cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mecànica
Dzortut ant ël passà, la mecànica a l'ha avù na posission privilegià rëspet a j'àutre branche dla fìsica dagià che soe laj e sò concet a l'han un rëscontr diret ant l'esperiensa ëd mincadi: motobin prima ëd soa enonsiassion rigorosa ij concet d'andi, fòrsa, travaj e via fòrt a j'ero già dovrà ant ij temp pì antich.
Ij prim ëstudi ëd cinemàtica e dë stàtica a armonto ai grech antich: ij problema astronòmich a l'avìo cissà ël dësvlup dl'anàlisi dël movimenti dij còrp; le condission d'echilibri per màchine sempie, coma leve e pulìe, a j'ero già stàite studià an detaj da Archimede e da Eron.
A diferensa d'la cinemàtica e d'la stàtica, fin a la fin dl'età ëd mes la dinàmica a l'era oget ëd divagassion filosòfiche astrate, nen sostnùe da fàit ësperimentaj precis; lë studi sientìfich ëd la dinàmica as peul fesse armonté an efet a l'ancamin dël sécol ch'a fa XVII, cand Galilei a l'ha smonù ij fondament dël métod ësperimental për lë studi dij fenòmeno naturaj. Për rivé a la formolassion dle laj dël moviment andoa ël concet ëd fòrsa a dventa na grandëssa fìsica misuràbil (antant che fin-a antlora a l'era stàita considerà mach tanme un concet amponù dal prinsipi ëd causalità e a pijava soèns un sens metafìsich) a venta speté la fin dël sécol, con Newton.
La descrission dij fenòmeno
Për podèj descrive ij fenòmeno cinemàtich a venta stabilì un sistema d'arferiment: përchè ij concet ëd moviment (visadì cangiament ëd la posission), andi, acelerassion a l'abio ëd sens, a-i é da manca ch'a sio descrivù an chèich sistema d'arferiment.
An dzorpì, për capì le laj dla mecànica ëd fasson la pì sempia a-i é ëdcò da manca ëd chèich idealisassion, tanme ij concet ëd pont material, còrp rèid, moviment sensa fërtage e via fòrt.
A-i son doi pont ëd vista possìbij 'me fondament ëd la mecànica.
Ël prim a smon la mecànica tanme na siensa costruìa ëd fasson andutiva, basà an sj'esperiment e ch'a l'ha soe laj ch'a peulo esse verificà an manera sperimental. Tutun, dagià che coste laj teòriche a rësguardo soèns dj'idealisassion (për esempi, ël moviment sensa fërtage) na verìfica sperimental a l'é pa possìbil da oten-e.
Na mira alternativa, ch'a évita cost tipo ëd dificoltà, a l'é ëd consideré la mecànica tanme na siensa tut afàit astrata, fondà ansima a n'ansem d'assunsion inissiaj (o laj dël moviment) ch'a sio conveniente e nen contraditòrie. An fabricand cost sistema teòrich, un a l'é obligà ëd verifiché che a minca pass a-i sia na liura con l'univers real, dagià che ël sistema a rësguarda ël moviment ëd còrp tut afàit ideaj, dont le proprietà a son postulà ant j'assunsion fondamentaj: a basta mach ch'a sia dësvlupà conforma a la lògica, an dovrand ij prinsipi acetà dla matemàtica, e soe conclusion a saran ëd conseguense vàlide dj'assunsion. Che peui sòn a men-a a d'arzultà ch'a l'han na corëspondensa con ij moviment osservà dij còrp reaj, a l'é tuta n'àutra chestion, ch'a dev esse decidùa apress, an confrontand j'arzultà con j'esperiment.
Le vàire mecàniche
Fin-a a la fin dël sécol ch'a fa XIX, le laj dl'ansidita mecànica clàssica o mecànica ëd Newton as chërdìo bon-e për tut fenòmeno fìsich. Al di d'ancheuj a l'é nopà ciàir che a-i son dij fenòmeno anté che la mecànica clàssica a peul pa esse aplicà: 🇫🇮
Loira, Valdoviño
San Pedro ëd Loira a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Valdoviño. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 295 abitant (146 fomne e 149 òm) distribuì an 17 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Borghlavzar
thumb|left|Panorama
Borghlavzar o mach ël Borgh (Borgolavezzaro an italian) a l’é un comun ëd 1.964 abitant ëd la provincia ëd Noara.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gianluigi Lovati (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
🇫🇮
William Kidd
thumb|right|200px|William Kidd William Kidd, vnù avosà 'me capitani Kidd, a l'era nassù dël 1645 a Greenock, an Ëscòssia, fieul d'un ministr presbiterian. Da masnà a l'ha tramudà a New York.
Actitis macularius
Descrission
Ël Piro-piro macià a l'ha dle cite macie an sla pansa, com a dis ël nòm.
William Kidd
A 45 agn a l'ha marià na rica arditera e a l'ha tramudà a Coney Island (al di d'ancheuj ant ël quarté ëd Brooklyn).
Actitis macularius
Ambient
A càpita bin da rair ant j'ambient ùmid d'Euròpa.
William Kidd
Dël 1695 a chita soa fomna, a rintra an Anghiltèra e a sërca 'd finansiament për na mission an Àfrica, a la cassa 'd pirata e filibustié. A oten l'apògg ëd Lord Bellomont, neuv goernador dël Massachusetts.
Lenga mixtec, amoltepec
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mixtec, amoltepec o Mixtec, Amoltepec a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Actitis macularius
Distribussion
A viv dzortur an tute e doe le Mériche.
William Kidd
Tutun le còse as buto mal; Kidd a perd ij finansiator e as buta ëdcò chiel a fé ël pirata.
Lenga mixtec, amoltepec
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mixtec, Amoltepec a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mbz
🇫🇮
William Kidd
🇫🇮
Cismon del Grappa
destra|130px Cismon del Grappa a l'é un comun dël Véneto ëd 1.058 abitant, an provincia ëd Vicensa.
Edmonton International Airport
L'Edmonton International Airport a l’é n'aeropòrt localisà an Edmonton, Alberta, Canadà.
Cismon del Grappa
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luca Ferazzoli (da l' 8/06/2009).
