cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dumini Badalin
Soa produssion poética
Badalin a l'ha scrivù la pì part ëd soe poesie an monfrin, ma a-i na i-é ëdcò an turinèis. A l'era fasse conòsse dal pùblich ant ël 1969, cand a l'avìa vagnà ël concors Nino Còsta; ant l'Armanach piemontèis dël 1970 a-i surtìo tre 'd soe poesìe (Bela, Ra mé sgnora, Lin-a d'agost), soasìe da Celestina Costa (fija ëd Nino).
Vienne (fium)
thumb|right|200px|La Vienne a [[Aixe-sur-Vienne.]] La Vienne a l'é un fium dla Fransa. A dà sò nòm a doi dipartiment: Àuta Vienne e Vienne.
Përcors
A nass a Millevaches e as campa ant la Lòira a Candes-Saint-Martin.
Dumini Badalin
Soa produssion poética
Ant ël giugn dël 1970 a l'avìa ancaminà a colaboré al Musicalbrandé, con In paisan. Badalin a l'ha ancaminà a publiché soe arcòlte 'd poesìe possà da Roberto Marra. Soens sò manuscrit a smon-o dle cite variant con ël passé dël temp, sign che chiel a chitava nen ëd travajeie ansima. Ëd chiel a-i resto ëdcò chèich pàgine an pròsa.
Vienne (fium)
Statìstiche
Ël fium a l'é longh 372 km e a l'ha un bassin ëd 21.161 km².
Dumini Badalin
Euvre
🇫🇮
Vienne (fium)
Vardé 'dcò
🇫🇮 ‎
Sgond (sant)
thumb|right|200px|Ël martiri ëd San Sgond (Ast, Colegià 'd San Sgond) Sant protetor d'Ast, màrtir cristian dël I sécol.
Le sorgiss
Lòn ch'as sa ëd la figura ëd San Sgond an riva da na sorgiss ch'a l'ha fàit motobin discute jë studios: j ' Acta, publicà dla fin dël sécol ch'a fa XIX da ij pare dla Congregassion Bolandista. Dapress a vàire discussion, l'opinion ch'a l'ha pijàit lë dzora a l'é che 'l test antich ch'a l'ha andrinta la stòria dël sant (j ' Acta S.S. Marzo III) a sia pro dël sécol ch'a fa VIII, ma che la part ch'a trata ëd San Sgond a sia pijàita da 'nt un test pì vej, che peui a l'é përdusse.
Sgond: antra legenda e crònaca
Rivà a Torton-a a l'avrìa ancontrasse con Marsan, ch'a l'avrìa daje consèj dë ten-e dur e d'andé dai confessor Faustin e Giovita, a Milan. Sgond a sarìa anda-ie, e là Faustin e Giovita a l'avrìo batialo, dand-je peui dël pan sacrà, përché a-j lo mnèissa a Marsan e Calòger. Sgond a sarìa tornà a Torton-a, a l'avrìa daje la comunion a Marsan e 'l dì dapress a l'avrìa vardalo meuire martirisà, dand-je peui sepoltura.
Ambelessì Saprissi a sarìa ancorzusse che Sgond a l'era fasse cristian e na vira capì che con le bon-e a-i la fasìa nen, a sarìa passà a dovré la tortura, an particolar a l'avrìo disarticolaje brass e gambe e peui a l'avrìo daje ël foet. Dapress a sòn a l'avrìo ampërzonalo, ën spitand dë mandelo al suplissi. La neuit, për miraco divin, Sgond a sarìa dësparì da Torton-a për trovesse n'Ast, ant la midema përzon ëd Calòger, andova ch'a l'avrìa peui trovalo 'l prefet. Saprissi a l'avrìa faje tajé la testa fòra dij mur dla sità.
Tute le version dj ' Acta a diso che sòn a sarìa rivà ij 30 ëd Mars, vàire studios a l'han fortì coma data ël 119 dGC.
Buchholz
Buchholz a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Mecklenburgische Seenplatte, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Ingenika Airport
L'Ingenika Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Ingenika, Columbia Britànica, Canadà.
Buchholz
A aparten a l'aministrassion ëd Röbel-Müritz.
Luis Olivé
Luis Olivé (nòm anagràfich Luigi Armando Olivero) a l'é stàit un dij pi gran poeta piemontèis dël Neuv-sent. A l'era nassù a la Vila dë Stlon ai 2 ëd novèmber dël 1909. Giornalista parlamentar, a l'é stàit anvià special ëd La Stampa e dël Pòpol. A l'ha passà bon-a part ëd soa vita an gir për ël mond; rivà a Roma a l'avìa fondà l'arvista Ël tòr - Arvista lìbera dij piemontèis, surtìa dal 1945 al 1947. A l'é mòrt an soa ca 'd Roma ai 31 ëd luj dël 1996.
Soa produssion literaria
Olivé a l'avìa ancaminà a scrive poesìe motobin giovo: a l'avìa sëddes agn e le prime a j'ero an italian. A-j publicava an vàire arviste, tanme Il pensiero, La farfalla, Rassegna filodrammatica.
La produssion poética an piemontèis
Olivé a l'é rivà a la poesìa piemontèisa vers la fin dj'agn 1920, grassie a l'amicissia con Alfredo Nicola, ch'a l'ha peui presentalo a Pinin Pacòt.
La stòria a l'é ancaminà cand ant lë dzèmber 1928 a l'é comparìe an sël Pasquino na poesìa d'Alfredino, anté che ël protagonista as roja për trové un cadò për soa morosa. Antlora Olivé a l'é butasse a compon-e doi sonèt an piemontèis antitolà 'L mè regal, ch'a son publicà ëd gené 1929. Ij doi autor a anandio parèj na corëspondensa; pi tard as conossran grassie al comun amis avocat Vincenzo Signorini, poeta piemontèis ëdcò chiel.
Ant la prima dël 1930, Alfredino a l'ha presentà Olivé a Pacòt e a j'àutri Brandé durant na sin-a a l'òsto d'Ambrusengh, a la qual a partissipava ëdcò Nino Còsta.
Euvre prinsipaj
A l'é n'ansagg literari, che a pija l'andi dai longh sogiorn d'Olivero an Turchìa al temp ëd soa modernisassion ëmnà da Kemal Atatürk.
