cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antërlenga
Géner dël sostantiv
Ij nòm sostantiv dël géner feminin, ch'a l'han an antërlenga la terminassion -a, a l'han soens an lenga piemontèisa ël singular ch'a finiss an -a: ia. experientia - pms. esperiensa, ia. theoria - pms. teorìa.
Plural dij sostantiv
An antërlenga as rend ël plural dël sostantiv con la gionta dla terminassion -s al singular, -es (quand ël singular a l'é terminà con na consonanta) o (quand ël singular a l'é terminà con -c) con ël cambi dla -c terminal an -ches.
La pì part dij nòm sostantiv piemontèis dël géner masculin a l'ha la midema forma an singular e an plural.
Ij nòm sostantiv dël géner feminin, che an antërlenga a l'han ël plural con la terminassion -as (e ël singolar con la terminassion -a), an lenga piemontèisa a l'han ël plural ch'a finiss an -e. Ij nòm sostantiv piemontèis dël géner feminin con la terminassion -ica a l'han ël plural con la terminassion -iche (parèj che an italian).
An lenga piemontèisa, chèich nòm sostantiv dël géner feminin a l'han la midema forma al singular e al plural:
Plural d'agetiv
Ij nòm agetiv an antërlenga a son invariàbij rëspet al nùmer. Si però a-i manca ël nòm sostantiv tacà a l'agetiv, antlora ël nòm agetiv a l'é declinà tanme un nòm sostantiv.
An lenga piemontèisa, ij nòm agetiv a son për la pì part declinà parèj che ij nòm sostantiv.
Le terminassion piemontèise dël plural -aj, -ij a corëspondo a -al, -ile dl'antërlenga. Esempi: ia. special (plural) - pms. spessiaj, ia. possibile (plural) - pms. possìbij, ia. social (plural) - pms. sossiaj.
Comparassion dj'agetiv
L'adverb piemontèis pì a equival a plus an antërlenga, an fasend fonsion ëd comparativ. An antërlenga, për fé ij superlativ as deuvro le plus, an lenga piemontèisa a l'é rampiassà da espression tanme motobin (ia.ben, multo) o pròpi (ia. propriemente, realmente)
Derivassion
An lenga piemontèisa, j'adverb componù a buto la terminassion -man; an antërlenga a finisso an -mente (o -amente dòp -c final): ia. finalmente - pms. finalman. Tutun, pì 'd soens, an lenga piemontèisa as deuvro j'espression adverbiaj, për esempi con l'usage an manera, ëd fasson (ia. in modo, al/de maniera) o da na mira (ia. ab un puncto de vista, del puncto de vista): ia. sin depender - pms. an manera indipendenta.
Comparassion dj'adverb
Ant le doe lenghe le comparassion adverbiaj as compòrto tanme cole dij nòm agetiv.
Marché dj'acent
Ant na paròla piemontèisa l'acent ëd sòlit a dròca dzora la midema sìlaba che ant le paròla equivalenta an antërlenga. An antërlenga, për esempi, as marca pa l'acent d'antepenùltima silaba: ia. origine - pms. orìgin.
J'àutri esempi:
Sufiss
🇫🇮
Cassino
Cassino a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Frosinon, con sirca 32.586 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 82 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 397 ab/km quadrà. A confin-a con Cervaro, Pignataro Interamna, Rocca d'Evandro (CE), San Vittore del Lazio, Sant'Apollinare, Sant'Elia Fiumerapido, Terelle, Villa Santa Lucia.
L'Abassia 'd Monte Cassino, ch'as treuva an sla montagna con ël midem nòm, a deuv soe orìgin a l'Ordin ëd San Benedet.
🇫🇮
Parménid
Introdussion
Platon a dis che Sòcrate a l'avìa ancontrà Parménid e a l'avìa amparà motobin da chiel.<BR> <BR>
La vita
Parménid a l'é nassù a Elea, ant l'Italia meridional e a l'é vivù ant la prima metà dël V sécol prima ëd Nosgnor.<BR> <BR>
Ël pensé
Parménid a pensava che l'ùnica còsa vera a fussa l'Un, anfinì e anvisìbil.<BR> A armonta a chiel l'idèja che la Tèra a l'ha forma sférica. A pensava che ëdcò la lun-a a fussa sférica e a l'ha smonù na spiegassion ëd le fas dla lun-a scond la posission ressìproca ëd la Tèra, dla lun-a e dël sol.
Fort Good Hope Airport
Ël Fort Good Hope Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Fort Good Hope, Teritòri dël Nòrd-Òvest, Canadà.
Lenga Veps
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Veps o Veps a fa part dle lenghe uràliche e a l'é parlà specialment an Russia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Veps a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=vep
Lenga Asu, Nigeria
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Asu, Nigeria o Asu, Nigeria a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' Asu, Nigeria a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=aum
Robert Lowell
Poeta an lenga anglèisa. Nassù dël 1917, mòrt dël 1977. 🇫🇮
Albert Rusiñol i Prats
Albert Rusiñol i Prats (Barslon-a, 1863-1928) a l'é stàit n'impresari e n'òmo polìtich catalan, frel ëd Santiago Rusiñol i Prats. Quandi sò frel a l'é dedicasse al 100% a la literatura, chiel a l'ha tacà a ocupesse dl'imprèisa 'd soa famija, valadì la filanda Rusiñol Hermanos de Manlleu. A l'ha fondà l'Associassion dij Fabricant dël Ter e a l'é stàit deputà për la sità 'd Vic për ël Partì Liberal a j'elession stataj dël 1893. A l'é stàit pressident ëd j'impresari dal 1899 al 1901.
