cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Endine Gaiano
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Marco Zoppetti (dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Lenga mapun
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mapun ò Mapun a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant le Filipin-e.
Ottawa
right|250px|thumb|Ottawa 250px|thumb|right|Ottawa ëd neuit
Lenga mapun
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mapun a peul esse:
Ottawa
Ottawa a l'é la capital dël Canadà. A conta 808.391 abitant (2004). 🇫🇮
Albarengh
Albarengh (an italian: Albarengo) a l'é na frassion dla comun-a ëd Montij Monfrà, ant la Provincia d'Ast.
Arferiment
🇫🇮
Schmitten
Schmitten a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Friborgh, con sirca 3.413 abitant. A së stend su na surfassa ëd 13,55 km², con na densità ëd popolassion ëd 252 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Bösingen, Düdingen, Sankt Antoni, Tafers, Wünnewil-Flamatt.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Steele, Dakota dël Nòrd
Steele a l’é na sità dël Dakota dël Nòrd. A l’ha na surfassa ëd 1,5 km² e na popolassion ëd 761 abitant (2000).
Duranus
Duranus a l'é na comun-a fransèisa, postà ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime e ant la region fransèisa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura.
Steele, Dakota dël Nòrd
🇫🇮
Duranus
Stòria
Ël pais a l'é stàit fondà ant ël sécol ch'a fa XVII da j'abitant ëd Ròca Sparviera, vilage dont al di d'ancheuj a-i resto mach dle ruin-e an sël còl San Michel. 🇫🇮
Linton, Dakota dël Nòrd
Linton a l’é na sità dël Dakota dël Nòrd. A l’ha na surfassa ëd 1,9 km² e na popolassion ëd 1,321 abitant.
🇫🇮
Dornelas, Mos
Santa María ëd Dornelas a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Mos. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 651 abitant (294 òm e 357 fomne), distribuì an 4 grup ëd popolassion.
Carlo Miranda
thumb|right|200px|Carlo Miranda Matemàtich italian. Carlo Miranda a l'era nassù a Nàpoli ai 15 d'aost dël 1912 e a l'é mòrt-ie ai 28 ëd maj dël 1982. A l'é stàit un dij prim ëstudent ëd Mauro Picone. A l'ha travajà a l'Anstitù Nassional për j'Aplicassion dël Càlcol. Dël 1934 a l'ha mnà në studi detajà dl'equassion ëd Fermi-Thomas dla fìsica atòmica.
Dornelas, Mos
🇫🇮
Carlo Miranda
🇫🇮
Lenga lomavren
Pais an dova a l'é parlà
La lenga lomavren o Lomavren a l'é un-a dle lenghe mës-cià e a l'é parlà dzortut an Armenia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Lomavren a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=rmi
Renato Caccioppoli
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Lenga lomavren
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Entratico
Entratico (Entràdech an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 1.977 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fabio Brignoli (dal 14/06/2004, scond mandà da l'08/06/2009, ters mandà dal 26/05/2014).
Lenga musasa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga musasa ò Musasa a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an Nepal.
Entratico
Arferiment
thumb|left|230px|Na contrà dël borgh vèj 🇫🇮
Lenga musasa
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Musasa a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=smm
Lenga Tsakwambo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tsakwambo o Tsakwambo a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Indonesia.<BR> <BR>
Lenga musasa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Tsakwambo
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Tsakwambo a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kvz
Lenga panchpargania
Pais an dova a l'é parlà
La lenga panchpargania ò Panchpargania a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an India.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tdb
🇫🇮
Panchpargania language
Röckwitz
Röckwitz a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Mecklenburgische Seenplatte, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 14.75 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 284 abitant.
Alcuin ëd York
Matemàtich.
Sainte-Croix-sur-Mer
Sainte-Croix-sur-Mer a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 2,09 km², con 161 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 77 ab/km².
Alcuin ëd York
Alcuin a l'era nà dël 735. A l'ha studià a la scòla ëd York, anté ch'a l'é restà prima tanme ansegnant, peui coma diretor. Sota soa condussion la scòla a l'ha agrandì sò prestis. A l'ha arnovà e potensià l'ansegnament ëd le set art liberaj, che chiel a ciamava le set colòne dla sapiensa.
Sainte-Croix-sur-Mer
🇫🇮
Alcuin ëd York
Alcuin a l'era motobin apressià ëdcò an sël continent, anté ch'a andasìa soens për caté dij lìber për la bilbioteca dla scòla o tanme ambassador dal vësco ëd Roma.
Dël 781, antant ch'a tornava da Roma, a l'ha rancontrà Carl Magn a Parma. Chiel-sì a l'ha ufrije la diression ëd la Scòla ëd palass, andoa a j'ero anstruì ij sò fieuj e coj dla noblëssa. Alcuin a l'ha acetà e a l'ha tramudà a Aquisgran-a, anté ch'a-i era la cort. Chiel a l'ha nen mach riorganisà la Scòla ëd palass, ma a l'é ëdcò stàit consejé dl'amperador për n'arforma pì spantià ëd l'anstrussion an tut ël regn.
A l'é mòrt dl'805.
Euvre prinsipaj
La dificoltà ëd trové dij test d'ansegnament bon a l'ha cissà Alcuin a scrivne chiel. Ëd costi-sì a son rivane: Tute coste euvre a l'han na strutura sempia, a son ëscrivùe an forma didascàlica opura dialògica. Ant lë stil e ël contnù a l'han gnente d'original.
Le Propositiones
Le Propositiones ad acuendos juvenes a son na cujìa ëd sinquantetré problema matemàtich, dont la pì part a rintro ant l'ansidita matemàtica amusanta. A fan ecession ij dódes problema ëd geometrìa pràtica.
As trata dla pì antica colession ëd problema matemàtich an latin ch'i conossoma.