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Phlebia merismoides
Descrission
Resupinà, sircolar peui a larghe plache. Ross groson, dle vire violet con l'età, piegà radialment o peilos al sénter. Bòrd frangià.
Ambient
A chërs dzortut ëdzora a le latifeuje.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Volpièj
Volpièj (Volpeglino an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 142 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
As treuva s'ën brich an sla còsta ossidental ëd la bassa val dël torent Cròu, ant la region dij Còj Tortonèis ch'a fan part dël pre-Apenin lìgur-piemontèis.
Stòria
A l'é nen ciair s'ël topònim ëd Volpièj a peula derivé da col ëd Volped o se a l'abia n'orìgin indipendent: as propend pì për costa sconda possibilità dal moment ch'ël pais a l'é nominà tanme Vulpidinus ant un registr ëd l'abassìa 'd San Colomban ëd Beubi ant l'àuta Età 'd Mès, quand ch'ël topònim ëd Volped a l'era nen ancora atestà. Dël sécol ch'a fa XII, Volpièj a l'é documentà antra ij borgh fortifià ch'a fasìo part dël feod ëd la famija Guidbòu. Aparten a la giurisdission ëd Torton-a ma as costituiss Lìbera Comun-a dël 1245. Dël Tërzent, ël Contà 'd Torton-a a finiss ant l'area d'influensa dël Ducà 'd Milan dij Viscont. Ai 9 ëd novèmber 1412 Flip Maria Viscont a conced an feod ël pais ëd Volpièj al tortonèis Perin Càmeri, General djë Stat Militar dl'Oltrapò, ch'a l'avìa servilo an guèra. D'apress a passerà torna an feod a la famija Guidbòu Cavalchin.
Dël Setsent ël pais, tanme tut ël Tortonèis, a passa sota la protession dël re Carl Emanuel III ëd Savòja. D'apress a la fin dla dominassion fransèisa dl'Imperi 'd Napoleon Bon-a-part, Volpièj a intra definitivament ant ël Regn ëd Sardëgna, ant la Divison (peui Provinsa) ëd Lissandria, ant la Provinsa (peui Sircondari) ëd Torton-a e ant ël Mandament ëd Vigseu. Dël 1928 ël comun ëd Volpièj a ven ancorporà a col ëd Volped ma a oten torna soa indipendensa aministrativa dël 1947.
Aministrassion
El sìndich a l'é Giuseppe Brivio (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014; dagià sìndich dal 1990 al 2004).
Carpnèj
Carpnèj (Carpeneto an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 675 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
Volpièj
Arferiment
thumb|left|230px|La cesa parochial dij Sant Còsm e Damian 🇫🇮
Carpnèj
Ël pais a resta ant l'Àut Monfrà, an sle colin-e antra la val ëd l'Òrba e la val ëd la Bormia.
Stòria
Le prime sorgiss ch'a documento l'esistensa dël pais a armonto al sécol ch'a fa X, quand ch'a l'é cità 'l topònim ëd Castrum Carpani. Ël teritòri a fasìa part dij possediment ëd l'abassìa 'd Santa Giustin-a dë Tsé e a smìa che la distrussion ëd na dipendensa monàstica për via dle incursion sarasin-e a l'abia portà j'abitant a fondé 'n pais ant na posission pì elevà e protegiùa. Dël 945 ël teritòri a ven assignà da Lotari, impeador e re d'Italia, a Aleram marchèis ëd Monfrà. Ant l'Età 'd Mès Carpnèj a l'avìa 'n castel furnì 'd tor, fossà e fortificassion e a j'era 'dcò n'arset për l'arcòlta dj'abitant an temp ëd guera. Ël pais a l'é peui dësvlupasse 'me Comun-a con Podestà, Cónsoj, Consèj Magior e Consèj ëd Chërdensa, organisà second lòn ch'a satabilivo jë Statù Comunaj. Carpnèj a ven contendù antra 'l Marcheisà 'd Monfrà e la Comun-a 'd Lissandria ma a resta për sécoj ant la giurisdission dël Monfrà, sota ij Paleòlogh e ij Gonsaga 'd Màntoa. Dël 1708 con Vitòrio Medeo II a passa prima al Ducà ëd Savòja e peui al Regn ëd Sardëgna. D'apress a l'época dla dominassion fransèisa ëd Napoleon Bon-a-part, dël 1815 Carpnèj a torna ant ël Regn ëd Sardëgna e a l'é aministrà sota a la Division (peui Provinsa) ëd Lissandria, a la Provinsa (peui Sircondari) d'Àich e a l'é a cap d'ën Mandament ch'a comprend ëdcò La Ròca, Montad e Tërseubi.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Carlo Massimiliano Olivieri (dal 14/06/2004, scond mandà da l'08/06/2009, ters mandà dal 26/05/2014).
Lenga Labo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Labo o Labo a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Vanuatu.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Labo a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mwi
Labo language
Schmiedrued
Schmiedrued a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argovia, con sirca 1.218 abitant. A së stend për na surfassa ëd 8,65 km², con na densità ëd popolassion ëd 141 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Gontenschwil, Kirchleerau, Moosleerau, Oberkulm, Rickenbach (LU), Schlierbach (LU), Schlossrued, Triengen (LU).
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Benito Pérez Galdós
thumb|right|200px|Benito Pérez Galdós Scritor e dramaturgh ëspagneul. Benito Pérez Galdós a l'era nassù a Las Palmas de Gran Canaria ai 10 ëd magg dël 1843 e a l'é mòrt a Madrid ai 4 ëd gené dël 1920.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Tramonti di Sotto
right|140px Tramonti di Sotto (Tramònç Disòt  an furlan) a l'é un comun dël Friul-Venessia Giulia ëd 448 abitant, an provincia ëd Pordenon.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giampaolo Bidoli (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Ël lagh ëd Redona
Equassion diferensial d'Euler
N'equassion diferensial dla forma as ciama equassion diferensial d'Euler d'órdin n. 🇫🇮
Tramonti di Sotto
Arferiment
🇫🇮
Lenga Bumthangkha
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bumthangkha o Bumthangkha a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Bhutan.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bumthangkha a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kjz
Buckingham Palace
thumb|250px|right Buckingham Palace a l'é la residensa dij reaj del Regn Unì dal 1897, quand l'argin-a Vitòria a l'é trasferisse ambelessì. As treua a Londra. 🇫🇮
Borghetto d'Arroscia
Borghetto d'Arroscia (O Borghetto an lìgur) a l'é un comun dla Liguria ëd 463 abitant, an provincia d'Imperia.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luca Ronco (dal 06/06/2016).
thumb|left|300px|La cesa parochial ëd San Marc 🇫🇮
Monceau-le-Waast
Monceau-le-Waast a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 5,41 km², con 230 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 42 ab/km².