🇫🇮
Lenga Mpade
Lenga Mpade
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mpade o Mpade a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mpade a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mpi
Kiton
Kiton a l'é na ca ëd mòda fondà dël 1968 a Arzano da Ciro Paone, un comersant ëd tessù ëd lusso.
L'asienda a dispon ëd sinquanta negòssi ant ël mond e a fà travajé 350 sarteur.
Dël 2013 a l'ha avù un vir d'afé ëd 96 milion d'éuro. 🇫🇮
Curtis, Curtis
Santaia ëd Curtis a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Curtis. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 1.815 abitant (917 fomne e 898 òm) distribuì an 54 categorìe ëd popolassion.
🇫🇮
Palmas
Palmas a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 14,34 km², con 223 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 15 ab/km².
🇫🇮
Breege
Breege a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Nord-Rügen.
Polyporus alveolaris
Ambient
A chërs an dzora a latifeuje, an dzora a branch për tèra o ancora tacà.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Polyporus alveolaris (DC.) Bondartsev & Singer 🇫🇮
Lenga campalagian
Pais an dova a l'é parlà
La lenga campalagian ò Campalagian a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant l'Indonesia (Sulawesi).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Campalagian a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cml
🇫🇮
Calié
Mesté ëd chi ch'a fa scarpe, da nen confonde col ciavatin, ch'a jë rangia mach.
Ël mesté ant ij proverbi
Da calié ëvnì ciavatin as dis ëd chi ch'a cala ëd qualìfica. 🇫🇮
Lenga oki-no-erabu
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Oki-No-Erabu a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=okn
Provincia ëd Tràpani
La Provincia ëd Tràpani a l'é an Sicilia e a comprend 24 comun.
A l'ha na surfassa ëd 2.460 km² e a conta 434.435 abitant.
Sò capleugh a l'é Tràpani.
Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Girolamo Turano (dal 16/06/2008).
Anliure esterne
🇫🇮
Cache Creek Airport
Ël Cache Creek Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Cache Creek, Columbia Britànica, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CAZ5.
Lenga Yangkam
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Yangkam a peul esse:<BR> <BR>
Hygrophorus latitabundus
Ambient
A chërs sota ij pin.
Lenga Yangkam
Classificassion
<BR>
Hygrophorus latitabundus
Comestibilità
Mangiativ.
Lenga Yangkam
Còdes ISO
<BR>
Arviat Airport
L' Arviat Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Arviat, Nunavut, Canadà.
Lenga mixtec, itundujia
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mixtec, itundujia o Mixtec, Itundujia a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
San Giovanni in Marignano
right|140px San Giovanni in Marignano (Sin Giàn o San Zvan an romagneul) a l'é un comun d' 8.524 abitant dl'Emilia-Romagna, an provincia ëd Rìmin.
Lenga mixtec, itundujia
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mixtec, Itundujia a peul esse:
San Giovanni in Marignano
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Domenico Bianchi (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga mixtec, itundujia
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mce
🇫🇮
Itundujia Mixtec language
Villevocance
45.22556°N, 4.58889°W
Villevocance a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 9,38 km², con 1089 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 116 ab/km².
🇫🇮
MPLA
thumbMovimento Popular de Libertação de Angola - Partido do Trabalho a l’é un partì polìtich an l’Angòla. Ël partì a l’é stàit fondà ant ël 1956.
Ël partì a pùblica EME. L'oganisassion zovanil dël partì a l'é Juventude do Movimento Popular da Libertação de Angola.
Ant le elession presidensiaj dël 1992 ël candidà dël partì, José Eduardo dos Santos, a l’ha vagnà pijand 1 953 335 vot (49.57%). Ant le elession parlamentar dël 1992 ël partì a l’ha pijà 2.124.126 vot (53.74%, 129 segg). Ël partì a l’é afilià al Partì Sossialista Antërnassional.
Link
🇫🇮
Blesmes
Blesmes a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 9,7 km², con 381 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 39 ab/km². 🇫🇮
Polyporus corylinus
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an dzora a bòsch brusà, ma ëdcò an dzora a piante vive.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Polyporus corylinus Mauri 🇫🇮
Pasqual Torres Lloret
Pasqual Torres Lloret a l'era nà ai 23 ëd gené 1885 a Carcagente, ant la provinsa ëd Valencia, an na famija pòvra.
A l'ha travajà ant le costrussion e ai 5 d'otóber 1911 a l'é mariasse con Leonor Pérez Canel. La cobia a l'ha avù sinch masnà. Pasqual Torres Lloret a l'ha aderì a l'Assion catòlica e a l'ha travajà për ij lebros ëd Fontilles.
A l'é stàit arestà quatr vire, la dariera ai 6 dë stèmber 1936 e cola neuit a l'é stàit fusilià ant ël campossanto ëd Carcagente. A j'11 ëd mars 2001, Gioann Pàul II a l'ha proclamalo beà. 🇫🇮
UNITA
União Nacional para a Independência Total de Angola a l’é un partì polìtich an l’Angòla. Ël partì a l’é stàit fondà ant ël 1966 da Jonas Savimbi.
Ant j'elession presidensiaj dël 1992 ël candidà dël partì, Jonas Savimbi, a l’ha pijà 1.579.298 vot (40,07%).
Ant j'elession parlamentar dël 1992 ël partì a l’ha pijà 1.347.636 vot (34.10%, 70 segg). 🇫🇮
Asigliano Veneto
thumb|Localisassion an provinsa 'd Vicensa Asigliano Veneto a l'é un comun dël Véneto ëd 924 abitant, an provincia ëd Vicensa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fabrizio Ceccato (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
Lenga okinawan, sentral
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Okinawan, sentral a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ryu
🇫🇮
Orotelli
Orotelli a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Nùoro, con sirca 2.308 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 61 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 38 ab/km quadrà. A confin-a con Bono (SS), Bottidda (SS), Illorai (SS), Oniferi, Orani.
🇫🇮
Lenga embaloh
Pais an dova a l'é parlà
La lenga embaloh ò Embaloh a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant l'Indonesia (Kalimantan).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Embaloh a peul esse:
Dranske
Dranske a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Lenga embaloh
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=emb
Dranske
A aparten a l'aministrassion ëd Nord-Rügen.
Lenga embaloh
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Castronovo di Sicilia
thumb|right|200px|Panorama Castronovo di Sicilia (Castronovu an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 3.409 abitant, an provincia ëd Palerm.
