cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fabriciana niobe
Distribussion
A viv an sj'Alp da 800 a 2500 méter e an sj'Apenin da 800 a 1500 méter.
Cheimonophyllum candidissimum
Descrission
Capel fin a 2 cm, a rognon, dle vire lobà, bianch, setos. Lamele s-ciasse, bianche. Gnente gamba.
Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mòrt.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Solomon Lefschetz
Matemàtich. Solomon Lefschetz a l'era nassù a Mosca ai 3 dë stèmber dël 1884 e a l'é mòrt a Princeton ai 6 d'otóber dël 1972.
Vita
Sò pare, dont ël travaj a l'obligava a passé tant temp an Persia, a l'avìa decidù dë stabilì la famija a Paris. La prima lenga dël cit Solomon a l'é stàit ël fransèis e mach da adolessent a l'ha amprendù ël russ. Apress avèj passà tre agn a l'École centrale an Paris, dël 1905 Lefschetz a l'ha arseivù ël tìtol d'Anginié dj'art e travaj. Pòch ëd temp apress, a l'é emigrà ant jë Stat Unì e a l'ha travajà 'me anginié.
Ant ël Mid-West
An coj agn Lefschetz a l'ha avù vàire posission ant j'università dël Mid-West: a l'é stàit anstrutor a l'Università dël Nebraska (1911-1913); anstrutor (1913-1916), assistent (1916-1919), professor assossià (1919-1923) e professor (1923-1925) a l'Università dël Kansas.
Ël tramud a Princeton
Dël 1924 Lefschetz a l'é stàit anvità a passé n'ann tanme professor visitator a Princeton e a la fin a l'han daje un pòst ambelelà da professor assossià. Dël 1928 a l'é passà professor ordinari. Dël 1945 a l'é dventà pressident dël Dipartiment ëd matemàtica. A l'é andàit an pension dël 1953.
Për 25 agn, Solomon Lefschetz a l'é stàit mèmber dël comità editorial ëd j'Annals of Mathematics e soa assion a l'ha contribuì a fé dventé 's giornal un dij pì amportant antra le publicassion dël setor. Dël 1925 a l'é stàit elegiù a l'Academia Nassional dle Siense e për ël 1935-1936 pressident ëd la Sossietà Matemàtica Merican-a. A l'é stàit ëdcò mèmber ëd la Sossietà Filosòfica Merican-a. Dël 1964 a l'ha arseivù dal pressident Lyndon B. Johnson la mudaja nassional ëd le siense.
Apress na curta maladìa, Lefschetz a l'é mòrt a Princeton ai 6 d'otóber dël 1972.
Sò travaj sientìfich
La produssion sientìfica ëd Lefschetz a consist d'apopré 134 publicassion. Sò travaj a l'é stàit ëd prim pian an almanch tre branche dla matemàtica: la geometrìa algébrica, la topologìa e j'equassion diferensiaj.
A l'é anteressant armarché che costi sò anteresse a son ëstàit për la pì part consentrà an perìod diferent ëd soa vita, con ëd cite sovraposission. Parèj, soe contribussion prinsipaj a la geometrìa algébrica a armonto al temp anté ch'a l'era an Nebraska e an Kansas (1911-1925, bele che peui a-i son ëd soe contribussion amportante fin-a al 1929); sò travaj an topologìa algébrica a ven dal perìod antra sò tramud a Princeton e la sconda guèra mondial (ma soa prima contribussion a l'é dël 1923); e da la fin dla guèra a soa mòrt a l'é stàit dzortut anteressà a j'equassion diferensiaj. A-i é ëdcò da noté che, antant che ij sò arzultà an geometrìa algébrica a l'ha për la pì part otnuje da sol, an travajand isolà, soe contribussion an topologìa a fan part dël travaj dë squadra dl'avosà scòla ëd Princeton.
La geometrìa algébrica
Ël perìod ant ël Mid-West a l'é stàit motobin amportant nen mach da na mira esistensial, ma ëdcò sientìfica: la pì part ëd soe contribussion a la geometrìa algébrica a son ëstàite completà prima ch'a chitèissa ël Kansas për tramudé a Princeton. Soe prime publicassion (dël 1912) a tratavo dzortut dle proprietà dij leu algébrich ant jë spassi projetiv, ma tòst (a parte dal 1915) a l'é anteressasse a le propietà antrìnseche dij leu algébrich. Soa atension a l'era stàita tirà an costa diression da la letura dël Traité d'analyse ëd Picard e dla Théorie des fonctions algébriques de deux variables indépendentes ëd Picard e Simart. An dovrand n'artìcol ëd Poincaré (Sur les courbes tracées sur une surface algébrique), Lefschetz a l'é stàit bon a tiré su na teorìa topològica dle surfasse algébriche bele che completa, ch'a l'ha publicà an na filonghera d'artìcoj.
La topologìa
Ël perìod dal 1923 al 1928 a marca lë sglissé dl'anteresse ëd Lefschetz da la geometrìa algébrica a la topologìa, an particolar la topologìa algébrica. Ël pont ëd passage a l'era soa atension a la teorìa dij pont fiss e ël rendse cont che pr'ësfruté bin soe idèje a-i era da manca ëd dësvlupé na rigorosa teorìa dl'antërsession an sna varietà topològica.
Soe contribussion a la topologìa a l'han durà findi al 1940 anviron.
J'equassion diferensiaj
Durant la sconda guèra mondial, Lefschetz a l'é stàit consulent al dipartiment ëd la marin-a djë Stat Unì. Ambelessì, mersì a Nicholas Minorsky, a l'é vnù a conòsse j'arserche an sij balansament nen linear e la stabilità e a l'ha dlongh capì l'amportansa dij travaj ëd Poincaré e Ljapunov an sla teorìa geométrica dj'equassion diferensiaj.
