cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Talapagobra
King kawatásan
Kayanakan kupang maranun mipakde King e makibirung kasakitan ning bie. King ditac a sueldung paniuglung pagkabie, Ing kakung kalayan tiquis keng piglibe! Ah! Atin pa waring layang matutungue Neng balang kimut mu ating makabante? At pagumasdan da nung ganap no tibe Dening kacung aduang malutub pang takde.
Oyan, papakit kung masipag kung kimut Bakung e matanggal king obra mabagut. Ing manintun obra, kacu makatakut; Pambijira lamu ding kacu magdamut. Menasa buri da ding ustu king lulut, Ding atin sibukan at atin ayabut… O nanu ta kayang kacung pakirungut…? Ngening ing sibukan ku at beluan dimut.
Inia itang aldo anggang eya mamun Ekia naman lakuan ing magbatung gabun. Katakap ning silim kanian pa milulun Itang kapagalan ning pepatingapun. Nung painawa ku man king benging maratun Ing kacung sikanan king bamung matipun; Kabuklat ning abak pilit kung magbangun Ban keta magobra lub ning patingapun.
Dapot ating benging eku mipaiglip Lijim kung kikiacan ing bie keti sulip! Ing pilit susulud king kacung pamisip Ing anti ku waring makasumpang lasip…! Ditak mang pag-asa ala kung asilip Ban king dagat ning lua akua kung masaguip… Ing pinduan ning bie ku akua nang mituklip Eku man atupad banal kung pingalip!
Kacu, ing kabiasnan mal de ding anggang mal Dalise yang guintung king piku mebungkal; Inia naman aku pingalip kung banal Lungub king escuela…at makapagaral. Bisa kung mabiasa… bakong pagmasabal Dening kalupa kung king dusa mipalpal Dapot nanan ku man e bisang matanggal Ing kakaluluan kung tanikalang bakal.
Oyan, anti kumong mikulung a pipit. Ing kacung aula… dusa at pasakit 'nia ing kamatayan buri keng lumapit Ban patdan ne pintig…pusung maginakit…! "Eku aintindian… bakit kaya…bakit? Linto ku king yatu ketang eku malit..? Nung mibait ku mu para magkasakit Mekalilibu pang ena ku mibait!"
Kabang babarug ke ing pikung matalas Ing paguinakit ku king banua kakablas; Maniad katalaruan kaniang banuang matas Ing pangabait ku kening kalmang maplas. "Guinu ku at Dios ko paniawad kung lunas Ing paintungulan kung belabalan paldas; Agyang saguli mu bustan mung miugnas Ing kasakitan na ning bie Anak-Pawas.
Indu ning Alang Anggang Saup
Ing Indu ning Alang Anggang Saup (Nostra Mater de Perpetuo Succursu), a Our Mother of Perpetual Help, Our Lady of Perpetual Help, o Our Lady of Perpetual Succour) king Ingles, metung yang Catolicung titulung binye nang Papa Pio IX. Makaugne ya king pikabaluan a imaheng Bizantinong pareu lagyung ibat kanitang ka-15ng dilanwa o siglu.
Atyu ne king Roma manibat anyang 1499, at permanenti yang makabili king pisamban nang Sant'Alfonso di Liguori king Talimunduk a Esquiline. King Pisambang Aslagang Orthodox, ing aus da king imaheng iti, Virgin of the Passion o Theotokos of the Passion uling kareng arkanghel a makapadurut king imahe.
Kabankalan
Ing Lakanbalen ning Kabankalan pang2 yang klasing lakanbalen king lalawigan ning Negros Occidental, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Kabankalan Lakanbalen atin yang 32ng barangay.
Pitogo, Quezon
Ing Pitogo pang5 yang klasing balen king lalawigan ning Quezon, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Pitogo atin yang 39 a barangay.
Zhijiang, Hubei
I Zhijiang metung yang lakanbalen a kadaneng kondadu (county-level city) ning Lakanbalen ning Yichang, king albugan nang dake ning lalawigan ning Hubei, Maldang Republika ning Tsina. Angga kanitang dekadang 1990, metung yang kondadu (county) ing Zhijiang. Atyu king (pangulung) pampang ning Ilug Yangtze, pababa king agus manibat king kabalenan ning Yichang.
National University (Filipinas)
Ing National University (NU) metung yang universidad king Menila, Filipinas. Tetag neng Don Mariano Fortunato Jhocson kanitang 1900. Iti ing matwang diling universidad a privadu ampng alang secta king Filipinas. I Camilo Osias ing minunang nang meging pamuntuk.
Ing National University, a maki team a NU Bulldogs, ing metung kareng kayanib a talatatag (founding member) ning University Athletic Association of the Philippines (UAAP) at sadya neng kayanib ning the National Collegiate Athletic Association (Philippines) (NCAA-Philippines). Kayabe ya murin kareng migumpisa king Philippine Association of Colleges and Universities (PACU). Kayabe la kareng grupu kareng aliwang bansa nung nu ya kayanib deng Association of Southeast Asia Higher Institutions of Learning (ASAHIL) ampong International Association of Universities (IAU). Atyu ing escuela king Dalang M. F. Jhocsonin king distritu ning Sampaloc.
Deng miyari
Among the notable alumni of National University are Philippine Presidents Fidel V. Ramos and Carlos P. Garcia, and writer N.V.M. Gonzalez.
Graduate School Of Education
Specialization In Educational Management, Educational Psychology, Child Study And Development, Guidance, Special Education For The Gifted, Mentally Retarded, Children With Behavioral Problems, Mathematics Education, Filipino, Social Studies Teaching.
Tangshan
Ing Tangshan metung yang lakanbalen a kadaneng prefecture (prefecture-level city) a keraklan industrialisadu king pangulu aslagan nang dake ning lalawigan ning Hebei, Maldang Republika ning Tsina. Mekilala ya king ayun a maki sukad a 7.8 king Richter scale a mekamateng maygit 255,000 katau. Manibat kanita, mitikdo neng pasibayu ing lakanbalen, at megi yang pupuntalan de reng turista.
