cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pò
La portà e la morfologìa
Cost regim a anfluensa l'andament ëd le pien-e dël Pò, an përmetend con condission meteorològiche normaj në scol regolar ëd j'eve. La portà media a l'idròmeter ëd Pontelagoscuro, a 96 chilòmeter da lë sboch e con darera un bassin dë 70091 chilòmeter quàder, a l'é ëd 1400 méter cubo minca scond e màssima d'8900; ant ij temp ëd suitin-e ecessionaj la portà a peul calé fin-a a 240 méter cubo minca scond. J'eve contnùe antra d'àrgin poderos a calo meusie vers ël delta. Durant l'inondassion dël 1951 la portà màssima a l'é stàita ëd pì che 12.000 méter cubo al second.
Platon
L'Academia
Già vàire agn prima a l'avìa anandià soa produssion literaria e filosòfica.
Pò
La portà e la morfologìa
Part dij rabastum che Pò a trimbala as pògio pian pianòt an sò let, alvand-ne viaman ël fond e diminuend soa pendensa. Costa a varia dal 48% al 0,01%; la media antra Turin e lë sboch a l'é d'anviron 0,04%. A Ostiglia, a 150 chilòmeter da lë sboch, la fior d'eva a l'é mach 2 méter pì an àut dël livel dël mar.
Platon
Sò pensé
Për Platon, la mission dla filosofìa a l'é ëd dëscoaté la vera conossensa daré dël vel dl'opinion e dl'aparensa. A l'ha dàit motobin d'amportansa a lë studi dle forme e dj'idèje ch'a van dëdlà dl'esperiensa: l'idèja ëd giustissia, lë stat ideal, l'idèja ëd bin e via fòrt.
Pò
La stòria e ij cangiament
Ël cors movimentà dël fium a l'é l'arzultà ëd n'evolussion milenaria e dij posson arseivù dai sò afluent, dzortut coj ëd drita, dal comportament ëstagional pì iregolar. L'Àdige, na vira sò afluent, a l'é adess tut afàit indipendent.
Platon
Sò pensé
Dagià che Platon a l'ha pa scrivù n'esposission formal ëd soa metafìsica, nòstra conossensa ëd soa forma final a dev esse pijà da j'afermassion d'Aristòtil, ch'a l'era stàit sò anlev.
Pò
La stòria e ij cangiament
Sogetà a le gran pien-e, a l'assion d'erosion ëd j'eve e ai moviment frequent dël teren, vàire vire sotponùa a dij gròss travaj ëd sistemassion idràulica, la zòna dël delta ëd Pò a l'é passà durant ij sécoj a travers dij cangiament ancreus. Ël cors natural dël fium a l'é stàit motobin modificà ëdcò da l'antërvent ëd l'òm che, a parte da la confluensa dël Tesin a l'ha fabricà pì che 2200 chilòmeter d'àrgin, soens an dobie o triple file distansià da dij teren destinà a j'inondassion durant le pien-e, sòn an particolar arlongh ël cors mesan.
Platon
J'anfluss an sël pensé platónich
An Platon a së s-ciàira l'anfluss ëd vàire dle filosofìe precedente: ij pitagòrich, Eràclito, Parménid, Empédocle, Anassàgora, ij sofista, Sòcrate, le scòle socràtiche. Sò sfòrs a l'é stàit col ëd pijé posission rëspet a tute cole filosofìe, sërcand ëd tirene le vrità ch'a contnisìo për fondje an na sistemassion pì àuta e completa.
Pò
La stòria e ij cangiament
A l'é motobin malfé arcostruì le vicende complicà dël fium, dagià che le sorgiss pì antiche - che a armonto a l'época roman-a (dzortut Polibio e Plinio) - a l'han tròpi përtus.
Francis Galton
thumb|right|200px|Francis Galton Sir Francis Galton a l'era në studios dë statìstica. A l'era nà a Birmingham ai 16 ëd fërvé dël 1822 e a l'é mòrt a Haslemere ai 17 ëd gené dël 1911. A l'ha antroduvù vàire concet ëstatìstich amportant, tanme ij quartij e ij desij, e dël 1881 a l'é stàit ël prim a dovré la paròla mesan-a. A l'ha ëdcò ancaminà lë studi dle corelassion antra caràter ëstatìstich diferent, parèj ëd l'autëssa dij pare e cola dij sò fieuj.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Pò
La stòria e ij cangiament
Comsëssìa, a smija che na vira ël fium a scorèissa unì fin-a a Fërara, arcujend j'eve ëd Panaro e Ren, e as partagiava peui an doi branch: ël Pò ëd Primero, ciamà parèj përchè ël pì ativ, e ël Pò ëd Volan.
La bassa val ëd Pò a l'é stàita ocupà da 'd gent ëd le sivilisassion paleolìtiche e neolìtiche. Coste a l'han fabricà dle palafite an sij mojiss arlongh ij ri.
Platon
J'anfluss an sël pensé platónich
Ël pensé platónich a pija posission ëdcò rëspet a le prinsipaj manifestassion sientìfiche e colturaj ëd sò temp.
Pò
La stòria e ij cangiament
Ij travaj ëd regolassion dël fium a l'han ancaminà ant ij temp pre-roman e a l'han progredì sota ij roman.
Platon
J'anfluss an sël pensé platónich
Prima antra coste a l'é l'art médica, dont l'esponent pì grand a l'era Ipòcrat ëd Còs (460 aGC anviron-370 aGC anviron). Doi aspet ëd la medzin-a ipocràtica a l'han anteressà Platon: ël rigor metodològich e soa ancreusa concession ëd l'òm. Tutun, antant che për Ipòcrat l'art uman-a pì granda a l'era la medzin-a, për Platon costa primassìa a restava a la filosofìa, an essend bon-a a elaboré na concession ëd l'òm pì completa. An efet, la natura uman-a as definiss pa mach an basandse an sla salute dël còrp, ma pitòst an sla santità ëd l'ànima, visadì la virtù.
J'istess rasonament a men-o Platon an soa crìtica contra n'àutra espression coltural ëd sò temp, la retòrica; nen mach cola dij sofista ma ëdcò cola sostnùa da Isòcrate (436 aGC-338 aGC). Chiel-sì a arpresentava ant l'Atene 'd sò temp la vera autërnativa a l'ansegnament platónich. A diferensa dij sofista, Isòcrate a butava pa l'art dël dëscors a servissi dl'ùtil, ma dla patria e dla vita polìtica; a l'avìa për but la formassion d'un sitadin coltivà e angagià ant le chestion polìtiche concrete. La crìtica al sistema sostnù da Isòcrate as treuva ant ël Fedro: Platon a nega pa che la retòrica a peula serve, ma a fortiss la primassìa dla dialética e a polemisa contra na vita passà a soagné l'eloquensa e la bela forma dij dëscors.
Pò
La stòria e ij cangiament
Durant le migrassion barbàriche bon-a part dël sistema ëd protession a l'é frustasse.