A l'é 'dcò stàit senator për la provinsa 'd Tarragona dël 1907 e pressident ëd la Banca Vitalici dal 1926.
Talencieux
45.22222°N, 4.77833°W
Senonches
Senonches a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. As dëstend an sna surfassa ëd 62,18 km², con 3.171 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 51 abitant al chilòmeter quàder. 🇫🇮
Lenga toala
Pais an dova a l'é parlà
La lenga toala' ò Toala' a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant l'Indonesia (Sulawesi).
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tlz
🇫🇮
Toala' language
Lenga mixtec, apasco-apoala
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mixtec, apasco-apoala o Mixtec, Apasco-Apoala a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Lenga Mpiemo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mpiemo o Mpiemo a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Repùblica Centrafrican-a.<BR> <BR>
Lenga mixtec, apasco-apoala
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mixtec, Apasco-Apoala a peul esse:
Lenga Mpiemo
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mpiemo a peul esse:<BR> <BR>
Lenga mixtec, apasco-apoala
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mip
Rebourguil
Rebourguil a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 35.31 km², con 301 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 8 ab/km².
Lenga mixtec, apasco-apoala
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Bealo, Boiro
San Pedro ëd Bealo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Boiro. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 827 abitant (447 fomne e 380 òm) distribuì an 17 grup ëd popolassion.
Lenga Mpiemo
Classificassion
<BR>
Peter Paul Rubens
thumb|right|200px|Peter Paul Rubens thumb|right|200px|Rubens e Isabella Brant Pitor.
Lenga Mpiemo
Còdes ISO
<BR>
Carlyle Airport
Ël Carlyle Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Carlyle, Saskatchewan, Canadà. Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CJQ3.
Peter Paul Rubens
Peter Paul Rubens (o Pieter Pauwel) a l'era nassù a Siegen ël 28 ëd giugn dël 1577 e a l'é mòrt a Anversa ël 30 ëd magg dël 1640.
Lenga Mpiemo
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mcx
Peter Paul Rubens
A l'ha piturà ant lë stil baròch. Ël sò stil a cariava ël moviment e ël color. Motobin dle soe piture a l'han un toch sensual, cheidun-e a peulo smijé eròtiche.
🇫🇮
Lenga Gapapaiwa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gapapaiwa o Gapapaiwa a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gapapaiwa a peul esse:<BR> <BR>
Rebourguil
Arferiment
🇫🇮
Lenga Gapapaiwa
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pwg
Lenga Kami, Nigeria
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kami, Nigeria o Kami, Nigeria a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kami, Nigeria a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Salvo D'Acquisto
thumb|right|200px|Salvo D'Acquisto Salvatore D'Acquisto a l'era nassù a Nàpoli ai 17 d'otóber dël 1920.
Lenga Kami, Nigeria
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kmi
Salvo D'Acquisto
A l'era vice-brigadié dij carabigné cand, an soa caserma, ai 22 dë stèmber 1943 ij tedësch a l'han ëmnà 22 sivij për fusilieje, séghit a n'atentà ch'a l'avìa massà tre soldà alman.
Ël di apress, ij përzoné a son ëstàit ëmnà ant ël leu dl'esecussion e obligà a scavé na tampa për soa sepoltura. Antlora D'Acquisto a l'é acusasse dl'atentà; j'ostage a son ëstàit liberà e a sò pòst a l'é stàit fusilià chiel.
🇫🇮
Siam
Siam (Sessame an italian) a l'é un comun ëd 275 abitant dla provincia d'Ast.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Carlo Berchio (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
🇫🇮
Neünkirchen
Neünkirchen a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd West-Rügen.
Kingston "Norman Rogers" Airport
Ël Kingston Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Kingston, Ontario, Canadà.
Lenga Kimré
Lenga Kimré
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kimré o Kimré a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Ciad.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kimré a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Elizabeth Bishop
Poetëssa an lenga anglèisa. Nassùa dël 1911, mòrta dël 1979. 🇫🇮
Castelliri
🇫🇮
Carmacks Airport
Ël Carmacks Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Carmacks, Yukon, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CEX4.
Giovanni Battista Gastaldi
Biografìa
Giovanni Battista Gastaldi a l'era nassù a Girgenti (al di d'ancheuj Agrigent) ant ël 1865. A l'era ëd famija piemontèisa e a l'ha amparà ël piemontèis dai sò. Ant ël 1878 a j'ero tornà a Turin.<BR> Ant ël 1896 a l'é vnù diretor dël Birichin.<BR> A l'ha scrivù tante canson con lë stranòm ëd Tito Livido. <BR>
Euvre prinsipaj
Cheich tìtoj ëd soe canson: <BR> A l'avìa ëdcò publicà na racòlta ëd vers: <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Tomiño, Tomiño
Santa María ëd Tomiño a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Tomiño. Soa popolassion al censiment dël 2005 a l’era ëd 2.869 abitant (1.411 òm e 1.458 fomne).
🇫🇮
Protàgora
Introdussion
Protàgora a l'é ël pì conossù dij sofista, un moviment ëd pensé dla veja Atene.<BR> <BR>
Ël pensé
Ij sofista, com moviment, a son nen tant bin vist. Protàgora a mostava a chi a vorìa amparé a discore.<BR> <BR>
Lenga Mada, Nigeria
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mada, Nigeria o Mada, Nigeria a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mada, Nigeria a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mda
Lenga Ubir
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ubir a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ubr
Serazereux
Serazereux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 15,59 km², con 421 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 27 ab/km².
