cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ottmarsheim (Oberelsass)
Gschicht
Ottmersche isch im Johr 801 zum easchte Mol gnennt worre.
Dahner Felsenland
Zu de Vebandsgemää Dahner Felseland gehern selle Ortsgemääne:
Ottmarsheim (Oberelsass)
Verwaltung
vun Ottmersche isch. Ottmersche gheat zum Kommunalvaband.
Dahner Felsenland
Insgsamt sinn des 15 Ordsgemääne plus die Ordsdähle, wu nid selbschdännich sinn (zeehlt zu ...). Sitz vunn de Verbansdgemääne Verwaldung isch in Dah(n). Die Verbandsgemää isch 1969 im Zuch vunn de Verwaldungsreform gegrind worre. Am Ahfang hat se noch "Verbandsgemäh Dah(n)" gehäße. Awwer seit eh paar Johr häßt se "Verbandsgemäh Dahner Felseland". Bei Grindung vunn dere VG warn's blos 14 Ordsgemääne, weil die beide Ordschafte Bruchweiler-Bärebach unn Bundahl sellemols zusammgelechd worre sinn zur Ordsgemää "Wieslautern". Weche Quereele isch des awwer nit werklich gud gange un so isch die OG Wieslautern dann 1989 per Landesgesetz wirrer uffgeleest worre unn die beide Ordschafte Bruchweiler-Bärebach unn Bundahl warn wirrer selbschdännich.
Ottmarsheim (Oberelsass)
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Ottmersche gheat zum Owerrhaialemannisch.
Dahner Felsenland
In de VG Dahner Felseland wohnen um die 15.000 Leit (Schdand Ende 2009). Die Schdadt Dah(n) hat die meischde Eiwohner (um die 4.500). Noch Eiwohnerzahl geordnet folgen dann Bruchweiler (um die 1.650), Fischbach (um die 1.550), Buseberch (um die 1.350), Erfweiler (um die 1200), Bundahl (um die 1.150), Ludwigswinkl (um die 800), Schindärd (um die 580), Rumbach (um die 460), Scheenau (um die 440), Erlebach mid de Laurerschwan (um die 340), Bowwedahl mim Germanshof (um die 320), Schleddebach (um die 320), Pedersbächl (um die 250), Nothweiler (um die 160), Härschl (äh/zwäh iwwer 100), Gebiech (äh/zwäh unner 100).
Germersheim
Germersche (amtlisch Germersheim) isch e Schdadt in de Palz om Rhoi, wu ugfähr 20.000 Lait wohnen.
Pagny-lès-Goin
Pagny-lès-Goin (daitsch Paningen) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
Verwaltung
vun Pagny-lès-Goin isch. Pagny-lès-Goin gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Pagny-lès-Goin gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Languimberg
Languimberg (daitsch Langenberg) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Languimberg isch. Languimberg gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Languimberg gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Valparaíso
miniatur Valparaíso is e Stadt in Chile.
Dieffental
Diefedàl (franzesisch Dieffenthal, daitsch Dieffental) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
En wischtische Werdschafdsfakdor is die Londwerdschafd unn hia bsonnerschd de Woi, was aa in de Gschdaldung vum ördlische Wabbe daidlisch werd. De Ord lieschd aa an de Elsässer Woischdrooß, zwische Dambach-la-Will im Norde unn Scherwiller im Süde.
Verwaltung
vun Diefedàl isch. Diefedàl gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Diefedàl gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Ameisen
Lewensweis
Zur Nahrung vun de Ämänze ghere Viescher. Des sin selwer gejagde Insekde un Schbinne, awwer aa dode Viescher. In weiderer Bschdanddeil vun der Nahrung sin Planzedeile wie Saame, Frischde un Polle. Vun de Blattlais holle se sich Honischdau, also Planzesaft wo dursch di Verdauung vun de Blattlais gange is. Mansche Arde traare Schdigge vun Blädder in ihr Neschd, mache in Brei draus un zischde do druf Pilz, wu ene dann als Nahrung diene.
Di Schdaade zähle einische Hunnert bis ïwwer 20 Milliune Tiere. Ihre Neschder ligge meischdens unnder der Erd, mansche Arde baue awwer aa Haife uf odder schneide ihr Gäng un Kammern in morsches Holz.
Wie ma im Rhoifränggische zu de Ämänze sescht
Wie vielfäldisch des Pälzische is un wie sisch mansches uf engem Raum ännerd, sieht ma zum Baischbiel dodrå, wie viel Wärder s allää fä di Ämänze gibt. Insgsåmd hot ma mähner wie hunnad vaschiedene erfaßt. Di Lischt do is gõnz bschdimmd no net vollschdännisch.
Awwer aa im iwwarische Rhoifränggische hawwe di Ämänze viel unnerschiedlische Nåme :
Verny
Verny (daitsch Werningen) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Verny isch. Verny gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Verny gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Sex
Onner Sex oder Zünsle fir den en Begriff sexus, : Geschlecht) versteht ma des praktische Awende vunn Sexualität im Geschlechtsverkehr. Moischtens senn zwaie beteiligt. Aigschlosse sin au Praggtige die blos oin betreffe (Masturbation), wanns meh wie droi sin, wird die Sach langsam onübersichtlich.
Des spannende am Sex isch, das es roin biologisch betrachtet ja erscht mol mehr Mieh macht, Sex zu hann, als sich veschedativ fortzupflanze, iber Setzling und so. Schtatt des ganze Erbmaterial zu klone, gibt ma (oder fraa) nor die Hälft devoo weg. Schprich des lohnt sich blos, wann die Kinner e Vorteil davu hann. Des sinn zum oine Mutatione onn wenicher Krankheite, aber es gibbt au anner These dazu. A weng a Rätsel isch es immer no.
Witz
In der Palz isch die besunnere Situation, das die eschentlisch frehlische Pälzer aus Kallsruher Sischt kee Sex habbe, sondern sich roi veschedativ fortpflanze. Deswegen gibts aach den Witz über die Pälzer Ehefrau, der des zu langweilig wird und die dann abends mal in der Reizwäsch in der Tür steht. Schwarz onn verrucht. Sacht der Monn als er sie sieht "Isch was mit der Omma?".
Belles-Forêts
Belles-Forêts ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Belles-Forêts isch. Belles-Forêts gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Belles-Forêts gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Biersiedersee (Speyer)
Der Bieasiedasee kead zude achd Baggaseeje im Schbaijmara Binsfeld, wuma weschem Kies ausg'baggad hodd. De See kead zum Schdadddeel Schbaija-Noad. De Baggasee isch 7 ha groß unn 15 Meda dief.
