cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alfredo d'Andrade
Restà vidov dël 1913, a chita tuti ij sò ufissi e a part për un viage ant ël Delfinà. Vnù malavi a rintra a soa ca a Génoa anté ch'a meuir.
A l'é stàit sotrà ant ël campossanto ëd Pavon, davzin a soa fomna, e dël 1929 ij doi còrp a son ëstàit tramudà ant la capela 'd San Pé, andrinta a la sinta dël castel ëd Pavon.
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Lenga finlandèisa, Kven
Pais an dova a l'é parlà
La lenga finlandèisa, Kven o Finlandèis, Kven a fa part dle lenghe uràliche e a l'é parlà specialment an Svessia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Finlandèis, Kven a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=fkv
🇫🇮
Eràclito
thumb|right
Introdussion
Eràclito a l'é un filòsof grech pressocràtich. A l'é motobin avosà, përchè për prim a l'ha dit che «tut a scor».<BR> <BR>
Dreschvitz
Dreschvitz a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd West-Rügen.
Eràclito
Ël pensé
A pensava che l'element primari a fussa ël feu.<BR> A l'é famos përché a disìa che tut a scor.<BR> <BR>
Domènec Martí i Julià
thumb|Domènec Martí i Julià Domènec Martí i Julià (Barslon-a 1861 - 1917) a l'é stàit psichiatra e polìtich catalan; a l'é 'dcò stàit diretor ëd l'Institut Frenopàtich dël borgh barslonèis ëd Les Corts dal 1909 al 1915, e présside dla Società dë Psichiatrìa e Nevrologìa. A l'ha scrivù 'd monografìe mediche.
Sota na mira polìtica a l'ha co-fondà la Joventut Federalista de Catalunya, con na posission franch nassionalista. A l'ha peui guidà l'Uniò Catalanista dal 1903 al 1906 e dal 1914 a 1917, anté che a l'ha sërcà 'd dé n'orientament a snistra fin-a a quandi a l'é stàit bon a portela anvers l'indipendentism e 'l socialism.
Contra tuta forma 'd rassism e imperialism, a l'ha dësfendù l'internassionalism. A l'ha partecipà al prim Congress Universitari Catalan e a l'ha colaborà a vàire arviste coma La Renaixença, La Pàtria, La Nació, Catalunya, Joventut, La Tralla e El Poble Català. A l'ha scrivù 'l Manifest për la Catalògna (1913) publicà da l'Avenç. 🇫🇮
Relassion d'equivalensa
As ciama relassion d'equivalensa minca relassion binaria an sn'ansem (ëd sòlit considerà nen veuid) ch'a sia riflessiva, transìtiva e simétrica.
Si \ \sim \ a l'é na relassion d'equivalensa ansima a l'ansem M e a \in M, i podoma consideré l'ansem Cost ansem a l'é dit classa d'equivalensa d'a e l'element a a l'é dit un sò arpresentant. Si la relassion \ \sim \ a l'é ciàira dal contest, cost ansem as peul ëscriv-se bele mach [a].
Armarcoma che da a-i ven che a \in [a]. Donca gnun-a classa d'equivalensa a l'é veuida. An dzorpì, i l'oma che doe classe diferente a son sempe disgionzùe e che minca element a aparten sempe a na classa, la soa. Donca l'ansem dle classe d'equivalensa a forma na partission dl'ansem M: a l'é dit ansem cossient e as denòta. D'àutra part, minca partission P d'ansem M a definiss la relassion d'equivalensa ansima a M smonùa da dont l'ansem cossient a l'é P.
Esempi
🇫🇮
Fox Harbour Airport
Ël Fox Harbour Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Fox Harbour, Neuva Scòssia, Canadà.
Thadée Natanson
Thadée Natanson, nassù dël 1868 e mòrt dël 1951, a l'ha dirigiù La Revue blanche. 🇫🇮
Lenga Oroko
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Oroko o Oroko a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Oroko a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bdu
Lenga pyu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga pyu o Pyu a fa part ëd le lenghe kwomtari-baibai e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Tiana
Tiana a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Nùoro, con sirca 583 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 19 km², con na densità ëd popolassion ëd 31 ab/km². A confin-a con Austis, Desulo, Ovodda, Sorgono, Teti, Tonara. 🇫🇮
Lenga pyu
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Pyu a peul esse:
Arrigo Frusta
thumb|right|200px|Arrigo Frusta Poeta e scritor an lenga piemontèisa. Arrigo Frusta a l'era nassù a Turin ai 26 ëd novèmber dël 1875 e ambelelì a l'é mòrt ai 12 ëd luj dël 1965, apress un longh arcòver për la s-ciapura d'un fémur. Sò ver nòm a l'era Augusto Sebastiano Ferraris e a fasìa l'avocat.
Lenga pyu
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pby
🇫🇮
Arrigo Frusta
An soa longa vita, a l'ha avù ël temp për publiché dzora al Birichin e peui për fé part dla Companìa dij Brandé, colaborand con Pinin Pacòt. Frusta a l'é stàit ëdcò giornalista e senegiador ëd na senten-a ëd film mut. A l'era amis ës-ciass ëd Francesco Pastonchi (ch'a l'avìa dedicaje un-a 'd soe Rime dell'amicizia) e dël pitor Alberto Falchetti, con ij quaj a fasìa dij longh sogiorn d'istà an Val d'Osta.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
🇫🇮
Cardston Airport
Ël Cardston Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Cardston, Alberta, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CEA6.
Santeuil
Santeuil a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 9,38 km², con 244 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 26 ab/km².
