cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bissières
Bissières a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 1,55 km², con 160 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 103 ab/km². 🇫🇮
Falco vespertinus
Ambient
Da finì.
Arnad (vin)
🇫🇮
Falco vespertinus
Distribussion
Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Falco vespertinus
Plourin-lès-Morlaix
Plourin-lès-Morlaix a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 40,94 km², con 4.176 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 102 ab/km².
🇫🇮
Lenga patamona
Pais an dova a l'é parlà
La lenga patamona o Patamona a fa part ëd le lenghe carib e a l'é parlà dzortut an Gujan-a.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Patamona a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pbc
🇫🇮
Patamona language
Russula paludosa
Descrission
Capel fin a 15 cm, brilant, ross viv, groson o coram. Lamele crema peui òcra ciàir. Fil dle vire rossastr. Gamba àuta fin a 12 cm e larga fin a 4 cm, motobin mòla, lavà ëd reusa, pì o men angrisenta, macià. Carn dura, dossa o brusca.
Ambient
A chërs sota conìfere ùmide, an montagna.
Comestibilità
A ven dàita për comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Russula paludosa Britzelmayr 1891
Chubut
Ël Chubut a l'è na provinsa dl'Argentin-a. Soa capital a l'è Rawson. 🇫🇮
Gavassàuna
thumb|right|140px|Blason dël vèj comun ëd Gavassàuna Gavassàuna (Gavazzana an italian) a l'é un pais dël Piemont, an provinsa ëd Lissandria.
A l'é stait un comun autònom fin al 31/12/2017; dal 01/01/2018 a l'é stàit ancorporà ant ël comun ëd Cassan për formé n'ùnich comun.
Al 01/01/2017 Gavassàuna a l'avìa 175 abitant.
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
George Mosse
Stòrich ebréo, a vnisìa da na famija dl'àuta borzoasìa alman-a. George Lachmann Mosse a l'era nassù a Berlin ai 20 dë stèmber dël 1918 e a l'é mòrt a Madison (Wisconsin) ai 22 ëd gené dël 1999. Ij 31 ëd mars dël 1933 a l'era passà an Ësvìssera.
A l'ha studià ël fenòmeno nasista e fassista. Scond chiel, 'me ch'a l'avìa scrivù ant n'artìcol an sël Journal of Contemporary Hystory, ël fassism a l'ha arseivù ëdcò d'anfluense da la rivolussion fransèisa, dzortut an lòn ch'a rësguarda la mobilitassion dla gent e soa antëgrassion ant ël sistema polìtich për mojen ëd na serie ëd rit e sirimònie e ëd n'estética dla polìtica adressà a lë bzògn ëd comunità ant l'época andustrial.
🇫🇮
Muhen
Muhen a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argovia, con sirca 3.245 abitant. A së stend për na surfassa ëd 7,03 km², con na densità ëd popolassion ëd 462 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Gränichen, Hirschthal, Holziken, Kölliken, Oberentfelden, Unterkulm.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Lenga parauk
Pais an dova a l'é parlà
La lenga parauk o Parauk a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Myanmar.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Parauk a peul esse:
Glewitz
Glewitz a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Lenga parauk
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=prk
Glewitz
A aparten a l'aministrassion ëd Franzburg-Richtenberg.
Colegament estern
Glewitz no Sit ëd Amt ëd Franzburg-Richtenber
Basilea-Campagna
thumb|Localisassion dël Canton ëd Basilea-Campagna thumb|Mapa dël Canton ëd Basilea-Campagna thumb|120px|Scu dël Canton ëd Basilea-Campagna Basilea-Campagna a l'é un Canton ëd la Svìssera. La capital a l'é Liestal.
Ansema al canton ëd Basilea-Sità a forma ël canton stòrich ëd Basilea. Ij doi canton a son dividusse ai 26 d'aost dël 1833.
La popolassion a l'é ëd lenga alman-a.
🇫🇮
Proceno
Proceno a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Viterb, con sirca 632 (Cens. 2001) abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 41,87 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 15,09 ab/km quadrà. A confin-a con Acquapendente, Castell'Azzara (GR), Piancastagnaio (SI), San Casciano dei Bagni (SI), Sorano (GR). 🇫🇮
Lenga nubi
Pais andoa a l'é parlà
La lenga nubi o Nubi a fa part ëd le lenghe créole e a l'é parlà dzortut an Uganda.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Nubi a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kcn
Lenga atruahi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga atruahi o Atruahi a fa part ëd le lenghe carib e a l'é parlà dzortut an Brasil.
Lenga nubi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga atruahi
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Atruahi a peul esse:
Leuilly-sous-Coucy
Leuilly-sous-Coucy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 12,69 km², con 418 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 32 ab/km².
Lenga atruahi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=atr
Leuilly-sous-Coucy
🇫🇮
Lenga atruahi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Miles Davis
thumb|Miles Davis ant ël 1955-56 Sonador ëd tromba.
Nassù dël 1926, mòrt dël 1991.
Euvre prinsipaj
A marca l'intrada ëd Miles Davis an sò perìod elétrich, psichedélich e funky. 🇫🇮
Arnad-Montjovet superior
Ël vin Arnad-Montjovet superior as prodov ant le comun-e d'Arnad, Montjovet an Val d'Osta.
Al Nebieul as gionta d'uvagi locaj, com ël "Gros vien".
🇫🇮
Blainville-sur-Orne
Blainville-sur-Orne a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 7,1 km², con 4.341 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 611 ab/km².
🇫🇮
Lenga Maskelynes
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Maskelynes o Maskelynes a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Vanuatu.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=klv
Hartney Airport
Ël Hartney Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Hartney, Manitòba, Canadà. Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CKT5.
Lenga aràbica giudé-marochin-a
Lenga aràbica giudé-marochin-a
Pais an dova a l'é parlà
La lenga aràbica giudé-marochin-a o aràbich giudé-marochin a fa part dle lenghe semìtiche e a l'é parlà specialment an Israel.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' aràbich giudé-marochin a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=aju
Lenga wa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga wa o Wa a fa part ëd le lenghe Austro-Asiàtiche e a l'é parlà dzortut an Myanmar.
