cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Portal:Alit
Karing Kapampangan likas nang tutu ing pangailig da king pamagdalit. Iti mayayakit ultimung karing simpling pamiakit da ring mibabarkadng kayanakan angga na karing maragulan a pusiunan antimo karing kasalan, kapiestan at karing aldo ning pamangampania neng panaun ning eleksiun. Y Fr. Benavente (bayu ya mete aniang 1709) asulat na deng minunang Kapampangan atin lang kakantang ausan dang Marungay at Dalit. Ing Marungay metung ya kanung dramatik at kakanta de kanita kabang mamagse la o atin pamikasaya king metung a pusiunan Kapampangan. Keti ing metung yang magkanta kabang deng dakal ilang makibat ketang estribillo o refrain. Kabang ing matuang Dalit naman yang lultong mas malalam. Deng kakanta da ring makatua kanita aliua mud eng mengayaus a dalit nunge deng dakal pang porma da ring obrang makapoesia. Kayabe keti deng mengaltong baiung porma menga-debelop antimo deng Poesiang-Pangkasalesayan, Kuentung Poesia at Kantang Ukbu. Kabang deng mayayaus a foksong o kantang-balen kanita kayabe lang pane deng ausan dang basultu, pulosa, sapatia, katlu, arana at aliua pa. Deti deng dalit a mikakanta king miayaliuang datang at panaun ning pamikatagun. Dakal karing pulusador ing maralas tamung akakit karing miayaliuang piestang balen at bariu pati na karing mangalating katipunan antimong bertdey o kasalan. Kasalungsungan, dakal pa rin naman karing pulusador at taladalit Kapampangan deng mararamdam karing miayayaliuang pamitipuntipun, kareti panimunan nalang Rodolfo “Totoy Bato” Laxamana, Pusoy 2 (Rico J. Dizon at Osias “Monching” Basilio), Ruth David, Bong Manalo, Ruperto “Ruth” Lobo, Renie “Diwata” Salor, Marita Hipolito-Sundiam, deng mikaputul a David (Danilo “Totoy” at Daniel), Sarah Del Mundo-Miranda, Rose Orata-Villegas, Gloria Panlilio-Manalo, Renato “Renie” M. Reyes. Ing pamagbayu ning porma at ing masanting na naman pamibage ning musikang Kapampangan king kantang pop megsilbing dalan mu rin ing pamanyikat da ring kontemporaring taladalit o singer na akakit tamu karing konsiertu o king T.V. kayabe la ri Rico J. Puno, Nannette Inventor, Mon David, Sharon Cuneta, Bobby Gonzales, Elizabeth Ramsey, Helen Gamboa, Cherry Gil at Fides Cuyugan Asencio. Mapilan karing listaan da ring komposer di Loue Ocampo, at di Andy Alviz, Ressie Guanlao at Marcos Nulud ning sisikat ngening ArtiSta.Rita, deng Laxamana Brothers (Joe “Jolax” at Jesus) at itang meangubieng Carlito “Carling” Calma na metung mu naman a gitarista na tikianan nang Oscar “Oca” L. Esguerra. Ing pianistang Y Cecille Licad metung a pang-world class ing kayabe da ri Lea Salonga, Janine Desiderio at Allan “APL” Pineda ning grupung Black- Eyed Peas deng sikat internasional. Akalinguan ta neman uari Y Fred Panopio, ing megpausu king “Leon Guerrero” at “Tatlung Baraha’ nang Lito Lapid at “Pitung Gatang” nang FPJ at Nora Aunor. Siempre ali la pailakuan deng kayanakan a sisikat ngeni di Jimmy Bondoc, Sarah Geronimo, Eric Santos, Raymond Manalo, Jolina Magdangal, Ciara Sotto, Yasmien Kurdi, Antonette Taus. Karing bandang memanyikat kanita kayabe ya ing Whitelies (dating Strainage band na meg-tsampion ketang nasional a pakontes a mala-Bon Jovi kanita) at ing Green Department.
Diomedes Maturan
I Diomedes Maturan (1941–2002) metung yang artistang Kapampángan ibat king Negros Occidental a linage king Botika sa baryo (1960) ampo king Tawag ng tanghalan. Mete ya i Maturan aniang Abril 7, 2002 uli ning ataque king pusu king edad a 61.
Sinikat ya uli ning pamaniambut na king sikat a ligligan pamagcantang "Tawag Ng Tanghalan" nung nu ne quinta ing "Rose Tattoo".
Armenia
Armenia (Armenian:, Hayastan, , Hayq), ing taganang aus da ing Republika ning Armenia, metung yang makakandadung bulubundkin a bangsa king Mauling Caucasus (Transcaucasus), sepu ning Turkey king albugan, Georgia king pangulu, Azerbaijan king aslagan, at Iran at ing Nakhichevan exclave ning Azerbaijan king mauli. Ing Armenia kayanib ya kareng Council ning Europe at ing Commonwealth ding Independent States.
Freddie Mercury
I Freddie Mercury (mibait yang Farrokh Bulsara (Gujarati: ફ્રારુક બુલ્સારા), 5 Setiembre 1946 – 24 Noviembre 1991) metung yang musiquerong Britanico, a pikabaluan dili antimong manimunang talacanta (lead vocalist) ampong talasulat canta ning bandang rock a Queen. Mekilala ya antimong makuleng lalage king entablado ampo king kayang mayupayang siuala o bosis a maki lapad (range) a apat a octave. Antimong talasulat canta, dakal ya sinulat a hit para king Queen, kayabe la reng "Bohemian Rhapsody", "Killer Queen", "Somebody to Love", "Don't Stop Me Now", "Crazy Little Thing Called Love" ampong "We Are the Champions". Bukud king obra na kayabe ya ing Queen, maki carrera yang solo, at sinulat ya kareng hits antimong reng "Barcelona", "I Was Born to Love You" ampong "Living on My Own". Pamisan-misan, migsilbi ya muring producer ampong bisitang musiquero o guest musician (piano o vocals) para kareng aliuang lalage. Mete ya king bronchopneumonia a menibat king AIDS, aniang 24 Noviembre 1991, metung mung aldo kaibat nang pepabalung másakit ya kaniti.
Metung yang Parsi a mibait king Zanzibar i Mercury, at meragul ya karin ampo king India anggang libutad ning kayang panga teen-ager, at sasabian dang ya ing "mumunang Asianong rock star ning Britania". Aniang 2006, pinili ne ning Time Asiang metung kareng peka ma-influenciang Asianong bayani ning milabas a anam a pulung banua, at bobotu re pa murin a metung kareng maragul o mapiang diling talacanta king kasalesayan ning pangmaldang musica o popular music. Aniang 2005, agpang king pamagbotu o poll a tinikdo ning Blender ampo ning MTV2 i Mercury ing binotu rang maragul diling lalaking talacanta ning mabilug a panaun. Kanitang 2009, agpang king pamagbotung penibalan ning Classic Rock ya ing binotu rang mapiang diling talacantang rock ning mabilug a panaun. Aniang 2008, pinili de reng talapatuntun ning Rolling Stone, kalabing walu ya (18) king tala o listaan da reng dinalan a pekamapiang talacanta ning mabilug a panaun. Agpang king Allmusic i Mercury ing "one of the most dynamic and charismatic frontmen in rock history."
References
Notation done in Scientific Pitch, and thus is written one octave lower than what is displayed here.
Canaman
Ing Balen ning Canaman pang4 yang klasing balen king lalawigan ning Camarines Sur, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Canaman atin yang 24 a barangay.
Nangong
Ing Nangong metung yang lakanbalen king lalawigan ning Hebei king pangulu ning Maldang Republika ning Tsina. Panibalan ne ning lakanbalen a kadaneng prefecture (prefecture-level city) ning Xingtai.
Maki populasyun yang 82,500 ing lakanbalen anyang 2005.
Harana/Valle de Arana
Ing Harana/Valle de Arana metung yang balen king lalawigan ning Álava, king Basque Bangsa, pangulung Espanya. Ing balena tin yang apat a villages o barrio:
San Vicente, Ilocos Sur
Ing San Vicente pang4 yang klasing balen king lalawigan ning Ilocos Sur, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing San Vicente atin yang 7ng barangay.
Piñan
Ing Piñan pang4 yang klasing balen king lalawigan ning Zamboanga del Norte, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Piñan atin yang 22ng barangay.
Dapitan
Ing Lakanbalen ning Dapitan pang2 yang klasing lakanbalen king lalawigan ning Zamboanga del Norte, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Dapitan Lakanbalen atin yang 50ng barangay.
Barcelona (lalawigan)
Ing Barcelona metung yang lalawigan ning aslagan Espanya, king kalibudatan ning autonomous community ning Catalonia. Ding kayang sepung lalawigan ilapin deng Tarragona, Lleida, at Girona, at ning Mediterranean Dyat Malat.
Ing kayang tungku iyapin ing Barcelona. Mga 5,350,000 a katau makatuknang la keng lalawigan (2006), nung nu 1,593,075 makatuknang la keng balen ning Barcelona.
Deng aliwang balen at lakanbalen a kayabe keng lalawigan ning Barcelona ilapin deng L'Hospitalet de Llobregat, Badalona, Cerdanyola del Vallès, Martorell, Mataró, Granollers, Sabadell, Terrassa, Sitges, Igualada, Vic, Manresa, Berga.
Laen ya rin Tala da reng balen ning Barcelona.
Ing lalawigan bubuu ya kareng makatuking comarques:
Santa
Ing Santa pang4 yang klasing balen king lalawigan ning Ilocos Sur, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Santa atin yang 26 a barangay.
Ding Comuni ning Lalawigan ning Messina
Ing tutuki iya ing tala da ring 108 comuni na ning Lalawigan ning Messina, Sicily, king Italy.
Marsu 7
Ing Marsu 7 ya ing pang 66 a aldo ning banua keng Gregorian Calendariu. Atin pang 299 aldong (300 king laktong banua) makatagan king banua, kaibat na ning aldong aini.
Suglung Palwal
Marsu 6 - Marsu 8 - Pebreru 7 - Abril 7-- Tala da ngan deng aldo
Deng Aldo
Dipolog
Ing Lakanbalen ning Dipolog pang2 yang klasing lakanbalen king lalawigan ning Zamboanga del Norte, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Enele Sopoaga
I Enele Sosene Sopoaga (mibait 10 Febrero 1956 ) metung yang diplomatiku ampong pulitikung Tuvaluan a miyalal king Parlamento king pangkabilugan a alalan ning 2010. Migsilbi yang kadwang pun ministru (deputy prime minister) ampong Ministru ning Pisasabyang Panglual and (Minister for Foreign Affairs), Kapatulugan (Environment) ampong Obra (Labour) sinaglung kapamahalan nang Pun Ministru Maatia Toafa manibat Setiembre to Diciembre 2010. Kaibat ning e migtagumpeng tangkang maging pun ministru anyang Diciembre 2010 (a maki suporta nang Toafa), megi yang pekapun ning Oposisyun king kapamahalan nang Pun Ministru Willy Telavi. Megi yang pansamantalang Pun Ministru anyang 1 Agosto 2013 kaibat ning pangalako nang Telavi kapamilatan nang Gobernador Heneral, uli ning krisis pampulitika. Metung a yaldo kaibat na niti, anyang 2 Agosto 2013, binotu neng ilako ning oposisyun ing kapamahalan nang Telavi king no confidence vote. Kaibat na niti, mika alalan para king bayung pun ministru ning Tuvalu, at i Sopoaga ing sinambut a maki 8 botu laban kareng 4. Sinumpa ya anyang 5 Agosto 2013, at lelangan ne ing kayang ministry ita muring aldong ita.
Qian'an, Hebei
Ing Qian'an metung yang lakanbalen king pangulu aslagan nang dake ning lalawigan ning Hebei, a atyu king pangulu nang dake ning Maldang Republika ning Tsina. Atyu king lalam ning pamanibala ning Lakanbalen ning Tangshan.
Klasismu
Ing klasismu ya ing negatíbung panimanman at mismung diskriminasion kontra karing úrîng sosial a aliwâ king sarílî.
King kawatásan
"Kulumparit" (2005) ya ing títulu ning metung karing poema king amánung Kapampángan ning talasúlat a Filipínung i Renato Alzadón tungkul king malamaríne (Mimosa pudica).
Ibat king anak ku, kakilala kune Dikut-Kulumparit o Malamarine; Pikakasaman yang dikut king marangle Uling masuksuk ka kabud dilpakan me.
Inya makanian deng pamaligtad yamut Ampon sisilaban kaibat ning papalut; Talagang imbut da ding tau king Laut Ing patdan de lahi ing Marok a Dikut.
Inyang dagul nakung munta Amerika Ing Marok a Dikut ikit keng misan pa; Dapot ene dikut.....! Ing lawe da kaya Metung a tanaman.... malagung Sampaga!
Karin ya king siduan king Marmol nang Pasu Ninu man manakit pupurian de lagu; Pemalayawan deng "Malambut a Pusu" Kasi, tagkilan me, magtikum yang duku.