Bagawak
Ing bagawak (Monochoria vaginalis) metung yang uri ning tanaman a manyampagang kayabe king familia Pontederiaceae (water hyacinth family). Iti ausan deng heartleaf false pickerelweed ampong oval-leafed pondweed king Ingles, ampong gabing uwak king Tagalug. Katutubu ya king maragul a dake ning Asia ampong kareng dakal a isla ning Pacifico, at balu re kareng dakal a aliwang lugal antimong species a midala karin, at keraklan metung a makaperwisyung dikut. Metung yang tanaman king danum, at maralas, sasakupan no reng asikan ampong aliwang lugal a natural a maki danum. Metung yang yerbang (herb) a banwahan (annual) o pilmihan (perennial) a tutubu king danum manibat king malating rhizome. Miyayaliwa ya itsura o pamibalangkas. (morphology) Miraras lang anggang 12 sentimetru kaba deng makintab nang bulung, a 10 sentimetru lapad, at makabili la kareng alang laman kilub a petiole. Maki atlu la anggang 25 sampagang alus agnan-agnan mibubukadkad king lalam danum. Ing balang metung atin yang kule ubi-iro/asul a tepal a maygit metung a sentimetru kaba at maki dakal a butul a mangalati ampong maki pakpak. Ing balang bunga metung yang capsule a metung a sentimetru kaba at maki dakal a mangalating butul a maki pakpak.
Plaridel, Quezon
Ing Plaridel pang5 yang klasing balen king lalawigan ning Quezon, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Plaridel atin yang 9 a barangay.
Labuad Administratíbu ning Kordiliera
Ing Labuad Administratíbu ning Kordiliera (Espaniol: La Cordillera) Labuad ning Luzon, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Politika Pangadake
Ing CAR atin yang 6 lalawigan at Baguio Lakanbalen.
Pardubice Labuad
Ing Labuad ning Pardubice (Czech: Pardubický kraj) metung yang adminstratibung unit (Czech: kraj) na ning Czech Republic, atiu keraklan king aslagang dake ning maamlat a labuad ning Bohemia, a a tin malating dake king pangulungalbugan ning Moravia. Mipalagyu ya keng kayang tungkuPardubice. "Atin yang 452 a balen king kayang labuad.
Ozamiz
Ing Lakanbalen ning Ozamis pang2 yang klasing lakanbalen king lalawigan ning Misamis Occidental, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Ozamiz atin yang 51ng a barangay.
Tatû
Ing tatû metung yang permanenting modipikasion na ning kule king metung a pwestu ning balat.
King kawatásan
Irug kung kayama-yama Palsintan ning kakung pluma; Ing lagyu mu mitatak ya Karing kakung poesiya; Ikang kakung milagrosa Ikang ausan kung Rosa.
Neng mame kung mag-imain Busal ning malagung jardin; Balaku wari ika pin Itang rosang bitin-bitin A pakialungan ning angin At palsintan da ding batwin.
Alubijid
Ing Alubijid pang4 yang clasing balen king lalawigan ning Misamis Oriental, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Alubijid atin yang 16 a barangay.
Barbadillo del Pez
Ing Barbadillo del Pez metung yang balen atiu king lalawigan ning Burgos, Castile ampong León, Espanya. Agpang keng 2004 census (INE), ing balen atin yang populasiun a 82 a pakatuknang.
Balingasag
Ing Balingasag pang3 yang clasing balen king lalawigan ning Misamis Oriental, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Balingasag atin yang 30ng barangay.
Salu
Ing salu metung yang dake ning anatomy ning tau ampong miyayaliwang ayu neng misan mayayaus keng amanung Englih bilang  "thorax".
Anatomu ning salu - Tau at aliwang hominids
Ing salu ning hominid, iyapin ing labuad keng katawan pilatan ning batal ampon ning atian, kayabe no reng kalamnan lub at aliwang kalamnan. Iti sasagkalan ne ning aula ning tagiang, spine, ampong ning takde. Ding kalamnan ning salu ilapin deng makatuki:*organs Kareng tau, ing dake salu a atin sagkal ing aus da  thorax.
-->
Wu'an
Ing Wu'an metung yang lakanbalen a kadaneng kondadu (county-level city) king lakanbalen a kadaneng prefecture (prefecture-level city) ning Handan, lalawigan ning Hebei, Maldang Republika ning Tsina.
Polillo
Ing Polillo pang4 yang klasing balen king lalawigan ning Quezon, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Polillo atin yang 20ng barangay.
Atok
Ing Atok pang4 yang klasing balen king lalawigan ning Benguet, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Atok atin yang is 8ng barangay.
Philippine Women's University
Ing Philippine Women's University (PWU) metung yang insitusion da reng babaing alang sekta (non-sectarian) king Filipinas. Tetag de kanitang 1919 antimong Philippine Women's College deng babaing maki kapagnasan a mitikdong pipagaralan a magsadya kareng kayanakan a babai para king pamanibala (leadership) ampong pamanyuyu (service). Makatikdo ya ing PWU king metung a bloki king Malate, Menila. Makapadurut la keti deng dalan a Taft Avenue, Malvar, Remedios ampong Leon Guinto. Mekilala yang universidad kanitang 1932, at bale re antimong "Mumunang universidad para kareng babai king Asia" (First university for women in Asia). Kabalitan ya kareng kursu nang maki kaugnayan king sibika, partikular ing pamagsane kareng babai king pamaningat anak (child care) ampong obrang pangmalda (social work).
Aguman nung nu ya miyanib
PWU is a member institution of Philippine Association of College and Universities (PACU), Philippine Accrediting Association of Schools, Colleges and Universities (PAASCU), Philippine Association of Colleges and Universities Commission on Accreditation (PACUCOA) as well as the International Association of Universities and the International Association of University Presidents.
Chenzhou
Ing Chenzhou metung yang lakanbalen king mauli nang dake ning lalawigan ning Hunan, Maldang Republika ning Tsina. Miraras yang 9.2% ning lapad ning lalawigan ing kayang sakup, o 19317 km2, at ing kabilugan nang populasyun miras 4,559,600 anyang 2001, at 26% da reti manuknangan kareng lugal a urbanisadu, at 74% kareng lugal a rural.
Lee Min-ho
I Lee Min-ho (Hangul: 이민호, mibait Hunyu 22, 1987 king Seoul), metung yang artista, talakanta ampo modelu king Mauling Korea. Mas mekilala ya kareng papel na king Boys Over Flowers (2009), City Hunter (2011) at The Heirs (2013).
Ding Comuni ning Lalawigan ning Pesaro e Urbino
Ing tutuki iya ing tala da ring 67 comuni na ning Lalawigan ning Pesaro e Urbino, king Italy.
Le Montellier
Ing Le Montellier metung yang commune king French département ning Ain.
Alpes-de-Haute-Provence
Ing Alpes-de-Haute-Provence metung yang French departamentu king mauli ning France, dati yang lalawigan ningProvence.
Arrondissements at cantons
Ing Alpes-de-Haute-Provence atin yang 4 arrondissement, 30 canton at 200 a commune.
Bakun
Ing Bakun pang4 yang klasing balen king lalawigan ning Benguet, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Bakun atin yang 7ng barangay.