Vassili Choukchine
Vasilij Makarovič Šukšin, conossù ëdcò 'me Vassili Choukchine (An lenga russa Василий Макарович Шукшин); (Srostki, 25 luj 1929 – Kletskaja, 2 otòber 1974) a l'é stàit në scritor e regista ëd cine.
Lenga wa
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Wa a peul esse:
Vassili Choukchine
🇫🇮
Lenga wa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wbm
Couzadoiro, Ortigueira
San Cristovo ëd Couzadoiro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Ortigueira. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 178 abitant (92 fomne e 86 òm) distribuì an 23 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Inocybe corydalina
Descrission
Capel fin a 7 cm, un pòch scajos, brunastr ëdzora a un fond ciàir, con na pupa velà peui verd oliva scur. Gamba àuta fin a 7 cm e larga fin a 1 cm, ciàira. Odor ëd bàlsam dël Perù, com Inocybe bongardii.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Inocybe corydalina Quélet
Johnny Weissmuller
Ator american‎, d'orìgin austrìaca, nassù dël 1904 e mòrt dël 1984. A l'é l'ator pì avosa ant ël ròl ëd Tarzan, dont a l'ha antërpretà dódes film. 🇫🇮
Còrdoba (provincia)
thumb|Localisassion Còrdoba a l'é na provinsa dl'Argentin-a. Soa capital a l'é la sità 'd Còrdoba.
Lenga sikiana
Pais an dova a l'é parlà
La lenga sikiana o Sikiana a fa part ëd le lenghe carib e a l'é parlà dzortut an Brasil.
Còrdoba (provincia)
🇫🇮
Lenga sikiana
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Sikiana a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga àraba créola sudanèisa
Pais andoa a l'é parlà
La lenga àraba créola sudanèisa o àrabo créol sudanèis a fa part ëd le lenghe créole e a l'é parlà dzortut an Sudan.
Corrientes (provincia)
Corrientes a l'è na provinsa dl'Argentin-a. Soa capital a l'è la sità 'd Corrientes. 🇫🇮
Lenga àraba créola sudanèisa
Classìfica
Në schema ëd classìfica ëd l'àrabo créol sudanèis a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pga
🇫🇮
Gremersdorf-Buchholz
Gremersdorf-Buchholz a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Franzburg-Richtenberg.
Entre Rios
L'Entre Rios a l'é na provinsa dl'Argentin-a. La capital a l'é Paranà.
Blangy-le-Château
Blangy-le-Château a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 10,66 km², con 618 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 58 ab/km².
🇫🇮
Stanisław Marcin Ulam
thumb|right|200px|Stanisław Marcin Ulam Stanisław Marcin Ulam a l'é stàit un matemàtich che a l'ha partissipà al proget Manhattan e a l'ha proponù ël proget Teller-Ulam për j'arme nuclear. A l'ha anventà la propulsion nuclear a ampulsion e a l'ha dësvlupà na serie d'utiss matemàtich për la teorìa dij nùmer, la teorìa dj'ansem, la teorìa ergòdica e la topologìa algébrica.
Biografìa
Stanisław Ulam a l'era nassù ij 13 d'avril dël 1909 a Lviv, an Galissia, ch'a fasìa part antlora dl'Amper Àustr-Ungàrich e al di d'ancheuj a l'é teritòri ucrain, e a vivìa ant la part ëd la sità con popolassion a magioransa polonèisa. Sò magìster an matemàtica a l'é stàit Stefan Banach, matemàtich fiamengh e un djë spìrit pì ativ ëd la "scòla matemàtica dë Lviv" e pi an general dl'arnomà "scòla matemàtica polonèisa" tra le doe guère.
Dël 1938 Ulam a l'é andàit ant jë Stat Unì tanme Harvard Junior Fellow e, quand soa borsa a l'é terminà, a l'é trasferisse a la facoltà ëd l'Università dël Wisconsin d'anté ch'a giutava sò frel Adam, che a l'era rivà da la Polònia për via ëd la sconda guèra mondial, a mantnisse. Antramentre ch'a l'era là, sò amis John von Neumann a l'ha anvitalo a partissipé a un proget segret ant ël Neuv Méssich; apress avèj fàit chèich verìfiche chiel a l'ha acetà l'ancàrich.
Ulam an colaborassion con C. J. Everett, che a l'ha fàit ij cont, a l'ha mostrà che ël model ëd la bomba a idrògen proponù da Edward Teller a l'era nen adat e a l'ha proponù un mej métod. A l'é stàit ël prim a capì che as podìo posissioné tuti ij component ant n'ùnich contenidor ant la bomba H, buté la bomba a fission da na part e ël material termonuclear da n'àutra e dovré ël colp mecànich provocà da la bomba a fission për comprime e peui fé s-ciopé ël material da fusion. A l'ancamin Teller a l'ha arfudà n'idèja parèj, ma a l'ha s-ciairà soa utilità e a l'ha sugerì ëd dovré ël plutònio tanme acension dla splùa, an butand-lo al sènter dël material ëd fusion për anandié la reassion ëd fusion. Teller a l'ha modificà l'idèja d'Ulam an sla compression capend che le radiassion ëd la fission nuclear a sarìo stàite pì eficass dël colp mecànich. Cost métod a l'é dventà lë stàndard për la creassion ëd bombe H. A cost arzultà a l'era rivaje, al midem temp, ëdcò ël fìsich soviétich Andrej Sakharov.