Lenga kunigami
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=xug
Castronovo di Sicilia
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Vitale Gattuso (dal 27/05/2003 -second mandà: 2008-).
Lenga Pe
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Pe o Pe a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
HRDM
Human Rights and Democracy Movement (Moviment për ij Drit Uman e la Democrassìa) a l’é un partì polìtich ëd Tònga.
Lenga Pe
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Pe a peul esse:<BR> <BR>
HRDM
Ël cap dël partì a l’é Uliti Uata.
Lenga Pe
Classificassion
<BR>
HRDM
Ant j'elession parlamentar dël 2005 ël partì a l’ha pijà 7 segg.
Lago, Valdoviño
Santiago ëd Lago a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Valdoviño. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 1.120 abitant (578 fomne e 542 òm) distribuì an 21 grup ëd popolassion.
Abraham Pais
thumb|right|200px|Abraham Pais Fìsich américan nassù an Olanda.
Elliot Lake Municipal Airport
L'Elliot Lake Municipal Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Elliot Lake, Ontario, Canadà.
Lenga Pe
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pai
HRDM
Link
🇫🇮
Lago, Valdoviño
🇫🇮
Abraham Pais
Abraham (Bram) Pais a l'era nassù a Àmsterdam ël 19 ëd magg dël 1918 e a l'é mòrt a Copenàghen ël 28 ëd luj dël 2000.
Castronovo di Sicilia
Sità gemelà
Castronovo di Sicilia a l'é gemelà con:
Lenga kunigami
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Castronovo di Sicilia
Anliure esterne
🇫🇮
Abraham Pais
A l'é stàit anlev ëd Bohr e a l'ha travajà a l'Anstitù për jë Studi Avansà ëd Princeton.
🇫🇮
Lenga Maslam
Lenga Maslam
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Maslam o Maslam a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Maslam a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Sclafani Bagni
Sclafani Bagni a l'é un comun dla Sicilia ëd 506 abitant, an provincia ëd Palerm.
Lenga Maslam
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=msv
Saint-Luperce
Saint-Luperce a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 14,28 km², con 757 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 53 ab/km².
🇫🇮
Sclafani Bagni
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Leone (dal 15/06/2008).
Anliure esterne
🇫🇮
Granòss e Montisel
miniatura|left
Granòss e Montisel (Granozzo con Monticello an italian) a l’é un comun ëd 1.362 abitant ëd la provincia ëd Noara.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Arrigo Benetti (dal 30/05/2006).
Anliure esterne
🇫🇮
Torriana
right|140px Torriana (Turièna o Scurtghêda an romagneul) a l'é un comun ëd 1.401 abitant dl'Emilia-Romagna, an provincia ëd Rìmin.
Aministrassion
thumb|right|200px|La ròca Ël sìndich a l'é Franco Antonini (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
🇫🇮
Lenga mixtec, Santa Lucia Monteverde
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mixtec, Santa Lucia Monteverde o Mixtec, Santa Lucia Monteverde a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mixtec, Santa Lucia Monteverde a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mdv
Caramba
Caramba a l'era lë stranòm dël caricadurista, dissegnator e senògraf Luigi Sapelli, nassù a Pinareul dël 1865 e mòrt a Milan dël 1936. A l'é stàit prim a dissegné caricadure al trat, an contrast con cole a ciairëscur.
🇫🇮
Hygrophorus purpurascens
Descrission
Capel fin a 10 cm, smajà un pòch scajos, reusa porporin, pórpora a la fin. Lamele arcà, crema rosastr, macià ëd pórpora. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 2 cm, motobin gorëgna, ciàira an su, reusa porporin-a an bass, con na cortin-a lanosa bondosa. Carn bianca, dossa.
Ambient
A chërs sota le conìfere.
Comestibilità
Mangiativ.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Hygrophorus purpurascens (Albertini & Schweinitz) Fries
Posada
Posada a l'é na comun-a dla region Sardëgna, provincia ëd Nùoro, con sirca 2.371 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 33 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 72 ab/km quadrà. A confin-a con Budoni, Siniscola, Torpè.
Assedi 'd Turin dël 1706
L'assedi 'd Turin dël 1706 a-i é staje quand l'armà fransèisa-spagneula a l'ha cintà la sitadela për 117 di, antramentre che an tuta l'Euròpa as combatìa la Guèra 'd Sucession Ëspagneula. A la fin ëd costa guèra, con la firma dël tratà d'Utrecht dël 1713, Vitòrio Medeo II, Duca 'd Savòja, a l'é dventà 'l prim re 'd soa dinastìa. Për le dimension e l'amportansa dla sità (un-a dle pòche capitaj europenghe cintà dont l'assedi a l'é stàit ëstudià an manera sientìfica) a l'ha avù 'n grand arson an tut ël mond.
Posada
🇫🇮
Lenga taman
Pais an dova a l'é parlà
La lenga taman ò Taman a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant l'Indonesia (Kalimantan).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Taman a peul esse:
Assedi 'd Turin dël 1706
Situassion ëstòrica
Dël 1700 a muirìa, sensa lassè gnun ardité diret, Carl II d'Asburgh, re dë Spagna. Le monarchìe europenghe, che da temp a savìo che 'l sovran a stasìa pa bin, a l'han dàit l'andi a un grand travaj diplomàtich për sërché 'd vagné quaicòsa da costa sucession.
Lenga taman
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tmn
Assedi 'd Turin dël 1706
Situassion ëstòrica
A son ëstàit dzoratut ël Re Sol, monarca 'd Fransa dla dinastìa dij Borbon, e l'amperator Leopold I, dla dinastìa dj'Asborgh: ël prim, përchè a l'era mariasse con Marìa Teresa, fija 'd Filip IV dë Spagna e soriastra 'd Carl, e lë sgond përchè a l'era mariasse con Margherita Teresa, seur ëd Carl, donca fija 'd Filip IV.
Lenga taman
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Assedi 'd Turin dël 1706
Situassion ëstòrica
Për tuti e doi ij re l'obietiv a l'era la Spagna e ij sò teniment europengh e ant ël neuv mond. An pì j'Asborgh d'Àustria a l'aviò dle rivendicassion përchè a fasìo part ëd la midema dinastìa che fin-a a col moment a l'avìa goernà la Spagna. Carl II a l'avìa ciamà al papa coma a dovìa comportesse e chiel-sì, për evité che con la Spagna ant le man dj'Asborgh a-i fussa la midema situassion che a-i era staje doi sécoj anans con Carl V, a l'ha consijà al sovran ëspagneul ëd sërne coma sucessor un fransèis.
