cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nitting
Verwaltung
vun Nitting isch. Nitting gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Nitting gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Diane-Capelle
Diane-Capelle (daitsch: Dianenkappel) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Diane-Capelle isch. Diane-Capelle gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Diane-Capelle gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Pfingsten
miniatur|S Ereignis vun Pingsche im Rabbula-Evangeliaa (586 n. Chr.) Pingschde (pälzisch; lothringisch: Pingschte, hessisch: Pingsde, sidfränggisch: Pfingschde) isch bei de Chrischde des Feschd, an demm da Heilische Geischd ausgegosse worre isch.
Bedeidung
Des Wort kummt vum grieschische pentecoste (aldgr. πεντηκοστή ἡμέρα pentekostē hēméra), des heeßt da fuchzischde Daag. Gemeind isch der fuchzischde Daag vun da Oschderzeit, vun der des Pingschdfeschd da Abschluß isch. Des Wort Pingschde schdeht im Rheifränggische im Blural un werd mid odder uhne Adiggel verwendt: an / uf Pingschde odder an de / uf die Pingschde.
Pingschde isch noch da Woinachd un de Oschdere des dridde Haubdfeschd im chrischdlische Käaschejohr.
Di biiblisch Gschischt
Noch da Aposchdlgschischd (2,1-41) isch folgendes bassiert:
„Un wie da Pingschddaag kumme waa, ware se all an ääm Ord beisamme. Do isch bletzlisch e Brause vum Himmel kumme, wie en gräfdischer Schduam, un hot s gånze Haus erfilld, wu se drin ware. Zunge wie aus Faier sin-ene erschiene un hawwe sisch verdeilt; uf jedem vun-ene isch eine runnerkumme. Alle sin mim Heilische Geischd erfillt worre un hawwe åågfange, in fremme Schbrooche zu babble, wie-s-ene da Geischd oigewwe hot.“
Eberbach
Ewwerbach iss ä Schdadt im Rhoi-Negger-Krais im Nordweschde vun Bade-Wirddebärsch unn hot 14.670 Oiwuhner. De jetzische Bärgamaischda iss de badailose Peter Reichert.
Geografie
Ewwerbach lieschd in ener Aufwaidung vum Neggadal am Fuß vum odewäldische Kadzebuggl. Die Schdadt lieschd im Nadurpark Neggadal-Odewald unn an de Burgeschdrooß.
Pfingsten
Feierdeeg
miniatur|In da evangelische un da kadolische Käasch isch rod di [[Liturgie|liturgisch Faab vun Pingschde]] Des Dadum vum Pingschdsunndaag hängd vun de Oschdare ab un kånn zwischem 10. Mai unem 13. Juni ligge. Da Pingschdmuundaag isch in Deitschlånd, Eschdreisch, Belgie, Luxebujg, in viele Kåndone vun da Schweiz, in Sidtirol (Idalje) un in Ungan en Feierdaag.
Eberbach
Schdadtgliederung
Zu Ewwerbach ghere außer de Kernschdadt di folgende Schdaddeil: Wimmersbach, Brumbach, Friedrischsdorf, Linnisch (Lindach), Roggenau, Iggelschbach (di Hälfd, di anner Hälfd ghert zum hessiche Härschhorn), Gaimihl, Unnerdielbach, Badisch-Schellebach (da Reschd vum Dorf Schellebach ghert zum hessische Owwerzent) un Blaiderschbach.
Pfingsten
Feierdeeg
In da Palz gibts in mansche Orde an Pingschde denn Brauch vum Pingscht-Quack, verbunne mid-eme Umzug, uff demm um Gawe gebede werd. Ää Beischbiel isch der Quack in Schopp.
Eberbach
Gschischd
En Adelgeschleschd vun de Herre vun Ewwerbach iss des erschdemol im Johr 1196 erwähnd worre, die Bursch Ewwerbach im Johr 1227. 1330 sinn Bursch unn Schdadt an die Palzgrafe bai Rhain verpänded worre unn im 16. Johrhunnerd zur hischdorische Kurpalz kumme. Im selwe Johrhunnerd iss aa die Reformadsion in Ewwerbach oigfiehrd worre. 1803 iss Ewwerbach zum Ferschdedum Laininge kumme unn 1806 zum Großherzogdum Bade.
Pfingsten
Feierdeeg
In Weißeburch feierd ma e Pingschd- un Drachdefeschd. In Frånkford isch am Pingschddinschdaag da Wäldschesdaag.
Eberbach
Bolidig
De Gemainderad hot 22 Midglieda un werd alle fimf Johr gewählt. Ergebniss vun de ledschde Wahle: mini|Ewwerbach vun Siwesde
Pfingsten
Reedensaade
Wedderreegle:
Eberbach
Wärdschafd
In Ewwerbach Õõsäsische Unnernemme sinn unner annerem di Ruderboodswerfd Empacher, de greeschd Geladine-Herschdeller Gelita midd 2700 Midawaider hot do sain Haubdsidz, die Neggadrahdgrubb, die Negga AG. Die Oskar Dilo Maschinefabrigg KG, de Weldmargdfihrer vun Schbinnschdoffmaschiene hot do sain Haubdsidz unn die Cooper Crouse Hinds GmbH, welle eggsblosionsgeschidzde Bedriebsmiddl herschdelld.
Pattnaschafde
Pattnaschafde beschdehe mid Thonon-les-Bains am Genfersee (Frånggreisch) un Ephrata (Lancaster County, Pennsilfaanie, USA). Des Kloschder Ephrata is 1732 vum Ewwerbacher Johann Conrad Beissel (1690-1768) gegrindt worre. Dodraus hot sisch der Ord endwiggelt. Dort lewe heit viel Amische.
Uzname
De Uzname vun de Ewwerbacher is Guggugg.
Websaide
Kadegorie:Badisch un hessisch Kurpälzer Orde‎ Kadegorie:Gemeinde in Bade-Wirddeberg
Singrist
Sìnggrìscht (franzesisch Singrist, daitsch Singrist) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass) gwest. Sait 2016 gheat se zu de naie Gemää Sommerau.
Verwaltung
Die letscht Maire vun Sìnggrìscht isch d Béatrice Lorentz gwest.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Sìnggrìscht gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Bordschnitter
mini|Bordmihl Bordschnitter is e Berufsbezaischnung in de Palz fer Männer, wu devu lewe in Säschemihle Borde aus Holzstemm zu schneide. Borde so sacht ma in de Palz zu Bredder. So wern Seschemihle in de Palz oft ach als Bordmihle bezaischned.
Tinkerbell-Effekt
Mim Tinkerbell-Éfägd määnd ma dass wenn viel Laid an was bschdimmdäs glaabe, dass des donn a bassiere duud, nuur wail die Laid dr glaabe.
Zapfen (Botanik)
E Hutzel is di Frucht vumne Noodlbååm. Im Westpälzische sescht ma Hutzel f, plural Hutzle, im Vorder- un Kurpälzische Sproochraum Butzel f, plural Butzle, im Saapälzische Biebelche n, plural Biebelcher. Zahlreische onnere Bezeischnunge sin eweso gebraichlich.