🇫🇮
Cespón, Boiro
San Vicenzo ëd Cespón a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Boiro. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 2.075 abitant (1.084 fomne e 991 òm) distribuì an 25 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Lenga Gadang
Lenga Gadang
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gadang o Gadang a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Ciad.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gadang a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gdk
AKEL
Ανορθωτικό Κόμμα Εργαζόμενου Λαού a l’é un partì comunista an ël Cipro. Ël partì a l’é stàit fondà ant ël 1926.
Ël Segretari General dël partì a l’é Dimitris Christofias (Δημήτρης Χριστόφιας).
Ël partì a pùblica Haravghi. L'oganisassion zovanil dël partì a l'é EDON.
Ël partì a l’ha 2 segg ant ël Parlament Europengh.
Link
🇫🇮
Bernardo Garneri
Biografìa
Bernardo Garneri a l'era nassù a Fossan dël 1861 e ambelelì a l'é mòrt dël 1933.<BR> A dovrava lë stranòm ëd Brut e bon.<BR> <BR>
Domènec Latorre i Soler
Domènec Latorre i Soler (les Corts, Barslon-a, 1893 - 1939) a l'é stàit un polìtich catalanista. Fieul ëd n'òmo rivà ant la capital catalan-a da Graus, già da giovo a l'é anscrivusse a l'Unió Catalanista e a l'ha guidà la formassion Patria Nova e a l'ha publicà "Intransigent" e "Subversió Nacionalista" (1918), con la colaborassion ëd sò amis amis Vicenç Albert Ballester. A l'é stàit butà an përzon për ëd manifestassion nassionalista tra 'l 1916 e 'l 1920.
Bernardo Garneri
Euvre prinsipaj
<BR>
Domènec Latorre i Soler
Coma militant nassionalista, a l'é stàit mèmber dël CADCI, un tra ij fondator ëd la Joventut Nacionalista La Falç, a l'ha 'dcò colaborà për l'Associació Protectora de l'Ensenyança Catalana e a l'é restà an contat con ij catalan ch'a vivìo an América. Ant j'ani dla Sgonda Repùblica Spagneula e la guèra sivila spagneula a l'ha travajà për la comun-a 'd Barslon-a. Dël 1939 a l'é stàit ampërzonà dai franchista e, dòp un fàuss process, a l'é stàit condanà a mòrt përchè indipendentista. A l'é stàit giustissià ant ël magg dël 1939 al camp ëd la Bota ansema a Daniel Cochs e Lluís Escaler i Espunyes. A l'é 'l pare dla professorëssa ëd catalan-a Roser Latorre i Gaia. 🇫🇮
Bernardo Garneri
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Ingrian
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ingrian o Ingrian a fa part dle lenghe uràliche e a l'é parlà specialment an Russia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ingrian a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=izh
Alba Adriatica
right|150px Alba Adriatica a l'é un comun dl'Abruss d' 11.549 abitant, an provincia ëd Téramo.
Stòria e nòm
Ël comun d'Alba Adriatica a l'è stàit istituì ai 14 ëd luj dël 1956, dëstacandse dal comun ëd Tortoreto. Ëdcò ël nòm a l'é dël 1956: prima as ciamava Tortoreto Stazione.
Anliure esterne
🇫🇮
Castelleone di Suasa
right|140px Castelleone di Suasa a l'é un comun dlë Marche ëd 1.702 abitant, an provincia d'Ancon-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Biagetti (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Arferiment
🇫🇮
Paolo Conte
right|thumb|200px|Paolo Conte an consert a Berlin Paolo Conte a l'é un cantant nà an Ast ël 6 ëd gené dël 1937. A l'ha ancaminà la profession d'avocat (stranòm ch'a l'ha ancora àor), për apress passé a la mùsica, soa veira passion. A l'é arnomà an tut ël mond e a ten sovens dij consert an Fransa, Almagna, Regn Unì, Canadà e vàire d'àutri pais. A l'ha un frel ch'as ciama Giorgio, ëdcò chiel cantant.
🇫🇮
Campoli Appennino
Campoli Appennino a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Frosinon, con sirca 1.804 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 33 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 55 ab/km quadrà. A confin-a con Alvito, Broccostella, Pescasseroli (AQ), Pescosolido, Posta Fibreno, Sora, Villavallelonga (AQ).
🇫🇮
Tortoreto
thumb|right|200px|Fontan-a dla siren-a a Tortoreto Lido Tortoreto a l'é un comun dl'Abruss d' 8.893 abitant, an provincia ëd Téramo.
Anliure esterne
🇫🇮
Gaspard Monge
thumb|right|200px|Gaspard Monge Matemàtich. Gaspard Monge a l'era nà a Beaune ai 10 ëd magg dël 1746, fieul d'un modest comersant, e a l'é mòrt a Paris ai 28 ëd luj dël 1818.
Arcomandà da 'n colonel, a l'é stàit admetù a la Scòla militar ëd Mézières, anté che a l'é fasse armarché e a l'é peui dventà ansegnant.
A l'é stàit mèmber dla comission esaminatris dla Scòla dla marin-a e mèmber dël comità dij pèis e mzure che dël 1790 a l'ha stabilì ël sistema métrich modern.
Monge e l'arvolussion
Monge a l'era mèmber ëd la Sossietà dij Giacobin e a l'é stàit ministr ëd la marin-a ant ël goern arvolussionari dël 1792 e an cost ròl a l'ha contra-sot-signà la condana a mòrt dël re. Viste le dificoltà dla flòta fransèisa, a l'ha arnonsià al ministé. Ël comità ëd salute pùblica a l'ha ciamaje dë scrive un tratà an sla fabricassion dij canon, e chiel a l'ha falo.