Cadotte Airport
Ël Cadotte Airport a l’é n'aeropòrt localisà an Cadotte, Alberta, Canadà.
Assedi 'd Turin dël 1706
Situassion ëstòrica
Carl II a l'ha donca sernù Filip ëd Borbon, novod ëd Luis XIV. Quand a l'é stàit dorvù ël testament tantòst a l'é s-ciopà 'l conflit, përchè la neuva aliansa Fransa-Spagna a podìa bolversé j'echilibri polìtich. Ël conflit che peui a l'é ancaminà a l'é famos coma Guèra 'd Sucession Ëspagneula e a l'é durà për pì 'd des ani, an furnend con ij tratà d'Utrecht (1713) e ëd Rastadt (1714).
Cadotte Airport
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CEJ5.
Paulhe
Paulhe a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 4,72 km², con 312 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 66 ab/km².
Assedi 'd Turin dël 1706
Situassion ëstòrica
An cost conflit da na banda a-i ero l'Anghiltèra, l'amperi, ël Portugal, la Danimarca e l'Olanda; da l'àutra la Fransa e la Spagna, che a l'avìa acetà 'l neuv re Borbon. Ël Ducà 'd Savòja as trovava antra Fransa e 'l milanèis, che a fasìa part dij teniment ëspagneuj e a l'era l'anliura tra ij doi alià, donca Luis XIV a l'avìa apopré obligà 'l Duca Vitòrio Medeo II a fé n'aliansa con ij franch-ëspagneuj për ëd rason stratégiche.
Paulhe
🇫🇮
Lenga Sur
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Sur o Sur a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.
Assedi 'd Turin dël 1706
Situassion ëstòrica
Vitòrio Medeo però a l'avìa capì che costa vira la partìa pì amportanta tra Fransa e Amper as giugava an Italia e nen ant le Fiandre o an Loren-a. Për lòn ël Duca a l'ha fàit n'aliansa con j'Asborgh, valadì j'ùnich che apress na vitòria a l'avrìo acetà l'indipendensa dlë Stat Sabàud.
An efet n'aliansa con la Fransa a l'avrìa mach angrandì la dipendensa piemontèisa da la Fransa, che a durava da 'n sécol, antramentre che l'amperator a podìa eufre 'l Monfrà, na part ëd la Lomelin-a e dla Val Sesia, Avgevan e na part ëd la provinsa 'd Noara. Costa sernia a l'era motobin vajanta përchè se ij Savòja a l'èisso përdù, sò stat e soa dinastìa a podìo meuire.
Provincia ëd Palerm
La Provincia ëd Palerm a l'é an Sicilia e a comprend 82 comun.
Lenga Sur
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tdl
Provincia ëd Palerm
A l'ha na surfassa ëd 4.992 km² e a conta 1.239.272 abitant.
HRPP
Human Rights Protection Party (HRPP) a l’é un partì polìtich dle Samoa.
Ël cap dël partì a l’é Tuila'epa Sailele Malielegaoi.
Ant j'elession parlamentar dël 2001 ël partì a l’ha pijà 30 segg.
Assedi 'd Turin dël 1706
Situassion ëstòrica
Apress costa decision ëd Vitòrio Medeo, Luis XIV a l'ha ancaminà j'operassion militar anans an Savòja e peui an Piemont.
Provincia ëd Palerm
Sò capleugh a l'é Palerm.
Assedi 'd Turin dël 1706
Situassion ëstòrica
Ciapà an mes a doi feu (valadì a òvest la Fransa e a Est l'armà spagneula ch'a controlava 'l milanèis), le tère sabàude a son ëstàite cintà e tacà da tre armà; tòst a son tombà Susa, Vërsèj, Civass, Ivrèja e Nissa (1704) e a l'é restà nomach la Sitadela ëd Turin a separé j'anemis da la vitòria final.
Andrinta la sitadela na part pì che fondamental a l'é stàita cola dle galarìe ëd min-a e ëd contra min-a anté che a bogiavo në special còrp ëd tropié: an tut a j'ero 51 (pì 350 ovrié che a dovìo scavé), che da na banda a dovìo patojé la galarìe e da l'àutra a fasìo s-ciopé la póer da s-ciòp sota l'armà fransèisa. Le galarìe a l'avìo na profondeur dë squasi 14 méter.
Già dl'agost dël 1705 j'armà franch-ëspagneule a j'ero pronte a taché për dabon Turin, ma ël comandant, ël general Duca de la Feuillade, a l'avìa pensa che ij sò òmo a j'ero pa assè për costa bataja e a l'avìa sërnù dë speté 6 mèis për oten-e d'àutri agiut. Costa sernia a l'é stàita n'eror përchè parèj ij piemontèis a l'han avù 'l temp për fé 'd fortificassion fin-a a le colin-e e ëd preparesse a l'assedi.
Provincia ëd Palerm
Geografìa
A confin-a a est con le provinse d'Enna e Messin-a, a sud con le provinse d'Agrigent e Caltanissëtta, a òvest con la provincia ëd Tràpani. A l'é bagnà a nòrd dal Mar Tireni.
Assedi 'd Turin dël 1706
Situassion ëstòrica
Ij 13 ëd maj dël 1706 a ancamin-a l'assedi a Turin, con la costrussion ëd linie fortificà, da Lucent a le Molinëtte, për pronté soa avansà con ël but ëd pijé la sitadela. La sità a l'é difendùa da repart sabàud e amperiaj, con l'agiut ëd la popolassion, e a opon na resistensa gorëgna.
Provincia ëd Palerm
Geografìa
A fa part dla provincia l'ìsola d'Ùstica.