Bordschnitter
In de Ferschdezait sin Seschemihle vun de Landesherre in Erbpacht vergewwe werre. So hodd zum Baispiel de Benedict Meissler vun de Hilster Seschmihl berischd, sie hed an de Graf vun Hanau-Lischdebersch pro Johr 15 Gulde zu zahle ghabt un zusätzlisch dem soi Holz billischer schnaide misse. Grundlach war en verginschdische Prais vun em Grosche un zweld Lemberscher Penning fer e drei Zoll dicki Diel.
Oberhergheim
Owerherge (franzesisch Oberhergheim, daitsch Oberhergheim) isch e franzesische Gemää im Département Haut-Rhin (Owwaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Zapfen (Botanik)
Bodanik
Die Hutzle endwiggle sich aus'm waibliche Blietestond un endhalld uff de Schubbe die Some.
Oberhergheim
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Steinbach am Glan
Schdääbach (amtlich Steinbach am Glan) is ä Dorf met 890 Innwohner.
Oberhergheim
Geografie
Owerherge licht 25 km vun Mìlhüüse uf 344 m NN.
Zapfen (Botanik)
Bodanik
E Charagderisdisches Meakmol vun Noodlholzbääm sin die im raife Zustond veholzde Hutzlschuppe. Mer dud zwische Deckschuppe, Fruchdschuppe unn Someschuppe unnerschaide. Die Hutzle sitze in unnerschiedlicher Wais on de Zwaiche vun de vaschiedne Noodlbääm. Bei de Tonn stehe se uffrechd, bei de Fichd hänge se un bei de Schwazzkiefer stehe se waagrechd vun de Zweiche ab.
Bordschnitter
Noch de franzesische Besetzung sinn im ledschde Jahrzehnt vum 18. Jahrhunnert Grundzinsbarkait und Mihlebann uffghowe worre. Des hat en Ufschwung vun dem Hondwerk ausgelest. In de Akte vum Triftamt Neistadt von 1830 bis 1870 sin ca. 40 Seschemihle verzaischned. Haidzutach sind die Pälzer Seschewerke, 1972 gabs noch 53 Betriewe, mit Strom betriewwe.
Zapfen (Botanik)
Bodanik
Monche Zabbe, ebbe bei de Tonn, falle in de Zaid vun de Someraif ausenonner, sodass mer uff'm Borrem kää gonze Hutzle meh finnd. Bei onnere Noodlhelzer falle die Hutzle als Gonzes vum Baam, wie bei de Fichd unn Kiefer. Dodevor hen die Hutzle awwer om Baam ehr Schubbe g'effend, um die Some ze endlosse. Bei viele Noodlholzbääm effne sich dodezu die Deckschuppe bei truggener Wittrung un schließe sich widder bei hehrer Lufdfaichtichkääd.
Bordschnitter
Quelle
Roland Paul: Von alten Berufen im Pfälzer Wald, in Michael Geiger, Günter Preuß, Karl-Heinz Rothenberger: ''Der Pfälzerwald. Porträt einer Landschaft'', Seiten 242,243, Verlag Pfälzische Landeskunde, Landau in der Pfalz 1987, ISBN 3-9801147-1-6
Zapfen (Botanik)
Bezeischnunge im Pälzer Schbroochgebiet
Außer de zwee weid verbreidte Nåme Hutzel un Butzel gibt-s noch e gånzi Reih weidare regionale odder lokale Bezeischnunge. Die sin im Folgende im Plural (Mehrzahl) uffgfiehrt. En großer Deil devu sin urschbringlisch Wärder fär Hausdiere.
Steinbach am Glan
Laach
Schdääbach is gut 30 Kilometer vun Lautre weg, im Kräs Kusel. In nem Saidedal vum Glan laihts ganns am Enn uff ungefähr 300 Meter. De Name kommd wohl vun im Bach laihende Stää.
Oberhergheim
Gschicht
Owerherge isch im Johr 768 zum easchte Mol gnennt worre.
Steinbach am Glan
Gschischd un Daade
Es Dorf is 1355 es erschde mol in ner Urkund uffgeschrieb wor. Frieja war in Schdääbach ä drittel vun de Lait jiddisch. Domols hats ach noch die Diamandeschlaifer un die Kohlegrub gebb. Die Grub war die letschd, wu noch in ganz Rhoilond-Palz uff war, bis 1959. Haisschedachs dun die Lait wannere in de schänne Wald, un gucke sich in de wunnerscheen Weschdpalz um. Im Wald zwische Schdääbach un Beerschborn is ä Naturfreundehaus. Es gebt aah noch meh Wannerwesche, wie der ins Horebachdahl. Dort is ä wunnerschä Plätzje, met Waiher und Buchewäldscher. Ach Käschdele gebts dert. Die nähschd Audobahnufffahrt is in Minschwiller, des wu gud 5 km weg is. Veel Lait wo in Schdääbach wohne schaffe in Lautre odder in Humborch.
Zapfen (Botanik)
Bezeischnunge im Pälzer Schbroochgebiet
Mid Rufe wie „hutz-hutz“, „butzel“, „gutz(-gutz)“, „wutz-wutz“ odder „huß(-huß)“ dud ma di Sai ålogge odder verscheische. Selle Wärder werre aa als liewevolle Nåme fä di Sai verwendt. Moug is im Odewald e Bezeischnung fä e Muddersau (in da nerdlische Nordpalz heeßt-s Moog). Folgende Wärder kumme also vun Nåme fär di Sai:
Oberhergheim
Verwaltung
vun Owerherge isch. Owerherge gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Owerherge gheat zum Owerrhaialemannisch.
Niederschäffolsheim
Nìderschafelse (franzesisch Niederschaeffolsheim, daitsch Niederschäffolsheim) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Nìderschafelse isch. Nìderschafelse gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Nìderschafelse gheat zum Owerrhaialemannisch.
Zapfen (Botanik)
Bezeischnunge im Pälzer Schbroochgebiet
„Bibi“ un „bibib“ sin weit verbreidte Rufe fär zum Hinggl ålogge. Di Verklänerungsforme vun „Bib-“ sin liewevolle Nåme fä di Hinggl un vor allem fä ihr Kigge. Vun Nåme fär di Hinggl kumme folgende Bezeischnunge:
Niederschäffolsheim
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Zapfen (Botanik)
Bezeischnunge im Pälzer Schbroochgebiet
Vun Schoof un Beck:
Vun Katze:
Vun Frischt:
Noch eme Geraisch:
Tinkerbell-Effekt
Gegedail vum Tinkerbell-Éfägd
Wann dadursch dass viel Laid an was glaabe, des wodr se glaabe graad ned mehr bassierd oda wääniga, dann schbrischda ma vum Gegedailische Tinkerbell-Éfägd. Baischbiel dodefir sinn:
Zapfen (Botanik)
Bezeischnunge im Pälzer Schbroochgebiet
Zwee weidare Bezeischnunge sin:
Wann di Baumaat mit Kien- odder Kune- ågewwe is, zum Beischbiel bei Kienhahne, Kunebeckle, Kunebummer, handelt sisch-s um Forle (Kiefare). Wann-s Danne- heeßt, känne duajschaus aa Forle gemänt soi. Da Kannevalsveroi vun Aschbach im Odewald nennd sisch "Di Hussmouge".
Hutzel (vun verhutzle) is gleischzeidisch e weit verbreids Word fär gedädde Biare.
Bischholz
Bìscholz (franzesisch Bischholtz, daitsch Bischholz) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Bìscholz isch. Bìscholz gheat zum Kommunalvaband.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Amnéville
Amnéville (Patois Stolem, daitsch Stahlheim) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Geografie
Amnéville licht im Dal vun de Orne, rund 15 Kilometer sidlich vun Thionville uf re Heh zwische 157 un 366 m iwam Meeresspiechel. Zu de Gmmäänd gheat ach de Ortsdääl Malancourt La Montagne (daitsch Malandshofen), zeh Kilometer weschtlich vun de Stadt.
Gschicht
Amnéville isch zum easchte Mol gnennt worre im Johr 1075 als Amerellivilla. 1766 isch d Gemää zu Frankraich kumme. 1973 isch d Gemää Malancourt La Montagne zu Amnéville aigemändt worre.
Verwaltung
vun Amnéville isch. Amnéville gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Amnéville gheat zum Lorrain.
Noisseville
Noisseville (daitsch Noisseville) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
Amnéville
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Noisseville
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Noisseville isch. Noisseville gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Noisseville gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Dörrenbach
Derrebach (amtlich Dörrenbach) isch e glennes Dorf in Näh vun Bärschzawere un iwwa dausend Joa ald.
Laach
Derrebach liehd in Näh vun Bärschzawere, genaugenumme so ugfeer zwä Kilomeder ewegg, ään Kilomeda weschdlisch vun de siedliche Woischdrooß un siedweschdlisch vun Bärschzawere. S liecht imme Dahl, wod nimmie waiderfahre kannschd. Awwer duschd dai Audo abstelle und geschd ä bissel spaziere.
S Derfl
S is a arrisch schäänes Derfel. Die Hauptstrooß hat viel alde Fachwerhaiser unn es gibt e scheenes Renaisance-Fachwerkrothaus, was mer gesänne hawe solld. Dann gibts do aach noch ä aldi Wehrkerch mit Mauere drumerum, die ä Simultankärch isch, werd also vun de Kadoligge wie vun de Prodeschdande zamme genutzt. Far Fremde oder Lait, die s Derfel nit kennen, gibbds aach a Fierung durch de Ort.
Drumerum
Ums Derfel erum isch alles voller Keschde. Im Herbscht fallen weche dem immer die Gäälfiesler iwwe Derrebach her und dun Keschde sammele. De Hausberch vun Derrebach is de Schdeffelsberch. Der hat ä Aussichtsdurm druff, kannsche die Trebbe hochlaafe und dann vun owwe runner gugge. Wenns Wedder gut is, kammer ganz schaeh wait gugge, die Gäälfiesler sogar, je nohdem wosse her sinn, bis hääm. Newerm Schdeffelsberch isch de Kolmere met ner kleene Kabell, äm Kraizgang und än kläne Kalvariebärch. Dort sin jedes Johr an Vadderdach und a sunscht Wallfarde, es gibt ä Goddesdienscht und was zu Ässe un ze Dringge. Vorm Derfel lichen die Wingert, wie de Derrebacher Wonneberg, die jedes Johr än guder Woi hervorbringe. Wemmer dann aach genuch rumgeloffe isch, kammer dann de Woi in ääm vun dänne Reschdaurands dringge oder glaich baim Winzer prowiere und dann mitnemme.
Kuldur
Die Derrebacher, ma nennd se aach die Esel, hänn ern äächene Theaderverain, der an de Eselsbiehn iwwers Johr immer widder luschdische Stigger schpielt, die mer sich agugge solld. Ma saacht aach, es wär s Dornreesel vun de Palz. Uff jede Fall werd jedes Johr a Dornreesel gekreent, was dann es Derfel iwwerall bresendieert und aach sunscht immer debai isch. Die Derrebacher faiern gärn und gut. An de Derrebacher Kerb gibds sogar a Umzuch. Die Kerb isch noch richdich original, mit Kerweredd, so wie sichs gheerd. Wichdich zu erwähne isch aach noch es Faierwehrfeschd, jedes Johr mit der Löllbacher Dorschdlöscher zu Gaschd. In de ledschde Johre isch aach noch e Waihnachtmarkt dezukumme. Do kannschde noch korz vor knabb Geschengge kääfe. Viel Kurgäschd kumme um sich met dem beschde Gliehwain zu kuriere um wirrer gsund se wärre. Aach wenn de Nachtwächter gsunge hat, und die Laid sollen schloofe gehe, isch dann noch lang kää Ruh.
Gschichd
Die ärschd Ärwähnung dadiad uf 992. 1992 hän se er dausendjehrisches Beschdehe gfaiert.
Niedersulzbach (Unterelsass)
Nìdersulzbàch (franzesisch Niedersoultzbach, daitsch Niedersulzbach) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Nìdersulzbàch isch. Nìdersulzbàch gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Nìdersulzbàch gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fischmarkt (Speyer)
miniatur|x150px|rechts|[[Stadtbefestigung (Speyer)|Schbaimara Schdaddbfeschdischung oam Fischmaagd, vun Ling'gs: Lauwadoa, Salzdoa. Lauwatuam, Gouache von Christian Georg Schütz 1760]] miniatur|x150px|rechts|S'Kudschahaus De Fischmaagd  (gschriwwe Fischmarkt) in Schbaija ischn Bladz midde inde Schbaimara Aldschdadd. Uffm Bladz hodds ä paa Haise, wu unna Denkmolschudz schdeje dun. De Fischmaagd isch haidn scheene Bladz, wus Zendrum vum jäalische Schbaimara Aldschdaddfeschd isch.
Glääni Gschischd
Inde siebzischa Joa hoddma die domols runnakummene Haisa oam Fischmaagd grindlisch widda heag'rischd un donn 1982 nochn Brunne middm Schdelzefisch vum Landauwa Kindschla Stefan Forler hiegschdeld. De Brunne eainnad onde Schdond vunde Fischa, wu do ä im Schbeedmiddlalda Zaid gschaffd kabd hawen. Glaisch wiesawie ischde gläänare Holzmaagd, wu die oihaimische Hasepielazunfd unn oannare do s'Holz gschdabeld hawwen. De Maagd wead schun 1290 als „forum piscium“ eawäänd. De Woogbach fliesd do glaich inde Neh newedroa endloang.
Gerd Dudenhöffer
miniatur|De Gerd Dudenhöffer De Gerd Dudenhöffer (* 13. Oktober 1949 in Betschbach, hochd. Bexbach,  Saarlann) is e daitsche Kabaretischt aus em Saarlann. Sai bekannteschte Bihne- un Filmfigur is de Heinz Becker.
Leewe un Wärk
In Minge hodda 66/69 Grafig un Disain schdudiad un donn hodda 71 bis 81 als Grafika gschaffd, dodevun 5 Joa selbschdännich. Ab 77 hodda donn gonz uf soi Kabbared gsedzd. De Gerd Dudeheefa is vahajad un Vadda vun zwää Kinna, äm Buu un äm Meed.
1984 waara Co-Moderadoa vum Jürche vunde Lipp in So isses un said 85 machda dorsch gonz Daidschlond mid soine aischn Progamme. Said 92 hodda zudäm segs Schdaffle vunde Familie Hainz Begga als TV-Serie gebrung, noodäm daßa außa So isses voahea schun oinische aonnan TV-Uftridd ghad hod.
Elsenheim
Else (franzesisch Elsenheim, daitsch Elsenheim) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Else isch. Else gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Else gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Er ist wieder da
Er ist wieder da (hochdaitsch fir Er is wida do) is des Erschdlingswerk vum Timur Vermes. Der Roman is 2012 im Eichborn-Verlag a.schiene. Im Buuch geehts dodrum, dass de Adolf Hilter am 30. Auguschd 2011 in Berlin uffwache duud und nedd weeß warum. Des Buuch is satirisch zu betrachte.
Inhald
Adolf Hilter, der Fihrer vum Daitsche Raisch wachd inmidde vun Berlin newaäm Bolzplatz uff unn hodd ke Erinnerung wie er dort higekumme is. Er freet sisch zuerscht in welsch guuda Verfassung Berlin is, wunnadd sisch awa dass niemand uff da Schdrooß ihn erkennd oda ihm Reschbeggt zollt. Anschdadd vum von ihm erwaddedde Räschbeggd oda Ehrfurschd griggda nur schiefe Bligge vun de Laid. Baim ärschbeschde Kiosk wo er finne konn schnabbd'a sisch Zaidunge unn brischd oomäschdisch Zamme als uff alle Zaidunge 's Daadum vum 30. Auguschd 2011 siehd. Der Kioskb'sitza kimmerd sisch um de bewussdloose Hitler unn is vellisch begaischdadd vum Hitlers scheinbaara gschbielda Eschdhaid als Hitler, wail'a dengdd, dass der Hitler nur änn Schauschbiela wäär. Der Kioskbsitza is so begaischdadd vum Hitler als schauschbielerisches Talent, dass er ihm in saim Kiosk Obdachd gewährt und ihm vaschbrischd dass er ihm Laid vorstellt bai denne er mit saina Numma a.waide konn. Ä baar Daach spääda kumme zwee vun da Agentur "Flashlight" vorbai. Hitler schwadroniert mit dääne iwwa de Polefeldzug. Die zwee määne dass des feschd aige.iibte Komedii is unn wolle deem Hitler e Stell biede unn miede deem Hitler uff die Koschde vun ihra Agentur änn Hotelzimmer.
Neuer Wein
Naie, aach Rauscha, Waiße, Fedawaise oor Bizzla nennd mer ä naie Woi, där wu nuch nid fäddisch is, des heesd es is kää Moschd mea, awwee aach nuch kää Woi.
Schemie
Bai de Moschdvagärung duud die Heef den Draubezucka im Moschd zu Alko'ol un CO2 vagääre un sisch dodebai vamehre. Won de Woi fäddisch is, wädda gfildäd, bis koi Heef mea drin is. De Moschd schmeggd sea guud, de Woi nuch viel bessa un jedi Zwischeschduuf is aach sea guud drinkbaa. Nor, daß do hald nuch die Heef drin is un die sedzd ihrne Vagärung aach im Vadauungsdragd fódd, unnerschdidzd vun de Mischsoirebagderie - weh däm Durischd, där wu des ned wääß!
Im Prizip komma jede Naie guud dringe, awwe mehaschd wärn ned graad die allerbeschde ausgschengd, boim Naie fallds ned so uff un'n guude Woi bringd schbeda hall duch mea oi.
Broisch
Iwwlischawais eßma zum Naie nuch an guude Zwiwwlkuche. In viele Öddscha gäbds egschdra Naie-Feschde or'r Zwiwwlkuche-Feschde, awwee mer muß gaaned dódruf wadde, än guude Naie griehd mer bai jedm Winza, mär solld närn Bhälda midbringe, wu mer soo zumache konn, doß närs CO2 enaus konn, awwee kää Naie.
Anekdode
Kimmd ä Móó guud óókhaidäd hääm un soi Fraa meschdn ausschänne. Sääda:
"Bischde wol ruuisch! Duu hosch misch doch Baischde gschiggd!"
"Baischde? Bis nóó Middanachd??? Duu Saugriwwl, Du schlächda!!!"
"Welle Buuß?"
"Ai wu de Parra mär uffgäwwe hod! Drai Lidda Naie!!!"
Mark Forster
Herkunft und Persenlisches
Marc Forster isch in Winnweiler ufgewachse un hod soi Hoimatdorf als behaglisch, ländlisch mit sehr schenem Charakder bschriwwe. Awwer da mer dort ke Karriere als Sänger mache kennt, wer er hald noch Berlin gonge. Soi Mudder schdammt aus Warschau. Berlin meent er, wer ach grad uffm halwe Wesch zwische Winnweiler und Warschau.
Mitte Zwanzisch hot er e Pilscherreis uf em Jakobswesch gemacht. Dodezu hot er erklärt: "Man fängt an, über Dinge nachzudenken, von denen man nicht weiß, dass sie in einem stecken. Ich bin zu der Erkenntnis gekommen, dass es wichtig ist, auch mal das Tempo rauszunehmen. Und nicht nur stur aufs Ziel zulaufen." (uff Pälzisch: Ma fongt on, iwwer Dinge nochzudenke, vun denne ma net weeß, dass se in ehm stecke. Isch bin zu de Erkenntnis kumme, dass es wischdisch is, mols Tempo rauszunemme. Un ned nur schdur uffs Ziel loszulaafe.)
Arbeitsweis
Forster hot sisch Klavierschpiele selbschd beigebrocht. Fers dischde vun soine Songs braucht er, so verzähld ers, viel Zait. Im Onschluss ans Dischde schpield er uffm Klavier e Melodie, die ihm zum Song oifallt un die er dann uffm Compjuder abgspaischerd. Mit geschriewene Note schaffd er nämlisch ned. Im Schdudio veroint er dann Melodie un Text. Fer aischene Songs braischd er efach viel Zait, deswesche het es vier Johr gedauert, bis es zwetee Album rauskumme isch.
Zusammeerwet un Freundschaft mit Sido
Baim Schraiwe on soim Lied Au Revoir wünschde Mark Forster sisch, dass die zwett Zail in dem Song en Rapper iwwernemme kennt. Zufällisch war er Gaschd in ennere Sendung, die vun Charlotte Engelhardt moderiert worre isch. Die isch die Ehefraa vum Sido und hot ihm verzehlt, dass der de Song "Auf dem Weg" vum Forster oft im Audo here tet und gern e Lied mit ihm uffnemme dät. Forster hott des als Ritterschlach empfunne und mit Telefonnummer, wu ihm die Charlotte gewwe hot, soford ongerufe. Am End hot dann Sido bai zwee Lieder zusamme midm Mark Forster gesunge, nämlisch Au Revoir un Einer dieser Steine. Seither ded se e tiefi Freundschaft verbinne.
Quelle
Harald Stein: ''Live Interview: Mit Sido befreundet - Musiker Mark Forster ist ein echter Pfälzer. Auch ohne Castingshow zum Erfolg.'' in Durchblick vom 13. Juni 2014, Seite 8
Bissert (Unterelsass)
Bìssert (franzesisch Bissert, daitsch Bissert) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Der Rabe (Poe)
De Krabb (The Raven) vunn Schrifdschdella Edgar Allan Poe iss ääns vunn de bekanndeschde omerikonische Gedischde.
Bissert (Unterelsass)
Verwaltung
vun Bìssert isch. Bìssert gheat zum Kommunalvaband.
Biblis
Biwwels (odder aa Biwlis) is ä klääni Ordschafd im Krais Bergschdrooß im Siede vun Hesse. Iwwerreschjonal beriemd isses vor allem wegger saim Adomkraftwerg worre.
Friedelsheim
Frelsem (amtlich Friedelsheim) is ä Woibaudorf inde Värbandsgmää Wachnm im Londgrääs Derkem mid 1.468 Oiwuhner. De Ord lihd ande A 650 un gruppiad sisch um soi Bursch (Ruin).
Jury (Moselle)
Jury (daitsch Giringen) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
Biblis
Geografischie Laach
Biwwels liecht in de Owwerrhoinisch Diefewene im Weschde vum Odewald zwische Dammschdadt im Norde unn Mannem im Siede. Biwwels liecht an de Weschnitz, wu in de Rhoi fließd. Im Weschde vun Biwlis licht de Rhoi.
Friedelsheim
Gschischd
Erschdmalig erwähnd worre isch Frelsem am 24. Juni 770
Bissert (Unterelsass)
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Bìssert gheat zum Rhaifränkisch.
Biblis
Nachbagemoinde
Biwlis grenzt im Norde an Groß-Rohre unn Gernshm, im Oschde an Åhause, im Siede an Birschdad und Låmbade unn im Weschde an die Schdadt Woms.
Der Rabe (Poe)
Inhald
Es geht do drin umm en Monn, demm soi Geliebde nomens Lenor' gschdorwe iss unn der Vergesse suchd boim Läse vunn seldene, alde Bischer. Äämol nachds, wie er schunn faschd boim Oischloofe iss, heerd er ä Kloppe on de Deer unn zuerschd denkt er, daß dess e Zaische vunn de Lenor' soi kennt, awwer donn schiebt ers uffs Kaminfaier unn die Vorheng, wu sisch beweeschen. Wie er die Deer uffmachd, iss niemond do unn ersch nochem zwädden Kloppe merkt er, daß er sisch doch nett gedaischt hott, wail'n Krabb ins Zimmer gfloche kummt unn sisch uff die Pallas-Bischd iwwer de Deer setzt.
Niedersteinbach (Unterelsass)
Nìderstanbach (franzesisch Niedersteinbach, daitsch Niedersteinbach) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Elsass.
Bissert (Unterelsass)
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Ebertsheim
Geografie
Ewwerdsem unn soin Ordsdail Rodebach liesche im Lainingerlond im Norde vum Londkrais Derkem. Dorsch de Ord fließe de Aisbach, de Seldebach unn de Rodebach.
Friedelsheim
Bolidig
De Gemainderad bschdehd aus 16 Midgliedern unn henn en ehreamdlische Birgamaischda als Vorsidz. Sidzvertailung im 2009 gewählde Gemainderad:
Ebertsheim
Geografie
Nachbarorde, im Uhrzaigersinn, im Norde oogfonge: Laudersem, Quirnem, Merdese, Grinnschdadt, Tiefedhal, Hettrum, Aiseberg und Kerzene.
Niedersteinbach (Unterelsass)
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Friedelsheim
Wärdschafd unn Infraschdruggdur
Frelsem iss dorsch die Bunnesaudobåån 650 ans iwwerreschionale Schrooßenedz ogschlosse. Rischdung Derkem fihrd die Bunnesschdrooß 37. Dorsch die Rhoi-Haadtbåån iss de Ord an de Schieneveakea ogschlosse.
Ebertsheim
Relischione
Im Joor 2007 sinn 49,5% evangeelisch unn 27,6% kadolisch. De Reschd iss konfessionlos gwessd odda hot zu ner onnere Relischion kehrd.
Jussy (Moselle)
Jussy (daitsch Jussingen) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
Niedersteinbach (Unterelsass)
Verwaltung
vun Nìderstanbach isch. Nìderstanbach gheat zum Kommunalvaband.
Definition
Ä Definidzion ( vum ladainische: definitio „Abgrenzung“, zammegfiichd aus de „(von etw.) herab/ weg“ und finis „Grenz“)is ä grundsädzlischi Fäslechunge vun Begriffe wie zB. "Oin Meeda is de 40.000-schde Dääl vum Äquador" odda "Än Schdärn is än Himmelsköba, där wu ufgrund vun soinere thermonukleare Aise.reagdzione selwad Lichd ausschdrahle duud".
Jury (Moselle)
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Biblis
Nachbagemoinde
Biwwels beschdeht aus de Ortsdeele Biwwels, Norde unn Waddene.
Jussy (Moselle)
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Ebertsheim
Bsunneres
Die pennsylvanisch-deitsch Zeidung Hiwwe wie Driwwe iss im Johr 1997 in Ewwerdsem gegrindt un bis 2000 im Ort rausgewwe worre.
Ilvesheim
Ilwese (amtlich Ilvesheim) iss ä Gemaind im Rhoi-Negger-Krais im nordwesdlische Bade-Wirddeberg unn hot ball 9.000 Oiwuhner. Ilwese iss en Wohnord, die maischde schaffe nedd do, sonnern im õõgrenzende Monnem. De Ord isch net zu verwexle mid de Gemaind Ilwesem bai Landach.
Jussy (Moselle)
Verwaltung
vun Jussy isch. Jussy gheat zum Kommunalvaband.
Biblis
Gschischd
Biwwels is im Johr 836 zum erschde Mol in ännere Urkund als „Bibifloz“ (vun aldhochdeitsch bifliozan, umfließe, uf di Weschnitz bezoore) erwähnt worre. Vun 1461 bis 1623 war die ganz Geschnd an die Palz verpfänd unn wurd noch de Reformazjon brodestannisch unn dodenooch widda kadolisch. Im Draißischjährische Krieg is de Ord ä paar mol kabudd gemacht worre. 1803 is de Ord zu hessisch worre.
Jury (Moselle)
Verwaltung
vun Jury isch. Jury gheat zum Kommunalvaband.
Ilvesheim
Gschischd
Des erschdemol urkundlisch erwähnd worre iss de Ord im Johr 766 in ere Schenggungsurkund vum Kloschder Lorsch als Ulvinisheim unn hot johrhunnerdelong zur Kurpalz kehrd. Frieher waa Ilwese vor allem e Fischerdorf. Bis 1932 waa aa de Duwag-Åbau un di Herschdellung vun Zigarre vun Bedaidung.
Jussy (Moselle)
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Jussy gheat zum Lorrain.
