cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lenga tarahumara sentral
Pais andoa a l'é parlà
La lenga tarahumara sentral o Tarahumara sentral a fa part ëd le lenghe uto-aztecan e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tarahumara sentral a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tar
🇫🇮
Brossasch
thumb|left|Panorama Brossasch (Brossasco an italian) a l’é un comun ëd 1.109 abitant dla provincia ëd Coni.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Bartolomeo Beoletto (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Carobbio degli Angeli
Carobbio degli Angeli (Caròbe di Àngei an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 4.697 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem.
Brossasch
Anliure esterne
🇫🇮
Carobbio degli Angeli
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Ondei (dal 06/06/2016).
Arferiment
thumb|left|300px|Ël Castel ëd j'Àngej 🇫🇮
Teheran
290px|miniatura|Teheran Teheran a l'é la capital ëd l'Iran. La sità a resta an na conca a 1500 méter d'autëssa.
A conta 7.797.520 abitant (2006).
🇫🇮
Lenga candoshi-shapra
Pais an dova a l'é parlà
La lenga candoshi-shapra o Candoshi-Shapra a l'é un-a dle lenghe isolà e a l'é parlà dzortut an Perù.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Candoshi-Shapra a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cbu
🇫🇮
Fransesch Verasis ëd Castion
Fransesch Verasis, cont ëd Castion, a l'era nassù a Turin ij 9 d'avril dël 1826. Scudié e cap dël gabinet particolar ëd re Vitòrio Emanuel II, a l'é dzortut conossù për avèj marià Virginia Oldoini Rapallini, la contëssa ëd Castion. Da chila a l'ha avù un fieul, Giòrs. A l'é mòrt a Stupinis ij 31 ëd maj dël 1867, durant ij preparativ dle nòsse dël Duca d'Osta. 🇫🇮
Archimede
thumb|200px|right|Archimede, pitura ëd D. Fetti (1620) Archimede a l'é stàit ansema a Euclid ël pì grand matemàtich dl'antichità e a l'ha dàit d'amportante contribussion a la fìsica. A l'era nassù a Siracusa dël 287 aGC anviron, fieul ëd l'astrònom Fèida, e a l'é mòrt ambelelà dël 212 aGC anviron, durant l'assedi dël general roman Marcel ant la sconda guèra pùnica.
La Thuile (Val d'Osta)
center|550px
Archimede
A Siracusa, ël goern a-j ciamava soens consèj, dagià che soa abilità d'arzòlve dij problema teòrich e técnich a l'era arconossùa da tuti. Soe anvension, cissà da soe dëscuverte dle laj dla fìsica, a l'han anciarmà ij sò contemporani e a l'han fàit ëd chiel un përsonage legendari.
La Thuile (Val d'Osta)
La Thuile (La Tchouiille an franch-provensal) a l'é un comun dla Val d'Osta ëd 761 abitant, an sla stra dël Cit San Bernard.
Archimede
La conta dla mòrt
Durant l'atach roman a Siracusa, ël general Marcel a l'avìa comandà ai sò tropié ëd salvé la vita d'Archimede. Un ëd lor-sì a l'é intrà a ca dël siensià antramentre che Archimede a l'era an camin ch'a studiava na figura geométrica dissegnà an sël seul sabios. Chiel-sì a-j dis al soldà ëd ten-se leugn, për nen ruiné ël gràfich. Ël soldà, ofèis, a l'ha massalo.
Costa-sì a l'é la conta romanzà ch'a l'é rivane an sla mòrt d'Archimede. Tutun a smija pì bel fé che l'arzultà tràgich a sia stàit determinà dal zanzij dij soldà për j'angign e j'utiss pressios d'Archimede.
Lenga Amdang
Lenga Amdang
Archimede
La conta dla mòrt
Ij roman a l'han antlora fabricaje na tomba anté ch'a-i era dissegnà, conforma a sò vorèj, na sfera anscrivùa ant un cilìnder.
Port Simpson Water Aerodrome
Ël Port Simpson Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Port Simpson, Columbia Britànica, Canadà.
La Thuile (Val d'Osta)
Nòm
Durant ël fassism ël comun as ciamava Porta Littoria.
Lenga Amdang
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Amdang o Amdang a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment an Ciad.
Archimede
La conta dla mòrt
Ciceron a conta con emossion, an Tusclanarum disputationum, ëd cand ch'a l'ha torna dëscoatà la tomba d'Archimede, dlë 75 aGC.
Soe arserche
Soe contribussion a la matemàtica a rësguardo l'aritmética e la geometrìa e a son conossùe mersì a le litre che a mandava ai matemàtich pì competent ëd soa época.
Ij travaj ant l'aritmética a j'ero tratà an doe litre, dont un-a a l'é spërdusse. A rësguardavo la numerassion, dzortut la manera d'esprime dij nùmer grand.
Arconossend che la numerassion greca a përmetìa pà ëd sorpassé 10^8, Archimede a consìdera ës nùmer tanme n'unità dë sconda categorìa; a peul antlora scrive ij nùmer fin-a a 10^{16}, ch'a trata 'me n'unità ëd tersa categorìa e anans parèj. A deuvra ës métod për dé në stim dij gran ëd sabia ch'as peulo buté ant l'univers e a treuva 10^{51}. Cost métod ëd numerassion a buta për la prima vira an relassion na sequensa aritmética e na sequensa geométrica, lòn ch'a l'é un prim pass vers ël logaritm.