Ulam a l'avù la càtedra a l'Università dël Colorado ant ël 1965 e a l'é restà consulent a Los Alamos, an passand soa vita antra Boulder, Santa Fe e ël Neuv Méssich. Pì tard a l'ha tramudà a Gainesville, an Florida, anté ch'a l'ha travajà për l'Università ëd la Florida. A l'é mòrt a Santa Fe ij 13 ëd maj dël 1984.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Urbisaglia
right|140px Urbisaglia a l'é un comun dle Marche ëd 2.778 abitant, an provincia ëd Macerà.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberto Broccolo (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
thumb|right|200px|La sisterna ëd l'aquedot roman
Arferiment
🇫🇮
Lenga Malua Bay
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Malua Bay o Malua Bay a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Vanuatu.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Malua Bay a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mll
Lactarius salmonicolor
thumb|right
Descrission
Capel fin a 15 cm, zonà fin, giàun groson salmonà pì o men viv, dle vire macià ëd brun groson, nen anvërdent o motobin pòch. Lamele groson salmonà. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 3 cm, un pòch dël midem color, un pòch scobicolà. Carn ciàira, pì groson an periferìa. Làit groson salmon, a cambia pòch o da ambrunent a pì o men vinos a la longa. Odor americant.
Ambient
A chërs sota ij sapin.
Comestibilità
Comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Lactarius salmonicolor Heim & Leclair
Lenga aràbica levantin-a setentrional
Lenga aràbica levantin-a setentrional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga aràbica levantin-a setentrional o aràbich levantin setentrional a fa part dle lenghe semìtiche e a l'é parlà specialment an Siria.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Plourin
Plourin a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 25,57 km², con 895 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 35 ab/km².
Lenga aràbica levantin-a setentrional
Còdes ISO
<BR>
Plourin
🇫🇮
Lenga aràbica levantin-a setentrional
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=apc
Monterosso al Mare
Monterosso al Mare (Monterosso an lìgur, Munterùsu ant ël dialèt local) a l'é un comun dla Liguria ëd 1.462 abitant, an provincia dla Spessia. A l'é un dij tre comun dlë Sinch Tère.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Emanuele Moggia (dal 26/05/2014).
Sità gemelà
Monterosso al Mare a l'é gemelà con:
Anliure esterne
left|thumb|300px|Panorama 🇫🇮
Haiti
thumb|right|160px Haiti (Ayiti an haitian, Haïti an fransèis) a l'é un pais dij Caràib.
A confin-a con la Repùblica Duminican-a.
La capital a l'é Port-au-Prince.
A l'ha na surfassa ëd 27.750 km² e a conta anviron 8.800.000 abitant.
Anté ch'as treuva
300px|center
Haiti a òcupa la part ossidental ëd l'ìsola d'Hispaniola.
Stòria
Haiti a l'era na colònia fransèisa e a l'é diventà indipendent ël 1m ëd gené dël 1804.
Murgenthal
Murgenthal a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argovia, con sirca 2.880 abitant. A së stend për na surfassa ëd 18,61 km², con na densità ëd popolassion ëd 155 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Boningen (SO), Brittnau, Fulenbach (SO), Pfaffnau (LU), Roggwil (BE), Rothrist, Vordemwald, Wolfwil (SO), Wynau (BE).
Haiti
Stòria
A l'é stàit la prima repùblica nèira al mond.
Murgenthal
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Haiti
Organisassion polìtica
Ël president a l'é Claude Joseph (dal 2021).
Ël prim ministr a l'é Ariel Henry (dal 2021).
🇫🇮
Fraxinus excelsior
Descrission
A l'é n'erbo ch'a peul rivé fin-a a 30 méter d'autëssa. A l'ha na sàgoma slansà e na còma ch'a ven oval e ariondà, cand a l'é lassà chërse ëd fasson ëspòtica.
Le feuje a son opòste, butà a doe a doe da banda dij branch e a l'han na longheur ch'a riva a 25 cm. A son formà da 'n nùmer dëscobi ëd fujëtte ovaj, bëslonghe e aùsse, dentà an sij bòrd. D'otonn a ven-o tòst giàune e a tombo.
La scòrsa a resta seulia për assè 'd temp, con un color gris-vërdastr. Ant j'esemplar pi vej a l'é rupìa, con d'anchërne fin-e e s-ciasse.
Ij frut a son bondos, portà an rape pendrojante.
Leury
Leury a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 3.69 km², con 418 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 30 ab/km².
Arferiment
🇫🇮
Fraxinus excelsior
Notissie
A peul rivé a vive fin-a a 150 agn.
A fioriss an avril o maj, prima ëd buté le feuje.
Ël bòsch a l'é bianch o a dà an sël reusa, con d'arfless ëd mareperla
Ant la meisin-a tradissional piemontèisa as dovrava la feuja për rèuma, gota, artritism; a l'é diurétich.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Aleksandr Rodčenko
Pitor, dissegnator, scultor. Esponent dla vanguardia soviética a l'ha arpresentà, con na pràtica ch'a visava a brisé la division tradissional antra camp e géner artìstich, la sìntesi dj'art tìpica dël costrutivism.
Aleksandr Mikhailovič Rodčenko (cirìlich: Александр Михайлович Родченко) a l'era nassù a San Peroborgh ël 23 ëd novèmber dël 1891 e a l'é mòrt a Mosca ël 3 dë dzèmber dël 1956.
Livrà la scòla d'art ëd Kazan, dël 1914, a l'ancamin a l'é avzinasse a A. Beardsley, ch'a l'ha anfluensà soe teorìe a vnì an sla linia, e già dal 1915, amis ëd V.E. Tatlin e dij futurista, a l'ha smonù a la mostra Magasin ëd Mosca na serie ëd dissègn ësperimentaj fàit con righel e compass.
Rodčenko a l'ha ancaminà a partissipé motobin prest a j'atività dle neuve anstitussion colturaj dla rivolussion russa. Ansema a Olga Rosanova a l'é ocupasse dla riorganisassion dël travaj ch'a rësguardava j'art aplicà ant le fàbriche e ij laboratòri artisan.
Soe esperiense ëd progetista a l'han ancaminà con la decorassion dël Cafè pitoresch (Mosca, 1917) e a l'han avù sò moment pì fiamengh ant ij proget d'architetura-scultura dissegnà ant la curnis dël sìrcol antërdissiplinar moscovita Sìntesi-pitura-scultura-architetura.
Dal 1923, a pràtica ël fotomontage, técnica ch'a l'é 'l prim a spantié ant l'Union Soviética.
Apress, a realisa ij ritrat fotogràfich dij sò amis ('me Majakovskij) e ëd soa mare, an gròss pian ës-ciass.