🇫🇮
Hypoderma rubi
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs ëdzora ai branchet ëd le ronze, da la prima a l'otonn.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Donnas (omònim)
Donnas a l'é 'l nòm:
Tramonti (omònim)
Tramonti a l'é 'l nòm ëd tre comun italian:
Furci
Furci a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia ëd Chieti, con sirca 1.277 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 26 km<sup>2</sup>, con na densità ëd popolassion ëd 49 ab/km². A confin-a con Cupello, Fresagrandinaria, Gissi, Monteodorisio, Palmoli, San Buono.
Amapá
200px|thumb|right|Posission dlë Stat 200px|thumb|right|Drapò dlë Stat L'Amapá a l'è në stat federal ch'as treuva ant la part setentrional dël Brasil. A l'ha na surfassa ëd 152.522 km² e na popolassion ëd 477.032 abitant.
Furci
====
Amapá
A confin-a a nòrd con la Gujan-a Fransèisa, a sud e a òvest con lë stat brasilian ëd Parà, a est con l'Ocean Atlàntich.
La capital a l'è Macapà. 🇫🇮
Furci
🇫🇮
Cesny-Bois-Halbout
Cesny-Bois-Halbout a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 6,63 km², con 617 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 93 ab/km².
🇫🇮
Lenga Ayta, Tayabas
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ayta, Tayabas o Ayta, Tayabas a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Filipin-e.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion ëd l'Ayta, Tayabas a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ayy
Sainte-Sève
Sainte-Sève a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 10,02 km², con 842 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 84 ab/km².
🇫🇮
Donnas (vin)
thumb|right|200px|Cave de Donnas, cooperativa ëd produssion e 'd vëndita Ël vin Donnas as prodov ant le comun-e ëd Donnas, Pont-Saint-Martin, Perloz an Val d'Osta.
Ël Nebieul Picutener a së s-ciama parèj për l'asinel "cir e téner". Ël vin a l'é considrà ël frel montagnin dël Bareul e dël Barbarèsch.
🇫🇮
Lenga jiamao
Pais an dova a l'é parlà
La lenga jiamao o Jiamao a fa part ëd le lenghe tai-kadai e a l'é parlà dzortut an Cin-a.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Jiamao a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=jio
🇫🇮
Perù
thumb|right|160px thumb|250px| Perù thumb|250px| [[Machu Picchu]] Ël Perù (Perú an ëspagneul) a l'é un pais dl'América meridional.
A confin-a con Ecuador, Colombia, Brasil, Bolivia e Cile e a l'é bagnà da l'Océan Passìfich.
A l'ha na surfassa d'1.285.220 km² e a conta anviron 30 milion d'abitant.
Anté ch'as treuva
300px|center
Stòria
Dël 1533 a l'é stàit conquistà da Francisco Pizarro.
Dal 1821 a l'é un pais indipendent.
Organisassion polìtica
Ël Perù (nòm ofissial: Républica del Perú) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Pedro Castillo, (dal 2021).
Ël Prim Ministr a l'é Aníbal Torres (dal 2022).
🇫🇮
Lenga Ikobi-Mena
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ikobi-Mena o Ikobi-Mena a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ikobi-Mena a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=meb
Lenga Lingarak
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Lingarak o Lingarak a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Vanuatu.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Lingarak a peul esse:<BR> <BR>
Innisfail Airport
L'Innisfail Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Innisfail, Alberta, Canadà.
Espeluche
44.51694°N, 4.82389°W
Espeluche a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 11,33 km², con 752 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 66 ab/km².
🇫🇮
Architetura manerista
miniatura|Castel dël Valentin, Turin. Bastì da Carl e Medeo ëd Castlamont, për comand ëd Cristin-a ëd Fransa, a l'é n'esempi d'architetura manerista dël Ses-sent.
L ' architetura manerista a l'é lë stil architetural europengh dësvlupasse fra 'l 1530 e 'l 1610, valadì tra la fin dl'architetura arnassenta e l'architetura baròca.
Jë stòrich a spartisso bin ël manerism da jë stij e da le filosofìe ch'a l'ero dësvlupasse prima con l'Arnassensa 'd Fiorensa o l'umanism ëd Roma, ma a peulo nen separé ëd fasson total ël manerism dal classicism paladian ch'a l'era spantiasse ant ij darié temp dl'arnassensa e ch'a l'é anviarasse già dal Sécol XVI.
La dission "manera", dovrà già dël Quatr-sent për parlé dlë stil ëd minca artista, a l'é stàit arpijà da Giorgio Vasari ant ël sécol dòp për parlé d'un dij quatr prinsipi dj'art ("ardriss, mzura, disegn e manera"), an parland dj'euvre ëd Miclàngel. Contut sòn, mach con l'afermassion dl'architetura neoclàssica paladian-a a l'é rivà për la prima vira la definission "manerism", dovrà për ciamé në slontanament dl'art da sòj ideaj; pì tard a l'é stàita dovrà da lë stòrich Jacob Burckhardt për ciamé con dëspresi l'art italian-a fra art arnassimental e art baròca. Comsëssìa al prinsipi dël Sécol ch'a fa XX, con la nassùa dle corent dl'art surealista e dl'art espressionista, la crìtica a l'é tornà a biandé la coltura 'd transission manerista.
Contest
miniatura|left|Giorgio Vasari, Galerìa dj'Uffizi, 1560-1572, an stil manerista fiorentin caraterisà da 'd marcà pantalere 'd bòsch. Aranda la mità dël Sinch-sent a son mancà ij fondament polìtich dla sossietà 'd Fiorensa ch'a l'avìo përmëttù l'Arnassensa; ëdcò l'idèja dël còsm a l'é stàita arvolussionà, mentre le ruse ant la Gesia a son vnùe 'l sìmbol dla dësantëgrassion dël mond unì e assolut ch'a-i era prima. Ant ël camp dl'art, ël sens ëd dùbit e l'alienassion dla përson-a a son podusse esprime con ël manerism, dësvlupasse ant l'Italia e spantiasse ant le Venessie e peui ëdcò ant ël rest d'Euròpa.