Lë studi dël sercc a lo men-a a dé n'aprossimassion ëd π. Për fé sòn, a anscriv e a sircoscriv al sercc un polìgon regolar ëd novantesses bande, lòn ch'a-j fa trové.
A càlcola l'àrea dël sercc, dl'eliss e dla surfassa contnùa antra n'arch ëd paràbola e la còrda ch'a lo sotend.
A men-a në studi detajà dla spiral ch'a pòrta sò nòm.
Archimede a considerava sò travaj an sle sfere e ij cilìnder tanme soa ciadeuvra. As compon ëd sessanta proposission rangià an doi lìber. Ambelessì as treuvo ij cont d'àree e volum: piràmid, còno, sfere e via fòrt. A oten che la sfera a l'ha për àrea e volum ij doi ters ëd coj dël cilìnder sirconscrit.
A sërca dë spartì na sfera con un pian an manera d'oten-e un rapòrt prefissà antra ij volum; sòn a lo men-a a studié l'equassion e a armarché che costa-sì a l'ha na rèis real positiva mach con b< \frac a3.
An sò lìber an sla mecànica a l'é ëdcò autor d'arserche an sij barissènter.
Ëdcò ij sò travaj an fìsica a son motobin varià e a rësguardo la stàtica, la mecànica, l'idrostàtica e l'òtica.
Con la mòrt d'Archimede as sara l'época fiamenga dla matemàtica clàssica.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga Amdang
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=amj
Lenga Anjam
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Anjam o Anjam a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
La Thuile (Val d'Osta)
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mathieu Ferraris (dal 18/05/2015).
Lenga Anjam
Classificassion
<BR>
La Thuile (Val d'Osta)
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Lenga Anjam
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=boj
Kratzeburg
Kratzeburg a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Mecklenburgische Seenplatte, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 54.66 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 526 abitant.
Hygrophoropsis aurantiaca
thumb|right thumb|right thumb|right
Descrission
Capel fin a 8 cm, vlutà, da giàun a groson. Bòrd un pòch scanalà. Lamele s-ciasse, fin-e, forcà, dël midem color o ciàire. Gamba àuta fin a 7 cm e larga fin a 0,3 cm, un pòch dël midem color, pì o men an-neirenta. Carn mòla.
Pescolanciano
Pescolanciano a l'é na comun-a dla region Molise, provincia d'Isernia, con sirca 1001 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 33 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 30 ab/km quadrà. A confin-a con Agnone, Carovilli, Chiauci, Civitanova del Sannio, Miranda, Pietrabbondante e Sessano del Molise.
🇫🇮
Hygrophoropsis aurantiaca
Ambient
A chërs dzortut sota le conìfere.
Comestibilità
A peul esse velenos.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Hygrophoropsis aurantiaca (Wulf. : Fr.) Fries
Doissin
45.50028°N, 5.42444°W
Doissin a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 8,45 km², con 616 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 72 ab/km².
San Fiorano
San Fiorano (San Fiuràn an dialèt lodisan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 1.822 abitant, ant la provinsa ëd Lòd.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mario Ghidelli (dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|230px|Ël castel 🇫🇮
Voulpaix
Voulpaix a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 11,55 km², con 368 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 31 ab/km².
Lenga canichana
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Canichana a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=caz
🇫🇮
La Tour-de-Trême
La Tour-de-Trême a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Friborgh, con sirca 3.567 abitant. A së stend su na surfassa d'11,42 km², con na densità ëd popolassion ëd 312 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Broc, Bulle, Gruyères, Le Pâquier, Morlon.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é ël Fransèis. 🇫🇮
Lenga Bongu
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bongu a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bpu
Lenga tarahumara sud oriental
Pais andoa a l'é parlà
La lenga tarahumara sud oriental o Tarahumara sud oriental a fa part ëd le lenghe uto-aztecan e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tcu
🇫🇮
Omphalotus olearius
Ambient
A chërs a bocc dzora a suche ëd latifeuje.
Comestibilità
Velenos.
Port Stanton - Sparrow Lake Water Aerodrome
Ël Port Stanton - Sparrow Lake Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Port Stanton, Ontario, Canadà.
Oyace
Nòm
Durant ël fassism, dal 1939 al 1945, ël comun a l'é ciamasse Oiasse.
Val de Sangorza, Agolada
Santa María ëd Val de Sangorza a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Agolada. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 118 abitant (68 fomne e 50 òm), distribuì an 8 grup ëd popolassion.
Oyace
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Remo Domaine (dal 24/05/2010, second mandà dal 27/05/2015).
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Voyenne
Voyenne a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 13,97 km², con 284 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 20 ab/km².
🇫🇮
Préaux-Bocage
Préaux-Bocage a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 4,41 km², con 97 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 22 ab/km².
🇫🇮
Bishkek
150px|right Bishkek a l'é la capital dël Kirghizistan.
A conta 900.000 abitant (2005).
🇫🇮
Lenga cayubaba
Pais an dova a l'é parlà
La lenga cayubaba o Cayubaba a l'é un-a dle lenghe isolà e a l'é parlà dzortut an Bolivia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Cayubaba a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cyb
Magna Charta
La Magna Charta (ël nòm complet a l'era Magna charta libertatum) a l'é stàit ël prim ducument che a l'ha arcgnòssù le libertà dl'òm. La Magna Charta a l'é stàita 'na concession dël re Gioàn d’Anghiltèra a ij sò baron, fàita a Runnymede ël 15 giugn 1215. 🇫🇮
Loasseu
Loasseu o Loasseul (Loazzolo an italian) a l’é un comun ëd 360 abitant dla provincia d'Ast, ant le Langhe.
