cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kognitive Dissonanz
Schdradegije unn Meschanisme
Womma ebbes schun abseje konn, wie zum Baischbiel a Briefung, wuma ableesche muss, donn leeschen sisch Laid schunmol gean vorab ä Ausredd zureschd. Doann kennense im nochhinoi zum Baischbiel saache "hawischs doch (glaisch) gsachd/g'wissd". Laida konn so ä Ausredd, wuma sisch schunmol fa alle Fäll zureschdlesche dud als Selbschdeafillende Brofezaijung wirge unn des Vasache odda de poinlische Aachebligg grad easchd heabaifiere. Doann schbrischdma a vunem „Self-handicapping“, des hesd do dudma sisch donn die Schdää selwa inde Wesch lesche. Midd so äm Self-handicapping reschdfeadischen sisch Laid a schunmol gescheniwwa onnare inna Aad vunnem Impression-Management.
Lichtenberg (Unterelsass)
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Lììschteburi gheat zum Owerrhaialemannisch.
Lobsann
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Lüsann gheat zum Owerrhaialemannisch.
Lohr (Unterelsass)
Verwaltung
vun Lohr isch. Lohr gheat zum Kommunalvaband.
Kognitive Dissonanz
Maageding
Kognitive Dissonanz hodds a im Maageding unn baim Vakaafe, bsondas baim Vadrieb vun Konsumgieda. S'Ziel isch do de Laid ä guudes Gfiehl fa ä Broduggd zu gewwe. Ma vasuchd s'guude vum Brodugd zu b'toone un zu vaschdärge. Unn ma nudzd a die Tasach, dass Laid Informazione selegdiv wahrnemmen, a baina Kaufendschaidung. Des konn donn nochm Kauf zu kognitive Dissonanzen fiere womma die Unnaschied siehd zwische dem dem was des Brodugd tasäschlisch fa äm bringe dud unnde Eawadung was äm gsachd worre isch wasses bringe sold. Des fiad donn noch Kaaf zuna Umbewerdung vunäm Brodugd um des bleede Gfiehl vunde Dissonanz wieda loszuwerre. Baisbiel: „Moi naijes Audo hodd doch noch mea Voaziesch, als ischma g'dengd kabd hab.“
Lohr (Unterelsass)
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Lohr gheat zum Rhaifränkisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Eglingen (Oberelsass)
Eglìnge (franzesisch Eglingen, daitsch Eglingen) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Eglìnge licht 15 km vun Mìlhüüse uf 283 m NN.
Gschicht
Eglìnge isch im Johr 1136 zum easchte Mol gnennt worre.
Kognitive Dissonanz
Auswirgunge
Kognitive Dissonanzen nochm Kaaf kennen dod'zu fiahre, dassma
Eglingen (Oberelsass)
Verwaltung
vun Eglìnge isch. Eglìnge gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Eglìnge gheat zum Owerrhaialemannisch.
Kognitive Dissonanz
Pädagogigg
Innäm Experimend mid Voaschulkinna innem Raum midd Schbielsache hoddmase uffgfoadad die Schbielsache zu nenne, wuse om libschde mid schbiele dedn. Donn hodmasn vabode mid genau de liebschde Schbielsache zu schbiele unn hodd de Raum valosse unn die Kinn alä midde Schbielsache zurigg'g'losse. Dod'bai sinn unnaschiedlische Schdrofe og'drohd worre. Die Kinna hawwen sisch do ons Vabod kalde. Oschliesend hoddma die Konna widda gfrochd, was fase des libschde Schbielzaisch isch. Fa die Kinna, wuma middna hadde Schdrof g'drohd kabf hodd, isch des vabodene libschde Schbielzaisch imma och glaisch addragdiv g'bliwwe. Die onnare Kinna, wuma middna nedd so hadde Schdrof g'drohd kabd hodd, hawwen des libschde Schbielzaisch ganemme so addragdiv gfunne.
Die Theorie vunde Kognitive Dissonanz eaglärd des dod'mid, dass die Kinna midde hadde Schdrof ihr Vahalde nedd middem libschde Schbielzaisch zu schbiele ausraischend duasch de oissare Oifluss vundem Vabot modiviad g'wesd isch. Die Kinna midde milde Schdrof hawwen awwa des nedd kabd unn hawwen, um des Gfiehl uffzulesse zu heere obwohlse aischendlisch schbiele wolln, baide gleene oag'drohde Schdrof noch ä Bgrindung finne misse. Die hawwen donn ihr Oischdellung zum libschde Schbielzaisch g'ännad. Des hood donn a noch Woche nochm Experimend oakalde (Freedman, 1965).
Im Joa 1962 hodds onde Yale Universided ofd brudale Polizaioisedz gesche Schdudende gewwe, wu geschede Vietnamkriesch brodeschdiad hawwen. De Sozialpsischolog Arthur R. Cohen hodde Schdudende donn Geld oag'bode, wonnse oang'gaschiade Schdellungsnoahme fa die Polizaioisedz schraiwen. Oaschliessend sinn die Schdudende, wus wenigdsche Geld krischd hawwen oam posidivschde zudene brudale Polizaioisedz oigschdelld g'wesd.
Baischbiel
Guggschd a uff Isch hab reschd, a wonn isch falsch lisch
Post-purchase rationalisation
Vunde Post-purchase rationalisation (frai iwwasedzd „s'Nochdräschlische B'schänische“) schrischdma wonn Laid zum Baischbiel nochm daijare odda sinnlose Oikaaf mit Agumend vasuchn zu b’grinde warumse des jedz hawwen kaafe misse.
Lichtenberg (Unterelsass)
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Lupstein
Lupschte (franzesisch Lupstein, daitsch Lupstein) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Lupschte isch. Lupschte gheat zum Kommunalvaband.
Lorenzen
Loränze (franzesisch Lorentzen, daitsch Lorenzen) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Post-purchase rationalisation
B’schraiwung
Laid kaafen a schunmol unnedisches, mongelhafdes, iwwadaijades odda iwwaflisisches Zaisch. Donn hawen viele des G’fiehl, dasses jo doch gonz guud g’wesd soi muss. S’muss doann doch guddi Qwalided hawwe odda s’wead sisch schun lohne des g’kafd zu hawwe. Des reddense sisch donn so lang oi, bisses selwa glaawe dun. Doduasch schwäschd sisch des G’fiehl odda soga die G’wisshaid ab, was bleedes kafd zu hawwe. S’koann a dodezu kumme, dassisch die Laid soga selwa iwwazaischn, dasses gons ridisch so isch.
