial, Federigh Barbarossa a l'ha varcà j'Alp al comand ëd soe trope sinch vire. Duran la prima spedission, smensà dl'Otogn 1154 com mach 1800 òm, ël sovran a l'ha assedià e vagnà le sità arvirà d'Ast, Cher e Torton-a e a l'ha atacà dij castej ant la contà 'd Milan, ma sensa ataché 'l capleu, dagià che a l'era bin difendù. St'assion a l'é andàita fòrt con la convocassion dla Dieta ëd Roncaja, quand Federich a l'ha fortì torna l'autorità imperial e a l'ha, tra 'l rest, scanslà le conquiste milanèise dj'agn previos, dzortut cole anvers Còm e Lòd. La prima part ëd col viage a l'é andàita anans arlongh la Via Francigena e a l'é finìa a Roma andoa Barbarossa, ël 18 Giugn 1155, a l'é stàit ancoronà da Papa Adrian IV 'me sovran dël Sacrà Roman Imperi. Durant sò perìod a Roma, Federigh, che a l'era partì dal Nòrd mach con ël tìtol ëd re dij Gërman, a l'é stàit contestà da la gent roman-a; l'imperator a l'ha rëspondù an massacrand j'arvirà. Dòp tut sòn, le liasse tra l'Imperi e 'l Papà a son ancor pi detrìsse. Mentre ch'a tornava an Almagna a l'é passà a flambé Spoleto, acusà d'avèj pagà 'l fòder (la taja àut-medieval ch'as pagava al sovran) con dle moneje fàusse. A l'era bastà ës prim vir për capì che Federigh a l'era motobin diferent da sòj previos, chiel-sì a l'era motobin pi contrari a j'autonomìe comunaj: sò vorèj a l'era col ëd controlé la Lombardìa.
miniatura|250px|left|Ij milanèis dnans ëd Federigh Barbarossa apress la rèisa dla sità dël 1162 La sconda spedission, cminsipiù dël Giugn 1158, a l'é stàita causà da j'arvire dij milanèis e dle comun-e lijà contra l'artorn dël podèj imperial. Sta longa spedission a l'é s-ciodùa con l'atach dirèt ëd Barbaross a Milan e a sòj lijà dla contà; dòp ch'a l'ha dësblà Bressa, amisa 'd Milan, e ch'a l'ha dëlivrà Lòd da la dominassion milanèisa, Barbarossa a l'ha tacà la sità 'd Milan che a l'ha acetà la rèisa l'8 Stèmber 1158 për evité 'n longh e sagnor assedi. Milan a l'ha torna perdù soe conquiste dj'agn previos (Còm, Pavìa, Sévar e Briansa), ma a l'é nen stàita daramagià o flambà. Federigh Barbarossa, antlora, a l'ha unì torna la dieta a Roncaja (Otogn 1158) andoa a l'ha fortì 'l domini imperial an sle comun-e lombarde, con l'autorità dël sovran ch'as amponìa an sj'istitussion locaj, e an giontand che le regalìe a ventava paghéje a chiel nomach. Ij proclam dë sta sconda dieta 'd Roncaja a l'han cissà dun-a l'arvira dle comun-e. Dòp ch'a l'ha arseivù d'àutre trope da l'Almagna e dòp ch'a l'ha vagnà vàire comun-e arbej durant na campagna miliar durà quei agn, Barbarossa a l'é consentrasse contra Milan, che a l'é stàita prima assedià dël 1162 e peui, dòp soa rèisa dël 1m Mars a l'é stàita tutafàit flambà. Un destin parèj a l'è tocà dcò a d'àutre sità fidej a Milan. Federigh a l'é stàit ancor pi brusch, surpassan ij deuit decidù durant la Dieta 'd Roncaja: a l'ha comandà na strutura burocràtica managià da 'd fonsionari ch'a dipendìo diret da l'emperàire, al pòst dj'autonomìe locaj, che a l'ero donch abimà, e a l'ha nominà dij podestà për le sità arvirà. Antratant a murìa papa Adrian IV e sò serior, Lissànder III, a l'é dimostràsse bintòst amis dle comun-e lombarde, e ostil a Barbarossa.
Dël 1163 l'arvira 'd certe sità dël Veronèis a l'ha cissà Barbarossa a surpassé j'Alp për la vira ch'a contra trèi, con na campagna militar che a l'é finìa sensa 'd decision, an particolar contra la Lija Veronèisa, che a l'era formasse ant la Marca ëd Veron-a tra le sità 'd Veron-a, Vicensa, Trevis e Pàdoa, con la protession dla Repùblica ëd Venessia. Con la pas ant ël Milaneisat, Federigh a l'ha chërdù 'd procrastiné lë scontr con j'àutre sità lombarde për càusa dlë scars nùmer ëd sòj soldà, doncre dòp ch'a l'ha capì la situassion a l'é tornà an Almagna.