Assedi 'd Turin dël 1706
La vita ant la sità
Ij sitadin a son preparasse bin për l'assedi. Le vitovaje a-j rivavo da le provision organisà, dai cit òrt sitadin (dzoratut a Vanchija o a la Pòrta 'd Pò), antramentre che l'eva a vnisìa dai poss. Da l'agost dël 1706 ij fransèis a l'han sarà le contrà 'd campagna che a mnavo a la sità e parèj a l'han blocà j'arforniment che a vnisìo dal fium. La comun-a a l'ha decidù 'd giuté j'afamà ma, ansema a j'àutre spèise 'd guèra, l'assedi a costava 450.000 lire al mèis (na lira a l'era la paga mensil ëd n'artisan).
Provincia ëd Palerm
Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Giovanni Avanti (dal 16/06/2008).
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Malgbe
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Malgbe o Malgbe a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Cameron.<BR> <BR>
Assedi 'd Turin dël 1706
L'assedi
Al 14 ëd magg dël 1706 ij franch-ëspagneuj a l'han ocupà la posission dnans a la Sitadela; an cola ocasion n'ecliss dël sol a l'ha coatà ël camp ëd bataja a des ore 'n quart, an fasend veje la costeilassion dël Tòr. Ël sol a l'era 'l sìmbol dël re fransèis Luis XIV e cost aveniment a l'ha dàit un gran coragi ai turinèis, che a podìo speré ant la vitòria.
Lenga Malgbe
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Malgbe a peul esse:<BR> <BR>
Assedi 'd Turin dël 1706
L'assedi
Ël comandant fransèis marchèis Sebastien le Prestre de Vauban, espert sle técniche për cinté le sità nemise, a l'avrìa vorsù taché la sità sël fianch përchè a pensava che la difèisa fondà sle galarìe 'd contramin-a as pudèissa pa bate; nopà, de La Feuillade a l'ha vorsù preparé l'assedi an construend ëd le trincere tradissionaj. Costa decision a l'ha cangià l'arzultà dla bataja.
Lenga Malgbe
Classificassion
<BR>
Assedi 'd Turin dël 1706
L'assedi
J'assedià, giutà da la popolassion ëdcò ant j'operassion militar, e an dovrand le galarìe 'd contramin-a a l'han massà un përfond 'd nemis e parèj la bataja a l'é seguità për tuta l'istà dël 1706.
Lenga Malgbe
Còdes ISO
<BR>
Assedi 'd Turin dël 1706
L'assedi
A l'8 ëd giugn ël Duca dla Feuillade a l'ha mandà 'n nunsi a Vitòrio Medeo II për dì al sovran piemontèis che se a vorìa a podìa seurte da Turin për evité 'l perìcol ëd le bombe. Vitòrio Medeo II a l'é arfudasse për resté davzin ai sò sitadin.
Lenga Malgbe
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mxf
Assedi 'd Turin dël 1706
L'assedi
Comsëssìa 'l Duca a l'ha peui chità Turin al 17 ëd giugn për arsèive sò cusin ël prinsi Genio ëd Savòja che a l'era an camin che a rivava a giutelo ansema a l'armà amperial. Ant la sità ël comand a l'era restà al general austriach Virico Daun.
Tringa melanoleuca
thumb|right
Assedi 'd Turin dël 1706
L'assedi
Ël but fransèis a l'era col ëd dëscheurve l'entré ëd na galarìa për intreve con tuti j'òmo possibij. L'operassion a l'era nen fàcil: tra 'l 13 e 'l 14 d'agost a l'han trovà n'intrada ma a-i son entrà nomach dòp avèj përdù un grand nùmer ëd soldà. Ij piemontèis a son peui stàit bon a fé s-ciopé cola galarìa an sotrand ij nemis.
Tringa melanoleuca
Tringa melanoleuca
thumb|right Órdin:  ---
Assedi 'd Turin dël 1706
La bataja
Al 2 dë stèmber ij doi Savòja a son montà dzora la colin-a'd Superga, da andoa a l'é possìbil s-ciairé tuta la sità, për studié la tàtica da dovré contra 'l nemis e a l'han decidù d'argiré ij fransèis an dovrand la part pì gròssa dl'armada al nòrd-òvest ëd la sità, la pì vulneràbil, ëdcò se cola part a l'era la pì avzin-a a le linie fransèise. Ij fransèis, ciapà a l'improvista, a l'han sërcà 'd saresse drinta soe trincere.
Tringa melanoleuca
Tringa melanoleuca
Famija: ---
Provincia ëd Messin-a
La Provincia ëd Messin-a a l'é an Sicilia e a comprend 108 comun.
Tringa melanoleuca
Tringa melanoleuca
Géner:  ---
Provincia ëd Messin-a
A l'ha na surfassa ëd 3.247 km² e a conta 657.785 abitant.
Assedi 'd Turin dël 1706
La bataja
Al 5 dë stèmber a Pianëssa a l'é stàita blocà na coalera ch'a andasìa al camp fransèis; cost a l'era un sucess motobin amportant përchè an cola coalera a-i ero j'arforniment ëd cartatoce për l'armada fransèisa e parèj ij nemis a l'avrìo combatù con pòche munission.
Tringa melanoleuca
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ...
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Assedi 'd Turin dël 1706
La bataja
Al 6 dë stémber la maneuvra d'argirament a l'ha portà ij sabàud a butesse tra ij doi fium Dòira e Stura 'd Lans. La bataja final a l'é ancaminà al 7 dë stèmber quand j'àustro-piemontèis a son butasse ans tut ël front an resistend a tuti ij tentativ ëd contraofensiva dij franch-ëspagneuj.
Provincia ëd Messin-a
Sò capleugh a l'é Messin-a.
Tringa melanoleuca
Ambient
Da finì.
Assedi 'd Turin dël 1706
La bataja
Ël pian dël prinsi Genio a mirava a s-cianché l'ala drita fransèisa mersì a l'assion ëd la fanterìa prussian-a guidà dal prinsi Anhalt Dessau. L'atach da costa banda a l'é stàit franch sagnos, e mach dòp quatr tentativ ij prussian a l'han crasà la resistensa fransèisa. Ël regiment fransèis La Marine, colocà pròpi sël fianch drit, a l'é restà sensa cartatoce pròpi al moment dl'atach decisiv e donca ij sò òmo a son artirasse.
Strop
thumb|right|L'ansema ëd tute le posission possìbij dël Cubo 'd Rubik a forma në strop, ciamà strop dël Cubo 'd Rubik Jë strop a son n'esempi dë strutura algébrica. As trata d'un-a dle nossion pì amportante ant la matemàtica, dzortut ant l'àlgebra, e a l'é motobin rica d'aplicassion, për esempi ant la fìsica e ant la chìmica.
