cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lenga Boikin
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bzf
Lenga Digo
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dig
Goustranville
Goustranville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 10,65 km², con 181 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 17 ab/km².
🇫🇮
La canson busiarda
Test
Mi veuj canteve na canson, canteve na canson, ma na canson busiarda lari taitoch-taitoch-taitoch gnàu gnàu gnàu gnàu ma na canson busiarda!
Passà sota an pomé (bis) S’a l’era carià ‘d siole…
Peziza phyllogena
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
La canson busiarda
Test
Padron sota al carton (bis) E ij muj ch’a foatavo…
Peziza phyllogena
Ambient
A chërs an sël teren dij bòsch ëd latifeuje.
La canson busiarda
Test
Un gat l’ha fàit tre euv (bis) Sla ponta dna nosera…
Peziza phyllogena
Comestibilità
Sensa antëresse alimentar.
Ofena
Ofena a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 611 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 36 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 17 ab/km quadrà. A confin-a con Calascio, Capestrano, Carpineto della Nora (PE), Castel del Monte, Castelvecchio Calvisio, Civitella Casanova (PE), Farindola (PE), Villa Celiera (PE), Villa Santa Lucia degli Abruzzi.
Peziza phyllogena
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
La canson busiarda
Test
E drinta costi euv (bis) S’a-i ero tre o quat prèivi…
Ofena
🇫🇮
La canson busiarda
Test
E ‘l ciòche a-i ero ‘d bur (bis) E ‘l còrde ‘d sautissëtta…
Sainte-Croix (Drôme)
44.76917°N, 5.28389°W
Sainte-Croix a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 10,78 km², con 90 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 8 ab/km².
🇫🇮
Lenga kombio
Pais an dova a l'é parlà
La lenga kombio o Kombio a fa part ëd le lenghe torricelli e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Kombio a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=xbi
🇫🇮
Giuseppe Meazza
Biografìa
Giuseppe Meazza (1911-1968), poeta ëd Crema, a l'era magìster elementar e a l'ha ancaminà a scrive an tarda età.
Euvre
Soa euvra a l'é stàita publicà da la Biblioteca Comunal ëd Crema:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
Arferiment
🇫🇮
Maseru
thumb|Vëddùa Maseru a l’é la capital e la sità pì important dël Lesotho.
A conta anviron 180.000 abitant.
🇫🇮
Gurzelen
Gurzelen a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 732 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 4,52 km², con na densità ëd popolassion ëd 162 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Burgistein, Forst, Längenbühl, Seftigen, Uetendorf, Wattenwil.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Duxame, Vila de Cruces
San Miguel ëd Duxame a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Vila de Cruces.
🇫🇮
Oricola
Oricola a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 949 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 18 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 53 ab/km quadrà. A confin-a con Arsoli (RM), Carsoli, Pereto, Riofreddo (RM), Rocca di Botte, Vallinfreda (RM), Vivaro Romano (RM).
🇫🇮
Francesco Sandri
Biografìa
Francesco Sandri a l'era nassùa a Vescovato, an provinsa ëd Cremon-a, dël 1877 e l'é mòrt dël 1956. A l'avìa n'istrussion media e soens a l'avìa avù ëd problema finansiari.
Euvre
La soa euvra prinsipal, Riis e fazooi, a l'é stàita publicà ant ël 1924. Ant l'ùltima ripublicassion (1993), as divid an quatr part: che a corispondo a àutre tante manere d'ispirassion dël poeta.
Scioperomania
La poesìa "Scioperomania" a aparten a j'agn vint, quand che ël poeta a l'era motobin crìtich con ël Sossialism. L'inissi:
Polenta e ousei
La poesìa "Polenta e ousei" a l'é na celebrassion ëd la polenta, ël mangé padan për ecelensa. L'inissi:
Arferiment
🇫🇮
Rozites caperatus
thumb|right thumb|right
Descrission
Capel fin a 10 cm, bes amel, brinà ëd bianch grisastr (dle vire lila). Lamele ciàire. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 2 cm, con n'anel sgnacà biancastr.
Ambient
A chërs ant ij bòsch.
Comestibilità
Mangiativ.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Rozites caperatus (Pers. : Fr.) P. Karsten
Lenga Chin, Khumi Awa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Chin, Khumi Awa o Chin, Khumi Awa a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Chin, Khumi Awa a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arsassa
right|140px Arsassa (Rosazza an italian) a l’é un comun ëd 101 abitant dla provincia ëd Biela.
Marcianise
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antonio Tartaglione (da l' 8/06/2009).
Lenga Chin, Khumi Awa
Còdes ISO
<BR>
Marcianise
Arferiment
🇫🇮
Lenga Chin, Khumi Awa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cka
Chin Khumi Awa language
Arsassa
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Francesca Delmastro Delle Vedove (da l' 05/06/2016).
Arferiment
thumb|right|200px|Panorama
🇫🇮
Gyromitra infula
Descrission
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Comestibilità
A peul esse velenos.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gyromitra infula (Schaeff. : Fr.) Quélet
🇫🇮
Saint-Martin-des-Champs
Saint-Martin-des-Champs a l'é 'l nòm:
Lenga Gaikundi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gaikundi o Gaikundi a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gaikundi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Gaborone
Gaborone a l’é la capital dël Botswana.
Lenga Gaikundi
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gbf
Gaborone
A conta 208.411 abitant (2005).
🇫🇮
Santeramo in Colle
right|140px Santeramo in Colle a l'é un comun dla Pulia ëd 26.686 abitant, an provincia ëd Bari.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Vito Lillo (dal 29/05/2007).
