cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diciara dij drit ëd la përson-a e dël sitadin (1793)
L'esse tuti midem coma prim drit natural ëd la përson-a
Già al dì d'antlora a-i era na scòla 'd pensé ch'a disìa che libertà e egalità a fan ampressa a desse contra l'un-a con l'àutra: an efet la libertà daspërchila a gava pa le diferense sossiaj, për via che comsëssìa a-i resto dle diferense naturaj (ëd talent, anteligensa e via fòrt). Sta scòla 'd pensé-sì a la fortìa che 'l goèrn a dovèissa mach pairé a goernè la libertà e a proclamé l'egalità natural, e che peui a la fin dle fin la libertà a l'avrìa avula vinta ansima a l'egalità sossial, për via che la gent a son tuti diferent për talent, e a resto lìber dë profitesse 'd soe diferense.
La question solevà da sta diciara a l'é donca cola ëd coma arzòlve le diferense sossiaj.
Sti drit-sì a son considerà la "2nda generassion dij drit ëd la Përson-a", visadì ij drit econòmich e sossiaj (la prima generassion a ciapa ij drit naturaj e polìtich). A son drit che për esse difendù a ciamo na pigran anfluensa dlë stat, për rivé a conseguì 'l but ëd la sossietà, coma stabilì da l'artìcol 1: ël boneur comun.
La protession ëd la Libertà
La libertà përsonal a resta sempe 'n drit primari, e për chèich aspet a la resta 'cò definìa pì 'd precis che nen ant la Diciara dël 1789. A resto garantì an forma esplìcita la libertà 'd religion, ëd riunion e dë stampa (artìcol 7), ëd comersi (artìcol 17), ëd petission (artìcol 32). A resta 'cò proibìa la s-ciavitù, con na formulassion motobin ciàira che a esclud che la përson-a coma tal a peula esse mercificà (sòn an limitassion ëd l'artìcol 17, che a legalisa qualsëssìa sòrt ëd comersi).
La protession dël sitadin contra a sò goèrn
Se për vàire manere costa a resta na diciara che al dì d'ancheuj as podrìa disse socialista (për via dj'amplicassion ant ël sens d'antervent statal ant la vita sossial për la realisassion dël boneur comun), a l'ha però 'cò dj'aspet motobin libertari. L'ampiant dël sistema 'd protession ëd la përson-a da lë stat a l'é fàit ëd vàire artìcoj, e a da bin l'idèja ëd coma j'autor a lo considerèisso n'aspet fondant ëd la Diciara, e nen mach un contentin formal.
Doi artìcoj a deurbo l'anunciassion ëd le garansìe, an disend codì ch'a fa da manca dë buteje, e dand un quàder legal ëd garansìa normal.
Comsëssìa j'autor a nòto che a peul pa ess-ijne 'sé d'un quàder ëd garansìa normal, quand la garansìa a l'é dàita pròpe contra a coj che 'l quàder normal a lo gestisso, visadì contra a lë stat midem. A rivo parej dj'artìcoj ch'a l'han ël but ëd definì 'n quàder pì largh, andova lë stat a chita d'esse dzora al sitadin, për ëvnì a esse mach na contropart d'un conflit.
L'art. 27 a definiss pa lòn ch'a s'antenda për "porté via la sovranità", ma l'artìcol 25 a definiss che la sovranità midema a l'é identificà "ant la gent", e quindi gnun a peul ciamela al pòst dël pòpol. A-i é gnun dùbit che sta forma-pensé-sì a l'abia avù 'n gran anfluss ant sël goern rivolussionari dij temp dël Teror.
Amportant a l'é 'cò l'identificassion antra përson-a sìngola e còrp sossial antregh, fissà da l'artìcol 34, che a stabiliss un dovèr sossial ëd protession ëd la përson-a sìngola (ma dël midem temp a lìmita la libertà andividual, ën fasend-je òbligh a tuti dë bogesse coma còrp sossial). La serie dle garansìe antistataj as sëra con cola pì fòrta, stabilìa da l'artìcol 35.
L'artìcol 35 tut sùbit a peul ësmijé mach un dobion dël 33, ma a l'é nen parej. An efet ël test ëd l'artìcol a tramuda l'arvira a l'opression da 'nt ël camp dij drit a col dij dovèr sossiaj. Cola 'd nen arviresse a chita-lì d'esse na decision possìbila, e a ven na forma 'd tradiment. Sòn a l'é possìbil ch'a sia stàit n'efet ëd l'anfluss ëd Saint-Just, che dij temp ëd la stesura d'ës papé-sì a l'era rivà a prospeté lë bzògn ëd castighé j'element passiv ëd la sossietà. As trata comsëssìa ëd n'event sensa precedent: col ëd në stat ch'a-j comanda a la gent d'arviresse contra a chiel midem (e ch'a fissa fin-a le condission ëd l'arvira).
Dzorvivense e anfluss ëd la Diciara
Contut che sta diciara a la sia pa mai stàita aplicà, (coma d'àutra part la Costitussion ëd la Prima Repùblica), la stòria a l'ha mostrà che për tut ël sécol ch'a fa XIX ij fransèis a l'han peui aplicasse daspërlor l'art. 35; vàire vire con sucess (1830, 1848) e dj'autre sensa bonfin (1870).
La snista fransèisa a l'ha possà për rivé a l'aplicassion ëd la Diciara fin ël prinsipi dël sécol ch'a fa XX. Ëdcò 'l prim ësbòss ëd la Costissution ëd la Quarta Repùblica Fransèisa a-j fasìa arferiment a costa version-sì dla "Diciara dij Drit".