La spedission ch'a conta quatr e la Lija Lombarda
A la fin dël 1166 l'imperator a l'é calà an Lombardìa pr'ël vir quatr, comandanda n'enòrm esércit. Pr'evité la Marca 'd Veron-a, dòp ch'a l'ha varcà j'Alp pr'ël Brenner a l'ha nen përcorù la Valàdes, com ao sòlit, ma la Valcamònica; tutun soa mira a l'era nen d'ataché le comun-e arbej, ma 'l Papa. Federigh a l'era an efet da la part dl'antipapa Pascal III, che antratant a l'avìa sganfà 'l legìtim papa Lissànder III; chiel-sì, dël 1165, dòp ch'a l'ha otnù l'arconòssiment dj'àitr sovran europengh, a l'era tornà a Roma, ma Barbarossa, ch'a vorìa decide col papa nominé, a l'ha decidù d'antërven-e diret. Federigh a l'ha donch atacà 'n pàir ëd sità lombard për dimostré soa fòrsa, e a l'é peui rivà a Roma, andoa tutun n'epidemìa (forse 'd malaria) a l'é spantiàsse tra 'j soldà, e ch'a l'ha colpì l'imperador midem. Ansì chiel a l'ha dovù lassé Roma, che antramentre a l'era rendùsse, e a l'é tornà montà an Lombardìa a speté 'd ranfòrs (Aost 1167).
Vitòrio Medeo III
🇫🇮
Richard Anthony Proctor
thumb|right|200px|Richard Anthony Proctor Astrònom. Richard Anthony Proctor a l'era nà a Londra ai 23 ëd mars dël 1837 e a l'é mòrt a New York ai 12 dë stèmber dël 1888. Sò nòm a l'é restà dzortut gropà a la carta ëd Mart, ch'a l'ha dissegnà dël 1867.
Bataja ëd Legnan
La spedission ch'a conta quatr e la Lija Lombarda
Quei mèis dnans dl'epidemìa ch'a l'ha colpì l'esércit imperial, le comun-e lombarde a l'ero lijàsse ant la Lija Lombarda, n'union militar dont ël nòm latin a l'era Societas Lombardiae. Scond le conte tradissionaj le comun-e a l'han cacetà soa lija 'l 7 Avril 1167 con ël Sarament ëd Puntida. Tutun dë stòrich a l'han dij dùbit ansima st'event, dagià che a-i é gnun mëssion ant le cròniche contemporanie e la prima a armonta al 1505. Ël 1m Dzèmber 1167 la Lija Lombarda a l'é slargàsse motobin con l'adesion dle comun-e dla Lija Veronèisa. Rivà an Lombardìa, Federigh a l'ha decidù 'd frontegé la Lija, ma dòp na serie d'assedi falì e në stal, e vëdù che j'adesion a la Lija a chërsìo mach ëd pi, a l'ha pensà 'd procrastiné lë scontr e torné an Almagna (1168). Partì l'emperàire, ël ròl dla Lija a l'é stàit mach col d'arzòlve le ruse diplomàtiche e militar che tùit ij moment a sorzìvo tra le comun-e lijà.
Richard Anthony Proctor
Euvre prinsipaj
Proctor a l'ha scrivù na caterva d'euvre d'astronomìa, dont cheidun-e a l'han avù un grand sucess ëd pùblich.
🇫🇮
Bataja ëd Legnan
La spedission ch'a conta quatr e la Lija Lombarda
Pòch apress l'artorn an Almagna 'd Barbarossa, la Lija a l'ha fondà na neuva sità, Lissandria, ciamà parèj an onor ëd papa Lissànder III, ch'a l'era da la part dle comun-e lombarde, tant che la coalission miliar comunal a l'avìa për cò simbòlich ël papa istess. La fondassion ëd na neuva sità sensa 'l consens dl'autorità imperial a l'é stàit un grand smach a Federigh Barbarossa, che a l'ha decidù 'd dësbrojé për l'ùltima vira la question lombarda.
Paolo Sambo
Euvre
Ant soa poesìa a toca doi argoment dzortut: la blëssa dël creà e ël passé dla vita.