An Euròpa durant ël sécol ch'a fà XV a son chërsùe le grande monarchìe, an Spagna, Fransa e Anghiltera; dël 1493 Massimilian I d'Asborgh a l'é vnù imperator dël Sàcher Imperi Roman-Gërman, mentre la Russia a l'é unisse con Ivan III. Apress, con la montà al tròno fransèis ëd Fransesch I e l'ancoronassion ëd Carl V d'Asborgh, l'Euròpa a l'é tutafàit cangià, dagià che j'Alman a son trovasse a controlé 'dcò la Spagna e d'àutre nassion (Milan, Nàpoli e soe tère).
Dël 1527 ij lansichené a sachegio Roma, e sta dàita a l'é pijà 'me l'ancamin dël manerism, përchè vàire artista an cola ocasion a l'avìo dovù lassé Roma, an tramudand a Fiorensa o Venessia. A Fiorensa j'eveniment dël 1527 a giuto a scassé ij Médici; l'arvira a l'é crasà mach con ël longh assedi dal 1529 al 1530, ch'a l'ha arportà la famija a controlé la sità. Venessia nopà a l'era 'l pì fornì arsenal dla zòna e a l'era 'dcò na sità amportanta da la mira coltural, grassie a lë spantiament dla stampa e dj'edission.
Apress, dël 1542, Papa Pàul III a l'ha fondà torna l'Inquisission roman-a, pòch prima 'd convoché 'l Consili ëd Trent. La situassion ëd contra-arforma a l'ha portà a la formassion dla Companìa ëd Gesù d'Ignassi ëd Loyola, dël 1534, che fra 'l rest a l'ha 'dcò anfluensà tant j'art, an adressandla vers lë stil baròch. miniatura|200px|Palass Branconio dell'Aquila con le colòne ch'a sosten-o dle nice nopà che d'àutre colòne o pilie miniatura|Galeazzo Alessi, Palass Marin, Milan, 1557-1563, con na mës-cia ëd decorassion bondose ëd teste d'òm, teste d'animaj, ghërlande vegetaj e fris clàssich grech
Caraterìstiche
Ël manerism a arfuda l'echilibri e l'armonìa dl'architetura clàssica, an consentrandse pitòst sël contrast fra nòrma e ecession, natura e artifàit, general e particolar.
Parèj ij càrich a perdo sò pèis, mentre 'l supòrt a supòrta pi nen (pr'esempi 'l Palass Branconio dell'Aquila a Roma, euvra ëd Raffello Sanzio, a smon dle colòne dël pian tèra butà sota le nice dël prim pian); n'àutra caraterìstica a l'é che ij pont ëd fuga dle prospetive a l'han pa ancor ëd feu, 'me ant l'architetura baròca, ma a ponto vers gnente an particolar. Le struture verticaj a l'han pa tëmma d'esse an dësechilibri con ël rest dël compless, ma pitòst a l'han tëmma dë smon-e sle fassade esteriore l'organisassion interior, na costuma che nopà a l'era tìpica dl'architetura arnassimental, ch'a marcava j'orisontament con le fasse dij pian.
Da la mira decorativa, a pija tanta amportansa 'l fenòmen dl'art grotesca, un soget ëd pitura pijà da l'antica Roma dagià ch'a l'era stàit dëscorvù da jë sgav archeològich e da le dëscuverte dla fin dël Sécol XV. Ste piture con argoment fantàstich e irassional a tòrno 'd mòda durant ël Manerism. A son caraterisà da mostacie d'òm dròlo o d'[animalia|animaj]] mostros o ancor da bondos feston e ghërlande vegetaj. A tòrno 'd mòda ëdcò ij fris a meànder tìpich grech antich.
Spantiament
Lë stil manerista, ideà a Roma e Firense, a l'é spantiasse lest ant le Venessie e a Milan, e peui ancor ant ël rest d'Euròpa, anté ch'a l'é stàit viaman antërpretà an mòde diferente ch'a son slontanasse da j'esempi orginaj italian. L'istessa architetura arnassimental a l'é stàita arseivùa an Euròpa motobin tard e soens an soa evolussion manerista, che për definission a rëspetava pa tùit ij prinsipi arnassimentaj.
Giulio Romano quand ch'a l'ha tramudà a Màntoa a l'ha portà lë stil manerista ant la Pian-a 'd Pò, antratant che Michele Sanmicheli a l'ha trasformà la sità ëd Veron-a conforma a sta neuva corent, an batiend vàire palass manerista, an mës-ciand ij precet dl'architetura neoclàssica tìpica 'd Roma, pitòst che cola tìpica 'd Palladio.
Sebastiano Serlio, autor ëd n'amportant tratà d'architetura, a l'ha giutà a spantié 'l manerism; chiel a l'ha 'dcò travajà a l'ansidita Scòla ëd Fontainebleau, ch'a l'é dventà 'l prinsipal sènter dl'architetura manerista fransèisa. Sòj "Set lìber dl'architetura" a son stàit publicà fra 'l 1537 e 'l 1551 e a l'han ispirà ij fransèis.
Fin dai prim agn dël Sécol XVI lë spìrit manerista a l'é spantiasse ëdcò an Spagna 'me reassion a l'architetura tard-gòtica nassional. Nopà an Anghiltera e an Almagna a s'é passasse al manerism mach dël Sécol XVII grassie a l'euvra dj'architet Inigo Jones e Elias Holl.
Italia
Ël via dl'architetura manerista a l'é la Villa Farnesina ëd Roma, batìa da Baldassarre Peruzzi anviron dël 1509. A l'ha na pianta a forma d'"U", con doe ale dont ël tòch mesan ch'a-j lija a l'ha 'n pòrti al pian për tèra fàit da sinch arcà a sest ariond. L'articolassion dla fassada, decorà da 'd lesne e bugnà angolar, a l'è ancor clàssica, ma 'l fres motobin decorà, ch'a ancurnisa l'edifissi al cò, a smon già 'l cangiament dij gust. An gionta, na sala dël prim pian dzora, Peruzzi midem a l'ha piturà 'd colonà e 'd paisage, con ël fin dë sfondé jë spassi architeturaj.