Cabrales
Cabrales metung yang balen king Autonomous Communidad ning Principalidad ning Asturias, king pangulungalbugan Espanya. Atiu pilatan ning Sierra de Cuera ampong Picos de Europa, ampong metung yang labuad bantug keng kayang Cabrales a quesu.
Parokia
Ing balen Cabrales atin yang 9 a parokia:
Aluntyang gulis (Lebanon)
Ing Green Line (The Green Line) ing gulis a magsilbing angganan king  Beirut, Lebanon anyang Gerang Sibil king Lebanon manibat 1975 anggang 1990. Kakawani no reng paksyong Muslim king Albugang in Beirut king Kristyanung Lebanese Front king Aslagang Beirut. Ibat ya ing lagyu king kule da reng bulung da reng tanaman a tinubu uling alang taung makatuknang king lugal. Dakal kareng gusali king Aluntyang Gulis ing mengasira o mengalasak anyang gera. Manibat anyang meyari ing labanan, mitikdo lang pasibayu deng dakal kareng gusali kaugne ning proyektu ning pamagbayung urban (urban renewal) ning Solidere king Beirut Central District.
Dálit panginúman
Ing dálit panginúman metung yang dálit pára karing sesion ning inúman.
King kawatásan
Malaus ko kuyug. Sige, minum tamu Akung taya abe; ing bayad kanaku. Sige na, magtinda, metung pang Aneju Pare, ban parejas: sukad kasapuegu Kabang dudurut ya ing kekatang basu Liwas-liwas tamung mipamie amanu Ing buri kung paksa a pisabian tamu Nung nanu tang sangkan ba’t kalulu tamu.
Para mo kanaku, sankan nang mumuna Ya ing kekatamung pamanialpantaya; Lon yu, king pisamban ing ipanaral da Nuan la ding kalulu at makilua mata; Keti sulip kanu sukat tang mibata Bata’yang akamtan alan-anggang gloria Matna kayu pare! Lawan ye ing banua, Kekatamu ya yan! Kekatang magdusa!
Atin ku pang dimdam keta banda keta Ngana kalulu la ding Santo at Santa Pigpamie ra kano itang pibandian da At ing bie kalulu ya ing pinili ra. Aba! Nung makanian lalto nia pin pala Banal lang metunggue king Santa Iglesia E ulining mayap itang depatan da Nune ulina pin ning kakalululuan da.
Aba! Nung tutu ing daramdaman tang yan, Santo tangan pare, santo keng inuman; Minum tamu pare…magsaya tamu ngan Ining kakaluluan tamu kabanalan. King bata’yang dasan ing Gloriang karinan, Ing bie tang kalulu eta ya lalakuan! Ing bie masaplala, etaya buri yan Uling yang saguisag na ning kasalanan.
Kapamu. Balamu makanian ya ata Itang penaral da ding Prayleng Kastila Bata’yang akamtan alan-anggang tula Kaministilan mung bayaran tayang lua. Uling yang mitanam king isip at diwa Nia makanian tamung e bisang minawa. Minawa tamu bie… nung atin tang kusa Oita mupin, Pare, itamung e bisa.
Agpang naman kening ausan tang Inkung A pantas keng Biblia at tanak keng bugtung Ing turung yan ngana turu yang balatung Lubas ya king bunga wari sa keng dutung. Inia tinipa ya ing Guinung miniaklung Ban king kasakitan akua tang masaklung; Midinan tang DIWA ban ing balang metung Timawa yang mukiat king kayang tungatung.
Sabi napin Inkung, ibat king minuna, Alang pangabayu, ing Dios, sinabi na: Nung pamintuan mula ding kautusan na Minawa ing ibie mu mantabe ya keka; Nung emo pamintuan kumit kang parusa, Magkasakit ka bie magpampan ya keka. Nung manawa ka bie ing Dios atyu keka Nung kalulu ka bie ing Dios dinayu ya.
Balingoan
Ing Balingoan pang4 yang clasing balen king lalawigan ning Misamis Oriental, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Balingoan atin yang 9 a barangay.
Plzeň Labuad
Ing Labaud ning Plzeň (Czech: Plzeňský kraj) metung yang administrative unit (kraj) king albugan dake ning Bohemia king Czech Republic. MIpalagyu ya kaibat ning kayang tungku Plzeň (German: Pilsen).
Theodor Bergmann
I Theodor Bergmann (Mayu 21 1850 king Sailauf - Marsu 23 1931 king Gaggenau) metung yang Aleman a mangalakal ampong industrialista a matatanda bilang kareng kayang gawa kareng barila a pepalual ning kayang cumpania.
DNA
Ing DNA acronym ne ning deoxyribonuleic acid, metung a nucleic acid. Metung yang sangkap a mayayakit king nucleus ning cell ing nucleic acid. Ing nucleus ing dake ning cell a makakawani kapamilata’ning metung a membrane. Mayayakit ing DNA kareng cell da reng eganaganang organismu. Kayabe la kareti deng animal, tanaman, at aliwa pang mabibie. Atiu king DNA ing planu na ning organismu nung nu ya mayayakit iti. Makabasi ya ing planung iti ketang planung ibat kareng pengari ning organismu. Ibat ya king semilia ning tata mu ing kapitna ning kekang DNA, at ibat ne man king ebun ning ima mu itang kapitna.
Katabas yang double helix o dobling balibul ing DNA; anti ya mong eran a makabalibul o makabalikudkud (twisted into a spiral). Metung yang gulis da reng nucleotide ing balang “bitis” ning “eran”. Ing balang nucleotide, metung yang molecule a gawa king metung a uring mayumu, metung a phosphate (a gawa king phosphorus ampong oxygen, ampong metung a base. Ing balang nucleotide, atin yang metung kareng apat a uring base:
Gawa la kareng adwang base deng bitis. Mitutuglung la king libutad deng base. Karen lang A base makatuglung deng T base, at kareng C base la makatuglung deng G base. Malyari yang abalu ing planu para king tau, animal o tanaman kapamilata’ning pamamasa king pamituki-tuki da reng base king DNA. I F. Miescher ing minunang mekatuklas king DNA kanitang 1869. E na balung Miescher nung nanu ya iti, o nung nanu ya itsura. Kanitang 1953, alinawan da ri James Watson at Francis Crick ing tabas o alkus ning DNA.
