cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lenga isconahua
Pais an dova a l'é parlà
La lenga isconahua o Isconahua a fa part ëd le lenghe panoan e a l'é parlà dzortut an Perù.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Isconahua a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Naba
Lenga Naba
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Naba o Naba a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment ant ël Ciad.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Naba a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mne
Lenga bungain
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Bungain a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=but
🇫🇮
Zhu Shu Zhen
Poetëssa vivùa ant ël sécol ch'a fa XII. Ëd soa vita as sa pòch. A l'avìa marià un mercant e a l'ha scrivù dij vers ëstrassiant an sël maleur ëd sò mariage. 🇫🇮
Neuve (AL)
Neuve o Neuvi (Novi Ligure an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 28.343 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
A resta ant la part pì meridional ëd la pian-a lissandrin-a, an sla riva ossidental ëd la Scrivia e a l'estrem bòrd setentrional ëd l'Apenin Lìgure.
Stòria
thumb|left|230px|Piassa Dle Pian-eNeuve a l'é stàit fondà prima dël Mila. A fasìa part dij bòsch ëd Marengh. A l'é stàita l'ùltima part a vni dësboscà. Për costa rason a l'han ciamala "Terrae Novae" o "Curtes Novae": da sì a l'é rivà 'l nòm ëd Neuve. A l'ha fàit part dël Marchesà dël Bòsch e dël Marchesà dël Monfrà. Dël 1230 a l'é stàit sota Torton-a, ch'a l'ha costruì la Tor. A l'è stàita peui ancora vàire agn sota 'l Marchesà dël Bòsch e 'l Marchesà dël Monfrà. Dël 1320 a l'é pasà sota 'l Ducà ëd Milan fin al 1529, quand a l'é passà a la Repùblica ëd Génoa, dont a arpresentava la sità pì important ëd l'ansidit teritòri dl'Oltragiov, la part ëd la Repùblica a nòrd ëd l'Apenin.
Dël 1797 a intra ant la Repùblica Lìgure e dël 1799 a l'é teatr ëd na gran bataja, conossùa tanme la Bataja ëd Neuve, antra l'esércit fransèis ëd l'Armà d'Italia comandà dal general Joubert e col ëd l'aleansa àustro-russa comandà dal general Suvorov e vagnà da costi. La bataja a l'ha portà a l'artirà dle trupe fransèise, ch'a sarìo però rientrà l'ann dòp, grassie a la Bataja ëd Marengh. Tërminà l'época 'd Napoleon Bon-a-part, dal 1815 Neuve a l'è stàit gropà al Regn ëd Sardëgna. thumb|left|230px|La bataja 'd NeuveAnt na prima organisassion aministrativa, Neuve a fa part ëd la Division ëd Génoa e a costituiss ël capleugh ëd na provinsa dont a dependìo ij mandament ëd Gavi, ëd Rochëtta e 'd Seraval. Dal 1859, an séguit a la riorganisassion aministrativa dël Decret Rattazzi (Lèj n.3702, 23 otóber 1859) la Provinsa ëd Neuve (ch'a sarà ciamà Circondari) a passa sota la Provinsa ëd Lissandria e al Piemont.
Ant l'Eutsent Neuve a dev bon-a part ëd soa richëssa a la posission ch'a la vëd coma pont stratégich për ël passagi dla ferovìa: a Neuve a riva la ferovìa da Génoa e as dipartisso le doi branche ch'a men-a a Turin e a Milan. Le industrie as dësvilupo an pressa e la sità a l'é sede d'atività lijà a la produssion ëd carbon e dl'assel. Fortement bombardà ant la Sconda guèra mondial, d'apress a l'armistissi ël teritòri 'd Neuve a l'é protagonista dla lòta partisan-a e 'd aveniment tràgich d'arpresaja. Lë svilup econòmich a ancamin-a torna ant l'età dël boom con la nàssita d'industrie dël setor alimentar, con lë spostament d'atività logìstiche lijà al pòrt ëd Genoa e con la chërsùa dl'imigrassion.
Arferiment
thumb|left|300px|Colegià 'd Santa Maria Magior 🇫🇮
Thelkow
Thelkow a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Rostock, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 25.72 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 454 abitant.
Graja
thumb|Panorama Graja (Graglia an italian) a l’é un comun ëd 1.609 abitant dla provincia ëd Biela.
Lese ëdcò
🇫🇮
Bolano ross
Ël vin Bolano ross as prodov ant la comun-a ëd Bolano an provinsa ëd La Spessia.
🇫🇮
Caderzone Terme
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Emilio Mosca (dal 31/05/2012).
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Naga, Mao
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Naga, Mao o Naga, Mao a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an India.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Naga, Mao a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nbi
Poggio Picenze
Poggio Picenze a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 1.008 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 11 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 92 ab/km quadrà. A confin-a con Barisciano, Fossa, San Demetrio ne' Vestini, Sant'Eusanio Forconese.
🇫🇮
Grentheville
Grentheville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 4,09 km², con 597 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 146 ab/km².
🇫🇮
Lenga capanahua
Pais an dova a l'é parlà
La lenga capanahua o Capanahua a fa part ëd le lenghe panoan e a l'é parlà dzortut an Perù.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Capanahua a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Catedral ëd Monreal
miniatura|sinistra La catedral ëd Monreal a l'é un-a dj'espression pì gënite dl'art norman-a an Sicilia.
A l'é stàita tirà su për volontà ëd Gulielm II ant la sconda mità dël sécol ch'a fa XII. A l'é armarchèivol për le pressiose decorassion an mosàich ch'a coato le parèj a l'anterior e për le solussion architetòniche.
La fassada a smon, ant la part àuta, ël motiv ornamental arcorent dj'arch angavignà, antant che ant la part bassa un pòrti giontà ant la sconda mità dël sécol ch'a fa XVIII a lija le doe gròsse struture con le tor, dont cola a snistra a l'é nen ëstàita completà.
Ël portal, fiamengh, a l'é anrichì da na pòrta an bronz travajà da Bonanno Pisan ant la sconda mità dël sécol ch'a fa XII.
L'andrinta dla cesa a l'é grandios e solenn. La pianta a cros latin-a a l'é partagià an tre an sens longitudinal da d'antiche colòne, travajà ëd fin ant ij capitej e ch'a reso dj'arcade ogivaj.
La part pì àuta dla cesa as fà armache për le decorassion architeturaj e ëd color. L'estension ampressionanta dij mosàich a l'é l'euvra passienta dj'ovrié bisantin e àrabo ch'a l'han travajà ant ij sécoj ch'a fan XII e XIII. L'àbsid sentral a l'é tut coatà dal Crist Tut-creator, ch'a dòmina le plance dla Vèrgin an sël tròno con ij sant, j'apòstoj e j'àngej. Ant la navà sentral a son arpresentà dj'episòdi dal Vej e dal Neuv Testament e dj'episòdi ch'a rësgoardo ij re norman: an sël tròno real a l'é arpresentà L'ancoronassion ëd Gulielm II, su col arsiepiscopal Gulielm II ch'a eufr ël templi a la Vèrgin.
Ël paviment an màrmol a l'é an part original e an part a armonta al sécol ch'a fa XVI. miniatura|sinistra Da la navà ëd drita as intra ant la capela ëd San Castrens; dal lìmit anferior dël transet ëd drita as passa ant la capela dij Beneditin ch'a conten dij riliev armarchèivoj an màrmol ëd Giovanni Marino e d'Ignazio Marabitti.
L'autar dl'àbside ëd drita a l'é an stil baròch. Ant la part absidal sentral as treuva l'autar magior ëd Valadier (sconda mità dël sécol ch'a fa XVIII). L'autar dl'àbsid dë snistra a l'é baròch e a l'é dzormontà d'un Crocifiss ëd bosch. Ambelelì davzin a-i é n'arlichiari dlë studi Gagini.
Da la capela dël Crocifiss, ant la part absidal dë snistra, as riva al rich tesòr, ch'a smon dj'oget pressios dij perìod norman e baròch.
Cortinarius bolaris
Descrission
Capel fin a 6 cm, an pressa scajos ross ëdzora a un fond ciàir, giaunissant. Lamele pòch s-ciasse, òcra anrossà. Gamba àuta fin a 8 cm e larga fin a 1,5 cm, giaunastra, fibrilosa-macià ëd ross, angiaunenta. Carn angiaunenta.
Ambient
A chërs sota latifeuje.
Comestibilità
A peul esse velenos.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Cortinarius bolaris (Pers. : Fr.) Fries
🇫🇮
Heimberg
Heimberg a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 5.503 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 5,41 km², con na densità ëd popolassion ëd 1.017 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Brenzikofen, Fahrni, Kiesen, Oppligen, Steffisburg, Thun, Uetendorf, Uttigen.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Lenga Nilamba
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nilamba o Nilamba a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Tanzanìa.<BR> <BR>
Karol Borsuk
Biografìa
Borsuk a l'avia ancaminà jë scòle a Varsavia, grassie a l'advent dj'armade austr-ungàriche ch'a l'avìo batù le fòrse russe ant l'ost dël 1915: j'università a son passà sot ël contròl dij polonèis e a l'é dlongh dësvlupasse na fiamenga scòla matemàtica dont ij prim arpresentant a son ëstàit Zygmunt Janiszewski e Stefan Mazurkiewicz; dapress a-i son ëvnuje Kazimierz Kuratowski e Wacław Sierpiński.
Lenga Nilamba
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nilamba a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nim
Karol Borsuk
Biografìa
A la fin dla guèra ël sistema scolàstich a l'era stàit dësmantlà, parèj Borsuk e Kuratowski a l'han giugà un ròl amportant an costa arcostrussion. Borsuk a l'é dventà professor ant ël 1946 e a l'ha passà un përìod ant jë Stat Unì a l'Anstitù për jë studi avansà ëd Princeton ant ël përìod dal 1946 al 1947. A l'é stàit peui a l'Università dla Califòrnia a Berkeley, durant la session dal 1959 al 1960, e finalman a l'Università dël Wisconsin a Madison, ant l'ann académich 1963-1964.
Contribussion
Borsuk a l'ha fòrt anfluensà ël dësvlup dla topologìa an dimension infinìa, dzortut con soa teorìa dle retrassion e soa teorìa dle forme ch'a son ëdventà ël prinsipal argoment ëd discussion a sò seminari.
Ant ël 1936 a antroduv la nossion ëd grop ëd co-omotopìa e apress la teorìa dl'omotopìa stàbil: Borsuk a antroduv ëdcò ël concet ëd divisor ëd na mapa ch'a discut ant ël 1956.
A dventa vice-diretor ëd l'Anstitù Matemàtich ëd l'academia polonèisa dle siense e peui mèmber onorari dla sossietà matemàtica polonèisa ant ël 1978: dël midem ann a l'ha organisà, a Varsavia, na conferensa antërnassional ëd topologìa e geometrìa.
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Borgh Medieval ëd Turin
thumb|right|200px|La ròca medieval Ël Borgh e la Ròca medievaj ëd Turin a son ëstàit realisà al parch dël Valentin a l'ocasion dl'esposission general artìstica e andustrial ch'a l'é sta-ie a Turin ant ël 1884. Realisator a l'é stàit Alfredo d'Andrade.
Ël Borgh a arproduv edifissi, atrass e mobilia tìpich dël Piemont e dla Val d'Osta dël sécol ch'a fa XV. Sota ij pòrti a son ospità ëd boteghe d'artisan.
🇫🇮
Lenga Nyataru
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nyataru o Nyataru a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Tanzanìa.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nyataru a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=rim
Saint-Laurent-d'Onay
45.18306°N, 5.10194°W
Saint-Laurent-d'Onay a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 6,28 km², con 107 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 17 ab/km².
🇫🇮
Curzio Malaparte
Scritor an lenga italian-a.
Curzio Malaparte (stranòm ëd Kurt Erick Suckert) a l'era nà a Prato ai 9 ëd giugn dël 1898 e a l'é mòrt a Roma ai 18 ëd luj dël 1957.
Cumeiro, Vila de Cruces
🇫🇮
Pontavert
Pontavert a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 13,37 km², con 444 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 33 ab/km². 🇫🇮
Roquemaure
Roquemaure a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 26,22 km², con 4 934|date-sans=1999 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 184 ab/km².
Somaliland
A confin-a con Etiòpia, Djibouti e la region sòmala dël Puntland e a l'é bagnà dal Golf d'Aden.
La capital a l'é Hargheisa.
A l'ha na surfassa ëd 137.600 km² e a conta anviron 3 milion e mes d'abitant.
Anté ch'as treuva
300px|center
Stòria moderna
Ël Somaliland a l'é stàit un possediment dël Regn Unì dal 1886 al 1960.
A l'ha otnù l'indipendensa ël 28 ëd giugn dël 1960 e tre di apress, ël 1m ëd luj, a l'é federasse con l'ex-Somalia italian-a ant la Repùblica ëd Somalia.
Ël 18 ëd magg dël 1991 a l'ha torna proclamà soa indipendensa.
Organisassion polìtica
Ël Somaliland a l'é una repùblica.
Ël president a l'é Ahmed M. Mahamoud Silanyo (dal 2010).
🇫🇮
Netro
thumb|right|200px|La pieve 'd Santa Marìa Assunta Netro a l’é un comun ëd 995 abitant dla provincia ëd Biela.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Tiziana Pasquale (da l' 8/06/2009).
🇫🇮
Lenga Kwanga
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kwanga a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kwj
Lenga buna
Pais an dova a l'é parlà
La lenga buna o Buna a fa part ëd le lenghe torricelli e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Buna a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bvn
🇫🇮
Lenga marubo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga marubo o Marubo a fa part ëd le lenghe panoan e a l'é parlà dzortut an Brasil.
Lenga Birri
Lenga Birri
Lenga marubo
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Marubo a peul esse:
Lenga Birri
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Birri o Birri a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment ant ël Repùblica Sentrafrican-a.<BR> <BR>
Lenga marubo
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mzr
🇫🇮
Lenga Birri
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Birri a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bvq
Carisolo
Carisolo a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl, an provincia ëd Trent, ëd 936 abitant.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Diego Tisi (dal 9/05/2005).
Sità gemelà
Carisolo a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Banjul
A conta mach 34.125 abitant (2007) e a l'é la quarta sità dël Gambia për popolassion.
Geografìa
Banjul as treuva ans l'ìsola Santa Marìa (ciamà ëdcò ìsola Banjul), a le sboch del fium Gambia ant l'Océan Atlàntich.
Stòria
Bamjul a l'é staita fondà da j'anglèis dël 1816, con ël nòm ëd Bathurst.
Dël 1973 a l'ha tramudà sò nòm a Banjul.
Sità gemelà
thumb|right|200px|Ël mercà Albert Banjul a l'é gemelà con:
🇫🇮
Lenga Naga, Angami
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Naga, Angami o Naga, Angami a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an India.<BR> <BR>
Lenga Yerakai
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Yerakai o Yerakai a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Lenga Naga, Angami
Classificassion
<BR>
Lenga Yerakai
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Yerakai a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Naga, Angami
Còdes ISO
<BR>
Lenga Yerakai
Classificassion
<BR>
Lenga Naga, Angami
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=njm
Lenga Yerakai
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=yra
Melitaea trivia
Ambient
La ruva a viv ëdzora a Verbascum. Doe generassion a l'ann, ël parpajon a vòla da avril a aost.
Distribussion
A viv an Friul-Venessia Giulia, Trentin-Sud Tiròl e da l'Abruss a la Calabria.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Thomas Young
thumb|right|200px|Thomas Young Fìsich. Thomas Young a l'era nà a Milverton, an Anghiltèra, ai 13 ëd giugn dël 1773 e a l'é mòrt a Londra ai 10 ëd magg dël 1829.
Dël 1801 a l'ha dëscoatà ij fenòmeno d'antërferensa dla lus e a l'ha studiaje ant l'istess perìod e ëd fasson indipendenta da Fresnel.
🇫🇮
Sant Antonin
right|140px thumb|left|Panorama Sant Antonin (Sant’Antonino di Susa an italian) a l’é un comun ëd 4.314 abitant dla provincia ëd Turin, an Valsusa.
Comun dj'anviron
A confin-a con Condòve, Vaje, Borgon, Ël Vilé e Coasse.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antonio Ferrentino (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
La Roque-sur-Cèze
🇫🇮
Pontru
Pontru a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 14,98 km², con 276 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 18 ab/km². 🇫🇮
Saint-Laurent-en-Royans
45.02861°N, 5.3275°W
Saint-Laurent-en-Royans a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 27,39 km², con 1 218 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 44 ab/km².
🇫🇮
Grimbosq
🇫🇮
Prata d'Ansidonia
Prata d'Ansidonia a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 546 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 19 km², con na densità ëd popolassion ëd 29 ab/km². A confin-a con Barisciano, Caporciano, Fagnano Alto, San Demetrio ne' Vestini, San Pio delle Camere.
Sassetta (artista)
Artista.
Stefano ëd Giovanni, stranomà Sassetta, a l'era nà a Sien-a vers ël 1400. Probabilman formasse ant l'atelié ëd Paolo ëd Giovanni Fei, soa presensa a l'é atestà për la prima vira a Sien-a dël 1427.
Sassetta a l'é mòrt a Sien-a al 1m d'avril 1450 ëd na polmonìa ciapà durant la realisassion d'un fresch dzora un-a dle pòrte dla sità, la Pòrta roman-a.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Dòm ëd San Cerbon (Massa Marìtima)
miniatura|sinistra Ël dòm ëd San Cerbon a dòmina piassa Garibaldi, a Massa Marìtima. As alva dzora la piassa s'un sòco dë scalin.
L'edifissi 'me ch'a së s-ciàira al di d'ancheuj a l'é stàit batì an doe fas, antra 'l 1228 e ël 1304. A la cesa a tre navà a l'han faje la vòlta mach an época baròca. Con soa cùpola otagonal, la catedral a l'é arpresentativa dlë stil romànich pisan, bele che mach chèiche part a smon-o j'ancrostassion ëd màrmol caraterìstiche. Ël ton dominant a l'é la tinta dorà dël travertin lùcid, ch'a sbërlusa sota la lus.
Dle fàusse arcade a struturo l'estern ëd l'edifissi, dont a fan ël vir. An sla fassada, dle fnestre arionde e n'arch sentral riaussà a ritmo la regolarità dla serie d'arcade. Le fàusse arcade dla part da sota, pi antica, dla fassada a son archincà 'd modion corint travajà con armonìa, andoa as combin-o le forme antiche e le figurassion medievaj, con un lion ch'a divora un màrtir.
Ij bassin batesimaj postà an facia dl'intrada as compon-o ëd doi element distint. Ël bassin anferior quadrà, realisà da lë scultor Giroldo da Còm, a l'é archincà da vàire bass-riliev ch'a figuro an particolar dle sene dla vita ëd san Gioann Batista e dij sant Cerbon e Régol; ël tabernàcol ëd màrmol, dël 1447, ch'as alva al sènter dla vasca, con dódes nice ch'a conten-o dle statue ëd profeta e patriarca e, an cò, ël Batista, a l'é l'euvra ëd n'artista sconossù, dissìpol ëd Brunelleschi.
Darera l'autar magior, dnans a l'estension gòtica ëd l'àbsid poligonal, as treuva ël sarcòfagh ch'a goerna j'arlichie ëd san Cerbon, vësco ëd Populonia. Goro ëd Gregorio a l'ha scurpilo dël 1324 e a resta un-a dle prinsipaj ciadeuvre dla scoltura senèisa dël sécol ch'a fà XIV. Ël coercc a l'é archincà d'arpresentassion ëd sant ch'a sircondo na Vèrgin con Bambin. Ij përsonage, setà, elegant, a son arpresentà an dij mudajon. Sota, le parèj a son decorà con riliev bordà da na curnis a motiv floreal andoa a son butà dj'anscrission. An s'në sfond neutral, ij përsonage as dëstaco për mojen ëd na fin-a gradassion dël riliev. A së s-ciàira bin che l'artista a l'é anspirasse a la pitura dij sò temp.
Ant la Capela dla Madòna (navà snistra) as treuva ël tablò dla Madòna dle Grassie. 🇫🇮
Zarnewanz
Zarnewanz a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Rostock, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 15.31 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 411 abitant.
Lenga Konongo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Konongo o Konongo a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Tanzanìa.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Konongo a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kcz
Lenga Naga, Khezha
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Naga, Khezha a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nkh
Mellicta athalia
thumb|right|La ruva
Hilterfingen
Hilterfingen a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 3.874 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 2,82 km², con na densità ëd popolassion ëd 1.374 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Heiligenschwendi, Oberhofen am Thunersee, Spiez, Thun.
Mellicta athalia
Ambient
La ruva a viv ëdzora a vàire erbe. Doe generassion a l'ann, ël parpajon a vòla da magg a aost.
Hilterfingen
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Mellicta athalia
Distribussion
A viv an tuta Italia, gavà la Sardëgna.
Lenga elepi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga elepi o Elepi a fa part ëd le lenghe torricelli e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dl'Elepi a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ele
🇫🇮
Lenga remo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga remo o Remo a fa part ëd le lenghe panoan e a l'é parlà dzortut an Perù.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Remo a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=rem
🇫🇮
Lenga Pouye
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Pouye o Pouye a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Pouye a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Goro ëd Gregorio
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Francesco Crispi
thumb|right|200px|Francesco Crispi Òm polìtich. Francesco Crispi a l'era nà a Ribera ai 4 d'otóber dël 1819, an na famija d'orìgin albanèise, e a l'é mòrt a Nàpoli ai 12 d'aost dël 1901.
Crispi a l'é stàit colaborator ëd Mazzini e con Garibaldi a l'ha organisà la spedission dij Mila.
Lenga Kimbu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Kimbu o Kimbu a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Tanzanìa.<BR> <BR>
Francesco Crispi
A l'é stàit Pressident dël Consèj dël regn d'Italia dal luj dël 1887 al fërvé dël 1891 e, torna, da lë dzèmber dël 1893 al mars dël 1896. A l'é stàit ëdcò ministr ëd l'anterior e ansignì dël colié dla Nonsià. 🇫🇮
Lenga Kimbu
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kimbu a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kiv
Dakar
|right|140px Dakar a l’é la capital dël Senegal.
Donà
right|140px Donà (Donato an italian) a l’é un comun ëd 725 abitant dla provincia ëd Biela.
Dakar
A l’é ëdcò la prima sità dël Senegal për importansa econòmica e cultural e për popolassion, con 1.030.594 abitant (2005), ch'a chërso a doi milion e mes s'as conta ëdcò tuta l'area metropolitan-a.
Geografìa
Dakar a l'é la sità pì a òvest ëd tuta l'Àfrica. As treuva ans la penìsola ëd Cap Verd e a l'é un important pòrt ans l'Océan Atlàntich.
Dimaro
thumb|right|250px|Panorama con la frassion Carciato Dimaro a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl, an provincia ëd Trent, ëd 1.237 abitant.
Ël pais a resta a 60 chilòmeter da Trent, a 766 méter d'autëssa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Romedio Menghini (dal 9/05/2005).
Dakar
Sità gemelà
thumb|right|200px|Ël golf ëd Dakar Dakar a l'é gemelà con:
Dimaro
Anliure esterne
🇫🇮
Dakar
Sità gemelà
🇫🇮
Donà
Anliure esterne
🇫🇮
Pratola Peligna
Pratola Peligna a l'é na comun-a dla region Abruss, an provincia dl'Àquila, con sirca 7.815 abitant. A së stend su na surfassa ëd 28 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 279 abitant për chilòmeter quadrà. A confin-a con Caramanico Terme (an provinsa ëd Pescara), Corfinio, Prezza, Raiano, Roccacasale, Salle (an provinsa ëd Pescara), Sulmona.
Ël pais a resta a 60 chilòmeter da L'Àquila, a n'autëssa ëd 342 méter. 🇫🇮
Guéron
Guéron a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 5,31 km², con 239 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 45 ab/km².
🇫🇮
Rousson (Gard)
Rousson a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 32,57 km², con 3 019 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 92 ab/km².
🇫🇮
Pontruet
Pontruet a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 6,75 km², con 324 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 48 ab/km². 🇫🇮
Cortinarius alboviolaceus
thumb|right
Descrission
Capel fin a 8 cm, motobin a pupa, fibrilos-setos, gris bleu viòla ciàir, òcra al disch. Lamele brunastre bleuve. Gamba àuta fin a 12 cm e larga fin a 1,5 o 2 cm, fibrilosa-setosa, velà ëd bianch. Cortin-a motobin bondosa.
Ambient
A chërs sota fò, biole, rol.
Comestibilità
A l'é nen comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Cortinarius alboviolaceus (Pers. : Fr.) Fries
🇫🇮
Lenga Karawa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Karawa o Karawa a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Karawa a peul esse:<BR> <BR>
Saint-Marcel-lès-Sauzet
44.59639°N, 4.80583°W
Lenga Karawa
Classificassion
<BR>
Saint-Marcel-lès-Sauzet
Saint-Marcel-lès-Sauzet a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 3,98 km², con 1 104 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 277 ab/km².
Lenga Karawa
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=xrw
Ragoli
Ragoli a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl, an provincia ëd Trent, dë 790 abitant.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Vittorio Martini (dal 9/05/2005).
Anliure esterne
🇫🇮
Victoria (Seychelles)
thumb|right|200px|Panorama Victoria (ëdcò ciamà Port Victoria e Mahé) a l’é la capital dlë Seychelles.
A l’é ëdcò la prima sità dlë Seychelles për importansa econòmica e comersial e për popolassion, con 24.970 abitant (2002).
Geografìa
🇫🇮
Mellicta aurelia
Ambient
La ruva a viv an dzora a vàire erbe. Un-a o doe generassion a l'ann, la farfala a vola da magg a stèmber.
Rosele
Lë sboch ëd l'Ombron, andoa al di d'ancheuj as dëstend la pian-a ëd Grosset, ant l'antichità a formava n'ansen. An s'na postassion ëstratégica, an àut ëd na colin-a, a sud-est, a l'é stàit fondà ant ël sécol ch'a fà IX aGC ël sènter ëd comersi ëd Rusellae, ch'a l'ha avù un ròl amportant ant la lija dle dódes sità etrusche.
Mellicta aurelia
Distribussion
A viv an sj'Alp, an Liguria e an Emilia-Romagna, da la pian-a ai 2000 méter.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Rosele
A la fin ëd na rudia arzistensa, dël 294 aGC la sità a l'é rendusse ai roman. Conquistà e dësblà, Rosele a l'é stàit arcostruì dai roman, ma a l'é torna drocà ant l'Età ëd mes, sota j'atach dij sarasin e lë spantiament dij maré.
Lenga dij segn haiphong
Pais an dova a l'é dovrà
La lenga dij segn haiphong a fa part ëd le lenghe dij segn dij ciòrgn e a l'é dovrà dzortut an Vietnam.
Rosele
Jë sgav ch'a son ëstàit fàit a përmëtto ëd fesse n'idèja dla dimension dla colònia etrusca, peui roman-a, dagià che la sità a l'era sircondà da 'n murajon ëd cinta longh tre chilòmeter. Ij palass pùblich a restavo ant la comba trames a le colin-e; as arconòsso ancor dij mur dël palass ëd giustissia. Ëdcò d'àutri palass, da la pianta complicà, a son ëstàit dëscoatà e a son ëstàite artrovà, sota le ruin-e roman-e, le reste ëd muraje ëd crèja d'abitassion ch'a armonto a l'época etrusca. 🇫🇮
Lenga kamasau
Pais an dova a l'é parlà
La lenga kamasau o Kamasau a fa part ëd le lenghe torricelli e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Lenga dij segn haiphong
Classìfica
Në schema ëd classìfica dla lenga dij segn haiphong a peul esse:
Lenga kamasau
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Kamasau a peul esse:
Lenga Fongoro
Lenga Fongoro
Lenga dij segn haiphong
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=haf
Lenga kamasau
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kms
Lenga Fongoro
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Fongoro o Fongoro a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment ant ël Ciad.<BR> <BR>
Lenga dij segn haiphong
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga kamasau
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Fongoro
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Fongoro a peul esse:<BR> <BR>
Lenga shipibo-conibo
280px|right|thumb|Distribussion ëd la lenga Shipibo-Conibo (marcà con na flecia) an tra j'àutre [[Lenghe panoan]]
Pais an dova a l'é parlà
La lenga shipibo-conibo o Shipibo-Conibo a fa part ëd le lenghe panoan e a l'é parlà dzortut an Perù.
Lenga Fongoro
Classificassion
<BR>
Lenga Naga, Rengma setentrional
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Naga, Rengma setentrional a peul esse:<BR> <BR>
Lenga shipibo-conibo
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Shipibo-Conibo a peul esse:
Lenga Fongoro
Còdes ISO
<BR>
Lenga Naga, Rengma setentrional
Classificassion
<BR>
Lenga shipibo-conibo
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=shp
Lenga Fongoro
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=fgr
Lenga shipibo-conibo
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Naga, Rengma setentrional
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nnl
San Nazzaro Val Cavargna
San Nazzaro Val Cavargna (San Nazzee an dialèt local) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 314 abitant, ant la provinsa ëd Còm.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Tiziana Rita Guidi (dal 25/05/2014).
Arferiment
🇫🇮
Docimologìa
La docimologìa a l'é la dissiplin-a ch'as anteressa ëd valutassion ëscolàstica. 🇫🇮
Lenga sensi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga sensi o Sensi a fa part ëd le lenghe panoan e a l'é parlà dzortut an Perù.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Sensi a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sni
🇫🇮
A tònica velarisà
La A tònica velarisà a l'é na caraterìstica fonética ëd chèich part dla lenga piemontèisa.
As agiss ëd n'evolussion ëd la pronunsia dla A tònica, che gavà chèich ecession a la fa viré ëd son anvers a na Ò. St'evolussion-sì a l'é nen sempe completa, an chèich pòst as trata ëd na Ò fàita e finìa, an dj'àutri la diferensa antra na A velarisà e na Ò normal a la resta motobin ciàira. An tute le manere a venta tnì present che le variassion locaj d'ës fenòmeno-sì a peulo esse squasi anfinìe.
Spantiament
La velarisassion dla A tònica as sent ant un continuo geogràfich ch'a passa arlongh ëd la crësta dj'Apenin, da la Langa a l'Àut Monfrà, ën ciapand andrinta le valà dj'Alp Marìtime, ël Monregalèis, ël Seban e vàire pòst ëd lenga lìgure. As rëscontra peui a Lissandria e an quàich pais dël Bass Monfrà (miraco fin-a a Trin). Geoffrey Hull a l'ha trovala ëdcò ant ël Canavzan a nòrd ëd Turin e antra Noara e Milan. As treuva ëdcò an vàire àutri pòst d'Italia, an val Blenio (Svìssera) e an Olanda ossidental. A l'é 'n fonema ch'as rëscontra a Neuve tanme che an Alba, e ch'a resta comun a pì 'd na lenga, donca a l'é nen n'isoglòssa ch'a peula esse considerà për dësferensié ij dialèt dël piemontèis da coj lìgur.
An scritura
A l'é mach tònica (es. lissandrin: me a cänt, ma äm pias cantè), e quindi a fa nen dë manca dë scrivla për fòrsa, ën restand pi che d'àutr l'acsan ëd la person-a, e nen na modìfica dla paròla midema. La scritura a resta ridondanta ëdcò për via che comsëssìa la posission tònica an piemontèis ëscrit a l'é sempe marcà, e a-i son dle règole motobin precise ch'a diso se e quand velarisé.
Chèich autor a l'ha comsëssìa pì car d'armarché la velarisassion 'cò an forma gràfica, soèns për dé na valorisassion d'anvironament lenghìstich che a-j giuta ai letor a anquadré n'ambientassion sossial ò geogràfica. Quand as veul marchesse an piemontèis, ës son-sì as marca Ä, conforma a la gramàtica ëd M.sù Bré. Comsëssìa, da dj'àutri autor a son ëstàite smonùe ëdcò dj'àutre grafìe, notaman:
Ecession
Soèns na A tònica as velarisa nen quand a-i ven dadnans a na
Percession sossial
Soèns ant ël passà dlë Stat Sabaud la velarisassion dla A tònica a l'é contasse coma marca basiletal, e a l'é condanasse coma parlé da campagnin. Al dì d'ancheuj la concession prevalenta a l'é ch'as trata ëd na qualità teritorial da preservé, coma tute j'àutre. Sòn a l'é an part n'efet dl'anteresse pì spantià anvers a la lenga piemontèisa, e an part n'efet dla decadensa dl'acrolèt turinèis, ch'a l'ha giumaj tut afàit perdù soa prevalensa sossial.
Vardè ëdcò
🇫🇮
San Nazzaro (omònim)
San Nazzaro a l'é 'l nòm ëd quatr comun italian:
Mahé (ìsola)
thumb|right|200px|Mahé Mahé a l'é l'ìsola pì grand dlë Seychelles.
A l'ha na surfassa ëd 155 km² e a conta anviron 72.000 abitant.
Ant l'ìsola ëd Mahé a-i é Victoria, capital dla repùblica dlë Seychelles.
🇫🇮
Lenga dij segn Hanoi
Pais andoa a l'é dovrà
La lenga dij segn Hanoi a fa part ëd le lenghe dij segn dij ciòrgn e a l'é dovrà dzortut an Vietnam.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dla lenga dij segn Hanoi a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hab
🇫🇮
Hofstetten bei Brienz
Hofstetten bei Brienz a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Berna, con sirca 540 abitant. As dëstend an sna surfassa d'8,76 km², con na densità ëd popolassion ëd 62 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Brienz, Brienzwiler, Giswil (ant ël canton d'Obwald), Lungern (ant ël canton d'Obwald), Schwanden bei Brienz.
Elmenhorst/Lichtenhagen
Elmenhorst/Lichtenhagen a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Rostock, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 12.05 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 4.265 abitant.
Lenga Nyamwezi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nyamwezi o Nyamwezi a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Tanzanìa.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nyamwezi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nym
Sala (BI)
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Silvio Barbera (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
🇫🇮
Galarìa Sabàuda
miniatura|sinistra La Galarìa Sabàuda a l'é n'importanta pinacoteca dla sità ëd Turin, creà dël 1832 da re Carl Albert për smon-e al pùblich l'arnomà colession ëd quàder cujìa ant ij sécoj da Ca Savòja.
Dal 2012 a l'é ospità ant la Mania Neuva ëd Palass Real, con intrada davzin al Dòm an via XX dë Stèmber 88.
🇫🇮
Augustin-Jean Fresnel
thumb|right|200px|Augustin-Jean Fresnel Fìsich.
Saint-Marcel-lès-Valence
44.97167°N, 4.9575°W
Augustin-Jean Fresnel
Augustin-Jean Fresnel a l'era nassù a Broglie ai 10 ëd magg dël 1788 e a l'é mòrt a Ville-d'Avray ai 14 ëd luj dël 1827.
Saint-Marcel-lès-Valence
Saint-Marcel-lès-Valence a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment dël Drôme. A së stend për na surfassa ëd 15,05 km², con 4 114 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 273 ab/km². 🇫🇮
Augustin-Jean Fresnel
Fresnel a l'ha stabilì la teorìa dj'onde luminose e a l'ha dëscoatà e studià un grand nùmer ëd fenòmeno d'anterferensa, ëd difrassion (dont a l'ha dàit na spiegassion an aplicand ël prinsipi ëd Huygens-Fresnel), ëd polarisassion. A l'ha realisà l'esperiensa conossùa tanme jë specc ëd Fresnel.
Ëd profession Fresnel a fasìa l'angigné sivil e dël 1824 a l'ha progetà ël faro ëd Goulphar.
A pòrto sò nòm
🇫🇮
Pont-Saint-Mard
Pont-Saint-Mard a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 6,79 km², con 179 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 26 ab/km². 🇫🇮
Hamars
Hamars a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 9,53 km², con 343 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 36 ab/km².
🇫🇮
Lenga Awtuw
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Awtuw o Awtuw a fa part dle lenghe Sepik-Ramu e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Awtuw a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kmn
Cortinarius camphoratus
thumb|right
Descrission
Capel fin a 10 cm, fibrilos, bianch bleu peui da lila a òcra brunastr ant ël mes. Lamele motobin s-ciasse, da violet a baross. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 2 cm, fibrilosa, dël midem color o giàun òcra an bass, con cortin-a bondosa. Carn da violet a òcra monet an bass. Odor fòrt ëd puré ëd patate e ëd formagg fòrt (as dis ëd boch).
Ambient
A chërs dzortut sota conìfere, a l'ha pì car la montagna.
Comestibilità
A l'é nen comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Cortinarius camphoratus (Fr. : Fr.) Fries
🇫🇮
Molveno
thumb|right|200px|Panorama con ël lagh Molveno a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 1.125 abitant, an provincia ëd Trent.
Acquanegra sul Chiese
Acquanegra sul Chiese (Quanégra o Aquanégra an dialèt mantoan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 2.935 abitant, ant la provinsa ëd Màntoa. As treuva davzin a la confluensa dël fium Cese ant l'Òj.
Molveno
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paolo Nicolussi (dal 9/05/2005).
Acquanegra sul Chiese
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Monica De Pieri (dal 06/06/2016).
Arferiment
thumb|left|300px|La cesa parochial ëd San Tomà 🇫🇮
Molveno
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Naga, Pochuri
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Naga, Pochuri o Naga, Pochuri a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an India.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Naga, Pochuri a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=npo
La Rouvière
La Rouvière a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 7,9 km², con 495 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 62 ab/km².
🇫🇮
Cortinarius traganus
thumb|right
Ambient
A chërs sota latifeuje e conìfere.
Comestibilità
A l'é nen comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Cortinarius traganus (Fr. : Fr.) Fries
🇫🇮
Sauze d'Ols
Stòria
Ant j'agn dël fassism ël nòm a l'era stàit italianisà an Salice d'Ulzio e la comun-a a l'era stàit giontà a cola d'Ols (ciamà Ulzio).
Spòrt
thumb|right|200px|Panorama Sauze d'Ols a l'é un important stassion dë schi. Dël 2006 a l'ha ospità le gare ëd freestyle d'ij Gieugh Olìmpich Invernaj nùmer XX.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Meneguzzi (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
Socòtra
center|300px
L'arsipélagh ëd Socòtra (سقطرى an àrabo) a l'é formà da quatr ìsole e da vàire scheuj ant l'Océan Indian, davzin a la Somalia e a 350 km a sud dla penìsola aràbica.
Da na mira polìtica l'arsipélagh ëd Socòtra a fa part dël Yemen.
thumb|right|200px|Socòtra dal satélit L'ìsola ëd Socòtra a l'ha na surfassa ëd 3.625 km² e a conta anviron 80.000 abitant; la sità prinsipal a l'é Hadiboh.
Lenga dij segn hausa
Pais an dova a l'é dovrà
La lenga dij segn hausa a fa part ëd le lenghe dij segn dij ciòrgn e a l'é dovrà dzortut an Nigeria.
Socòtra
J'àutre ìsole a son conossùe con ël nòm ëd The Brothers (= Ij Fradej) e as ciamo Abd Al Kuri, Samha e Darsa; mach le prime doe a son abità.
🇫🇮
Lenga dij segn hausa
Classìfica
Në schema ëd classìfica dla lenga dij segn hausa a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hsl
🇫🇮
Lenga juwal
Pais an dova a l'é parlà
La lenga juwal o Juwal a fa part ëd le lenghe torricelli e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Juwal a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=mwb
Lenga Bedjong
Lenga Bedjong
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bedjong o Bedjong a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment ant ël Ciad.
Freixeiro, Santa Comba
San Fins ëd Freixeiro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Santa Comba. Soa popolassion al censiment dël 2006 a l’era ëd 617 abitant (331 fomne e 286 òm), distribuì an 13 grup ëd popolassion.
Lenga Bedjong
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bedjong a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bjv
Freixeiro, Santa Comba
🇫🇮
Torass
Torass (Torrazzo an italian) a l’é un comun ëd 188 abitant dla provincia ëd Biela.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Rinaldo Giovanni Finotto (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
🇫🇮
Raiano
Raiano a l'é na comun-a dla region Abruss, provincia dl'Àquila, con sirca 2.973 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 29 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 103 ab/km quadrà. A confin-a con Castel di Ieri, Castelvecchio Subequo, Corfinio, Goriano Sicoli, Molina Aterno, Pratola Peligna, Prezza, Vittorito.
🇫🇮
Lenga Sukuma
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Sukuma o Sukuma a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Tanzanìa.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=suk
Stòria ëd Paris
La sità a l'é stàita fondà ansima n'ìsola ëd la Sen-a dai Paris, popolassion preroman-a gal-sèltica ëd pëscador e marin, vers ël 300 aGC.
Ant ël 52 aGC l'ìsola a l'é ocupà dai Roman che a la ciamo Lutetia Parisiorum. Dël 360 ij soldà roman a l'han proclamaje imperator Giulian l'apòstata.
Dël 508 Clodovéo a tramuda la capital dël regn dij Franch a Paris.
La sità a l'ha na neuva fioridura dantorn a l'ann 1000, cand a l'é proclamà capital ëd Fransa. Dël 1190 a l'é dotà 'd na neuva sintà fortificà.
Durant la guèra dij sent agn (1337-1453), Paris a l'é vàire vire ocupà da j'anglèis. Dël 1430 Enrich IV d'Anghiltèra a l'é stàit ancoronà re 'd Fransa a Notre-Dame, ma dël 1437 l'ocupassion anglèisa a finiss.
Ant la sconda mità dël sécol ch'a fa XVI a jë s-ciòpo le guère ëd religion antra potestant e catòlich, ch'a son rivà a sò moment pì aùss ant la neuit ëd San Bartromé antra ij 23 e ij 24 d'ost 1572.
Dël 1594 Enrich IV ëd Navara, na vira a la testa dj'ugonòt protestant, vnù catòlich a intra an sità e as propon ëd porté la pas ant ël pais.