Ilvesheim
Laach
De greeschd Dääl vun Ilvese liechd uff ener Insel, die in de 1920-er Johr endschdanne isch, wie mer e Neggerschling mid em Bau vum Neggerkanal abgschnidde hot. Di Neggerschling konnt sisch dodrufhie widder nadierlisch endwiggle un is hait Nadurschutzgebiet. De hegschde Pungd vun de Gemaagung is en Reschd vun ere Sanddien, de 102 Meder hoche Atzlbuggl.
Jussy (Moselle)
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Bischweiler
Bìschwiller (franzesisch Bischwiller, daitsch Bischweiler) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Elsass.
Der Rabe (Poe)
Inhald
De Monn froocht de Krabb noch soim Nome unn do kräschzt der „Nimmermehr“, was den Monn gonz rotlos macht. Wie er sisch grad selberschd oiredt, soi Lenor' zu vergesse, gebbt der Vochel nochemol des „Nimmermehr“ vunn sisch und dodruffhi schdellt de Monn noch e paar Frooche: Ob soi Seelequale besser wern odder ob er soi Lenor' widder treffe deed, awwer die Ondword iss immer die glaisch.
Niedersteinbach (Unterelsass)
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Nìderstanbach gheat zum Owerrhaialemannisch.
Der Rabe (Poe)
Inhald
Jetztert werd de Monn ganz eppeldenzisch unn kraischd den Krabb oo, er soll sisch fortmache. Awwer der blaibt uff de Pallas-Bischd hocke unn werft soin Schadde dauerhafd uff den Monn unn aa dem soi Seel ...
Bischweiler
Verwaltung
De Biachamääschterin vun Bìschwiller isch. Bìschwiller gheat zum Kommunalvaband.
Niedersteinbach (Unterelsass)
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Der Rabe (Poe)
Inhald
De Edgar Allan Poe hodd zeh Johr onn dem Gedicht g'schaffd und es war soin greegschde Erfolsch. Zuerschd erschiene iss es 1845 in de American Review in New York. Iwwersetzd worre iss es in alle meeschlische Sprooche, unner annerem aa 1891 als Der Krab in Pennsylvanisch-Daitsch vunn em Henry Lee Fischer (1822–1909). Dess war en Lehrer unn Räschdsoowald, wu in soinere Fraizait noch viel onnere pennsylvanisch-daitsche Gedichte gschriwwe hot. Uff sellare Fassung beruht aa di pälzisch Version do.
Tegschd
De Krabb
Middernachd wars unn schaurisch, Isch war furschbaar mied unn traurisch Iwwer viel so alde Bischer Voll vunn gonz fergessner Lehr; Un ich hab so halwer g'schlummert - Hot's uff ä'mol so gebummert - So wie's macht wonn's bissel dunnert - Daß es rappelt on de Dheer; „'S isch en B'sucher,“ saach isch zu mer Selwert, - „Kloppt an moinre Deer - Des iss alles was isch heer.“
Un so wie ich misch erinner', War's so oofongs in em Winner, Un ä jeder gliehend Zinner werft soin Schadde uff em Flur; Unn isch hab gewinnscht 's weer moorsche, Awer do war nix zu boorsche Aus de Bischer – nix wie Sorsche - Sorsche for moi lieb Lenor'; Ach, dasse noch bai mer weer! Die Engel henn se g'nennt Lenor' - jetz isse nomelos fer immermehr.
Awwer jetzterd faß ich's Herze - Denk, isch will des Ding abkerze - Saach isch „Alder“ oder „Aldi“ Isch konn des Kloppe net ferschteh. Awwer ich war schwer im Kopp, unn Wie du bischt so kumme kloppe - Hett mer kenne Hoor ausroppe, Wonn isch's so hett kenne schtoppe - Grad des Kloppe, unn net meh“ Donn mach ich die Dheer uff, wait - Do war nix als Dungkelhaid.
Jury (Moselle)
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Jury gheat zum Lorrain.
Tenteling
Tenteling (daitsch Tentelingen) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
Bischweiler
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Bìschwiller gheat zum Owerrhaialemannisch.
Tenteling
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Bischweiler
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Tenteling
Verwaltung
vun Tenteling isch. Tenteling gheat zum Kommunalvaband.
Jury (Moselle)
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Tenteling
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Tenteling gheat zum Rhaifränkisch.
Ilvesheim
Bauwäjge
Ilweshäm besidzd en Schloss, wu ä Schul fer Blinde unn Sehbehinnerde mid Innernad iss. De Zendralbau isch 1700 erbaud worre. Im 18. Johrhunnad sin noch Saidefliggl dezukumme. Fä di Schul hot ma 1904 noch ein dridde Fliggl drågebaud.
Tenteling
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Ilvesheim
Bauwäjge
Di kadolisch Sångd-Peders-Käjsch isch 1790 endschdånne, di efånggelisch 1803, wärd hait allerdings als Gemaindebiblothek benitzt. Di nai efånggelisch Madin-Ludder-Käjsch hot ma 1964 gebaud.
Oirischdunge
Ilwese hot e Gemaindebiblothek, e Hallebad un des Freibad iss seid 2018 geschlosse !
Feschde
Di Ilwesemer Inslkerwe is immer am värde Auguschdwocheend. Jewails am ärschde Wocheend im Juni wärd des Insl-Fischerfeschd gfaierd.
De Ilwesemer Insl-Cup is e wischdisches Turnier fä di åiropäisch Fußball-A-Jugend.
Der Rabe (Poe)
Tegschd
Dief unn Dungkelhaid geguggd, Unn ich habb geglaabt es schpuckt; Gezwaifelt haww isch, halb gedräämd Wie isch habb's noch nie zuvor; Nie so schtill als wie es jetz war, Nie so dunkel als es jetz war, Un dess äänzisch Wort wu g'schwätzt war, War's gepischpert Wort, „Lenor'“ Hab's gepischpert un net mää; Un des Echo lais, „Lenor'“ Haww isch g'heert, un des allää.
Ilvesheim
Ilwesemer Fischernache
Seid 1982 verleiht de Bund vun de Selbschdännische Ilwese di Auszaischnung "Ilwesemer Fischernache" an Persänlischkaide iwwer fuchzisch Johr, wu sisch in Ilwese bsunnas verdiend gemacht hawwe.
Der Rabe (Poe)
Tegschd
Donn war's widder schdill unn schdumm, Doch, so g'schwindt ich dreh' misch rum, Haww isch's widder heere kloppe, Bissel lauter wie zuvor; Sag ich zu mer selwert, „O, Ebbes kloppt am Fenschter do, Awer halt emol bai Jo! Isch geh d'ra un vissidir; Brav, mai Herz, isch hab die Kunscht, Daifelsdreck unn Hexeschmier“ - 'S war de Wind unn garnix sunscht!
Ilvesheim
Pattnaord
Said 1994 is di frånzesisch Gemaind Chécy, wu um di 7500 Oiwuhner hot un siwwe Kilomeder sideschdlisch vun Orleans liggt, Pattnaord vun Ilwese.
Der Rabe (Poe)
Tegschd
Näggschdens, mach ich uf de Laade, Bringd's nix, dhut's doch aa känn Schade! Unn zum Fenschder noi gedappt Kummt so'n alter schwarzer Krabb! Saachd kää Wort – net mol „wie geht's?“ Net „was maggschd?“ un net „wie schtet's?“ Gar net zaudrig und net bleed, Hockt sich uff moi Kammerdeer - Uff ä Bild, dort in de Heeh - Grad dort uff de Schtuwwedeer, Hockt de Vochel, un net meh.
Diebling
Diebling (daitsch Dieblingen) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
Der Rabe (Poe)
Tegschd
Doch, so rädselhafde Sache henn mich halwer lache mache; Hockt er dort als wie en Parre, Iwwer moiner Schtuwwedeer; Saach isch, „alter schwarzer, g'schorner, In de alde Zait geborner - Was wääß isch vellaischd, valorner - 'S wunndert mich so arrisch sehr, Wer du bischt, wu kummscht du heer? Saach mer, saach mer, wie du hääscht; Saachd de Vochel, „Nimmermehr.“
Ilvesheim
Bolidig
De jetzische Bäajamaischda is de bardailose Andreas Metz.
Diebling
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Der Rabe (Poe)
Tegschd
Gonz erschdaunt war isch zu heere So en Vochel mir so lehre; Doch die Antwort in dem mään isch, War ned graad so e großi Lehr, Unn en jeder konn's beleesche Das noch kenner so en Seesche Emol g'hatt hot uff soi Weesche - So enn Vochel – so e Ehr - Vochel oder Dier uff Bilder, iwwer soiner Schtuwwedeer, Mittem Nome „Nimmermehr!“
Ilvesheim
Änzlnochwais
Kadegorie:Gemeinde in Bade-Wirddeberg
Diebling
Verwaltung
vun Diebling isch. Diebling gheat zum Kommunalvaband.
Der Rabe (Poe)
Tegschd
Hockt er awwer, dort allänisch Saachd mer awwer, doch so wänisch Grad ä Wort, als wonn soi Seel' In dem Wort verboorsche weer! Unn er saachd kä onner Wort - Schtumm, unn schtimmlos hockt er dort; Saach isch, „monsche Fraind sinn fort, Unn sie kummen nimmie heer; Unn bis Moorsche gehschd du aa, Wie die Hoffnung unn die Ehr,“ Saachd de Vochel „Nimmermehr.“
Diebling
Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Diebling gheat zum Rhaifränkisch.
Der Rabe (Poe)
Tegschd
Un ich hab mich frisch verwunnert Iwwer so e dunk'li Antwort; „Ohne Zwaifel, was er preddischd,“ Saach isch, „isch soi ganzi Lehr, Die er vunn soim Määschder g'lernt hot, Den e Uuglick, v'laicht, erzernt hot - Valorni Frucht wu er geerndt hot, Bis soi Kummerlascht so schweer war, Un soi Trauerlied un Lehr war, 'S melancholisch, arg unn schweer, Nimmermehr', ach, nimmermehr!“
Diebling
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Der Rabe (Poe)
Tegschd
Denk isch, du witt mich bedriehsche Mit so schwarze Vochelsliehsche; 'S hot misch g'lächeld, unn isch hock misch Vor denn Vochel onn die Deer; Hock misch uff e Sommetkisse, Uff enn Schduhl – so hawwisch misse - Denk ich, doch, jetz will isch's wisse Meh vun dere Vochels-Lehr - Was der grimmisch, schrecklich Vochel Wu mer prophezait doheer, Määnd do mit soim „Nimmermehr.“
Wunner als un roth baizaite, Was des Ding meschd forbedaite, Wail soi helle, schwarze Aache Henn moi Herz gerihrt so sehr; Des, un meh meschd isch doch wisse Schwaischend hock isch uff moim Kisse - Allunruhisch war moi G'wisse, Wail die Helling schtrahlt, ung'fähr, Nimmer iwwer die Begleeding Wu so wie isch effders heer, Sie geruuht hot, nimmermehr.
Donn hot's g'schaint als wonn die Luft Schweerer weer unn sieß mit Duft; Unn isch heer gonz laise Trappe Kumme uffem Deppisch heer; „Uuglicksmensch'“ haww isch gekrische, „Faule Fisch sinn do dezwische, Ruh! ach Ruh!“ haww isch gekrische, „Unn fergess se immermehr! Drink, ach drink en guude Troppe, Unn fergess se immermehr!“ Kraischt de Vochel „Nimmermehr!“
Falsch Prophet, du ohne Zwaifel, Uuglicksvochel odder Daifel, Misch zu plooche unn zu quäle - Wu zum Daifel kummscht du her? Warum dhuscht du mich besuche? Was hoscht du bai mir zu suche? Witt mich in die Hell verfluche? Mit doim ew'sche „nimmermehr“? Saach mer's, odder geh vummer - Odder du grigschd Hexeschmeer! Saachd de Vochel, „Nimmermehr!“
Falsch Prophet, unn alles beeses Was du bischt, de Daifel wees es; Bai demm Himmelsbloo, do owwe - Allem gut, un schlechts, - ich schweer - „Wegg mit all so Uuglicksmensche,“ Kraisch isch - „weck mit Foorschd unn Bonge - Ruh! ach Ruh! - kennd mer se doch erlonge - Un fergess die Trauer schweer - Drink, ach, drink en guude Troppe, Unn fergess se immermehr!“ Kraischd de Vochel, „Nimmermehr!“
Jetz will isch der ebbes saache - „Naus mit dir du Uuglicksklaache - Mach disch widder z'rick in's Wedder Un des Hellehunde Heer; Loss zurick kää schwarzi Fedder - Liegschd als wie des Dunnerwedder - Fliesch zu doine falsche Gedder, Vunn dort iwwer moinre Deer; Nemm doin Schnawwel aus moim Herz - Isch schieß disch mit moim alde G'wehr!“ Saachd de Vochel, „Nimmermehr!“
Unn der Ketzer isch net g'floche - Hockt als noch so schwarz dort owwe, Uff dem Pallasbildel dort - Grad dort iwwer moiner Deer; Unn soi schwarze Aache, sehn isch, Unn die Lompehelling, schtreemisch, Schmaißt ihrn Schadde um mich heer, Unn moi Seel, for aus dem Schadde, Wu so schwebt do um misch heer, Heebt sisch nimmer, NIMMERMEHR.
Quell
Pennsylvania German verse: an anthology of representative selections in the dialect popularly known as Pennsylvania Dutch with an introduction by Harry Hess Reichard Norristown, Pa.: Pennsylvania German society, 1940 (Pennsylvania-German Society: Proceedings and addresses 48,2) (S. 68-70). Henry Lee Fischer (Iwwersetzung): Der Krab uf Archive.org.
Websaide
Sachgrubb:Text Pälzisch
Aktie
Agdsjä sinn dailsschain, wo ä Firma verkaafe konn um sisch Geld zu bschaffe. S'bsunnare an de Agdsä is, dass der wo die Agdsjä kaafd ned wie bai onnere Wertbabiere wo e Firma ausgewwe konn, nur änn Glaibischa is sunnann änn Middbesitza an da Firma wärdd. Wemmas Bilanzteschnisch bedrachde duud, is der Unnaschied der, dassma die Geldainahme dursch Agdsjä.ausgaab als Grundkabidaal (Aige.kabidaal) reschne konn, unn doodursch ä heehjeri Aigekabidaalkwood hawwe konn, als wie midd der Ausgaab vun onnere Wertbabiere, wo ma als Fremdkabidaal sehe muss. Die Aigekabidaalkwood is wischdisch, dass ääm Banke Geld laije.
In Daitschlond wärre Unnanehme, wo ihr Grundkabidaal middels Agdsjä bschaffe, als Agdsjä.gsellschafde (AG) oda als Kommanditgsellschafd uf Aktien (KGaA) bzaischned.
Gsetzlischi Definidsjn
Noochm daitsche Agsdjä.gsetz is Ä Agdsä
Webpeidsch
Sachgrubb:Wertbabier
Concepción
Concepción is e Stadt in Chile. Ugfähr 216.000 Lait wohne in Concepción unn es hot e Fläch vun 221,6 km².
Norroy-le-Veneur
Norroy-le-Veneur (daitsch Norringen) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Norroy-le-Veneur gheat zum Lorrain.
Fußnote
Sachgrubb:Ortschafte (Moselle)
Hessische Dialekte
Unner Hessische Dialegde (Hessisch) verschdeht ma di meischde innerhalb vun da hessische Landesgrenz gschbrochene Dialegde. Die ghere zum Middeldeitsche un zu de Fränggische Mundaade. Nerdlisch un wesdlisch vun Kassl werd schun Niederdeitsch geredt.
Zur Zuordnung innerhalb vun de Fränggische Dialegde gibts zwee verschiedene Uffassunge. Vun mansche Dialegdologe werre alle hessische Dialegde zum Rhoifränggische gereschend, zu demm noch des Pälzische un des estlische Lothringische ghere. Annare Schbroochforscher zähle bloß des Sidhessische dezu. Di drei hessische Mundaade im engare Sinn, Middel-, Ost- un Niederhessisch, bilde dann innerhalb vum Fränggische e eigene Region, agrenzend ans Middel- beziehungsweis Mosel-, s Rhoi- un s Ostfränggische.
Abgrenzung
Des Hessische loßt sisch vun de benochbade Schbroochraim duasch folgende Merkmole unnerscheide:
Als Unnerscheidung zum Pälzische hot ma frieher di Linje zwische fest (hessisch) un fescht (pälzisch) genumme. Demm folge heit nimmi alle Schbroochforscher. Vum Sidhessische iwwers Kurpälzische zum Sidfränggische werd des „p“ allmählisch immer weider durschs „pf“ ersedzt, je noch da Schdellung im Wort un noch de benochbade Laude.
Di Iwwergäng vum Hessische ins Pälzische, ins Thiringische un ins Ostfränggische sin fließend.
Oideilung
Im Wesendlische loßt sisch des Hessische in vier Dialegdregione oideile: Nieder-, Ost-, Middel- un Sidhessisch.
Sidhessisch
Friedrich Stoltze (1884): Die Wacht am Rhei
<poem style="margin-left: 2em; font-style: italic"> Die Wacht am Rhei, – merr hat kää Ruh, Merr heert se alsfort brille. Merr wisse’s ja, zum Deiwel zu, Un ääch um Gotteswille.
Heint Nacht um Zwelf ehrscht schlaf ich ei, Da stolpern Zwää voriwer Un brille laut die Wacht am Rhei, So daß ich uffwach driwer.
Ich haw en ääch mein Dank gezollt: Halt’s Maul! un laßt mich schlafe! Wacht ihr am Rhei so viel derr wollt, In Frankfort laßt mich schlafe!
(Frankforderisch)
Middelhessisch
Peter Geibel (1895): Mein schinste Gruß dr Wearreraa! (erschdi Schdroof) <poem style="margin-left: 2em; font-style: italic"> Di Wearreraa, su schih gelähje, Meat Wiß ean Wahld, meat Doahl ean Hih, Die Wearreraa meat all ihrm Sähje, Meat Frücht ean Obst, meat Mensch ean Vieh - Däi läiw ich üwer alle Moaße Meat ihrer Luoft ean meat ihrm Wih; Si eaß m’r suh ohs Herz gewoase Wäi uf d’r ganze Welt nix mih.
(Wedderaaer Mundaat)
Osthessisch
Seste net dee Säu im Goadde (Volgslied)
Bläsheim
Blaase (franzesisch Blaesheim, daitsch Bläsheim) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Hessische Dialekte
Osthessisch
<poem style="margin-left: 2em; font-style: italic"> Seste net dee Säu im Goadde Be se widder wöhle Be se grosse Lecher groobe in de gaale Rööbe Spitz ge bei und biss se in de Bei des se es Verrecke greeche de verbeinste Säu!
Bläsheim
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Blaase isch. Blaase gheat zum Kommunalvaband.
Hessische Dialekte
Niederhessisch
Heinrich Jonas (1902): Oh Mensch, dhu dinne Augen uff (erschdi Schdroof)
Bläsheim
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Blaase gheat zum Owerrhaialemannisch.
Hessische Dialekte
Niederhessisch
<poem style="margin-left: 2em; font-style: italic"> Driffd dich en hardes Mißgeschicke Un 's geht dä flehden aller Mudh, Un krich'st d'n Grembel sadd un dicke Un best 's dä selwerd nitt mehr gud: Oh Menschenkend, do dhu nuhrd glich De Augen uff – guck imme dich! Dann werschd de seh'n un mußd dä sa'n, Daß – hier Lumben, do in Hännschen – An ährem Päckchen väle Menschen Noch väle schwerer honn ze dra'n. Dodrimme hängk d'n Kobb nuhrd nitt, Noh desser – kimmd 'ne ann're Zitt.
Bläsheim
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Hessische Dialekte
Niederhessisch
(Kasselänerisch)
Solbach
Solbàch (franzesisch Solbach, daitsch Solbach) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Verwaltung
vun Solbàch isch. Solbàch gheat zum Kommunalvaband.
Dialekt
De elsässisch Dialekt vun Solbàch gheat zum Owerrhaialemannisch.
Fußnote
Sachgrubb:Ort (Bas-Rhin)
Ancerville (Moselle)
Ancerville (daitsch Anserweiler) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).
D Gemää gheat zum im Arrondissement.
Alliierte
Die Alliierte worn en Zusammmeschluss vunn republikanische unn monarchistische Staate im Erschte unn im Zwotte Weltkrieg. Gekämpft häwwe se im Erschte Weltkrieg gäie die Mittelmächt unn im Zwodde gäie die Achsemächt.
Ancerville (Moselle)
Geografie
Ancerville licht 18 Kilometer sideschtlich vun Metz an de Nied uf re Heh zwische 202 un 314 m iwam Meeresspiechel.
Bitschhoffen
Bìtschoffe (franzesisch Bitschhoffen, daitsch Bitschhoffen) isch e franzesische Gemää im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Rechion Grand Est (bis 2015 Elsass).
Ancerville (Moselle)
Verwaltung
vun Ancerville isch. Ancerville gheat zum Kommunalvaband.