🇫🇮
Benigno Maria Faccio
Benigno Maria Faccio a l'era nassù dël 1908 da na famija modesta. A l'avìa travajà da ovrié, peui a l'era intrà ant ij fra minor fransëscan. A 35 agn a l'é intrà ant ij partisan, anté ch'a dovrava lë stranòm Caramba. Ai 10 d'otóber 1944 a l'ha partissipà a la conquista d'Alba.
Faccio a l'era ëdco alpinista e dël 1948 a l'é montà, da sol, an sël Mont Bianch. A l'é mòrt dël 1975. 🇫🇮
Domenico Valfrè
Nassù dël 1914, durant la sconda guèra mondial Domenico Valfrè a l'é stàit un partisan: a trasportava j'esplosiv pr'ij sabotage dla ferovìa antra Candia e Strambin. Doi sabotage a l'han avù sucess: ai 22 ëd novèmber 1944, a 'n treno ëd mërcansie alman, e ai 4 ëd fërvé 1945, a 'n treno con quatr vagon ëd soldà fassista. Ai 3 ëd maj 1945 a l'é stàit nominà comandant ëd piassa a Strambin, ancarià ëd disarmé na division alman-a ch'a l'era rendusse, ëd manten-e l'órdin e ëd disarmé ij partisan. A l'é mòrt dël 1992.
🇫🇮
Diego Velázquez
thumb|right|200px|Diego Velázquez, Auto-ritrat, d'antorn al 1630 Diego Rodríguez de Silva y Velázquez a l'era nassù a Sivija ai 6 ëd giugn dël 1599 e a l'é mòrt a Madrid ai 6 d'aost dël 1660.
Brun
Brun (Bren an monfrin, Bruno an italian), a l'é un comun ëd 373 abitant dla provincia d'Ast.
Diego Velázquez
A l'é stàit un pitor spagneul, l'artista prinsipal ël la cort ëd Filip IV, re dë Spagna.
Lenga Mpongmpong
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mpongmpong o Mpongmpong a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Diego Velázquez
Diego Velázquez a l'ha avù na vita dura. A l'era mariasse a 18 agn e a l'avìa avù doe fije da soa fomna. A l'é mòrt a 61 agn, d'apress d'avèj piturà un mucc d'euvre.
Lenga Mpongmpong
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Makaa a peul esse:<BR> <BR>
Brun
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Manuela Bo (da l' 8/06/2009).
Lenga Mpongmpong
Classificassion
<BR>
Brun
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Mpongmpong
Còdes ISO
<BR>
Torpè
Torpè a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Nùoro, con sirca 2.680 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 92 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 29 ab/km quadrà. A confin-a con Budoni, Lodè, Padru (SS), Posada, San Teodoro, Siniscola. 🇫🇮
Lenga ungherèisa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga ungherèisa o ungherèis a fa part dle lenghe uràliche e a l'é parlà specialment an Ungherìa.
Classificassion
Në schema ëd classificassion ëd l' ungherèis a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hun
🇫🇮
Lenga budong-budong
Pais an dova a l'é parlà
La lenga budong-budong ò Budong-Budong a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant l'Indonesia (Sulawesi).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Budong-Budong a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bdx
La Grande Rivière Airport
Ël La Grande Rivière Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Radisson, Québec, Canadà.
Lenga budong-budong
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Brancourt-en-Laonnois
Brancourt-en-Laonnois a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 6,56 km², con 675 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 102 ab/km².
🇫🇮
Franklin Delano Roosevelt
thumb|right|200px|Franklin Delano Roosevelt (1933)
Recoules-Prévinquières
Recoules-Prévinquières a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 25,2 km², con 428 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 16 ab/km².
Franklin Delano Roosevelt
Franklin Delano Roosevelt a l'era nassù a Hyde Park, ant lë stat ëd New York, ai 30 ëd gené dël 1882 e a l'é mòrt a Warm Springs, Geòrgia, ai 12 d'avril dël 1945.
Recoules-Prévinquières
🇫🇮
Franklin Delano Roosevelt
A l'é stàit ël pressident ch'a fa 32 ëd jë Stat Unì d'América, fin-a a soa mòrt.
🇫🇮
Lenga Lele
Lenga Lele
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Lele o Lele a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Ciad.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Lele a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lln
Montréal (Ardèche)
44.52944°N, 4.29361°W
Montréal  a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 6,15 km², con 462 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 75 ab/km².
🇫🇮
Clitocybe clavipes
thumb|right
Descrission
Capel fin a 8 cm, bassament a pupa o un pòch ancreus, bes brunastr (dle vire motobin sombr), mòl spongios an mes. Lamele s-ciasse, decorente, crema giaunastr ciàir. Gamba àuta fin a 7 cm e larga fin a 1,5 cm, a clava, dël midem color. Carn mòla.
Lenga Vod
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Vod o Vod a fa part dle lenghe uràliche e a l'é parlà specialment an Russia.<BR> <BR>
Clitocybe clavipes
Ambient
A chërs ant ij bòsch.
Comestibilità
Comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Clitocybe clavipes (Pers. : Fr.) Kummer
Lenga Vod
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Vod a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=vot
Lenga mixtec, puebla meridional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mixtec, puebla meridional o Mixtec, Puebla meridional a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mixtec, Puebla meridional a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mit
🇫🇮
Lenga Byep
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Byep o Byep a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Carman (South) Airport
Ël Carman (South) Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Carman, Manitòba, Canadà.
Lenga Byep
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mkk
Gimli Industrial Park Airport
Ël Gimli Industrial Park Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Gimli, Manitòba, Canadà.
Lenga Mari oriental
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mari oriental o Mari oriental a fa part dle lenghe uràliche e a l'é parlà specialment an Russia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mari oriental a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mhr
Rambin
Rambin a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd West-Rügen.