De See lischd eschdlisch vum Mondsee, neadlisch vum Binsfeld unn weschdlisch vum Silwasee. De Noame hodda vunem ausg'baggade Schdigg, wu mol zu'm Biadieda kead hodd. S'Weschdufa isch b'baud Das bebaute Weschdufa komma iwwa die Schdrooß Am Mondsee earaische. Oam Siedufa hoddma Badebledz vapachd.
Russenweiher (Speyer)
De Russewaija ischn gleene Baggasee im Siede vun Schbaija im Nailond middänna Flesch vun ca. 1,2 Heggda unna Diefe vun ä bis finf Meda. Wesche de gering Dief unn hohe oagoanische Oidräsch, wiede Bledda vunde Beem oam Ufa, hodd sisch än Moraschd gebild, wude Sauwaschdoff ausm Wassa nemme dud unn wu zuna valandung vum See viad. Ma hodd sisch awwa fa Massnohme ausgschbroche um den Prozess uffzuhalde.
Gleeni Gschischd
Gebaggad worre ischde See um 1900. De Bauwa Franz Thomas hodd domols noch Kies gebuddld, wuma in Schbaija zum Bauwe vawend hodd. Bsondas fa die Kasern vunde Bayrische Pionia - schbeda die fronzesisch Kasern unn haid s'Wohngebied Normand - unn fas Grong'gehaus vunde Evangelische Diakonisseoaschdald Schbaija. Wehrend em Easchde Weldgriesch sinn russische Griegsgfongene fadie Mewelfabrigg Orth fa Zwongseawede zugedeeld worre. Die Russe hawwen in Baragge gelewbd unn sinn im Summa im Weija bade gonge. Deswesche hodda a de Nome krischd. Weschede efache Baggateschnigg indea Zaid ischde Waija a bloss än bis finf Meda dief. Schbeda hodd sisch die Juchend vum Nailond im Russewaja baim Bade vagnischd. De domolisch Varoi Wasserfreunde Speyer hodd inde zwonzischa Joa nDeel vum Waija als Schwimmbohn unnän Deel fa Wassaball unnä helzanes Glubhaisl kabd. Haid ischde Waija zum fische oande Varoi Oanglafreunde Schbaija vapachd. Said oinischa Zaid hods Plän, oam Russewaija Haisa zu bauwe.
Kurpfalz (Region)
Die Kurpalz iss ä Reschion in Daitschlond um die Schdädt Monnem unn Heidlberg, wos Kurpälzische gebabbeld werd oder des haidische Gebied vum ehemolische Kurferschdedum Kurpalz in Bade-Wirddeberg‎. Es gibbd awwa kee feschdgelegde Grenze.
Geografie
Wischdigschde Fliss in de Kurpalz dohin sinn de Rhoi unn de Negga. De Weschde vun de Kurpalz hot Otail an de Rhoiewene, die aa die am dischdeschde bsiedelde Geschend in de Kurpalz isch. Do liesche aa Monnem unn Heidlberg, die zwee greeschde Schdädt in de Kurpalz. Monnem iss weche soi Laach am Rhoi en wischdische Induschdrieschdandord. Im Nordoschde vun de Kurpalz lieschd de Odewald middem Keenischschduul, mid 567,8 Meder Heh de hechsde Bersch in de Kurpalz. Im Siedoschde vun de Kurpalz lieschd des Hiechllond Kraichgau, mid de Schdadt Sinse, welle mid ugfähr 34.700 Oiwuhnern die zweedgreeschd Schdadt im Rhoi-Negger-Krais iss, wesch?
Abgrenzunge
Noch der Schbrachgrenz lässd sisch die Kurpalz im Weschde dorsch de Rhoi, im Siede mid de Schdadd Brusel, im Siedoschde mid Sinse, im Oschde mid Mossbach unn im Norde middm Londkrääs Bergschdrooß in Hesse abgrenze. Iwwergongswais gehd des Schbroochgebied veräänzeld bis Beensm im Norde (siehe Kurpälzisch).
Hisdorisch gesehe iss die Kurpalz des Gebied vun de hisdorische Kurpalz, welles Bade zugeschlache worre isch. Des Gebied ziehd sisch donn nunner bis wesdlisch vun Hailbronn unn bis dief in de Orewald nai. (siehe Kurpalz)
Oft werd die Kurpalz owwerfläschlisch bloß als "die Region um Monnem unn Heidlberg" bezeischent, aa wann des ziemlisch uugenau isch.
Oifliss aus de ehemolische Kurpalz
Dodezu gheard nadierlisch alles, was owwe schun ufgfiad is, die gonz Gschichd, wu Lond un Laid geprägd hod, die Schbrooch, die wu ääna vunde schdärgsde unna de pälzisch Dialegde is, die uuvawegslbaa pälzisch Kuldur... - all des is nadialisch ned vagonge, när wail mär die hisdorisch Kurpalz mid Gewald zarisse un zaschdörd hod. Desdewesche konn hia nadiarlisch när vun selle Oifliß die Räd soi, die wu haid nuch in bsunnaschdäre Wais ä sischdbaa Zaischnis vun friare Zaide ableesche.
Wabbe
Des Wabbe vun de hisdorische Kurpalz hot viele haidische Ordswabbe beoiflussd. Ä paa Baispiel sin
Deutsche Nationalhymne
Die daidsche Nationalhymne b'steĳd seit 1991 nua aus d' dridde Strouf vum Deutschlandlied (Daidschlondlied) vun August Heinrich Hoffmann von Fallersleben. D' Melodie stõmmde vun d' friehere Kaiserhymne „Gott erhalte Franz, den Kaiser“ ( vun Joseph Haydn).
Fixem
Fixem (lothr. Fecksem, daitsch Fixheim) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Fixem isch. Fixem gheat zum Kommunalvaband.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Altschlossfelsen
Die Altschlossfelse sin e Felswond aus Buntsondschdä im Pälzerwald bei de Grenz zu Fronkreich. Die 1.500 m long Felswond is om Brecheberch bei Ebbebrunn, 406 m iwwerm Meer.
Aus de Hallschdattzeit un de Remerzeit hat ma Hinnerlossenschafde gefunn. Wie's aussieht, hat's im 11. oder 12. Johrhunnerd do a mol e Burch gäb.
Die Altschlossfelse kennt ma, weil se so interessonde Verwitterunge zeiche. Do sin Tirm, Säule, Doore, Gäng und Heele. Es geht los mit zwä mächdische Sondschdätirm. Insgesomt kennt ma de Indruck honn, ma hetts mit änner riese Ridderburch zu due. Un seldene Flechde wachse aa druff. Es is beschdimmt änni vun de beindruckenschde Felsformatione im Pälzerwald.
Unnelong geht e beliebter Wonnerpad, uff dem ma aa no Roppweiler in Lothringe kommt.
Zässingen
Zäsige (franzesisch Zaessingue, daitsch Zässingen) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Geografie
Zäsige licht 14 km vun Mìlhüüse uf 352 m NN.
Gschicht
Zäsige isch im Johr 1222 zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Zäsige isch. Zäsige gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Zäsige gheat zum Hochalemannisch.
Gelbe Rübe
miniatur|200px|Bindel vun Gelleriewe
Woadherkunfd
Karotte kummd vum Ladoinische carota un Möhre hodd die grieschisch Bzaischnung fa Worzel. S'Woad hodd sich iwwa die ald- und middlhochdaidsche Nome Mokra, Morke un More enwiggeld.
Bezaischnung
S'Woad Gelleriewe kummd vunde Bzaischnung Gelbe Rübe, wuma im Saalendische unnem Pälsische, awwa a im Badische, Schwebische un Bairische saache dud.
S’Woad fa die Bflonz awwa a fa die Rieb unnaschaid sisch a inde Regjone. In Noad- un Oschdaidschlond sachdma Möhre un in neadlische un siedlische Deel vun Daidschlond fa junge Riewe saachdma Karotte. Inde Umgewung vun Niedasaggse heesds donn Wurzel, im Niedalendische isches wortel un im Saterfriesischen donn Wuttel. Doad sachdma Räiwe eja fa Aade wie z. B. fade Acka-Reddisch (Räiwe / Wüülde Räiwe) odda die Schdeggriewe (Räiwe / Stäkräiwe). In Esdaraisch un Sieddaidschlond saachdma Karotte un inde Schwaiz isch Rüebli (longi geeli Aad) un Feldrüebli (Geeli Rieb) ieblisch.
Meagmal
Im Friejohr gsähd kann mer se vum Friesummer bis in de Härbschd ärnde. Die määnschde Sorde sin lang un schmaal, es gibd awwer a Runde. Die junge hän noch rischdisch viel Zugger, all hän Providamin A un Folsaire. Roh helfe se sogaa geje Salmonelle, sunschd geje Dorschfall un Värschdobbung. Mär solld se als mid e bissel Fedd esse, wail des es Providamin A lese duud, sunschd kann de menschlische Kerper des Vidamin net verwerde. Die ganz junge kann mer mid de Schaal esse, die nägschde kann mer mid growwem Salz abriwwle, die äldere duud mmer besser schäle.
Gerischd
Fär än ääfache Salad duuschd ä paar Gelleriewe fai riwwle, gibsch ä glää bisssel Zugger un Zidronesafd däzu unn 'en Schuß Sahne odder Kondensmilsch - fäddisch.
Fär Gemies duuschd Gelerieweschaibe mid Zwiwwle aadinschde, mid Brieh uffgiese un koche, bisse gaar sin.
Lützelstein
Lìtzelstäin (franzesisch La Petite-Pierre, daitsch Lützelstein) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Lìtzelstäin isch. Lìtzelstäin gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Lìtzelstäin gheat zum Rhaifränkisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Normalhöhennull
Normalhehenull (NHN) is di Bezugsfläsch fä Hehe iwwerm Meeresschbiggl in Deitschlånd. Di Hehe werre in Meder iwwer Normalhehenull, m. i. NHN, ågewwe. 1992 hawwe di Vermessungsverwaldunge vun de Bunneslänner beschlosse, 1993 des Deitsche Haubthehenetz oizufierhe, wu sisch uf NHN bezieht. Des hot des Normalnull (NN) abgeleeßt, wu ma seit 1879 verwendt hot. Beim Normalnull ware di Fehler, wu durschs Schwerefeld vun da Erd endschdehe, net beriggsischdischt. Selle Fehler schbiele iwwerm Ozean bragdisch kää Roll. Iwwerm Feschdlånd sinn-s e paa Zendimeder bis Dezimeder Unnerschied. In de åirobeeische Hochgebirge meschts bis zu ugfähr zwee Meder aus.
Wie des Normalnull (NN), wu ma in da Bunnesrebubligg vorher verwendt hot, bezieht sisch aa des Normalhehenull (NHN) uff de middlare Meeresschbiggl vun da Nordsee un is iwwer de Amschderdamer Pegel definiert. Da Bezugspunkt fä Deitschland is an da Neie Sånggd-Alexander-Käisch in Wallenhorst, Landkreis Osnabrück, Niedersachse, feschdgelegt. In da DDR hot ma s Hehenull (HN) verwendt, wu sisch uff de middlare Meeresschbiggl vun da Osdsee bezoore hot un iwwer de Kronstädter Pegel bei Sånggd Pedersburg (Rußland) definerdt waa. Hehenull (HN) liggt ugfähr verzäh Zendimeder hehscher wie Normalnull (NN).
Akkordeon
Weidere Wärder fä e Quetschkommod sinn Quetschkummod, Quetschkaschde, Quetsch, Quietsch, Ziehharmoniga, -hermoniga, Ziegharmoniga, Ziehharmonie, Ziehorjel, Ziehamrieme, Ziechamrieme, Ziermereme, Zirmrieme, Harmoniga, Handharmoniga, Handorgel, -orjel, Gnutsch, Schifferglawier, Maurerglafier, Maurerquetsch, Wanzepreß, Kihurjel. Lothringisch: Hàrmònie, Haarmenie, Hermenie, Hermelie (à un ò sin offene, dunggle Vokale).
Beim Word Harmoniga is des „r“ kaum zu heere.
Diemeringen
Dììmerìnge (franzesisch Diemeringen, daitsch Diemeringen) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Dììmerìnge gheat zum Rhaifränkisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Uttenheim
Üetene (franzesisch Uttenheim, daitsch Uttenheim) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Elsass.
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Üetene isch. Üetene gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Üetene gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Laning
Laning (daitsch Lanningen) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Laning isch. Laning gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Laning gheat zum Rhaifränkisch.
Kirchenempore
Weidere Variande vum Wort Bordkerch sin Bordekerch, Bord(e)-kirch, -karch, Burdkach(!), Borkerch, -kirch, Por-, Borekerch, Bodkerch, Boodekerch, Bor, Bordedien, Borbihn, Borbih, -beh, -bäh, Borebäh, -bähm, Barebähm, Porbihn, -bühn, Porebühn, -bäh, Vorbihn, Vorbin, Vorbind, Vorbäh, Bordbänk, Bodbänk, Vorbänk, Boreschdää, (an de, uf de) Orjel, Owwedrowwe, Owwenuf, Gänschmauscherland: Bökerch, Pennsilfaanisch: Bordkerrich; als hochdeitsches Lehnwort: Empor, Empore, Embor, Emborbihn, Emporkerch.
Laning
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Bénestroff
Bénestroff (daitsch Bensdorf) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
Pange (Moselle)
Pange (daitsch: Spangen) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
Bénestroff
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Pange (Moselle)
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Pange isch. Pange gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Pange gheat zum Lorrain.
Bénestroff
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Bénestroff gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Pange (Moselle)
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Flastroff
Flastroff (lothr. Floostroff, daitsch Flasdorf) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Flastroff isch. Flastroff gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Flastroff gheat zum Moselfränkisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Dürkheimer Wurstmarkt
De Worschtmarkt haitzutag
Haitzutag sinn die Reitschule unn die Schubkärchler im Vorderdrund vum Worschtmarkt. Des sind hald Woiständ wu ma gmitlisch beisamme hockt und babble dut. Vun denne gebts 36 Stick. Da kann ma en guhde Schobbe un Schorle dringe, weil de ganze Woi prämiert sai muss. Ma dringt en aus Dubbeglässer du wo n halwe Liter Woi noi geht. Eener vunn vier ausgeschenkte Woi muss en Risling, eener en trockene un eener en halbtrockene sai. Seit em Joor 2004 darf ma aach Rotwoi ausschenke. Es großes Hailait is de "Literarische Frühschoppe", der immer Mondaachs um Zehne Mojens stattfinne dud un bei dem die Lait gemietlich zusamme sitze unn de Pälzer Mundartdichter oder de Pälzer Musigger (wie z. B. de Tremmel, die Fraa Meißner, die Anonyme Giddarischde...)"" zuzuhehre.
Un jetzert en Geheimtip - bidde kämm verzehle.... Richdisch schä sinn die zwee Daach (Mittwochs un Dunnerschdaach) wann eigentlich Ruhepaus is. Do gehen die Därgemr un ach annere uff de Worschtmarkt nunner, nemmen vun dehäm ebbes zu esse mit (meischdens Hausmacher Doseworscht) un hoggen sich in die Schubkärchler. Vun denne hänn nämlich mindeschdens zeh Stick uff un bei denne holt mer dann de Woi. Musikalisches hailait is an emme Owend die Klampfemussig vun de Därgemer Pfadfinder.
Also jeder Pälzer muss minischdens äh mo ufm Worschtmarkt gwese soi.
Stadtbefestigung (Speyer)
Die Schbaimara Schdaddmauwa (uff hochdaidsch Speyerer Stadtbefestigung odda Speyerer Stadtmauer) isch haid s'Iwwablaibsl vunde ejemolisch B'feschdischung zum Schudz vun Schbaija gesche Iwwafell unn miliderische Oagriff. Die Schdaddmauwa gehd uff die Schbaijamara Bischeef zurigg, wu ab uugfea 948 midm Bau oagfonge kabd hawen un wu schbeda vun de Birscha waida ausgbaud worre isch.
B'daidung
Die Mauwa isch erschdmol als miliderischa unn schbeda eja als bolizailischa Schudz gbaud unn nochm Schdaddbrond ab 1700 widda uffgbaud worre. Innahalb vunde Schdadd hodds wohl oande Schdaddmauwa enge Gasse kabd, wu Roandgrubbe glewb hawen. Zum ände sinn inde Tiam a Keaga unn Foldakommare gwesed unn die Schdaddwach unn Henga hawen doad ian Sidz kabd. Zum oannare hodde Schdaddraad zum Baisbiel die Broschdiduzjon in Frauwahaisa fadie „Hübschlerinnen“ inde Neh vunde Mauwa oam Fischmaagd- und Holzmaagd g'leschd.
Glääni Gschischd
De Bischof Reginald hodd inde Joa zwische 946 unn 950 än easchde Deel, die ottonische Schdaddmauwa bauwe losse. Donn hoddma midde Zaid die Mauware vaschdeagd unn oandie 71 Tiam, Schdadddoa, Pfoade unn bwessade Gräwe gbaud. Schbeda um die Voaschdedd eawaidad und midde Zaid oagbaßd unn a Londwea midd Gräwe, Well, Hegge unn Waade uffgbaud (gugschd a bai De Waardtuam). Die Schdaddbfeschdischung isch doann im Lauf vunde Jaahunnad oan naije Waffe unn Griegsteschnigge oagbaßd worre. Im 14. Jaahunnad hoddma wesche de Aambruschd unn schbeda im 15. Jaahunnad weschde Schusswaffe die Schaddmauwa ausgbaud unn vaschdeagd unn a Grawezwingamauware, Gschidzschdend unn Zwinga dzugfischd. Gesche gleene Faijawaffe ischs gonge, awwa middm Uffkumme vun imma greesare Faijawaffe, wiede Kanone hodd die Mauwa donn im Draisischjehrische Griesch nemme wiaglisch än milliderische Schudz biede kenne. Oam End isch die Schdadd middiara Schdaddbfeschdischung uffm Befehl vum Ludwig XIV. im Joa 1689 im Schbaimara Schdaddbrond zaschdead worre. Easchd 11 Joa nochm Brond sinn die easchde Birscha widda in die Schdadd zurigg'gonge unn hawen oagfonge se widda uffzubauwe. A die Schaddbfeschdischung mit de Doare isch inde easchde 30 Joa noach 1700 widda auffgbaud worre. De Zwegg isch awwa nemme ä miliderischi Vadaischung gwesd, sondann än Schudz voa Raiwa, Diewe, Gsindl unn Iwwafell unn domidd die Ware, wu in die Schdadd kumme sinn, iwwa die Schdadddoare hawen geje misse. Midde bairische Vawaldung isch doann ab 1816 s'End vunde Schdaddmauwa kumme unnma hodd oagfonge se abzuraise, wailma die Schdää oannawaidisch vawenne gwold hodd. Im Joa 1819 isch doann de Abriß vunde innare Mauware ealauwbd worre, awwa die Aussemauware hodd mol noch schdeje g'lossd. S'maischde isch doan schun 1826 wegg'gwesd, awwama hodd noch bis 1958 waidgmachd, wuma de Falgetuam agbrisse hodd.
Zaidlischa Iwwabligg
Dodvu schdeed haid noch n'Deel vum Haidedirml im Dummgaade.
Die Greewe
B'wessade Greewe sinn än Deel vunde Schbaimara Schdaddb'feschidschung gwesd. S'Graawesischdeem hoddmol ausde
bschdonne.
Die Tiam unn Dore vunde Schdaddmauwa
Bai de Tiam unn Dore komma unnaschaide zwische de Oad, wuse mol gwesd sinn. De innare Ring hoddmol 26 Tiam un Dore kabd, inde Gilschevoschdadd sinns 27 Tiam un Dore gwesd, inde Aldschbaimara Voaschdadd hodds 11 Tiam un Dore kabd, inde Voaschdadd iwwam Hasepuhl sinns 10 Schdigg unn inde St.-Maagus-Voaschdadd a nomol 10 Schdigg gwesd. Zomme hodds 84 Tiam unn Dore kabd. Moansche Tiam sinn fa die domolisch Zaid hoch gwesd, wiema oam Aldpeadl haid noch seje konn. Noch 300 Joa nochm Bau hodde englisch Raiseschrifdschdella Coryate, wu vun London iwwa Frongraisch noch Idalije uffde Riggrais vun Venedisch Schbaija bsuchd hodd, driwwa gschriwwe „Es ist von starken Mauern umgeben mit Türmen, die so hoch wie unsere Kirchtürme sind, die höchsten Türme in einer Mauer, die ich auf meiner Reise sah.“ Die Noame sinn unnaschiedlisch g'weld worre. Im innere Ring hoddmase nochde Zinfd b'nonnd unn inde Gilschevoschdadd eja noch Veschl odda vun g'flischlde Wese. Midde Zaid sinnse awwa umbnonnd unn a vaballhoand worre. A inde Lischde unn Schdaddbleen vunde vaschiedene Jaahunnad werrense unnaschiedlisch bnonnd. Ä oihaidlischi Noamensgewung hodds awwa nedd, a gudes Driddl isch noch b'nochbade Keäasche b'nonnd worre.
Erpolzheim
Ääbelsem (amtlich Erpolzheim) an de Daitsch Woischdroß is en Ort im Londkrääs Derkem in de Palz. Er hot 1.167 Eiwuhner uffre Fläsch vun 3,6 km².
Stadtbefestigung (Speyer)
Die Tiam
Said 1469 sinn die schdeagschde Tiam de Zinfd fa die Vadaidischung zugedeeld worre. Ausm Waffe'inwenta vun 1611 weesma:
Ma nimm oa, dass fas Aldperdel (a „Altes Burgtor“) unn die iwwrische Tiam de Schdaddhauwbmoan unn soi Seldna zuschdendisch g'wesd sinn.
Erpolzheim
Gschischd
Ääbelsem is uff ä Salhofgrindung vum frängische Sibbefihrer Erbol zerickgånge Im Joor 781 isses als Erbholfesheim es erschde mol urkundlisch erwähnt.
Kleinlandau
Làndài (franzesisch Petit-Landau, daitsch Landau) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Stadtbefestigung (Speyer)
Haidischa Reschd
De Reschd vunde ejemolische Schbaimara Schdaddmauwa isch haid ä gschizdi Deng'gmolzon. Vunde iwwrischg'bliwwene Deel vunde ejemolische Schdaddmauwa sinn oam bkondschde s'Aldpeadl, s'Haidedirml im Dummgaade unde Waardtuam. Donn hodds de unnare Deel vum Schmiedtuam aom End vunde Zeppelinschdrooß unn die Iwwareschd vunde Tiam Zum Drachen, Zur Taube unn Zum Bock inde Gilschvoaschdadd unde Reschd vum Schwalbenturm middm Graawe. Im Hasepuhl hodds noch zwee reschdeggische Mauwatiam Zum Bären unn Zum Löwen unn inde Nee de Reschd vunde Bochebrigg unn Schberr, de Riegel, wude Nonnebach duaschfliese dud. Oannare Resch vunde ald Schdaddmauwa hodds noch iwwarall, awwa nua die effendlische sinn a heag'rischd worre, awwa onnare sinn innem schleschde Zuschdond. Die Reschd sinn inde Schdrooße "Am Hannelturm 1", "Allerheiligenstraße 23, 24-31", "Bahnhofstraße/Am Klipfelstor", "Bahnhofstraße/Adenauerpark", "Domgarten", "Domplatz 6", "Farrenturmstraße 9-19", "Feuerbachstraße 1", "Fischergasse 11-29", "Große Pfaffengasse 1-5", "Gutenbergstraße 1", "Hasenpfuhlstraße 37, 38", "Hirschgraben", "Holzmarkt 4", "Karl-Leiling-Allee 5", "Lauergasse 2-7, 11-16, 21-37", "Mühlturmstraße 12-26", "Neufferstraße/Am Drachenturm", "Petschengasse 4, 6", "Pistoreigasse 1, 2, 8-14", "Rheintorstraße 6-9", "Roßmarktstraße 11-23, 26, 27, 35", "St-Markus-Straße 43", "Schiffergasse 22, 23", "Steingasse 17" unn "Zeppelinstr. 1, 3, 5, 7, 9, 31, 33, 35, 37, 39"
Kleinlandau
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Stadtbefestigung (Speyer)
Vawais
<references group="A" />
Erpolzheim
Bolidig
De Gemäänderad dudd aus 16 Midglieda bschdehe unn hot sisch in ennere personalisierde Vahäldniswahl am 7.Juni 2009 zammegsedzd. De Ordsbirgamaischda is de Vorsidz vum Gemäänderad.
Kleinlandau
Geografie
Làndài licht 14 km vun Mìlhüüse uf 180 m NN.
Pfaffenhoffen
Pfàffoffe (franzesisch Pfaffenhoffen, daitsch Pfaffenhoffen) isch e eemoliche franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Elsass. Zum 1. Januar 2016 hot se mit de Gmxäände Ìwerach un Wàlik zua de Commune nouvelle Val de Moder fusioniert.
Kleinlandau
Gschicht
Làndài isch im Johr 1303 zum easchte Mol gnennt worre.
Erpolzheim
Bolidig
Sidzvadäälung im Gemäänderad:
Pfaffenhoffen
Verwaltung
De Biachamääschta vun Pfàffoffe isch bis 2015 de Pierre Marmillod gwest. Pfàffoffe gheat zum Kommunalvaband Val de Moder.
Kleinlandau
Verwaltung
vun Làndài isch. Làndài gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Làndài gheat zum Hochalemannisch.
Erpolzheim
Wärdschafd unn Vakea
Ääbelsem hot en Haldepungd an de ääglaisische Schdregg Naischtadt an der Woischdroß - Derkem - Fränsm - Grinschdadt, außadem gebbds in de Ordsmidd in de Heh vun de Kärsch ä Bushaldeschdell, welle vun Buss vun de BRN Linie 453 befahre werd.
Uttenhoffen
Ötehoffe (franzesisch Uttenhoffen, daitsch Uttenhoffen) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Pfaffenhoffen
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Pfàffoffe gheat zum Owerrhaialemannisch.
Uttenhoffen
Verwaltung
vun Ötehoffe isch. Ötehoffe gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Ötehoffe gheat zum Owerrhaialemannisch.
Pfaffenhoffen
Weblinks
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Uttenhoffen
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Vescheim
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Vescheim isch. Vescheim gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Vescheim gheat zum Rhaifränkisch.
Peltre
Peltre (daitsch Pelter) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
Vescheim
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Peltre
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Peltre isch. Peltre gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Peltre gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Laquenexy
Laquenexy (daitsch Kenchen) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Laquenexy isch. Laquenexy gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Laquenexy gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Gerolsheim
Gerolsem (amtlich Gerolsheim) is en Ort in de 1972 gebild Verbandsgemää Grienschdadd-Land im Landkreis Derkem in de Palz. Es hott 1695 Oiwohner unn de jetzische Birgamaischda iss Erich Weyer vun de FWG.
Gschischd
Im Johr 915 iss Gerolsem des erschde Mol als Geroltesheimero erwähnd worre.
Biss zum Johr 1969 hot de Ord zum Londkrääs Frongedahl kehrd, 1972 iss er zur Verbandsgemää Grienschdadt kumme. Die Sondermülldeponie Gerolsem iss 2003 noch johrzehndelonge Bemiehunge vun Anlieschern geschlosse worre.
Bolidig
De Gemainderad beschdehd aus 16 Midgliedern, die am 7. Juni 2009 gewähld worre sinn. Ordveadailung im geählde Gemainderad:
Vibersviller
Vibersviller (lothr. Wiberschwiller, daitsch Wiebersweiler) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Vibersviller isch. Vibersviller gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Vibersviller gheat zum Rhaifränkisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Filzfabrik Melchior Hess (Speyer)
Glääni Gschisch
De Biggsemachameeschda Melchior Hess hodd die Filzfabrigg 1849 g'grind kabd. Domols hodda inde Salzgass Jagdwaffe unn Schrodflinde gmachd. Im Joa 1897 ischs Unnanehme donn n die St.-German-Schdrooß umg'zoche unn hodd oagfonge sisch uff Gewehabfrobfe aus Filz unn Pappe zu schbedzialisiere. Donn hodda awwa a fa Glasmilchflasche, Nehgarn, Piroteschnigg, Faijaweag unn onnares die Brobfe heagschdelld. Im Joa 1904 isch donn ä grosses Gebaide fa die Brodugzion unn 1912 noch ä Lachahause mid änna Juchndschdiel-Fassad dzu kumme. S'Gschefd isch so gud gonge, dass sisch die drai Sehn drai Ville inde Sankt Markus Schdrooß gbaud hawen, wu haid a unna Denkmolschudz schdejen.
Nochm Zwedde Weldgriesch sinn die Maschine abgbaud unn noch Frongraisch gbrochd worre unn inde Villene sinn bis 1952 fronzesische Offizia unnagbrocht worre. Doann hoddma oagfonge de Filz a fa Brodugd fa die Demmung unn oannae g'werwblische Oawendunge zu va'awaide.
Gesche 1914 hawen inde Fabrigg 150 Laid gschafd awwa inde seschzischa unn sibzischa Joa hawen noch 65 Laid doad gschafd. Im Joa 1975 hodds doann gbrend unn dnoch ischs widda efacha uffgbaud worre. Don ischn Deel vunde Fabrigghalle als Oikaufszendrum gnuzd worre. Bis in die nainzischa Joa hodd sisch doann s'Geschefd schdaag va'ännad. Ma hodd vun Blei- uff Schdalschrodd umgschdelld unn dodmid a kä Gewehabfrobfe mea gbrauchd. Billischoabieda aus Asieje hawen doann die Maagd iwwanumme, werend s'glaischzaidisch aus vaschiedene Grind schwierisch worre isch noch gschaide Tiahoar als Rohschdoff zu krische. Die Fabrigg isch donn mid zuledschd 14 Bschefdischde im Joa 1996 gschlosse worre.
Easch 2006 isch donn de naije Bloan bschlosse worre unn ma hodd donn 2011 Lofd-Wohnunge, Gwerwb unn Azdpraxene donoi gbaud.
Fleisheim
Fleisheim (daitsch Fleisheim) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Fleisheim isch. Fleisheim gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Fleisheim gheat zum Rhaifränkisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Bad Dürkheim
Derkem (aa Derkm oda Därkem) is e Klästadt in de Vodderpalz an de Woischdrooß gelegge, also an de Haad, am Rand vum Pälzerwald. Unnes is än bekannde Lufdkuaódd un däaff sisch „Bad“ nenne - desdeweesche hääßds uff hochdaitsch aach „Bad Dürkheim“.
Gschichd
Bsiedld is die gonz Geeschnd schun saide Schdoizaid, Funde uffm Schdadtgebied waise vorkeldisch (1200 v.Chr.) und keldisch (500 v.Chr.) Siedlunge nooch un Hannl midde Edruschkä. Die ärschd schrifdlisch Ärwähnung is vum 1.6.778 im Lorscher Codex als „Turnesheim“.
Anno 1035 hodde Kaisa Konrad II. zamme mid annäre Därfa aach Därkm em Kloschda Limbursch gschengd. Vun voa 1360 bis 1471 un dann wieda said 1700 hod Därkm Schdadtreschde, nóódäm doßs vum verlochene Räuber Lui XIV, em "Sunnekeenisch", un soim Mordbrennär Mellag zärschead un vum Laininga Graf Johann Friedrisch wieda schee heagrischd worn is. Schbäda iss donn sogaa Residenzschdadt un Färschdesidz worn. Bis 1794 is Därkm baide Hardenburger Lainingär gebliwwe, donn isses ärsch fronzesisch worn und 1816 zum Keenischraisch Bayern kumme, eschär daßs nóm Griesch rhoilonpälzisch worn is.
es „Bad“
Inde Midd vum 19. Joahunäd is Därkm mid soine siwwe Hailquelle zärschdäs ä Solbad worn und im 20.ö Joahunäd donn "Schdaadsbad". Mär mäschdo Bade- un Trinkkure gesche Rheuma, Wirblsäule- und Bondschaibelaide, Gaschdridis, Bronschiallaide und Väschdobbung. - Gesche ledschderes hod sisch nuch bessa ä häbschdlisch Bizzlä-Kua bewäad: Drai Lidda Naije hen dorchschlochende Ärfolsch!
Haid kummd oogsischds vunde allgmää Lufdvaschmudzung aach noch vaschdäagd de Fagdoa "Wald" dezu: es gäbd kään bessare u greeßare un wiagungsvollare Lufdfilda als wie die Ülanze, bsunnaschd die Bääm, ärschd, wonnse so massiad schdeje wie im Wald - un de Pälzawald is gerademol de greeßde. Womma die Kua inde Kuaoirischdunge mid viele Wanderunge im Pälzawald kombiniere konn, is de Ärfolsch noch greeßa un die ufgewendt Zaid hod sisch dobbld rendiad.
Bolidig
De Derkemer Schdadtrat bschded aus 32 Leit. Die CDU hot 12 devun, die SPD 9, GRINE, FDP und FWG 3, enner is fun de Linge un enner padeilos. Derkem is enne fun ganz wennische Schdädde in Deitschland, wo fun ner "Jamaika-Koalition" aus CDU, GRINE und FDP g'fiert werd. Die bschded schun seid 1999 und war domols enne vun de erschde.
Woi
Iwwahaubd is de Woi in Derkem - wie on de gonz Woischdroß - ä bsunärdäri Schbezialidäd. Meschä nuch is awwee in Därkm es greeschde Faß vun de gonz Wäld - es Därgemer Faß faßd 1,7 Millione Lidda un hod 13,5 m Doschmessa. Inne is ä Woischdubb, wu iwwärs Joar measchdedääls zu, am Worschdmaagd awwee iwwafülld is. De Woaschdmaagd vum zwädde zum dridde Sebdembawucheänd iss greeschd Woifeschd uf de Weld, do kimme 600.000 Bsucha.
Wabbe
Die Blasonierung vum Wabbe is In Silber ein schwarzer Maueranker (Türangel). Des riad vunärem alde Grischdssieschl hea, des wo wiedarum uf des Wabbe vunde Härrn vun Derkem Bzuch genumm hod.
Bai de glaische Blasonierung hods offebaa schun die vaschiedensde Wariande gäwwe, wobai mär zwaifln därf, daß imma ä jedi Abbildung aach gschdimmd hod odda gaa audorisiad gwesd waa. Es haidisch Wabbe uf närrem aale Bild, Reklamemaake aus bayrischa Zaid,, Meyers Konversations-Lexikon, 1888.
Neidenstein
Geographie
Naideschdoi ligd im Schwarzbachdal und gheerd noch zum Kraichgau, aa wenn's ned waid zum Kloine Odewald isch und d Gmaind zum Naturpark Neckartal-Odenwald gheerd. Nach Sinse, wo im Süde ligd, sins 9 Kilomeder und nach Heidlberg im Nordweschde 27. Iwwam Schtädtle isch d Veste Naideschdoi, die fer d Gschivhd vom Ord e grosse Badaidung hot.
Nåchbagmainde von Naideschdoi sin Epflbach, Helmschd-Baage, Waibscht, Eschlbrunn un – ohne e gmainsame Gemarkungsgrenz – Schbeeschbach.
Gschichd
Im frihe Middelalder isch owwerhalb vom haidige Ord d Veste Naideschdoi entschdånne, wo im Johr 1319 zum erschde Mol in ere Urkunde erwehnd worre isch. Damals isch si scho e Raichslehe von de Herre von Venninge gwessd. Bis zum Ååfang vom 19. Johrhunnerd hod Naideschdoi de Venninger gheerd un damit zum Ritterkanton Kraichgau. Wail Naideschdoi ned zu de Kurpflaz gheerd hot und die Herre von Venninge selwer iwwer de Glaube von ihre Unnertane bestimme konnde, isch Naideschtoi, annerschd wie di maischde umliegende Derfer, ned reformiird sondern lutherisch gwessd. Au e Synagoge hods ghabd, die im Johr 1938 zerschteerd worre isch. Die ledschde 19 Naideschdoiner Jude sinn am 22. Oktower 1940 im Rahme von de „Wagner-Bürckel-Aktion“ von de Geschtapo nach Haidelberg in e Sammellager gebracht worre. Im Rahme von derre Aktion sinn alle Jude in Bade und de Pfalz deportiert worre, die maischde ins Internierungslager Gurs in Südfrangraich.
Weblinks
Kadegorie:Gemeinde in Bade-Wirddeberg Sachgrubb:Graaichgau
Waibstadt
Waibscht isch e Schtadt mit uugfähr 5600 Åiwohnern im haidige Bade-Wirddeberg und ghörd zum Rhoi-Negger-Krais. Aa wenn s Schtädtle in de Region Kurpfalz ligt, hods politisch nur zaidwais zu de Kurpfalz gheerd. Waibscht gheerd zum Gmaindeverwaldungsverband Waibscht und de Tourismusregion Brunneregion. mini|ohne|Waibscht mit da Kerich Unser Liewi Fraa
Geographie
Waibscht ligd im Schwarzbachdal im nördliche Kraichgau, ugfähr 20 Kilomeder südöschdlich von Heidelberg und 6 Kilomeder nerdlich von Sinse. Zu Waibscht gheerd a s Dorf Daischbach, wo früher e eigene Gmaind gwesst isch. Die Gemarkung umfassd 2557 Hektar. 29,6 % sind von Wald bewachse, 54,1 % landwirdschafdlich genutzt und 15,1 % sind Siedlungs- und Verkehrsfläche. Nåchbagmainde von Waibscht sinn Naideschdoi, Helmschd-Baage, Bischese, Sinse, Zuzehause unn Eschlbrunn.
Weblinks
Kadegorie:Gemeinde in Bade-Wirddeberg Sachgrubb:Graaichgau
Dimbstal
Dìmschtel (franzesisch Dimbsthal, daitsch Dimbstal) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Dìmschtel isch. Dìmschtel gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Dìmschtel gheat zum Owerrhaialemannisch.
Anjoutey
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Vic-sur-Seille
Vic-sur-Seille (daitsch Wich) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
Anjoutey
Gschicht
Anjoutey isch zum easchte Mol gnennt worre im Johr 1234.
Vic-sur-Seille
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Anjoutey
Gschicht
S Gebiet um Anjoutey hot im Mittelalta de Herre vun Montbéliard gheat un isch im 14. Johrhunnat an d Habsburger kumme. Zamme mit em Sundgau isch s mit em Weschtfälische Friere 1648 franzesisch worre. Said 1793 hot s zum Département Haut-Rhin gheat, isch awa 1871 als Dääl vum Territoire de Belfort im Gechesatz zum iwriche Elsass bai Frankraich gebliwwe.
Vic-sur-Seille
Verwaltung
vun Vic-sur-Seille isch. Vic-sur-Seille gheat zum Kommunalvaband.
Anjoutey
Vawaltung
vun Anjoutey isch. Anjoutey gheat zum Kommunalvaband.
Vic-sur-Seille
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Vic-sur-Seille gheat zum Lorrain.
Anjoutey
Dialekt
De traditionell Dialekt vun Anjoutey gheat zum Franc-Comtois.
Dimbstal
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Anjoutey
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Territoire de Belfort)
Vic-sur-Seille
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Kraichbach
Di Kraischbach (am Unnerlauf) odder Graaichbach (am Owwerlauf) iss e 60 km longi, reschdi Neewebach vum Rhoi im Nordweschde vun Bade-Wirddeberg.
Eschweiler (Unterelsass)
Eschwiller (franzesisch Eschwiller, daitsch Eschweiler) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Kraichbach
Zwee vun de längschde reschde Neewebäsch vun da Kraischbach sin: di Katzbach unn di Hardtbach.
Eschweiler (Unterelsass)
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Kraichbach
Vealauf
Di Kraischbach endschbringd im Kraischgau in de Näh vun de Ordschafd Schdernefels im Enzkreis uff ner Heh vun 300 m. i. NN. Donn fließd se Rischdung Nordwesd dorsch Kürnbach, Owwerderdinge, Kraischtal, Ubschdadt-Waiher, Bad Schääborn unn Kronau (all im Londkräs Kallsruh). Vun dort fließd se in de Rhoi-Negga-Krais dorsch die Orde Sångd-Lee-Rood, Railinge unn Hoggene. Schlussendlisch fließd se bai Ketsch uff ner Heh vun 93 m. i. NN in de Rhoi.
Eschweiler (Unterelsass)
Verwaltung
vun Eschwiller isch. Eschwiller gheat zum Kommunalvaband.
Kraichbach
Bsunnahaide
An de Ufer vun de Kraischbach finne Eisveggl en Lewensraum, wie aa im Elsenz- un Neggerdal.
Eschweiler (Unterelsass)
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Eschwiller gheat zum Rhaifränkisch.
Kraichbach
Gschischd
Da Nåme vun da Kraischbach geht waaschoints uf des keldische Wort Creuch zurigg, was soviel heeßt, wie Schlamm odder Lehm (eweso wie di närdlisch benåchbade Leimbach noch em alde deitsche Wort Leim fär Lehm benånnd is). Di Kraischbach hot em Kraischgau de Nåme gewwe. Des waa urschbringlisch allää des Oizugsgebiet vun da Kraischbach. Schbäder hot ma des gånze Hiegellånd zwischem Odewald, Schwazwald un da Rhoiewene als Kraischgau bezeischend.
Eschweiler (Unterelsass)
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Dingsheim
Dìngse (franzesisch Dingsheim, daitsch Dingsheim) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Dìngse isch. Dìngse gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Dìngse gheat zum Owerrhaialemannisch.
Pfalzweyer
Pfàlzweier (franzesisch Pfalzweyer, daitsch Pfalzweyer) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Verwaltung
vun Pfàlzweier isch. Pfàlzweier gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Pfàlzweier gheat zum Rhaifränkisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Laudrefang
Laudrefang (lothr. Lodderfang, daitsch Lauterfangen) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Marseillaise
De Marseillaise isch dä Nadsjonalhymd von Frangraisch, un isch in dä Revolution g'schriwwe worre.
Laudrefang
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Béning-lès-Saint-Avold
Béning-lès-Saint-Avold (daitsch Beningen) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Béning-lès-Saint-Avold isch. Béning-lès-Saint-Avold gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Béning-lès-Saint-Avold gheat zum Rhaifränkisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Pfaffenheim
Pfàffene (franzesisch Pfaffenheim, daitsch Pfaffenheim) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Geografie
Pfàffene licht 26 km vun Mìlhüüse uf 221 m NN.
Gschicht
Pfàffene isch im Johr 739 zum easchte Mol gnennt worre.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Pfàffene gheat zum Owerrhaialemannisch.
Uttweiler
Üetwiller (franzesisch Uttwiller, daitsch Uttweiler) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Elsass.
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Üetwiller isch. Üetwiller gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Üetwiller gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Quirnbach/Pfalz
Quermbach/Palz (amtlich Quirnbach/Pfalz) is e Ortsgemää in de Verbandsgemää Minschwiller im Landkreis Kusel in de Palz (Daitschland). Zu de in de Westpalz leiend Gemää geheert de Ortsdääl Liebschel. Seit 1444 werre in Quermbach Määrk abgehall. De bekanndeschde Maark is de Quermbacher Peerdsmaark.
G'schichd
Quermbach ise 1152 als Querenbach erschdmols urkundlich erwähnt wor un Liebschel is 1349 als Lybestatt erschdmols genennt wor. Am Aafang hats de Grafschaft Veldenz geheert, denoh so vunn 1444 ah de Zwääbrigger. Im selwe Johr sinn erschdmols die Quermbacher Määrk erwähnt wor. Seit 1877 werd e reiner Peerdsmaark dorchgefehrt. Am 9. März 1975 hann die Quermbacher die Liebschler uffs Au gedriggt krieht.
Werdschafd un Infrastruktur
In Quermbach gebts drei Wertschafde Helle, de Delmeshof un es Jachthaus in Liebschel.
Petite-Rosselle
Petite-Rosselle (daitsch Kleinrosseln) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
Verwaltung
vun Petite-Rosselle isch. Petite-Rosselle gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Petite-Rosselle gheat zum Rhaifränkisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Dinsheim
Dìnse (franzesisch Dinsheim-sur-Bruche, daitsch Dinsheim) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Elsass.
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Dìnse gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Ettendorf (Unterelsass)
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Attedorf isch. Attedorf gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Attedorf gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Gänsedrecksee (Speyer)
De Gensedreggsee vun Schbaija isch änna vunde zwee eschdligschde Baggaseje im Binsfeld, wuma weschem Kies ausgbaggad hodd. De See kead zum Schdadddeel Schbaija-Noad un lischd im noadeschligschde Deel vunde Rhoiniedarung vun Schbaija.
Laach
De See krischd soi Wassa vum Grundwassa und isch uugfea 1.7 km long. Glaisch im Oaschluss onde See kummde negschd See, de Kuhundasee. Aischenlisch sinn haid beide Seje änna, wailma irschndwonn mol die Londzung a noch wegbgabbad hodd, wu die beide Seje gdrennd kabd hawwen. Vum Binsfeldsee dreend doann de Kuhundasee a bloss noch ä Londzung, wu awwa a schun oan zwee Schdelle duaschbroche worre sinn unn se zua Insel gmachd hawwen.
Nudzung
Die Ufa vum Gensedreggsee sinn unna Naduaschudz, werren awwa zum Bade bnuzd. Neadlisch vum See isch doan die Grenz zwische Schbaija unn Oddaschdadd. Im See komma midd G'rääd Dauche. Zwonzisch Daucha kennen do jedn Daach noi.