cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sele (AT)
Stòria
Ël nòm dël pais as treuva per la prima vòta scrit “Cellae Astensis” ant un papé dl'899 dël vësco d'Ast. Dël 992 ël pais a passa al Monasté ëd la Novalèisa. Dël 1041 l’imperator Enrich III a dis che Sele a l’é dla Cesa d'Ast. Ant un papé dl'Età 'd mes a risulta dla Comun-a d'Ast. Dël 1356 j'abitant ëd Sele a fan at d'armëtse volontariament al Marchèis ëd Monfrà, dop des agn ël Vësco d'Ast a lo passa ai Malabajla. Dël 1613 ël pais a passa a Ca Savòja che a lo anféodo a Gasprin Berlingè. Ij Berlingè a comando fin-a al 1688 (dzorpì dij Berlingè, ant sto temp-sì a-i passo 'd cò autri padron), ma ‘l 22 mars dël 1688, Gasprin Federich Berlingè, arditè dla Sgnorìa ëd Sele pijà da la mare Vitòria, a vend tut lòn che ai restava 'd Sele e Vajarè a Gioanin Carl Ramelli che 'l 25 agost dl’istess ann a ven nominà Cont ëd Sele, tìtol ch'a tramandrà ai sò dissendent. Ij Cont Ramelli a continuo a essi jë sgnor dël pais ëd Sele fin-a al 1793 ma ancora al dì 'd ancheuj a l'han ël tìtol ëd Cont-Sgnor ëd Sele e a son afessionà al pais.
Dal 1 fërvé 1863, për decret dël Re d'Italia Vitòrio Emanuel II, la comun-a as ciama pì nen Sele d'Ast, ma Sele Enomond, un cambiament për arconòss-lo da j'àutri Sele che a-i é an Italia.
Lailly-en-Val
🇫🇮
Sele (AT)
Ël castel
Ëd sigur dël 1041 ël castel ëd Sele a l'è stà riconossù dij vësco d'Ast, a soa vòta a l'è stà catà e vendù vàire vire, a l'han modificalo an pì part; a smija che ant ël ‘700 ij Ramelli l’han dësblalo e dovrane ij mon për fé la neuva ca.
La cesa
A l'é stàita batìa ant l'istess temp dël castel, e a l'ha subì motoben ëd modificassion ant ël Setsent e ant l'Eut-sent fin-a rivè al 1961 quand a l'è stàita rinovà completament.
Frassion
Sele a l'ha mach na frassion, Merlasa che a vanta la presensa 'd na cesa (dla fin dël Setsent) antitolà a San Vincens Ferreri.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Andrea Bovero dal 2014.
🇫🇮
Cama
Cama a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 470 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 15,06 km², con na densità ëd popolassion ëd 31 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Dosso del Liro (an Italia, ant la provinsa ëd Còm), Gordona (an Italia, ant la provinsa ëd Sondri), Grono, Leggia, Livo (an Italia, ant la provinsa ëd Còm), Lostallo, Verdabbio.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'italian. 🇫🇮
Tenna (Svìssera)
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Schmitten (Grison)
Schmitten a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël Canton dij Grison, con sirca 260 abitant. A së stend për na surfassa ëd 11,32 km², con na densità ëd popolassion ëd 23 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Alvaneu, Arosa, Filisur, Wiesen.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Buberos (Soria)
Buberos a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
🇫🇮
Përtus
miniatura|sinistra right|140px Përtus (Pertusio an italian) a l’é un comun ëd 777 abitant ëd la provincia ëd Turin.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antonio Cresto (dal 28/05/2006).
Arferiment
🇫🇮
Bisuschio
Bisuschio (Bisus'c an dialèt varesiòt) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 4.355 abitant, ant la provinsa ëd Varèis.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gianluigi Resteghini (dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|200px|Ël sèntr ëstòrich 🇫🇮
Viggiù
Viggiù (Vigiüü an dialèt varesiòt) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 5.292 abitant, ant la provinsa ëd Varèis.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antonio Mario Giovanni Banfi, (dal 26/05/2014).
Sità gemelà
Viggiù a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|350px|Panorama 🇫🇮
Ligny-le-Ribault
Ligny-le-Ribault a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 60,76 km², con 1.033 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 17 ab/km².
Arosa
Arosa a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël Canton dij Grison, con sirca 2.294 abitant. A së stend për na surfassa ëd 42,54 km², con na densità ëd popolassion ëd 54 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Alvaneu, Davos, Langwies, Lantsch/Lenz, Molinis, Peist, Schmitten, Tschiertschen, Vaz/Obervaz, Wiesen.
Ligny-le-Ribault
🇫🇮
Arosa
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Elio
miniatura|Elio
L'Elio (sìmbol He) a l'é lë sgond element chìmich. Soa massa atòmica a l'é ëd 4,00260 g/mol e soa densità a l'é ëd 0,176 kg/m3
Stòria
L'Elio a l'é stàit dëscuvert dël 1868 dal chìmich anglèis Norman Lockyer e dal chìmich fransèis Pierre Janssen, ch'a l'han osservà ant lë spetr ëd la cromosfera solar na riga giàuna ch'a l'han pa podù identifiché con gnun-e dle righe dj'element conossù an sla Tèra.
Dël 1908 l'elio a l'é stàit liquefàit për la prima vira. A l'é stàit ëdcò solidificà da Keesom al laboratòri dl'Università ëd Lèida. 🇫🇮
Cañamaque (Soria)
right|220px
🇫🇮
Besano
Besano (Besan an dialèt varesiòt) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 2.544 abitant, ant la provinsa ëd Varèis.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Leslie Giovanni Mulas (dal 06/06/2016).
Arferiment
thumb|left|300px|Ël Musé dij Fòssij 🇫🇮
Berili
Ël Berili (sìmbol Be) a l'é ël quart element chìmich. Soa massa atòmica a l'é ëd 9.0122 g/mol e soa densità a l'é ëd 1848 kg/m3. Ël Berili a l'é stàit dëscuvert dël 1798 dal chìmich svedèis Louis Nicolas Vauquelin 'me òssid e dël 1828 dal chìmich Friedrich Wöhler e dal chìmich fransèis Antoine Alexandre Bussyalmàn. 🇫🇮
Lion-en-Beauce
Lion-en-Beauce a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 6,93 km², con 97 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 14 ab/km².
Bondo (Svìssera)
Bondo a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 211 abitant. A së stend su na surfassa ëd 28,21 km², con na densità ëd popolassion ëd 7 abitant për km². A confin-a con coste comun-e: Castasegna, Novate Mezzola (an provinsa ëd Sondri), Soglio, Stampa, Val Masino (an provinsa ëd Sondri), Vicosoprano, Villa di Chiavenna (an provinsa ëd Sondri).
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'italian. 🇫🇮
Mostar
|right|140px Mostar (Mostar / Мостар an bosnian) a l’é 'na sità dla Bòsnia e Erzegòvina, capital nen ofissial dl'Erzegòvina. A conta 125.448 abitant (2004).
Geografìa
thumb|right|200px|Ël vej pont turch (Stari most) Mostar a l'é travërsà dal fium Neretva.
Anliure esterne
🇫🇮
Carabantes (Soria)
right|220px
Litio
miniatura|Litio batteri
Carabantes (Soria)
Carabantes a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
Litio
Ël Litio (sìmbol Li) a l'é ël ters element chìmich. Soa massa atòmica a l'é ëd 6.941 g/mol e soa densità a l'é ëd 0,535 g/m3. A l'é un metal alcalin.
Ël Litio a l'é stàit dëscuvert dël 1817 dal chìmich svedèis Johan August Arfwedson. 🇫🇮
Bunzac
Bunzac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente. A së stend për na surfassa ëd 13,32 km², con 309 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 23 ab/km².
🇫🇮
Havdalah
La havdalah (separassion an lenga ebréa) a l'é l'orassion arsità da j'ebreo a la fin dël saba e ch'a marca ël passage a 'n di dla sman-a ordinari. 🇫🇮
Ussèj
right|140px Ussèj (Usseglio an italian, Usèi an franch-provensal) a l’é na comun-a ëd 229 abitant dla provincia ëd Turin.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Pier Mario Grosso (dal 2014).
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa veja
Caracena (Soria)
right|220px
Phoebe Anna Traquair
miniatura|sinistra Pitris.
Caracena (Soria)
Caracena a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
🇫🇮
Phoebe Anna Traquair
Anna Phoebe Traquair a l'era nà dël 1852.
Ant j'agn 1890 a l'ha afrescà la cesa ëd Mansfield Place a Edimborgh.
A l'é mòrta dël 1936.
miniatura|destra miniatura|destra
🇫🇮
San Paio de Senra, Rodeiro
San Paio ëd San Paio de Senra a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Rodeiro. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 51 abitant (28 òm e 23 fomne), distribuì an 4 grup ëd popolassion.
Carrascosa de la Sierra (Soria)
right|220px
Carrascosa de la Sierra a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
🇫🇮
Éschilo
Autor ëd tragedie an lenga greca, nassù anviron dël 524 aGC, mòrt dël 456 aGC.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lombreuil
Lombreuil a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 7,65 km², con 199 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 26 ab/km².
🇫🇮
Prajon
right|140px Prajon (Pratiglione an italian) a l’é un comun ëd 596 abitant dla provincia ëd Turin.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alessandro Giacomo Gaudio (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
San Miguel de Sarandón, Vedra
San Miguel ëd San Miguel de Sarandón a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Vedra. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 378 abitant (195 fomne e 183 òm) distribuì an 11 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Roger Martin du Gard
Scritor e poeta fransèis.
Roger Martin du Gard a l'era nassù a Neuilly-sur-Seine ai 23 ëd mars dël 1881 e a l'é mòrt a Bellême ai 22 d'agost dël 1958.
Dël 1937 a l'é stàit ansignì dël Premi Nobel për la Literatura.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Carrascosa de Abajo (Soria)
right|220px
Carrascosa de Abajo a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
Maurice Maeterlinck
thumb|right|200px|Maurice Maeterlinck Poeta, dramaturgh e naturalista belga ëd lenga fransèisa. Ël cont Maurice Polydore Marie Bernard Maeterlinck a l'era nassù a Gent ai 29 d'agost dël 1862 e a l'é mòrt a Nissa Marìtima ai 6 ëd magg dël 1949. Dël 1911 a l'é stàit ansignì dël Premi Nobel për la Literatura.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Pré
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Riccardo Leger (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Ël sentr dël pais
Arferiment
🇫🇮
Ruèj
thumb|right|200px|Panorama Ruèj (Rueglio an italian) a l’é na comun-a ëd 776 abitant dla provincia ëd Turin.
Tradission
A Ruej as goerna la tradission funeraria dl'uaiu.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Cordero (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
Champagne-Mouton
🇫🇮
Cirujales del Río (Soria)
right|220px
Sainte-Mère
Sainte-Mère a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 9,43 km², con 182 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 19 ab/km².
Cirujales del Río (Soria)
Cirujales del Río a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
Sainte-Mère
🇫🇮
Cirujales del Río (Soria)
🇫🇮
Lion-en-Sullias
Lion-en-Sullias a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 23,64 km², con 331 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 14 ab/km².
🇫🇮
Cihuela (Soria)
right|220px
Cihuela a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
🇫🇮
Epistemologìa
L'epistemologìa a l'é la filosofìa dla conossensa sientìfica; a l'é la part prinsipal ëd la filosofìa dla siensa. A studia coma i amprendoma a conòsse e nòstre fasson ëd conòsse. Ij problema fondassionaj a peulo esse considerà part ëd l'epistemologìa. 🇫🇮
Chicago
thumb|Panorama ëd Chicago
Chicago (stranomà Wind City o Second City) a l’é la tersa sità djë Stat Unì d'América për popolassion, con 2.853.114 abitant (9.505.747 la sità metropolitan-a) aprèss New York e Los Angeles.
Saint-Élix
Saint-Élix a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 8,17 km², con 122 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 14 ab/km².
Chicago
Geografìa
La sità as treuva an Illinois, an sla riva del lagh Michigan.
Saint-Élix
🇫🇮
Ciria (Soria)
right|220px
Chicago
Clima
J'invern a Chicago a son longh e rèid (ëd sòlit, quatr mèis, da dzèmber a l'ancamin d'avril).
Ciria (Soria)
Ciria a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
Chicago
Stòria
La sità a l’é nàita dël 1833 andoa a-i era, dël 1803, un fòrt ciamà Fort Dearborn.
Anliure esterne
🇫🇮
Ciria (Soria)
🇫🇮
Università ëd Münster
L'Università ëd Münster a l'é stàita fondà dël 1773 e torna arfondà ant ël 1902.
Al di d'ancheuj a studio a l'Università ëd Münster apopré sinquantamila student. 🇫🇮
Pong
Pong, un gieugh ëd ténis assè rudimental, a l'é stàit un dij prim videogieugh. A l'é stàit anventà dël 1972 da Nolan Bushnell, ël fondador d'Atari. 🇫🇮
José Echegaray
Scritor e òm polìtich espagneul.
José Echegaray y Eizaguirre  a l'era nassù a Madrid ai 19 d'avril dël 1832 e a l'é mòrt-ie ai 14 dë stèmber dël 1916.
Dël 1904 a l'é stàit ansignì, ansema a Frédéric Mistral, dël Premi Nobel për la Literatura.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
San Mamede de Ribadulla, Vedra
San Mamede ëd San Mamede de Ribadulla a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Vedra. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 436 abitant (229 fomne e 207 òm) distribuì an 16 grup ëd popolassion.
Frédéric Mistral
thumb|right|200px|Frédéric Mistral Scritor e poeta an lenga d'òch.
San Mamede de Ribadulla, Vedra
🇫🇮
Loury
Loury a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 34,15 km², con 1.810 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 53 ab/km².
🇫🇮
Frédéric Mistral
Frédéric Mistral a l'era nassù a Maillane l'8 dë stèmber dël 1830 e ambelelà a l'é mòrt ai 25 ëd mars dël 1914.
Cigudosa (Soria)
right|220px
Prosa
thumb|right|200px|La tor ëd la pòrta Prosa (Perosa Canavese an italian) a l’é un comun ëd 572 abitant dla provincia ëd Turin.
Cigudosa (Soria)
Cigudosa a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
Frédéric Mistral
Dël 1904 a l'é stàit ansignì, ansema a José Echegaray, dël Premi Nobel për la Literatura.
Cigudosa (Soria)
🇫🇮
Prosa
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Michele Borgia (dal 15/04/2008).
Frédéric Mistral
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Cerbón (Soria)
right|220px
Prosa
Arferiment
🇫🇮
Cerbón (Soria)
Cerbón a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
🇫🇮
Saint-Germé
Saint-Germé a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 9,55 km², con 443 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 46 ab/km².
Rivalba
right|140px thumb|left|Panorama Rivalba a l’é un comun ëd 1.094 abitant dla provincia ëd Turin.
Saint-Germé
🇫🇮
Rivalba
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Davide Rosso (dal 5/04/2005).
Sità gemelà
Rivalba a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Lorris
Lorris a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 45,17 km², con 2.620 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 58 ab/km².
🇫🇮
Emilio Villa
thumb|right|200px|Emilio Villa Scritor e poeta an lenga italian-a. Emilio Villa a l'era nassù a Affori ai 21 dë stèmber dël 1914 e a l'é mòrt a Rieti ai 14 ëd gené dël 2003.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Champagne-Vigny
Champagne-Vigny a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente. A së stend për na surfassa ëd 8,31 km², con 184 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 22 ab/km².
🇫🇮
Los Angeles
Los Angeles a l’é la sgonda sità djë Stat Unì d'América për popolassion, con 3.849.400 abitant (12 milion d’abitant a l’ha la sità metropolitan-a) aprèss New York.
Clima
Ël clima ëd Los Angeles a l’é mediterani con temperature d’invern ëd sirca 13 °C, e d’istà ëd sirca 21-22 °C.
Musé
🇫🇮
Michael Crichton
Scritor an lenga anglèisa. Michael Crichton a l'era nà dël 1942 a Chicago. A l'ha fàit djë studi ëd medzin-a a l'Università ëd Harvard, anté ch'a l'é diplomasse dël 1969. Për paghesse jë studi, a scrivìa dij romanz, con vàire stranòm.
Sò prim sucess a l'é dël 1968 e a-j fa vagné ël premi Edgar dël 1969.
Michael Crichton a l'é mòrt a Los Angeles ai 4 ëd novèmber 2008.
Mulian
thumb|right|200px|La cesa parochial Mulian (Meugliano an italian) a l’é un comun ëd 99 abitant ëd la provincia ëd Turin.
Michael Crichton
Euvre prinsipaj
Sò prim sucess, scrivù dël 1967. A l'ha arseivù ël premi Edgar tanme mej romanz polissiesch ëd l'ann. 🇫🇮
Mulian
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Gaido (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Arferiment
🇫🇮
Castilfrío de la Sierra (Soria)
right|220px
Castilfrío de la Sierra a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, provinsa ëd Soria.
🇫🇮
Lorcy
Lorcy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 16,65 km², con 433 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 26 ab/km².
Champniers (Charente)
Champniers a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente. A së stend për na surfassa ëd 45,29 km², con 4 604 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 101 ab/km².
Lorcy
🇫🇮
Cidones (Soria)
right|220px
Champniers (Charente)
🇫🇮
Cidones (Soria)
Cidones a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
🇫🇮
Vidré
right|140px Vidré (Vidracco an italian) a l’é un comun ëd 539 abitant dla provincia ëd Turin.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antonio Bernini (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮
San Fins de Sales, Vedra
🇫🇮
Saint-Griède
Saint-Griède a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 7,52 km², con 128 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 17 ab/km².
🇫🇮
Centenera de Andaluz (Soria)
Centenera de Andaluz a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
Saint-Jean-le-Comtal
Saint-Jean-le-Comtal a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 17,15 km², con 348 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 20 ab/km².
🇫🇮
Santna
miniatura|sinistra right|150px Santna (Santena an italian) a l’é un comun ëd 10.571 abitant dla provincia ëd Turin.
Tradission e produssion tìpiche
Ël pais a l'é arnomà për soa produssion dë sparz. Le mascre a son la Bela Sparzera (vestìa 'd verd e 'd bianch), compagnà da Ciatarin, Magna Martin-a e Barba Tomà.
Aministrassion
El sìndich a l'é Giuseppe Zarcone (dal 10/05/2011).
Saint-Jean-Poutge
Saint-Jean-Poutge a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 10,8 km², con 239 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 22 ab/km².
🇫🇮
Gajoud
Second la conta, la popolassion ëd Lissandria a l'era sfinìa da l'assedi che a durava da ses mèis. Ël contadin Gajàud a l'ha ciapà na vaca, a l'ha nurila con j'ùltim vìver, e a l'é andàit fòra da la sità, avzin al camp dël Barbarossa. Ij soldà nemis a l'han arestà Gajàud e a l'han massà la vaca, trovandla piena ëd froment. Dnans a l'Imperator, Gajàud a l'ha dit che Lissandria a l'era ancora rica ëd nuriment: për lòn, ël Barbarossa a l'ha gavà l'assedi.
Umberto Eco a parla ëd Gajàud ën sò lìber Baudolino. 🇫🇮
Louzouer
Louzouer a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 11,3 km², con 226 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 20 ab/km².
🇫🇮
Paolo Orsi
Archeòlogh.
Paolo Orsi a l'era nà dël 1859. Specialista dle sivilisassion eléniche, a l'ha travajà për tant temp an Sicilia e a Siracusa.
A l'é mòrt dël 1935. 🇫🇮
Manchecourt
Manchecourt a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 16,06 km², con 562 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 35 ab/km².
🇫🇮
Saint-Lizier-du-Planté
Saint-Lizier-du-Planté a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 10,49 km², con 112 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 10 ab/km².
🇫🇮
Castilruiz (Soria)
right|220px
Castilruiz a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
🇫🇮
Saint-Loube
Saint-Loube a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 6,09 km², con 62 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 10 ab/km².
🇫🇮
Calceranica al Lago
Calceranica al Lago a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 1.229 abitant, an provincia ëd Trent.
Castillejo de Robledo (Soria)
right|220px Castillejo de Robledo a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
Calceranica al Lago
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Martinelli (dal 9/05/2005).
Anliure esterne
🇫🇮
Castillejo de Robledo (Soria)
🇫🇮
A Ponte Ulla, Vedra
Santa María Madalena dla Ponte Ulla a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Vedra. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 368 abitant (204 fomne e 164 òm) distribuì an 13 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Charmé
Charmé a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente. A së stend për na surfassa ëd 11,42 km², con 407 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 35 ab/km².
🇫🇮
Marcilly-en-Villette
Marcilly-en-Villette a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 63,48 km², con 1.714 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 27 ab/km².
🇫🇮
Alberto Radicati ëd Passran
Filòsof. Alberto Radicati a l'era nàit a Turin dël 1698, dai cont ëd Passran Marmorì e Coconà.
Da giovo a l'avìa frequentà la cort. Antra 'l 1719 e ël 1721 a l'ha viagià an Fransa. Sospetà d'imoralità e d'eresìa, dël 1726 as na va a Londra, anté ch'a sarà ëdcò arestà ant ël 1732.
Tramudà an Olanda, as fa ciamé Albert Barin. A meuir a L'Aja dël 1737.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Casarejos (Soria)
right|220px
Casarejos a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
🇫🇮
Estepa de San Juan (Soria)
right|220px
Estepa de San Juan a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
🇫🇮
Cesare Vincobrio
thumb|right|200px|Cesare Vincobrio Cesare Vincobrio a l'é lë stranòm ò mej l'anagrama dël nòm ëd l'avocat Severino Braccio, scritor an dialèt monfrin. A l'é nassù al Casal ai 21 ëd maj dël 1863 e ambelelà a l'é mòrt ai 18 ëd fërvé dël 1937.
Dël 1884 a l'era laureasse an drit a Turin. A l'é vnù avocat sivilista e për quarant'agn a l'ha dirigiù l'arvista La Giurisprudenza. Dël 1902 a l'é stàit elegiù sìndich ëd Casal Monfrà, ufissi ch'a l'ha tnù fin-a al 1909. Dël 1909 a l'ha ancaminà la colaborassion con ël Risveglio, giornal dij liberaj dë snistra, anté ch'a scrivìa con lë stranòm ëd Van Loik.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Pomarolo
thumb|right|250px|Panorama Pomarolo a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 2.298 abitant, an provincia ëd Trent.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Massimo Fasanelli (dal 9/05/2005).
Chassiecq
Chassiecq a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente. A së stend për na surfassa ëd 13,06 km², con 168 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 12 ab/km².
🇫🇮
Metal Gear Solid
Metal Gear Solid a l'é 'n videogieugh surtì dël 1998 su PlayStation. A l'é un dij pì arnomà gieugh d'anfiltrassion: ël giugador a l'é 'n soldà ancarià ëd liberé dij përzoné e dë slontané na mnassa nuclear. 🇫🇮
ميتال غير Metal Gear Metal Gear (série) Metal Gear Metal Gear Metal Gear Solid (Game Boy) Metal Gear (fikcia universo) es:Metal Gear: Ghost Babel fa:متال گیر (مجموعه بازی) Metal Gear fr:Metal Gear Solid: Ghost Babel מטאל גיר (סדרת משחקים) Metal Gear it:Metal Gear: Ghost Babel メタルギア ゴーストバベル 메탈기어 Metal Gear Metal Gear (Solid) Metal Gear Metal Gear (seria) Metal Gear Metal Gear (серия игр) Metal Gear Metal Gear sv:Metal Gear: Ghost Babel เมทัลเกียร์ 潛龍諜影系列
Porto, Salvaterra de Miño
🇫🇮
Volano
thumb|right|200px|Panorama Volano a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 2.955 abitant, an provincia ëd Trent.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Francesco Mattè (dal 9/05/2005).
Anliure esterne
🇫🇮
Mardié
Mardié a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 17,25 km², con 2.070 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 120 ab/km².
🇫🇮
Torassa
right|140px miniatura|sinistra Torassa, o la Tor (Torrazza Piemonte an italian), a l’é na comun-a ëd 2.638 abitant dla provincia ëd Turin.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Simonetta Gronchi (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Arferiment
🇫🇮
Saint-Martin-d'Armagnac
Saint-Martin-d'Armagnac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 10,8 km², con 205 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 18 ab/km².
🇫🇮
Nogaredo
Nogaredo a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 1.909 abitant, an provincia ëd Trent.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Marco Giordani (dal 9/05/2005).
Espejón (Soria)
right|220px
Nogaredo
Anliure esterne
🇫🇮
Espejón (Soria)
Espejón a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
Isera
Isera a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 2.531 abitant, an provincia ëd Trent.
Ël pais a resta a 28 chilòmeter da Trent, a n'autëssa 'd 218 méter.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alessandro Passerini (dal 9/05/2005).
Anliure esterne
🇫🇮
San Martin (TO)
right|130px San Martin o San Martin Canavèis (San Martino Canavese an italian) a l’é un comun d' 859 abitant dla provincia ëd Turin.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Domenico Guglielmo Foghino (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
thumb|right|200px|La tor-pòrta (adess cioché)
Arferiment
🇫🇮
Espeja de San Marcelino (Soria)
right|220px
Espeja de San Marcelino a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
🇫🇮
Segrate
Segrate (Segràa an dialèt milanèis) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 35.037 abitant, ant la Sità metropolitan-a 'd Milan.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paolo Giovanni Micheli (dal 16/06/2015).
Sità gemelà
Segrate a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|300px|Ël palass dla Cà Editris Mondadori 🇫🇮
Saint-Martin-de-Goyne
Saint-Martin-de-Goyne a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment dël Gers. As dëstend an s'na surfassa ëd 5,6 km², con 109 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 19 abitant al chilòmeter quàder. 🇫🇮
Mareau-aux-Bois
Mareau-aux-Bois a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 11,73 km², con 434 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 37 ab/km².
🇫🇮
Mareau-aux-Prés
Mareau-aux-Prés a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 13,32 km², con 1.092 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 82 ab/km².
🇫🇮
Villa Lagarina
thumb|right|200px|Panorama Villa Lagarina a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 3.489 abitant, an provincia ëd Trent.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Romina Baroni (dal 05/05/2014).
Anliure esterne
🇫🇮
Merín, Vedra
San Cristovo ëd Merín a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Vedra. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 149 abitant (82 fomne e 67 òm) distribuì an 8 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Milwaukee
Milwaukee a l’é na sità djë Stat Unì d'América ch’a conta 597.867 abitant (2.025.898 la sità metropolitan-a).
Geografìa
La zòna oraria 'd Milwaukee a l'é ses ore a òvest dël meridian ëd Greenwich.
La sità as treuva an Wisconsin, an sla riva del lagh Michigan, 145 Km a nòrd ëd Chicago.
Jacob van Oost
Pitor. Nassù dël 1601, mòrt dël 1671.
Milwaukee
Clima
J'invern a Milwaukee a son ancora pì longh e rèid che a Chicago; j'istà a son càude e ùmide.
Jacob van Oost
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Milwaukee
Stòria
La sità a l’é nàita dël 1846 andoa a-i era, dël 1818, un vilagi fondà dal colon Solomon Juneau ciamà Juneautown.
Conomìa
A Milwaukee a-i son le sede sossiaj e ij sit ëd produssion ëd grande sossietà, tanme l'Harley-Davidson, la Briggs & Stratton e la Evinrude.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Cavalier Johnson (2021).
🇫🇮
Escobosa de Almazán (Soria)
right|220px
Escobosa de Almazán a l'é un comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria.
Châteaubernard
Châteaubernard a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente. A së stend për na surfassa ëd 13,31 km², con 3 532 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 265 ab/km².
🇫🇮
Algajola
Algajola a l'é na comun-a d'apopré 300 abitant ant l'Àuta Còrsica. 🇫🇮
Drena
Drena a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 527 abitant, an provincia ëd Trent.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Tarcisio Michelotti (dal 9/05/2005).
Chassors
Chassors a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente. A së stend për na surfassa ëd 13,21 km², con 1 061 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 80 ab/km².
🇫🇮
Val ëd Lans
thumb|right|200px|L'Uja 'd Ciamarela (3.867 méter) Le Valade 'd Lans a son tre combe che, an partend da Lans, a coro scasi paralele antra 'd lor, an formand na sòrt ëd forciolin-a. Se tre valade a son la Val Granda (ch'a pija, antra j'àutre, le comun-e ëd Cantòira, Cialambèrt e Grosscaval), la Val ëd Céres (ch'a comprend Balme, Ala, Céres) e la Val ëd Viù.
Bolbeno
Bolbeno a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 352 abitant, an provincia ëd Trent.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giorgio Marchetti (dal 9/05/2005).
Val ëd Lans
A-i é na tradission ch'a fortiss che Anìbal a sarìa passà da sì (nopà che d'la Valsusa o d'la Val d'Osta) për traversé j'Alp.
Bolbeno
Aministrassion
🇫🇮
Val ëd Lans
La stòria
Carl Magn a l'ha argropaje ant la contà ëd Turin.