Apress chèiche dificoltà, Monge a l'é tornà a posission polìtiche ëd prim pian con Napoleon, dont a l'era amis e ch'a l'ha nominalo cont ëd Pélusium e senator. A-j va dapress durant le campagne d'Italia e d'Egit. Dël 1799 a l'é nominà ministr.
A l'é mòrt dël 1818, bandonà, dëspujà da tuti ij sò tìtoj e taparà via d'l'École polytechnique për euvra dla Restaurassion.
Sò travaj sientìfich
Monge a l'ha creà la geometrìa descritiva, na neuva branca dla geometrìa.
An dzorpì che matemàtich, Monge a l'é dedicasse a lë studi dla fìsica e dla chìmica e a l'ha colaborà con Lavoisier.
Tinnura
Tinnura a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Nùoro, con sirca 272 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 3 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 91 ab/km quadrà. A confin-a con Flussio, Sagama, Suni.
Saint-Marcel-lès-Annonay
Saint-Marcel-lès-Annonay a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 16,61 km², con 1 223 abitant, scond ël censiment dël 2004.
🇫🇮
Lenga Karelian
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Karelian o Karelian a fa part dle lenghe uràliche e a l'é parlà specialment an Russia.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Karelian a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=krl
Lenga Ghayavi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ghayavi o Ghayavi a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ghayavi a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bmk
Montpeyroux (Aveyron)
Arferiment
🇫🇮
Lac Gagnon Water Aerodrome
Ël Lac Gagnon Water Aerodrome a l’é un aeropòrt localisà an sël Lac Gagnon, Québec, Canadà.
Lenga Kol
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Kol o Kol a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kol a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=biw
Clitocybe nivea
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs, d'otonn e d'invern, ant ij bòsch ëd latifeuje, pì da ràir ëd conìfere.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Lenga tae
Pais an dova a l'é parlà
La lenga tae' ò Tae' a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant l'Indonesia (Sulawesi).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tae' a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=rob
🇫🇮
Lenga Fali of Baissa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Fali of Baissa o Fali of Baissa a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Federico Commandino
thumb|right|200px|Federico Commandino Matemàtich.
Federico Commandino a l'era nà a Urbin dël 1509 e ambelelà a l'é mòrt dël 1575.
A l'ha scrivù un tratà teòrich an sla prospetiva.
Commandino a l'é stàit autor d'edission amportante d'euvre d'Archimede (1558 e 1565), dle Còniche d'Apolòni (1566), dj'Element d'Euclid (1572) e dle Colession matemàtiche ëd Pap. 🇫🇮
DISY
Δημοκρατικός Συναγερμός a l’é un partì polìtich ëd Cipro. Ël partì a l’é stàit fondà ant ël 1976 da Glafkos Klerides (an Grech: Γλαύκος Κληρίδης).
Castelplanio
right|140px Castelplanio a l'é un comun dlë Marche ëd 3.501 abitant, an provincia d'Ancon-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luciano Pittori (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
DISY
Ël cap dël partì a l’é Nikos Anastasiadhis. L'organisassion zovanil dël partì a l'é NEDISY.
Castelplanio
Anliure esterne
thumb|right|200px|Panorama
DISY
Ant j'elession parlamentar dël 2006 ël partì a l’ha pijà 127.776 vot (30.3%, 18 segg).
Castelplanio
Arferiment
🇫🇮
Roseto degli Abruzzi
right|150px Roseto degli Abruzzi a l'é un comun dl'Abruss ëd 24.724 abitant, an provincia ëd Téramo.
DISY
Ël partì a l’ha 2 segg ant ël Parlament Europengh.
Link
🇫🇮
Roseto degli Abruzzi
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Franco Di Bonaventura (dal 30/05/2006).
Prìstina
Prìstina (Prishtinë an albanèis) a l’é la capital dël Kosovo.
Roseto degli Abruzzi
Arferiment
🇫🇮
Lenga Miltu
Lenga Miltu
Prìstina
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Isa Mustafa.
Lenga Miltu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Miltu o Miltu a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Ciad.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Miltu a peul esse:<BR> <BR>
Prìstina
Sità gemelà
Pristina a l'é gemelà con:
Lenga Miltu
Classificassion
<BR>
Prìstina
Anliure esterne
thumb|right|200px|Ël palass dël govern kosovar
Casalattico
Casalattico a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Frosinon, con sirca 675 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 28 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 24 ab/km quadrà. A confin-a con Arpino, Atina, Casalvieri, Colle San Magno, Santopadre, Terelle.
Prìstina
Anliure esterne
🇫🇮
Casalattico
🇫🇮
Lenga Miltu
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mlj
DIKO
Δημοκρατικό Κόμμα a l’é un partì polìtich liberal an ël Cipro. Ël partì a l’é stàit fondà ant ël 1976 da Spyros Kyprianou.
Ël cap dël partì a l’é Tassos Papadopoulos. Ant le elession presidensiaj dël 2002 ël candidà dël partì, Tassos Papadopoulos, a l’ha vagnà pijand 213.353 vot (51.5%).
L'oganisassion zovanil dël partì a l'é ΝΕΔΗΚ.
Ant le elession parlamentar dël 2006 ël partì a l’ha pijà 75.458 vot (17.9%, 11 segg). Ël partì a l’ha 1 segg ant ël Parlament Europengh.
Link
🇫🇮
Castro, Boiro
Santa María ëd Castro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Boiro. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 2.443 abitant (1.265 fomne e 1.178 òm) distribuì an 8 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Carey Lake Airport
Ël Carey Lake Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Carey Lake, Ontario, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CNX3.
Bourguignon-sous-Coucy
Bourguignon-sous-Coucy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 2,8 km², con 83 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 29 ab/km².