An cost'àrea, Lefschetz a l'ha dovrà soa stragròssa conossensa dla teorìa dle curve algébriche. Ij sò artìcoj pì amportant an sl'argoment a son coj ch'a trato dël comportament ëd le solussion dj'equassion diferensiaj analìtiche davzin a 'n pont singolar isolà. A l'ha smonù na caraterisassion completa e un procediment costrutiv për oten-e tute le curve solussion d'un sistema bidimensional davzin a 'n pont crìtich isolà, ch'a passo travers ës pont crìtich.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga bukiyip
Pais an dova a l'é parlà
La lenga bukiyip o Bukiyip a fa part ëd le lenghe torricelli e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Bukiyip a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ape
🇫🇮
Lenga Ware
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ware a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wre
Morchella tridentina
Descrission
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Ambient
A chërs ant j'òrt e ij pra, a la prima.
Comestibilità
Comestìbil, cheuita.
Balon
Ël balon a l'é në spòrt giugà con na bala elàstica ant un camp sensa la rete ant ël mes.
A l'é giugà motobin, ëdcò a livel professionista, ant ël bass Piemont e ant la rivera dël ponent dla Liguria.
Lenga Yos
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Yos o Yos a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Balon
As gieuga fassand-se 'l pols con dij bindej longh fin-a a 12 meter, protegiù da 'n tòch ëd coram e na pessa 'd goma, per amortisé la bòta dël balon an sla man e per andressé mej 'l tir.
Lenga Yos
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Yos a peul esse:<BR> <BR>
Balon
Stòria
Le rèis dël balon a van sërcà ant ij gieugh preroman ch' as fasìo tuti tirand na bala contra l'àutra squadra ant un camp sensa division ant ël mes. A l'inissi dël Neuv-sent el balon a l'è intrà ën crisi e sempre meno përson-e a lo giugavo. A l'é restà prinsipalment ant le provincie ëd Coni, Ast e ant la Liguria ossidental.
Lenga Yos
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Balon
Stòria
Ant la sconda metà dël XX secol ën Califòrnia, j'emigrà piemontèis a l'han organisà un campionà, ch'a l'é durà vàire ani.
Lenga Yetfa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Yetfa o Yetfa a fa part ëd le lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Yetfa a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Yos
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=yos
Balon
Regolament
Ij pont as conto come ant ël ténis: quìndes, tranta, quaranta, gieugh. La partìa a riva a 11 gieugh.
Gonneville-sur-Honfleur
Gonneville-sur-Honfleur a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 8,55 km², con 718 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 84 ab/km².
Lenga Yetfa
Classificassion
<BR>
Kandahar
Kandahar a l'é na sità ant ël sud ëd l'Afgànistan.
Con pì che 200.000 abitant, a l'é për popolassion la sconda sità d'Afgànistan. 🇫🇮
Lenga aruek
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=aur
Lenga Yos
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Yos language
Gonneville-sur-Honfleur
🇫🇮
Casapinta
right|140px thumb|left|200px|Panorama Casapinta a l’é un comun ëd 480 abitant dla provincia ëd Biela.
Inocybe geophylla
thumb|right
Lenga aruek
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Yetfa
Còdes ISO
<BR>
Casapinta
Geografìa
Ël pais a resta a 432 méter d'autëssa. Ant la comun-a a-i é ël lach artifissial ëd le Pian-e (325 m).
Balon
Regolament
Ël batitor, che normalment a l'é ël pì goregn, a pija la rincorsa fin-a a 12 méter fòra dël camp për tiré ël prim colp, ch'a venta ch'a sorpassa la metà camp e a bata per tèra andrinta a le doe righe lateraj. La squadra ën difèisa a colpiss ël balon al vòl ò al prim arsàut, sempre con ël pugn ò la man duverta, mach na vòlta. As peul toché ël balon mach con ël brass dal ghëmmo an giù.
Lenga Yetfa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=yet
Lenga Kimki
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kimki a peul esse:<BR> <BR>
Balon
Regolament
Ël gieugh a continua campand sempre ël balon da la part dj'aversari, ël pi lontan possìbil, fasendlo ëdcò arsauté an sla muraja, se un a veul; se 'n tir a l'é fòrt a basta për finì darera la riga dël fond, a marca l' intra (ën Liguria a diso ciellu), ch' a val 'l pont. Se un a campa 'l balon fòra lateralment a regala 'l quindès a l'àutra squadra.
Segnà quat cacie, le squadre as cambio ël camp e a ancamin-o a disputesse ij pont dle cacie.
Casapinta
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Fangazio (da l' 8/06/2009).
Balon
Regolament
La partìa a va anans sensa vardé ël tèmp ch'a dura.
La Pantalera
La pantalera a smija motobin al balon: as gieuga ant le piasse e ant le cort e la batùa as fa campand na bala gonfià d'aria ansima na tàula anclinà: nopà che na muraja sola d'arsàut, as deuvro le cà antorn, ij cop, j'erbo, porton e scalin. Parèj a conta pì la conossensa dël teren che l'abilità.
Gare
Ël campionà italian ëd balon (Campionato italiano di pallapugno) as dësrola regolarment dal 1912. Dal 1983 a-i é la Copa Italia (Coppa Italia).
Cotonou
thumb|right|200px|Una strà ëd Cotonou davsin al pòrt Cotonou a l’é la capital econòmica e comersial del Benin, antant che la capital polìtica a l'é Porto-Novo.
Balon
Gare
A-i é 'l campionà mondial, che ant ël 2004 a l'é stàit an Italia con le version balon antërnassional, frontón e llargues.
Casapinta
Arferiment
🇫🇮
Cotonou
A l’é ëdcò la prima sità dël Benin për popolassion, con anviron 800.000 abitant, e un important pòrt ans ël Gòlf ëd Guinea.
Sità gemelà
Cotonou a l'é gemelà con:
🇫🇮
Balon
Gare
La Federassion Nassional Italian-a (Federazione Italiana Pallapugno) a conta pì ò meno 100 società con 20.000 praticant.