Lon la murin deti: gene, RNA, chromosome
Katilpung babai
Ing katilpung babái (Corchorus olitorius), a Tossa jute king Ingles, at salúyot king Ilukánu, Tagálug at mápilan pang amánu king Filipinas, métung yang species ning tanáman a kayábe king familia Malvaceae. Ísípan dang katútubú ya o nativo king India, a ya múring mánimúnang pánibatan na níti king yátu. Gagamítan dé antimóng pikukuánan lambal (fiber), ampó king pámaglútu. Gagamítan dé múrin iti antimóng yerba o herb king Africa ampóng Kalibudtang Aslagan (Middle East), nung nú ré gagamítang potherb a ausan dang molokhiya (ملوخية). Sikat ya iti karéng áliwang bangsang Arabu anti king Egypt, Jordan, ampong Syria antimong lútung sópas, a néng kai ábáyan dang cárni king nási ampóng lentil. King Libru nang Job, king líkas a King James ning Biblia (king Inglis), mababanggit ya ining gúle antimóng "Jew's mallow". Dakal ya protina, vitamin C, beta-carotene, calcium, ampóng iron.
Tangub
Ing Lakanbalen ning Tangub pang3 yang klasing lakanbalen king lalawigan ning Bukidnon, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Tangub Lakanbalen atin yang 55ng barangay.
• 2
Barrio de Muñó
Ing Barrio de Muñó metung yang balen atiu king lalawigan ning Burgos, Castile ampong León, Espanya. Agpang keng 2004 census (INE), ing balen atin yang populasiun a 411 a pakatuknang.
Hautes-Alpes
Ing Hautes-Alpes metung yang departamentu king maulingaslagan ning France mipalagyu kaibat keng Alps a bundukin.
Portal:Ngeni
= Miragdag Metung Sigundu ing Oras =
Tikyan de reng orasan ing "astronomy" keng pamanyukad oras. Kabuklat ning bayung banua mabilug yatu, metung a sigundu ing miragdag karing orasan ning yatu, menibatan king Asya papuntang Albugan, pauli ning mas mabagal a pamandurut ning Yatu.
Mayayaus yang "leap second" ing digdag dang sigundu karing orasan atomic, ring peka-ayasaan ustung orasan king labuad. Susukdan ning oras nini agpang keng galo ning caesium-133.
Pauli nini itang pababang pamilang king Bayung Banua makanini ya 5,4,3,2,1, at 1.
=[[Kematayan nang Jose P. Rizal]=
Ka 30 nang Aldo ning Disyembri, 1896, agpang king hatul militar ning pamahala ning Espanya king Pilipinas, beril de ing José Rizal king Bagumbayan, Menila.
Ing tauli nang kawatasan misulat king Amanung Kastila, pemalaguan dang " Mi Ultimo Adios ", mibaldug ya king Amanung Kapampangan karing mapilan watas. Metung a pekabayu yapin ing gewa nang Renato B. Alzadon.
http://pam.wikipedia.org/wiki/Mi_Ultimo_Adios_nang_Rizal_Kepangpanganan_neng:_Renato_B._Alzadon
Iran
Ing Iran metung yang bansa.
Portal:Ngeni
Pamagmasusi king Kebayitan nang Andres Bonifacio
Ketang Ka-30 Aldo ning Nobiembri, 1863 mibayit ya i Andres Bonifacio. Ya ing mitalakad king Katipunan, metung a lakaran king pamagpalaya king karing bansa ning Pilipinas. Kayabe ne ing Kapampangan a talasulat king pamanalakad ning KKK, i Aurelio Tolentino. Sasabyan dang malyaring Kapampangan ya naman i Bonifacio a mibayit king Tondo. Mewala ya bie ketang Ka-10 nang Aldo ning Mayu, 1817.
Aldo ning Kebayitan nang Benigno Aquino, Jr.
Ka-27 nang Aldo ning Nobyiembri, 2005, 63 ne banua twa ing Panbansang Bayaning Ninoy, nung mabie ya pa. Mayakit ya ing kayang talambie keng bilugan ning "Bayaning Kapampangan".
Kapampangan Talabaldugan
Malapit neng lumwal karing malda ing linikas nang Dikyunaryu o talabaldugan a Kapampangan Venancio Samson ibat king sinulat nang Amung Diego Berganio king Amanung Kastila ketang 18 Dilanwa, "Vocabulario en la Lengua Pampanga (1732), ing pekamatuang Talabaldugan Kapampangan ali mesalawla. Ing Don Juan D. Nepomuceno Kapampangan Studies Center ning Holy Angel University king Angeles, Pilipinas panimunan ning Patnugut Robby Tantengco, ya ing menibala kening maulagang dapat king lakaran ning pamagbalik ning matas at pang-mabelwan nang Amanu ning Labuad Kapampangan. Nganang Patnugut Tantengco, "pangalual na nining aklat manalwa na ing kekatang paglalawe king Amanu at Kalinangan Kapampangan."
Aldo ning Pangatalakad ning Commonwealth ning Pilipinas kapamilatan ning Bansang Amerika. 70 nang banua ing milabas. Mepilit lang gawan ala king panakit ding tau ring senador nandin, ngening Mumuna nang Aldo ning Nobyembri, 2005, pauli ning pamanaus nang Senador Reid ning Nevada,(D).
Bulan ning Oktubri - Bulan ne ning Pamanang Filipinu-Amerkanu
http://pam.wikipedia.org/wiki/Bulan_ning_Oktubri_-_Bulan_ne_ning_Pamanang_Filipinu-Amerkanu
MEANGU NE BIE Y ROSA PARKS
Ing Indu ning Katuliran Memalen, Rosa Parks mewala ya bie ngeni, Ka-24 nang Aldo ning Oktubri, 2005, king edad a 92. King keyang kamatayan abayan nala ring ditak a mepili kayabe ra ring meging pamuntuk bansa, at bayani karing labanan miparangalan miburul king Rotonda ning Capitoyu. Kening lugal ayni anam a banua ing milabas mipugayan ya kang Pangulung Clinton at karing manimunu king pigauan-batas pauli ning depat nang pamanyalunggat a memye pangayalua king lakad ning pamiyutus ring layi.
Keng Domingu, 30 nang Aldo ning Oktubri, i Rosa Parks yang maging pekamumunang babaying miparangalan miburul king maleparan bubungan pabilug ning GusalingLakanbansa.
Ngening aldo ning Biernis, gilisak re ring kayanib ning Lalambale ning Pigauan Batas ing karelang pamagbotung keng bague aini, "bankanita ring memalen ning Bansang Amerika apayabut ra ing karelang tawling pamamye-galang kening matenakan Ameikana." Nabengi, Juebis, ing Senado minayun ya king munikala.
Ngara ri Nancy Pelosi, D-California at Dennis Hastert, R-Ill., "Ing GusalingLakanbansa (US Capitol) anti yang sagisag ning katimawan, kalayan ampon democrasya, at i Rosa Parks yang meging inda ning America api anti tang meragul."