Curiosità
Ij sò abitant a son ëstranomà capron e comaròt.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Oscar Grea (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Fur
Lenga Fur
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Fur o Fur a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment an Sudan.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Fur a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Lenga Pana (Grusi)
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Pana (Grusi) o Pana (Grusi) a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Burkina Faso.<BR> <BR>
Lenga Fur
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=fvr
Lenga Pana (Grusi)
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Pana (Grusi) a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pnq
Domarin
45.58639°N, 5.245°W
Domarin a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 2,99 km², con 1428 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 477 ab/km².
Carona
Carona (Caruna an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 326 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem.
Domarin
🇫🇮
Pescopennataro
Pescopennataro a l'é na comun-a dla region Molise, provincia d'Isernia, con sirca 386 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 18 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 21 ab/km quadrà. A confin-a con Agnone, Borrello (CH), Capracotta, Rosello (CH), Sant'Angelo del Pesco.
Carona
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giancarlo Pedretti (da 12/06/2017; dagià sìndich dal 1990 al 1999).
Arferiment
thumb|left|330px|Panorama dël pais 🇫🇮
Pescopennataro
🇫🇮
Cypripedium calceolus
Descrission
A l'é na pianta ch'as peul pa confondse për soa fusmija motobin particolar. A l'é auta da quaranta a sinquanta cm, con feuje longhe verd smerald a lansa, da tre a sinch për gamba, con nervadura, con le fior formà da un prim gir ëd doi sépaj color brun viòla, da un gir ëd pétaj dël midem color e dal label motobin gròss e giaun.
Ambient
A-j piaso ij teren calcaros e giairos, ij sotbòsch ùmid ëd latifeuje, conìfere e fò, ant j'Alp e j'Apenin setentrionaj.
Fioridura
Da magg a giugn.
Particolarità
A l'é mnassà përchè a l'é cujìa tròp, për la blëssa dle soe fior. Ël nòm dë st'orchidea a riva da la forma dël label ëd sota che a arcòrda na pantofla (an grech pedion e an latin calceolus). A l'é ëdcò conossùa com scarpëtta 'd Vénere. J'indian d'América a dovravo la rèis contra le maladìe nervose e ël mal ëd testa.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Cendras
Cendras a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 12,86 km², con 1 952 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 151 ab/km².
Arpaillargues-et-Aureillac a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 13,67 km², con 785 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 57 ab/km².
🇫🇮
Lenga tarahumara setentrional
Pais andoa a l'é parlà
La lenga tarahumara setentrional o Tarahumara setentrional a fa part ëd le lenghe uto-aztecan e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tarahumara setentrional a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=thh
🇫🇮
Northern Tarahumara language
Vregny
Vregny a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 4,5 km², con 102 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 22 ab/km².
🇫🇮
La Verrerie
La Verrerie a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton ëd Friborgh, con sirca 930 abitant. A së stend su na surfassa ëd 13,42 km², con na densità ëd popolassion ëd 69 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Le Flon, Saint-Martin, Sâles, Semsales, Vuisternens-devant-Romont.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é ël Fransèis. 🇫🇮
Lenga Sam
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Sam o Sam a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Sam a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=snx
Epissiclòida
L'epissiclòida a l'é la curva generà dal moviment d'un pont N vincolà a 'n sercc ch'a rola sensa fërté a l'estern ëd na sirconferensa fissà.
Si R a l'é ël raj dla sirconferensa fissa, r ël raj ëd cola mòbil e a a l'é la distansa d' N dal sènter dla sirconferensa mòbil,
Bozzolo
Bozzolo (Bòsul an dialèt mantoan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 4.209 abitant, ant la provinsa ëd Màntoa.
Epissiclòida
Cas particolar
🇫🇮
Bozzolo
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Torchio (dal 12/06/2017, dagià sìndich dal 2014 al 2016 e sìndich dë Spineda dal 1990 al 2004).
Arferiment
thumb|left|300px|La cesa parochial ëd San Pé 🇫🇮
Pollein
Pollein a l'é un comun dla Val d'Osta ëd 1.569 abitant.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Angelo Filippini (dal 24/06/2013, second mandà da l'11/05/2015).
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Lenga tarahumara sud ossidental
Pais andoa a l'é parlà
La lenga tarahumara sud ossidental o Tarahumara sud ossidental a fa part ëd le lenghe uto-aztecan e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tarahumara sud ossidental a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=twr
🇫🇮
Southwestern Tarahumara language
Wokuhl-Dabelow
Wokuhl-Dabelow a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Mecklenburgische Seenplatte, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 46.15 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 576 abitant.
Sità dël Kuwait
200px|thumb|right|Panorama Sità dël Kuwait a l'é la capital dël Kuwait.
A conta 305.694 abitant (1998).
Lenga centúúm
Pais an dova a l'é parlà
La lenga centúúm o Centúúm a l'é un-a dle lenghe isolà e a l'é parlà dzortut an Nigeria.