Abanqueiro, Boiro
San Cristovo d'Abanqueiro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Boiro. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 1.785 abitant (933 fomne e 852 òm) distribuì an 11 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Castro dei Volsci
Castro dei Volsci a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Frosinon, con sirca 5.037 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 58 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 87 ab/km quadrà. A confin-a con Amaseno, Ceccano, Ceprano, Falvaterra, Lenola (LT), Pastena, Pofi, Vallecorsa, Villa Santo Stefano.
🇫🇮
Réquista
Réquista a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 59,32 km², con 2 100 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 35 ab/km².
🇫🇮
Andy Warhol
thumb|200px|Andy Warhol (1977)
Andy Warhol (nà Andrew Warhola) a l'era nassù a Pittsburgh, an Pennsylvania, ai 6 d'aost dël 1928 e a l'é mòrt a New York ai 22 ëd fërvé dël 1987.
A l'é stàit un dij pì famos artista djë Stat Unì ëd l'ùltima metà dël sécol ch'a fa XX.
A l'avìa travajà inissialment com negossiant d'art. A disegnava ròbe com reclam e disegn për ij negòssi. A l'é vnù avosà an pressa për soa Pop Art, che a arfasìa ogèt e figure ëd tùit ij di. Un-a dle sor piture pì avosà a l'é ël ritrat ëd Marilyn Monroe.
Warhol a l'era diplomasse al Carnegie Institute of Technology, prima ëd trasferisse a New York. Ël sò prim sucess a l'é stàit ant l'aost dël 1949, quand che a l'avìo ciamaje d'ilustré n'artìcol dël Glamour Magazine. Chiel a l'avìa evidensià la 'A' ëd sò nòm, ant la firma "Drawings by Andrew Warhol".
Warhol a l'é stàit marià tre vòte, ma a l'ha divorsìa tute le tre vòte. Andy Warhol a l'ha piturà pì che 300 euvre.
🇫🇮
Serville
Serville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 5,67 km², con 289 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 51 ab/km².
🇫🇮
Lenga Mari ossidental
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mari ossidental o Mari ossidental a fa part dle lenghe uràliche e a l'é parlà specialment an Russia.
Pragmatism
thumb|right|200px|Hilary Putnam Ël pragmatism a l'é na scòla filosòfica nassùa ant jë Stat Unì d'América vers la fin dël sécol ch'a fa XIX për euvra ëd Charles Sanders Peirce e William James. As caraterisa për l'ansistensa an sle conseguense coma manera ëd caraterisé la vrità o ël sust ëd le còse. Ël pragmatism as opon a la vision che ij concet uman e l'antelet a arpresento ël sust real dle còse, e an sòn as contrapon a le scòle filosòfiche dël formalism e dël rassionalism. An dzorpì, ël pragmatism a fortiss che a l'é mach ant la lòta dj'organism anteligent con l'ambient ch'a-j sirconda che le teorìe e ij dàit a pijo d'amportansa. A arfuda l'esistensa ëd vrità assolùe, o lòn ch'a l'é l'istess, dij significà invariàbij; j'idèje a son provisòrie e a son sogete a modificassion a la lus d'anvestigassion sucessive.
Lenga Mari ossidental
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mari ossidental a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mrj
Pragmatism
La paròla "pragmatism" a ven da la paròla greca pragma ch'a veul dì "assion". Për ij pragmatista la vrità e la bontà a deuvo esse mzurà conforma al success che un a oten ant la pràtica. Visadì, ël pragmatism as basa an sl'utilità, an essend l'utilità la base ëd minca sust.
Alejandro Lerroux
Alejandro Lerroux García (La Rambla, Córdoba, 4 mars 1868 – Lisbon-a, 25 giugno 1949) a l'é stàit un polìtich ëspagneul.
Pragmatism
Ël pragmatism, coma corent filosòfica, as divid e as antërpreta an vàire forme, an fasend nasse d'idèje opòste antra 'd lor e che a fortisso 'd fé part ëd l'idèja original ëd lòn ch'a l'é ël pragmatism. N'esempi ëd sòn a l'é la nossion ëd praticità: chèich pragmatista as opon-o a la praticità e d'àutri a concludo che la praticità a s-ciòd dal pragmatism. Costa division a l'ha soa sorgiss ant la nossion elementar dla paròla "pragmatism" e soa utilissassion. An prinsipi, as peul disse che, dagià che ël pragmatism as basa ant lë stabilì ël sust ëd le còse për mojen ëd soe conseguense, as basa an sij giudissi a posterior e a évita qualsëssìa pregiudissi. Se na còsa as consìdera pràtica o pa a dipend da la considerassion dla relassion antra utilità e praticità.
Lenga Njyem
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Njyem o Njyem a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Alejandro Lerroux
A l'é stàit pressident dël govern ëspagneul për tre vire: dal 12 dë stèmber a j'8 d'otóber dël 1933, dal 16 dë dzèmber 1933 al 28 d'avril 1934 e dal 4 otóber dël 1934 al 25 stèmber dël 1935. 🇫🇮
Pragmatism
Na grama comprension dël pragmatism a fa s-ciòde dij pregiudissi contrari a la vrità. An polìtica as costuma ëd parlé ëd pragmatism bele che an vrità ël pragmatism polìtich a corëspond pa al sust originari dël pragmatism filosòfich. 🇫🇮
Lenga Njyem
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Njyem a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=njy
Cesana Brianza
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Eugenio Alfonso Galli (dal 16/05/2011, scond mandà dal 06/06/2016).
