cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carolin-a dël Nòrd
La Carolin-a dël Nòrd a l'é në stat federal djë Stat Unì. A l'ha na surfassa ëd 139.509 km² e na popolassion d'8.541.221 abitant.
La capital a l'é Raleigh (276.093 abitant). La sità pì popolà dlë stat a l'é Charlotte (614.330 abitant). Àutre sità con pì che 100.000 abitant a son Greensboro, Durham, Winston-Salem, Fayettesville e Cary.
J'orìgin
Ij prim ansediament an Carolin-a dël Nòrd destinà a duré a son ëstàit creà da 'd gent dla Virginia ant ël 1653 an sle rive dij fium Chowan e Roanoke, ant un distret ciamà Albemarle (an onor dël duca d'Albemarle). Chèich agn pì tard, dla gent dla Neuva Anghiltèra a l'ha tirà su n'ansediament, tòst bandonà, an sël fium Cape Fear. Dël 1665, John Yeamans, un nòbil anglèis ampoverisse, a l'é rivà da le Barbados con na companìa ëd piantador e a l'é gionzusse a la pòca gent dla Neuva Anghiltèra ch'a l'era restà an sël fium Cape Fear. Ël distret a l'é stàit ciamà Clarendon.
Antratant, dël 1663 Carl II a l'ha emanà un papé ch'a garantìa a eut dij sò favorì (lord Ashley Cooper, ël cont ëd Clarendon, ël duca d'Albemarle, lord Craven, lord John Berkeley, sir George Carteret, sir William Berkeley e sir John Colleton) ël grand teritòri a sud dla Virginia. Doi agn apress ël papé a l'é stàit ëslargà e a son ëstàit definì ij termo: ël teritòri a së spantiava da 29 gré ëd latitùdin nòrd findi a 36 gré e 30 minute, visadì ël confin meridional dla Virginia; e da l'Océan Atlàntich a est al Mar dël Sud (l'Océan Passìfich) a òvest. Ël goern ch'a l'era creà a l'era modlà conforma a col dël palatinà ëd Durham.
A l'é belfé che a ciamé 's pais Carolin-a a fussa stàit sent agn prima Ribault, an onor ëd Carl IX ëd Fransa; comsëssìa adess ël nòm a l'é stàit goernà an onor ëd Carl II d'Anghiltèra.
Dël 1688 ij propietari a l'han mandà Seth Sothel a goerné la colònia, ma apress sinch agn ëd goern gram chiel-sì a l'é stàit esilià.
Le doe Carolin-e
La colònia Albemarle e n'àutra creà a le boche dij fium Ashley e Cooper, lontan-e l'un-a da l'àutra vàire senten-e ëd chilòmeter, a l'han ancaminà a esse ciamà Carolin-a dël Nòrd e dël Sud. Ij sò goern a son ëstàit combinà ant un sol e dël 1695 John Archdale a l'é vnù goernador dle doe Carolin-e e sòn a l'ha anandià un perìod ëd benesse.
Dl'otonn 1711 vàire tribù 'd nativ guidà dai Tuscarora a l'han fàit un grand massacri ëd colon. La gent dla colònia a l'é mobilisasse, giutà da coj dla Carolin-a dël Sud e guidà dai colonej John Barnwell e James Moore, e an na gròssa bataja davzin al Neuse a l'han crasà quat-sent guerié indian.
Ij Tuscarora, dont ij cé a vnisìo da New York, a l'han bandonà soe tère meridionaj dël 1714, për torné ant ij teritòri dij sò grand. A son gionzusse a j'Irochèis (le Sinch nassion ëd New York) e cola confederassion a l'é vnùita a esse conossùa tanme le Ses nassion.
La secession
Ai 20 ëd maj dël 1861, la Carolin-a dël Nòrd a l'é separasse da l'Union.
Organisassion polìtica
La goernadris a l'é Christine Gregoire.
La Carolin-a dël Nòrd a contribuiss con 15 grand eletor a j'elession pressidensiaj dl'Union.
Lenga Lenyima
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Lenyima o Lenyima a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Lenyima a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ldg
Canossa
Canossa (Canòsa an dialèt arzan) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 3.740 abitant, ant la provinsa 'd Res ëd l'Emilia.
Nòm
Ël comun a l'é stàit ciamà "Ciano d'Enza" (Ciân an dialèt arzan) fin al 1991, dal nòm ëd la frassion pì popolà.
Arferiment
thumb|left|300px|Le ruin-e dël castel
Bendoiro, Lalín
San Miguel ëd Bendoiro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Lalín. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 300 abitant (146 òm e 154 fomne), distribuì an 10 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Motreff
Motreff a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 21,42 km², con 664 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 31 ab/km².
Equassion diferensial
L'arzolussion, o 'me ch'as dis ëdcò, l'antëgrassion ëd n'equassion diferensial a l'é 'n problema anteressant e soèns difìcil ant l'anàlisi matemàtica, ma j'equassion diferensiaj as deuvro soèns ëdcò ant la geometrìa, la fìsica, la chìmica. Për esempi, l'equassion y''+y=0 a descriv la laj ëd moviment ëd na partissela ch'a bogia an sna reta, sogeta a l'atrassion, da 'n pont an sla reta, proporsional a la distansa dla partissela dal sènter d'atrassion. Ambelessì la variàbila indipendenta a arpresenta ël temp e y a l'é la posission rëspet al sènter. Për podèj determiné la posission ëd la partissela an minca moment a venta trové na fonsion y ch'a sodisfa l'equassion, visadì a venta arzòlvla.
Equassion diferensiaj ordinarie
Na prima qualità d'equassion diferensial ordinaria a l'é cola ch'as rëncontra ant l'arserca dle primitive 'd na fonsion f continua ansima a l'antërval [a,b] dla reta real. As trata ëd trové le solussion ëd n'equassion dla forma y'=f(x), anté che y a l'é la fonsion incògnita. Dal càlcol antëgral as conòss che le solussion dl'equassion a son tute cole fonsion, e mach coste, anté che x_0 a l'é 'n pont qualsëssìa an [a,b] e c a l'é na qualsëssìa costanta real.