Tutun la ciadeuvra ëd Peruzzi a l'è Palass Massimo alle Colonne, dël 1532. La strutura as anseriss ant ën lòt iregolar, a forma d'"L". La fassada a l'é sirognà e a presenta 'n pòrti con d'architrav con ëd colòne scendùe con doe distanse, un-a pi strèita e un-a pi larga. Ës pòrti creus a contrasta con ël regìster dlongh dzora dël front. A son inusuaj dcò le curnis dle fnestre dij pian dzora, mentre tuta la fassada a l'é motivà dal bugnà piat. A l'è ancor inusual com a l'é batì la cort: a l'é formà da doe lòge un-a sl'àutra, con an sima 'n ters pian con dë fnestre con d'ambrassure retangolar larghe tanme 'l colonà ch'a-i é sota. Tute ste solussion, për na part anfluensà da j'assimetrìe dël lòt, a smon-o na prevalensa dla derogassion contra la nòrma e a fan rintré 'l Palass Massimo alle Colonne antra dij pi antëressant esempi d'architetura manerista.
Na fusion tra 'j tema classicista e manerista as nòta ant l'architetura ëd Jacopo Barozzi da Vignola, che dël 1550 a l'ha costruì na cita gesia a Roma arlongh la Via Flaminia (Sant'Andrea sulla Via Flaminia), con na pianta elìtica contnùa ant ën retangol. Dël 1551, sèmper a Roma, a l'ha batì Vila Giulia, andoa a l'han travajà dcò Michelangelo, Vasari e Barolomeo Ammanati (chiel-sì autor scò dlë spantiament ëd Palass Pitti a Fiorensa); ël trat particolar dla costrussion a l'é 'l contrast tra l'esterior regolar e l'interior, duvert vers ël giardin, ëd forma a mes sercc.
Apress dël 1558, Vignola a l'ha arpijà 'n fòrt antamnà da Antonio da Sangallo ël Giovo queich desen-a prima, an trasformandlo ant un-a dle pì agreàbij espression dla corent manerista; a l'interior as duverta na cort arionda, con doe lòbie un-a sl'àutra. Arlongh la banda prinsipal dla vila a-i resto doi ambient a pianta arionda, un apòsta për le scale a viret, un për na caplin-a, mentre a l'esterior, prima dël pless, a-i é na piassa a forma 'd trapessi. L'edifissi a l'é dròlo dagià ch'a mëscia l'aspet dla fortëssa e col dla meison; an dzorpì mentre che le surfasse esteriore a smijo piate, sensa d'aget, la cort interiora a l'é na surprèisa 'd forme e d'articolassion spassiaj.
D'antant l'euvra pi avosà ëd Vignola a l'é la gesia dël Gesù a Roma, prinsipià dël 1568 e "destinà a anfluensé lë stil ëd fasson pi sciassa 'd qualsëssìa n'àutra gesia costruìa dij darié quatr-sent agn". Belessì l'architet a l'ha toirà jë schema simètrich dl'Arnassensa con coj verticaj dij Sécoj ëd Mes. A l'é pa n'anvension d'autut neuva për la coltura dël temp manerista. Vignola, për lòn ch'a rësguardava la concession dlë spassi interior a l'ha anspirasse a la gesia 'd Sant Andrea ëd Leon Battista Alberti, ma sensa atribuì a le caplin-e dle bande l'istessa autonomìa dla gesia d'Alberti. La navà 'd Vignola a l'ha n'amportansa total e le caplin-e a resto mach pi 'd duverture ai lat. La spatussanta ornamentassion dla gesia a l'é na gionta baròca e dcò la fassa a l'é d'ën perìod pì tard (1577), progetà da Giacomo della Porta. La gesia tutun a l'é manerista, valadì: "a-j manca l'equilibri pròpi dl'àuta Arnassensa tanme la sciopanta energìa baròca."
🇫🇮
Lenga Nyenkha
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nyenkha o Nyenkha a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Bhutan.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nyenkha a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=neh
Acre
200px|thumb|right|Posission dlë Stat thumb|left|200px|Acre 200px|thumb|right|Drapò dlë Stat L'Acre a l'è në stat federal ch'as treuva ant la part nòrd-ossidental dël Brasil. A l'ha na surfassa ëd 152.522 km² e na popolassion ëd 557.526 abitant.
A confin-a a nòrd con lë stat brasilian d'Amazonas, a est con col ëd Rondònia, a sud con la Bolivia e a òvest con ël Perù.
Tapia, Ames
🇫🇮
Monceau-sur-Oise
Monceau-sur-Oise a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 5,86 km², con 142 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 24 ab/km².
Lenga agta, Isarog
Pais andoa a l'é parlà
La lenga agta, Isarog ò Agta, Isarog a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant le Filipin-e.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=agk
Pastor (vësco d'Ast)
Pastor, vësco d'Ast, a l'é atestà da soa firma sot a la litra sinòdica che Eusebi (metropolita ëd Milan) a-j mandava a papa Leon Magn dël 451 dGC, për condané l'eresìa dj'eutichian. Cola ëd Pastor a l'é la firma ch'a fa tërdes, e a dis:
Lenga hlai
Pais an dova a l'é parlà
La lenga hlai o Hlai a fa part ëd le lenghe tai-kadai e a l'é parlà dzortut an Cin-a.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Hlai a peul esse:
Pastor (vësco d'Ast)
Bibliografìa
🇫🇮
Camporosso
Camporosso a l'é un comun dla Liguria ëd 5.427 abitant, an provincia d'Imperia.
Lenga hlai
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lic
🇫🇮
Bütow
Bütow a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Mecklenburgische Seenplatte, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Camporosso
Anliure esterne
thumb|left|300px|La rivera 🇫🇮
Bütow
A aparten a l'aministrassion ëd Röbel-Müritz.
Sant Evasi (sant)
thumb|right|200px|Sant Evasi Sant Evasi, màrtir cristian dël IV sécol, a l'é stàit ël prim vësco d'Ast.
Inermisia fusispora
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Sant Evasi (sant)
La conta dj'Acta
Na vira ch'a son s-ciopa-ie ij rabej antra catòlich e arian, costi-sì a l'avrìo ciamà sù na gran partìa ëd gent ch'a-j dèissa contra. Evasi a sarìa scapà ant un pòst ciamà Volusian (ch'as sa nen andova ch'a restèissa) e peui a sarìa stërmasse ant ij bòsch. A ciamelo a Sédula e a campelo an përzon a sarìa stàit ël duca longobard Atubol, che peui a l'avrìa falo massé dadnans a la gesia ëd San Lorens, ël 1 dë dzémber dël 362 dGC.