Winkel (Oberelsass)
Wìnkel (franzesisch Winkel, daitsch Winkel) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Lixhausen
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Winkel (Oberelsass)
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Lixhausen
Verwaltung
vun Lìxhüse isch. Lìxhüse gheat zum Kommunalvaband.
Lochweiler
Lochwiller (franzesisch Lochwiller, daitsch Lochweiler) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Lupstein
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Lupschte gheat zum Owerrhaialemannisch.
Winkel (Oberelsass)
Gschicht
Wìnkel isch im Johr 1146 zum easchte Mol gnennt worre.
Lixhausen
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Lìxhüse gheat zum Owerrhaialemannisch.
Lochweiler
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Winkel (Oberelsass)
Verwaltung
vun Wìnkel isch. Wìnkel gheat zum Kommunalvaband.
Lupstein
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Lipsheim
Lìpse (franzesisch Lipsheim, daitsch Lipsheim) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Lixhausen
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Lochweiler
Verwaltung
vun Lochwiller isch. Lochwiller gheat zum Kommunalvaband.
Winkel (Oberelsass)
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Wìnkel gheat zum Hochalemannisch.
Lipsheim
Verwaltung
vun Lìpse isch. Lìpse gheat zum Kommunalvaband.
Lochweiler
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Lochwiller gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Lipsheim
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Lìpse gheat zum Owerrhaialemannisch.
Littenheim
Littne (franzesisch: Littenheim, daitsch: Littenheim) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Littne isch. Littne gheat zum Kommunalvaband.
Lobsann
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Post-purchase rationalisation
B’schraiwung
Was ähnlisches gibds a bai Gaisle, wu midde Zaid Zunaischung fadie Endfiara krische kennen. Do heesds donn s’ Buyer’s Stockholm Syndrome („s'Kaifa-Stockholm-Syndrom“). Psischologe mehnen, dasses dodvu kummu dud, dass ma s’B’diafniss hodd, zuem emol g’machde B’kenndnis zu steje domids nedd zu äm ub’queme G'fiehls-, Wahnehmungs- odda Iwwazaischungskonfligd kumme dud.
Lorenzen
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Loränze isch l. Loränze gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Loränze gheat zum Rhaifränkisch.
Emlingen
Emlìnge (franzesisch Emlingen, daitsch Emlingen) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Lorenzen
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Emlingen
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Emlìnge licht 14 km vun Mìlhüüse uf 295 m NN.
Gschicht
Emlìnge isch im Johr 1394 zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Emlìnge isch. Emlìnge gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Emlìnge gheat zum Owerrhaialemannisch.
Littenheim
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Littne gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Lützelhausen (Unterelsass)
Lìtzelhüse (franzesisch Lutzelhouse, daitsch Lützelhausen) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Elsass.
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Lìtzelhüse isch. Lìtzelhüse gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Lìtzelhüse gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Weiler an der Thur
Willer (franzesisch Willer-sur-Thur, daitsch Weiler) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Geografie
Willer licht 22 km vun Mìlhüüse uf 370 m NN.
Gschicht
Willer isch im Johr 1191 zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Willer isch. Willer gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Willer gheat zum Owerrhaialemannisch.
Männolsheim
Mannelse (franzesisch Maennolsheim, daitsch Männolsheim) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Mannelse isch. Mannelse gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Mannelse gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Feldbach (Oberelsass)
Falbe (franzesisch Feldbach, daitsch Feldbach) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Falbe licht 24 km vun Mìlhüüse uf 292 m NN.
Gschicht
Falbe isch im Johr 1144 zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Falbe isch. Falbe gheat zum Kommunalvaband.
Fislis
Feeslis (franzesisch Fislis, daitsch Fislis) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Geografie
Feeslis licht 27 km vun Mìlhüüse uf 208 m NN.
Gschicht
Feeslis isch im Johr 1243 zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Feeslis isch. Feeslis gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Feeslis gheat zum Hochalemannisch.
Eteimbes
Eteimbes (elsässisch Welschestaibach, daitsch Welschensteinbach) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Eteimbes licht 21 km vun Mìlhüüse uf 266 m NN.
Gschicht
Eteimbes isch im Johr 1331 zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Eteimbes isch. Eteimbes gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De romanisch Dialekt vun Eteimbes gheat zum Franc-comtois.
Fessenheim
Fassene (franzesisch Fessenheim, daitsch Fessenheim) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Fassene licht 24 km vun Mìlhüüse uf 505 m NN.
Gschicht
Fassene isch im Johr 778 zum easchte Mol gnennt worre.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Fassene gheat zum Owerrhaialemannisch.
Falkweiler
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Fàlkwiller licht 17 km vun Mìlhüüse uf 369 m NN.
Gschicht
Fàlkwiller isch im Johr 1625 zum easchte Mol gnennt worre.
Marlenheim
Mààrle (franzesisch Marlenheim, daitsch Marlenheim) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Falkweiler
Verwaltung
vun Fàlkwiller isch. Fàlkwiller gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Fàlkwiller gheat zum Owerrhaialemannisch.
Marlenheim
Verwaltung
vun Mààrle isch. Mààrle gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Mààrle gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Franken (Oberelsass)
Frànke (franzesisch Franken, daitsch Franken) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Frànke licht 16 km vun Mìlhüüse uf 185 m NN.
Flaxlanden
Flàxlànde (franzesisch Flaxlanden, daitsch Flaxlanden) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Geishausen
Gaishüse (franzesisch Geishouse, daitsch Geishausen) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Franken (Oberelsass)
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Frànke gheat zum Owerrhaialemannisch.
Flaxlanden
Geografie
Flàxlànde licht 6 km vun Mìlhüüse uf 386 m NN.
Geishausen
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Mackenheim
Màckene (franzesisch Mackenheim, daitsch Mackenheim) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Geishausen
Geografie
Gaishüse licht 25 km vun Mìlhüüse uf 294 m NN.
Fortschweier
Fortschwihr (franzesisch Fortschwihr, daitsch Fortschweier) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Flaxlanden
Gschicht
Flàxlànde isch im Johr 792 zum easchte Mol gnennt worre.
Fortschweier
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Flaxlanden
Verwaltung
vun Flàxlànde isch. Flàxlànde gheat zum Kommunalvaband.