Platon
Platon e la polìtica
Conforma a Platon, l'atività dl'òm pì amportanta a l'é la polìtica. Sò pensé a l'é angagià a arzòlve ij problema smonù da la coltura 'd sò temp e, an particolar, ël problema prinsipal dël moment: l'avnì polìtich d'Atene e dla Grecia.
Pò
La stòria e ij cangiament
Durant l'età ëd mes, apress che dël 1151 ël Pò a l'ha rompù j'àrgin davzin a Ficarolo bolversand l'idrografìa dla zòna, ël Ren a l'é ancanalasse ant ël vej let dël Pò ëd Primero, antant che ël Pò ëd Volan a l'é restà un cors d'eva scondari e, dël sécol ch'a fa XVII, a l'é stàit sarà ëd fasson definitiva.
Platon
Platon e la polìtica
An efet, da giovo Platon a l'era anteressasse a la polìtica, ma a l'é peui gavass-ne, avenda s-ciairà ch'a-j era impossìbil buté d'acòrd l'atività polìtica con un comportament moral.
Pò
La stòria e ij cangiament
Dël 1438 a-i é staje n'àutra inondassion greva.
Platon
Platon e la polìtica
Coma tendense, a l'era anti-democràtich për via ëd sò ambient familiar e ëdcò për l'ansegnament ëd Sòcrate. An conseguensa dla condana ëd chiel-sì, cost orientament ëd Platon a l'é ranforsasse. Ma già da antlora sò pensé polìtich a l'era nen adressà mach a na sempia restaurassion aristocràtica, ma vers la convinsion (che a-i era già almanch an part, ëd fasson implìssita, ant ël socratism) che ël problema polìtich a podìa trové soa solussion mach ant un goern dij filòsof ch'a conossèisso la bin e donca, già mach për sòn, a vorèisso e a fusso bon a realisela. Ël sens ëd l'arflession polìtica dësvlupà ant la Repùblica a l'é che ël massament ëd Sòcrate a l'é stàit possìbil përchè ant l'Atene ëd col temp a-i era na s-ciapura antra filosofìa e polìtica.
Le tre fas dël pensé ëd Platon
Basandse ansima a dij criteri ëd daitassion dij sò diàlogh, as peulo s-ciairesse tre fas prinsipaj ëd sò pensé, sensa però vorèj esageré a fé na schematisassion ës-ciapà con ël piolòt. A venta an efet arconòsse j'aspet ëd continua auto-crìtica che ël pensé ëd Platon a l'ha mantnù fin-a a la fin.
Pò
La stòria e ij cangiament
Antra 'l 1600 e ël 1604, për tëmma che la lagun-a a fussa viaman anterà, la Repùblica Véneta a l'ha fàit ësposté, con ël grandios taj ëd Pòrt Viro, ël cors superior dël fium vers sud, portandlo a sboché ant l'ansa ëd Gòro. Apress costa sistemassion, le condission dë scoriment ëd l'eva ant ël teritòri as son motobin ameliorasse e sòn a l'ha dàit la possibilità d'ancaminé ëd fasson seriosa ij travaj ëd bonìfica dla region.
Platon
Ël prim perìod
La prima fas a l'é arpresentà da j'ansidit diàlogh socràtich e ij tut prim diàlogh a son sentrà an sël problema dla virtù: a na smon-o Sòcrate an camin ch'a na sërca la definission. Ij diàlogh dël prim perìod a son: Costi tre diàlogh a trato dël comportament ëd Sòcrate prima, durant e dòp sò process.
Pò
La stòria e ij cangiament
D'àutre grande aluvion a son rivaje dël 1882, 1917, 1926, 1951, 1956.
Platon
Ël prim perìod
Ël problema dl'Eutifron a l'é lòn ch'a l'é la religion. Ël pensé sentral, bele che nen fortì coma conclusion, a l'é che ël sens dël servissi ëd Dé ch'a l'é la religion a l'é la cooperassion con Dé e sota Dé për la produssion d'un travaj nòbil, dont la natura a l'é nen definìa mej, ma a smija ciàir che ambelessì ël travaj a sia la tendensa dl'ànima. Ël diàlogh a l'é anteressant ëdcò për soa terminologìa lògica bin dësvlupà.
Pò
L'inondassion dël 1951
L'assion danosa dj'afluent apenìnich a l'é manifestasse ant la gran pien-a ëd novèmber 1951, ch'a l'ha fàit un përfond ëd dann a tute le zòne arlongh la riva, da l'Oltrapò pavèis al delta, dzortut ant la zòna dël Polésin. Le ca dësblà a son ëstàite apopré neuv-sent, tërzent cole danegià e inabitàbij, tranteut le comun-e alagà. Scasi sent përson-e a son mòrte. A l'é stàit fin-a malfé fé un bilansi dle vìtime, përchè an vàire comun-e jë strument ëd lë stat sivil a son ëstàit dëstruvù. J'arfugià a son ëstàit sent e sessantamila.
Platon
Ël prim perìod
Ant l'Apologìa, la vera difèisa ëd Sòcrate a l'é che a guidé soa vita a l'é stàita soa convinsion d'avèj na mission da Dé për fé filosofìa: lë sfòrs a rende soa ànima ël mej possìbil e a sproné l'umanità fé istess. A l'é sò dovèj 'd resté fidel a costa mission bele che soa fedeltà a veula dì soa condana tanme traditor da part ëd la democrassìa.
Larix decidua
thumb|right|Ij branchet dël malëzzo
Pò
L'inondassion dël 1951
Ël Polésin a l'é stàit anvadù da anviron tre miliard ëd méter cubo d'eva ch'a l'han alagà pì che 113 milion d'are ëd teren coltivà, motobin drù e an part arcuperà dai baciass con le bonìfiche dij tre sécoj precedent. An dzorpì che le s-ciapure ëd Pò, as son verificasse dle senten-e dë s-ciapure dj'àrgin dij canaj ëd bonìfica, seivada e navigassion ch'a fan arferiment al fium. Sinquantedoi pont a son ëstàit dësblà.
Platon
Ël prim perìod
Ël pont ëd Criton a l'é che Sòcrate a l'è arfudasse dë scapé da soa përzonìa, bele che dësgiusta, përchè dësnò a l'avrìa faje un tòrt a tut ël sistema sossial. Gavà che për Liside, Càrmide e Protàgora, la forma a l'é diretamen dialògica; a arproduvo, con soa sequensa s-ciassa ëd chestion e rispòste, col ch'a dovìa esse ël procediment socràtich dla majéutica. Tutun, costi diàlogh a son nen mach na sempia esposission dl'ansegnament ëd Sòcrate, ma pitòst n'arflession crìtica mnà da Platon sij tema socràtich e con métod socràtich.
Larix decidua
Descrission
A l'é na conìfera, àuta fin-a a pi 'd 30 méter.