🇫🇮
Lenga Bekwil
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Bekwil o Bekwil a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bekwil a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bkw
Beam
Beam a l'é na marca ëd licheur nassùa dël 2011 da lë smembrament an tre tòch ëd Fortune Brands.
La marca a l'é conossùa për sò bourbon Jim Beam e Maker's Mark, sò cognac Courvoisier, soa tequila Sauza e soa vodka Pinnacle.
Sò assionista prinsipal a l'é Bill Ackman, ch'a contròla ël 13% dël capital. 🇫🇮
Lenga Ija-Zuba
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ija-Zuba o Ija-Zuba a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=vki
Lazare Carnot
thumb|right|200px|Lazare Carnot Matemàtich.
Lazare Nicolas Marguérite Carnot a l'era nassù a Nolay ai 13 ëd magg dël 1753 e a l'é mòrt a Magdeborgh ai 2 d'aost dël 1823.
A vnisìa da na famija dla rica borzoasìa. A l'é stàit anlev ëd Monge a la Scòla militar ëd Mézières.
A lë s-ciòp dla rivolussion, as buta da la part ëd l'arvira. A l'é stàit ël grand organisador dj'armade dij Sanculòt e un dij creator ëd la Scòla politécnica.
Virginio Rosetta
thumb|right|200px|Virginio Rosetta Virginio Rosetta, stranomà "Viri", (Vërsèj, 25 ëd fërvé dël 1902 - Turin, 31 ëd mars dël 1975) a l'é stàit un fotbaleur e antreneur piemontèis. Soa posission an camp a l'era cola 'd tersin. A l'ha 'dcò vagnà 'l tìtol mondial con l'Italia dël 1934.
Lazare Carnot
A l'é stàit antra ij faitor dla congiura ëd termidòr. Dël 1795 a l'é stàit elegiù al diretòri e a l'é stàit chiel a pronté ij pian për j'anvasion d'Àustria e d'Italia.
Durant ël colp dë stat ëd frutidòr dlë stèmber 1797, Carnot a l'é stàit condanà e a l'ha dovù scapé a lë strangé. Rintrà apress ël colp dë stat dij 18 brumaj ëd Napoleon, a l'é stàit ministr ëd la guèra durant ël consolà (1800). Bin tòst però a l'é butasse contra ëdcò a Napoleon e a l'ha dovù artiresse a vita privà. A l'é stàit mandà an esili a Magdeborgh.
Virginio Rosetta
Chërsù a Vërsèj, a l'ha ancaminà a giughé con le "bianche maje" dla Prò Vërsèj coma atacant a nomach 17 ani, ant ël prim campionà che a-i é staje dòp la prima guèra mondial, dël 1919-20. Con la squadra vërslèisa a l'ha cangià tòst posission an camp, an dventand tersin, sensa për sòn perde soa técnica con ël balon.
Rosetta a l'ha vagnà sò prim ëscudèt dël 1920-21 e a l'ha vagnane n'àutr dël 1921-22, ant ël campionà C.C.I. A nomach 18 ani a l'é butasse për la prima vira la maja dla selession nassional italian-a, al 31 d'agost dël 1920 ai gieugh olìmpich d'Anversa.
Lazare Carnot
Carnot a l'ha avù doe masnà: Sadi (fìsich) e Hippolyte (ch'a l'é stàit senator a vita).
Virginio Rosetta
A l'é dventà giugador sempre present ant la selession dòp che a l'é tramudasse a la Juve: la squadra turinèisa a l'ha catà 'l giugador da la Prò për 50.000 lire e a l'ha dàit a Rosetta na meisà antramentre che chiel a la Prò a giugava a gràtis.
A Turin a l'ha vagnà sò ters ëscudèt dël 1926, ma dzoratut a l'é stàit protagonista an cola Juventus che a l'ha vagnà për sinch vire 'd fila lë scudèt dal 1930 al 1935.
Lazare Carnot
Sò travaj matemàtich
Carnot a l'ha otnù vàire arzultà an geometrìa e an trigonometrìa.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Virginio Rosetta
🇫🇮
Lenga Doga
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Doga o Doga a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Saumeray
Saumeray a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 19,59 km², con 333 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 17 ab/km².
🇫🇮
Gingst
Gingst a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd West-Rügen.
Lenga Doga
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Doga a peul esse:<BR> <BR>
Sequensa
As ciama sequensa na fonsion dont ël domini a l'é l'ansem dij nùmer naturaj. L'element n-ésim ëd na sequensa a, visadì ël valor a(n), as costuma scrivse pitòst coma a_n. 🇫🇮
Lenga Doga
Classificassion
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dgg
Pau (OR)
Pau a l'é un comun dla Sardëgna ëd 326 abitant an provincia d'Oristan.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Franceschino Serra (dal 9/05/2005).
🇫🇮
EDEK
Ant le elession parlamentar dël 2006 ël partì a l’ha pijà 37.533 vot (8.9%, 5 segg).
Ël partì a l’é afilià al Partì Sossialista Antërnassional.
Link
🇫🇮
Plaisance (Aveyron)
Plaisance a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 14 km², con 228 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 16 ab/km².
🇫🇮
Livingstone
Livingstone a l'é na sità d'anviron 97.000 abitant an Zambia, a 10 chilòmeter da le cascade Vitòria.
A pija sò nòm da l'esplorator David Livingstone. 🇫🇮
Lenga mixtec, alacatlatzala
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mixtec, alacatlatzala o Mixtec, Alacatlatzala a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mixtec, Alacatlatzala a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mim
🇫🇮
Lenga toraja-sa'dan
Pais an dova a l'é parlà
La lenga toraja-sa'dan ò Toraja-sa'dan a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant l'Indonesia (Sulawesi).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Toraja-sa'dan a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sda
🇫🇮
Villanova Tulo
🇫🇮
Anassàgora
La vita
Anassàgora a l'é nassù a Clasomene, ant la Jònia, antorn al 500 prima ëd Nosgnor, a l'é vivù a Atene dal 462 al 432 prima ëd Nosgnor e peui a l'é dovù torné an Jònia.