Sinabi nang Clinton na siyam ya pang banua ketang i Parks eya mebisang mamye king lulukan na king saken panmadla king maputing tau, anya era balu ila ring kakaluguran na nung nanu ing malyari rang arapat uling ela pa makapag-botu. Anya pegumpisan dana ing lulukluk gulut da ring saken panmadla neng lulual la manibatan kanita.
Ketang 1987, kayabe yang menalakd i Parks king Rosa at Raymond Parks Institute for Self- Development, ban saupan la reng anak king Detroit, ing keyang balen ibat ketang banuang 1957.
ANAM NENG PULUNG BANUA ING UNO
Ngeni Ka-24 Aldo ning Oktubri, 2005, Anam neng Pulung Banua keng pangatatag na ing Buklud ning Misanmetung a Bansa, United Nations Organization. King kayang pamagmasusi oini ing Payabut ning Pekapun, Kofi Annan ... ANAM NENG PULUNG BANUA ING UNO│buung salita
Nanu ya Kababalaghan ing Batung Aini?
Mitulid a Lugal ning Pigmulan ning Labanan Filipinu-Amerkanu Menibatan ketang Ka-4 nang Aldo ning Pebreru, 2005, Ka-108 nang Banuang pamagmasusi nitang Mumunang Akbung a Pigmulan ning Pamiabnu ring Filipinu at Amerkanu, itang Panandang makakabit king Tete ning Balsahan (mayayaus mu namang San Juan o Tete Pinaglabanan) miyalis ne. Mitulid a Lugal ning Pigmulan ning Labanan Filipinu-Amerkanu│ buung salita
Dakal lang Kapampangan a babayi ring kayagum king lakaran ayni a megumpisa ketang panaung ding Amerikanu.
Metung a maragul dang pigtagumpen gawan yapin ing Katuliran Magbotu da reng Babayi, merapat anyang panaun ning (Commonwealth king Pilipinas), Pamagsadya king Sariling Pamamahala ning Pilipinas, lalam ning Bansang Pangulung Amerika (North America) 30 ning Septiembri 2005- Aida Tanglao-Aguas
Ri Chris Sundita, Harvey o Sumuroy, Poetang Tony Pena, Renato Alzadon, Rafael Maniago ampo i Alan Ramos at Aida Tanglao-Aguas ila ring kasalungsungan mikakabalung sasaup kang Inhinyeru Sibal keng pamanalakad pam.wikipedia.org. Metung ya karing pekamarakal nang laman ing Kapampangan karing bayu-bayung mitalakad a wikipedia mabilug a yatu. - sinulat nang Aida Tanglao-Aguas, 30 ning Sept., 2005
-balita neng Suzanne Herel, talasulat ning San Francisco Chronicle Biernis, 30 ning Septiembri, 2005
Metung a adwang banuang anak a babayi ing mewala bie Huebis bengi kaybat deng likuan ring keyang pengari king kotsi king karelang garayi kabang makasindi ya ing makina at ing air-condition o pakarimlang angin ning karelang saken, nganang Sarhento Nick Muyo ning San Jose Police California.
Likuan de ring pengari king saken pauli ning ukul da marimla karin kesa keng kilub ning bale ra, kabalik da para lon de ing karelang anak ala neng animu.
http://pam.wikipedia.org/w/index.php?title=Pengari_-_Batas_a_Mumutus_Mamye_Pamagsadya_at_Pamanigaral_king_Panga-Pengari&action=edit
"Bright Child" Masalang Anak, taguri ya king metung a belayun ning Lupun king Pamangayap ring Anak king Pilipinas, nasa nini ing pamandagul dang anting masikan at biasang anak. Belayun de king San Fernando, Pampangan, napun 28, 27 keni Amerika ning Bulan ning Septiembre, 2005. Agpang king metung karing punu i Marilyn Manuel manibat la king PAGCOR o Philippine Amusement and Gaming Corporation ring perang gamitan. "Agyang ating Batas (Republic Act#8980)a Maranun a Pamaninggat at Panyulung Ring Anak, anti yang ala nung ala yang perang gamitan para kanini ing pamamahala.", nganang migsalita.
Agpang king mesabing Lupun, 40(%) rang dake ring 1,000. binggut bayu la miras limang banua mawawala la bie; 21 dake(%)ring 6.5 milyun a 3 anggang 5 banua, ila ring makapunta karing Bale Pipaninggatan Anak. Atlu (3) karing 10 anak ala lu king maustang bayat o timbang.
Megawa ya ing Batas ketang banuang 2000 king panaun nang Pangulung Joseph Estrada. Ring kagawaran ning Pamipagaral, Kalusugan, Pangmadlang Kakayap, at Pankilub ilang ring parepareung mamye karing kailangan ning mesabing Balayun.
I Pangulung Gloria Macapagal-Arroyo dinagdag yang Limang Milyun a pera ibat king Kaban ning Panlipunan Kayapan. Karing balayan king Bikul, Samar, Leyte mamye maustang pamangan karing anak ing mesabing Lupun. - Balitang Meyakua kang Tonette Orejas ning Philippine Daily Inquirer, 30 ning Septiembri, 2005 http://pam.wikipedia.org/w/index.php?title=Ciencia_pol%C3%ADtica&action=edit&section=1
Sacramento,CA.- 40% da reng makatuknang California atin lang amanu liban keng English karing karelang pibalebale dapot alang batas a mumutus king ring karelang mumunanga amanu miyabe la king panyulat ning karelang tala karing Pipanuluan Sakit. Ing "Speaker pro Tempore" ning Pigawan Batas ning California i Lelang Yee, (D-San Francisco) sinulat ne ing Munikala Bilang 800 a mumutus king ing mumuna nang Amanu ning pasyenti miyabe ya keng pamanyulat king talaan nang medical ring pasyenti. Manibatan keng Eneru 1, 2006, mipairal ne ing mesabing bayung batas.
Pauli nini, nganang Lee, mipangilagan nala ring ali mangasanting a darala ning maynang pamitalamitan. Mabawas na ing dakal a gastos a maliliyari karing miyayalwang "tests" at pamipasapasa a gagamit dakal a panaun keng pamanulu pauli ning ali pamikakaintindi. Ketang Agosto minayun lang maging batas ya ing munikala king botuan 78-0 king "Assembly" at 24-14 king pang-aduang partidu king Senado ning Estadu. "Kabang susulung tamu king mayap a pamakiaduangan king pamisamut-samut ding makatuknang king estadu, maulaga ing mika talaan papalto king mumuna rang amanung gagamitan ding misusuyuwan king pamalakad ning kalusugan pamikakatawan", nganing talasulat ning Batas 800 ning California.- "The Filipino Guardian" Sept.30-Oct.13, 2005. http://pam.wikipedia.org/w/index.php?title=Categor%C3%ADa:Leyi&action=edit
Retrieved from "http://pam.wikipedia.org/wiki/Current_events"
Paro sakdagul
Ing paro sakdagul, (Penaeus monodon), a giant tiger prawn o Asian tiger shrimp king Ingles, sugpo king Tagalug, ampong  langostino jumbo king Castila, , metung yang crustacean a mabibye king dayatmalat at sesesen de kareng dakal a lugal para pamangan.
India
Ing Republica ning India (Hindi भारत गणराज्य ''), kebaluan bilang India, metung yang sovereign a bangsa king Mauling Asia. Iti ing pangpitung-pekamaragul a bangsa karas keng dagul ningkayang geografia, ing pangaduang pekamarakal a populasyun a bangsa, at pekamarakal a populasyun a liberal democracy keti yatu. Ding sepu na ilapin deng Indian Ocean king mauli, ing Arabian Dayat Malat king albugan, ing Bay ning Bengal king aslagan, ing India atin yang pampang a maiggit 7000 kilometru. Ding sepu na ilapin ding Pakistan king albuganb; Tsina, Nepal, at Bhutan king pangulung-aslagan; at Bangladesh at Myanmar king aslagan. King Indian Ocean, ing India atiu mu karin ing Sri Lanka, Maldives at Indonesia.
Pangadake ning India
Ing India metung yang pisanmetung a aduang-pulung states at pitung federal a gubyernu. Deng ngan states, deng union territoryu ning Puducherry, at ing Bangsang Tungku Territoryu ning Delhi atin lang meyalal a gubyernu. Detang aliwang limang territoryu atin lang mitulduan a administrador.
Deng ngan states at union territoryu makdake la bilang distritu. Kareng mangaragula states, deng distritu malyari lang milupung at maging divisyun.
Ing Ásu at ing Ubíngan
Kompletung tekstu
Aldo kung beitan kanita, anak ku pamung malati Atin yang binie Y Tatang, makasaku neng inuli, Inyang busni ke ing saku kwa yang atmu na kaputi King uli na ning kule na inya inaus keng "PUTI".
At kabang daragul naku Y Puti man daragul ya Yang parati kung kayabe neng maglakad ku king mula Tuki-tuki ya kanaku neng maniradol kung mangga Ampon neng pasulapo kung burarul karin king lawta.
Misan, ugtung aldo tapat, memaltang ke king asikan Tinuntun ke king pilapil a ausan dang " Pilatan" Karin na kami inabat nitang taksil a ubingan Makatas ya ing buntuk na anting manamun labanan.
Mipaurung ku king takut! Kinaung ya ing asu ku! Ining taksil a ubingan Obat lalapitan naku; Kanian na ne man lundagan nining matapat kung asu king babo na ning pilapil milaban lang emu nanu.
Dapot sawing kapalaran! King sagildap a pangimut Ding pangil na ning ubingan ilang kang Puti kinutkut; Sinaingsing ya ing asu dinurut yang sasayikut King kamandag ning ubingan mete yang makabaluktut.
Dening taung mapanuksu kanian dana ku man tuksuan king taguring dayang asu makanian dakung ausan; Balu kung ining taguri e masanting daramdaman Dapot sindu ku pa murin ing gagale kawatasan.
Uling ing taguring ita yang paganaka kanaku King binie nang katapatan nitang kakung mete asu; Kaku, ing kabaldugan na katapatan yang masolu Itang king kaluguran mu O' paimate kang maglualu.
karing kakung kaluguran mesubuk ku pamakyabe Nung aku mu tajimik ku eku taung palpipate; Dapot nung ing kakuyug ku akakit kung abusuan de Sulak ya ing dayang asu akit dakung makipate.
Inya ngening akakit kung ining mal tamung amanu Ya ing buri dang tuktukan ubingan a manabusu; Eya patugut kakaung ing meyaus dayang asu Ila ding daramdaman yung poesia at basultu.
Balu kung ing panyulung na ning amanung kapampangan Ing dalan na e malinis, pilapil yang ma-ubingan. Ding ubingan manaya la king oras a karampatan Salabat la ban manyira, manuktuk la nung kailangan.
Sakali datang ing aldo king ubingan matuktuk ku king kamandag malasun ya ing lagyu ku't pangatau; E bala nung mipampan ku karing mata ra ding tau Dapot mate kung maglualu king liguran kung amanu.
Alpes-Maritimes
Ing Alpes-Maritimes metung yang departamentu king masuluk nang maulingaslagan ning  France.
Pusu
Metung ya karing organu ning katawan ing pusu. Iti metung yang maragul a kalamnan (muscle) a atyu king sálu. Ya ing papulayi king daya kareng uyat neng kakabug ya iti.
Neng kayi, tuturing deng panibatan ning kapanamdaman (feelings) ing pusu. Ini ing sangkan nung bakit ing larawan ning pusu ing tanda ning sinta. Nanupata, king utak manibat ing kapanamdaman. Sasaupan na katamu mung makapanamdam ning pusu kapamilata’ning pamagdalang daya king utak.
Ing buri nang sabyan ning cardiac, tungkul king pusu.
Ing buri nang sabyan ning myocardium, kalamnan (muscle) ning pusu. (Ibat ya ing myo king katayang Latin para king kalamnan. Ita namang –cardium, ibat ya king amanung Griego para king pusu, 'kardia'.)
Pangabalangkas
Atin yang apat a chamber o silid ing pusu ning tau. Ing buri nang sabyan ning chamber, metung a lugal a makasara. Adwa la mu o atlu deng chamber da reng aliwang animal.
Kareng tau, bibilugan dong adwang atrium at adwang ventricle deng apat a silid ning pusu. Ating atrium ampong ventricle king wanan. Deti ing dadalanan ning dayang pupunta king pusu. Bobomban da iti papunta kareng bagâ. Kareng bagâ, kukwa yang oxygen ing daya, at tatabili na ing carbon dioxide. Pupunta king kayling atrium ampong ventricle ing daya ibat karing bagâ. Deng kayling atrium ampong ventricle ing papulayi king daya palwal papunta king mabilug a katawan.
Kareng uyat o blood vessel dadalan ing daya. Deti reng artery ampong vein. Deng vein ing magdala king dayang papunta king pusu. Kareng artery naman dadalan ing dayang palako king pusu. Ing pulmonary artery ing pekamaragul a artery a palwal king wanang ventricle. (“Tungkul karing baga” ing buri nang sabyan ning pulmonary). Ing aorta ing pekamaragul a artery a lulwal king kayling ventricle.
Barrios de Colina
Ing Barrios de Colina metung yang balen atiu king lalawigan ning Burgos, Castile ampong León, Espanya. Agpang keng 2004 census (INE), ing balen atin yang populasiun a 76 a pakatuknang.
Pusu
Pangabalangkas
Deng superior vena cava ampong inferior vena cava ing vein a lulub king wanan a atrium. Deti ing magdalang daya manibat king katawan papunta king wanan ning pusu. Den namang pulmonary vein ing vein a lulub king kayling atrium. Deti ring magdalang daya manibat kareng bagâ papunta king kayli ning pusu.
Le Plantay
Ing Le Plantay metung yang commune king French département ning Ain.
Pusu
Pangabalangkas
Neng mamagus ing daya manibat king atrium papunta kareng ventricle, dadalan iti kareng valve ning pusu. Neng lulwal kareng ventricle ing daya, dadalan iti kareng valve. Sisiguradwan da reng valve a king metung mung direksyun ing pupulayan ning daya.
Deng apat a valve ila reng makatuki: king wanang ventricle kayling ventricle daya (dadalan king pulmonic artery) katawan (dadalan iti king aorta)
Atlu ya sapin (layer) ing pusu. Ing pekakilwal nang pabalat niti yapin ing pericardium. Iti metung yang matibeng suput a makapadurut king pusu. Ita namang myocardium ing sapin a makalibutad. Ini ing kalamnan (muscle) ning pusu. Ing endocardium ing sapin king kilub. Ini ing makinis a pabalat (lining) da reng silid ning pusu.
Ing Cycle ning Pusu
Malilyari ing kabug ning pusu potang mumurung (contract) ya ing kalamnan ning pusu (heart muscle). Ing buri nang sabyan niti, tutulak yang palub ing pusu, at lalati la reng kayang silid. Uli na niti, mitutulak palwal ning pusu ing daya, at palub kareng uyat. Kaybat nang minurung at tinulak palub ning pusu, mag relax ya iti, o tutuknang yang mumurung o tutulak palub, at tatabili ya. Daragul la reng silid na niti, at kakatmu la king dayang magbalik king pusu.
Systole ing aus da potang mumurung ya ing kalamnan ning pusu. Pota namang mag-“relax” ya iti (tutuknang yang tutulak o tatabili), diastole naman ing aus da. Miyagnan lang mag-systole deng adwang atrium, at miyagnan la ring mang mag-systole deng adwang ventricle. Oneng mumuna lang mag-systole deng atrium bayu reng ventricle. Agyang mumuna ing atrial systole kesa king ventricular systole, agnan-agnan lang mag-diastole deng apat a silid. Ing aus da kaniti, cardiac diastole.
Dadalan ing elektrisidad king pusu
Malilyari ing systole (neng tutulak yang palun ing pusu) uling lalati la reng cell ning kalamnan ning pusu. Neng lalati la reti, sasabyan tamung mumurung la o mag-contract la reti. Mag-umpisa ing elektrisidad king ''sino-atrial node'' (en:acronym SAN.) Ing SAN, metung yang grupu da reng cell kareng wanan a atrium. Gagawa lang electrical impulse deti. Dadalan ya kareng adwang atrium iting electrical impulse, at uli na niti, mumurung la. Ini ing atrial systole. Kaybat, dadalan ya king atrio-ventricular node (en:acronym AVN.) ing electrical impulse. Pabagalan ne ning AVN ing impulse. Uling mebagal ya pamandalan king AVN ing impulse, mitawli yang miras kareng ventricle iti. Ini ing sangkan nung bakit malilyari ing ventricular systole kaybat ning atrial systole.
Kaybat nang dinalan king AVN ning electrical impulse, dadalan ya iti king conduction system ning ventricle. Ing buri nang sabyan ning en:conduction, dadalan king metung a bage ing pali o elektrisidad. Ini ing paralan nung makananung dadalan kareng ventricle. Ing bundle of His ing mumuna nang dake ning conduction system o sistema ning pamandalan. His ing lagyu ning doktor a mekatuklas kaniti. Aptas naman ing kabaldugan ning bundle. Tataglus ya king kalamnan ning ventricle ing bundle, oneng makakawani ya ini kaniti. Kaybat, mapipitna ya ing bundle, king wanan ampong kayling ''bundle branch''. Pupunta ya king kayling ventricle ing kayling bundle branch, at king wanang ventricle ne man ing wanan a bundle branch. Karas king sepu da reng bundle branch, pupunta ya king kalamnan ing ventricle o ventricular muscle ing electrical impulse. Uli na niti, mumurung ya ing ventricle, at malilyari ing ventricular systole.
Ini ing malilyari: SAN -> deng atrium (systole) -> AVN -> bundle of His -> demg bundle branch – deng ventricle (systole)
Ing ECG
Ing ECG, metung yang en:acronym para king ElectroCardioGram. Malyari ya muring isulat a EKG, para king ElectroKardioGram king Aleman. Papakit ning ECG nung nanu ing malilyari king elektrisidad ning pusu. Mararapat ing ECG kapamilata’ning pamangabit ning en:electrode king balat ning tau. “Akakit” da reng electrode ing elektrisidad a dadalan king pusu. Susulat na king papil ning metung a makina iti. Ing sulat a iti king papil ing ECG.
Ababalu da reng doktor ing tungkul king pusu ning tau kapamilata’ning pamamasa king ECG. Papakit no ning ECG deng sakit ning pusu, ataki king pusu o deng prublema king rhythm ning pusu (nung makananung dadalan king conduction system ning pusu ing elektrisidad).
Papakit ning ECG ing atrial systole. P-wave ing aus da kaniti. Kaybat, malilyari ing ventricular systole. QRS or QRS-complex ing aus da kaniti. Complex ing lagyu na uling atlu la reng myayaliwang wave o alun a atyu kaniti: Ding Q-wave, R-wave, ampong S-wave. Kaybat, makalto murin king ECG ing ventricular diastole. Ini ing mayayaus a T-wave. Malilyari murin ing atrial diastole, oneng e mayayakit iting makakawani king ventricular diastole.
Ing PR-Interval ing espasyu king pilatan ning atrial systole (P) ampo ing ventricular systole (QRS). Malilyari ing QT-Interval manibat king umpisa ning QRS angga king wakas ning T. Ing ST-segment ing espasyu king pilatan ning QRS ampo ing T.
Lélex
Ing Lélex metung yang commune king French département ning Ain.
46.30472°N, 5.94333°W
Cabranes
Ing Cabranes metung yang Autonomous Communidad ning Principalidad ning Asturias. Deng aliwang balen ning Cabranes ilapin deng : Santolaya, Torazu, Fresnéu, Graméu, Pandenes, Viñón, Niao, Arboleya, alwp. Atin yang danggut king pangulu kapamilatan ning Villaviciosa, keng mauli ing Piloña ampong Nava, king aslgan ing Piloña ampong Villaviciosa at king albugan ing Villaviciosa at Nava.
Bokod
Ing Bokod pang4 yang klasing balen king lalawigan ning Benguet, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Bokod atin yang 10ng barangay.
Lyceum-Northwestern University
Ing Lyceum-Northwestern University metung yang escuela king medicina a atyu king Filipinas.
Tetag de ri Dr. Francisco Quimson Duque ampo i Mrs. Florencia Tiongson Duque ketang 1969 lalam ning lagyung Dagupan City School of Nursing. Migumpisa ya antimong iscuela ning nursing a maki metung mung cuartu king Dagupan City Polyclinic Hospital. Anyang mumuna, siyamlang pulu't apat (94) deng magaral.
Anyang miyalis ya lugal, minaliwa ya rin lagyu, manibat king Dagupan City School of Nursing papunta king Lyceum of Dagupan City. Miragdagan ya itang metung mung cursu anyang minuna, at midagdag la reng pre-Nursing, Liberal Arts, Medical Secretarial Science, Radiologic Technology ampong Medical Technology.
Seine-Maritime
Ing Seine-Maritime metung yang commune king French département ning Normandy. Bayu 1955 kebaluan ya bilang Seine-Inférieure.
Bayog
Ing Bayog pang3 yang klasing balen king lalawigan ning Zamboanga del Sur, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing balen atin yang 28ng barangay.
Pipagaralan
Pre-School
Mababang Pipagaralan
Hayskul
College
Sergio Osmeña
Y Sergio Osmeña (Septiembri 9, 1878—Octubri 19, 1961) metung yang abogádung Sebuánu at ing pangaduang Pamuntuk ning Commonwealth of the Philippines. Iyang Pangaduang Pamuntuk lalam nang Manuel L. Quezon, at iyang menalili inyang mate ya y Quezon inyang 1944. Iyang menatag king Nacionalista Party.
Y Osmeña sapni de ring sikat a pamilya Osmeña, at ing kayang anak y (Senador Sergio Osmeña Jr.) at ding apu na di (Senadores Sergio Osmeña III at John Osmeña).
Bye Kayanakan at Ayari
Metung yang Chinese-mestizo y Osmeña, at mibait ya king Cebu kang Juana Osmeña y Suico. Megaral ya para king mababang pamagaral king University of San Carlos at meyari inyang 1892. Y Osmeña sindu ne ing kayang pamagaral king Menila, megaral ya king San Juan de Letran College nung nu ne ikit y Manuel L. Quezon, a kaklasi na. Kinanwa yang panga-abugasya king University of Santo Tomas at pangadua yang pekamatas keng bar examination inyang 1903.
Y Osmeña migsilbi ya lalam nang General Emilio Aguinaldo bilang tutuburan at talasulat. Inyang 1900 tetag ne ing Cebu newspaper, El Nuevo Dia a miglambat atlung banua.
Bye Politika
Y Osmeña abugadu ya at manibala keng diariu bayu ya linub keng politiku. Megumpisa bilang konsehal.
Inyang 1904, Ing Americanung meniakup a manungkulan, tilduan ne bilang gobernador ning Cebu. Kalabas ning aduang banua meyalal yang gobernador ning Cebu. Kabang gobernador ya, tinagal ya keng mumunang Philippine Assembly ning 1907 at meyalal ya bilang talapagaslita nitang aniban. Y Osmeña 29 ya mu at iyang peka-anak at metung yang Filipinu a pekamatas diling katungkulan.
Iya ampong metung pang politikung pangprobinsiya, Manuel Quezon ning Tayabas, tetag de ing Nacionalista Party para panlaban king Partido Federalista politikung makabasi Menila. Ding aduang partidu ilang mitunggali keng politiku manibat kanita.
Y Osmeña meyalal ya bilang assemblyman inyang 1907 at menatili yang kayanib ning mababang kapulungan anggang 1922. Iyang meging pangaduang pamuntuk a mituki-tuki lalam ning Philippine Commonwealth.
Minta ya king US inyang 1933 para apapasar ne ing Hare-Hawes-Cutting Independence Bill a menalili king Tydings-McDuffie Act inyang Marsu 1934.
Pamuntuk
Y Osmeña meging yang pamuntuk ning Commonwealth inyang mate ya y Quezon inyang 1944. Mibalik ya Filipinas kayagnan neng banua mibalik y General Douglas MacArthur at ding kayang kawal a mamie timawa. Kaibat ning guerra, Y Osmeña binalik ne ing gubiernung Commonwealth at ding kayang Kabineti. Sindu na ing laban para king panga-timawa ning Filipinas.
Inyang alalan para pamuntuk inyang 1946, Y Osmeña e mebisang mangampanya, sasabian na na reng Filipinu balu de ing makatala na 40 banua yang mailinis at tapat king kayang pamanungkulan. Makanyanman, mesambut ya kang Manuel Roxas, a menyabut a 54 porcientu kareng botu a meging mumunang pamuntuk ning timawang Republika ning Filipinas
Kaibat ning panga-pamuntuk
Kaibat ning kayang pangasambut king alalan, Y Osmeña meg-retiru ya king kayang bale king Cebu. Mete ya inyang October 19, 1961, king Veteran's Memorial Hospital king Quezon City. Mikutkut ya king North Cemetery king Menila.
Hengyang
Ing Hengyang ing kadwang pekamaragul a lakanbalen king lalawigan ning Hunan Maldang Republika ning Tsina. Dadalakit ya king Ilug Xiang manga 160 km king mauli ning tungkung panlalawigan (provincial capital) ning Changsha.
Binuangan
Ing Binuangan pang6 yang clasing balen king lalawigan ning Misamis Oriental, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Deng Barangay
Ing Binuangan atin yang 8ng barangay.
Buguias
Ing Buguias pang4 yang klasing balen king lalawigan ning Benguet, Filipinas. Agpang keng ning sensus, atin yang populasyun a  a katau kareng  a pamimalemale.
Impeachment
Karing punbatas da reng miyayalwang bansa, ing impeachment yapin ing mumuna karing aduang takbang ning metung a makaparikil a paralan bankanita ing metung a batasan ilako ne ing metung a oficial ning pamahalan a ali mamayun milako.