Collegament
🇫🇮
Lenga Kimki
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sbt
Inocybe geophylla
Descrission
Capel fin a 4 cm, setos, pòch lubrificà, bianch. Lamele gris òcra ciàir. Gamba àuta fin a 5 cm e larga fin a 0,5 cm. Odor spermàtich.
Peglio (CO)
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giorgio Feloj (dal 14/06/2004, second mandà da l'08/06/2009, ters mandà dal 26/05/2014).
Inocybe geophylla
Ambient
A chërs dzortut sota le latifeuje.
Vasco Rossi
Vasco Rossi, stranomà "Blasco", a l'é 'n cantant rock italian. A l'é considerà un dij pì important cantant italian del di d'ancheuj.
Peziza moseri
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Inocybe geophylla
Comestibilità
A peul esse velenos.
Cammin
Cammin a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Rostock, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 32.15 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 775 abitant.
Peziza moseri
Ambient
A chërs an sël brusà, ëdcò da pòch temp.
Inocybe geophylla
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Inocybe geophylla (Bull. : Fr.) Kummer var. geophylla
Peziza moseri
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Vasco Rossi
Biografìa
Vasco Rossi a l'é nàit a Zocca (an provinsa ëd Mòdena) ël 7 fërvé 1952.
Sit
🇫🇮
Peglio (CO)
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Lenghe iroquoian
thumb|right|Distribussion La famija dle lenghe iroquoian a l'é na famija ëd lenghe parlà da le popolassion native dl'América setentrional, ant ël Canadà e ant jë Stat Unì.
Le lenghe iroquoian a son:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Zome
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Zome o Zome a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Zome a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=zom
Saint-Christophe-et-le-Laris
45.21083°N, 5.07222°W
Saint-Christophe-et-le-Laris a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 11,35 km², con 289 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 25 ab/km².
🇫🇮
Ouagadougou
thumb|right|200px|Piassa dlë Nassion Unìe Ouagadougou a l’é la capital dël Burkina Faso.
A l’é ëdcò la prima sità dël Burkina Faso për importansa econòmica, comersial e cultural e për popolassion, con anviron 1.200.000 abitant (2005).
Stòria
Dël 1441 la sità, con ël nòm ëd Wogodogo, a l'é diventà la capital dël regn dij Mossi, un important stat ch'a l'é finì con la colònisassion fransèisa.
Sità gemelà
Ouagadougou a l'é gemelà con:
🇫🇮
Peglio (PU)
right|150px Peglio a l'é un comun dle Marche ëd 729 abitant, an provincia ëd Pésaro-Urbin.
Lenga Furu
Lenga Furu
Peglio (PU)
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Daniele Tagliolini (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Inocybe mixtilis
Descrission
Capel fin a 3 cm, fibrilos, da giàun òcra a giàun mon. Lamele gris bes viòla. Gamba àuta fin a 6 cm e larga fin a 0,5 o 0,8 cm, bianch.
Peglio (PU)
Arferiment
🇫🇮
Inocybe mixtilis
Ambient
A chërs sota conìfere, ma ëdcò sota latifeuje.
Comestibilità
A peul esse velenos.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Inocybe mixtilis (Britzelmayr) Saccardo
Roquebrune-sur-Argens
Roquebrune-sur-Argens (Roco Bruno an lenga local) a l'é na comun-a d'11349 abitant ant ël Var.
Cucri
thumb|200px|Blason dël vèj comun ëd Cucri. Cucri (Cuccaro Monferrato an italian) a l'è na località dël Piemont, an provinsa ëd Lissandria.
Roquebrune-sur-Argens
Stòria
La sità a l'é formasse apress la vitòria an sij sarasin.
Cucri
A l'é stait un comun autònom fin al 31 gené 2018; dal 1 fërvé 2019 a l'é stàit unì al comun ëd Lu për formé 'l neuv comun ëd Lu e Cucri.
Roquebrune-sur-Argens
Stòria
La sinta a l'é stàita dësblà dël 1592, durant le guère ëd religion.
Cucri
Cristòfor Colomb
thumb|200px|right|Cristòfor Colomb a riva an América (Colession dla Librerìa dël Congress, Washington) Cucri a l'é un dij pais andoa ch'as dis ch'a sìa nassù Cristòfor Colomb. A Cucri a-i é 'l Museo ëd Colomb, inaugurà dël 2006 dal sìndich dël pais e da Anunciada Colòn de Carvajal, dissendent ëspagneula dël navigator.
Calabian-a
thumb|right|200px|Ël munissipi Calabian-a (Callabiana an italian) a l’é un comun ëd 144 abitant dla provincia ëd Biela.
Ai termo dla comun-a con Camandon-a a-i é ël lach artifissial ëd Pont Vitòrio (792 m).
Cucri
Arferiment
thumb|300px|left|Panorama
Calabian-a
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Lorenzo Vercellotti (da l' 8/06/2009).
Lenga Furu
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Furu a peul esse:<BR> <BR>
Calabian-a
Lese ëdcò
🇫🇮
Lenga Furu
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=fuu
Gsteigwiler
Gsteigwiler a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 426 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 7,02 km², con na densità ëd popolassion ëd 61 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Bönigen, Gündlischwand, Matten bei Interlaken, Wilderswil.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Montereale
Montereale a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 2.893 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 104 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 28 ab/km quadrà. A confin-a con Amatrice (RI), Barete, Borbona (RI), Cagnano Amiterno, Campotosto, Capitignano, Cittareale (RI), Pizzoli, Posta (RI). 🇫🇮
Peziza ninguis
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Morino
🇫🇮
Peziza ninguis
Ambient
A chërs an sël teren patanù o erbos, vzin a la fiòca.
Camillo Colli Lanzi
Biografìa
Camillo Colli Lanzi a l'era nassù a Tìvoli dël 1898, da mare cremonèisa, e, an gavand cheich cite gire a Roma, a l'ha vivù squase tuta la vita a Cremon-a, an dova a l'é mòrd dël 1969.
Peziza ninguis
Comestibilità
Sensa antëresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Camillo Colli Lanzi
Euvre
Le euvre stampà dël Colli Lanzi a son: La lenga dël Colli Lanzi a l'é definìa cremonèis ilustre.
Delusioòn
La poesìa "Delusioòn" a l'é na dimostrassion ël dla padronansa dla lenga da part dël Colli Lanzi. L'inissi:
La Patria
Ant ël sonet "La Patria" ëd tut as parla, fòra via che ëd l'argoment dël tìtol. L'inissi:
Arferiment
🇫🇮
Emberiza bruniceps
thumb|right
Emberiza bruniceps
Órdin:  Passeriformes<BR> Famija: Emberizidae<BR> Géner:  Emberiza<BR> <BR> <BR> <BR> <BR>
Ambient
<BR>
Distribussion
Asia e Euròpa ocidental. <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Emberiza bruniceps
Inachis io
thumb|right|La ruva
Cesa ëd Sant Agustin (San Gimignan)
La cesa ëd Sant Agustin a resta an piassa Sant Agustin, ant la part setentrional ëd San Gimignan. A l'é stàita costruìa dal 1280 al 1298, davzin a l'arch ëd San Maté. A l'é na cesa ogival con tre capele absidaj e un transet che a pen-a a sorpassa dëdzora la navà. 🇫🇮
Inachis io
Ambient
La ruva a viv an dzora a ortija e luvërtin. Na generassion a l'ann, la farfala a vola da giugn a luj.
Distribussion
A viv an tuta Italia e ant j'ìsole, da la pian-a fin a 2500 méter.
Lenga eitiep
Pais an dova a l'é parlà
La lenga eitiep o Eitiep a fa part ëd le lenghe torricelli e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dl'Eitiep a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=eit
🇫🇮
Erich Maria Remarque
thumb|right|L'edission orginal ëd Pa gnun-e neuve da 'nt ël Front Ossidental Erich Maria Remarque (nòm vèir Erich Paul Remark, nàit ai 22 ëd giugn dël 1898 e mòrt ai 25 dë stèmber dël 1970) a l'era në scritor tedësch.
Biografìa
Erich Paul Remark a l'é nàit ant na famija d'ovrié a Osnabrück, an Gërmania. A l'era fieul ëd Peter Franz Remark e Anna Maria Remark, (dont cognòm da marié a l'era Stallknecht). A l'é an onor ëd sua mare che a l'é peui butasse lë stranòm Erich Maria. A l'é provasse a scrive già a 16 ò 17 agn: sagg, poema, e 'l prinsipi d'un romanz che pì anans a l'ha peui finì e publicà dël 1920 coma Die Traumbude (La stansia dij seugn). A 18 agn a l'han ciamalo coscrit ant la Prima guèra mondial.
Ai 12 ëd giugn dël 1917 a l'é stàit trasferì al Front Ossidental, ant la 2nda Companìa, Riserva, Depòsit ëd Camp ëd la 2nda Division ëd Riserva dla Guardia a Hem-Lenglet. Ai 26 ëd giugn a l'han trasferilo al Regiment 15 ëd Fanterìa, 2nda Companìa dël Batajon da Transéa Bethe, ch'a restava dislocà antra Torhout e Houthulst. Ai 31 ëd luj a l'é restà ferì da në sràpnel a la gamba snista, al brass drit e al còl, e a l'han mandalo andré an Gërmania a l'ospidal militar, andoa ch'a l'ha passà tut ël rest ëd la guèra.
Passa-ie la guèra a l'ha cambià cognòm an Remarque, ch'a l'era stàit ël cognòm ëd la famija fin che sò grand a l'avìa cambialo dla mità dël sécol ch'a fa XIX, për evité j'ategiament xenòfob che antlora a-i ero an Gërmania. A l'ha fait vàire travaj, antra j'àutri a l'é stàit bibliotecari, comersant, magìster, giornalista e editor. A l'é mariasse la prima vira con l'atris Ilse Jutta Zambona, dël 1925. Dël 1925 Erich Maria Remarque a l'ha anandià na neuva vita literaria con ël romanz Stationen am Horizont (Stassion ant l'orisont), che a l'é sortù a pontà ansima al giornal ësportiv andoa Remarque a travajava, ma a l'é mai ëstàit publicà coma lìber.
Sò lìber pì avosà, Im Westen nichts Neues (Pa gnun-e neuve dal Front Ossidental) a l'ha scrivulo an chèich mèis dël 1927, ma tut sùbit a l'é nen ch'a l'abia trovà n'editor. Ël romanz, peui publicà dël 1929, a conta dla durëssa dla guèra, com a la s-ciairava 'n giovo soldà. D'apress a cost a son peui ëvnu-ie vàire travaj; a contava an manera direta e emossional ëd j'agn ëd la guèra e 'd coj ch'a son ëvnu-ie d'apress.
Dël 1931, pen-a ch'a l'avìa finì Der Weg zurück (La stra a l'andré), Remarque a l'é andà via da 'n Gërmania. A l'é catasse na vila a Porto Ronco an Svìssera e a l'é restà a vive antra Svìssera e Fransa fin dël 1939, quand che peui a l'é andà via da n'Euròpa e a l'é tramudasse ant jë Stat Unì d'América con sua fomna. Tùit e doi a son peui ëvnùit sitadin naturalisà american dël 1947.
Dël 1933, ij nasista a l'han proibì sò travaj, e a l'han anandià na propaganda ch'a lo disìa dissendent d'ebréo fransèis, e che a contava che sò cognòm vèir a fussa Kramer, (cognòm ch'a sonava ebréo), an fasendlo vnì fòra da sò cognòm virà a l'anvers. Sòn a figura anco' an chèich sua biografìa, contut ch'a-i sia mai trovasse gnun-a preuva ch'a fussa vèira. An chèich biografìa a-i resta 'cò la version nasista ch'a l'avèissa fàit gnanca un dì 'd servissi militar, 'cò costa sensa gnun-a preuva.
