cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sarah Bernhardt
A l'é stàita n'atriss ëd teatr fransèisa, e soens a l'é stàita definìa "la pì famosa atriss ëd la stòria dël mond".
Sarah Bernhardt a l'ha ancaminà a esse avosà ant ij teatr d'Euròpa dël 1870, e peui a l'ha travajà an Euròpa e ant jë Stat Unì. Sarah a l'ha avù na reputassion ëd atriss seria, pijan ëd nòm ëd "La Divin-a Sarah".
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Burundi
A confin-a con Ruanda, Repùblica Democràtica dël Còngo e Tanzanìa.
La capital a l'é Bujumbura.
A l'ha na surfassa ëd 27.830 km² e a conta anviron 7.600.000 abitant.
Anté ch'as treuva
300px|center
Stòria moderna
Ël Burundi a l'é stàit un possediment dla Gërmania dal 1895 al 1919 e dël Belgi (ansema con ël Ruanda, con ël nòm ëd Ruanda-Urundi) fin al 1962, quand a l'ha otnù l'indipendensa.
Le doi prinsipaj etnìe dël pais, j'Hutu e ij Tutsi, a son sempèr combatusse. Dël 1972 a-i é staje un grand genossidi, con pì 'd 500.000 mòrt fra j'Hutu.
Organisassion polìtica
Ël Burundi (nòm ofissial: Repyblika y'u Burundi / République du Burundi) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Évariste Ndayishimiye (dal 2020).
🇫🇮
Cesa ëd Santa Felìssita (Firense)
miniatura|sinistra La cesa ëd Santa Felìssita a l'é na cesa ëd Firense dont ël prim edifissi a armonta al IV sécol.
Vasari a l'ha antëgrane ël pòrti al coridor dël Pont Vej.
Soa sembiansa dël di d'ancheuj a-j ven dzortut da n'arcostrussion fàita ant ël sécol ch'a fà XVIII.
Ant la cesa a l'é goernà la Deposission da la cros ëd Pontormo. 🇫🇮
Meiran-a
Meiran-a (Merana an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 189 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
Blaise Pascal
La matemàtica
A sëddes agn a l'ha scrivù un tratà 'd geometrìa an sle session còniche. A l'era tant avansà e madur che Descartes, an lesendlo, a l'avìa chërdù ch'a fussa dël pare ëd Pascal, Étienne.
Montmaur-en-Diois
44.67694°N, 5.38°W
Blaise Pascal
La matemàtica
A disdeut agn a l'ha anventà na màchina për fé ij cont, ch'a përmëtìa ëd somé 'd longhe file ëd nùmer.
Meiran-a
Ël pais a resta ant l'Àut Monfrà, al confin con la Langa Astesan-a e con la Liguria, e sò teritòri a l'é ocupà da le colin-e àute ch'as treuvo an sla riva ossidental ëd la Bormia dë Spign, pì coltivà ant la part bassa e lassà a bòsch viaman ch'as avzin-a a l'Apenin Lìgure.
Blaise Pascal
La matemàtica
Dël 1654, sò amis Antoine Gombaud a l'avìa smonuje chèich problema gropà al gieugh d'asar. An sl'argoment Pascal a l'ha ancaminà na corëspondensa con Pierre de Fermat. Cost episòdi a marca lë s-ciòde djë studi ant ël càlcol dle probabilità.
Montmaur-en-Diois
Montmaur-en-Diois a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 12,8 km², con 79 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 6 ab/km².
Blaise Pascal
La filosofìa
Pascal a l'é avosà për soe Pensée, anté ch'a médita ansima al pòst ëd l'òm ant l'univers e an sla fé.
Meiran-a
Stòria
thumb|left|200px|La cesa parochialDagià abità ant l'Età dël fer, coste bande a l'ero popolà da tribù ligurin-e dla branca djë Statielli e a l'han conossù un perìod ëd fioridura ant l'época roman-a, coma ch'a testimònio j'artrovament archeològich ëd tombe, siràmiche, véder e utiss an bronz. Ël topònim a l'é atestà a parte dal 1170, tanme “Mairana” e “Meyrana”. Ant l'Età 'd Mès a intra a fé part dël feod dë Spign e a na segue le sòrt ant ij sécoj, an passand dai marchèis Aleràmich a coj ëd Ponson, a la Repùblica 'd Génoa a la famija dij marchis Dël Carèt, a cola dj'Asiné.
Blaise Pascal
La fìsica
Pascal a l'ha ëdcò travajà ant la stàtica dij flùid. Al'é stàit ël prim a fortì ëd fasson ciàira col che al di d'ancheuj as ciama prinsipi ëd Pascal.
Meiran-a
Stòria
A l'inissi dël Setsent, l'imperator Carl VI d'Asborgh a vend ël Marcheisà dë Spign a Vitòrio Medeo II ëd Savòja për 300.000 fiorin. Meiran-a a intra parèj ant ël Regn ëd Sardëgna. D'apress a l'época dla dominassion fransèisa ëd Napoleon Bon-a-part, dël 1815 a torna ant ël Regn ëd Sardëgna e a l'é aministrà sota a la Division (peui Provinsa) ëd Lissandria, a la Provinsa (peui Sircondari) d'Àich e al Mandament dë Spign. Dal 1928 ël Comun a l'é ancorporà an col dë Spign, ma dël 1947 a ven torna dëstacà e oten andaré soa autonomìa aministrativa.
Blaise Pascal
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Bibbona
right|140px Bibbona a l'é un comun dla Toscan-a ëd 3.166 abitant, an provincia ëd Livorn.
Meiran-a
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Claudio Francesco Isola (dal 06/06/2016).
Ostel
Ostel a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 9,1 km², con 82 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 9 ab/km².
Bibbona
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fiorella Marini (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Meiran-a
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Bibbona
Anliure esterne
🇫🇮
Ostel
🇫🇮
Bretzwil
Bretzwil a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Basilea-Campagna, con sirca 773 abitant. A së stend për na surfassa ëd 7,33 km², con na densità ëd popolassion ëd 105 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Lauwil, Nunningen (SO), Reigoldswil, Seewen (SO).