Arferiment
🇫🇮
Coucouron
44.80444°N, 3.97194°W
Lenga Kaninuwa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kaninuwa o Kaninuwa a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Coucouron
Coucouron a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 23,89 km², con 713 abitant, scond ël censiment dël 1999. 🇫🇮
Lenga panasuan
Pais an dova a l'é parlà
La lenga panasuan ò Panasuan a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant l'Indonesia (Sulawesi).
Lenga Kaninuwa
Classificassion
<BR>
Gods Lake Narrows Airport
Ël Gods Lake Narrows Airport a l’é n'aeropòrt localisà an Gods Lake Narrows, Manitòba, Canadà.
Lenga Kaninuwa
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wat
Lenga panasuan
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Panasuan a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=psn
🇫🇮
Castrocielo
Castrocielo a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Frosinon, con sirca 3.749 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 27 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 139 ab/km quadrà. A confin-a con Aquino, Colle San Magno, Piedimonte San Germano, Pontecorvo, Roccasecca.
🇫🇮
Bartomeu Robert i Yarzábal
Bartomeu Robert i Yarzábal (Tampico, Méssich, 20 otóber 1842 - Barslon-a, 10 avril 1902), pi famos coma Dr. Robert, a l'é stàit un médich e 'n polìtich catalan.
Clitocybe squamulosa
thumb|right
Descrission
Capel fin a 10 cm, creus, baross, feltrà scajos, con ël bòrd spess peui un pòch a còste. Lamele decorente, biancastre. Gamba àuta fin a 6 cm e larga fin a 1 cm, dël midem color. Carn ciàira con odor dle vire un pòch farinos.
Ambient
A chërs ant ij bòsch, dzortut sota a le conìfere, ant le raisure.
Comestibilità
Comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Clitocybe squamulosa (Pers. : Fr.) Kummer
Taragoña, Rianxo
San Salvador ëd Taragoña a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Rianxo. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 2.378 abitant (1.236 fomne e 1.142 òm) distribuì an 30 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Braye
Braye a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 1,34 km², con 131 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 97 ab/km².
🇫🇮
Carman - Friendship Field Airport
Ël Carman - Friendship Field Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Carman, Manitòba, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CJB2.
Lenga mixtec, cacaloxtepec
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mixtec, cacaloxtepec o Mixtec, Cacaloxtepec a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mixtec, Cacaloxtepec a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=miu
🇫🇮
Lenga Ngumba
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ngumba o Ngumba a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ngumba a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nmg
Teotihuacan
miniatura Teotihuacan a l'era na sità dla Mérica sentral, ch'a restava a nòrd-est d'andoa al di d'ancheuj a-i é Sità dël Méssich.
La stòria dla sità
La costrussion dla sità a smija ch'a sia ancaminà vers ël 200 aGC. A l'é rivà a sò cò vers ël 450 e, con na popolassion antra ij 150.000 e ij 200.000 abitant, a l'era un-a dle dij grande aglomerassion dël mond. Sò declin a l'é ancaminà vers ël 650 e antra ij sécoj VII e VIII ël sit a l'é stàit bandonà.
Giovanni Cagliero
thumb|right|200px|Giovanni Cagliero miniatura Giovanni Cagliero a l'era nassù a Castelneuv d'Ast l'11 ëd gené dël 1838 e a l'é mòrt a Roma ël 28 ëd fërvé dël 1926. A l'é stàit missionari an Mérica (vers la qual a l'era partì ant ël 1875) e prim cardinal salesian.
La produssion musical
A l'avìa aprofondì soe conossense musicaj da Don Bòsch e dal magìster Cerutti e a l'é stàit ëdcò compositor ëd na mëssa ëd sepoltura a tre vos, dovrà a la sepoltura ëd Carl Albert. Àutre soe composission sacre a son: na mëssa a quatr vos, na cita mëssa dla santa anfansia, doe arcòlte ëd Tantum ergo, un Te Deum, ël Quasi arcus a quatr vos, ël Regina coeli, l'Hac nocte e neuv pastoraj për òrgo. Antra soe mùsiche profan-e, a l'é stàit autor ëd set romanze (a vorìa fene dódes ma a l'é nen rivaje) ch'a l'han arseivù ëdcò l'amirassion ëd Giuseppe Verdi.
Apress ël motu proprio për l'arforma dla mùsica sacra Inter sollicitudines ëd Pio X, Cagliero a l'avìa sërcà d'adatesse; an riussendie nen, a l'ha preferì chité ëd compon-e. 🇫🇮
Teotihuacan
La stòria dla sità
As tratava 'd na sità multi-étnica, con dij quarté p¨we ij zapotech, ij mistech, ij totonach, ij maja e ij pòpoj nahuas.
Le rason dl'abandon ëd Teotihuacan da part dij sò abitant a son nen bin conossùe. A podrìo esse gropà a n'arvira dla popolassion contra le classe dominante, an na socetà con dle fòrte disugualianse sossiaj; a na suitin-a o al droché dla produssion agrìcola dovùa ai ravage dj'arsorse naturaj për la dzor-popolassion.
L'ariv dj'astech
La sità a l'é stàita dëscoatà da j'astech vàire sécoj apress soa fin. A son lor ch'a l'han daje ël nòm nahuatl ëd Teotihuacan, ch'a veul dì Sità dij de o leu 'd nassensa dij de.
Ampressionà da soe costrussion grandiose, j'astech a l'han antëgralo an soe legende e a n'han fane un leu ëd pelerinage sacrà.
La strutura urban-a
La sità a l'era concepìa tanme n'arpresentassion ëd l'univers, con na regioncelesta, n'àutra terestra e na tersa soterania.