Ël quart romanz Flotsam (Naufragi) a l'é stàit publicà a pontà an tradussion anglèisa dël 1939, ansima a l'arvista Collier, peui Remarque a l'ha passà anco' n'agn a revisioné 'l test për la publicassion coma lìber, dël 1941; la version tedësca a l'é stàita antitolà Liebe deinen Nächsten, e a l'é stàita publicà dël midem agn.
Dël 1943 ij nasista a l'han arestà sua seur Elfriede, ch'a l'era restà an Gërmania con sò òmo e doe masnà. D'apress a 'n curt prossess a l'é stàita condanà për avej faje darmagi a la moral. La sentensa a dis bele ciàir che a butavo an galera chila, "për via che sò fradel për adess i podoma nen ciapelo". A Elfriede a l'han tajaje la testa con un piolòt ai 16 dë dzémber dël 1943.
Ël romanz Arch of Triumph (Arch ëd Trionf), publicà la prima vira dël 1945 an tradussion anglèisa e peui arpublicà an tedësch dël 1946, a l'é stàit n'àutr gran sucess e an tut ël mond a l'ha vendù 5 milion ëd còpie.
Dël 1948 a l'é tornà an Svìssera, andoa ch'a l'ha passà 'l rest ëd soa vita. A l'é sta-ie 'n sàut ëd set agn (n'antërval motobin longh për Remarque) antra Arch ëd Trionf e 'l travaj ch'a l'é vnu-ie d'apress, Der Funke Leben (La giolà dla vita), ch'a l'é sortù dël midem temp an tedësch e an anglèis dël 1952.
Antramentr ch'a lo scrivìa, Remarque a travajava 'cò ansima a 'n romanz ciamà Zeit zu leben und Zeit zu sterben (Un temp për vive e un temp për chërpé). Cost-sì a l'é stàit publicà prima an tradussion anglèisa, dël 1954.
Dël 1958, an Gërmania Douglas Sirk a l'ha peui dirigiù 'n film col midem tìtol, basà ansima al romanz. Remarque a l'ha fàit n'aparission caméo, ant ël ròl dël Professor.
Dël 1955 a l'ha scrivuje la sienegiatura a 'n film austrìach, Der letzte Akt (Ël darié At), ch'a contava dj'ùltim dì d'Hitler ant sò bunker sot a la Canselerìa a Berlin e a l'era basà ansima al lìber ëd Michael A. Musmanno Ten Days to Die (Des dì për meuire), publicà dël 1950.
Dël 1956 Remarque a l'ha scrivù 'n drama teatral, Die letzte Station (Dariera Stassion), ch'a l'é andàit an siena con bon sucess tant an Gërmania che a Broadway. A l'é mai stàit publicà an Gërmania, ma n'edission anglèisa antitolà Full Circle (Gir complet), a l'é sortìa dël 1974.
Die Nacht von Lissabon (La neuit a Lisbon-a), publicà dël 1963 e n'ani pì tard an anglèis, a l'é l'ùltim travaj ch'a l'abia finì, e coma romanz a l'é vnùit fòra tant mej che nen col prima. A l'ha vendù 900.000 còpie an Gërmania e l'é andà pitòst bin ëdcò a lë strangé.
Dël 1958 a l'é mariasse con l'atris d'Hollywood Paulette Goddard, e a son restà marià fin ch'a l'é mòrt a l'ospidal ëd Locarno, ai 25 dë stèmber dël 1970, a 72 agn. A l'é stàit sotrà con sirimònia catòlica al simiteri 'd Ronco, ant ël Tesin, an Svìssera. Ant ël midem simiteri a l'é peui ëstàita sotrà 'cò la Goddard, ch'a l'ha lassà 20 milion ëd dolar american a la New York University për fondé n'Istitut dë Studi Europengh antitolà a Remarque. Ël prim diretor dl'Istitut Remarque a l'é stàit ël professor Tony Judt.
Arferiment
🇫🇮
Neuv Sènter
Ël Neuv Sènter a l'é un partì polìtich an Fransa.
A l'é formasse dël 2007 da la defession ëd na part ëd l'UDF cand François Bayrou, a l'época a la testa dl'UDF, apress j'elession pressidensiaj a l'ha decidù ëd fondé ël MoDem.
Ël pressident dël Neuv Sènter a l'é Hervé Morin. 🇫🇮
Gonneville-sur-Mer
Gonneville-sur-Mer a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 12,29 km², con 504 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 41 ab/km².
🇫🇮
Lenga Ambulas
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ambulas o Ambulas a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ambulas a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=abt
Morchella esculenta var. vulgaris
Descrission
Còm la Morchella esculenta, ma a l'ha le còste biancastre che a contrasto con ël fond brun ciair.
Lenga Zanaki
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Zanaki o Zanaki a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Tanzanìa.<BR> <BR>
Morchella esculenta var. vulgaris
Ambient
Còm la Morchella esculenta.
Lenga Zanaki
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Zanaki a peul esse:<BR> <BR>
Morchella esculenta var. vulgaris
Comestibilità
Còm la Morchella esculenta.
Lenga Zanaki
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=zak
Lenghe jivaroan
thumb|right|Distribussion, an violèt La famija dle lenghe jivaroan a l'é na cita famija ëd lenghe parlà da le popolassion native dl'América meridional, an Perù.
Morchella esculenta var. vulgaris
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenghe jivaroan
Le lenghe jivaroan a son:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Saint-Dizier-en-Diois
44.515°N, 5.47778°W
Saint-Dizier-en-Diois a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 13,94 km², con 25 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 1 ab/km².
🇫🇮
Issoria lathonia
Ambient
La ruva a viv an dzora a Viola, Rubus, etc.... Tre o quatr generassion a l'ann, la farfala a vola da avril a l'otonn tard.