Platon
Ël prim perìod
Ij tre pont ansima ai quaj dzortut a bato a son:
Larix decidua
Descrission
A perd le feuje d'otonn. Le guce, molzin-e e 'd color verd ciàir, prima ëd casché a ven-o giàune.
Platon
Ël Protàgora, sìntesi dël prim perìod
Protàgora an chèich manera a constituiss na sìntesi ëd costa prima fas dël pensé platónich. A në smon la pì completa presentassion fàita da Platon dij prinsipi fondamentaj ëd la moralità ëd Sòcrate e a l'é la sorgiss dj'afermassion d'Aristòtil an sl'ansegnament ëd Sòcrate ant l'Ética nicomachea.
Sòcrate a rancontra a ca 'd Calia l'avosà sofista Protàgora. Chiel-sì a spiega che sò mësté a l'é ëd mostré lòn ch'a l'é bin e për bin chiel a antend l'art ëd fé un sucess ëd soa vita, soa famija e soa sità. La possibilità ëd mostré la virtù a l'é a l'ancamin negà, peui sostnùa da Sòcrate, con un paradossal scambi dle part antra chiel e Protàgora.
Cortes Island (Hanson Airfield) Airport
Ël Cortes Island (Hanson Airfield) Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Cortes Island, Columbia Britànica, Canadà.
Lenga mocoví
Pais an dova a l'é parlà
La lenga mocoví o Mocoví a fa part ëd le lenghe mataco-guaicuru e a l'é parlà dzortut an Argentin-a.
Nancy
🇫🇮
Matane Airport
Ël Matane Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Matane, Québec, Canadà.
Larix decidua
Descrission
Ël bòsch a l'é assè robust e grev.
Lenga mocoví
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Mocoví a peul esse:
Platon
Ël Protàgora, sìntesi dël prim perìod
La rason ëd cost arvërsament a l'é che as contrasto doe fasson diferente ëd concepì ël savèj. Si la virtù, 'me ch'a fortiss Protàgora, a l'é la capassità ëd comportesse con giudissi, capassità ch'a l'é a la portà ëd tuti j'òm e ch'as fonda an sël rispet ëd le costume e dle tradission, antlora a l'é nen pròpe na siensa e as peul pa mostresse. Da part soa, Platon a fortiss sò ideal ëd virtù, identificà ancor a la mòda ëd Sòcrate con la sapiensa, e ël métod socràtich d'ansegnament.
Trametes junipericola
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Lenga mocoví
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=moc
Platon
Ël Gòrgia, diàlogh ëd transission
Gnanca an soa sconda fas, cola dla maduridà, ël pensé ëd Platon a constituiss un sistema për da bon. An Gòrgia (an sla retòrica), ch'a marca ël passage, a së s-ciàira dlongh na pì gran rudiëssa dla polémica anti-sofìstica.
Lenga mocoví
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Pò
Ël ròl econòmich
Amportant a l'é ël ròl ëd Pò ant l'agricoltura, dagià che, për mojen ëd na rej s-ciassa ëd canaj ëd derivassion, soe eve e cole dij sò afluent a son dovrà për seivé le campagne dantorn, dzortut ant ël tòch mesan ëd sò cors. A l'ha ëdcò n'amportansa stragròssa për la produssion energética, nen mach për le sentraj idroelétriche ch'a alimenta ëd fasson direta, ma ëdcò për ël grand nùmer d'anstalassion ëspatarà arlongh tut ël bassin.
Trametes junipericola
Ambient
A chërs an dzora ai geneiver, motobin rair.
Pò
Proverbi
🇫🇮
Lugana
Ël vin Lugana as prodov ant la zòna meridional dël lagh ëd Garda, an tra le provinse ëd Bressia e Veron-a.
Cortes Island (Hanson Airfield) Airport
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CCI9.
Lugana
Ël nòm a riva da la zòna ëd produssion, ciamà ëdcò Lugana.
Groß Godems
A aparten a l'aministrassion ëd Parchimer Umland.
Larix decidua
Distribussion
A l'é present an sj'Alp, dzortut antra ij 1400 e ij 2000 méter d'autëssa, ma për euvra dj'òm a peul ëdco calé sota ij 1000 méter. Ant le combe càude e sùite, coma la Valsusa, a peul monté fin-a a 2300 méter.
Notissie
Ant la meisin-a tradissional piemontèisa as deuvra la përzin-a për inalassion për maladìe bronchiaj e polmonar e 'me unguent për reumatism e nevralgìe.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Platon
Ël Gòrgia, diàlogh ëd transission
Gòrgia a fortiss che la retòrica a l'é n'art, l'aplicassion dla conossensa a la pràtica; l'argin-a ëd tute j'art, përchè a spòrz a chi ch'a-l l'ha l'oget ëd la pì granda ambission ëd l'òm, ël podèj ëd realisé lòn ch'a veul ant la sossietà. Sòcrate nopà a diciara che la retòrica a l'é pa n'art, a l'é na sòrt ëd parassitism.
Trametes junipericola
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Auguste Bravais
thumb|right|200px|Auguste Bravais Auguste Bravais a l'era në studios dë statìstica.
Platon
Ël Gòrgia, diàlogh ëd transission
Cost giudissi a l'é contrastà da Pòlus, amirator ëd Gòrgia, përchè ël retor ëd sucess a l'ha an sò podèj la vita e ij ben ëd tuti j'òm. Sòcrate a-j rëspond che un ch'a comanda parèj a fa lòn ch'a-j pias, ma pa lòn ch'a veul: coma tuti, a vorërìa la gòj e la bin, ma gnun at dësgiust a men-a a la gòj. Pòlus a l'é nen bon a contrabate.
Serramo, Vimianzo
San Sebastián ëd Serramo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Vimianzo. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 359 abitant (173 fomne e 186 òm) distribuì an 6 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Lugana
🇫🇮
Chassant
Chassant a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment dël Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 4,46 km², con 317 abitant, scond ël censiment dël 2006, con na densità ëd ëd 71 ab/km².
🇫🇮
Auguste Bravais
A l'era nassù a Annonay ai 23 d'aost dël 1811 e a l'é mòrt a Le Chesnay ai 30 ëd mars dël 1863.
A l'é ocupasse ëd fasson aprofondìa ëd corelassion d'event.
🇫🇮
Platon
Ël Gòrgia, diàlogh ëd transission
Càlicle e Acarne a dësvlupo la dutrin-a dla volontà dël podèj. Sòcrate as opon a tuti doi. Për chiel, ij creator dla democrassìa amperialista atenèisa a j'ero nen dë s-cèt òm dë stat, përchè as son contentasse ëd dé a Atene na marin-a e un comersi, sensa creé un caràter sòlid da la mira moral; a l'é nen vera, coma a pensa Càlicle, che ël segret ëd la gòj a l'é d'avèj ëd passion fòrte e esse bon a sodisfeje.