On tòcch de ciel
Ant la poesìa "On tòcch de ciel", l'autor a fa antravëdde cheiche speranse. L'inissi:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
🇫🇮
Cardama, Oroso
🇫🇮
Bataja ëd Legnan
La spedission final
miniatura|150px|Federigh Barbarossa e Enrigh lë Lion Dël 1174 Barbarossa, për tenté 'd dësbrojé la situassion, a l'é calà an Lombardìa për la vira ch'a conta sinch con ën podent esércit ëd desmila òm. Nopà che varché j'Alp pr'ël Brenner, com ao sòlit, a l'é passà për la Savòja grassie al sostegn dël cont Umbert III. Ant ël prim temp dla campagna a l'ha otnù la rèisa dle sità piemontèise dla Lija, e a l'ha tentà noneus ëd conquisté Lissandria (1174-1175). Dòp st'assedi sfortunà, Federigh a l'é andàit con sò esércit stremà a Pavìa (Avril 1175), na sità amisa dl'imperator ch'a l'avìa da pòch subì 'n ravagi dj'armà comunaj, e belelì a l'ha sercà n'arcòd con la Lija, noneus ëdcò sossì. Pendant la negossiassion l'imperator a l'ha pensà che l'antenta a l'era vzin-a e doncre a l'ha congedà la pipart ëd soe trope; tutun le negossiassion a son falìe dël Magg 1175 e j'esércit a son protàsse torna a combate.
Combin che ij ranfòrs da l'Almagna e da sòj alijà lombard a l'ero pòch, l'imperator a l'ha decidù 'd parte da le valade alpin-e e marcé anvers Còm e Pavìa, tute le doe da soa part, ant na landa ostil ma andoa a-i ero pro 'd grande foreste andoa a podìo bogé con pi 'd sigurëssa. Soa idèja a l'era 'd trovésse con la resta dij ranfòrs e dë scontrésse con le trope comunaj ant ël Milaneisat o a Lissandria; chiel an efèt a l'era cert che na marcia forsà anvers Pavìa a l'avrìa schivià ij comunaj. Nopà la Lija Lombarda a l'ha sercà lë scontr pi prest ch'a podìa pr'evité l'union dj'armà imperiaj, e a l'ha fàit parèj contut che j'òm a l'ero ancor mach 15.000, mentre ch'a podìo esse 30.000, ma cole mancante che a l'ero già stàite arcruà a l'ero ancor an camin ch'as adressavo a Milan da le vàire sità lijà.
Ij cò dla Lija a l'ero Anselm ëd Doara ëd Cremon-a e Ezelin ëd Roman ëd Vicensa, e arpresentavo le doe coalission ch'a l'ero an precedensa bindàsse: la lombarda e la veronèisa. J'assion miliar dij comunaj, an st'ocasion-sì, a son stàite mnà da Ghido 'd Landrian, già cònsol ëd Milan, resior dla Lija Lombarda, oltra che sivalié dësgagià.
🇫🇮
Dacca
thumb|300px|left| Shahid Sriti Stombho - Sohrawardy Uddan. Dacca (ঢাকা an bengalèis) a l’é la capital dël Bangladesh.
A l’é ëdcò la prima sità dël Bangladesh për popolassion, con 10.403.957 abitant (2004). thumb|right|200px|Ël pòrt ëd Sadarghat
🇫🇮
San Peroborgh
San Peroborgh (Санкт-Петербург - transliterà Sankt-Peterburg - an russ) a l’é, con 4.568.047 abitant (2008), la sconda sità dla Federassion Russa për popolassion e 'l pòrt pì important.
Geografìa
right|200px San Peroborgh a l'é al nòrd-òvest dla Russia, an sël delta dël fium Neva, ant la part pì a est dël Gòlf ëd Finlandia.
Stòria e nòm
La sità a l'é stàita fondà an mes ai mojiss dël 1703 dal zar Pero ël Grand ch'a vorìa fe-ne la neuva capital dla Russia. Sò nòm a ven da l'olandèis Sankt Piter burkh.
Dël 1914, al prinsipi dla Prima guèra mondial, la sità a l'é stàita ciàma Petrograd (Петроград), përchè l'àutr nòm a smijava tròp tedesch.
Dël 1924 a l'ha torna cambià ël nòm an Leningrad (Ленинград), për onoré Lenin.
A la fin, dël 1991, a l'à arpijà ël prim nòm, San Peroborgh.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Georgij Sergejevič Poltavčenko (dal 2011).
Sità gemelà
thumb|right|200px|Ël Palass d'Invern San Peroborgh a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