Fortschweier
Geografie
Fortschwihr licht 39 km vun Mìlhüüse uf 455 m NN.
Mackenheim
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Fortschweier
Gschicht
Fortschwihr isch im Johr 854 zum easchte Mol gnennt worre.
Fréland
Fréland (Patois Frâlât, elsässisch Ürbàch, daitsch Urbach bei Kaysersberg) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Fortschweier
Verwaltung
vun Fortschwihr isch. Fortschwihr gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Fortschwihr gheat zum Owerrhaialemannisch.
Mackenheim
Verwaltung
vun Màckene isch. Màckene gheat zum Kommunalvaband.
Fréland
Geografie
Fréland licht 48 km vun Mìlhüüse uf 335 m NN.
Gschicht
Fréland isch im Johr 1441 zum easchte Mol gnennt worre.
Mackenheim
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Fréland
Verwaltung
vun Fréland isch. Fréland gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De romanisch Dialekt vun Fréland gheat zum Welche un domit zum Lorrain.
Flaxlanden
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Flàxlànde gheat zum Owerrhaialemannisch.
Eschenzweiler
Aschedswiller (franzesisch Eschentzwiller, daitsch Eschenzweiler) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Fellering
Falleri (franzesisch Fellering, daitsch Fellering) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Eschenzweiler
Geografie
Aschedswiller licht 6 km vun Mìlhüüse uf 439 m NN.
Geishausen
Verwaltung
vun Gaishüse isch. Gaishüse gheat zum Kommunalvaband.
Pfirt
Pfìrt (franzesisch Ferrette, daitsch Pfirt) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Fellering
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Pfirt
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Pfìrt licht 28 km vun Mìlhüüse uf 440 m NN.
Eschenzweiler
Gschicht
Aschedswiller isch im Johr 1144 zum easchte Mol gnennt worre.
Pfirt
Verwaltung
vun Pfìrt isch. Pfìrt gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Pfìrt gheat zum Hochalemannisch.
Meisengott
Maisegott (franzesisch Maisonsgoutte, daitsch Meisengott) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Verwaltung
vun Maisegott isch. Maisegott gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Maisegott gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Eschenzweiler
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Aschedswiller gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fellering
Geografie
Falleri licht 31 km vun Mìlhüüse uf 230 m NN.
Gschicht
Falleri isch im Johr 1357 zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Falleri isch. Falleri gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Falleri gheat zum Owerrhaialemannisch.
Friesen (Oberelsass)
Friese (franzesisch Friesen, daitsch Friesen) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Friese licht 24 km vun Mìlhüüse uf 426 m NN.
Gschicht
Friese isch im Johr 1267 zum easchte Mol gnennt worre.
Feldkirch (Oberelsass)
Faldkìrech (franzesisch Feldkirch, daitsch Feldkirch) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Friesen (Oberelsass)
Verwaltung
vun Friese isch. Friese gheat zum Kommunalvaband.
Feldkirch (Oberelsass)
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Faldkìrech licht 14 km vun Mìlhüüse uf 405 m NN.
Verwaltung
vun Faldkìrech isch. Faldkìrech gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Faldkìrech gheat zum Owerrhaialemannisch.
Eschbach im Tal
Eschbe im Dàl (franzesisch Eschbach-au-Val, daitsch Eschbach im Tal) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Eschbe im Dàl licht 34 km vun Mìlhüüse uf 218 m NN.
Gschicht
Eschbe im Dàl isch im 13. Jh. zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Eschbe im Dàl isch. Eschbe im Dàl gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Eschbe im Dàl gheat zum Owerrhaialemannisch.
Geiswasser
Gschicht
Geisswàsser isch im 17. Johrhundert a Fìscherdorf gsin.
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Verwaltung
vun Geisswàsser isch. Geisswàsser gheat zum Kommunalvaband.
Geografie
Geisswàsser licht 32 km vun Mìlhüüse uf 288 m NN.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Geisswàsser gheat zum Owerrhaialemannisch.
Galfingen
Gàlfìnge (franzesisch Galfingue, daitsch Galfingen) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Gschicht
Gàlfìnge isch im Johr 1144 zum easchte Mol gnennt worre.
Geografie
Gàlfìnge licht 9 km vun Mìlhüüse uf 362 m NN.
Verwaltung
vun Gàlfìnge isch. Gàlfìnge gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Gàlfìnge gheat zum Owerrhaialemannisch.
Ensisheim
Anze (franzesisch Ensisheim, daitsch Ensisheim) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Anze licht 13 km vun Mìlhüüse uf 278 m NN.
Gschicht
Anze isch im Johr 823 zum easchte Mol gnennt worre.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Anze gheat zum Owerrhaialemannisch.
Verwaltung
vun Anze isch. Anze gheat zum Kommunalvaband.
Goldbach-Altenbach
Golbàch-Àltebàch (franzesisch Goldbach-Altenbach, daitsch Goldbach-Altenbach) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Gschicht
Golbàch-Àltebàch isch im Johr 1135 zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Golbàch-Àltebàch isch. Golbàch-Àltebàch gheat zum Kommunalvaband.
Mackweiler
Màckwiller (franzesisch Mackwiller, daitsch Mackweiler) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Goldbach-Altenbach
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Golbàch-Àltebàch gheat zum Owerrhaialemannisch.
Markolsheim
Màrkelse (franzesisch Marckolsheim, daitsch Marckolsheim) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Verwaltung
vun Màrkelse isch. Màrkelse gheat zum Kommunalvaband.
Mackweiler
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Markolsheim
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Goldbach-Altenbach
Geografie
Golbàch-Àltebàch licht 22 km vun Mìlhüüse uf 297 m NN.
Mackweiler
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Màckwiller gheat zum Rhaifränkisch.
Verwaltung
vun Màckwiller isch. Màckwiller gheat zum Kommunalvaband.
Geispitzen
Gaispìtze (franzesisch Geispitzen, daitsch Geispitzen) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Gaispìtze licht 11 km vun Mìlhüüse uf 703 m NN.
Verwaltung
vun Gaispìtze isch. Gaispìtze gheat zum Kommunalvaband.
Gildweiler
Gschicht
Gìldwìller isch im Johr 728 zum easchte Mol gnennt worre.
Geispitzen
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Gaispìtze gheat zum Hochalemannisch.