Ining Kulumparit o Malamarine Tin yang Guintung Aral king kekatamung bie; Ining kasaman dang sukal a metunggue Sampaga ya palang maulagang bague.
Eme pakalati yang taung kalulu Agyang Kulumparit ya mu king lawe mu; Pota nung akua yung mikit pasibayu Sampaga ya pala......Marangal yang tau!
Panínap
Ing panínap metung yang susesion da ring imáhen, idea, emosion at sensasiong kadalásang imboluntáriung lulual king ísip kábang tutudtud.
King kawatásan
"Bandi Ra Ka king Kakung Paninap" (1987) ing títulu ning isa karing poema king amánung Kapampángan ning talasúlat a Filipínung i Renato Alzadón. Ing tutuki ya ing rebisiong 2005 ning autor.
King misan a bengi maniaman ku tudtud Detang anino ta linto nala kabud; Karing kekaldan mo ikatang mibukud Mipalsintang tapat, wagas, at makatud; Arapan ning altar kata siniklaud Sinumpang matalik king lagyu ning lugud; Bagting na ning sintang kekata mibuklud, Kamatayan ya man, aline apatlud.
King misan a bengi kakung teguimpanan Ing ati kata mo busal ding tanaman; At lalam nang sinag ning masalang bulan Sinumpa ka kaku, sinumpa ku naman. Maglua tang pengakung nung dunutan da man Ding mal tang pengari butul ta at laman; Dapot itang sintang karelang titulan E malyaring mate king kapilan paman.
Misan peninap kung king Eden a mula Aku mo ing Adan, ikamo ing Eva; Magmain kata mo karetang lilung da Ding myaliwang dutung, berdi, at mabunga; Ayup lang daralit babo ra ding sanga Begayan ding batis siping ding sampaga; Paniatang ning silim ing Guinu tipa ya Sasalubung katang pupuring sasamba.
Rosa, kasampat na! Agyang paninap mu Mika atin katang pisugue pangaku; Pablasang kanitang eku pa dinayu Pagnasan kung ikang kakung akasuyu; At maniwala kang ika at ikamu Ing apalsintan ning mabilug kung pusu; Dapot numan anti lugud kung milalu Keni ya misimpan, king kilub ning salu.
Kanita maselan, sutil ing panaun Kapitna ning bie ku ati ne king aun; King balang penandit eku mipaindatun Tatamban ku wari king lablab ning pugun; At ing kasakitan ning bie susun-susun Anti kung mamusan dusa at pagmalun; Inia arapan mu makanian kung memun Banakung dumayung manaliwang gabun.
At kabang mamun ku tikis keng kinimkim King kakdug kung salu pamagnasang sakim; Pamikawani ta kanian ke asimsim Agta nang mapait ning malsintang lijim. Kabang lalon ke yang banuang mali-malim, Peka-pangaku kung wagas at taimtim Ing lugud ku keka eya mangulimlim Angga king ing bie ku takpan ning sisilim.
Ngening ing aldo ku malale neng lalbug At malimadmad na sinag nang tatabug; Dapat sa king diwa mimin nong melabug Pingalip nang simpan nining salung kakdug. Dapot angga ngeni makinang yang bubug Ing panaguimpan kung ikang maguing irug; Ing amlat nang paldas ning bigung panirug King marimlang aun kagum keng mabaldug
Nung pagumasdan me yang e mipaindatun King pader a batu mamaltuk a alun; Makanian ing sintang bigu ning panaun Maibug neng gabakan yang salung mamalun; Kalupa ning bining mikutkut, metambun. Maspak yang manasit lunto babo gabun. Makanian ing sintang mipase king napun King paninap muman pilit nang babangun.
Caramoan
Deng Barangay
Ing Caramoan atin yang 49 a barangays.
Ding Commune ning Creuse a departamentu
Ing tutuki ila reng tala da reng 260 a communes na ning Creuse départamentu king France.
Ray Bradbury
I Ray Douglas Bradbury (Agosto 22, 1920 – Junio 5, 2012) metung yang Americanung talasulat king fantasy, horror, science fiction, ampong mysterio writer. Pekakilala ya king kayang nobelang dystopian a Fahrenheit 451 (1953), ampo reng kayang makuyad a salitang (short stories) science fiction mitipun king The Martian Chronicles (1950) ampo king The Illustrated Man (1951). I Bradbury ing metung kareng pekasikat ampong matas kabilyan a talasulat a Americanu ning science fiction ampong aliwang uri ning speculative fiction anyang kadwang pulung siglu. Dakal kareng obra na ing miyalis king telebisyon ampong pelikula.
Katy Perry
I Katheryn Elizabeth Hudson (mibait Oktubri 25, 1984 king Santa Barbara, California), kebaluan ya anti mung Katy Perry, metung yang artista, talakanta ampong kompositor king Estadus Unidus.
Masbate Lakanbalen
Ing Masbate Lakanbalen pang5  yang klasing lakanbalen king lalawigan ning Masbate, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Masbate Lakanbalen atin yang 34 a barangay.
• 2
Uladulad
Ing uladulad (Heliotropium indicum), a ausan dang Indian heliotrope king Ingles, metung yang tanaman a banwahan is an (annual) mabwak (hirsute) a maralas akakit a dikut kareng lugal a masukal o tutuknangan dang tau plant that is a common weed in waste places and (settled). Katutubu ya king Asia.
Rico J. Puno
I Enrico de Jesus Puno (mibait aniang Febrero 13, 1953), a mas kilala king lagiung Rico J. Puno, metung yang sikat a Filipinong talacantang pop ampong television host a tuturing dang metung kareng kanita pa manimunang talapagtaguyud ning musicang Filipino. Pepasikat na ing pamangamit king amanung Tagalug king kayang pamagcanta king ibat king Americang The Way We Were at aliwa pang cantang ibat kareng aliwang bangsa. Ausan de muring Rico J. ampong The Total Entertainer, i Puno is a talacantang sasamutanan nang biru ampong comedy ing kayang pamaglage king entablado. King salukuyan, a ing host ning pang-ugtung palageng variety a ing Pilipinas Win na Win kayabe la ri Rey Valera, Marco Sison ampong Nonoy Zuniga. Bukud king pamag host king telebision, ya murin ing Undersecretary of the Department of Interior and Local Government o DILG (Kaduang Kalihim ning Sakdalan ning Pisasabiang Panglub ampong Local a Kapamahalan).
Santa Cruz, Ilocos Sur
Ing Santa Cruz pang4 yang klasing balen king lalawigan ning Ilocos Sur, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Rico J. Puno
Actibu ya murin king politica i Puno. Aniang 1998, mialal yang Consejal o City Councilor ning Makati Lakanbalen ibat king mumunang distrito anggang miyari ing katlu na ampong tauling termino aniang 2007. Tinagal yang kaduang punbalen o vice mayor ning Makkati Lakanbalen aniang alalan ning 2010, oneng mesambut ya.
Santa Cruz, Ilocos Sur
Deng Barangay
Ing Santa Cruz atin yang is 49 a barangay.
Santa Catalina, Ilocos Sur
Ing Santa Catalina pang5 yang klasing balen king lalawigan ning Ilocos Sur, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Santa Catalina atin yang is 9 a barangay.
Marsu 8
Ing Marsu 8 ya ing pang 67 a aldo ning banua keng Gregorian Calendariu. Atin pang 298 aldong (299 king laktong banua) makatagan king banua, kaibat na ning aldong aini.
Suglung Palwal
Marsu 7 - Marsu 9 - Pebreru 8 - Abril 8-- Tala da ngan deng aldo
Naga Lakanbalen
Ing Lakanbalen ning Naga primera  yang klasing lakanbalen king lalawigan ning Camarines Sur, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Marsu 8
Suglung Palwal
Deng Aldo
Naga Lakanbalen
Deng Barangay
Ing Naga atin yang 27ng barangay.
Marsu 9
Ing Marsu 9 ya ing pang 68 a aldo ning banua keng Gregorian Calendariu. Atin pang 297 aldong (298 king laktong banua) makatagan king banua, kaibat na ning aldong aini.
Bayánî
Ing bayánî metung yang táung gera ya ing ordináriung modu ning bie at kadalásang miembru ning metung a sibilisasiong basádu king gera.
Naga Lakanbalen
Radyo
AM Stations
Bayánî
Úli na king influensia ning Tagálug, ing terminu ati yang konotasiun ning patriotismung sakrifikatoriu. Karing aduâng kásu, ing onor nesesáriu ya para king metung a túneng bayánî.
Marsu 9
Suglung Palwal
Marsu 8 - Marsu 9 - Pebreru 8 - Abril 8-- Tala da ngan deng aldo
Polanco
Ing Polanco pang3 yang klasing balen king lalawigan ning Zamboanga del Norte, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Marsu 9
Suglung Palwal
Deng Aldo
Bayánî
King kawatásan
"Ing Kakung Bayani" ing títulu ning isa karing poema king amánung Kapampángan ning talasúlat a Filipínung i Renato Alzadón.
Libu Syam a ralan Pitung Pulu’t Adua. Y Ferdinand Marcos atyu king upaya; Kabangis-bangisan nang Kumander Pusa! Ing Bunduk Dalaga, yang guewa nang kuta.
King panaun aita, nung atandanan yu, Mika-atin tamung eleksyon king baryu; Makasadya tanang mangi-atsang botu Dapot agyang metung alang kandidatu.
O’ ninu naman pin bisang manungkulan Timbutajil ka bie eka pa suswelduan; King balen ta mismu, eta apa-alian, Dakal nong pete ra karing mig- kapitan.
Mekabulad namu, apansinan taya Ing anak a Roldan, minuli ne pala; Meyari ne ata king pamag-aral na. Katandangan napa--- atme kamu lupa.
Oini ya ing dapat, ngata mung sinabi, Ala yapang baltik king mingatbang parti. Pisanmetung taya ing anak a ini! Yang meguing Kapitan ning baryu tang iti.
King pamanungkulan, linto yang magaling, Dakal ya apalto atmu pangasanting; Mebawas ing sindak, ing kaplas, at daing! Ing bayung pag-asa, sinlag yang maningning.
Makagyung sabian kung mika-kapayapan; Mika-pamanyulung king pamangabyayan; Inya kekatamung kayang sasakupan Tune yang bayani ing mal tang Kapitan!
Pablasang magaling yang administrador, Ngara ding memalen, dapat yang mag-Mayor. Ding aliwa ngara, maski Gobernador; Datang ing panaun, lumput yang Senador.
Ding taga-Dalaga aplit deng abitan Buri da king kilual ya maguing Kapitan; Nung maki-anib ka, ngara, king Kimutan, Kapitna ning Luzon agyu  tayang talnan!
Calauag
Ing Calauag pang2 yang klasing balen king lalawigan ning Quezon, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Bayánî
King kawatásan
Dening paka-patig talu malinggasu Patalnan deng baril lumaban ya kanu; Pane dang sasabian, karing anggang baryu, Bukud na na kanung alang BSDU.
Calauag
Deng Barangay
Ing Calauag atin yang 81ng a barangay.
Bayánî
King kawatásan
Dapot ining Roldan ere apatuki, Atin yang prinsipyung ali ra apakli; Ing kapanualan na, Ing Dios Ya ing Ari, Ya at Ya mu kabud ing tukian  na buri.
At misan a aldo mispak ing balita: Ing Kapitan Roldan kabud nya mewala; Ing bayani tamung pipandaman sala Mengari yang sulu a kabud na mipda!
King dalan, ding balang akasalubung ku Tutulu ing lua ra antimo ding kaku; Kiniak langan ata ding maldang memaryu King pangawala na ning mayap a tau.
Tauling ikit taya manabat yang saken Tiknangan ne ning dyip a mame king balen At pepasaken de. Paka baril la den! Ing eta mu balu nung kinua reng paten.
Dinatang ing Daun. Buri tayang yapa Batang pasalamat king mayap nang guewa. O’ ing kutkutan na nukarin ya kaya? Makananu tayang salangyan kandila?
Dinatang man itang Maligayang Pasku Eta maligaya pablasang alayu;. Karing Bayung Banua dakal nong mibayu! O’bat alayu pa ing Kapitan tamu?
Ngarang babie payul dening kayantabe: Eta ne panayan ban mipayapa ne! Ali ku ayamyam ing tutung mete ne Uling eta neman piglamayan bangke.
Balitanan yuku nung nukarin yaman, Mabie ya o mete bakeng adalawan; King baneng mituklip ing tauling bilungan Ning bie ning bayani, ing Kapitan Roldan.
Batália king Bangkúse
Ing Batália king Bangkúse metung yang labanan kontra karing Espaniol.
Pagadian
Ing Lakanbalen ning Pagadian primera yang klasing lakanbalen king lalawigan ning Zamboanga del Sur,  Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Jeff Bezos
I Jeffrey Preston "Jeff" Bezos (mibait Enero 12, 1964) metung yang Americanung negosyanti king Aptas o Internet (internet entrepreneur) ampong mamuhunan. Metung yang negosyanting pang-teknolohiya (technology entrepreneur) a manimuna papil king pamandagul ning e-commerce antimong talatátag ampong CEO ning Amazon.com, metung a negosyanti king Aptas (online merchant) a mamisaling librung ampong dakal a miayaliwang produktu. King lalam ning kayang pamang-giya, megi yang pekamaragul a mamisaling retailer king World Wide Web at manimunang apusan o modelu king pamamisali king Aptas. Anyang 2013, seli neng Bezos ing dyaryung The Washington Post.
Pagadian
Deng Barangay
Ing Pagadian Lakanbalen atin yang 54 a barangay.
Eslobakya
Ing Slovakia (makabang aske: Slovak Republica; Slovak: Slovensko, makabang aske Slovenská republika) metung yang kandadung bangsa king Kalibudtang Europa a atin populasyun a maigit limang yuta. Ing Slovak Republica atin yang sepu king Czech Republic at Austria king albugan, Poland king pangulu, Ukraine king aslagan at Hungary king mauli. Ing pekamaragul a lakanbalen iyapin ing kayang tungku, ing Bratislava. Ing Slovakia metung yang state a kayanib keng Pisanmetung a Europa.
Evolution
King biologia, ing ebolusyon ing prosesu nung nukarin manikwa lang kauryan (trait) deng populasyon da reng mabibye at pámana do reti kareng tutuking henerasyun o dai. I Jean-Baptiste Lamarck ing migmunikala (proposed) king metung kareng mumunang teorya ning ebolusyon anyang umpisa ning kalabingsyam a siglu (19th century). Inukul (speculate) nang deng tunggal-tunggal a organismu o lelangan (individual organisms) manikwa lang kauryan kabang mabye la, at pamana do reti kareng supling da. Agyang mipatunayan neng e tutu ing teoryang iti, miyapag ing pekamaulagang dake ning makabayung teorya ketang artikulung dang adwang Charles Darwin ampong Alfred Russell Wallace (1858), ampo ketang libru nang Darwin a The Origin of the Species (1859).
Agpang king teorya ning evolution kapamilatan ning natural selection a pepamunikala da ri Darwin at Wallace, malilyari ing evolution uling lalaganap ya ing metung a kauryan a makaragdag king pamikatagun (chance) a magparakal ya ing metung a mabibye, kapamilata’ning pamagmana, kareng tutuking dai o henerasyun. Makanyan murin, lumagad ya ing metung a kauryan a makabawas king pamikatagun a magparakal ya ing metung a mabibye. Kanitang dekadang 1930], menigobra la reng siyentipiku ba reng piyabe ing metuklas pasibayung teorya ning [[:en:heredity|puli – a pepamunikala nang Mendel – ampo ing natural selection nang Darwin, at milalang ya ing makabayung pamisanib ning teoryang ebolusyon, a metung kareng pekamaulagang (fundamental) teorya ning ciencia ning makabayung biologia. King makabayung pamisanib a iti, ing “ebolusyon” mangabaldugan yang pamanaliwa king pangalaganap (frequency) ning metung a allele kilub ning metung a gene pool kareng tuki-tuking henerasyun o dai.  Myayaliwa la reng kaparalanan a lunto ing pamanaliwang iti: natural selection, genetic drift o pamanaliwa king (gene flow) ning balangkas ning populasyun (population structure gene flow).
Teorya king ciencia
Atlu la reng manimuna nang aspetu ning teoryang nung nu ya makabasi ing makabayung pamisanib
mabibye.
Metung yang teorya ning ciencia ing makabayung pamisanib, kalupa da retang penibatan nang teoryang ibat kang Mendel ampong Darwin. Ing metung a teorya ning ciencia, anti neng salamin ning yatu (o metung a dake na niti). Manibat kaniti, malyaring gawang hypothesis a malyaring pabulanan o patutwan kapamilatan ning empirical observation. Nung paglalaweng anti kaniti, e la misasalungat ding katayang “teorya” (theory) ampong “katutwan” (fact), nun e anti mong mipaglibe o mipanablas (reciprocal) ing pamiugnayan da reti — alimbawa, metung a “katutwan” a matulid yang mabaldug papunta king libutad ning yatu ing metung a mansanas a nikbag ra king gabun, at ing “teorya” a mag-isplika kaniti, yapin ing salukuyan a teorya ning gravitation. Ing bayung pamisanib ing pekamasikan a teoryang mag-isplika king pamiyaliwa-liwa da reng mabibye ampong pamanalto da reng bayung uri da reng mabibye, at kilub ning ciencia ning biologia, lubusan na nong ayalilan deng minunang pamag-isplika king penibatan da reng uri da reng mabibye.
Ing penibatan (ancestry) da reng mabibye
Malyaring masabing metung ya penibatan ing metung a grupu da reng mabibye nung para-pareu la pipumpunan. Sasabyan ning theory of universal common descent ning biologia a ibat la king metung a pipumpunan o metung a gene pool kanitang minuna deng eganaganang mabibye king yatu.
Patune lang metung la mu penibatan deng eganaganang mabibye detang kauryan (traits) a atyu kareng eganagana kareti. Kanitang panaun nang Darwin, makabasi mu king pamagumasid kareng pamilupa ning pangabalangkas da reng mabibye, antimo itang deng ayup — agyang e la makasulapo — atin lang pakpak. Ngeni, mika masikan a pamipatune para king ebolusyon ibat king ciencia ning DNA genetics. Alimbawa, gagamit yang nucelic acid antimong genetic material (itang sangkap a magdala kareng kauryan anti ing itsura o kule tamu kareng tutuking henerasyun o dai). Deta muring adwang pulung amino acid ing gagamitan dang building block da reng protina. Metung ya mung genetic code ing genetic code a gagamitan da reng eganaganang mabibye (bukud mu kareng mangalagad a alimbawa) ba rong ilikas deng pamituki-tuki da reng nucleic acid papunta kareng protina. Uling antimong mikatagun ing pamamili kareng kauryan a reti, mapalyaring tanda ne ning metung la mu penibatan deng eganaganang mabibye itang pangkabilugan lang mayayakit deti.
abiogenesis — ing pamaglalang king bye manibat king sangkap a e mabye — a mangabaldugang misnang lagad ing pamaglalang ning bye ibat king kayalang-bye, o malilyari mu iti lalam da reng kabilyan a aliwang- aliwang kareng atyu king yatu tamu ngeni. Anti na mong sasabyan ning eksperimentung Miller-Urey a malilyari ing abiogenesis lalam ning kabilyan kanitang minunang panaun king yatu.
Uling misna yang lambat ing prosesu ning ebolusyun, kaylangan a matwa neng tutu ing yatu bang lunto ing e mu nanung pamiyaliwa-liwa at panga-komplikadu ning bye ngening panaun tamu; mapalyaring bilyun-bilyun neng banwa katwa. Makabage iti king katibayan ibat king geologia a migit-kumulang 4.6 neng bilyung banwa. Lon ya ing Timeline of evolution.) Kayabe king balu tamu tungkul king ebolusyun itang datos ibat kareng larangan ning geologia ampong planetary science. Babye lang impormasyun tungkul king kasalesayan ning Yatu ampo reng pamanaliwang bunga ning bye.  Dakal king impormasyun tungkul king Yatu kanitang minuna ing mewala uling kareng geological processes king pangalabas ning panaun.
Ing katibayan ibat king pangabalangkas da reng mabibye
Maulaga la reng fossil neng tatantyan tamu nung kapilan la linto reng myayaliwang lahi. Uling e karaniwang malilyari ing fossilization, a mangaylangang mangasyás a parti (antimo ing butul) at ing pangamate lele ning metung a lugal nung nukarin mititipun ing banlik, e kumpletu at malagad ing impormasyun a bibye na niti tungkul king ebolusyun ning bye. Malagad mu ing katibayan para kareng sadyang mabibyeng alang mangasyas a dake antimo reng kapsa, talukab, butul ampong ipan, pero ating ditak kaniti, alimbawa itang kareng microfossil o mangalatiktik a fossil ibat kanitang minuna pang panaun, ampo ing pamagi rang fossil deng kilkulan da reng minunang animal (ancient burrows) ampo reng ditak a mabibye kanitang mangalambut katawan.
Nanupata, ating katibayan tungkul kareng mabibye kanitang minunang panaun kareng fossil a mayayakit king mabilug a Yatu. Keraklan, malyari yang ulan ing katwa da reng fossil king kabilyan da at kauryan deng batu (geologic context) nung nu la meyakit; at ita mismung idad da malyari yang makwa kapamilata’ning radiometric dating. Kawangis do reng aliwang fossil deng mabibye ngeni, samantalang atin namang aliwang-aliwa. Gagamitan do reng fossil ba rang abalu nung kapilan ya linto ing metung a lahi, at gagamitan do reng transitional fossil ba rang ipakit ing pamisuglung o pamiugnayan da reng adwang lahi. Panigaralan da reng paleontologist ing ebolusyun, keraklan king kapamilatan ning pamanyuri kareng fossil.
Agpang king phylogeny o pamanigaral kareng species (uri da reng mabibye), malyari lang mika myayaliwang gamit deng dake ning katawan a milulupa pangabalangkas (similar internal organization). Malyaring mika vestigial organ a ditak o alang silbi king metung a mabibye, agyang malino ing kayang gamit kareng aliwa. Alimbawa la kareti deng wisdom teeth ampong appendix da reng tau.
Katibayan ibat king genetic sequence
Papakit ning metung a pamiyanti da reng genetic sequence da reng mabibye a mas milulupa la sequence deng mabibyeng mikanlapit basi king phylogeny kesa karetang mikandayu. Alimbawa, manga 1.2% ing pamiyaliwa (basi king substitution) ning neutral DNA sequence da reng tau kareng pekamalapit dang kamaganak, deng chimpanzee, 1.6% kareng gorilla [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstr act&list_uids=11170892], at 6.6% kareng baboon. Mituturing yang masikan (robust enough) a panyukad ing sequence comparison a malyari yang gamitan ba lang samasan deng pamagkamali king phylogenetic tree nung kulang la reng aliwang katibayan.
Atin pang karagdagang katibayan para king metung mung penibatan da reng mabibye ibat kareng genetic detritus (detang “basurang” gene) atni reng pseudogene, o rehiyon ning DNA a orthologous king metung a gene king aliwang klasing mabibye, dapot e no magagamit at anti lang taglus- taglus a mimina at mababawas (degeneration) [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstr act&list_uids=10833048].
Uling e la maglakwan fossil deng prosesung metaboliku, mararapat ing pamanyaliksik kareng pekamaulagang kaparalanan da reng cell kapamilatan ning pamiyanti (comparison) kareng lelangan a mabibye ngeni. Uling myayaliwa lang panaun mikawa-kawani deng lahi, malyari tamung abalu nung kapilan ya linto ing metung a prosesung metaboliku nung piyanti (o ikumpara) ta la reng kauryan da reng paliping (descendant) ibat king metung a pipumpunan (common ancestor).
Ing penibatan ning bye
Ditak mu ing balu tamu tungkul king pamagumpisa ning bye. Nanupata, atin lang pamilupa king kauryan deng eganaganang mabibye ngeni, kayabe no reng pamibalangkas ning cell (cellular structure) ampo ing genetic code. Para kareng keraklan kareng siyentipiko, mangabaldugan iting metung la mu pipumpunan deng eganaganang mabibye ngeni, at atyu no king pipumpunan a ita deng pekamaulagang prosesu ning cell. Nanupata, ala lang pamikasundu deng siyentipiku king pamisuglung-suglung da reng atlung domain ning bye, deng (Archea, Bacteria, at Eukaryota), o ing penibatan ning bye. Keraklan, makatutuk king pamangimut (behavior) da reng macromolecule, lalu na ing RNA, ampo kareng komplikadung sistema, deng tangkang manigaral king mumuna nang kasalesayan ning bye.
Ing kasalesayan ning bye
Agyang e malino ing penibatan ning bye, balu ta lang mayap deng aliwang maulagang milyari king kasalesayan ning bye. Malyari ta yang tukyan ing pamanalto ning photosynthesis a gagamit king oxygen (manga atlung bilyung banwa na ing milabas) ampo ing pamaniral ning atmosperang dakal oxygen (lipat ning “reducing” a atmospera) kapamilatan ning pamanalkus (formation) da reng depositu ning banded iron, at kaybat deng mangalutung sapin a gawa king iron oxide. Kaylangang dumalan king anti kaniti bayu mika aerobic en:cellular respiration, a paniwalan dang linto adwang bilyung banwa na ing milabas. Ketang milabasan a metung a bilyung banwa, linto la kareng kadayatan deng simpling tanaman at animal a multicellular (gawa king dakal a cell). E miglwat kaybat ning pamanalto da reng minunang animal, milyari ing Cambrian explosion (metung a panaun ning alang kapante at makapagmulala, dapot saguli mung, pamanalto da reng asnang karakal a uri da reng mabibye a mitatak kareng fossil ning Burgess shale), nung kapilan la milalang deng eganaganang balangkas ning katawan, o phylum, da reng mabibye ngeni; paniwalan dang ing pamanalto ning Box gene ing megi nang sangkan ning pamikatagung iti. Manga limang dalan a milyun (500 million) a banwa ing milabas, sekupan de reng tanaman ampong fungi ing gabun, at e miglwat, tikyan do reng en:arthropod ampo reng aliwang aniamal. Ini ing pigmulan ning pamanalkus (development) ning ecosystem king gabun a balu tamu ngeni.
Ing mutation
E na balung Darwin ing panibatan da ning pamanaliwa (variations) kareng indibidwal a mabibye, pero apansinan nang balamu mikatagun mu iti. Kalabas ning panaun, ing mutation ing tiru rang sangkan king keraklan kareti. Deng mutation, permanenti lang pamanaliwa king genetic material (keraklan ing DNA o RNA ning metung a cell. Malyari lang manibat king pamagkamali king pamangopya (copying error) king genetic material neng mararapat ing cell division, ampo king “pangabilad” king radiation, at kareng chemical, kareng virus, o malyaring sasaryan a lunto lalam ning pamanibala ning cell neng meiosis o hypermutation.  Kareng lelangan a multicellular, malyari lang uryan deng mutation kareng germline mutation, a malyaring mipamana kareng supling, ampo reng somatic mutation, a (nung e la sasaryan) keraklan mumuli king pangasira na palakad o pangamate ning cell, at malyari nang panibatan ning kanser.
Mágsilbi lang magdalang pamanaliwa kareng gene (genetic variation) deng mutation, a malyari nang impluwensyan ning natural selection (o mapalyaring ali; lon ya ing Neutral mutations). Ala lang epektu king tsansa o pamikatagun nang kumabye ning lelangan king kayang paligid deng neutral mutations, at malyari lang mitipun deti king pangalabas ning panaun.
Deng kaparalanan ning pamagmana (Mechanisms of inheritance)
Kanitang panaun nang Darwin, e la mikakasundu reng siyentipiku nung makananu lang amamana deng kauryan. Ngeni, yugne ta la reng kauryan a amamana (inherited traits) kareng makakawani (discrete) at lulwat (persistent) a bageng awsan dang gene, tuglung-tuglung kareng tela-gulis (linear) a molecule a awsan dang DNA. Lipat ning keraklan eksaktu ing pamamgopya kaniti, atin yang pamiyaliwa ing DNA ning balang metung a mabibye, at dadalan ya king prosesu ning pamanaliwa o mutation a ma-isplika king lalam. Nanupata, atin muring paralan ning pamagmana ning pamiyaliwang e makabasi king DNA. E miyayapektwan ing impormasyun kareng gene kareting prosesung deti, at keraklan, malyari lang ibalik king sadya (reversible). Epigenetic inheritance ing aus kareti, nung nu la kayabe deng alimbawang anti ing DNA methylation, prion, ampong structural inheritance. Taglus-taglus pa murin ing pamanyaliksik nung malyari kareti ing “specific heritable variation” antimong ablas kareng sinyal ibat king paligid. Nung ini pin ing mararapat, mapalyaring ating mapilang alimbawa ning ebolusyon a e na sakup ning karaniwan a balu tamung balangkas ning teorya nang Darwin, a lilisya king pamiugne kareng sinyal ibat king paligid ketang pamipalyari ning pamiyaliwang amamana (production of heritable variation).
Ating mapilan a sangkan a mamapektu king frequency da reng allele a atyu na. Uli da reng sangkan a reti, malyari lang mas marlas lunto deng mapilan a kauryan, kabang mabawas no man o taglus-taglus nong mawala detang aliwa. Atlu la reng balu tamung prosesung mamapektu king pamanatili ning metung a kauryan; o, bang lalung partikular, ing frequency na ning allele:
Ing natural selection
Ing natural selection ing pangabye (survive) pamiparakal uling king kapaligiran. Ing differential mortality ing kaugnayan ning dalas ning pangabye da reng lelangan king karelang idad a malyari nong mikasupling (reproductive age) Ing differential fertility ing pangkabilugan a ambag a amamana (total genetic contribution) king tutuking dai o henerasyun. Uli ning pekamaulaga nang papil (central role) ning natural selection king teorya ning ebolusyon, mika maragul a pamisuglung king larangan a ita ampo ing pamanigaral king ecologia.
Malyari yang pitnan ing natural selection kareng adwang kategorya: miraragdagan la reng gene da reng lelangan a mabibye at darakal kumpara karetang e ra ikwang kinabye. la ambag king gene pool deng lelangan a mas abuburi da reng kasumangid a kasarian (opposite sex) uling king karelang itsura o kauryan, at uli na niti, mas masikan lang dakal.
Kikimut ya murin ing natural selection king myayaliwang paralan: selection|background selection]] lalako no reng mutation a makasira king populasyon. frequency ning metung a mutation a makasaup. pamiyaliwa (variation) kilub ning metung a populasyon, kapamilatan ning mapilan a kaparalanan (mechanism), alimbawa: advantage|heterozygote advantage]], nung nu ing heterozygote mas masikan ya o bage (fit) kesa king sanuman kareng anyung puru (homozygous forms) (alimbawa king sickle cell anemia kareng tau a babye resistensya king malaria) nu mas matas la “fitness” o pangabage deng uring malagad mu (rare variants). uryan a karaniwan king populasyun, anya mibabawasan ing pamiyaliwa at manatili ya ing mean o kasantingan metung a sepu o sikoti ning metung a uryan; uli na niti, dudusug ya ing mean o kasantingan papunta ketang sepung ita. misusumangid o mingatbang sikoti, at magbunga king bimodal distribution ning gene frequency. Malyari yang malis o malyari yang ali ing mean o kasantingan.
neutral mutations ing aus da kareng mutation a e na tatalaban ning natural selection. Bukud mung ing genetic drift ampong gene flow ing mamapektu king karelang dalas o frequency king populasyun. Paniwalan dang nung alang selection, ala lang patugut miraragdagan deng neutral mutation. Agpang king probable mutation effect, siran de reng mitipun-tipun a mutation ing gene a e miyayapektwan king selection o pamamili. Aspetu ne ning genome degradation iti.
Ing gene flow
Ing gene flow (o gene admixture o pamisamut da reng gene) ing bukud o magdilidiling kaparalanan o mechanism nung nukarin malyari lang mikanlapit (king aspetung genetic o king puli/pamamuli) deng populasyun kabang daragul ya la reng gene pool. Ing gene flow ing magbunga nung malis ya ing metung a populasyun da reng lelangan king lugal nung nukarin atin nang sadyang makatuknang a aliwang populasyun. Malilyari ing gene flow operates nung e la sumbagal deng geografia (lugal) o kalinangan/kultura.
President Manuel A. Roxas, Zamboanga del Norte
Deng Barangay
Ing Pres. Manuel A. Roxas atin yang 31ng a barangay.
Santa Lucia
Ing Santa Lucia pang3 yang klasing balen king lalawigan ning Ilocos Sur, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Ding Comuni ning Lalawigan ning Modena
Ing tutuki iya ing tala da ring 47 comuni na ning Lalawigan ning Modena, Emilia-Romagna, king Italy.
Santa Lucia
Deng Barangay
Ing Santa Lucia atin yang 36 a barangay.
Malaybalay
Ing Lakanbalen ning Malaybalay pang3 yang klasing lakanbalen king lalawigan ning Bukidnon,  Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Malaybalay Lakanbalen atin yang 46 a barangay.
Mike Connors
I Mike Connors (mibait a Krekor Ohanian anyang Agosto 15, 1925 - 26 january 2017) metung yang artistang Americanung pikabalwan dili antimong linage king detektib a Joe Mannix king seryeng pang-telebisyung CBS Mannix. Anyang 1959–1960 television season, linage yang imbestigador a lalaban king krimen a ausan da mung "Nick" king aliwang seryeng CBS, ing Tightrope.
Kalintaw Pasiknangan
KALINTAW
Gainza
Ing Balen ning Gainza pang5 yang klasing balen king lalawigan ning Camarines Sur, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Kalintaw Pasiknangan
ING DALAN NING PAMIBIEBIE - PAMANANG KAPAMPANGAN SINESE RING PAMILYANG LALIC
Metung yang Matas a Talaturu ning Kalintaw i Galo Dalusung Lalic. King keyang pamilya ing Kalintaw ali ya mu makikilala antimong "dalan ning pamipamingwa" nunge "dalan ning pamibiebie". Ing Kalintaw tatalakad at pasiknangan na ing pangkaladwa, pamisip, pamikakatawan, kaulagan ning tau, pankilwal at pankilub ning sarili. Patubuan na ing pansariling pamanawat, pamanagwantan, kapanwalan, pamagsikap, at sariling pamanulaga. Potang piyabayabayan la reni mamye sikanan king kapayapan ning pilibluban at katatagan ning bie ning metung tau.
Bayit king Kuliat, a mayayaus lunsud ning Angeles ngeni, king Pampanga, i Punung Talaturung Galo atlu yang banwa idad anyang i Ingku nang Tiburcio D. Lalic at ing Tata nang Ulpiano D. Lalic tiru raneng mabyasang Kalintaw. Ing Kapampangan Kalintaw metung yang "martial art" ating Kali, "Pamanyakad maki Taram", Dumong "Grappling", ampong "Mano Mano". Menibat karing lipatlipat lipi ing keyang Ingkung, Tatang at kasalungsungan ing keyang Koya megi lang Pamuntuk ning karelang lugal ngeni mayayaus Malabanias king Angeles.
Tuturu neng Galo ing Kalintaw king Angeles University king Pilipinas kanita at ngeni karing miyayalwang ekswela. Kasalungsungan tatalakad ne ing sarili nang eskwela king Malabanias. Meyari yang "Bachelor of Science in Commerce and Criminology". Ya ing pekamatas a Talaturu ning Martial Arts karing marinu at alwang tau magobra king U.S. Air Force king Angeles anyang atyu ya pa ing Clark Air Force Base bayu ya minugka ing Bulkan Pinatubu.
Keng Kalintaw mababalu ing aral a ali kailangan mipatune ing sarili karing alwa, oneng potang ing anganan ning pamanyagip-sarili makasalale ne, ing pamanurung abalu king Kalintaw sulput ya at ing patune lumwal yang maligwang maki sikanan-lub a sagka king manampalasan.
Liberec Labuad
Ing Liberec a Labuad (Czech: Liberecký kraj) metung yang administratibung dake (Czech: kraj) na ning Czech Republic, atiu king pekapangulu na ning maamlat a labuad ning Bohemia. Mipalgyu ya keng kayang tungku a Liberec.
Distritu
Ing Liberac a Labuad atin yang 4 a distritu (okresy):
Balen at lakanbalen
Deng pekamaragul diling lakanbalen king labuad Liberec (kayabe la ring bilang da reng pakatuknang):
Arauzo de Miel
Ing Arauzo de Miel metung yang balen atiu king lalawigan ning Burgos, Castile ampong León, Espanya. Agpang keng 2004 census (INE), ing balen atin yang populasiun a 363 a pakatuknang.
Garchitorena
Ing Balen ning Garchitorena pang4 yang klasing balen king lalawigan ning Camarines Sur, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Garchitorena atin yang 23ng barangay.
Amenasádung amánu
Ing amenasádung amánu metung yang amánung ating riesgu ning ekstinsion.
"Mánukluan"
Ining kawatasan nang Jason Paul Laxamana kayabe ya king koleksyun kawatasan nang Ing Pamikit Ming Miyindu a sinambut katlung galal king Gawad Komisyon 2007 Tagisan King Poesya.
Oyta i Ginang Nacionalista Ngana king ulaga ning salita “Ang ‘di ma-al ang sariling wika Masa-ol pa sa malansang isda” Ita kanu’ng amanu nang Pepe Inya mag-Filipinu king bale Sibuknan, oneng digpan-ning-alti! E pa rin asalikut ing gege
“Painuman na,” ngaku king kakasi “Mauo ku’t dila ku asne langi” Kabirabira itang mestra mi Ing patilya ku kayang penabit Uling pane kung mángapampangan “Sa labas ka ng silid-aralan!” Ala ku kanung lugal king “bayan” Metung ku mu yatang mánukluan Kapilan na ku kaya paluban?
"Basultung Tagengkap"
"Basultung Tagengkap" ing títulu ning isa karing poema ning talasúlat a Filipínung i Renato Alzadón tungkul king peligrosung estádu ning amánug Kapampángan.
I would like to begin by saying sa inyo I love Kapampangan, native tongue ko ito; It's my ardent desire since my boyhood, you know To see Kapampangan not just survived, but grow.
Kanyan ne tikdo ing tau Kasulukan, Saguli mu pu Sir, nganang tinambayan, Kasanting na ata ning kekong sasabian, Kapampangan ye ba ming aintindian!
Sorsogon Lakanbalen
Ing Lakanbalen ning Sorsogon pang5  yang klasing lakanbalen king lalawigan ning Sorsogon,  Filipinas. Iti ing lakanbalen tungku ning Sorsogon. Mitatag ya kapamiltang ning pamiugne da ring aduang balen a Bacon and Sorsogon inyang 2000. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Sorsogon Lakanbalen atin yang 64 a barangay.
Deng 36 a barangay a dati lang balen ning Sorsogon:
Deng 28 a barangay a dati lang balen ning Bacon:
Amenasádung amánu
"Basultung Tagengkap"
What's Up