Assedi 'd Turin dël 1706
La bataja
A costa mira, la vitòria a l'era an camin che a ruvava. La cavalerìa dël prinsi Genio a l'ha dësblà dël tut cola nemisa e a cost atach a l'ha partecipà 'dcò Vitòrio Medeo II; ij fransèis a son ëscapà anvers ij pont sël Pò, an moland l'ala gàucia dl'armà.
Provincia ëd Messin-a
Geografìa
A confin-a a òvest con la provincia ëd Palerm e a sud con le provinse d'Enna e Catania. A l'é bagnà a nòrd dal Mar Tireni e a est dal Mar Ioni, ch'a son separà da la Strèita ëd Messin-a.
Strop
Ël nòm a ven dal fransèis groupe: a l'é 'l nòm dovrà da Galois, che dël 1832 a l'é ancorzusse dl'amportansa dë studié ëd fasson sistemàtica la strutura general dle përmutassion dle rèis dj'equassion polinomiaj. Na definission formal astrata dë strop a l'é stàita smonùa dël 1854 da Arthur Cayley; na codificassion dla teorìa djë strop as treuva ant ël Traité des substitutions ëd Camille Jordan dël 1870.
Provincia ëd Messin-a
Geografìa
A fan part dla provincia le ìsole Eòlie.
Tringa melanoleuca
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Tringa melanoleuca
Assedi 'd Turin dël 1706
La liberassion
Ij fransèis a l'han përdù apopré 6.000 òmo contra ij 3.000 dij piemontèis. Ant ij dì dòp la bataja, ancora apopré 7.000 fransèis a son mòrt massà dai piemontèis o për le blëssure patìe an bataja.
Strop
Definission
La definission dë strop astrat a ven da E.H. Moore.
Provincia ëd Messin-a
Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Giovanni Ricevuto (dal 16/06/2008).
Assedi 'd Turin dël 1706
La liberassion
Vitòrio Medeo e 'l prinsi Genio 'd Savòja a son intrà ant la sità liberà da Pòrta Palass e a son andàit al Dòm për pijé part al Te Deum e parèj ringrassié Nosgnor. Sla colin-a 'd Superga, për arcordé costa vitòria, a l'é construisse (për volontà dj Savòja) na basìlica anté che, ancora al di d'ancheuj, minca 7 dë stèmber as fa un Te Deum.
Apress la bataja
Për arcordé la bataja, che a l'ha motobin marcà la stòria piemontèisa ansema a la vitòria dla bataja dl'Assieta (1747), a son stàit butà ëd pilastrin, con l'ann dël 1706 e la mistà dla Consolà përchè 'l santoari a l'avìa patì gnun-a distrussion e përchè durant l'assedi ij turinèis a butavo costa mistà a protession ëd soe ca. Ij pilastrin a son ëstàit colocà ant ij pòst andoa la bataja a l'é stàita pì violenta (e a-i son ancora ancheuj).
Provincia ëd Messin-a
Anliure esterne
🇫🇮
Strop
Definission
Dj'element a,b a son ciamà përmutàbij cand ab=ba. Se an në strop G a-i val la proprietà che për tuti j'a,b \in G, G as dis strop comutativ o abelian. Soens jë strop abelian a së scrivo an notassion aditiva (e a son ciamà mòdoj).
Assedi 'd Turin dël 1706
Apress la bataja
Sempre për arcordé sta bataja, un "neuv" borgh turinèis a l'ha arseivù 'l nòm ëd Borgh Vitòria; an pì ant ël sénter ëd la sità a-i son vàire contrà che a arcòrdo, con ij sò nòm, òmo che a l'han fàit ròbe amportante an coj di: Pero Mica e Vitòrio Medeo II.
Strop
Definission
Në strop a peul avèj na quantità finìa o infinìa d'element. Ël nùmer d'element ëd në strop finì a l'é ciamà órdin ëd lë strop.
Assedi 'd Turin dël 1706
Apress la bataja
L'assedi ëd Turin a l'é stàit cantà ant L'arpa dëscordà, poema épich-ëstòrich ëd Francesco Antonio Tarizzo.
Strop
Esempi
,, , ,, , a son dë strop abelian.
Assedi 'd Turin dël 1706
Apress la bataja
Ëd grande manifestassion a son ëstàite organisà për selebré ij 200 e ij 300 ani dla bataja: dël 1906 ëdcò la ca andoa a l'é nàit Pero Mica a Sajan a l'é stàita proclamà Patrimòni Nassional. Dël 2006, la bataja a l'é fasse torna coma ricostrussion stòrica, mersì a jë sfòrs d'associassion stòriche ruvà pròpi për sòn da mesa Euròpa: andrinta al Mas-cc ëd la Sitadela 'd Turin a l'é organisasse na vajanta mostra dzora l'assedi e la liberassion che a l'ha avù 'n gran sucess ëd pùblich. 🇫🇮
Strop
Esempi
a l'é në strop, nen abelian si n>1. Lë strop ëd përmutassion su n'ansem con pì che n'element a l'é nen abelian.
D'àutri esempi anteressant dë strop as ancontro an ëstudiand la strutura dij cristaj. Ant un cristal, j'àtom ch'a lo formo a son piassà an configurassion regolar, le reitin-e cristalin-e, ch'as arpeto ëd fasson periòdica ant lë spassi: le simetrìe ëd na reitin-a cristalin-a a formo në strop, lë strop cristalogràfich ëd la reitin-a.
La classificassion djë strop cristalogràfich a përmet d'oten-e na classificassion sempia e coerenta dla gran quantità dij cristaj ch'a-i son an natura.
Prime conseguense dla definission
Da la definission dë strop a-i ven-o vàire proprietà elementar.
Proprieta. An në strop minca element a l'ha mach n'anvers.
Dimostrassion. Si a e b a son tuti doi anvers ëd c, a-i ven che a=a(cb)=(ac)b=b.
J'assiòma ëd definission ëd në strop smonù dëdzora a son nen ij pì conòmich possìbij.
Proprietà. Na strutura algébrica G dotà ëd n'operassion assossiativa a l'é në strop s'a l'ha n'element nèutr u a snistra e minca a \in G a l'ha n'anvers a snistra a' rëspet a u. L'istess për le proprietà a drita.