Le Pré-d'Auge
Le Pré-d'Auge a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 10,72 km², con 654 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 61 ab/km². 🇫🇮
Lenga centúúm
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Centúúm a peul esse:
Pettoranello del Molise
Pettoranello del Molise a l'é na comun-a dla region Molise, provincia d'Isernia, con sirca 426 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 15 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 28 ab/km quadrà. A confin-a con Carpinone, Castelpetroso, Castelpizzuto, Isernia, Longano.
Lenga centúúm
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cet
Pettoranello del Molise
🇫🇮
Lenga centúúm
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Pàdoa
Pàdoa (Padova an italian) a l'é na sità dël Véneto ëd 211.632 abitant, capleugh dl'omònima provincia.
Aministrassion
thumb|right|200px|La basìlica ëd Sant Antòni Ël sìndich a l'é Ivo Rossi (dal 28/04/2013).
Sità gemelà
Pàdoa a l'é gemelà con:
Arferiment
🇫🇮
Beirut
150px|right Beirut a l'é la capital dël Lìban.
A conta 1.200.000 abitant (2005).
Anliure esterne
🇫🇮
Anos, Cabana de Bergantiños
🇫🇮
Lenga gilyak
Pais an dova a l'é parlà
La lenga gilyak o Gilyak a l'é un-a dle lenghe isolà e a l'é parlà dzortut an Russia (Asia).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Gilyak a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=niv
🇫🇮
Lenga Duduela
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Duduela o Duduela a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Duduela a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=duk
Chusclan
Chusclan a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 13,23 km², con 908 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 68 ab/km².
🇫🇮
Lenga tepehuan, setentrional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga tepehuan, setentrional o Tepehuan, setentrional a fa part ëd le lenghe uto-aztecan e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tepehuan, setentrional a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Northern Tepehuan language
Carvico
Carvico (Carvìch an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 4.656 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Locatelli (dal 27/05/2014).
Sità gemelà
Carvico a l'é gemelà con:
Arferiment
thumb|left|300px|La cesa parochial ëd San Martin 🇫🇮
Lenga Mimi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Mimi o Mimi a fa part dle lenghe nilo-saharian-e e a l'é parlà specialment an Ciad.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Mimi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=miv
Naypyidaw
Naypyidaw a l'é la capital dël Myanmar.
A conta 100.000 abitant (2006).
🇫🇮
Primula auricula
Descrission
A l'é na pianta erbosa da la fusmija a bocc, auta da sinch a vintesinch cm, con feuje basaj a spiral e a rosëtta, spatolà e arotondà an ponta, carnose e squasi gorëgne. A l'han la pàgina dë dzora seulia e verd lùcid, cola ëd sota verd sbiadì, bòrd dentà an ponta e ëd color bianch-sbiadì. Le fior a son pendèise, giaune, con n'anel biancastr al sènter e con fojëette a l'atach, con un përfum dlicà.
Ambient
A chërs an sij teren rocos da 300 a 2600 m, an sle ròche vërticaj, ant j'arpar sot ròca, ant ij pra rasà; a l'ha pi car ij teren calcaros opurament calcaros-silicos, con PH bàsich e teren pòver.
Fioridura
Da avril a luj.
Particolarità
Auricula a veul dì orija an latin e a s'arferiss a la forma dle feuje ch'a arcòrdo j'orije dj'ors.
Le Châtelard
Le Châtelard a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël Canton ëd Friborgh, con sirca 342 abitant. A së stend su na surfassa ëd 7,48 km², con na densità ëd popolassion ëd 46 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Grangettes, Marsens, Massonnens, Sorens, Villorsonnens.
Paxillus involutus
thumb|right thumb|right
Le Châtelard
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é ël Fransèis. 🇫🇮
Vuillery
Vuillery a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 1,09 km², con 24 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 22 ab/km².
Paxillus involutus
Ambient
A chërs ant ij bosch e ant l'erba, un pòch daspërtut.
Vuillery
🇫🇮
Paxillus involutus
Comestibilità
Velenos. Ch'as fasa bin atension, përchè a l'era e miraco a l'é ancora consumà an vàire part ëd Piemont. A l'é na costuma da evité assolutament.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Paxillus involutus (Batsch) Fries
Prêtreville
Prêtreville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 11,31 km², con 328 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 29 ab/km². 🇫🇮
Kuala Lumpur
Kuala Lumpur a l'é la capital constitussional dla Malaysia.
A conta 1.800.674 abitant (2004).
Leu anteressant
🇫🇮
Grassan
Grassan (Grazzano Badoglio an italian) a l’é na comun-a ëd 635 abitant dla provincia d'Ast.
Nòm
Ël comun a l'é ciamase Grazzano Monferrato fin al 1939, quand a l'han cangiaje 'l nòm an onor ëd Pietro Badoglio, Maressial d'Italia, nassù a Grassan dël 1871.
Portage La Prairie (North) Airport
Ël Portage La Prairie (North) Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Portage La Prairie, Manitòba, Canadà.
Grassan
Stòria
An época roman-a, a restava ant sla stra ch'a colegava Ast con Vardagate e sò topònim a ven da 'nt un nòm gentilissi roman, Grattius, donca as peul pensesse ch'as tratèissa ëd na vila ëd campagna ëd na famija dë sgnor. Dël sécol ch'a fa XI a smija che 'l pais a restèissa ël confin setentrional dla Diòcesi d'Ast.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Rosaria Lunghi (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Arferiment
🇫🇮
Bredenfelde
Bredenfelde a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Mecklenburgische Seenplatte, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 8.58 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 186 abitant.