Arferiment
🇫🇮
Kinshasa
|right|140px Kinshasa a l’é la capital dla Repùblica Democràtica dël Còngo.
A l’é ëdcò la prima sità dël pais për importansa cultural, econòmica e comersial e për popolassion, con 7.500.000 abitant (2005).
Soa amportansa a l'é stàita favorìa daj colegament con Matadi e j'àutre sità prinsipaj dël pais e dal fium Còngo, navigàbil për pì che 2900 chilòmeter.
Geografìa
thumb|right|200px|Panorama ëd Kinshasa Kinshasa as treuva an sla sponda meridional, cola snistra, dël fium Còngo, pròpi dnans a Brazzaville, capital dël Còngo, ant un leu anté che 'l fium a l'ha na larghëssa ëd 24 chilòmeter e a forma ël bassin dël Pool Malebo.
Stòria
Avampòst militar, la sità a l'ha ancaminà a chërse d'amportansa cand a l'é duvertasse ël tràfich an sël fium fin-a a Stanleyville (al di d'ancheuj Kisangani), e a son ëstàit costruì la ferovìa (1898) e ël metanodòt (1914), an colegand-la al pòrt ëd Matadi, an sl'Atlàntich.
Dël 1920 a l'é diventà la capital dël Còngo belgi e a l'é restà capital cand ël pais a l'é dventà indipendent dël 1960.
Dël 1966 sò nòm a l'é stait tramudà a Kinshasa.
🇫🇮
Grammow
Grammow a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Rostock, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 16.20 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 157 abitant.
Fausta Donati de Conti
Biografìa
Fausta Donati de Conti, poetëssa ëd Crema, magistra elementar, a l'ha vivù tra la sità e ël cassinal Le Cazèle, a San Michel ëd Crema. A l'era parenta con Federico Pesadori.
Euvre
Ant ël 1995 a l'ha publicà soa ùnica euvra:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
Arferiment
🇫🇮
Peziza polaripapulata
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an sël teren sabios, an broa ai torent.
Comestibilità
Sensa antëresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Limenitis populi
thumb|right|Da sota
Ambient
La ruva a viv an dzora a j'albre. Na generassion a l'ann, la farfala a vola da giugn a luj.
Distribussion
A viv an sj'Alp.
Djibouti (sità)
thumb|right|200px|Ël pòrt Djibouti a l’é la capital e la sità pì important dla Repùblica ëd Djibouti.
A conta anviron 400.000 abitant.
Saint-Servais
Saint-Servais a l'é 'l nòm:
Lenga Bernde
Lenga Bernde
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bernde o Bernde a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment ant ël Ciad.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bernde a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bdo
Vërnant
right|thumb|200px|Panorama Vërnant (Vernante an italian; Vernant an ossitan) a l’é un comun ëd 1.287 abitant dla provincia ëd Coni.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fulvio Dalmasso (dal 27/05/2013).
Anliure esterne
🇫🇮
Robert Wise
thumb|right|200px|Robert Wise Regista ëd cine.
Robert Wise a l'era nassù a Winchester, ant l'Indian-a, ai 10 dë stèmber dël 1914 e a l'é mòrt a Los Angeles ai 14 dë stèmber dël 2005.
Dël 1941, a 26 agn, a l'é montador dël prim film d'Orson Welles, Citizen Kane. Ël corage ëd cost travaj a sburdiss ël mond dël cine e Wise a l'é nominà a l'Oscar për ël mej montage për ës travaj «sclint, ciàir, ch'a fà vëdde ëd fasson sutila a lë spetator lòn ch'a conta an minca sena», conforma a lòn ch'a l'ha dit Martin Scorsese.
La sconda colaborassion con Welles, ancor dël 1941, a finiss mal: ël pùblich dle projession ëd preuva a resta deludù e, profitand d'un viage ëd Welles an Brasil, la sossietà a ciama a Wise, giutà da 'n futur regista, Mark Robson, ëd modifiché ël film; Welles a-j përdonrà mai lòn ch'a l'ha considerà tanme un tradiment insoportàbil.
Robert Wise a l'é vnù arnomà con la version an film ëd West Side Story, dël 1961.
Durant tuta soa cariera, Wise a l'é mostrasse bon a fé 'd film an tuti ij géner. A l'ha vagnà doi Oscar tanme mej realisator.
A l'é artirasse apress ij faliment dël film dë Star Trek e ëd Rooftops.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Emberiza pusilla
thumb|right|Emberiza pusilla
Emberiza pusilla
thumb|right|Dadzora doi esemplar d'[[Emberiza rustica, sota a-i son doi esemplar ëd Pusilla]] Órdin:  ---
Gouvix
Gouvix a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 5,2 km², con 878 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 169 ab/km².
Emberiza pusilla
Emberiza pusilla
Famija: ---
Gouvix
🇫🇮
Emberiza pusilla
Emberiza pusilla
Géner:  ---
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ...
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Ambient
Da finì.
Distribussion
Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Emberiza pusilla
Lenga Duruma
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Duruma o Duruma a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Kenya.<BR> <BR>
Sainte-Eulalie-en-Royans
45.04833°N, 5.34222°W
Lenga Duruma
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Duruma a peul esse:<BR> <BR>
Sainte-Eulalie-en-Royans
Sainte-Eulalie-en-Royans a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 6,14 km², con 507 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 82 ab/km².
Lenga Duruma
Classificassion
<BR>
Sainte-Eulalie-en-Royans
🇫🇮
Lenga Duruma
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dug
Lenga Chin, Khumi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Chin, Khumi o Chin, Khumi a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Chin, Khumi a peul esse:<BR> <BR>
Lenga yambes
Pais an dova a l'é parlà
La lenga yambes o Yambes a fa part ëd le lenghe torricelli e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Lenga Chin, Khumi
Classificassion
<BR>
Lenga yambes
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Yambes a peul esse:
Lenga Chin, Khumi
Còdes ISO
<BR>
Lenga Iatmul
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Iatmul o Iatmul a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Ortona dei Marsi
Ortona dei Marsi a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 803 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 52 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 15 ab/km quadrà. A confin-a con Anversa degli Abruzzi, Bisegna, Castelvecchio Subequo, Cocullo, Gioia dei Marsi, Pescina, Villalago.
Lenga yambes
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ymb
Lenga Giryama
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Giryama o Giryama a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Kenya.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Giryama a peul esse:<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nyf
Ortona dei Marsi
🇫🇮
Lenga yambes
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Sammichele di Bari
right|140px Sammichele di Bari a l'é un comun dla Pulia ëd 6.750 abitant, an provincia ëd Bari.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Natale Francesco Tateo (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
Lenga Chin, Khumi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cnk
Mondialisassion
Conforma a sò sens pì general, as ciama mondialisassion (o globalisassion) lë s-ciòde ëd situassion dont l'anteresse a l'é pa pì local, ma planetari.
Costa nossion a l'è assè veja, an armontand a j'agn 1940-1950. Tutun ij prim ch'a l'han dovrala an manera fòrta a son ëstàit ant j'agn 1980-1990 dij conomista parèj ëd Theodore Levitt, ch'a l'han parlà ëd globalization. Con sòn, a vorìo parlé ëd n'época neuva dla stòria dël capitalism, marcà da la globalisassion finansiaria, ël nasse ëd multinassionaj globaj (visadì bon-e a concepì, prodùe e distribuì dij prodot an ësfrutand d'arsorse naturaj, uman-e e finansiarie a travers ël mond), la liberalisassion dël comersi o ancor la constitussion d'ansem regionaj, tanme l'Union Europenga o ël Mercosur.
Lenga Iatmul
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Iatmul a peul esse:<BR> <BR>
Mondialisassion
Al di d'ancheuj, as consìdera che la mondialisassion a l'é nen mach limità a la conomìa, ma a l'ha ëdcò d'aspet polìtich, sossiaj e colturaj, gropà a l'aument ëd le migrassion e ai mojen ëd comunicassion.
Lenga Iatmul
Classificassion
<BR>
Guillarei, Tui
San Mamede ëd Guillarei a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Tui. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 2.072 abitant (1.048 fomne e 1.024 òm), distribuì an 23 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Lenga Iatmul
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ian
Mondialisassion
🇫🇮
Sainte-Euphémie-sur-Ouvèze
44.3°N, 5.36667°W
Malè
Malè a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 2.147 abitant, an provincia ëd Trent.
Sainte-Euphémie-sur-Ouvèze
Sainte-Euphémie-sur-Ouvèze a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 11,28 km², con 71 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 6 ab/km².
Malè
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Pierantonio Cristoforetti (dal 9/05/2005).
Sainte-Euphémie-sur-Ouvèze
🇫🇮
Malè
Anliure esterne
🇫🇮
Мале
Piero Freri
Biografìa
Piero Freri, poeta ëd Crema, as firmava Piero Erba. A l'é mòrt dël 2003.
Euvre
Tra soe euvre i arcordoma:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
Arferiment
🇫🇮
Cesa ëd Saint-Paul-de-Vence
La cesa ëd Saint-Paul-de-Vence a l'é na cita costrussion dl'ancamin dël sécol ch'a fa XIV, postà an cò dël pais ëd Saint-Paul. Le vòlte a son torna stàite fàite dël sécol ch'a fa XVII e ël cioché ant ël sécol ch'a fa XVIII.
L'andrinta dla cesa a l'é a tre navà, con quatr capele. A goerna vàire euvre d'art.
Al fond ëd la navà a snistra, un tablò atribuì a Claudio Coello a figura Santa Catlin-a 'd Lissandria ancoronà, ant un fiamengh mantel ross e con na spa an man. Ant ël còro a-i son dij cadreghin scurpì dël sécol ch'a fa XVII. La capela a drita a l'ha na rica decorassion ën ëstuch e ël dëdnans ëd l'autar a l'é 'n bass riliev ch'a dovrìa figuré ël martiri ëd San Clement. Dë dzora a l'autar a-i é na tèila con San Carl Boromé ch'a eufr soe euvre a la Vèrgin; a snistra a-i é n'Assonsion ëd la scòla ëd Murillo. La capela apress a l'é archincà con na Madòna dël Rosari dël 1588: antra la furfa dij fidej as arconòss la cera ëd Catlin-a dij Médici.
Ël tesòr a l'é rich ëd tòch ch'a van dal sécol ch'a fa XII a col ch'a fa XV. 🇫🇮
Aramon
Aramon a l'é 'l nòm:
Lenga Bagirmi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bagirmi o Bagirmi a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment ant ël Ciad.<BR> <BR>
Tavian
thumb|Panorama Tavian (Tavigliano an italian) a l’é un comun ëd 936 abitant dla provincia ëd Biela.
Lenga Bagirmi
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bagirmi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Tavian
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Bagirmi
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bmi
Asmara
thumb|right|200px|Panorama Asmara a l’é la capital e la sità pì important dl'Eritrea.
A conta anviron 579.000 abitant.
Dòm ëd San Lorens (Grosset)
thumb|right|250px|Dòm ëd San Lorens Ël dòm ëd San Lorens a resta an piassa Dòm a Grosset.
Asmara
thumb|right|200px|Ël pont Menabrea
Dòm ëd San Lorens (Grosset)
La costrussion
An s'n'anscrission an sla fassada a l'é marcà la dàita d'inissi dij travaj: ël 1294. Eut agn pi tard, costi travaj a son ëstàit anterompù. A l'han torna arpijà sota la diression dl'Euvra ëd la catedral ëd Sien-a a parte dal 1338 e l'edifissi a l'é stàit livrà vers la mità dël sécol ch'a fà XIV. Sò aspet dël di d'ancheuj a l'é comsëssìa l'arzultà ëd trasformassion ancreuse rivaje a parte dal sécol ch'a fà XVI e peui dal 1840 al 1845, cand a l'é stàit d'autut restaurà ant lë stil neoromànich. An sla fassada a l'é stàit arpijà l'arvestiment ëd màrmol inissial: ëd bande ëd màrmol ross ëstrèite, alternà con dle larghe bande bianche, lòn ch'a dovìa esse conforma a la decorassion original. Na cita galarìa oblica a separa ël pian teren e ij sò tre porton da 'n fronton archincà con un grand roson.
Asmara
Ël pont Menabrea
Ant le visinanse ëd l'Asmara a-i é ël pont dicà al general Menabrea. An slë scond trav orisontal a-i é ël mot ëd l'Osta: CA CUSTA LON CA CUSTA (visadì Ch'a costa lòn ch'a costa).
Dòm ëd San Lorens (Grosset)
La costrussion
An sël curnison a la base dël tìmpan ij sìmboj dij quatr evangelista dnans a le pilie a son tut lòn ch'a-i resta dla fassada medieval.
Asmara
Ël pont Menabrea
🇫🇮
Dòm ëd San Lorens (Grosset)
La costrussion
Dagià ch'a l'é la part sud ëd la catedral ch'a dà su piassa Dante, costa banda a l'é stàita dotà ëd na sconda fassada ch'a l'é stàita tocà mach parsialman da le restaurassion dël sécol ch'a fà XIX. Gavà le decorassion ch'as treuvo dzora dij portaj lateraj, a l'é stàita bele che lassà an sò stat original.
Dle plache ëd riliev ëd decorassion floreal o figurativa a anquadro l'intrada dël portal sud. L'alternansa ëd màrmol ross e bianch a aumenta la richisia ëd sa decorassion. La Vèrgin con Bàmbin dël tìmpan e ij sant sota sò tabernàcoj an cò dle pilie a son dle gionte neogòtiche ëd Cesare Maccari e a armonto al 1897.
L'andrinta a l'é stàit motobin restaurà ant ël sécol ch'a fà XIX. 🇫🇮
Grainville-Langannerie
Grainville-Langannerie a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 5,3 km², con 466 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 88 ab/km².
🇫🇮
Peziza proteana
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an sle carbonere, ëdcò se pien-e ëd mofa.
Comestibilità
Sensa antëresse alimentar.
Melitaea cinxia
Ambient
La ruva a viv an dzora a vàire erbe. Na generassion a l'ann, la farfala a vola da magg a giugn.
Distribussion
A viv an tuta Italia, an gavand ëd la Sardegna, fin a 2000 méter.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Nana pom pom
Nana pom pom  a l'è un-a dle filastròcole che ant la tradission piemontèisa as dòvro për niné le masnà e feje deurme. La rima dij prim doi vers a sfruta l'ambivalensa sonòra dle consonant m e n an piemontèis.
Test
Nana pom pom tre galin-e quatr capon quatr capon e na cicolata la galin-a a l'é mesa mata 🇫🇮
Lenga Chin, Mara
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Chin, Mara o Chin, Mara a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Chin, Mara a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mrh
Lenga beli
Pais an dova a l'é parlà
La lenga beli o Beli a fa part ëd le lenghe torricelli e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Lenga Koiwat
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Koiwat o Koiwat a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Koiwat a peul esse:<BR> <BR>
Alessandro Volta
A l’é stàit formà a Còm andoa a l’é vnù professor ëd fìsica a la Scòla Real dël 1774. Soa passion a l’é sèmper stàita lë studi ëd l'eletricità e, ancora giovo student, a l’ha scrit un poema an latin ansima cost fassinant, neuv fenòmeno.
Gravina in Puglia
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Divella (da l' 8/06/2009).
Alessandro Volta
De vi attractiva ignis electrici ac phaenomenis inde pendentibus a l’é sò prim scrit sientìfich. Dël 1775 a l’ha creà l'eletròfor, n'angign ch’a fa na caria elétrica stàtica. Dël 1776-77 a l’ha studià la chìmica dij gas e a l’ha descoatà ël metan. A l'ha enonsià la laj dle caden-e metàliche.
Lenga beli
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Beli a peul esse:
Lenga Segeju
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Segeju o Segeju a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Tanzanìa.<BR> <BR>
Alessandro Volta
Dël 1779 a l’é vnù professor ëd fìsica a l'Università ëd Pavìa, na cadrega ch’a l’ha ocupà për 22 agn. A Pavìa, l'imperatris Marìa Teresa d'Àustria a l’ha fàit edifiché an sò onor l'Aula Volta.
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Lenga beli
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bey
Lenga Segeju
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Segeju a peul esse:<BR> <BR>
Lenga beli
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Segeju
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=seg
Gravina in Puglia
Anliure esterne
thumb|right|200px|Ël castel
Lenga Koiwat
Classificassion
<BR>
Cortinarius violaceus
thumb|right thumb|right thumb|right
Lenga Koiwat
Còdes ISO
<BR>
Gravina in Puglia
Arferiment
🇫🇮
Lenga Koiwat
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kxt
Cortinarius violaceus
Descrission
Capel fin a 15 cm, feltrà, scajos, viòla a arfless brunastr. Lamele spassià, larghe, viòla rusnente. Gamba àuta fin a 12 cm e larga fin a 2 o 4 cm, fibrilosa. Odor d'euli ëd séder.
Ambient
A chërs sota le latifeuje.
Comestibilità
A ven dàit për comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Cortinarius violaceus (L. : Fr.) Fries
Opi
Opi a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 460 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 49 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 9 ab/km quadrà. A confin-a con Civitella Alfedena, Pescasseroli, San Donato Val di Comino (FR), Scanno, Settefrati (FR). 🇫🇮
San Pàul (BI)
thumb|Panorama San Pàul (San Paolo Cervo an italian) a l’é un pais ëd 146 abitant dla provincia ëd Biela. A l'é stàit na comun-a indipendenta fin-a la fin dël 2015; dal 2016 a lé staìt assòrbì da Campija.
Aministrassion
Ël sìndich a l'era Maurizio Piatti (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Nòte
🇫🇮
Nustrow
Nustrow a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Rostock, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 6.95 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 158 abitant.
Sainte-Jalle
44.34583°N, 5.28472°W
Sainte-Jalle a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 18,16 km², con 269 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 14 ab/km².
🇫🇮
Guttannen
Guttannen a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 346 abitant. A së stend për na surfassa ëd 200,7 km², con na densità ëd popolassion ëd 2 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Fieschertal (VS), Gadmen, Grindelwald, Innertkirchen, Münster-Geschinen (VS), Obergesteln (VS), Oberwald (VS), Ulrichen (VS).
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Nouakchott
thumb|right|200px|Ël mërcà dël pèss Nouakchott a l’é, dal 1957, la capital dla Mauritania.
A conta anviron 881.000 abitant.
Geografìa
Nouakchott as treuva an sla còsta atlàntica dël desert dël Sahara.
Sità gemelà
Nouakchott a l'é gemelà con:
Yang (amperator Sui)
thumb|right|200px|L'imperator Yang Yang, nassù dël 569 e mòrt l'11 Mars dël 618, a l'é stàit imperator dla Cin-a dal 605 al 618, darié imperator dla dinastìa Sui.
Nouakchott
Sità gemelà
🇫🇮
Yang (amperator Sui)
An col'época la cort a stasìa a Chang'an (al di d'ancheuj Xian); a l'imperator a-j piasìa fërmesse për ëd longh perìod a Jiangdu (al di d'ancheuj Yangzhou), an sla riva nòrd dlë Yangze, dont a vorìa fene na sconda capital dl'imperi. Sa costuma dl'imperator a dà l'andi a la conta Stòria ëd Barbarissa ëd Du Guangting.
Grainville-sur-Odon
Grainville-sur-Odon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 5,26 km², con 779 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 148 ab/km².
🇫🇮
Cortinarius cyanites
thumb|right thumb|right
Descrission
Capel fin a 10 cm, fibrilos, sech o sliss, gris viòla peui brun grisastr bleu. Bòrd pì o meno velà. Lamele bluastre. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 2 o 4 cm, ch'a anrossiss a fërtela. Carn bleuva, reusa-ross al taj. Odor bon.
Ambient
A chërs sota latifeuje e conìfere, a l'ha pì car la montagna.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Cortinarius cyanites Fries
Argentin-a
La nassion
Tacà a l'Argentin-a a-i sòn ël Brasil, l'Uruguay, ël Paraguay, la Bolivia e 'l Cile. A l'è na repùblica federal fàita 'd provinse. A l'è bagnà da l'océan Atlàntich. Le sità pì amportante a sòn la capital Buenos Aires, Rosario, Còrdoba, Santa Fe, San Miguel de Tucuman, Bahìa Blanca, Mendoza e La Plata. right|thumb|Còrdoba, Argentin-a. La Gesia dij Capussin right|thumb|[[Salta (provincia)|Salta]]
Stòria
La stòria dl'Argentin-a coma nassion popolà da europengh as anandia dël 1502, còn soa dëscoerta faita da Amerigo Vespucci. Dël 1776 a l'era un viceream ëd la Spagna, ciamà Rìo de la Plata. Dël 25 ëd magg dël 1810 la colònia a l'é arvirasse contra a la Spagna e dël 9 ëd luj dël 1816 a l'era staita proclamà l'andipendensa.
Organisassion polìtica
L'Argentin-a a l'é na repùblica federal.
Ël President dla Repùblica a l'é Alberto Fernández (dal 2019).
J'argentin
Ël pais a conta 40.482.000 abitant.
Ël 25,6% ëd la popolassion a l'ha men che 15 agn; ël 10,6% pì che 65 agn. La speransa ëd vita a l'é dë 76,6 agn.
J'argentin a son an magioransa ëd rèis europenga.
Antra le component étniche prinsipaj a-i son thumb|right|Drapò dla provincia 'd Còrdoba
Argentin-a piemontèisa
An Argentin-a a-i son anviron a 4 milion ëd piemontèis. La sità 'd San Francisco, an provincia 'd Còrdoba, a l'è staita nominà capital ëd la Pampa Gringa, la Pampa Piemontèisa. Mémoria tangibil dl'emigrassion piemonteisa an costa tera a son le capele stranomà Gesiòte chacarere. Vàire pais e sità argentin-e a son gemelà con borgh e sità dël Piemont. A Mendoza j'imigrà piemontèis a l'han ëmnà la coltivassion ëd la vigna.
Al vësco e cardinal ëd Buenos Aires, Jorge Mario Bergoglio a l'è piemontèis, originari dla frassion d'Ast ëd Portacomè Stassion.
Conomìa
L'Argentin-a a fa part dël Mercosur.
🇫🇮
Calcarius lapponicus
thumb|right
Calcarius lapponicus
Órdin:  Passeriformes<BR> Famija: Emberizidae<BR> Géner:  Calcarius<BR> <BR> <BR> <BR> <BR>
Ambient
Da finì. <BR>
Distribussion
As treuva an Euròpa, Asia e América. <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Calcarius lapponicus
Federico Pesadori
I'amìs
La poesìa "I'amìs" a l'é në sfògh për n'amississia tradìa. L'inissi:
La barba
La poesìa "La barba" a badina la costuma ëd fesse chërse la barba për desse pì d'amportansa. L'inissi:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
Arferiment
🇫🇮
Nil
Ël Nil (an Lenga aràbica: بحر النيل, Bahr al-Nīl) a l'é un fium nòrd-african longh 6.650 km. A l’é probabilment lë scònd fium pi longh dël mond.
Ël Nil a l'ha doi grand afluent, ël Nil Bianch e ël Nil Asur.
Ël Nil Bianch a nass ant la region dij Grand Lagh dl’Àfrica sentral, con soe sorgiss che a nasso davzin al Ruanda, e a traversa la Tanzanìa, ël Lagh Vitòria, l’Uganda e ël Sudan meridional. Ël Nil Asur a l'ha soe sorgiss ant ël Lagh Tana an Etiòpia e a traversa ël Sudan sud-oriental. Ij doi fium a s’ancontro davzin la capital sudanèisa Khartoum.
La part setentrional dël fium a l'é squasi tuta an mes al desert, dal Sudan a l’Egit. La pì granda part dla popolassion egissian-a e squasi tute soe sità a resto ant la val dël Nil a nòrd d'Assuan, e squasi tuti ij leugh stòrich e colturaj dël Vej Egit as treuvo arlongh le rive dël fium.
A la fin ël Nil as duverta ant un gran delta e as campa ant ël Mar Mediterani.
Da soe sorgiss al delta ël Nil a traversa ses pais african: Burundi, Ruanda, Tanzanìa, Uganda, Sudan e Egit ma sò bassin idrogràfich a comprend part dla Repùblica Democràtica dël Còngo, Kenya, Etiòpia e Eritrea.
🇫🇮
Peziza pseudoammophila
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Comestibilità
Sensa antëresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Barbarossa (vin)
Ël vin Barbarossa as prodov ant le comun-e ëd Bardino, Calvisio, Finale Ligure, Magliolo, Tovo San Giacomo, Toirano, Pietra Ligure an provinsa ëd Savon-a.
L'uvagi, ch'a riva da la Toscan-a, a l'era stàit amportà an Liguria dël 1600.
🇫🇮
Lenga Chin, Mun
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Chin, Mun o Chin, Mun a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Chin, Mun a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mwq
Melitaea didyma
Ambient
La ruva a viv an dzora a vàire erbe. Doe generassion a l'ann, la farfala a vola a giugn e aost.
Distribussion
A viv an tuta Italia, an gavand ëd la Sardegna, fin a 2000 méter.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Manambu
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Manambu a peul esse:<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mle
Miajan
right|140px thumb|left|Panorama Miajan (Miagliano an italian) a l’é un comun ëd 587 abitant dla provincia ëd Biela.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Elso Mognaz (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
🇫🇮
Gündlischwand
Gündlischwand a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 270 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 16,89 km², con na densità ëd popolassion ëd 16 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Bönigen, Gsteigwiler, Iseltwald, Lauterbrunnen, Lütschental, Wilderswil.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Monclassico
thumb|right|200px|Ël munissipi Monclassico a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl, an provincia ëd Trent, d' 832 abitant.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Carlo Ravelli (dal 14/05/2000 -second mandà: 2005-).
Anliure esterne
🇫🇮
Laraxe, Cabanas
San Mamede ëd Laraxe a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Cabanas. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 683 abitant (344 fomne e 339 òm), distribuì an 8 categorìe ëd popolassion.
🇫🇮
Lenga Berakou
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Berakou o Berakou a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment ant ël Ciad.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Berakou a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bxv
Pragelà
Spòrt
thumb|right|200px|Ël munissipi Pragelà a l'é n'important stassion dë schi.
Dël 2006 a l'ha ospità le gare ëd sàut con jë schi, schi ëd fond e combinà nòrdica d'ij Gieugh Olìmpich Invernaj nùmer XX.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Arolfo (da l' 8/06/2009).
Sità gemelà
Pragelà a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Lenga Pokomo, àut
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pkb
Lenga laeko-libuat
Pais an dova a l'é parlà
La lenga laeko-libuat o Laeko-Libuat a fa part ëd le lenghe torricelli e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lkl
🇫🇮
Crex crex
thumb|right
Crex crex
thumb|right Órdin:  ---
Famija: ---
Géner:  ---
thumb|right
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ...
Pacentro
Pacentro a l'é na comun-a dla region Abruss, província de L'Àquila, con sirca 1.279 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 71 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 18 ab/km quadrà. A confin-a con Campo di Giove, Cansano, Fara San Martino (CH), Lama dei Peligni (CH), Palena (CH), Sant'Eufemia a Maiella (PE), Sulmona, Taranta Peligna (CH).
Crex crex
Descrission
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Pacentro
Colegament
🇫🇮
Crex crex
Ambient
Da finì.
Distribussion
Da finì.
Antonio Bertola
Architet e angegné. Antonio Bertola a l'é nassù l'8 novèmber 1647 a Mussan, andoa ch'a l'é ëdcò mòrt ël 13 stèmber 1719.
Apress a la làurea an giurisprudensa, a l'ha mai professà la profession d'avocà ma a l'ha ancaminà a studié matemàtica, architetura e angegnerìa. Dël 1677 a costruiss a Turin la cesa del Crocifiss, ancheuj pì nen esistenta. An vnisend an contat con la scòla ëd Guarino Guarini, a l'ha travajà a l'autar central dla Capela dël Sant Sudari ant ël Dòm ëd Turin, che dal 1694 a l'ha ospità la Sacra Sìndon. Dël 1696 a progeta na prima version dla Cesa dla Madòna dle Vigne a Trin ch'a sarà peui nen realisà. A dven angegné dël Prinsi ëd Carignan Vitòrio Medeo I e, për soa comission, dël 1699 a pija part ai travaj dl'autar magior dla Cesa ëd San Flip ëd Turin, an seguitand l'euvra ëd Michelangelo Garove.
Tra soe euvre as peulo arcordé ij travaj ëd fortificassion për la Sitadela ëd Turin (1702), la Cesa ëd Santa Cros ëd Coni, l'Ospidal dla Santissima Nonsià ëd Savian (1703-1710), l'Ospidal ëd Fossan (1711), ël Fòrt ëd Fenestrele (1713) e la prosecussion dij travaj dël Castel ëd Rìvole (1713-1714). 🇫🇮
Bianchëtta
La produssion a l'é motobin limità.
🇫🇮
Sitadela ëd Turin
thumb|right|200px|Na veja stampa dla Sitadela miniatura|Museo d'Artiliarìa 'd Turin. Dël 1561 Emanuel Filibert a pija la decision ëd tramudé la capital da Chambéry a Turin, pr'ëd rason polìtiche e militar: Turin as peul difend-se mej che Chambéry. Turin a l'é protegiù a òvest da j'Alp, a est da Pò, a nòrd da Dòira, Stura e Sangon. A restava mach da difende la banda a sud. A l'é për lòn che Emanuel Filibert a comanda ëd costruì al canton sud-òvest dij murajon roman, ant ël pont pì àut dj'anviron, la prima sitadela d'Euròpa, fabricà conforma a le pì moderne técniche ëd fortificassion. Ël proget a l'é 'd Francesco Paciotto, ch'a modìfica në studi precedent ëd Francesco Orologi, urbanista ai temp dl'ocupassion fransèisa. La piassafòrt, a pianta pentagonal, a l'é realisà an quatr agn ëd travaj, dal 1564 (la prima pera a l'é posà ai 2 dë stèmber) al 1568. Për fela ampressa parèj, as deuvro tuti j'ovrié dl'edilissia dla sità e as antërdiss qualsëssìa àotra costrussion fin-a a la realisassion dl'euvra. Finìe le costrussion ëd surfassa, dël 1572 as taco cole sot-tèra: un sistema complicà ëd galarìe 'd contramin-a pr'ampedì a j'artifissié nemis ëd rivé ai bastion e feje sauté. A la fin, la sitadela as presentava con na strutura dobia an mon cheuit, ampinìa 'd giairon e caussin-a, con base e ranfòrs (coma jë spron) an pera. Për le provision d'eva a l'avìa un sisternon, valadì un grand poss che a garantìa n'arserva d'eva motobin granda.
🇫🇮
Cortinarius cotoneus
Descrission
Capel fin a 10 cm, da cotonos a macià, brun giàun oliva. Bòrd anrolà. Lamele pòch s-ciasse, giàune oliva. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 2 o 3 cm, fibrilosa-strià, dël midem color o giaunastra. Odor ëd rava.
Ambient
A chërs dzortut sota latifeuje.
Comestibilità
A peul esse velenos.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Cortinarius cotoneus Fries
Lenga Ngala
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ngala o Ngala a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Ngala a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nud
Peziza repanda
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an dzora a bòsch ëd latifeuje, ëdcò an sël brusà, a l'ùmid.
Comestibilità
Sensa antëresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Melitaea phoebe
Ambient
La ruva a viv an dzora a Centaurea e àutre erbe. Doe generassion a l'ann, la farfala a vola da magg a stèmber.
Distribussion
Com la Melitaea cinxia.
Honiara
A conta apopré 54.600 abitant.
Geografìa
Honaria a resta ant la còsta setentrional ëd l'ìsola ëd Guadalcanal.
🇫🇮
Lenga Chin, Bwalkaw
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Chin, Bwalkaw o Chin, Bwalkaw a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Chin, Bwalkaw a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cbl
Moncasté
Moncasté (Montecastello an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 312 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
Ël pais a resta an sij bass brich ch'as treuvo an sla riva stentrional dël Tani, pòch pì a val ëd la confluensa con la Bormia.
Stòria
thumb|230px|left|Ël castelËl teritòri 'd Moncasté a l'era abità dagià ant l'Età dla Pera, an particular dal Paleolìtich Superior, coma ch'a mostro j'artrovament d'utiss compì ant la region a est ëd la colin-a. An época roman-a, a dovìa essje 'n vilagi ciamà Pontianum, dal patronìmich familiar latin Pontius. A la fin dël sécol ch'a fa X, l'imperador Oton I ëd Sassònia a anfeoda 'l pais ai marchèis aleràmich dël Bòsch. Pì tard l'anfeodassion a passa a jë sgnor Blingé 'd Pavìa, che dël 1180 a la cedo a la neuva Comun-a 'd Lissandria. Ël topònim ëd Moncasté a l'é atestà mach da la fin dël sécol ch'a fa XII, tanme composission ëd Mont e Castel. Ël castel, an sla sima dla colin-a, as dësvëlupa a parte da na tor ëd difèisa për j'avistament dij Sarasin, ch'a ven peui fortificà con muraje e barbacan, doi tor bërtesche e quatr torion angolar. Për vàire agn a-i son controversie për ël possess dël feod antra Marcheisà ëd Monfrà, Comun-a 'd Lissandria, Comun-a 'd Pavìa e Viscont ëd Milan; ël castel a passa viaman a l'un o a l'àutr an osservansa dij pat ch'a së stabilisso antra le part. thumb|200px|left|La cesa 'd Santa Maria 'd PonsanDël 1535 ël pais a ven anfeodà a la famija Stampa 'd Milan. A l'inissi dël Setsent, an séguit a la guèra 'd sucession ëspagneula e al sucessiv Tratà d'Utrecht, Moncasté a ven agregà a jë Stat dël Ducà 'd Savòja, che pòch dòp as tramuda ant ël Regn ëd Sardëgna. Dël 1745 re Carl Emanuel III e sò fieul Vitòrio Medeo III a fisso al castel ël quarté general piemontèis durant la Bataja ëd Bassignan-a contra le trupe fransèise e spagneule. Con la dominassion fransèisa 'd Napoleon Bon-a-part, ël pais a l'é aministrà sota al Dipartiment ëd Marengh. Dal 1814, tornà ant ël Regn ëd Sardëgna, a l'é aministrà sota a la Division (peui Provinsa) ëd Lissandria, a la Provinsa (peui Sircondari) ëd Lissandria e al Mandament ëd Bassignan-a. Dël 1928 ël Comun ëd Moncasté a l'é ancorporà ant ël Comun ëd La Prèja, ma a oten torna soa indipendensa aministrativa dël 1956.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gianluca Penna (dal 16/05/2011, scond mandà dal 06/06/2016).
Arferiment
🇫🇮
Bresimo
Bresimo a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl, an provincia ëd Trent, ëd 264 abitant.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giulio Giovanni Arnoldi (dal 9/05/2005).
🇫🇮
Saint-Ferréol-Trente-Pas
44.42778°N, 5.21833°W
Saint-Ferréol-Trente-Pas a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 21,48 km², con 212 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 9 ab/km².
🇫🇮
Bianch djë Sron
Ël vin Bianch djë Sron as prodov ant la comun-a ëd Sarzana an provinsa ëd Génoa.
Lenga Pokomo, bass
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Pokomo, bass o Pokomo, bass a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Kenya.<BR> <BR>
Bianch djë Sron
🇫🇮
Lenga Pokomo, bass
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Pokomo, bass a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=poj
Low Pokomo language
Lenga Chin, Chinbon
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Chin, Chinbon o Chin, Chinbon a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Myanmar.<BR> <BR>
Sfòrs normal
Lë sfòrs normal (për sòlit andicà con la litra σn o N) a l'é në sfòrs perpendicolar a na surfassa, e a l'é considerà na pression, a l'é definì da na mira fìsica 'me na fòrsa për unità d'àrea, e a l'é mzurà con ij Pascal (Pa) = Newton/m2. An general a l'é definì 'me 'l vetor component la fòrsa, col arlongh l'ass perpendicolar a la surfassa, e sò valor a l'é dividù për l'àrea dë sta surfassa. Ës concet as peul capì an manera sempia con le surfasse pian-e (pijé la facia d'un cubo), dagià che la diression perpendicolar a ste surfasse as capiss an manera unìvoca su tut lë spantiament ëd la surfassa. Se la surfassa a l'é sirognà ant lë spassi (pr'esempi na sfera), an minca 'n pont i podoma definì na diression perpendicolar diferenta a la surfassa considerà. Për le surfasse nen pian-e, donch, lë sfòrs normal a venta definilo rispet a 'n pont, an dovrand ij lìmit matemàtich. La composission ëd vàire sfòrs normaj a peul causé: Ant le trav jë sfòrs normaj as consìdero arlongh l'ass perpendicolar z, ch'a sarìa la linia d'ass dla trav, rispet a la surfassa dla session trasversal S dla trav. 🇫🇮
Lenga Chin, Chinbon
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Chin, Chinbon a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Grandcamp-Maisy
Grandcamp-Maisy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 14,81 km², con 1.881 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 127 ab/km².
🇫🇮
Lenga heyo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga heyo o Heyo a fa part ëd le lenghe torricelli e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Rochefort-du-Gard
Rochefort-du-Gard a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 34,03 km², con 6 667 abitant, scond ël censiment dël 2 005 (estimation), con na densità ëd 171 ab/km².