A l'é mòrt a Lampsaca dël 428 aGC.
Ël pensé
Anassàgora a pensava che tut a fussa divisìbil a l'anfinì. A pensava ëdcò che minca cita part a contenèissa tùit i 4 element, e che a smijèissa fàit ëd l'element che a l'era an magioransa.
A fortìa che 'l Sol a l'é na pera afoà pì granda che ël Peloponèis e sòn a l'ha falo andé an përzon, dont a l'é surtì mersì a sò amis Péricle, e a la chità Atene. A l'ha passà ël temp an përzon an sërcand d'arzòlve la quadradura dël sercc.
A l'é stàit ël prim a spieghé j'ecliss e a capì che la lus ëd la lun-a a l'é l'arfless ëd cola dël sol.
Lenga Okpe, Edoid
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' Okpe, Edoid a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=oke
Lenga Liv
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Liv o Liv a fa part dle lenghe uràliche e a l'é parlà specialment an Letònia.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=liv
Lenga Bomwali
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bomwali o Bomwali a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bomwali a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Corinaldo
right|140px Corinaldo a l'é un comun dlë Marche ëd 5.172 abitant, an provincia d'Ancon-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Livio Scattolini (dal 28/05/2007 -second mandà-).
Sità gemelà
thumb|right|200px|La Pòrta Neuva Corinaldo a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Casalvieri
Casalvieri a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Frosinon, con sirca 3.187 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 27 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 118 ab/km quadrà. A confin-a con Alvito, Arpino, Atina, Casalattico, Fontechiari, Vicalvi.
🇫🇮
EK
Ευρωπαϊκό Κόμμα (Evropaiko Komma, an caràter latin; Partì Europengh an piemontèis) a l’é un partì polìtich ant ël Cipro. Ël partì a l’é stàit fondà ant ël 2005.
Ant le elession parlamentar dël 2006 ël partì a l’ha pijà 24 196 vot (5.8%, 3 segg).
Link
🇫🇮
Goderich Airport
Ël Goderich Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Goderich, Ontario, Canadà.
Gonnoscodina
right|140px Gonnoscodina a l'é un comun dla Sardëgna ëd 526 abitant, an provincia d'Oristan.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Emanuele Cauli (dal 30/05/2006).
Arferiment
🇫🇮
Vagabondage
Introdussion
Vagabondage a l'é na poesìa ëd Bernardo Garneri. <BR> <BR>
Publicassion
Cheich vers dla poesìa: <BR> L'era 'n can da pajé, gris, taconà, <BR> brut, sensa gnun colar, sensa padron, <BR> fòrse perdù na festa o 'n dì 'd marcà <BR> trames a tuta cola confusion; <BR> ... <BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
🇫🇮
Lenga Sarua
Lenga Sarua
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Sarua o Sarua a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Ciad.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Sarua a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=swy
KOP
Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών a l’é un partì polìtich ecologista ëd l'ìsola ëd Cipro. Ant j'elession parlamentar dël 2006 ël partì a l’ha pijà 8.193 vot (2%, 1 segg).
Anliura
🇫🇮
Karl Marx
Karl Heinrich Marx a l'era nassù a Trier ai 5 ëd magg dël 1818 e a l'é mòrt a Londra ai 14 ëd mars dël 1883.
A l'é stàit ëdcò në studios ëd matemàtica, bele ch'a l'era nen në specialista.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga Ludian
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ludian o Ludian a fa part dle lenghe uràliche e a l'é parlà specialment an Russia.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ludian a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lud
Leucip
Introdussion
Leucip, ansema a Demòcrit, a l'é conossù com atomista.<BR> <BR>
La vita
Leucip a l'é nassù a Milet, ant la Jònia, e a l'ha vivù antorn al 440 prima ëd Nosgnor.<BR> <BR>
Ël pensé
Leucip a pensava che tut a fussa fàit d'àtom, ma as sa pòch ëd pì.<BR> <BR>
Carleton Place Airport
Ël Carleton Place Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Carleton Place, Ontario, Canadà.
Modlura
La modlura a l'é na binda modlà d'un material con vàire profij dovrà për s-cende le part ëd n'oget, për coaté j'anchërne fra ij tòch (pr'esempi ant le sporgense) o 'dcò mach për archinché. As treuva ant le mobilie o ant j'edifissi. A peul esse fàita 'd qualsëssìa material sòlid: le pì comun-e ant l'architetura clàssica a son le modlure 'd màrmol o d'àutra pera e ant ij mòbij a son sèmper costumasse 'd modlure 'd bòsch freisà, ma peui a son spantiasse cole ëd fer e pì 'd recent ëd plàstica (pr esempi le modlure 'd na pòrta anti-feu). Le modlure a peulo esse seulie o gravà con dle decorassion, për sòlit dij vegetaj stilisà o geométrich. miniatura|Tàula dle modlure prinsipaj 150px|miniatura|Gavet: profil e prospet con ombra arzultanta 150px|miniatura|Òvol: profil e prospet con ombra arzultanta 150px|miniatura|Gavass arversà: profil e prospet con ombra arzultanta
Modlure ornà
Sij profij dle modlure seulie a peulo esse gravà dle decorassion, che ant l'architetura ossidental a son s-ciodùe e spantiasse con l'architetura greca antica e peui a son stàite ardità da cola roman-a e cole apress. Le modlure ornamentaj a pijo sò nòm da 'l motiv dla decorassion che con dle varietà gnanca tròp marcà a son arpetùe ant ij sécoj. 150px|miniatura|Kyma Lesbi corent
Decòr canònich
150px|miniatura|left|Kyma lesbi trilobà an àut e Kyma jònich an bass spartì da dij tondin perlà
150px|miniatura|Anthemion 150px|miniatura|Baceladura 150px|miniatura|Soastr d'un tòr 150px|miniatura|Meandr 150px|miniatura|Onda corenta
Bourguignon-sous-Montbavin
Bourguignon-sous-Montbavin a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 1,92 km², con 121 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 63 ab/km².