La tradission dël test e l'atribussion
Le Propositiones a son rivane an doe tradission manuscrite, ant un-a dle quaj a son atribuìe a Beda, ant l'àutra a Alcuin. A pro ëd n'atribussion a Alcuin a-i é na litra ëd chiel-midem a Carl Magn; costa a resta l'atribussion pì acredità. Comsëssìa, a smija sigur che la composission dël test a armonta al prinsipi dël sécol ch'a fa IX an ambient carolingg.
Le doe redassion a smon-o dle cite diferense. Ël test d'Alcuin a conten 53 problema numerà, mincadun con la solussion dapress. La version atribuìa a Beda a l'é men precisa, a l'ha tre problema 'd pì, ij problema a son nen numerà e a manca apopré un ters ëd le solussion.
Al di d'ancheuj as conòsso tërdes manuscrit ch'a conten-o ël test ëd le Propositiones, dont ël pì antich a armonta a la fin dël sécol ch'a fa IX e a l'é nen complet.
La prima stampa a l'é dël 1563, a Basilea, ant la prima edission ëd j'euvre ëd Beda, ma butà ant la Sectio II dubia et spuria. A son peui stàite stampà dël 1777 a Ratisbon-a ant l'edission dij travaj d'Alcuin, ëdcò sta vira ant la session dj'euvre dubie.
Dël 1978 Menso Folkerts a l'ha publicane na version crìtica e, ant ël 1992, Hadley e Singmaster na tradussion an anglèis, la prima an na lenga moderna, basà an sël test latin ëstabilì da Folkerts. Chiel-sì, ansema a Gericke, dël 1993 a l'ha presentà na neuva edission an latin, compagnà da na tradussion an alman.
Problema 1. Problema dla lumassa
As trata d'un problema aritmétich elementar:
''Na lumassa a l'é stàita anvità a disné da na róndola, na lija pì anans. Ma chila a podìa pa marcé pì d'un pòles al di. Ch'a disa, chi ch'a veul, vàire di la lumassa a marcërà për cost disné.''
Solussion. ''An na lija a-i son 1500 pass, visadì 7500 pé o 90000 pòles. Ij di a son ëstàit tanti quanti ij pòles, ch'a fan 246 agn e 210 di.''
Problema 2. Problema dël viagiator
N'òm marciand për la stra a l'ha s-ciairà d'àutri viagiator e a l'ha dije: «I vorìa che voj i fusse tanti quanti i seve pì mità dla mità, pì ancor mità dla mità, antlora con mi i sarìe 100.» Ch'a disa, chi ch'a veul, vàire ch'a j'ero coj che da chiel a son ëstàit ës-ciairà al prinsipi.
Solussion. ''Coj che chiel a l'ha vist al prinsipi a j'ero 36. Autërtant a fan 72, mità dla mità a son 18, e la mità d'ës nùmer a son 9. Dis donca parèj: 72 e 18 a fa 90. Gionta 9 a fa 99. Gionta col ch'a parla e it l'avras 100.''
Problema 5. Problema dël comprador con 100 ëdné
''Un comprador a l'ha dit: «I veui caté 100 crin con sent ëdné, ëd fasson che un pòrs a sia catà për 10 ëdné, na treuva për 5 ëdné, doi crinòt për në dné». Ch'a disa, chi a capiss, quanti pòrs, quante treuve e quanti crinòt a devo esse për che ël nùmer as sorpassa nì as diminuissa pa.''
Solussion. ''Pija 9 treuve e un pòrs con 55 ëdné e 80 crinòt con 40. Valà 90 crin. Con ij sinch ëdné ch'a resto pija 10 crinòt, e it l'avras an tut ël nùmer 100.''
Problema 12. Problema d'un pare e dij sò tre fieuj
''Un pare muirend a l'ha lassà an ardità ai sò tre fieuj 30 àmole ëd véder, dont des a j'ero pien-e d'euli, d'àutre des ampinìe a mità, le terse des veuide. Ch'a partagia, chi ch'a peul, euli e àmole an manera che mincadun dij tre fieuj a oten-a ëd fasson ugual tant ëd véder quant d'euli.''
Solussion. ''Tre a son donca ij fieuj e 30 j'àmole. Dj'àmole peui 10 a son pien-e, 10 mese e 10 veuide. Multìplica tre për des e a fa 30. A mincadun dij fieuj a toca na part ëd 10 àmole. Divid peui për tre, visadì dà al prim fieul 10 àmole pien-e a mità, e peui al second dà 5 pien-e e 5 veuide e l'istess it daras al ters fieul, e a sarà 'n partagi giust antra ij tre fieuj, tant an euli che an véder.''
Ës problema a l'ha ëdcò d'àutre solussion an dzorpì 'd cola smonùa da Alcuin.
Problema 17. Problema dij tre frej con na seur
Problema ëd traversament:
''A-i ero tre frej ch'a l'avìo mincadun na seur e a dovìo traversé un fium. Mincadun ëd lor a sustava la seur ëd j'àutri. Rivand a 'n fium a l'han trovà mach na cita barca ch'a podìa porté mach doi ëd lor. Ch'a disa, chi ch'a peul, an che manera a l'han traversà ël fium, ëd fasson che gnun-a ëd lor a fussa oltragià.''
Solussion. ''Dnans a tut mi e mia seur i soma intrà ant la barca e i soma passà da l'àutra, traversà ël fium i l'hai fàit calé giù mia seur da la barca e i l'hai torna mnà la barca an sl'àutra riva. Antlora as son ambarcasse le seur dij doi òm, che - a l'é natural - a son restà an sla riva. Cand le fumele a son ësbarcà, mia seur ch'a l'avìa traversà për prima a l'ha arportame la barca. Chila a l'é sbarcà e a son intrà ant la barca ij doi frej ch'a l'han traversà. Antlora un ëd lor a l'é intrà ant la barca e a l'é tornà da noi. Mi peui e col ch'a l'avìa navigà i l'oma traversà an lassand a tèra nòstre seur. Argionzù la riva na seur a l'ha portà torna la barca andré, e pijà ansema a chila mia seur a l'é torna vnùita da noi. E col dont la seur a l'era restà da l'àutra part a l'é intrà ant la barca e a l'ha mnala con chiel. E a l'é stàita livrà la traversà sensa gnun disonor.''