L'acusassion fàita ai sofista, an particolar al përsonage ëd Càlicle (miraco anventà da Platon) a l'é nen mach pì cola ëd boriosa vanità e d'incoerensa concetual, ma d'un genit imoralism polìtich e ëd diseducassion dla gioventura. A venta dì che costa acusassion a rend nen giustissia al grand valor positiv dla sofìstica ant la stòria dla coltura e a crasa tuta distinsion antra j'opòst arzultà (a pro dla tiranìa o democràtich-ugualitari) che l'arflession dij sofista an sël rapòrt antra natura e convension a l'avìa fàit ës-ciòde.
Ij mit platónich
Costa pì fòrta rudiëssa polémica a l'é mach na facia ëd n'arfud pì radical ëd l'edonism e ëd na contraposission violenta antra la realtà sensìbil e n'àutra, vera realtà dëdlà dël mond: për la prima vira ël diàlogh as sara con un mit. Cost-sì, s'a pretend nen d'arpresenté cost dëdlà an manera esata e verificàbil, tutun a fortiss l'esigensa d'un leu ëd premi e punission, andoa mach a podrà realisesse la pien-a giustissia negà al mond dupeur e fàuss anté che l'òm giust a l'é obligà a passé soa vita corpòria.
Ël mit a sarërà dorenavan na grand part dij diàlogh. Ij mit ëd Fedon e dla Repùblica, an particolar, a l'han caràter escatològich parèj ëd col ëd Gòrgia.
Sòn a l'é ël sign dël carché dle motivassion religiose che a rivo a Platon da la tradission òrfica-pitagòrica e che për Sòcrate a j'ero al pì oget d'ipòtesi nen sigure. An efet Sòcrate, bele che a dèissa pa a l'identificassion ëd bin e piasì ver col caràter tut edonìstich ch'a-j darà sò scolé Aristip, a l'avrìa gnanca aprovà l'anti-edonism esasperà ëd Gòrgia.
L'anteresse matemàtich
Ij contat con ij pitagòrich e con Teodòr ëd Siren-e a ranfòrso an Platon ëdcò j'anteresse sientìfich, nen për la siensa sperimental, tròp mondan-a, ma për la matemàtica, siensa d'inteligìbij pur. An efet, tut ël travaj matemàtich pì amportant dël IV sécol aGC a l'é stàit fàit da 'd sò amis o dissìpoj. Tutun, la matemàtica a peul nen esse disgionzùa d'la filosofìa, nì alvesse al ròl ëd siensa autònoma.
Lenga Chhintange
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Chhintange o Chhintange a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Nepal.<BR> <BR>
Platon
L'anteresse matemàtich
Caraterìstica ëd costa sconda fas ëd sò pensé a l'é n'aliansa ëd rassionalism matemàtich e ëd misticism.
Lenga Chhintange
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Chhintange a peul esse:<BR> <BR>
Platon
Ël mond ëd j'idèje
An arfasendse a la contraposission antra le tesi d'Eràclito e cole ëd Parménid e ëd Meliss, Platon a smon dël mond sensìbil n'arpresentassion ch'as peul disse eraclitea, ma con conotà negativ e pessimista: a l'é ël mond dl'instabilità e dlë score continuo e, pròpe për sòn, a peul nen esse soget ëd conossensa precisa ma mach d'opinion dubiosa.
Lenga Chhintange
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Platon
Ël mond ëd j'idèje
Tutun, cost mond, bele che an manera impërfeta, a l'é conossìbil antant ch'a armanda a j'idèje. Costa a l'é la paròla giumaj intrà ant ël gergon filosòfich, ma la paròla greca che Platon a deuvra pì 'd soens as rendrìa mej con forma o plancia.
Lenga Chhintange
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ctn
Platon
Ël mond ëd j'idèje
Comsëssìa, j'idèje a son concet sigur, ch'a cangio nen, ch'a son nen conossù për astrassion e generalisassion dl'esperiensa sensìbil, ma al contrari a esisto prima ëd chila e a son d'essense pure; essense pa mach mentaj, ma fornìe ëd n'esistensa ogetiva, postà an n'àutr mond che pì tard, ant ël Fedro, Platon a spieghërà tanme un mond iperurani, visadì dzora dël cel. Tutun costa designassion ëspassial, e Platon a lo sa bin, a rend pa con precision la nossion ëd trassendensa, d'un dëdlà metafìsich; comsëssìa cost dëdlà as arduv pa a esse cheicòs ëd tutafàit nen conossìbil o nen comprensìbil. Scond Platon j'idèje a son l'ùnich possìbil oget ëd vera siensa. A son pa mach dij concet përsonalisà, ma ëd plance concrete e dij modej përfet ëdcò për la blëssa; le còse ëd cost mond a na son mach n'arfless ëspali.
Për lòn ch'a toca al rapòrt antra j'idèje e soe realisassion impërfete ëd cost mond, Platon dle vire a parla ëd na partissipassion dle còse a j'idèje (an butand a l'arzigh la trassendensa assolùa ëd j'idèje), d'àutre vòlte a parla ëd n'imitassion (le còse a sarìo dle còpie impërfete ëd j'idèje).
L'ànima inmortal
Si l'ànima a riess a avèj chèich conossensa dël mond superior a l'é përchè prima d'esse ampërzonà ant ël còrp a l'ha contemplà j'idèje, avend soa istessa natura divin-a e nen corompìbil. Ël procediment majéutich ëd Sòcrate, ch'a men-a ël dissìpol a trové la vrità daspërchiel, a l'é spiegà da Platon tanme un process d'arcòrd ëd lòn che l'ànima a l'ha s-ciairà an cola vita precedenta. S'argoment a l'é dësvlupà dzortut an Menon.
Al mond ëd j'idèje, che ëd fasson poética dle vire Platon a identìfica con ij Camp Elis dle religion mistériche, l'ànima a veul torné: la mòrt, dont l'òm comun che a pija për realtà ël mond sensìbil a l'ha tëmma, a l'é nopà sustà dal savi.
L'anspirassion ëd l'ànima a torné a soa patria d'orìgin a l'é qualificà da Platon tanme amor (éros), visadì un process ëd montà gradual da l'amirassion për la blëssa teren-a al desideri dla saviëssa përfeta. Motobin pontùa a l'é l'anàlisi dle prerogative ëd l'éros fàita ant l'Arsinon, ant un monté ëd discors an sl'amor dij vàire contaulant, travers dij quaj ël problema a l'é viaman aprofondì. Ant ël discors dla sacerdotëssa Diòtima, contà da Sòcrate, Éros a l'é përsonificà e qualificà tanme un demon, ni dé ni òm, ma mediator antra mond uman e divin. Parèj ëd chiel, e sò dissìpol, a l'é chicassìa ch'a sia ni ignorant nen cossient ëd soa ignoransa, ni savi coma mach a peul esse la divinità (o l'ànima uman-a cand apress la mòrt a sarà alvà a la contemplassion ëd j'idèje); ma filòsof, visadì - conforma al significà dla paròla greca - amant ëd la saviëssa. Mersì a cost concet dialétich ëd l'éros, Platon a peul alvesse a na concession metafìsica dl'amor - ch'a sarà anspirassion ancor për Spinoza - sensa d'àutra part arneghé l'amor terestr e ël desideri dla blëssa, ëdcò fìsica.