Dal 1926, a piassa la fotografìa al sènter ëd sò travaj, an fortendne la superiorità rëspet a la pitura e an considerandla un mojen pì arpresentativ ëd la modernità.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Émile Chanoux
Nodar, Émile Chanoux a l'é l'eròe nassional dl'Arzistensa valdostan-a, dont a l'é stàit l'animator. A l'era nà ai 9 ëd gené 1906. Soa famija a l'era originaria dla comba ëd Champorcher, sò pare a l'era vardia-cassa.
Da giovo, Émile a l'avìa studià al cit seminari d'Osta. Ai 13 d'avril 1925, con na partìa d'amis, a l'ha fondà l'assossiassion La Jeune Vallée d'Aoste, pressiedùa da l'abà Trèves; Chanoux a l'é stàit vice-pressident fin-a a la mòrt ëd Trèves, dël giugn 1941, cand a l'ha rampiassalo.
L'arestassion e la mòrt
Ai 18 ëd maj 1944 la ca 'd Chanoux a l'é stàita perquisìa dai fassista e chiel a l'é stàit arestà, patlà e torturà. La sèira dij 29 ëd maj 1944 a l'é stàit butà an soa cela dla caserma dla polissìa d'Osta; a l'avìa ancor podù scambié doe paròle con soa fomna: «dzi pas predza», a l'avìa dije, an franch provensal (i l'hai nen parlà), «me gnanca» (gnanca mi) a l'ha rësponduje chila. A l'é stàit trovà mòrt ant la neuit, pendù a le sbare dla fnestra. Ij fassista a l'avìo fàit core la vos ch'a l'era massasse, ma a l'é possìbil ch'a l'abio massalo lor e butà an sena un suissidi. 🇫🇮
Hatchet Lake Airport
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CJL2.
Maria Callas
thumb|right|200px|Maria Callas ant la Tosca ëd [[Giacomo Puccini|Puccini]] Maria Callas a l'era nassùa a New York ël 2 dë dzèmber dël 1923 e a l'é mòrta a Paris ël 16 dë stèmber dël 1977. Sò genitor a l'ero dij grech emigrà an América e 'l sò nòm ver a l'era Ánna María Kekilía Sofía Kalogeropoúlou (Άννα Μαρία Καικιλία Σοφία Καλογεροπούλου), ma dël 1929 a l'han "copà" ël cognòm an Callas (Κάλλας).
A l'é stàita un dij pi famos sopran del sècol ch'a fa XX.
🇫🇮
Fraxinus ornus
Descrission
A l'é na pianta àota fin-a a 8 méter. A l'ha bion goregn e scòrsa color sënner. Le fior, përfumà, a l'han na coron-a con quatr làver bianch e a ven-o ant l'istess perìod che le feuje, ëd color verd ciàir.
Costo artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Distribussion
A l'é spantià ant l'Euròpa meridional.
Da finì.
Notissie
Da finì.
Repùblica Duminican-a
thumb|right|160px La Repùblica Duminican-a a l'é un pais dij Caràib.
A confin-a con Haiti.
La capital a l'é Santo Domingo.
A l'ha na surfassa ëd 48.730 km² e a conta anviron 9.760.000 abitant.
Anté ch'as treuva
300px|center
La Repùblica Duminican-a a òcupa la part oriental ëd l'ìsola d'Hispaniola.
Organisassion polìtica
La Repùblica Duminican-a (nòm ofissial: República Dominicana) a l'é na repùblica pressidensial.
Ël president a l'é Danilo Medina (Partì dla liberassion duminican-a, dal 2012).
🇫🇮
Gordon Scott
Ator. Gordon Scott a l'era lë stranòm d'art ëd Gordon Werschkull, d'orìgin austrìache, nassù ij 3 d'ost dël 1926. A l'é stàit l'ator nùmer óndes a antërpreté Tarzan, ël prim a color.
Da cand ch'a l'era motobin giovo a l'avìa frequentà le palestre e a l'era stàit bagnin a Las Vegas. A l'era àut 1,91 méter, a peisava 98 chilo, con na sirconferensa ëd petoraj d'1,23 méter. A l'era stàit ëdcò marine. Da soa prima fomna, Vera Miles, a l'ha divorsià apress quatr agn e a l'é mariasse an tut quatr vire. A l'era stàit sërnù an tra dosent candidà për esse Tarzan al pòst ëd Lex Barker. Finìa la serie ëd Tarzan, a l'era andàit a Cinecittà a arsité an dij film sj'eròe mitològich e ant ij prim western spaghet. Da vej a l'é stàit cudì da na cobia d'amis, apress avèj sgheirà tuta la richëssa butà da part an tra 'l 1955 e 'l 1965. A l'é mòrt a l'ospidal a Baltimora ij 3 ëd maj dël 2007, për dij problema al cheur. 🇫🇮
Villars-sur-Glâne
Villars-sur-Glâne a l'é na comun-a dla Svìssera, ant canton ëd Friborgh, con sirca 9.826 abitant. A së stend su na surfassa ëd 5,47 km², con na densità ëd popolassion ëd 1.796 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Corminboeuf, Friborgh, Givisiez, Hauterive, Marly, Matran.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é ël Fransèis. 🇫🇮
Fërsnèira
Fërsnèira (ëdcò Fërsnèra ant la parlà local, Fresonara an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 690 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
Ël pais a resta ant l'àuta pian-a lissandrin-a, sël piuvent oriental ëd la comba dël torent Òrba.