Lenga Ogea
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Ogea o Ogea a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion ëd l'Ogea a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=eri
Lenga itonama
Pais an dova a l'é parlà
La lenga itonama o Itonama a l'é un-a dle lenghe isolà e a l'é parlà dzortut an Bolivia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Itonama a peul esse:
Quart
Quart a l'é un comun dla Val d'Osta ëd 4.039 abitant.
Lenga tohono o'odham
Pais an dova a l'é parlà
La lenga tohono o'odham o Tohono O'odham a fa part ëd le lenghe uto-aztecan e a l'é parlà dzortut ant jë Stat Unì.
Quart
Nòm
Durant ël fassism ël comun as ciamava Quarto Pretoria.
Lenga itonama
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga tohono o'odham
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tohono o'odham a peul esse:
Quart
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Barocco (dal 01/07/2008, second mandà dal 24/05/2010, ters mandà da l'11/05/2015).
Paxillus rubicundulus
Descrission
Capel fin a 15 cm, a l'é pì cit dël Paxillus involutus, con ël capel un pòch scajos, pì ciàir o rusnent, ël bòrd an pressa aùss e un pòch scanalà. Lamele meno sporcante.
Lenga tohono o'odham
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ood
Paxillus rubicundulus
Ambient
A chërs sota le verne (Alnus).
Comestibilità
Velenos. Ch'as fasa bin atension, përchè a l'era e miraco a l'é ancora consumà an vàire part ëd Piemont. E l'é na costuma da evité assolutament.
Eclose
🇫🇮
Pietrabbondante
Pietrabbondante a l'é na comun-a dla region Molise, provincia d'Isernia, con sirca 947 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 27 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 35 ab/km quadrà. A confin-a con Agnone, Castelverrino, Chiauci, Civitanova del Sannio, Pescolanciano, Poggio Sannita.
🇫🇮
Orm
Orm (Olmo Gentile an italian) a l’é un comun ëd 118 abitant dla provincia d'Ast.
Anliure esterne
🇫🇮
Mombello
Mombello a l'é 'l nòm ëd tre comun italian:
Wassigny
Wassigny a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 6,79 km², con 1026 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 151 ab/km².
🇫🇮
Casazza
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Zappella (dal 27/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Lenga Jilim
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Jilim o Jilim a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Kathmandu
A conta 822.930 abitant (2006).
Lenga Jilim
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Jilim a peul esse:<BR> <BR>
Kathmandu
🇫🇮
Lenga Jilim
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=jil
Lenga pima bajo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga pima bajo o Pima Bajo a fa part ëd le lenghe uto-aztecan e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Pima Bajo a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pia
🇫🇮
Briggow
Briggow a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Mecklenburgische Seenplatte, ant lë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha 14.20 km² ëd aira, e soa popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 317 abitant.
Laveno-Mombello
550px|thumb|center
Laveno-Mombello (Laveno-Mombell an dialèt varesiòt) a l'é un comun dla Lombardìa d' 8.813 abitant, ant la provinsa ëd Varèis. As treuva an sla riva oriental dël Lagh Magior.
Stòria
Ël comun a l'é stàit fondà del 1928, butand ansema ij tre vej comun ëd Laveno, Mombello Lago Maggiore e Cerro Lago Maggiore.
Lenga karkar-yuri
Pais an dova a l'é parlà
La lenga karkar-yuri o Karkar-Yuri a l'é un-a dle lenghe isolà e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Laveno-Mombello
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ercole Ielmini (dal 01/06/2015, dagià sìndich dal 1985 al 1990 e dal 2005 al 2010).
Lenga karkar-yuri
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Karkar-Yuri a peul esse:
Laveno-Mombello
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama dël pais e dël Lagh Magior 🇫🇮
Lenga karkar-yuri
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=yuj
🇫🇮
Lenga kibiri
Pais an dova a l'é parlà
La lenga kibiri o Kibiri a l'é un-a dle lenghe isolà e a l'é parlà dzortut an Papua Neuva Guinea.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Kibiri a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=prm
🇫🇮
As Encrobas, Cerceda
San Román dl'Encrobas a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Cerceda. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 368 abitant (194 òm e 174 fomne), distribuì an 15 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Casirate d'Adda
Casirate d'Adda (Casirà ant ël dialèt local) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 4.115 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Faccà (dal 26/05/2014).
Arferiment
thumb|left|300px|La cesa parochial ëd Santa Maria 🇫🇮
Entraigues (Isère)
Entraigues a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 21,66 km², con 229 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 10 ab/km².
Lenga Kwato
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Kwato a peul esse:<BR> <BR>
Entraigues (Isère)
🇫🇮
Lenga Kwato
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kop
Le Glèbe
Le Glèbe a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël Canton ëd Friborgh, con sirca 1.012 abitant. A së stend su na surfassa ëd 10,31 km², con na densità ëd popolassion ëd 98 abitant për chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Autigny, Farvagny, Pont-en-Ogoz, Sorens, Villorsonnens, Vuisternens-en-Ogoz.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é ël Fransèis. 🇫🇮
Watigny
🇫🇮
Spòrt ëd combatiment
Jë spòrt ëd combatiment a son la version agonìstica e a contat dj'art marsiaj tradissionaj. Ant j'art marsiaj tradissionaj coma karate, ju jutsu, kung fu, aikido, judo, tangsudo e taekwondo (nen olìmpich) ël contat a l'é limità e controlà.