Ël cors prinsipal dla sità, ciamà lèja dij Mòrt, a constituiss n'ass da nòrd a sud, con tanti templi e palass. A soa estremità setentrional as alva la piràmida dla Lun-a, àuta 46 méter. Un pò dëscòst, a est, cola dël Sol a riva a 65 méter: a l'é un-a dle pi grande d'América sentral e a l'é costruìa ëd ròch volcànich, formand un quadrà ëd 225 méter ëd còta. An facia a cost edifissi, na gròssa stra a ancrosia la lèja dij Mòrt, formand un quadrilàter. Vers sud, a la crosiera con n'àutr cors, as treuva la Sitadela: na piassa ëd desen-e 'd milen-e 'd méter quàder andoa as alva ël templi dël Serpent a piume. 🇫🇮
Baron Litron
thumb|right|200px|Karl Sigmund Friedrich Wilhelm von Leutrum Ël Baron Litron (sò nòm vèir a l'era Karl Sigmund Friedrich Wilhelm von Leutrum) a l'era nassù ant ël castel ëd Karlshausen, ant ël Baden, ij 27 ëd giugn dël 1692, fieul dël baron Federich Cristòfo Leutrum, gran magìster dij bòsch da cassa dël duca ëd Württemberg, e dla baronëssa Ana Giulian-a Gemmingen-Bürg. A l'era frel pì cit ëd Carl Magn Leutrum. Baron Litron a l'é rivà an Piemont dël 1707. Dòp un pòch ëd gavëtta ant l'esèrcit dij Savòja, dël 1735 a l'é brigadié general. Ai 24 d'otóber 1744 a ven nominà goernator ëd Coni e ëd soa provinsa.
Ant ël 1744 ij fransèis (pòchi ani prima ëd serché dë pijé Turin, quand a son stàit fërmà an sl'Assieta), a serco dë pijé Coni. Ma Baron Litron a resist për 40 dì, fin che a-i rivo ëd rinfòrs da Turin. Ij 21 d'otóber 1745 a bat l'esèrcit dël marëssal Mirepoix a Seva. A meuir a Coni ij 16 ëd maj dël 1755 e a l'é stàit sotrà ant la cesa valdèisa dël Ciabass, davzin a Luserna. Na vira che a l'é vnùit famos a l'han scrivuje na bela balada che a l'é peui ëvnùita famosa ëdcò chila.
Tebra, Tomiño
Santa María ëd Tebra a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Tomiño. Soa popolassion al censiment dël 2005 a l’era ëd 842 abitant (406 òm e 436 fomne).
Rieupeyroux
Rieupeyroux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 54,81 km², con 2 157 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 39 ab/km².
Lenga Nancere
Lenga Nancere
Rieupeyroux
🇫🇮
Verís, Irixoa
Santa María ëd Verís a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Vilarmaior. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 330 abitant (177 òm e 153 fomne) distribuì an 28 categorìe ëd popolassion.
Frances Hodgson Burnett
thumb|200px|right|Frances Hodgson Burnett Scritris an lenga anglèisa.
Verís, Irixoa
🇫🇮
Galegos, Lalín
San Miguel ëd Galegos a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Lalín. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 119 abitant (56 òm e 63 fomne), distribuì an 3 grup ëd popolassion.
Andrade, Pontedeume
San Martiño d'Andrade a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Pontedeume. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 449 abitant (219 òm e 230 fomne) distribuì an 14 categorìe ëd popolassion.
Enric Prat de la Riba
Enric Prat de la Riba i Sarrà (Castellterçol, 1870 - 1917), avocà e giornalista, a l'é stàit ël prim pressident ëd la Mancomunitat ëd la Catalògna e un dij prinsipaj autor ëd l'arnassita dël sentiment nassional catalanista ant ël sécol ch'a fa XIX.
Frances Hodgson Burnett
Frances Eliza Hodgson a nass a Manchester (Anghiltèra) ël 24 ëd novèmber dël 1849, tersa ëd sinch masnà.
Enric Prat de la Riba
Vita
thumb|Prat de la Riba, Ramon Casas (MNAC). A l'era fieul dij proprietari campagnin Esteve Prat de la Riba i Magarins e Maria Sarrà i Rosàs.
Calabria
La Calabria a l'é na region del Meridion dl'Italia. Sò cap-leu a l'é Catanzaro. A conta 1.947.131 abitant e a l'ha na surfassa ëd 15.221 km².
Soizé
Soizé a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 17,87 km², con 268 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 15 ab/km².
Enric Prat de la Riba
Vita
A l'ha tacà a studié a le scòle superior a Barslon-a, andoa a l'ha pijà la làurea an drit dël 1903. Dël 1894 a l'ha pijà 'l dotorà a Madrid con na tesi dzora la lèj ant l'industria.
Tebra, Tomiño
🇫🇮
Calabria
Sità e provinse
right|300px La Calabria a l'ha 5 provinse:
Baron Litron
Baron Litron (balada tradissional)
Costa canson as treuva 'dcò 'nt ël lìber Canti popolari del Piemonte 'd Costantino Nigra sota al tìtol Il barone di Leutrum.
Frances Hodgson Burnett
Sò pare a meuir dël 1853, lassand la famija ant la miseria. Sòn a possa la cita Fanny a ancaminé a scrive, coma mojen d'evasion. Ant ël 1865 la famija as trasferiss a Knoxville an Tennessee. An Mérica a conòss Swann Burnett, ch'a dventrà sò òm dël 1873 e dont a divorsiërà dël 1898.