Stòria
thumb|left|200px|La cesa parochialA smìa probàbil che la fondassion ëd Fërsnèira a armontèissa a l'àuta Età 'd Mès e ch'ël topònim a peussa derivé da chèich element natural ch'as trovava ant la comba dl'Òrba, a coi temp sarvaja e pien-a 'd bòsch. A-i son djë studios ch'a penso ch'ël nòm inissial a fussa Frassinaria për armarché la presensa dij frasso, àutri a penso ch'ël nòm a fussa Frixinaria, da coleghé a j'osèj migrator ciamà frison, àutri ancora a penso ch'ël nòm a sia lijà al longobard Frischen, valadì tèra nen cudìa. La prima sorgiss ch'a documenta l'esistensa dël pais a l'é dl'ann 969, quand che Alasia, fomna dl'imperador Oton I, a don-a 'l vilagi an feod al monasté 'd San Salvador ëd Pavìa. La cession a l'é confermà chèich agn pì tard da l'imperador Oton II (981), da l'imperador Oton III (1000) e dal re Arduin d'Ivrèja (1003). Fërsnèira a resta goernà sota la giurisdission pavèisa fin al sécol ch'a fa XIII, quand che ij drit sël pais a ven-o catà da la Comun-a 'd Lissandria. Dël 1348 Lissandria e l'area sogetà a soa giurisdission a fan sarament ëd fedeltà a Luchin Viscont e parèj për squasi doi sécoj ël pais a resta sota al contròl dël Ducà 'd Milan. A l'inissi dël Quatsent, la region a fa part dij possediment dël capitan ëd vintura Facin Can. Dòp che doi sò sgnor, Dumini Tròt e Rizzo Dal Pozzo, a l'ero arvirasse contra 'd chiel, ël capitan për punission a fa dëstrue 'l pais për peui riedifichelo.
Tornà dël 1413 sota ai Viscont ëd Milan, Fërsnèira a l'é anfeodà a la famija Anfoss, che dël 1470 a vendo ij drit sël pais ai Guasch ëd Bisio. Ël feod a ven spartì con la famija dij Tròt. Da la fin dël Sinchsent ij Tròt a resto j'ùnich feodatari. Ël pais a resta sota la dominassion ëspagneula fin a l'inissi dël Setsent, quand che për efet ëd l'estinsion ëd la Cà Real ëspagneula a s'ancamin-a na guera 'd sucession ch'a ved la Fransa contra Austria e Savòja. Ël Piemont a l'é ocupà dai fransèis ma dël 1706 la vitòria dj'austrìach e dij savojard a consent ël passagi dla Lombardìa a l'Austria e l'anession ëd Lissandria ai Savòja. Fërsnèira a passa parèj al Ducà ëd Savòja prima e al Regn ëd Sardëgna peui. D'apress a l'época dla dominassion fransèisa ëd Napoleon Bon-a-part, dël 1815 a torna ant ël Regn ëd Sardëgna e a l'é aministrà sota a la Division (peui Provinsa) ëd Lissandria, a la Provinsa (peui Sircondari) ëd Lissandria e al Mandament dël Bòsch.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Massimo Bisio (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014, dagià sìndich dal 1990 al 2004).
Arferiment
thumb|left|300px|Ël Palass Comunal 🇫🇮
Formosa (provincia)
La Formosa a l'è na provinsa dl'Argentin-a. Soa capital a l'è Formosa. 🇫🇮
Lenga salumá
Pais an dova a l'é parlà
La lenga salumá o Salumá a fa part ëd le lenghe carib e a l'é parlà dzortut an Brasil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=slj
🇫🇮
Inocybe tenebrosa
Descrission
Capel fin a 5 cm, da fibrilos a un pòch scajos, un pòch velà ëd gris, da brun oliva scur a bes rossastr al bòrd. Lamele bes giaunastre. Gamba àuta fin a 5 cm e larga fin a 0,6 cm, bianch giaunastr, an pressa pien-a ëd brunastr fin a brun neirastr dal pé. Odor ëd banan-a.
Comestibilità
A peul esse velenos.
Òm Aragn
L'Òm Aragn a l'é 'n përsonage dij fumèt dla Marvel, creà dël 1962 da Stan Lee e Steve Ditko.
Orfanin fin da cit, adotà da sò barba Ben e soa magna May, Peter Parker durant n'esperiment a l'é mordù da n'aragn radioativ ch'a-j forniss dij podèj strasordinari che a-j permëtto dë dventé l'Òm Aragn. Peter Parker a l'é në student con la testa an tra le nìvole, an-namorà gòf e travajeur pastisson. A travaja al giornal Daily Bugle, dirigiù da Jonah J. Jameson, ch'a l'ha an ghignon ël sùper-eròe, an vendend-je le fòto ch'a fa antramentre ch'a agiss tanme l'Òm Aragn.
Ansima a cost përsonage a l'é 'dcò fàit vàire film. 🇫🇮
Lactarius violascens
Descrission
Capel fin a 10 cm, da brun violet sombr a lila brunastr, an pressa brinà, zonà da macie o tampëtte conséntriche al bòrd. Lamele adnà decorente, ciàire peui crema òcra con arfless brunastr. Gamba àuta fin a 6 cm e larga fin a 2 cm, un pòch gutulà, da òcra a un pòch dël midem color. Carn ch'a ven violëtta ant ël capel e angiaunenta ant la gamba, an sl'àgher. Làit bianch, isolà a cambia nen, a ven viòla sombr an sla carn e an sle lamele, americant.
Ambient
A chërs sota latifeuje.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Lactarius violascens (Otto : Fr.) Fries
Biblioteca apostòlica vatican-a
thumb|right|200px|La Sala Sistin-a dla Biblioteca vaticana La biblioteca apostòlica vatican-a as treuva ant la Sità dël Vatican.
A l'ha na surfassa ëd 14.000 méter quàder e a l'é un-a dle pì grande biblioteche dël mond: a goerna 1.600.000 lìber, 8.300 ancunàbij, 150.000 manuscrit e papé d'archivi, 300.000 monede e mudaje e 20.000 oget d'art.
Antra ij sò test pì amportant a-i é ël Còdes Vatican dël IV sécol, an grech, ch'a l'é ël pì antich manuscrit complet ëd la Bibia ch'a sia rivane, e la Divin-a Comedia ëd Dante Alighieri con plance ëd Botticelli.
Soa mission a l'é për ël vantage e l'anteresse comun dj'òm ëd siensa, coma stabilì da Nicòla V, e për la dignità dla Cesa militanta e lë spantiament ëd la fé, coma giontà da Sist IV.
Stòria
Le rèis ëd la biblioteca vatican-a a armonto al IV sécol, ma soa vera stòria a ancamin-a dël 1378 con Gregòri XI.
Sota Nicòla V (1447-1455) la biblioteca a l'é anrichisse ëd manuscrit latin, grech e ebréo. Sist IV (1471-1484) a l'ha fissà soa sede andoa a l'é al di d'ancheuj e nominà ël prim bibliotecari. Dël 1481 la biblioteca a goernava 3489 euvre për la consultassion.
Ant ël sécol ch'a fa XVII la biblioteca a l'é vnùita motobin pì granda, an arseivend ij fond ëd la biblioteca ëd Heidelberg (tramudà dël fërvé 1623 për protegje da le lije protestante durant la Guèra dij trant'agn e rivà a Roma apress ses mèis ëd viage), dij duca d'Urbin e dl'argin-a Cristin-a dë Svessia.
🇫🇮
San Lorenzo Nuovo
San Lorenzo Nuovo a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Viterb, con sirca 2.067 (Cens. 2001) abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 28,00 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 73,82 ab/km quadrà. A confin-a con Acquapendente, Bolsena, Capodimonte, Castel Giorgio (TR), Gradoli, Grotte di Castro, Montefiascone. 🇫🇮
Zappos
thumb|right|200px|J'offisi dla Zappos a Henderson Zappos a l'é n'asienda 'd vèndita dë scarpe an sla Ragnà, fondà dël 1999. A l'é arnomà për consigné a gràtis sò material e a fortiss d'avèj a disposission n'arzerva 'd pì 'd tre milion ëd prodot. Soa sede a l'é a Henderson an Nevada.
Blay
Blay a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 7,24 km², con 239 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 33 ab/km².
Zappos
Ëd luj 2009 a l'é stàita catà da Amazon për 928 milion ëd dòlar.
🇫🇮
Blay
🇫🇮
Plouvien
Plouvien a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 33,56 km², con 2.886 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 86 ab/km².
🇫🇮
Jujuy (provincia argentin-a)
Jujuy a l'è na provinsa dl'Argentin-a. La capital a l'è San Salvador de Jujuy.
🇫🇮
Lenga naga pidgin
Pais andoa a l'é parlà
La lenga naga pidgin o Naga Pidgin a fa part ëd le lenghe créole e a l'é parlà dzortut an India.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Naga Pidgin a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nag
🇫🇮
Monterosso Calabro
right|140px Monterosso Calabro a l'é un comun dla Calabria ëd 1.861 abitant, an provincia ëd Vibo Valentia.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ercole Massara (dal 28/05/2007).
Arferiment
🇫🇮
Lenga Malfaxal
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Malfaxal a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mlx
Silvio Faccenda
Poeta e prosador ëd Canal an lenga piemontèisa. Silvio Faccenda a l'era nassù dël 1930 e a l'é mòrt dël 2005. A fasìa part dij Brandé. 🇫🇮
Tolentino
right|140px Tolentino a l'é un comun dle Marche ëd 20.308 abitant, an provincia ëd Macerà.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luciano Ruffini (dal 12/06/2007 -second mandà-).
Amian Marslin
Stòrich roman.
Amian Marslin (Ammianus Marcellinus an latin) a l'era nassù a Antiòchia dël 330 anviron e a l'é mòrt a Roma dòp dël 391.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Major Jones
Major James Brooks Jones a l'é n'ex giugador american ëd bala a sësta, professionista dla NBA. A l'é frel d'àutri tre giugador professionista 'd bala a sësta: Wil Jones, Caldwell Jones e Charles Jones.
Bahamas
thumb|right|160px Le Bahamas a son un pais dij Caràib.
La capital a l'é Nassau.
A l'han na surfassa ëd 13.878 km² e a conto anviron 330.000 abitant.
Anté ch'as treuvo
300px|center
Millienhagen-Oebelitz
Millienhagen-Oebelitz a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Bahamas
Anté ch'as treuvo
Lë stat a l'é formà da un arsipélagh ëd 700 ìsole ant l'Océan Atlàntich, a est dla Florida (Stat Unì), a nòrd ëd Cuba e a òvest ëd l'ìsole Turks e Caicos.
Stòria
Le Bahamas a son stàite un possediment dël Regn Unì dal 1783 fin al 1973, quand a l'han otnù l'indipendensa.
Millienhagen-Oebelitz
A aparten a l'aministrassion ëd Franzburg-Richtenberg.
Bahamas
Organisassion polìtica
Le Bahamas (nòm ofissial: Commonwealth of the Bahamas) a son un regn dël Commonwealth e l'argina a l'é Carl III dël Regn Unì.
Ël prim ministr a l'é Philip Davis (dal 2021).
🇫🇮
La Pampa
La Pampa a l'è na provinsa dl'Argentin-a. La capital a l'è Santa Rosa de Toay.
🇫🇮
Brigham Young
thumb|right|200px|Brigham Young Brigham Young a l'era nassù ant ël Vermont ël 1m ëd giugn dël 1801 e a l'é mòrt a Salt Lake City ël 29 d'agost dël 1877. A l'é stàit ël second pressident ëd la cesa mormon-a (apress Joseph Smith, sò fondador) e ël prim goernador dël teritòri dlë Utah.
A l'é stàit ëstranomà ël Mosé merican, për avèj mnà sò pòpol a travers ël desert a na tèra promëttùa. Brigham Young a l'ha avù 27 fomne, ch'a l'han daje 56 masnà. A chiel a l'é antitlà l'Università Brigham Young a Provo.
🇫🇮
Premi Nobel
Ël Premi Nobel a l’è un premi ëd valor internassional assegnà da l’aministrassion svedèisa. Ël premi a l’é dàit tuti j'agn a përson-e ch'as son fasse arconòsse ant ij diferent camp dla conossensa, «an dasend important benefissi a l'umanità», për soe arserche, dëscuèrte e invension, për l'euvra literaria, për l'impegn an favor dla pas mondial. A l’é ëdcò an general vist 'me ël premi ëd pi grand importansa dël dì d’anchëuj.