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Albert Einstein
thumb|right|200px|Albert Einstein (1921) Fìsich.
Albert Einstein a l'era nassù a Ulm (Gërmania) ël 14 ëd mars dël 1879 e a l'é mòrt a Princeton (Stat Unì) ël 18 d'avril dël 1955.
La formassion
A l'era fieul ëd n'eletricista. A quìndes agn a l'ha viagià con soa famija a Milan, a Pavìa e an Véneto. Passà an Svìssera, a l'ha fàit jë studi scondari ant ël colege cantonal d'Aarau, peui al Politécnich ëd Zurigh anté ch'a l'é laureasse an fìsica e matemàtica dël 1900.
Chèich agn apress a l'ha marià soa cusin-a Ilse.
J'ocupassion
Fin-a al 1909 a l'ha travajà 'me esaminator a l'ufissi dij brevet ëd Berna. Peui fin-a al 1914 a l'ha mostrà fìsica e matemàtica superior a Zurigh, Praga e peui torna a Zurigh. Dël 1914 a l'ha sot-signà na Crija a j'europengh, scrivùa dal fisiòlogh Georg F. Nicolai, ch'a sostnìa l'unità dl'Euròpa e a denonsiava la guèra.
A l'ha avù dle cadreghe a l'Academia prussian-a ëd Berlin e a l'Università ëd Lèida.
Ël premi Nobel
Dël 1921 a l'é stàit ansignì dël Premi Nobel për la fìsica për ij sò arzultà an fìsica matemàtica e specialman la dëscuverta dle laj dl'efet fotoelétrich.
La vìsita an Spagna
Ant ij mèis ëd fërvé e mars 1923 a l'ha visità la Spagna e, dai 22 ëd fërvé al 1m ëd mars, a l'é stàit a Barslon-a, anté ch'a l'ha tnù un cors curt a l'Institut d'Estudis Catalans. Ës cors a l'é stàit peui arpetù a Madrid.
Prima ëd rintré a Berlin, a l'ha tnù doe conferense a Saragòssa.
Ël tramud ant jë Stat Unì
Dël 1933 Einstein a l'é vnùit mèmber ëd l'Anstitù për jë studi avansà ëd Princeton e a l'ha tramudà ëd fasson definitiva ant jë Stat Unì.
L'arvista Time a l'ha sernulo 'me l'òm dël sécol ch'a fa XX.
Sò travaj
Dël 1905, ant j'Annalen der Physik, Einstein a l'ha publicà tre artìcoj arnomà. A tratavo dl'efet fotoelétrich, dël moviment brownian e dla teorìa dla relatività, che an costa prima fas a l'é dita special o limità, për fé la distinsion con sò compiment, la relatività general, dësvlupà da Einstein ant ël 1915-1916.
Euvre prinsipaj
thumb|left|170px|La relassion an tra energìa, massa e andi dla lus
🇫🇮
Lac-des-Îles Water Aerodrome
Ël Lac-des-Îles Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà an sël Lac-des-Îles, Québec, Canadà.
Deux-Jumeaux
Deux-Jumeaux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 4,11 km², con 78 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 19 ab/km².
🇫🇮
Bratislava
right|140px Bratislava a l’é la capital dla Slovachia.
A l’é ëdcò la prima sità dla Slovachia për popolassion, con 426.927 abitant (2007).
Geografìa
right|250px Bratislava a l'é travërsà dal Danubi e a l'é pròpi tacà a Àustria e Ungherìa. A l'é l'ùnica capital al mond ch'a confin-a con doi stat. A l'é 'dcò davsin al confin con la Repùblica Ceca.
Nòm
A l'é staita ciamà Bratislava mach dël 1919.
Prima as ciamava Prešporok an slovach, Prešpurk an cech, Preßburg an alman, Pozsony an ungherèis.
Sità gemelà
thumb|right
Anliure esterne
🇫🇮
L'Unità
right|200px l'Unità a l'é un giornal an lenga italian-a, fondà ai 12 ëd fërvé dël 1924 da Antonio Gramsci. Dal 1924 al 1991 a l'é stàit l'organ ofissial dël Partì Comunista Italian.
🇫🇮
Elice
Elice a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia ëd Pescara, con sirca 1.731 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 14 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 124 ab/km quadrà. A confin-a con Atri (TE), Castilenti (TE), Città Sant'Angelo, Collecorvino, Penne, Picciano.
🇫🇮
Kisangani
thumb|right|200px|Un mërcà a Kisangani Kisangani a l'é na sità dla Repùblica Democràtica dël Còngo
A conta apopré 700.000 abitant.
Nòm
La sità a l'è stàita ciamà Stanleyville fin al 1966 an onor ëd Henry Morton Stanley che, dël 1883, a l'avìa fondà li davzin un cit avampost dij "bianch" an sle rive dël fium Còngo.
Morchella deliciosa
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. da finì.
Ambient
A chërs sota conìfere.
Comestibilità
Comestìbil, cheuita.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Morchella deliciosa Fr. : Fr.
Tricholoma equestre
Descrission
Capel fin a 10 cm, bombà a pupa, da giàun groson a bronz al disch, scajos vers ël sénter. Lamele s-ciasse, giàun viv. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 1 cm, giàun viv, com la carn.
Morchella deliciosa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Tricholoma equestre
Ambient
A chërs sota le latifeuje e le conìfere.
Comestibilità
Adess a l'é considerà velenos.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga palenquero
Pais an dova a l'é parlà
La lenga palenquero o Palenquero a fa part ëd le lenghe créole e a l'é parlà dzortut an Colombia.
Gognèd
Gognèd o Gognèrd (Grognardo an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 253 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
Lenga palenquero
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Palenquero a peul esse:
Gognèd
Ël pais a resta ant l'Àut Monfrà, an sle colin-e an sla riva oriental ëd la Bormia ch'a men-o an diression ëd l'Apenin Lìgure.