Inermisia fusispora
Ambient
A chërs ant ij bòsch ëd conìfere, d'istà.
Sant Evasi (sant)
Crìtiche
Lòn che dzortut a lassa sburdì an sta conta a l'é che ij cé dij Longobard, dël 362, a l'ero motobin lontan da 'nt l'Italia, e rè Liutprand a nass mach chèich sécol pì tard. Se cheidun a podìa ciameje chèich-còs a 'n Papa dël 362, chiel-lì a l'era n'imperator roman, e nen ëd sigura un rè dij Longobard. Për gionta, a coj temp-là ij vësco a vnisìo nominà nen da ij Papa, ma da la comun-a dij chërdent midema.
A son provasse an vàire a capì s'a podèissa mai esse che sti Evasi a fusso pì che un, vivù an temp diferent, e che peui col temp le conte ansima l'un e l'àutr a sio sconfondusse ant un-a sola, ma gnun a l'é rivà a na conclusion sigura.
Inermisia fusispora
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Sant Evasi (sant)
Bibliografìa
🇫🇮
Saint-Thégonnec
Saint-Thégonnec a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 41,94 km², con 2.139 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 51 ab/km².
Mondrepuis
Mondrepuis a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 20,33 km², con 941 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 46 ab/km².
Saint-Thégonnec
Colegament
🇫🇮
Mondrepuis
🇫🇮
Cantalov
Cantalov (Cantalupo Ligure an italian, Cantalô an lìgure) a l'é un comun dël Piemont ëd 520 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
Stòria
thumb|left|250px|Ël castel ëd Borgh Adorn Com bon-a part dl'Oltragiov a ven a costituì j'ansidit Feod Imperiaj, valadì n'ampia banda dë sgnorìe feodaj a nòrd ëd Génoa ch'a dependìo diretament da l'Imperi Roman Sacrà e ch'a j'ero antitolà a le prinsipaj famije genoèise. Fin al 1518 la frassion ëd Borgh Adorn, con sò castel, a l'é anfeodà a jë Spìnola fin a tant che Tolomé Spìnola a resta sensa fieuj e a passa ij sò ben ai fieuj ëd sò amis Gustin Adorn. Antorn a la fin dël Sessent, na fran-a a crasa part dël castel e ël marchèis Luis Bòta Adorn al fa sistemé an soa forma atual.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gian Piero Daglio (dal 14/06/2004, scond mandà da l'08/06/2009, ters mandà dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Caraffa del Bianco
right|140px Caraffa del Bianco a l'é un comun dla Calabria ëd 570 abitant, an provincia ëd Res ëd Calabria.
Provincia ëd Perugia
La Provincia ëd Perugia a l'é an Umbria e a comprend 59 comun.
A l'ha na surfassa ëd 6.334 km² e a conta 632.420 abitant.
Sò capleugh a l'é Perugia.
Geografìa
A confin-a a nòrd e a est con le Marche (provinse ëd Pésaro-Urbin, Ancon-a, Macerà e Àscoli Picèn), a sud con la provincia ëd Terni e 'l Lassio (provincia ëd Rieti), a òvest con la Toscan-a (provinse ëd Sien-a e Aress).
Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Marco Vinicio Guasticchi (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Nupbikha
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nupbikha o Nupbikha a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Bhutan.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nupbikha a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=npb
Champ-du-Boult
Champ-du-Boult a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 13,94 km², con 432 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 31 ab/km².
🇫🇮
Fincken
Fincken a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Mecklenburgische Seenplatte, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Röbel-Müritz.
Gessopalena
Gessopalena a l'é na comun-a dla region Abruss, an provincia ëd Chieti, con sirca 1.694 abitant. As dëstend an s'na surfassa ëd 31 km2, con na densità ëd popolassion ëd 55 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Casoli, Civitella Messer Raimondo, Lama dei Peligni, Roccascalegna, Torricella Peligna. 🇫🇮
Confucio
thumb|right|Statua an bronz ëd Confucio. Confucio (Kǒngzǐ o Kǒng Fūzǐ -- Mèistr Kong) (551 a.G.C. – 479 a.G.C.) a l’é stàit n'òm ëd pensé e un filòsof sossial cinéis, ch’a l’ha influensà, con soa filosofìa e ansegnament, la fasson ëd pensé e ëd vive dij Cinéis, Corean, Giaponèis e Vietnamèis. Soa filosofìa a buta an prim pian la moral përsonal e ant ël govern, la coretëssa dle relassion sossiaj, la giustissia e la sincerità.
🇫🇮
Lenga Usku
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Usku o Usku a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ulf
Espenel
44.68472°N, 5.235°W
Espenel a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 15,06 km², con 119 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 7 ab/km².
🇫🇮
Schneisingen
Schneisingen a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argovia, con sirca 1.214 abitant. A së stend për na surfassa ëd 8,26 km², con na densità ëd popolassion ëd 147 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Lengnau, Niederweningen (ZH), Siglistorf, Unterehrendingen, Wislikofen.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Ehrenfeld
Ehrenfeld a l’é na sità dlë stat federal ëd Pennsylvania ant jë Stat Unì d'América.
Lenga Larevat
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Larevat o Larevat a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Vanuatu.<BR> <BR>
Ehrenfeld
A conta 234 abitant.
La Chapelle-Engerbold
La Chapelle-Engerbold a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 4,1 km², con 86 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 21 ab/km².
Ehrenfeld
Ambelessì a l'é nassuje Charles Bronson. 🇫🇮
Majoran (vësco d'Ast)
Majoran, vësco d'Ast, a l'é atestà da soa presensa al Concili Roman dël 465, sot a papa Ilario.
Alagoas
A confin-a a nòrd con lë stat brasilian ëd Pernamboch, a òvest con col ëd Bahia, a sud con col ëd Sergipe e a est con l'Ocean Atàntich.
Majoran (vësco d'Ast)
Bibliografìa
🇫🇮
Alagoas
La capital a l'è Maceiò.