Distribussion
A viv an tuta Italia e ant j'ìsole.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Emberiza leucocephala
thumb|right
Emberiza leucocephala
Órdin:  ---<BR> Famija: ---<BR> Géner:  ---<BR> <BR> <BR> <BR> <BR>
Ambient
Da finì. <BR>
Distribussion
Da finì. <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Emberiza leucocephala
Malabo
thumb|right|200px|Panorama Malabo a l’é, dal 1969, la capital dla Guinea Equatorial (prima la capital a l'era Bata).
A conta anviron 100.000 abitant.
Geografìa
Malabo a resta an sla costa setentrional ëd l'ìsola ëd Bioko (fin-a al 1979 ciamà Fernando Poo).
Nòm
La sità a l'é stàita fondà dël 1827, con ël nòm ëd Port Clarence, da j'anglèis.
Dël 1843 a l'é stàita ocupà da la Spagna e a l'ha pijà ël nòm ëd Santa Isabel.
Ël nòm d'ancheuj, Malabo, a-i é mach dal 1973.
Sità gemelà
Malabo a l'é gemelà con:
Montfort-sur-Meu
Sità gemelà
Montfort-sur-Meu a l'é gemelà con:
Malabo
Sità gemelà
🇫🇮
Montfort-sur-Meu
Arferiment
🇫🇮
Ël Mondvì
center|550px
right|140px Ël Mondvì (Mondovì an italian) a l’é un comun ëd 22.659 abitant dla provincia ëd Coni.
Stòria
Dël sécol ch'a fa XI ël teritòri dël Mondvì a smija ch'a fussa ël confin ossidental dla Diòcesi d'Ast.
Cultura
Al Mondvì a-i é na scòla dëstacà dël Politécnich ëd Turin.
Monument
thumb|230px|La cesa 'd San Filip Neri* La cesa 'd San Filip Neri. A l'é dedicà a san Filip Neri e a l'é considerà un dij giojel architetònich baròch ëd la sità, as treuva ant ël rion Bré (Breo an italian). Costrussion imponent e costosa a l'é stàita inisià ant l'ann 1734 e finìa mach ant ël 1757 da Bernard Viton. Le proporsion ëd la cesa a la fan risalté an mes a le àutre costrussion. L'architet che a l'ha progetala a l'é Francesco Gallo che a l'ha 'dcò progetà autri monument al Mondvì (për esempi la Cesa dla Mission al Mondvì Piassa) e ant ël rest dël Piemont (për esempi ël Santuari dla Madòna ëd Vì); Gallo a l'ha sostituì ël luss tipich dij Gesuita con në stil pì sòbri e linear; ant la cesa an efet le muraje a son antonacà ma a l'han nen ëd decorassion an sima. An drinta a l'ha mach na navà sola e doi capele pì cite. L'autar magior che a-i é ancheuj a l'é na còpia ëd col original che a l'é stàit vendù durant la dominassion fransèisa a l'inissi del sécol ch'a fa XIX, quand che Napoleon a l'avìa ordinà 'd cancelé tuti j'òrdin religios. Autre opere importante për valor artìstich a son: ël pùlpit disegnà dal Viton, la cassa dl'òrgo ch'a l'é stàit catà dai Filipin, l'ancon-a ëd marm con andrinta na statua dla Madòna con ël bambin e peui la pala dl'abside e na tela granda arfigurant la Madòna, sant'Ana e san Gioachin. L'edifissi a l'è davsin a na piassa granda, Piassa Roma, ma a varda su un-a pì cita përché quand che a l'han costruìla a vorìo nen che la facià a fussa ant l'istessa via dla antija cesa dij Camilian. Ël cioché a l'é stàit costruì an doi temp diferent, ël prim ant ël sécol XVIII, lë scond mach ant ël sécol XIX, dop ëd la fin ëd la dominasion ëd Napoleon. La cesa 'd San Filip a l'è 'dcò stàita consacrà coma el Santuari del Santissim Nòm ëd Maria ant l'ann 2016.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Stefano Viglione (da l'11/06/2007).
Arferiment
thumb|left|230px|La tor dël Belvej 🇫🇮
Lenga Chin, Mro
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Chin, Mro o Chin, Mro a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cmr
San Teodoro (ME)
right|140px San Teodoro (U Casali an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 1.457 abitant, an provincia ëd Messin-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Salvatore Sirna (dal 27/05/2003 -second mandà: 2008-).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Panorama
Arferiment
🇫🇮
Peziza perdicina
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an dzora a escrement animaj.
Comestibilità
Sensa antëresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Inocybe godeyi
Descrission
Capel fin a 4 cm, setos, bes peui motobin anrossent, fiamà ëd groson. Lamele giaunastre peui ross sombr. Gamba àuta fin a 5 cm e larga fin a 0,5 o 1 cm, biancastr, fibrilos-fiamà ëd ross. Carn anrossenta. Odor débol.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Inocybe godeyi Gillet
Poggiorsini
right|140px Poggiorsini a l'é un comun dla Pulia ëd 1.462 abitant, an provincia ëd Bari.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ignazio Di Mauro (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Arferiment
🇫🇮
Gaminela (dòira)
La Gaminela l'è na dòira che, nà ant ël comun ëd Gran-a (AT), a va a finì ant ël Tani, tra Quatòrdi e Mas an provincia ëd Lissandria.
🇫🇮
Ocre
Ocre a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 1.020 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 23 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 44 ab/km quadrà. A confin-a con Fossa, L'Aquila, Rocca di Cambio, Rocca di Mezzo, Sant'Eusanio Forconese.
🇫🇮
Lenga Malakote
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Malakote o Malakote a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Kenya.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mlk
Lenga Gula
Lenga Gula
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gula o Gula a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment ant la Repùblica Sentràfican-a.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gula a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga Burui
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Burui o Burui a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Brazzaville
Brazzaville a l’é la capital dël Còngo.
A l’é ëdcò la prima sità dël Còngo për importansa econòmica e comersial e për popolassion, con 1.174.000 abitant (2005).