Manchester City F.C.
"A l'é ciàir che nojàutri i soma tifos dël Manchester City; bele-sì a Manchester la popolassion a l'é separà an doe bande, j'ovrijé a son dël Manchester City antramentre che ij borzoà a son dl'afros United"
Spòrt ëd combatiment
Jë spòrt ëd combatiment a men-o ël confront an sël ring, quindi a pien contat, con protession ardità da la bòcs.
Manchester City F.C.
- Noel Gallagher
Ël Manchester City Fótbal Club a l'é na società 'd fótbal ëd Manchester, ant ël Regn Unì. Fondà dël 1880 con ël nòm ëd West Gorton Saint Marks, a l'ha peui pijà 'l nòm d'Ardwick A.F.C. dël 1887 e a l'é mudasse a Hyde Road dël 1894, an dventand parèj 'l Manchester City Fótbal Club. Al di d'ancheuj a gieuga ant la Premier League, la serie anglèisa pì amportanta anté che a l'ha passà squasi tuta soa stòria.
Spòrt ëd combatiment
Chèich spòrt ëd combatiment
🇫🇮
Manchester City F.C.
Ël City a l'ha vagnà doe vire 'l campionà nassional, quat vire la F.A. Cup, doe vire la Copa dla Lega anglèisa e na vira la Copa dle Cope. A l'ha vivù soa época pì gloriosa quand j'antreneur a son stàit Joe Mercer e Malcolm Allison tra j'ani Sessanta e Stanta e quand a l'ha vinciù ëd trofeo amportant mersì a 'd giugador coma Colin Bell e Francis Lee.
Spòrt ëd combatiment
Chèich spòrt ëd combatiment
Kampsport
Manchester City F.C.
Dal 1976 ël City a l'ha vagnà pì gnente e, al contrari, ant j'ani novanta a l'ha vivù n'época d'arcal con doe degradassion an tre stagion: ij citizens a l'han donca giugà 'dcò an tersa division.
Color e ansëgna
Antëcà ij color clàssich a son l'azur e 'l bianch. La divisa tradissional fòra 'd ca a l'é stàita squasi sempre maròn (fin-a a j'ani '60) o rossa e nèira, antramentre che ant j'ùltim ani a son dovrasse vàire maje con vàire color (për esempi ant la stagion 2004-05 la squadra a l'ha dovrà na maja bianca con braje viòla).
Ancheuj l'ansëgna dël club a l'é cola nàita dël 1997. A l'é fàita da në scu butà dnans a n'òja andorà. Lë scu a l'ha na nav da dzora che a veul rapresenté 'l bial ëd Manchester (ël Manchester Ship Canal) e tre bande ant la part da sota. Sota lë scu a-i é 'l mòt latin ëd la squadra "Superbia in Proelio", che as peul viresse an piemontèis con "Orgheuj an Bataja". Dzora l'òja a-i son tre stèile.
Stadi
Finìa la stagion 2002-03 ël Manchester City a l'ha chità sò vèj stadi ëd contrà Maine, për un neuv stadi 'd 48.000 pòst, fàit për ij Gieugh dël Commonwealth. Ël City a l'ha spendù 35 mijon dë sterlin-e për ëd travaj al neuv stadi, dzoratut për constrùe la North Stand. La prima partìa ëd cost neuv camp a l'é stàita la partìa da amis con ël FC Barslon-a, vagnà dai citizens 2 a 1 con grije ëd Nicolas Anelka e Trevor Sinclair.
Tifos
La canson dij tifos (che a l'é 'dcò l'imn ëd la squadra) a l'é la famosa "Blue Moon", canson trista ma pien-a d'orgheuj e squasi eròica. Tra ij tifos dël Manchester City a-i son ëdcò Noel Gallagher e Liam Gallagher dla formassion rock Oasis; Noel Gallagher a l'é proprietari 'd doe file'd tribun-e, d'un tòch ëd la pòrta e dël pra dël neuv camp. 🇫🇮
Lenga tepehuan, sud oriental
Pais an dova a l'é parlà
La lenga tepehuan, sud oriental o Tepehuan, sud oriental a fa part ëd le lenghe uto-aztecan e a l'é parlà dzortut an Méssich.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tepehuan, sud oriental a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=stp
Fontanij
Fontanij (Fontanile an italian) a l’é un comun ëd 566 abitant dla provincia d'Ast.
Lenga tepehuan, sud oriental
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Fontanij
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alberto Pesce (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Lenga tepehuan, sud oriental
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Southeastern Tepehuan language
Fontanij
Anliure esterne
thumb|right|200px|La Tor dj'Ansaldi
Proussy
Proussy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 12,7 km², con 343 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 27 ab/km².
Fontanij
Anliure esterne
🇫🇮
Codognan
🇫🇮
Paxillus atrotomentosus
Descrission
Capel fin a 20 cm, vlutà, brun giaunastr, da oliva a neirastr. Bòrd soens anrolà. Lamele s-ciasse, òcra giàun groson o bistrà, separàbij. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 4 cm, nen an sentr, tomentosa, brun nèir. Carn spëssa, brun-a ant la gamba, amèra.