Lenga palenquero
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pln
Gognèd
Stòria
La prima atestassion dël topònim a armonta al 991 con l'at ëd fondassion ëd l'abassìa 'd San Quintin dë Spign, anté ch'as deuvra 'l nòm Ragnardus, ch'a fa pensé a na rèis ëd l'àuta Età 'd Mès ch'a peul derivé dal nòm germànich Raginard. Dël 1052 l'imperador Enrich III a conced ël pais al vëscovà d'Àich e sempre dël sécol ch'a fa XI ël vësco Guido a fa edifiché ant ël teritòri la piev ëd San Felis. Gognèd a resta sota la giurisdission vëscovil për chèich sécol, contut ch'a sìa stàita testimon ëd le bataje antra le sgnorìe feodaj ëd j'anviron. Un castel fortificà an sima a la colin-a a përmetìa la difèisa dël borgh an cas ëd privo. Ël contròl sël pais a passa peui a la famija Malaspin-a e an séguit ai cont Becarìa-Ansisa, dont a resta na vila residensial dël Sinchsent. Grognard a segue le sòrt dël teritòri, an passand dal Marcheisà ëd Monfrà al Ducà 'd Savòja a inissi Setsent e peui al Regn ëd Sardëgna.
Lenga palenquero
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Gognèd
Stòria
D'apress a l'época dla dominassion fransèisa ëd Napoleon Bon-a-part, dël 1815 Gognèd a torna ant ël Regn ëd Sardëgna e a l'é aministrà sota a la Division (peui Provinsa) ëd Lissandria, a la Provinsa (peui Sircondari) d'Àich e al Mandament ëd Ponson. A la fin ëd la Sconda guèra mondial, la famija Garofalo, dont a j'era 'l podestà dël Comun, a don-a arfugi a na famija ebrea genoèisa e për sòn dël 1979 Francesco e Elsa Garofalo a arsèivo l'àuta onoreficiensa ëd Giust antra le Nassion.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luca Roggero (dal 26/05/2014).
Gallargues-le-Montueux
Gallargues-le-Montueux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 10,89 km², con 2957 abitant, scond ël censiment dël 2005, con na densità ëd 211 ab/km².
🇫🇮
Casanova Lerrone
Casanova Lerrone (Casaneuva an lìgur) a l'é un comun dla Liguria ëd 749 abitant, an provincia ëd Savon-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Michele Volpati (da l' 8/06/2009, second mandà dal 26/05/2014).
Anliure esterne
thumb|300px|left|Panorama 🇫🇮
Ramaria flava
Descrission
Ciaira.
Ambient
A chërs sia sota latifeuje che sota conìfere.
Comestibilità
A ven dàita për comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Ramaria flava (Schaeffer) Quélet
🇫🇮
Lenga ixil, San Juan Cotzal
Pais an dova a l'é parlà
La lenga ixil, San Juan Cotzal o Ixil, San Juan Cotzal a fa part ëd le lenghe maya e a l'é parlà dzortut an Guatemala.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Ixil, San Juan Cotzal a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ixl
🇫🇮
Lentinellus ursinus
Ambient
A chërs ëdzora a bòsch mars.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Jules Verne
Jules Verne a nass a Nantes l'8 ëd fërvé dël 1828, fieul dl'avocat Pierre e ëd Sophie Allotte de la Fuÿe; a l'ha 'n frel (Paul) e tre seur (Anna, Mathilde e Marie). Apress ël liceo a Nantes a studia drit e as làorea a Paris dël 1850, ma già ant j'agn dl'università soe passion a son la literatura e ël teatro e, al prinsipi, për vive as buta a dé 'd lession privà. Tra l'àutr, anviron dël 1848, an colaborassion con Michel Carré a l'avìa scrivù ij librèt për doe operëtte; dël 1850 a l'é stàita arpresentà con sucess soa comedia an vers Pailles rompues, con na contribussion ëdcò d'Alexandre Dumas fieul.
Montrigaud
45.21972°N, 5.13194°W
Jules Verne
Otnù un pòst da segretari al Théâtre Lyrique, a l'ha scrivù vàire librèt për òpere còmiche e operëtte.
Chèich ëstorie për viagiator publicà an sël Musée des Familles a mostravo già coj ch'a l'ero sò talent e ij sò tema.
Montrigaud
Montrigaud a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 28,73 km², con 446 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 15 ab/km².
🇫🇮
Jules Verne
A l'é vnù arnomà dël 1863 con la publicassion, an sël Magazin d'éducation et de récréation dl'editor Hetzel, ëd Cinq semaines en ballon, n'euvra che, surtìa an volum dël midem ann, a l'ha anandià un neuv géner literari, col dël romanz d'aventura anspirà al progress sientìfich. Andrinta a cost model, viaman përfessionà durant quarant'agn, Verne a l'ha tirà fòra la serie dij Viage strasordinari a travers dij mond conossù e dësconossù, pì che sessanta volum publicà a parte dal 1863.
Chità Paris dël 1872, ant ël clima ëd repression anti-comun-a, a l'é stabilisse ant la provinsa, ma a l'ha fàit ëdcò dij viage longh an Anghiltèra, an Ëscandinavia, ant la Mérica dël nòrd, ansima a na barca ch'a l'avìa catà con ij sòld ëd soe publicassion.
Pì tard, a l'ha avù pì car d'isolesse, bele seghitand a scrive romanz, conte, euvre geogràfiche, comedie.
Dël 1886 a l'é stàit ferì da 'n colp ëd rivoltela tirà da 'n sò novod malavi ëd testa; sòn a l'ha falo vnì ancor pì ombros, che già a l'avìa un brut caràter e a l'era pòch ëd compagnìa.
Verne a meuir a Amiens ël 24 ëd mars dël 1905.
Soa produssion literaria
An tut, Verne a scriv otanta an tra romanz e conte longhe, vàire euvre ëd divulgassion e a fa arpresenté, da sol o an colaborassion, na quindzen-a ëd travaj për ël teatro.
Ij sò lìber a son destinà dzortut a la gioventura, sò stil a l'é ciàir e a l'é bel fé da capì. Le stòrie a son anciarmante për le novità dle situassion e dij përsonage. Tutun, ël sens e ël mëssage dij sò scrit a l'é motobin ancreus.
Spinello Aretino
Pitor.
Jules Verne
L'ambient coltural
A l'era mèmber ëd la Legion d'Onor.
Spinello Aretino
Spinello Aretino a l'era nà vers ël 1350, fieul ëd n'oréfiss d'Aress. A l'é mòrt dël 1410. 🇫🇮
Jules Verne
Jë spetàcoj ispirà a soe euvre
Jë scrit ëd Verne a l'han fòrt cissà la fantasìa dla gent e vàire artista as son ispirasse a chiel.
Fosdinovo
Fosdinovo (Fosdinòvo o Fosdinòo ant ël dialèt ëd la Lunigian-a) a l'é un comun ëd la Toscan-a ëd 4.702 abitant, ant la provinsa 'd Massa-Carara.
Lenga cutchi-swahili
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Cutchi-Swahili a peul esse:
Fosdinovo
Aministrassion
Ël sindich a l'é Camilla Bianchi (dal 26/05/2014, scond mandà dal 27/05/2019).
Lenga mam, setentrional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mam, setentrional o Mam, setentrional a fa part ëd le lenghe maya e a l'é parlà dzortut an Guatemala.
Lenga cutchi-swahili
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ccl
🇫🇮
Lenga mam, setentrional
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mam, setentrional a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mam
🇫🇮
Lachute Airport
Ël Lachute Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Lachute, Québec, Canadà.
Jules Verne
Jë spetàcoj ispirà a soe euvre
An tra jë spetàcoj ch'a l'han pijà l'andi da soa euvra già ai sò temp, dël 1873 a l'é arpresentà al Teatro 'd San Martinian a Turin Ël viagi 'd Giandoja da la Tèra a la Lun-a, dla companìa ëd marionëtte Lupi.
Fosdinovo
Sità gemelà
Fosdinovo a l'é gemelà con:
Jules Verne
Jë spetàcoj ispirà a soe euvre
🇫🇮
Fosdinovo
Arferiment
thumb|left|300px|Ël borgh vèj
Lenga Nubaca
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nubaca o Nubaca a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Polyommatus icarus
Distribussion
A viv an tuta Italia, dzortut an pianura e an colin-a.
Lenga Nubaca
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nubaca a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=baf
Oulches-la-Vallée-Foulon
Oulches-la-Vallée-Foulon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 4,45 km², con 49 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 11 ab/km².
🇫🇮
Cameron
thumb|right|160px Ël Cameron (Cameroun an fransèis; Cameroon an anglèis) a l'é un pais dl'Àfrica ossidental.
A confin-a con Nigeria, Ciad, Repùblica Centrafrican-a, Gabòn, Guinea Equatorial e Còngo e a l'é bagnà da l'Océan Atlàntich (Golf ëd Guinea).
La capital a l'é Yaoundé.
A l'ha na surfassa ëd 475.442 km² e a conta anviron 18 milion d'abitant. An Cameron as parlo apopré 260 lenghe.
Anté ch'as treuva
300px|center
Stòria moderna
Ël Cameron a l'é stàit un possediment dla Gërmania dal 1884 al 1919, quand a l'é stàit spartì fra Fransa e Regn Unì.
Ël Cameron fransèis a l'ha otnù l'indipendensa dël 1960, ël Cameron anglèis dël 1961 e a l'han formà në stat federal.
Organisassion polìtica
Ël Cameron (nòm ofissial: République du Cameroun / Republic of Cameroon) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Paul Biya (dal 1982).
Ël prim ministr a l'é Joseph Ngute (dal 2019).
🇫🇮
Morchella deliciosa f. carnea
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. da finì.
Ambient
A chërs sota latifeuje, dzortut sota frasso e albronòt.
Comestibilità
Comestìbil, cheuita.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Morchella deliciosa Fr. : Fr. f. carnea Bres.
🇫🇮
Guèra ëd sucession austrìaca
right|thumb|200px|Carl VI d'Asburgh
Ël moment ëstòrich
Con la mòrt ëd Carl VI d'Asburgh dël 1740, an Euròpa as sent torna odor ëd guèra, smortà mach n'ann prima con la fin ëd la guèrra ëd sucession polaca. L’ancoronassion ëd soa fija Maria Teresa d’Austria, grassie a la “pramàtica sansion” (ch'a arconoss la primogenitura sensa distinsion ëd sess) vorsùa pròpi da Carl VI ch'a l'avìa gnun fieuj mascc, a l'avrìa nen dovù bogé j’eve a livel antërnassional, ma a l'è nen parej.
Le arvendicassion e j'arpensament, ma dzoritut (come al sòlit) la veuja dë slarghi ij confin e 'd controlé ij mercà, a fan an manera che 'n pòch temp tuta l'Euròpa as treuva 'n guèra.
A taca la guèra
La splùa a l'è anviscà da Federich II ëd Prussia che dël 1741, sensa diciarassion ëd guèra, a intra në Slesia, batind l'esèrcit austrìach. Sùbit apress l'aleansa franco-bavarèisa a òcopa ij teritòri 'd Linz e Praga. Costi doi moviment a beuto a l'avàit l’Anghiltèra, sagrinà da l'espansion dj'etern nemis fransèis, ch'a son liasse con l'Àustria.
Fòrt ëd l’appògg ëd l'Anghiltèra, Maria Teresa a sotëscriv n'acòrd segret con la Prussia, andova an cambi dla Slesia a ciama a Federich II ëd rompi l'aleansa con la Fransa.
Ma ij sagrin për Maria Teresa a finisso nen si. Dël 1742 la Dieta 'd Franchfort a nòmina amperador ël Duca 'd Baviera Carl Albert ëd Wittelsbach con ël nòm ëd Carl VII, gavand praticament ël podèj a la dinastìa dj'Asburgh.
Lacombe Airport
Ël Lacombe Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Lacombe, Alberta, Canadà.
Guèra ëd sucession austrìaca
Prime aleanse
L’Arciduchëssa Maria Teresa a strenz parèj aleansa con Carl Emanuel III ëd Savòja che, viste 'l brute esperiense vivùe con ij franch-ëspagneuj ant la guèra 'd sucession polaca, a s'ampegna a sosten-i l'Àustria an cambi dla Lombardìa. Ël trupe àustro-piemontèise a conquisto an pòch temp la sità ëd Mòdena.
Con le guère 'n Boemia e Moravia as riva a la pas ëd Berlin antra Àustria e Prussia, arconossind la contea 'd Glatz e la Slesia a la Prussia an cambi dla surtìa da la coalission anti-austrìaca.
Ël 1743 a l’è l’ann ëd la sangnosa bataja 'd Camposanto an sël Panaro antra àustro-piemontèis e spagneuj ch'a pòrta gnun arzultà. La bataja, però, a dà 'l via a d'àutri combatiment. An particolar a Dettingen j'àustro-piemontèis giutà e comandà da re Giòrs II d'Anghiltèra s'ampon-o durament an sij fransèis, tant da fé scapé Carl VII.
Aleanse rinforsà
Dòp costa bataja as arfòrsa l'antèisa antra Anghiltèra, Regn ëd Sardëgna e Àustria con ël tratà 'd Worms. Contra ij firmatari 'd cost tratà, Fransa e Spagna a sotëscrivo 'l pat borbònich. A intra 'dcò 'n gieugh l’Union ëd Franchfòrt, formà da Prussia, Baviera, Assia e Palatinà.
Ël 1744 a l’è n’agn rich ëd bataje che però a bogio gnun confin. La Fransa a serca d’anvade 'l Piemont assediand Coni, ma la gloriosa difèisa dl’otonn dël '44 dël baron Karl Sigmund von Leutrum. passà a la stòria come Baron Litron, a manda a ca ij fransèis a man veuide.
A l’ inissi dël 1745 Maria Teresa a cheuj al vòl l'ocasion ëd la mòrt ëd Carl Albert ëd Baviera: con ël fieul Massimilian, neuv imperator, a treuva l'acòrd (pas ëd Fussen) për arporté a ca la coron-a për sò òm Fransesch Stevo ëd Loren-a, arnonsiand definitivament a la Baviera.
Ël 45 a l'è ‘n bon ann për ij franch-ëspagneuj ch’a bato j’anglèis a Fontenoy e j'àustro-piemontèis a Bassignan-a, e a conquisto Ast, Casal, Torton-a, Parma e Milan. Teritòri arcuperà da j'àustro-piemontèis dël 1746 con la bataja ‘d Piasensa.
Antant j'Asburgh-Loren-a con la pas ëd Dresda a l'han l'arconossiment dai prussian ëd la "pramàtica sansion" an cambi ëd la Slesia.
Lenga Elip
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Elip o Elip a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Guèra ëd sucession austrìaca
Vers la fin ëd la guèra
Dòp la bataja perdùa ‘l 19 ëd luj dël 1747 an sël Pian dl'Assieta për man dj'àustro-piemontèis, ij fransèis a vagno j'anglèis a Lawfeldt. Për saré la partìa j'anglèis a firmo con l'Olanda e la Russia la convension ëd San Peroborgh andoa 's contempla l'impegn efetiv ëd la Russia contra la Fransa. Luis XV, vista la situassion, a capiss ch'a l'è 'l moment ëd traté.
Lenga Elip
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' Elip a peul esse:<BR> <BR>
Guèra ëd sucession austrìaca
Pas d’Aquisgran-a
Ël 18 d’otóber dël 1748 as firma la pas d'Aquisgran-a, ch'a sara la guèra 'd succession austrìaca:
Lenga Elip
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ekm
Lenga chodri
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cdi
🇫🇮
Guèra ëd sucession austrìaca
Pas d’Aquisgran-a
Con la Prussia, ël regn ëd Sardëgna a l'è lë stat che da la mira teritorial a l'ha avù pì 'd vantage da costa guèra.
🇫🇮
Tricholoma fracticum
Descrission
Capel fin a 15 cm, carnos, brun càud rossastr, sliss. Lamele bianche, macià ëd rossastr. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 3 cm, silìndrica-clavà, carnosa, castan rossastra sota na zòna a anel un pòch arlevà, dzora bianca. Carn bianca, amèra. Odor farinos.
Ambient
A chërs ant ij bòsch ëd conìfere, dle vire mës-cià.
Comestibilità
A l'é nen comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Farindola
Farindola a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia ëd Pescara, con sirca 1.805 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 45 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 40 ab/km quadrà. A confin-a con Arsita (TE), Castel del Monte (AQ), Montebello di Bertona, Ofena (AQ), Penne, Villa Celiera.
🇫🇮
Ramaria sanguinea
Descrission
Fin a 15 cm.. Ramificassion motobin spësse, giaun ciair peui giaun viv, dzortut an àut. Carn bianca. A anrossis (a fërté e al taj).
Ambient
A chërs dzortut sota ij fò.
Comestibilità
Sensa antëresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Ramaria sanguinea (Persoon) Quélet
🇫🇮
Lenga tetun dili
Pais andoa a l'é parlà
La lenga tetun dili o Tetun Dili a fa part ëd le lenghe créole e a l'é parlà dzortut an Timor Est.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tetun Dili a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tdt
🇫🇮
Tetun Dili language
Gran Brëtagna
thumb|right|200px|La Gran Brëtagna dal satélit La Gran Brëtagna a l'é la prima, për grandëssa, dj'ìsole britàniche.
A l'ha na surfassa ëd 229.885 km² e a conta apopré 60,8 milion d'abitant.
Geografìa
A l'é delimità a ovest da Canal ëd San Giòrs, Mar d'Irlanda, Canal dël Nòrd e Océan Atlàntich, a nòrd e a est dal Mar dël Nòrd e a sud dal Canal dla Mania.
Politica
L'ìsola a l'é divisa fra l'Anghiltèra (a sud), ël Gàles (a òvest) e la Scòssia (a nòrd), ch'a fan part dël Regn Unì.
Nòte
🇫🇮
Lenga mam, meridional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mam, meridional o Mam, meridional a fa part ëd le lenghe maya e a l'é parlà dzortut an Guatemala.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mam, meridional a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mms
🇫🇮
Southern Mam language
Garrigues-Sainte-Eulalie
Garrigues-Sainte-Eulalie a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 10 km², con 516 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 51 ab/km².
🇫🇮
Lej dë Stefan-Boltzmann
La lej dë Stefan-Boltzmann a fortiss che ël ritm d'anrajament R d'un radiator përfet a l'é proporsional a la quarta potensa ëd soa temperadura assolùa T: andoa che σ a l'é la costanta dë Stefan-Boltzmann. 🇫🇮
Licciana Nardi
Licciana Nardi (Liciàna ant ël dialèt ëd la Lunigian-a) a l'é un comun ëd la Toscan-a ëd 4.872 abitant, ant la provinsa 'd Massa-Carara.
Aministrassion
Ël sindich a l'é Renzo Martelloni (dal 10/06/2019).
Sità gemelà
Licciana Nardi a l'é gemelà con:
Dives-sur-Mer
Dives-sur-Mer a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 6,46 km², con 5.344 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 827 ab/km².
🇫🇮
Chapa, Silleda
San Cibrao ëd Chapa a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Silleda. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 152 abitant (76 fomne e 76 òm), distribuì an 6 grup ëd popolassion.
Proton
Un proton a l'é na partissela carià ëd fasson positiva ëd massa 🇫🇮
Quercusia quercus
Ambient
La ruva a viv an dzora la rol. Na generassion a l'ann, la farfala a vola da giugn a aost.
Distribussion
A viv an tuta Italia, tut an dova a-i viv la rol.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Giuseppe Bonandrini
Biografìa
Giuseppe Bonandrini a l'era nassù a Casnigo dël 1867, a l'era laureasse médich a Pavìa e a l'avìa esersità la profession a Piazzatorre, andoa a l'é mòrt dël 1940.<BR> A l'é stàit responsàbil dël Ducà ëd Piassa Pòntida, n'associassion che a l'ha com but la tùa dla parlà bërgamasca.
Euvre
N'edission ëd le soe euvre as treuva ambelessì, con na biografìa detà dal fieul Fernando:
A fà ol dotùr
Ant el sonèt A fà ol dotùr, a-i é na cita ciadeuvra d'auto-ironìa. L'inissi:
Ültem dé de Carneàl
Ant el sonèt Ültem dé de Carneàl, ël Bonandrini a së scusa ëd nen podèj presensié al Ducà ëd Piassa Pontida. L'inissi:
Bubendorf
Bubendorf a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Basilea-Campagna, con sirca 4.402 abitant. A së stend për na surfassa ëd 10,81 km², con na densità ëd popolassion ëd 407 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Arboldswil, Hölstein, Lampenberg, Lausen, Liestal, Lupsingen, Niederdorf, Ramlinsburg, Seltisberg, Ziefen.
Giuseppe Bonandrini
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
Arferiment
🇫🇮
Bubendorf
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Oulchy-la-Ville
Oulchy-la-Ville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 7,13 km², con 126 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 17 ab/km².
🇫🇮
Champagne-Ardënne
right|140px La Champagne-Ardënne, ò bin Campagna-Ardënne (Champagne-Ardenne an fransèis; Champaigne-Ardenne an champenois), a l'é stàita na Region ëd Fransa fin al 2016, ann dël qual a l'é stàita unìa a le region ëd l'Alsassia e dla Loren-a për formé la neuva region dël Grand Est.
A l'avìa na surfassa ëd 25.606 km2 e a contava anviron 1.339.000 abitant.
La Champagne-Ardënne a l'era partagià an quatr dipartiment:
La capital a l'era Châlons-en-Champagne.
Geografìa
right|200px La Champagne-Ardënne as trovava al nòrd-est ëd la Fransa. A confinava a nòrd con ël Belgi, a òvest con la Picardìa e l'Ìsola ëd Fransa, a est con la Loren-a e la Franca Contà e a sud con la Borgògna.
Lenga
La lenga ufissial a l'é mach ël fransèis. La Fransa a arconòss pa gnun-a lenga ò dialèt regionaj ch'a sio.
As deuvro, come lenghe regionaj, doe lenghe d'Oil:
Anliure esterne
🇫🇮
Montségur-sur-Lauzon
44.36139°N, 4.86028°W
Montségur-sur-Lauzon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 18,24 km², con 1029 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 56 ab/km².
🇫🇮
Praga
right|160px Praga (Praha an cech) a l’é la capital dla Repùblica Ceca.
A l’é ëdcò la prima sità dël pais për popolassion, con 1.172.975 abitant (2005).
Geografìa
right|250px Praga a l'é travërsà dal fium Moldava (Vltava an cech).
Sità gemelà
thumb|right|200px|Ël dòm Praga a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Tricholoma pardinum
thumb|right
Descrission
Capel fin a 15 cm, bombà, carnos, motobin a pupa, gris brun, con scaje conséntriche bin delimità. Lamele s-ciasse, biancastre, con rifless celest. Gamba àuta fin a 12 cm e larga fin a 3 cm, clavà, da biancastra a brunastr, pòch seulia. Carn ciàira, odor farinos peui gram.
Ambient
A chërs ant ij bòsch, a l'ha pì car la montagna.
Comestibilità
Velenos.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Le Garn
🇫🇮
Lake Muskoka - Alport Bay Water Aerodrome
Ël Lake Muskoka - Alport Bay Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Bracebridge, Ontario, Canadà.
Ramaria bataillei
Descrission
Com Ramaria formosa, ma a l'é pì dëstissa o brunastra viòla.
Ambient
A chërs sota conìfere.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Ramaria bataillei (Maire) Corner
🇫🇮
Dobbin-Linstow
Dobbin-Linstow a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Rostock, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 65.41 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 480 abitant.
Lenga Mbule
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mbule o Mbule a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mbule a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mlb
Valenzano
right|130px Valenzano a l'é un comun dla Pulia ëd 18.439 abitant, an provincia ëd Bari.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Nicola Tangorra (dal 29/05/2006).
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa ëd Tuti-ij-Sant
Arferiment
🇫🇮
Nigeria
thumb|right|160px La Nigeria a l'é un pais dl'Àfrica ossidental.
A confin-a con Benin, Ciad, Cameron e Nìger e a l'é bagnà da l'Océan Atlàntich (Golf ëd Guinea).
La capital a l'é Abuja.
A l'ha na surfassa ëd 923.768 km² e a conta anviron 140 milion d'abitant. A l'é ël pais pì popolà d'Àfrica.
Anté ch'as treuva
300px|center
Stòria moderna
La Nigeria a l'é stàita un possediment dël Regn Unì fin al 1960, quand a l'ha otnù l'indipendensa.
Organisassion polìtica
La Nigeria (nòm ofissial: Federal Republic of Nigeria) a l'é na repùblica federal.
Ël President a l'é Muhammadu Buhari (dal 2015). Ël Vice President a l'é Yemi Osinbajo (dal 2015).
🇫🇮
Montvendre
Montvendre a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Ròno-Alp, ant ël dipartiment ëd la Drôme. As dëstend su na surfassa ëd 17,24 km², con 857 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 49 abitant al chilòmeter quàder. 🇫🇮
Panus crinitus
Descrission
Capel fin a 5 cm, nombrilà, brun, fibrilos radialment, pòch squamos. Lamele strèite, decorente, crema. Fil denticolà. Gamba ciàira. Com ël coram.
Ambient
A chërs ant le sère, përché a riva da l'América tropical.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Simion Stoilov
Matemàtich. Simion Stoilov a l'era nassù a Bùcarest ai 14 dë stèmber dël 1887 e a l'é mòrt-ie ai 4 d'avril dël 1961.
A l'ha travajà an sle fonsion ëd variàbila complessa e an sla topologìa. A l'era mèmber dël comità esecutiv dël Groupement de mathématiciens d'expression latine.
🇫🇮
Langhe
thumb|right|250px|[[Seralonga d'Alba|Seralonga con sò castel]] Le Langhe a son na larga fassa 'd colin-e ch'as treuvo a la drita orogràfica dël fium Tane ant ij teritòri dle province 'd Coni e Ast.
La zòna a l'é famosa për la produssion ëd vin e për le trìfole.
Pròpi 'nt le Langhe a son ambientà ij romanz dël '900 ëd Cesare Pavese e 'd Beppe Fenoglio.
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga mam, tajamulco
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mam, tajamulco o Mam, Tajamulco a fa part ëd le lenghe maya e a l'é parlà dzortut an Guatemala.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mam, Tajamulco a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mpf
🇫🇮
Tajamulco Mam language
Montignoso
Montignoso (Muntignoso ant la parlà dël pòst) a l'é un comun ëd la Toscan-a ëd 10.298 abitant, ant la provinsa 'd Massa-Carara.
Aministrassion
Ël sindich a l'é Gianni Lorenzetti (dal 06/06/2016).
Lenga dhodia
Pais an dova a l'é parlà
La lenga dhodia ò Dhodia a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an India.
Montignoso
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama
Lenga dhodia
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Dhodia a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dho
Oulchy-le-Château
Oulchy-le-Château a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 15,08 km², con 849 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 56 ab/km².
🇫🇮
Lettomanoppello
Lettomanoppello a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia ëd Pescara, con sirca 3.090 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 15 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 206 ab/km². A confin-a con Abbateggio, Manoppello, Pretoro (CH), Roccamorice, Scafa, Serramonacesca, Turrivalignani.
🇫🇮
Scolitantides orion
Distribussion
A viv an sj'Alp, da le Marìtime a le Julie, da 300 a 1400 méter.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Teresa ëd Gesù
thumb|right|200px|Teresa ëd Gesù Teresa ëd Gesù (conossùa ëdcò tanme Teresa d'Ávila) a l'era nassùa a Gotarrendura, ant la provinsa d'Ávila, an Castilia, con ël nòm ëd Teresa de Cepeda y Ahumada, ai 28 ëd mars dël 1515.
A l'era tersa ëd dódes masnà. La famija ëd sò pare, ël sivalié Alonso Sánchez de Cepeda (mòrt dël 1541), a dissendìa da d'ebreo convertì ëd Toledo. Soa mare Beatriz d'Ávila y Ahumada (mòrta dël 1527), a vnisìa da la cita noblëssa castilian-a.
Dël 1531 Teresa a l'é intrà ant ël convent ëd Santa María de Gracia a Ávila. Vnùita motobin malavia, a l'ha dovù rintré a ca 'd sò pare. Ai 2 ëd novèmber 1533 a l'é scapà da ca për andé al convent ëd l'Ancarnassion d'Ávila, monasté nen ëd clausura ch'a përmetìa a le religiose ëd seurte e d'arsèive vìsite. A l'ha pijà ij vot ai 3 ëd novèmber 1534.
Durant ël prim ann soa salute a l'é pegiorà; për soagnela, sò pare a l'ha mnala dël 1535 a Castellanos de la Cañada con soa seur. Teresa a l'é restà ant ës vilage fin-a a la prima dël 1536, peui a l'é andàita a Becedos.
A l'é mòrta a Alba de Tormes ai 4 d'otóber dël 1582.
A l'ha fondà l'órdin dle Carmelitan-e dëscàusse.
Dël 1622 a l'è stàita canonisà da papa Gregòri XV e dël 1970 Pàul VI a l'ha nominala Dotor dla Cesa.
🇫🇮
Générargues
Générargues a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 10,24 km², con 639 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 62 ab/km².
Capurso
right|140px Capurso a l'é un comun dla Pulia ëd 15.240 abitant, an provincia ëd Bari.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe De Natale (dal 5/04/2005).
Arferiment
🇫🇮
Catanzaro
Catanzaro a l'é na sità dla Calabria ëd 93.471 abitant, capleugh dla region e dl'omònima provinsa.
Donnay
Donnay a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 11,06 km², con 177 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 16 ab/km².
Catanzaro
Aministrassion
thumb|right|200px|Panorama dla sità veja Ël sìndich a l'é Rosario Olivo (dal 12/06/2006).
Arferiment
🇫🇮
Donnay
🇫🇮
Pavel Sergejevič Alexandrov
thumb|right|200px|Pavel Sergejevič Alexandrov Matemàtich.
A l'ha studià fin-a al 1917 e peui a l'ha mostrà dal 1929 a l'Università ëd Mosca.
A l'é considerà ël fondador ëd la scòla ëd topologìa soviética. An dzorpì, a l'ha fàit ëdcò dij travaj an teorìa dj'ansem e an slë studi dle fonsion.
Ciad
thumb|right|160px Ël Ciad (تشاد an àrabo, Tchad an fransèis) a l'é un pais dl'Àfrica central.
Pavel Sergejevič Alexandrov
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Ciad
A confin-a con Nìger, Libia, Sudan, Repùblica Centrafrican-a, Nigeria e Cameron.
A l'ha na surfassa d'1.284.000 km² e a conta anviron 10 milion d'abitant.
Anté ch'as treuva
300px|center
Organisassion polìtica
Ël Ciad (nòm ofissial: جمهورية تشاد / République du Tchad) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Mahamat Idriss Déby (dal 2021).
Ël prim ministr a l'é Albert Pahimi Padacké (dal 2021).
🇫🇮
Lenga tacanec
Pais an dova a l'é parlà
La lenga tacanec o Tacanec a fa part ëd le lenghe maya e a l'é parlà dzortut an Guatemala.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tacanec a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mtz
🇫🇮
Tacanec language
San Sulpissi (Paris)
thumb|right|L'andrinta dla gesia La cesa ëd San Sulpissi (an fransèis Église Saint-Sulpice) a l'é na granda cesa ëd Paris antitolà a San Sulpissi, postà an place Saint Sulpice ant ël VI arrondissement dla capital fransèisa. A l'é stàita batìa durant anviron 130 ani dal 1634 al 1766 an sël pòst ëd na cesa pi veja. Ël cantié a l'é blocasse antra ël 1678 e ël 1718 per mancansa ëd sòld. Durant la Rivolussion fransèisa a l'é dventà Templi dla Vitòria. 🇫🇮
Lake Muskoka - Dudley Bay Water Aerodrome
Ël Lake Muskoka - Dudley Bay Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Bala, Ontario, Canadà.
Lenga dubli
Pais an dova a l'é parlà
La lenga dubli ò Dubli a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an India.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Dubli a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dub
🇫🇮
Ramaria ochraceovirens
Descrission
Fin a 7 centim. Ramificassion spësse, strèite, da òcra monet a oliva, con la sima dël midem color. A anverdiss a fërté, dzortut an vers ël bass.
Ambient
A chërs sota conìfere.
Comestibilità
Sensa antëresse alimentar.
Olomouc
Geografìa
right|250px Olomouc as treuva an Moravia, antla part oriental dla Repùblica Ceca.
A l'é travërsà dal fium Morava.
Sità gemelà
🇫🇮
Mombè
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Maria Rosa Dughera (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
Còrsica
right|140px La Còrsica (Corsica an còrs e an italian, Corse an fransèis) a l'é n'ìsola dël mar Mediterani.
A aparten a la Fransa fin-a dal 1768. Ancheuj a constituiss un-a dle 13 Region dla Fransa metropolitan-a, bele che ufissialment a l'é dita Collectivité territoriale de Corse (Coletività teritorial ëd Còrsica).
Diegten
Diegten a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Basilea-Campagna, con sirca 1.518 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 9,64 km², con na densità ëd popolassion ëd 157 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Bennwil, Eptingen, Hölstein, Känerkinden, Läufelfingen, Tenniken, Wittinsburg.
Còrsica
La Còrsica a l'ha na surfassa d'8.680 km2 e a conta anviron 279.000 abitant.
Diegten
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
Còrsica
Autonomìa e sentralism
right|200px Ij vajant posson autonomista a sò interior a së scontro da pì che 200 agn con na Constitussion dlë Stat fransèis ch'a l'é antra le pì sentraliste an Euròpa. Sòn a l'ha mnà la Còrsica a në status particolar antrames le Region fransèise, da pòst che sa Region a gòd ëd quàica forma d'autonomìa pì slargà, dzortut për lòn ch'a rësguarda la lenga e la coltura locaj.
Hoppenrade
Hoppenrade a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Rostock, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 28.76 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 633 abitant.
Còrsica
Geografìa
thumb|right|200px|La Còrsica dal satélit dla NASA La Còrsica as treuva an mes al mar Mediterani, bele a nòrd dla Sardëgna. A dista 82 km da Piombino, an Toscan-a, e anviron 160 km da la rivera lìgura.
Lenga
Dacant al fransèis, ch'a l'é lenga ufissial parèj che an tuta la Fransa, la lenga còrsa, cas ùnich për lë Stat fransèis, a l'ha në statut ufissios ëd lenga regional, e a peul esse mostrà ant le scòle primarie dl'ìsola, a pat ch'a sìa nen na materia obligatòria e che sò usagi a pòrta nen a 'd disparità 'd tratament antra jë student.
Diegten
🇫🇮
Còrsica
Lenga
Ant le comun-e ëd Bonifacio e Calvi pòche përson-e a parlo ancor un dialet ligurin, retagi dl'antica dominassion genoèisa.
Për finì, ant l'ìsola a l'é capì e dovrà 'dcò l'italian, an càusa a le vicende stòriche, a la vzinansa geogràfica, a la television satelitar e al torism. An efet ant la toponimìa dl'ìsola lë Stat fransèis a l'ha mantnù ufissialment squasi sempe ij nòm an italian dij pais (Ajaccio, Bonifacio, Porto Vecchio e via fòrt) ch'a son soens diferent da coj an lenga còrsa (Aiacciu, Bunifaziu, Portivechju), mentre che ij corispondent an fransèis a esisto pa.