Griesbach im Tal
Grischbe im Dàl (franzesisch Griesbach-au-Val, daitsch Griesbach im Tal) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Gildweiler
Verwaltung
vun Gìldwìller isch. Gìldwìller gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Gìldwìller gheat zum Owerrhaialemannisch.
Griesbach im Tal
Geografie
Grischbe im Dàl licht 34 km vun Mìlhüüse uf 343 m NN.
Gschicht
Grischbe im Dàl isch im 12. Jh. zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Grischbe im Dàl isch. Grischbe im Dàl gheat zum Kommunalvaband.
Gildweiler
Geografie
Gìldwìller licht 16 km vun Mìlhüüse uf 195 m NN.
Fülleren
Fìllere (franzesisch Fülleren, daitsch Fülleren) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Gschicht
Fìllere isch im Johr 1316 zum easchte Mol gnennt worre.
Geografie
Fìllere licht 22 km vun Mìlhüüse uf 258 m NN.
Verwaltung
vun Fìllere isch. Fìllere gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Fìllere gheat zum Owerrhaialemannisch.
Griesbach im Tal
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Folgensburg
Gschicht
Folgeschburg isch im Johr 1190 zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Folgeschburg isch. Folgeschburg gheat zum Kommunalvaband.
Gommersdorf
Gummerschdorf (franzesisch Gommersdorf, daitsch Gommersdorf) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Folgensburg
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Folgeschburg gheat zum Hochalemannisch.
Gommersdorf
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Gschicht
Gummerschdorf isch im Johr 1317 zum easchte Mol gnennt worre.
Folgensburg
Geografie
Folgeschburg licht 23 km vun Mìlhüüse uf 274 m NN.
Gommersdorf
Verwaltung
vun Gummerschdorf isch. Gummerschdorf gheat zum Kommunalvaband.
Griesbach im Tal
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Grischbe im Dàl gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fröningen
Frehnige (franzesisch Froeningen, daitsch Fröningen) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Gschicht
Frehnige isch im Johr 1290 zum easchte Mol gnennt worre.
Geografie
Frehnige licht 8 km vun Mìlhüüse uf 360 m NN.
Verwaltung
vun Frehnige isch. Frehnige gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Frehnige gheat zum Owerrhaialemannisch.
Gommersdorf
Geografie
Gummerschdorf licht 19 km vun Mìlhüüse uf 661 m NN.
Argumentum ad antiquitatem
S'Geschedeel vum „Argumentum ad antiquitatem “ ischs Argumentum ad novitatem.
S Argumentum ad antiquitatem (ladainisch fan „Appell fa die Dradizion“) (uff daidsch a Traditionsargument, Traditionsverweis odda Traditionsappell) ischn redorische Gniff, än logische Fehlschluss, unnä Schoinagumend , wu ebbes als rischdisch odda iwwalesche b'haubd wead, efach bloß wails ald isch odda sich tadseschlisch odda ogewlisch bewährd hodd. Des isch a ä Audoridedsagumend] unnen Schbezialfall vum [[Argumentum ad naturam.
Baischbiel
Tipische Baischbiel fa die Aad vun Agumend sinn
Argumentum ad fastidium
S Argumentum ad fastidium (ladainisch fan „Appell onde Egel odda Widdawille“) ischn redorische Gniff, än logische Fehlschluss, unnä Schoinagumend, wu jomond vasuchd, die Laid fa sisch unn soi Sischd zu g'winne, indema ebbes als egelhafd doschdelld odda midd ebbe fa die Laid egelhafdem in Vabindung bringd.
Form
De Druchschluss hodd de Form
Baischbiel
Tipische Baischbiel fa die Aad vun Agumend sinn
Vawais
Sachgrubb:Trugschluss Sachgrubb:Propaganda Sachgrubb:Rhetorik Sachgrubb:Philosophie Sachgrubb:Lateinische Phrase
Argumentum ad passiones
S Argumentum ad passiones (ladainisch fan „Appell on die Gfiehl“) ischn redorische Gniff, än logische Fehlschluss, unnä Schoinagumend, wu jomond vasuchd, die Laid fa sisch unn soi Sischd zu g'winne, indema vorhondene Gfiehl ausznudze odda on Gfiehl abbeliere dud. Des ischn Vasuch, die Laid emodzionel zu b'oiflusse. Dobai werren die Gfiehl baid Zuhera monibulierd umse zu g'winne oddase abzuleng'ge, awwa Fagde hodds kenni.
Gfiehl
S'hodd unnaschiedlische Gfiehl on diema abbeliere konn.
Form
De Druchschluss hodd die Form
Vawais
Sachgrubb:Trugschluss Sachgrubb:Propaganda Sachgrubb:Rhetorik Sachgrubb:Philosophie Sachgrubb:Lateinische Phrase
Argumentum ad captandum
S argumentum ad captandum (ladainisch fa „Agumend zum oifonge“) ischn Deng'gfehla, ä Schoinagumend unn a än rhetorische Gniff. Do'd'bai werd die Laischdglaawischkaid vunde naive Laid unnade Zuhera odda Lesa middm fadeschoinische Agumend, wus Gfiehl unn nedde Vaschdond oschbresche dud, oigfonge." Middem B'griff bschraiwdmas „Geschwädz oddade trigarische Vasuch, um populäre Gunschd odda Baifall zu krische“.
Die länga Form vum B'griff isch argumentum ad captandum vulgus (ladainisch fa „Agumend ums g'moine Volg zu umgarne odda die Masse zu fessle“) Die länga un kerza Form sind baide glaisch. S'Word „vulgus“ heesd im Ladonische s'gmoine Volg odda die Meng unn isch a vaeschdlisch vawend worre, umän Pebel oodan Mob zu b'zaischne.
„Ad captandum“ werd haifisch in Bolidische Redd igsedzd, awwa a inde Werwung unnde populäre Unnahaldung. S'glassische Baischbiel fa „Ad captandum vulgus“ sinn die b'onnde „Brod unn Schbiele“, middene remische Kaisa die Unnaschdizung vum Volg gsischad hawwen.
Form
De Druchschluss hodd die Form
Vawais
Sachgrubb:Trugschluss Sachgrubb:Propaganda Sachgrubb:Rhetorik Sachgrubb:Philosophie Sachgrubb:Lateinische Phrase
Argumentum ad temperantiam
S Argumentum ad temperantiam (ladainisch fan „Goldene Middlwesch“) odda Argumentum ad moderation ischn redorische Gniff, än logische Fehlschluss, unnä Schoinagumend, wun (falsche) Kombromiss zwischde vaschiedenen Osischde unn Posidzione als die Wohrhaid odda Lesung oguggd.
Form
Die allgmoin Form vun dem Schluss isch
S'isch nadirlisch Bledsinn, womman Kombromiss zwische Informazijone unn Desinformazijone suchd. De Vladimir Bukovsky hodd feschdgschdelld, dassen Middelwesch zwischede Liesche vunde Brobagonda vunde UDSSR unnde Wohrhaid imma noch ä Liesch isch.
Baischbiel
Tipische Baischbiel fa die Aad vun Agumend sinn
Vawais
Sachgrubb:Trugschluss Sachgrubb:Propaganda Sachgrubb:Rhetorik Sachgrubb:Philosophie Sachgrubb:Lateinische Phrase
Argumentum ad novitatem
S Argumentum ad novitatem (ladainisch fan „Appell fa die Naihaid“) odda Argumentum ad novitam (ladainisch fan „Appell ons Naije“) ischn redorische Gniff, än logische Fehlschluss, unnä Schoinagumend, wu ebbes als rischdisch odda iwwalesche b'haubd wead, efach bloß wails nai odda modern isch.
Mageding
S'Argumentum ad novitatem muss nedd uffgeje. S'glassischs Baisbiel isch die „New Coke Katastrof“ vunde Coca-Cola-Kris inde 80zischa Johr. Des gild haid als Lehrbuchbaischbiel fa ebbes, wuma vasuchd hodd zu rebariere, wu ganedd kaubudd g'wesd isch. Die Firma hodd ä naiji Coke rausg'brochd unn vasuchd des als bessa zu vakaafe efach wails naij isch. Des hodd donn än Schlamassl gewwe.
Baischbiel
Tipische Baischbiel fa die Aad vun Agumend sinn
Vawais
Sachgrubb:Trugschluss Sachgrubb:Propaganda Sachgrubb:Rhetorik Sachgrubb:Philosophie Sachgrubb:Lateinische Phrase
Ä schbeziell Form vum Argumentum ad novitatem ischde so'genond Chronological snobbery (uff daidsch „Chronlogischer Snobismus“), wu Laid mähnen, wailma haid mehr unns relvondare unn bessare Wisse hodd, deswesche frije a nix gudd g'wesd soi konn.
Argumentum ad odium
S Argumentum ad odium (ladainisch fan „Appell on die G'hässischkaid, Boshaid odda de Hass“) ischn redorische Gniff, än logische Fehlschluss, unnä Schoinagumend, wu jomond vasuchd, die Laid fa sisch unn soi Sischd zu g'winne, indema vorhondene Gfiehl vun G'hässischkaid, Boshaid,Hass, Biddakaid, Vabidderung odda a Schadefreud (om Uugligg vun onnare) uffde Geschna auszunudze. Des ischn Vasuch, die Laid emodzionel zu b'oiflusse, indema ä Hassfigur midm Geschna soi Agumend in Vabindung bringd. Ma vasuchd, Hass uffde Geschna zu schiere unn schun vorhondene Hassgfiehl zu nudze.
S'Argumentum ad odium konn a vawegseld werre middm Argumentum ad iram. Baim ledschdare isch jemond zornisch odda vaärschad.
Form
odda wonnde Schbrescha de Zuhera hassd.
Baischbiel
Tipische Baischbiel fa die Aad vun Agumend sinn
Form
De Truchschluss hodd de Form
S'Argumentum ad odium werd gern middm Argumentum ad hominem vawegseld. Awwa baim ledschdare werd de Geschna offe og'griffe während beim erschde werd ausschliesslich uff Hass und Schbodd alla uff schleschde Gfiehl gsedzd unn o'g'numme, dassn Hass uffde Geschna schun vorhonde isch. Ma graifd de Geschna ganemme direggd o.
Vawais
Sachgrubb:Trugschluss Sachgrubb:Propaganda Sachgrubb:Rhetorik Sachgrubb:Philosophie Sachgrubb:Lateinische Phrase
Form
odda, wommade Schrescha hassd
Argumentum ad metum
S Argumentum ad metum (ladainisch fan „Appell on die Ongschd“) (a argumentum in terrorem) ischn redorische Gniff, än logische Fehlschluss, unnä Schoinagumend, wu jomond vasuchd, die Laid fa sisch unn soi Sischd zu g'winne, indema vorhondene Gfiehl vun Ongschd zu schiere odda auszunudze. S'Argumentum ad metum ischn Argumentum ad passiones kerd alla zude Appell on die Gfiehl.
Form
De Druchschluss hodd die Form
Baischbiel
Du b'haubd de Trump, das die Nadzijon in Gfahr isch, weilde Mob inde Schdedd terrorisiere dud, wasn Appell on die Ongschd isch. De Trump baud midd der Teschnigg ä furschdoiflesendi Szeanri uff unn spegulierd uff die Engschd vun soine Zuhera.
Form
odda
Baischbiel
Onnare Baisbiel sinn
De Donald Trump hodd in soina Redd uffm GOP-Kongress gsachd
Angst, etwas zu verpassen
Die Ongschd, ebbes zu vabasse (uff Englisch Fear of missing out unn deswesche a korz FOMO) ischä Form vunde gsellschafdlische Ongschd, B'glemmung odda Bsorschnis. Do hawwen die Laid s'Gfiehl, dasse was naijes, uugwähnlisches odda b'friedischndes vabasse dun. Bai monsche aaded des inä zwonghafdi Sorsch aus imma uffm Laufende zu blaiwe unn kummd unn vaschdergd sisch bsondas midde Teschnologije wiem Handy, Tablets oddade sozijale Nedzwerg. Do kummd de Wunsch uff, odauwand midde onnare in Vabindung zu blaiwe um middzukrische, was die so draiwen. FOMO werd a gseje, als ä Ongschd vor Raije, was zude Sorsch fiehre konn, dassma jo ä Geleschnhaid fa ä sozijale Agzijon, ä naiji Erfahrung odda ebbes brofidables vabasse kend. S'isch die Ongschd, dass womma sisch entschaide dud, nedd midzumache, dass des donn grad des falsche isch.