Ambient
A chërs ëdzora a 'd bòsch mars, dzortut ëd conìfere.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Porters Lake Airport
Ël Porters Lake Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Porters Lake, Neuva Scòssia, Canadà.
Entre-deux-Guiers
45.43278°N, 5.75083°W
Entre-deux-Guiers a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 10,55 km², con 1477 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 140 ab/km².
🇫🇮
Frere
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Federico Felicetti (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).
Sità gemelà
Frere a l'é gemelà con:
Anliure esterne
🇫🇮
Giovanni Barrella
thumb|right|200px|Giovanni Barrella Giovanni Barrella a l'era nassù a Milan, da pare salernitan e mare milanèisa, ai 30 ëd novèmber dël 1884 e a l'é mòrt a Erba ai 23 dë stèmber dël 1967. A l'é stàit poeta, ator, comediògraf, pitor ... n'artista complet e a l'é dventà un pont d'arferiment ëd la litratura milanèisa dël Neuvsent.
Giovan Giòrs Alion
Giovan Giòrs Alion (Giovanni Giorgio Allione an italian) a l'é ël prim scritor ëd talent dla literatura piemontèisa. Michelàngel Picone a l'ha definilo "ël pendant an tèra piemontèisa dël Ruzante". L'Alion a scriv an piemontèis astësan, ma 'dcò an fransèis e an latin macherònich. Soa euvra as inseriss ant la tradission ëd la literatura fransèisa. Dësmentioma nen che antlora la sità d'Ast a fasìa part dij possediment ëd la ca d'Orléans (dal 1387) e donca j'euvre literarie e teatraj d'oltralp a duvìo esse pitòst conossùe ant l'Astesän.
Biografìa
Ëd chiel as sa pòch. A l'era un nòbil e a l'é vivù an Ast, a l'é nominà ant në strument d'un nodar ant ël 1503. A l'é stàit ant ij mémber dël Consèj ëd Chërdensa, visadì ël consèj comunal, d'Ast ant ël 1511, 1513 e ant ël 1517. Antra 'l 1518 e ël 1520 a l'ha avù dal re 'd Fransa Fransesch I l'ufissi ëd capitani dla pì gran fortëssa d'Ast, ël castel ëd mont Rainé. L'ùltima notissia che as sa ëd chiel a l'é dël 1521.
Euvre
Dël 1521, Alion a l'ha fàit stampé a soe spèise l'Opera Jocunda, che a l'ha costi contnù:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
Giovanni Barrella
Euvre
Ant soe euvre, ël Barrella a l'ha parlà ëd tut: stòria, paesagi, crònaca, sempe con bon ùmor.
Portinara
Ant la poesìa "Portinara", ël Barrella a descriv, e a podìa nen esse diversament, la gent dël pòpol. L'inissi:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
Salix retusa
Descrission
A l'é na pianta a busson nan-a, con gamba lignosa a andament a tapiss, ch'a peul rivé a n'autëssa variàbil da sinch a quaranta cm, d'anté a-i parto dij ramet con masset ëd feuje. Le feuje a son elìtiche, seulie, d'un bel verd brilant e con nervadure. A l'é na pianta diòica con ament feminin gropà an cit spi an ponta a le rame, ëd color brun rossastr o giaun. Jë smens a l'han na part lanosa e a sfruto l'aria për spataresse.
Ambient
A-i é sovens dzor ij teren nivaj ùmid, dzortut con sotstrà àcid ma ëdcò calcaros, da 1900 a 3000 m.
Fioridura
Da magg a agost.
Particolarità
Ël nòm ëd la specie, retusa, as arferiss a le ponte dle feuje, ch'a son smarginà. A l'é na pianta ch'a stabilisa ij giairon calcaros con ij sò tapiss ëd rame ch'a scoro, an mentre con le longhe reis a arpara ëd dilavament dla tèra.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga corean
Pais an dova a l'é parlà
La lenga corean o Corean a l'é un-a dle lenghe isolà e a l'é parlà dzortut an Sud Corea.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Corean a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kor
🇫🇮
Lenga Rerau
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Rerau o Rerau a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Rerau a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=rea
Gomphidius glutinosus
thumb|right
Ambient
A chërs sota ij sapin (Picea abies).
Comestibilità
A lo dan për comestìbil, ma a venta gaveje tute le part slisse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gomphidius glutinosus (Fries) Fries 🇫🇮
Wiège-Faty
Wiège-Faty a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 7,47 km², con 200 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 26 ab/km².
🇫🇮
Poggio Sannita
Poggio Sannita a l'é na comun-a dla region Molise, provincia d'Isernia, con sirca 919 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 20 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 46 ab/km quadrà. A confin-a con Agnone, Castelverrino, Civitanova del Sannio, Pietrabbondante, Salcito (CB), Schiavi di Abruzzo (CH).
🇫🇮
Rhêmes-Saint-Georges
Rhêmes-Saint-Georges a l'é un comun dla Val d'Osta ëd 194 abitant.
Nòm
Dël 1928 ël fassism a l'ha unì ij doi comun ëd Rhêmes-Saint-Georges e Rhêmes-Notre-Dame e a l'ha da-ie ël nòm ëd Rhêmes. Dël 1939 ïl comun a l'é stait ciamà Val di Rema e Rhêmes-Saint-Georges a l'ha tramudà a San Giorgio di Rema.
