cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਆਦੇਮਾਰ ਦਾ ਸਿਲਵਾ
ਅਧੇਮਰ ਫੇਰਿਰਾ ਡਾ ਸਿਲਵਾ (29 ਸਤੰਬਰ, 1927 – 12 ਜਨਵਰੀ, 2001) ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਓ ਪਾਉਲੋ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਨੇ ਤੀਹਰੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ 1952 ਅਤੇ 1956 ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਾਨ ਅਮੇਰਿਕਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਚਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ। 16.56 ਮੀਟਰ ਆਪ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰਿਹਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਮਿਸ਼ਰਾ
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮਿਸ਼ਰਾ ਉੜੀਆ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਨਮਥ ਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ ਰੀਡਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਪ੍ਰਿਯਾ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਬੱਚਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਮੀਡੀਅਮ ਸਕੂਲ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਮਾ ਦੇਵੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਭਵਨ ਦੇ ਕਾਲਜ, ਪੱਛਮੀ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਬੀਏ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧਾਂ, ਸਿਆਸੀ ਸਿਧਾਂਤ, ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ,ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਕਾਨੂੰਨ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਇਤਿਹਾਸ, ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ, ਭੂਗੋਲ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਹੌਰ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਬੇ ਦਾ ਰਕਬਾ 205,344 km² ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਬੇ ਨੂੰ 36 ਜ਼ਿਲੇਯਾਂ ਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਤਿੱਗੜੀ
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਤਿਗੜੀ ਪਿੰਡ ਡੱਬਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰਸਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮਾਂ, ਤਿਗੜੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਲੀ ਮੀਆ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਚਾਰ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭੀਰਕੋਟ ਵਿਖੇ ਦੋਹੋਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਕੁਲੂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਉਹ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਨੂਰਾਨ ਨਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹਨੀਫ਼ ਮੀਆਂ ਹੋਇਆ। 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨੂਰਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਨੂਰਾਨ ਦੀ ਭੈਣ ਉਮਾਧ ਨਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਵੀ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਰੌਕਸਟਾਰ ਰਮਾਨੀ ਅਮਲ
ਕਰੀਅਰ
ਰਮਾਨੀ ਅਮਲ ਦਾ ਜਨਮ ਇਕ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣੀ ਪਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਘਰ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਣੇ ਵੀ ਗਾਏ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਗਾਣਾ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਤੌਰ ਗਾਇਕਾ 2004 ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਧਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਥਿਆਵਾਰੇਨ (2008), ਥੇਨਾਵਟੁ (2008) ਅਤੇ ਹਰੀਦਾਸ (2013) ਵਿਚ ਵੀ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੌਕੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਨੌਕਰ ਵਜੋਂ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ।
ਉਪਨਿਸ਼ਦ
ਉਪਨਿਸ਼ਦ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: उपनिषद्; ਉੱਚਾਰਣ: [upəniʂəd]) ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਸੂਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਲਈ ਸਿਧਾਂਤਕ ਆਧਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਬਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਆਰਣਾਯਕਾਂ ਦੇ ਅੰਤਮ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂਤ (ਵੇਦ ਅੰਤ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦੇ ਅੱਖਰੀ ਅਰਥ ਹਨ: ਉਪ (ਨੇੜੇ), ਨਿ (ਥੱਲੇ), ਸ਼ਦ (ਬੈਠਣਾ) ਭਾਵ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਥੱਲੇ ਬਹਿਣਾ। ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਨੂੰ ਵੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰੁਤੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਵੇਦ-ਦਰਸ਼ਨ ਉੱਪਰ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ।
ਹੈਲਨ ਬੈਲਚਰ
ਹੈਲਨ ਬੈਲਚਰ (ਜਨਮ 30 ਅਕਤੂਬਰ 1963) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਲਿਬਰਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਟਰਾਂਸ ਕਮਿਊਨਟੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ 'ਦ ਇੰਡਪੈਡੇਂਟ ਓਨ ਸੰਡੇ' ਦੀ ਰੇਨਬੋ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਫ਼ੀਚਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਟਰਾਂਸ ਮੀਡੀਆ ਵਾਚ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਟਰਾਂਸ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਚੈਰਿਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ ਨਾਈਟ 'ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਬੈਲਚਰ ਨੇ 2017 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਚਿੱਪਨਹੈਮ ਵਿੱਚ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਸੀਟ ਉੱਤੇ ਅਸਫ਼ਲ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਿਸ਼ੇਲ ਡੋਨੇਲਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।
ਸ਼ਾਹਨਾਮਾ
ਸ਼ਾਹਨਾਮਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਥੀਮ ਇਰਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਤ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਫਿਰਦੌਸੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ।
ਸਾਰਾ ਅਬੂਬਕਰ
ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸਾਰ
ਅਬੂਬਕਰ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੇਰਲਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਕਸਾਰਗੌਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਵਾਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਰਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਨਾਲੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੁਤਾ ਬਲਾਤਕਾਰ, ਫਿਰਕੂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਵਰਗੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਟਾਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਅਟਾਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੰ: 20 ਹੈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਅਟਾਰੀ (ਰਿਜ਼ਰਵ) ਇੱਕ ਨਿਰੋਲ ਪੇਂਡੂ ਹਲਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਥੇਦਾਰ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਰਣੀਕੇ ਨੇ 1997 ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਵਾਰ ਇਹ ਸੀਟ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2017 ਲਈ ਸ: ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਡੀ. ਸੀ। ਨੇ ਇਹ ਸੀਟ ਚਾਰ ਵਾਰ ਦੇ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕਿ ਜਿੱਤ ਲਈ ਹੈ। ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਡੀ. ਸੀ। ਜੋ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹਨ।
ਹਾਲ ਫੋਸਟਰ
ਕਰੀਅਰ
1982 ਵਿੱਚ, Lakeside ਸਕੂਲ ਤੱਕ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪੋਸਣ ਦੇ ਕੇ ਲਿਖਿਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਬੇ ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਦ ਐਂਟੀ-ਏਸਥੈਟਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ : ਪੋਸਟਮਾਡਰਨ ਕਲਚਰ ਉੱਤੇ ਲੇਖ, ਫੋਸਟਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਜੋ ਉੱਤਰ -ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਪਾਠ ਬਣ ਗਿਆ। 1985 ਵਿੱਚ, ਬੇ ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਰੀਕੋਡਿੰਗਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ , ਫੋਸਟਰ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ। ਐਂਟੀ-ਏਸਥੈਟਿਕ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਜ਼ , ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਬੇ ਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਸਨ।  ਫੋਸਟਰ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1992 ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ।
ਜੁਗਲਬੰਦੀ
ਅਕਸਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਸਿਤਾਰਵਾਦਕ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਸਰੋਦ ਵਾਦਕ ਅਲੀ ਅਕਬਰ ਖਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੋ ਗਾਣੇ, ਜੋ 1940ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਵਜਾਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ (ਵੋਕਲ ਗਾਇਕ ਜਾਂ ਸਾਜ਼ਵਾਦਕ) ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ (ਭਾਵ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ) ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੁਗਲਬੰਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੋਲੋ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੋਣ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੋ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਤਦ ਹੀ ਜੁਗਲਬੰਦੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਸੋਲੋ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਸਾਜ਼-ਸੰਗੀ ਜੁਗਲਬੰਦੀ ਵਿੱਚ, ਦੋਨੋਂ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮੋਹਰੀ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਖਿਲੰਦੜਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਬੇਗ
ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਬੇਗ ਤਰਖ਼ਾਨ (ਜਨਮ: 996ਹਿ - ਵਫ਼ਾਤ: 11 ਸਫ਼ਰ, 1021ਹਿ ਬਾਮੁਤਾਬਿਕ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1612) 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦਾ ਤੁਰਕ, ਸਿੰਧ ਦਾ ਤਰਖ਼ਾਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਾਰ ਫ਼ਰਮਾਂਰਵਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਜਾਨੀ ਬੇਗ ਤਰਖ਼ਾਨ ਦਾ ਪੱਤਰ, ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸਿੰਧ (ਯਾਨੀ ਠੱਟਾ ਤੇ ਬਖਰ), ਮੁਲਤਾਨ ਤੇ ਕੰਧਾਰ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ (ਗਵਰਨਰ) ਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਨੂਰਾਲਦੀਨ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਅਮਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸ਼ੁਮਾਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਕਾਦਰ ਅਲਕਲਾਮ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸਦਾ ਦਰਬਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਤੇ ਅਦੀਬਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸਤਿੰਦਰ ਬੀਬਾ
ਗਾਇਕੀ
* ਮੁੰਡਾ ਮੰਗੇ ਮਸਰਾਂ ਦੀ ਦਾਲ ਨੀਂ ਮਾਏਂ
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਕੇਂਦਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸੀ ਦਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿੱਖ ਦਲ ਹੈ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੂਲ ਮਕਸਦ ਸਿੱਖ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਅਵਾਜ਼ ਦੇਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ​​ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਇਕੱਠੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। 1972 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹਾਰ ਹੋਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਵਰਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮੋਸ਼ੀ ਆਉਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵਰਕਰਾਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਯਕੀਨ ਉਠ ਚੁਕਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਆਗੂ ਕੌਮ ਦਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਸੰਵਾਰ ਸਕਦੇ। ਆਮ ਅਕਾਲੀ ਵਰਕਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੌਜੁਆਨ ਆਗੂਆਂ ਕੋਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹਾਰ ਨੂੰ ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਹਾਰ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, 17 ਮਾਰਚ, 1972 ਦੇ ਦਿਨ, ਨੌਜੁਆਨ ਆਗੂ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਨੇ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸਰਗਰਮ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਵੇ। ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਕੇ, 19 ਮਾਰਚ, 1972 ਦੇ ਦਿਨ, ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿਆਸਤ ਛੱਡਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਨੇ 25 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਤੁੜ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾ ਦਿਤਾ। ਮਗਰੋਂ, 11 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਜਨਰਲ ਇਜਲਾਸ ਨੇ ਤੁੜ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣ ਲਿਆ। ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਸ ਸੀ ਕਿ ਜਨਰਲ ਇਜਲਾਸ 'ਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਪ੍ਰਸਤ, ਚੇਅਰਮੈਨ ਜਾਂ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹਾ 'ਰਸਮੀ ਸਨਮਾਨ' ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਤਾ ਜਾਏਗਾ ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੜਾ ਸਦਮਾ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਤੋੜ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਇੱਕ ਨਿੰਮੋਝੂਣਾ, ਉਦਾਸ, ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੇਬਸ, ਮੁਰਝਾਇਆ, ਬੇਦਿਲ, ਬੇਜਾਨ ਤੇ ਬਦਨਾਮ ਸ਼ਖ਼ਸ ਸੀ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਹ 20 ਦਿਨ ਵੀ ਨਾ ਕੱਢ ਸਕਿਆ। 30 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਦਿਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲ ਹੈ ਅਤੇ 1966 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਵੀ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਕਈ ਮੋਰਚੇ ਲਾਏ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੋਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਜਾਨਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਅਕਾਲੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ
28 ਅਕਤੂਬਰ, 1978 ਦੇ ਦਿਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ, 18ਵੀਂ ਅਕਾਲੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਹੋਈ ਇਸ ਮੌਕੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਇਕੱਠ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 5 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ 1929 (ਲਾਹੌਰ) ਅਤੇ 1956 (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਦੇ ਜਲੂਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਥੇਦਾਰ ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ ਅਤੇ ਸਵਾਗਤੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ. ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦਾ ਹਾਥੀ ਉਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਜਲੂਸ ਕਢਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ 12 ਮਤੇ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਫ਼ਿਰਦੌਸੀ
ਹਕੀਮ ਅਬੁਲ ਕਾਸਿਮ ਫ਼ਿਰਦੌਸੀ ਤੂਸੀ (حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی‎) (940-1020 ਈਸਵੀ) ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾ ਉਸਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਮਹਾਂ-ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਹਨਾਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਬਗ਼ਦਾਦ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਂ-ਕਾਵਿ 'ਯੂਸਫ਼-ਵ-ਜ਼ੁਲੇਖਾ' ਦੀ ਵੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 940 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1020
ਕੋਫ਼ੀ ਅੰਨਾਨ
ਕੋਫ਼ੀ ਅੰਨਾਨ (8 ਅਪ੍ਰੈਲ 1938- 18 ਅਗਸਤ, 2018) ਇੱਕ ਘਾਨਾਈ ਕੂਟਨੀਤੀਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ 1962 ਤੋਂ 1974 ਤੱਕ ਅਤੇ 1974 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਉਹ 1 ਜਨਵਰੀ 1997 ਤੋਂ 31 ਦਸੰਬਰ 2006 ਤੱਕ ਦੋ ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਪੁਰਸਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਆਰੰਭਕ ਕੈਰੀਅਰ
1962 ਵਿੱਚ ਕੋਫੀ ਅੰਨਾਨ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਸੰਸਾਰ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਜਟ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਨਾਲ 1965 ਤੱਕ ਰਿਹਾ। 1965 ਤੋਂ 1972 ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅੱਦੀਸ ਅਬਾਬਾ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਇਕਾਨੋਮਿਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਫਾਰ ਅਫਰੀਕਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਗਸਤ 1972 ਤੋਂ ਮਈ 1974 ਤੱਕ ਜਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਪਰਬੰਧਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ। 1973 ਦੀ ਅਰਬ-ਇਜਰਾਇਲੀ ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਈ 1974 ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 1974 ਤੱਕ ਉਹ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ ਤੈਨਾਤ ਗ਼ੈਰ ਫ਼ੌਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਚੀਫ ਪਰਸੌਨੇਲ ਆਫਿਸਰ) ਦੇ ਪਦ ਉੱਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਰਿਹਾ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਘਾਨਾ ਪਰਤ ਗਿਆ। 1974 ਤੋਂ 1976 ਤੱਕ ਉਹ ਘਾਨਾ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।
ਬਗ਼ਦਾਦ ਪ੍ਰਾਂਤ
ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਨ
ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਗ਼ ਅੱਖਰ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਬਿੰਦੁ ਵਾਲੇ ਗ਼ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਭਿੰਨ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਚਾਰਣ ਗ਼ਲਤੀ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਗ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਗਦਾਦ ਦਾ ਨਾਮ ਫਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ "ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਦੇਣ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਦੋਨਾਂ ਹਿੰਦ-ਈਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ - ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਰੁੜ੍ਹਨ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਜਾਤੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਬਗ ਸ਼ਬਦ ਭਗਵਾਨ / ਭਾਗ ਆਦਿਕ ਤੋਂ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਦ ਸ਼ਬਦ ਦੇਣ/ਦਾਤਾ ਆਦਿਕ ਤੋਂ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਤਸਵੀਰ
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ
ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਜਿਲਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਾਵਿ ਗੁਣ
ਓਪਰੋਕਤ ਵਿਵੇਚਨ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਉਹ ਧਰਮ ਜਾਂ ਤੱਤ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕਾਵਿ ਦੇ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਉਤਕਰਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਫਲਸਰੂਪ ਅਨੁਭੂਤੀ ਦੇ ਸੌਂਦਰਯ ਦਾ ਵੀ ਉਤਕਰਸ਼ ਹੋ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਚਲ ਜਾਂ ਨਿੱਤ ਹੈ।
ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭੇਦ
ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਨੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਣ ਰਸ ਦੇ ਨਿੱਤ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਉਪਕਾਰਕ ਹਨ। ਮੰਮਟ ਨੇ ਰਸ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਸ ਦੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਰਸ ਰਹਿਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਗੁਣ ਦਾ ਵੀ ਅਭਾਵ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅਲੰਕਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਉੱਲਟ ਹੈ, ਰਸ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਹੋ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੰਕਾਰ ਦੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਰਸ ਹੋ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ।
3 ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ-
ਓਪਰੋਕਤ ਵਿਵੇਚਨ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਨੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਾਵਿ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਲਈ ਵੀ ਆਵਸ਼ਕ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਧ੍ਵਨੀਵਾਦੀ ਆਚਾਰੀਆਂ ਆਨੰਦਵਰਧਨ, ਮੰਮਟ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਆਦਿ ਨੇ ਵਾਮਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਦਸ ਅਰਥ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬਾਕੀ ਦਸ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਮਾਧੁਰਯ, ਓਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਭਾਵ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਵਿ-ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਕਿਤਾ ਰੈਨਾ
ਰੈਨਾ ਨੇ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ WTA 125K ਸੀਰੀਜ਼ ਜਿੱਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਨਿਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ ਸਿੰਗਲ ਅਤੇ ਸਤਾਰਾਂ ਡਬਲਜ਼  ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਰੈਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਵਿੰਦਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਜੋਤੀ ਰਾਓ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਓ ਫੂਲੇ
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
1848 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋੜ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੋਸਤ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਫੂਲੇ ਨੇ ਬਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਝਿੜਕਿਆ ਅਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਰਸਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਮਝ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਫੂਲੇ ਨੂੰ ਜਾਤੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਨੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ।
ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ
ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ
ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ 60 ਲੱਖ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਤਲੇਆਮ ਸੀ। ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀਆਂ ਪੀੜਤ ਧਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਪਸੀ (ਰੋਮਾਂ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ), ਅਪਾਹਜ, ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਪੋਲੈਂਡ, ਰੂਸੀ ਤੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਕਈ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ 1 ਕਰੋੜ 70 ਲੱਖ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਪਿੱਛੇ ਯਹੂਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋਪ ਵਿੱਚ ਪਨਪੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਦੇ ਕਤਲ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ‘ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ’ ਨੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਯਹੂਦੀਆਂ ਤੇ ਆਰੀਅਨ ਨਸਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਲੜਾਈ ਸੀ। ਹਿਟਲਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਧ-ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਕਿ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਜਰਮਨੀ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਬੜੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ 42,000 ਤਸੀਹਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ। ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦਸਤਿਆਂ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਮਾਰੇ; ਫਿਰ ਗੈਸ ਚੈਂਬਰ ਬਣਾਏ ਗਏ। 1942 ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਸਾਲ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 30 ਲੱਖ ਯਹੂਦੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਔਸ਼ਵਿਚਜ਼ ਦੇ ਤਸੀਹਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ 11 ਲੱਖ ਯਹੂਦੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਔਸ਼ਵਿਚਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਲਜੈਕ, ਚੱਲਮਨੋ ਆਦਿ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕੈਂਪਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਨ ਵਾਲੇ ਕੈਂਪ (ਐਕਸਟਰਮੀਨੇਸ਼ਨ ਕੈਂਪ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁਚਨਵਾਲਡ ਦੇ ਤਸੀਹਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਕਤਲੇਆਮ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਿਖ਼ਰ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 1943 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਹਾਰਵੈਸਟ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੌਰਾਨ 42 ਹਜ਼ਾਰ ਯਹੂਦੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਮਈ 1945 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਆਲਮੀ ਜੰਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
ਬਹੁਸਭਿਆਚਾਰਵਾਦ
ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਸੰਗਤ ਜਾਪਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਦਾ ਫ਼ੋਕਸ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਤੇ ਹੈ; ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅੰਤਰ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਵਾਦ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਦੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕਈ ਵਾਰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਸਲੀ ਜੰਗ ਵੱਲ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।  ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੌਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਲੱਗ ਵਿਹੜੇ/ਮੁਹੱਲੇ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਕੌਮ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਅਕਸਰ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਕਲੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਧ ਤਹਿਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਵੀ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।  ਮਲਟੀਕਲਚਰਲਿਸਟ ਪਾਲਿਸੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਪਹੁੰਚ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਨਸਲੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਸੀ ਨੌ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਸ਼ਣੂ ਖਰੇ
ਵਿਸ਼ਣੂ ਖਰੇ (ਜਨਮ 1940) ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹਨ। ਆਲੋਚਨਾ ਕੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਲੋਚਨਾ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਪਰਾਗ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸੁਫ਼ਨਾ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਪ੍ਰਵੀਨਾ
ਅਵਾਰਡ
ਏਸ਼ੀਆਨੇਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਵਾਰਡ
ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ
ਨਿਦਾਨ
ਜੇ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਸਾਇਆਓਨੋਟਿਕ ਦਿਲ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ (ਸਾਇਆਰੋਸਸਸ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ) ਕਾਰਨ ਜਨਮ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੂਲ-ਮੁੱਦੇ
ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਯੋਗ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਢ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਸਿਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ।
ਅੱਧ -ਮੋਈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ
ਬਲੋਚ
ਬਲੋਚ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵੱਸੋ ਸਿੰਧ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਬਾਰ ਮਤਸਵਾਹ ਅਤੇ ਬਾਤ ਮਤਸਵਾਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਬੱਚੇ
1304
1304 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਲੋਚਕ ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ
ਜੀਵਨ :
ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 15ਜੁਲਾਈ 1942 ਨੂੰ ਕਿਲਾ ਹਾਂਸ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖ਼ੇ ਹੋਇਆ l ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੀ. ਏ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲੁਧਿਆਣਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਹੀ ਕੀਤੀ l ਬੀ. ਏ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਆ ਗਏ l ਇਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਮ ਕਾਵਿ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ 'ਵਿਸ਼ੇ ਉਪਰ ਪੀ. ਐੱਚ. ਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ l ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਸ਼ੇ ਉਪਰ ਵੀ ਐੱਮ. ਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ l ਉਹ ਬਹੁ - ਭਾਸ਼ੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਚਿੰਤਕ ਸੀ l ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਰਿਪੇਖ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਪਰਖਣਾ ਉਸਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਸਹਿਜ ਹਿੱਸਾ ਸੀ l ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖ਼ੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਹੇ l ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ l ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਸਨ ਡਾ. ਰਵੀ ਉਸ ਬਹਿਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ l ਅਤੇ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮਿਲ ਹੋਏ l ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਇਆ l ਜਦਕਿ ਕੱਟੜ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ l ਉਹ ਬਹੁਤ ਅਗਾਂਹ ਵਧੂ ਆਲੋਚਕ ਸਨ l 'ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ 'ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ l ਇਸ ਆਲੋਚਕ ਦੀਆਂ ਅਕੱਟ ਦਲੀਲਾਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਨੂੰ ਰਾਸ ਨਾ ਆਈਆਂ l19ਮਈ 1989ਨੂੰ ਖਾਲਸਤਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕਿ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਖਾਮੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ l ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਦਾਨਿਸ਼ਵਾਰ ਖੁਦ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਇਆ l ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਫੋਰਮ ਨੇ ਡਾ. ਰਵੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਲੈਕਚਰ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ l ਹੁਣ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਵੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰ ਲੜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ l
ਯੋਗਦਾਨ :
ਡਾ. ਰਵੀ ਵੱਲੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਨਵਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਪਛਾਣੇ ਕੁਝ ਮੁੱਲਵਾਨ ਨੁਕਤੇ ਹਨ l 'ਵਿਰਸਾ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ 'ਵਿਚਲੇ ਦੋ ਮਜਮੂਨਾਂ "ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ (1-2)"ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੁਕਤਿਆਂ ਉੱਪਰ ਬਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ l ਅੰਤਰਮੁੱਖਤਾ ਵਿਅਕਤੀਵਾਦ, ਗੁੱਟਬੰਦੀ ਵਿਵੇਕਹੀਣ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਹੀ ਤੇ ਨਵੀਨ ਗਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ -ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸੂਝ ਤੋਂ ਵਿਛੁਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਮੂਲ ਲੱਛਣਾਂ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਦਕਾ ਫੈਲੀ ਅਰਾਜਕਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਸਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੈ l ਜਿੱਥੇ ਡਾ. ਰਵੀ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੈਂਤੜੇ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮੂਲ ਸੁਭਾਅ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਤੇ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਉਥੇ ਉਸਦਾ ਦੂਸਰਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਤੇ ਰੂਪਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਪਛਾਨਣ ਉੱਪਰ ਵੀ ਸੀ l ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਉੱਪਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੇ ਤਾਰਕਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੋਣ ਸਦਕਾ "ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ " ਅੱਗੇ ਲੱਗਾ 'ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ 'ਕਦੇ ਵੀ ਉਹਦੇ ਲਈ ਧਰਮ ਵਰਗੀ ਸ਼ੈਅ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ l ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਮਾਨ ਦਾ ਮੌਜੂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਨਕੀਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ l ਪੂਰਵਲੀ ਆਲੋਚਨਾ ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਯੋਗਵਾਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰੂਪਵਾਦੀ /ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕਿ, ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਕੂਲ ਅਜਿਹਾ ਆਲੋਚਨਾ ਮਾਡਲ ਉਸਾਰਨ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਿਹਾ, ਜਿਹੜਾ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਸਕੇ l
ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ ਨੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵੇਲੇ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਨ -ਬਿਨ ਅਪਣਾਇਆ, ਉਥੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਮੌਲਿਕ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਤਾਰਕਿਕ ਵੀ l ਅਰਥਾਤ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰੋ. ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਾਂਗ ਖੰਡਨੀ ਬਿਰਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ l ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਲੇਖ "ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿਤਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ -ਰੁਖ (1970-75)"ਅਤੇ "ਜੁਝਾਰ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ :ਇੱਕ ਪੁਨਰ ਮੁਲਾਂਕਣ "ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਧਿਆਨ ਯੋਗ ਹਨ l ਉਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਤਤਕਾਲੀਨ ਸਥਿਤੀ, ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ, ਅਸਲ ਅਰਥਾਂ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਦਿ ਨੁਕਤਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਸਮਤੋਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ l
ਪੁਸਤਕਾਂ :
4.ਰਵੀ ਚੇਤਨਾ (1991)
= ਸਿੱਟਾ : = ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਵੀ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਡਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ l ਡਾ. ਰਵੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ -ਸਫ਼ਰ 'ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਮ ਕਾਵਿ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ ਰਵੀ ਚੇਤਨਾ ਤੱਕ ਅੱਪੜਿਆ l ਡਾ. ਰਵੀ ਦੂਸਰੇ ਪੜਾਅ ਦਾ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹਸਤਾਖਰ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ l ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪੂਰਵਲੀ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਮਕਾਨਕੀ, ਸਿੱਧੜ ਅਤੇ ਅਰੋਪਣ -ਮੁਖੀ ਪਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ l
ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਟਰਾਫੀ
ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਟਰਾਫੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅੰਡਰ -19 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ 1945-46 ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫਰਿਆਲ ਤਾਲਪੁਰ
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਤਾਲਪੁਰ ਨੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1997 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਬਸ਼ਾਹ ਹਲਕੇ (ਐਨ.ਏ.-160) ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ (ਪੀਪੀਪੀ) ਦੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਸੀਟ ਲਈ ਦੌੜੀ, ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਐਨ) ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਈ। 2001 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਵਾਬਸ਼ਾਹ ਦੀ ਨਾਜ਼ਿਮ ਬਣੀ। 2005 ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨਵਾਬਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮੇਅਰ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਟਰਾਫੀ
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਟਰਾਫੀ ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। 1945-46 ਤੋਂ 1986-87 ਤੱਕ ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਟਰਾਫੀ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੀ। ਪਰ ਮਗਰੋਂ 1987-88 ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਅੰਡਰ -19 ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਮੌਜੂਦਾ ਫਾਰਮੈਟ
ਮੈਚ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਇਸ ਵਿੱਸ ਭਾਗ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਰਾਊਂਡ-ਰੋਬਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਦੂਜੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਰੁੱਪ ਮੈਚ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ, ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਿਡਾਰੀ
1999-2000 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਅੰਡਰ-19 ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦਿਆਂ 358 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦਾ ਕੁੱਲ ਸਕੋਰ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਤੇ 839 ਦੌੜਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੁਵਰਾਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਲਈ ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਟਰਾਫੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ' ਦੀ ਸੀ ਪਰ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।
ਫਰਿਆਲ ਤਾਲਪੁਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਿੱਠੂ ਗਰਮ
ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਿਵਾਇਤੀ ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ
ਪ੍ਰੀਤੀ ਗਾਂਗੁਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਪੂਨਮ ਯਾਦਵ
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਂਟਰਲ ਜ਼ੋਨ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2013 ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਟੀ -20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2013 ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਵਨਡੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਨੰਗਰਹਾਰ ਸੂਬਾ
ਨੰਗਰਹਾਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ 34 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਫਰੈਡਰਿਕ ਦੈਲਿਊਜ਼
ਪਹਿਲੀ ਸਫਲਤਾ
ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਦਾ ਕੰਮ ਪੈਰਿਸ: ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਗੀਤ 1899 ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੇਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 14 ਦਸੰਬਰ 1901 ਨੂੰ ਐਲਬਰਫੀਲਡ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਅਖਬਾਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪਰ ਉਸਨੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ। ਅਸੀਂ ਬੁਲੇਵਾਰਡ ਕੈਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਧੁਨਦਾਰ ਜਿਪਸੀ ਧੁਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਝਾਂਜਰ ਅਤੇ ਡਫਲੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦੋ ਕੈਬਰੇ ਤੋਂ"। ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ ਬੁਸੋਨੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ।
ਕੌਮੀ ਤਰਾਨਾ
ਗੀਤ
ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਉਰਦੂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਹੈ।
ਬਲੂਮਫੋਂਟੈਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਯਹੂਦੀ ਘੱਲੂਘਾਰਾ
ਕਬਜ਼ਦਾਰ, ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਮਾਨੀਆਂ ਨੂੰ, ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਝੁੱਗੀਨੁਮਾ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਗੱਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਕੈਂਪਾਂ ਵੱਲ ਢੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਾ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਗੈਸਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ਼ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਅਫ਼ਸਰਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਹਰ ਸ਼ਾਖਾ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਤੀਜੇ ਰਾਈਸ਼ ਨੇ ਇੱਕ "ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਮੁਲਕ" ਦਾ ਰੂਪ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਮੰਟੋ 11 ਮਈ 1912 ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪਪੜੌਦੀ (ਸਮਰਾਲਾ ਨੇੜੇ) ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਨ। ਮੰਟੋ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਜਲਦ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਹੱਲੇ ਕੂਚਾ ਵਕੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਮੰਟੋ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਘਰ ਵਿਖੇ ਹੀ ਹੋਈ ਅਤੇ 1921 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਐਮ ਏ ਓ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਵਿਦਿਅਕ ਕੈਰੀਅਰ ਹੌਸਲਾ ਅਫ਼ਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ 1931 ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਸਭਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਐਫ਼ ਏ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਦੀ ਮੰਟੋ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਛਾਪ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਮੰਟੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਤਮਾਸ਼ਾ’ ਲਿਖੀ। 1932 ਵਿੱਚ ਮੰਟੋ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਔਕੜਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ 1933 ਦੌਰਾਨ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਵਾਹ ਸਿਰਕੱਢ ਲੇਖਕ ਅਬਦੁਲ ਬਾਰੀ ਅਲਿਗ ਨਾਲ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਟੋ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ
ਮੰਟੋ ਨੇ ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨਵਾਬ ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਸਿਤਾਰਾ , ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ , ਪਾਰੋ ਦੇਵੀ , ਰਫ਼ੀਕ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਚਿਰਾਗ਼ ਹਸਨ ਹਸਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ‘ਗੰਜੇ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ’, ‘ਮੀਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ ਅਤੇ ‘ਲਾਊਡ ਸਪੀਕਰ ’ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ।
ਰਾਖ 'ਚੋਂ ਉੱਗੇ
ਰਾਖ 'ਚੋਂ ਉੱਗੇ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਦੀ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ Out of the Ashes ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਜਾੜੇ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਬਾਰੇ ਅਹਿਮ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦਵੀ ਦਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਡਾ. ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰੜੀ ਤੇ ਸੰਤੋਖੀ ਸੁਭਾ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ੁਆਜਾ ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਨਸਾਰੀ
ਜਿੰਦਗੀ
ਹਿਰਾਤ ਦੇ ਖਵਾਜਾ ਅਬਦੁੱਲਾਹ ਅੰਸਾਰੀ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਨਸਬ ਨੌਵੀਆਂ ਪੁਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਹਾਬੀ ਹਜ਼ਰਤ ਅੱਬੂ ਅਯੂਬ ਅੰਸਾਰੀ ਰਜ਼ੀ ਅੱਲ੍ਹਾ ਇੰਨਾ ਨਾਲ ਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪਿਟਬੁਲ (ਰੈਪਰ)
ਪਿਟਬੁਲ ਦੀ ਐਲਬਮ ਪਲੈਨੇਟ ਪਿਟ (2011) ਦਾ ਸਿੰਗਲ "ਗਿਵ ਮੀ ਐਵਰੀਥਿੰਗ" ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਟਾੱਪ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਉਸਦਾ 2013 ਦਾ ਗਾਣਾ ਟਿੰਬਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਸਮੇਤ 20 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਟਾਂੱਪ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਉਸਦਾ ਜੈਨੀਫਰ ਲੋਪੇਜ਼ ਅਤੇ ਕਲੌਡੀਆ ਲਿਟੀ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਗਾਣਾ 'ਵੀ ਆਰ ਵਨ (ਓਲੇ ਓਲਾ)ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 2014 ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਥੀਮ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ (ਕਹਾਣੀ)
ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੜਬੜ
ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਉਤੇਜਿਤ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਿਲੀਜੁਲੀ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ-ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੜਬੜਾਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਗੱਲਾਂ ਉਂਜ ਤਾਂ ਬੇਮਤਲਬ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਨਾਂ ਲਈ ਝਿੜਕਾਂ ਵੀ ਵਿੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ:
ਅਡੇਲਾ ਵੇਜ਼ਕੁਏਜ਼
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
1958 ਵਿੱਚ ਫ਼ੀਦੇਲ ਕਾਸਤਰੋ ਨੇ ਫੁਲਗੇਨਸੀਓ ਬਟਿਸਟਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ 26 ਜੁਲਾਈ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਅਡੇਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 1958 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਦੌਰਾਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਾਰਨ ਘਰ ਸਾੜੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ। ਅਡੇਲਾ ਵੇਜ਼ਕੁਏਜ਼ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
ਵਹਿਮ-ਭਰਮ
ਵਹਿਮ-ਭਰਮ ਜਾਂ ਭਰਮ ਜਾਲ ਜਾਂ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੈਵੀ ਕਾਰਨਤਾ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਕਿ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਾਕਿਆ ਦੂਜੇ ਵਾਕਿਆ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜੋੜਵੇਂ ਕੁਦਰਤੀ ਅਮਲ ਦੇ ਅੰਜਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੋਤਸ਼, ਪੋਖੋਂ, ਸ਼ਗਨ-ਕੁਸ਼ਗਨ, ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਵਗ਼ੈਰਾ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ।
ਵਹਿਮ
ਵਹਿਮ ਮਨੁੱਖੀ ਉਲਾਰ ਮਨੋਸਥਿਤੀ ਦਾ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੁੱਤੇ ਸਿੱਧ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸਰਵ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਹਿਮ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਹੈ ਸ਼ਗਨ ਅਤੇ ਅਪਸ਼ਗਨ ਨਾਲੋਂ ਭਿੰਨ ਹੈ। ਦਾੜੀ ਵਾਲੀ ਨਾਰ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ| ਦਿਨੇ ਗਿੱਦੜ ਬੋਲਣ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ| ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਰੋਣਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਕੀਲਾ ਠਕੋਰਨ ਵਾਲਾ ਪਸੂ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ| ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਖੋਤੇ ਦਾ ਹੀਂਗਣਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ
ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਪਿੱਸੇ
ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਪਿੱਸੇ ਜਦੋਂ 9 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬਾਹਰਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਬਾਈਕ ਚਲਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਜਲਦ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਬਾਈਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ’ਤੇ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
{|class="sortable wikitable" ! ਨਾਮ ! ! ਰਾਜ ! ਸਥਾਪਨਾ ! ਖੇਤਰਫ਼ਲ (km2 ਚ) ! ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਚੀਤਾ, ਭਾਲੂ, ਮੋਰ, ਹਾਥੀ, ਸਾਂਭਰ ਹਿਰਨ, ਚੂਹਾ ਹਿਰਨ
ਕਨਿਕਾ ਕਪੂਰ
ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ
ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਅਤੇ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਸੁੰਧਰਾ ਰਾਜੇ, ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ - ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਜੈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਮਵਲੀਨੋਂਗ (ਪਿੰਡ)
ਭੂਗੋਲ
ਮਵਲੀਨੋਂਗ ਪਿੰਡ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਤੋਂ 90 ਕਿ.ਮੀ.ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਭਾਰਤ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ
ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਉਇਲਵਾੜਾ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰੈੱਡੀ (ਮੌਤ 22 ਫਰਵਰੀ 1847) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਤੇਲਗੂ ਪੌਲੀਗਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਜੋ 1846 ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਦੋਂ 5000 ਕਿਸਾਨ ਕੁਰਨੂਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ,ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਇਲਸੀਮਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪ ਨੀ (ਈਆਈਸੀ) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉੱਠੇ ਸਨ। ਉਹ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਇਤਵਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਨੇ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰੀਬ ਬਣਾ ਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਇੰਡੀਆ ਹਾਊਸ
ਇੰਡੀਆ ਹਾਊਸ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੀ.ਡੀ. ਸਾਵਰਕਰ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੀ.ਐਨ. ਚੈਟਰਜੀ, ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ, ਵੀ.ਵੀ.ਐਸ. ਅਈਅਰ, ਦਿ ਹਾਊਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਯਾਰਡ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਵੀਨਤਮ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖੁਫੀਆ ਦਫਤਰ ਲਈ ਕੰਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ। ਮਦਨ ਲਾਲ ਢੀਂਗਰਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਲੀਅਮ ਹੱਟ ਕਰਜ਼ਨ ਵਾਈਲੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਡੀਆ ਹਾਊਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਲੰਡਨ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ, ਸ਼ਿਆਮਜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਰਮਾ ਅਤੇ ਭੀਕਾਜੀ ਕਾਮਾ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਯੂਰਪ ਚਲੇ ਗਏ। ਹਰਦਿਆਲ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ। ਹਾਊਸ ਨੇ ਜਿਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸੀ।
ਦਿੱਲੀ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜਿਸ਼ ਕੇਸ
ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਭਾਵੇਂ ਬਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਬਿਸਵਾਸ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਅਮੀਰ ਚੰਦ ਅਤੇ ਅਵਧ ਬਿਹਾਰੀ ਸਮੇਤ ਬੰਬ ਸੁੱਟਣ ਅਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬੰਬ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਦਾ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ ਹੈ।
ਪਕਤੀਆ
200px|thumbnail|right|ਮਾਨਚਿੱਤਰ ਪਕਤੀਆ (ਫਾਰਸੀ: پکتيا) ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਹੈ।
ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ
ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ (ਜਾਂ ਜਾਦੂਗਰੀ) ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਾਦੂਈ ਮੁਹਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕਾਬਲੀਅਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕਿ ਇਕੱਲਿਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਸਮਾਜੀ ਢਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਗੂੜ੍ਹ ਅਤੇ ਭੇਤ-ਭਰਿਆ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲ਼ੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਰਹਿਤਲ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਮੁਤਾਬਕ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹਦੀ ਕੋਈ ਇੱਕ-ਟੁੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇਣੀ ਔਖੀ ਗੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਇਸਤਲਾਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ ਕਈ ਵਾਰ ਧਰਮੀ, ਦੈਵੀ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਮਾਜਾਂ ਜਾਂ ਢਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਜਾਦੂਈ ਖ਼ਿਆਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਮੰਤਰ, ਜਾਦੂ, ਵਹਿਮ-ਭਰਮ, ਕਾਲ਼ੇ ਇਲਮ, ਪ੍ਰੇਤ ਵਿੱਦਿਆ, ਕੁਦਰਤ-ਪੂਜਾ, ਆਤਮਵਾਦ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਵਾਰ ਰਲ਼ਦੀਆਂ-ਮਿਲਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨਾਲ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀਆਂ ਤੋਂ ਅੱਡਰਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਵੰਨਗੀਆਂ:-
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵੰਨਗੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇ:
6.ਝਾੜਾ:-