Vilameán, Tomiño
San Bieito ëd Vilameán a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Tomiño. Soa popolassion al censiment dël 2005 a l’era ëd 428 abitant (215 òm e 213 fomne).
Bourguignon-sous-Montbavin
🇫🇮
Vilameán, Tomiño
🇫🇮
Saint-Cyr (Ardèche)
45.25278°N, 4.73111°W
Saint-Cyr a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 8,12 km², con 996 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 123 ab/km². 🇫🇮
Lenga Gyele
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gyele o Gyele a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gyele a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gyi
Lenga are
Pais andoa a l'é parlà
La lenga are ò Are a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classìfica
Në schema ëd classìficassion dl'Are a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mwc
Kluis
Kluis a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Covertura
Fissà n'ansem A, na famija \mathcal F ëd sot-ansem d'A as dis covertura d'A si minca element x \in A a aparten a chèich element d'\mathcal F.
Cand j'element d'\mathcal F a son tuti nen veuid e a son a doi a doi disgionzù, la covertura a l'é dita partission. 🇫🇮
Lenga talondo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga talondo' ò Talondo' a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant l'Indonesia (Sulawesi).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Talondo' a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tln
🇫🇮
Lenga Sanga, Nigeria
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Sanga, Nigeria o Sanga, Nigeria a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Sanga, Nigeria a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=xsn
Senantes (Eure-et-Loir)
Senantes a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 7,61 km², con 434 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 57 ab/km².
🇫🇮
Lenga mixtec, pinotepa nacional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mixtec, pinotepa nacional o Mixtec, Pinotepa Nacional a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Friedrich Engels
thumb|right|200px|Friedrich Engels Filòsof.
Lenga mixtec, pinotepa nacional
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mixtec, Pinotepa Nacional a peul esse:
Friedrich Engels
Friedrich Engels a l'era nà a Barmen]] dël 1820 e a l'é mòrt a Londra ai 5 d'agost dël 1895.
Lenga mixtec, pinotepa nacional
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mio
Friedrich Engels
A l'era amis ëd Karl Marx.
Lenga mixtec, pinotepa nacional
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Friedrich Engels
🇫🇮
Lenga Livvi
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Livvi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Golden Airport
Ël Golden Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Golden, Columbia Britànica, Canadà.
Paggio Fernando
Biografìa
Paggio Fernando a l'é stàit un poeta an lenga piemontèisa. A l'era nassù a Cher ant ël 1876 e a l'é mòrt a Turin ant ël 1955.
Lenga Buso
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Buso o Buso a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Ciad.<BR> <BR>
Paggio Fernando
Biografìa
Ël sò ver nòm a l'era Ferdinando Viale. A l'é stàit diretor dël Birichin dal 1906 al 1917.
Pasquale Cantone
Arsercador dë stòria piemontèisa. Pasquale Cantone a l'era nassù a Mati ai 31 ëd mars dël 1913. Vnù orfanin a quatr agn, a l'ha ancaminà a travajé a dódes agn e a l'ha chità dël 1976, anandiand a travajé a soa passion, j'arserche stòriche, dzortut dla stòria local.
Paggio Fernando
Euvre prinsipaj
Cheich tìtoj ëd soe euvre:
EDI
L'EDI, Ενωμένοι Δημοκρατές, a l’é un partì polìtich liberal dl'ìsola ëd Cipro. Ël partì a l’é stàit fondà ant ël 1996. Ël cap dël partì a l’é George Vasiliou. Ant j'elession parlamentar dël 2006 ël partì a l’ha pijà 1.000 vot (1%). Ma ël partì a l’ha pijà gnun segg ant ël parlament.
Paggio Fernando
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
Kosovo
160px|thumb|right Ël Kosovo (Kosovë / Kosova an albanèis, Косово an serb) a l'é un teritòri dl'Euròpa balcanica sota protession anternassional, reclamà da la Serbia.
Lenga Buso
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Buso a peul esse:<BR> <BR>
EDI
Link
🇫🇮
Kosovo
A confin-a con Macedònia dël Nòrd, Albanìa, Montnèigr e Serbia.
Cobia ordinà
An matemàtica a ven soens a taj, fissà d'element x,y, podèj fabriché un neuv oget (x,y) con la propietà che Ël neuv oget (x,y) a l'é dit cobia ordinà ëd componente x e y.
La Bouteille
La Bouteille a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 19 km², con 519 abitant, scond ël censiment dël 2006, con uma densità ëd 26 ab/km². 🇫🇮
Lenga Buso
Classificassion
<BR>
Pasquale Cantone
A l'é mòrt ai 7 ëd gené dël 2007. 🇫🇮
Kosovo
La capital a l'é Prìstina.
A l'ha na surfassa ëd 10.887 km² e a conta apopré 2.200.000 abitant.
Anté ch'as treuva
300px|center
Stòria
Ël Kosovo a l'ha fàit part ëd l'Imperi Otman dal 1389 al 1912.