Dimostrassion. Da a'a=u a-i ven a'au=a'a. Da sì, aa'au=aa'a, dont uau=ua e au=u, ch'a veul dì che u a l'é element nèutr ëdcò a drita. Apress, a'aa'=ua'=a' e, visadì aa'=u e a' a l'é ëdcò anvers d'a a drita.
Proprietà..
Dimostrassion..
Lenga yoron
Pais an dova a l'é parlà
La lenga yoron o Yoron a fa part ëd le lenghe giaponèise e a l'é parlà dzortut an Giapon.
Strop
Prime conseguense dla definission
Ant jë strop a valo le proprietà dë scancelassion.
Proprietà.. L'istess për la scancelassion a drita.
Lenga yoron
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Yoron a peul esse:
Provincia ëd Veron-a
thumb|Localisassion ëd la provinsa 'd Veron-a La Provincia ëd Veron-a a l'é an Véneto e a comprend 98 comun.
Strop
Prime conseguense dla definission
An dzorpì, an në strop j'equassion linear ax=b e ya=b a l'han tavòta n'ùnica solussion: x=a^{-1}b e y=ba^{-1}. Da sòn a-i ven la proprietà sì da press.
Vinezac
44.53917°N, 4.32583°W
Strop
Prime conseguense dla definission
Proprietà. Fissà a \in G, le traslassion snistra e drita  a son ëd bijession G \to G.
Potense
Pijà n'element a an në strop G as peulo definisse soe potense antreghe pr'andussion: A-i na ven antlora, sempe për andussion, che Donca, doe potense d'un midem element a son sempe përmutàbij:.
Lenga yoron
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=yox
Grignasch
miniatura|left
Grignasch (Grignasco an italian) a l’é un comun ëd 4.857 abitant dla provincia ëd Noara.
Geografìa
Grignasch as treuva al confin con la provincia ëd Vërsèj, a n'autessa 'd 322 méter. A confin-a a nòrd con ij comun dël Bòrgh e Valdugia, a est con Bòca e Magiora, a sud con Pra e a òvest con Seraval.
Traspòrt
Grignasch as treuva an sla strà provincial 299 "Noara-Alagna". Servissi ëd coriera a colego 'l paìs a le pi amportante località sia an diression ëd Noara, sia an diression ëd la Valsesia. A Grignasch a-i é 'dcò la stassion dij treno ans la linea Noara-Varal.
Lenga yoron
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Grignasch
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberto Beatrice (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
🇫🇮
Verucchio
right|140px Verucchio (Vrócc an romagneul) a l'é un comun ëd 9.618 abitant dl'Emilia-Romagna, an provincia ëd Rìmin.
Provincia ëd Veron-a
A l'ha na surfassa ëd 3.121 km² e a conta 880.230 abitant.
Sò capleugh a l'é Veron-a.
Verucchio
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giorgio Pruccoli (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Provincia ëd Veron-a
Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Giovanni Miozzi (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
🇫🇮
Verucchio
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga mixtec, tlaxiaco sud ossidental
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mixtec, tlaxiaco sud ossidental o Mixtec, Tlaxiaco sud ossidental a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Strop
Morfism
Un morfism o omomorfism antra jë strop G e G' a l'é na fonsion tal che.
Lenga mixtec, tlaxiaco sud ossidental
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mixtec, Tlaxiaco sud ossidental a peul esse:
Strop
Morfism
Si \varphi a l'é surietiv, as ciama ëdcò epimorfism; s'a l'é inietiv as ciama ëdcò monomorfism; cand \varphi a l'é na bijession, antlora a l'é n'isomorfism e G e G' as diso isomòrfich e sòn as peul ëscrivse G \simeq G'. N'isomorfism G \to G antra në strop G e chiel-midem a l'é ëdcò ciamà automorfism ëd G.
Lenga mixtec, tlaxiaco sud ossidental
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=meh
Strop
Morfism
Proprietà. Si a l'é 'n morfism,.
Lenga mixtec, tlaxiaco sud ossidental
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Strop
Morfism
Dimostrassion., dont , pr'ëscancelassion.
.
Proprietà. Si a l'é n' epimorfism e G a l'é abelian, antlora ëdcò G' a-l l'é.
Automorfism anterior
Fissoma n'element a ant lë strop G; consideroma la fonsion definìa da. As trata ëd n'automorfism ëd G, dit automorfism anterior generà da l'element a. J'automorfism anterior ëd në strop G a formo a soa vira në strop, ciamà lë strop anterior ëd G.
Si G a l'é në strop abelian, antlora sò strop anterior a l'ha mach l'element identità, e viceversa.
Sot-ëstrop
Si e H a l'é ancor në strop rëspet a la restrission dl'operassion ëd G, antlora H as dis sot-ëstrop ëd G.
Për vëdde si un sot-ansem nen veuid a l'é 'n sot-ëstrop ëd G, a basta verifiché che  për minca h,k \in H. An efet, sota se ipòtesi,  e  për minca k \in H.
Për esempi, a l'é 'n sot-ëstrop ëd \mathbb Z.
Dàita na famija nen veuida \mathcal F ëd sot-ëstrop ëd G, l'antërsession ëd la famija a l'é 'n sot-ëstrop ëd G.
N'àutr esempi ëd sot-ëstrop ëd në strop G a l'é 'l normalisant d'un sot-ansem, visadì.
Për as definiss ëdcò ël sot-ëstrop ëd G generà da A, visadì ël pì cit sot-ëstrop ëd G ch'a conten A 'me sot-ansem.
Në strop ës dis sìclich s'a l'é generà da n'ùnich element. N'esempi a l'é \mathbb Z.
Si a l'é 'n morfism,  a l'é 'n sot-ëstrop ëd G, ciamà la nos ëd \varphi, e \varphi (G) a l'é 'n sot-ëstrop ëd G'. Pì an general, si H a l'é 'n sot-ëstrop ëd G e H' a l'é un sot-ëstrop ëd G', antlora \varphi (H) a l'é un sot-ëstrop ëd G' e a l'é un sot-ëstrop ëd G.
Sot-ëstrop normaj
Si H a l'é un sot-ëstrop ëd G con la proprietà che, antlora H as dis sot-ëstrop normal ëd G. Për esempi, tuti ij sot-ëstrop ëd në strop abelian a son normaj.