El premi a l’è stàit fondà d'apress j'ùltim vorèj d'Alfred Nobel, industrial svedeis e inventor dla dinamite, sotsignà ant ël Club Svedèis-Norvegèis ëd Paris dël 27 novèmber 1895. La prima premiassion a l’é stàita dël 1901, quand a son stàit ësmonù ij premi për la pas, për la literatura, për la chìmica, për la medzin-a e për la fìsica. Dël 1969 as da ëdcò ël premi për l'economìa an arcòrd d'Alfred Nobel. La sirimònia ëd consëgna as ten ël 10 dë dzèmber, aniversari dla mòrt dël fondador. Ij premi Nobel ant le dissiplin-e spessìfiche (chìmica, fìsica, literatura e medzin-a) e ël premi për l'economìa a son normalment giudicà ij premi pi arnomà ch’as peulo dé an coj camp. Ël premi Nobel për la pas a eufr un grand prestigi, combin ch’a sia sovens orìgin ëd debat polìtich.
Stòria dël premi
La prima sirimònia ëd donassion dij premi Nobel a l’è stàita a la veja Academia Real ëd Mùsica dë Stocòlma dël 1901 (la sirimonia ëd donassion dël Nobel për la Pas a l’è nopà a Òslo); dël 1902, ij premi a son ëstàit formalment assignà dal Re dë Svessia. Ël re Oscar II an prinsipi a l’ha pa aprovà l'assegnassion ëd gròss premi nassional a strangé, ma as dis ch’a l’abia cangià idèja apress avèj capì ël valor ëd reclam che coj premi a podìo avèj për soa nassion. Ij premi a son dàit con na sirimònia formal ch’as ten tuti j'agn dël 10 dzèmber, l'aniversari dla mòrt d'Alfred Nobel. Ij nòm ëd coj ch’a l'han vagnà a son abitualment nonsià già da otóber dai diferent comità e institussion ch'a servo 'me giurìe ëd selession ëd coj ch'a son premià. La donassion dël premi Nobel a l’é compagnà ëdcò da na vìncita ëd dané, al di d’ancheuj sirca 10 milion ëd coron-e svedèise (pòch pì d'un milion d'euro). Cost premi an dané a servìa an orìgin për përmëtte ai laureà 'd seguité sò travaj o l'arserca sensa la pression dl'arserca ëd dané.
Ij premi a son ëstàit assignà tuti j'agn, dal 1901, për j'arzultà otnù an:
🇫🇮
Hatchet Lake Water Aerodrome
Ël Hatchet Lake Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Hatchet Lake, Saskatchewan, Canadà.
Mendòza (provincia)
Mendòza a l'è na provinsa dl'Argentin-a. La capital a l'è Mendòza.
🇫🇮
Lenga Malay
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Malay a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mly
Bouvante
44.96528°N, 5.27139°W
Bouvante a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 83,88 km², con 223 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 2 ab/km².
🇫🇮
Wil Jones
Wilbert "Wil" Jones (McGehee, 27 ëd fërvé 1947) a l'é n'ex giugador ëd bala a sësta american, professionista dla ABA e ant la NBA. A l'é 'l frel d'àutri tre giugador ëd bala a sësta professionista: Caldwell Jones, Major Jones e Charles Jones.
Lenga Mae
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mae o Mae a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Vanuatu.<BR> <BR>
Wil Jones
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Mae
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mae a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mme
Belize
thumb|right|160px Ël Belize a l'é un pais dl'América central.
A confin-a con Méssich e Guatemala e a l'é bagnà da l'Océan Atlàntich (Mar dij Caràib).
A l'ha na surfassa ëd 22.966 km² e a conta anviron 315.000 abitant.
Stòria
Ël Belize a l'é stàit un possediment dël Regn Unì, con ël nòm ëd Honduras Britànich, fin al 1981, quand a l'ha otnù l'indipendensa.
Organisassion polìtica
Ël Belize a l'é un pais dël Commonwealth e 'l cap dlë stat a l'é ancora l'argin-a dël Regn Unì, Carl III dël Regn Unì.
Ël prim ministr a l'é Johnny Briceño (dal 2020).
🇫🇮
Lenga créola olandèisa berbice
Pais andoa a l'é parlà
La lenga créola olandèisa berbice o olandèis créol Berbice a fa part ëd le lenghe créole e a l'é parlà dzortut an Gujan-a.
Classìfica
Në schema ëd classìfica ëd l'olandèis créol Berbice a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=brc
Lenga waiwai
Pais an dova a l'é parlà
La lenga waiwai o Waiwai a fa part ëd le lenghe carib e a l'é parlà dzortut an Brasil.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Waiwai a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=waw
🇫🇮
Giuseppe Pomba
thumb|right|200px|Giuseppe Pomba Pròto. Giuseppe Pomba a l'era nassù a Turin dël 1795 e a l'é mòrt-je dël 1876. Dël 1814 a l'avìa duvertà a Turin na stamparìa ch'a agrandiss viaman. Dël 1820 a anandia la colession dij clàssich latin soagnà da Boucheron.
Plouvorn
Plouvorn a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 35,4 km², con 2.584 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 73 ab/km².
🇫🇮
Academia Albertin-a
L ' Academia Albertin-a a l'é n'anstitussion d'educassion superior ch'as òcupa dle bele art.
A l'é stàita precedùa dël 1678 da la veja Università dij Pitor, Scultor e Architet (o Companìa ëd San Luch), che a Turin a predominava con d'àutre corporassion e a l'era stàita fondà da Marìa Gioan-a ëd Savòja. La costrussion dla Regia Academia ëd Pitura e Scoltura dël 1778, un sécol dòp la prima fondassion, a l'é stàita un-a dj'arforme vorsùe da Vitòrio Medeo III sot ël posson dla politica ëd promossion e modernisassion dla coltura an Piemont. A l’é stàita fondà torna con ël nòm “Albertin-a” dël 1833 da Carl Albert ëd Savòja, ch’a l’ha fàit batì a l’architet Giuseppe Talucchi un neuv palass andoa ch’a-i era la veja cesa e convent ëd San Fransesch da Paola. L’academia a l’ha testimonià ‘l passage dij moviment artìstich dël sécol XIX e l’ancamin dël XX, dal realism a l’ecletism, a lë stil floreal ant j’euvre dij pitor Antonio Fontanesi e Giacomo Grosso, e djë scultor Vincenzo Vela e Odoardo Tabacchi. Turin a l’é dventà ‘n sènter dj’art visuaj durant la mità dël sécol ch’a fà XX.
L'Academia, ch'a resta ancor ant ël palass donà da Carl Albert dël 1833, a anclud na rica colession ëd quàder, ch'a l'é nà con dij fin didàtich, ma ch'a l'é vnùa tòst ansì tant sgnora da esse 'n musé, n'amportanta colession dë stamp ëd giss për scolture e na granda librerìa, andoa as peul trovesse ëd volum, dë stampe, ëd disegn e 'd fòto ëd valor. miniatura|”Dotor dla Gesia”, Filippo Lippi, 1437, guernà a ant la colession dl’Academia
Soa pinacoteca a consta 'd lòn ch'a l'é stàit donà da l'arsivësco dël Casal Moss ëd Moran, dël 1828, e dij modej dël sécol XVI ëd Gaudenzio Ferrari e soa scòla, ch'a son stàit fornì da Carl Albert dël 1832. Ant la colession ëd Moss ëd Moran a rintro dij quàder dij pitor dle Fiandre e olandèis, dle piture venessian-e dij sécol ch'a fan XVII e XVIII e d'amportante euvre piemontèise dij sécoj XVI e XVII, dont, fra le tante, cole ëd Defendente Ferrari e Giovanni Martino Spanzotti. D’euvre notèivoj a son ëdcò “Sant Ambreus e San Gregòri, Dotor dla Gesia” ëd Filippo Lippi, la “Lamentassion ëd Crist” ëd Ferrari, la “Deposission ant ël sepolcr” ëd Maarten van Heemskerck, “Apress la lòta” ëd Cornelis de Wael, “Ritrat ëd galant, vëddù ëd tre quart” ëd Nicolas Lagneau, “Ércol e ël Lion Nemé” d’Ignazio Collino, e “Paisage montos con ansen ëd còsta” ëd Giuseppe Pietro Bagetti. La pinacoteca a l’é duverta al pùblich dal 1996.
Oltra la formassion tradissional, a l'Albertin-a as travaja con d'àutre anstitussion për favorì l'anseriment e la sircolassion ëd sòj anlev ant ël sistema dl'art. A son stàite strenzùe dle liure con la Dena Foundation for Contemporary Art, con l'Academia ëd Brera ëd Milan, con ël Centre Culturel Français ëd Milan (dal 2003), con ël Ministé dij Ben Colturaj e con ël GAI e na serie ëd banche ch'a finansio ij borsista.
Neuquén (provincia)
Neuquén a l'è na provinsa dl'Argentin-a. La capital a l'è Neuquén.
🇫🇮
Lactarius uvidus
Ambient
A chërs sota latifeuje, dle vire sota conìfere mës-cià.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Lactarius uvidus (Fr. : Fr.) Fries
Lenga aràbica sudanèisa
thumb
Pais an dova a l'é parlà
La lenga aràbica sudanèisa o aràbich sudanèis a fa part dle lenghe semìtiche e a l'é parlà specialment an Sudan.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' aràbich sudanèis a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=apd
Inocybe dulcamara
Descrission
Capel fin a 5 cm, pòch carnos, feltrà scajos, òcra giaunastr o mon rossastr. Lamele òcra giaunastre. Gamba àuta fin a 5 cm e larga fin a 0,6 cm, cortinà, dël midem color. Odor d'amel. Savor amer.
Ambient
A chërs ant ij zerb, ij pòst dëscoatà, ij pra e le bordure.
Comestibilità
A peul esse velenos.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Inocybe dulcamara (Alb. & Schwein.) Kummer
Lenga akurio
Pais an dova a l'é parlà
La lenga akurio o Akurio a fa part ëd le lenghe carib e a l'é parlà dzortut an Suriname.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Akurio a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ako
🇫🇮
Carl Emanuel Marìa Boucheron
Latinista. Nassù a Turin dël 1773, mòrt dël 1830. A l'ha soagnà l'edission dij clàssich latin, anandià dël 1820, stampà da Pomba. 🇫🇮
Bô
Bô a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. As dëstend an sna surfassa ëd 3,83 km², con 92 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 24 abitant al chilòmeter quàder. 🇫🇮
Lenga aràbica
Pais an dova a l'é parlà
La lenga aràbica o aràbich a fa part dle lenghe semìtiche e a l'é parlà dzortut an Arabia Saudita.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' aràbich a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=arb
Papenhagen
Papenhagen a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Franzburg-Richtenberg.
Gussago
Gussago (Gösàch an dialèt bressan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 16.623 abitant, ant la provinsa ëd Bressia. As treuva ant la Fransacurta.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Coccoli (dal 27/06/2017).
Sità gemelà
Gussago a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Salta (provinsa)
Salta a l'é na provinsa dl'Argentin-a. La capital a l'é Salta.
🇫🇮
Levergies
Levergies a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 7,67 km², con 577 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 75 ab/km².
🇫🇮
Caldwell Jones
Caldwell Jones (McGehee, 4 d'agost 1950) a l'é antreneur e ex giugador ant la bala a sësta american-a, professionista ant la ABA e ant la NBA. A l'é frel d'àutri tre giugador professionista 'd bala a sësta: Major Jones, Wil Jones e Charles Jones.
Havelock Airport
Ël Havelock Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Havelock, New Brunswick, Canadà.
Caldwell Jones
Anliure esterne
🇫🇮
Diodòr ëd Sicilia
Diodòr ëd Sicilia (Διόδωρος an grech) a l'era nassù a Agyrium e a l'ha vivù ant ël I sécol aGC.
Havelock Airport
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CCS5.
Luni
Luni a l'é un comun dla Liguria d' 8.277 abitant, an provincia dla Spessia.
Diodòr ëd Sicilia
Euvre prinsipaj
🇫🇮