cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hatten (Unterelsass)
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Hàtte isch. Hàtte gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Hàtte gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Granit
mini|Granit: aus Feldschbad (weiß), Quaaz (grau / durschcheinend) un Glimmer (schwatz) Granit is e magmadisches Diefegschdein (Plutonit), des heeßt, e in da Diefe vun da Erdkruscht erschdaddes Gschdein.
Eigeschafde
Granit ghert zu de Krischdalline Gschdeine, ma kann di änzle Krischdalle mid bolßem Aag sehe. Da Nåme Granit kummt vum ladeinische Granum = Korn. Erkennungsmergmole vum Granit sin: Er is rischdungslos, im Gejesatz zum medamorphe Gneis, wu di selwe Zammesetzung hawwe kann, awwer unner hochem Drugg un Tembaradur zammegebreßd worre is. Er hot kää Gashohlraim, im Gejesatz zu Vulkanide, wu des meglisch is. Der Vulkanit Quaazporphyr (Vorkumme in Dossene, Schriese, Woinem, Zigglhause) hot di selb schemische Zammesetzung wie da Granit, is awwer schneller abgekihlt un hot doher e foinere Schdrugdur, bei der ma di Krischdalle net mim bloße Aag sehe kann.
mini|hochkant|Granit mid rodem Feldschbad (boliert) Wie viele in da Schul gelernt hewwe: „Feldschbad, Quaaz un Glimmer, die vergeß isch nimmer“, beschdeht da Granit haubdsäschlisch aus selle drei Minerale (duaschschniddlisch): Di Faab vum Granid hängd vun de Feldschbäd ab.
Im Granit sin oft Ganggschdeine zu finne, wo ehemolische Schbalde ausgfillt hawwe. Die sin ausem selwe Matrial, hawwe awwer foinere odder gräßere Krischdalle, je nochdemm ob se schneller odder langsamer abgekihlt sin. Fä de Heidelberjer Granit im sidwestlische Ourewald un de Drumm-Granit im westlische Ourewald is tibisch, daß se große Feldschbadkrischdalle endhalde (des heeßt dann Granitporphyr). Da Drumm-Granit hot dursch soin Feldschbaad ofd e rodi Faab.
Endschdehung
Im Ourewald is der Granit vo um di 330 Milliune Johr endschdanne, im geologische Zeidalder vum Kabon (im Erdalderdum). In seller Zeit sin di zwee Großkondinende Gondwana un Laurussia zammegschdoße, hawwe sisch zum Riesekondinend Pangaea verbunne, un hawwe zwische sisch des Variskische Gebirge uffgschowe. Dodebei is Erdkruscht vum Ozean unner di Kruscht vum Kondinent abgedaucht un uffgschmolze worre. Des Magma is vun unne in di Erdkruschd oigedrunge, abgekihlt un zu Granit worre. Heit beschdeht der Krischdalline Ourewald aus Granit und Medamorphide. Er hot soin Nåme vun selle Gschdeine. Ma sescht aa Vorderer Ourewald. Im Hinnare Ourewald is da Granit vum Buntsandschdåå zugedeggt.
Verwidderung
mini|Felsemeer Reischebach mini|Tibische Landschaft im Granit: Ourewald bei Grouß-Breidebach E tibische Verwidderungsform vum Granid, wie ma se an viele Schdelle im Ourewald finne kann, is di Wollsaggverwidderung. Ihrn Nåme hot se vun da charagderischdische, abgerundede Form vun de Felse, wu an Sägg erinnere, wu mid Woll gfilld sin. Selle Felsbleck sin in da Eiszeit de Hång runnerkumme un hawwe sisch zu Felsemeere ågsammeld. Des greeschde un oidruggsvollschde Felsemeer vum Ourewald is des vun Reischebach (Gde. Lauderdal). Landschafde im Granit hawwe tibische weisch gformde Owwerfläsche mit Kubbe un Mulde, so wie im Vordere Ourewald.
Verwendung
Granit is en beliebder Werkschdåå, als Bauschdåå (Bodebladde, Fassadeverkleidung), Plaschderschdåå, Grabschdåå (gern rode Sorde), Grenzschdåå, awwer aa Schodderschdåå. Soi Verwidderungsbrodugd, da Granitgrus (wann er in soi einzelne Krischdalle zerfalle is) werd zur Befesdischung vun Wege verwendt.
Ballersdorf
Bàllerschdorf (franzesisch Ballersdorf, daitsch Ballersdorf) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Bàllerschdorf licht 19 km vun Mìlhüüse uf 304 m NN.
Gschicht
Bàllerschdorf isch im Johr 823 zum easchte Mol gnennt worre.
Saint-Avold
Zu de Stadt gheren vier Kanton: Saint-Avold-1, Saint-Avold-2, Saint-Avold-3 un Saint-Avold-4.
Ballersdorf
Verwaltung
vun Bàllerschdorf isch. Bàllerschdorf gheat zum Kommunalvaband.
Saint-Avold
Verwaltung
vun Saint-Avold isch. Saint-Avold gheat zum Kommunalvaband.
Ballersdorf
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Bàllerschdorf gheat zum Owerrhaialemannisch.
Saint-Avold
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Saint-Avold gheat zum Rhaifränkisch.
Salmbach
Sàlembàch (franzesisch Salmbach, daitsch Salmbach) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Saint-Avold
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Thal bei Maursmünster
Dààl (frz. Thal-Marmoutier, dt. Thal bei Maursmünster) isch e franzesische Gemää im Unterelsàss in de Rechion Grand Est (bis 2015 Region Elsàss).
Salmbach
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Sàlembàch isch. Sàlembàch gheat zum Kommunalvaband.
Thal bei Maursmünster
Gschicht
Dààl isch zum easchte Mol gnennt worre im Johr 828.
Salmbach
Dialekt
De sidfränkisch Dialekt vun Sàlembàch gheat zum Oschtfränkisch (Nordowerdaitsch).
Thal bei Maursmünster
Verwaltung
vun Dààl isch. Arelse gheat zum Kommunalvaband.
Salmbach
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Thal bei Maursmünster
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Arelse gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Tromm
mini|Di Drumm Di Drumm is mid 577 Meder Häih iwwer NHN äner vun de hegschde Berg im hessische Ourewald.