Ij sot-ëstrop normaj ëd G a son tuti e soj coj sot-ëstrop ch'a son nos ëd chèich morfism ch'a l'han G 'me domini.
Esempi ëd sot-ëstrop normaj a son ël sènter e ël derivà (visadi ël sot-ëstrop generà da l'ansem ëd tuti ij comutator ).
Proprietà. Si H e K a son sot-ëstrop ëd G e H a l'é normal, antlora ël sot-ëstrop H \vee K generà da H \cup K a l'é HK.
Dimostrassion. Dagià che a basta fé vëdde che HK a l'é 'n sot-ëstrop. Pijà, për chèich p \in H, donca.
Proprietà. Si H a l'é 'n sot-ëstrop normal ëd G e a l'é n'epimorfism, antlora f(H) a l'é 'n sot-ëstrop normal ëd G'.
Proprietà. Si a l'é 'n morfism e H' a l'é 'n sot-ëstrop normal ëd G',  a l'é 'n sot-ëstrop normal ëd G.
Dimostrassion. Pijà, as oten che.
Strop sempi
Si G a l'ha mach \{ 1_G \} e G midem 'me sot-ëstrop normaj, antlora G as dis sempi.
Për esempi, jë strop sempi con un nùmer dëscobi d'element a son pròpe jë strop ëd rotassion ëd polìgon regolar con un nùmer prim ëd bande. Në strop alternà su n litre a l'é sempi, gavà ël cas n=4.
Strop cossient
Si H a l'é 'n sot-ëstrop normal ëd G, as peul definisse lë strop cossient G/H, dont j'element a son ij lateraj gH, për g \in G, e l'operassion a l'é definìa 'me fHgH=fgH. La projession canonica a l'é n'epimorfism G \to G/H.
N'esempi dë strop cossient a l'é l'ansem dle class ëd resta mòdol n:. As trata ëd në strop sìclich. An efet minca strop sìclich infinì a l'é isomòrfich a \mathbb Z e minca strop sìclich finì a l'é isomòrfich a chèich \mathbb Z_n.
Proprietà. Si H e K a son sot-ëstrop normaj ëd G e, antlora.
Proprietà. Si H e K a son sot-ëstrop ëd G, con K normal, a ven che
Teorema fondamental djë strop. Si a l'é 'n morfism dë strop,.
Strop arzolùbij
Në strop G as ciama arzolùbil s'a-i son dij sot-ëstrop, anté che minca N_{i-1} a l'é normal an N_i e N_i/N_{i-1} a l'é abelian. 🇫🇮
Casalin
miniatura|left
Casalin (Casalino an italian) a l’é un comun ëd 1.456 abitant ëd la provincia ëd Noara.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Ferrari (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
🇫🇮
Augusto Monti
thumb|right|200px|Augusto Monti Scritor e professor d'italian e latin, antifassista. Augusto Monti a l'era nassù a Monasté an Bormia ël 29 d'agost dël 1881 e a l'é mòrt a Roma l'11 ëd luj dël 1966.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Peux-et-Couffouleux
Peux-et-Couffouleux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 21,71 km², con 109 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 5 ab/km².
PCdoB
PCdoB a l'é l'acrònim dël Partì Comunista dël Brasil (Partido Comunista do Brasil). A l’é ën partì comunista ant ël Brasil. Ël partì a l’é stàit fondà ant ël 1962.
Ël partì a pùblica Vermelho. L'organisassion giovanil dël partì a l'é União da Juventude Socialista.
Ant j'elession parlamentar dël 2002 ël partì a l’ha pijà 1.967.833 vot (2,2%, 12 segg).
Anliura
🇫🇮
Saint-Maixme-Hauterive
Saint-Maixme-Hauterive a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment d'Eure-et-Loir. As dëstend an sna surfassa ëd 31,6 km², con 316 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 10 abitant al chilòmeter quàder. 🇫🇮
Lenga lemolang
Pais an dova a l'é parlà
La lenga lemolang ò Lemolang a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut ant l'Indonesia (Sulawesi).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Lemolang a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ley
🇫🇮
Polyporus rhizophilus
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs al pé ëd vàire piante erbose.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Polyporus rhizophilus Pat. 🇫🇮
Manitowaning - Manitoulin East Municipal Airport
Ël Manitowaning - Manitoulin East Municipal Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Manitowaning, Ontario, Canadà.
Caledonia - Grand River Water Aerodrome
Ël Caledonia - Grand River Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Caledonia, Ontario, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CNC6.
Lenga miyako
Pais an dova a l'é parlà
La lenga miyako o Miyako a fa part ëd le lenghe giaponèise e a l'é parlà dzortut an Giapon.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Miyako a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mvi
🇫🇮
Lenga mixtec, atatláhuca
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mixtec, atatláhuca o Mixtec, Atatláhuca a fa part ëd le lenghe oto-manguean e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Cedeira, Cedeira
Santa María dël Mar ëd Cedeira a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Cedeira. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 4.944 abitant (2.491 fomne e 2.453 òm) distribuì an 12 grup ëd popolassion.
Lenga mixtec, atatláhuca
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mib
Cedeira, Cedeira
🇫🇮
Lenga mixtec, atatláhuca
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Granda Bariera Coralin-a
240px|thumb|right La Granda Bariera Coralin-a (an lenga anglèisa:Great Barrier Reef) as treuva ant l'Océan Passìfich dnans la costa dl'Australia nòrd-oriental. A l'é longa 2600 km e a òcupa na surfassa ëd 344.400 km2. 🇫🇮
James Avery
James LaRue Avery (Suffolk, 27 novèmber 1945 – Glendale, 1º gènè 2014) a l'é stàit n'ator. 🇫🇮
Glowe
Glowe a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Nord-Rügen.
Hygrophorus erubescens
Descrission
Capel fin a 8 cm, bombà, fibrilos-pontinà, reusa vinos macià ëd giàun. Lamele arcà decorente, ciàire. Gamba àuta fin a 8 cm e larga fin a 3 cm, atenuà, pontinà ëd reusa lila. Carn angiaunenta, amèra.
Ambient
A chërs sota conìfere o bòsch mës-cià.
Comestibilità
Mangiativ.