Hygrocybe psittacina
Descrission
Capel fin a 5 cm, bombà o a pupa, piturà ëd verd, giàun, groson, rossastr. Lamele vërde o piturà. Gamba àuta fin a 7 cm e larga fin a 1 cm, vërda dëdzora, pì groson an bass, amacà. Carn dël midem color.
Lenga Larevat
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Larevat a peul esse:<BR> <BR>
Hygrocybe psittacina
Ambient
A chërs ant ij prà a l'indrit, un pòch daspërtut.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Larevat
Classificassion
<BR>
Carpasio
thumb|right|250px|Posission dël vèj comun ëd Carpasio ant la provinsa d'Imperia Carpasio (Carpaxe an lìgur) a l'é un pais ëd la Liguria, ant la provinsa d'Imperia.
Lenga Larevat
Còdes ISO
<BR>
Carpasio
A l'é stait un comun autònom fin al 31/12/2017; dal 01/01/2018 a l'é unisse al comun ëd Montalto Ligure për formé ël neuv comun ëd Montalto Carpasio.
Lenga Larevat
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lrv
Carpasio
Al 01/01/2017 Carpasio a l'avìa 163 abitant.
Arferiment
thumb|300px|left|Carpasio sota la fiòca 🇫🇮
Lenga Omati
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Omati a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mgx
Provincia ëd Terni
A l'ha na surfassa ëd 2.122 km² e a conta 226.618 abitant.
Sò capleugh a l'é Terni.
Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Feliciano Polli (PD, da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
🇫🇮
Marcheisà ëd Monfrà
Lë stat, fondà ant na part dij teritòri donà dël sécol ch’a fa des a Aleram ëd Monfrà da l'imperator Oton I, a l’é stàit për tanti sécoj un féod imperial.
🇫🇮
Lenga agta, mont Iraya
Classìfica
Në schema ëd classìfica dl'Agta, mont Iraya a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=atl
Lenga Olekha
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Olekha o Olekha a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Bhutan.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Olekha a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ole
Étoile-sur-Rhône
44.83778°N, 4.89444°W
Étoile-sur-Rhône a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 42,79 km², con 4 054 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 94 ab/km².
🇫🇮
Lenga Litzlitz
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Litzlitz o Litzlitz a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment an Vanuatu.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Litzlitz a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lzl
1921
Premi Nobel
Premi Nobel dla fìsica: Albert Einstein. 🇫🇮
Monnes
Monnes a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 4,92 km², con 70 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 14 ab/km².
🇫🇮
Lenga Eipomek
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Eipomek o Eipomek a fa part ëd le lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Eipomek a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=eip
Giuliano Teatino
🇫🇮
La Vera Cesa ëd Gesù
La Vera Cesa ëd Gesù a l’é ël branch cinèis (na ant ël 1917) dla Pentecostal dël Cristianésim.
Le sinch dutrin-e prinsipaj :
Bahia
200px|thumb|right|Posission dlë Stat 200px|thumb|right|Drapò dlë Stat Bahia a l'è në stat federal ch'as treuva ant ël nòrd-est dël Brasil. A l'ha na surfassa ëd 564.273 km² e na popolassion ëd 13.070.250 abitant.
La Vera Cesa ëd Gesù
Orìgin
L’evangelissassion dij Cristian Nestorian (635-845) e dij Gesuita (1265,1061-1724) a l'han nen fajla a formé na gesia cristian-a cinèisa che a sia rivà fin-a al dì d'ancheuj.
Bahia
A confin-a a nòrd con jë stat brasilian d'Alagoas, Sergipe, Pernamboch e Piauì, a òvest con coj ëd Goiàs e Tocantins, a sud con coj ëd Minas Gerais e Espírito Santo, a est con l'Ocean Atlàntich.
La capital a l'è Salvador.
La Vera Cesa ëd Gesù
Orìgin
Ij missionari protestant a l’han ancaminà a rivé an Cin-a ent ël 1807 (Robert Morrison).
Ant ël 1865 Hudson Taylor a l’ha fondà soa mission an Cin-a. Ant ël 1900 a-i ero 113.000 Cristian protestant, 1.600 catòlich e 2.000 missionari. 🇫🇮
Inuvik - Shell Lake Water Aerodrome
L'Inuvik - Shell Lake Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Inuvik, Teritòri dël Nòrd-Òvest, Canadà.
Saint-Thois
Saint-Thois a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 18,09 km², con 633 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 35 ab/km².
Inuvik - Shell Lake Water Aerodrome
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CEE3.
Saint-Thois
🇫🇮
Seattle
500px|thumb|center
Seattle (pronunsia /siˈætl ̩/) a l’é la sità pì 'mportanta dla region "Passìfich Nòrd-Òvest" ëd jë Stat Unì d'América.
A resta ant lë Stat ëd Washington, tra 'n brass ëd l'Océan Passìfich ciamà Puget Sound e ël lagh Washington, apopré a 154 km a sud dël confin col Canadà.
A l'é la capital dla contèa dël King e a l'é 'l sènter dla pì granda sità d'un àrea metropolitan-a ch'a ciamo Puget Sound e a comprend 'cò Tacoma, Bellevue e Everett.
Iodophanus carneus
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Bep Ross
Scritor e poeta an lenga piemontèisa.
Seattle
A së spantia ansima a na surfassa ëd 217 km², con na popolassion ëd 592.800 (2008) abitant che, an pijand tuta l'àrea dantorn a riva a 3.263.497.
Iodophanus carneus
Ambient
A chërs ëdzora a la drugia, da la prima a l'otonn.
Seattle
Stòria
right|thumb|200px|Lë Space Needle L'àrea ed Seattle a l'é stàita abità për almanch 4.000 agn, ma j'ansediament europengh a l'han ancaminà a essie da la metà dël sécol ch'a fa XIX.
Iodophanus carneus
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Seattle
Stòria
Ij prim colòn bianch fiss a son rivà dël 13 novèmber 1851.
Iodophanus carneus
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Seattle
Stòria
A l'é vnùita na sità ant ël 1869.
Bep Ross
Bep Ross (Giuseppe Rosso a l'anàgrafe) a l'era nassù al Borgh dël 1935 e a l'é stàit anlev ëd Barba Tòni. Bon-a part ëd soa euvra literaria a resta spatarà ansima a giornaj e arviste. A l'é mòrt dël 1995.