Dël 1912, dòp le guère balcàniche, a l'é stàit destinà a la Serbia e a l'é andàit dapress a sò destin (1919: Regn dij Serb, Croat e Sloven; 1929: Regn ëd Jugoslavia).
Lenga Buso
Còdes ISO
<BR>
Kosovo
Stòria
Durant la Sconda guèra mondial a l'é stàit unì a l'Albanìa italian-a.
Lenga Buso
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bso
Kosovo
Stòria
Dël 1945, quand che Tito a l'hà fondà la Repùblica Socialista Federal dla Jugoslavia, ël Kosovo a l'é diventà na provinsa autònoma dla Serbia, ma ij Kosovar a l'han sèmper ciamà ëd diventé la repùblica nùmer set dla Jugoslavia.
Luciano Gibelli
Luciano Gibelli a l'era nassù a Canèj dël gené 1925. A l'avìa ancaminà a travajé motobin giovo a Ca Gancia; sempe për travaj a l'era peui trasferisse a Turin. Dël 1967 a l'avìa tramudà an Val d'Osta, an travajand ant ël torism. A la fin a l'é fërmasse a Prosa, a l'ancamin dj'agn 1980.
Kosovo
Stòria
Dël 1996 l'UCK (Ushtria Çlirimtare e Kosovës', Esèrcit ëd liberassion dël Kosovo) a l'ha tacà la guerija contra l'esèrcit e la polissìa serba e dël 1999, dòp vàjre massacri d'albanèis, ij pais dla NATO a l'han atacà la Serbia e ocupà 'l Kosovo.
Antërlenga
L'Antërlenga a l'é na lenga artifissial ch'a deuvra ëd paròle ch'as treuvo ant la pì part dle lenghe dl'Euròpa ossidental. A l'é stàita anventà da na partìa ëd gent ch'a l'han travajaje ansima për pì che 20 agn, a l'han compilà a l'han publicà ël prim dissionari dël 1951.
Kosovo
Stòria
Ai 17 ëd fërvé dël 2008 ël govern pròvisori dël Kosovo a l'ha proclamà l'indipendensa an manera unilateral.
Traba, Coristanco
Santa María ëd Traba a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Coristanco. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 838 abitant (434 fomne e 404 òm) distribuì an 10 grup ëd popolassion.
Suni
Suni a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Nùoro, con sirca 1.235 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 47 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 26 ab/km quadrà. A confin-a con Bosa, Flussio, Modolo, Pozzomaggiore (SS), Sagama, Sindia, Tinnura. 🇫🇮
Traba, Coristanco
🇫🇮
Kosovo
Stòria
La Repùblica dël Kosovo a l'é staità arconossùa da 115 stat (al 2015) dont Stat Unì d'América, Regn Unì, Fransa, Gërmania, Italia), ma nen da Russia, Cin-a e Serbia, ch'a considera 'l Kosovo na soa provinsa (Косово и Метохија, Kosovo i Metohija).
Organisassion polìtica
Ël Kosovo (nòm ofissial: Republika e Kosovës / Република Косово) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Vjosa Osmani (dal 2021).
Ël Prim Ministr a l'é Albin Kurti (dal 2021).
Ël Kosovo a partìssipa al Fond Monetari Antërnassional e a la Banca mondial. 🇫🇮
Boiro, Boiro
Santa Baia ëd Boiro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Boiro. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 7.964 abitant (4.066 fomne e 3.898 òm) distribuì an 14 grup ëd popolassion.
Luciano Gibelli
A l'é stàit un dij pì eminent ëstudios dla coltura piemontèisa.
Cobia ordinà
L'ansem ëd tute le cobie ordinà (x,y), con a l'é ël prodot cartesian A \times B d'A e B.
Antërlenga
A l'han sërnù ël nòm "antërlenga" përchè as vorìo ch'a fussa dovrà da gent ëd pais diferent për ciaciaré antra 'd lor ëd fasson sempia. Dagià che l'antërlenga a l'é stàita fàita përchè a fussa sempia, a l'é pì belfé da amprende che d'àutre lenghe.
Cobia ordinà
Definission
Për fé sòn a-i son vàire manere; la pì còmoda a l'é cola ëd definì Con costa definission, la propietà sustà a l'é verificà. An efet, da (x,y)=(z,t) i l'oma che da sòn e da l'ugualiansa i podoma ëdcò conclude che y=t. Costa definission, dël 1922, a l'é dovùa a l'ansemista e topòlogh Kuratowski.
N'àutra definission ëd cobia ordinà a l'é cola smonùa da l'analista Norbert Wiener, chèich agn prima dla costrussion ëd Kuratowski:
Antërlenga
A-i é vàire milen-e ëd gent ch'a conosso l'antërlenga, dzortut an Fransa, e ij sò parlant a diso che ëd milion a podrìo capila (lese dij test e scoté) sensa avèj damanca d'aprendla prima.
Luciano Gibelli
A l'é mòrt a Prosa ai 14 ëd maj 2007, chèich mèis dòp esse restà vidov ëd soa fomna Angela.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Antërlenga
A-i son doe àutre lenghe artifissiaj ant ël mond che a l'han pì che 1000 parlant, l'esperanto e l'ido, anventà prima che l'antërlenga. Cheidun a pensa che l'esperanto e l'ido a son belfé da amprende përchè a l'han pa d'ecession (paròle che a scapo da le régole) ma d'àutri a chërdo che l'antërlenga a sia pì belfé përchè coj ch'a l'han dësvlupala a l'han sernù tute le paròle an manera che a fussa belfé tenje da ment për gent ch'a conossa l'anglèis, ël fransèis, ël castilian, ël portughèis, o l'italian, pì lenghe coma l'ossitan e 'l rumen, lenghe ch'a ch'a ven-o dal latin, la lenga dovrà a Roma për bomben ëd temp.