Lag un Nadurraum
mini|Wildeleithaisl Da Drumm-Häiherigge ligt zwischem Weschnitz- un em Ulfebachdål. Er beschdeht aus Granit un is bewaldet. Noch em Berg is di nadurraimlische Oiheit 145.4 Drumm-Ourewald benannt, eweso wie di Granit-Formazion Drumm-Granit. Am Osthang vun da Drumm ligt e hunnerd Oiwuhner groußes Därfel (539 m hoch), wu aa de Nåme Drumm hot un zur Gemeinde Grasellebach ghert. Drei Därfer deile sisch de Berg: Newa Drumm sin des Zotzeboch (Gde. Rimboch) un Kocherbach (Gde. Wald-Mischlbach). Der Gipfl ghert zu Zotzeboch..
Am Nordwesthang gibt s e markande Felsformazion aus Granit, des Wildeleithaisel. Do hawwe, wie ma verzählt, bis in di achzischer Johr vum 19. Jahunnerd wilde Leit gelebt.
Kuldurdenkmäler
Uf da Drumm sin di Grenze vun drei hischdorische Herrschaftsgebiede zåmmekumme. Da Dreimärker, also da Grenzståå an derre Stell, is noch erhalte. Er dräscht di Zeische vun de drei Herrschaftsgebiede: des Mainzer Rad, di drei Stern vum Graf zu Äbach un di kurpälzisch Raut. Vum Dreimärker aus Rischdung Håmmelbach is aa noch en Deil vum Grenzwall erhalde.
Irenetuam
mini|De neie Tuam mini|Irenetuam Uf da Drumm steht en Aussischtstuam, da Irenetuam. Da Zimmermeischder Adam Wilhelm Johånn vun Unner-Schaabach (Gde. Grasellebach) hot 1890 en dreiezwånzisch Meder houche Holztuam gebaud. Schun 20 Johr späder, 1910, is er dursch en neie, siwwenezwånzisch Meder houche Holztuam ersetzt worre. Seller hot hunnderd Johr ghalde un is da äldschde erhaldene Holzaussischdstuam vum Ourewald. Soin Nåme hod er noch da Brinzessin Irene vun Preiße (1866–1953), da Dochder vum Groußherzog Ludwisch IV. vun Hesse. Seid 2013 is da Tuam gschlosse, weil s Holz vun Borgekäwwer zersetzt worre un gfauld is. 2017 hot ma bschlosse, en neie Tuam zu baue.
Teschnig
Di Teschnische Houchschul Kallsruh betreibt e Erdbewewatt uff da Drumm. Uffem Gipfl steht en Sendemascht.
Freizeit
mini|Kunschtweg (Haaf vun da Ingrid Scholz vorm Gibfl) Der Wanderpaakblatz Drumm erschließt di Umgewung mid drei makierde Rundwege.
Uf da Drumm is e 600 Meder lange, flache Schipischt. Bis zur Zerschderung dursch en Blitz 2003 waa dort da längschde Schilift vum Ourewald, mid 530 m Läng. E Langlauf-Loip geht vum Ord Drumm noch Hammelbach un zurigg.
Vun da Drumm fihrt en Kunschdweg uf da Häih zur Kreirischer Häih. An dem endlång schdehne Schkulbdure vun verschiedene Kinschdler aus Ourewäller roudem Sandståå, Ourewäller Holz, Glas un Stahl.
Grosne
Grosne (daitsch Welschengrüne) isch e franzesische Gemää im Département Territoire de Belfort in de Rechion Bourgogne-Franche-Comté (bis 2015 Rechion Franche-Comté).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Gschicht
Grosne isch zum easchte Mol genennt worre im Johr 1105.
S Gebiet um Grosne hot im Mittelalta de Herre vun Montbéliard gheat un isch im 14. Johrhunnat an d Habsburger kumme. Zamme mit em Sundgau isch s mit em Weschtfälische Friere 1648 franzesisch worre. Said 1793 hot s zum Département Haut-Rhin gheat, isch awa 1871 als Dääl vum Territoire de Belfort im Gechesatz zum iwriche Elsass bai Frankraich gebliwwe.
Vawaltung
vun Grosne isch. Grosne gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De traditionell Dialekt vun Grosne gheat zum Franc-Comtois.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Territoire de Belfort)
Balschweiler
Bàlschwìller (franzesisch Balschwiller, daitsch Balschweiler) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Bàlschwìller licht 15 km vun Mìlhüüse uf 281 m NN.
Verwaltung
vun Bàlschwìller isch. Bàlschwìller gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Bàlschwìller gheat zum Owerrhaialemannisch.
Metting
Metting (daitsch Mettingen) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Metting isch. Metting gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Metting gheat zum Rhaifränkisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Guébestroff
Guébestroff (daitsch Gebesdorf) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Guébestroff isch. Guébestroff gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Guébestroff gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Sainte-Barbe (Moselle)
Sainte-Barbe (daitsch St. Barbara) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Sainte-Barbe isch. Sainte-Barbe gheat zum Kommunalvaband.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Sainte-Marie-aux-Chênes
Sainte-Marie-aux-Chênes ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Sainte-Marie-aux-Chênes isch. Sainte-Marie-aux-Chênes gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Sainte-Marie-aux-Chênes gheat zum Lorrain.
Sailly-Achâtel
Sailly-Achâtel (daitsch Sallach) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Sailly-Achâtel isch. Sailly-Achâtel gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Sailly-Achâtel gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Hegeney
Hajenai (franzesisch Hégeney, daitsch Hegeney) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Hajenai isch. Hajenai gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Hajenai gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Liebsdorf
Liebsderf (franzesisch Liebsdorf, daitsch Liebsdorf) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Geografie
Liebsderf licht 31 km vun Mìlhüüse uf 370 m NN.
Verwaltung
vun Liebsderf isch. Liebsderf gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Liebsderf gheat zum Hochalemannisch.
Sand (Unterelsass)
Sànd (franzesisch Sand, daitsch Sand) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Sànd isch. Sànd gheat zum Kommunalvaband.
Lièpvre
Lièpvre (elsässisch Laweröi, daitsch Leberau) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Sand (Unterelsass)
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Sànd gheat zum Owerrhaialemannisch.
Lièpvre
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Geografie
Lièpvre licht 58 km vun Mìlhüüse uf 473 m NN.
Gschicht
Lièpvre isch im Johr 763 zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Lièpvre isch. Lièpvre gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De romanisch Dialekt vun Lièpvre gheat zum Welche un domit zum Lorrain.
Hattmatt
Hàttmàtt (franzesisch Hattmatt, daitsch Hattmatt) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Verwaltung
vun Hàttmàtt isch. Hàttmàtt gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Hàttmàtt gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Sankt Ulrich (Oberelsass)
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Geografie
Sant Üelri licht 56 km vun Mìlhüüse uf 371 m NN.
Gschicht
Sant Üelri isch im Johr 1105 zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Sant Üelri isch. Sant Üelri gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Sant Üelri gheat zum Owerrhaialemannisch.
Saint-Epvre
Saint-Epvre (daitsch: St. Erffert, 1940-1944: Apern) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Saint-Epvre isch. Saint-Epvre gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Saint-Epvre gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Sausheim
Sàise (franzesisch Sausheim, daitsch Sausheim) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Geografie
Sàise licht 5 km vun Mìlhüüse uf 339 m NN.
Gschicht
Sàise isch im Johr 801 zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Sàise isch. Sàise gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Sàise gheat zum Owerrhaialemannisch.
Lacollonge
Lacollonge isch e franzesische Gemää im Département Territoire de Belfort in de Rechion Bourgogne-Franche-Comté (bis 2015 Rechion Franche-Comté).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Gschicht
Lacollonge isch zum easchte Mol genennt worre im Johr 1573.
S Gebiet um Lacollonge hot im Mittelalta de Herre vun Montbéliard gheat un isch im 14. Johrhunnat an d Habsburger kumme. Zamme mit em Sundgau isch s mit em Weschtfälische Friere 1648 franzesisch worre. Said 1793 hot s zum Département Haut-Rhin gheat, isch awa 1871 als Dääl vum Territoire de Belfort im Gechesatz zum iwriche Elsass bai Frankraich gebliwwe.
Vawaltung
vun Lacollonge isch. Lacollonge gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De traditionell Dialekt vun Lacollonge gheat zum Franc-Comtois.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Territoire de Belfort)
Guéblange-lès-Dieuze
Guéblange-lès-Dieuze (daitsch Güblingen) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Guéblange-lès-Dieuze isch. Guéblange-lès-Dieuze gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Guéblange-lès-Dieuze gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Balzenheim
Bàlze (franzesisch Baltzenheim, daitsch Balzenheim) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Geografie
Bàlze licht 42 km vun Mìlhüüse uf 184 m NN.
Gschicht
Bàlze isch im Johr 847 zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Bàlze isch. Bàlze gheat zum Kommunalvaband.
Beaucourt
Beaucourt isch e franzesische Gemää im Département Territoire de Belfort in de Rechion Bourgogne-Franche-Comté (bis 2015 Rechion Franche-Comté).
Gschicht
Beaucourt isch zum easchte Mol genennt worre im 12. Jh.
S Gebiet um Beaucourt hot im Mittelalta de Herre vun Montbéliard gheat un isch im 14. Johrhunnat an d Habsburger kumme. Zamme mit em Sundgau isch s mit em Weschtfälische Friere 1648 franzesisch worre. Said 1793 hot s zum Département Haut-Rhin gheat, isch awa 1871 als Dääl vum Territoire de Belfort im Gechesatz zum iwriche Elsass bai Frankraich gebliwwe.
Vawaltung
vun Beaucourt isch. Beaucourt gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De traditionell Dialekt vun Beaucourt gheat zum Franc-Comtois.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Territoire de Belfort)
Rückschaufehler
De Riggguggfehla (uff Englisch hindsight bias) ischn Deng'gfehla, wu Laid määnen, dass ebbes so hodd jo oidreffe misse, nochdemse des Ergewnis kennen. Des heesd, dasse die Oidriddswahschoinlischkaid vunnem Eraignis iwwaschedzn, wonns donn schun basierd isch. Zum Deel glawen die Laid a, dasse des schun imma so gsachd hawwen, alla dass a die Erinnarung vunde Laid in die Rischdung vum b'konde Ergewnis vazerrd isch.
Kombonende
De Blank unn soi Kollesche hawwen gsachd, dass de Riggguggfehla drai Deel hawwe konn, wu vunänonna uuabhängisch sinn.
Deswesche konn zum Baischbiel ä Eraignis schbäda glaischzaidisch als zwongslaifisch unn a als wenischa vorhersehba gseje werre als inde Vorschau.
Effeggd
De Effeggd vum Riggguggfehla isch erschdmols 1975 vum Baruch Fischhoff onde Carnegie Mellon University in Pittsburgh unnasuchd worre.
Wesche dem Effeggd kennen Laid nochm wischdische Eraignis nemme die Umschdend unn Grind, wies zu dem Ergewnis kumme isch, so beurdaile, wiese vor dem Eraignis driwwa gdengd hawwen. Die Laid iwwaschedzn im Riggbligg die Meschlischkaide, dassma des Eraignis hedd vorherseje kenne. Die gängisch Erglärung do'd'vor isch, dass des Wisse vum Eraignis die Daidung unn Werdung vun allar domid zsommehengenda Sachverhald vaännad und deswesche a s'gsomde Deng'ge unn Oisdchedzung in Rischdung vum Oidreede vun dem Eraignis vaschiewe dud.
Ä Baischbiel: Innem Juchendomd hodd ä „uffällische“ Familije said Johre unna B'obachdung unn alle Fachreschle unn Dienschdvorschrifde sinn bfolschd worre unn a formal hodd ma sisch nix vorzuwerfe. Awwa donn kummd raus, dass die Familije ä Kind hodd quwalvoll vahungere losse. Donn kummd soford die effendlisch Emperung midd de Froch doher, wie donn des hodd basiere kenne, wu die Familije doch unna B'obachdung vum Omd isch. Unn do unnalieschen alle dem Riggguggfehla, wonnse die Daade, wuma vor dem Tod vundem Kind kabd hodd jedz nai bwerdn unn donn määnen, dassma des awwa froja hedd schun seje misse. Donn Iwwaschedzense im Lisdchd vum Eraignis die Vorhersachbakaid vun dem Eraignis.
Bsondas baide Zuwaisung vun Schuld unn Vaondwordung schbield de Riggguggfehla inde Gsellschafd awwa im Brivade ä Roll. Ma hodd gzaischd, dass Laid änna Person, wu vergewaldischd worre isch, im Nochinain vorgworfe hawwen, selbschd odda zumindeschd midd Schuld zu soi, so wiese sisch do jo vahalde hodd. A än Sachexberd konn de Oifluss vum Riggguggfehla nedd ausglaische.