Soizé
🇫🇮
Baron Litron
Baron Litron (balada tradissional)
Drinta 'd Turin, soldà e sgnor, Prinsi e marchèis, son 'n dolor: tute le dame, tuti ij baron pioro la mòrt 'd baron Litron Sua Maestà, quand l'han contaje: "Baron Litron l'é vnù malavi" ciama per Coni so carossé, baron Litron cor a trové A la Madòna, quand l'é rivà, prima d'antré drinta 'n sità: son-o baodette, sparo canon për arlegré baron Litron Sua Maestà, quand l'é stàit là, "Baron Litron, coma la va?", "Sta maladìa a fa morì, j'é pa speransa 'd podèj guarì…" Sua Maestà straca del viage: "Baron Litron, fate corage; la Lea d'Angel improvisà baron Litron, 't arcòrde pa? Deuve guarì da cost tò mal, mi 't fasso sùbit prim general, " J'é pa ni re, ni general, dnans a la mòrt gnente ch'a val" "Ch'a costa pura qualonque dné, baron Litron, mi 't veuj salvé" "l'òr e l'argent, chi veule spende, dnans a la mòrt valo pa gnente" Ma disme 'n pòch, baron Litron, veusto pa meuire da bon cristian? It batezerìa, 'l vësco 'd Turin e mi vnirìa fé da parin Ringrassio tant Vòstra Corona, diso na còsa, che Dio 'n përdon-a: fede 'd barbèt, costum d'alman, peusso nen meuire da bon cristian! Ma vorìa fete d'onor ben gròss, 'n monument a Sant'Ambreus, "Costa sità, che mi l'hai salvà, e tante volte scandalisà" Veuj pa ch'a 'm buta na lustra eterna l'é mèj sotreme ant la Val Luserna… Con ij barbèt là 'm sotraran, e là 'l me cheur s'arposerà tan…" Baron Litron l'é spirà adess, tiro 'l fià longh tuti ij Fransèis… Baron Litron a l'é spirà, le fomne pioro, pioro ij soldà Son-o le ciòche, tron-o ij canon, a l'é spiraje Baron Litron! Baron Litron a l'é spirà, pioroma tuti, grand e masnà.
Frances Hodgson Burnett
Scritris për grand e masnà, soa produssion a consist an pì che quaranta lìber. Soa creassion pì avosà a l'é ël protagonista ëd Little Lord Fauntleroy, un përsonage ëd bel deuit dventà dun-a un model ampegnativ për le masnà 'd cola generassion. Publicà dël 1886, ël lìber a l'ha avù dlonch sucess.
Andrade, Pontedeume
🇫🇮
Calabria
Aministrassion
Ël Pressident dla Region a l'é Mario Oliverio (dal 9/12/2014).
Enric Prat de la Riba
Polìtica
Dël 1887 a l'é intrà ant ël Centre Escolar Catalanista, andoa a l'era formasse un-a dle prime definission dël catalanism. Dël 1890 a l'é stàit sërnù coma pressident dël Centre. Dësfensor dël drit catalan a l'é 'dcò stàit dësfensor ëd la lenga catalan-a con vàire ancombense andrinta l'Unió Catalanista.
Coma pensator catalanista a l'ha scrivù 'l Compendi de la doctrina catalanista, Compendi de la Història de Catalunya e a l'ha cissà la nàssita dël giornal La Renaixença. A l'ha 'dcò colaborà al moviment dij Jocs Florals e a l'ha partecipà al I Congress Antërnassional ëd la Lenga Catalan-a dël 1906.
Lenga Nancere
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nancere o Nancere a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Ciad.<BR> <BR>
Calabria
Anliure esteriore
🇫🇮
Lenga Nancere
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nancere a peul esse:<BR> <BR>
Frances Hodgson Burnett
Frances Hodgson a meuir a Plandome, Long Island, davzin a New York, ël 29 d'otóber dël 1924.
Enric Prat de la Riba
Polìtica
Dal 1899 a l'ha sërcà ëd fondé na corent catalanista, anans andrinta al Centre Nacional Català e peui ant la Lliga Regionalista. A l'é stàit autor ëd l'importanta euvra La Nacionalitat Catalana, furnìa dël 1906. A l'é stàit a favor ëd la partecipassion ëd la Lliga a la polìtica spagneula.
Galegos, Lalín
🇫🇮
Frances Hodgson Burnett
Euvre prinsipaj
Frances Hodgson a l'é stàita ëdcò autris ëd vàire comedie, dont doe an colaborassion con sò scond marì, ël médich Stephen Townsend.
🇫🇮
Lenga Nancere
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nnc
Ceccano
Ceccano a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Frosinon, con sirca 22.231 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 60 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 371 ab/km quadrà. A confin-a con Arnara, Castro dei Volsci, Frosinon, Giuliano di Roma, Patrica, Pofi, Villa Santo Stefano.
🇫🇮
Lenga Bwaidoka
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bwaidoka o Bwaidoka a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bwaidoka a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bwd
Lenga Moksha
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Moksha o Moksha a fa part dle lenghe uràliche e a l'é parlà specialment an Russia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Moksha a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Lenga Gabri
Lenga Gabri
Lenga Moksha
Còdes ISO
<BR>
Lenga Gabri
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gabri o Gabri a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Ciad.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gabri a peul esse:<BR> <BR>
Gaspé Airport
Ël Gaspé Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Gaspé, Québec, Canadà.
Lenga Gabri
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga Koonzime
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Koonzime o Koonzime a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Koonzime a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ozm
Lenga mixtec, mixtepec
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mixtec, mixtepec o Mixtec, Mixtepec a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mixtec, Mixtepec a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mix
🇫🇮
Turin-Cavôret an aôtômobil
thumb|right|200px|Na veja edission dla canson Turin-Cavôret an aôtômobil a l'é na canson ëd Giovanni Gastaldi, alias Tito Livido. Ël feuj volant ëd costa canson a l'é stàit publicà an sël notissiari dl'Automòbil Club Turin dë dzèmber 2003. La canson a l'é scrivùa ant la grafìa dita a la Viriglio, ciamà parèj përchè col ch'a l'avìa difondula 'd pì a l'era giusta 'l poeta Alberto Viriglio. La canson a l'é datà 1907. La nòta dzora j'HP a l'è originala.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
🇫🇮
Àlgebra
L'àlgebra a l'é na branca dla matemàtica.
L'àlgebra clàssica a l'ha për but d'arzòlve dij problema an arzolvend dj'equassion e dij sistema d'equassion. As dësvlupa da l'aritmética an antroduvand dle variàbij al pòst dij nùmer.
Al di d'ancheuj ël but a l'é lë studi dle struture algébriche, soe realisassion e le relassion antra 'd lor.
Stòria
J'orìgin dl'àlgebra a son pitòst recente, bele che già Diofant ant ël III sécol, con lë studi dj'equassion ciamà con sò nòm, a l'èissa già fàit chèich tentativ an costa diression. La paròla àlgebra a l'é stàita antrodòta dal matemàtich Alkhuwarizmi ch'a l'ha scrivù un tratà con ës tìtol ant ël sécol ch'a fa IX; da na mira etimològica a ven da na paròla àraba ch'a veul dì riparassion (për esempi l'art ëd buté a pòst brass e gambe dëslogà) e a sarìa l'art ëd trasformé n'equassion an n'àutra equivalenta.
Al dësvlup inissial ëd costa dissiplin-a matemàtica a l'han ëdcò contribuì dij matemàtich indian.
La difusion dlë studi e dj'aplicassion dl'àlgebra an Euròpa a son dovù a lë spantiesse dla conossensa dla matemàtica àraba mersì a Leonardo ëd Pisa (apopré 1180-1250) e ant ël Sinchsent j'arserche an àlgebra a rivo a 'd livej motobin àut.
L'àlgebra moderna
A l'é impossìbil fissé na dàita 'd nàssita dl'àlgebra an sò sens modern. Na tratassion sistemàtica d'operassion e dë struture an general as treuva an na publicassion dë Steinitz dël 1910 an sla teorìa algébrica dij camp. 🇫🇮
Corbeil-Essonnes
thumb|right|200px|La ca dla comun-a Corbeil-Essonnes a l'é un comun dla Fransa ant ël dipartiment ëd l'Essonne (region Île-de-France). As treuva a 28 chilòmeter a sud-est ëd Paris e a conta 41.604 abitant.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Jean-Pierre Brechter (UMP, dal 2009).
Arferiment
🇫🇮
Nùmer real
An matemàtica, ij nùmer reaj a peulo, ëd fasson motobin informal, esse capì tanme ij nùmer assossià a na longheur o na grandëssa fìsica. As trata dij nùmer, positiv, negativ o 0, ch'a l'han n'arpresentassion decimal finìa o infinìa. Visadì, a son ij rassionaj (ch'a peulo scrivse sot forma ëd frassion) completà daj nùmer dont l'arpresentassion decimal a l'é infinìa nen periòdica (an efet, un nùmer real a l'é rassional se sò dësvlup decimal a l'é periòdich. Për esempi, 1/3=0,333333... a l'é rassional), parèj dla rèis quadrà ëd 2 e π. Costi-sì a son ciamà nùmer irassionaj. Antra ij nùmer reaj as fa ëdcò distinsion antra ij nùmer algébrich e ij nùmer trassendent.
Ël termo nùmer real a l'ha fàit soa aparission për la prima vira dovrà da Georg Cantor ant ël 1883 an soe publicassion ansima ai fondament dla teorìa dj'ansem. A l'é na retronimìa, an rispòsta a l'anvension dij nùmer imaginari. Ij nùmer reaj a son al sènter dla dissiplin-a matemàtica dl'anàlisi real, a la qual a son debitor ëd gran part ëd soa stòria.
La notassion original dl'ansem dij nùmer reaj a l'é \textbf{R}. Tutun, le litre an grassèt a l'ero malfé da scrive ansima a na lavagna o la carta; antlora la notassion \mathbb{R} a l'é amponusse.
thumb|right|260px|Arpresentassion dla reta dij reaj con dj'esempi ëd costante reaj
Ant la vita ëd tuti ij di
Ij nùmer reaj a peulo arpresenté dle mzure, parèj che ël pressi d'un prodot, ël perìod ëd temp antra doi aveniment, l'autëssa (positiva o negativa) d'un leu geogràfich, la massa ëd n'àtom o la distansa dla pì leugna dle galassie. Ij nùmer reaj a son dovrà tuti ij di, për esempi an conomìa, an anformàtica, an matemàtica, an fìsica o an angegnerìa.
Bele che tuti costi sot-ansem ëd reaj a son infinì, a son tuti numeràbij e a arpresento donca mach na part motobin cita dl'ansem dij reaj. Mincadun ëd costi a l'ha ëd soe proprietà. Doi a son particolarman ëstudià: ij nùmer rassionaj e ij nùmer algébrich; as ciamo irassionaj coj reaj ch'a son nen rassionaj e trassendent coj ch'a son nen algébrich.
An siensa
La fìsica a deuvra ij nùmer reaj tanme ansem dë mzura për doe rason essensiaj: