cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Cézaire-sur-Siagne
Saint-Cézaire-sur-Siagne a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 30,02 km², con 2840 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 94 abitant al chilòmeter quàder.
Ël pais, pogià an sla bordura 'd n'autipian, a dòmina le gole dël Siagne. 🇫🇮
Antrodiella semisupina
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an dzora a latifeuje.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Antrodiella semisupina (Berk. & M.A. Curtis) Ryvarden
🇫🇮
Kėdainiai
Kėdainiai ([[Media:Kedainiai.ogg|sgnaché sì për sente la pronunsia]]) a l'é na comun-a dla Contà ëd Kaunas, ant la munissipalità dël distret ëd Kėdainiai. A son staje garantì ij drit ëd Magdeborgh, o drit ëd sità, ant l'ann 1590.
St. Francis Airport
Ël St. Francis Airport a l’é n'aeropòrt localisà a St. Francis, Alberta, Canadà.
Kėdainiai
thumb|left|240px|Na vista ëd Kėdainiai 🇫🇮
Hoogstede
A aparten al Samtgemeinde ëd Emlichheim.
Gondoald (Ast)
Gondoald a l'é 'l prim duca longobard d'Ast dont i soma 'l nòm, nominà da Autari dël 589 (la data a l'é nen sigura). A restava fratel dla regin-a Teodolinda.
Conforma a lòn ch'a conta Pàol Diàcon a sarìa stàit fàit massé da sua seur e da Agilulf, ch'a l'avrìo pijasse pau ch'a-j truschinèissa contra. Sempe conforma al midem autor, Gondoald e soa seur a sarìo rivà n'Italia ansema, dij temp dla prima calà dij Longobard. A smija ch'a fussa già stàit un ëd coj ch'a l'ero arvirasse contra 'l Rè, e dzortut che la famija real as sagrinèissa ch'a fussa tròp popolar antra ij longobard, e quindi pericolos për la coron-a. Sòn a dovrìa esse rivà antra 'l 612 e 'l 615.
Gondoald a l'ha lassà doj fieuj:
Bibliografìa
🇫🇮
Trifolium alpinum
Descrission
A l'é na pianta ch'a viv sempre ch'a peul rivé a n'autëssa comprèisa tra 10 e 15 cm.; soa gamba, lignosa al pé, a l'ha dij branch montant. Le feuje a l'han la caraterìstica forma a tre feuje dël trafeuj e a son mach basaj. Minca fior a l'é butà an ponta ëd na gamba robusta bastansa longa, a l'é faita da 5 o 6 fiorin-e, con ël color ch'a va dal reusa al ross porpra e dle vire a peul esse viòla o biancastr.
Ambient
A chërs sovens ant ij pra alpin, ant ij pòst erbos o rocos con sotstrà silicos, da 1400 e 2500 m.
Fioridura
Da giugn a agost.
Particolarità
A l'é n'erba da pra, mangià da le bestie ant ij pra alpin e a dà al lait e ai sò derivà un gust caraterìstich.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Idakho-Isukha-Tiriki
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Idakho-Isukha-Tiriki o Idakho-Isukha-Tiriki a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Kenya.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl'Idakho-Isukha-Tiriki a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ida
Sannerville
Sannerville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 5,15 km², con 1.529 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 297 ab/km².
🇫🇮
Cabas-Loumassès
Cabas-Loumassès a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 4,11 km², con 50 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 12 ab/km².
Serge Vinçon
Òm polìtich ëd l'UMP. Serge Vinçon a l'era nassù a Bourges ai 17 ëd giugn dël 1949. A l'avìa fàit ël professor dla scòla mojen-a.
La cariera polìtica ëd Vinçon a l'era stàita possà da Maurice Papon, dont a l'era stàit presentà dla prima 1968 da l'agiut ëd camp dël general De Gaulle e dont a l'é peui vnù assistent parlamentar. Apress esse staje da banda ant ël consèj munissipal ëd Saint-Amand-Montrond, a l'ha suceduje 'me sìndich ant ël 1983. Dël 1989 a l'é stàit elegiù senator dël Cher e a l'é stàit torna elegiù ant ël 1998. Dal 1998 al 2001 a l'é stàit pressident dël consèj general dël Cher. Dal 2004 a l'é stàit pressident ëd la comission dj'afé dlë strangé e dla difèisa dël senà fransèis. A l'era në specialista dle chestion dla difèisa e a l'era mèmber ëd la delegassion për l'Union Europenga dël senà e dla delegassion parlamentar ai servissi d'anformassion.
Vinçon a l'era restà fidel a Papon e a l'ha testimonià a sò favor ant ël process dël 1997, cand Papon a l'é stàit giudicà për sò ròl ant la deportassion dj'ebréo.
An sò temp lìber, Vinçon a l'era poeta e composidor. A l'é mòrt ai 16 dë dzèmber dël 2007 a l'ospidal Val-de-Grâce ëd Paris, anté ch'a l'era arcovrà për un càncher al servel.
🇫🇮
Lenga kati
Pais an dova a l'é parlà
La lenga kati ò Kati a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an Afgànistan.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Kati a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bsh
St. François Xavier Airport
Ël St. François Xavier Airport a l’é n'aeropòrt localisà a St. François Xavier, Manitòba, Canadà.
Lenga prasuni
Pais an dova a l'é parlà
La lenga prasuni ò Prasuni a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an Afgànistan.
Diamante Medaglia Faini
thumb|right|200px|Diamante Medaglia Faini Poetëssa an lenga italian-a. Diamante Medaglia Faini a l'era nà a Mura ai 28 d'aost dël 1724 e a l'é mòrta a Salò ai 13 ëd giugn dël 1770.
Saint-Dalmas-le-Selvage
Saint-Dalmas-le-Selvage a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa da Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. A së stend për n'aira ëd 81,03 km², con 123 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 1 ab/km². 🇫🇮
Lenga prasuni
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Prasuni a peul esse:
Diamante Medaglia Faini
A 'n moment ëd soa vita, a l'ha decidù ëd dedichesse a la matemàtica e a l'é stàita për tant temp ospità da Giambattista Suardi, ch'a-j dasìa ëd lession e a la giutava an costi studi.
Lenga prasuni
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=prn
Diamante Medaglia Faini
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga prasuni
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga dhuwal
Pais an dova a l'é parlà
La lenga dhuwal o Dhuwal a fa part ëd le lenghe australian-e e a l'é parlà dzortut an Australia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Dhuwal a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dwu
Scurslengh
Scurslengh (Scurzolengo ën italian) a l’é un comun ëd 631 abitant dla provincia d'Ast.
Lenga dhuwal
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Scurslengh
Stòria
Ël topònim dël pais a dovrìa esse vnùit da 'nt la tribù germànica djë Schir. Ant le prime mension ël pais a lo diso Scricelengum. Se parej a fussa, a sarìa stàit fondà dij temp ch'a l'é droca-ie l'Imperi Roman d'Ossident.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanna Beccuti (dal 28/05/2006).
Arferiment
🇫🇮
Regulus ignicapillus
Descrission
Àutri nòm an piemontèis: ... <BR> Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì. <BR>
Ambient
Da finì. <BR>
Distribussion
Da finì. <BR>
Lenga tregami
Pais an dova a l'é parlà
La lenga tregami ò Tregami a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an Afgànistan.
Lenga tingui-boto
Pais andoa a l'é parlà
La lenga tingui-boto o Tingui-Boto a fa part ëd le lenghe nen classificà e a l'é parlà dzortut an Brasil.
Lenga tregami
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tregami a peul esse:
Lenga tingui-boto
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tingui-Boto a peul esse:
Lenga tregami
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=trm
🇫🇮
Lenga tingui-boto
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tgv
🇫🇮
Auriporia aurulenta
Ambient
A chërs an dzora a latifeuje.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Auriporia aurulenta A. David, Tortic e Jelić
🇫🇮
Kelmė
Kelmė ([[Media:Lt-Kelmė.ogg|sgnaché sì për sente la pronunsia]]) a l'é na comun-a dla contà ëd Šiauliai, ant la munissipalità dël distret ëd Kelmė. A son staje garantì ij drit ëd Magdeborgh, o drit ëd sità, ant l'ann 1947. 🇫🇮
St. John's (Paddys Pond) Water Aerodrome
St. John's (Paddys Pond) Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a St. John's, Teraneuva e Labrador, Canadà.
Esteiro, Muros
Santa Mariña d'Esteiro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Muros. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 2.216 abitant (1.154 fomne e 1.062 òm) distribuì an 15 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Lenga Luyia
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Luyia o Luyia a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Kenya.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Luyia a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=luy
Volturara Irpina
Volturara Irpina a l'é na comun-a dla region Campania, provincia d'Avlin, con sirca 4.229 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 32 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 132 ab/km quadrà. A confin-a con Castelvetere sul Calore, Chiusano di San Domenico, Montella, Montemarano, Salza Irpina, Santo Stefano del Sole, Serino, Sorbo Serpico.
🇫🇮
Montmagn
Montmagn (Montemagno ën italian) a l’é un comun ëd 1.222 abitant dla provincia d'Ast.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paolo Porta (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
thumb|right|200px|La cesa ëd San Vitor
Arferiment
🇫🇮
Zungoli
Zungoli a l'é na comun-a dla region Campania, provincia d'Avlin, con sirca 1.432 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 19 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 75 ab/km quadrà. A confin-a con Anzano di Puglia (FG), Ariano Irpino, Flumeri, Monteleone di Puglia (FG), San Sossio Baronia, Villanova del Battista.
Ficedula hypoleuca
thumb|right thumb|right|Na nià
Saint-Clair-du-Rhône
45.44083°N, 4.77361°W
Ficedula hypoleuca
Descrission
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Saint-Clair-du-Rhône
Saint-Clair-du-Rhône a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 7,16 km², con 3 605 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 503 ab/km².
🇫🇮
Ficedula hypoleuca
Ambient
Da finì.
Lenghe penutian
thumb|right La famija dle lenghe penutian a l'é na famija ëd lenghe parlà da le popolassion native dl'América setentrional.
Ant la classificassion ëd Joseph Greenberg, che a l'é stàita motobin criticà, le lenghe penutian a son ël branch dle lenghe penutian midem ëd la super-famija dle lenghe amerindie, parèj:
Le lenghe penutian
Le lenghe penutian a son:
Saint-Étienne-de-Tinée
Saint-Étienne-de-Tinée a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa da Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. A së stend për n'aira ëd 173,81 km², con (Stéphanois) 1323 abitant, scond ël censiment dël 2006, con na densità ëd 7.6 ab/km². 🇫🇮
Cadeilhan
Cadeilhan a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 8,43 km², con 100 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 11 ab/km².
🇫🇮
St. Joseph Island Airport
Ël St. Joseph Island Airport a l’é n'aeropòrt localisà a St. Joseph Island, Ontario, Canadà.
Lenga djambarrpuyngu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga djambarrpuyngu o Djambarrpuyngu a fa part ëd le lenghe australian-e e a l'é parlà dzortut an Australia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Djambarrpuyngu a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=djr
🇫🇮
Valeriana montana
Descrission
Sta bela pianta a l'ha na gamba drita, sovens peilosa e rossastra, ch'a riva a sinquanta-stanta cm. Le feuje basaj a son riunìe a rosëtta e a l'han na bela forma oval a lansa, mentre le feuje dë dzor a son butà opòste e a son na frisa pi strèite. Le fiorin-e a son biancastre, reusa o violet.
Ambient
A l'é comun-a ant ij pòst ùmid e ant ij giairon.
Fioridura
Da magg a agost.
Particolarità
Le piante dë sta famija-sì a l'han vaire propietà an comun. Ël nòm a riva dal latin VALERE, ch'a veul dì sté bin, e a s'arferiss a le proprietà curative dl'erba, ch'a l'é dzortut rinfrëscanta. La pianta a ven ëdcò dovrà ant la composission ëd vaire cosmétich.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Ringe
Ringe a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distrito ëd Grafschaft Bentheim, stat dla Bassa Sassònia.
A aparten al Samtgemeinde ëd Emlichheim.
Lenga traveller Scottish
Pais andoa a l'é parlà
La lenga traveller Scottish o Traveller Scottish a fa part ëd le lenghe nen classificà e a l'é parlà dzortut ant ël Regn Unì.
Esche
Esche a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Grafschaft Bentheim, stat dla Bassa Sassònia.
A aparten al Samtgemeinde ëd Neuenhaus.
Lenga traveller Scottish
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Traveller Scottish a peul esse:
Saint-Clair-sur-Galaure
45.26083°N, 5.14528°W
Lenga traveller Scottish
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=trl
Saint-Clair-sur-Galaure
Saint-Clair-sur-Galaure a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 15,3 km², con 248 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 16 ab/km².
Lenga traveller Scottish
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga gumatj
Pais an dova a l'é parlà
La lenga gumatj o Gumatj a fa part ëd le lenghe australian-e e a l'é parlà dzortut an Australia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Gumatj a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gnn
🇫🇮
Lenga Nyala Oriental
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Nyala Oriental o Nyala Oriental a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Kenya.<BR> <BR>
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nle
East Nyala language
Lenga waigali
Pais an dova a l'é parlà
La lenga waigali ò Waigali a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an Afgànistan.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Waigali a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wbk
Bjerkandera fumosa
thumb|right
Lenga waigali
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Bjerkandera fumosa
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an dzora a bion e suche ëd latifeuje.
Aribèrt (Ast)
Aribèrt, fieul ëd Gondoald, a l'é lë scond duca longobard d'Ast dont a l'é rivane 'l nòm.
Bjerkandera fumosa
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Bjerkandera fumosa (Pers.) P. Karst.
Aribèrt (Ast)
A l'é mòrt dël 662, ën lassand doj fieuj:
Bjerkandera fumosa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Ser
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Malaga (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
thumb|right|200px|La Tor dj'Adorni
Arferiment
🇫🇮
Davos
Davos a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 10.998 abitant. A së stend su na surfassa ëd 254,48 km², con na densità ëd popolassion ëd 43 abitant për km². A confin-a con coste comun-e: Arosa, Bergün/Bravuogn, Klosters-Serneus, Langwies, S-chanf, Susch, Wiesen.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Lenga tremembé
Pais andoa a l'é parlà
La lenga tremembé o Tremembé a fa part ëd le lenghe nen classificà e a l'é parlà dzortut ant ël Brasil.
Saint-Pierre-du-Mont (Calvados)
Saint-Pierre-du-Mont a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 4,94 km², con 84 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 17 ab/km².
Lenga tremembé
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tremembé a peul esse:
Saint-Pierre-du-Mont (Calvados)
🇫🇮
Lenga tremembé
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tme
🇫🇮
Apollosa
Apollosa a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Benevènt, con sirca 2.750 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 20 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 138 ab/km quadrà. A confin-a con Benevènt, Campoli del Monte Taburno, Castelpoto, Ceppaloni, Montesarchio, San Leucio del Sannio.
🇫🇮
Godepèrt (Pavìa)
Godepèrt, fieul d'Aribèrt, a l'é 'l tèrs duca longobard d'Ast dont a sia rivane 'l nòm.
Ëvnùit a esse 'l neuv sgnor d'Ast e ëd Pavìa dël 662 dapress a la mòrt dël pari, a l'é tramudasse a Pavìa, con Ast ch'a restava mach pì na dipendensa. La fòrsa polìtica e militar ëd Godepèrt a l'era cola 'd soa famija, an competission con j'àutre famije nòbij longobarde. Belavans për chiel, squasi sùbit dapress a che a l'avìo avù soa eredità ij doj fratej a son rusasse, e 'l Duca 'd Benevènt, Grimoald, a l'ha profitass-ne për rivé a Pavìa e massé Godepèrt, ën fasend-se chiel ësgnor dël pòst.
An finitiva Godepèrt coma duca a l'ha vivù e goernà pen-a chèich mèis.
Bibliografìa
🇫🇮
Cahuzac-sur-Adour
Cahuzac-sur-Adour a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 6,62 km², con 171 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 25 ab/km².
🇫🇮
Galeazzo Dagli Orzi
Biografìa
Galeazzo Dagli Orzi a l'era nassù a Orzi (adess Orzivecchi) dël 1492. A l'avìa travajà a Bressia come cansellié dal nòbil Mariotto Martinengo dla Pallata. As conòss nen l'ann ëd la mòrt.
Euvre
L'euvra dl'autor a l'é: A l'época ëd Galeazzo Dagli Orzi, la parlà ëd Bressia a jë smijava motobin a cola ëd Bérghem, përché le parlà padan-e a j'ero ancora nen tant diferensià.
La massera da bè
La "La massera da bè" a l'é na fròtola, na sòrt ëd travaj teatral an dova na massera a convins a padron-a a pijela a travajé. L'inissi:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
🇫🇮
Saint-Martin-d'Entraunes
Saint-Martin-d'Entraunes a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa da Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. A së stend për n'aira ëd 40,05 km², con (Saint-Martinois) 88 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 2 ab/km². 🇫🇮
Cabaleiros, Tordoia
San Xián ëd Cabaleiros a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Tordoia. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 962 abitant (488 fomne e 474 òm) distribuì an 7 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Cadeillan
🇫🇮
Giovanni Gandini
Biografìa
Giovanni Gandini a l'era nassù a Quinzano dël 1645. A l'era laureasse a Pàdoa dël 1667. A l'é mòrt dël 1712 o dël 1720.
Saon
Saon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 5,2 km², con 182 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 35 ab/km².
Lenga gupapuyngu
Pais an dova a l'é parlà
La lenga gupapuyngu o Gupapuyngu a fa part ëd le lenghe australian-e e a l'é parlà dzortut an Australia.
Saon
🇫🇮
Lenga gupapuyngu
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Gupapuyngu a peul esse:
Giovanni Gandini
Euvre
A l'é autor ëd na sòrt ëd catàlogh ëd le përson-e pì conossùe ëd sò pais.
Fred Buscaglione
thumb|right|200px|Fred Buscaglione Cantant e ator. Ferdinando (Fred) Buscaglione a l'era nassù a Turin ël 23 ëd novèmber dël 1921 e a l'é mòrt a Roma, an n'assident ëd vitura, a ses ore dla matin dij 3 ëd fërvé dël 1960. Dosentmila përson-e a l'han partissipà a sò funeral a Turin.
Saint-Didier-de-Bizonnes
45.46806°N, 5.35167°W
Fred Buscaglione
Canson pì conossùe
thumb|right|200px|La vitura 'd Buscajon dapress a l'assident
🇫🇮
Saint-Didier-de-Bizonnes
🇫🇮
Giovanni Gandini
Sonet
Ant ël "Sonet", Gandini a parla d'un batésim dël 10 ëd magg dël 1675. L'inissi:
Lenga kamviri
Pais an dova a l'é parlà
La lenga kamviri ò Kamviri a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an Afgànistan.
Giovanni Gandini
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
Lenga kamviri
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Kamviri a peul esse:
Giovanni Gandini
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga kamviri
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=xvi
🇫🇮
Lenga gupapuyngu
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=guf
🇫🇮
Lenga Nyore
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Nyore a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nyd
Apice
Apice a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Benevènt, con sirca 5.656 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 48 km², con na densità ëd popolassion ëd 118 ab/km². A confin-a con Ariano Irpino (AV), Bonito (AV), Buonalbergo, Calvi, Melito Irpino (AV), Mirabella Eclano (AV), Montecalvo Irpino (AV), Paduli, San Giorgio del Sannio, Sant'Arcangelo Trimonte, Venticano (AV).
🇫🇮
Klaipėda
Klaipėda ([[media:Lt-Klaipeda.oga|sgnaché sì për sente la pronunsia]]), a l'é la capital dla contà ëd Klaipėda, ant la munissipalità dla sità ëd Klaipėda. A son staje garantì ij drit ëd Magdeborgh, o drit ëd sità, ant l'ann 1254 o 1258.
🇫🇮
Lenga ritarungo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga ritarungo o Ritarungo a fa part ëd le lenghe australian-e e a l'é parlà dzortut an Australia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Ritarungo a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Georgsdorf
Georgsdorf a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Grafschaft Bentheim, stat dla Bassa Sassònia.
A aparten al Samtgemeinde ëd Neuenhaus.
"Weird Al" Yankovic
"Weird Al" Yankovic (nòm complet Alfred Matthew Yankovic) a l'era nà ai 23 oct 1959 a Downey, Califòrnia.
🇫🇮
Lenga truká
Pais andoa a l'é parlà
La lenga truká o Truká a fa part ëd le lenghe nen classificà e a l'é parlà dzortut an Brasil.
Aconitum napellus
Ambient
A chërse ant ij pra, sle rive dij torent, arlongh a malghe, teren rich, argilos, silicos fin a 2000 m.
Lenga truká
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Truká a peul esse:
Aconitum napellus
Fioridura
Da giugn a agost.
Lenga truká
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tka
Aconitum napellus
Particolarità
Conossùa fin da l'antichità com pianta velenosa, a l'era dovrà da Grech e Roman për anvelené le flece e për anvelené volp e luv. Dël Sincsent a l'era dovrà për curé la pugnure djë scorpion.
Lenga truká
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Aconitum napellus
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Giambattista Suardi
Matemàtich. Ël cont Giambattista Suardi a l'era nà a Bressia ai 9 ëd gené 1711, dal cont Fabrissi, ch'a vnisìa da na famija nòbil e rica dla sità. Ël pare a l'ha faje fé djë studi sota ij mej magìster ch'a-i ero antlora an sità. A l'ha tòst dësvlupà doe ëd soe grande passion, ch'a l'han compagnalo për tuta la vita: le litre e la mùsica, e l'ha amprendù a soné vàire strument a fià, dont a-j piasìa dzortut l'òboe.
Dël 1731 a l'ha tramudà a Pàdoa, pr'ëstudié drit an cola università, conforma al vorèj ëd sò pare. A l'é dotorasse vers la mità dël 1733. An coj agn a l'ha dzortut frequentà le lession dël fìsich e matemàtich Giovanni Poleni. Chità Pàdoa, a l'ha seghità a vive con la famija, an coltivand ij sò studi preferì. A travajava dzortut da sol, ma ëdcò an colaborassion con ij matemàtich Fortunato da Bressia e Federigo Sanvitali.
Për ij sò problema ëd salute a l'ha dovù bandoné l'òboe për passé ël violin.
Dlë dzèmber 1754 a l'é mòrtie sò pare e Suardi a l'ha decidù ëd fé un viage për rancontré vàire matemàtich avosà dij sò temp. A l'é stàit a Venessia, peui a Pàdoa për vëdde torna Poleni, a Bològna, andoa a l'ha frequentà Matteucci, e peui a Milan. Na maladìa a l'ha obligalo a torné a Bressia prima dël temp. Apress a l'é mariasse con na nobildòna venessian-a, Cecilia Curti, e a l'ha avù doe masnà, un mas-cc e na fumela.
A la fin dël 1766 Suardi a l'é vnù malavi e a l'é mòrt ai 2 ëd mars 1767.
La piuma geométrica
Suardi a l'ha anventà na piuma geométrica për dissegné curve sicloidaj. A cost utiss a son anspirasse dij costrutor dël Set-sent e dl'Eut-sent për na serie d'angign, da apliché al tornio o indipendent, ch'a podìo dissegné o gravé curve sicloidaj con gran precision e varietà ëd forme.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Saint-Martin-du-Var
Saint-Martin-du-Var a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 5,59 km², con 2 197 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 393 abitant al chilòmeter quàder.
A resta a la confluensa dl'Esterel con ël Var. 🇫🇮
Amorosi
Amorosi a l'é na comun-a dla region Campania, an provincia ëd Benevènt, con sirca 2.759 abitant. A së stend su na surfassa d'11 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 251 abitant për chilòmeter quadrà. A confin-a con Castel Campagnano (an provinsa ëd Caserta), Melizzano, Puglianello, Ruviano (an provinsa ëd Caserta), San Salvatore Telesino, Telese Terme. 🇫🇮
Lenga Logooli
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Logooli o Logooli a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Kenya.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Logooli a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=rag
Louro, Muros
Santiago ëd Louro a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Muros. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 1.297 abitant (625 fomne e 672 òm) distribuì an 5 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Muscicapa striata
thumb|right thumb|right
Carlo Girelli
Euvre
Ël Girelli a l'ha scivù ant la parlada bressian-a dzortut poesìe d'ocasion.
Dialogo contro la moda alla ghigliottina
Ant ël "Dialogo contro la moda alla ghigliottina", ël Girelli a prédica contra la Rivolussion fransèisa. L'inissi:
Sonet
Ant ël "Sonet", ël Girelli a presenta ël neuv Vësco intrant. La parlada bressian-a a l'é già cola moderna. L'inissi:
Stassion ëd Nissa Monfrà
La stassion ëd Nissa Monfrà a l’é la stassion feroviaria ch’a serv la comun-a ëd Nissa Monfrà.
AMIAT
right|120 px L’AMIAT (Azienda Multiservizi Igiene Ambientale - Asienda Multiservissi ëd Polissìa Ambiental ëd Turin, sossietà për assion) a l'é la sossietà che dal 1969 a l'é ancarià dël servissi dla polissìa dla sità ëd Turin.
Soe prinsipaj atività a son la polissìa dle stra e dij giardin, l'arcòlta diferensià, l'arcòlta e ël tratament dlë mnis. 🇫🇮
Carlo Girelli
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
🇫🇮
Stassion ëd Nissa Monfrà
A resta arlongh doi ferovìe: chila ch’a colega Lissandria con Cavlimor e chila ch’a colega Ast con Génoa.
Saint-Didier-de-la-Tour
45.55556°N, 5.48361°W
Stassion ëd Nissa Monfrà
A l'é stàita uvrìa ël 13 d’otóber dël 1864. 🇫🇮
Muscicapa striata
Descrission
Costo artìcol a l'é mach në sboss. Da finì.
Ben-nàit (vësco d'Ast)
Ben-nàit (an latin Benenatus), vësco d'Ast, a l'é atestà da soa presensa al Concili Roman dël 680, tenusse ij 27 ëd Mars. Soa firma a l'é restà ant sëj papé dël Concili.
Muscicapa striata
Ambient
Da finì.
Ben-nàit (vësco d'Ast)
Bibliografìa
🇫🇮
Muscicapa striata
Distribussion
Da finì.
Saint-Didier-de-la-Tour
Saint-Didier-de-la-Tour a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 14,63 km², con 1 419 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 96 ab/km².
Almens
Almens a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 221 abitant. As dëstend su na surfassa d'8,36 km², con na densità ëd popolassion ëd 26 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Churwalden, Fürstenau, Paspels, Pratval, Rodels, Scharans, Trans, Vaz/Obervaz.
Lenga sinhalèisa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga sinhalèisa ò Sinhala a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an Sri Lanka.
Lenga djimba
Pais an dova a l'é parlà
La lenga djimba o Djimba a fa part ëd le lenghe australian-e e a l'é parlà dzortut an Australia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Djimba a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=djb
🇫🇮
Kuršėnai
Kuršėnai ([[media:Kursenai.ogg|sgnaché sì për sente la pronunsia]]) a l'é na comun-a dla contà ëd Šiauliai, ant la munissipalità dël distret ëd Šiauliai. A son staje garantì ij drit ëd Magdeborgh, o drit ëd sità, ant l'ann 1947.
Lenga sinhalèisa
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Sinhala a peul esse:
Kuršėnai
🇫🇮
Lenga sinhalèisa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sin
🇫🇮
Almens
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman. 🇫🇮
Lenga uamué
Pais andoa a l'é parlà
La lenga uamué o Uamué a fa part ëd le lenghe nen classificà e a l'é parlà dzortut an Brasil.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Uamué a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Callian
Callian a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 7,91 km², con 50 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 6 ab/km².
Caillavet
Caillavet a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 14,58 km², con 164 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 11 ab/km².
Callian
🇫🇮
Caillavet
🇫🇮
Bondarzewia mesenterica
Descrission
Fonz anual, carnos, da sol o sovens fondù ansem a d'autri, a peul rivé a 5-20 cm ëd diàmetr e 3-4 dë spëssor. La surfassa da dzor a l'é peilosa, grotolùa, un pòch zonà, ëd color brun ocra; ij color a ven-o pi sombr ant ij fonz vej o sech. Ij bord a son ondolà, dël midem color dla surfassa. La surfassa poròida a l'ha un color bianch crem fin a ocra ciair, ij përtus a pa regolar, a rivo fin dzor la gamba. La carn a l'é elàstica, gorëgna peui fròla, spëssa 10-20 cm, con përfum ëd ninsola e savor amer. Ij tùboj a son bianch crem, a rivo an sla gamba e a son spess 2-10 mm. La gamba a l'é longa 4-6 cm e spëssa 3-5, da sola o fondùa con le gambe vzin-e e a finiss ant un còrp sot tèra.
Ambient
A chërs al pé ëd le conìfere.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga maldivian-a
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Maldivian a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=div
🇫🇮
Saint-Sauveur-sur-Tinée
Saint-Sauveur-sur-Tinée a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa da Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. A së stend për n'aira ëd 32,28 km², con (Blavets) 337 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 10 ab/km². 🇫🇮
Byssoporia terrestris
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an sla tèra, a smija che a forma associassion micorisiche con latifeuje e conìfere.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Byssoporia terrestris (DC.) M.J. Larsen & Zak.
🇫🇮
Saonnet
Saonnet a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 5,36 km², con 177 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 33 ab/km².
🇫🇮
Carlo Levi
thumb|right|200px|Carlo Levi Scritor an lenga italian-a e pitor.
Carlo Levi a l'era nassù a Turin ël 29 ëd novèmber dël 1902 e a l'é mòrt a Roma ël 4 ëd gené dël 1975.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga djinang
Pais an dova a l'é parlà
La lenga djinang o Djinang a fa part ëd le lenghe australian-e e a l'é parlà dzortut an Australia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Djinang a peul esse:
Ficedula albicollis
thumb|right
Lenga djinang
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dji
🇫🇮
Ficedula albicollis
Ficedula albicollis
thumb|right|Vàire sòrt ëd Ficedula da 'n dissègn d [[Johann Friedrich Naumann. La albicollis a resta cola pì sota.]] Órdin:  ---<BR> Famija: ---<BR> Géner:  ---<BR> <BR> <BR> <BR> <BR>
Ambient
Da finì. <BR>
Distribussion
Da finì. <BR>
Lage
Lage a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Grafschaft Bentheim, stat dla Bassa Sassònia.
Lenga Masaba
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Masaba a peul esse:<BR> <BR>
Lenga veddah
Pais an dova a l'é parlà
La lenga veddah ò Veddah a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an Sri Lanka.
Lenga Masaba
Classificassion
<BR>
Sassy
Sassy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 9,7 km², con 194 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 20 ab/km².
Lage
A aparten al Samtgemeinde ëd Neuenhaus.
Sassy
🇫🇮
Lenga Masaba
Còdes ISO
<BR>
Lenga veddah
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Veddah a peul esse:
Sainte-Anne-sur-Gervonde
45.50028°N, 5.23417°W
Sainte-Anne-sur-Gervonde a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 7,67 km², con 399 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 52 ab/km².
Lenga veddah
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ved
🇫🇮
St. Paul Airport (Alberta)
Ël St. Paul Airport a l’é n'aeropòrt localisà a St. Paul, Alberta, Canadà.
Lenga Masaba
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=myx
Tribù germàniche
thumb|right|[[Thor|Thor/Donar, Divinità germànica dla lòsna, simbolegìa da sò martel, Mjolnir. Pitura ëd Mårten Eskil Winge, anv. 1872.]] As dis Tribù germàniche n'ansem ëd popolassion ch'a parlavo dle lenghe indo-europenghe, originarie dël Nòrd Euròpa e unificà da sò parlé dle lenghe germàniche, ch'a son derivà da 'nt la lenga comun-a germànica dij temp dl'Eta dël Fèr pre-roman-a. A son rivà ant la storiografìa ossidental mach ant ij darié temp dl'imperi roman, dzortut coma soldà mersenari, e dont i l'oma pa vàire dat dij temp anans ch'a rivèisso an contat coj roman. La definission a resta an broa antra lenghìstica e stòria, e soèns jë studios a discuto se na popolassion ëd cole che jë stòrich roman e peui arnassimentaj a ciamavo germàniche a fusso peui germàniche da bon.
Airola
Airola a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Benevènt, con sirca 7.536 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 14 km², con na densità ëd popolassion ëd 538 ab/km². A confin-a con Arpaia, Bonea, Bucciano, Forchia, Moiano, Paolisi, Rotondi (AV).
🇫🇮
Tribù germàniche
A resta dzortut malfé dé dle definission s-ciapà për via ch'as trata ëd gent che soèns a restavo identificà dzortut an sens polìtich, coma unificà sot a un cap. Na vira che sò cap a-i fussa pì nen na popolassion a la podìa passé a esse anglobà ant n'àutra tribù. Ij German midem a l'avìo l'idèja dë rivé tuti dal midem pòst e dal midem sangh, ma as peul nen disse ch'a-i fussa na cossiensa nassional, étnica ò religiosa ant ël sust modern dl'espression. As tratava pitòst ëd na cultura oral tribal spantià. An efet le popolassion intrà an contat coj roman a l'avìo vàire trat culturaj e religios an comun, contut che djë studios dël dì d'ancheuj a contesto che dadré a sòn a-i fussa ëdcò n'unità étnica.
Le gent germàniche a son bogiasse për l'Euròpa dla tarda antichità e dl'àut medioev. Soe lenghe a son ëvnùite dominante longh ij confin roman (Àustria, Gërmania, Pais Bass e Anghiltèra), ma ant ël rest dle provinse roman-e ossidentaj, ij German imigrà a l'han anandiasse a parlé dij dialèt latin (romanz). An dzorpì, tute le gent germàniche a la fin dle fin a son ëstàite cristianisà, ant na manera ò 'nt l'àutra.
Ij German a son rivà coma part ëd la trasformassion ëd l'imperi roman an lòn ch'a l'é peui stàita l'Euròpa medioeval, contut che al dì d'ancheuj la mitologìa arnassimental ch'a-j vorìa responsabij dël droché dl'imperi e anvasor a l'abia përdù sò sust. A l'é pitòst tratasse ëd na mecànica sossial e econòmica complessa, ch'a l'ha mnà ij roman a amporté gent foresta a tribù antreghe, dzortut për avej dij militar a bon pat. Comsëssìa, sò tramudesse ant ël mond roman a l'ha giutà a dësvlupé n'identità, na stòria e na cultura ch'a son ëvnùite motobin pì larghe dij confin lenghìstich germànich europengh.
Etnònim
La paròla latin-a Germani a la smon vàire etimologìe possìbij. Coma agetiv, germani a resta ël plural ëd germanus (da germen, "smens" ò "but"), ch'a l'ha 'l sust ëd "parent". Coma etnònim, sta paròla as treuva la prima vira dël 223 aGC, ant l'iscrission Fasti Capotolini, DE GALLEIS INSVBRIBVS ET GERM, andoa a podrìa 'cò mach arferisse a gent "parente", visadì parente dij Gaj. S'a fussa mai che ël nòm pròpi Germani a vnisèissa da sòn, a podrìa esse vnùit a dovresse për via che ij roman a l'avìo soèns fàit l'esperiensa dë trové dle tribù germàniche coma anlià dij Selt.
Ël prim a dovré la paròla col sust ëd "gent dla Germania, ch'a son diferent daj Gaj" a l'é Giulio Céser. E con sòn a podrìa esse n'amportassion da 'nt le lenghe séltiche, e as traterìa ëd n'esònim aplicà a le tribù germàniche, basà ant sla paròla ch'a vorìa dì "avzin". Coma tersa ipòtesi a-i é cola che a ven-a da 'nt ël nòm dla tribù dj'Hermunduri. Tàcit a dis ch'a sarìa stàit ël nòm ëd na tribù sola, e che peui sta tribù a l'avrìa cambià nòm na vira che ij roman a l'avìo gia tacà a dovrelo con un sust general, mach ch'a-i é pa gnun-a preuva che sòn a sia rivà da bon.
L'idèja che 's nòm a ven-a dal gàlich për "avzin" a part dal La rèis pròto-indoeuropenga corispondenta a podrìa avej la forma *khar-, *kher-, *ghar-, *gher-, "taj", dont a-i riva ëdcò la forma hitita kar-, "taj", e ël grèch caràter.
A smija che le tribù germàniche a l'avèisso pa na paròla për ciamesse daspërlor tùit ansema ("endònim") ën gavand via ij nen-germànich. Però na paròla për ciamé ij nen-germànich a-i era (e as dovrava dzortut për ij selt, ij roman, ij grech e tùit ij sitadin dl'imperi roman). Lor-lì as disìo *walha-.
La paròla a l'é restà an vàire nòm modern coma:
La forma general *þiuda- "gent" (ch'as treuva an vàire nòm ëd përson-a, coma Thiud-reks e ëdcò ant l'etnònim djë Svedèis da na derivassion da 'nt ël Vej Anglèis Sweo-ðēod) a l'é pa na designassion ëd lor midem coma gent separà. Comsëssìa, l'agetiv derivà, *þiudiskaz, "popular" (dont a-i ven "tedësch"), già dël 786 dGC a l'era dovrà për dì dla lenga dla gent, coma diferenta da 'nt ël latin. La paròla a l'é restà
Da 'nt j'anviron dl'875 dGC, peui, jë scritor latin a taco a definì le lenghe germàniche con l'agetiv teutonicus. Da sòn a ven-o le forme moderne derivà ch'a-i son anco' an vàire lenghe, e ch'a l'han mai ël sust ëstrèit dla tribù dij Tevton, batùa daj roman ant la Bataja d'Aquae Sextiae dël 102 aGC.
Classìfica
thumb|250px|Detaj ëd l'[[iscrission rùnica d'Uppland 871 (sécol ch'a fa XII dGC)]] Ël concet ëd "Germànich" coma etnìa distinta a l'é stait fortì la prima vira da l'antich geògraf grech Strabon, ch'a butava daspërlor ij barbar dl'Euròpa setentrional, ën disend ch'a j'ero pa Selt. Posidonius, ch'as sapia, a sarìa stàit ël prim a dovré ës nòm, anviron l'80 aGC, an sò lìber ch'a fa 30, lìber che peui a l'é përdusse. I lo soma për via dël quart lìber d'Athenaeus, che anviron al 190 dGC a fa na sitassion ëd Posidonius, ën arportand-ne 'l frament "ij German a mesdì a mangio carn rustìa e làit, e sò vin as lo bèivo sensa pa mës-celo con l'eva".
Dël I sécol aGC, jë scrit ëd Giulio Céser, Tàcit e àutri scritor roman a smonìo na division dle gent ch'a parlavo germanich an partìe ëd tribù basà ant j'anviron:
Ij fieuj ëd Mannus: Istvaeones, Irminones e Ingvaeones tùit ansema a-j diso tribù germàniche ossidentaj, e le gent germàniche ch'a son restà an Scandinavia a jë diso tribù germàniche setentrionaj. Da ste tribù a son dësvlupasse vàire dialèt diferent, ch'a l'han fàit da fondamenta për le lenghe germàniche dël dì d'ancheuj.
Sta division geogràfica antra àree setentrionaj, orientaj e ossidentaj a l'é na division fàita da ij lenghìsta dël dì d'ancheuj. Vàire studios grech antich a fasìo mach na distinsion antra Selt e Schit, ant ël Nord-òvest e Nordest dël Mediteran, e sta classìfica-sì a l'é restà motobin dovrà ant la literatura greca bele fin a la Tarda Antichità. J'etnògraf grech e latin (coma Tàcit, Plinio 'l Vej, Toloméo e Strabon) dij prim doj sécoj dapress a Gesù Crist a fan la lista dle gent ch'a conto për germànich longh Elba, Ren, Danubi e Vìstola, e ant sël Mar Bàltich. Tàcit a në conta 40, Toleméo 69. Dël prim sécol, l'etnografìa clàssica a dis Suebi vàire tribù diferente. A smija che 's nòm-lì a fussa bele che antramentr ch'a-j pijava 'l pòst a l'etnònim general Germànich.
Brocos, Agolada
San Miguel ëd Brocos a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Agolada. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 101 abitant (48 fomne e 53 òm), distribuì an 5 grup ëd popolassion.
Tribù germàniche
Cultura
Ch'a varda ëdcò
Organisassion polìtica
Le tribù germàniche a restavo andipendente l'un-a da 'nt l'àutra, sota a 'n rè ereditari (ch'a varda rè germànich). Sti rè a smija ch'a disèisso d'esse ij dissendent dij mìtich fondador dle tribù, dont chèich nòm a l'é rivane:
Le tribù as butavo ansema dapress al valor d'un cap militar ò d'un clan famijar, dont amportansa a l'era assé për fé da identificativ sossial. Mòrt-ie (ò batù an bataja) 'l cap, soèns a-i rivava che ij clan ch'a formavo na tribù as n'andèisso për sò cont, a giontesse ai clan d'un cap pì prestigios. Vàire dle tribù ch'as consìdero coma étniche, a podrìo esse stàite, an efet, mach dle confederassion ëd clan sensa na gran unità originaria, che peui (për cole ch'a son durà assé për felo) a peulo avèj anandià ël dësvlup ëd na cultura soa, ën ëvnisend dj'entità stòriche dont a l'é salvasse la memòria coma popolassion.
Sistema dij valor
Ij german a restavo, coma squasi tute le culture tribaj, dominà dal concet ëd l'onor andividual e familiar. Antra ij trat antropològich dominant ëd la cultura sossial dle tribù germàniche (ch'a restavo motobin part ëdcò dla cultura roman-a), a-i son element coma onor personal, vendeta obligatòria dij tòrt antra famije, gelosìa sessual, superstission e via fòrt.
La differensa fondamental antra roman a german a l'era nen tant ant la concession dël valor dla përson-a, ma pitòst an col dl'organisassion sossial midema. Cola roman-a, ën derivand da cola greca, a l'era basà ant sla sità coma mascheugn, visadì ant sël concet che la vita urban-a a fussa nen natural, e ch'a l'andèissa preservà an continuo con dij rituaj màgich d'agregassion. Për ij german l'unità d'agregassion fondamental a l'era pitòst ël clan, coma ansema ëd famije amparentà ò colegà antra lor da vàire anteressi. Se për ij roman l'esistensa ëd partì (tant sossiaj che polìtich) a restava un maleur ch'a-j fasìa darmagi a lë stat, për ij german as tratava dla condission natural dle còse.