Al dì d'ancheuj a sarìa malfé trové në stat ch'a garantissa da na mira formal parej ij drit dont a l'artìcol 35 ëd la Diciara. Comsëssìa, ës concet a l'é pa dësparì con la Rivolussion Fransèisa. Che arviresse contra 'n comportament statal contrari ai drit ëd la përson-a a sia 'n dovèr a l'é stàit a la base dl'ampiant d'acusa dël Prossess ëd Norimberga, a la fin ëd la Sconda Guèra Mondial, e a l'é servì a demolì l'ampiant difensiv ch'a fortìa che ij gerarca nasista a l'avèisso mach obedije a dj'órdin.
An diression anversa, ël conflit antra esigense dël còrp sossial e libertà dla përson-a sìngola, esplicità da l'artìcol 34, a vnirà viaman pì fòrt ant j'evolussion ëd la teorìa polìtica europenga, ën rivand a la pijn-a contraposission antra stat totalitari e democrassìe dël sécol ch'a fa XX.
L'arzigh ëd dovré categorìe anacronìstiche
La Diciara a nass ant ël clima ideològich ëd la Rivolussion fransèisa, e contut che la costuma dë divide le posission polìtiche antra drita e gàucia a nassa pròpe dë sti temp-lì, a sarìa malfé provesse ad anquadrela ant jë schierament dël sécol ch'a fa XX.
Dij temp ëd la Diciara 'l concet ëd conflit ëd class a l'é anco' pa formulà coma basament ideològich ëd la snista. Ij Decret ëd Ventos (an fransèis Ventôse Decrees) ëd Saint-Just a son mach un provediment finansiari d'emergensa motobin davsin a lë schema d'emission ëd j'assignà, pa 'n chèich programa polìtich ëd redistribussion dël redit. E d'àutra part ij Decret a vniran mai aplicà, gnanca coma pian d'emergensa, e un dij sagrin evident ëd la Diciara a l'é pitòst col ëd garantì proprietà privà e libertà 'd comersi, ant un sens che al dì d'ancheuj as dirìa liberista.
L'identificassion antra përson-a e còrp sossial fortìa da la Diciara a l'è pì part antegral ëd lë spirit nassionalista dla Prima Repùblica, che nen n'anticipassion ëd temàtiche dla snista marxista ò dlë spìrit sossial-totalitarista dël prim Fassism. A-i é però gnun dùbit che a la rèis ëd l'evolussion dël pensé polìtich ch'a l'ha mnà a la drita sossial-nassionalista e a la gàucia classista dël sécol ch'a fa XX a sio j'idèje dij Giacobin, dont la Diciara a resta antra ij testament pì àut.
La midema Diciara, con so spìrit egalitarista, a sarà un-a dle fondamenta polìtiche ch'a mneran François-Noël Babeuf e sò compagn, pen-a chèich agn dapress, a fé 'n gran sàut anvers a la snista classista, e a lassé dij pass coma
Comsëssìa, ëdcò antlora a resterà an sospèis la division finitiva antra fassism sossial, sniste classiste e sniste libertarie. Anco' dël 1828, ël proget ëd decret econòmich për la regolassion ëd le comun-e 'd travaj, prontà dal compagn e cambrada 'd Babeuf Filippo Buonarroti, a smon n'andi ch'as peul lese tant coma davsin al corporativism fassista (nonostant la terminologìa dë snista) che al sindacalism anàrchich:
Anliure esterne
🇫🇮
Acciano
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Americo Di Benedetto (dal 14/06/2004).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Cesa dij sant Pè e Lorens
Arferiment
🇫🇮
Silvio Berlusconi
Silvio Berlusconi (Milan, 29 dë stèmber 1939 - 12 'd giuni 2023), sovens ciamà Il Cavaliere përchè a l'é stait nominà Cavajer dël Travaj dal Pressident ëd la Repùblica Giovanni Leone ant ël 1977, a l'é stait n'imprenditor e òm polìtich italian.
A l'ha tacà a travajé ant l'edilissia e apress ant l'industria dla television comersial, creand la Fininvest dël 1975 e Mediaset dël 1993. Ant ël midem ann a l'é intra an polìtica e a l'ha fondà ël partì Forza Italia, an strenzend aleansa con la Lega Nord d'Umberto Bossi e con Alleanza Nazionale ëd Gianfranco Fini.
Da antlora a l'é stait quatr vire Pressident dël Consèj, ant j'agn 1994, 2001-2005, 2005-2006 e 2008-2011. Con 3340 di ëd goern a l'é ël polìtich ch'a l'é stait pi a longh an càrica tanme Pressident dël Consèj, superà prima dla Repùblica mach da Giovanni Giolitti e da Benito Mussolini.
Sò Govern dël 2001, durà sinch agn, a l'é stait ël pi longh ëd la stòria republican-a. A l'é l’uni leader mondial ch'a l'ha pressiedù tre vire ël G8 coma president dël pais ch'a lo ospitava. Ant ël 2008 sò partì a l'ha cambià nòm e a l'é vnù Popolo della Libertà (PDL), ma ant ël 2013 Angelino Alfano a l'é dëstacasse an fondand l'NCD e chiel a l'ha rifondà Forza Italia.
Lenga nisa
Pais an dova a l'é parlà
La lenga nisa o Nisa a fa part ëd le lenghe geelvink bay e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Silvio Berlusconi
A l'ha subì pì che vint process, con l'acusa d'indussion a la prostitussion, com ant ël cas Ruby, o për frauda fiscal com ant ël process Mediaset, dont al prim avost 2013 a l'ha arseivù na condana a quatr ani ëd reclusion e a doi d'astinensa dai pùblich ufissi. Ai 27 novèmber 2013 ël Senat a l'ha votà soa decadensa da Senator. A l'ha scontà soa pen-a ai servissi sossiaj.
Lenga nisa
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Nisa a peul esse:
Silvio Berlusconi
A l'era amis con Muhammar Gheddafi, ël ditator ëd la Libia ch'a l'han massà ant la guèra sivil dël 2011, e con Vladimir Putin, ch'a l'ha già anvità an soa vila.
A vivia an Lombardìa, a Arcore. A l'era Pressident dël Milan e sò fieul Piersilvio a l'é Pressident ëd Mediaset. Dël 2009 Forbes a l'ha definilo col qu’a fa 12, òm pi potent dël mond. Dël 2015, con 7,6 miliard d'euro a l'è stàit ël seto òm pì rich d'Italia e col ch'a fà 179 ant ël mond, tavòta second Forbes.
Lenga nisa
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Hermannsburg
Hermannsburg a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Celle, stat dla Bassa Sassònia.
Golfo Aranci
right|140px Golfo Aranci (Figari an galurèis e an sard) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 2.350 abitant, an provincia d'Òlbia-Tempio.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Fasolino (da l' 8/06/2009).
Anliure esterne
thumb|right|200px|Panorama
Arferiment
🇫🇮
Lenga Laki
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Laki o Laki a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Iran.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Laki a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lki
Lamela, Silleda
San Miguel ëd Lamela a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Silleda. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 312 abitant (168 fomne e 144 òm), distribuì an 10 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Authon (Alp d'Àuta Provensa)
Authon a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 40,16 km², con 40 abitant, scond ël censiment dël 2007, con na densità ëd 1 ab/km².
🇫🇮
Chaián, Trazo
Santa María ëd Chaián a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Trazo. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 494 abitant (246 fomne e 248 òm) distribuì an 6 grup ëd popolassion.
Valsemé
Valsemé a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 5,58 km², con 184 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 33 ab/km².
Chaián, Trazo
🇫🇮
Valsemé
🇫🇮
Parus cristatus
Parus cristatus
thumb|right thumb|right
Ambient
A viv dzortut ant ij bòsch ëd conìfere, combin che an sert pòst as peussa 'dcò trovesse ant ij bòsch mës-cià e 'd latifeuje.
Distribussion
A viv an scasi tuta l'Euròpa.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Barete
right|140px Barete a l'é un comun dl'Abruss ëd 686 abitant, an provincia dl'Àquila.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Leonardo Gattuso (dal 15/04/2008).
Arferiment
🇫🇮
Durban
Durban a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 17,4 km², con 162 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 9 ab/km².
🇫🇮
Ganoderma adspersum
thumb|Da sota
Descrission
Për la descrission ch'as vëdda Ganoderma lipsiense.
Cansano
right|140px Cansano a l'é un comun dl'Abruss ëd 272 abitant, an provincia dl'Àquila.
Ganoderma adspersum
Descrission
Costa lenga a smija motobin a G. lipsiense; l’unica possibilità ëd diferensié le doe specie macroscopicament a l’é quand ij fonz a l’han vàire agn; an col cas, G. lipsiense/applanatum a l’ha jë strat ëd tuboj separà da dij sutij strat ëd contest.
Cansano
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mario Ciampaglione (dal 5/04/2005).
Ganoderma adspersum
Ambient
A chërs al pé e an sël bion ëd latifeuje.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Ganoderma adspersum (Schulz.) Donk
🇫🇮
Irlanda (ìsola)
thumb|right|200px|L'Irlanda dal satélit L'Irlanda a l'é la scunda, për grandëssa, dj'ìsole britàniche.
A l'ha na surfassa ëd 84.116 km² e a conta apopré 6 milion d'abitant.
Geografìa
L'Irlanda as treuva ant l'Euròpa nòrd-ossidental, ant l'Océan Atlàntich setentrional.
A l'é delimità a sud-est dal Canal ëd San Giòrs, a est dal Mar d'Irlanda e a nòrd-est dal Canal dël Nòrd.
Politica
L'ìsola a l'é divisa fra la Repùblica d'Irlanda e l’Ulster, ch'a fa part dël Regn Unì.
🇫🇮
Lenga sauri
Pais an dova a l'é parlà
La lenga sauri o Sauri a fa part ëd le lenghe geelvink bay e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Sauri a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=srt
🇫🇮
Taltheilei Narrows Airport
Ël Taltheilei Narrows Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Plummers Great Slave Lodge, Teritòri dël Nòrd-Òvest, Canadà.
Sant'Agata de' Goti
Sant'Agata de' Goti a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Benevènt, con sirca 11.566 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 62 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 187 ab/km quadrà. A confin-a con Arienzo (CE), Caserta (CE), Dugenta, Durazzano, Frasso Telesino, Limatola, Moiano, Santa Maria a Vico (CE), Tocco Caudio, Valle di Maddaloni (CE).
🇫🇮
Lenga curda meridional
Pais an dova a l'é parlà
La lenga curda meridional o Curd meridional a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Iran.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Curd meridional a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Luciano Pavarotti
thumb|right|200px|Luciano Pavarotti (2002) Artista lìrich italian.
Luciano Pavarotti a l'era nassù a Mòdena ël 12 d'otóber dël 1935 e ambelelì a l'é mòrt ël 6 dë stèmber dël 2007.
A l'é considerà, con Francesco Tamagno, ël pi grand tenor italian ëd sèmper e 'l cantant lìrich pi conossù dël mond.
🇫🇮
Succieu
Succieu a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 8,35 km², con 548 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 65 ab/km².
🇫🇮
Enrico Thovez
Poeta an lenga italian-a e pitor. Enrico Thovez a l'era nassù a Turin ai 10 ëd november dël 1869, fieul dl'anginié Cesare Thovez, d'orìgin savojarde, e ëd Maria Angela Berlinguer. A Turin Thovez a viv fin-a a soa mòrt, ai 16 ëd fërvé dël 1925.
Thovez a frequenta dle scòle técniche e a s'anscriv a la facoltà ëd siense, ma a la chita tòst, pr'ëstudié latin e grech e pijé la licensa liceal. Antra ij 7 dë dzèmber 1895 e ij 29 ëd fërvé 1896 as fa armarché, ansema a Gustavo Balsamo Crivelli, Zino Zini e Giovanni Cena, për la dura campagna mnà an sla Gazzetta Letteraria contra ij plagi ëd d'Annunzio.