Cobia ordinà
Definission
N'àutra defission ch'a marcërìa ëdcò bin a l'é 🇫🇮
Antërlenga
An dzorpì, la gent ch'a deuvra l'antërlenga a dis che soa lenga a l'é un latin arnovà, mach pì sempi e modernisà.
Boiro, Boiro
🇫🇮
Giuseppe Abà
Scritor e poeta an lenga piemontèisa. Giuseppe Abà a l'era nassù dël 1916 e a l'é mòrt dël 2000. 🇫🇮
Lenga Makaa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Makaa o Makaa a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Makaa a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Antërlenga
Esempi ëd test an antërlenga
Lingua natural e musical
Lenga Makaa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mcp
Antërlenga
Esempi ëd test an antërlenga
de parolas international
e un grammatica minimal.
Comprensibile facilemente
per personas intelligente.
Le medio de communication
adequate pro le solution
del confusion de Babylon.
Ël Pare Nòstr an antërlenga
Nostre Patre, qui es in le celos,
que tu nomine sia sanctificate;
que tu regno veni
que tu voluntate sia facite
super le terra como etiam in le celo.
Da nos hodie nostre pan quotidian,
e pardona a nos nostre debitas
como nos pardona a nostre debitores,
sed libera nos del mal.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dl'Antërlenga a peul esse:
Wikipedia an antëlenga
A-i é ëdcò n'edission ëd Wikipedia an antërlenga.
Diferense ant ël vocabolari
Le doe lenghe, tnù cont ëd soe orìgin, a l'han pijà dal vocabolari latin e grèch, ma an mincadun-a 'd lor a-i é ëdcò ëd paròle diferente dai sò equivalent ant l'àutra.
Diferense ant la gramàtica
L'antërlenga, tanme lenga artifissial, a l'ha na gramàtica semplificà. An particolar, la variassion ëd paròle a l'ha devenì abatìa.
Përnòm verbal
An lenga piemontèisa a esisto j'ansidit përnòm verbaj, inesistent an antërlenga. A ìndica ël soget.
A l'é n'afé diferent da 'n përnòm përsonal: ia. Io parla - pms. mi i parlo; ia. Johannes lege - pms. Gioann a les.
Infinitiv
Ij verb ëd la prima conjugassion an antërlenga a l'han dj'infinitiv con la terminassion -ar, an lenga piemontèisa a l'han la terminassion -é: ia. parlar - pms. parlé.
Ij verb dë sconda conjugassion, che an antërlenga a l'han dj'infinitiv con la terminassion -er, an lenga piemontèisa a son për la pì part ëd la sconda conjugassion e a l'han la terminassion -e: ia. currer - pms core.
An lenga piemontèisa, j'equivalent dj'infinitiv tener e venir dl'antërlenga, e ëdcò paròle derivà da lor, a l'han doe forme alternative: ten-e o tnì, ven-e o vnì: ia. mantener - pms. manten-e o mantnì.
Temp passà përfet
Ant le doe lenghe as dovra ël temp passà përfet componù. Për esempi, ia. ha parlate - pms. a l'ha parlà (singular), a l'han parlà (plural).
Temp futur sempi
An tersa përson-a dël singular la terminassion -ra dl'antërlenga a equival al piemontèisa -rà: ia. parlara - pms. a parlërà.
Partissipi
Partissipi an antërlenga ch'a finisso an -ante a l'han an lenga piemontèisa equivalent:
Partissipi passà, che an antërlenga a l'han la terminassion -ate, a l'han an lenga piemontèisa la terminassion -à. A cangio pa ant ël gèner feminin e al plural. Për esempi ia. parlate - pms. parlà.
Partissipi passà, che an antërlenga a l'han la terminassion -ite a l'han an lenga piemontèisa la terminassion -ì o -ù: ia. rendite - pms. rendù.
Ij partissipi an antërlenga a son invariàbij. An lenga piemontèisa, partissipi nen terminà con -à a son variàbij con la gionta ëd nùmer e géner ia. finite - pms. finì (masculin), finìa (feminin, singular), finìe (feminin, plural).
Àutre forme
Forme impërsonaj an antërlenga con ël përnòm on a l'han ij sò equivalent piemontèis. As rendo tanme tersa përson-a dël singular, ma al pòst dël përnòm verbal a as dona as (o së dnans a un verb ch'a ancamin-a con st-, sp-, sc- e via fòrt). Për esempi, ia. on parla - pms. as parla.
Negassion
An lenga piemontèisa, për neghé as deuvro le partissele nen o (pì soens) pa, e an antërlenga non: ia. non es - pms. a l'é nen, a l'é pa.
Përnòm possessiv
Ant le doe lenghe a buto nen j'artìcoj definì dnans ai përnòm possessiv. Ël plural dël géner masculin a fa ecession an lenga piemontèisa, cand che a l'ha la midema forma che ël singular. An lenga piemontèisa, ij përnòm possessiv dël gèner masculin a son invariàbij al cangé dël nùmer.
Géner dël sostantiv
An antërlenga ij sostantiv dij nen vivent a l'han pa ëd géner. Antra ij vivent a-i é na diferensa antra ij doi sess. Antlora, quand ël géner masculin a l'ha la terminassion -o (amico), ël géner feminin a l'ha la terminassion -a (amica).
An antërlenga na caterva ëd nòm sostantiv singular dël géner masculin a son terminà con -o. Ij sò equivalent piemontèis a l'han pa d'-o: ia. senso - pms. sens. J'equivalent piemontèis dij nòm sostantiv e agetiv terminà an antërlenga con -co, -go a l'han le terminassion -ch, -gh.