Geografìa
Brazzaville as treuva ant ël sud-est dël pais, ans la riva setentrional dël fium Còngo, pròpi dnans a Kinshasa, capital dla Repùblica Democràtica dël Còngo.
Stòria
Brazzaville a l'é staita fondà dël 1880 da l'esplorator italo-fransèis Pierre Savorgnan de Brazza.
Sità gemelà
Brazzaville a l'é gemelà con:
🇫🇮
Vilatuxe, Lalín
San Lourenzo ëd Vilatuxe a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Lalín. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 719 abitant (376 fomne e 343 òm), distribuì an 18 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Lenga torricelli
Pais andoa a l'é parlà
La lenga torricelli o Torricelli a fa part ëd le lenghe torricelli e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Torricelli a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tei
🇫🇮
Lagh Leman
thumb|right|200px|Ël Lagh Leman dal satélit Ël Lagh Leman (ciamà ëdcò Lagh ëd Gëneva) a l'é 'l pì gròss lagh ëd l'Euròpa ossidental.
A l'ha na surfassa ëd 582,4 km² e a resta antra Fransa e Svìssera.
🇫🇮
Mara Soldi Maretti
Biografìa
Mara Soldi Maretti a l'era nassùa a Casalbuttano, an provinsa ëd Cremon-a, dël 1931 e, d'apress dël Liceo Clàssich e dël Diplòma Magistral, a l'avìa fàit la magistra a sò pais, Casalbuttano. A l'era sposasse giovo, a pòch pì che vint ani, e a l'avìa avù sinch fij. Con tùit ij sò ampegn, a l'ha ëdcò travajà an camp sossial, fasend la magistra ant le përzon. A l'é mòrta dël 1988.
Euvre
Le euvre stampà ëd la Soldi Maretti a son: La lenga dla Soldi Maretti a arciama temp lonatan.
I néegher cavéi de la nòt
La poesìa "I néegher cavéi de la nòt" a descriv i misteri ëd na neuit padan-a. L'inissi:
Paròli tà 'me sasàadi
Ant ël sonet "Paròli tà 'me sasàadi" ëd tut as parla, fòra via che ëd l'argoment dël tìtol. L'inissi:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
Arferiment
🇫🇮
Grixoa de Esternande, Santa Comba
Santa María ëd Grixoa de Esternande a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Santa Comba. Soa popolassion al censiment dël 2006 a l’era ëd 111 abitant (59 fomne e 52 òm), distribuì an 2 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Gnewitz
Gnewitz a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Rostock, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 10.09 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 201 abitant.
Verpa conica
Descrission
Fin a 13 cm.. Gaba motobin longa, da bianca a òcra, rigà për travers. Capel da 2 a 3 cm., com un dial, da òcra amel a brun rossastr, da seuli a rugos nen regolar.
Peglio
Peglio a l'é 'l nòm ëd doi comun italian:
Verpa conica
Ambient
A chërs ant j'indrit fresch e ùmid.
Comestibilità
A l'é mej nen mangela.
Lenga Chin, Daai
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Chin, Daai a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Verpa conica
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Sènter d'art Sébastien
Ël Sènter d'art Sébastien as treuva a Saint-Cyr-sur-Mer, an lèja Jean-Jaurès 12, an na veja fàbrica ëd tàpari.
Lenga Chin, Daai
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dao
Pleurotellus graminicola
Descrission
Capel fin a 1,5 cm, a rognon, bianch setos. Lamele pòch s-ciasse, da bianche a crema.
Ambient
A chërs ëdzora a detrì d'erba.
Sannicandro di Bari
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antonio Baccellieri (dal 29/05/2007).
Arferiment
🇫🇮
Agüela, Antas de Ulla
Agüela, Antas de Ulla a l’é na Paròchia galissian-a che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Antas Ulla. La soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 65 (36 fomne e 29 òm), distribuì an 4 categorìe ëd popolassion.
Lenga Chonyi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Chonyi o Chonyi a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Kenya.<BR> <BR>
Lenga wom
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Wom a peul esse:
Lenga Chonyi
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Chonyi a peul esse:<BR> <BR>
Lenga wom
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wmo
Limenitis anonyma
Ambient
La ruva a viv ëdzora a Lonicera. Doe o tre generassion a l'ann, ël parpajon a vòla da avril a stèmber.
Lenga Chonyi
Classificassion
<BR>
Lenga wom
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Limenitis anonyma
Distribussion
A viv an tuta Italia e ant j'ìsole.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Chonyi
Còdes ISO
<BR>
Chitengh
thumb|Panorama Chitengh (Quittengo an italian) a l’é un pais ëd 238 abitant dla provincia ëd Biela. A l'é stàit na comun-a indipendenta fin-a la fin dël 2015; dal 2016 a lé staìt assòrbì da Campija. L'era gemelà con Castelmagn.
Peziza petersii
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Chitengh
Geografìa
La sima dël Bonòm (1.877 méter) a l'é ël pont pì àut dla comun-a.
Peziza petersii
Ambient
A chërs an sël teren brusà, da l'istà a l'otonn.
Chitengh
Sità gemelà
Chitengh a l'é stait gemelà con:
Nòte
🇫🇮
Peziza petersii
Comestibilità
Sensa antëresse alimentar.
Lenga Chonyi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=coh
Peziza petersii
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Guggisberg
Guggisberg a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 1.633 abitant. A së stend për na surfassa ëd 54,88 km², con na densità ëd popolassion ëd 30 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Alterswil (FR), Oberwil im Simmental, Plaffeien (FR), Rüschegg, Wahlern, Zumholz (FR).
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
Saint-Cyr-sur-Mer
Saint-Cyr-sur-Mer (Sant Ceri an lenga local) a l'é na comun-a d'11562 abitant ant ël Var.
As compon ëd tre quarté prinsipaj: a nòrd a-i é ël sènter, con da banda la ferovìa; për un longh cors as riva al mar con a òvest ël pòrt dij Lecques e a est col dla Madrague. Antra ij doi pòrt a-i son doi chilòmeter ëd riva sabiosa.
Leu anteressant
Ant ël cheur dël pais, an piassa Portalis, a-i é na còpia pì cita dla statua dla Libertà ëd New York, euvra dlë scultor Bartholdi e anstalà ambelessì dal 1903.
Ij pòrt
Ël neuv pòrt dij Lecques a l'ha 431 pòst; col ëd la Madrague a n'ha 400, dont 37 arservà a le barche ëd passage.
San Teodoro
San Teodoro a l'é 'l nòm ëd doi comun italian:
Saint-Cyr-sur-Mer
Eveniment e manifestassion
🇫🇮
Luciano Ligabue
Biografìa
Luciano Ligabue a l'é nàit a Correggio (an provinsa ëd Res dl'Emilia) ël 13 mars 1960.
Sit
🇫🇮
San Teodoro (OT)
right|140px San Teodoro (Santu Diadòru an sard, Santu Tiadòru an galurèis) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 4.088 abitant, an provincia d'Òlbia-Tempio.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Marongiu (dal 10/05/2005).
Arferiment
thumb|right|200px|Cala Ginepro
🇫🇮
Saint-Donat-sur-l'Herbasse
Saint-Donat-sur-l'Herbasse a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 19,52 km², con 3 132 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 160 ab/km². 🇫🇮
Campija
Campija (Campiglia Cervo an italian) a l’é un comun ëd 173 abitant dla provincia ëd Biela.
Stòria
La comun-a ëd Campija dal 2016 a l'a assòrbì Chitengh e San Pàul.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Maurizio Piatti (da l' 06/06/2016).
Verpa bohemica
Descrission
A smija a la Verpa conica, ma ël capel a l'é pì scur e dzortut a l'é un pòch alveolà.
Ambient
A chërs ant ij bòsch fresch.
Gonneville-en-Auge
Gonneville-en-Auge a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 4,31 km², con 350 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 81 ab/km². 350px|La mairie
Verpa bohemica
Comestibilità
A l'é mej nen mangela.
Lenga Yulu
Lenga Yulu
Verpa bohemica
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Yulu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Yulu o Yulu a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment ant la Repùblica Sentràfican-a.<BR> <BR>
Gonneville-en-Auge
🇫🇮
Lenga Yulu
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Yulu a peul esse:<BR> <BR>
Mumpròn
Mumpròn (Momperone an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 211 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
Lenga Yulu
Classificassion
<BR>
Mumpròn
As treuva an sla riva oriental dël torent Cròu, ant la region dij Còj Tortonèis ch'a fan part dël pre-Apenin lìgur-piemontèis.
Lenga Yulu
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=yul
Mumpròn
Stòria
D'apress a l'anession a l'Imperi Fransèis ëd Napoleon Bon-a-part, dël 1815 Mumpròn a intra ant ël Regn ëd Sardëgna ant la Divison (peui Provinsa) ëd Lissandria, ant la Provinsa (peui Sircondari) ëd Torton-a e ant ël Mandament ëd Volped. Dal 1928 a l'é stàit agregà al comun ëd Bërgnàu e Frascà, ma a l'é tornà autònom dal 1947.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Claudio Penacca (dal 26/05/2014).
Sità gemelà
Mumpròn a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|300px|La cesa parochial ëd San Vitor 🇫🇮
Inocybe asterospora
thumb|right
Ambient
A chërs dzortut sota le latifeuje.
Comestibilità
Velenos.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Inocybe asterospora Quélet
Emberiza cineracea
thumb|right|Emberiza cineracea
Emberiza cineracea
Órdin:  ---
Famija: ---
Géner:  ---
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ...
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Ambient
Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Emberiza cineracea
Mbabane
Mbabane a l’é la capital dlë Eswatini.
A conta anviron 70.000 abitant.
Sità gemelà
🇫🇮
Fërsa
La Fërsa (Alburnus alburnus), a l'é 'n pess d'eva dossa dla famija Cyprinidae.
Distribussion e ambient
As treuva ën Europa, da la Fransa a j'Uraj. A manca ant j'ìsole mediteranie. A viv pì che tut ant ij pòst andova la corent a l'é pòca, d'invern a sta pì an sël fond. A-j piaso nen j'ève fërme e anquinà.
Descrission
Longheur: 15 cm, anche se a riva a 25 cm.
Ël còrp dla fërsa a l'é bel longh e s-ciassà ai fianch, la testa e j'euj a son gròss, la boca a tira anvers l'àut. La livrea a l'é gris-asur con rifless dël metal; na riga giàuna a cor da la testa a la coa.
Dimorfism sessual: ël mas-cc a l'ha ij color pì evident, la fumela a smija na frisa gonfia.
Abitùdin
Bestia pasia, ch'as riuniss an branch fin-a a pì che mila soget.
Riprodussion
La riprodussion a comensa a magg; dòpo ël cobiament la fumela a depon ant l'eva pòch profonda pì ò meno 250.000 euv per chilo 'd pèis; a passo gnanca sinch dì ch'a s-ciòdo.
Pësca
Ij pëscador sportiv a la serco motobin, dëgià che a l'è bon-a da fricassà; ma sovens a dà fastudi se un a serca scajass e barb (ch'a vivo ant l'istess ambiènt), perchè la fërsa a rusia l'ësca.
Sinònim
A l'é decidusse che ël nòm giust a l'é Alburnus alburnus, ma as peulo trovessa ancora veje classificassion (A. alborella, A. arquatus,  A. ausonii, A. lucidus e via fòrt).
Bibliografìa
🇫🇮
Limenitis camilla
Ambient
Da finì.
Distribussion
Com la Limenitis anonyma, ma pì localisà.
Lenga Nga La
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nga La o Nga La a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nga La a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hlt
Lenga Boikin
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Boikin o Boikin a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Lenga Digo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Digo o Digo a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Kenya.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Digo a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Boikin
Classificassion
<BR>
Lenga Digo
Classificassion
<BR>