Paolo Uccello
Pitor. Paolo ëd Dono, stranomà Paolo Uccello, a l'era nassù vers ël 1397 a Pratovecchio e a l'é mòrt dël 1475 a Firense.
Seattle
Nòm e stranòm
Ij prim camp ant l'àrea a son ëstàit ciamà New York-Alki (Alki a veulìa dì Ciào e ciào ant la lenga del post, ël Chinook Jargon) e Duwamps.
Marco Zanuso
Progetista. Marco Zanuso a l'era nà dël 1916 e a l'é mòrt dël 2001.
Seattle
Nòm e stranòm
Ant ël 1853, Doc Maynard a l'avìa dit che la sità pì 'mportanta a dovìa esse ciamà Seattle, n'anterpretassion anglèisa dël nòm Sealth, ël cap dle doe tribù locaj.
Dal 1869 al 1982, Seattle a l'era conossùa come Queen City (Sità regin-a).
Fèr da frisé
Fèr da frisé dël dì d'ancheuj
🇫🇮
Marco Zanuso
Ansema a Richard Sapper, Zanuso a l'ha progetà un teléfon për Siemens (ch'a l'ha vagnà ël compass d'òr) e vàire televisor për Brionvega.
🇫🇮
Paolo Uccello
Dal 1407 al 1412 a l'ha travajà ant l'atelié ëd Lorenzo Ghiberti, a Firense. Dël 1415 a l'é anscrivù a la corporassion dij Médich e spessiari che, a parte da Giotto, a acujìa ëdcò dj'artista.
Bep Ross
Euvre
🇫🇮
Castellaro
Castellaro (O Castellâ  an lìgur) a l'é un comun dla Liguria ëd 1.227 abitant, an provincia d'Imperia.
Aministrassion
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Paolo Uccello
Dël 1425 a l'é a Venessia, andoa a travaja ai mosàich për la catedral ëd San March.
Dal 1445 al 1450 a l'é ël mèistr d'euvra dij fresch dël Ciòstr verd pr'ij duminican ëd Santa Marìa Novela: a pitura le grande composission dël Diluvi, dla Creassion e dël Sacrifissi ëd Noé.
Lenga Bicolano sentral
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Bicolano sentral o Bicolano sentral a fa part dle lenghe austronesian-e e a l'é parlà specialment ant le Filipin-e.<BR> <BR>
Cearà
200px|thumb|right|Posission dlë Stat 200px|thumb|right|Drapò dlë Stat Ël Cearà a l'é në stat federal ch'as treuva ant ël nòrd-est dël Brasil. A l'ha na surfassa ëd 148.016 km² e na popolassion d' 8.097.276 abitant.
Seattle
Nòm e stranòm
J'abitant ëd Seattle a son ciamà Seattleites.
Hygrocybe punicea
Descrission
Capel fin a 12 cm, ross profond, dëscolorant, sliss. Lamele adnà, smarginà, giàune o groson. Gamba àuta fin a 12 cm e larga fin a 3 cm, sëcca, fibrilosa, groson fiamà ëd rossastr, con ël pé bianch. Carn giaunastra, bianca ant la miola dla gamba.
Cearà
A confin-a a est con jë stat brasilian ëd Rio Grande do Norte e Paraìba, a sud con col ëd Pernamboch, a òvest con col ëd Piauì e a nòrd con l'Océan Atlàntich.
Seattle
Conomìa
Seattle a l'é un sènter ëd comersi, cultura e tecnologìa d'avanguardia ant ël Nòrd-Òvest american e a l'é un-a dle pì 'mportante sità portuaj për jë scambi d'afé an sl'Océan Passìfich e con l'Euròpa.
Lenga Bicolano sentral
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bicolano sentral a peul esse:<BR> <BR>
Seattle
Conomìa
Seattle a l'é stàit ëdcò 'l pòst andoa a l'han fàit un rëscontr dl'Organisassion Mondial dël Comersi e le dimostrassion concomitante dj'ativista contrari a la globalisassion. La sità a l'é 'cò ël pòst andoa a-i é la "Pride Foundation".
A Seattle a-i era la Boeing. Ant ël 2001 la companìa a l'ha decidù ëd tramudé ij sò sènter diressionaj che, apress na vera asta tra vàire sità, a son rivà a Chicago. J'impiant ëd la produssion a resto an magioransa ant l'àrea ëd Seattle, a Everett e a Renton.
Hygrocybe punicea
Ambient
A chërs ant ij prà, a l'ha pì car l'ambient con calcar.
Lenga Bicolano sentral
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bcl
Hygrocybe punicea
Comestibilità
A ven dàita për comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Seattle
Conomìa
La presensa ëd Microsoft (ch'a l'ha sede a Redmond, un sènter dl'àrea metropolitan-a, e a dà da travajé a anviron 30.000 travajeur) a l'ha fàit l'economìa dla sità pì 'ndipendenta da le variassion dël traspòrt an avion. Prima, ij moment ëd crisi dla Boeing a implicavo për da bon ëd grand aument ëd la disocupassion. Peui, l'asienda ed Bill Gates a l'é stàita ël pivò, con d'àutre asiende ch'a travajavo ant ij setor dle telecomunicassion e dla ragnà, dël dësvlup ëd j'ani '90 sentrà an sle neuve tecnologìe. Ël dësblesse dla gòla dla ragnà, ch'a l'é capità a l'ancamin dël neuv sécol, a l'ha an part ridimensionà cost setor dl'economìa dla sità.
Cearà
La capital a l'è Fortaleza. 🇫🇮
Seattle
Coltura
Seattle a l'é sità con pì àuta anstrussion ëd jë Stat Unì: ël 51,6% ëd la popolassion a l'ha 'n diplòma universitari.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Greg Nickels (democràtich).
Sità gemelà
Seattle a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga macushi
Pais andoa a l'é parlà
La lenga macushi o Macushi a fa part ëd le lenghe carib e a l'é parlà dzortut an Brasil.
Lenghe hmong-mien
thumb|right|Distribussion: Hmong an ross, Mien an verd La famija dle lenghe hmong-mien (ëdcò ciamà Miao-Yao) a son na cita famija ëd lenghe parlà an Cin-a meridional e ant l'Asia sud-oriental. Coj che a parlo coste lenghe a son ciamà la gent ëd le colin-e.
Lenga macushi
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Macushi a peul esse: