cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕਰਣੀ ਮਾਤਾ (ਦੇਵੀ)
ਜੀਵਨੀ
ਕਰਣੀ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੰਗਲੂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ। ਤਾਂ ਰਾਓ ਕਾਨ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨੌਕਰ ਜੋ ਜੰਗਲੂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ, ਨੇ ਕਰਣੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਕਰਣੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ, ਚਾਂਦਾਸਰ ਦੇ ਰਾਓ ਰਿਦਮਲ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸ਼ਾਸਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਕਰਣੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਹੋਰ ਭਟਕਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਨੋਕ ਵਿਖੇ ਵੱਸ ਗਈ।
ਢਾਡੀ
ਇਤਿਹਾਸ
ਉਸ ਵੇਲ਼ੇ ਨੀਵੀਂ ਜ਼ਾਤ ਦੇ ਲੋਕ, ਮਿਰਾਸੀ, ਹੀ ਗਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਚੀਆਂ ਜ਼ਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਮਿਰਾਸੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਢਾਡੀ ਕਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਧਰਮ ਤੱਕ ਬੱਝੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
ਢਾਡੀ ਜਥਾ
ਜਥਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇੱਕ ਟੋਲਾ ਜਾਂ ਗਰੁੱਪ। ਸੋ ਢਾਡੀ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਨੂੰ ਢਾਡੀ ਜਥਾ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਢਾਡੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਸਾਰੰਗੀ ਮਾਸਟਰ, ਦੋ ਢੱਡ ਵਾਲ਼ੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰਾ ਜੋ ਵਾਰ ਜਾਂ ਕਿੱਸੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਢਾਡੀ ਜਥੇ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਥੇ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਜਾਂ ਮੁਖੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਅਲਬੇਲਾ ਦਾ ਢਾਡੀ ਜਥਾ।
ਸਰਵਣ ਮਿਨਹਾਸ
ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ
ਆਥਣ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸੂਰਜ ਢਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਤੂੰ ਐਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਨਾ ਜਾ ਨਾ ਜਾ....
ਮੌਰਾਂ
ਮੌਰਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸੰਚਾਰ (ਦਵਾਈ)
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੂਖਮ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਸਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ:
ਥੰਜਈ ਸੇਲਵੀ
ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਥੰਜਈ ਸੇਲਵੀ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਗਾਣੇ ਗਾਏ ਹਨ। ਜਿੱਲਾ ਵਿੱਟੂ ਤੱਕ ਏਸਨ ਅਤੇ ਮਾਰੂਥਨੀ (ਬੇਹਤਰੀਨ ਲੋਕ ਗੀਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਉਸਨੇ ਵਿਜੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ) ਮਾਰੂਥਾਵੇਲੁ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਹਨ।
ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਸ਼ਹੀਦ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ (1963 - 2 ਮਈ 2013) ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਹਿਸ਼ਤਵਾਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ, ਇੱਕ ਗਲਤ ਪੱਛਾਣ ਦੇ ਮੁਆਮਲੇ ਚ ਕੋਟ ਲਖਪਤ ਜੇਲ੍ਹ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚ 1990 ਤੋਂ ਬੰਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹੀ ਜੇਲ੍ਹ ਚ ਕੈਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲੇ ਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਿਆ ਭਿੱਖੀਵਿੰਡ ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਸੋਫੀਆ ਵਾਦੀਆ
ਜੀਵਨੀ
ਸੋਫੀਆ ਵਾਡੀਆ ਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 1960 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986 ਨੂੰ 85 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਟਰੂ ਜੀਸਸ ਚਰਚ
ਬਪਤਿਸਮਾ
ਜਲ ਨਾਲ ਬੇਪਟੀਜ਼ਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।। ਬੇਪਟੀਜ਼ਮ ਸਹਿਜ ਪਾਣੀ (ਦਰਿਆ, ਸਮੁਂਦਰ ਜਾਂ ਛਾਲ) ਦੇ ਕੋਲ ਕਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।। ਜੋ ਪਾਦਰੀ ਬੇਪਟੀਜ਼ਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਵਿ ਪਹਿਲਾਂ ਬੇਪਟੀਸਟ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਬੇਪਟੀਜ਼ਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਊਸ ਨੂਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਲੀਨ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਝੁਕਿਆ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।।
ਵੰਗਾਪਾਂਡੂ ਊਸ਼ਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸੱਤਿਆਭਾਮਾ
ਵਿਆਹ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗਹਿਣੇ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਂਵਬੰਧ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਕੋਲ ਮਿਲਿਆ। ਜਾਂਵਬੰਧ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਘੁਸਪੈਠਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਗਹਿਣਾ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਹ 28 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਰਹੇ, ਜਾਂਵਬੰਧ ਨੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨੀਥੂ
ਨੀਤੂ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Neethu), ਜਿਸਨੂੰ ਨੀਤੂ ਸ਼ੈਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਤੁਲੂ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜੋਕ ਫਾਲਸ (2004), ਬੇਰੂ (2005), ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ (2006), ਕੋਟੀ ਚੇਨੱਈਆ (2007), ਗਾਲੀਪਤਾ (2008), ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੀ ਦੇਰ ਆਗੀ ਬਾਰੋ (2009) ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਸਹਿਰ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ
ਸਹਿਰ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ (سحر خليفة) (ਜਨਮ 1941 ਵਿੱਚ ਨਾਬਲੁਸ ਪੈਲੇਸਤਿਨ) ਇੱਕ ਪੈਲੇਸਤਿਨੀਅਨ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਬਿਰਜ਼ਇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪੈਲੇਸਤਿਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਵਿੱਖੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੁਲਬ੍ਰਾਇਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਯੂ.ਐਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਚੈਪਲ ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1988 ਵਿੱਚ ਪੈਲੇਸਤਿਨ ਮੁੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵੁਮੈਨ ਸਟਡੀਜ਼ ਵਿਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਾਬਲੁਸ ਵਿੱਚ ਵੁਮੈਨ'ਸ ਅਫੇਅਰਸ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੁਣ ਗਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਅਮਾਨ, ਜਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਲੇਸਤਿਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧ, ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਬਰੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗੈਰ-ਗਲਪੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨਾਗੁਇਬ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਦ ਈਮੇਜ, ਦ ਆਈਕਨ ਅਤੇ ਦ ਕੋਵਨੈਂਟ' ਲਈ ਮਿਲਿਆ।
ਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਸਭ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਔਜ਼ਾਰਾਂ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਬਣਤਰ ਕਲਾ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਕਿਰਤ ਦਾ ਦੇਵਤਾ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਡੈਮ, ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਮਿੱਲਾਂ, ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਵਿਛੇ ਜਾਲ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੰਗਾਂ ਆਦਿ ਸਭ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਔਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਬਾਬਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਦੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਦੇਣ ਹਨ | ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੱਤ ਅਜੂਬਿਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਾਬਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ ਝਲਕਦੀ ਹੈ |ਖਤਮ
ਅਰਦਾਸ
ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ । (ਅਰਦਾਸ ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਦੀ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੇਰਾਲਡ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੇਰਾਲਡ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 9 ਸਤੰਬਰ 1938 ਨੂੰ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਪੰਡਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਹੀ ਸਨ। 2008 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ
ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ (ਯੂ.ਸੀ.ਐਲ.ਏ.) (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: University of California, Los Angeles; UCLA), ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਦੇ ਵੈਸਟਵੁੱਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਬ੍ਰਾਂਚ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਇਸ ਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਦਸ-ਕੈਂਪਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅੰਡਰ ਗਰੈਜੂਏਟ ਕੈਂਪਸ ਬਣਾਇਆ।
2017 ਤਕ, 24 ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, 3 ਫੀਲਡਜ਼ ਮੈਡਲਿਸਟਸ ਅਤੇ 5 ਟਿਉਰਿੰਗ ਐਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਫੈਕਲਟੀ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਅਲੂਮਨੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਸੀਐਲਏ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯੂਐਸ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੌਜੂਦਾ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ 55 ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਜ਼, 28 ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, 39 ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮੈਡੀਸਨ, ਅਤੇ ਅਮੈਰੀਕਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਡਿਫਰਾਂਸ
ਦਰਿਦਾ ਅਨਸਰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕੋਈ ਅੰਤਮ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਬਲਕਿ ਅਰਥ ਲਭਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਮਤਾ ਕਾਲੀਆ
ਮਮਤਾ ਕਾਲੀਆ (ਜਨਮ 2 ਨਵੰਬਰ 1940) ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਾਣੀ, ਡਰਾਮਾ, ਨਾਟਕ, ਨਿਬੰਧ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਰਥਾਤ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਲਗਪਗ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਸੱਤਵੇਂ ਦਹਕੇ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਲਗਪਗ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਦੇ ਕਾਲ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੰਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਤ੍ਰੈਮਾਸਿਕ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼ੁਕੰਤਲਾ ਦੇਵੀ
ਮੌਤ
ਅਪ੍ਰੇਲ 2013, ਸ਼ੁਕੰਤਲਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਾਹ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਥੇ ਆਪ ਦੀ ਮੌਤ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2013 ਨੂੰ ਹੋ ਗਈ ਆਪ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ।
ਮੀਨਾ ਕੰਦਾਸਾਮੀ
ਕਵਿਤਾ
“Ms Militancy”, the title poem of this volume, is based on Kannaki, the heroine of the Tamil Classic Silapathikaram. This poem is a call to women to be revolutionary and courageous like the heroine herself.
ਗੰਗੋਤਰੀ ਦਾ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਸੰਦਰਭ
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਰਾਜਾ ਭਾਗੀਰਥ ਨੇ ਦੇਵਤਰਪਣ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਣ ਲਈ 5500 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਘੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ਼ ਖੁਸ਼ ਹੋਕਰ ਦੇਵੀ ਗੰਗਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰਾਪਿਆ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਦੇਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਵਤਰਣ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ਼ ਭਾਰੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਲਿਏ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀਜਟਾਵਾਂਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵੇਂ। (ਗੰਗੋਤਰੀ ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਗੰਗਾ ਉਤਰੀ ਅਰਥਾਤ ਗੰਗਾ ਹੇਠਾਂ ਉੱਤਰ ਆਈ ਇਸਲਿਏ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਗੰਗੋਤਰੀ ਪਿਆ। ਭਾਗੀਰਥ ਨੇ ਤਦ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਰਾਖ ਪਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੀ। ਪਰ ਇੱਕ ਅਤੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਹੋਇਆ। ਗੰਗਾ ਨੇ ਜਾਹਨੁ ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਨੀ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਹੀ ਪੀ ਗਏ ਉੱਤੇ ਭਾਗੀਰਥ ਦੇ ਆਗਰਹ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਨਾਲ਼ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਲਿਏ ਹੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਜਾਹਨਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਹਾਲੂਵਾਲ, ਬਰਨਾਲਾ
ਨਿਹਾਲੂਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਗਿੱਧਾ
ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਜਿਵੇਂ ਹੀ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਂਸ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਗਿਆ, ਭੰਗੜਾ ਅਤੇ ਗਿੱਧਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਂਸ ਦੇ ਰੂਪ ਕਾਲਜੀਏਟ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਡਾਂਸ ਪ੍ਰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਵੋਲਗਾ ਦਰਿਆ
ਵੋਲਗਾ (Во́лга) ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਜਲ-ਡਿਗਾਊ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਜਲ-ਵਿਭਾਜਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਧ ਰੂਸ ਵਿੱਚੋਂ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਦੇ ਵੀਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਆਰ੍ਹਾਂ (ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਾਸਕੋ ਸਮੇਤ) ਇਸ ਦੇ ਬੇਟ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੁੰਡ ਇਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਰੂਸੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤਕ ਮਤਲਬ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਵੋਲਗਾ-ਮਾਤੂਸ਼ਕਾ (ਮਾਂ ਵੋਲਗਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਘੋਖਣ ਤੋਂ ਗਿਆਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੰਥ ਜਾਂ ਤੰਤਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਠ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਕਠੋਪਨਿਸ਼ਦ ਬਣੀ। ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ ਜਾਂ ਚਰਣ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਅਨੇਕ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸੰਸਕਾਰ ਚਰਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ
ਬਿੱਛੂ ਅਤੇ ਡੱਡੂ
ਰੂਪਰੇਖਾ
ਇੱਕ ਬਿੱਛੂ ਡੱਡੂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾਕੇ ਉਸਨੂੰ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਡੱਡੂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਨਦੀ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਝਧਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਡੰਗ ਮਾਰੇਗਾ। ਬਿੱਛੂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਗਰ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ।  ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਡੱਡੂ ਜੋਖਮ ਉਠਾਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਮੰਝਧਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਡੱਡੂ ਨੂੰ ਅੰਦੇਸ਼ਾ ਸੀ। ਦੋਨੋਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡੱਡੂ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ। ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ ਬਿੱਛੂ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਡੰਗ ਮਾਰਨਾ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਿਆ।
ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦੁੱਲਾ ਕਾਦਰੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1985
ਮਿੰਨੀ ਮਾਥੁਰ
ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਆਈ.ਐਮ.ਟੀ. ਕੈਂਪਸ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਜੇ ਵਾਲਟਰ ਥਾਮਸਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਪਨ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਰੇ-ਬੈਨ ਸਨਗਲਾਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਣਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕਾ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੇਮ ਸ਼ੋਅ ਟੋਲ ਮੋਲ ਕੇ ਬੋਲ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਕਈ ਹੋਰ ਗੇਮ ਅਤੇ ਕਵਿਜ਼ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਵਲ ਸ਼ੋਅ ਉਸਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਲੈ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵੀਜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਮਤਾ ਕੁਲਕਰਨੀ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸਿਮੀ ਗਰੇਵਾਲ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ।
ਸੰਗੀਤ ਇਲਾਜ
ਸਟ੍ਰੋਕ ਇਲਾਜ
ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੁੱਝ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਚਿਕਿਤਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਚਿਕਿਤਸਾ, ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ, ਬਿਹਤਰ ਮਨੋਦਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਰਣਨਾਤਮਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕ, ਦੋਨਾਂ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਪਰਿਆਵਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਗੀਦਾਰੀ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪਰਕਾਸ਼ਨ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਘਾਂ, ਅਤੇ ਸਮਾਜੀਕਰਨ ਉੱਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਿਕਿਤਸਕਾਂ ਨੇ ਖੋਜਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਨਤੀਜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੰਗੀਤ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਉਤਸਾਹਜਨਕ ਰੁਝੇਵੇਂ ਦਿਖਾਏ ਹਨ।
ਰੂਪ ਸਿੰਘ ਚੰਦੇਲ
ਰੂਪ ਸਿੰਘ ਚੰਦੇਲ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ।
ਪੰਪ ਅਤੇ ਡੰਪ
right|thumb| "ਨਾਈਟ ਵਿੰਡ ਹੌਕਰਜ਼" ਸਾਊਥ ਸੀ ਬਬਲ ਦੌਰਾਨ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਸਟਾਕ ਵੇਚਦਾ ਹੋਇਆ (ਦੀ ਗ੍ਰੇਟ ਪਿਕਚਰ ਆਫ ਫੌਲੀ 1720) ਪੰਪ ਅਤੇ ਡੰਪ ਸਕੀਮ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟਾਕਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤੇ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਝੂਠੇ ਅਤੇ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਫੈਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚ ਕੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਕੀਮ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਵੱਧ ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਨੂੰ "ਡੰਪ" ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਭਾਵ ਵੇਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਾਲ -ਕੈਪ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀਆਂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ/ਕੰਪਨੀਆਂ, ਭਾਵ " ਮਾਈਕ੍ਰੋਕੈਪਸ" ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ
ਜਲੋਤਸਾਰਣ ਖੇਤਰ 9, 07 , 000 ਕਿ. ਮੀ. ² ( 3, 50 , 195 ਵਰਗ ਮੀਲ )
ਸੁੰਦਰਵਨ ਡੇਲਟਾ
thumb|200px|ਸੁੰਦਰਵਨ-ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡੇਲਟਾ-ਗੰਗਾ ਦਾ ਮੁਹਾਣਾ-ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਦੀ ਉਪਗ੍ਰਹੀ ਤਸਵੀਰ
ਧਰਵਡ ਪੇੜਾ
ਮੂਲ ਸਮੱਗਰੀ
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੁੱਧ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਗਾੜ੍ਹੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼
ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼, ਜਾਂ ਘੱਟ-ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼, ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਬਾਕੀ ਮੁਲਕਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦਾ ਮਿਆਰ,ਸਨਅਤੀ ਅਧਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ (ਐੱਚ.ਡੀ.ਆਈ.) ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਹੜਾ ਦੇਸ਼ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਵਿਕਸਿਤ ਜਾਂ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਦੱਸਣ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਵਿਆਪਕ ਸਰਬ-ਸੰਮਤੀ ਵਾਲ਼ਾ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਬਹੁਤਾ ਕਰ ਕੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਪਜ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨਾਲੀ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਇਤਿਹਾਸ
ਮਨਾਲੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸਨਾਤਨੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਨੂ (ਦੇਖੋ ਮਨੁਸਮ੍ਰਿਤੀ ) ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਨਾਲੀ ਨਾਮ ਨੂੰ ਮਨੂ-ਅਲਾਯਾ । ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੂ ਨੇ ਮਨਾਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੁੱਲੂ ਘਾਟੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨਾਲੀ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਸਬੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਨੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ ਹੈ।
ਕੁੂਕੀ-ਚਿਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਕੂਕੀ-ਚਿਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੂਕੀ-ਚਿਨ-ਮਿਜ਼ੋ, ਕੁਕੀਸ਼ ਜਾਂ ਦੱਖਣੀ-ਮੱਧ ਤਿੱਬਤੀ-ਬਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ, ਪੱਛਮੀ ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ 50 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਅਤੇ ਮਨੀਪੁਰ ਵਿਚ ਮਿਜ਼ੋ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਾਮੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਕੂਕੀ ਅਤੇ ਬਰਮੀ ਵਿੱਚ ਚਿਨ ਵਜੋਂ; ਕੁਝ ਜ਼ੋਮੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਮਿਜ਼ੋ ਕੂਕੀ-ਚਿਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਕੂਕੀ-ਚਿਨ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਚਿਨ ਰਾਜ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚਿਨ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋ ਵਜੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਅਨੀਸੁਲ ਹੱਕ
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਾਟਕ
right|thumb|300x300px| ਸੁਲਤਾਨਾ ਕਮਲ ਮੁਹੱਲਾ ਕਰੀਰਾ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਧਨਮੰਡੀ (2013) ਵਿਖੇ "ਬੋਰਨੋ ਮੇਲਾ" ਵਿਖੇ ਹੱਕ
ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ
ਇਤਿਹਾਸ
ਏਸ਼ੀਆ ਵਾਚ (1985), ਅਫਰੀਕਾ ਵਾਚ (1988), ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਾਚ (1989) ਨੂੰ "ਵਾਚ ਕਮੇਟੀਜ਼" ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1988 ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛਤਰੀ ਹੇਠ ਇਕਮੁੱਠ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ   ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਬਣਾ ਲਈ ਗਈ।
ਗੰਗੋਤਰੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ
ਸਭਿਅਤਾ
ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗੰਗੋਤਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ - ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਗੰਗੋਤਰੀ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀਆਂ ਦਾ ਤਾਂਤਾ ਲਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਦੀ ਆਵਾਜਾਹੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਹੈ। ਗੰਗੋਤਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੱਕ ਸੜਕ ਬਣਨੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਘਰ ਵਸਾਉਣਾ ਅਕਸਰ ਅਸੰਭਵ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਿਰਜਨ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੈਰ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਮੌਸਮ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਸਾਧੂ ਇੱਥੇ ਆਕੇ ਬਸ ਗਏ। ਇਸ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਬਾਹਮਣ ਪਰਵਾਰ ਹਨ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਰਾਜਪੂਤ ਵੀ ਹੈ। ਪਰਵਾਰਿਕ ਬੰਧਨ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੇ ਹਨ ਅਤੇ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ-ਜਿਹੇ ਲੋਕ ਹੀ ਇਸ ਥਾਂ ਦਾ ਕਾਬੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੰਗੋਤਰੀ ਦੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਮੁਸੰਮੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਅਪਰੈਲ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਹੀ ਤੀਰਥਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਉੱਚਾਈ ਦੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੋਗੀ ਪੀਰ ਦਾ ਮੇਲਾ
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਮੇਲਾ ਜਠੇਰਾ ਬਾਬਾ ਜੋਗਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਾਬਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਤੇ ਚਹਿਲ ਗੋਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਬਾਬੇ ਜੋਗੇ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਸੌਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਚਹਿਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਬਾਬੇ ਜੋਗੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਲਿਆ ਕੇ ਉਸਦੀ ਸਮਾਧ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਾਬੇ ਦਾ ਨਾਂ ਜੋਗੇ ਤੋਂ ਜੋਗੀ ਪੀਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਬਾਬੇ ਦੀ ਇਕ ਵਲਿੰਦ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਲਿੰਦ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬੜੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਵਲਿੰਦ 'ਤੇ ਲੋਕ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ ਵਲਿੰਦ ਉੱਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਣਾਂ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋਗੀ ਪੀਰ ਦਾ ਇਹ ਮੇਲਾ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ, ਮਾਝੇ ਆਦਿ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੋਕ ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨੇਹਾ ਦੂਬੇ
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕਰੀਅਰ
ਦੂਬੇ ਨੇ ਲੰਡਨ ਦੇ ਰੀਜੈਂਟਸ ਕਾਲਜ ਸਕੂਲ ਆਫ ਸਾਈਕੋਥੈਰੇਪੀ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਗਾਈਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਐਲਏਸੀਏਪੀ (ਲੰਡਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕਾਉਂਸਲਰਜ਼ ਐਂਡ ਸਾਈਕੋਥੈਰੇਪਿਸਟ) ਦੇ ਸਾਈਕੋਥੈਰੇਪੀ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹੁਣ ਵਰਲੀ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਰਦੁਹੀ ਵਰਧਨਿਆਨ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
1983 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮੂਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਲਾਸਾਂ ਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਮੂਹ ਦਾ ਨਾਂ ਅਸ਼ੋਤ ਬਿਜ਼ਨਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
ਉਨਾਓ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਸਾਂਸਦ
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center"| ਸਾਂਸਦ !ਸਰੋਤ
ਐਂਡਰਿਊ ਕਰੇਅ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਐਂਡਰਿਊ ਕਰੇਅ ਦਾ ਜਨਮ ਚਿਪੇਵਾ ਫਾਲਜ਼, ਵਿਸਕੋਨਸਿਨ 'ਚ ਸਟੀਵ ਅਤੇ ਏਰਡਿਸ ਕਰੇਅ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਕਰੇਅ ਚਿਪੇਵਾ ਫਾਲਜ਼ ਦੇ ਹਾਈਸਕੂਲ ਕਲਾਸ 2004 ਦੀ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਸੀ।
ਅਜਾਇਬ ਕਮਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਜ਼ਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਬਲੂ-ਰੇ ਡਿਸਕ
ਇਸ ਡਿਸਕ ’ਤੇ 1080p ਰੈਜ਼ਾਲੂਸਨ (1920×1080 ਪਿਕਸਲ) ਤੱਕ ਉੱਚ-ਡੈਫ਼ੀਨਿਸ਼ਨ ਵੀਡੀਓ 60 (59.94) ਫ਼ੀਲਡ ਜਾਂ 24 ਫ਼੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ’ਤੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਡਿਸਕਾਂ, ਡੀਵੀਡ ਡਿਸਕਾਂ, ਉੱਪਰ ਭੰਡਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵੱਧ-ਤੋਂ-ਵੱਧ ਰੈਜ਼ਾਲੂਸ਼ਨ 480i, (NTSC, 720×480 ਪਿਕਸਲ) ਜਾਂ 576i, (PAL, 720×576 ਪਿਕਸਲ) ਹੈ।
ਰਜ਼ੀਆ ਖ਼ਾਨ
ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਖ਼ਾਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਬਜ਼ਰਵਰ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ 'ਦ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਆਬਜ਼ਰਵਰ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ)। ਫੇਰ ਉਹ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ।
ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1927 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜਾਟ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਟਾਰੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮਿਲਟਰੀ ਕਮਾਂਡਰ ਜਨਰਲ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਦੇ ਪੋਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਂ ਬਣ ਗਈ।
ਕੂਕੀ-ਚਿਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਪੀਟਰਸਨ (2017)
ਪੀਟਰਸਨ ਦੀ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵੈਨਬੀਕ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੀਟਰਸਨ ਦੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀਕਰਣ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕੂਕੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੱਖੋ ਕਲਾਂ
ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਪਿੰਡ ਪੱਖੋ ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਜੋਗਾ ਪੱਖੋ ਕਲਾਂ ਲਿੰਕ ਰੋਡ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਕਈ ਪੁਰਾਤਨ ਯਾਦਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਹਰ ਸਾਲ ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਰੀ ਮੇਲਾ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਦੇ ਲੱਗਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਪਾਡਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜ ਪਾਡਵਾਂ ਨੇ ਦਰੋਪਤੀ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਬਨਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਖਰੀ ਗੁਪਤ ਸਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਗੁਜਾਰਿਆ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪਿੱਪਲਾਂ ਅਤੇ ਬੋਹੜਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ। ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਉਹਨਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਖੇਡ ਪੀਲ ਪਲਾਮਣ ਖੇਡੀ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਪੀਲ ਪਲਾੜਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਦਰੋਪਤੀ ਦੇ ਇਸਨਾਨ ਲਈ ਕੁੰਡ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਕਲ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਲਾੜਾ ਸਾਹਿਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਵੀ ਪੱਖੋ ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਜੋਗਾ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਇਸ ਸਥਾਨ ਕੋਲੋ ਦੀ ਲੰਘਣ ਸਮੇਂ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲਿਆ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਯਾਦਗਾਰ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਇਮਾਰਤੀ ਸਮਾਨ ਲਿਆਦਾਂ ਸੀ ਪਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਾਨ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।ਇਹ ਸਥਾਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾਂ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਭਾਈਚਾਰਕ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਚਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਭੈਣੀ, ਅਕਲੀਆ, ਜੋਗਾ,ਪੱਖ ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਸਮਾਨ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੇਲੇ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਜਮੀਨ ਜੋਗਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹਦੂਦ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਣ, ਪਿੱਪਲ, ਬੋਹੜ ਆਦਿ ਦਰੱਖਤ ਹੁਣ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀਪਣ ਬਖਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਬਖਸਦਾ ਹੈ। ਸੰਤ ਪਾਲੀ ਰਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਰੰਥ ਮਿਲੇ ਸਨ ਜਿੰਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸਾ ਪੜੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਸਕੀ ਸੀ ਇਹਨਾਂ ਗਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਕਲ ਦੇ ਮਸੀਨੀਕਰਨ ਦੇ ਯੁੱਗ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਇੱਥੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ ਕਦੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਪਾਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਵੀ ਹਨ ਇਹ ਸਥਾਨ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਪਾਡਵਾਂ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਤੱਕ ਯੁੱਗ ਪੁਰਸਾਂ ਦੇ ਔਖੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਪਨਾਹਗਾਰ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਲੇਰ ਪੁਣਾਂ ਵੀ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਿਤਾਣਿਆਂ ਨਿਮਾਣਿਆਂ ਨਿਉਟਿਆਂ ਦੀ ਪਨਾਹਗਾਹ ਪਲਾੜੇ ਦੀ ਦਰਸਨੀ ਧਰਤੀ ਸਦਾ ਹੀ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਰਹੇਗੀ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਲਾਲ ਨਾਗਰ
ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਹ 7 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਦਸੰਬਰ 1953 ਅਤੇ ਮਈ 1956 ਦਰਮਿਆਨ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਨੌਕਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਲੇਖਣੀ ਦੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨੌਕਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਨਿਦਾ ਫ਼ਾਜ਼ਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ
127
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਕੈਨੇਡੀਅਨ
1915 'ਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ 3 ਸਾਲ ਰਿਹਾ।
ਫਰਵਾਹੀ
ਫਰਵਾਹੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਅੰਗਦ
ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਇੱਕ ਮੱਹਤਵਪੂਰਣ ਪਾਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਲੀ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਦੇ ਬੇਟੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੂਗਰੀਵ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਸਨ।
ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਈਸ਼ਰ
ਜੀਵਨ
ਸ. ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ‘ਈਸ਼ਰ’ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। 1930 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ‘ਭਾਈਆ’ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨੋਖਾ ਕਾਵਿਕ ਪਾਤਰ ਘੜਿਆ ਜੋ ਏਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ‘ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਈਸ਼ਰ ‘ਭਾਈਆ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜ ਗਿਆ। 15 ਜਨਵਰੀ 1966 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਲੈਨਿਨ ਰਘੂਵੰਸ਼ੀ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਲੈਨਿਨ ਰਘੂਵੰਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਮਈ 1970 ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰਵਾਰ ਵਿਚ ਸੁਰੇਂਦਰ ਨਾਥ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇਵੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਇਕ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ। ਉਉਸ ਨੇ 1994 ਵਿਚ ਸਟੇਟ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਗੁਰੂਕੁਲ ਕਾਂਗੜੀ, ਹਰਿਦੁਆਰ ਤੋਂ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ, ਮਾਡਰਨ ਮੈਡੀਸਨ ਅਤੇ ਸਰਜਰੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਬੈਚੂਲਰ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ। ਲੈਨਿਨ ਨੇ 22 ਫਰਵਰੀ 1992 ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼ਰੂਤੀ ਨਾਗਵੰਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ   ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਬੀਰ ਕਰੂਨਿਕ ਹੈ।. ਉਹ ਅਤੇ ਸ਼ਰੂਤੀ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਆਪਣਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਗੁੰਟੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ
ਵਿਭਾਗ
ਕਾਲਜ ਹਰ ਸਾਲ 78 ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਖਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਧਿਆਪਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਾਲਜ ਪੈਰਾ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟਾਫ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੇਡੀਓਗ੍ਰਾਫਰਾਂ, ਲੈਬ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ, ਲੈਬ ਅਟੈਂਡੈਂਟ, ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ, ਨਰਸਾਂ ਅਤੇ ਸੈਨੇਟਰੀ ਇੰਸਪੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚੀਫ਼ ਸਿਆਟਲ
ਜੀਵਨੀ
left|thumb|267x267px|ਸਿਆਟਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚੀਫ ਸਿਆਟਲ ਦਾ ਬੁੱਤ ਸਿਆਟਲ ਦੇ ਮਾਤਾ ਸ਼ੋਲੀਤਸਾ ਡੂਵਾਮਿਸ਼ ਸੀ  ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੁਕੁਆਮਿਸ਼ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਸਿਆਟਲ ਦਾ ਜਨਮ 1780 ਦੇ ਨੇੜ ਤੇੜ ਕਾਲੇ ਟਾਪੂ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਨੇੜੇ ਕੀਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵੁੱਡ-ਸ਼ੋ-ਲਿਟ-ਸਾ ਸੀ।, ਡੂਵਾਮਿਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਆਟਲ ਦਾ ਜਨਮ ਕਾਲੇ ਦਰਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਥੇ ਹੁਣ ਕੇਂਟ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਸ਼ਹਿਰ  ਹੈ। ਸੀਐਟਲ ਲਸ਼ੂਤਸੀਡ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਦੋਨੋਂ ਬੋਲੀਆਂ - ਡੂਵਾਮਿਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਕੁਆਮਿਸ਼ਉਪ ਬੋਲਦਾ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ।  ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੂਲ ਉਤਰਾਈ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੇਲਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਤਾਮੂਲਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਿਆਟਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਕੋਲੋਂ ਡੂਵਾਮਿਸ਼ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਮੈਰੀ ਏਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਕਲਾਰਕ
ਜੀਵਨ
ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਿੰਗ ਡਿਸਫੋਰੀਆ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਸਵੈ-ਪਛਾਣ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਣ 'ਤੇ, ਨੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। 1975 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਰੀਸਾਈਨਮੈਂਟ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਜੋਆਨਾ ਮਿਸ਼ੇਲ ਕਲਾਰਕ ਨਾਮ ਲਿਆ।
1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਲਿੰਗੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ ਅਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟਾਂ ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਰ ਲਾਇਸੈਂਸਾਂ 'ਤੇ ਲਿੰਗ ਬਦਲਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਸੀ। 1980 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ACLU ਟ੍ਰਾਂਸਸੈਕਸੁਅਲ ਰਾਈਟਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਦੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ
12. ਰਾਮ ਜੀ ਦਾਸ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸੰਤ ਰਾਮ: ਪਿੰਡ ਤੁੰਗਵਾਲੀ, ਉਮਰ 25 ਸਾਲ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 3 ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
13. ਕਰਤਾ ਰਾਮ: ਪਿੰਡ ਤੁੰਗਵਾਲੀ, ਉਮਰ 40 ਸਾਲ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ।
23. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਢੁੱਡੀਕੇ
32. ਗੁਰਮਖ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਵਰ੍ਹੇ, ਉਮਰ 23 ਸਾਲ, ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 8 ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
34. ਭਗਤ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਰਾਜੇਆਣਾ
46. ਕਿਕਰ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਭੋਕਰੀ
49. ਗੱਜਣ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਬੁੱਟਰ, ਉਮਰ 27 ਸਾਲ, ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
54. ਮਿੱਤ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਬਰਾਜ
67. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਮਾਛੀਕੇ
73. ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਜੀਊਣਵਾਲਾ, ਉਮਰ 25 ਸਾਲ, ਪਿੰਡ ਜਿਉਣਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 10 ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
82. ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਕੋਟਦਾਤਾ
87. ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਤੁਮੋਵਾਲ, ਉਮਰ 5 ਸਾਲ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
89. ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ: ਪਿੰਡ ਤੁਮੋਵਾਲ, ਉਮਰ 27 ਸਾਲ, ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇਕ ਛੋਟੀ ਬੇਟੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਸਾਫਰ ਸਨ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
102. ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਦਦੇਹਰ, ਉਮਰ 20 ਸਾਲ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 30 ਸਤੰਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
105. ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਖਾਨ ਛਾਬੜੀ, ਉਮਰ 25 ਸਾਲ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਢ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 30 ਸਤੰਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
109. ਗਨੇਸ਼ਾ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਖੈਰਪੁਰਾ, ਉਮਰ 24 ਸਾਲ, ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 6 ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
116. ਅਤਰ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਰੂੜੀਵਾਲਾ, ਪਿੰਡ ਰੂੜੀਵਾਲਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
120. ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਝਾਮਕੇ, ਉਮਰ 25 ਸਾਲ, ਪਿੰਡ ਝਾਮਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਵਿਧੁਰ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 30 ਸਤੰਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
124. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਮਾਨੋਚਾਹਲ, ਉਮਰ 28 ਸਾਲ, ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
132. ਬੂੜ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਜੌੜਾ, ਉਮਰ 27 ਸਾਲ, ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
136. ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਮੂਸੋ, ਉਮਰ 25 ਸਾਲ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 10 ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਬਣੀ ਸ਼ਿੱਪ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ
143. ਦਾਨ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਅਚਰਵਾਲ, ਉਮਰ 36 ਸਾਲ, ਵਿਧੁਰ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 2 ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਬਣੀ ਸ਼ਿੱਪ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
149. ਪਾਲਾ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਬੋਪਾਰਾਏ
158. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਜਵੱਦੀ, ਉਮਰ 28 ਸਾਲ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 30 ਸਤੰਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
173. ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਨੱਤ, ਉਮਰ 38 ਸਾਲ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ 1906 ਤੋਂ 1910 ਤੱਕ, ਚਾਰ ਸਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਲੈਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਰੀ ਉਸ ਨੇ ਬੀ ਸੀ ਦੀ ਓਸ਼ੀਅਨ ਫਾਲਜ਼ ਮਿੱਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਸੀ।
177. ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਅਲੂਣੇ ਮਿਆਣੇ, ਉਮਰ 35 ਸਾਲ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਸੀ।
ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ
ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੋਠੇ ਗੱਜਣ ਸਿੰਘ (ਕੋਟ ਕਪੂਰਾ )ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸਨ।
ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਦੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ
195. ਬਚਨ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਠੀਕਰੀਵਾਲਾ, ਉਮਰ 22 ਸਾਲ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 30 ਸਤੰਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
198. ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਕੇਲੇ ਬੰਦਰ, ਉਮਰ 33 ਸਾਲ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 29 ਸਤੰਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਾਂਤੀ ਮੰਤਰ
ਤੈਤਰੀਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ
oṃ śaṃ no mitraḥ śaṃ varuṇaḥ | śaṃ no bhavatvaryamā | śaṃ na indro brihaspatiḥ | śaṃ no viṣṇururukramaḥ | namo brahmaṇe | namaste vāyo | tvameva pratyakṣaṃ bhrahmāsi | tvāmeva pratyakṣam brahma vadiṣyāmi | ṝtaṃ vadiṣyāmi | satyaṃ vadiṣyāmi | tanmāmavatu | tadvaktāramavatu | avatu mām | avatu vaktāram | oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ||
ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਦੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ
236. ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਵਾਣਾਵਾਲੀ, ਉਮਰ 32 ਸਾਲ, ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 30 ਸਤੰਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਾਂਤੀ ਮੰਤਰ
ਤੈਤਰੀਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਕਠ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਮਾਂਡੂਕਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਅਤੇ ਸਵੇਤਸ਼ਵਾਤਰਾ ਉਪਨਿਸ਼ਦ
ते॒ज॒स्वि ना॒वधी॑तमस्तु॒ मा वि॑द्विषा॒वहै॑ ॥
ਕੇਨ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਅਤੇ ਛੰਦੋਗਯਾ ਉਪਨਿਸ਼ਦ
सर्वम् ब्रह्मौपनिषदम् माऽहं ब्रह्म
तदात्मनि निरते य उपनिषत्सु धर्मास्ते
ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਦੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ
270. ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਸਿਧਵਾਂ, ਉਮਰ 23 ਸਾਲ, ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
273. ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਸਿੱਧਵਾਂ, ਉਮਰ 26 ਸਾਲ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
277. ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਬੁੰਡਾਲਾ, ਉਮਰ 25 ਸਾਲ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
278. ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਸ਼ਰੀਂਹ, ਉਮਰ 35 ਸਾਲ, ਪਿੰਡ ਸ਼ਰੀਂਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ
308. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਕਿਰਤੋਵਾਲ, ਉਮਰ 30 ਸਾਲ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1905 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1912 ਤੱਕ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਉਸ ਨੇ ਓਸ਼ੀਅਨ ਫਾਲਜ਼ ਮਿੱਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਲੈਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਾਹਪੁਰ
312. ਕਾਸਮ ਅਲੀ: ਪਿੰਡ ਜਾਹਲਰ, ਉਮਰ 32 ਸਾਲ, ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਾਂਤੀ ਮੰਤਰ
ਐਤ੍ਰੇਯਾ ਉਪਨਿਸ਼ਦ
oṃ vāṅ me manasi pratiṣṭhitā
vedasya ma āṇisthaḥ śrutaṃ me mā prahāsīranenādhītenāhorātrān
tadvaktāramavatvavatu māmavatu vaktāramavatu vaktāram |
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ||
ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਦੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਾਹਪੁਰ
328. ਖਾਨ ਮੁਹੰਮਦ: ਪਿੰਡ ਜੱਲੀ, ਉਮਰ 30 ਸਾਲ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ
339. ਪੋਹਲੋ ਰਾਮ: ਪਿੰਡ ਅਨੰਦਪੁਰ, ਉਮਰ 21 ਸਾਲ, ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
340. ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ, ਉਮਰ 22 ਸਾਲ, ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 30ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਾਂਤੀ ਮੰਤਰ
ਮੁੰਡਾਕਾ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਮਾਂਡੂਕਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਪਨਿਸ਼ਦ
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥
svasti na indro vṛddhaśravāḥ |
ਹੋਰ ਸਰੋਤ
ॐ द्यौ: शान्ति रन्तरिक्षँ शान्ति:
ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਦੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਬਾਲਾ
350. ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਪੱਤੋ
ਰਿਆਸਤ ਨਾਭਾ
356. ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਖਾਨੀਆ, ਉਮਰ 30 ਸਾਲ, ਵਿਧੁਰ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਰਿਆਸਤ ਕਲਸੀਆਂ
371. ਤਿਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਚੁਬਾਰਾ, ਉਮਰ 24 ਸਾਲ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਸੀ।
ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮੋੜਨ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਸਾਹਿਤਕ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਵਲੋਂ 1954 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਇਨਾਮ ਦੀ ਰਕਮ₹ 5,000 (US$76.26) ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਛੇ ਵਾਰ ਵਧਾਈ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ. 2009 ਵਿੱਚ ਇਹ ₹ 1,00,000 (US$1,525) ਸੀ. ਇਹ ਇਨਾਮ 1979-80 ਤੋਂ ਹਰੇਕ ਸਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 1,000 ਤੋਂ ਵਧ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ.
ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ
ਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਕਰ ਨੁਹਾਰ:
ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ (ਜੀ.ਐਚ.ਓਝਾ), ਅਰਧਨਾਗਰੀ (ਜੀ.ਬੀ.ਸਿੰਘ), ਸਿੱਧਮਾਤ੍ਰਿਕਾ (ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ), ਸ਼ਾਰਦਾ (ਦਿਰਿੰਗਰ) ਅਤੇ ਆਮ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਲੰਡੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਰਦਾ ਦੀ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਅਤੇ ਚੰਬਾ ਅਤੇ ਕਾਂਗੜਾ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਲਿਪੀ ਟਾਕਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਵਰਣਿਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਪੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗੁਰਮੁਖੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ‘ੳ’ ਗ਼ੈਰ- ਪਰੰਪਰਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ੴ ਅਰਥਾਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਇੱੱਕ ਹੈ, ਵਜੋਂ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਵਰਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ‘ਸ’ ਅਤੇ ‘ਹ’ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਆਮ ਕਰਕੇ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤੀ ਸਵਰ ਬੋਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਵਿਅੰਜਨਾਤਮਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਿਕ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਹੀ ਹਨ। ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋਹਰਾਉ ਯੁਕਤ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਹਾਸਲ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ‘ਕ’ ਨੂੰ ਕੱਕਾ, ‘ਵ’ ਨੂੰ ਵਾਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ‘ਟ ’ ਨੂੰ ਟੈਂਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਖਰ-ਮਾਲਾ ੜ (ੜਾੜਾ) ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 35 ਹੈ (3 ਸਵਰ, 2 ਅਰਧ-ਸਵਰ ਅਤੇ 30 ਵਿਅੰਜਨ ਹਨ)। ਇਹ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿਚ 52, ਸ਼ਾਰਦਾ ਅਤੇ ਟਾਕਰੀ ਵਿਚ 41 ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਮਾਂਗਵੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿੰਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਸ਼,ਖ਼,ਗ਼,ਜ਼,ਫ਼। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮੂਲ ਅੱਖਰਕ੍ਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜੋੜੇਦਾਰ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੱੱਧਕ ( ੱ ) ਪਾ ਕੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਧਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਅੰਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਹ,ਰ,ਵ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਅੱਖਰ ਵਜੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਅੰਜਨ ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪੈਰ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਉੱਪਰ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ‘ਰ’ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਯੁਕਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਖਰ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿਚ ਤਿਰਛੇ ‘ਕੌਮੇ` ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਅੰਜਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਹੁਣ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਉਚਾਰ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜਾਂ ਘੜਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਲੋੜ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ।
ਇਹ ਵਰਨਮਾਲਾ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਮਾਤ੍ਰਭੂਮੀ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਸ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚੱਲੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਿਪੀ ਦਾ ਆਪਣੀ ਮਾਤ੍ਰਭੂਮੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਸੱਚ-ਮੁਚ ਹੀ ਉੱਜਵਲ ਭਵਿੱਖ ਹੈ। ਹਾਲੇ ਤਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਇਸ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਲਿਖਿਤ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਹੁਣ ਇਹ ਬਹੁਤਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ, ਅਜੇ ਵੀ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੱਧਰ ਤਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲਗਾਖਰ
ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
ਯੂਨੀਕੋਡ
ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿੱਪੀ ਦਾ ਯੂਨੀਕੋਡ ਸਟੈਂਡਰਡ ਵਿੱਚ ਅਕਤੂਬਰ 1991 ਨੂੰ ਵਰਜਨ 1.0 ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਾਲ਼ ਦਾਖ਼ਲਾ ਹੋਇਆ। ਕਈ ਸਾਈਟ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਫੌਂਟ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਾਤੀਨੀ ASCII ਕੋਡਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਹਰਫ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਜਿਆਲਕਸ਼ਮੀ ਨਵਨੀਤਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਡਾ. ਵਿਜਆਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਨਵਨਿਤਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਧਨੇਠਾ
ਧਨੇਠਾ, ਸਮਾਣਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਟੂਵੂੰਬਾ
ਇਤਿਹਾਸ
1816 ਈ. ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਤੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਪੌਦਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਲਨ ਕਨਿੰਘਮ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। 1840 ਈ. ਦੇ ਅੰਤਰ ਤਕ ਡਰੇਟਨ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਬਣ ਗਿਆ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਾਂ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਲੀਅਮ ਹਾਰਟਨ ਨੂੰ ਹੀ ਟੂਵੂੰਬਾ ਦਾ ਬਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
੧੩੨
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਬੇਜ਼ਵਾਡਾ ਵਿਲਸਨ
thumb|ਬੇਜ਼ਵਾਡਾ ਵਿਲਸਨ (2017) ਬੇਜ਼ਵਾਡਾ ਵਿਲਸਨ (ਜਨਮ 1966) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ, ਸਫਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅੰਦੋਲਨ (ਐਸਕੇਏ) ਦਾ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਨਵੀਨਰ, ਜੋ ਮੈਨੂਅਲ ਸਕਵੈਂਜਿੰਗ, ਨਿਰਮਾਣ, ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂਅਲ ਸਕਵੈਂਜਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਤੇ ਰੱਖਣ, ਜੋ 1993 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਇਸ ਸਮਾਜ-ਆਧਾਰਿਤ ਅੰਦੋਲਨ, ਐਸਐਚਏ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। 27 ਜੁਲਾਈ 2016 ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਰੇਮੋਨ ਮੈਗਾਸੇਸੇ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਬੇਜ਼ਵਾਡਾ ਦਾ ਜਨਮ 1966 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਕੋਲਾਰ ਸੋਨੇਦੇ ਖੇਤਰਾਂ (ਕੇਜੀਐਫ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਉਹ ਬੇਜ਼ਵਾਡਾ ਰਾਖੇਲ ਅਤੇ ਬੇਜ਼ਵਾਡਾ ਯਾਕੋਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਮਾਪੇ ਹੱਥੀਂ ਮੈਲਾ ਢੋਹਣ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।
ਸਿਰ ਤੇ ਮੈਲਾ ਢੋਹਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਮਹਿੰਮ
1986 ਵਿਚ, ਬੇਜ਼ਵਾਡਾ ਨੇ ਸਿਰ ਤੇ ਮੈਲਾ ਢੋਹਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਰੁਕਾਵਟ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਣ ਲੱਗੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰ ਤੇ ਮੈਲਾ ਢੋਹਣ ਦੀ ਭੈੜੀ ਰੀਤ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਹ ਮੰਨਨ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਿਰ ਤੇ ਮੈਲਾ ਢੋਹਣ ਦੀ ਰੀਤ ਚੱਲਦੀ ਸੀ ਜਾਂ ਉਹ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬੇਜ਼ਵਾਡਾ ਨੇ ਚੁੱਪ ਤੋੜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਬੇਗਮ ਰੁਕਯਾ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸੁਲਤਾਨਾ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸੈਕਸ ਸਨ ਅਤੇ ਮਰਦ ਅਧੀਨ ਸਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਅੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਗਾਰਾ ਤੇ ਸਲਾਘਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਿਆ ਸੀ।
ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ ਕਬੀਲਾ
ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਡੋਲ ਬਿਰਤੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਮਿੱਸ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਵਸੇਬਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਫਿਰਤੂ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਹਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਜਿਹੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀਆ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਟੇਬੂ ਦਾ ਭੈਅ ਲੁਪਤ ਹੋਵੇ। ਫਿਰਤੂ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਮਨੁੱਖ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਰਾਮਾਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ 'ਤੇ ਟੇਕ ਰੱਖਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਵੇ ਕੀ ਪੂਜਾ ਅਰਾਧਨਾ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਕਰਾਮਾਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਕਟ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੇ ਸਮੱਰਥ ਹਨ ਜਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਸ ਉਤੇ ਕ੍ਰੋਪ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ ਕਬੀਲੇ ਵਿਚ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਾਮਾਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਚਿਲਤ ਹਨ। (ੳ)	ਕ੍ਰੋਪ ਸ਼ਕਤੀਆਂ 1.	ਆਈ ਲਾਚਾ (ਡਾਲੀਬਾਈ) 2.	ਖੇਤਲਾ (ਖੇਤਪਾਲ) (ਅ)	ਕੁਲ ਦੇਵਤੇ 1.	ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਦਿਉ ਜੀ 2.	ਪਾਬੂ ਜੀ 3.	ਗੋਗਾ ਜੀ 4.	ਭੈਰੋ ਜੀ (ੲ)	ਇਸ਼ਟ ਦੇਵ 1.	ਸ਼ਿਵ ਜੀ 2.	ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ 3.	ਖਿਜ਼ਰ (ਜਲ ਦੇਵ) (ਸ)	ਇਸ਼ਟ ਦੇਵੀਆਂ 1.	ਕਾਲੀ ਦੇਵੀ 2.	ਸ਼ਿਕੰਬਰੀ ਦੇਵੀ 3.	ਸੀਤਲਾ 4.	ਸ਼ਾਰਦਾ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ (ੳ) 1. ਆਈ ਲਾਚਾ, ਅਣਵਿਆਹੀ ਮਾਂ ਬਣੀ, ਜਿਸਦੀ ਔਲਾਦ ਪੁਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋਈ। ਖੇਤ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਖੇਤਲਾ ਰੱਖਿਆ। (ਵੇਖੋ ਦੰਤ ਕਥਾ ਆਈ ਲਾਚਾ) ਆਈ ਲਾਚਾ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਸਰਾਪੀ ਹੋਈ ਰੂਹ ਕਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਕ੍ਰੋਪ ਤੋਂ ਬਚਣ ਜੋੜੀ ਆਈ ਲਾਚਾ ਨਮਿਤ 'ਰਤਜਗਾ' ਕਟਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਜਾ 'ਘੂਗੜੀ ਬਾਟੋ ਦੀ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
੧੩੩
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਝੀਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ
ਬਹੁ ਪਤਨੀ ਵਿਆਹ
ਬਹੁ ਪਤਨੀ ਵਿਆਹ
ਜਿਸ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੁੂੰੰ ਬਹੁ ਪਤਨੀ ਵਿਆਹ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਵਾਰਟਵ ਦੀ ਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕੋਂ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋੜੀਦਾਰਾਂ ਖਾਸ ਕਰ ਪਤਨੀਆਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਪਾਲੀਗੈਮੀ ਅਥਵਾ ਬਹੁ ਪਤਨੀ ਵਿਆਹ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁ ਪਤਨੀ ਵਿਆਹ ਬਹੁ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਔਲਾਦ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਐਸ਼ ਪਰਸਤੀ ਲਈ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਦਮਗੜ੍ਹ ਪਹਾੜੀਆਂ
ਆਦਮਗੜ੍ਹ ਪਹਾੜੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਰਮਦਾਪੁਰਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਰਮਦਾਪੁਰਮ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਮਹੱਤਵ
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਨੀਓਲਿਥਿਕ ਚਿੱਤਰ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੇ 18 ਸ਼ੈਲਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁਣ 11 ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਆਸਰਾ ਹਨ।
ਟਿਕਾਣਾ
ਆਦਮਗੜ੍ਹ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਰਮਦਾਪੁਰਮ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਸੇਸੀਲੀਆ ਚੁੰਗ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ
ਪੱਗ ਪਿੰਨ
ਪੱਗ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਲੜ ਨੂੰ ਖੜਾਉਣ ਲਈ ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਛੋਟਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਟੋਪੀ ਵਾਲੀ ਮੇਖ ਰੂਪ ਵਸਤੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਉਸਨੂੰ ਪੱਗ ਪਿੰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਪੱਗ ਚ ਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪਿੰਨ।
ਰਾਜੀ-ਰੌਟੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਰਾਜੀ-ਰੌਟੇ ਚੀਨ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਬੰਧਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਰਾਜੀ, ਰੌਟੇ ਅਤੇ ਰਾਵਤ । ਇਹ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਤਰਾਈ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਸਮੂਹ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
੧੩੪
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰਾਮਿਨ
ਰਮੀਨ ਬਿਦਰ ਇੱਕ ਡੀਜੇ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਨ.
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ
ਰੇਮੰਡ ਹੈਨਰੀ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਮਝ ਜਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰੀ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਚੌਖਟਾ, ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਮੂਲਭੂਤ ਸੰਕਲਪਨਾਵਾਂ , ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ( Historical Materialism ) ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਪਰਉਸਾਰ ( Base and Superstructure ) ਦੀ ਨਵੇਂ ਸਮਾਜਿਕ - ਆਰਥਿਕ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ , ਵੱਖਰੇ ਮੌਲਿਕ ਢੰਗ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭਾਵਪੂਰਤ ਵਿਆਖਿਆ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ । ਰੈਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ , ਖੁੱਲ੍ਹ - ਦਿਲਾ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸੀ ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਵਾਦ : ਚੋਣਵੇਂ ਲੇਖਾ ( Culture and Materialism : Selected Essays ), ਆਸ ਦੇ ਸਮੇ : ਸਭਿਆਚਾਰ , ਲੋਕਤੰਤਰ , ਸਮਾਜਵਾਦ ( Resources of Hope : Culture , Democracy , Socialism ) te e ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ( Problems in Materialism ) , ' 1945 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਬਾਰੇ ਖੁਲਾਸਾ ( Notes on Marxism in Britain since 1945 ) , ਤੁਸੀਂ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਹੈ , ਕਿ ਨਹੀਂ ਹੋ ? ' ( You're a Marxist, Aren't You ' ? ) , ਸਮਾਜਵਾਦ ਅੱਗੇ ਅੜਿੱਕੇ , ਝਿਜਕਾਂ ਅਤੇ ਦੁਬਿਧਾਵਾਂ ( Hesitations before Socialism ) ਆਦਿ ਉੱਪਰ ਉਡਦੀ - ਉਡਦੀ ਪੰਛੀ ਝਾਤ ਮਾਰਦਿਆਂ ਹੀ , ਇਸ ਠੋਸ ਤੱਥ ਦਾ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਾਰਕਸ , ਏਂਜਲਸ ਅਤੇ ਲੈਨਿਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ' ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਤਾਂ ਸੀ ਪਰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਧੀਨ ਮੰਡੀ ਤਾਕਤਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ( ਪਦਾਰਥਕ / ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ) ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ , ਮੂੰਹਜ਼ੋਰ , ਅਮੋੜ ਅਤੇ ਜਟਿਲ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨੀਝ ਨਾਲ ਵਾਚਦਿਆਂ , ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਆਰੋਪਿਤ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਸੀਮਤ ( confine / reduced ) ਕਰ ਕੇ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਵਰਤਣ ਦੀ ਥਾਂ , ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਰਾਂ , ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਾਪੇਖਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰਥਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮੇਂ - ਸਮੇਂ ਪਰਖ ਕੇ , ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ , ਵਾਧਿਆਂ , ਜੋੜਾਂ - ਤੋੜਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਾਸਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੱਕੇ ਪੈਰੀਂ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਫੇਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ, ਦਹਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹੇ ਇਸ ਦਬਦਬੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਬਹੁ - ਗਿਣਤੀ ਲੋਕਾਂ ( ਸਭਿਆਚਾਰ ) ਦੀ ਸੰਤਾ ' ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਜਾਂ ਭਾਰੂ ਜਮਾਤ ਨੇ , ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਲੈਣ ( incorporation ) ਦੇ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੇ , ਸਕਰਮਕ ਅਤੇ ਅਕਰਮਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਵਸੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ , ਆਪਣੇ ਗ਼ਲਬੇ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾ ਜਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅੰਦਰ ਏਨਾ ਡੂੰਘਾ ਰਜ਼ਾ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਆਪੋ - ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਖੇਤਰੀ , ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਵਿਸਾਰ ਜਾਂ ਭੁੱਲ ਕੇ , ਬਹੁ - ਗਿਣਤੀ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਲਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਵੰਨ - ਸੁਵੰਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਕੇ ਸਿਰਜੀ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਵਾਲੀ ਭਾਰਮਿਕ ਏਕਾਤਮਕ / ਸਾਂਝੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਹੀ , ਸਹੀ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਮੰਨੀ ਬੈਠੇ ਹਨ । ਚੈਖੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹੀ ਠੋਸ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਵਿਭਿੰਨ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਲੱਖਣਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕਰੂਪ ਸੰਯੁਕਤ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਉੱਸਰੇ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਰੰਗ - ਬਰੰਗੇ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ , ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰ ( ਇੰਗਲੈਂਡ ) ਦੇ ਗ਼ਲਬੇ ਜਾਂ ਦਬਦਬੇ ਨੂੰ ਨਿਖੇੜ ਜਾਂ ਵੱਖਰਿਆ ਕੇ ਵੇਖਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਟੇਢਾ ਕੰਮ ਹੈ।
1. ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਹਿਚਕੀ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਪੁਰਸਕਾਰ ਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ
ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ 2018 ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ- ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ
3. ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਘਣੇ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਆਦੇਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਆਰੋਪਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰ ( ਵਰਗ ) ਦਾ ਅਨੁਸਾਰੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਉਤਪਾਦਨੀ ਢਾਂਚਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਉੱਪਰ ਪਰਉਸਾਰ ਦੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇੱਕ ਨਫ਼ੀਸ / ਸਤਿਅ ਜੀਊਣ ਢੰਗ ਅਤੇ ਕਲਾ , ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਘਾੜਤ ਘੜੀ ਜਾਵੇ ।
ਰੇਮੰਡ ਦੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਮਾ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ( ਜੋ ਕਿ ਸਨਾਤਨੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੁਰਜੂਆ ਅਤੇ ' ਪਰੋਲਤਾਰੀ ਦੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵੱਖਰੇਵੇਂ ਜਾਂ ਨਿਖੇੜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ) ਨੂੰਸਤਹੀ ਅਤੇ ਮਕਾਨਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਰੋਲਤਾਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਣਾ, ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਥਾਂ , ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਗੌਰਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਘਟਾ ਕੇ ਜਾਂ ਛੂਟਿਆ ਕੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ । ਕੁੱਝ ਸਿਧਾਂਤ - ਪੂਜਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਇਵੇਂ ਨਿਰੋਲ ਮਕਾਨਕੀ ਅਤੇ ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੁਰਜੂਆ ਅਤੇ ਪਰੋਲਤਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸੁਭਾਵਕ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਅੰਤਰੀਵ ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸਹੀਂ , ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਸਮਝਾਉਣਾ ਤਾਢਾ ਔਖਾ , ਟੇਢਾ ਅਤੇ ਦੁਬਿਧਾਮਈ ਕਾਰਜ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ।
ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਅਮਰੀਕਾ , ਰੂਸ , ਭਾਰਤ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ । ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਤੰਤਰ ਜਾਂ ਰਜਵਾੜਾਸ਼ਾਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸੀ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ , ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਲਗਾਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰਅਪਨਾਉਣ ਨਾਲ , ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਇਆ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਨਿਆਂਸ਼ੀਲ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ , ਸਿਰਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ । ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ' ਤੇ ਰੋਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦਾ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੇਤ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਉੱਤਰ - ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਨੇਕ ਉਹ ਅਤਿ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ ਜੋ ਆਪੋ - ਆਪਣੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ , ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛਲਾਵੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਹਨ ।
ਫਰੀਡਾ ਕਾਹਲੋ
ਕਾਹਲੋ ਦਾ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਅਨਜਾਣ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁੜ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੱਕ, ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਚਿਕਨੋਸ, ਨਾਰੀਵਾਦ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀਕਿਊ+ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਾਹਲੋ ਦਾ ਕੰਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੈਕਸੀਕਨ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਔਰਤ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਅਤੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏਲਿਸ ਫ਼ੈਜ਼
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1915 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਵੀ
ਸੇਠ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾਸ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਵੇਰਾ ਪਾਵਲੋਵਾ
ਜੀਵਨੀ
ਉਹ ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸੀ. ਕੇ. ਜਨੂ
ਇਹ ਆਦਿਵਾਸੀ ਗੋਥਰਾ ਮਹਾ ਸਭਾ, ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਜਿਸਨੇ 2001 ਤੋਂ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀ-ਰਹਿਤ ਕਬਾਇਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮੁੜ ਵੰਡ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਕੀਤਾ, ਦੀ ਵੀ ਆਗੂ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਖ਼ੁਦ ਦਲਿਤ-ਆਦਿਵਾਸੀ ਐਕਸ਼ਨ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਹੇਠ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ, ਜਾਨਾਥੀਪਹਯਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਾ, ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਐਨ.ਡੀ.ਏ. ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕਰਕੇ ਕੇਰਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਖੁਰਾਨਾ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਫਿਲਮ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਤਾਰਾ (ਰਾਮਾਇਣ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਭਾਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਭਾਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਂ ਇੰਡੀਅਨ ਮੇਰੀਟਾਇਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ:IMU) (भारतीय समुद्री विश्वविद्यालय) ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 14 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਮੇਰੀਟਾਇਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਕਟ, 2008 ਅਧੀਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਚੇਨੱਈ, ਮੁੰਬਈ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ, ਕਲਕੱਤਾ, ਕੋਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਜਯਾ ਸ਼ਰਮਾ (ਨਾਰੀਵਾਦੀ)
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਹ ਪਿਟਾਰਾ, ਇੱਕ ਦਿਹਾਤੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਖਬਰਾਂ ਪਬਲਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਨੇ ਸਮਰਥ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਕੁੱਲ ਸਾਖਰਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਰਾਮਪੁਰੀ
ਰਾਮਪੁਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲੰਮੀ ਹੈ। ਪਿੰਗਲ ਤੇ ਅਰੂਜ ਦੇ ਲੇਖਕ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੋਇਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸੁਰਜੀਤ ਰਾਮਪੁਰੀ, ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਰਾਮਪੁਰੀ, ਹਰਬੰਸ ਰਾਮਪੁਰੀ, ਮਹਿੰਦਰ ਰਾਮਪੁਰੀ, ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਰਾਮਪੁਰੀ, ਰਾਹੀ ਰਾਮਪੁਰੀ, ਬਲਦੇਵ ਰਾਮਪੁਰੀ, ਹਰਚਰਨ ਮਾਂਗਟ, ਨੌਬੀ ਸੋਹਲ, ਗ਼ਗਨਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ ਹਨ।
ਮਨੀਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ
ਤਾਲੀਮ
ਮਨੀਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਬੀ.ਏ. (ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ) ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ (ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ) ਤੋਂ, ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਦਿੱਲੀ) ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਦੰਡ
ਸਿਰਜਨਾ
ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਨੇ 1865 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਦੰਡ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਘੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਰੋੜ੍ਹ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ। ਰੋਟੀ ਵੀ ਦੁਭਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਰਜ ਚੜ੍ਹੀ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਉਤਾਰਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਮਿਖਾਇਲ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਿਖਾਇਲ ਦੀ 1864 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 'ਸ਼ਰਾਬੀ' ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ "ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਚਲੰਤ ਸਮੱਸਿਆ" ਬਾਰੇ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਨੇ ਰਾਸਕੋਲਨੀਕੋਵ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਦੰਡ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਥੀਮ ਬਣ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਦਿਆਰ-ਏ-ਦਿਲ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)
ਨਾਵਲ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰੇਵਾਂ
ਦਿਆਰ-ਏ-ਦਿਲ ਨਾਵਲਿਟ ਦੀ ਮੂਲ ਕਹਾਣੀ ਮਹਿਜ਼ 159 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਰਹਤ ਇਸ਼ਤਿਆਕ਼ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਮੇਰੇ ਹਮਦਮ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ 2010 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ 308 ਪੰਨੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦਿਆਰ-ਏ-ਦਿਲ ਸਿਰਫ 159 ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਸੀ। ਨਾਵਲਿਟ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜ ਪਾਤਰ (ਆਗਾ ਜਾਂ, ਰੂਹੀਨਾ, ਵਲੀ ਅਤੇ ਫਰਾਹ), ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਵੀ ਚਾਰ (ਬਹਿਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ) ਪਾਤਰਾਂ ਦੁਆਲੇ ਹੀ ਘੁੱਮਦੀ ਹੈ ਪਰ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਸੋਹੈਬ ਅਤੇ ਅਰਜੁਮੰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਰਜੁਮੰਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਵਲਿਟ ਵਿੱਚ ਕਿਰਦਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੈ ਪਰ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਬਹਿਰੋਜ਼ ਦਾ ਨਾਵਲਿਟ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਂ ‘ਬਯਾਜਦ’ ਸੀ ਪਰ ਛਪਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਬਹਿਰੋਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਨਾਵਲਿਟ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਵਲੀ ਫਲੈਸ਼ਬੈਕ ਰਾਹੀਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਡਰਾਮੇ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਏਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਰੂਹੀਨਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੱਚਾ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਮਰਦਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦਕਿ ਨਾਵਲਿਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਵਲਿਟ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲੈਲਾ ਨਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਸੋਹੇਬ ਦੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੈਲਾ ਨਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਅਤੇ ਸੋਹੈਬ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਦ ਸੁਹੇਬ ਨੂੰ ਅਰਜੁਮੰਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਛੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰਾ ਖ਼ਾਨ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਖਾਨ ਨੇ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਥੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਓ-ਲੈਵਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸੈਂਟਾ ਮੋਨਿਕਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਈਟ ਏਡ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਕੈਸ਼ੀਅਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਐਲਫਰਡ ਜੂਲਸ ਏਅਰ
ਐਲਫਰਡ ਜੂਲਸ ਏਅਰ ਇਕ਼ ਬਰਤਾਨਵੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਤਾਰਕਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣਵਾਦ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਦੇਸਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਰਾਜਖੇਤਰ
D. ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਅਤੇ ਦਮਨ ਤੇ ਦਿਉ