As làurea an litre a l'Università ëd Turin ai 15 ëd luj 1896, con la tesi Medioevo dorico e lo stile del Dipylon e na votassion ëd 108/110 (la tesi a sarà pùblicà ant ël 1903). Dl'avril 1903 a meuir sò pare e dl'otóber 1903 Thovez a passa nen ël concors për diretor dl'Anstitù professional ovrié. Sòn a lo possa a trové un travaj a La Stampa: dal 1m ëd maj 1904 a l'é redator, crìtich d'art e anvià special; crìtich literari da cand ch'a meuir Dino Mantovani, ant ël 1913. A chita sò post cand ch'a rusa con Alfredo Frassati për la posission dël giornal an sla guèra; a passa al Pòpol, ch'a l'era a pro dl'antërvent.
A l'é stàit ëdco a la diression dla Galarìa d'Art Moderna: nominà dal consèj comunal ëd Turin ai 5 ëd mars 1913 a resta an caria fin-a a soe dimission ant ël 1921.
Euvre prinsipaj
🇫🇮
Lenga tefaro
Pais andoa a l'é parlà
La lenga tefaro o Tefaro a fa part ëd le lenghe geelvink bay e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tefaro a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tfo
🇫🇮
Lenga Ormuri
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ormuri o Ormuri a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Pakistan.<BR> <BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=oru
Lenga Bidyogo
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Bidyogo o Bidyogo a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Guinea-Bissau.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Bidyogo a peul esse:<BR> <BR>
Auzet
Auzet a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 34,53 km², con 87 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 2 ab/km².
Lenga Bidyogo
Classificassion
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bjg
Auzet
🇫🇮
Taltheilei Narrows Water Aerodrome
Ël Taltheilei Narrows Water Aerodrome a l’é n'aeropòrt localisà a Plummers Great Slave Lodge, Teritòri dël Nòrd-Òvest, Canadà.
Wietze
Wietze a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Celle, stat dla Bassa Sassònia.
Ganoderma carnosum
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Idrac-Respaillès
Idrac-Respaillès a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 13,03 km², con 201 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 15 ab/km².
Ganoderma carnosum
Ambient
A chërs da la prima a l'otonn an dzora a suche ëd Picea abies.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Ganoderma carnosum Pat.
🇫🇮
Flond
Flond a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël Canton dij Grison, con sirca 205 abitant. A së stend për na surfassa ëd 2,09 km², con na densità ëd popolassion ëd 98 ab/km². A confin-a con coste comun-e: Ilanz, Luven, Obersaxen, Rueun, Surcuolm.
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman e ël Rumantsch-Grischun
🇫🇮
Cagnano Amiterno
right|140px Cagnano Amiterno a l'é un comun dl'Abruss ëd 1.419 abitant, an provincia dl'Àquila.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Carosi (dal 14/06/2004).
Arferiment
thumb|right|200px|La frassion Termine
🇫🇮
Cesar, Santiago de Compostela
Santa María ëd Cesar a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Santiago de Compostela. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 186 abitant (101 fomne e 85 òm) distribuì an 8 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Varaville
Varaville a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 16,52 km², con 826 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 50 ab/km².
🇫🇮
Agra, Agolada
San Miguel d'Agra a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) d'Agolada. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 62 abitant (30 fomne e 32 òm), distribuì an 6 grup ëd popolassion.
🇫🇮
Lenga tunggare
Pais an dova a l'é parlà
La lenga tunggare o Tunggare a fa part ëd le lenghe geelvink bay e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Tunggare a peul esse:
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=trt
🇫🇮
Dialèt lomlin
Lese ëdcò
🇫🇮
Aegithalos caudatus
Aegithalos caudatus
miniatura thumb|right thumb|right
Descrission
A l'é diferent da tute j'autre balarin-e përchè a l'ha na coa longa. A fà un nil dròlo, a bòcia con mofe, lichen e fibre vegetaj e a lo pògia a la borcra 'd cheiche rame o an sij busson. A sern dij bòsch ëd latifeuja o dij pòst con dij busson o dle sev àute. A cassa le babòje a testa an giù. D'invern as ciamo an tra 'd lor con un cant delicà e arpetù.
Ambient
A viv arlongh ij bòsch ëd latifeuja, an pòst con busson e sev.
Distribussion
A viv an tuta Euròpa e Asia
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Parus lugubris
Descrission
A smija na balarin-a grisa pi gròssa.
Ambient
A viv ant ij bòsch mës-cià a ambient rocos.
Distribussion
Euròpa oriental.
Têche
45.18361°N, 5.38222°W
Parus lugubris
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Têche
Têche a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 5,03 km², con 493 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 98 ab/km².
🇫🇮
Drit d'autor
thumb|150px|right|Ël sìmbol dël copyright
Un copyright o drit d'autor a dà a l'autor ëd n'euvra creativa (për esempi, literatura, film, mùsica, pitura, programa anformàtich) ël drit esclusiv ëd controlé l'arprodussion dl'euvra për un perìod ëd temp, a condission che costa euvra a sia dotà d'un livel minimal d'originalità.
Cost drit a consist an general ant l'esclusività ëd realisé e vende còpie dl'euvra, ëd fé d'euvre derivà, ëd presenté l'euvra an pùblich, e ëd vende o tramudé cost drit a d'àutre përson-e.
Ël drit d'autor a l'é na forma ëd propietà inteletual. Al contrari ëd na patenta ch'a dà un drit ëd monopòli dzora l'usage ëd n'anvension, un drit d'autor a coata euvre d'espression creativa.
Chi a copia sensa përmess d'euvre sota drit d'autor a peul esse punì da la laj, ëd sòlit con na multa ma an dij cas estrem con l'arestassion e la prison.
Sant'Angelo a Cupolo
Sant'Angelo a Cupolo a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Benevènt, con sirca 4.180 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 10 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 418 ab/km quadrà. A confin-a con Benevènt, Ceppaloni, Chianche (AV), San Leucio del Sannio, San Martino Sannita, San Nicola Manfredi.
La Maddalena
Geografìa
thumb|right|200px|L'Arsipélagh dla Madlen-a Ël teritòri dël comun a l'é formà da le 7 ìsole dl'Arsipélagh dla Madlen-a e da vàire isolòt pi cit.
Drit d'autor
Proprietà ëd drit d'autor
Ant la pì part dij pais, la propietà dël drit d'autor ëd minca euvra as assigna automaticaman a sò autor (gavà che l'autor a gada ël drit a cheidun d'àutri), che a l'ha pa da manca d'argistré ël drit. Sensa argistrassion a peul tutun esse malfé prové da na mira legal la propietà dël drit d'autor; a l'é soens na bon-a idèja argistrelo, dzortut për d'euvre comersial.
Sant'Angelo a Cupolo
🇫🇮
Drit d'autor
Proprietà ëd drit d'autor
Se n'autor a arsèiv un pagament an cambi dla produssion d'euvre për cheidun d'àutri, la përson-a ch'a paga l'euvra (për esempi ël padron ëd travaj dl'autor) a arsèiv soens ëdcò la propietà dël drit d'autor.
J'euvre ch'a son fòra drit d'autor a causa ëd soa veciaja o dont l'autor a l'ha bandonà ël drit a son dite ëd domini pùblich e a peulo esse copià, dovrà e cangià ëd fasson lìbera.
La Maddalena
Sità gemelà
La Maddalena a l'é gemelà con:
Drit d'autor
Fair use
Ël fair use a l'é na dutrin-a ant la laj dël drit d'autor djë Stat Unì che a përmet l'usage limità ëd materiaj sota drit d'autor sensa ël përmess dij proprietari dij drit, për esempi për ëd but académich o giornalìstich. Costa dutrin-a as basa an sël drit ëd libertà 'd paròla dël prime emendament a la constitussion djë Stat Unì.
La Maddalena
Arferiment
🇫🇮
Drit d'autor
Fair use
Bele che l'espression fair use a l'é pròpia an sens legal djë Stat Unì, as deuvra ëdcò ëd fasson informal an d'àutri pais për descrive drit simalar esistent an coj pais. An d'àutre giurisdission ëd drit comun a esist un drit sìmil sota 'l nòm ëd fair dealing. La giurisdission ëd drit sivil a l'han d'àutre limitassion e ecession al drit d'autor.
Drit d'autor an pais diferent
Pais diferent a l'han ëd laj diferente ch'a goerno ël drit d'autor. La pì part dle diferense a rësguarda la question se j'euvre produvùe dai goern a resto sota drit d'autor o pa, quant temp a dura ël drit d'autor apréss la mòrt ëd l'autor, e le definission ëd fair use. An rason ëd coste diferense, n'euvra a peul a l'istess temp esse sota drit d'autor ant un pais e esse ëd domini pùblich an n'àutr.
Creatività
Tanti a chërdo che le laj an sij drit d'autor a facilito le creassion ëd neuve euvre e l'anvension ëd neuve idèje, an përmetend a l'autor d'arsèive n'arcompensa finansiaria për sò sfòrs e an dasendje n'ancentiv a la produssion d'euvre për l'avnì. Ma ij crìtich a constato che le laj ëd drit d'autor a ampedisso lë scambi e l'ameliorassion creativa d'idèje, euvre e anvension.
Contròl dj'editor
Le ca editris a esisto për facilité le publicassion d'euvre, an fasend tut ël travaj assossià con la publicassion, promossion e vèndita dl'euvra an cambi ëd na porsion dij profit. Le ca editris a son soens seletive quant a j'euvre vendùe, e trové un ch'a pùblica n'euvra a peul esse motobin malfé.
Sensa publicator, tutun, la vèndita ëd n'euvra a peul esse ancor pì malfé: vàire mërcà a son sota 'l contròl scasi antregh ëd pòch editor amportant, e për ëd rason pràtiche ij negòssi a vendo pa an general j'euvre publicà da l'autor midem. Ij crìtich a diso che le laj ëd drit d'autor a facìlito cost contròl da part ëd le ca editris, e a ampedisso l'intrada ant ël mërcà d'autor indipendent.
Lores, Meaño
San Miguel ëd Lores a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Meaño. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 614 abitant (319 fomne e 295 òm), distribuì an 8 grup ëd popolassion.
Drit d'autor
Contnù duvert
Le pàgine ëd Wikipedia a son disponìbij sota la Licensa GNU për documentassion lìbera ch'a përmet ëd dovré ël contnù sota, an efet, le prime due ëd coste condission. 🇫🇮
Lores, Meaño
🇫🇮
Sant'Antonio di Gallura
right|130px Sant'Antonio di Gallura (Agghju an galurèis, Azos an sard) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 1.681 abitant, an provincia d'Òlbia-Tempio.
Taltson River Airport
Ël Taltson River Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Taltson River, Teritòri dël Nòrd-Òvest, Canadà.
Sant'Antonio di Gallura
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Benito Scanu (dal 30/05/2006).
Arferiment
thumb|right|200px|Panorama
🇫🇮
Lenga Parachi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Parachi o Parachi a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Afgànistan.<BR> <BR>
Marla Gibbs
🇫🇮
Lenga Parachi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=prc
🇫🇮
Winsen
Winsen a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Celle, stat dla Bassa Sassònia.
Vigonza
right|140px Vigonza a l'é un comun dël Véneto ëd 20.880 abitant, an provincia ëd Pàdoa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Nunzio Tacchetto (dal 29/05/2007).
Anliure esterne
🇫🇮
L'Isle-Arné
L'Isle-Arné a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 6,97 km², con 82 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 11 ab/km².
🇫🇮
Antonio Gramsci
thumb|right|200px|Antonio Gramsci Òm polìtich italian.
Sant'Arcangelo Trimonte
Sant'Arcangelo Trimonte a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Benevènt, con sirca 688 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 9 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 76 ab/km quadrà. A confin-a con Apice, Buonalbergo, Paduli.
Antonio Gramsci
Antonio Gramsci a l'era nassù a Ales ël 22 ëd gené dël 1891 e a l'é mòrt a Roma ël 27 d'avril dël 1937.
Sant'Arcangelo Trimonte
🇫🇮
Antonio Gramsci
Dël 1911 a l'era vnù a studié a Turin, anté ch'a l'ha rancontrà sò prim amor, Pia Carena; dël 1916 a l'avìa prinsipià a scrive an sl'edission turinèisa dl' Avanti!, ant ël 1917 a l'avìa costituì, con Andrea Viglongo, Attilio Carena e Claudio Boccardo, l'Assossiassion ëd vita moral e, dël 1919, a l'era stàit un dij fondador dl' Ordine nuovo.
Ël 21 ëd gené dël 1921, a Livorn, a nass ël Partì Comunista d'Italia e Gramsci a intra ant ël Comità Central. Dël maj 1922 a part për Mosca për arpresenté sò partì ant ël comità esecutiv dl'Antërnassional comunista. Dël 1924 a fonda ël giornal dij comunista italian, l'Unità.
Deputà al Parlament italian e Segretari del Partì Comunista, a j'8 ëd novèmber dël 1926 a l'é arestà séghit a le laj ecessionaj adotà dal govern fassista e condanà a 20 ann ëd përzon.
Malavi, dël 1935 a l'é trasferì ant na clìnica ëd Roma, andoa a meur dòp doi ann.
🇫🇮
Fläsch
La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'Alman.
O Xobre ò O Maño, A Pobra do Caramiñal
Santa María dël Xobre ò Santa María dël Maño a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) dla Pobra do Caramiñal. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 1.439 abitant (761 fomne e 678 òm) distribuì an 24 grup ëd popolassion.
Fläsch
🇫🇮
O Xobre ò O Maño, A Pobra do Caramiñal
🇫🇮
Cittadella
center|thumb|400px
right|140px Cittadella a l'é un comun dël Véneto ëd 19.711 abitant, an provincia ëd Pàdoa.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luca Pierobon (Lega Nord) dal 6-6-2016.
Sità gemelà
Cittadella a l'é gemelà con:
Anliure esterne
thumb|right|200px|La muraja medieval
🇫🇮
Castelo, Trazo
🇫🇮
Abbasanta
right|140px Abbasanta a l'é un comun dla Sardëgna ëd 2.864 abitant, an provincia d'Oristan.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Stefano Sanna (dal 10/05/2005).
Arferiment
🇫🇮
Aiglun (Alp d'Àuta Provensa)
Aiglun a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 14,89 km², con 1193 abitant, scond ël censiment dël 2007, con na densità ëd 80 ab/km².
🇫🇮
Lenga woria
Pais an dova a l'é parlà
La lenga woria o Woria a fa part ëd le lenghe geelvink bay e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wor
🇫🇮
Bortigiadas
thumb|right|200px|Panorama Bortigiadas (Bultigghjata an galurèis) a l'é un comun dla Sardëgna d' 823 abitant, an provincia d'Òlbia-Tempio.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Emiliano Deiana (dal 10/05/2005).
Arferiment
🇫🇮
Lenga Lehar
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Lehar o Lehar a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Senegal.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Lehar a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Due Carrare
Stòria
Ël comun ëd Due Carrare a l'é stàit formà dël 1995 con l'union dij comun ëd Carrara San Giorgio e Carrara Santo Stefano.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Vason (dal 3/04/2005).
Lenga Lehar
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cae
Due Carrare
Anliure esterne
🇫🇮
Ganoderma pfeifferi
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs al pé e an sël bion ëd latifeuje.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Ganoderma pfeifferi Bres.
🇫🇮
Mones, Petín
Mones, Petín a l’é na Paròchia galissian-a che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Petín. La soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 96 (57 fomne e 39 òm), distribuì an 2 categorìe ëd popolassion.
Thodure
45.3175°N, 5.16917°W
Thodure a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 14,43 km², con 562 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 38 ab/km².
🇫🇮
L'Isle-Bouzon
L'Isle-Bouzon a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 15,95 km², con 249 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 15 ab/km².
Tatenhill Airfield
Ël Tatenhill Airfield a l’é n'aeropòrt localisà davsin a Burton upon Trent, Staffordshire, Anghiltèra, Regn Unì.
Lenga Lasgerdi
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Lasgerdi o Lasgerdi a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Iran.<BR> <BR>
Ftan
Ftan a l'é na comun-a dla Svìssera, ant ël canton dij Grison, con sirca 494 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 43,10 km², con na densità ëd popolassion d'11 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: Ardez, Galtür (an Àustria), Ramosch, Scuol, Sent, Tarasp.
Lenga Lasgerdi
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lsa
Mariano Apicella
A l'é fieul dël cantant Sergio Apicella e a l'é fan ëd Peppino Gagliardi e Roberto Murolo. A s'esibìa a Abu Dhabi e a l'ha viagià ant ël Medi Orient, an Cina e n Corea. Ant ël 2003 e 2006 a l'ha cantà le canson ëd Silvio Berlusconi e a l'ha fait doi CD. A l'ha ëdcò travajà për ël teatr.
Ftan
Le lenghe ofissiaj ëd costa comun-a a son l'Alman e ël Rumantsch-Grischun. 🇫🇮
L'Isle-Bouzon
🇫🇮
Mariano Apicella
Ant ël 2012 a l'ha partecipà a la trasmission televisiva L'isola dei famosi, ma a l'é stàit eliminà ëdcò an séguit a varie polémiche për sò ategiament òmo-fòbich. Për soa frequentassion ëd le feste organisà ant le vile ëd Silvio Berlusconi, a l'é stàit ciamà testimon për ël cas Ruby e dël giugn 2015 a l'han acusalo ëd fàussa testimoniansa.
🇫🇮
Vassy (Calvados)
Vassy a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Bassa Normandìa, ant ël dipartiment ëd Calvados. A së stend për na surfassa ëd 30,98 km², con 1.611 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 52 ab/km².
🇫🇮
Parus cinctus
Descrission
A l'é la sola balarin-a a avej la caparucia maròn e nen neira e a l'é un pòch pi gròssa. A fà 'l nil ant ij përtus naturaj ëd j'erbo, ant ij përtus dij Pich, o purament a së scava 'l nil an drinta dij bion ch'a marso.
Ambient
A viv ant ij bòsch ëd conìfere.
Distribussion
A viv dzortut an Siberia.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Gioann Batista Balbis
Gioann Batista Balbis (Giovanni Battista Balbis an italian), nassù a Morëtta ai 17 ëd novèmber dël 1765, mòrt a Turin dël 1831, a l'é stait un pòlìtich, médich e botànich piemontèis.
Aidomaggiore
right|140px Aidomaggiore (Bidu Mayori an sard) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 474 abitant, an provincia d'Oristan.
Gioann Batista Balbis
A l'é stait anlev ëd Carlo Allioni.
Aidomaggiore
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mariano Salaris (dal 10/05/2005).
Gioann Batista Balbis
Euvre
🇫🇮
Matteo Renzi
thumb|right Matteo Renzi (Firense, 11 ëd gené 1975) a l'é n'òm polìtich italian.
A l'é ancaminà da giovo con l'atività polìtica, intrand ant ël PPI dël 1996, peui dventà la Margherita - DL dël 2001 e a la fin PD. Dal 2004 al 2009 a l'é stait Pressident dla Provincia ëd Firense e dal 2009 al 2014 sìndich ëd Firense. Dal 2010 a l'ha tacà a fé polìtica a nivel nassional, proponendse a la guida dël moviment dij "rotamador", ch'a possava për l'arnovament dla vèja dirigensa dël PD. Ant l'istess ann a dà vita al convegn dla Leopolda, ant na ex-stassion ëd Firense. Dël 2012 as càndida a la guida dël PD ma a perd le primàrie contra Pierluigi Bersani.
An séguit a la vitòria arzicà a le elession polìtiche dël 2013 e a l'impossibilità ëd costituì un govern, Bersani a dà le dimission e a le neuve primàrie Renzi a vagna la càrica ëd Segretari dël PD.
Curiosità
🇫🇮
Lenga awera
Pais an dova a l'é parlà
La lenga awera o Awera a fa part ëd le lenghe geelvink bay e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Parus cyanus
Descrission
A deuv esse ciamà balarin-a grisa përchè ij sò color a son ël bianch e 'l neir.
Lenga awera
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël Awera a peul esse:
Parus cyanus
Ambient
A viv ant ij bòsch ëd biole e 'd conìfere arlongh ij sàles ch'a stan antorn ai pòst con eva.
Lenga awera
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=awr
Parus cyanus
Distribussion
Euròpa oriental e Asia.
Lenga awera
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
🇫🇮
Lenga Sangisari
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Sangisari o Sangisari a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Iran.<BR> <BR>
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Sangisari a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sgr
Santa Croce del Sannio
Santa Croce del Sannio a l'é na comun-a dla region Campania, provincia ëd Benevènt, con sirca 1.067 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 16 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 67 ab/km quadrà. A confin-a con Castelpagano, Cercemaggiore (CB), Circello, Morcone.
🇫🇮
Allons (Alp d'Àuta Provensa)
Allons a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 41,71 km², con 81 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 1 ab/km².
🇫🇮
Lenga Palor
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Palor a peul esse:<BR> <BR>
<BR>
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=fap
Barßel
Barßel a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Cloppenburg, stat dla Bassa Sassònia.
Regiomontanus
thumb|right|200px|Regiomontanus Astrònom.
Regiomontanus, pseudònim an latin ëd Johannes Müller da Königsberg, a l'era nassù a Unfinden, davsin a Königsberg an Baviera, ai 6 ëd giugn dël 1436 e a l'é mòrt a Roma ai 6 ëd luj dël 1476.
🇫🇮
Barles
Barles a l'é na comun-a fransèisa ant la region administrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp d'Àuta Provensa. A së stend për n'aira ëd 59,05 km², con 114 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 1 ab/km².
Teepee Airport
Ël Teepee Airport a l’é n'aeropòrt localisà a Teepee, Alberta, Canadà.
Barles
🇫🇮
Lenga foau
Pais an dova a l'é parlà
La lenga foau o Foau a fa part ëd le lenghe geelvink bay e a l'é parlà dzortut an Papua (Indonesia).
Karl Jaspers
thumb|right|Karl Jaspers Filòsof e psichiatra.
Karl Theodor Jaspers a l'era nassù a Oldenburg ai 23 ëd fërvè dël 1883 e a l'é mòrt a Basilèa ai 26 ëd fërvè dël 1969.
🇫🇮
Ganoderma resinaceum
Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.
Ambient
A chërs al pé ëd latifeuje.
Comestibilità
As peul nen mangesse.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Ganoderma resinaceum Boud.
🇫🇮
Ìsola dla Madlen-a
thumb|right|200px|L'ìsola e 'l pais dla Madlen-a L'ìsola dla Madlen-a a l'é ant la Strèita 'd Bonifass, a nòrd-est dla Sardëgna e a l'é la pi granda ëd l'arsipélagh. A l'ha na surfassa ëd 20,1 km².
Arsipélagh dla Madlen-a
thumb|right|200px|L'arsipélagh da l'avion L' Arsipélagh dla Madlen-a a l'é formà da set ìsole pi grande (La Madlen-a, Caprera, Santo Stefano, Santa Marìa, Razzoli, Budelli, Spargi) e da vàire isolòt pi cit.
A l'ha na surfassa total ëd 49,37 km² e na popolassion d'anviron 11.700 abitant.
Geografìa
L'Arsipélagh dla Madlen-a as treuva ant la Strèita 'd Bonifass, fra la Còrsica e 'l nòrd-est dla Sardëgna, dnans a l'arnomà Còsta Smeralda.
Aministrassion
L'arsipélagh a fa part dla provincia d'Òlbia-Tempio e a constituiss ël comun ëd La Maddalena.
🇫🇮
Basaluss
Basaluss (Basaruss ant la parlà local, pronunsià con la rotacisassion monfrin-a, Basaluzzo an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 2.096 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
Lenga Semnani
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Semnani o Semnani a fa part dle lenghe iràniche e a l'é parlà specialment an Iran.<BR> <BR>
Basaluss
Ël pais as treuva a 22 chilòmeter da Lissandria, a n'autëssa ëd 149 méter e a resta an sël versant ëstentrional ëd la comba dël torent Lèm, davzin a la confluensa ant l'Òrba.
Lenga Semnani
Classificassion
Në schema ëd classificassion dël Semnani a peul esse:<BR> <BR>
Basaluss
Stòria
D'apress a la Rivolussion fransèisa e a le guère d'espansion ëd la Repùblica Fransèisa, dël 1799 Basaluss e ij pais ëd j'anviron a son teatr ëd na gran bataja, conossùa tanme la Bataja ëd Neuve, antra l'esércit fransèis ëd l'Armà d'Italia comandà dal general Joubert e col ëd l'aleansa àustro-russa comandà dal general Suvorov e vagnà da costi. La bataja a porta a l'artirà dle trupe fransèise, ch'a sarìo però rientrà l'ann dòp, grassie a la Bataja ëd Marengh ch'a vëdrà 'l trionf ëd Napoleon Bon-a-part. Dal 1815 Basaluss a torna al Regn ëd Sardëgna. Dal 1859, col Decret Rattazzi (Lèj n.3702, 23 otóber 1859), Basaluss a fa part ëd la Provinsa ëd Lissandria, dël Sircondari ëd Neuve e dël Mandament ëd Cavirià.
Lenga Semnani
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=smy
Basaluss
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gianfranco Ludovici (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014; dagià sìndich dal 1995 al 2004).
Arferiment
thumb|left|300px|La cesa parochial ëd Sant Andrea 🇫🇮
Tignieu-Jameyzieu
45.73472°N, 5.18806°W
Tignieu-Jameyzieu a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Ròno-Alp, ant ël dipartiment d'Isère. A së stend për na surfassa ëd 13,32 km², con 4 838 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 363 ab/km².
Izotges
Izotges a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Mesdì-Pirené, ant ël dipartiment ëd Gers. A së stend për na surfassa ëd 2,94 km², con 74 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 25 ab/km².
Tignieu-Jameyzieu
🇫🇮
Lenga Ndut
Pais an dova a l'é parlà
La lenga Ndut o Ndut a fa part dle lenghe nìger-kordofanian-e e a l'é parlà specialment an Senegal.<BR> <BR>
Izotges
🇫🇮
Bërsòu
Bërsòu o Barsòu (Berzano di Tortona an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 157 abitant, ant la provinsa ëd Lissandria.
Lenga Ndut
Classificassion
<BR>
Bërsòu
As treuva ant la region dij Còj Tortonèis ch'a fan part dël pre-Apenin lìgur-piemontèis. Sò teritòri a comprend le colin-e ch'a separo la val dël torent Gruve da cola dël torent Cròu.
Lenga Ndut
Còdes ISO
<BR>
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ndv
Bërsòu
Stòria
thumb|left|250px|Ël MunissìpiËl topònim ëd Bërsòu a dovrìa derivé da Berceolus, dal clàssich Bertium ch'a significa giardin, cioenda. Ël pais a l'é cità për la prima vira dël 998, quand ch'ël vësco 'd Torton-a a vend chèich possediment antra ij quaj ëdcò Bersanum Derthonensium. A smìja probàbil che la fondassion dël vilagi a armontèissa a l'época dle invasion longobarde, quand che le popolassion dle pian-e a sërcavo arfugi sij brich për podèisse mèj dësfendse. A la fin dël Tërzent, Bërsòu a passa dal distret sota al contròl diret dla Comun-a 'd Torton-a al Feod ëd Volped, controlà dai Viscont. Ai 9 ëd novèmber 1412 Flip Maria Viscont a conced an feod ël pais ëd Bërsòu al tortonèis Perin Càmeri, General djë Stat Militar dl'Oltrapò, ch'a l'avìa servilo an guèra. A la mòrt dël Càmeri dël 1426, ël feod a l'é stàit lassà an ardità a la Fàbrica dël Dòm ëd Milan (ancora an costrussion) che a l'ha tnìlo fin al 1733, quand ch'a l'é stàit cedù a la famija Bussé.
Dël Setsent ël pais, tanme tut ël Tortonèis, a passa sota la protession dël re Carl Emanuel III ëd Savòja. D'apress a la fin dla dominassion fransèisa dl'Imperi 'd Napoleon Bon-a-part, Bërsòu a intra definitivament ant ël Regn ëd Sardëgna, ant la Divison (peui Provinsa) ëd Lissandria, ant la Provinsa (peui Sircondari) ëd Torton-a e ant ël Mandament ëd Vigseu. Dël 1928 ël comun ëd Bërsòu a ven ancorporà a col ëd Volped ma a oten torna soa indipendensa aministrativa dël 1947.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Enrica Pavione (dal 14/06/2004, scond mandà da l'08/06/2009, ters mandà dal 26/05/2014).