ਝਾੜਾ ਭੂਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਦਾ ਛਾਇਆ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ l ਜੇ ਕੋਈ ਔਰਤ ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਚੁੜੇਲ ਬਣਦੀ ਹੈ l ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਰਦ ਬਿਨਾਂ ਔਲਾਦ ਮਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਦਾ ਹੈ l ਜੇ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਇੱਛਾ ਲੈ ਕਿ ਮਰੂ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ l ਝਾੜਾ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤ ਦਾ ਛਾਇਆ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ l ਛਾਇਆ ਪ੍ਰੇਤ ਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਬੋਤਲ ਸ਼ਰਾਬ, ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਕੁੱਕੜ, ਸੱਤ ਲੱਡੂ, ਇੱਕ ਆਂਡਾ, ਸਤਨਾਜਾ ਅਤੇ ਬਸਤਰ ਆਦਿ ਚੁਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਨਹਾਉਣ ਉਪਰੰਤ ਉਥੇ  ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ l ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤ ਦਾ ਝਾੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਛਾਇਆ ਚੁੜੇਲ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਚੁਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਨੁਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਪੜੇ ਉਥੇ ਰੱਖ ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਲਾ ਉਥੇ ਇੱਕ ਠੀਕਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਲ, ਲੱਡੂ, ਨਵੀਂ ਡੋਰੀ ਕੰਘੀ, ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਸੁਰਮੇਦਾਨ ਆਦਿ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਚੁੜੇਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਖਹਿੜਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਝਾੜੇ ਮੱਸਿਆ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1. ਪਰਮਾਰਥ ਮੰਤਰ:-
ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਹਵਨ ਆਦਿ ਸਮੇਂ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰ ਪਰਮਾਰਥਕ ਮੰਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ l ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੱਤਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ 'ਸ਼ਬਦ' ਜਾਪ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਪਰਮਾਰਥਕ ਮੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ l
2.ਲੋਕ ਮੰਤਰ:-
ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭੂਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦਾ ਸਾਇਆ ਉਤਾਰਨ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੱਸ਼ ਕਰਨ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪੁਚਾਉਣ ਲਈ  ਹੁੰਦਾ ਹੈ l ਮੰਤਰ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਹੀ ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ l
1. ਭੁਲਾਵਾਂ ਜਾਦੂ:-
ਇਹ ਅਨੁਕਰਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ l ਮੀਂਹ ਪਵਾਉਣ ਲਈ ਮੀਂਹ ਦਾ ਸੁਆਂਗ ਭਰਨ, ਬਾਂਝ ਔਰਤ ਦੇ ਬੱਚੇ ਖਿਡਾਉਣ ਦੇ ਸੁਆਂਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਵ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ l
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ
ਫ਼੍ਰੈਡ੍ਰਿਕ ਬਾਜਰ
thumb|ਫ਼੍ਰੈਡ੍ਰਿਕ ਬਾਜਰ ਫ਼੍ਰੈਡ੍ਰਿਕ ਬਾਜਰ ਨੂੰ 1908 ਵਿੱਚ ਨੋਬੇਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
ਪੀਜ਼ ਬੋਅ
ਡੋਲੋਮਾਈਟਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਸ ਪਰਬਤ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਪਿਰਾਮਿਡ ਸਿਖਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਡੋਲੋਮਾਈਟਸ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ 3000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖੀ ਸਿਖਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਭੀੜ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੋਰਡੋਈ ਪਾਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਪਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਦੀ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਡੋਲੋਮੀਟਨ ਚੋਟੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨੈਣਸੁੱਖ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਲਾ
ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 3,385 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਰਮੇ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ
ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ
ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਜੇਤੂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਰਾਜ ਸਨ। ਮਹਾਪਦਮ ਨੰਦ ਅਤੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਇੰਨ੍ਹਾ ਛੋਟੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਰੀਆ-ਵਰਤ (ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ) ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸਮਰਾਟ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਜਿੱਤ ਯਾਤਰਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਚੈਨ ਨਾ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਧੀਨਤਾ ਮੰਨ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਨਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਹਿੰਮ
ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਰਾਜਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲਣ ਮਗਰੋਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 'ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ' ਦੀ 13ਵੀਂ ਸਤਰ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਅਚਯੁਤ ਸੀ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਬਰੇਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਰਾਜਾ ਨਾਗਸੇਨ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਪਦਮਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸੀ। ਤੀਜਾ ਰਾਜਾ ਕੋਟ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ ਜੋ ਗੰਗਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ
ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਦੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾਪੂਰਣ ਸੰਬੰਧ ਜੋੜ ਲਏ। ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵ-ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਹੀ-ਸ਼ਾਹਾਨੁਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਕੁਸ਼ਾਨਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਉਪਹਾਰਾਂ ਸਹਿਤ ਭੇਜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਪਤ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ।
ਵਿਰਾਸਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਆਚਾਰ
ਐਮਿਲੀ ਗ੍ਰੀਨ ਬਾਲਚ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਦ ਗੁੱਡ ਰੋਡ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਪੰਡਿਤ ਕਾਂਸੀ ਰਾਮ
ਪੰਡਿਤ ਕਾਂਸੀ ਰਾਮ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਅਕਤੂਬਰ 1883 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਮੜੌਲੀ ਕਲਾਂ (ਨੇੜੇ ਮੋਰਿੰਡਾ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਜੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਮਹਿਤਾਬ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ, ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ, ਤੇ ਭਾਈ ਪ੍ਰਮਾਨੰਦ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ “ਹਿੰਦੀ ਪੈਸੇਫਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ” ਨਾਅ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਹੋਈਆਂ ਕਈ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਕੇ 21 ਅਪਰੈਲ 1913 ਨੂੰ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ, ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਤੇ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਪੰਡਿਤ ਕਾਂਸੀ ਰਾਮ ਮੰਡੋਲੀ ਚੁਣੇ ਗਏ।
ਉਰੂਗੁਏ
ਉਰੂਗੁਏ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਰੂਗੁਏ ਦਾ ਓਰਿਐਂਟਲ ਗਣਰਾਜ ਜਾਂ ਉਰੁਗੂਏ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਗਣਰਾਜ (República Oriental del Uruguay), ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇੱਥੇ 33 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 18 ਲੱਖ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਾਂਟੇਵਿਡੇਓ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੋਂ ਦੇ 88% ਨਿਵਾਸੀ ਯੂਰਪੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ । 176,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਦੇ ਖੇਤਰਫ਼ਲ ਨਾਲ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸੂਰੀਨਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਗੁਲਾਬ ਖੰਡੇਲਵਾਲ
ਗੁਲਾਬ ਖੰਡੇਲਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਫਰਵਰੀ 1924 ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਵਲਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੀਤਲਪ੍ਰਸਾਦ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵਸੰਤੀ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਗਰਜ ਰਾਇ ਸਾਹਬ ਸੁਰਜੂ ਲਾਲ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮੰਡਾਵਾ ਤੋਂ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਗਿਆ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਬਸ ਗਏ ਸਨ। ਕਾਲਾਂਤਰ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਬਜੀ ਪ੍ਰਤਾਪਗੜ, ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਓਹੀਓ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਵਰਸ਼ ਭਾਰਤ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਵਿ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ
ਪ੍ਰਯੋਜਨ
ਕਾਵਿ ਜਾਂ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਹੈ। ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਤੋਂ ਭਾਵ ਜਦੋਂ ਕਵੀਂ ਕਿਸੇ ਕਾਵਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਜਸ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਅਨੰਦਾਨੁਭੂਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਗ੍ਭੱਟ ਅਨੁਸਾਰ
ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਗ੍ਭੱਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ ‘ਕਾਵਿਅਨੁਸ਼ਾਸਨ’ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤ ਛੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਜਸ’ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ‘ਆਨੰਦ’ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਅਨਰਥ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ, ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਤ੍ਰਿਵਰਗ (ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ) ਦੇ ਫ਼ਲ ਦਾ ਲਾਭ, ਕਾਂਤ (ਔਰਤ) ਵਰਗਾ (ਸੁਨੇਹ ਭਰਿਆ ਹਿਤਕਾਰੀ) ਉਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਜਸ-ਛੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਮੰਨੇ ਹਨ। ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਗ੍ਭੱਟ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਤਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਵਿ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਾਵਿ ਦਾ ਇੱਕੋ- ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ‘ਕੀਰਤੀ’ (ਜਸ) ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਆਚਾਰੀਆ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ-ਗੁਣਚੰਦ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ
'ਨਾਟਯਦਰਪਣ’ ਦੇ ਲੇਖਕ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ-ਗੁਣਚੰਦ੍ਰ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ‘ਚਤੁਰਵਰਗ’ (ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ, ਮੋਕ੍ਸ਼) ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਵਿ ਦੁਆਰਾ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਹੈ,ਬਾਅਦ ‘ਚ ਧਰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਣ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ-ਗੁਣਚੰਦ੍ਰ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਗੌਣ ਜਾਂ ਅਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਆਨੰਦਵਾਦੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨ
ਜਿਹੜੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਲੇਖਕ ਤੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਆਨੰਦਾਨੁਭੂਤੀ ਰਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਉਸਨੂੰ ‘ਆਨੰਦਵਾਦੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਰਮਾਰਥਕ ਪ੍ਰਯੋਜਨ
ਜਿਹੜੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸਰਲ ਅਤੇ ਸੌਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਜਿਹੜਾ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਉਸਨੂੰ ‘ਪਰਮਾਰਥਕ ਪ੍ਰਯੋਜਨ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਰ ਰੂਪ ‘ਚ, ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਗਨਨਾਥ ਤੱਕ ਕਾਵਿ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਸੰਬੰਧੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅਵਲੋਕਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰਾਂ ਨੇ ‘ਕਾਵਿ’ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ‘ਉਦੇਸ਼’ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਸੋ,ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਕਾਵਿ’ ਵੀ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇੱਥੇ ‘ਕਾਵਿ’ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ‘ਆਨੰਦਪ੍ਰਾਪਤੀ’ ਜਾਂ ‘ਆਨੰਦਾਨੁਭੂਤੀ’ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ‘ਚਤੁਰਵਰਗਪ੍ਰਾਪਤੀ’(ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ, ਮੋਕ੍ਸ਼) ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਹੀ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
1932 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
1932 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਜਾਂ X ਓਲੰਪੀਆਡ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਅਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆ। ਇਸ ਖੇਡਾਂ ਵਾਸਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੀ ਅਲੱਗ ਰਿਹਾ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੋਮ ਵਿੱਖੇ ਹੋਏ 23ਵੇਂ ਇਜਲਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਕਰਵਾਉਂਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਤ।
ਫੋਯ ਦੀ ਝੀਲ
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਅਰਚਨਾ ਗਿਰਿਸ਼ ਕਾਮਤ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਮਾਂ ਅਨੁਰਾਧਾ ਕਾਮਤ ਨੇ ਅਰਚਨਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਰੇਲੂ, ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਜੂਨੀਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧੰਦਾ
ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਅਰਚਨਾ ਗਿਰਿਸ਼ ਕਾਮਤ
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਬਿਉਨਸ ਆਇਰਸ ਵਿੱਚ 2018 ਵਿੱਚ ਯੂਥ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਲ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਹੀ।
ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਸਵਿਤਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਫੁਲੇ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਜਨਵਰੀ 1831 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਖੰਦੋਜੀ ਨੇਵਸੇ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸੀ। ਸਿਰਫ ਨੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ ਦਾ ਵਿਆਹ 1840 ਵਿੱਚ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾ ਜੋਤੀਬਾ ਫੂਲੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸੀ। ਜੋਤੀਰਾਓ ਨੇ ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸਗੁਣਾਬਾਈ ਸ਼ਿਰਸਾਗਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਜੋਤੀਰਾਓ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ, ਸਖਾਰਾਮ ਯਸ਼ਵੰਤ ਪਰਾਂਜਪੇ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਭਵਲਕਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਕੋਰਸ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ, ਸਿੰਥੀਆ ਫਰਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਕੋਰਸ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਹੈੱਡਮਿਸਟ੍ਰੈਸ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਆਪਣੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ ਨੇ ਪੁਣੇ ਦੇ ਮਹਾਰਵਾੜਾ ਵਿਖੇ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਸਗੁਨਾਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਜੋਤੀਰਾਓ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ। ਭੀੜੇ ਵਾਡਾ ਤਾਟਿਆ ਸਾਹਬ ਭੀਡੇ ਦਾ ਘਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਭੀੜੇ ਵਾਡਾ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪੱਛਮੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 1851 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਅਤੇ ਜੋਤੀਰਾਓ ਫੂਲੇ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰੂਪ ਤੋਂ, ਤਿੰਨਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਸੌ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਢੰਗ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸਨ। ਲੇਖਿਕਾ, ਦਿਵਿਆ ਕੰਦੁਕੁਰੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਫੂਲੇ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਫੂਲੇ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਲੜਕਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
2 ਜਨਵਰੀ
18 ਪੋਹ ਨਾ: ਸ਼ਾ:
ਗੈਰ-ਸੰਤੁਲਨ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ
ਕਲਾਸੀਕਲ ਜਾਂ ਸੰਤੁਲਨ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਆਦਰਸ਼ਬੱਧ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਵੈ-ਸਿੱਧ ਸਿਧਾਂਤ ਜਾਂ ਧਾਰਨਾ, ਅਕਸਰ ਜਿਸਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਅਜਿਹੇ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੈ ਜੋ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਖੁਦ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਵਕਤ ਤੇ ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸਪੇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਖਤ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਲਕੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅੰਦਰ, ਪੂਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅੰਦਰ ਕੁੱਝ ਵੀ ਜਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਨਬਿੰਨ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
ਅਜਿਹਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਾਪਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਸਥੂਲਾਤਮਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੈ ਜੋ ਐਨਟ੍ਰੌਪੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਾਂ ਇਹ ਕਿ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਅਜਿਹੇ ਕੁੱਝ ਕਣ ਹੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰੀਖਤ ਉਤ੍ਰਾਵਾਂ-ਚੜਾਵਾਂ ਅੰਦਰ ਖਾਸ ਫਿਤਰਤ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਰੱਦ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੈਰ-ਸੰਤੁਲਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਾਸਤੇ ਐਨਟ੍ਰੌਪੀ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਗੈਰ-ਯੋਗ (ਅਯੋਗ) ਸਰਵ-ਸਧਾਰਨ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਅੱਧ-ਵਿਚਾਲੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਿਕ (ਲੋਕਲ) ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਲੱਗਪਗਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,   ਪਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪਤਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਸੰਤੁਲਨ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਵਾਸਤੇ, ਪ੍ਰੰਪ੍ਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਨਟ੍ਰੌਪੀ ਕਹੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਹੋਰ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਂਕੜਾਤਮਿਕ ਮਕੈਨਿਕਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੂਜੇ ਨਿਯਮ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੀ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਐਨਟ੍ਰੌਪੀ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਇਹ ਹੋਰ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਜੋ ਦੂਜੇ ਨਿਯਮ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਖੇਤਰ (ਦਾਇਰਾ) ਹੈ। ਅਸਥੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ (ਨਿਰੀਖਣਯੋਗ) ਉਤ੍ਰਾਵਾਂ-ਚੜਾਵਾਂ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਇਸ ਲੇਖ ਦੇ ਸਕੋਪ (ਗੁੰਜਾਇਸ਼) ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ।
ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ
ਪੀ ਪੀ ਡੀ ਲਈ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹਾਂ ਜਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਬਣਨ ਦੀਆਂ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਇੰਟਰਪ੍ਰੋਸਰੈਸਲ ਮਨੋ-ਚਿਕਿਤਸਕ (ਆਈ ਪੀ ਟੀ), ਬੋਧਾਤਮਕ ਵਿਹਾਰਕ ਥੈਰੇਪੀ (ਸੀਬੀਟੀ), ਅਤੇ ਸਾਈਕੋਡਾਇਨਾਮੀਕ ਥੈਰੇਪੀ। ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਬੂਤ ਚੋਣਵੇਂ ਸੇਰੋਟੋਨਿਨ ਰੀਪਟੇਕ ਇਨਿਹਿਬਟਰਸ (ਐਸ.ਐੱਸ.ਆਰ.ਆਈ.) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗੈਰ-ਸੰਤੁਲਨ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਸੰਤੁਲਨ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ
ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ
ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਸਾਇਕੋਸਿਸ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਜਨਮ ਦੇ ਲਗਭਗ 8 ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਐਪੀਡੈਮਿਓਲਾਜੀ
ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਰੇਟ 11% ਤੋਂ 42% ਤਕ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।
ਵਰਮੌਂਟ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2020
ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਸਟੇਟ ਦੇ ਵਰਮੌਂਟ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 2020 ਦੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ, ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਬਿਮਾਰੀ 2019 ਦੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ (ਕੋਵੀਡ -19), ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਤੀਬਰ ਸਾਹ ਸਿੰਡਰੋਮ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ 2 (ਸਾਰਸ-ਕੋਵੀ -2) ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਨੋਵਲ ਛੂਤ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ।
ਟਾਈਮਲਾਈਨ
25 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਵਰਮੌਂਟ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਮੌਤ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਕੋ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਸੇ ਬਰਲਿੰਗਟਨ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਵਾਸੀ ਦੀ ਜਿਥੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਜਵਾਬ
20 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਰਾਜਪਾਲ ਸਕੌਟ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਮਾਰੀ ਰੋਗ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਏ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਵਰਮੌਂਟ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ (ਵੇਡਾ) ਦੁਆਰਾ ਲੋਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀਟੀ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਰਮਾਂਟ ਕਾਰੋਬਾਰ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ (ਐਸਬੀਏ) ਦੁਆਰਾ ਆਰਥਿਕ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਕਰਜ਼ੇ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਰਮੌਂਟ ਸੀਨੇਟ, ਕੋਵਿਡ -19 ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਗਲਵਾਰ, 24 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਠਿਤ ਕਰੇਗੀ। ਵਰਮੌਂਟ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲੱਬਧ ਬੈੱਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਕੇ 500 ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਵਾਦਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 240 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਸੇਵਾਵਾਂ ਸੈਕਟਰ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦੇਸ ਦੇ ਕੁੱਲ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਖੇਤਰ ਦਾ 53.3% ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ| . ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਖ ਖੇਤਰ ਹਨ:ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ, ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ,ਵਿੱਤ,ਇਸ਼ੋਰੇੰਸ ਆਦਿ।
ਸਾਕਸ਼ੀ ਗੁਲਾਟੀ
ਸਾਕਸ਼ੀ ਗੁਲਾਟੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਫੈਮੀਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2007 ਦੀ ਰਨਰ-ਅਪ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਦੀ 2008 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕੰਟਰੈਕਟ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ 'ਦ ਫ਼ਿਲਮ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਅਤਿਆਚਾਰ' (2010), ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਕੇ.ਐਸ.ਡੀ. ਅਪਾਲਰਾਜ (2011) ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਬੁਲ੍ਹੋਵਾਲ
ਬੁਲ੍ਹੋਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਕਪਾਹ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ
ਕਪਾਹ ਦੇ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਨੇ ਕੱਚੀ ਸੂਤੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਰੋਤਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ। ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੌਜ਼ੰਬੀਕ ਦੀਆਂ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਕਲੋਨੀਆਂ ਨੇ ਸਸਤੀ ਸਪਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਟੈਕਸਾਂ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਨਕ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਨਾ। ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬੇਰਹਿਮ ਸਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕਾਂਗੋ, ਅੰਗੋਲਾ ਅਤੇ ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ ਵਿੱਚ। ਕਈ ਬਗਾਵਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੂਤੀ ਕਾਲੀ ਮਾਰਕੀਟ ਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਬਣਾਇਆ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਫਰੀਕੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕਤਾ
1980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਨਰਮੇ/ਕਪਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ, 2016 ਤੱਕ ਕਪਾਹ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕ, ਭਾਰਤ 26% ਤੇ, ਚੀਨ ਪਿਛਲੀ 20% ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ 16% ਹੈ। ਕਪਾਹ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਬਸਿਡੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, 1995 ਅਤੇ 2003 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 14 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਦੇ ਨਾਲ। ਕਪਾਹ ਦੀ ਰੂੰ ਦਾ ਮੁੱਲ ਸੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦਾ ਮੁੱਲ 1997-2007 ਵਿੱਚ 50% ਘਟਿਆ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ 23.6 ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਮੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 75% ਔਰਤਾਂ ਹਨ।
ਲੀਖਟਨਸ਼ਟਾਈਨ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2020
thumb| ਲੀਖਟਨਸ਼ਟਾਈਨ ਸਟੇਟ ਹਸਪਤਾਲ, ਜੋ ਕਿ ਲੀਖਨਸ਼ਟਾਈਨ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। 2019–20 ਦੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਮਾਰਚ 2020 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲੀਖਨਸ਼ਟਾਈਨ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। 38,749 (31 ਦਸੰਬਰ 2019 ਤੱਕ) ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, 29 ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਲਾਗਤ ਦੀ ਦਰ 645 ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ 1 ਕੇਸ ਹੈ।
ਅੰਗੋਲਾ
ਨਿਰੁਪਤੀ
ਅੰਗੋਲਾ ਨਾਮ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਨਾਂ Reino de Angola (ਰੇਇਨੋ ਡੇ ਆਂਗੋਲਾ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਡਿਆਸ ਡੇ ਨੋਵਾਇਸ ਦੀ 1571 ਸਨਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਭੂਗੋਲਕ ਨਾਮ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਅੰਦੋਂਗੋ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਪਦਵੀ ਅੰਗੋਲਾ (ngola), ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਦੋਂਗੋ, ਕਵਾਂਜ਼ਾ ਅਤੇ ਲੁਕਾਲਾ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚਲੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਕੋਂਗੋ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਸੀ ਪਰ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਭਾਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਲੋਕ ਗਾਥਾ
ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬੀਰਤਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਾਕੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਧਾਂਕ ਲੇਕ ਮਨਾਂ ਉਪਰ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਘਲੂਘਾਰੇ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਉਪਰ ਅਸਹਿ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ, ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਾਕਾ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਮੋਰਚਾ, ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ, ਮੱਸਾ ਰੰਗੜ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਾਦਿ।
ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਗਾਥਾਵਾਂ
ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਦੀਆਂ ਲੋਕ-ਖੇਡਾਂ
1.ਬਾਜ਼ੀ ਪਾਉਣੀ:
ਵਿੱਦਿਆਪਤੀ
ਨਾਮ ਵਿੱਦਿਆਪਤੀ ਦੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ "ਵਿਦਿਆ" ਅਤੇ "ਪਤੀ"।
ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਪਟਨਾ
ਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਸਥਾਨ
right|thumb| ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਪਟਨਾ ਬਿਹਟਾ ਕੈਂਪਸ thumb|ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਪਟਨਾ ਨਵੀਂ ਕੈਂਪਸ ਬਿਲਡਿੰਗ ਆਈਆਈਟੀ ਪਟਨਾ ਦਾ ਕੈਂਪਸ ਅਮਹਰਾ, ਬਿਹਟਾ ਵਿਖੇ 501 ਏਕੜ (203 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਪਟਨਾ ਤੋਂ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਪਟਨਾ, ਬਿਹਟਾ ਕੈਂਪਸ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਕਪਿਲ ਸਿੱਬਲ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਆਈਆਈਟੀ ਪਟਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਸੈਸ਼ਨ (ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ) ਬਿਹਟਾ ਵਿਖੇ ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬਿਹਟਾ ਵਿਖੇ ਕੈਂਪਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ 25 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ।    ਪਹਿਲਾਂ, ਸੰਸਥਾ 10 acre ਪਟਾਲੀਪੁੱਤਰ ਕਲੋਨੀ, ਪਟਨਾ ਵਿਖੇ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵੀਨ ਸਰਕਾਰੀ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ (ਬਲਾਕ 3)
ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿਭਾਗ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਆਈਆਈਟੀ ਪਟਨਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਵੱਕਾਰੀ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋ. ਪੁਸ਼ਪਕ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ, ਡਾ.ਜਿੰਸਨ ਮੈਥਿਊ, ਡਾ: ਅਰਿਜੀਤ ਮੰਡਾਲ, ਅਤੇ ਹੋਰ। ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਵਿਭਾਗ ਵੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੋਜ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਵੀਐਲਐਸਆਈ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਡ੍ਰਾਇਵ, ਪਾਵਰ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿਭਾਗ ਕੋਲ ਆਈਈਐਲ, ਸਾਇੰਸ ਡਾਇਰੈਕਟ, ਸਪ੍ਰਿੰਜਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਔਨਲਾਈਨ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਮੈਟਲੈਬ ਅਤੇ ਗੇਮਜ਼ ਵਰਗੇ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਖੋਜ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਭਾਗ ਕੋਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਬੇਸਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਐਨਾਲਾਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਡਿਜੀਟਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਏਮਬੇਡਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਵੀਐਲਐਸਆਈ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਪਾਵਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ।