cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Viels-Maisons
Viels-Maisons a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 21,44 km², con 962 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 44 ab/km².
🇫🇮
Lenga Mawan
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mawan o Mawan a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mawan a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Sentensa ëd Rivàuta
Introdussion
La sentensa ëd Rivàuta a l'è un document dël 1446, relativ a na sentensa pronunsià dal Vicari dl'Abà dël monasté ëd Rivàuta. A rësgoarda n'ampromëssa 'd mariage nen mantnùa.<BR> Ël document a l'è amportant përché a dimostra che as ancaminava a dovré ël piemontèis për ëd document legaj. A l'é conservà a l'archivi dë stat ëd Turin.
Test
La presentassion dël Vicari:<BR>
Montappone
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Mochi (da l' 8/06/2009).
Sentensa ëd Rivàuta
Test
(Fra Anthony Bara de Cher (prior zostrer de lo monaster de li Saynt Apostol, <BR> ''zoe de Sanct Peer e de Saynt Andrea de Rupp Vuauta, de l'ordem de Cistel e de lo Vescovà de Turin. <BR>''
Montappone
Arferiment
🇫🇮
Sentensa ëd Rivàuta
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
🇫🇮
Galen
Galen (Γαληνός, Galēnos an grech antich; Galenus an latin) a l'era un médich dl'antichità, nassù a Pérghem (al di d'ancheuj Bergama, an Turchìa), anviron dël 129 e mòrt a Roma (o miraco an Sicilia) anviron dël 200-216 d.G.C. Dle vire a l'é ciamà Clàudi Galen (Claudius Galenus), ma ël cognòm Clàudi a l'ha pa d'atestassion e a l'é dovù a n'eror djë studios arnassimentaj.
Fieul d'un matemàtich, a l'ancamin a l'ha coltivà la filosofìa, për peui adressesse a la medzin-a a parte dal 146. Doi agn apress a l'é andàit a Smirne pr'ëscoté le lession ëd Pélop, un médich arnomà, e a l'ha ancor aprofondì lë studi a Corint, an Fenicia e an Palestin-a; a la fin a l'ha visità l'avosà scòla médica 'd Lissandria.
A vintessinch agn a travajava già, prima a Pérghem tanme sirògich dij gladiator, peui a Roma, anté che an pressa a l'ha vagnasse na riputassion ëd diagnòstich e a l'é vnù amis ëd chèidun dij pì àut fonsionari dlë stat, dont ël cónsol Bétus e ël futur amperador Sever. Vàire ëd costi përsonage altolocà a andasìo a soe lession e a soe dimostrassion.
Rintrà a Pérghem dël 166 pr'ëscapé a n'epidemìa ëd pest s-ciopà a Roma (dont chiel midem a conta che ij còrp dij malavi a j'ero socrolà da na toss rabiosa, as ampinìo 'd brosse e sò fijà a spussava), a l'é stàit tòst ciamà torna andaré për compagné l'amperador March Aureli ant la spedission contra ij marcomann; chiel a l'é però riussì a filessla e a fesse assigné al servissi përsonal dël giovo Còmod, fieul ëd March Aureli, e a l'é stabilisse torna a Roma.
I conossoma pa vàire d'àutri detaj ëd soa vita. A smija ch'a fussa a Roma durant ël feu dël 191, cand vàire ëd soe euvre a son andàite brusà, e a fasìa ancor lession al temp ëd l'amperador Pertinas.
L'euvra ëd Galen
Galen a l'é stàit sempe na përsonalità an vista, nen mach për soa vajantisa fòra 'd discussion, ma ëdcò për sò adret travaj ëd propaganda përsonal e për le brusche polémiche con ij colega. Chiel a fasìa part ëd gnun-a scòla an particolar, ma da na mira filosòfica a preferìa l'aristotelism.
A l'é stàit autor d'apopré 500 tratà scrivù an grech e ëd chiel as conòsso ij tìtoj ëd 153 euvre, bon-a part rivà fin-a al di d'ancheuj, ëdcò an tradussion latin-e o àrabe. Chiel-midem a l'ha compilà na lista pistin-a dij sò travaj (A propòsit ëd mie euvre auténtiche), an arvendicand ëdcò ëd test che, coma a conta chiel, a l'avìa consignà a d'amis e anlev sota forma ëd nòte sensa buteje sò nòm e che d'àutri a j'ero atribuisse a lor, con omission, gionte o cambiament.
Scasi tuti ij sò scrit a j'ero andàit ëspërdù an Euròpa ossidental apress la division dl'amper roman. Tutun a son ëstàit virà an àrabo e anviron dël sécol ch'a fa XI ël Methodus medendi e l'Ars parva (ciamà ëdcò Microtegni) a son ëstàit arcostruì an version latin-e da sorgiss àrabe. Dël sécol ch'a fa XV ël cànone ëd Galen a l'é stàit completà da jë scolar umanista.
Soa atività dë studios a l'é stàita motobin granda e dij sò travaj nen médich an na resta na frassion assè cita. A l'ha scrivù dë studi filosòfich (A propòsit ëd mie euvre auténtiche a massion-a 124 tratà ëd filosofìa pura, dont dij coment a le Categorìe e a j'Analìtich d'Aristòtil e al Timeo e al Filebo ëd Platon), retòrich, gramaticaj, e a l'ha spantià soa conossensa ant un përfond ëd setor dla medzin-a. A l'ha scrivù sinch tratà an sla comedia antica ch'a son andàit ëspërdù.
A l'é angagiasse ant la spiegassion d'euvre ipocràtiche, a l'é ocupasse ëd notomìa e fisiologìa (A propòsit dla notomìa pràtica), polissìa, dietética, farmacologìa, patologìa, diagnòstica. Për contra, sò anteresse për chirurgìa e ginecologìa a l'é stàit pì cit.
Sò pensé e ij sò arzultà
Për ëd sécoj Galen, ël médich pì avosà dij temp antich apress Ipòcrat e ël cò dla medzin-a antica, a l'é stàit n'autorità sia médica che filosòfica. Tradussion latin-e dij sò test a j'ero studià ant le scòle médiche fin-a a l'ancamin dël sécol ch'a fa XIX. Galen a arpresenta na sìntesi original ëd tuta l'arserca médica precedenta, dont a dëscut ëd fasson minussiosa le vàire teorìe. Chiel-midem a arconòssìa sò débit vers Ipòcrat e vers ij notomista lissandrin.
Sò métod a tend a dé a la siensa médica na strutura rassional, fondà an sël process dimostrativ, ma sensa dësmentié l'anvestigassion empìrica. La dimostrassion a l'é tal përchè a arpòrta na còsa ai sò element prim, ch'a resto voajant a la sensassion o a l'antëlet, e a na s-ciairiss le liure causaj.
A l'ha spiegà la sircolassion dël sangh coma prodovùa da lë spìrit vital. Ël sangh a traspòrta le sostanse nuritive surbìe da lë stòmi e da l'antestin fin, peui trasformà dai condot biliar e a la fin dovrà a la periferìa për la chërsùa, l'alimentassion e l'atività.
Soe arserche an fisiologìa a son ëstàite arvolussionarie. A l'ha descrivù ël cheur con ij sò tre seuli ëd fibre e soe vàlvole e a l'ha armarcà che la sostansa cardìaca a l'avìa ëd caraterìstiche diferente da cola d'un mùscol ordinari. Un-a ëd soe contribussion pì grande a l'é d'avèj fàit vëdde che j'arterie a conten-o 'd sangh e nen d'aria, tanme la scòla lissandrin-a a l'avìa mostrà për pi che quatsent agn. 'Me ch'a l'ha sot-lignà Harvey, Galen a l'é andàit davzin a comprende ël prinsipi dla sircolassion minor. A conossìa ëdcò l'usage dla canëtta.
Galen a l'ha ëdcò analisà diverse maladìe, dont l'insuficensa ëd cheur, ël diabete, la cioca dël fìdich, la polmonìa, la plevrite, la mal ëd san Gioann, antërpretà a parte da 'd fator umoraj; amportante a son ëstàite soe spiegassion dij quàder clìnich ëd le maladìe psìchiche (isterìa, malinconìa e manìe), sempe an fonsion ëd na precisa sorgiss orgànica (alterassion dij vàire umor).
A l'ha studià j'aspet fisològich dij sens e la fonsion dlë sperma e dle secression vaginaj, an arlevand ël ròl ëd j'umor për ël dësvlup dij caràter sessuaj scondari.
Antra ij sò eror, a-i era la teorìa che ant ël cheur a-i fusso dij cit përtus a travers dij quaj na part ëd sangh a passava dal ventrìcol drit a col ësnistr.
Soa posission religiosa
Da banda ëd sò travaj médich, Galen a l'ha un pòst assè anteressant ant la stòria dla religion e dla filosofìa.
A chërdìa ant un Dé creator suprem ëd l'univers an tute soe part. A l'avìa fissasse ël but ëd dimostré che j'òrgo dël còrp a j'ero an na relassion tant përfeta con soa fonsion ch'a l'era impossìbil anmaginé na mej organisassion. Parèj, dapress ël prinsipi aristotélich che la natura a fa gnente ch'a serva nen, a l'ha dësvlupà ël problema dle càuse finaj.
An vàire passage dij sò travaj Galen a massion-a giudaism e cristianésim, ma sensa tròpa amirassion. A acetava le laj naturaj ëd la filosofìa stòica, ma a arfudava soe conseguensa astrològiche.
L'anfluensa an sla lògica
As consìdera che Galen a l'abia avù chèich anfluss an sël dësvlup ëd la lògica. An efet chiel as limitava a aceté le dutrin-e peripatétiche dij sò temp, ma a l'ha avù 'n ròl ëd trasmetitor ëd coste dutrin-e për mojen dij sò travaj médich, ch'a j'ero motobin lesù ant l'età 'd mes e che donca a l'han avù n'anfluensa an sij métod e la filosofìa scolàstich.
Lenga nahuatl, tabasco
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Nahuatl, Tabasco a peul esse:
Galen
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga nahuatl, tabasco
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nhc
Prim carnagi ëd Turin
miniatura|300px|Ël Carnagi ëd Piassa San Carl ant na stampa ëd Giacomelli.
Ël Prim carnagi ëd Turin a l'é stàit n'ecidi che 'l Regi Esércit dlë Stat Italian a l'ha comëttù, an massand për le contrà dël sénter ëd Turin 55 sivij disarmà dle coalere ch'a protestavo contra 'l tramud dla capital dël regn da Turin a Fiorensa, dl'ann 1864, fra 'l 21 e 'l 22 Stémber. Oltra 'j mòrt a son contasse 133 blëssà.
Prolusion
Certe sorgiss a diso che, fin dal moment dòp l'unificassion djë stat itàlich, a l'era con ël consens dël re programasse ëd tramudé la capital, përchè a l'era nen rispetos anvers j'àutri italian che la capital a l'era na sità sitoà ant ël canton pì a nord-òvest dël teritòri nassional, e dcò ij piemontèis a l'ero stàit informà su sòn, e a l'ero consapèivoj ëd sòn.
D'àutre sorgiss a diso che ij parlamentar anti-piemontèisista a l'avìo sciancà 'l consens al re, ch'a l'era pa vàire d'acòrd, e a gionto che 'l pòpol piemontèis a lo savìa franch pa. As rëscontra che a lo savìo gnanca j'àut fonsionari dë Stat che a sò temp a l'avìo fàit fé tanti travaj pùblich për adaté Turin a sità capital d'un regn motobin pì grand che 'l Regn ëd Piemont-Sardënia, ma sti travaj a son stàit dë sgàir. Ël pì amportant e 'l pì costos dë sti travaj a l'é 'd sigura l'angrandiment ëd Palass Carignan vers Piassa Carl Albert, anandià dël 1863 e maj dovrà da parlament.
La question dël tramud dla capital a l'é sciodùa quand che a l'é stàit publicà an sij giornaj turinèis che la Convension dë Stémber dël 1864, fra la Fransa e lë Stat italian, a contnisìa na clàusola segreta sël tramudé la capital da Turin a Fiorensa. La clàusola segreta a l'é passà a dij giornalista che a l'ha publicà lë scàndol dël 21 Stémber 1864. Turin a l'avrìa chità an ses mèis a esse sità capital.
Sòn a l'ha tutafàit bolversà ël clima ëd chërsùa e spantiament ch'as sentìa ant la sità, e tùit a l'han dlongh ciamasse se 'l tramud a podìa esse dabon na pretèisa esplìcita ëd Napoleon III ëd Fransa, opurament a l'era na manera che j'antipiemontèisista a l'avìo trovà për gavé col ròl ëd prima amportansa a Turin, che ant la stòria dl'Italia a l'era sémper stàit na sità dë sconda amportansa.
J'italian a vorìo ataché Roma, përchè pròpe Roma a l'era la sola opsion, fòravìa Turin, che forsa fin-a ij turijèis a podìo suporté. Roma a l'era stàita na granda capital dël passà e a-j ero gropà tanti sìmboj. Ma l'Italia a l'avìa nen prinsipià da Roma, che dj'agn 1860 a l'era ancor capital dlë Stat Papal, protegiùa daj fransèis. Napoleon III ëd Fransa a vorìa donch na garansìa fòrta che j'italian a l'avrìo nen atacà ël papa, ma 'l tramud a Fiorensa a l'era nen n'idèja fransèisa.
A la fin an sla Gazëtta dël Pòpol as arpòrta l'antërvent ant ël Consèj dij Minìster ëd Luis Federich Menabrea, che a amëtt.
La clàusola a l'era stàita signà, oltra che da Pepoli e da Marco Minghetti, prim minìster, ëd Bologna, dcò da Ubaldino Peruzzi, minìster dj'afé interior, ëd Fiorensa, ch'a l'avìa tramà tut ël complòt a favor ëd soa sità, otnisend assé 'd consens antra j'antipiemontèisista. Për lor Fiorensa a l'avìa 'n valor simbòlich bon tanme col ëd Roma, an essend la cun-a dla lenga italian-a, mentre Turin nò.
Ël goern Minghetti a savìa che tùit ij turinèis - baròt, travet e aristocrat - a l'avrìo dautut arfudà ël tramud dla sità capital, për rason conòmiche tanme d'onor. Peruzzi e Pepoli a l'avìo donch prontà 'n dësròl propagandìstich an sij mojen d'informassion, tut favorèivol a l'idèja dël goern Minghetti. An particolar la Gazëtta ëd Turin. Ma Peruzzi a l'é nen limitasse a la stampa, e a l'ha cissà 'd manifestassion pilotà favorèivoj al goern, an sfrosandje da "manifestassion scëtte".
An dzorpì, Peruzzi a l'é stàit bon a espluaté la reassion oltragià dij turinèis për fé chërde che la sità a l'era nen adata al ròl ëd capital, përché abità da na maraja violenta, arbel e fassiosa, e ansì pòch patriòtica ch'a l'era gnanca pronta a arnunsié a sò privilegi për ël magior bin dl'Italia. A l'ha arsurtì an sòn an ciamand an sità un grand nùmer (20 mila) ëd soldà e bajèt inlitrà e con na formassion beusa. An particolar a l'ha ciamà 'd preciàire apòsta për cissé ij passant për le contrà.
Carnagi ëd Piassa Castel
Ël 21 Stémber 1864 na prima coalera 'd gent marcianta a protestava an sénter, e as samblava an Piassa Castel. A l'ero passìfich, ma determinà. Ëd bajet a presidiavo le piasse e le contrà prinsipaj. La pì part dë sti soldà a rivava da d'àutre provinse dl'Italia e a podìo nen capì la lenga piemontèisa, la manera 'd parlé dij protestant. Quand che a-i era na furfa ch'a crijava an còro dëdnans la Questura an Piassa Castel, j'ufissiaj dl'esércit a l'ha comandà dë scassé la gent, dovrand le bajonëtte. Un fanciòt a l'é stàit blëssà al brass. D'antant da Contrà Neuva (Ancheuj Via Roma) a rivava na sconda coalera, con ëd condotié ch'a tnisìo 'l ritm con dij tamborn tabussant. Prima che sta gent a l'avìa podù rivé an Piassa Castel, ij carabinié a l'han saraje la strà. A l'é sentùsse 'n colp ëd bajonëtta an Contrà 'd Pò (nen sparà daj manifestant, ma da n'àutr bajet: Contrà 'd Po’ a l'era a le spale dij carabinié). Antlor j'anlev carabinié ch'a blocavo la coalera an Contrà Neuva a l'ha tacà a l'improvisa a sparé a la gent. A s'é pa sigur che lor-sì a l'han dempì a 'n precis comand dj'ufissiaj, tutun a la fin a son contasse quaranteset përson-e blëssà an manera grav e sëddes mòrt. La pipart dij mòrt a l'ero 'd fanciòt.
Carnagi ëd Piassa San Carl
Ij còrp dij protestant a son stàit gava da për tèra con granda pressa, 'mé s'a l'era capità gnente. Ël dì apress, la Stampa (nen La Stampa d'ancheuj) ëd Paolo Fambri, un giornalista venessian amis dël goern, a l'ha condanà ij manifestant. Nopà ël sìndich ëd Turin d'antlor, ël Marchèis ëd Rorà, a l'ha mandà na visca litra 'd complenta contra Peruzzi e tut lòn che a l'avìa lassà capité contra ij turinèis për soa idèja dël tramud. Peruzzi a l'ha rëspondù an mandand a Turin dcò j'òm dla Guardia Nazionale.
Ël 22 Stémber 1864 a la sèira, apress un dì 'd travaj, an Piassa San Carl a l'ha samblasse tanta gent, tanta 'd pì che 'l dì prima, tuta antërdoà për ël disàster comëttù contra 'd turinèis passìfich. La sità a l'era an asset da guèra sivil. Ël nùmer ëd soldà ant ël sénter ëd Turin a l'era enòrm, e a-i ero dë schere longhe sota ij pòrti ëd Piassa San Carl, Piassa Carl Emanuel II, an Contrà Neuva e an Piassa Castel.
Vintetré cadàver a son stàit cujì an Piassa San Carl quand ës massacri inùtil a l'ha chità; d'àutri quìndes a son mòrt ant ij leu ëd prim socors, ant le Farmacìe ëd Contrà Neuva e 'd Contrà Santa Teresa, o ant j'ospidaj sitadin. Ij blëssà a son stàit pì che sent. As capiss vàire ch'a l'é stàit absurd tut sòn, s'as consìdera che tre dij mòrt a l'ero 'd carabinié massà da d'àutri carabinié.
Process e epilògh
An total cole doe sèire 'd repression vorsùa dal goern për dé l'esempi a l'han massà 55 përson-e e a l'ha blëssà an manera grava 133 përson-e. Ël pì giovo dij mòrt a l'é stàit ën tipògraf ëd 15 agn, ël pì vej ën vedrié dë 75 agn; j'àutri, squasi tùit pì giovo che tranta agn, a l'ero 'd calié, cabassin, meisdabòsch, murador, ferovié e forné.
Ël 28 Stémber a l'é robatà 'l goern Minghetti, për la vërgògna dij fàit, ch'a l'é stàit vit stranomà "ël ministé dël carnagi" an dij pamphlet publicà ëd fasson prudenta a Lugan. Prima 'd congedesse ël goern a l'ha fàit për temp a spantié al mond un comunicà anté ch'as disìa che a Turin la maraja armà a l'avìa atacà ij soldà, che a l'ero stàit possà a difendse. Tuta la stampa italian-a a l'ha ansultà ij turinèis an ciamandje "egoista" ch'a vorìo nen perde l'amportansa dla sità pr'ël magior bin dlë stat.
Ij piemontèis an Parlament a l'han fàit fé n'ancesta parlamentar che a l'ha ambaronà ansì tant d'element contra Minghetti e Peruzzi che lor-doi sì a l'avrìo dovù esse processà. Tutun ël 23 Gené 1865, ël dì ch'as dovìa discute j'arzultà dl'ancesta për fé parte 'l process, ël diputà Bettino Ricasoli, parent dl'ex-minìster Ubaldino Peruzzi, a ciama a la Ciambrea ëd discute nen la Relassion d'ancesta parlamentar e fé d'lej s'ëd ròbe pì amportante ant ël nòm dla concòrdia nassional. Apress na longa discussion, anté ij diputà piemontèis a l'han sercà 'd contrasté la retòrica ch'a vorìa coaté ij responsàbij dël carnagi, la larga magioransa dla Ciambrea a vota d'andé nen fòrt a discute la relassion, an arnunsiand l'acertament dle responsabilità dij minìster an caria dij dì dij carnagi.
Ël 30 Gené 1865 ant ël Palass Regi a l'é dàit un bal ëd Carlevé; ij nòbij e j'àute gerarchìe dlë stat e dij diplomàtich a son anvità. Ij mèmber dël Consèj Comunal, dont ël sìndich ël Marchèis ëd Rorà, a partissipo nen al bal, mentre na furfa dëspressianta a ambarassa l'intrada dle caròsse dij tanti anvità che nopà a pijavo part al bal. Ël Re d'Italia Vitòrio Emanuel II a ciama donch le scuse formaj dla sità ëd Turin. Dapòst ch'a l'ha nen arseivùje, ël 7 Fërvé 1865 ël Re e la cort a lasso Turin për Fiorensa, an ativand ël tramud dla capital.
Ël carnagi dël 1864 ancheuj
An Piassa San Carl, sël pedestal dël monument dël Caval ëd Brons as peulo ancor ancheuj sciairé le marche dij balin sparà durant sta strage dlë stat italian. 🇫🇮
Audrey Hepburn
Audrey Hepburn, nàita Audrey Kathleen Ruston Hepburn (Brussel, 24 dë maj dël 1929 - Tolochenaz, 20 dë genè dël 1993) a l'è stàita n'atriss inglèisa.
Filmo principaj
🇫🇮
Cavaj e Spòcia
miniatura|sinistra
miniatura|sinistra Cavaj e Spòcia (Cavaglio-Spoccia an italian) a l'é na frassion dla comun-a Val Canubina ëd 273 abitant dla provincia dël Verban-Cusi-Òssola. Fin-a al 1/1/2019 a l'é stàit na comun-a indipendenta.
Aministrassion
Ël s'ndich a l'é Dante Marchesini (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
Choranche
45.06778°N, 5.39167°W
Choranche a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 10,63 km², con 130 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 12 ab/km².
Brouzet-lès-Alès
Brouzet-lès-Alès a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 13,03 km², con 436 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 33 ab/km².
🇫🇮
Anllóns, Ponteceso
San Fins d'Anllóns a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Ponteceso. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 296 abitant (141 fomne e 155 òm) distribuì an 4 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Lactarius pergamenus
Descrission
Capel fin a 15 cm, macià, bianch peui crema rossastr. Lamele com ël Lactarius piperatus, da pian-e a pontùe, adnà, biancastre peui crema con arfless bluastr, da vërdastre a brunastre ant le s-ciapure. Gamba àuta fin a 8 cm e larga fin a 4 cm, da bianca a rossastra. Carn an pressa verd-grisa. Làit an sëccand vërdastr an sle lamele, motobin brusch.
Ambient
A chërs sota le latifeuje.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Cordyceps militaris
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Matepi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Matepi o Matepi a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Matepi a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mqe
Averoé
thumb|200px|right|Averoé (fresch d'Andrea di Bonaiuto) thumb|right|200px|Manuscrit fransèis dl'Età 'd mes ëd sò comentari dël De Anima. Filòsof, siensià e giurista.
Averoé (Abu-Walid Muḥammad ibn-Ahmad ibn-Muḥammad Ibn-Rushd) a l'era nassù a Còrdoba (Spagna) dël 1126. A vnisìa da na famija ilustr e a l'avìa studià drit, medzin-a, filosofìa greca e astronomìa. Mersì a l'apògg d'Ibn Ţufail a l'é intrà a la cort almohadita dël prinsi Yûsuf, avosà për sò agiut al savèj, a Marrakech.
Mersì a Yûsuf, antra 'l 1163 e ël 1184 a l'ha tnù vàire ufissi pùblich për cont dël calif almohad a Sivilia e a Còrdoba e a l'é stàit giùdes e médich ëd cort, tant che chiel as lamentava che ij sò viage për travaj a-j lassavo pòch temp pr'ëstudié, dagià che antratant a scrivìa soe euvre filosòfiche.
Ël sucessor d'Yûsuf, al-Mansûr, a l'ancamin a l'é stàit bin dispòst ant ij sò confront, ma vers ël 1195, miraco për ëd rason polìtiche, Averoé a l'é stàit mandà an esili an ampërzonand-lo a Elisâna, davzin a Còrdoba, soe euvre a son ëstàite condanà e a l'han proibì dë studié soa filosofìa. Pòch anans a soa mòrt a l'é stàit riabilità e acetà a cort. A l'é mòrt a Marrakech dël 1198.