Dòp la guèra ij doi comun a son torna separase e a l'han pià ij vej nòm.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Laura Cossard (dal 9/05/2005, second mandà dal 24/05/2010, ters mandà dal 24/05/2015).
Arferiment
thumb|left|350px|Panorama 🇫🇮
L. Ron Hubbard
thumb|Ron Hubbard dël 1950 Lafayette Ron Hubbard a l'era nà a Tilden (Nebraska) ai 13 ëd mars dël 1911 e a l'é mòrt ant la contà ëd San Luis Obispo (Califòrnia) ai 24 ëd gené dël 1986.
A l'era në scritor ëd fantassiensa e dël 1954 a l'ha fondà ant jë Stat Unì la Cesa ëd sientologìa.
Fulham FC
Ël Fulham Fótbal Club, o nomach Fulham, a l'é na società 'd fótbal ëd Fulham, borgh ëd Londra, an Anghiltèra. A l'é un-a dle squadre dla capital britànica.
Na partìa ëd divot ëd la Gesia Anglèisa a l'ha fondalo dël 1879. Dël 2004 a l'ha selebrà sò aniversari nùmer 125 e ancheuj a gieuga an Premier League. Ël Fulham a l'é la società pì veja tra cole fondà a Londra e a l'ha 'n grand antagonism con ël Chelsea, squadra ch'a l'ha sò camp ant ël midem borgh. Ël Fulham a gieuga soe partìe antëcà al Craven Cottage, stadi che as treuva al sud-òvest ëd la sità.
Tra j'ex-giugador pì amportant a-i é 'l campion dël mond George Cohen, che a l'ha giugà ant la selession anglèisa che a l'ha vagnà la Copa dël Mond dël 1966.
Ël Fulham, vagnador ëd la Copa Intertoto dël 2002, a l'é proprietà dël miliardari Mohamed Al-Fayed, che a l'ha 'dcò ij famos e amportant magasin Harrods ëd Londra. Mohamed Al-Fayed a l'era 'l pare ëd Dodi Al-Fayed, mòrt ant l'assident ëd Paris anté che a l'é mòrta la prinsipëssa Dian-a Spencer.
Antagonism
Ël Chelsea a l'é l'àutra squadra dla Premier League che a l'ha sò stadio a Fulham e për sòn a-i é antagonism tra ste doe società che a së sfido ant un derby ciamà West London Derby. Ël Fulham a l'ha d'àutri antagonism con j'àutre squadre ëd l'òvest ëd Londra coma Queens Park Rangers e 'l Brentford. Fòra 'd Londra 'l Fulham a l'ha giugà 'd partìe motobin dure dzoratut con ël Blackburn Rovers e dzoratut dël 2001, quand le doe squadre a l'han lotà për ruvé an Premier League an sercand ëd ruvé prime ant ël campionà 'd First Division (Serie B anglèisa).
Stadi
Ël Craven Cottage a l'é në stadi che as treuva ant ël borgh Fulham ëd Londra e la squadra a gieuga bele-lì soe partìe antëcà dal 1896. Lë stadi a l'é coatà e a peul arsèive fin-a a 26.000 spetador. Ij giugador dël Fulham a son ciamà cottagers pròpi për ël nòm ëd sò stadi.
Giobiassa
miniatura|Scarlo dla Giobiassa La Giobiassa a l'é na festa tradissional spantià da l'est-Piemont (Vërsèj) a Varèis, Còm, Nòrd-Milan e Briansa. Ël darié Giòbia dël mèis ëd Gené as visco dë scarlo ant le piasse e as brusa la Giobiassa, ën gròss buracio 'd paja vestì con dë strass, ch'a arpresenta na masca. Lë scarlo a l'ha 'd sust diferent conforma andoa ch'as va.
Stòria
Ël nòm dla neuit ëd Giobiassa a l'ha n'orìgin incerta, përchè a-i son nen dë scrit. Queidun a dis ch'a ven dal cult dla dea Giunon-a (dond ël nòm Joviana), d'àutri a strenzo la liassa con ël de Gieuv, dond a riva dcò 'l nòm dël dì Giòbia, dedicà a chiel. A podrìa esse che 'l nòm a ven diret dal nòm dël dì, quand già ant l'età antica ij paisan a ciamavo a jë spìrit dl'amson ëd giuté a porté bsach da la smens pena butà, për la vniente prima, an scassand jë spìrit gram ch'a l'avìo tormentà durant ël frèid e scars invern.
Conte
La Giobiassa a l'é na masca, soens màira, con le gambe longhe e 'j causset ross. A viv ant ij bòsch e a grassie a le gambe a rampa sij branch sensa maj toché 'l seul. Parèj a vàita tùit coj ch'a intro ant ël bòsch e a jë sbaruva, dzortut ij cit. L'ùltim giòbia 'd Gené a va a serché 'd cit për mangéje. Ma na mama a l'ha trapala për tué sò cit. A l'ha cusinà na ramin-a pien-a 'd panissa e a l'ha butalo sl'abòrd dla fnestra. La Giobiassa a l'ha sentù 'l përfum, a l'ha corù sla ramassa flotanta fin-a l'abòrd e a l'ha tacà a mangé 'l risòt. A l'era tant ma lech e la Giobiassa a l'é nen ancorzùsse dël sol spontant, ch'a l'ha sbalucala e a l'ha massala, an salvand ël cit.