N'equassion diferensial ordinaria d'órdin n a l'é n'equassion ëd la forma, anté che F a l'é na fonsion d'n+2 argoment, con x variàbil indipendenta e y=y(x) fonsion incògnita. Si l'equassion general a peul esplicitesse rëspet a la derivà d'órdin pì grand y^{(n)}, visadì s'as peul ëscrive ant la forma, costa forma as ciama normal e ël passage për oten-e costa forma as dis normalisassion. Për esempi, si l'equassion a sodisfa ël teorema ëd Dini, antlora as peul normalisesse.
Ch'as consìdera n'equassion normalisà. As peul mostresse che si f a l'é definìa an n'anviron I d'un pont e si f e soe derivà parsiaj rëspet a  a son continue an I, antlora a-i é un nùmer \delta >0 tal ch'a esist mach un-a fonsion y=y(x), continua chila e soe derivà fin-a a l'órdin n ant l'antërval, ch'a l'é solussion dl'equassion diferensial e ch'a sodisfa le condission. Parèj, pijà dij valor assè davzin a  da fé an manera che 'l pont  a resta ancor anterior a I, da la proprietà pen-a smonùa a-i ven che a-i é un \delta '>0 tal che ant l'antërval  a-i é mach na solussion ch'a verìfica le condission. Costa solussion a dipend donca da la sèrnia dj'n costante  an d'anviron assè cit d'. Parèj, an n'anviron d'x_0, la solussion general dl'equassion (l'ansidit antëgral general) a dipend da n costante, ciamà costante d'antëgrassion. Cand la solussion a l'é considerà mach an n'antërval, le condission a pijo ël nòm ëd condission inissiaj.
L'antëgral general ëd n'equassion a l'é n'ugualiansa dla forma  (equassion an termo finì) - equivalenta a l'equassion diferensial ëd partensa - ch'a peul conten-e, an dzorpì dla variàbil indipendenta x e dla fonsion incògnita y, ëdcò n costante, dont ij valor as peulo serne an d'antërvaj  an manera che për minca sequensa dij valor ëd se costante a-i sia un-a e mach un-a fonsion ch'a sodisfa l'ugualiansa.
Considerà n'equassion normalisà, si f a verìfica la condission ëd Lipschitz, as peul mostresse l'esistensa e l'unicità dl'antëgral general.
L'antëgral general a arpresenta na famija ëd curve ant ël pian ch'a dipendo da n paràmeter; minca curva dla famija a l'é ciamà curva antëgral e soa equassion a arpresenta na solussion dl'equassion diferensial. Për determiné j'antëgraj particolar, visadì le vàire solussion particolar, a venta assigné 'd valor a le costante. Sòn as peul fesse an amponend che la solussion y(x) e soe prime n-1 derivà a l'abio, ant un pont x_0, dij valor ëstabilì (problema ëd Cauchy).
Métod d'antëgrassion aprossimà
Dagià che soens as riess pà a calcolé 'd fasson esplìcita le solussion ëd n'equassion diferensial ordinaria, as son dësvlupasse ëd métod d'antëgrassion aprossimà, dont l'usage a l'é dventà pì bel fé con l'agiut dij cabalisator.
Equassion diferensiaj parsiaj
L'órdin ëd n'equassion diferensial parsial a l'é l'órdin pì grand dle derivà parsiaj dle fonsion incògnite ch'a comparisso ant l'equassion. La forma pì general ëd n'equassion diferensial parsial an na sola fonsion incògnita as oten an butand ugual a zero na fonsion dle variàbile indipendente x,y,..., dla variàbila dipendenta z e 'd soe derivà parsiaj, ëd vàire órdin. Për esempi, n'equassion diferensial parsial as dis linear si costa fonsion a l'é un polinòmi ëd prim gré ant la fonsion incògnita e soe derivà, dont ij coefissient a peulo dipende da le variàbile indipendente.
La determinassion dl'antëgral general ëd n'equassion diferensial parsial a l'é soèns motobin complicà o bele impossìbil. Parèj la teorìa dj'equassion diferensiaj parsiaj as propon dzortut ëd determiné si n'equassion dàita a l'ha 'd solussion e vàire ch'a-i na son ch'a sodisfo dle condission inissiaj o al bòrd. Da sa mira, j'equassion pì studià a son cole linear dlë scond órdin.
La teorìa dj'equassion diferensiaj parsiaj a l'ha contribuì a motivé vàire dësvlup ëd l'anàlisi matemàtica.
Esempi d'equassion diferensiaj parsiaj
🇫🇮
Albon
45.24639°N, 4.84944°W
🇫🇮
Dürrenäsch
Dürrenäsch a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argovia, con sirca 1.140 abitant. A së stend për na surfassa ëd 5,91 km², con na densità ëd popolassion ëd 193 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Hallwil, Leutwil, Oberkulm, Seon, Teufenthal, Unterkulm, Zetzwil.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Villa Biscossi
Villa Biscossi (La Vìla an dialèt lomlin) a l'é un comun dla Lombardìa dë 78 abitant, an provincia ëd Pavìa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Fassardi (da l' 8/06/2009, second mandà dal 26/05/2014; dagià sìndich dal 1985 al 2004).
Dodoma
A l’é la tersa sità dla Tanzanìa për popolassion, con 324.347 abitant (2002).
🇫🇮
Holdorf
Holdorf a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
Ciboria batschiana
Ambient
A chers ëdzora a j'agiand mars.
Gordon Lake Airport
Ël Gordon Lake Airport a l'é n'aeropòrt localisà a Gordon Lake, Alberta, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CFW2.
Holdorf
A aparten a l'aministrassion ëd Rehna.
Ciboria batschiana
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Mbembe, Cross River
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mbembe, Cross River o Mbembe, Cross River a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mbembe, Cross River a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mfn
Portopalo di Capo Passero
Stòria
Ël comun a l'é stàit fondà al 1m ëd mars dël 1975, dëstacand-se dal comun ëd Pachino.
Aministrassion
thumb|right|200px|Veje ca dij pëscador Ël sìndich a l'é Michele Taccone (da l' 8/06/2009).
Vaporisassion
La vaporisassion (o bujidura) a l'é ël cangiament ëd fas ëd na sostansa da lìquid a vapor. La temperadura a la qual cost cangiament a suced a l'é ciamà pont ëd bujidura ëd la sostansa.
Ël calor latent ëd vaporisassion ëd na sostansa a l'é ël calor dont la sostansa a l'ha damanca për unità ëd massa për cangé da lìquid a vapor a soa temperadura ëd bujidura, ch'a resta costanta durant ës cangiament ëd fas. 🇫🇮
Anselm ëd Bard
Anselm ëd Bard a l'é ël fieul pì cit d'Ugon ëd Bard, ch'a meuir anviron al prinsipi dël sécol ch'a fa XIII. As sa nen andova e quand Anselm a sia mòrt.
Vaporisassion
Vaporisation
Anselm ëd Bard
Bibliografìa
🇫🇮
Haution
Haution a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 9,34 km², con 153 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 16 ab/km².
🇫🇮
Lenga arabela
Pais an dova a l'é parlà
La lenga arabela o Arabela a fa part ëd le lenghe zaparoan e a l'é parlà dzortut an Perù.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Arabela a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=arl
🇫🇮
Bleggio
Bleggio a l'é 'l nòm ëd doi comun an provincia ëd Trent:
Angoville
Angoville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 3,63 km², con 29 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 8 ab/km². 🇫🇮
Lenga Hulaulá
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Hulaulá o Hulaulá a fa part dle lenghe semìtiche e a l'é parlà specialment an Israel.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Hulaulá a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=huy
Connecticut
right|thumb|300px|Posission dlë Stat
Ël Connecticut a l'é në stat federal djë Stat Unì. A l'ha na surfassa ëd 14.371 km² e na popolassion ëd 3.503.604 abitant.
As treuva ant la macroregion ciamà comunement Nòrd-Est (North-East). A confin-a a nòrd col Massachusetts, a òvest con lë stat ëd New York, a sud con l'Océan Atlàntich, a est col Rhode Island.
La capital a l'é Hartford (121.578 abitant). La sità pì popolà dlë stat a l'é Bridgeport (139.529 abitant). Àutre sità con pì che 100.000 abitant a son New Haven, Stamford, e Waterbury.
Stòria
Ël prim goernador a l'é stàit John Haynes.
Terlizzi
right|120px Terlizzi a l'é un comun dla Pulia ëd 27.404 abitant, an provincia ëd Bari.
Connecticut
Stòria
Ël Connecticut a l'é un dij tërdes ëstat originari dl'Union.
Terlizzi
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Vincenzo Di Tria (dal 28/04/2008 -second mandà-).
Casalborgon
right|140px thumb|left|Panorama Casalborgon (Casabërgon an dialèt local, Casalborgone an italian) a l’é un comun ëd 1.857 abitant dla provincia ëd Turin.
Terlizzi
Arferiment
thumb|right|200px|La tor magior
Casalborgon
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Amos Giardino (da l' 8/06/2009).
Terlizzi
Arferiment
🇫🇮
Casalborgon
Arferiment
🇫🇮
San Cibrán de Ribarteme, As Neves
San Cibrán ëd Ribarteme a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) dle Neves. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 246 abitant (140 fomne e 106 òm), distribuì an 13 grup ëd popolassion.
🇫🇮
La Ròca (TO)
Aministrassion
Ël sindich a l'é Fabrizio Bertetto (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa parochial
Arferiment
🇫🇮
Chlamydotis undulata
thumb|right|Chlamydotis undulata
Chlamydotis undulata
Órdin:  ---
Famija: ---
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ... .
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Ambient
Da finì.
Distribussion
Da finì.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Chlamydotis undulata
Bleggio Inferiore
right|140px Bleggio Inferiore a l'é un comun ëd 1.084 abitant dël Trentin-Sud Tiròl, ant la provincia autònoma ëd Trent.
Anliure esterne
🇫🇮
Fisterra, Fisterra
Santa María ëd Fisterra a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Fisterra. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 3.102 abitant (1.514 fomne e 1.588 òm) distribuì an 3 grup ëd popolassion.
Névez
Névez a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 25.49 km², con 2574 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 101 ab/km².
Arferiment
🇫🇮
Fisterra, Fisterra
🇫🇮
Dakota dël Nòrd
Ël Dakota dël Nòrd a l'é në stat federal djë Stat Unì. A l'ha na surfassa ëd 183.272 km² e na popolassion ëd 634.360 abitant.
A resta ant la macroregion ciamà comunement Mid West. A confin-a a nòrd col Canadà, a òvest col Montan-a, a sud col Dakota dël Sud, a est col Minnesota.
La capital a l'é Bismarck (55.532 abitant); la sità pì popolà dlë stat a l'é Fargo (90.599 abitant).
Organisassion polìtica
Ël Dakota dël Nòrd a contribuiss con 3 grand eletor a j'elession pressidensiaj dl'Union. 🇫🇮
Montelapiano
right|140px Montelapiano a l'é un comun dl'Abruss d' 82 abitant, an provincia ëd Chieti.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Nero (dal 28/05/2007).
Arferiment
🇫🇮
La Hérie
La Hérie a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 4,22 km², con 164 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 38 ab/km².
🇫🇮
Lenga aushiri
Pais an dova a l'é parlà
La lenga aushiri o Aushiri a fa part ëd le lenghe zaparoan e a l'é parlà dzortut an Perù.
Gulielm ëd Bard
Gulielm ëd Bard a l'é un fieul mojen d'Ugon ëd Bard, ch'a meuir anviron al prinsipi dël sécol ch'a fa XIII. Gulielm a sarà l'ùnich dij tre fratej a dzorvive da na mira polìtica a la guèra për ij ben ëd famija, conbin che a në ven-a fòra sensa slarghesse, che da sta guèra j'ùnich ch'a-i vagno a son ij Savòja.
Lenga aushiri
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=avs
🇫🇮
Gulielm ëd Bard
Da chiel a-i pija l'andi ël branch ëd Pont San Martin dla famija Bard.
Bibliografìa
🇫🇮
Lenga Oring
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Oring o Oring a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion ëd l'Oring a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=org
Mespilus germanica
Descrission
Pianta nen tant auta, a riva al pi a 5 méter, ma sovens motobin ëd men. Ël portament a l'é pòch regolar con na tendensa per le rame, ant le piante veje, a siresse an giù. Ant le piante servaje le rame giovo a peulo avej le spin-e. La scòrsa dle rame da maròn sombr a ven ciaira e peui grisa, com ël bion. Le feuje, gròsse, a l'han ël bòrd antregh e a son dentà mach a la ponta, a son ëd forma oval con un picol motobin curt. An prinsipe a son peilose a a l'otonn a ven-o color dl'aram. Le fior, a maggas deurbo an punta a le rame ch'a fruto; a son gròsse e isolà, ëd color bianch con 5 pétaj e a pòrt mas-cc e fumela. Ël frut fauss, riond, con un përtus a la ponta, sircondà dai rest dël bicer, a l'ha un picol curt e na pleuja resistenta che për color e consistensa a arcorda 'l coram.
Ambient
Sta pianta, a dispet dël nòm, a riva da l'Asia Minor. Bastansa comun-a, a chërs ant ij bòsch fin a 1.000 méter dzor ij teren pòver.
Proprietà
Diurética.
Cusin-a
Ij frut as cheujo, peuj as lasso movré prima 'd mangeje.
Gowganda - Gowganda Lake Water Aerodrome
Ël Gowganda - Gowganda Lake Water Aerodrome a l'é n'aeropòrt localisà a Gowganda, Ontario, Canadà.
Carlo Somigliana
thumb|right|200px|Carlo Somigliana Matemàtich e fìsich. Carlo Somigliana a l'era nassù a Còm ai 20 dë stèmber dël 1860 e a l'é mòrt a Casanova Lansa (al di d'ancheuj frassion ëd Valmorea) ai 19 ëd giugn dël 1955.
Gowganda - Gowganda Lake Water Aerodrome
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CPL6.
Carlo Somigliana
A l'era laureasse a Pavìa e peui a l'é stàit anlev a Pisa, ansema a Vito Volterra, d'Enrico Betti e d'Ulisse Dini. A l'é stàit professor ëd fìsica matemàtica a l'Università 'd Pisa dal 1892 al 1903, peui a l'é passà a l'Università ëd Turin. A l'é stàit sòcio fondador ëd l'Union Matemàtica Italian-a.
Soe arserche sientìfiche a l'han rësguardà la teorìa matemàtica dl'elasticità stàtica e dinàmica, l'anàlisi, la teorìa dj'onde sìsmiche, la teorìa maxwellian-a dj'assion a distansa, la teorìa dël moviment dij giassé.
🇫🇮
Eggenwil
Eggenwil a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argovia, con sirca 719 abitant. A së stend për na surfassa ëd 2,46 km², con na densità ëd popolassion ëd 292 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Bellikon, Bremgarten, Fischbach-Göslikon, Künten, Widen, Zufikon.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Càuss a l'andarera
Ël càuss a l'andarera (an lenga anglèisa: back kick) a l'é un càuss vers darera, dàit con ël talon, con na legera anclinassion dël còrp ant la diression opòsta.
Costa técnica a esist sota doe forme prinsipaj:
Sota coste doe variante, ël càuss a l'andarera a peul esse tirà:
La técnica a peul esse ëdcò portà an sautand da leugn o al còrp-a-còrp. As ciama càuss a l'andarera con sàut.
Tiarno di Sopra
right|140px Tiarno di Sopra a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 976 abitant, an provincia ëd Trent.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Vito Oliari (dal 10/05/2005).
🇫🇮
Valmorea
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Simoncini (da l' 8/06/2009, second mandà dal 26/05/2014).
Anliure esterne
thumb|left|300px|Panorama dla frassion Casanova Lanza 🇫🇮
Ciboria caucus
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs ëdzora a le fior fumele dle verne, ant l'ùmid.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Aleyrac
44.49972°N, 4.93889°W
Aleyrac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 6,65 km², con 45 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 6 ab/km².
🇫🇮
Köchelstorf
Köchelstorf a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Rehna.
Vaje
Comun dj'anviron
A confin-a con Condòve, Sant Antonin, Ciusa e Coasse.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Enzo Merini (dal 2014).
Arferiment
🇫🇮
Felix Mendelssohn Bartholdy
thumb|right|200px|Felix Mendelssohn Bartholdy Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy a l'era nassù a Amborgh ai 3 ëd fërvé dël 1809 e a l'é mòrt a Lipsia ai 4 ëd novèmber dël 1847.
A l'é stàit un compositor, diretor d'orchestra e pianista dël perìod clàssich.
Soa euvra pi conossùa a l'é la duvertura dla marcia nussial për ël Seugn ëd na neuit ëd mesa istà ëd Shakespeare, che Mendelssohn Bartholdy a l'ha scrivù dël 1826, quand ch'a l'avìa mach 17 agn.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Carmagnòla
right|140px Carmagnòla -[[Media:Pms-Carmagnòla.oga|pronunsia]]:20px- (Carmagnola an italian) a l’é un comun ëd 27.961 abitant dla provincia ëd Turin.
A resta apopré a 25 chilòmeter a sud ëd Turin. thumb|right|200px|Contrà sentral
Stòria
thumb|right|200px|el parc dla Vigna Ël borgh a l'é stàit fondà anviron dël sécol ch'a fa XI: la prima atestassion dël nòm ëd Carmagnòla a armonta a 'n papé dël 1034.
Ant j'agn 1960 la FIAT a l'avìa duvertà na fonderìa a le pòrte dla sità, lòn ch'a l'ha provocà na fòrta imigrassion. thumb|right|200px|Ël castel
Conomìa e produssion
La conomìa dla sità al di d'ancheuj a l'é gropà a la gròssa andustria e a la produssion bondosa d'ortaja e cereaj.
Carmagnòla a l'é arnomà për soe produssion ëd povron. thumb|right|200px|L'andrinta dla sinagòga stòrica, un-a dle pì avosà dël Piemont
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Silvia Testa (dal 30/05/2011).
Sità gemelà
Carmagnòla a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Radiall
200px|thumb|right|Marca asiendal
Nathalia Dill
Nathalia Goyannes Dill Orrico (Rio de Janeiro, Brasil, 24 ëd mars dël 1986), a l'é stàita n'atris brasilian-a. 🇫🇮
Radiall
Dël 1994 l'amprèisa a l'é stàita arlevà da Pierre Gattaz. 🇫🇮
Lenga Uzekwe
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Uzekwe a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=eze
Blason dla provincia ëd Barletta-Andria-Trani
Blason dij comun dla provincia ëd Barletta-Andria-Trani
🇫🇮
Prunus armeniaca
Descrission
L'Arbicòch o armognan a l'é n'erbo.
Notissie
Originari dl'Armenia, a l'é stàit portà a Roma ant ël I sécol.
Moviment ëd j'amprèise ëd Fransa
Ël Moviment ëd j'amprèise ëd Fransa (Medef) a l'é na confederassion ëd dirigent d'amprèise.
Creà tanme Conseil national du patronat français (CNPF) dël 1945, ant ël 1998 a l'é dventà Mouvement des entreprise de France.
Ël pressident dël Medef a l'é Pierre Gattaz (dal 2013). 🇫🇮
Dar es Salaam
thumb|right|200px|Panorama Dar es Salaam a l’é la prima sità per popolassion (anviron 2.500.000 abitant) dla Tanzanìa.
A l’é la prima sità dla Tanzanìa për importansa cultural, econòmica e comersial.
Geografìa
Dar es Salaam a l'é n'important pòrt an sl'Océan Indian.
Stòria
Dar es Salaam a l'é stàita la capital dl'Àfrica Oriental Tedesca (fin a la prima guèra mondial), peui del Tanganica anglèis (fin al 1964) e dla Tanzanìa fin al 1973, quand la capital ofissial a l'é diventà Dodoma.
🇫🇮
Lenga cahuarano
Pais an dova a l'é parlà
La lenga cahuarano o Cahuarano a fa part ëd le lenghe zaparoan e a l'é parlà dzortut an Perù.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Cahuarano a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cah
Duio, Fisterra
San Vicenzo ëd Duio a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Fisterra. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 396 abitant (192 fomne e 204 òm) distribuì an 7 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Lenga Koy Sanjaq Surat
Lenga Koy Sanjaq Surat
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Koy Sanjaq Surat o Koy Sanjaq Surat a fa part dle lenghe semìtiche e a l'é parlà specialment an Iraq.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kqd
Umberto Eco
Umberto Eco (Lissandria, 5 gené 1932 - Milan, 19 fërvé 2016) a l’é stàit në scritor piemontèis, filòsof, académich, semiòlogh, lenghista e amis dij lìber ëd nomea internassional. Dal 2008 a l'era professor emérit e pressident ëd la Scòla Superior dë Studi Umanìstich ëd l'Università ëd Bològna. Sagista con na produssion ëstragròssa, a l’ha scrivù vàire studi ëd semiòtica, estética dl’età ëd mes, lenghìstica e filosofìa, an dzorpì dij romanz ëd sucess.
A l'é laureasse an filosofìa dël 1954 a l'Università ëd Turin con Luigi Pareyson con na tesi an sl'estética ëd Tomà d'Aquin.
Narativa
Un romanz dël misteri ambientà ant l’età ëd mes, ch’a l’ha vagnà ël Premi Strega dël 1981. Da cost lìber a l’é derivà ël film omònim con Sean Connery, Christian Slater e Ron Perlman. La stòria d’un nobilòm dël sécol ch'a fa XVII naufragà ant la linia del cambiament ëd data. La stòria d’un giovo campagnin piemontèis anfiolà da l'imperator Federich I Barbarossa e soe aventure da nen chërde.
Ansagg
Eco a l’ha ëdcò scrivù vàire studi ëd filosofìa, semiòtica, lenghìstica, estética: A conten l'arnomà Fenomenologìa ëd Mike Bongiorno e l'avosà Làuda ëd Franti. 🇫🇮
Modest Musorgskij
thumb|right|200px|Modest Petrovič Musorgskij Compositor russ.
Modest Petrovič Musorgskij (Модест Петрович Мусоргский an russ) a l'era nassù a Pskov ai 21 ëd mars dël 1839 e a l'é mòrt a San Peroborgh ai 28 ëd mars dël 1891.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Strop ëd Galois
Si K a l'é n'estension dël camp L ëd caraterìstica 0, lë strop ëd Galois ëd K a l'é lë strop G(K,L) dj'aotomorfism ëd K ch'a lasso fissà j'element d'L.
Si F a l'é un camp ëd caraterìstica 0 e f(x) a l'é un polinòmi an F[X], ch'a sia K sò camp dë s-cianch. Lë strop ëd Galois d'f(x) a l'é lë strop G(K,F) ëd tuti j'automorfism ëd K ch'a lasso fissà tuti j'element d'F. Lë strop ëd Galois d'f(x) as peul consideresse tanme në strop ëd përmutassion dle rèis d'f(x), dagià che si \alpha a l'é na rèis d'f(x), ëdcò a-l l'é, për minca. 🇫🇮
Gyps fulvus
thumb|right
Gyps fulvus
thumb|right Órdin:  ---<BR> Famija: ---<BR> Géner:  ---<BR> <BR> <BR> <BR> thumb|right
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ... . <BR> Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì. <BR>
Ambient
Da finì. <BR>
Distribussion
Da finì. <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gyps fulvus
Cassinëtte d'Ivrèja
miniatura|sinistra right|140px Cassinëtte d'Ivrèja (Cascinette d'Ivrea ën italian) a l’é un comun ëd 1.493 abitant dla provincia ëd Turin.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Piero Osenga (dal 5/04/2005).
Arferiment
🇫🇮
Hyponephele lycaon
Ambient
Na generassion a l'ann. La farfala a vòla a luj.
Distribussion
A viv ant le colin-e ëd j'Alp e ëd j'Apenin fin a le Madonìe an Sicilia.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Tiarno
Tiarno a l'é 'l nòm ëd doi comun italian an provincia ëd Trent:
Corrèze (fium)
thumb|right|La Corrèze a [[Tulle.]] thumb|La Vézère e la Corrèze ant ël sud dël [[Limosin.]] La Corrèze a l'é un fium dla Fransa. A dà sò nòm al dipartiment ëd la Corrèze.
A l'é longh 95 km e a l'ha un bassin ëd 1.158 km².
Përcors
A nass a Pérols-sur-Vézère e as campa ant la Vézère tra Saint-Pantaléon-de-Larche e Ussac.
Vardé 'dcò
🇫🇮
Nairòbi
Nairobi a l’é la capital dël Kenya.
Kibera
Kibera a l'é un quarté ëd Nairòbi dla povertà pì afrosa: su na surfassa ëd 2,5 chilòmeter quàder a son ambaronà apopré un milion ëd përson-e, rivà da la campagna për sërché ëd travaj ant la capital. A l'é ël pì grand borgh ëd miseria dl'Àfrica.
Sità gemelà
Nairobi a l'é gemelà con:
🇫🇮
Tiarno di Sotto
right|140px Tiarno di Sotto a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 689 abitant, an provincia ëd Trent.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Franco Calcari (dal 10/05/2005).
🇫🇮
Lenga Kukele
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Kukele o Kukele a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kukele a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kez
Grand Bend Airport
Ël Grand Bend Airport a l'é n'aeropòrt localisà a Grand Bend, Ontario, Canadà.
Sò còdes aeropòrt ICAO a l'é CPL4.
Le Hérie-la-Viéville
Le Hérie-la-Viéville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 9,27 km², con 243 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 26 ab/km².
🇫🇮
Estension ëd Galois
N'estension L ëd grad finì d'un còrp K as dis estension ëd Galois si K a l'é l'ansem dj'element invariant sota tuti j'aotomorfism dlë strop ëd Galois d'L. 🇫🇮
Anguerny
Anguerny a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 2,85 km², con 390 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 137 ab/km².
🇫🇮
Ouessant
Ouessant a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Brëtagna, ant ël dipartiment ëd Finistère. A së stend për na surfassa ëd 15,62 km², con 1062 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 68 ab/km². É uma ilha, separada da vizinha Molène pelo estreito dël Fromveur. Fica no norte do Mar dël Iroise.
🇫🇮
Alixan
44.97583°N, 5.02833°W
Alixan a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 28,28 km², con 2 080 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 73 ab/km².
Natalino Fossati
thumb|right|200px|Natalino Fossati Natalino Fossati a l'é stàit un fotbaleur piemontèis. Nàit a Mandrogn ëd Lissandria al 23 ëd giugn dël 1944, a l'ha sempre giugà tersin ant j'ani '60 e '70.
Fossati fotbaleur
A l'ha ancaminà a giughé ant le file dël Lissandria e a l'é peui passà al Turin, andoa a l'ha ancaminà soa cariera da professionista. La società granata a l'ha prëstalo al Génoa përchè 'l giovo as fasèissa esperiensa ant la stagion 1963-64 e a Génoa a l'ha giugà con Gigi Meroni e ij doi a son dventà grand amis.
L'ani dòp a l'é sùbit tornà al Tòr, andoa con l'àutr tersin Fabrizio Poletti, a l'ha formà cola che ancora adess a l'é arcordà coma la cobia 'd tersin pì granda che a l'ha avù 'l Turin. Ant ël Tòr a l'é restà fin-a a la stagion 1973-74, an fasend 329 presense (21 ant le cope europenghe) e 14 grije.
L'ani dòp a l'ha giugà ant la Sampdoria ma con ij genovèis a l'ha giugà pòche partìe an fasend anrabié ij tifos dorian da già che 'l pressident Lolli Ghetti a l'avìa pijalo për mandé al Turin ël fòrt difensor Nello Santin.
Coma giugador Fossati a l'é stàit un tersin motobin dinàmich e con na bon-a abilità dnans a la pòrta aversaria. An soa cariera a l'ha avù 'l boneur d'avèj coma antreneur òmo còma Edmondo Fabbri e Nereo Rocco.
Fossati antreneur
Chità 'd giughé al fótbal, Fossati a l'ha sërnù la cariera da antreneur. A l'ha antrenà vàire club (Lissandria, Pistojèisa, Sant Angel, Osta, Prò Vërsèj e via fòrt) an passand torna dal Turin ant j'ani dla pressidensa 'd Vidulich coma colaborador ant ël setor dij giovo.
🇫🇮
Lenga Kangean
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Kangean o Kangean a fa part ëd le lenghe austronesian-e e a l'é parlà dzortut an Indonesia (Giava e Bali).<BR><BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kangean a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kkv
🇫🇮
Trinitapoli
right|140px Trinitapoli a l'é un comun ëd 14.408 abitant dla Pulia, an provincia ëd Barlëtta-Andria-Trani.
Nòm
Ël comun a l'é ciamasse prima Casale di Paglia e peui, fin al 1863, Casal Trinità.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ruggero Di Gennaro (dal 28/05/2006).
Anliure esterne
🇫🇮
Ciboria coryli
Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs ëdzora a le fior dij ninsolé, ant l'ùmid.
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga iquito
Pais an dova a l'é parlà
La lenga iquito o Iquito a fa part ëd le lenghe zaparoan e a l'é parlà dzortut an Perù.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Iquito a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=iqu
🇫🇮
Caseli
right|140px Caseli (Caselle Torinese an italian) a l’é na comun-a ëd 17.943 abitant dla provincia ëd Turin.
Ij sò abitant a son ëstranomà ciapamosche.
Stòria
Ij prim repert archeològich dël borgh a ven-o dal sit (ò compless ëd sit) dla Vàuda ëd Lombardor, che a resta antra Lombardor, San Morissi, Caseli midem e Leinì. As trata ëd materiaj anco' nen tant bin catalogà, che a peul esse che a resto dla tarda preistòria. Ël problema ëd catalogassion a ven dzortut da la question che ij repert a rivo nen da djë sgav organisà, ma dal travaj ëd privà.
Traspòrt
thumb|right|200px|L'aeropòrt A Caseli a-i é l'aeropòrt ëd Turin, antitolà a Sandro Pertini. A l'é stàit inaugurà, tanme reopòrt Sità 'd Turin ai 30 ëd luj 1953.
Arferiment
🇫🇮
Jean Antoine Caritat ëd Condorcet
Matemàtich. Jean Antoine Caritat, marchèis ëd Condorcet, a l'era nassù dël 1743 e a l'é mòrt dël 1794.
A l'ha fàit le scòle dai gesuita e, fin da fiolin, a l'ha vagnà na nomea ëd matemàtich fiamengh.
L'atività pùblica
A l'era n'anteletual ativ ant ij sìrcoj ëd Voltaire e d'Alembert.
Cand Turgot a l'é stàit ministr, Condorcet l'é vnù anspetor dle monede (1775). A l'é stàit ëdcò giornalista ant ij prim giornaj che a col temp a ancaminavo a seurte.
A la ciambrea a tnisìa na posission sentral antra Gironda e Montagna.
Dël 1792 a l'ha presentà a la ciambrea ël pian për realisé dle scòle për ël pòpol. A l'é ancamin ch'a lo les a l'adunansa cand che ëd bòt-an-blan a-i riva ël re ch'a nonsia la diciairassion ëd guèra a l'Àustria: l'esam dël pian ëd Condorcet a l'é anterompù.
Ël perìod arvolussionari
Condorcet a l'ha avù n'angagg ativ durant la rivolussion fransèisa. A l'ha votà contra la mossion ëd giustissié ël re, a l'ha fàit na denonsia pùblica contra jë stembrista, a l'ha nen risparmià le crìtiche ai giacobin e a Robespierre, ël qual a l'ha denonsialo ant ël perìod dël Teror. A l'ha passà dij mèis ëstërmà a ca d'amis e, convint d'esse stàit dëscoatà, a l'é scapassne ant le campagne dantorn a Paris. Arconossù, a l'é stàit arestà; la matin dòp a l'é stàit trovà mòrt. Ëd fasson ofissial a l'é parlasse ëd suissidi, ma fin d'antlora a-i son ëstaje dij dùbit su costa version.
Soa euvra matemàtica
Soa euvra matemàtica a l'é stàita adressà a l'ancamin vers ël càlcol antëgral. Peui a l'é anteressasse a j'aplicassion dla matemàtica a la vita sossial.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Königsfeld
Königsfeld a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Rehna.
Roberto Rosato
thumb|right|200px|Roberto Rosato Roberto Rosato (Cher, 18 d'agost dël 1943 - Cher, 20 ëd giugn dël 2010) a l'é stàit un fotbaleur piemontèis. Chërsù ant la squadra dij giovo dël Turin, sempre ant ël Tòr a l'ha giugà soa prima partìa an Serie A al 2 d'avril dël 1961 (Fiorentin-a - Turin 1-1). Da professionista a l'é peui butasse për ses stason la maja granata an vagnand la Copa Italia dël 1963/64.
Sò stranòm an camp a l'era Moro d'àngel, përche da na part a l'avìa 'n visagi ch'a smijava bon ma da l'àutra quand a giugava a l'avìa 'd manere vreman rudie. A l'ha giugà për tuta la cariera coma difensor sentral e Nereo Rocco (che a l'avìa antrenalo al Turin) dël 1966 a l'ha ciamalo për giughé al Milan. Con ël Milan a l'ha vagnà sùbit la Copa Italia (1966/67) e peui, lë scudèt e la Copa dle Cope (1968/69) e la Copa Antërcontinental dël 1969.
Dël 1971/72 e 1972/73 a l'ha ancora vagnà doe Cope Italia pì na Copa dle Cope dël 1972/73. Ant l'istà dël 1973 a l'é mudasse al Génoa andoa a l'ha ancora giugà quatr ani, an caland doe vire an Serie B e an vagnand na vira col campionà-lì. Con la sgonda degradassion dël 1976/77 Rosato a l'ha decidù d'artiresse dal fótbal giugà.
🇫🇮
Hinacourt
Hinacourt a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 3,09 km², con 41 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 13 ab/km².
🇫🇮
Unità ëd massa atòmica
L'unità ëd massa atòmica, dont ël sìmbol a l'é amu, a l'é definìa tanme na part ansima a dódes ëd la massa ëd l'isòtop ëd carbòni dominant, C12: 🇫🇮
Casgné
miniatura|sinistra right|140px Casgné (Castagneto Po an italian, Castagné an turinèis) a l’é un comun ëd 1.747 abitant dla provincia ëd Turin.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Danilo Borca (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Arferiment
🇫🇮
La marcia dij coscrit piemontèis
La marcia dij coscrit piemontèis a l'é na canson scrita da Gioann Gastàud e musicà dal maestro Raffaele Cuconato a la fin ëd l'800.
<BR>
Test
LA MARCIA DIJ COSCRIT PIEMONTÈIS<BR> Mùsica 'd R. Cuconato - Paròle 'd G. Gastaldi (Tito Livido)<BR>
Fieuj partoma sentì le fanfare,<BR> con le trombe ch'a son-o d'antorn,<BR> sensa gnògne 'mbrassé vòstra mare,<BR> peui an marcia al segnal dij tambur.<BR> L'han d'invidia le lacrime a j'euj,<BR> dij compagn ch'a ne strenzo la man,<BR> su marcioma cantoma bei fieuj,<BR> rataplan,rataplan,rataplan.<BR>
Difensor dla nòstra tèra,<BR> gnun nemis an fa tramblé,<BR> sentinele a la frontiera,<BR> fior d'alpin e canonié,<BR> '''gnun ramì dla sira. spalia,<BR>''' tribulà dal mal cadù,<BR> l'é 'l Piemont ch'a-j dà a l'Italia,<BR> soa pì bela gioventù.<BR>
Gnun d'Italia desidera guèra,<BR> ni massacri ni scene d'oror,<BR> son l'emblema dla nòstra bandiera,<BR> la speransa, la fede e l'amor.<BR> Ma col dì che n'ariva 'd difende,<BR> col bon drit ò l'onor d'italian,<BR> i l'avroma 'd coragi da vende,<BR> rataplan,rataplan,rataplan. <BR>
Difensor dla nòstra tèra,<BR> gnun nemis an fa tramblé,<BR> sentinele a la frontiera,<BR> fior d'alpin e canonié,<BR> gnun ramì dla sira spalia,<BR> tribulà dal mal cadù,<BR> l'é 'l Piemont ch'a-j dà a l'Italia,<BR> soa pì bela gioventù.<BR>
Egliswil
Egliswil a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton d'Argovia, con sirca 1.314 abitant. A së stend për na surfassa ëd 6,29 km², con na densità ëd popolassion ëd 209 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Ammerswil, Dintikon, Lenzburg, Seengen, Seon, Villmergen.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Pencran
🇫🇮
Lenga Lishana Deni
Lenga Lishana Deni
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Lishana Deni o Lishana Deni a fa part dle lenghe semìtiche e a l'é parlà specialment an Israel.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Lishana Deni a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Lenga Kohumono
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kohumono o Kohumono a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kohumono a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bcs
Valade Ossitan-e dël Piemont
miniatura|300px|La descrission dle valade ocitan-e scond la lej 482 e conforma jë studi sientìfich dij lenghista right|200px|thumb|Na fòto 'd la Val Vràita Valade ossitan-e a l'é n'espression ch'a arvela le valade piemontèise andoa ch'as parla ëdcò na varietà d'ossitan.
Geografìa
Le val ossitan-e an Piemont:
A son na gran fëtta dël teritòri montagnos dël Piemont e a së slargo ant le provincie 'd Turin e Coni. Soa surfassa a l'é apopré 'd 4500 km2, andoa ch'a vivo 174 mila përson-e (2013).
Le sime pì àute a son ël re 'd pera Viso con ij sò 3.841 méter s.l.m. e 'l massiss ëd l'Argentera (3.297 m).
Lenga
L'ossitan parlà an Piemont (ossitan cisalpin për deje 'n valor geogràfich) a l'é classificà 'ndrinta a la partìa vivaro-alpin-a (o provensal alpin). A l'é parlà - con quàich cita variassion da na val a l'àutra - da squasi la metà dla popolassion ëd coste valade. Sovens a l'é ciamà patoà, opura ij nativ a diso: parlè a nòstra mòda (nosto modo).
Lasiommata maera
Ambient
Doe generassion a l'ann. La farfala a vòla da magg a stèmber.
Distribussion
A viv an tuta Italia, dzortut an montagna; a manca an Sardegna.
Valade Ossitan-e dël Piemont
Lenga
L'ossitan a l'é difendù da lë Stat Italian con la lèj 15 dzèmber 1999, nr 482 dont vàire comun-e a l'han avune ij benefissi. Ëd pì, dël 2006 a l'é stait lenga ofissial ansema a l'italian ant j'Olimpìadi Invernaj ëd Turin.
Coltura
right|150px|thumb|La viòla dij bòrgno, strument musical tradissional La coltura ossitan-a an Piemont a l'é nen fàita mach da la lenga. A-i son ëdcò le tradission ëd la montagna, le danse ossitan-e e la mùsica ossitan-a. Tra le formassion musicaj pì avosà a-i é 'd sicur "Lou Dalfin".
Anliure esterne
Ghironda.com Occitania.it 🇫🇮
Franchfort sël Men
Franchfort sël Men (Frankfurt am Main an alman) a l’é na sità dl'Assia, an Gërmania.
A l'ha 732.688 abitant (2015), squasi 1.800.000 abitant s'as conto ëdcò ij comun dla prima sintura.
Teorema ëd Lagrange
Ël teorema ëd Lagrange a fortiss che si G a l'é në strop finì ëd cardinalità n, minca sot-ëstrop ëd G a l'ha për cardinalità un divisor d'n.
Franchfort sël Men
A l'é la sede dla Banca sentral europenga.
Teorema ëd Lagrange
La dimostrassion
La dimostrassion dël teorema ëd Lagrange a l'é un corolari dla proprietà sì da press.
Proprietà. Si G a l'é në strop finì, sò órdin a l'é l'órdin ëd qualsëssìa sò sot-ëstrop H multiplicà për l'ìndes d'H an G. Dimostrassion. La partission ëd G ant ij lateraj (snistr o drit) d'H a l'ha, për definission, tanti element quant a l'é l'ìndes d'H an G. Dagià che tuti ij lateraj a l'han la midema cardinalità, a-i na ven l'afermassion. 🇫🇮
Allan
44.5°N, 4.7875°W
Franchfort sël Men
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Jutta Ebeling (dal 2006).
Delaware
right|thumb|300px|Posission dlë Stat
Anisy
Anisy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 4,19 km², con 520 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 124 ab/km².
Franchfort sël Men
Sità gemelà
Franchfort a l’é gemelà con:
Anisy
🇫🇮
Semianel
Un semianel a l'é na strutura algébrica R, dotà ëd doe operassion + e \circ e doi element distint 0,1 diferent antra 'd lor, ch'a sodisfa le propietà: Për esempi, minca anel con unità a l'é un semianel. 🇫🇮
Delaware
Ël Delaware a l'é në stat federal djë Stat Unì. A l'ha na surfassa ëd 6.452 km² e na popolassion d'830.364 abitant.
As treuva ant la macroregion ciamà comunement Sùd (South). A confin-a a nòrd con la Pennsylvania, a òvest e a sud con ël Maryland, a est con ël New Jersey e con l'Ocean Atlàntich.
La capital a l'é Dover (32.135 abitant). La sità pì popolà dlë stat a l'é Wilmington (72.664 ababitant).
Organisassion polìtica
🇫🇮