Ëdcò a propòsit dl'inmortalità dl'ànima as artreuva an Platon l'union d'ampulsion religiosa e ëd rassionalism. Dzortut an Fedon, ma ëdcò ant la Repùblica e an Fedro, a tira fòra sempe 'd neuve preuve ëd l'inmortalità. Ës foson ëd dimostrassion e sò caràter eterogeni a fan vëdde che Platon midem a na restava pa tutafàit sodësfàit.
Soens l'ànima, pr'ëspurghé dle colpe, a dev tramudé a travers d'àutre esperiense corpòrie; parèj la dutrin-a pitagòrica dla metempsicòsi a l'é adotà da Platon e a concor a ranforsé ël caràter étich e religios ëd soa filosofìa. Ëd sòn a parla ant ël final ëd la Repùblica; ëd mit un pòch diferent a-i son an Gòrgia e Fedon, anté ch'as contempla ëdcò la possibilità d'ànime che, avenda dle colpe nen ëspurgàbij, a son condanà a resté an etern ant un leu ëd pen-a, ël Tàrtar.
La tripartission ëd l'ànima
Antra l'assolùa materialità dël còrp e l'assolùa spiritualità ëd l'ànima concepìa tanme essensa divin-a, Platon a l'ha da manca d'arconòsse na realtà mesan-a, constituìa da le fonsion ëpsìchiche e psico-fìsiche. Për sòn, da prinsipi ant la Repùblica, peui con chèiche variante an Fedro e an Timeo, a l'é smonùa la teorìa dla rispartission ëd l'ànima an tre part: un-a aptitiva, ch'a corëspond a j'ampulsion vitaj elementar; un-a passionà, corëspondenta a le passion pì nòbij, tanme ël corage; un-a rassional. Donca la separassion antra material e spiritual as produv ëdcò andrinta a l'ànima midema, an butand a l'arzigh soa assolùa unità e indivisibilità. La vita eterna a smijërìa destinà mach a l'ànima rassional; ant ël darié Platon a smija ven-e fòra na tendensa a concepì le sìngole ànime tanme destinà a fond-se, apress la mòrt, an n'ànima universal ùnica. E ancor, la tripartission ëd l'ànima a ìmplica, për Platon, l'esistensa ëd tre sòrt diferente d'òm, sconda che an lor a predòmina la s-cëtta anclinassion vital-sensual, la passionalità pì àuta o l'amor dla saviëssa. Ël model platònich dë stat ideal, trassà ant la Repùblica, a l'é basà an sla constatassion ëd costa disugualiansa nen eliminàbil, e donca an sla separassion rèida antra na classa ëd produtor, un-a ëd guerié e un-a ëd filòsof resior ëd lë stat. An costa utopìa polìtica as arfleto le tendense anti-democràtiche e pro-spartan-e ëd Platon, sotponùe a në sfòrs ëd rassionalisassion; a l'anterior dla classa dij filòsof e dij guerié a l'é sostnùa na comunansa dij ben e dle fomne.
Ij diàlogh dël second perìod
Antra ij diàlogh ëd cost second perìod a venta buté: E peui dzortut: Lë schema étich ëd la Repùblica, parèj ëd col ëd Gòrgia e ëd Fedon, a l'é dominà da la concession ëd le tre vite, che la tradission a fa armontè a Pitàgora. Le vite a son cole dël filòsof, ëd l'òm d'assion e ëd chi ch'as dédica a gòde. Ël but dël prim a l'é la saviëssa, dël second la distinsion, dël ters la sodisfassion ëd j'aptit. La distinsion a l'é un but ant la vita pì àut che mach la sodisfassion ëd l'aptit; ël but pì àut a l'é la saviëssa. La fondassion psicològica ëd sa dutrin-a a l'é la teorìa ëd l'ànima tripartìa. Cost diàlogh a constituiss un-a dle base fondamentaj për n'antërpretassion religiosa ëd Platon, che ambelessì a definiss la filosofìa tanme n'esercitesse a meuire. As conta la dariera ciaciarada ëd Sòcrate con ij sò dissìpoj prima dl'esecussion ëd soa condana. An arfasend-se a la dutrin-a dl'arciam e an fondand soa dimostrassion an sël fàit che l'ànima a partìssipa a l'idèja dla vita, Sòcrate a fortiss soa fé ant l'imortalità: lòn ch'a partìssipa a l'idèja dla vita a peul nen meuire e lòn ch'a l'é ciamà mòrt a l'é mach na liberassion da le caden-e dël còrp. Platon a riva ambelessì al pont estrem ëd sò doalism: còrp e spìrit a son concepì coma opòst, ël mond fìsich a finiss për esse identificà con ël nen esse e ël mond ëd d'idèje con l'esse.
Costi diàlogh a son pì longh (la Repùblica as compon adritura ëd des lìber, dont ël prim - conforma a n'ipòtesi nen sigura - a armontrìa al perìod dij diàlogh socràtich). Ël përsonage ëd Sòcrate a l'ha sempe na posission sentral da la mira filosòfica e dramàtica, ma le dutrin-e da chiel ësmonùe a son giumaj platóniche an manera s-cëtta.
Ij diàlogh dël ters perìod
Ant ij darié diàlogh a preval torna la forma dialògica direta; as agrandiss la separassion antra la part mìtica (ch'a predòmina për esempi an Timeo e an Crissia) e cola ëd rasonament, ch'a sacrìfica a l'esigensa ëd rigor lògich l'ardiment dël diàlogh. An chèich diàlogh, ël përsonage ëd Sòcrate a l'é pì nen ël protagonista, ma na sòrt ëd pressident ëd la discussion; ant le Laj a-i é nen d'autut: l'antërvenant prinsipal a l'é n'atenèis nen nominà (ch'a sarìa da antërpretesse coma Platon midem) e ël diàlogh as figura ch'as sia dësrolasse nen a Atene, ma a Creta.
Cottam Airport
Ël Cottam Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Cottam, Ontario, Canadà.
Piazza Brembana
Piazza Brembana (Piassa an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 1.215 abitant, ant la provinsa ëd Bérghem. As treuva a 38 chilòmeter da Bérghem, a n'autëssa 'd 536 méter.
Carlo Balsamo-Crivelli
Carlo Balsamo-Crivelli a l'era nà a Cuggiono dël 1837, fieul dël marchèis Luis. A frequentava l'Università 'd Pavìa cand dël 1859 a l'é anrolasse ant l'esèrcit piemontèis. Soldà dla brigà nùmer IX Argin-a, a l'ha combatù a Palestr e a l'ha fàit la campagna dël 1859.
Cottam Airport
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CRB2.
Lana (BZ)
Lana a l'é un comun ëd 9.752 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Popolassion
Ël 91,80 % dj'abitant ëd Lana a l'é 'd lenga tedesca, ël 7,91 % a l'é 'd lenga italian-a, ël 0,29 % a l'é 'd lenga ladin-a.
Piazza Brembana
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Geremia Arizzi (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014).
Lana (BZ)
Aministrassion
thumb|right|200px|Panorama Ël sìndich a l'é Christoph Werner Gufler (dal 9/05/2005).
Carlo Balsamo-Crivelli
Tornà a Pavìa për pijé la làurea an drit, a l'ha peui tramudà a Turin e a l'ha esercità për chèich agn ant lë studi dl'avocat Desiderato Chiaves. Con Vittorio Bersezio a l'é stàit redator dël giornal Le Alpi.
Piazza Brembana
Arferiment
thumb|left|300px|Panorama 🇫🇮
Lana (BZ)
Anliure esterne
🇫🇮
Platon
Ij diàlogh dël ters perìod
Ij diàlogh dël ters perìod a comprendo: A l'ha për but ëd mostré coma ch'as peussa tiré su na retòrica sientìfica për da bon, an sle dobie fondamenta dël métod lògich e dlë studi sientìfich dle passion uman-e
Trametes junipericola
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Trametes junipericola Manjon, Moreno & Ryvarden
Lenga Komba
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Komba o Komba a fa part dle lenghe Neuva Guinea e a l'é parlà specialment an Papua Neuva Guinea.<BR> <BR>
Trametes junipericola
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Komba
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Komba a peul esse:<BR> <BR>
Platon
Ij diàlogh dël ters perìod
Con pì sicurëssa ëd cost perìod-sì a son: Gavà un fiamengh antërmes an làuda dla vita contemplativa, ës diàlogh a l'é na discussion ëd la chestion ëd coma a dev esse definìa la conossensa. Da na part a arpija ël problema dla definission, tratà ant ël Sofista, da n'àutra a constituiss na prima revision crìtica dla Repùblica. Al sènter dël diàlogh a-i é la descrission dël mit ëd Cròno. Sò arzultà prinsipal a l'é la conclusion che ël goern sota la diression përsonal d'un ditator benign a l'é nen adat a la condission dla vita uman-a, andoa la diression a l'é për fòrsa cola ëd n'òm falìbil, nen un dé. An na sossietà uman-a concreta, lòn ch'a dev sostituì la diression përsonal d'un dé a l'é la primassìa impërsonal ëd na laj inviolàbil. Andoa a-i è na laj sovran-a arconossùa përparèj, la monarchìa a l'é la sòrt ëd constitussion pì sodisfacenta e la democrassìa cola meno; ma andoa a-i è pa ëd laj fondamental la situassion a l'é anvertìa: na democrassìa sovran-a a l'é da preferì a n'autòcrat iresponsàbil. Ël diàlogh a l'é rich ëd pensé che a son passà ant l'ética e la polìtica d'Aristòtil; Aristòtil a l'ha pijà d'ambelessì la concession dla polìtica tanme na siensa architetònica pràtica a la qual tute j'àutre a son subordinà. Ël diàlogh a l'é la sorgiss dla dutrin-a dël giust mesan. La bin a consist nì ant ël piasì nì ant l'anteligensa pijà daspërlor, ma an soa relassion, visadì an na vita mës-cia ëd piasì e anteligensa. An efet, un piasì sensa anteligensa a sarìa gnanca un piasì, përchè a sarìa gnanca possìbil ancòrz-se che un a l'ha gòj; d'àutra part a l'é gnanca da auguré na vita mach d'anteligensa, sensa gnun piasì nì dolor. Cost a l'é un dij pòchi diàlogh ch'a j'ero conossù ant l'età ëd mes e a l'ha avù n'apressiament ëstragròss: dnans a tut për soa vision finalista dël còsm, peui përchè, mersì a la stragròssa quantità ëd notissie ch'a conten (fìsiche, astronòmiche, matemàtiche, fisològiche, anatòmiche, médiche) a l'é stàit për vàire sécoj l'arferiment pì rich an sle conossense sientìfiche dl'antichità. Tutun, le caraterìstiche amportante dël diàlogh a son pa ij tentativ dj'ipòtesi sientìfiche particolar, ma ij sò prinsipi metodològich. As armarca ëdcò l'antrodussion ëd Dé tanme càusa eficenta anteligenta ëd tut l'órdin e la strutura ant ël mond ëd lë dventé, ch'a pronta a la teologìa natural ëd le Laj.
Lenga Komba
Classificassion
<BR>
La Celle-sous-Montmirail
La Celle-sous-Montmirail a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 5,67 km², con 81 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 14 ab/km². 🇫🇮
Lenga Songe
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Songe o Songe a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Cellier-du-Luc
44.68056°N, 3.90167°W
Cellier-du-Luc a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 14,73 km², con 99 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 6 ab/km². 🇫🇮
Lenga Komba
Còdes ISO
<BR>
CNIM
CNIM (Constructions navales et industrielles de la Méditerranée) a l'é n'argropament andustrial, nassù dël 1966 cand n'andustrial parisin, André Herlicq, a l'ha catà le FCM (Forges et chantiers de la Méditerranée) e a l'ha arbatijaje CNIM.
Lenga Songe
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Songe a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sop
Algund
right|140px Algund (Lagundo për j'italian) a l'é un comun ëd 4.166 abitant dla provincia ëd Bolsan (Region Autònoma Trentin-Sud Tiròl).
Popolassion
L' 86,81 % dj'abitant d'Algund a l'é 'd lenga tedesca, ël 12,93 % a l'é 'd lenga italian-a, ël 0,26 % a l'é 'd lenga ladin-a.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Anton Schrotter (dal 9/05/2005).
Anliure esterne
🇫🇮
CNIM
J'atività
A le CNIM a travajo anviron 3000 përson-e; dël 2007 a l'han realisà un vir d'afé ëd 557,2 milion d'éuro. Le competense pì fòrte ëd costa sossietà d'anginié a son le tecnologìe térmiche e cole mecàniche. Antra ij prodot realisà da CNIM a-i son na mità dle scale mòbile dla metropolitan-a ëd Paris, cole ëd Lion, Tolosa, Londra, Hongkong, Montréal; le bòite d'ancinerassion dë mnis ëd Paris e ëd vàire dj'àutre sità dël mond; caudere; mojen dë sbarch militar.
Carlo Balsamo-Crivelli
Dël 1867 ël cont ëd San Martin a l'ha ciamalo a dirige l'ufissi legal dj'Euvre pie ëd san Pàul, dont pì tard Balsamo-Crivelli a l'é vnù aministrator. A l'é stàit fondador dl'Associassion dj'ampiegà sivij dla pùblica aministrassion an Turin.
Platon
Ij diàlogh dël ters perìod
Ant ël lìber X, për un but pràtich, Platon a crea na teologìa natural. A-i son tre chërdense fàusse ch'a craso ël caràter moral: l'ateism, l'arfud d'un goern moral dël mond, la chërdensa che 'l giudissi divin a peula esse catà con dj'oferte. Platon a contrabat a tute tre.