Wikipedia
De Effeggd isch a im Hiebligg uff Adiggl inde Wikipedia unnasuchd worre. Wail de Effeggd die Laid d'zu vafierd sisch im Nochhienoi uff Informazione zu gugge, wu do'd'midd iwwaoischdimmn was basierd isch unn onnare unn bsondas do'd'zu widdaschbrischlische Informazione liewa ignoriern odda als wenisch wischdisch oischedzn, schbiescheld sisch des a wahschonlisch inde Daschdellunge iwwa die Vagongehaid widda. Inna Schdudije hoddma die naisdchde Versijone vun Adiggl bevor äm Eraignis middde Versijone nochm Eraignis, alla, wu donn hald uffs Eraignis zriggguggen, vaglische. Um vaschiedene Aade vun Eraignis unnasuche zu kenne, oischlieschlisch Kadaschdrophe (zu Baischbiel de Ufall vun Fukushima), wus kä Versijon gewwe konn, die dodriwwa b'rischde konn, bevors basierd isch, hawwen die Audore die Adiggl ogguggd, wu iwwa die Schdrugdure was sachn, wu donn bschedischd worre sinn. In dem Fall zum Baischbiel de Adiggl iwwa Kernkrafdwerg vun Fukushima. Baide Analise, wiewaid Adiggl uff des Eraignis hiedaidn, hoddma gseje, dassse im Nochhienoi viel daitlischa uff die Kadaschdroph hiegwiese hawwn als im Vorhienoi. Fa die iwrische Eraignissgubbe hoddma beide Wikipedia Adiggl awwa den Effeggd nedd gfunne. Die riggguggende Tendenz vun Audore inde Wikipedia hoddma inna onnare Schdudije unnasuschd unn sinn zum Schluss kumme, dass inde Wikipedia die Adiggl wenischa ofelisch sinn fade Riggguggfehla vun Audore.
Vawais
Sachgrubb:Deng'gfehla
Hektar
En (masculinum ) odder e (neutrum ) Hegdaa odder Hegdar is e Fläschemaß. Abgekerzt werd da Hegdaa mid ha. Des Wort Hegdaa kummt vum grieschische Wort fä hunnerd, hecto, un Aa.
Hegdaa ghert net zu de offizielle SI-Maßoiheide, derf awwer offiziell benitzt werre.
Lagrange (Territoire de Belfort)
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Gschicht
Lagrange isch zum easchte Mol genennt worre im Johr 1322.
Vereinigtes Königreich
De Verainischdes Käänischraisch (englisch: United Kingdom) is än demokradisches käänischraisch in Europa.
Lagrange (Territoire de Belfort)
Gschicht
S Gebiet um Lagrange hot im Mittelalta de Herre vun Montbéliard gheat un isch im 14. Johrhunnat an d Habsburger kumme. Zamme mit em Sundgau isch s mit em Weschtfälische Friere 1648 franzesisch worre. Said 1793 hot s zum Département Haut-Rhin gheat, isch awa 1871 als Dääl vum Territoire de Belfort im Gechesatz zum iwriche Elsass bai Frankraich gebliwwe.
Vawaltung
vun Lagrange isch. Lagrange gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De traditionell Dialekt vun Lagrange gheat zum Franc-Comtois.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Territoire de Belfort)
Belfort
Belfort (Patois Béfô, daitsch Beffert oder Befert) isch e franzesische Gemää im Département Territoire de Belfort in de Rechion Bourgogne-Franche-Comté (bis 2015 Rechion Franche-Comté).
D Gemää isch de Vawaltungssitz vum Arrondissement un bsteht aus de Kanton Belfort-1, Belfort-2 un Belfort-2.
Gschicht
Belfort isch zum easchte Mol genennt worre im Johr 1226.
S Gebiet um Belfort hot im Mittelalta de Herre vun Montbéliard gheat un isch im 14. Johrhunnat an d Habsburger kumme. Zamme mit em Sundgau isch s mit em Weschtfälische Friere 1648 franzesisch worre. Said 1793 hot s zum Département Haut-Rhin gheat, isch awa 1871 als Dääl vum Territoire de Belfort im Gechesatz zum iwriche Elsass bai Frankraich gebliwwe.
Vawaltung
vun Belfort isch. Belfort gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De traditionell Dialekt vun Belfort gheat zum Franc-Comtois.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Territoire de Belfort)
Guébling
Guébling (daitsch Gebling) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Guébling gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Wald-Michelbach
Wald-Mischlbach odder Wamiba is vun da Fläsch her di gräscht Gemeinde vum Kreis Bergschdrooß in Hesse.
Lag un Nadurraum
Wamiba liggt im Iwwerwald, des is en Deil vum siedlische hessische Ourewald.
Gemeindeunnerdeilung
Zur Gemeinde Wald-Mischlbach ghere noch 9 weidere Orde (siehe Tabell). Um de Kernort Wamiba selwer rum ligge di folgnde Weiler: Owwer-Mengelbach, Schdallekånel, Schbeschtbach, Kuhklinge, Seggeråå un Schdrooßburg.
Oiwuhnerendwigglung in da gsamde Gemeinde
(1970 ware di Orde grad noch selbschdännisch)
S Dorf Wald-Mischlbach
Da folgende Text bezieht sich numme uf de Ort Wald-Mischlbach selwer. Di annere Orde vun da Gemeinde sin in ihre eigene Adiggel beschriwwe.
Museë
Im Johr 2002 hot s Stoewer-Museum uffgemacht mit Oldtimer un Fahrädder, awwer aa Nähmaschine, Schreibmaschine un weiderem aus da Brodukzion vun Stoewer.
S Bsucherbergwerk „Grube Ludwig“ im Wetzel, is vum Iwwerwälder Museums- un Kuldurveroi in mihevoller Ärwet widder hergerischt worre un gibt en Oibligg in de Manganerz-Abbau un in di Bergbaugschischt im Iwwerwald.
Di Museumsdruggerei im Wetzkeil (ehemolischer HEAG-Turm) zeigt di Ärwet vun are Druggerei vum End vum nainzehnde Johrhunnerd bis ins zwånzischde Johrhunnerd.
Feschde
Am erschde Wocheend im Juli gibts jedesjohr e Heimatfescht. Di Kerwe is immer am zwedde Sunndag im Auguscht.
Wabbe
Des Wabbe vun Wamiba zeigt in gold uf schwazem Grund de Rooschd, uf demm da heilische Laurenzius im Johr 258 in Rõm zu Tod gereeschd worre is. Da Laurenzius is da Schutzheilische vun da Wamibaer kadolische Kärschegemeinde.
Pattnergemeinde
Pattnaorde vun Wamiba sin Montmirail im Departement Marne in Frånkreisch un Hassocks in Englånd, wu beide aa unnernånner Pattnaorde sin.
Im Ort uf di Welt kumme
(außerm Adam Karrillon)
Saarunion
Buckenum (franzesisch Sarre-Union, daitsch Saarunion, 1916-18 un 1940-45 Saarbuckenheim) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Buckenum isch. Buckenum gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Buckenum gheat zum Rhaifränkisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
David Woodard
thumb|150px|Woodard im Johr 2018 David James Woodard (* 6. Abril 1964 in Santa Barbara, Kalifornien) ischn amerikonische Kombonischt un Schrifdschdälla.
Websaide
Woodard Woodard Woodard
Heidolsheim
Haidelse (franzesisch Heidolsheim, daitsch Heidolsheim) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Verwaltung
vun Haidelse isch. Haidelse gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Haidelse gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Schlierbach (Oberelsass)
Schlierbi (franzesisch Schlierbach, daitsch Schlierbach) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Geografie
Schlierbi licht 9 km vun Mìlhüüse uf 230 m NN.
Gschicht
Schlierbi isch im Johr 877 zum easchte Mol gnennt worre als Slierbach.
Verwaltung
vun Schlierbi isch. Schlierbi gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Schlierbi gheat zum Owerrhaialemannisch.
Ar (Einheit)
En (masculinum ) odder e (neutrum ) Aa odder Ar is e Fläschemaß. Di Abkerzung defir is a. In Frångreisch hot ma 1793 de Aa als Fläscheoiheit vun 10 * 10 Meder feschdgelegd un ihm de Nåme are gewwe, noch em ladeinische Wort ārea fä Fläsch, freier Blatz.
Speyerlachsee
De Schbijalaxsee ischde weschdlischde vunde achd Baggaseje, wu vunde Kiesg'winnung im Schbaimara Binsfeld iwwrischgbliwwe sin.
Laach
De Schbijalaxsee isch äna vunde achd Baggaseeje im Schbaimara Binsfeld, wumamol Kies kold kabd hodd. De See lischd im neadlische Deel vunde Rhoiniedarung vun Schbaija im Schdadddeel Schbaija-Noad. De See isch ug'fea 9 ha groß un geed 17 Meda runna oande diefschde Schdell. De See lieschd weschdlisch vum Sunnesee und im Oschde grensd de See oan die Schdrooße "Binsfeld" un "Biersiederstück". Im Weschde grensda oans Hochgschdaad, wu a die Weschgrends vum Binsfeld isch.
Gschischd un Nudzung
Do wu haid de See lischd, isch mol än Aldrhoiaam - die „Schbajalaach“ - gwesd, wu awwa valonded un doan ä sauari Wies midd Schilfgraas worre isch. Do hoddma doan g'baggad umde Kies fa die Audoboan A 61 zu krische. Haid hodds Wohnhaisa zwischm siedlische Schbijalaxsee, em Sunnesee im Noade unnem See Binsfeld unnem Kuhunna un Gensedreggsee un oam Oschduufa hodds nochem effendlische Deel ä paa dobblraiische Wohnhaisa uff 230–250 m² große Grundschdigga. Siedlisch vum See hodds ä gläänes Waldschdigg, wuän greeßere, effendlisch awwa im Summa a g'biarebflischdische Paagblads isch. De See hodds Broblem, dass vum Wald viel Bleda noikummen unna deswesche wenisch Sauaschdoff hodd.
Naduaschudz
De weschdlisch vum Schbijalaxsee geleschene Deel vum Hochgschdaad isch zum g'schidsde Londschafdsb'schonddeel eaglead worre.
Guénange
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Guénange isch. Guénange gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Guénange gheat zum Moselfränkisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Joncherey
Joncherey (daitsch Guntscherach) isch e franzesische Gemää im Département Territoire de Belfort in de Rechion Bourgogne-Franche-Comté (bis 2015 Rechion Franche-Comté).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Ergebnisverzerrung
Die Ergewnisvazerrung (uff Englisch Outcome bias) ischn Deng'gfehla, wuma baim ermiddle vunde Quwalided vunna Endschaidung mache dud, wonns vunde Endschaidung schun ä Ergewnis hodd. De Effeggd kummd vor allem donn vor, wonns selwe Vahalde zuna edische Vaurdailung fiehre dud wonns eja zuem schleschde als zuem guude Ergewnis fiehre dud, a wonns Ergewnis zufellsich isch.
Personenkult
Personenkult määnd die Iwwahejung, iwwameßischi Va'ehrung unn Glorifizierung vunna maischdens noch lewende Persone. S'konn awwa a iwwas Lewe naus geje, die Kuld iwwade Dod waidagfierd werre. In dem Fall grenzd sischs awwa vunnem Dodekuld ab. Haifisch basierd des inde Bolidig, Unnahaldunsinduschdrie, im Schbord unn inde Kuldur. Haid konn des a än Schdaakuld soi. Vawonde B'griff sind karismatisch, Hailischva'ehrung, Dodekuld odda Heldeva'ehrung.
De Personekuld werd ofd fa Probagonda oigsedzd unn konn a Mergmol zum Baischbiel vun Monarche, Digdadure, Oligarchieje, Theogradieje unn Glepdogradieje soi.
Ergebnisverzerrung
Des isch zwa ähnlisch zum Riggguggfehla awwa s'hodd doch makondi Unnaschied. The Riggguggfehla basierd uff Gedeschdnissvazerunge um die Aggtere zu bginschdische, awwa baide Ergewnisvazerrung guggdma schderga uffs Ergewnis als uff alle onnare Daade. Ma vasuchd so, die Endschaidung middm Ergewnis zu reschdferdische odda abzukonzle unn blended alles onnare dodrum herum aus.
Iwwabligg
Ma beurdaild ä frijari Endschaidung ofd nochm endgildische Ergewnis, onschdadd nochde Quwalided vunde Enschaidung zu dem Zaidpungd zu gugge, wuse gdroffe worre isch unn uffgrund vun dem, was domols a bkonnd gwesd isch. Des ischn Fehla, wail känn Endschaidungsdräscha in die Zukunfd gugge konn un wisse konn, ob sisch ä mehr odda wenischer kalkulierdes Risiggo als des Beschde heausschdelle werd odda nedd. S'isch awwa ofd so, dasses tatseschlische Ergewnis vunna Endschaidung zufelisch zuschdond kummd unn oinische vunde Risigge guud ausgejen, awwa onnare hald nedd. Laid, wu vunde Ergewnisvazerrung boiflussd werren, machen donn die Endschaidungsdräscha fa die Ergwenis vaondwordlisch, wu die gaanedd hawwen kondroliere kenne, weilse des gaanedd hawwen boiflusse kenne. Dodzu saachdma a "Hinnahea bischd imma schlauwa" unn määnd, dassma des Gebabbl vun jemond, wu middm haidische Wisse määnd vagonge Endschaidunge wuma des Wisse noch nedd kabd hodd zum Baschbiel moralisch guud odda schleschd bwerde zu kenne, wesche der Ergewnisvazerrung nedd erndschd nemme muss.
Joncherey
Gschicht
S Gebiet um Joncherey hot im Mittelalta de Herre vun Montbéliard gheat un isch im 14. Johrhunnat an d Habsburger kumme. Zamme mit em Sundgau isch s mit em Weschtfälische Friere 1648 franzesisch worre. Said 1793 hot s zum Département Haut-Rhin gheat, isch awa 1871 als Dääl vum Territoire de Belfort im Gechesatz zum iwriche Elsass bai Frankraich gebliwwe.
Ergebnisverzerrung
Iwwabligg
De Grund, warum Laid den Fehla machen, lischd inde Informazione, wuse im Momend vum Urdeel dodriwwa hawwen und benudzn, wonnse ä vagongene Endschaidung bwerde dun. Um des zu vamaide, derfma die Informazione nedd bnudze, wu erschd nochde Enschaidung vafieschba worre sinn unn muss efach gugge, was hoddma domols ald die Endschaidung gdroffe worre isch gwissd unn a blos des bnudze womma driwwa babbld.
Sainte-Ruffine
Sainte-Ruffine ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
Joncherey
Vawaltung
vun Joncherey isch. Joncherey gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De traditionell Dialekt vun Joncherey gheat zum Franc-Comtois.
Ergebnisverzerrung
Iwwabligg
Newe psischologische Experimend hoddma a gfunne, dass die Ergewnisvazerrung im wirglische Leewe a vorhande isch. Ä Schdudije, wu die Bwerdung vunna Laischdung vun Fussballschbiela dursch Traina unn Jounalischde unnasuschd hodd, hodd ergewwe, dass die Laischdung vun Schbiela iwwa gonse Schbiel wesendlisch bessa burdailt worre isch, wonnde Schbiela eja ä gligglisches Doa gschosse hodd, alsn uugligglische Fehlschuss kabd unn zum Baischbiel bloss die Ladd gdroffe hodd.
Joncherey
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Territoire de Belfort)
Personenkult
Hinnagrund
Schdaatsowahaibda sinn ofd midd Reschbegd unn Ehrfuschd gseje unn b'hondeld worre unn ma hoddn ofd iwwamenschlische Aischeschafde zug'schbroche. Im middelaldalische Europa hodds ofd keese, dassn Herscha soi Omd nochm Brinzib vum geddlische Reschd vunde Kenische, dursch de Wille Goddes odda de Gedda ausiewen. Im alde Egybde, japonische Kaisaraisch, baide Inka, de Azteke, in Tibet, Siam (haid Thailond) unnem remische Raisch hawwen Herscha a als "Goddkenische" g'golde. Durschde Kaisakuld im alde Rom hawwen de Kaiser unn oinische vun soina Familije geddlisch valiejene Autorität im remische Schdaad kabd.
Sachgrubb:Propaganda Sachgrubb:Rhetorik
Banzenheim
Bànzene (franzesisch Bantzenheim, daitsch Banzenheim) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum un zum Arrondissement.
Geografie
Bànzene licht 16 km vun Mìlhüüse uf 219 m NN.
Gschicht
Bànzene isch im Johr 795 zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Bànzene isch. Bànzene gheat zum Kommunalvaband.
Jacob Jung Blog
Es Jacob Jung Blog is en daitschschbrochisches bolidisches Weblog, welles saidem Mai 2011 onlain is. Behondeld werre Theme im Beraisch Außebolidigg, Innebolidigg, Sischerhaidsbolidigg, Sozialbolidigg unn Reschdseksdremismus, uff welle en kriddischa Bligg druffgeworfe werd. De Bedraiwer vum Jacob Jung Blog unn Verfassa vun de maischde Oidrääch nennd sisch Jacob Jung, des is also ner en Psoidonym.
Ergebnisverzerrung
Vawais
Sachgrubb:Deng'gfehla
Sainte-Ruffine
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Sainte-Ruffine gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Banzenheim
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Bànzene gheat zum Owerrhaialemannisch.
Jacob Jung Blog
Inhald
In denne Blogoidrääch werre sowohl aggduelle bolidische Eraischnisse kommendierd, Zammehäng unn Hinnergründ analysierd, des gonze midd oibeziehe vun originale Kwällä unn Dokumende. De Bedraiwer Jacob Jung fiehrd reschelmäßisch Interviews midd Bolidiggan unn Fachlait.
Es Jacob Jung Blog siehd sisch midd soine Baidrääch als Gegeeffendlischkaid, Meglischkaide an de Betailischung vun de bolidische Mainungsbildung werre eeweso themadisierd wie naierdings die Prodeschdbeweschung Occupy.
Monschmol werre uff de Schdardsaid Abschdimmunge zu beschdimmde Theme gemeschd, agduell iwwer die Legalisierung vun Cannabis.
Vabräädung unn Zugriffszahle
Es Jacob Jung Blog hot noch aischene Õõgaawe mehr als 3500 Uffruf am Daach Schdond vum (Januar 2012), gherd dodemid zu de maischd gelesene Bolidig-Blogs im daitschschbrochische Raum. Des Blog hot im soziale Nedzwerk Facebook ä aischeni Said unn im Microblogger-Dienschd Twitter werre reschelmäßisch naie Baidrääch vun dem Blog vereffendlischd. Bai dem Online-Dienschd Ebuzzing rangiad es Blog unner zwai Millione uff Bladz 6, bai mypagerank uff 5 unn bai topblogs uff 4.
Erwähnunge unn Rezebbdsion
Baidrääch vum Jacob Jung Blog erschaine unner annerem in de Online-Ausgab vun de Wochezaidung "der Freitag", im Humanisdische Pressedienschd vun de Giordano-Bruno-Schdifdung, in de Saarlännische Online-Zaidung unn in "Zeit Online". Aa in vaschiedene bolidische Weblogs werd aawähnd, z. B. "Der Spiegelfechter", "le Bohémien" unn "the babyshambler".
In de Rubrik "Hinweise des tages" uff de "Nachdenkseiten" werre ausgewählde Aidrääch valingd, aa die Sieddaitsche Zaidung unn die Märkische Allgemääne empehle es Jacob Jung Blog. En Blog-Oidraach vum 17. Januar 2012 iwwer Aißerunge vun Hans-Peter Uhl is im Daitschlondradio themadisierd worre.
Ligsdorf
Lìgschderf (franzesisch Ligsdorf, daitsch Ligsdorf) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Geografie
Lìgschderf licht 31 km vun Mìlhüüse uf 270 m NN.
Gschicht
Lìgschderf isch im Johr 1146 zum easchte Mol gnennt worre.
Verwaltung
vun Lìgschderf isch. Lìgschderf gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Lìgschderf gheat zum Hochalemannisch.
Schriesheim
mini|Schriese mini|Schdrahleburg mini|S Alde Rothaus Schriese is e Schdadt im Rhåi-Negger-Krais, ugfähr 8 km nerdlich vun Heidelberg.
Geographie
Di Gemaagung vun Schriese liggt an da Bergschdrooß, deils im Oulewald (wie ma in Schriese sescht) un in da Rhåiewene. Vun de 3.167 ha Gemaagungsfläsch sin 1.853 ha Wald, 930 ha Landwerdschafdlische Fläsche, dodevu 100 ha Wingerd (mid de Wåilage Kuhberg, Madonneberg, Schloßberg un Schdaudeberg, Großlag Riddersberg), 384 ha sin bebaud. Di diefschde Schdell vun da Gemaagung ligt mid 101 m in da Rhåiewene, di hegscht Erhewung is mid 544 m im Siedoschde, uffem Dossemer Kopp.
Zu Schriese ghere seit 1972/1973 di Derfer Aldebach un Orschebach, beide im Oulewald.
Geologie
Di Gemaagung vun Schriese hot Ådeil am Krischdalline Odewald mit Heidelberjer Granit un am Bundsandschdåå-Odewald mid Schichde vum Unnare bis zum Owware Bundsandschdåå, dazwische is e vulkanisches Gschdein ausem Rodliggende (Perm, Erdalderdum) uffgschlosse, da Quaazporphyr, wu im uffgegewwene Schdååbruch am Eelberg abgebaut worre is. Im Wesde, in da Rhåiewene bilde Sedimende ausem Quatär de geologische Unnergrund. Am Fuß vun de Berge hot di Kånzlbach en Schwemmfäscher uffgschitt. Do druff liggt aa di Aldschdadt vun Schriese.
In Schriese gibt-s e paa geologische Bsunnerheide. Im Weide Dal ligt di Baryt-Schlucht, en Baryt-Gang, wu ma abgebaut hot. Im Bergwerg Grub Anna-Elisabeth am Branich is aa en Barytgang abgebaut worre, wu Kupfer-, Kobald-, Silwer-, Eiseerz enthalde hot. Des Bergwerg is 1473 s erschdemol erwähnt worre un waa, mid gräßare Unnerbreschunge, bis 1817 im Betrieb. Heit kanns als Bsucherbergwerg bsischdischt werre.
En bsunnarer Pyroxenit, wu-s bloß bei Schriese gibt, is in da Wisseschaft Schriesemit genannt worre.
Gschicht
Im Johr 764 is Schriese s erschdemol, als Scriezesheim, in-ere gfälschde Urkund vum Kloschder Ellwange schrifdlich erwähnt worre. Di Herre vun Schdrahleberg hawwe um 1235 rum di Schdrahleburg als ihrn Sitz gebaut. Wahrscheints fimpf bis zäh Johr schbäder hawwe se newam Dorf Schriese e befeschdischde Schdadt ågelegt. 1347 is Schriese an de Palzgraf vun Heidelberg kumme.1570 hot Schriese di Schdadtreschde verlore. 1500 is Schriese Sitz vun da Schriesemer Zent worre. Im 19 Jh. hot-s e großi Auswanderungswell noch Amerika gewwe. Im Johr 1964 hot Schriese widder di Schdadtreschde erhalte.
Feschde
Als erschdes Wåifeschd in da Gejend werd Åfang Mätz da Mathaisemajgd gfeierd. Di Schriesemer Kerwe is Åfang Sebdember. Aldebach feiert sei Kerwe im Mai, Orschebach im Ogdower.
Pattnaschafd
Seid 1984 bschdeht e Pattnaschafd mi-da Gemeinde Uzès (Département Gard, Région Languedoc-Roussillon) in Sidfrånggreisch.
Dialegd
Schriese is äner vun de ledschde Orde, wu sisch der Lambdazismus im Kurpälzische bis heit ghalte hot. Dodebei kann e „d“ zwische zwee Vokale zumne „l“ werre. Vum endschbreschende Buschdawe Lambda im Grieschische hot der Lambdazismus soin wisseschafdlische Name. Frieher wa des Phänomen zwische Månnem un Ewwerbach weit verbreit. So dut ma in Schriese en Gaul reile un beaaweit de Bolle.
Änzlnochweis
Kadegorie:Gemeinde in Bade-Wirddeberg
Dunning-Kruger-Effekt
De Dunning-Kruger-Effeggd meend die sisdematisch fehlahafde Oagwohnhaid vun reladiv uug’bildede Laid sisch selwa, ia Meenunge unn Wisse zu iwwaschedze unn die Kombedenz vun oannare Laid zu unnaschedze. De populärwisseschafdlische B’griff gehd uff ä Schrifd vum David Dunning unn Justin Kruger vun 1999 zurigg. Dunning und Kruger hawwen in Schdudje gemärgd, dass zum Baischbiel baim Eafasse vun Tegschde, baim Schachspiele odda Audofahre Uuwissehaid ofd zu mea Selbschdvadrauwe fiad als Wisse.
Onde Cornell University hawwen die baide Wisseschafdla den Effeggd in waidare Experimende unnasuchd unn sinn 1999 zum Resuldad kumme, dass wenischa kompedende Laid
Dunning unn Kruger hawwen g’zaischd, dass schwache Laischdunge midd greeßara Selbschdiwwaschedzung zomme keren. De David Dunning siehd zum Baisbiel a bai Bolidigga wie em Donald Trump Zaische vun dem Effeggd, wonna vun Dinge babbld, wua zaischd, dassa kä Ohnumg hodd.
Im Johr 2000 hawwen Dunning unn Kruger de satirische Ig-Nobelbrais fa die Unnasuchunge krischd.
Geschemiddel
Wonn Laid mähnen, dass ebbes vaschdonne hawwen, wozuma Fachwisse brauchd, biddmase om beschde, des mol ä bissele mehr im Detail zu ergläre. Wonnse des nedd kennen, b'kummense viellaischd die Erkenndns, dasse de Illusijon uffgsesse sinn, was vaschdonne zu hawwe.
Guenviller
Guenviller (daitsch Genweiler) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Guenviller isch. Guenviller gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Guenviller gheat zum Rhaifränkisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Saarwerden
Sààrwerde (franzesisch Sarrewerden, daitsch Saarwerden) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Sààrwerde isch. Sààrwerde gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Sààrwerde gheat zum Rhaifränkisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Metzeresche
Metzeresche (daitsch Metzeresch) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Metzeresche isch. Metzeresche gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Metzeresche gheat zum Moselfränkisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Saint-François-Lacroix
Saint-François-Lacroix (daitsch St. Franz) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Saint-François-Lacroix isch. Saint-François-Lacroix gheat zum Kommunalvaband.
Bier (Getränk)
Herschedellungsvefahre
rechts|mini|250x250px|Bier aus de Flasch orrer Buddel rechts|mini|230x230px|Kupperner Braukessel
Saint-François-Lacroix
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Saint-François-Lacroix gheat zum Moselfränkisch.
Bier (Getränk)
Herschedellungsvefahre
Wie bei em jere algeholische Gedränk, spielt die Geerung vun Zucker (aa vun Obscht wie beim Kerschebier) e wichtichi Roll. Heeb beschdeht aus eenzelliche Organisme, die wo de Zucker in Kohlesaire un Algehol umwannele duhn. Wammer de Zucker vun Weindrauwe, Äppel orrer Biere vergeere duht, kann mer Wein, Appelwein orrer Bierwai devun mache.
Saint-François-Lacroix
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Bier (Getränk)
Herschedellungsvefahre
Weil die Fruucht nore wennich Zucker enthalt, muss mer fer die Herschdellung vun Bier eerschtemol die Geerscht in die zuckkerreich Wärz umgewannelt werrn. Des basseert, wann mer se hinnerenanner malzt und maischt. Jeri Stuff in demm Prozess hat e großer Influss uf de Geschmack vunnrem Bier.
Malze
Malze isses Umwannele vun Geerscht zu Malz. Des sinn Kerner, wo allegar schunn gekeimt hann un dann getrickelt worr sinn. De Prozess duht in de Mälzerei basseere. Die Braugeerscht werd beirem Malze s'eerscht mol im Wasser uffgeweecht un fär e paar Daa in die warem Kammer geleht, wo mer "Keimkaschde" nennt. Die faicht Geerscht geht in de Wärem uff, un es wachse kleene Worzele eraus. Beim Keime werre Enziem frei. Die kenne nod die Steerk in de Fruucht in Zucker umwannele. Noom Keime werre die Kerner in Darre getrickelt, orrer gleich gereescht orrer sogar gebrennt. Nodhien werre se zammegedrickt un selle Worzele werre abgeduh. Was do erauskommt, des hääßt mer Malz.
Maische
Es Maische isses umwannele vum Malz inne sießer Deeg: die Wärz. In de Brauerei, in de alte Zeire aa uff Malzmiehle, werd es Malz eerscht gequetscht. Do duht mer Sprai un Mehl vunnenanner scheere. Denne Prozeß nennt mer es "Schrore", weil es Schrot se Daa kommt. De Schrot werd met Wasser vemischt un met warmem Wasser Schdick fär Schdick wärmer gemacht. So wie die Temberadur steijt, fange die Enziem, die wo beim Malze zustann  komm sinn, aan se schaffe. Die wannele die Steerk aus de Fruucht um in Zucker, der dann im Wasser uffgeleest werd. Der Deeg werd gefillert (geklärt) un des was iwwerig bleibt un net uffgeleest werre kann, des werd nommo dorchgeschbielt. um aa de letschte Zucker noch metsenemme. Des Flissiche, was do erauskommt, nennt mer Wärze. De Malzabfall, wo em do iwwerig bleibt, werd beischbielsweis in de Niederlande als Eiweisspenner fär die Millichkieh verwennt. Frieher hat mer solche Abfäll nochemol hergenumm, um Dinnbier se braue, des hat wennicher Alkohol un e schlechteri Qualität ghat.
Hoppekoche
Noom Kläre werd die Wärz gekocht. Beim Koche werre truckene Bliere orrer konzentrierter Sirup vum Hoppen dezugeduh. Des bringt em spärer de bittre Geschmack vum Bier, grad wie e stabiler Schaumkraje, un es hallt sich aa länger. Segleich sorjt des Koche un de Hoppen dodefor, dass e großer Deel vum Eiweiß ausflocke duht un abgefiltert werre kann. Dorch dass deelweise Verdampe vum Wasser klerrert die Konzentratsjoon vum Zucker (de sogenennte Werzeandeel).
Vergeere
Is die Wärze erschtemol abgekiehlt, werdrer Heeb un Luft zugefieht. Luft braucht mer, weil die Heewezelle, um sich se vermehre, Sauerstoff nerig hann. De Zucker aus de Wärze annekommt, werd bei dere Heewegerung in Algohohl, Kohlesaire un Geschmacksstoffe  umgewannelt. Der Zucker, wo net vun de Heeb umgewannelt werd, sorgt for Geschmack im Bier. Noo de ehrschte Geerung nennt mer des Bier Jungbier. Des is nore e Zwischeprodukt met wennich Kohlesaire un wennich Geschmack.
Eerscht die Zwett Geerung, die "Noogeerung", gebbt em Bier e kräfticher Geschmack. Des kann mer ennerseits in abgeschlossene Fässer mache des nennt mer Lagre, orrer in de Flasch. Do kann die Kohlesaire net verschwinne.
Im Aanschluss ans Noogäre in de Tanks, werd's Bier gefildert un unner Umstänn paschterisiert. Do steerbe dann die Zelle vun de Heeb ab. Jetzert kammer des Bier aa in Flasche orrer Fässer fille.