J'euvre
Averoé a l'é arnomà për ij sò vàire coment dzora Aristòtil, ch'a son ëvnùit a conossensa dij latin dòp ël 1230. A disìa che la dutrin-a d'Aristòtil a coincid con la vrità pì àuta e d'Aristòtil a vorìa esse l'antërpret autèntich. Për sòn, ij filòsof ëd l'Età ëd mes, ch'a lo apressiavo fòrt, a lo consideravo ël comentator për ecelensa. Ij sò coment a son ëstàit virà an lenga latin-a dël sécol ch'a fa XIII e a son ëstàit gionzù ant le grande edission an stampa d'Aristòtil dij sécoj XV e XVI, lòn ch'a l'ha giutà lë spantiesse ëd sò pensé.
A nojàutri a son rivane tre tipo ëd comentari: ël Grand coment (apress ël 1180) anté ch'a spiega fras për fras la Metafìsica d'Aristòtil; ël Mojen, andoa as lìmita a dé na spiegassion complessiva dël test ëd l'Organon, ëd la Fìsica e dla Metafìsica; e ël Cit coment o Paràfrasi (1169-1178) andoa a smon un resumé dël test d'Aristòtil, sensa arportelo.
Nen avenda a disposission la Polìtica d'Aristòtil, a l'ha comentà la Repùblica ëd Platon. A-i é gnun comentari an sla Stòria dj'animaj.
Antra ij sò scrit originaj a venta arcordé: La distrussion dla distrussion (na difèisa dla filosofìa da j'atach ch'a l'avìa portaje al-Ghazālī) e An sla sostansa dël mond, ch'a trato dl'union dl'antëlet ativ con l'òm; ij tratà teològich Esposission dij métod ëd dimostrassion ch'a rësguardo ij dògma dla religion e Tratà decisiv e esposission dla convergensa ch'a-i é antra la laj religiosa e la filosofìa. A l'ha ëdcò scrivù na granda euvra médica conossùa an Euròpa con ël nòm ëd Coliget, da l'àrabo al-Kuliyyāt (Lìber dle generalità), dij tratà ëd giurisprudensa, ëd gramàtica e d'astronomìa.
A l'era stàit sospetà d'esse autor dël Tratà dij tre ampostor.
Sò pensé
An comentand Aristòtil, Averoé a ven a esse an contrast con le posission teològiche mussulman-e ortodòsse, an manera ancor pì frapanta che Avicënna. An vorend resté fidel sia a j'esigense dl'arserca filosòfica rassional, che chiel a identificava con j'arzultà dl'aristotelism, sia a l'islam, Averoé a l'é stàit ëmnà a afronté ël problema dij raport antra filosofìa e religion: për tant temp a l'é stàit considerà tanme un sostnidor ëd la teorìa dla dobia vrità (l'ansidit averoism), ma an efet costa dutrin-a as treuva nen an soe euvre. Chiel an efet a fortiss ch'a-i é mach na vrità, cola dij filòsof, dagià che costi a veulo sempe dle dimostrassion rigorose. Nopà ij teòlogh as contento ëd rasonament probàbij, ëd tipo dialétich, antant che la pì part dla gent as contenta ëd discors esortativ, retòrich, parèj ëd coj dël Coran. Ëdcò ij filòsof, parèj dij teòlogh e ëd tuti ij fidej, a devo fé ij cont con ël Coran, ma a devo antërpretelo an manerà adatà a soa comprension, visadì an preferend le dimostrassion filosòfiche. Sòn a-j përmet ëd fortì na granda stima për la religion e al midem temp d'arvendiché l'autonomìa dl'arserca filosòfica. Costa posission, ch'a l'avrà grand séghit ant la filosofìa moderna, a finiss për proclamé nen mach l'autonomìa, ma ëdcò la superiorità dla filosofìa an sla teologìa, e a la finitiva ëdcò an sla fé, dagià che a buta la rason filosòfica tanme darié àrbiter ëd l'antërpretassion dij contnù dla fé a livel sientìfich.
Averoé a l'é contra la teorìa d'Avicënna dla creassion o emanassion dël mond da Dé: për chiel ël mond a l'é etern, parèj dla materia pensà tanme pura indeterminassion ch'a conten an ambrion tute le forme. A aceta nen la distinsion avicenian-a d'essensa e esistensa, an giudicand che la composission ëd potensa e at a basta daspërchila a diferensié le creature da Dé, ch'a l'é at pur. A diferensa da l'antërpretassion neo-platònica, arpijà da Avicënna, a fortiss ëdcò che tut a l'ha soa sorgiss da Dé ëd fasson direta, sensa la mediassion dj'anteligense e dj'ànime celeste, ch'a son ëdcò lor creà un-a pr'un-a da Dé. An dzorpì, a arbat a la psicologìa d'Avicënna, stimandla nen conforma a lòn ch'a l'ha mostrà Aristòtil; Averoé a fortiss an efet che sia l'antëlet agent (col ch'a fa le forme anteligìbij) che l'antëlet passiv (col ch'a j'arsèiv) a son ùnich për tuti j'òm, a son dëspartì dai còrp e a coincido con l'anteligensa motris dla sfera ch'a fa des. A-i na ven che mach costa a l'é inmaterial e donca inmortal, antant che ant ij sìngoj òm a-i é gnente dë spititual e as peul nen parlesse d'inmortalità përsonal: lòn ch'a l'é inmortal a l'é mach l'ùnich antëlet, sia ativ che passiv, l'istess për tuta la spece uman-a. Pì an particolar, a riva a fortì che l'antëlet ativ e passiv a son doi moment ëd na sola sostansa separà. La conossensa ëd minca òm a l'é possìbil dagià che le plance (o fantasma) otnùe për mojen dij sens a son rendùe anteligìbij da l'assion ëd l'antëlet separà. Costa spiegassion, pijàita torna da l'averoism latin, a l'é stàita criticà da Tomà d'Aquin an De unitate intellectus contra averroistas.