Problema 18. Problema dël luv, dla crava e dël còj
Problema ëd traversament:
''N'òm a dovìa trasporté dëdlà d'un fium un luv, na crava e un còj e a l'ha nen podù trové n'àutra barca che un-a ch'a podìa porté mach doi ëd lor. A l'era staje comandà però che tute se còse a fusso tramudà sensa dann.''
Solussion. ''Donca përparèj mi prima i portërìa la crava e i lassërìa ël luv e ël còj. Peui i tornërìa e ij trasportërìa ël luv e sbarcà ël luv torna ambarcà la crava ij tornërìa, e sbarcà la crava i trasferirìa dëdlà ël còj, e ij tornërìa torna, e pijà la crava i la portërìa dëdlà. An fasend le còse përparèj la remà a sarà salutar sensa disastr afros.''
Ës problema a l'ha avù un grand ëspantiament ant l'età ëd mes e ant l'arnassensa. As na conòsso pa 'd version ëscrite pì antiche ëd cola d'Alcuin.
Problema 42. Problema ëd na scala ch'a l'ha sent ëscalin
Problema aritmétich elementar:
''A-i é na scala ch'a l'ha sent ëscalin. An sël prim ëscalin a l'era pogià na colomba, an sël second doe, an sël ters 3, an sël quart 4, an sël quint 5. Parèj su minca scalin fin-a a col ch'a fa sent. Ch'a disa, chi ch'a peul, quante colombe a-i ero an tut.''
Solussion. '' It contëras përparèj: pija cola ch'a sta an sël prim ëscalin e giont-la a le 99 ch'a stan an slë scalin ch'a fa novanteneuv e a saran 100. Parèj gionta mincadun djë scalin superior con col anferior dl'istess órdin e it trovras sempe ant ij doi scalin 100. Lë scalin ch'a fa sinquanta a l'é sol, nen avenda un compagn. Ant l'istessa manera a restrà sol col ch'a fa sent. Giontie ansema e it trovras 5050 colombe.''
Problema 43. Problema ëd crin
Problema aritmétich elementar:
''N'òm a l'avìa 300 crin e a l'ha comandà ch'a fusso massà an tre di, un nùmer dëscobi minca di. A-i é un problema autërtal con 30. Ch'a disa, chi ch'a peul, vàire crin sia dij 300 che dij 30 a son ëstàit massà an tre di.''
Solussion. Costa a l'é na fàula përchè a peul esse arzolvù da gnun coma massé 300 crin o 30 an tre di, un nùmer dëscobi minca di.
An efet, la soma ëd tre nùmer dëscobi a l'é 'n nùmer dëscobi.
Problema 44. Problema dël salut d'un fieul a sò pare
''Un fieul a l'ha salutà sò pare: Cerea pare, a l'ha dit. Ël pare a chiel: Sta bin, fieul. Viv quant it l'has vivù. S'it triplichëras ël nùmer ëd costi agn ardobià, e it giontras un dij mè agn, it l'avras 100 agn. Ch'a disa, chi ch'a peul, vàire agn a l'avìa a col temp ël fieul.''
Solussion. ''Ël fieul a l'avìa 16 agn e 6 mèis. Che ardobià a fan 33. Che triplicà a fan 99. Giontà n'ann dël pare a ven 100.''
Un problema ch'a jë smija as treuva ant l'Antologìa palatin-a e as arferiss al cont ëd l'età dël matemàtich Diofant. 🇫🇮
Amirat
🇫🇮
Cit teorema ëd Fermat
Ël cit teorema ëd Fermat a fortiss che si p a l'é un nùmer prim e a a l'é n'antregh, antlora a^p-a a l'é divisìbil për p.
Fermat a nunsia ës teorema, sensa dimostrassion, dël 1640, ant na litra a sò amis Bernard Frénicle de Bessy. Le prime dimostrassion a son ëd Leibniz e d'Euler, ch'a lo generalisa ëdcò.
La dimostrassion
Ël teorema as peul nonsiesse ëd fasson equivalenta an disend che, si a a l'é nen un mùltipl ëd p, antlora a^{p-1}-1 a l'é divisìbil për p.
Consideroma antlora ij prim p-1 mùltipl d'a: Dagià che p a divid nì a nì gnun antra, a-i na ven che a esaurisso tute le class ëd resta mòdol p. An multiplicandje tuti ansema, visadì Dagià che a l'é nen divisìbil për p, sòn a ìmplica che a^{p-1}-1 a l'é divisìbil për p, visadì la conclusion. 🇫🇮
Lenga uradhi
Pais andoa a l'é parlà
La lenga uradhi o Uradhi a fa part ëd le lenghe australian-e e a l'é parlà dzortut an Australia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica ëd l'Uradhi a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=urf
🇫🇮
Obeliai
Obeliai ([[Media:Obeliai.ogg|sgnaché sì për sente la pronunsia]]) a l'é na comun-a ëd la Contà ëd Panevėžys, ant la munissipalità dël distret ëd Rokiškis. A son staje garantì ij drit ëd Magdeborgh, o drit ëd sità, ant l'ann 1956.
🇫🇮
Lenga aghu tharnggalu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga aghu tharnggalu o Aghu Tharnggalu a fa part ëd le lenghe australian-e e a l'é parlà dzortut an Australia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Aghu Tharnggalu a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ggr
🇫🇮
Aiglun (Alp Marìtime)
Aiglun a l'é na comun-a fransèisa, situà ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime e ant la region fransèisa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura. 🇫🇮
Lasiosphaeria canescens
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mars e sensa scòrsa ëd latifeuje, da la prima a l'otonn.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Castelneuv ëd Seva
right|140px Castelneuv ëd Seva (Castelnuovo di Ceva an italian) a l’é un comun ëd 121 abitant dla provincia ëd Coni.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gino Moretti (da l' 8/06/2009).
🇫🇮
Annibale Pastore
Filòsof e matemàtich, a l'ha ëdco scrivù doe poesìe an lenga piemontèisa. Nassù a Orbassan dël 1868 e mòrt a Turin dël 1956, a l'é stàit mèmber dl'Academia dij linceo, diretor ëd la session ëd Siensa moral a l'Academia dle Siense ëd Turin, fondator dël Laboratòri ëd lògica sperimental a l'Università ëd Turin. A l'é sotrà al camposanto ëd Bruin, ansema a soa fomna.
Euvre
🇫🇮
Apenin
thumb|200px|Gran Sasso d'Italia ([[Abruss‎).]]
11 proverb
Introdussion
J'11 proverb as treuvo ant l'istess manuscrit an dova as treuva ël poemèt Dit dël Re e dl'Argin-a. A son datà tra la fin dël sécol che a fa XIII e l’inissi dël sécol che a fa XIV.<BR> Ël manoscrit as treuva ant la Biblioteca dla Catedral ëd Noara.
Rivers Inlet Water Aerodrome
Ël Rivers Inlet Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Rivers Inlet, Columbia Britànica, Canadà.
11 proverb
Test
Esempi ëd proverb:<BR>
Apenin
J'Apenin (an lìgur: Appennìn; an emilian: Apenén; an italian: Appennini) a son na longa caden-a ëd montagne an Italia.
11 proverb
Test
Avìa cerca fior - e tem lo so saguì; <BR> ''deffendey lo so dolçor, - inance vol morir. <BR>''
Apenin
La pì àuta montagna dj'Apenin a l'é ël Gran Sasso (2.912 m). 🇫🇮
11 proverb
Test
Usel purga le aley - che in cel possa voler; <BR> ''quan temp vem, - in alto sa monter. <BR>''
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese<BR> Giuliano Gasca Queirazza, Gianrenzo P. Clivio, Dario Pasero - La letteratura in piemontese dalle Origini al Settecento - Raccolta di testi antologici
🇫🇮
Carlo Nicco
Dissegnator. Carlo Nicco a l'era nassù dël 1883 e a l'é mòrt dël 1973. A l'era ëdcò senògraf e costumista. A l'ha motobin travajà ant l'editorìa turinèisa për la gioventura e a l'ha colaborà a l'arvista Cuor d'Oro, dont a l'ancamin a l'era diretor artìstich.
Valgiòje
right|140px thumb|left|Panorama Valgiòje (Valgioie an italian, Voudjiň an franch-provensal) a l’é un comun ëd 932 abitant dla provincia ëd Turin.
Boletus rhodopurpureus
Descrission
Capel fin a 15 cm, globos peui a mesa sfera o bombà, sliss peui sech, da feltrà a plà, motobin bolà o rugos a l'inissi, ëd color fondamentalment reusa antich caraterìstich, peui mës-cià ëd giaunastr, giàun, rossastr, vinos, e a la fin gris oliva monet o viòla spòrch. Tùboj frastajà, giàun viv, a ven-o bleu. Përtus fin, giàun dorà o pì tipicament da ross groson a sangh, a ven-o motobin bleu. Gamba àuta fin a 12 cm e larga fin a 7 cm, gorëgna, a eliss peui silìndrica-clavà, da giàun motobin viv a groson o rossastr vinos al pé, coatà da un fin retìcol dël midem color o ross viv. Carn consistenta, motobin pòch ëspëssa, giàun òr, a ven sùbit bleu nèir al taj, peui vinosa. Savor doss. Odor débol.
Carlo Nicco
🇫🇮
Valgiòje
Comun dj'anviron
A confin-a con Sant Ambreus, Vian-a, Ciusa, Giaven e Coasse.
Candida
Candida a l'é na comun-a dla region Campania, provincia d'Avlin, con sirca 1.070 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 5 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 214 ab/km quadrà. A confin-a con Lapio, Manocalzati, Montefalcione, Parolise, Pratola Serra, San Potito Ultra. 🇫🇮
Valgiòje
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Claudio Grosso (dal 2017).
Arferiment
🇫🇮
Boletus rhodopurpureus
Ambient
A chërs sota latifeuje, dzortut sota la rol o ant le bordure.
Monsteroux-Milieu
45.43278°N, 4.9375°W
Boletus rhodopurpureus
Comestibilità
Velenos.
Monsteroux-Milieu
Monsteroux-Milieu a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 8,17 km², con 516 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 63 ab/km².
🇫🇮
Giovanni Battista Scapaccino
thumb|right|200px|"La mòrt ëd Giovanni Battista Scapaccino", quàder ëd [[Francesco Gonin]] Giovanni Battista Scapaccino a l'era nassù a Ansisa-Bèrb dël 1802. A l'era un carabigné a caval e a l'é mòrt, vagnand la midaja d'òr al valor militar, ij 3 ëd fërvè dël 1834 a Chambéry, massà da j'afaitor an arvira. An sò onor, a l'han antitlaje soa comun-a ëd nàssita (Incisa Scapaccino an italian).
Lenga sama meridional
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Sama meridional a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga sama sentral
Pais an dova a l'é parlà
La lenga sama sentral ò Sama Sentral a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant le Filipin-e.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Sama Sentral a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sml
🇫🇮
Andon
Andon a l'é na comun-a fransèisa, situà ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime e ant la region fransèisa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura.
🇫🇮
Semsales
Semsales a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Friborgh, con sirca 1.027 abitant. A së stend su na surfassa ëd 29,39 km², con na densità ëd popolassion ëd 35 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Châtel-Saint-Denis, Gruyères, Haut-Intyamon, La Verrerie, Maracon (VD), Saint-Martin, Sâles, Vaulruz.
Washington
250px|thumb|right|Washington D.C. Washington a l'é la capital djë Stat Unì d'América. A conta 582.049 abitant (2005).
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Vincent C. Gray (democràtich).
Lenga Awyo meridional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Awyo meridional o Awyo meridional a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Indonesia.<BR> <BR>
Lenga thaypan
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=typ
Lenga Awyo meridional
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Awyo meridional a peul esse:<BR> <BR>
Portes (Gard)
Portes a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 14.42 km², con 310 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 21 ab/km².
Demografia
🇫🇮
Lenga Awyo meridional
Còdes ISO
<BR>
Washington
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga thaypan
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Awyo meridional
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=aws
Semsales
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é ël Fransèis. 🇫🇮
Lenga Awyo sentral
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Awyo sentral a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Capriglia Irpina
Capriglia Irpina a l'é na comun-a dla region Campania, provincia d'Avlin, con sirca 2.280 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 7 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 326 ab/km quadrà. A confin-a con Avlin, Grottolella, Sant'Angelo a Scala, Summonte.
Lenga Awyo sentral
Còdes ISO
<BR>
Capriglia Irpina
🇫🇮
Saint-Cyr-du-Ronceray
Saint-Cyr-du-Ronceray a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 4,04 km², con 707 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 175 ab/km². 🇫🇮
Cela, Mos
San Pedro ëd Cela a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Mos. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 1.271 abitant (627 òm e 644 fomne), distribuì an 9 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Copahue
thumb|right|300px|Vulcan Copahue Ël Copahue a l'é 'n vulcan àut 2997 méter an Cile, a la frontera con l'Argentin-a.
Anliure esterne
🇫🇮
Générac (Gard)
Générac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 24,26 km², con 3 565 abitant, scond ël censiment dël 2005, con na densità ëd 290 ab/km².
🇫🇮
Nouvelle vague
La Nouvelle vague a l'é ël moviment anandià a la fin dj'agn 1950 daj giovo regista fransèis, ch'a vorìo chité-lì con la tradission cinematogràfica e ancaminé a conté le stòrie al cine ëd na fasson neuva. Antra ij prinsipaj përsonage ëd costa vangoardia coltural a-i son Truffaut, Godard, Lelouch. Ël nòm a ven dal tìtol ëd n'ancesta an sla gioventura fransèisa, publicà dël 1957 e aplicà a na partìa ëd regista ch'a l'avìo realisà ij sò prim travaj longh antra 'l 1958 e ël 1960. Ës moviment as ampon dël 1959, cand Godard a realisa sò prim film longh e cand al festival ëd Cannes a son ësmonù film ëd M. Camus, F. Truffaut, e Hiroshima, mon amour d'A. Resnais. Ant j'agn apress l'espression a l'é ëdcò dovrà an arferiment a d'àutre partìe ëd regista che, dzortut an Brasil, Giapon e Cecoslovachia, ant ij sò scrit teòrich e ij sò film, a l'avìo pijà na posission fòrt crìtica contra ël conformism ëstilìstich e ideològich dël cine ëd coj temp. An Fransa sota la tichëtta ëd Nouvelle vague a son ëstàit butà nen mach la partìa, pitòst omogenia, dij colaborador a l'arvista Cahiers du Cinéma (C. Chabrol, Truffaut, J.-L. Godard, J. Doniol-Valcroze, J. Rivette, Ë. Rohmer) ma ëdcò ëd regista ch'a l'avìo già na gròssa esperiensa ant ij documentari (Resnais, G. Franju, Ch. Marker) o già anserì ant l'andustria (R. Vadim, Camus), e fin-a ëd giovo ëd vàire proveniense colturaj e professionaj che a ancaminavo a col temp (Louis Malle, J.P. Mocky, F. Reichenbach, J. Demy, M. Hanoun, Agnès Varda, M. Deville).
L'anspirassion dël moviment
Ij prinsipi dla Nouvelle vague a j'ero doi: l'indipendensa dal cine andustrial e la nossion ëd cine d'autor. Për podèj esse indipendent, as praticava l'autofinansiament e a së sfrutavo ij premi 'd qualità, anstituì an Fransa dël 1955. Sòn a l'ha përmetù a vàire esordient ëd fé sensa dij produtor. A-i era donca da manca ëd ten-e bass ij cost ëd produssion, e sòn a l'ha anfluensà la selession dij soget e soa tratassion: j'esponent ëd la Nouvelle vague a l'han ëd sòlit preferì ij tema privà a coj sivij. An vàire cas (Godard, Resnais, Demy, Rivette) sòn a l'ha ëdcò mnà a n'arnovament lenghìstich e dla narassion. Comsëssìa, ij regista d'ës moviment a son ëstàit ëd testimòni cossient ëd soa época (la Fransa ëd De Gaulle), an vivendne e an arfletendne ij problema e le crisi ëd valor. 🇫🇮
Lera
La Lera a l'é na montagna piemontèisa, àuta 3355 méter, ch'a dòmina la pian-a d'Ussèj. 🇫🇮
Lenga mbugu
Pais andoa a l'é parlà
La lenga mbugu o Mbugu a l'é un-a dle lenghe mës-cià e a l'é parlà dzortut an Tanzanìa.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mbugu a peul esse:
Kravmaga
Kravmaga o krav maga (an lenga ebréa "lòta/combatiment an contat") a l'é un sistema ëd combatiment còrp-a-còrp ch'a l'é stàit dësvlupà an Israel.
Lenga mbugu
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mhd
🇫🇮
Kravmaga
Stòria
A l'ancamin ëd j'agn 40 dël sécol ch'a fa XX, j'organisassion ipogee ëd liberassion as batìo për l'indipendensa dlë stat d'Israel. A l'época as podìa nen ten-e dj'arme. Ël fondador ëd kravmaga, Imi Lichtenfeld (nòm ebràich: Imi Sde-Or), a l'era un campion ëd bòcs, un campion ëd judo, espert an jiujutsu e n'acròbata. Apress la creassion ëd lë stat d'Israel, kravmaga a l'é vnùita l'art marsial ofissial amprendùa ant le fòrse ëd difèisa, dzortut ant j'unità speciaj ëd polissìa e dl'armada. A l'era ancorporà ant l'adestrament dl'armada da Imi Lichtenfeld, n'ufissial arnomà dle Forse ëd Difèisa d'Israel (IDF) e prinsipal instrutor dl'adestrament fìsich d'armada al Wingate Institute. A travers j'agn, ël kravmaga a l'é dventà na part d'adestrament ancorporà an vàire dissiplin-e. Ancheuj, a l'é mostrà an vàire dle scòle pùbliche an Israel.
Caraterìstica dël sistema
Kravmaga a l'é dësvlupasse con l'idèja che j'art marsiaj clàssiche as son dësvlupasse për combate d'arme diferente da cole dël di d'ancheuj. Donca, ëd neuve técniche difensive contra j'arme tanme j'arme da feu e granate a man a son ëstàite dësvlupà. Ij moviment a son sempi e a deuvro arfless naturaj ëd l'òm. Ël kravmaga a l'ha pa 'd kata o ëd sequense particolar che un a dev dovré. Jë student a deuvro ij moviment ëd base an congionsion con cheidun dij tanti àutri moviment con ël but ëd contrataché, l'idèja prinsipal a l'é d'acomodé se neuve situassion con dl'improvisassion. L'acent a l'é dzora la rapidità, la resistensa, la fòrsa, la precision e la coordinassion.
Dagià che kravmaga a l'é, për definission, për l'autodifèisa, a l'ha pa 'd regolament e donca as fan pa ëd competission. L'adestrament a l'é për l'usage praticàbil ant la realtà ëd tuti ij di. A-i é un sistema ëd senture colorà con na sentura nèira tipicaman conferìa apréss 8 o 10 agn ëd pràtica. 🇫🇮
Maria Bricca
thumb|right|200px|"Maria Bricca", tablò ëd Francesco Gonin Maria Chiaberge, ciamà Bricca dal cognòm ëd sò òm Pero Bricco, a l'é l'eroin-a e përsonage sìmbol ëd Pianëssa. A l'era nassùa a Pianëssa ai 2 dë dzèmber dël 1684. Ij 5 dë stèmber dël 1706 a l'avìa giutà ij tropié piemontèis e ij granatié ëd Brandeborgh, ch'a sircondavo ël castel ëd Pianëssa ocupà daj soldà franch-ëspagneuj, a intré an mostrand-je n'andor segret, lòn ch'a l'ha forsà j'ocupant a rend-se. As conta ëdcò ch'as sia butasse chila a la testa dij soldà an ëmnand-ie ant ël passage sot-tèra. Maria Bricca a l'é mòrta ij 23 dë dzèmber dël 1733 (sò òm ij 26 dë stèmber dl'ann apress). Dël 1906, a l'ocasion dlë scond sentenari dla bataja ëd Turin, ant la piassëtta dla veja ca dla comun-a ëd Pianessa a l'han dëscoatà un monument a Maria Bricca euvra ëd Tancredi Pozzi.
🇫🇮
Gustavino
Gustavino a l'era lë stranòm dël dissegnator Gustavo Rosso, nassù dël 1881 e mòrt dël 1950. L'artista a l'avìa sernù së stranòm për umiltà rëspet a Gustave Doré. A l'é autor d'apopré neuv-mila dissegn, dont vàire spatarà ant le pàgine dj'arviste Cuor d'Oro (dont a l'é l'autor ëd la prima testà), Corriere dei Piccoli, Domenica dei Fanciulli, Audace. 🇫🇮
Filago
Filago (Filàgh an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 3.218 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Daniele Medici (dal 06/06/2016).
Arferiment
thumb|left|300px|Ël Castel ëd Marne, ant l'omònima frassion
🇫🇮
Siedenbollentin
Siedenbollentin a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Mecklenburgische Seenplatte, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 18.84 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 552 abitant.
Lenga quechua, huallaga huánuco
Pais an dova a l'é parlà
La lenga quechua, huallaga huánuco o Quechua, Huallaga Huánuco a fa part ëd le lenghe quechuan e a l'é parlà dzortut an Perù.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Quechua, Huallaga Huánuco a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=qub
🇫🇮
Boletus rhodoxanthus
Descrission
Capel fin a 20 (o 25) cm, sliss peui finiment tomentos, biancastr con tonalità giaunastre, òcra e soens reusa, almanch al bòrd. Tùboj giaunastr peui oliva, a ven-o un pòch bleu al taj. Përtus giàun peui da ross groson a ross sangh, a ven-o bleu al toch. Gamba àuta fin a 16 cm e larga fin a 8 cm, giàuna motobin viva, ross sangh o vinos an bass, tuta coatà da un retìcol a maje longhe e pontinà ëd ross peui brun ross. Carn giàuna cròm viv o saturà, an gavand ël pé (rossastr), a ven un pòch bleuva al taj, dossa.
Ambient
A chërs sota latifeuje.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Boletus rhodoxanthus (Krombholz) Kallenbach
Lenga balangingi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga balangingi ò Balangingi a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant le Filipin-e.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Balangingi a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sse
🇫🇮
Lasiosphaeria ovina
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mars, tut l'ann.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Riverton Airport
Ël Riverton Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Riverton, Manitòba, Canadà.
Senèdes
Senèdes a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Friborgh, con sirca 124 abitant. A së stend su na surfassa ëd 0,50 km², con na densità ëd popolassion ëd 248 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Arconciel, Épendes, Ferpicloz, Le Mouret, Treyvaux.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é ël Fransèis. 🇫🇮
Lenga mbabaram
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mbabaram a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=vmb
🇫🇮
Lauda ëd Maria
Introdussion
La Lauda ëd Maria as treuva ant l'istess manoscrit an dova as treuva ël poemèt Dit dël Re e dl'Argin-a. A l'é datà tra la fin dël sécol che a fa XIII e l’inissi dël sécol che a fa XIV.<BR> Ël manoscrit as treuva ant la Biblioteca dla Catedral ëd Noara.
Test
L'inissi dla lauda:<BR>
La Dona del Pareyso <BR> ''no porò trop fir loaa. <BR>''
La soa virginitaa, <BR> la soa vrasa humilitaa, <BR> la soa dolce caritaa: <BR> Yhesu Crist.<BR>
Pakruojis
Pakruojis ([[Media:Pakruojis.ogg|sgnaché sì për sente la pronunsia]]) a l'é na comun-a dla Contà ëd Šiauliai, ant la munissipalità dël distret ëd Pakruojis. A son staje garantì ij drit ëd Magdeborgh, o drit ëd sità, ant l'ann 1950.
Lauda ëd Maria
Test
...<BR>
Pakruojis
🇫🇮
Lauda ëd Maria
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese<BR> Giuliano Gasca Queirazza, Gianrenzo P. Clivio, Dario Pasero - La letteratura in piemontese dalle Origini al Settecento - Raccolta di testi antologici
🇫🇮
Lenga quechua, yanahuanca pasco
Pais an dova a l'é parlà
La lenga quechua, yanahuanca pasco o Quechua, Yanahuanca Pasco a fa part ëd le lenghe quechuan e a l'é parlà dzortut an Perù.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Quechua, Yanahuanca Pasco a peul esse:
Lenga Awyo, Jair
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Awyo, Jair a peul esse:<BR> <BR>
Lenga quechua, yanahuanca pasco
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=qur
🇫🇮
Lenga Awyo, Jair
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=awv
Castion Falèt
right|140px Castion Falèt (Castiglione Falletto an italian) a l’é un comun ëd 632 abitant dla provincia ëd Coni.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gianpiero Fazio (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Panorama
Aigues-Vives (Gard)
Aigues-Vives a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 12 km², con 2 733 abitant, scond ël censiment dël 2007, con na densità ëd 227 ab/km².
Castion Falèt
Anliure esterne
🇫🇮
Carife
Carife a l'é na comun-a dla region Campania, provincia d'Avlin, con sirca 1.697 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 16 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 106 ab/km quadrà. A confin-a con Castel Baronia, Frigento, Guardia Lombardi, San Nicola Baronia, Sturno, Trevico, Vallata.
Montagne (Isère)
45.14194°N, 5.19306°W
Carife
🇫🇮
Montagne (Isère)
Montagne a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 8,78 km², con 249 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 28 ab/km².
🇫🇮
Lenga kaqchikel-k'iche'
Pais an dova a l'é parlà
La lenga kaqchikel-k'iche' o Kaqchikel-K'iche' a l'é un-a dle lenghe mës-cià e a l'é parlà dzortut an Guatemala.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Kaqchikel-K'iche' a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ckz
🇫🇮
Pirené
thumb|200px|Ij Pirené dal satélit.
Ij 'Pirené (an basch: Pirinioak; an catalan: Pirineus; an fransèis: Pyrénées, an spagneul: Pirineos) a son na longa caden-a ëd montagne an Europa. A parto da l'Océan Atlàntich a òvest e arivo fin al Mar Mediterani a est.
La pì àuta montagna dj'Pirené a l'é ël Pico Aneto (3.404 m) 🇫🇮
Un ant l'àutr
Un ant l'àutr a l'é un gieugh ëd paròle anventà dal poeta André Breton e smonù dal chiel-sì ant ël 1952 an sl'arvista Medium.
'me ch'as gieuga
Un giugador a sern an segret na paròla; j'àutri a na propon-o na sconda. Ël prim giugador a dev anventé n'andvinaja ch'a conten-a costa sconda paròla dont la solussion a sia la prima. J'àutri a devo sërché 'd tacheje. Ël prim ch'a-i riva a l'é col ch'a-j toca la vira dòp ëd serne la paròla segreta. 🇫🇮
Lenga sama, panguratan
Pais an dova a l'é parlà
La lenga sama, panguratan ò Sama, Panguratan a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant le Filipin-e.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Sama, Panguratan a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=slm
🇫🇮
Castion Tinela
Castion Tinela (Castiglione Tinella an italian) a l’é un comun d' 877 abitant dla provincia ëd Coni.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Enrico Orlando (dal 5/04/2005).
Saint-Denis-de-Mailloc
Saint-Denis-de-Mailloc a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 4,23 km², con 351 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 83 ab/km².
Lenga wamin
Pais an dova a l'é parlà
La lenga wamin o Wamin a fa part ëd le lenghe australian-e e a l'é parlà dzortut an Australia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Wamin a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Bascoi, Mesía
Santiago ëd Bascoi a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Mesía. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 205 abitant (101 òm e 104 fomne) distribuì an 24 grup ëd popolassion.
Fino del Monte
Fino del Monte (Fì dol Mùt an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 1.131 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem.
Bascoi, Mesía
🇫🇮
Fino del Monte
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Matteo Oprandi (da l'08/06/2009, scond mandà dal 25/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Lenga wutunhua
Pais an dova a l'é parlà
La lenga wutunhua o Wutun a l'é un-a dle lenghe mës-cià e a l'é parlà dzortut an Cin-a.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Wutun a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wuh
🇫🇮
Aristòtil
thumb|right|200px|Aristòtil Filòsof.
Aristòtil (Aριστοτέλης an grech antich) a l'era nassù a Stagira (an Macedònia) dël 384 aGC e a l'é mòrt a Calcis (ant l'Eubéa) dël 322 aGC.
A l'ancamin dissìpol ëd Platon, Aristòtil a fonda tòst soa pròpia scòla filosòfica a Aten-e, ël Licéo. Soa curiosità anteletual a l'ha tocà tuti ij domini dla conossensa. A l'é considerà ël fondador dla zoologìa, dla meteorologìa e dla lògica.
Sò nòm, Aristòtil, ch'a seurt da l'union ëd ἀριστὀς (aristòs) "mijor" e τὲλος (telòs) "fin", as arferiss a la bon-a speransa dij sò për soa vita e sò destin. Na tradission a arpòrta che 'l ver nòm dël filòsof a sarìa stàit Aristòcl ëd Messene, ch'a sarìa 'dcò stàit ël ver magìster ëd Lissànder ël Grand, ma sta teorìa a l'é stàita arfudà da vàire studi.
Tützpatz
Tützpatz a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Mecklenburgische Seenplatte, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 21.60 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 557 abitant.
Aristòtil
Aristòtil e la matemàtica
Soe arflession a rësguardo la lògica e le nossion ëd continuità e infinì.
Aristòtil a arfuda l'esistensa dl'infinì an at, a consìdera mach l'infinì potensial: për esempi, un segment a peul esse spartì na quantità infinìa ëd vire. La continuità a l'é për chiel na nossion fìsica përcepìa daj sens. A venta comsëssìa armarché che coste arflession a l'han dzortut un sust metafìsich e a men-o nen a d'aplicassion d'órdin sientìfich o técnich an sens ës-ciass.
Aristòtil a l'ha precisà le nossion ëd definission e teorema e a l'ha marcà na distinsion antra assiòma e postulà.
Assiòma a resta për chiel na nossion comun-a e universal, tanme: si doe quantità uguaj a ven-o gavà a dle quantità uguaj, le reste a son uguaj. Un postulà, nopà, a l'é na suposission ch'a rësguarda un soget particolar e a l'é pa evidenta daspërchila.
A s-ciairiss ëdcò che na definission a presupon pa l'esistensa dla còsa definìa.
Si Zenon a l'ha smonù ij prim rudiment ëd la dialética e Senòcrat a l'ha antroduvù la paròla lògica, a l'é Aristòtil ël prim a fé dventé la lògica na siensa.
Ant J'analìtich (anté che analìtich a l'é lòn che al di d'ancheuj a l'é dit lògica), a definiss ël silogism, na sòrt dë schema lògich. A men-a anans cost ëstudi con d'arflession an sla dimostrassion e l'andussion.
Aristòtil e la fìsica
A fortìa ëdcò che ij pianeta a bogio ëd moviment uniform arlongh na sirconferensa. 🇫🇮
Francesco Antonio Tarizzo
Euvre
La fin dël poemèt:
Già che Turin l'é liberà, <BR> pòso mia arpa dëscordà <BR> e i la taco eternament<BR> al muraje de Casal con cheur content.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
🇫🇮
Neuva Aliansa
Neuva Aliansa a l'é un partì polìtich danèis ëd sènter-drita, fondà dla prima 2007. 🇫🇮
Lenga yakan
Pais andoa a l'é parlà
La lenga yakan ò Yakan a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant le Filipin-e.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Yakan a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=yka
🇫🇮
Boletus satanas
Descrission
Capel fin a 25 (o 30) cm, sliss peui vlutà, biancastr monet con tonalità grisastre, vërdastr, oliva, bistr, rosastre. Tùboj giàun peui vërdastr, a ven-o pòch bleu. Përtus giàun peui ross sangh, pì groson o giaunastr al bòrd, a ven-o bleu. Gamba àuta fin a 15 cm e larga fin a 12 cm, sférica peui clavà, giaunastra o giàuna an su, rossa an mes, giaunastra o vërdastra monet an bass, con retìcol motobin fin, ross sangh. Carn ëspëssa, biancastra o giàunastra, a ven pòch bleuva, dossastra. Odor a man a man nausiant.
Ambient
A chërs vzin ai bòsch, ant ij tajiss ëd latifeuje. A l'ha pì car la càud.
Comestibilità
Velenos.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Boletus satanas Lenz
Lenga Awyo, Edera
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Awyo, Edera o Awyo, Edera a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Indonesia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion ëd l'Awyo, Edera a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=awy
Rivière Bonnard Airport
Ël Rivière Bonnard Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Rivière Bonnard, Québec, Canadà.
Francesca Fiorentina
Scritris an lenga italian-a për masnà. Francesca Fiorentina a l'era nassùa dël 1881 e a l'é mòrta dël 1985. A l'avìa publicà artìcoj curt e poesìe, firmà La mamma, an sël giornal për cit L'Innocenza. Con sò òm, Onorato Castellino, a l'é stàita diretris dl'arvista Cuor d'Oro, anté ch'as firmava dle vire con sò cognòm, d'àutre con ël cognòm da marià, e andoa a tnisìa ëdcò la rubrica ëd corëspondensa coj letor (La pagina dell'intimità) ch'a sot-signava Mammina. Pì tard, a l'ha ëdco travajà con lë stranòm Lidia Marini.
Euvre prinsipaj
Francesca Fiorentina a l'é autris ëd vàire lìber për masnà. Për la SEI a l'ha publicà còdes d'educassion (Il libro della cortesia, Belle maniere), conte (Così va il mondo), senëtte për fijëttin-e (In famiglia), comediòle (In salotto) e vàire d'àutri volum, dont Novelle bianche. Con Paravia a l'ha publicà un lìber për le scòle elementar (Oggi teatro!), con monòlogh, diàlogh, poesìe, comediòle, operëtte. 🇫🇮
Montagnieu
45.525°N, 5.45306°W
Montagnieu a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 8,83 km², con 701 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 79 ab/km².
🇫🇮