L'arconciliassion con la realtà dël mond
La dariera fas dël pensé ëd Platon a arpresenta në sfòrs d'arconciliassion con la realtà dël mond, ëd sorpassé ël doalism metafìsich e ël rigorism étich dël perìod precedent.
Da na part, costa tendensa a consist ant l'esigensa ëd buté na dialética (e pa mach, tanme ant la Repùblica, na sempia gerarchìa ëd valor dominà da l'idèja dla bin) andrinta a l'istess mond ëd j'idèje, për mojen d'un procediment ëd bipartission sucessive për le quaj as passa dai concet pì generaj a coj pì particolar; an dzorpì, as arconòss na relativa realtà al nen-esse (an Sofista, un diàlogh pa për asar apressià ëd fasson particolar da Hegel) e, ant ël camp étich, na relativa legitimità dël piasì (an Filebo). A son costi d'argoment arpijà e dësvlupà da Aristòtil.
D'àutra part, l'arlentesse dël rigorism e dl'utopism a génera pa, an sël pian polìtich, ëd posission pì democràtiche, ma ëd pì gran concession a 'n conservatorism polìtich e religios tradissional.
Costa arconciliassion con la realtà a l'é mai rivà fin-a a fé arconòsse a Platon ël valor dël naturalism jònich, ni ël valor dël materialism ëd sò contemporani Demòcrit. Ël concet midem ëd materia (con la qual, scond ël mit ëd Timeo, n'artefiss divin - ël demiurgh - a l'avrìa modlà ël mond copiand da j'idèje) a resta an Platon pòch ciàir e a goerna na conotassion negativa: a l'é na sòrt ëd foson inform, càusa ëd mal e d'impërfession.
I l'oma tròpe pòche anformassion an sna teorìa dj'idèje-nùmer che, conforma a la testimoniansa d'Aristòtil, Platon a l'ha elaborà ant ij darié agn. Costa a l'ha dovù marché n'àutr avzinesse al pitagorism. D'àutra part, ëdcò ant ël darié perìod, soa difidensa për ël moment empìrich dla siensa e për ij rapòrt antra siense sperimentaj e atività técnica a l'é restà fòrta: bele che sò pensé a l'ha avù dj'evolussion, Platon a l'ha sempe considerà ël travaj manual tanme un travaj servil. Costa limitassion dël platonism, polìtica-sossial ancor prima che sientìfica, si da na banda a l'ha ancoragià ël dësbandisse già fiamengh ëd la matemàtica, a l'ha arpresentà n'antrap grev al progress dle siense dla natura, e a l'ha contribuì a orienteje an sens finalìstich e antropomòrfich. A l'ha ëdcò avù n'anfluss negativ an sël concet midem ëd coltura, antèisa an sens aristocràtich e dëstacà dal mond dël travaj; n'anfluss che gnanca Aristòtil, an sò sfòrs poderos ëd sìntesi antra mond ëd j'idèje e mond real, a l'é stàit bon a sorpassé dël tut.
Tutun la nimicissia ëd Platon për le siense sperimentaj a l'é nen ëstàita assolùa: ël gust për ij problema ëd classificassion, tìpich dij sò darié diàlogh, a l'é nen restà tut confinà mach a la curnis lògica-dialética, ma a l'é compagnasse con djë sfòrs d'arserche ant ël camp biològich, ch'a l'han peui avù un dësvlup pì grand apress soa mòrt.
Euvre
Sota sò nòm a l'é rivane n'archeujta ëd 35 diàlogh (comprèisa l'Apologìa ëd Sòcrate, ch'a conten mach pòche batùe ëd diàlogh e an sò compless a arproduv, an na lìbera rielaborassion literaria, l'àuto-difèisa ëd Sòcrate dëdnans ai giùdes) e ëd 13 litre. Costa archeujta a l'é stàita butà ansema da Trasil ant ël I sécol dGC. A son peui rivane d'àutri diàlogh, dont l'autentissità a l'é da arfudé.
Tutun, ëdcò l'arcòlta ëd Trasil a conten chèich diàlogh (sinch o ses, conforma al giudissi dij crìtich) nen atribuìbij a Platon.
Pì debatùa a l'é l'autentissità dle litre; vàire a son fàusse ëd sigura, ma a smija pa ch'a venta arfudeje an blòch. An particolar, la litra VII, ma a smija ëdcò la VIII e la VI, a l'han dj'andissi d'autentissità motobin fòrt e a smon-o mach lor dij detaj an sla stòria dla Sicilia dël IV sécol aGC ch'a l'é malfé atribuì a 'd faussari o a d'autor pì tardiv.
Ël problema dla daitassion
Ëd daitassion sigure dij sìngoj diàlogh i n'oma nen. As trata tutun d'un problema amportant, përchè a condission-a tuta l'antërpretassion ëd sò pensé.
Carlo Balsamo-Crivelli
Dël 1892 a l'é artirasse da l'atività e dël 1907 a l'ha tramudà a Varal, andoa për un pàira d'agn a l'ha dirigiù ël giornal La Valsesia. A l'é mòrt a Varal a la fin dël 1911. 🇫🇮
Platon
Ël problema dla daitassion
I soma mach che le Laj a son ëstàite la dariera euvra ëd Platon; në scolé, Filip d'Opunt, a l'ha giontaje n'apendis, l'ansidita Epinòmide.
A l'é donca impossìbil ëstabilì na sequensa cronològica sigura, ma as son otnusse dj'arzultà motobin probàbij an combinand ansema vàire criteri:
Lë stil
Ij diàlogh a l'han ëdcò në strasordinari valor artìstich. Soa art as dësvèila nen mach ant ij mit, andoa Platon a smon na potensa ëd fantasìa fiamenga, ma ëdcò ant j'arpresentassion dj'ambient e dij përsonage (Protàgora, Arsinon); ant ël sens viv ëd la natura e dël paisage (Fedro); ant la tension dramàtica ëd chèich debà (Gòrgia); ant l'abilità a alterné ironìa e ameror, l'espression dla gòj ëd vive e cola dl'arfud rudi ëd na realtà dësgiusta.
D'àutra part, ëdcò da na mira teòrica, a la rudia condana moralista e rassionalista ëd l'art smonùa ant la Repùblica e, ëd fasson atenuà, ëdcò ant le Laj, a-j dà ël cambi (an Jòni e Fedro) na concession ëd l'art motobin diferenta, tanme na folìa divin-a, anàloga a l'éros; costa concession a sarà destinà a avèj un grand anfluss.
An Platon però a-i é pa na contaminassion ch'a mës-cia j'element emotiv e coj dël rasonament, tanme a peul trovesse an Novalis, Schelling, Schopenhauer o Kierkegaard: chiel a arnonsia mai al rigor teorétich e, cand ch'a pensa che la rason a lo ampon-a, a scriv ëdcò dij diàlogh sùit e grev parèj dël Sofista e dël Polìtich. Bele cand ch'a arcor an manera bondosa al mit, a lo fa mai passé dë sfros tanme un tut un con la rason. 🇫🇮
Sanvensa
Sanvensa a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment d’Aveyron. A së stend për na surfassa ëd 25,48 km², con 506 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 19 ab/km².
CNIM
Stòria
Le FCM a j'ero un cantié naval creà dël 1856 për fabriché dle barche da guèra. A son ëstàite catà cand a l'han deposità sò bilans dël 1966 da André Herlicq, padron ëd na sossietà ëd material elétrich ch'a l'era stàita creà da sò pare. Arbatijà CNIM, a l'han tacà a diversifiché j'atività. Da j'agn 1990, l'argropament a l'ha ancaminà soe aquisission con ij fabricant ëd caudere Baccock e Wanson; dël 2002 a l'ha pijà la sossietà Lab, spessialisà ant ël tratament dël gas, dont le técniche a son ëstàite aplicà për traté, tra l'àutr, le fum dle bòite d'ancinerassion. A la fin ëd gené 2008, l'argropament a l'ha pijà la sossietà Bertin, che tutun a resta un soget giurìdich separà.
Sanvensa
🇫🇮
CNIM
Stòria
🇫🇮
Lenga pilagá
Pais an dova a l'é parlà
La lenga pilagá o Pilagá a fa part ëd le lenghe mataco-guaicuru e a l'é parlà dzortut an Argentin-a.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Pilagá a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=plg
🇫🇮
Vallemaio
Vallemaio a l'é na comun-a dla region Lassio, an provincia ëd Frosinon, con sirca 1.052 abitant. A së stend su na surfassa ëd 19 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 55 abitant për chilòmeter quadrà. Ël pais a resta a 65 chilòmeter da Frosinon, a 337 méter d'autëssa. A confin-a con Castelforte (an provinsa ëd Latin-a), Castelnuovo Parano, Coreno Ausonio, San Giorgio a Liri, Sant'Andrea del Garigliano, Sant'Apollinare. 🇫🇮
Le Coudray
Le Coudray a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Sènter, ant ël dipartiment dël Eure-et-Loir. A së stend për na surfassa ëd 5,52 km², con 2 884 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd ëd 522 ab/km².
🇫🇮
Lenga Chhulung
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Chhulung o Chhulung a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Nepal.<BR> <BR>
Lenga Dzando
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Dzando o Dzando a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Lenga Chhulung
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Chhulung a peul esse:<BR> <BR>
Lenga Dzando
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Dzando a peul esse:<BR> <BR>
Campionà italian ëd rugby
right|140px Ël campionà italian ëd rugby a l'é organisà da la Federassion Italian-a ëd Rugby (FIR).
Lenga Aushi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Aushi o Aushi a fa part dle lenghe niger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Zambia.<BR> <BR>
Campionà italian ëd rugby
La prima edission a l'é disputase dël 1929.
Squadre vincitris
🇫🇮
Lenga Chhulung
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Montenapoleone
Ël vin Montenapoleone as prodov ant la comun-a ëd Broni an provinsa ëd Pavìa.
Lenga Aushi
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Aushi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Montenapoleone
La zòna ëd produssion a l'é la cita località ëd Montebuono.
Lenga Gwandara
Lenga Gwandara
Montenapoleone
🇫🇮
Lenga Gwandara
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gwandara o Gwandara a fa part dle lenghe siàdiche e a l'é parlà specialment an Nigeria.<BR> <BR>
Lenga Chhulung
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cur
Tricholoma cingulatum
Descrission
Capel fin a 5 cm, bassament bombà, un pòch a pupa, gris brunastr, un pòch scajos. Lamele bianche. Gamba àuta fin a 6 cm e larga fin a 1 cm, biancastra, con na zòna a anel cotonos motobin àuta. Carn bianca, un pòch angiaunenta. Odor debolment farinos.
Vallerotonda
Vallerotonda a l'é na comun-a dla region Lassio, provincia ëd Frosinon, con sirca 1854 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 59 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 31 ab/km quadrà. A confin-a con Acquafondata, Cervaro, Filignano (IS), Rocchetta a Volturno (IS), San Biagio Saracinisco, Sant'Elia Fiumerapido, Viticuso.
Lenga Gwandara
Classificassion
<BR>
Vallerotonda
🇫🇮
Lenga Gwandara
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gwn
Lenga Dzando
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dzn
Lenga Lobala
Pais andoa a l'é parlà
La lenga Lobala o Lobala a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Còngo.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Lobala a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Tricholoma cingulatum
Ambient
A chërs ant ij tajiss ëd sàles.
Comestibilità
Comestìbil.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Tricholoma cingulatum (Almfelt) Jacobasch
Lenga Lobala
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=loq
Nicolas Poussin
thumb|right|200px|Nicolas Poussin, àuto-ritrat Pitor.
Nicolas Poussin a l'era nassù a Andelys ai 15 ëd giugn dël 1594 e a l'é mòrt a Roma ai 19 ëd novèmber dël 1665.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Dipartiment ëd Meurthe e Mosela
200px|thumb|right|Localisassion 120px|thumb|right|Blason ëd Meurthe e Mosela Ël dipartiment ëd Meurthe e Mosela a l'é un dipartiment localisà ant la region dël Grand Est (fin al 2015 dla Loren-a) e a l'ha për capleugh la sità ëd Nancy.
🇫🇮
Helsinki
Helsinki (an finlandèis; Helsingfors an svedèis) a l’é la capital dla Finlandia.
A l’é ëdcò la prima sità dla Finlandia për popolassion, con 564.643 abitant (2006).
Geografìa
Helsinki as treuva an sla còsta meridional dël pais, an sël Gòlf ëd Finlandia.
Stòria
La sità a l'é stàita fondà ai 12 ëd giugn 1550 dal re dë Svessia Gustav I Vasa.
Dël 1812 Helsinki a l'é vnù capital dël granducà ëd Finlandia.
Sità gemelà
Helsinki a l'é gemelà con:
Anliure esterne
thumb|right|200px|Ël dòm luteran
🇫🇮
Lenga toba
Pais an dova a l'é parlà
La lenga toba o Toba a fa part ëd le lenghe mataco-guaicuru e a l'é parlà dzortut an Argentin-a.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Toba a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tob
🇫🇮
Chalencon
44.87833°N, 4.57528°W
Chalencon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Ardèche. A së stend për na surfassa ëd 9,44 km², con 303 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 32 ab/km². 🇫🇮
Trametes ljubarskii
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an dzora a bòsch ëd latifeuje.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Trametes ljubarskii Pilát
🇫🇮
Torre San Patrizio
right|140px Torre San Patrizio a l'é un comun dle Marche ëd 2.145 abitant, an provincia ëd Ferm.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Barbabella (da l' 8/06/2009).