La teorìa dl'antëlet ùnich che, an coincidend con la dariera dj'anteligense celeste a l'é etern parèj ëd lor, a përmet a Averoé ëd fortì l'eternità dla spece uman-a e l'eternità dla siensa për lòn ch'a rësguarda ij prinsipi prim e ij concet universaj. A l'é nen che costi a son conossù dle vire sì e dle vire nò, ma a son sempe comprèis da l'ùnich antëlet comun a tuti. L'umanità a l'é 'l veìcol soasì andoa la lus dl'antëlet a l'é arvelà e fin ch'a dura l'umanità a-i sarà sempe chèich òm ch'a arseivrà costa lus. An arpijand un paragon aristotélich, Averoé a parla dl'antëlet agent tanme ël sol che an fasend ciàir an sij color (visadì le plance sensìbij) a rend la potensa visiva (visadì l'antëlet passiv) bon-a a arconòssie. Dagià che le plance sensìbij a son rendùe anteligìbij ant ël sìngol òm, as peul disse che la conossensa anteletiva a ancàpita ëdcò an chiel-sì e che donca chiel-sì a partìssipa, bele che mach ëd fasson transitòria, a la conossensa anteletiva. Costa partissipassion a l'é d'àutra part la sola manera dont ël sìngol òm a peul partissipé a l'inmortalità. Le sìngole ànime uman-e a son mortaj e donca a peulo nen dzorvive a la dësblura dël còrp. Eterna e inmortal a l'é la siensa, dont j'òm an soa vita a peulo partissipé ëd fasson transitòria. Parèj a rivava ëdcò a neghé la libertà.
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Lenga Dazaga
Lenga Dazaga
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Dazaga o Dazaga a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment an Ciad.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Dazaga a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dzg
At ëd Poirin
Introdussion
L'at ëd Poirin a l'é un papé dël 1 d'otóber dël 1465 che a l'é goernà ant l'archivi comunal ëd Poirin. <BR> Ël document a l'é amportant përchè a dimostra che as ancaminava a dovré ël piemontèis për ëd papé legaj.
Test
Un tòch dël document: <BR>
... se d'bia elezer quatri òmi inter lo present consegl, li qual debiun ander a la soa presentia per part de la comunità <BR> ''a deuerlo re(n)gratiar de tant bon amor e de tant bin ch'el demostra como segnor benign chi ama la iusticia e la rason, ... <BR>''
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
🇫🇮
Lenga Senoufo Supyire
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Senoufo Supyire o Senoufo Supyire a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Mali.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Senoufo Supyire a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Givisiez
Givisiez a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Friborgh, con sirca 2.529 abitant. A së stend su na surfassa ëd 3,45 km², con na densità ëd popolassion ëd 733 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Belfaux, Corminboeuf, Friborgh, Granges-Paccot, La Sonnaz, Villars-sur-Glâne.
Lenga Senoufo Supyire
Còdes ISO
<BR>
Vierzy
Vierzy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 12,73 km², con 386 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 30 ab/km².
Lenga Senoufo Supyire
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=spp
Vierzy
🇫🇮
Lenga nahuatl, huasteca oriental
Pais an dova a l'é parlà
La lenga nahuatl, huasteca oriental o Nahuatl, Huasteca oriental a fa part ëd le lenghe uto-aztecan e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Nahuatl, Huasteca oriental a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Eastern Huasteca Nahuatl language
Calcio
Calcio (Cals an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 5.352 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Elena Antonia Cleofe Comendulli (dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|230px|Vista dël Navij Cìvich ëd Cremon-a 🇫🇮
Glòsse a Ovidi
Introdussion
Le glòsse a Ovidi a son apopré 90 paròle traduvùe dal latin al piemontèis dzora a n'edission dla Metamorfosi d'Ovidi. <BR> Ël document a l'è conservà ant la Biblioteca Nassional ëd Turin.
Test
Un pàira ëd tradussion antëressante: <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
🇫🇮
Giuseppe Pognante
Pitor. Giuseppe Pognante a l'era nassù a Saint-Rambert-en-Bugey, davzin a Lion, dël 1894 e a l'é mòrt a Susa dël 1985. Fin-a da masnà a l'avìa mostrà ëd bon-e qualità për ël dissegn e sò pare a l'avìa scrivulo a la Scòla Nassional ëd le Bele Art ëd Lion, che ël giovo a l'ha frequentà con sucess. Dël 1912 a l'é diplomasse e a l'ha ancaminà soa cariera artìstica, an partissipand a vàire esposission.
Al temp ëd la prima guèra mondial, Pognante a l'ha tramudà a Susa e a l'é partì volontari ant ël còrp ëd j'Alpin. Finìa la guèra, a l'é rintrà a Susa, an mantnend tutun ëd liure con l'ambient artìstich parisin. Con ël pitor Guglielmino a l'ha colaborà a la decorassion ëd la Cesa dël Cotolengo a Turin.
🇫🇮
Chiauci
Chiauci a l'é na comun-a dla region Molise, provincia d'Isernia, con sirca 277 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 15 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 18 ab/km quadrà. A confin-a con Civitanova del Sannio, Pescolanciano, Pietrabbondante, Sessano del Molise.
🇫🇮
Aerosmith
Ij Aerosmith a son na formassion hard rock e Heavy metal american-a, formasse a Boston, Massachusetts, dël 1970 e ativa fin al dì d’ancheuj.
Hernán Cortés
thumb|right|200px|Hernán Cortés Conquistador espagneul.
Aerosmith
La formassion a l'ha scambià motobin vòte con ij agn:
Hernán Cortés
Hernán Cortés a l'era nassù a Medellin, an Extremadura, dël 1485 e a l'é mòrt a Castilleja de la Cuesta, davzin a Sivija, ai 2 dë dzèmber dël 1547.
Aerosmith
Àlbom
🇫🇮
Hernán Cortés
A fërvè dël 1519 a l'era partì da Cuba con 11 nav, apopré 500 soldà, 13 cavaj e nen vàjre canon e a l'era sbarcà an sla còsta dlë Yucatan.
An pòch mèis a l'a ocupà bon-a part ëd l'imperi atzeca e convint l'imperator Montezuma a deciare-se sudit ëd l'imperator spagneul Carl I.
Dòp n'arvòlta dj'Atzech, Cortes ai 13 d'aost dël 1521 a l'ha ocupà la capital Tenochtitlan e, sùbit dòp, tut ël Méssich, ch'a l'é diventà na colònia espagneula con ël nòm ëd Neuva Spagna.
Carl I a l'ha peui nominà Cortés governador dla colònia.
🇫🇮
Lenga nahuatl, tetelcingo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga nahuatl, tetelcingo o Nahuatl, Tetelcingo a fa part ëd le lenghe uto-aztecan e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Vilariño, Agolada
Santa María ëd Vilariño a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Agolada. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 161 abitant (82 fomne e 79 òm), distribuì an 5 grup ëd popolassion.
Lenga nahuatl, tetelcingo
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Nahuatl, Tetelcingo a peul esse:
Vilariño, Agolada
🇫🇮
Lenga nahuatl, tetelcingo
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nhg
Hohenbollentin
Hohenbollentin a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Mecklenburgische Seenplatte, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 6.30 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 112 abitant.
Lenga nahuatl, tetelcingo
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Montegiorgio
right|140px Montegiorgio a l'é un comun dle Marche dë 7.016 abitant, an provincia ëd Ferm.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Armando Benedetti (dal 13/04/2008).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Panorama
Arferiment
🇫🇮
Chozeau
45.69722°N, 5.20833°W
Chozeau a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 8,2 km², con 813 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 99 ab/km².
Branoux-les-Taillades
Branoux-les-Taillades a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 15,02 km², con 1 274 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 84 ab/km².
🇫🇮
Lenga Mosimo
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Mosimo o Mosimo a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mosimo a peul esse:<BR> <BR>
Piney Pinecreek Border Airport
Ël Piney - Pinecreek Border Airport a l’é n'aeropòrt localisà al confin tra Canadà (pais ëd Piney, Manitòba) e Stat Unì d'América (pais ëd Pine Creek, Minnesota). La sità pì davzin-a a l'é Pine Creek.
Lenga Mosimo
Classificassion
<BR>
Piney Pinecreek Border Airport
L'ùnich àutr aeropòrt al confin tra Canadà e Stat Unì d'América a l'é l'Avey Field State Airport, tra Columbia Britànica e Stat ëd Washington.
Lenga Mosimo
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mqv
Issogne
Issogne a l'é un comun dla Val d'Osta ëd 1.400 abitant.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Battistino Delchoz (dal 24/05/2010, second mandà da l'11/05/2015).
Arferiment
thumb|left|300px|Ël castel 🇫🇮
Calidris canutus
Calidris canutus
Órdin:  ---
George Berkeley
thumb|right|200px|George Berkeley Filòsof empirista e teòlogh.
Pierrefitte-en-Auge
🇫🇮
Calidris canutus
Calidris canutus
Famija: ---
Géner:  ---
Lactarius torminosus
Descrission
Capel fin a 12 cm, zonà ëd ross, rossastr e rosà, con ël bòrd anrolà për tant temp e motobin barbos lanos. Lamele motobin strèite, pòch decorente, da biancastre a rosà. Gamba àuta fin a 6 cm e larga fin a 3 cm, bianca peui da rosastra a bes carn, dle vire scrobicolà. Carn da bianca a rosastra. Làit ch'a cambia nen o angiaunent a pòch a pòch, motobin àgher.
Calidris canutus
Calidris canutus
thumb|right
Lactarius torminosus
Ambient
A chërs sota le biole.
Calidris canutus
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ...
Lactarius torminosus
Comestibilità
Velenos.
George Berkeley
George Berkeley a l'era nassù davzin a Thomastown, an Irlanda, ai 12 ëd mars dël 1685 e a l'é mòrt a Oxford ai 14 ëd gené dël 1753.
Lactarius torminosus
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Lactarius torminosus (Schaeff. : Fr.) S. F. Gray
George Berkeley
A l'ha studià al Trinity College ëd Dublin e a l'ha publicà ij sò prinsipaj travaj filosòfich prima dij trant'agn.
Calusco d'Adda
Calusco d'Adda (Calösch an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa d'8.328 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem.
George Berkeley
A l'ha partissipà a 'n proget, falì, ëd fondé un colege ant le colònie merican-e, vivend dal 1728 al 1731 an Rhode Island.
Calusco d'Adda
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Michele Pellegrini (dal 12/06/2017).
Tor Pòntòn
thumb|La Tor Pònton La Tor Pòntòn (Tour-de-Ponton an fransèis ) a l'é na montagna dla Val d'Osta àuta 3.101 méter, postà al cofin tra le comun-e ëd Champorcher e ëd Cogne. Davsin a-j son ij arfugi Dondena e Sogno di Berdzé al Péradzà.
George Berkeley
Dël 1831 a l'é stàit nominà vësco dla diòcesi anglican-a ëd Cloyne, andoa a l'ha vivù për ël rest ëd soa vita.
Calusco d'Adda
Arferiment
thumb|left|230px|La cesa parochial ëd San Fidel 🇫🇮
Tor Pòntòn
Nòte
🇫🇮
George Berkeley
Sò pensé
Berkeley a l'é famos për avèj negà l'esistensa dla materia: a chërdìa che costa a fussa l'ùnica manera për goerné la testimoniansa dij sens.
Pierrefitte-en-Cinglais
Pierrefitte-en-Cinglais a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 10,77 km², con 237 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 22 ab/km².
Calidris canutus
Descrission
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Pierrefitte-en-Cinglais
🇫🇮
Calidris canutus
Descrission
thumb|right|Na carta dle rote ëd migrassion ëd soe diferente varietà
Viffort
Viffort a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l'Aisne. As dëstend an sna surfassa ëd 9,83 km², con 212 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 21 abitant al chilòmeter quàder. 🇫🇮
Calidris canutus
Ambient
Da finì.
Distribussion
Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Calidris canutus
George Berkeley
Sò pensé
A l'ha mnà dle fòrte crìtiche al càlcol infinitesimal.
Euvre prinsipàj
thumb|right|200px|La prima edission dël Tratà an sij prinsipi dla conossensa uman-a
Curiosìtà
La sità ëd Berkeley, an Califòrnia, a l'é stàita ciamà parej an sò onor.
🇫🇮
Lenga Senoufo Djimini
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Senoufo Djimini o Senoufo Djimini a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còsta d'Avòri.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Senoufo Djimini a peul esse:<BR> <BR>
Hohenmocker
Hohenmocker a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Mecklenburgische Seenplatte, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 26.85 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 431 abitant.