Gschischd
Der Patrick J. McGinnis hodde B'griff FOMO oigfierd unn hoddn 2004 als Op-Ed, alla als Mänung in „The Harbus“ g'bräschd, em Magazin vunde Harvard Business School. De Adiggl hodd keese „Social Theory at HBS: McGinnis' Two FOs“ unn hodd sisch uffs vawonde „Fear of a Better Option“ (FOBO) (uff daidsch „Ongschd, dasses noch was bessares hodd“) unn Roll vun FOBO im sozijale Lewe vunde Schul b'zoche. De Urschbrung vun FOMO isch a uffde Harbus-Addigl vum Joseph Reagle vun 2004 zurigg'gfierd worre.
Gschäfd
Werwe- unn Vamagdungs-Komponje kennen FOMO inna Schdradegie vaschderge. Baisbiel sinn vun AT&T des "Don't be left behind" (uff daidsch „baß uff, dass nedd uffde Schdregg blaibschd“) Komponje, vun Duracell die Powermat-Komponje "Stay in charge" (uff daidsch „Blaib g'laade“) odda die „Sunrise“-Komponje vun Heineken. Die „Sunrise“-Komponje hodd dodruff abg'zield, dass die Laid uffna Party nedd iwwamäßisch dring'gn, um des Beschde vunde Party nedd zu vabasse, onschdadd vunde gsundhaidlische Gfahre zu schbresche.
Sozijale Nedzwerg schaffen viele Meschlischkaid fa FOMO. Do werren endlose Meschlischkaide fa Agdivideede unn sozijale Oisedz g'bode. Des bringd ä psischologischi Abhengischkaid vunde sozijale Nedzwerg, was zu Ängschd unn zu FOMO odda soga zuna uugsunde B'nudzung vum Indaned fiehre konn. Vum FOMO werd a gsachd, dasses 'n schleschde Oifluss uff die gaischdisch Gsundhaid unn uffs Wohlbfinde hodd. Währends baide Gschleschda kän Unnaschied hodd, sinn jingare Laid unna 24 Johr ofelischa unn je g'bildeda sesinn umso ofelischa sinnse a fa FOMO.
Gschischd
FOMO isch s'ersche mol 1996 vum Dr. Dan Herman b'nonnd worre, wun Schbezijalischd va Vamaagdung isch. De Dan Herman hodd im Uffdrach vum Adam Bellouch gforschd unn im Johr 2000 donn im „Journal of Brand Management“ die erschd wisseschafdlische Erwed zu FOMO vaeffendlischd.
Vawais
Sachgrubb:Deng'gfehla
Kontrollillusion
Die Kondrolldaischung (engl. illusion of control) ischn Deng'gfehla unn isch vunde U.S. Psischologin Ellen Langer unnasuchd worre. Die grundleschend Erwed zude Kondrolldaischung vunna, hoddse gzaischd, dass Laid ofd so hondln, als obse midd dem wasse dun, de Ausgong vun zufellische odda dursch Zufall bschdimmde Eraignss kondrolliere odda va'ännare kennden.
B'griff
Die Kondrolldaischung isch des Gfiehl vunde Laid, wuse hawwen odda krischen, desse die Fehischkaid hawwen, Eraignis kondrolliere zu kenne, wu nochwaislisch nedd b'oiflussd werre kennen.
Wirgung
Laid, wu dem erlischen, iwwaschedzn ihr Fehischkaide massiv, Oifluss uff Vorgäng nemme oddase kondrolliere zu kenne. Im Gliggsschbiel glaawen Laid donn zum Baisbiel, dassede Ausgong vum Schbiel b'oiflusse kennen, a wonns nochwaislisch roin zufellisch isch unn deswesche ganedd b'oiflussd werre konn.
Schbiela naischen baimem Werflschbiel d'zu schderga zu werfle, wonnse hohe Zahle hawwe wollen, unn waischa fa gleene Zahle. Innem Experimend sinn Vasuchspersone do'd'vu iwwazaischd, dasse än vollschdändisch zufellische Minswurf b'oiflusse kennen. Wonnse ä Serie vun Minswirf erfolschraisch vorausgschad hawwen, hawwense ogfonge zu glaawe, dasse guud roode kennen, alla hellsejarisch Fehischkaide hawwen unn dasses wischdisch isch sisch jedz bloß nedd ableng'ge zu losse.
Zum Baischbiel schedzen Laid ihr G'winnschose baim Loddo heha oi, wonnse die zahle selwa g'wehld hawwen. Gons allg'moin hodd sisch g'zaischd, dass Laid on ihr Kondroll unn Oifluss uff Eraignis glaawen, wonse irschdwass mache kennen. Wonnde Vasuchsuffbau sog'nonnde skill cues kabd hodd, des sinn Elemend, wu midd bschdimmde Ferdischkaide vabunne sinn, wie Auswehle, Kongurriere, sich middem Vorgong vadraud mache odda Endschaidunge dreffe, alla die Laid was zu due kabd hawwen, donn hawwense a g'glabd, dasse Zufallseraischnis kondrolliere unn b'oiflusse kennen.
Vawais
Sachgrubb:Deng'gfehla Sachgrubb:Glücksspiel
Rosinenpicken
Rosinepigge (uff englisch: Cherry Picking, suppressing evidence, odda a fallacy of incomplete evidence) isch umgongschbrochlisch ä Bildword fa ä „egoischdisches B’mieje, sisch vun ebbes bschdimmdes bloß die schäne Deel zu sischare, um die eher bleede, hässlische unn uuaddragdive Deel de onnare zu iwwalosse“.
Inde Agumendazionstheorie määnd s'Rosinepigge ä Teschnigg, wuma bloß die Belesch, Baischbiel etc. ofiehrd, wu die aischen Agumendazion schdidzn. Onnare Belesch, wu d'gesche schbreschen oddase soga widdaleschen, werren bwussd weg'glossd. Domid vasuchdma die Uffmergsomkaid uff änzelne, ofd ausm Zommehong g'rissene Informazionsfragmend zu leng'ge. Alle onnare Belesch, wude gwinschd Schlussfolscharung widdaschbreschen oddase soga widdaleschen, werren ignorierd.
S'Rosinepigge ischä Brobagondateschnigg, än Deng'gfehla unnän logische Fehlschluss, wumas a haifisch finne konn. Zum Baisbiel de "Truchschluss vunde Onegdodisch Ewidens", wuma Daade iwwasiehd odda ausblend, wailma soin persenlische Glaawe iwwaschedzs, oddad die selgdiv Vawendung vun B'wais, wu alles zuriggwaisd, wasde aischene Moinung widdaschbrischd. Die falsches Dilemma flasch suggarierd, dass bloß zwee Meschlischkaide gibd, wonns awwa mehr hodd. Oinische Wisseschafdla sejens Rosinepigge gons allg'moin als Druchschluss vunna selgdive Uffmergsomkaid middm bkonde Baisbiel vum Bschdedischungsfehla. Rosinepigge konn sisch uffä Auswahl vun Daade unn Daadesedz b'zieje, domid ä Schdudje, Umfroch etc. s'gewinschde Ergewniss lieffad, wu irrefiehrend odda soga felisch im Geschesadz zude Realided soi konn.
Teschnigge
Farmer unn Cook b'nennen die Agumendazionsteschnigge, wu inde Szeen vunde Laischna vum menschg'machde Glimawondl folschende Teschnigge vum Rosinepigge:
Bai der Teschnigg guggdma sisch die Zaidraije vunde Daade o unn nimmd die Deel raus, wu fa em bass dun. Baide global Owwafleschetembaradur, wu jo nedd glaischmeesisch schdaische dud, sondan ä schdadisdisches Rausche drin hodd, wude longfrischdisch Trend iwwalachad. Baim Rosinepigge werd donn nedd de longfrischdisch Trend gnumme, sondan kurzfrischide Zaidräum g'wehld, wu innahalb vum schdadisdische Rausche g'zield zwische zwee Exdremwerd lischd. S'Johr 1998 ischä Baischbiel dod'd'vor. Des exdrem warme Johr hawwen Glimalaischna als Schdardpungd vunem korze Zaidabschnidd ausde Yaidraih g'numme, wu donn die nochfolschende Johr dem Onschoin gewwe hawwen, also obde Tembaraduroschdisech gleena worre isch. Glimalaischne saachen donn, dass die Erderwärmung sai 1998 zum Schdillschdond kumme isch. Womma sisch awwa die Daade saidm Johr 1997 oguggd, komma die Monibulazion vunde Glimalaischna seje.
Card stacking ischä Brobagondateschnigg, wu die Wohrnehmung vunde Laid zuem Thema so monibulierd, dass dursch Auswahl vun Daade, Fagde etc. ä sischd b'tond unn die onnar unnadriggd werd. Soe B'tonung konn dursch Medije odda Oinsaidischkaid vun Agumend odda a dursch efaches Zensiere vun onnare Laid erreischd werre. Die Teschnigg werde haifisch in Redde vun oigsedzd, um onnare in Missgredit zu bringe unn sisch selwa bessa doschdeje zu losse.
Wisseschafd
Rosinepiggarai ischa Mergmol vum Laischne vunde Wisseschafd unn werde vun vaschiedene Laischna vun Wisseschafd haifisch oigsedzd, um wisseschafdlische Erkendniss schoinba zu widdalesche. Des bassierd zum Baisbiel baide Glimalaischna, de Ewoludzionslaischna wiede Greadzionischde, de Lasichnung vunde schleschde gsundhaidlische Auswirgunge vum Raache unnem Passivraache. Awwa a bai HIV, AIDS, COVID-19, Bieneschderwe etc.
Teschnigge
S'werren isolierde Baischbiel ogfiehrd unn Baischbiel ignorierd, wude aischene Sischd widdaschbreschen unn zu onnare Resuldad fiehre dedn. Drodzem globale Gledschaschwund hodds ä paa Gledscha, wu endgesche dem allg'moine Drend on Masse unn Volume zuleschen. Glimalaischna nemmen die Ausnohme, um gesche die Exisdens vunde Global Erwermung zu babble. Die onnare Gleschda, wu abschmelzn, werren gflissendlisch ignorierd. Ä onnares Baisbiel isch die selgdiv Widdagab vunde Glimavorhersache vum James E. Hansen durschde Patrick Michaels. De Hansen hodd 1988 baina Aussach vorm US Kongress drai vaschiedene Vorraussache fadie global Tembaradurendwigglung uffgschdelld, fa diea jeweils unnaschiedlische weldwaide [Kohlenstoffdioxid|Kohleschdoffoxid]]auschschdeß og'numme hodd. Zeh Johr schbeda hodde Michaels donn bloß die exdremschd vun dene Szenarije vum Hansen soine Projegzione g'numme unn falsch b'haubd, dassde Hansen sisch do um 300 Brozend g'irrd hedd.
Ä onnari Teschnigg isches die Daadeauswahl uff bschdimmde Ord zu bschreng'ge unnä vorhondene, baridari Daadelach bwussd zu ignoriere. A vunde Glimlaischna werd des haifisch oigsedzd um gesche die Taschae zu babble. Do guggnse uffde Tembaradurvalauf vunnem bschdimmde Ord unn saachen, dasses dord awwa inde Middelaldalische Warmzaid wermer g'wesd soi ded, als haid. Womma awwa global druff guggd, donn werd glaa, dasses in der Zaid on monsche Ord wermer unn on onnare kelda g'wesd isch als haid. Unn insgsomd isches inde Middelaldalische Warmzaid kelda g'wesd als geschewerdisch.
Ma zidierd bloß die wenische „skepdische“ Forschungserwede, wu die aischene Osischde schdidzn, ignoierd awwa alle Forschungserwede, wu zuem onnare Ergewnis kummen. Zum Baischbiel werd haifisch die Erwed vum Richard Lindzen als Belesch fa ä niedrische Glimaagdivided ogfiehrd, awwa die viele onnare Erwede ausgklammad, wus Geschedeel poschdulieren. Ignoierd werren a alle Erwede, wu uff methodische Mengel inde Erwed vum Richard Lindzen hiewaisen. Ä waidares Baisbiel isch die Gridigg om Hockeyschläger-Diagramm, wuma iblischawais ignorierd, dass die Resuldad vunde Erwed middna Raih vun glaischwerdische peer-reviewter Schdudje inde wesendlsiche Pungde iwwaoischdimmd.
Baisbiel
Rosinepigge werd a vun Ewoludzionlaischna b'nudzd. Unna onnarem werd gsachd, dass Fossilije, wu sisch iwwa mehr als ä geologische Schischd erschdreggd, än B'wais gesche die Ewoludzionstheorie isch. Die Erklerung vun solsche Fund midde schnelle Ablacharung vun Sedimende ums Fossil, werre ignoierd. A daidn Evolutionsleugner}Ewoludzionlaischna Yidaad vun Wisseschafdla um, wu sisch driwwa schraiden, wie g'nau die Ewoludzion schdaddg'funne hodd unn fiehren des als B'wais gesche die Ewoludzion o sisch o.
S'glassische Baischbiel isch s'Rosinepigge inde Induschdrie, zum Baisbiel vunde Tuwakinduschdrie, wu domidd unna onnarem erfolschraisch wisseschafdlische Erkenndniss zude Gsundhaidsschedlischkaid vum Raache in Misskredit g'brochd unn scherfare Gsedz gesches Raache fa ä longi Zaid vazeschad hawwen.
S'Rosinepigge ischä zendrales Mergmol vunde pseudowisseschafdlische Agumendazion.
Vawais
Sachgrubb:Propaganda Sachgrubb:Deng'gfehla
Speyer
Schbaija (gschriwwe Speyer un bis 1825 a Speier ) ischä Pelsa Schdadd om Rhoi, wu inde Owwarhoinischi Tiefewene liesche dud, do wude Schbayabach inde Rhoi noi kummd. In Schbaija dun im Aachebligg on die 50.000 Laid leewe.
Schbaija isch frija mol vum remische Raisch g'grind worre un deswesche a äni vunde eldschde Schdäd in Daidschlond iwwahaubd. Unnade Rema hoddse Noviomagus oda schbeda a Civitas Nemetum keese. Im Middelalda hodd Schbaija, zunegschd mol'm Bischof unnawoafe un schließlisch de Schdadus vunare fraije Raichsschdadd vum Hailische Remische Raisch Daidscha Nadzion krischd.
De Wald
Schbaija hodd so gesche 1000 ha foaschdlischi Flesche, alla uugfea 29 % vunde Gmaagungsflesch. De Schbaimara Schdaddwald deeld sisch in zwee unnaschiedlischi Gbied, de Rhoiauwald unde Foalewald.
Im Noadweschde vunde Schdadd hodds de Foalewald (uugfea 102–110 m iwa Null) uff Sonddiene, Schwemmsond un G'rell, wu vieli Kiefere awwa a Buche, Aische, Rubinije, Biage, Rodaische un onare Beem un Gschdribs wagse dud. De gschizde Schbaimara Auwald lischd zwischm Remabeasch im Siede om Rhoidomm endlong bis zum Naije Schbaimara Haafe. Im Auwald hodds voa'allm Esche, Pabble, Aische, Ahoan, Nussbeem, Buche un Waide un a do noch onare Beem un Gschdribs.
Wedda
Duasch soi Laach im Owwarhoigraawe kead Schbaija zude wermschde un niedaschlachermschde Gbied vun Daidschlond. Die Middltembaradur im Joa bdrääschd 9,8 °C un 16,9 °C inde Wegedazionszaid. Im Schnidd kummn 596 mm (1931–1960 Schdazion Schbaija) Resche runna un dod'vu 314 mm inde Wegedazionszaid. Die Daach im Summa, wus iwwa 25° hawe dud, sinn gesche 40 Schdigg im Joa. Gwidda gibds on 20–25 Daach, Schneefall on 20 Daach un ä g'schlosseni Schneedegg a on 20 Daach. De Wind kummd maischdens ausm Siedweschde un Noadoschde. Die Schdund, wu die Sunn schoine dud, isch im Summahalbjoa daidlisch iwwam Duaschschnidd, im Winda weesche de haifischi Weddalaach unnam Schnidd. Wesche dere Weddalaach unde Schwiel im Summa gilds Schbaimara Wedda als bioglimaadisch b'laschdend.
Kuldua
Schbaija hoddä braids Og'bod vun kuldurelli Eraignis un Weddbwerwb. Saide 950-Joafaija vunde Grundschdäleschung vum Schbaimara Dumm im Joa 1980 gibds die Indanazionali Musiggdaach „Dom zu Speyer“. Domols hoddma midm Indanazionale Oaschlweddbwerb ogfonge un haid hodds jedes Joa im Auguschd bis Ogdowa a Owende mit Komma- un gaischlischa Musigg un Sinfoniekonzead. Die Träschaschafd hodds Dummkabidl Schbaija, s'SWR un die Schdadd Schbaija.
Midde „Halle 101“ hodddie Schdadd ä Musigg- un Kulduazendrum, wu vum „Rockmusikerverein Speyer e. V.“ gdrache wead. Die „Halle 101“ hodd 2003 de Ehreomdsprais vum Lond Rhoilond-Pals krischd un vaoschdald Konzead un Paadies un feadad de Nochwugs.
S'dradizionsraische Schbaimara Brezlfeschd hodds imma om zwedde Woche'end im Juli unds gild als's'greegschde Volgsfeschd om Owarhoi. A om zwedde Woche'end awwa im Auguschd wead uffde Maximilijanschdrooß die Kaisadafl uffgschdelld. Zwee glenari Feschd hodds donn noch im Friehjoa un im Heabschd. Im Schbedsumma kummd donn s'Aldschdaddfeschd om zwedde Woche'end im Sebdemba, wu donn inde Gasse inde Aldschdadd gfaijad wead. Im Winda, inde Voawoihnachdszaid hodds donn de Schbaimara Woihnachdsmaagd, wu uffm alde Maagd zwischm Dumm unde Alde Minz uffgbaud wead un bis inde Janua schdeje blaibd.
Gleeni Gschischd
→ Guggschd a uff Gschischd vunde Schdadd Schbaija Weesche de Funde ausde Jungschdoinzaid, de Brosezaid, de Hallschdaddzaid unde Ladenezaid weesma, dass frija schun die Laid bsondas inde Neeh vum Rhoi gsiedld kabd hawen. Die Laach om Rhoi, wu schun frieh en wischdische Veakehrsweesch gwesd isch un glaichzaidisch awwa a sischa voa Hochwassa uffde Terasse noh om Fluss, sind Grind gwesd do schun frieh zu siedle. Enna vunde bkonnschde Fund vun domols ischde Goldne Huud vun Schiffaschdadd vun 1500 v. Chr., wuma uffm Feld 10 km noadweschdlisch vun Schbaija gfunne kabd hodd. Inde Johannesschdrooß hoddma a ä fadie Pals seldenes keldischs Grawb ausde Zaid 50 - 20 v. Chr. gfunne kabd.