cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fuldera
Fuldera a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël Canton dij Grison, con sirca 131 abitant. A së stend për na surfassa ëd 13,19 km², con na densità ëd popolassion ëd 10 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Lü, Müstair, Tschierv, Valchava.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é ël Rumantsch-Grischun
🇫🇮
Albagiara
right|140px Albagiara (Ollasta Useddus an sard) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 277 abitant, an provincia d'Oristan.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Maurizio Malloci (dal 14/05/2001 -second mandà: 2006-).
Arferiment
🇫🇮
Teeswater (Thompson Field) Airport
Ël Teeswater (Thompson Field) Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Teeswater, Ontario, Canadà.
Jegun
Jegun a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 39,25 km², con 968 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 24 ab/km².
🇫🇮
Georg von Peuerbach
thumb|right|200px|Georg von Peuerbach Astrònom e matemàtich.
Georg von Peuerbach (o Peurbach, Purbach, Purbachius) a l'era nassù a Peuerbach, davzin a Linz, ai 30 ëd maj dël 1423 e a l'é mòrt a Vien-a j'8 d'avril dël 1461.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga taworta
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Taworta a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tbp
🇫🇮
Sassinoro
Sassinoro a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Benevènt, con sirca 646 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 13 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 50 ab/km quadrà. A confin-a con Morcone, Sepino (CB).
🇫🇮
Caprera
thumb|right|200px|La tomba ëd Garibaldi L'ìsola ëd Caprera a l'é ant la Strèita 'd Bonifass, a nòrd-est dla Sardëgna, e a fa part ëd l'Arsipélagh dla Madlen-a. A l'ha na surfassa ëd 15,7 km².
Stòria
Dël 1856 Giuseppe Garibaldi a l'avìa catà un tòch ëd tèra a Caprera; a l'ha peui costruisse na ca, andoa a l'ha passà j'ùltim 20 agn ëd soa vita e a l'é mòrt ambelelà ai 2 ëd giugn dël 1882.
Aministrassion
Caprera a fa part dël comun ëd La Maddalena, an provincia d'Òlbia-Tempio.
🇫🇮
Vaubadon
Vaubadon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 7,49 km², con 337 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 45 ab/km².
🇫🇮
Torchefelon
45.52111°N, 5.40083°W
🇫🇮
Santo Stefano (arsipélagh dla Madlen-a)
thumb|right|200px|L'ìsola vista da [[Palau (OT)|Palau]] L'ìsola ëd Santo Stefano a l'é ant la Strèita 'd Bonifass, a nòrd-est dla Sardëgna, e a fa part ëd l'Arsipélagh dla Madlen-a.
A l'ha na surfassa ëd 3 km².
Aministrassion
L'ìsola a fa part dël comun ëd La Maddalena, an provincia d'Òlbia-Tempio.
🇫🇮
Santa Marìa (arsipélagh dla Madlen-a)
L'ìsola ëd Santa Marìa a l'é ant la Strèita 'd Bonifass, a nòrd-est dla Sardëgna, e a fa part ëd l'Arsipélagh dla Madlen-a. A l'ha na surfassa ëd 2 km².
Aministrassion
L'ìsola a fa part dël comun ëd La Maddalena, an provincia d'Òlbia-Tempio.
🇫🇮
Baratili San Pietro
right|140px Baratili San Pietro (Boàtiri an sard) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 1.310 abitant, an provincia d'Oristan.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Renzo Murru (dal 28/05/2002 -second mandà: 2007-).
Arferiment
🇫🇮
Barras
Barras a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 20,8 km², con 121 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 5 ab/km².
🇫🇮
Capraia Isola
right|150px Capraia Isola a l'é un comun dla Toscan-a ëd 385 abitant, an provincia ëd Livorn.
Ganoderma valesiacum
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs al pé ëd latifeuje.
Capraia Isola
Stòria
Capraia a l'é stàit un possediment ëd la Repùblica ëd Génoa fin al 1796 (ocupassion anglèisa e peui fransèisa).
Ganoderma valesiacum
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Il Campo
Il Campo a l'era n'arvista ebdomadaria, publicà a Turin da Streglio, dont a son surtì 58 nùmer daj 20 ëd novèmber 1904 ai 31 dë dzèmber 1905. A l'é stàita dirigiùa prima da Francesco Pastonchi, peui da Gustavo Balsamo Crivelli. Diretor responsàbil a l'era l'avocat Mario Vaccarino. La sede dël giornal a l'era a la ca editris, an contrà Santa Teresa.
Sota la diression ëd Balsamo Crivelli, Il Campo a l'é vnù un giornal ëd poesìe duvert a le tendense artìstiche pì fosonante dël moment. Ant ës giornal a son surtije djë scrit ëd Pica, Cesareo, Melani, Aganoor, Giani, Pastonchi, Giorgieri-Contri, Graf. 🇫🇮
Ganoderma valesiacum
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Ganoderma valesiacum Boud.
🇫🇮
Lenga rasawa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga rasawa o Rasawa a fa part ëd le lenghe geelvink bay e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Rasawa a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=rac
Capraia Isola
Stòria
Ël Congress ëd Vien-a (1815) a l'ha assegna-la al Regn ëd Sardëgna.
Curiosità
Ël comun ëd Capraia a l'ha fàit part dla Liguria (provincia ëd Génoa) fin al 1925 e dl'Arcidiòcesi ëd Génoa fin al 1m ëd gené dël 1977.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Maurizio Della Rosa (dal 30/05/2006).
Anliure esterne
🇫🇮
Razzoli
L'ìsola ëd Razzoli a l'é ant la Strèita 'd Bonifass, a nòrd-est dla Sardëgna, e a fa part ëd l'Arsipélagh dla Madlen-a. A l'ha na surfassa d' 1,5 km².
Aministrassion
L'ìsola a fa part dël comun ëd La Maddalena, an provincia d'Òlbia-Tempio.
Bösel
Bösel a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Cloppenburg, stat dla Bassa Sassònia.
Tramolé
45.51972°N, 5.26861°W
Tramolé a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 6,99 km², con 474 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 67 ab/km².
🇫🇮
Telegraph Creek Airport
Ël Telegraph Creek Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Telegraph Creek, Columbia Britànica, Canadà.
Campo, Trazo
San Xoán ëd Campo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Trazo. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 413 abitant (211 fomne e 202 òm) distribuì an 10 grup ëd popolassion.
Barrême
Barrême a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 37,05 km², con 497 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 11 ab/km².
🇫🇮
Sitta whiteheadi
Descrission
A l'é na specie motobin sercà. A l'ha na bela parpeila bianca. A diferensa dël pich murador a peul ëdcò scavé 'l nil ant ij bion dle piante.
Ambient
A viv ant ij grand bòsch ëd la Còrsica.
Distribussion
Còrsica.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Folgaria
right|130px Folgaria a l'é un comun dël Trentin-Sud Tiròl ëd 3.152 abitant, an provincia ëd Trent.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Maurizio Toller (dal 4/05/2009).
Arferiment
🇫🇮
Lenga Saafi-Saafi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Saafi-Saafi o Saafi-Saafi a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Senegal.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Saafi-Saafi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Luigi Piccioni
Livrà jë studi universitari a Firense, a l'avìa ancaminà motobin giovo a mostré ant le scòle secondarie. Dël 1905 a l'ha otnù l'ansegnament lìber an literatura italian-a. A l'Università ëd Turin a l'ha tnù a ancaminé dal 1912-1913 un cors lìber dë stòria dël giornalism italian.
🇫🇮
Piero della Francesca
thumb|right|200px|Autoritrat ëd Piero della Francesca (Resuression ëd Nosgnor, Pinacoteca civica, Sansepolcro Piero ëd Benedetto, stranomà Piero della Francesca, a l'é stàit un dij pì grand pitor dël sécol ch'a fa XV e 'dcò un matemàtich.
A l'era nà a Borgo Sansepolcro (al dì d'ancheuj mach Sansepolcro) fra 'l 1415 e 'l 1420 e a l'é mòrt ambelelà ai 12 d'otóber dël 1492.
Dal 1439 al 1442 a l'ha vivù a Firense, andoa a l'é stàit anlev ëd Domenico Veneziano. Ël rest ëd soa cariera a l'é dësrolasse ant le cort prinsipësche ëd Fërara, Urbin e Rìmin e ëdcò an sò borgh natal e a Aress. A l'é passà ëdcò a Ancon-a, Perugia e Roma.
Sò stil
Probabilman anfluensà da Masaccio, sò stil a arpresenta la sìntesi pi elaborà dj'arserche an slë spassi e an sël color ant la pitura a la mità dël sécol ch'a fà XV.
Sò anfluss a tochërà, antra j'àutri, Luca Signorelli e Melozzo da Forlì.
Lìber
A l'é ël pì amportant tratà an sla prospetiva arnassimental e ël prim ch'a në smon le régole an stil matemàtich. Piero della Francesca a pija l'andi da j'assiòma dla vision direta e a antend për arpresentassion prospética ëd n'oget l'antërsession ëd la piràmida visiva con ël pian dël tablò. J'utiss dovrà a son ij teorema ëd l' Òtica d'Euclid, sità ëd fasson esplìssita, ij teorema ëd geometrìa elementar ëd j'Element e dzortut la teorìa dle proporsion. Ant ës tratà a së smon për π ël valor \frac{22}7, visadì anviron 3,1428. 🇫🇮
Lenga saponi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=spi
Sitta europaea
Descrission
A ven ciamà pich murador përchè a ancimenta con la to l'intrada dël përtus anté a fa 'l nil. Parèj gnun dj'autr osej ch'a l'abia pa soe dimension a peul nen intré a ca soa. A va bin ël nòm murador, ma nen col ëd pich. Combin ch'a së s-ciama pich, a përtusa pa le piante, ma mach le ninsole, le castagne e jë smens ch'a mangia d'invern. Con la bela stagion a serca le babòje dapërtut, ëdcò a testa an giù com a fan le balarin-e. A fa da ses a eut euv bianch macià 'd ross dzora a dle feuje, scòrsa o pajëtte.
Ambient
A viv ant ij bòsch vej con grande roj o castagne veje.
Distribussion
Euròpa merridional e ossidental e Àfrica setentrional.
Lenga Alviri-Vidari
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Alviri-Vidari o Alviri-Vidari a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Iran.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' Alviri-Vidari a peul esse:<BR> <BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=avd
Vaucelles
Vaucelles a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 3,56 km², con 217 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 61 ab/km².
Ìsola ëd Capraia
thumb|right|200px|Le ìsole ëd Gorgona e Capraia da [[Lerici]] L'ìsola ëd Capraia a l'é ant ël Mar Ligure e a fa part ëd l'Arsipélagh Toscan.
Bayons
🇫🇮
Baressa
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Piergiorgio Corona (dal 10/05/2002 -second mandà: 2007-).
Ìsola ëd Gorgona
thumb|right|200px|L'ìsola ëd Gorgona L'ìsola ëd Gorgona a l'é ant ël Mar Lìgure e a fa part ëd l'Arsipélagh Toscan.
Vaucelles
🇫🇮
Lenga Sorkhei
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Sorkhei o Sorkhei a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Iran.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Sorkhei a peul esse:<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sqo
Ìsola ëd Capraia
A l'ha na surfassa ëd 19 km² e na popolassion ëd 385 abitant.
Gloeophyllum abietinum
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an dzora a conìfere, ëdcò travajà.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Ìsola ëd Capraia
Stòria
L'ìsola a l'é stàita un possediment ëd la Repùblica ëd Génoa dal 1527 al 1796. Ant ël pèriod dle guère napoleòniche a l'é stàita ocupà prima da j'anglèis e peui da ij fransèis. Ël Congress ëd Vien-a (1815) a l'ha assegna-la al Regn ëd Sardëgna.
Gloeophyllum abietinum
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gloeophyllum abietinum (Bull.) P. Karst.
Ìsola ëd Capraia
Stòria
🇫🇮
Gloeophyllum abietinum
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Ìsola ëd Capraia
Stòria
Capraia Isola Capraia Isola
Jû-Belloc
Jû-Belloc a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 10,01 km², con 305 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 30 ab/km².
🇫🇮
Ìsola ëd Gorgona
A l'ha na surfassa ëd 2,2 km² e a conta anviron 50 abitant.
Budelli
Aministrassion
L'ìsola a fa part dël comun ëd La Maddalena, an provincia d'Òlbia-Tempio.
Ìsola ëd Gorgona
A l'é na frassion dël comun ëd Livorn.
Budelli
Aministrassion
🇫🇮
Ìsola ëd Gorgona
Geografìa
L'ìsola ëd Gorgona as treuva 37 km a òvest da Livorn.
🇫🇮
Furna
Furna a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël Canton dij Grison, con sirca 226 abitant. A së stend për na surfassa ëd 33,25 km², con na densità ëd popolassion ëd 7 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Grüsch, Jenaz, Pagig, Peist, Sankt Peter, Schiers, Trimmis, Valzeina.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
🇫🇮
Sun Zi
Matemàtich cinèis.
Vivù dantorn al 300.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Solopaca
Solopaca a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Benevènt, con sirca 4.154 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 31 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 134 ab/km quadrà. A confin-a con as comunas de Castelvenere, Frasso Telesino, Guardia Sanframondi, Melizzano, Telese Terme, Vitulano.
🇫🇮
Borghet Borbaja
Borghet Borbaja (Borghetto di Borbera an italian, O Borgheto an lìgure) a l'é un comun dël Piemont ëd 2.002 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
As treuva ant l'Apenin Lìgure an Val Borbaja, an sla riva stentrional ëd la Borbaja.
Stòria
thumb|left|200px|Porta dël borgh medievalBorghet a l'é stàit fondà ant l'Età 'd Mes: na sorgiss dël 1204 a lo cita 'me Burchetus, n'àutra dël 1254 'me Burquetus; an época pì tarda ël pais a ven nominà Burgus Aymericorum, peul esse për armarché la dipendensa dai dissendent ëd la famija dj'Aimerìs, ch'a j'ero lijà ai vësco-cont ëd Torton-a. Ansema a la località 'd Sòrl, Borghet a l'ha costituì 'n feod dël vësco 'd Torton-a, ch'a l'ha concedulo prima a la famija dij Rat, peui a la famija dij Lonà ch'a l'ha tnilo formalment an feod fin al 1797.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Enrico Bussalino (da l'8/06/2009, scond mandà dal 27/05/2014).
Sità gemelà
Borghet Borbaja a l'ha stabilì un rapòrt d'amicissia con:
Vaudeloges
Vaudeloges a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 12,57 km², con 176 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 14 ab/km².
🇫🇮
La Riva (Bra)
La Riva (Riva an italian) a l'é na frassion dla comun-a ëd Bra, provincia 'd Coni. As treuva a 3 km da la sità an diression òvest, an sla stra (SP48) ch'a pòrta a Cavlimor.
Stòria
Già dël ‘300 ant la pian-a che da la Riva a 'ndasìa 'nver Cavlimor, as trovavo 'l tère bon-e e drùe dla comun-a ëd Bra. Pròpi an costa zòna as treuva 'nco' 'ncheu la cassin-a Quint Bianch, stòrica stassion ëd pedage (confurcium Quinti) ch'as treuva a sinch mija da Pollentia, ëndoa al temp dij roman a passavo tute 'l mercansìe ch'a rivavo dal Piemont ossidental.
Lenga edopi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga edopi o Edopi a fa part ëd le lenghe geelvink bay e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
La Riva (Bra)
Stòria
Grassie a l'eva ch'a rivava dai canaj dla Vija e dël Ghërion, ma dzortut a lë svilup ëd la canalisassion vorsùa dal Duca Emanuel Filibert ëd Savòja dit Testa 'd Fer, a l'han tacà a fonsioné dël 1507 un mulin a tre roe e dël 1580 'n martinet (ativ ëncora 'ncheuj).
Dla capela dedicà a San Lorens as na parla già ant un document dël 1614. Dal 1716 a l'è stèita rangià pì 'd na vòta ant lë stil “baròch motobin semplificà” (dël 1816 a l'han tirà su ël cioché da fianch), fin-a a arivé a l'ùltim ampliament dël 1938.
Lenga edopi
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Edopi a peul esse:
La Riva (Bra)
Stòria
Da armarché che già dël 1855, ventidoi agn prima dla Lej Coppino, ij paisan a l'avìo tirà sù na stansia dovrà come scòla antrames la sacrestìa e 'l cioché.
Lenga edopi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dbf
La Riva (Bra)
Stòria
Dal 1967 ël parco ëd costa cita comunità a l'é 'l salesian Don Livio Greppi.
Lenga edopi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
La Riva (Bra)
Stòria
Dal 1975 ënsema a j'àutre doe frassion agrìcole, Boschèt e Cà dël Bòsch, a fà part dël "Quarté Tre Frassion".
Lenga edopi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Edopi language
La Riva (Bra)
Conomìa
L'economìa d'ëncheuj as basa sl'agricoltura e 'n sle cite imprèise artisanaj.
Tradission
La festa patronal ëd San Lorens a l'é festegià tradissionalment la prima dumìnica d'agost.
🇫🇮
Trept
45.68722°N, 5.32056°W
Trept a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 15,87 km², con 1 540 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 97 ab/km².
🇫🇮
Justian
Justian a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 6,3 km², con 93 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 14 ab/km².
🇫🇮
Sassinament
La definission legal ëd sassinament a peul esse diferenta an dij pais diferent, e a l'é sogeta a discussion: pr'esempi, massé an guèra a l'é da ràir ciamà sassinament da coj ch'a fan la guèra, qualsëssìa a sio le rason dla guèra. Massé për autodifèisa (se l'agredì a massa l'agressor) ëd sòlit a l'é nen ciamà "sassinament".
Ij sassin
Coj ch'a masso për travaj a son ciamà sassin. Un sassin a peul massé cheidun për rason polìtiche, për sòld, o për d'àutre rason. 🇫🇮
Octave Mirbeau
thumb|right|200px|Octave Mirbeau Octave Mirbeau, a l'é stàit në scritor an lenga fransèisa. Anteletual, giornalista, dramaturgh, autor ëd romanz, comedie e conte, a l'era nassù a Trévières ël 16 ëd fërvé dël 1848 e a l'é mòrt a Paris ël 16 ëd fërvé dël 1917.
La Madlen-a
An Sardëgna:
An Val d'Osta:
Octave Mirbeau
J'euvre ëd Mirbeau l’han an dzorpì ispirà tant pelìcole: cole d'Otis Turner (1915), Jean Dréville (1942), Jean Renoir (1946), Luis Buñuel (1964) e Christian Gion (1977).
Telegraph Creek Water Aerodrome
Ël Telegraph Creek Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Telegraph Creek, Columbia Britànica, Canadà.
Octave Mirbeau
Anliure esterne
🇫🇮
Giovanni Camerana
Poeta romàntich an lenga piemontèisa e lenga italian-a, pitor e magistrà. Giovanni Camerana a l'era nassù a Casal Monfrà ai 4 ëd fërvé dël 1845 e a l'é mòrt massandse a Turin ai 2 ëd luj dël 1905. La pì part ëd soa produssion literaria a l'é stàita publicà spatarà ansima a vàire setimanaj.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Mycena epipterygia var. viscosa
Descrission
Com la Mycena epipterygia ma con ël temp as macia ëd baross an tute le soe part, carn comprèisa.
Cesare Seassaro
Publicista sossialista, ëd tendense comuniste. Cesare Seassaro a l'era nassù a Pavìa ai 25 ëd mars dël 1891 e a l'é mòrt për na disgrassia a Rijeka ai 17 ëd novèmber dël 1921.
Mycena epipterygia var. viscosa
Ambient
A chërs ëdzora al bòsch ëd conìfere.
Cesare Seassaro
🇫🇮
Cappeln
Cappeln a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Cloppenburg, stat dla Bassa Sassònia.
Mycena epipterygia var. viscosa
Comestibilità
Sensa anteresse alimentar.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Senat ëd la Repùblica Italian-a
Ël Senàt dla Repùblica a l'é un-a dle doe Càmere dël Parlament dla Repùblica Italian-a.
A l'é formá da 315 senator, pì ij senator a vita e ij Pressident Emérit dla Repùblica. La Costitussion Italian-a a sanciss che ël Senat ëd la Repùblica a ven-a elegiù a sufrage universal da tuti j'eletor con pì che 25 agn d'età. Ij senator elegìbil a venta ch'a l'àbio n'età mìnima ëd 40 agn.
L'assegnassion dij senator a l'ha na base regional: 309 senator a son elegiù da le 20 region italian-e an proporsion a la popolassion ch'a risulta da l'ùltim censiment general (con ël lìmit mìnim ëd 7 senator për region, ch'a dvento 2 për ël Molise e 1 për la Val d'Osta). J'àutri 6 senator a son assegnà da la Circoscrission Éstera.
Ij senator a vita a son sernù dal Pressident dlà Repùblica (an manera ch'a sio nen pì che sinch). Ij senator a vita an càrica a son Mario Monti, Elena Cattaneo, Renzo Piano e Carlo Rubbia. Giorgio Napolitano a l'é l'ùnich Pressident Emérit an càrica tanme senator. Sergio Mattarella a l'ha pa ancora nominà gnun senator.
🇫🇮
Gloeophyllum protractum
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an dzora a bòsch ëd conìfere.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gloeophyllum protractum (Fr.) Imazeki
🇫🇮
Monti
right|140px Monti (Monte an sard, Mònti an galurèis) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 2.485 abitant, an provincia d'Òlbia-Tempio.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Maria Raspitzu (dal 10/05/2005).
Arferiment
🇫🇮
Lenga Noon
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Noon o Noon a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Senegal.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Noon a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Spargi
thumb|right|200px|Un-a dle rivere dl'ìsola L'ìsola dë Spargi a l'é ant la Strèita 'd Bonifass, a nòrd-est dla Sardëgna, e a fa part ëd l'Arsipélagh dla Madlen-a. A l'ha na surfassa ëd 4,2 km².
Aministrassion
L'ìsola a fa part dël comun ëd La Maddalena, an provincia d'Òlbia-Tempio.
🇫🇮
Temagami Water Aerodrome
Ël Temagami Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Temagami, Ontario, Canadà.
Fürstenau
Fürstenau a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 315 abitant. As dëstend su na surfassa d'1,30 km², con na densità ëd popolassion ëd 242 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Almens, Cazis, Pratval, Scharans, Sils im Domleschg, Thusis.
Beauvezer
Beauvezer a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 26,98 km², con 331 abitant, scond ël censiment dël 2005, con na densità ëd 12 ab/km².
Juilles
Juilles a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 13,86 km², con 181 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 13 ab/km².
🇫🇮
Beauvezer
🇫🇮
Vaudry
Vaudry a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 11,84 km², con 1.445 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 122 ab/km². 🇫🇮
Amanita phalloides var. alba
Descrission
Com l'Amanita phalloides ma tut bianch.
Ambient
Com l'Amanita phalloides.
Comestibilità
Velenos mortal.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Tocco Caudio
Tocco Caudio a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Benevènt, con sirca 1.605 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 27 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 59 ab/km quadrà. A confin-a con Bonea, Bucciano, Campoli del Monte Taburno, Cautano, Frasso Telesino, Moiano, Montesarchio, Sant'Agata de' Goti.
🇫🇮
Lenga duvle
Pais an dova a l'é parlà
La lenga duvle o Duvle a fa part ëd le lenghe geelvink bay e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Duvle a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=duv
🇫🇮
Lenga iau
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Iau a peul esse:
Berreo, Trazo
San Mamede ëd Berreo a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Trazo. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 293 abitant (149 fomne e 144 òm) distribuì an 4 grup ëd popolassion.
Lenga iau
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Berreo, Trazo
🇫🇮
Monede Euro dla Spagna
Le monede Euro dla Spagna a mostro tre dissègn diferent për minca serie ëd monede. Ij taj minor, dissegnà da Garcilaso Rollán, a figuro la Catedral ëd Santiago de Compostela; ij taj ëd mes, dissegnà da Begoña Castellanos, a mostro Miguel de Cervantes, lë scritor spagneul pì arnomà; le monede dël taj pì grand a arfiguro n'imàgin dël rè Juan Carlos dissegnà da Luis José Diaz.
Tuti ij taj a inserisso ëdcò la scrita "España", le dódes stèile sìmbol ëd l'Euròpa e l'ann dël cònio.
Monede comemorative da 2 euro
🇫🇮
Lenga Eshtehardi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Eshtehardi o Eshtehardi a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Iran.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' Eshtehardi a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=esh
Eshtehardi language
OSCE
L ' Organissation për la Sigurëssa e la Cooperassion an Euròpa (OSCE) a l'é n'organisassion antërnassional ch'a serv coma strtura ëd discussion polìtica. Sò but costitutiv a l'é col dë giuteje a la sigurëssa dla region, ën basand-se ansima a la pràtica dla democrassìa e a lòn ch'a peul fé mej ij prossess ëd goèrn. La pì part dle 3,500 e pì person-e ch'a travajo për l'organisassion a resto ampegnà an operassion ant sël camp, nopà che mach anviron al 10% a sta 'nt j'ufissi sentraj. A l'é restà n'organisassion motobin cita e pòch conossùa fin a la mità dj'agn 1990, quand a l'é stàita sërnùa për pieje 'l pòst a l'ONU an Bòsnia e Erzegòvina, e da sòn a l'ha tacà a slarghesse e pijé pèis polìtich.
Da na mira normativa, l'OSCE a l'é n'organisassion ad hoc fàita sot al capel ëd lë statut dle Nassion Unìe (Capitol VIII), e a la travaja për dé Sò 56 stat partissipant a son dl'Euròpa, dël Caucas, dl'Asia Sentral e dël Nòrd América, ën coatand la pì part dl'emisfer setentrional. A l'é stàita dorbìa dij temp dla Guèra Frèida coma strutura ëd discussion antra Est e Òvest.
Comsëssìa, la parità antra stat partessipant a l'é motobin assimétrica: jë stat ossidentaj (prinsipaj finansiator dl'associassion) as treuvo a gòde ëd na liberta d'assion a d'anfluensa ant sl'associassion midema motobin pì fòrta che nen cola dj'àutri stat, dzortut orientaj.
Strutura e istitussion
thumb|Na riunion dël Consej Permanent dl'OSCE a l'[[Hofburg ëd Vien-a (fotografìa ëd Mikhail Evstafiev).]] La diression polìtica dl'organisassion a l'é fissà da Cap dë Stat e 'd Goèrn an dj'ancontr nen regolar ò programà, ma che as fan mach se e quand a-i në j'é da manca. La pressidensa dl'istitussion a-j va a un djë stat partessipant, con scadensa anual. Dël 2007 la pressidensa a l'é stàita dla Spagna, e dël 1 ëd Gené dël 2008 a-j andrà a la Finlandia. Ël Kazakistan a l'é antramentr ch'a possa për avej la pressidensa dël 2009, contut che Stat Unì d'América e Règn Unì a-j dago motobin contra.
Consej dij Minìster
A l'è la strutura gestiss ël livel decisional straordinari. Ël pòst ëd Pressident an càrica a l'é dël Ministr dj'Afé Forest dlë stat ch'a l'ha la pressidensa. Dël 2007, coma Pressident an càrica a-i é 'l Ministr për j'Afé Forest e la Cooperassion spagneul, Miguel Angel Moratinos.
Consej Permanent
As ten na vira a la sman-a a Vien-a e a fa funsion për negossiassion e decision regolar. Pressident d'ës Consej a resta l'ambassador an Àustria dlë stat partessipant ch'a l'ha la pressidensa.
Segretarià
Ël Segretarià dl'OSCE (almanch sò ufissi cap) a l'é 'cò chiel a Vien-a, an Àustria. Ël pòst ëd segretari general al dì d'ancheuj a 'l l'ha Marc Perrin de Brichambaut ( fransèis), ch'a l'ha arlevà Ján Kubiš (Slovachia).
Ciambréa Parlamentar ëd l'OSCE
La Ciambréa Parlamentar ëd l'Organissasion për la Sigurëssa e la Cooperassion an Euròpa a delìbera arzolussion, antra j'àutre, a l'é stai-ne un-a dël 2005 ch'a l'ha fàit motobin discute, rësgoard la pijn-a rapresentansa dij resident dël Distret ëd Columbia ant jë Stat Unì.
Ufissi për j'Istitussion Democràtiche e ij Drit ëd l'Òmo
L'Ufissi për j'Istitussion Democràtiche e ij Drit ëd l'Òmo a l'istitussion pì veja dl'OSCE, dorbìa dël 1990. A l'é basà a Varsavia (an Polònia) e a travaja për tuti ij teritòri dl'OSCE ant ij camp dl'osservassion eletoral, dël dësvlup democràtich, dij drit ëd l'òmo, dla toleransa e dla nen-discriminassion, e ant ël camp legislativ. Për evité elession faussà l'ufissi a l'ha osservà pì che 150 elession e referendum a parte dal 1995, ën mandand fòra pì che 15.000 osservator. A l'ha travajà fòra sede doe vire an Afgànistan, ch'a resta un colaborator për la cooperassion dl'OSCE. Dij 9 d'otóber dël 2004 a l'ha mandaje na squadra d'agiut técnich për j'elession pressidensiaj, e dij 18 dë stémber dël 2005 n'àutra squadra d'agiut për j'elession parlamentar e dij consej provinsiaj.
Rapresentant dla Libertà dë Stampa
L'ufissi dël Rapresentant dla Libertà dë Stampa, ch'a l'é dorbusse dlë dzémber dël 1997, a travaja për armarché le violassion ëd la libertà d'espression ant jë stat ch'a fan part dl'OSCE. Ij rapresentant a l'han 'cò la funsion dë giuteje a jë stat partessipant ën possand-je a butesse a nòrma OSCE, për tut lòn ch'a toca prinsipi e òbligh ant sla lìbertà d'espression e ant cola dij mojen ëd comunicassion. Al Rapresentant corent a l'é Miklos Haraszti, n'ex parlamentar ungherèis.
Àutri ufissi
L'organissation a l'ha 'd sò ufissi ëdcò a Copenhagen, Genëvra, L'Àia, Praga e Varsavia.
Personal
L'OSCE a-j da travaj a 750 anvià antërnassionaj e 2.370 locaj. Mach 440 person-e a son ampiegà ant le struture decisionaj e aministrative sentraj.
Lenga Gozarkhani
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Gozarkhani o Gozarkhani a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Iran.<BR> <BR>
OSCE
Pressidensa
Ant le responsabilità dël Pressident an Càrica (PaC) a-i son La càrica a l'ha na rotassion anual, e 'l pòst ëd PaC a-j va ël Ministr dj'Afé Forest dlë stat ch'a l'ha la pressidensa. Minca PaC a l'é giutà tant da col ch'a l'era an càrica anans ëd chiel che da col ch'a pijerà sò pòst passà n'agn. L'ansem dë ste tre person-e soèns as dis Tròica. L'orìgin dl'istitussion a va andré al Papé ëd Paris për na Neuva Euròpa (dël 1990). A son peui stàit j'Acòrd d'Helsinki (dël 1992) a deje a sta funsion na mira formal.
Vauville (Calvados)
Vauville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 5,18 km², con 259 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 50 ab/km². 🇫🇮
Temagami - Mine Landing Water Aerodrome
Ël Temagami - Mine Landing Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Temagami, Ontario, Canadà.
Lenga Gozarkhani
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Gozarkhani a peul esse:<BR> <BR>
OSCE
Atività polìtiche e militar
L'OSCE a varda la sigurëssa da mira polìtica e militar, e sòn a men-a vàire òbligh për jë stat partessipant e vàire mecanism për evité e arzolve ij conflit. L'organisassion a sërca ëdcò dë fé chërse la sigurëssa militar ën possand për na pì gran trasparensa e cooperassion.
Gloeophyllum sepiarium
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs an dzora a bòsch ëd conìfere, ëdcò travajà.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gloeophyllum sepiarium (Wulfen) P. Karst.
🇫🇮
OSCE
Contròl dj'arme
La fin dla Guèra Frèida a l'ha lassà na motobin gran quantità d'arme ch'a servo pì nen, e che parej a son virasse anvers a lòn ch'as ciama mërcà gris dj'arme, un mërca antërnassional che soèns a l'é d'autut fòra lege. L'OSCE a giuta a fërmé lë spantiament dë st'arme e a smon d'assistensa për soa demolission.
Contròl dij confin
J'assion dl'OSCE ant ës camp-sì a van da la prevension dij conflit a la gestion dle situassion ch'a-i ven-o dapress a ij conflit ch'a son podusse evit, formassion ëd competense e agiut antërnassional.
Guèra contra 'l terorism
L'OSCE a intra ant jë sfòrs antërnassionaj contra 'l terorism con soa esperiensa ant la prevension dij conflit, la gestion dle crisi e la segnalassion dj'arzigh.
Prevension dij conflit
L'OSCE a travja për evité che ij conflit a monto, e ant ij conflit duvèrta a possa për rivé ëd j'acòrd polìtich ch'a peulo duré ant ël temp. A giuta ëdcò con ij prossess ëd riabilitassion dij pòst andova ch'a l'é finijne un.
Arforme militar
Ël Rescontr për la cooperassion ant la Sigurëssa (an anglèis Forum for Security Co-operation) a smon na strutura ëd dialogh polìtich ansima a la question dj'arforme militar, antramentr che j'atività pràtiche a son fàite da j'unità ant sël camp e da l'ufissi për la prevension dij conflit.
Operassion ëd polissìa
J'operassion ëd polissìa dl'OSCE a son part antegral ëd soa funsion ëd gestion e prevension dij conflit, e dla gestion dle situassion ch'a-j ven-o dapress a 'n conflit.
Operassion an Bòsnia-Erzegòvina
L'OSCE a l'ha dorbù dj'ufissi regionaj e dj'ufissi da camp, comprèis col ëd Brcko ant ël nordest dla Bòsnia-Erzegòvina, ch'a l'é restà un limbo passificà fin a che l'Acòrd d'Arbitragi ëd Brcko a l'é nen podusse firmé, ëmné a bonfin e butesse an pràtica. Brcko antlora a l'era vnùita un "distret special", e parej a l'é restà fin al dì d'ancheuj. L'OSCE a la continua a manten-e na presensa e vàire inissiative ant la region.
Bellaffaire
Bellaffaire a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 13,12 km², con 142 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 10 ab/km².
OSCE
Atività econòmiche e anvironamentaj
An cost setor-sì a-i intra 'l monitoragi ëd lòn ch'a-i riva ant jë stat partessipant, coj but
Lenga Gozarkhani
Classificassion
<BR>
Licini Calvo
Poeta an lenga latin-a, Gaio Licini Calvo a l'era nassù dl' 82 aGC, fieul ëd lë stòrich Licini Macro, e a l'é mòrt dël 47 aGC. Orator, a l'era amis ëd Catul (ch'a l'ha dedicaje na poesìa) e esponent (ansema a Elvio Cina, Furio Bibàcul e àutri giovo laudà e cissà da Valeri Caton) dla midema rigorosa corent literaria inovatris neotérica.
Bellaffaire
🇫🇮
Provincia ëd Bari
right|140px La Provincia ëd Bari a l'é an Pulia e a comprend 41 comun.
Telese Terme
Telese Terme a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Benevènt, con sirca 5.740 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 9 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 638 ab/km quadrà. A confin-a con Amorosi, Castelvenere, Melizzano, San Salvatore Telesino, Solopaca.
Provincia ëd Bari
A l'ha na surfassa ëd 5.139 km² e a conta 1.595.496 abitant.
Licini Calvo
🇫🇮
Provincia ëd Brìndisi
La Provincia ëd Brìndisi a l'é an Pulia e a comprend 20 comun.
Provincia ëd Bari
Sò capleugh a l'é Bari.
Provincia ëd Brìndisi
A l'ha na surfassa ëd 1.839 km² e a conta 402.831 abitant.
Sò capleugh a l'é Brìndisi.
Lenga Gozarkhani
Còdes ISO
<BR>
Lenga Bainouk-Gunyuño
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bainouk-Gunyuño o Bainouk-Gunyuño a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Guinea-Bissau.
OSCE
Atività econòmiche e anvironamentaj
La prosperità econòmica a l'é considerà fondamental për la stabilità, e jë stat partessipant a dovrìo esse vincolà a travajé anvers a la conservassion dla balansa ecològica. An pràtica, peui, ël livel d'autorità che l'organisassion a l'ha anvers le polìtiche anterne djë stat ossidentaj a l'é squasi zero.
Provincia ëd Bari
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Gozarkhani
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=goz
OSCE
Drit ëd l'Òmo, Educassion e Legalità
J'òbligh che l'OSCE a-j fa a sò stat partessipant për lòn ch'a toca sta dimension-sì a son An pràtica, ëdcò ambelessì le possibilità d'antervent e ëd pression a son motobin fòra simetrìa antra stat fòrt ossidentaj e stat déboj orientaj.
Tullins
Tullins a l'é comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 28,79 km², con 7 068 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 245 ab/km².
OSCE
Drit ëd l'Òmo, Educassion e Legalità
Antra ij setor d'antervent a-i son
Saint-Lary
Saint-Lary a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 9,67 km², con 194 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 20 ab/km².
🇫🇮
OSCE
Na situassion anterna sagrinà
Contut ch'a sia stàita butà an pé coma canal ëd comunicassion antra Est e Òvest dij temp dla Guèra Frèida, l'OSCE a sta viaman pì vnisend acusà dë rapresenté mach pì j'anteressi ossidentaj, ën gavand via da 'nt sua agenda tut ël rest. Sò esse arfudasse dë monitoré j'elession an Transdnistria e an Abkhazia, e an dj'àutre nassion nen arconossùe, ma de-facto andipendente, a l'ha tiraje dòss dle gran crìtiche tant da j'organisassion për ij drit ëd l'òmo che dal Pressident Putin, dla Federassion Russa, e da dj'àutre nassion dl'Euròpa oriental. J'event an Ucrain-a dël 2004 (l'Arvira dij Portugaj) a l'ha mnà ëdcò a fela acusé d'avej possà ël candidà ossidental, Victor Yushchenko. Le nassion ossidentaj a fortisso contra a sòn che s'a fusso andàite ambelelì a l'avrìo giutaje a j'anteressi dla Russia, lòn che però as peul capisse coma na conferma che j'anteressi dl'OSCE a son mach pì coj ossidentaj e che as fa pa pì gnun-a mediassion antra Est e Òvest.
Telese Terme
🇫🇮
OSCE
Na situassion anterna sagrinà
Dij 21 ëd luj dël 2004, la pressidensa bipartisan-a dla Comission American-a për la Sigurëssa e la Cooperassion an Euròpa (Commission Helsinki) a l'ha arsponduje a 'n papé ufissial firmà da neuv component dla Comun-a djë Stat Andipendent, dont test a l'era già stàit consignà al Consej Permanent dl'OSCE da l'ambassador russi a l'OSCE, Alexey N. Borodavkin. Ij pressident dl'Armenia, dla Bielorussia, dël Kazakistan, dël Kirghisistan, dla Moldòva, dla Federassion Russa, dël Tagikistan, dl'Ucrain-a e dl' Uzbekistan a l'avìo firmalo. Antra jë stat dla CSI Azerbaigian e Geòrgia a l'ero arfudasse dë firmelo. Ël Turkmenistan a l'avìa nen pijait part a la riunion. Contut ch'a 'rconosèisso che l'OSCE a l'avèissa "un pòst ciav ant l'architetura dla sigurëssa europenga" a disìo ëdcò che la midema organisassion a l'era pa stàita bon-a a adatesse al cambié dl'anvironament polìtich e dla sigurëssa.
Stòria
L'organisassion a l'é stàita fondà dël 1973 coma Conferensa ant sla Sigurëssa e la Cooperassion an Euròpa (CSCE). A l'era parlasse ëd fé na chèich organisassion për la sigurëssa europenga fin da 'nt j'agn 1950 ma la Guèra Frèida a l'avìa blocà qualsëssìa progress sostansial fin a che a son anandiasse j'ancontr dla Finlandia Hall, an Helsinki, dël novémber dël 1972. Sti ancontr a l'ero stàit ciamà da l'Union Soviética, ch'a la vorìa dovreje për ten-e sota contròl le nassion comuniste dl'Euròpa oriental. L'Euròpa ossidental, da soa part, a l'avìa 'l but ufissial dë fé calé la tension ant la region, ën promovend la cooperassion econòmica e ën otenend dij progress umanitari për le popolassion dël Blòch Comunista. Sota 's seuli ufissial, com a l'é natural an diplomassìa, 'cò j'ossidentaj a fortìo sò anteressi polìtich e econòmich. Costa mës-cia antra anteressi umanitari fortì da na mira ufissial e anteressi reaj ossidentaj fortì an manera fativa a l'é a la rèis ëd vàire dij problema ch'a resto ant l'organisassion, ch'a peul nen discute d'anteressi che (për tant ch'a sio perseguì ant sël camp) a son nen present a gnun dij livej ufissiaj dl'organisassion, e donca a resto malfé a tratesse con mojen diplomàtich normaj.
Anans dl'OSCE
Le racomandassion sortìe da sti ancontr, "Ël Lìber Bleu", a l'han dàit le fondamenta pràtiche për na conferensa an tre stadi, ël prossess d'Helsinki. La CSCE a l'é dorbusse a Helsinki dij 3 ëd luj dël 1973, con 35 ëstat rapresentà. Ël prim ëstadi a l'ha ciamà mach sinch dì, për butesse d'acòrdi d'apliché ij contnù dël Lìber Bleu. Lë scond ëstadi a l'é stàit col andova ch'a l'é fasse la pì part dël travaj, a Genëvra, da j'8 dë stémber dël 1973 fin aj 21 ëd luj dël 1975. Arzultà dlë scond ëstadi a son ëstàit j'Acòrd d'Helsinki, peui firmà da le 35 nassion partessipante ant ël tèrs ëstadi, torna tenusse ant la Finlandia Hall, daj 30 ëd luj al 1 d'aost dël 1975. Ël tërs ëstadi a l'é stàit dorbù dal diplomàtich dla Santa Sede Cardinal Agostino Casaroli, ch'a l'era pressident dla conferensa.
Ij concet dl'ameliorament dle relassion e dl'amplementassion ëd l'Att a son dësvlupasse ant na serie d'ancontr sucessiv, dont ij pì amportant a son rivà a
Fondassion dl'OSCE
Na vira ch'a l'é droca-ie ël Comunism la CSCE a l'é cambiasse 'd facia. Dij 21 ëd novémber dël 1990 a l'é firmasse 'l Papé ëd Paris për na Neuva Euròpa, ch'a l'ha marcà 'l prinsipi dë 's cambiament. Cambiament che peui a son ëstait formalisà ën arbatiand la CSCE an OSCE dël 1 ëd gené dël 1995, conforma a j'arzultà dla conferensa ëd Budapest dël 1994. L'OSCE a l'é trovasse parej ëd avej un Segretarià formal, un Consej Ansian, na Ciambréa Parlamentar, n'ufissi ëd prevension dij conflit e un për j'elession lìbere (che peui a l'é vnùit col dj'Istitussion Democràtiche e ij Drit ëd l'Òmo).
Dlë dzémber dël 1996, la Diciara ëd Lisbon-a rësgoard a ' n model ëd sigurëssa general comun-a për l ' Euròpa dël sécol ch ' a fa XXI a fortìa la natura universal e andivisibila dla sigurëssa dël continent europengh.
Sàut ëd qualità
Bele che con tut ës dësvlup, as tratava comsëssìa ëd n'organisassion tut somà pitòst cita, fin a che la comun-a antërnassional a l'ha nen ciamaje dë fé l'organisassion dj'elession an Bòsnia e Erzegòvina dël prinsipi dël 1996, ant un pais bele disfàit da la guèra sivil. L'ambassador Frowick a l'é stàit ël prim arpresentant dl'OSCE a anandié n'elession nassional, dlë stémber dël 1996, a deurbe ël travaj ant sëj drit dl'òmo e la funsion dla lege, ant na manera dissegnà për deje na fondamenta a l'organissasion giudissiaria dla Bòsnia-Erzegòvina.
L'OSCE an pràtica a l'é trovasse a pieje 'l pòst a le Nassion Unìe an Bòsnia-Erzegòvina. Për tut ës temp-lì, l'ONU as provava a troveje na quadra polìtica a la situassion, antramentr che vàire mila solda dl'ONU a l'ero piassà ant sla nassion e tut ant j'anviron, ma dozrtut a Sarajevo. Comsëssìa, d'ës temp-lì pì che 200.000 bosnìach a son ëstàit massà, e pì che un milion a l'é sfolà, n'àutr milion a l'é scapà a lë strangé. Tute le part an conflit a l'avìo giumaj pijait an ghignon l'ONU, ën avend tuti l'ampression ch'a-j lassèisso massé da j'àutri sensa pa fé gnente. Për solì a l'é pensasse che miraco cambié ator ant ël process a podèissa esse vantagios e l'OSCE a l'é stàita sërnùa për fé funsion. Dapress a sòn l'OSCE a l'é trovasse ad avej viaman pì 'd fond, d'anfluensa e 'd possibilità operative.
La fin dël clima unitari
Dij 19 ëd novémber dël 1999, an Istanbul, l'OSCE a l'ha finì n'ancontr ëd doj dì ën ciamand na solussion polìtica an Cecenia e ën adotand ël Papé dla Sigurëssa Europenga. Conforma a lòn ch'a l'ha dit l'antlora Ministr dj'Afé Forest russi, Igor Ivanov, st'ancontr a l'ha vira dzorsota la percession dl'OSCE da part dij russi, ën fasend-la passé da n'organisassion ch'a fortìa un vorej comun ëd tute le part europenghe a n'organisassion ossidental fàita për esporté democrassìa sforsà.
Prim antervent ant j'afé american
Dapress a che tërdes senator democràtich dj'Ëstat Unì d'América a l'avìo ciamaje al Segretari dë Stat (Colin Powell) d'avej dj'osservator antërnassionaj a controlé j'Elession pressidensiaj american-e dël 2004, ël Dipartiment dë Stat a l'ha consentì, e 'l pressident George W. Bush a l'ha anvita l'OSCE a felo.
Quartu Sant'Elena
right|140px Quartu Sant'Elena (Cuartu Sant'Aleni an sard) a l'é un comun dla Sardëgna dë 70.599 abitant an provincia ëd Càliari.
OSCE
Stòria strutural
Ël pòst ëd Pressident an Càrica a-j va sempe al Ministr dj'Afé Forest dla nassion ch'a fa pressidensa. Dal 1991 a l'é andaje a:
Quartu Sant'Elena
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gigi Ruggeri (dal 10/05/2005).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Basìlica ëd Sant Élena amperatris
🇫🇮
OSCE
Stòria fiscal
Dal 1993, la balansa anual dl'OSCE (an milion d'euro, nen rangià për ten-e cont dl'anflassion) a l'é stàita:
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Bainouk-Gunyuño
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bainouk-Gunyuño a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bab
Lenga obokuitai
Pais an dova a l'é parlà
La lenga obokuitai o Obokuitai a fa part ëd le lenghe geelvink bay e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Obokuitai a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=afz
🇫🇮
Provincia ëd Brìndisi
Geografìa
A confin-a a nòrd con la provincia ëd Bari, a òvest con la provincia ëd Tàranto e a sud-est con la provincia ëd Lece. A nòrd-est a l'é bagnà dal Mar Adriàtich.
Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Massimo Ferrarese (dal 22/06/2009).
Anliure esterne
🇫🇮
Lenga Harzani
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Harzani o Harzani a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Iran.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dl' Harzani a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hrz
Joseph Losey
A l'ha dovù chité jë Stat Unì a l'ancamin dj'agn 1950, possà dal McCarthyism.
Filmografìa
🇫🇮
Bevons
Bevons a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 11,26 km², con 167 abitant, scond ël censiment dël 2006, con na densità ëd 15 ab/km².
🇫🇮
Labarrère
Labarrère a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 12,99 km², con 250 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 19 ab/km².
🇫🇮
Lenga biritai
Pais an dova a l'é parlà
La lenga biritai o Biritai a fa part ëd le lenghe geelvink bay e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).