Lenga Senoufo Djimini
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dyi
Chuzelles
45.58639°N, 4.87833°W
Chuzelles a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 13,03 km², con 1958 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 150 ab/km².
🇫🇮
Téramo
Téramo a l'é na sità dj' Abruss ëd 54.965 abitant, capleugh dl'omònima provincia.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Maurizio Brucchi (da l' 8/06/2009).
Sità gemelà
thumb|right|200px|Ël cioché dël dòm Téramo a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Pitt Meadows Water Aerodrome
Ël Pitt Meadows Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Pitt Meadows, Columbia Britànica, Canadà.
Caneubi
thumb|left|200px|Panorama
Cordyceps ophioglossoides
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Caneubi
Caneubi (Cannobio an italian) a l’é un comun ëd 5.137 abitant dla provincia dël Verban-Cusi-Òssola. As truva an sla riva dël Lagh Magior.
Cordyceps ophioglossoides
Ambient
A chërs ëdzora a pissacan anterà dël géner Elaphomyces, ant ij bòsch ëd conìfere.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Caneubi
Aministrassion
El sìndich a l'é Giandomenico Albertella (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
Champdepraz
Champdepraz a l'é un comun dla Val d'Osta ëd 712 abitant.
Lapedona
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Taffetani (dal 26/05/2014).
Arferiment
🇫🇮
Champdepraz
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Jury Corradin (dal 28/05/2015).
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Vignola-Falesina
Vignola-Falesina a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 133 abitant, an provincia ëd Trent.
Pardemarín, A Estrada
Santa Baia ëd Pardemarín a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) dl'Estrada. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 206 abitant (107 fomne e 99 òm), distribuì an 7 grup ëd popolassion.
Test carmagnolèis
Introdussion
Ij test carmagnolèis a son tre toch an pròsa dël Quatsent, che a l'ero conservà ant la Biblioteca Nassional ëd Turin. <BR> Belavans ël document original a l'è andàit përdù ant un incendi dël 1904. <BR> Ël document original a contnìa ëdcò le Laudi ëd Carmagnòla.
Vignola-Falesina
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mariagrazia Motter (dal 9/05/2005).
Test carmagnolèis
Test
L'inissi dël ters tòch: <BR>
Vignola-Falesina
Aministrassion
🇫🇮
Grandvillard
Grandvillard a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Friborgh, con sirca 634 abitant. A së stend su na surfassa ëd 24,22 km², con na densità ëd popolassion ëd 26 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Bas-Intyamon, Charmey, Château-d'Oex (VD), Haut-Intyamon.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é ël Fransèis. 🇫🇮
Pardemarín, A Estrada
🇫🇮
Cabrières
Cabrières a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 14,76 km², con 1117 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 75 ab/km².
Càner
thumb|left|200px|Panorama Càner (Cannero Riviera an italian) a l’é un comun ëd 1.043 abitant dla provincia dël Verban-Cusi-Òssola. As truva an sla riva dël Lagh Magior.
Cabrières
🇫🇮
Càner
Aministrassion
El sìndich a l'é Federico Carmine (dal 26/05/2014).
Arferiment
🇫🇮
Lenga Tedaga
Lenga Tedaga
Lenga Senoufo Tagwana
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Senoufo Tagwana o Senoufo Tagwana a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còsta d'Avòri.<BR> <BR>
Plevna - Tomvale Airport
Ël Plevna - Tomvale Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Plevna, Ontario, Canadà.
O Regueiro, O Irixo
San Pedro dël Regueiro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) dl'Irixo. Soa popolassion al censiment dël 2007 a l’era ëd 57 abitant (29 fomne e 28 òm).
Lenga Senoufo Tagwana
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Senoufo Tagwana a peul esse:<BR> <BR>
O Regueiro, O Irixo
🇫🇮
Lenga Senoufo Tagwana
Classificassion
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tgw
Lenga nahuatl, tenango
Pais an dova a l'é parlà
La lenga nahuatl, tenango o Nahuatl, Tenango a fa part ëd le lenghe uto-aztecan e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Test carmagnolèis
Test
Belli freli ch'i sei vegnù in questa present matina, avé fait el vòstr debit; <BR> queli ch'i son nent vegnù, ne poeno pa dir ansì.
Nino Manfredi
thumb|right|200px|Nino Manfredi Ator.
Lenga nahuatl, tenango
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Nahuatl, Tenango a peul esse:
Nino Manfredi
Film prinsipaj
🇫🇮
Test carmagnolèis
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga nahuatl, tenango
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nhi
Chieti
Chieti a l'é na sità dj' Abruss ëd 54.709 abitant, capleugh dl'omònima provincia.
Lenga nahuatl, tenango
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Chieti
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Francesco Ricci (dal 19/04/2005).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Ël cioché dël dòm
Lenga Tedaga
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Tedaga o Tedaga a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment an Ciad.<BR> <BR>
Chieti
Arferiment
🇫🇮
Lactarius zonarioides
Descrission
Capel fin a 10 cm, da povros a rupì, zonà, da rossastr a groson motobin viv. Lamele adnà, da crema a òcra rosastr ciàir. Gamba àuta fin a 5 cm e larga fin a 2 cm, cavernosa, seulia o un pòch scrobicolà, da biancastra a òcra rossastra. Carn bianca, anrossenta peui un pòch angrisenta. Làit motobin àgher. Odor frutà.
Lenga Murupi
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Murupi a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Tedaga
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Tedaga a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tuq
Lenga Murupi
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mqw
Lactarius zonarioides
Ambient
A chërs sota conìfere.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Civitanova del Sannio
Civitanova del Sannio a l'é na comun-a dla region Molise, provincia d'Isernia, con sirca 949 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 55 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 17 ab/km quadrà. A confin-a con Bagnoli del Trigno, Chiauci, Duronia (CB), Frosolone, Pescolanciano, Pietrabbondante, Poggio Sannita, Salcito (CB), Sessano del Molise.
Lenga nahuatl, tlalitzlipa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga nahuatl, tlalitzlipa o Nahuatl, Tlalitzlipa a fa part ëd le lenghe uto-aztecan e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Civitanova del Sannio
🇫🇮
Lenga nahuatl, tlalitzlipa
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Nahuatl, Tlalitzlipa a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nhj