La cusin-a
Ij mangé tìpich ëd le valade ëd Lans a jë smijo motobin a coj dël Canavèis lì-davzin. A-i é na presensa fòrta ëd fruta dij bòsch, d'òrdi e ëd sèil; as pronto ëd supe e dë mnestre; ròbe dosse tìpiche a son ij fricieuj ëd pom, ij torcèt e le paste ëd melia. Un dij mangé pì arnomà dla zòna a son le tome. 🇫🇮
Xende, A Lama
San Paulo dë Xende a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) dla Lama. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 118 abitant (65 fomne e 53 òm), distribuì an 7 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Zuclo
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paolo Artini (dal 9/05/2005).
🇫🇮
Marigny-les-Usages
Marigny-les-Usages a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 9,69 km², con 998 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 103 ab/km².
🇫🇮
Saint-Élix-Theux
Saint-Élix-Theux a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 8,37 km², con 110 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 13 ab/km².
🇫🇮
Saint-Martin-Gimois
🇫🇮
Preore
Preore a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 402 abitant, an provincia ëd Trent.
Marsainvilliers
Marsainvilliers a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 10,59 km², con 233 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 22 ab/km².
Preore
Aministrassion
🇫🇮
Marsainvilliers
🇫🇮
Dax
A conta 20.810 abitant.
Spòrt
thumb|right|200px|La catedral A Dax a-i é n'arnomà sossietà ëd rugby, l'US Dax.
Montagne (TN)
Montagne a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 264 abitant, an provincia ëd Trent.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Bruno Simoni (dal 9/05/2005).
🇫🇮
Dax
Arferiment
🇫🇮
Stenico
Stenico a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 1.123 abitant, an provincia ëd Trent.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ezio Sebastiani (dal 9/05/2005).
Anliure esterne
🇫🇮
Pelugo
Pelugo a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 385 abitant, an provincia ëd Trent.
Provincia ëd Milan
La Provincia ëd Milan a l'era n'tla Lombardìa e a l'avìa 138 comun.
Pelugo
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Silvano Campidelli (dal 9/05/2005).
🇫🇮
Provincia ëd Milan
A l'avìa na surfassa ëd 1.620 km² e a contava  3.200.000 abitant.
Sò capleugh a l'éra Milan. L'è trasformase n't ël 2015 n'na "Sità metropolitan-a" cuma Turin e aute 8 province italian-e
Geografìa
A confinava a òvest ël Piemont (provincia ëd Noara), a nòrd con le provinse ëd Monza e dla Briansa e Varèis, a est con le provinse ëd Bérghem, Cremon-a e Lòd e a sud con la provincia ëd Pavìa.
Anliure esterne
🇫🇮
Solomon Juneau
Solomon Laurent Juneau (9 agost 1793 - 14 novèmber 1856) a l’é stàit un mërcand ëd plisse e òm polìtich américan nàit an Canadà.
Kathryn Forbes
Scritris an lenga anglèisa. Kathryn Forbes a l'é lë stranòm literari ëd Kathryn Anderson McLean (Forbes a l'era 'l nòm ëd soa granda da la part ëd sò pare). Nassùa dël 1909 a San Francisco, a l'é diplomasse a la Mount View High School dël 1925. A l'ha vendù soa prima conta curta dël 1938.
Kathryn Forbes a scrivìa d'artìcoj për giornaj e arviste e dij senari për la radio. A l'avìa doe masnà. A l'é mòrta a San Francisco dël 1966.
Euvre
Kathryn Forbes a l'ha scrivù mach doi romanz: La stòria ëd na famija norvegèisa tramudasse an Mérica. A l'é stàit un sucess. Ant ël vir ëd pòchi agn a n'han tirane në spetàcol ëd grand sucess a Broadway, un film e na serie a la television: I remember mama. Stòria 'd na fijëttin-a chërsùa a San Francisco. 🇫🇮
Illobre, Vedra
Santo André d'Illobre a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Vedra. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 219 abitant (120 fomne e 99 òm) distribuì an 8 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Stradella
Stradella (Stradéla an dialèt oltrapadan) a l'é un comun dla Lombardìa d'11.622 abitant, an provincia ëd Pavìa.
Ménestreau-en-Villette
Ménestreau-en-Villette a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 54 km², com 1.296 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 24 ab/km².
Stradella
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Piergiorgio Maggi (dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|200px|La tor cìvica 🇫🇮
Ménestreau-en-Villette
🇫🇮
Sannazzaro de' Burgondi
Sannazzaro de' Burgondi (Sän Näzà an dialèt lomlin) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 5.515 abitant, an provincia ëd Pavìa.
Sità gemelà
Sannazzaro de' Burgondi a l’é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|300px|La gesia parochial 🇫🇮
L'Orsera
L'Orsera (Orsara Bormida an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 675 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
Ël pais a resta ant l'Àut Monfrà, an sle colin-e antra la riva drita dla Bormia e la val ëd l'Òrba, a 30,5 chilòmeter da Lissandria. Ël borgh prinsipal a l'é dominà da un castel edificà ant ël sécol ch'a fa XII e a l'é circondà da quatr frassion: le Cassin-e (San Quìrich), la Meuja, la Pian-a e l'Uvalare.
Stòria
L'antich topònim d‘Ursaria a peul esse colegà a la presensa dj'ors che an passà a popolavo 'l teritòri, pien ëd gròte e d'arfugi naturaj ancreus. Fin a la bassa Età 'd Mès, la region a l'era coèrta da bòsch ch'a së spantiavo da le sime dj'Apenin fin-a la pian-a lissandrin-a. Mach dal sécol ch'a fa XIII la foresta a lassa sò pòst a camp, prà, òrt e vigne. Ël borgh a l'é cità për la prima vira ant ël document ëd fondassion ëd l'abassìa 'd San Quintin dë Spign dël 991, peui ant ën diplòma imperial dël 1014. La paròchia 'd San Martin a l'é documentà dal 1276, mentre ch'a smìa che 'l castel a armonta al sécol ch'a fa XI. L'Orsera a l'é stàit feod djë sgnor Malaspin-a fin al 1530, quand che Violant Malaspin-a, ùltima dissendent, as mària col cont Gioann Batista Lodron, soldà dl'imperador Carl V. Dal 1598 ël castel a passa ai cont Ferrari, ch'a na manten-o la proprietà fin al 1922.
Dal Setsent l'Orsera a passa al duca Vitòrio Medeo II ëd Savòja e pì tard al Regn ëd Sardëgna. D'apress a l'época dla dominassion fransèisa ëd Napoleon Bon-a-part, dël 1815 a torna ant ël Regn ëd Sardëgna e a l'é aministrà sota a la Division (peui Provinsa) ëd Lissandria, a la Provinsa (peui Sircondari) d'Àich e al Mandament d'Arvàuta.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Stefano Rossi (dal 26/05/2014).
Vin
Le colin-e dl'Orsera a son coltivà a Dossèt (d'Àich e d'Ovà) e Brachèt.
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Saint-Mont
Saint-Mont a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 12,59 km², con 319 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 25 ab/km².
Val d'Osta
La Val d'Osta a l'é na region dël nòrd-òvest dl'Italia. A l'é na region autònoma a statù special e a l'é nen dividùa an provinse.
Për estension a l'é la pi cita region d'Italia e a conta 125.666 abitant.
La soa capital a l'é Osta, ëdcò dìta Aosta.
Geografìa
La Val d'Osta a l'é al 100% montan-a. A l'ha la forma d'un quadrilàter ëd 3261 chilòmeter quàder.
Cherves-Richemont
Cherves-Richemont a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente. A së stend për na surfassa ëd 37,94 km², con 2 447 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 64 ab/km².
🇫🇮
Val d'Osta
Geografìa
A confin-a a sud con ël Piemont (provinse ëd Turin, Biela e Vërsèj), a òvest con la Fransa e a nòrd con la Svìssera.
L'Età 'd mes
Apress che l'Amper roman d'ossident a l'é drocà la val a l'é apartenùa a j'Ostrogòt, ai Bisantin e ai Longobard che, dòp un curt perìod (568-575) a l'han dovù dela al regn franch-borgond dij Merovingg ëd re Gondran. D'apress, a l'é stàita sogetà a j'aveniment gropà a la sucession dij Carolingg për artrovesse da l'888 ant ël second regn ëd Borgògna, l'avosà regn ëd j'Alp.
Melleroy
Melleroy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sénter, ant ël dipartiment Loiret. A së stend për n'aira ëd 24,42 km², con 464 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 19 ab/km².
Val d'Osta
L'Età 'd mes
Ant la sconda mità dël sècol ch'a fa X la Val d'Osta a resta an efet sota la dominassion dij sarasin che, fortifià an sj'auture dël Mont-Joux (al di d'ancheuj ël Grand San Bernard) e ëd Colonne-Joux (ël Cit San Bernard) e d'àutri còj a organisavo ël brigantage e le rassìe.
Melleroy
🇫🇮
Val d'Osta
L'Età 'd mes
A la mòrt ëd Rodolf III (1032) ël regn borgond a l'é stàit an teorìa unì a l'Imperi, ma an efet a l'é sfrisasse an vàire sgnorìe autònome. Ant ël 1032 la Val d'Osta a l'é an tra ij possediment d'Umbert Biancaman. A restrà sota ij Savòja për pì 'd neuv sécoj, scasi sensa anterussion, gavà 'l perìod 1798-1814 sota 'l regim fransèis.
A l'ancamin l'autorità dij cont a l'era limità a chèich drit gropà a l'aministrassion dla giustissia, esercità an nòm dël sovran (re ëd Borgògna o imperator). Për sòlit, ël cont a delegava për sòn dij viscont, fonsion che an Val d'Osta a l'é stàita esercità 'd na fasson arditaria da la famija che pì tard a sarà ciamà dij Challant.
Dorsino
thumb|right|200px|Dorsino con le frassion Tavodo e Andogno Dorsino a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 430 abitant, an provincia ëd Trent.
Val d'Osta
L'Età 'd mes
Dël 1191 Tomà I a conced ël papé dle franchise, con ël qual a pijava sota soa protession e giurisdission direta la sità d'Osta e ij sò abitant, an cambi ëd soa fedeltà. Costa carta a l'é stàita peui estendùa a j'àutre comun-e dla val.
Dorsino
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Albino Dellaidotti (dal 9/05/2005).
Saint-Mézard
Saint-Mézard a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 15,11 km², con 202 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 13 ab/km².
Dorsino
Aministrassion
🇫🇮
Saint-Mézard
🇫🇮
Châtignac
Châtignac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Poitou-Charentes, ant ël dipartiment ëd Charente. A së stend për na surfassa ëd 9,75 km², con 185 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 18 ab/km².
Bocenago
Bocenago a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 398 abitant, an provincia ëd Trent.
Châtignac
🇫🇮
Val d'Osta
L'Età 'd mes
Durant ël sécol ch'a fa XIII ij Savòja a sërco dë spantié soa anfluensa, dzortut ant la bassa Val d'Osta. Dël 1242 Medeo IV a gava a Ugo ëd Bar soa sgnorìa, ch'a l'era un passage amportant vers ël Canavèis.
Bocenago
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Alberti (da l' 11/11/2007).
Val d'Osta
L'Età 'd mes
Ëd tansantan ij cont a pressiedìo a Osta j'udiense generaj, ciambree giudissiarie anté ch'as aministrava l'àuta giustissia sivila e penal: a l'era na fasson ëd sot-ligné soa sovranità (le dariere udiense a son dël duca Medeo IX, ant ël 1466).
Bocenago
Anliure esterne
🇫🇮
Val d'Osta
L'Età 'd mes
Anviron dël 1263, Pero II a anstituiss ël bailage, magistradura amovìbil, ch'a dipendìa mach dal cont. Dël 1295 le fonsion dij viscont a son pijà daj Savòja midem, apress lë scambi dël tìtol an tra Medeo V e Ebal ëd Challant, che a arsèiv an cambi ël castel e la sgnorìa ëd Mondzovet, gavà l'ann prima ai Faydis. Durant ij darié agn ëd goern ëd Medeo V, ij Savòja a spantio soa supremassìa dzora ël teritòri ëd Donas, sotmetend jë sgnor dël Valèis, feodatari dël bòrd oriental ëd la Val d'Osta.
L'espansion a va anans ant la sconda mità dël sécol ch'a fa XIV. Ant ël 1376 l'arvira ëd Pero ëd Challant-Cly a përmet a Medeo VI, ël Cont Verd, ëd pijé sò féod ch'as trovava ant la val sentral e ch'a mnava, a travers ël còl Teodul, a l'àut Valèis. Dël 1378 a la mòrt d'Enrich ëd Quart, sensa dissendent mas-cc, ëdcò costa sgnorìa, la pì gròssa dla val, spantiand-se fin-a a l'Entremont, a passa sota 'l diret contròl ëd ca Savòja mersì al drit ëd devolussion. Dël 1438 ël domini dij Savòja a së spantia ancor, con l'aquisission ëd Mondzovet.
Donca, a l'época ëd Medeo VIII l'unificassion dle sgnorìe prinsipaj dla Val d'Osta sota ca Savòja a l'é compìa. Tutun, costa sovranità a l'avìa nen le caraterìstiche d'un podèj assolù, ma a l'era limità da le concession ëd franchise e libertà locaj, con arferiment a la carta dël 1191. Ël particolarism giurìdich valdostan a sarà confirmà da Medeo VIII dël 1430 ant jë Statuta Sabaudiae e torna da Medeo IX durant j'udiense generaj dël 1466.
Ël Conseil des Commis
Durant ël regn ëd Carl II (1504-1553), séguit a la guèra franch-amperial e ai bolversament provocà d'l'Arforma, lë stat ëd Savòja a l'era bele che crasà. Dnans a costa situassion crìtica, jë Stat Generaj dla Val d'Osta as riunisso ij 29 ëd fërvé dël 1536 e a delìbero, contra na minoransa gorëgna ch'a vorìa aderì a l'Arforma e trasformé la val ant un canton ësvìsser, ëd resté fidej a la Cesa catòlica e a ca Savòja e ëd difende ël pais contra j'atach. Për sòn a l'é anstituì un consèj special ëd goern, ël Conseil des Commis, ch'a stìpula ant ël 1537 un tratà 'd neutralità con la Fransa (arnovà ant ël 1538, 1542, 1552 e 1556) e a crea dël 1568 na milissia local.
Si da na part la decision dij tre stat a lassava la Val d'Osta fidela a ca Savòja, da l'àutra costa serie d'at polìtich a fasìa dventé ël ducà d'Osta tanme në stat ant lë stat, con un regim dë scasi-indipendensa.
Lë spantiesse e ël declin dl'autonomìa
N'edit dël 1561 d'Emanuel Filibert a stabiliss l'usage dël fransèis për la redassion dij papé ofissiaj. Con ij sò edit dël 1578 e dël 1580 ël duca a garantiss con soa autorità ël caràter dla Val 'me provinsa separà (bele che pròpe Emanuel Filibert a adòta na polìtica anterior dlë stat conforma ai prinsipi dl'assolutism ch'a së spantiava a coj temp an Euròpa). Ël midem ategiament a sarà adotà daj sò sucessor. Dël 1588 a l'é publicà ël Coutumier, còdes dle costume valdostan-e.
Durant ël sécol ch'a fa XVII a son soens nassu-ie ëd contrast an tra j'anstitussion dlë stat (Senà, Ciambrea dij Cont, burocrassìa sentral e via fòrt) e ël goern local. Con sò edit dj'11 ëd gené 1700, Vitòrio Medeo II a buta fin a le ruse, arconossend ël drit a l'esistensa dlë stat particolar valdostan. Tutun, për ij dosent agn apress, cost a l'é stàit ël darié provediment dij sovran a pro dl'autonomìa dla val.
Apress l'abdicassion ëd Vitòrio Medeo II (1730), ël neuv re Carl Emanuel III a fa pì nen ël tradissional sarament ëd fedeltà a la costitussion valdostan-a. J'antiche anstitussion locaj a intro an crisi e as dësblo ëdcò përchè ël sistema, dont la conomìa a l'era già andebolìa, a l'é crasà da la pest dël 1630 e da j'anvasion fransèise dël 1691 e dël 1704. Malgré la viva arzistensa dla class locaj pì an vista, arpresentà da l'euvra polìtica e stòrica dël segretari djë Stat, Jean-Baptiste de Tillier (1678-1744), ël sistema polìtich valdostan a cròla ëdcò përchè ancor basà su struture tipicaman feodaj.
Ël regim d'autonomìa për la Val d'Osta a l'é torna stabilì dal decret dij 7 dë stèmber 1945 dël leutenent general dël regn, ël prinsi Umbert ëd Savòja.
Lenghe
La lenga natural ëd la Val d'Osta a l'é 'l franch-provensal. Lenghe ufissiaj a son ël fransèis e l'italian. Ëdcò ël piemontèis a l'é parlà, dzortut ant la bassa val.
Aministrassion
Ël Pressident ad interim dla Region Autònoma a l'é Renzo Testolin (dal 16/12/2019).
Anliure esteriore
🇫🇮
San Gieuri
right|140px thumb|left|Panorama San Gieuri (San Gœri an franch-provensal, San Giorio di Susa an italian) a l’é un comun ëd 1.069 abitant dla Valsusa e dla Sità metropolitan-a 'd Turin.
Comun dj'anviron
A confin-a con Bussolin, Cianoch, Bruzeul, Coasse, San Didé, Ël Vilé e Rore.
Architetura
A San Gieuri a-i é 'l cioché romànich dla cesa parochial.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Danilo Bar (da l' 8/06/2009).
Arferiment
🇫🇮